Bàn thờ
Kitô giáo

Từ "bàn thờ", trong tiếng Hy Lạp là θυσιαστήριον (xem:θυσία), xuất hiện 24 lần trong Tân Ước. Trong thần học Công giáo và Chính thống giáo, Thánh Thể là sự tái hiện của sự hy sinh của Chúa Kitô trên thập tự giá. Do đó, bàn ăn mà Thánh Thể được cử hành được gọi là bàn thờ.
Bàn thờ là nơi cử hành Thánh Thể, một nghi thức quan trọng trong Kitô giáo. Bàn thờ được đặt ở vị trí trang trọng trong hầu hết các nhà thờ Kitô cả Đông phương và Tây phương. Bàn thờ trong các nhà thờ này thường được đặt ở vị trí cố định và được sử dụng lâu dài trong các khu vực thờ phượng chung, thường được gọi là "thánh điện". Bàn thờ không chỉ được đặt trong các nhà thờ, mà còn được đặt ở những không gian khác, chẳng hạn như ngoài trời trong tự nhiên, trong nghĩa trang, trong lăng mộ/hầm mộ và nhà ở gia đình. Bàn thờ cá nhân là những bàn thờ được đặt trong không gian riêng tư của một người, chẳng hạn như phòng ngủ, tủ quần áo, hoặc các không gian khác. Bàn thờ này được sử dụng cho các hoạt động tâm linh cá nhân, thường được gọi là "lễ sùng bái cá nhân". Bàn thờ cũng được sử dụng trong một số ít nhà thờ Tin lành. Trong các nhà thờ Cải cách và Anabaptist, một chiếc bàn, thường được gọi là "bàn Tiệc Thánh", có chức năng tương tự như bàn thờ trong các nhà thờ Công giáo.
Khu vực xung quanh bàn thờ được xem là linh thiêng hơn và thường được phân biệt rõ ràng về mặt vật lý so với phần còn lại của nhà thờ. Điều này có thể được thực hiện thông qua một cấu trúc cố định như iconostasis, vách ngăn, lan can bàn thờ, hoặc rèm có thể được kéo lại vào những thời điểm trang trọng hơn của nghi lễ (như trong Nhà thờ Tông đồ Armenia và Nhà thờ Công giáo Armenia). Hoặc đơn giản chỉ bằng cách sắp xếp kiến trúc chung. Bàn thờ thường được đặt ở một vị trí cao hơn so với phần còn lại của nhà thờ.
Thông thường, các nhà thờ chỉ có một bàn thờ. Tuy nhiên, ở các nhánh Kitô giáo phương Tây, do trước đây đã bỏ việc cử hành Thánh lễ đồng tế, khiến các linh mục thường cử hành Thánh lễ riêng lẻ, các nhà thờ lớn hơn có thể có một hoặc nhiều nhà nguyện phụ, mỗi nhà nguyện có bàn thờ riêng. Bàn thờ chính của nhà thờ thường được gọi là "bàn thờ cao". Từ khi việc cử hành Thánh lễ đồng tế được hồi sinh ở phương Tây, Sách lễ Rôma khuyến nghị rằng trong các nhà thờ mới chỉ nên có một bàn thờ. Bàn thờ này sẽ biểu thị cho một Chúa Kitô và một Bí tích Thánh Thể của Giáo hội trong cộng đoàn tín hữu. Theo khuyến nghị của Sách lễ Rôma, các nhà thờ mới chỉ nên có một bàn thờ duy nhất trong phần thân chính của nhà thờ. Điều này nhằm biểu thị một Chúa Kitô và một Bí tích Thánh Thể của Giáo hội. Tuy nhiên, hầu hết các nhà thờ phương Tây thời kỳ trước đó, dù là Công giáo Rôma hay Anh giáo, đều có thể có một bàn thờ cao ở phần thân chính của nhà thờ, với một hoặc nhiều nhà nguyện phụ, mỗi nhà nguyện có bàn thờ riêng. Các bàn thờ này thường được sử dụng để cử hành Thánh Thể vào các ngày trong tuần.
Về kiến trúc, có hai loại bàn thờ: Bàn thờ gắn tường phía đông của cung thánh được tìm thấy trong các nhà thờ cũ hơn và được gắn chặt vào tường phía đông của cung thánh. Bàn thờ độc lập thường được tìm thấy trong các nhà thờ mới hơn và có thể được di chuyển xung quanh.
Trong những ngày đầu của Giáo hội, Thánh Thể được cử hành trên các bàn thờ di động. Trong thời kỳ bách hại, các Kitô hữu thường tụ tập trong các hang mộ ở Rome để cử hành Thánh Thể. Họ sử dụng các quan tài của các vị tử đạo làm bàn thờ. Việc này được cho là nguồn gốc của truyền thống đặt di tích dưới bàn thờ.
Sau khi Kitô giáo được hợp pháp hóa dưới thời Constantine Đại đế và Licinius vào năm 313, các nhà thờ chính thức được xây dựng với số lượng lớn ở khắp nơi trên đế chế La Mã. Các nhà thờ này thường có các bàn thờ độc lập ở giữa khu bảo tồn, nơi cử hành Thánh Thể. Trong tất cả các nhà thờ sớm nhất được xây dựng ở Rome, khu bảo tồn này nằm ở đầu phía tây của nhà thờ. Sau khi Kitô giáo được hợp pháp hóa ở Rome vào thế kỷ thứ 4, các tín đồ Thiên Chúa giáo bắt đầu xây dựng nhà thờ với số lượng lớn. Họ thường đặt khu bảo tồn ở phía tây của tòa nhà, mô phỏng theo khu bảo tồn của Đền thờ Jerusalem.
Mặc dù trong thời gian của Đền thờ Jerusalem, Thượng tế thực sự quay mặt về hướng đông khi dâng hiến vào ngày Yom Kippur, nhưng khu bảo tồn mà ông ta đứng lại nằm ở phía tây của Đền thờ. Việc sao chép bố cục và hướng của Đền thờ Jerusalem của Kitô giáo đã giúp kịch tính hóa ý nghĩa tận thế gắn liền với cái chết hy sinh của Chúa Giê-su, Thượng tế tối cao trong Thư gửi tín đồ Do Thái. Các thừa tác viên (giám mục, linh mục, phó tế, tiểu phó tế, thừa tác viên) cử hành Thánh Thể quay mặt về hướng đông, hướng về phía lối vào. Một số người cho rằng đối với phần trung tâm của buổi cử hành, hội chúng cũng quay mặt theo cách tương tự. Sau thế kỷ thứ 6, hướng ngược lại chiếm ưu thế, với lối vào ở phía tây và bàn thờ ở phía đông. Sau đó, các thừa tác viên và hội chúng đều quay mặt về hướng đông trong suốt buổi cử hành; và ở Tây Âu, các bàn thờ bắt đầu được đặt cố định vào tường phía đông của cung thánh vào thời Trung cổ.