stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thân vương Norihito
Hôn nhân và gia đình

Thân vương đã đính hôn với Hisako Tottori, con gái lớn của Shigejirō Tottori, vào ngày 17 tháng 9 năm 1984. Bà Hisako là người mà ông đã gặp tại một buổi tiệc được tổ chức bởi Đại sứ quán Canada ở Tokyo. Họ kết hôn vào ngày 6 tháng 12 năm 1984. Ông được ban tước hiệu là "Hiến nhân Thân vương", và được ban cung hiệu là Cao Viên cung (Takamado-no-miya) và cho phép ông lập chi họ mới của Hoàng gia vào ngày 1 tháng 12 năm 1984, vào ngày cưới của ông. Vợ chồng Thân vương có ba cô con gái:
Nữ vương Tsuguko (承子女王 (Cao Viên cung Thừa Tử nữ vương), Tsuguko Joō?, sinh ngày 8 tháng 3 năm 1986 tại Bệnh viện Aiiku ở Tokyo)
Senge Noriko  (典子女王, Noriko Joō?, sinh ngày 22 tháng 7 năm 1988 tại bệnh viện Aiiku ở Tokyo); Sau khi kết hôn với Kunimaro Senge vào ngày 5 tháng 10 năm 2014, Nữ vương Noriko đã từ bỏ tước hiệu hoàng gia và rời khỏi Hoàng gia theo yêu cầu của Luật Hoàng gia năm 1947, lấy họ của chồng và được gọi là "Noriko Senge" (千家典子, Senge Noriko?).
Moriya Ayako  (絢子女王, Ayako Joō?, sinh ngày 15 tháng 9 năm 1990 tại bệnh viện Aiiku ở Tokyo); Sau khi kết hôn với Moriya Kei vào ngày 29 tháng 10 năm 2018, Nữ vương Ayako đã từ bỏ tước hiệu hoàng gia và rời khỏi Hoàng gia theo yêu cầu của Luật Hoàng gia năm 1947, lấy họ của chồng và được gọi là "Ayako Moriya" (守谷絢子, Moriya Ayako?).
Trách nhiệm chính thức

Thân vương Norihito là chủ tịch danh dự của các tổ chức từ thiện khác nhau có liên quan đến tài trợ trao đổi quốc tế, đặc biệt là các tổ chức liên quan đến âm nhạc, khiêu vũ và thể thao. Ông thường được mệnh danh là "Hoàng tử thể thao" (スポーツの宮さま, Supōtsu-no-miya-sama?) tại Nhật Bản. Ông cũng ủng hộ một số cuộc thi về ngôn ngữ quốc tế và tham gia rất nhiều vào các vấn đề môi trường và giáo dục về môi trường. Thân vương còn là một thành viên danh dự của AV Edo-Rhenania zu Tokio, một hội đồng các sinh viên Công giáo La Mã có quan hệ với tổ chức Liên hiệp huynh đệ sinh viên Công giáo Đức.
Vợ chồng Thân vương là cặp đôi công du trong phạm vi rộng rãi nhất trong Hoàng gia Nhật Bản. Họ đã cùng nhau đến thăm 35 quốc gia trong vòng 15 năm để đại diện cho Nhật Bản và thực hiện những nhiệm vụ khác nhau. Các chuyến thăm cuối cùng của Thân vương bao gồm Ai Cập và Maroc vào tháng 5 năm 2000, Hawaii vào tháng 7 năm 2001 (để quảng bá cho trà đạo Nhật Bản) và tới Hàn Quốc từ tháng 5 đến tháng 6 năm 2002. Sau đó, họ cũng tham dự Lễ khai mạc FIFA World Cup 2002 Hàn Quốc-Nhật Bản. Chuyến thăm thiện chí của vợ chồng Thân vương tới Triều Tiên là chuyến thăm hoàng gia Nhật Bản đầu tiên kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai và là một bước quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ song phương thân thiện giữa Nhật Bản và Hàn Quốc. Trong thời gian công du Hàn Quốc, họ đã đi khắp đất nước, gặp gỡ Chủ tịch Kim Dae-jung và người dân Hàn Quốc, và Thân vương đã đến thăm các cơ sở dành cho người khuyết tật ở Hàn Quốc mà Lý Phương Tử-Hoàng Thái tử phi cuối cùng của Hàn Quốc, cùng gia đình Naishimoto đã tài trợ.
Qua đời

