stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Leptapoderus pseudocrucifer

| Leptapoderus pseudocrucifer> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Attelabidae
Chi (genus): Leptapoderus
Loài (species): L. pseudocrucifer
Danh pháp hai phần
Leptapoderus pseudocrucifer Legalov, 2007 
Leptapoderus pseudocrucifer là một loài bọ cánh cứng trong họ Attelabidae. Loài này được Legalov miêu tả khoa học năm 2007.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Unona

| Unona> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Magnoliidae
Bộ (ordo): Magnoliales
Họ (familia): Annonaceae
Chi (genus): Unona
Các loài
 xem trong bài
Unona là chi thực vật có hoa trong họ Annonaceae.
Chú thích

↑  “Unona”. The Plant List. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
Comparettia blankei

| Comparettia blankei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Comparettia
Loài (species): C. blankei
Danh pháp hai phần
Comparettia blankei (Senghas) M.W.Chase & N.H.Williams 
Comparettia blankei là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Senghas) M.W.Chase & N.H.Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Comparettia blankei”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Plectranthus parishii

| Plectranthus parishii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Plectranthus
Loài (species): P. parishii
Danh pháp hai phần
Plectranthus parishii Hook.f., 1885 
Plectranthus parishii là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Hook.f. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1885.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Plectranthus parishii”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Centropogon brittonianus

| Centropogon brittonianus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Campanulaceae
Chi (genus): Centropogon
Loài (species): C. brittonianus
Danh pháp hai phần
Centropogon brittonianus Zahlbr., 1897 
Centropogon brittonianus là loài thực vật có hoa trong họ Hoa chuông. Loài này được Zahlbr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Centropogon brittonianus”. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2013.
USS Seid (DE-256)

| --- | --- |
Tàu hộ tống khu trục USS Seid (DE-256) trên đường đi, khoảng năm 1945
Lịch sử
Hoa Kỳ
Tên gọi:  USS Seid (DE-256)
Đặt tên theo:  Daniel Seid
Xưởng đóng tàu:  Xưởng hải quân Boston, Boston, Massachusetts
Đặt lườn:  10 tháng 1, 1943
Hạ thủy:  22 tháng 2, 1943
Người đỡ đầu:  bà George Seid
Nhập biên chế:  11 tháng 6, 1943
Xuất biên chế:  7 tháng 12, 1945
Xóa đăng bạ:  8 tháng 1, 1946
Danh hiệu và phong tặng:  2 × Ngôi sao Chiến trận
Số phận:  Bán để tháo dỡ, 17 tháng 4, 1947
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  lớp tàu hộ tống khu trục Evarts
Trọng tải choán nước:   1.140 tấn Anh (1.160 t) (tiêu chuẩn);  1.430 tấn Anh (1.450 t) (đầy tải) 
Chiều dài:   283 ft 6 in (86,41 m) (mực nước);  289 ft 5 in (88,21 m) (chung) 
Sườn ngang:  35 ft 1 in (10,69 m)
Mớn nước:  8 ft 3 in (2,51 m)
Công suất lắp đặt:  6.000 hp (4.500 kW)
Động cơ đẩy:   4 × động cơ diesel General Motors Kiểu 16-278A với máy phát điện;  2 × trục chân vịt 
Tốc độ:  21 kn (24 mph; 39 km/h)
Tầm xa:  4.150 nmi (4.780 mi; 7.690 km) ở vận tốc 12 kn (14 mph; 22 km/h)
Thủy thủ đoàn tối đa:   15 sĩ quan;  183 thủy thủ 
Hệ thống cảm biến và xử lý:   Radar kiểu SA & SL  Sonar Kiểu 128D hoặc Kiểu 144  Ăn-ten định vị MF  Ăn-ten định vị cao tần Kiểu FH 4 
Vũ khí:   3 × pháo 3 in (76 mm)/50 cal đa dụng (3×1);  4 × pháo phòng không 1,1 inch/75 caliber (1×4);  9 × pháo phòng không Oerlikon 20 mm (9×1);  8 × máy phóng mìn sâu K3;  1 × súng cối chống tàu ngầm Hedgehog (24 nòng, 144 quả đạn);  2 × đường ray thả mìn sâu 
USS Seid (DE-256) là một tàu hộ tống khu trục lớp Evarts được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Thiếu úy Hải quân Daniel Seid (1918-1942), phi công thuộc Liên đội Tuần tiễu VS-6 trên tàu sân bay Enterprise (CV-6), đã tử trận trong chiến dịch không kích Kwajalein và được truy tặng Huân chương Không lực. Nó đã phục vụ cho đến khi chiến tranh kết thúc, xuất biên chế vào ngày 7 tháng 12, 1945 và xóa đăng bạ vào ngày 8 tháng 1, 1946. Con tàu bị bán để tháo dỡ vào ngày 17 tháng 4, 1947. Seid được tặng thưởng hai Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Thiết kế và chế tạo

