stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Berkeli
Đặc điểm

Các kỹ thuật tán xạ tia X đã được sử dụng để xác định các hợp chất berkeli khác nhau như berkeli đioxyt (BkO2), berkeli fluoride (BkF3), berkeli oxychloride (BkOCl), và berkeli trioxit (Bk2O3). Năm 1962, một lượng berkeli chloride (BkCl3) được cô lập với khối lượng 3 phần tỉ gam. Lượng hợp chất berkeli tinh khiết đầu tiên được tạo ra vào năm 1958.
Lịch sử

Berkeli được Glenn T. Seaborg, Albert Ghiorso, Stanley G. Thompson, và Kenneth Street, Jr. ở Đại học California, Berkeley tổng hợp đầu tiên vào tháng 12 năm 1949. Nhóm tác giả này sử dụng máy cyclôtron để bắn phá hạt nhân 241Am kích thước miligam bằng các hạt anpha tạo ra 243Bk (chu kỳ bán rã 4,5 giờ) và hai neutron tự do.
Một trong những đồng vị tồn tại lâu nhất của Berkeli là 249Bk (chu kỳ bán rã 330 ngày), sau này được tổng hợp bằng cách bắn phá 244Cm trong chùm neutron cực mạnh.
Các đồng vị

19 đồng vị phóng xạ của berkeli đã được miêu tả, trong đó đồng vị ổn định nhất là 247Bk có chu kỳ bán rã 1380 năm, 248Bk là hơn 9 năm, và 249Bk là 330 ngày. Tất cả các đồng vị phóng xạ còn lài có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 5 ngày, và đa số trong chúng có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 5 giờ. Nguyên tố này cũng có 2 trạng thái siêu ổn định (meta state?), với trạng thái bền nhất là 248mBk (t½ 23,7 giờ). Các đồng vị của berkeli có khối lượng nguyên tử từ 235,057 u (235Bk) đến 254,091 u (254Bk).
Chu kỳ nhiên liệu hạt nhân

Trong chu kỳ nhiên liệu hạt nhân, berkeli được tạo ra bởi phân rã beta của curi. Đồng vị curi đầu tiên trải qua phân rã beta là Cm-249 với chu kỳ bán rã chỉ gần hơn 1 giờ, vì thế Bk-249 là đồng vị duy nhất của berkeli được tạo ra với số lượng lớn trong lò phản ứng hạt nhân. Việc tạo ra Bk-249 đòi hỏi 11 lần hấp thụ neutron liên tiến đối với urani 238 mà không có sự phân hạch hoặc phân rã anpha, vì vậy nó chỉ tạo ra một lượng rất nhỏ.
Độc tính

Berkeli tích tụ trong bộ xương. Phóng xạ có thể gây tổn thương hồng cầu. Hàm lượng tối đa cho phép đối với đồng vị Bk–249 trong xương người là 0,4 ng (nano-gam hay phần tỉ gam).
Cyclôtron 60-in
Ráng đại dực

| Taenitis blechnoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Pteridopsida
Bộ (ordo): Pteridales
Họ (familia): Adiantaceae
Chi (genus): Taenitis
Loài (species): T. blechnoides
Danh pháp hai phần
Taenitis blechnoides (Willd.) Sw. 
Taenitis blechnoides là một loài thực vật có mạch trong họ Adiantaceae. Loài này được (Willd.) Sw. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1806.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Taenitis blechnoides”. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2013.
Khi anh chạy về phía em (phim)

