Bò Jersey
Lịch sử

Bò có nguồn gốc ở từ đảo Jersey, một hòn đảo nhỏ trên biển Măngsơ, diện tích chỉ 50 dặm vuông (1 dặm tương đương 1,6 km) thuộc Vương quốc Anh và được nuôi ở đảo thuộc vùng Jersey và ra đời vào thế kỷ 19 nhưng và lần đầu tiên được ghi nhận là một giống riêng biệt vào khoảng năm 1700. Người nuôi bò Jersey nổi tiếng và ông Michael Fauler, một thương gia chuyên buôn bán bò Jersey, thì Hiệp hội Nông nghiệp và làm vườn của Vương quốc Jersey, thành lập năm 1833 có tác động rất lớn đến việc phát triển bò Jersey. Năm 1834 ra đời thang điểm giám định bò Jersey. Tháng 4 năm 1866, Hội nghị Câu lạc bộ những người nuôi bò đã quyết định thành lập Sổ giống đầu tiên ở đảo Jécxi. Từ năm 1833 người dân đảo Jersey đã lập Hội Bảo vệ giống bò sữa Jersey.
Việc nhập khẩu các giống bò ngoại lai vào đảo Jersey bị cấm nghiêm ngặt, và xuất khẩu bò giống và tinh đông viên là nguồn thu nhập chính của đảo. Cùng với sự bành trướng của Đế quốc Anh, bò sữa Jersey được Đế quốc Anh đưa đến Mỹ, Ấn Độ, Nam Phi… từ thế kỷ 19. John Hand, một trong những người sáng lập Câu lạc bộ những người nuôi bò Jersey Mỹ khẳng định, trước lúc người Mỹ biết về bò Jersey, ngài đại úy Pratt - chủ tàu Gudzon đã chở nhiều bò từ đảo Jersey vào New York. Người ta kể rằng, thuyền buôn của đại úy Pratt, trên đường từ bờ biển châu Phi về thường ghé qua đảo Jersey, khi đến New York các thủy thủ kể chuyện về những con bò tốt mà họ thấy ở đảo Jersey, một số người Mỹ đã yêu cầu cứ mỗi chuyến tàu chở qua bán cho họ 2-3 con bò cái. Người ta không biết bò Jersey nhập vào Mỹ từ năm nào, có một điều chắc chắn bò Jersey không phải do người nuôi bò đưa vào Mỹ mà do các thương gia.
Trước khi thành lập Câu lạc bộ những người nuôi bò Jersey Mỹ, bò Jersey nuôi ở 13 bang sau: Connecticut, Kentuki, Merilen, Masachuset, Men, Missuri, New Hamsia, New Jersey, New York, Pensivania, Rotsilen, Tennessi và Vermon. Câu lạc bộ những người nuôi bò Jersey Mỹ thành lập năm 1868 đã thúc đẩy phát triển bò Jersey. Một năm sau khi thành lập, Câu lạc bộ đã nhập 142 con, năm 1869 nhập 229 con và năm 1870 nhập thêm 110 bò Jersey. Từ 13 bang lúc đầu, về sau bò Jersey đã có mặt ở khắp 48 bang của Mỹ. Cách đây gần 50 năm đã có 2.505.068 bò Jersey ghi trong sổ giống của Câu lạc bộ. Từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, bò Jersey nhanh chóng phổ cập ở nhiều nước trên thế giới, có vị trí quan trọng ở các nước có công nghiệp chế biến bơ phát triển như Đan Mạch, Thái Lan, Mỹ.
Kết quả công trình nghiên cứu nuôi thử nghiệm bò sữa Jersey tại 26 nước có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, nguồn thức ăn chất lượng thấp, không ổn định cho thấy hàm lượng bơ trong sữa của bò Jersey bị giảm, thấp hơn bò địa phương tại 15 trên tổng số 26 nước, nhưng các chỉ số khác của bò Jersey vẫn cao hơn bò địa phương. Bò lai F1 giữa bò Jersey và bò địa phương cũng cho sản lượng sữa cao hơn bò địa phương 11 % với chất lượng sữa cao hơn trên tất cả các chỉ số. Do bò Jersey do có tầm vóc bé (nhu cầu duy trì thấp) lại có yếm (thải nhiệt tốt) nên có thể có khả năng chịu nóng khá tốt nên nhiều nước đã dùng bò Jersey lai với bò địa phương nhằm tạo ra bò lai hướng sữa thích nghi với khí hậu nhiệt đới. Bò đã được nhập vào Việt Nam từ trước năm 1975 đàn bò này được nhập từ Mỹ và nuôi ở Ba Vì –Hà Tây và một số nơi khác.