Vào ngày 21 tháng 11 năm 2002, khi Thân vương đang có một trận đấu bóng quần cùng với đại sứ Canada Robert G. Wright tại Đại sứ quán Canada ở Tokyo, ông đã bị ngất xỉu vì rung tâm thất và được đưa đến Bệnh viện Đại học Keio. Sau đó, ông qua đời vì bệnh suy tim.
Cái chết bất ngờ của một trong những thành viên trẻ nhất và năng động nhất của Hoàng gia Nhật Bản đã gây chấn động cả nước. Tang lễ của Thân vương được tổ chức tại Nghĩa trang Hoàng gia Toshimagaoka ở phía bắc Tokyo với khoảng 900 người tham dự bao gồm các thành viên của Hoàng gia và các chính trị gia từ Nhật Bản và các quốc gia khác.
The Prince Takamado Cup, giải đấu cúp bóng đá trẻ quốc gia Nhật Bản, được đặt theo tên ông. Bộ sưu tập tác phẩm nghệ thuật và hiện vật của Nhật Bản của Bảo tàng Hoàng gia Ontario ở Toronto được đặt tên là Phòng trưng bày Thân vương Takamado của Nhật Bản để vinh danh mối quan hệ chặt chẽ giữa ông với Canada.
Tước hiệu

| Cách xưng hô với Thân vương Norihito |
| --- | --- |
Takamado no miya mon
Danh hiệu: His Imperial Highness
Trang trọng: Your Imperial Highness
Khác: Sir
29 tháng 12 năm 1956 - 1 tháng 12 năm 1984: Tam Lạp cung Hiến nhân Thân vương
Ngày 1 tháng 12 năm 1984 - 21 tháng 11 năm 2002: Cao Viên cung Hiến nhân Thân vương
Danh dự > Danh dự quốc gia

Đại Huân chương Hoa cúc (29/12/1974)
Danh dự > Danh dự nước ngoài

Greenland: Huy chương cho dịch vụ công đức Nersornaat
Italy: Hiệp sĩ vĩ đại của Huân chương Cộng hòa Ý (9 tháng 3 năm 1982)
Danh dự > Vị trí danh dự

Chủ tịch danh dự của Hiệp hội bóng đá Nhật Bản
Chủ tịch danh dự của Hiệp hội đấu kiếm Nhật Bản
Chủ tịch danh dự của Hiệp hội bóng quần Nhật Bản
Chủ tịch danh dự của Liên đoàn bóng chày Nhật Bản
Chủ tịch danh dự của Hiệp hội sinh viên Nhật Bản
Chủ tịch danh dự của Hội Nhật Bản giải cứu người nghèo
Chủ tịch Liên đoàn nghiệp dư Nhật Bản
Hậu duệ

| Tên | Sinh | Kết hôn | Kết hôn | Con cái |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Công chúa Tsuguko của Takamado | Ngày 8 tháng 3 năm 1986 |  |  |  |
| Senge Noriko | 22 tháng 7 năm 1988 | Ngày 5 tháng 10 năm 2014 | Kunimaro Senge |  |
| Moriya Ayako | 15 tháng 9 năm 1990 | 29 tháng 10 năm 2018 | Kei Moriya |  |
Thánh Tam Giang

Thánh Tam Giang là danh xưng mà người dân Việt Nam tôn vinh chung hai vị tướng Trương Hống và Trương Hát được thờ ở 372 làng thuộc lưu vực ba con sông là sông Cầu, sông Thương, sông Cà Lồ. Đây là những vị tướng không chỉ được nhắc tới nhiều nhất dưới thời vua Triệu Quang Phục mà còn gắn liền với huyền thoại ra đời tác phẩm Nam quốc sơn hà, bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của người Việt. Danh xưng thánh Tam Giang xuất phát từ tên gọi mà các triều đại Phong kiến Việt Nam phong cho hai ông: Tam Giang thượng đẳng thần. "Tam Giang" còn bắt nguồn từ cách gọi chung của ba con sông nói trên, nơi có nhiều đền thờ hai ông. Hai anh em thánh Tam Giang là bậc tướng, trí dũng song toàn, "sinh vi dũng tướng, tử vi minh thần". Trong tín ngưỡng dân gian của người Việt cổ vùng trung du thì việc thờ Thánh Tam Giang Trương Hống, Trương Hát rất phổ biến, đặc biệt tập trung dày đặc ở các làng quan họ cổ đất Kinh Bắc. Theo tác giả Thanh Huyền trên trang của Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch Bắc Giang thì: "Thánh Tam Giang là nhân vật huyền thoại được xây dựng có lý lịch trần gian trong bối cảnh lịch sử cụ thể. Các bản thần tích cho thấy đức Thánh Tam Giang là các vị Thần sông được nhân Thần hoá vào thế kỷ X và được phong Thần thờ ở sông Cầu từ thế kỷ X trở đi".
Xuất thân