| Khi anh chạy về phía em 当我飞奔向你 When I Fly Towards You   |
| --- | --- |
Tập tin:When I Fly Towards You 2023 series.jpgÁp phích quảng bá
Thể loại: Hài kịch lãng mạn Tuổi mới lớn Học đường
Dựa trên: Tiểu thuyết Cô Ấy Bệnh Không Hề Nhẹ (她病的不轻) của tác giả Trúc Dĩ (竹已)
Kịch bản: Nhạc An (岳桉) Đào Khải Tâm (桃恺心)
Đạo diễn: Miêu Đích Thụ
Diễn viên: Chu Dực Nhiên (周翊然) Trương Miểu Di (张淼怡)
Nhạc dạo:  Khi anh chạy về phía em (当我奔向你) bởi Lâm Thần Dương
Nhạc kết: Em Nghĩ Em Sẽ (我想我会) bởi  Doãn Lộ Hy
Quốc gia:  Trung Quốc
Ngôn ngữ:  Tiếng Phổ thông
Số tập: 24
Sản xuất
Giám chế: Trình Tiểu Dư (程小妤)
Địa điểm: Thanh Đảo, Hạ Môn
Thời lượng: 30 phút
Đơn vị sản xuất: Youku Information Technology (Beijing) Co., Ltd.  Hangzhou Youyisi Film and Television Culture Media Beijing Naifei Technology Co., Ltd. Hangzhou Feiben Entertainment Media Co., Ltd. Shanhe Wanwu Film and Television Media Nanjing Co., Ltd. Yefu Films (Beijing) Co., Ltd.
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: Youku
Phát sóng: 13 tháng 6 năm 2023 (2023-06-13) – 29 tháng 6 năm 2023 (2023-06-29)
Khi anh chạy về phía em (tiếng Trung: 当我飞奔向你; bính âm: Dāng wǒ fēi bēn xiàng nǐ) là một TV-series trực tuyến thuộc thể loại hài kịch lãng mạn, học đường, tuổi mới lớn sản xuất năm 2023 bởi đạo diễn Miêu Đích Thụ. Các sự kiện trong phim được chuyển thể từ nội dung của tiểu thuyết Cô Ấy Bệnh Không Hề Nhẹ (她病的不轻) của tác giả Trúc Dĩ. Các nhân vật chính trong phim được thủ vai bởi các diễn viên Chu Dực Nhiên (周翊然) và Trương Miểu Di (张淼怡). Phim được phát trực tuyến trên nền tảng kĩ thuật số Youku từ ngày 13 đến ngày 29 tháng 6, 2023.
Bộ phim đã nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình lẫn khán giả và đạt được thành công vang dội ở Trung Quốc cũng như trên thị trường toàn cầu ở nền tảng Netflix.
Sơ lược nội dung

Vào đầu mùa thu năm 2012, trường cấp 3 Giang Nghi chào đón một học sinh chuyển trường vui vẻ tên là Tô Tại Tại (Trương Miểu Di). Vào ngày đầu tiên đến trường, Tô Tại Tại gặp Trương Lục Nhượng (Chu Dực Nhiên), lạnh lùng và xa cách nhưng cô đã yêu anh ta ngay từ cái nhìn đầu tiên. Đằng sau thành tích học tập có vẻ xuất sắc và xuất thân gia đình giàu có của Trương Lục Nhương, anh lại là một người "thiếu tự tin", bên trong anh không ngừng nghi ngờ về bản thân mình. Trương Lục Nhương thường xuyên bị mẹ so sánh cậu em trai thiên tài Trương Lục Lễ của mình. Hơn chục năm nay, Trương Lục Nhương giống như đang sống trong một lớp cô lập dày kín. Anh sống nội tâm và ít nói. Dù có vẻ điềm tĩnh và lịch sự nhưng lại giữ khoảng cách với mọi người. Tuy nhiên, cuộc sống của Trương Lục Nhương thay đổi khi anh gặp Tô Tại Tại, sôi nổi và yêu đời, cô đã kéo anh với những người bạn cũ và mới: Cố Nhiên, Quan Phương, và bạn thân nhất của cô, Khương Giai. Họ giúp anh ấy tìm được ý nghĩa của bản thân và anh ấy dần dần bắt đầu nhận ra phải nắm bắt lấy cuộc đời của chính mình. Trương Lục Nhương và Tô Tại Tại nỗ lực hướng tới mục tiêu của mình đồng thời hỗ trợ lẫn nhau, đó là lúc tình yêu bắt đầu nảy nở trong nhóm bạn của họ.
Nhân vật > Nhân vật chính

Chu Dực Nhiên (周翊然) trong vai Trương Lục Nhượng (张陆让)
Trương Miểu Di (张淼怡) trong vai Tô Tại Tại (苏在在)
Nhân vật > Nhân vật phụ