Những chiếc thuộc lớp tàu khu trục Evarts có chiều dài chung 289 ft 5 in (88,21 m), mạn tàu rộng 35 ft 1 in (10,69 m) và độ sâu mớn nước khi đầy tải là 8 ft 3 in (2,51 m). Chúng có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn 1.140 tấn Anh (1.160 t); và lên đến 1.430 tấn Anh (1.450 t) khi đầy tải. Hệ thống động lực bao gồm bốn động cơ diesel General Motors Kiểu 16-278A nối với bốn máy phát điện để vận hành hai trục chân vịt; công suất 6.000 hp (4.500 kW) cho phép đạt được tốc độ tối đa 21 kn (24 mph; 39 km/h), và có dự trữ hành trình 4.150 nmi (4.780 mi; 7.690 km) khi di chuyển ở vận tốc đường trường 12 kn (14 mph; 22 km/h).
Vũ khí trang bị bao gồm ba pháo 3 in (76 mm)/50 cal trên tháp pháo nòng đơn có thể đối hạm hoặc phòng không, một khẩu đội 1,1 inch/75 caliber bốn nòng và chín pháo phòng không Oerlikon 20 mm. Vũ khí chống ngầm bao gồm một dàn súng cối chống tàu ngầm Hedgehog Mk. 10 (có 24 nòng và mang theo 144 quả đạn); hai đường ray Mk. 9 và tám máy phóng K3 Mk. 6 để thả mìn sâu.
Seid được đặt lườn tại Xưởng hải quân Boston ở Boston, Massachusetts vào ngày 10 tháng 1, 1943. Nó được hạ thủy vào ngày 22 tháng 2, 1943; được đỡ đầu bởi bà George Seid, mẹ của Thiếu úy Seid, và nhập biên chế vào ngày 11 tháng 6, 1943 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá tá Hải quân Charles A. Thorwall.
Lịch sử hoạt động > 1943

Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy huấn luyện tại khu vực Bermuda, Seid quay trở về Boston, Massachusetts vào ngày 31 tháng 7, 1943. Vào ngày 16 tháng 8, con tàu được cử đi truy lùng một tàu ngầm đối phương bị một khí cầu tuần tra hải quân phát hiện ngoài khơi mũi Hatteras. Cuộc tìm kiếm không mang lại kết quả, và con tàu quay trở về Norfolk, Virginia 24 giờ sau đó. Nó tiếp tục phục vụ tại Norfolk trong hai tuần dưới vai trò một tàu huấn luyện cho các thủy thủ đoàn tàu hộ tống khu trục.
Seid lên đường vào ngày 24 tháng 8 để hộ tống một đoàn tàu bao gồm tám tàu chở quân hướng đến vùng kênh đào Panama, đi đến Coco Solo tại vùng kênh đào vào ngày 30 tháng 8, và sau khi được tiếp nhiên liệu đã vượt qua kênh đào trong ngày 1 tháng 9. Sau đó, cùng các tàu hộ tống khu trục Osterhaus (DE-164), Parks (DE-165) và Bebas (DE-10), nó tiếp tục hành trình đi Nouméa, New Caledonia ngang qua Galapagos và quần đảo Society. Từ Bora Bora thuộc quần đảo Society, con tàu độc lập đi đến Nouméa, nơi nó trình diện để phục vụ cùng Tư lệnh Đệ Tam hạm đội vào ngày 29 tháng 9.
Vào ngày 5 tháng 12, tại vị trí khoảng [chuyển đổi: số không hợp lệ] về phía Nam Tulagi tại quần đảo Solomon, Seid dò được tín hiệu sonar nghi ngờ của một tàu ngầm đối phương. Nó tấn công mục tiêu bằng một loạt đạn súng cối chống tàu ngầm Hedgehog; sau năm giây một vụ nổ lớn xảy ra dưới nước làm hỏng thiết bị sonar của chính nó. Con tàu di chuyển chậm để quan sát mục tiêu trong khi các tàu chống ngầm khác tiếp tục truy tìm; tuy nhiên họ không bắt lại được mục tiêu, và không có chứng cứ gì về việc có thể đã đánh trúng một tàu ngầm. Sau một giờ truy lùng, các con tàu rút lui về vịnh Purvis tại đảo Florida.
Lịch sử hoạt động > 1944

Sau khi được sửa chữa tại cảng Havannah, Efate, New Caledonia, Seid khởi hành đi Nouméa vào ngày 1 tháng 1, 1944, nơi nó quay lại nhiệm vụ hộ tống cùng Đệ Tam hạm đội. Con tàu bị hư hại lườn tàu và thiết bị đáng kể do phải chịu đựng một cơn bão một tuần sau đó, nhưng vẫn tiếp tục nhiệm vụ hộ tống theo lịch trình, ngoài trừ bị lỡ hẹn với tàu quét mìn Token (AM-126). Nó đi đến Purvis, Florida vào ngày 23 tháng 1 để sửa chữa những hư hại. Sau khi hoàn tất, con tàu quay trở lại nhiệm vụ hộ tống vận tải tại khu vực Guadalcanal, Espiritu Santo, Nouméa, Tutuba, Florida, Savo và đảo Rua Sura cho đến ngày 12 tháng 4, khi nó được lệnh quay lại khu vực quần đảo Hawaii. Sau một chặng dừng ngắn tại Trân Châu Cảng, nó tiếp tục lên đường đi về vùng bờ Tây, đi đến Xưởng hải quân Mare Island vào ngày 25 tháng 4.
Khởi hành từ San Francisco, California vào ngày 2 tháng 6, Seid cùng với tàu chị em Carlson (DE-9) đi sang Trân Châu Cảng. Từ ngày 8 tháng 6, nó hoạt động chạy thử máy sau sửa chữa và huấn luyện ôn tập, xen kẻ với nhiệm vụ huấn luyện tàu ngầm và canh phòng máy bay cho tàu sân bay huấn luyện tại khu vực phụ cận Oahu. Trong giai đoạn này, từ ngày 4 đến ngày 23 tháng 7, nó thực hiện một chuyến hộ tống vận tải khứ hồi đến Eniwetok. Vào ngày 8 tháng 8, nó cùng một đoàn tàu vận tải đi sang Eniwetok, nơi nó được phối thuộc cùng Đệ Tam hạm đội vào ngày 16 tháng 8, và hoạt động tìm-diệt tàu ngầm đối phương.
Đi đến Ulithi thuộc quần đảo Caroline vào ngày 27 tháng 10, Seid  được điều động sang Lực lượng Đặc nhiệm 57 để hoạt động hộ tống. Vào ngày 1 tháng 11, nó lên đường đi Kossol Passage tại phía Tây quần đảo Caroline, và được sửa chữa từ ngày 3 đến ngày 12 tháng 11. Con tàu chuyển đến Peleliu vào ngày 24 tháng 12, nơi nó gia nhập Đơn vị Đặc nhiệm 94.5.9, và chuẩn bị cho hoạt động chiếm đóng đảo Fais, địa điểm được cho là nơi quân Nhật trinh sát và thông báo sự di chuyển của tàu bè Đồng Minh trong khu vực. Nó đã hoạt động tuần tra chống tàu ngầm trong khi diễn ra cuộc tấn công, và khi chiến dịch kết thúc vào ngày 5 tháng 1, 1945, con tàu lên đường quay trở về Kossol Passage tiếp nối vai trò hộ tống vận tải.
Lịch sử hoạt động > 1945