Trương Hống, Trương Hát sinh ra trong một gia đình gồm năm anh em, bốn trai, một gái. Ba người còn lại trong gia đình là Trương Lừng, Trương Lẫy, và người con gái là Trương Đạm Nương. Năm anh em sinh ngày 15, tháng Giêng, năm Nhâm Ngọ (502), người làng Vân Mẫu, xã Vân Mẫu, huyện Quế Dương, quận Vũ Ninh, xứ Kinh Bắc (nay là thôn Hai Vân, phường Vân Dương, thành phố Bắc Ninh). Mẹ là con gái họ Phùng, tên hiệu là Từ Nhan, sinh năm Quý Hợi 483 thời Nam Bắc Triều.
Theo cuốn thần phả hiện được lưu giữ tại đền Vân Mẫu, thôn Hai Vân, phường Vân Dương, thành phố Bắc Ninh: Năm Phùng Từ Nhan 18 tuổi, vào đêm rằm tháng 11 năm Canh Thìn (500), nàng nằm chiêm bao thấy Thần Long quấn mình trên sông Lục Đầu, sau đó nàng mang thai. Sau 14 tháng mang thai, ngày 5 tháng 1 năm Nhâm Ngọ (502) Phùng Từ Nhan lên chùa lễ phật trở về đến xứ Cửa Cữu, làng Vân Mẫu thì trở dạ, sinh ra một bọc năm con. Do là con của thiên thần nên người mẹ lấy họ Trương là họ của Ngọc Hoàng Thượng đế để đặt cho các con và hết lòng chăm lo các con ăn học. Năm anh em là học trò của Tiên sinh Lã Thị người hương Chu Minh, lộ Bắc Giang (tức phường Hương Mạc, thành phố Từ Sơn ngày nay). Anh em học đến đâu lầu thông kinh sử đến đấy, ngày ngày chăm đọc binh thư, siêng rèn võ nghệ, nên đều là những người tinh thông văn võ. Khi anh em 17 tuổi thì mẹ mất (ngày 15 tháng 4 âm lịch năm Kỷ Hợi 519) và 5 anh em đã táng mẹ tại xứ đồng Bãi Cả, hiếu thảo thờ mẹ 3 năm.
Tướng của Triệu Việt Vương > Tiêu diệt giặc Lương ở Dạ Trạch

Năm 545 nhà Lương, đời vua Đại Đồng năm thứ bảy, cử tướng Dương Phiêu và Trần Bá Tiên đem quân sang xâm lược Việt Nam. Lý Nam Đế đem quân chặn đánh nhưng vì quân ít không cản được giặc phải rút về miền núi động Khuất Lão (Tam Nông, Phú Thọ) trao quyền cho tướng Triệu Quang Phục, rồi mất tại đó. Triệu Quang Phục đưa quân về đầm Dạ Trạch (Hưng Yên) đánh phục kích, đồng thời truyền hịch trong dân gian tìm người tài giỏi đánh giặc giúp nước.
Hai ông Trương Hống, Trương Hát nghe có hịch chiêu tài, anh em bàn nhau xin lệnh thầy, dụng kế lập thân, về quê mộ quân để đi giúp nước. Sau này các ông đến địa phận làng Tiên Tảo, huyện Kim Hoa, phủ Đa Phúc, lộ Bắc Giang thấy đất có thế ỷ giốc, tiến thoái lưỡng tiện có thể dụng binh liền cho quân hạ trại, làm tờ chiêu dụ nhân dân. Tờ rằng: "Đất nước Vạn Xuân ta đang thanh bình, càn nguyên hanh thái, bỗng đâu giặc Lương xâm lấn, xã tắc đảo điên, muôn dân khốn khổ. Bọn Hống-Hát chúng tôi xuất thân con nhà lam lũ, được học võ nghệ, có chút mưu cơ, dám đem sức lực người bản xứ, dấy binh cuốc cầy, địch cùng lang sói ngoại bang, giúp Triệu Việt Vương giữ an bờ cõi, dám mong chư vị bàn dân hưởng ứng nghĩa quân thì lấy làm may lắm". Phụ lão làng ấy tiếp tờ, thấy các ông dung dị khác thường, uy nghi đường bệ, thi đua nhau cho con cháu đi theo làm quân sĩ.
Triệu Quang Phục liệu thế không thể dùng sức thắng được Trần Bá Tiên, bèn lui về giữ đầm Dạ Trạch ở huyện Chu Diên, là nơi cỏ cây um tùm, bụi rậm che kín để cố thủ. Ban ngày, Triệu Quang Phục ra lệnh tuyệt không để khói lửa và dấu người, ban đêm dùng thuyền độc mộc đem quân ra đánh doanh trại của quân Bá Tiên, giết và bắt sống rất nhiều, lấy được lương thực để làm kế cầm cự lâu dài. Bá Tiên đuổi theo hút mà đánh, nhưng không thể tiến sâu vào trong đầm lầy được.
Năm 548, trong lúc đang giao tranh thì nước Lương có loạn, Trần Bá Tiên được lệnh mang quân về cứu Vua Lương. Triệu Quang Phục sau đó lên ngôi vua.
Tướng của Triệu Việt Vương > Tôi trung chẳng thờ hai vua