Biên Thiên Dương (邊天揚) trong vai Cố Nhiên (顾然)
Khương Chi Nam (姜之南) trong vai Khương Giai (姜佳)
Quách Triết (郭喆) trong vai Quan Phương (关放)
Phùng Tường Côn (冯祥琨) trong vai Thẩm Khiêm Vũ (沈谦宇)
Tạ Hưng Dương (谢兴阳) trong vai Tạ Lâm Nam (谢林楠)
Cao Văn Phong (高文峰) trong vai Lâm Mậu (林茂)
Vương Giai Tuyền (王佳璇) trong vai Trương Lục Lễ (张陆礼)
Trương Lỗi (张磊) trong vai Tô Kiến Hoa
Trần Tư Tư (陈思斯) trong vai Châu Hiểu Lị
Hác Văn Đình ( 郝文婷) trong vai Lâm Vân
Vương Mộc Huyên (王沐暄) as Chu Diệu
Ninh Tử (宁子) as Trương Yên
Ngô Hủ Hủ (吴栩栩) trong vai Bà Quan
Triệu Nham Tùng (赵岩松) trong vai Cố Yên Phong (Cha của Cố Nhiên)
Quách Tiếu Thiên (郭笑天) trong vai Hứa Kỳ
Trương Tử Manh (张子萌) trong vai Diệp Chân Hân
Trương Tân Đồng (张新童) trong vai Hạ Ninh
Tào Đan Ni (曹丹妮) trong vai Đặng Tần
Liễu Bỉnh Lộ (柳丙璐) trong vai Phù Dao
Lý Diệu Diệu (李瑶瑶) trong vai Hề Du
Vương Dục Lâm (王煜霖) trong vai Wang Nan ("Nam Thần"/"Soái Ca")
Dương Quân Bách (杨均柏) trong vai Phụ thân Trương
Trung Hiên Khải (钟轩凯) trong vai Trình Vi
Từ Anh Lạc (徐樱洛) trong vai Trương Tiểu Tiểu
Quách Tử Hân (郭子歆) trong vai Tiểu Kai
Thường Hải Ba (常海波) trong vai Trường Hoa
Đường Thư Á (唐书亚) trong vai Lý En Lin
Vương Y Diễm (王漪淼) trong vai Wang Bei Bei
Ngô Nhậm Viễn (吴任远) trong vai Phụ thân Giang Gia
Chẩm Nhã Thư (湛雅书) trong vai Trần Bình
Trương Bác (张博) trong vai Yu Xuan
Vương Khang (王康) trong vai Nam Thắng
Hứa Huệ Cường (许慧强) trong vai Hạo Chân
Chính Gia Minh (郑佳明) trong vai Thiên Hụy
Trương Hạo Nam (张昊楠) trong vai Châu Hụy
Vương Đức Phong (王德枫) trong vai Giảng viên Phương
Đinh Bác (丁博) trong vai Trần Văn
Lãi Vĩ Minh (赖伟明) trong vai Văn Lãng
Trương Tử Kiện (张子健) trong vai Giảng viên hội thảo Tâm lý
Âm nhạc

| STT | Nhan đề | Phổ lời | Phổ nhạc | Singer | Thời lượng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | "Khi Em Chạy Về Phía Anh (当我奔向你)" (nhạc mở đầu) | Lâm Chân Dương (林晨阳) | Lâm Chân Dương (林晨阳) | Lâm Chân Dương (林晨阳) | 3:26 |
| 2. | "Em Nghĩ Em Sẽ (我想我会)" (nhạc kết) | PureLy27 | PureLy27 | Doãn Lộ Hy (尹露浠) | 3:56 |
| 3. | "Mùa Hè Dịu Dàng (轻轻的夏天)" | Lâm Chân Dương (林晨阳) | Lâm Chân Dương (林晨阳) | Doãn Lộ Hy (尹露浠) | 1:24 |
| 4. | "Anh Có Muốn Đi Dạo Cùng Với Em Không" | PureLy27 | PureLy27 | Doãn Lộ Hy (尹露浠) | 4:28 |
| 5. | "Khi Anh Chạy Về Phía Em  (I Do) (当我走向你 (I Do))" | Doãn Lộ Hy (杨默依) | Đô Chí Văn (都智文) Dương Mặc Y (杨默依) | Dương Mặc Y (杨默依) | 3:30 |
| 6. | "Nhắn Gửi Ngày Tốt Nghiệp (毕业留言)" | Mạnh Văn Minh (孟凡明) |   | Mạnh Văn Minh (孟凡明) | 2:47 |
| 7. | "Mùa hè của Peppa (佩奇的夏天)" |   |   | Lớp Diễn Tấu Các Lầu (阁楼演奏班) | 4:26 |
| 8. | "Đi Cùng Anh (与你共赴)" |   |   | Khấn Mỹ Vị (很美味) | 3:31 |
| 9. | "Gặp Gỡ Bầu Trời Xanh (遇见克莱因蓝)" |   |   | Chương Hy Mộng (章熙梦) | 3:16 |
| 10. | "Before" |   |   | Lý Học Sĩ (李学仕) Chu Ngạn Yên (朱彦安) | 3:03 |
Tiền Việt Nam