Sau một giai đoạn bảo trì ngắn từ ngày 1 đến ngày 10 tháng 2, 1945, Seid quay trở lại nhiệm vụ hộ tống vận tải. Nó đã hộ tống một đoàn 47 tàu đi từ Eniwetok đến Ulithi từ ngày 23 tháng 2 đến ngày 2 tháng 3. Nó khởi hành từ Saipan vào ngày 27 tháng 3 để hộ tống cho Hải đội Vận tải 15 đi sang khu vực quần đảo Ryukyu, và sau khi đi đến ngoài khơi Okinawa vào ngày 1 tháng 4, nó phục vụ tuần tra chống tàu ngầm để bảo vệ Đơn vị Đặc nhiệm 51.2.8 trong hoạt động đổ bộ lên mũi cực Nam của hòn đảo này. Thiết bị sonar của con tàu gặp trục trặc vào ngày 4 tháng 4, nên nó được cho tách ra và đi đến khu vực neo đậu Kerama Retto để sửa chữa. Đang khi neo đậu tại đây, vào ngày 6 tháng 4, pháo thủ con tàu đã bắn rơi một máy bay đối phương tấn công.
Sau khi xác định không thể sửa chữa hệ thống sonar của Seid bằng những phương tiện hạn chế tại tuyến đầu, vào ngày 9 tháng 4, con tàu được phân công tuần tra phòng không tại khu vực Bắc Okinawa. Vào ngày 12 tháng 4, nó đã bắn rơi bốn máy bay Nhật Bản tấn công ở khoảng cách 50–300 yd (46–274 m); trong đó chỉ trong vòng chín phút nó đã bắn rơi hai máy bay và phải cơ động né tránh năm quả ngư lôi phóng từ máy bay. Sau khi quay trở về Apra Harbor, Guam để sửa chữa, vào ngày 21 tháng 5, chiếc tàu hộ tống khu trục được điều sang phục vụ cùng Lực lượng Tàu ngầm Hạm đội Thái Bình Dương, thuộc Đội đặc nhiệm 17.10, hoạt động hộ tống và phục vụ huấn luyện tàu ngầm tại khu vực phụ cận Apra Harbor cho đến khi chiến tranh kết thúc.
Vào ngày 18 tháng 9, sau khi đón lên tàu ba sĩ quan cùng 30 thủy thủ như những hành khách cựu chiến binh, Seid lên đường quay trở về Hoa Kỳ, về đến San Pedro, California vào ngày 5 tháng 10. Con tàu được cho xuất biên chế vào ngày 14 tháng 12, 1945; và tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 8 tháng 1, 1946. Nó bị bán cho hãng Pacific Bridge Co. tại San Francisco, California vào tháng 1, 1947 để tháo dỡ.
Phần thưởng

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ | Huân chương Chiến dịch Châu Á-Thái Bình Dương với 2 Ngôi sao Chiến trận | Huân chương Chiến dịch Châu Á-Thái Bình Dương với 2 Ngôi sao Chiến trận | Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II |
Từ điển Việt–Bồ–La