Được tin Triệu Quang Phục lên ngôi vua, Lý Phật Tử (người họ Lý Nam Đế) đã đem quân đánh lại nhưng không thắng, bèn dùng kế cầu hôn gả con. Trương Hống và Trương Hát đã can Triệu Việt Vương đừng gả Cảo Nương cho Nhã Lang. Nhưng Triệu Quang Phục không nghe, mắc mưu của Lý Phật Tử rồi bị đánh úp. Lý Phật Tử lên ngôi vua, tự xưng là Hậu Lý Nam Đế. Biết rằng Trương Hống, Trương Hát là hai vị tướng tài giỏi bèn cho người mời ra làm quan. Song các ông nhất lòng trung quân, không theo Lý Phật Tử, thưa lại rằng: "Tôi trung chẳng thờ hai vua, gái trinh chẳng đổi hai chồng, huống hồ ngươi là người bội nghĩa mà còn muốn khuất cái tiết bất di dịch này ư?". Biết không thể khuất phục được, Lý Phật Tử lệnh truy bắt các ông khắp nơi. Các ông trốn vào ở núi Phù Long; Nam Đế nhiều lần cho người đến truy nã không được, mới treo ngàn vàng cầu người bắt. Các ông bàn nhau cùng đem gia quyến xuôi dòng sông Cầu, uống thuốc độc để giữ trọn tấm lòng trung với vua. Ngọc Hoàng Thượng đế phong Trương Hống, Trương Hát làm thần sông. Nhân dân dọc theo sông Cầu và các nơi các ông từng đóng quân đánh giặc đã vô cùng khâm phục, thương tiếc, lập đền thờ làm Thần.
Truyền thuyết "Nam quốc sơn hà"

Câu chuyện truyền thuyết nhắc tới Trương Hống, Trương Hát nhiều nhất là câu chuyện về sự ra đời của bài thơ Nam quốc sơn hà – được cho là Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của Việt Nam. Truyền thuyết này là loại truyền thuyết anh hùng thường thấy trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Đây là truyền thuyết được văn bản hóa sớm nhất ở sách Việt điện u linh (1329). Ngoài ra, truyền thuyết còn được ghi lại trong các bộ sử lớn như Đại Việt sử ký toàn thư và các sách sử khác như Việt sử tiêu án, Việt sử tiệp kính, trong các bộ sách khác như Lịch triều hiến chương loại chí, Đại Nam nhất thống chí,... Mặt khác, truyền thuyết này cũng sớm được lấy lại trong Lĩnh Nam chích quái và các sưu tập truyện cổ dân gian khác như Thiên Nam vân lục liệt truyện, Mã lân dật sử, các sách sử như Việt sử diễn âm, Việt sử quốc âm, Thiên Nam ngữ lục và các bản thần tích sưu tầm trước đây và hiện nay.
Truyền thuyết "Nam quốc sơn hà" > Truyền thuyết về bài thơ Thần lần một