Bài này nói về tiền dùng trong lưu thông do nhà nước Việt Nam độc lập phát hành, không đề cập đến tiền do nước ngoài phát hành nhưng được sử dụng ở Việt Nam hoặc tiền do các chính quyền nước ngoài đô hộ Việt Nam phát hành, cũng không đề cập đến tiền do Việt Nam phát hành nhằm mục đích trao tặng như vật lưu niệm.
Tiền Việt Nam được phát hành lần đầu vào giữa thế kỷ 10, thời kỳ nhà nước Đại Cồ Việt dưới sự trị vì của Đinh Tiên Hoàng. Thời phong kiến, gần như mỗi đời vua lại cho phát hành loại tiền mới. Nhiều khi, mỗi lần thay đổi niên hiệu, vua lại cho phát hành loại tiền mới. Suốt một thời gian dài, tiền kim loại là thứ tiền duy nhất và mô phỏng theo tiền kim loại của các triều đình Trung Quốc. Tiền giấy xuất hiện ở Việt Nam khá sớm so với thế giới, vào năm 1396
Nhiều đồng tiền cổ được một số tư liệu cho là có, nhưng chưa được khảo cổ học kiểm chứng. Một số khác sử liệu không hề nhắc đến, nhưng khảo cổ học lại phát hiện ra và sau đó được các nhà sử học xác minh thêm. Sử liệu cho thấy trong một số đời vua, trong một số niên hiệu, và một số thủ lĩnh tự xưng vua có phát hành tiền, nhưng không nói rõ tiền gì trong khi khảo cổ học cũng không tìm ra tiền nào cho các thời đó. Désiré Lacroix trong "Tiền cổ học An Nam, với sưu tập 40 hình vẽ" công bố năm 1900 nhắc đến một số đồng tiền cổ của Việt Nam và còn miêu tả hình thù, nhưng không đưa ra tài liệu lịch sử hay bằng chứng khảo cổ nào hỗ trợ.
Khái quát về tiền cổ > Hình thức tiền cổ