Trang bìa Từ điển Việt–Bồ–La Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum ấn bản 1651. Lưu ý chữ Annamiticum viết sai vì có 3 chữ "n"
Từ điển Việt–Bồ–La (tiếng Latinh: Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum) là một cuốn từ điển bằng ba ngôn ngữ: Việt–Bồ Đào Nha–Latinh (Viết tắt là từ điển Việt - Bồ- La) do nhà truyền giáo và nhà ngôn ngữ học Dòng Tên Alexandre de Rhodes biên soạn và được Thánh Bộ Truyền bá Đức Tin (Sacra Congregatio de Propaganda Fide) ấn hành tại Roma năm 1651. Việc ấn hành Từ điển Việt–Bồ–La và Phép giảng tám ngày đã ghi một dấu mốc quan trọng trong việc điển chế chữ Quốc ngữ.
Lịch sử

Vào thế kỷ 17, các nhà truyền giáo Dòng Tên người Bồ Đào Nha, Ý và Nhật Bản dưới quy chế bảo trợ của Bồ Đào Nha đã tới hai xứ Đàng Trong và Đàng Ngoài của Đại Việt. Họ học tiếng Việt và bắt đầu tạo ra một hệ thống ghi âm tiếng Việt bằng chữ Latinh. Nỗ lực của họ đúc kết bằng cuốn Từ điển Việt–Bồ–La do Alexandre de Rhodes xứ Avignon biên soạn, trong đó có 8.000 từ tiếng Việt dịch ra tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Latinh.
Trong lời tựa cuốn từ điển của mình, linh mục de Rhodes đã tri ân những người bản xứ và linh mục Francisco de Pina đã giúp đỡ ông học tiếng Việt. Ông cũng ghi nhận công lao của các giáo sĩ khác thuộc Dòng Tên, đặc biệt là linh mục Gaspar do Amaral với cuốn từ điển tiếng Việt và linh mục Antonio Barbosa với cuốn từ điển tiếng Bồ. Từ điển Việt–Bồ–La (Diccionário anamita-português-latim) của do Amaral và Từ điển Bồ–Việt (Diccionário português-anamita) của Barbosa được cho là đã thất truyền.
Ngữ âm tiếng Việt trong Từ điển Việt–Bồ–La