Năm Tân Tị niên hiệu Thiên Phúc (981), triều Lê, Tống Thái Tông sai tướng quân Nhân Bảo, Tôn Toàn đem binh xâm lược phương Nam đến cửa biển Đại Than. Vua Đại Hành cùng tướng quân Phạm Cự Lượng dựng lũy, cầm cự với giặc ở sông Đồ Lỗ. Lê Đại Hành đêm canh ba nằm mộng thấy thần nhân tới bái lạy trên sông. Thần kể sự tình lúc còn sống theo vua đánh giặc, chết được Thượng đế thương tình ban tên cho là Thần bộ quan (thủy thần), thống lĩnh tướng các âm binh. Nay giặc Tống sang xâm phạm bờ cõi, xin được cùng hoàng đế đánh giặc Bắc Tống để cứu sinh dân". Vua tỉnh dậy, lập tức thắp hương khấn vái xin được thần nhân trợ giúp, sau đó giết súc vật, đốt vàng mã làm lễ cúng tế. Đêm ấy, Đại Hành lại mộng thấy thần nhân thống lĩnh âm binh tiến đánh giặc. Canh ba, đêm tháng mười, trời đất tối đen, mưa to gió lớn đùng đùng, quân Tống kinh hoàng, tháo chạy tán loạn, thần nhân ẩn mình trên không trung lớn tiếng ngâm thơ:
Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Hoàng thiên dĩ định tại thiên thư,

Như hà Bắc lỗ lai xâm phạm,

Hội kiến thịnh trần tận tảo trừ.
Sông núi nước Nam vua Nam ở,
Trời xanh đã định trong sách trời,

Cớ sao giặc Bắc sang xâm phạm,

Sẽ gặp cuồng phong đánh tơi bời.
Quân Tống nghe bài thơ đó đánh giết lẫn nhau rồi mạnh ai người nấy chạy tháo thân về nước. Vua phong thưởng tướng sĩ rồi truy phong công lao hai thần. Một là Khước Địch đại vương, lập đền ở ngã ba sông Long Nhãn (hay Long Nhỡn, cũng là sông Thương?). Một là Uy Linh đại vương, lập đền ở ven sông Như Nguyệt".
Truyền thuyết "Nam quốc sơn hà" > Truyền thuyết về bài thơ Thần lần hai

Xét Sử ký của Đỗ Thiện chép thời Nam Tấn Vương nhà Ngô đi đánh giặc Lý Huy ở Long Châu (Tây Long), đóng quân ở cửa Phù Lan (sông Lục Đầu), đêm ngủ mộng thấy hai người y quan kỳ vĩ, diện mạo khôi ngô, đến xin tòng quân trợ chiến. Sau khi Thần kể hết sự tình lúc sống theo Triệu Quang Phục đánh giặc, chết được Thượng đế thương vô tội chết chẳng phải mệnh, phong làm Thủy thần, thống lĩnh tướng các âm binh, hiệu là Thần Giang Đô Phó Sứ, đã từng trợ thuận Ngô Quyền trong chiến dịch Bạch Đằng. Vua tỉnh dậy, bảo đem cỗ rượu đến điện tế, khấn rằng: Quả có anh linh, hãy phù trợ chiến dịch này, nếu được thắng lợi, tức thì dựng miếu và phong tước, hương hỏa đời đời. Lại hôm khác, vua mộng thấy hai Vương đốc binh, bộ ngũ liên thuộc đều có mặt mày như quỷ thần cả, hàng ngũ rất nghiêm, bộ lạc rất chỉnh tề hội tại cửa Phù Lan. Binh ông anh đóng từ sông Vũ Bình đến sông Như Nguyệt tiến đến đầu nguồn sông Phú Lương; Binh ông em đi từ men sông Lạng Giang vào sông Nam Bình (sông Thương). Vua tỉnh dậy bảo với tả hữu, quả nhiên trận ấy được toàn thắng. Bình xong giặc Tây Long, vua sai Sứ chia chỗ lập đền thờ, đều phong làm Phúc Thần một phương, chiếu phong anh là Đại Đương Giang Đô Hộ Quốc Thần Vương, lập đền ở cửa sông Như Nguyệt (cửa sông Cà Lồ, Ngã ba Xà, chỗ sông Cà Lồ đổ ra sông Cầu). Còn em là Tiểu Đương Giang Đô Hộ Quốc Thần Vương, lập đền ở cửa sông Nam Bình (cửa sông Thương).
Thời vua Nhân Tông nhà Lý (1075), binh Tống nam xâm kéo đến biên cảnh; vua sai Thái uý Lý Thường Kiệt dựa bờ sông đóng cừ để cố thủ. Một đêm kia quân sĩ nghe trong đền có tiếng ngâm to rằng:
Quả nhiên quân Tống chưa đánh đã tan rã. Thần mộng rõ ràng, mảy lông sợi tóc chẳng sai.
Nơi thờ