Ngoại trừ tiền giấy phát hành dưới thời Hồ Quý Ly, tiền cổ của Việt Nam đều được đúc bằng kim loại dạng hình tròn với lỗ vuông ở chính giữa.
Mặt chính của đồng tiền có các chữ Hán mà ít nhất có hai chữ (vị trí 1 và 2) thường là niên hiệu của nhà vua và hai chữ sau (vị trí 3 và 4) dùng để chỉ loại tiền. Cũng có thể có loại tiền không có hai chữ này. Vị trí của bốn chữ đôi khi viết theo chiều thuận của kim đồng hồ và đôi khi viết theo kiểu chéo (Xem phần: "Tên gọi tiền cổ" bên dưới).
Mặt trước của đồng tiền, viền tròn của rìa tiền và viền vuông của lỗ tiền thường được viền nổi để giảm bớt sự hao mòn của chữ đúc và việc mài dũa mặt tiền để lấy bớt chất đồng của kẻ gian.
Mặt sau của tiền thường không có chữ, tuy nhiên một số nhỏ có chữ để chỉ một trong các ý nghĩa sau:
Triều đại nhà vua, như chữ Đinh của tiền Thái Bình hưng bảo, chữ Lê của tiền Thiên Phúc Trấn Bảo của nhà Tiền Lê, chữ Trần của tiền Thiệu Phong thông bảo của vua Trần Dụ Tông.
Hoặc năm phát hành của tiền, như Nhâm Tuất của tiền Cảnh Hưng Thông Bảo để chỉ tiền đúc trong năm Nhâm Tuất 1742, như chữ Tỵ của tiền Vĩnh Thịnh Thông Bảo để chỉ năm đúc Quý Tỵ 1713.
Hoặc lòng yêu quý của vua như chữ Càn Vương, để chỉ Càn Vương Lý Nhật Trung là con vua Lý Thái Tông, trên tiền Thiên Cảm Thông Bảo của Lý Thái Tông.
Hoặc nơi đúc đồng tiền như Hà Nội hoặc Sơn Tây trên tiền Tự Đức Thông bảo, như chữ Công cho Bộ Công - một trong 6 Bộ - trên tiền Quang Trung Thông Bảo
Hoặc một chữ có ý nghĩa tốt đẹp như chữ Chính, để chỉ đến chính pháp công bằng, trên tiền Quang Trung Thông Bảo
Hoặc mang những ký hiệu đặc biệt đánh dấu đợt tiền đúc, như 4 hình cong úp vào hay vểnh ra từ lỗ vuông của tiền Quang Trung Thông Bảo, như 1 dấu chấm và 1 dấu hình cong tượng trưng cho 2 chữ Nhật Nguyệt, tức chữ Minh, để tưởng nhớ nhà Minh, trên tiền Thái Bình Thông Bảo do Mạc Thiên Tứ đúc ở Hà Tiên
Hoặc ghi trọng lượng của tiền như chữ Thất Phân trên tiền Gia Long Thông Bảo
Hoặc ghi trị giá ấn định của tiền như chữ Lục Văn trên tiền Tự Đức Thông Bảo.
Các đồng tiền cổ có đường kính trung bình từ 22mm- 24mm, những đồng lớn có đường kính 25 - 26mm (như tiền Thành Thái thông bảo) và những đồng nhỏ 18 - 20mm (như đồng Bảo Đại thông bảo).
Kích thước của lỗ vuông trung bình vào khoảng 5 mm, nhưng cũng có những đồng tiền có lỗ vuông to đến 7 mm như trường hợp tiền ngoại thương Trường Kỳ tiêu dùng ở Hội An vào thế kỷ 17. Chiều dày của tiền cổ thường vào khoảng 0,5mm, ngoại lệ tiền Đoan Khánh thông bảo của Lê Uy Mục dày đến 1 mm.
Đường kính và bề dày là hai yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến trọng lượng của đồng tiền. Những đồng tiền có kích thước và trọng lượng cân đối vừa đủ, không quá dày nặng sẽ dễ dàng trong việc tiêu dùng. Tiền quá nhẹ mỏng thì dễ gãy vỡ. Với kích thước trung bình như trên, trọng lượng khoảng 3,5 - 4 gram là vừa phải. Tiền Đoan Khánh Thông Bảo của Lê Uy Mục được coi là ngoại cỡ so với các đồng tiền khác, vừa dày vừa to, có đồng nặng đến 6,2 gram.
Khái quát về tiền cổ > Tên gọi tiền cổ

Hai chữ ở vị trí 1 và 2 trên đồng tiền thường là niên hiệu của vị vua cho đúc tiền. Hai chữ này do đó thường phản ánh thời gian tiền được đúc.
Các chữ thứ 3 và thứ 4 trên đồng tiền có ý nghĩa, nguồn gốc khác nhau, trong đó có những chữ noi theo cách gọi của tiền cổ do các triều đại Trung Quốc phát hành; hoặc do hoàn cảnh, sự kiện lịch sử đương thời; hoặc đơn giản chỉ là hàm ý nhấn mạnh giá trị đồng tiền:
Thông bảo 通寶 là chữ thường thấy nhất trên các đồng tiền, nghĩa là đồng tiền lưu hành thông dụng. Hai chữ này xuất hiện đầu tiên trong tiền Khai Nguyên Thông Bảo do Đường Cao Tổ của Trung Quốc đúc năm 621 .
Nguyên bảo 元寶: tiền mới đầu tiên
Đại bảo 大寶: tiền có giá trị lớn
Ngoài những chữ trên hay được dùng, còn có những chữ khác đúc trên tiền cổ là:
Vĩnh bảo 永寶: tiền lưu thông mãi mãi
Chí bảo 至寶: tiền cao quý nhất. Đồng tiền đầu tiên dùng hai chữ "chí bảo" là tiền Gia Định Chí Bảo của Tống Ninh Tông (1208-1224).
Chính bảo 正寶: tiền chính thống. Đồng tiền đầu tiên dùng hai chữ "chính bảo" là tiền Gia Định Chính Bảo của Tống Ninh Tông (1208-1224).
Cự bảo 巨寶: tiền có giá trị to
Trọng Bảo 重寶: Đồng tiền trọng yếu. Đồng tiền đầu tiên dùng hai chữ "trọng bảo" là tiền Càn Nguyên Trọng Bảo của Đường Túc Tông (758-759).
Thuận Bảo 順寶: tiền của vua Lê Hiển Tông, kỷ niệm dịp chiếm đóng Thuận Hóa và lấy súng đồng của chúa Nguyễn ở Thuận Hoá mà đúc thành tiền...
vv...
Khái quát về tiền cổ > Chất liệu