Tiếng Việt trong Từ điển Việt–Bồ–La là tiếng Việt trung đại, không phải là tiếng Việt hiện đại đang được sử dụng ngày nay. Tiếng Việt trung đại là một giai đoạn trong lịch sử tiếng Việt, kéo dài từ thế kỷ XVII đến nửa đầu thế kỷ XX, tiếng Việt hiện đại là tiếng Việt từ nửa cuối thế kỷ XIX đến nay. Ngữ âm tiếng Việt trung đại khác với ngữ âm tiếng Việt hiện đại.
Một số chữ có trong Từ điển Việt–Bồ–La và hiện nay vẫn được sử dụng nhưng cách phát âm trong tiếng Việt trung đại và hiện đại không giống nhau:
| Từ điển Việt–Bồ–La> Từ điển Việt–Bồ–La.Từ điển Việt–Bồ–La | Phát âm  (ghi bằng ký hiệu ngữ âm quốc tế)> Tiếng Việt trung đại.Tiếng Việt trung đại | Phát âm  (ghi bằng ký hiệu ngữ âm quốc tế)> Tiếng Việt hiện đại.Phương ngữ miền Bắc | Phát âm  (ghi bằng ký hiệu ngữ âm quốc tế)> Tiếng Việt hiện đại.Phương ngữ miền Nam | Dẫn giải> Dẫn giải.Dẫn giải |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| g, gi | /ʝ/ | /z/ | /j/ | G nói ở đây là g trong những từ mà nó được phát âm là /ʝ/ trong tiếng Việt trung đại, /z/ trong phương ngữ miền Bắc và /j/ trong phương ngữ miền Nam của tiếng Việt hiện đại, ví dụ như gì, gỉ, giếc, giêng (trong Từ điển Việt–Bồ–La còn được viết gyêng), giếng (Từ điển Việt–Bồ–La viết là gyếng).  Đừng nhầm ký hiệu /ʝ/ ở cột Tiếng Việt trung đại với ký hiệu /j/ ở cột Phương ngữ miền Nam, đây là hai ký hiệu khác nhau. /ʝ/ là ký hiệu ngữ âm quốc tế của âm xát ngạc cứng hữu thanh, còn /j/ là ký hiệu ngữ âm quốc tế của âm cận ngạc cứng. |
| kh | /kʰ/ | /x/ | /kʰ/, /x/ | /x/ là ký hiệu ngữ âm quốc tế của âm xát ngạc mềm vô thanh. |
| ph | /pʰ/ | /f/ | /f/ | Một số người nói phương ngữ miền Nam tiếng Việt hiện đại sống ở vùng nông thôn phát âm ph là /pʰ/. |
| v | /w/, /u/ | /v/ | /j/ | V và u trong Từ điển Việt–Bồ–La không được coi là hai chữ cái khác nhau, v trong Từ điển Việt–Bồ–La là một cách viết khác của chữ u. Tiếng Việt thời Alexandre de Rhodes không có phụ âm v, phụ âm v chỉ bắt đầu xuất hiện trong tiếng Việt từ thế kỷ XVIII. Trong Từ điển Việt–Bồ–La chữ u được dùng để ghi bán nguyên âm /w/ và nguyên âm /u/ của tiếng Việt trung đại, u đôi khi được viết là v khi nó đứng một mình hoặc đứng ở đầu từ.  Hầu hết người nói phương ngữ miền Nam tiếng Việt hiện đại, bao gồm cả nhiều người có học vấn, phát âm v là /j/ giống như d, g (g trong những từ mà g được phát âm là /j/), gi. Ngoài âm /j/ một số người miền Nam có học vấn còn phát âm chữ v là /vj/ hoặc /ɓj/. Kiểu phát âm chữ v là /vj/ hoặc /ɓj/ này là một kiểu phát âm chính tả để biết những từ mà theo chính tả phải viết với chữ v chứ không phải là d hay g/gi. |
| x | /ɕ/ | /s/ | /s/ | /ɕ/ là ký hiệu ngữ âm quốc tế của âm xát lợi ngạc vô thanh. |
Nội dung

Cuốn từ điển Việt–Bồ–La phần chính là phần từ vựng liệt kê 8.000 mục bằng chữ Quốc ngữ. Bổ túc thêm là phần phụ lục tóm tắt ngữ pháp tiếng Việt (Brevis Declaratio) và cách thức phát âm đương thời.
Ngoài giá trị lịch sử, cuốn từ điển này là cái mốc quan trọng trong việc định chế chữ Quốc ngữ, tức cách viết tiếng Việt bằng chữ Latinh. Lối chữ này dần được hoàn chỉnh bởi các nhà truyền giáo kế tiếp.
Nội dung > Chính tả và cách ghi âm

Chữ Quốc ngữ trong Từ điển Việt–Bồ–La phản ánh những âm vực nay đã biến mất trong tiếng Việt như những thí dụ sau đây:
| cách viết thế kỷ 17 | chính tả ngày nay |
| --- | --- |
khou᷄: không
đào᷄: đòng
dôi blá: dối trá
blời: trời
blu᷄́: nhúng
bua: vua
mlẽ: lẽ
plăn: lăn
thŏở: thuở
ꞗai: vai
ou᷄: ông
Nội dung > Từ vựng cổ

Từ điển Việt–Bồ–La cũng ghi lại nhiều từ ngữ cổ, giúp việc đối chiếu và diễn âm những tác phẩm chữ Nôm đương thời mà nay đã mất hẳn trong tiếng Việt hiện tại. Một số thí dụ là:
| từ vựng thế kỷ 17 | chữ tương đương ngày nay |
| --- | --- |
là đá: đá (sỏi đá)
phen lê: phân bì
dượm: gượm
khứng: chịu, chiều theo
mựa: chớ
nghỉ: dễ bề
phô: những
Từ điển Việt–Bồ–La và chặng đường của chữ Quốc ngữ