Có 372 làng tôn thờ Đức Thánh Tam Giang ở 16 huyện thị thuộc 5 tỉnh ven các triền sông Cầu từ Đu, Đuổng (Thái Nguyên), qua Ngã Ba Xà (Tam Giang - Yên Phong), rồi tới Lục Đầu Giang (sông Cầu dài 290 km, như vậy trung bình cứ 1 km lại có một làng thờ) vì thế mà dân gian lưu truyền phương ngôn "Thượng Đu Đuổm, hạ chí Lục Đầu giang" để nhắc đến việc tôn thờ thánh Tam Giang ở các làng ven sông Cầu. Theo kết quả kiểm kê năm 2013 của Ban Quản lý di tích tỉnh Bắc Giang thì Bắc Giang có 100 di tích đình, đền, nghè thờ Thánh Tam Giang.
Niên hiệu Trùng Hưng năm đầu (Trần Nhân Tông), sắc phong Như Nguyệt Khước Địch Đại Vương, năm thứ tư gia phong Thiện Hựu Dũng Cảm. Các triều vua về sau: Trần, Lê đem quân đánh giặc phương Bắc tại dòng sông Cầu đều được Thần âm phù đánh thắng và đều có sắc phong cao nhất cho Thần là "Tam Giang thượng đẳng thần".
Dưới đây liệt kê một số nơi thờ Đức Thánh Tam Giang đã được xếp hạng di tích của Việt Nam:
Nơi thờ > Tại Bắc Ninh

| STT | Tên di tích | Địa phương | Thời gian xây dựng | Năm xếp hạng | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Đền Xà | Yên Phong | nhà Lý | - | Thờ Trương Hống. Đền là nơi Lý Thường Kiệt đọc bài thơ Nam quốc sơn hà |
| 2 | Đình Diềm (Đình Viêm Xá) | thành phố Bắc Ninh | 1692 | 1964 | Ngày 13/1/1964 |
| 3 | Đình Cổ Mễ | thành phố Bắc Ninh | - | - |  |
| 4 | Đền Điều Sơn | thành phố Bắc Ninh | - | - | Thờ thân mẫu Thánh Gióng, Thánh Tam Giang, tướng Trần Lựu có công đánh giặc Minh thế kỷ XV |
| 5 | Đình Quả Cảm | thành phố Bắc Ninh | nhà Lê (xây lại vào năm 1948) | - |  |
| 6 | Đình Đọ Xá | thành phố Bắc Ninh | nhà Lê | - |  |
| 7 | Đình Trà Xuyên | thành phố Bắc Ninh | nhà Lê (thế kỷ XVIII) | - |  |
| 8 | Đình Đáp Cầu | thành phố Bắc Ninh | nhà Lê | - |  |
| 9 | Đền Dương Ổ | thành phố Bắc Ninh | nhà Lê | 2011 |  |
| 9b | Đình Đào Xá | thành phố Bắc Ninh | nhà Lê | 2011 |  |
| 10 | Cụm di tích Đền Vân Mẫu, Nghè Chu Mẫu, nhà cố Trạch | thành phố Bắc Ninh | - | - | Là cụm di tích thờ phụng thân mẫu Thánh Tam Giang và Thánh Tam Giang (Trương Hống, Trương Hát, Trương Lừng, Trương Lẫy, Đạm Nương) |
| 11 | Đình Thọ Đức | Yên Phong | nhà Lê | 1990 | Đình làng Thọ Đức được Bộ Văn hóa xếp hạng là Di tích lịch sử theo Quyết định số 34-VH/QĐ ngày 9-1-1990. Theo nội dung thần tích, sắc phong thì đình thờ 5 vị thần là: Cường Bạo đại vương, Thánh Tam Giang, Nghiêm Công, Lễ Công, Đức Công vốn là các vị thần có công cùng với Thánh Gióng đánh thắng giặc Ân dưới thời Hùng Vương thứ VI. |
| 12 | Đền Can Vang (Đền Thọ Đức). | Yên Phong | nhà Lý | 1990 | Đền Can Vang được Bộ Văn hóa xếp hạng là Di tích lịch sử theo Quyết định số 34-VH/QĐ ngày 9-1-1990. Đền là một địa điểm quan trọng trên phòng tuyết sông Như Nguyệt trong cuộc kháng chiến chống Tống, là nơi thờ Đức Thánh Tam Giang và Lý Thường Kiệt. Ngoài ra, đền Can Vang hiện còn thờ bốn vị Thánh khác.. |
| 13 | Đình Quan Đình | Yên Phong | thời Lê Trung Hưng (TK XVII) | 1988 | Đình Quan Đình được Bộ Văn hóa xếp hạng là Di tích lịch sử văn hoá theo Quyết định số 28/VH- QĐ ngày 18/01/1988. Các vị Thần được thờ ở đình Quan Đình là "Cao Sơn đại vương" (Thần Núi), "Thánh Tam Giang" (Trương Hồng và Trương Hát) và "Thổ Linh Chi Thần" (Thổ Thần). |
| 14 | Đình Phù Lưu | Từ Sơn | Cuối thế kỷ XVI | 1992 | Đình làng Phù Lưu được Bộ Văn hóa xếp hạng là Di tích lịch sử văn hoá theo Quyết định số 138/BVH, ngày 31/01/1992. Đền thờ thánh Tam Giang, phối thờ vừ tướng chí sỹ bản thôn). |
| 15 | Đình Phúc Tinh | Tam Sơn- Từ Sơn |  |  |  |
Nơi thờ > Tại Hà Nội