Tiền cổ Việt Nam có nhiều loại:
Đồng tiền (銅錢, có nghĩa là tiền đồng): là kim loại thông dụng nhất dùng đúc hầu hết tiền cổ của Việt Nam. Đây là một hợp kim của đồng gồm thêm kền, sắt, thiếc mà thành phần rất thay đổi bởi kỹ thuật luyện kim thời xa xưa chưa được tiêu chuẩn hóa. Tác giả Tạ Chí Đại Trường đã trích dẫn một bảng kết quả phân tích thành phần hóa học của tiền Trị Bình Nguyên Bảo gồm 63,6% đồng, 21% chì, 0,14% thiếc và 0,27% sắt. Đến thời nhà Nguyễn, nhờ kiến thức phát triển hơn, đồng dùng đúc tiền chỉ gồm đồng và kẽm theo tỷ lệ 6/4, 7/3 hay 8/2.
Tiền đúc bằng kẽm: kẽm là kim loại thông dụng thứ nhì sau đồng được dùng để đúc tiền, nhất là từ thế kỷ 17 trở về sau. Như hợp kim đúc tiền đồng, người ta sử dụng những tạp chất có thành phần kẽm khá cao, gọi chung là ô diên mà đúc tiền. Lacroix Désiré dẫn từ Agenda du chimiste của Ad Wurtz cho thấy thứ kẽm tạp này chứa 55% đồng, 23% kền, 17% kẽm, 3% sắt và 2% thiếc. Tương tự tiền đồng, triều đình nhà Nguyễn cũng biết tinh luyện kẽm hoặc mua kẽm nguyên chất từ nước ngoài mà đúc tiền.
Duyên tiền (鉛錢, tiền đúc bằng chì): chì là kim loại mềm được pha thêm kim loại khác để có một hợp kim đúc tiền chì. Loại tiền có lượng chì cao khá mềm, đặt nhẹ giữa hai ngón tay, ấn nhẹ là đồng tiền có thể bị bẻ cong. Hiện nay, hơn 400 mẫu tiền chì Việt Nam đã được nhận diện nhưng nguồn gốc của thứ tiền này vẫn còn là một nghi vấn chưa được giải đáp thỏa đáng.
Thiết tiền (鐵錢, tiền sắt): Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, khi Mạc Đăng Dung lấy ngôi vua của nhà Hậu Lê, sử thần cho rằng nhà Mạc không được lòng trời nên đúc tiền đồng không thành mà phải đúc tiền sắt để tiêu dùng. Đó là lần đầu tiên tiền sắt được nhắc đến. Tuy vậy, di chỉ khảo cổ hiện đại cho thấy không có tiền sắt Minh Đức Thông Bảo của nhà Mạc, mà chỉ thấy tiền đồng. Và trong tiền cổ Việt Nam có một số mẫu tiền đồng nhưng lại rỉ sét đỏ khá bất thường của sắt, nhất là tiền Hồng Đức Thông Bảo và Minh Đức Thông Bảo. Các nhà nghiên cứu đặt giả thiết, có thể vào lúc đó, hợp kim đồng có chứa nhiều sắt hơn lúc bình thường được sử dụng, vì ngẫu nhiên hoặc vì cho dễ đúc, chứ không có loại tiền sắt.
Tiền đúc bằng vàng: Thường là tiền dùng để ban thưởng của vua
Ngân tiền (銀錢, tiền bạc): Thường là tiền dùng để ban thưởng của vua
Sáo (鈔, tiền giấy): của nhà Hồ phát hành
Tiền cổ các triều đại Việt Nam