Từ điển Việt–Bồ–La là một thành quả lớn cho việc san định chữ Quốc ngữ. Phải hơn một thế kỷ sau nữa, vào năm 1783 mới có một cuốn tự điển chữ Quốc ngữ thứ nhì. Cuốn này do giám mục Bá Đa Lộc soạn nhưng chưa kịp in. Sau đó, bản thảo được giám mục Jean-Louis Taberd dùng để soạn cuốn từ điển Nam Việt-Dương Hiệp Tự vị in năm 1838 ở Serampore, Ấn Độ, đưa chữ Quốc ngữ tiến thêm một bước dài.
Mặc dù chữ Quốc ngữ đã ra đời, các văn phẩm Công giáo tại Việt Nam trong hơn 200 năm sau đó chủ yếu được viết bằng chữ Nôm, Hán ngữ hoặc La ngữ. Chỉ sau khi người Pháp củng cố nền cai trị tại Đông Dương thì chữ Quốc ngữ mới được đặt làm văn tự chính thức của tiếng Việt.
Chú thích

1 2 3  Hausmann, Franz Josef. Wörterbücher: Ein Internationales Handbuch Zur Lexikographie. tr. 2583.
↑  Cowles, James. Researches Into the Physical History of Mankind. tr. 501.
↑  Jacques, Roland (2004). "Bồ Đào Nha và công trình sáng chế chữ quốc ngữ: Phải chăng cần viết lại lịch sử?". Nguyễn Đăng Trúc dịch. Trong Các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha và thời kỳ đầu của Giáo hội Công giáo Việt Nam (Quyển 1) – Les missionnaires portugais et les débuts de l’Eglise catholique au Viêt-nam (Tome 1). Reichstett, Pháp: Định Hướng Tùng Thư. ISBN 2-912554-26-8.
↑  Đỗ (2007, tr. 89)
↑  Nguyễn Tài Cẩn, Giáo trình lịch sử ngữ âm tiếng Việt (sơ thảo). Nhà xuất bản Giáo dục. Năm 1995. Trang 13, 14.
1 2  清水政明 (Shimizu Masaaki). Sự ảnh hưởng của cấu trúc âm tiết từ Hán Việt đến sự biến đổi các tổ hợp phụ âm đầu trong tiếng Việt (PDF: direct link Lưu trữ 2016-04-21 tại Wayback Machine). Trang 23.
1 2 3  Nguyễn Tài Cẩn, Giáo trình lịch sử ngữ âm tiếng Việt (sơ thảo). Nhà xuất bản Giáo dục. Năm 1995. Trang 58, 64, 86, 96, 98, 104, 108.
↑  Laurence C. Thompson. A Vietnamese grammar, Mon-Khmer Studies Journal 13-14 (1984-1985). Trang 5, 6, 7, 8, 9, 19.
↑  Laurence C. Thompson. A Vietnamese grammar, Mon-Khmer Studies Journal 13-14 (1984-1985). Trang 86, 88, 89, 91.
↑  Laurence C. Thompson. A Vietnamese grammar, Mon-Khmer Studies Journal 13-14 (1984-1985). Trang 62, 63.
↑  Nguyễn Tài Cẩn, Giáo trình lịch sử ngữ âm tiếng Việt (sơ thảo). Nhà xuất bản Giáo dục. Năm 1995. Trang 64.
↑  Alexandre de Rhodes (Phiên dịch: Thanh Lãng, Hoàng Xuân Việt, Đỗ Quang Chính). Từ điển An Nam - Lusitan - La tinh (Thường gọi là Từ điển Việt - Bồ - La). Viện Khoa học Xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội. Năm 1991. Trang 7 Lưu trữ 2016-04-21 tại Wayback Machine, 102 Lưu trữ 2016-04-21 tại Wayback Machine, 104 Lưu trữ 2016-04-21 tại Wayback Machine, 105 Lưu trữ 2016-04-21 tại Wayback Machine, 106 Lưu trữ 2016-04-21 tại Wayback Machine.
↑  Laurence C. Thompson. A Vietnamese grammar, Mon-Khmer Studies Journal 13-14 (1984-1985). Trang 86.
↑  Nguyễn Tài Cẩn, Giáo trình lịch sử ngữ âm tiếng Việt (sơ thảo). Nhà xuất bản Giáo dục. Năm 1995. Trang 58, 59, 138.
↑  Alexandre de Rhodes (Phiên dịch: Thanh Lãng, Hoàng Xuân Việt, Đỗ Quang Chính). Từ điển An Nam - Lusitan - La tinh (Thường gọi là Từ điển Việt - Bồ - La). Viện Khoa học Xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội. Năm 1991. Trang 243 Lưu trữ 2016-04-21 tại Wayback Machine.
↑  Nguyễn Tài Cẩn, Giáo trình lịch sử ngữ âm tiếng Việt (sơ thảo). Nhà xuất bản Giáo dục. Năm 1995. Trang 58.
↑  Laurence C. Thompson. A Vietnamese grammar, Mon-Khmer Studies Journal 13-14 (1984-1985). Trang 89, 98.
1 2  Hausmann, Franz Josef. Wörterbücher: Ein Internationales Handbuch Zur Lexikographie. tr. 2584.
↑  Thompson, Laurence C. A Vietnamese Reference Grammar. tr. 54.
1 2  Seventeenth-Century Vietnamese Lexicon[liên kết hỏng]
↑  Marr, David G. Vietnamese tradition on trial, 1920–1945. tr. 145.
Mục chữ "A".
Nguyễn Hải Ninh