| STT | Tên di tích | Địa phương | Niên đại | Năm xếp hạng | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Đình Vân Điềm | Đông Anh |  ?? | 2018 | Đình Vân Điềm tọa lạc ở thôn Vân Điềm (tên Nôm là Kẻ Đóm), xã Văn Hà, huyện Đông Anh, Hà Nội. Đình thờ Đức thánh Tam Giang, (Trương Hống, Trương Hát) có công giúp Lý Nam Đế dẹp giặc dựng nước nhà Vạn Xuân. |
| 2 | Đình Trùng Quán | Gia Lâm |  ?? | 2018 | Đình Trùng Quán, xã Yên Thường, Gia Lâm, Hà Nội thờ đức thánh Tam Giang. |
| 3 | Đền Thụy Hương | Sóc Sơn | đầu thế kỷ 17 | 1990 | Đền Thụy Hương thờ 4 anh em Trương, Hống, Trương Hat, Trương Lừng, Trương Lầy cùng bà em Đạm Nương có công trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nhà Lương. 3 ông anh đầu được vua Triệu Việt Vương phong tướng, sau khi mất họ đã được nhân dân tôn làm Thánh Tam Giang và thờ phụng ở nhiếu làng xã dọc theo con sông Cà Lồ. |
| 4 | Đình Đức Hậu | Sóc Sơn | đầu thế kỷ 17 | 1994 | Đình làng Đức Hậu, xã Đức Hòa, huyện Sóc Sơn thờ các Thánh Tam Giang; tuy không rõ đình được xây từ bao giờ nhưng một số mảng chạm trổ còn lại đã cho thấy phong cách nghệ thuật của thế kỷ 17. Xếp hạng: Di tích Lịch sử—Văn hóa quốc gia (năm 1994). Địa chỉ: làng Đức Hậu, xã Đức Hòa, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội. |
| 5 | Đình Đào Thục | Đông Anh | Hậu Lê | 1994 | Làng Đào Thục, xã Thụy Lâm có ngôi đình ở ngay đầu làng, thờ ba vị thành hoàng là: Đức Thánh Tam Giang (một võ tướng giúp Triệu Quang Phục đánh giặc Lương giữa thế kỷ VI), Đức Thánh Đương Giang (một tướng giỏi giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp tan loạn 12 sứ quân cuối thế kỷ X) và Phi nương Hoàng hậu nhà Đinh. |
| 6 | Đền Chi Đông | Mê Linh | Hậu Lê | 1993 | Làng Chi Đông (Nay là Thị Trấn Chi Đông) là một ngôi làng cổ nằm cạnh con sông cà lồ |
| 7 | Đền Hương Gia | Sóc Sơn | Đầu thế kỷ 17 | 1990 | Đền Hương Gia thờ anh em Trương Hống, Trương Hát, Trương Lừng, Trương Lẫy và cô em gái Đạm Nương – người đã có công giúp Triệu Việt Vương đánh tan quân xâm lược nhà Lương. Sau khi mất, các ông được phong thần, được thờ ở nhiều nơi, gọi là Thánh Tam Giang. |
Nơi thờ > Tại nơi khác