Khi lên làm vua, Đinh Tiên Hoàng đặt niên hiệu là Thái Bình và cho đúc tiền Thái Bình hưng bảo bằng đồng. Đây là tiền duy nhất được phát hành trong thời nhà Đinh, vì cho dù sau này có sự thay đổi ngôi vua trong họ Đinh nhưng không có sự thay đổi niên hiệu. Hiện các nhà sử học và khảo cổ học chưa được xác định chính xác thời điểm xuất hiện tiền này.
Khảo cổ học cho thấy Thái Bình hưng bảo có ba loạt khác nhau. Cả ba loạt đều có lỗ hình vuông ở giữa và có đường kính không đều nhưng bình quân khoảng 22 mm. Cả ba loạt đều có mặt trước ghi chữ Thái Bình hưng bảo bằng chữ Hán. Có một loạt thay vì chữ Thái lại là chữ Đại. Hiện chưa rõ: do lâu ngày đồng tiền đó bị hỏng nên mất một chấm, hay đó thực sự là chữ Đại nhưng được đọc là Thái. Về mặt sau, thường có chữ Đinh (họ của vua) đúc nổi; nhưng có một loạt không có chữ gì.
Sử liệu cũ của Việt Nam không đề cập đến việc nhà Đinh có đúc tiền. Tuy nhiên, sử liệu cũ của Trung Quốc thì có nhắc đến và dựa vào đó Bành Tín Uy viết rằng năm 970 Đinh Bộ Lĩnh ở Việt Nam đúc tiền Thái Bình hưng bảo. Theo Đỗ Văn Ninh, việc sử liệu cũ của Việt Nam không nhắc đến việc này có thể là do nền kinh tế tiền tệ thời nhà Đinh còn mới manh nha, tiền không thực sử được sử dụng nhiều, trao đổi hàng hóa là chính, lương bổng và thuế má đều bằng hiện vật.
Tiền cổ các triều đại Việt Nam > Tiền nhà Tiền Lê

Đồng Thiên Phúc trấn bảo,mặt trước (trái) và mặt sau ghi chữ Lê (phải)
Nhà Tiền Lê khởi đầu từ Lê Hoàn. Khi cai trị, Lê Hoàn đã dùng ba niên hiệu, song chỉ đúc duy nhất tiền Thiên Phúc trấn bảo, lấy tên theo niên hiệu đầu tiên. Các vua tiền Lê sau không cho đúc tiền.
Sử liệu cũ của Việt Nam là Đại Việt sử ký toàn thư và Việt sử thông giám cương mục đều có nhắc đến việc tiền Thiên Phúc được đúc từ mùa xuân năm 984. Điều này cho thấy: thứ nhất, bốn năm đầu khi lên làm vua nhà Lê vẫn dùng tiền do nhà Đinh phát hành; thứ hai, tiền đã được sử dụng nhiều hơn.
Khảo cổ học cho thấy Thiên Phúc trấn bảo có ba loạt đều có hình thù giống tiền của nhà Đinh. Một loạt mặt trước có bốn chữ Thiên Phúc trấn bảo và mặt sau có chữ Lê (họ của vua), một loạt mặt trước giống như loạt trên nhưng mặt sau lại không có chữ gì, và một loạt nữa mặt sau có chữ Lê nhưng mặt trước lại không có chữ gì. Theo Đỗ Văn Ninh, sở dĩ có sự khác nhau như vậy có thể là vì trong quá trình đúc tiền, xưởng đúc đã ráp nhầm hai mặt của các khuôn đúc.
Tiền cổ các triều đại Việt Nam > Tiền nhà Lý

Đây là tiền kim loại được giới nghiên cứu tiền cổ ở Việt Nam cho là của Lý Thái Tổ vì ông vua này có một niên hiệu là Thuận Thiên. Bên Trung Quốc có Sử Tư Minh khi làm vua cũng có niên hiệu Thuận Thiên, nhưng ông này cho đúc tiền Thuận Thiên nguyên bảo đương bách. Sau này, Lý Thái Tổ cũng lấy niên hiệu Thuận Thiên, nhưng tiền đúc ra gọi là Thuận Thiên thông bảo hoặc Thuận Thiên nguyên bảo.
Đại Việt sử ký toàn thư cho thấy tiền đã được sử dụng và phát hành nhiều trong thời Lý Thái Tổ. Cả lương bổng lẫn tô thuế đều có thể trả bằng tiền.
Sử liệu cũ của Việt Nam và kết quả khảo cổ đều không cho thấy có loại tiền này. Song, Lacroix và các tác giả Lịch sử phong kiến Việt Nam (tập I) đều cho là có và cũng do Lý Thái Tông phát hành.
Như vậy theo một số tài liệu, Việt Nam vào thời vua Lý Thái Tông đã đúc hai loại Minh Đạo thông bảo và Càn Phù nguyên bảo. Song, khảo cổ học Việt Nam chưa cho thấy cả hai loại tiền này.
Tương truyền là do Lý Thái Tông cho phát hành. Sử liệu Lịch triều hiến chương loại chí có ghi rằng vua Lý Thái Tông cho đúc tiền Minh Đạo, nhưng không ghi rõ có phải là Minh Đạo thông bảo hay không.
Được cho là do Lý Nhân Tông phát hành vì ông có hai niên hiệu có chữ Thiên Phù trong đó. Sử liệu cũ của Việt Nam không nhắc đến tiền này. Nhưng khảo cổ học cho thấy có tiền Thiên Phù thông bảo với đường kính chừng 20 mm với mặt trước có bốn chữ Thiên Phù nguyên bảo đọc theo vòng tròn, mặt sau để trơn, có lỗ, không có gờ. Đỗ Văn Ninh cho rằng kích thước đồng tiền này nhỏ hơn so với các đồng tiền thời trước là vì thời Lý Nhân Tông trị vì có nhiều chiến tranh, nên giành được ít đồng hơn cho việc đúc tiền.
Lacroix có nhắc đến tiền này và còn công bố hình thù đồng tiền. Ông cho rằng đây là tiền do Lý Anh Tông phát hành vì vua này có một niên hiệu trong đó có chữ Thiên Cảm. Tiền có gờ và mép rõ ràng. Khảo cổ học Việt Nam chưa tìm ra loại tiền này. Các vua Trung Quốc không có ai có niên hiệu có chữ Thiên Cảm.
Không thấy chính sử đề cập đến đồng tiền này. Lacroix đã từng công bố một mẫu tiền mà mặt trước có bốn chữ Thiên tư thông bảo, mặt sau để trơn. Lý Cao Tông có một niên hiệu trong đó có chữ Thiên Tư. Các vua Trung Quốc không ai có niên hiệu có chữ này.
Tiền cổ các triều đại Việt Nam > Tiền nhà Trần

Bài chi tiết: Tiền tệ Đại Việt thời Trần
Khảo cổ học Việt Nam đã phát hiện ra tiền kim loại Nguyên Phong. Nhưng bên Trung Quốc cũng có loại tiền này, nên hiện chưa kết luận được thứ tìm thấy ở Việt Nam là do nước nào đúc. Nguyên Phong là niên hiệu thứ ba của vua Trần Thái Tông. Vào hai thời có niên hiệu trước, vua cũng cho phát hành tiền, nhưng sử liệu không nói và khảo cổ học không cho biết đó là tiền tên gì.
Đỗ Văn Ninh có cho biết rằng Trần Huy Bá đã thấy tiền này ở Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam năm 1960. Khai Thái là một niên hiệu của Trần Minh Tông. Các vua Trung Quốc không có niên hiệu nào như vậy.
Sử liệu không ghi nhưng khảo cổ học Việt Nam lại phát hiện ra thứ tiền kim loại này và cho là do Trần Dụ Tông phát hành. Tiền có lỗ ở giữa và có gờ và mép không rõ. Mặt trước tiền ghi bốn chữ Thiệu Phong thông bảo. Mặt sau để trơn. Tiền nhỏ, mỏng, đường kính 21 mm.
Khảo cổ học còn tìm ra tiền Thiệu Phong thông bảo, hình thù như Thiệu Phong bình bảo và mặt sau cũng để trơn.
Đỗ Văn Ninh cho biết Trần Văn Bá đã thấy tiền Thiệu Phong nguyên bảo đường kính tới 40 mm và mặt sau có chữ Thập tam ở Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam vào năm 1960.
Cũng là tiền do Trần Dụ Tông phát hành. Đại Việt sử ký toàn thư có cho biết rằng vào năm 1360 đã đúc tiền này. Khảo cổ học cho biết tiền này có kích thước lớn hơn tiền Thiệu Phong một chút.