Nguyễn Hải Ninh là một tên người Việt. Một số nhân vật nổi bật mang tên này như:
Đạo diễn Hải Ninh (1931–2013), tên thật là Nguyễn Hải Ninh, Nghệ sĩ Nhân dân, Giải thưởng Hồ Chí Minh với cụm tác phẩm: Em bé Hà Nội, Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, Người chiến sĩ trẻ, Mối tình đầu và Thành phố lúc rạng đông.
Nguyễn Hải Ninh (sinh năm 1976), chính trị gia, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIII, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa, Bộ trưởng Bộ Tư pháp.
Aegus sepicanum

| Aegus sepicanum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Lucanidae
Phân họ (subfamilia): Lucaninae
Chi (genus): Aegus
Loài (species): A. sepicanum
Danh pháp hai phần
Aegus sepicanum Kriesche, 1920 
Aegus sepicanum là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được Kriesche mô tả khoa học năm 1920.
Conoderus alfredoi

| Conoderus alfredoi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Conoderus
Loài (species): C. alfredoi
Danh pháp hai phần
Conoderus alfredoi Guzman de Tome, 1995 
Conoderus alfredoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Guzman de Tome miêu tả khoa học năm 1995.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Bevent, Wisconsin

| Bevent, Wisconsin |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 
 
 Vị trí trong Quận Marathon, Wisconsin
Bevent, Wisconsin
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Wisconsin
Quận: Marathon
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.104
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Bevent là một thị trấn thuộc quận Marathon, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 1.104 người.
Chú thích

↑  “US Census ngày 1 tháng 7 năm 2009 est”.
↑  “All Incorporated Places: 2000 to 2009”.
1 2  “Population and Housing Occupancy Status: 2010 - State -- Place 2010 Census Redistricting Data (Public Law 94-171) Summary File”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2012.
Leptapoderus rufobasalis

| Leptapoderus rufobasalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Attelabidae
Chi (genus): Leptapoderus
Loài (species): L. rufobasalis
Danh pháp hai phần
Leptapoderus rufobasalis Heller, 1908 
Leptapoderus rufobasalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Attelabidae. Loài này được Heller miêu tả khoa học năm 1908.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010