Danh sách di tích quốc gia của các địa phương thờ Đức thánh Tam Giang:
| STT | Tên di tích | Địa phương | Niên đại | Năm xếp hạng | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Đình Khả Do | Phúc Yên, Vĩnh Phúc |  ?? | 2018 | Đình Khả Do, xã Nam Viên thờ đức thánh Tam Giang; Minh Phi Hoàng Hậu - Thánh Mẫu sinh ra Đức Tam Giang; Tá Phụ Nương Tử - Em gái Đức Tam Giang đã có công trong việc phụ trách quân lương. |
| 2 | Đình Thượng Giã | Phổ Yên, Thái Nguyên |  ?? | 2012 | Đình Thượng Giã thuộc làng Tứ Thịnh, là đình chung của 4 khu: Hợp Thịnh, Tân Thịnh, Hưng Thịnh và Phú Thịnh của xã Trung Thành. Đình được xây dựng vào đầu thế kỷ XIX, thờ đức Thánh Tam Giang và các vị Thành hoàng làng. |
| 3 | Đình Hoàng Đàm | Phổ Yên, Thái Nguyên |  ?? | 2011 | Đình làng Hoàng Đàm xã Trung Thành thờ đức Thánh Tam Giang và tướng quân Phạm Cự Lượng thời nhà Đinh. |
| 4 | Đình Nam Đô | Phổ Yên, Thái Nguyên |  ?? | 2012 | Đình Nam Đô thuộc thôn Nam Đô (xã Đông Cao, huyện Phổ Yên) thờ Đức thánh Tam Giang. Bản thần tích của đình có nhắc đến tác phẩm Nam quốc sơn hà. |
| 5 | Đình Thanh Quang | Phổ Yên, Thái Nguyên | Thời Nguyễn | 1997 | Di tích lịch sử đình làng Thanh Quang, phường Đồng Tiến, thành phố Phổ Yên thờ Đức Thánh Tam Giang, nhị vị tướng tài dưới thời Tiền Lý. |
| 6 | Đình Đống Long | Kim Động, Hưng Yên | 1694 | 1998 | Đình Đống Long là một trong số đình làng có kiến trúc bề thế, hoành tráng và cổ kính trong huyện Kim Động. Đình thờ Tướng quân Triệu Quang Phục và 5 vị Thành Hoàng có tên là Trương Hống, Trương Hát, Trương Lừng, Trương Lẫy, và Trương Thị Kim Dung, những tướng tài đã lập nên nhiều chiến công lừng lẫy dưới cờ khởi nghĩa của Triệu Quang Phục. |
| 7 | Đình Tam Giang | Văn Lâm, Hưng Yên | - | 1994 | Nơi thờ đức thánh Tam Giang. |
Đánh giá

Việt điện u linh tập của Lý Tế Xuyên đánh giá:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Hai họ Trương đây là tôi Việt Vương, không chịu khuất phục vua Nam Đế, cái khí trung nghĩa hạo nhiên thường phảng phất ở khoảng trời đất, không nên lấy tý lông mảy vết mà bàn luận vậy. Sống làm danh tướng, chết là danh thần, cho vua Tấn Vương nằm thấy mà giặc Côn Lôn phá tan, ngâm bài thơ Nam Quốc mà quân nhà Tống không bị đánh tự tan vỡ, lấy sự báo ứng như thế, phong làm Phúc Thần, hưởng được cúng vái nghìn xưa, đội ân vinh phong tặng ở cửu trùng, hai đền thờ ngày nay vẫn còn, người ở hai bên sông đều tránh tên huý, gọi hát bằng xướng. Tinh anh đầy dẫy, nghìn trăm năm vẫn thường như một ngày, khiến cho đương thời, những kẻ cam lòng đầu giặc, mưu cầu phú quý một thời, đâu được trổi thơm muôn đời, khiến cho người ta thán mộ mà hăng hái lên như hai Vương này vậy. | ” |
Giống Cao Lỗ

Đức thánh Tam Giang và Cao Lỗ đều là tướng giỏi của vua và đều sáng suốt khuyên vua không nên gả công chúa cho quân đối địch. Theo Đại Nam quốc sử diễn ca, Trương Hống, Trương Hát đã can Triệu Việt Vương đừng gã Cảo Nương cho Nhã Lang: