stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đóng đinh với một thầy cúng (Bosch)

| Đóng đinh với một thầy cúng |
| --- | --- |

Tác giả: Hieronymus Bosch
Thời gian: 1480–1485
Loại: sơn dầu trên ván sồi
Kích thước: 74.7 cm × 61 cm (294 in × 24 in)
Địa điểm: Bảo tàng Mỹ thuật Hoàng gia Bỉ
Đóng đinh với một thầy cúng là một bức tranh của Hieronymus Bosch, được cho là vẽ từ năm 1480 đến năm 1485. Hiện tác phẩm đang được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Hoàng gia Bỉ, Bruxelles.
| x t Hieronymus Bosch |
| --- | --- |
Độc bảng:  Chúa Hài Đồng kính yêu  Magi kính yêu (New York)  Magi kính yêu (Philadelphia)  Lời phúng dụ về thói Phàm ăn và Dục vọng  Chúa Cứu Thế vác Thập tự giá (Viên)  Chúa Cứu Thế vác Thập tự giá (Ghent)  Chúa Cứu Thế vác Thập tự giá (Madrid)  Chúa Hài Đồng với xe tập đi  Chúa đăng quang với nỗi ưu phiền (El Escorial)  Chúa đăng quang với nỗi ưu phiền (Luân Đôn)  Tiệc hòa nhạc trong quả trứng  Nhà ảo thuật  Đóng đinh với một thầy cúng  Bổ đá  Tử thần và Kẻ hà tiện  Cái chết của Kẻ vô lại  Ecce Homo (thập niên 1470)  Ecce Homo (thập niên 1490)  Lũ lụt và Địa ngục  Đầu kẻ cầm kích  Đầu người phụ nữ  Địa ngục  Thiên đường và Địa ngục  Bảy Tội lỗi Chết người và Bốn Sự điều Cuối cùng  Chiếc tàu của bọn đần độn  Thánh Christopher mang Chúa Hài Đồng  Thánh Jerome ở Prayer  Thánh John truyền đạo ở Patmos  Thánh John rửa tội ở nơi hoang vu  Sự quyến rũ của Thánh Anthony  Sự quyến rũ của Thánh Anthony (Thành phố Kansas)  Đầu hai người đàn ông  Người khách bộ hành 
Tam liên họa:  Đóng đinh Thánh Julia  Magi kính yêu (Lễ Hiển linh)  Khu vườn lạc thú trần tục  Tam liên họa Cỗ xe thồ cỏ  Phán xét cuối cùng  Tam liên họa về Sự quyến rũ của Thánh Anthony  Thánh tu khổ hạnh 
Mảnh tam liên họa:  Cú ngã của những kẻ bị đày xuống địa ngục  Viễn phước  Phán xét cuối cùng (Brugge) (cùng xưởng họa)  Phán xét cuối cùng (mảnh họa)  Thiên đường trần gian 
Bức vẽ:  Những bức vẽ của Bosch  Tổ cú 
Chủ đề liên quan:  Những bức tranh của Bosch  Hieronymus Bosch, Rung động bởi Ác quỷ (phim tài liệu 2015)  Lễ Thành hôn ở Cana  Jheronimus Bosch—Tầm nhìn của thiên tài (triển lãm 2016) 
  Commons   Wikiquote   Wikisource   Wiktionary
Çaltıcak, Dursunbey

| Çaltıcak |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ÇaltıcakVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Balıkesir
Huyện: Dursunbey
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 80 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 10800 
Çaltıcak là một xã thuộc huyện Dursunbey, tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 80 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Balıkesir”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Çavuşlar, Ordu

| Çavuşlar |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ÇavuşlarVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Ordu
Thành phố: Ordu
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 549 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 52000 
Çavuşlar là một xã thuộc thành phố Ordu, tỉnh Ordu, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 549 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Ordu”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Đồ thị vô hướng

Một đồ thị vô hướng với 3 đỉnh (vòng tròn màu xanh viền đen) và 3 cạnh.
Đồ thị vô hướng là một đồ thị mà các cạnh của nó không có hướng. Mỗi cạnh luôn là một mối quan hệ hai chiều, và mỗi cạnh có thể được duyệt qua theo hai hướng. Đồ thị có hướng là trường hợp ngược lại của đồ thị vô hướng, với các cạnh có hướng, xuất phát từ hoặc kết thúc tại một đỉnh, thông thường ký hiệu bằng dấu mũi tên.
Cho đồ thị  G=(V,E). Nếu chúng ta không phân biệt thứ tự của cặp đỉnh liên kết với mỗi cạnh thì sẽ có được đồ thị vô hướng. Đồ thị vô hướng  G=(V,E)  được định nghĩa bởi:
tập hợp V ≠ ∅ được gọi là tập các đỉnh của đồ thị;
tập hợp  E là tập các cạnh của đồ thị.
mỗi cạnh e ∈ E được liên kết với một cặp đỉnh {i, j} ⊆ X không phân biệt thứ tự.
Đát (họ)

| Đát 笪 |
| --- | --- |
Phát âm: [táː]
Ngôn ngữ: tiếng Trung Quốc
Đát (tiếng Trung: 笪) là một họ trong tiếng Trung Quốc.
Họ Đát có quy mô nhân khẩu rất nhỏ, các nghiên cứu về họ này trong lịch sử cực kỳ ít, phần lớn các sách vở khảo chứng họ tộc đều là sai lầm. Theo gia phả họ Đát ở các nơi cho thấy, họ Đát khởi nguyên từ những năm đầu Tây Hán, phát nguyên từ Sơn Đông, Duyệt Châu. Triều Tấn di cư xuống phương nam, sinh sống ở vùng Giang Nam, ngày nay phân bố sinh sống tương đối tập trung tại Giang Tô và An Huy.
Danh nhân trong lịch sử

Đát Tịnh Chi, đạo sĩ, tông sư đời 26 Mao Sơn Thượng Thanh phái.
Đát Tử Xuân, nghệ danh Nhạc Phong, đạo diễn điện ảnh Hoa ngữ thế kỷ 20.
Örenli, Gölbaşı

| Örenli |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ÖrenliVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Adıyaman
Huyện: Gölbaşı
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 54 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Örenli là một xã thuộc huyện Gölbaşı, tỉnh Adıyaman, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 54 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Adıyaman”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Çavuşlar, Özalp

| Çavuşlar |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ÇavuşlarVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Van
Thành phố: Özalp
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 520 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Çavuşlar là một xã thuộc thành phố Özalp, tỉnh Van, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 520 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Van”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Zofia Kuratowska

| Zofia Kuratowska |
| --- | --- |

Chức vụ
Phó Thống chế Thượng viện Ba Lan
Nhiệm kỳ: 15 tháng 10 năm 1993 – 20 tháng 10 năm 1997
 
Đại sứ Ba Lan tại Cộng hòa Nam Phi
Nhiệm kỳ: 1997 – 1999
Tiền nhiệm: Stanisław Cieniuch
Kế nhiệm: Krzysztof Śliwiński
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch: Ba Lan
Sinh: 20 tháng 7 năm 1931 Skolimów-Konstancin, Ba Lan
Mất: 8 tháng 6 năm 1999(1999-06-08) (67 tuổi) Pretoria, Cộng hòa Nam Phi
Zofia Kuratowska (20 tháng 7 năm 1931 - 8 tháng 6 năm 1999) là bác sĩ, chính trị gia và nhà ngoại giao người Ba Lan gốc Do Thái.
Cuộc đời và sự nghiệp

Cha của bà là Kazimierz Kuratowski, ông là một nhà toán học từng làm việc tại Trường Toán Warszawa. Kuratowska tham gia Khởi nghĩa Warszawa trong Thế chiến thứ hai. Sau khi chiến tranh kết thúc, bà theo học chuyên ngành huyết học tại Đại học Y Warszawa. Vào thập niên 1980, bà tham gia Công đoàn Đoàn kết và chăm sóc sức khỏe cho Công đoàn.
Trong thời gian ở Công đoàn Đoàn kết, bà đã chăm sóc hơn 1.000 tù nhân chính trị, và xuất bản các tạp chí ngầm mô tả điều kiện sống thiếu thốn. Trong thời kỳ dịch HIV/AIDS hoành hành (thập niên 1980), chính phủ đương thời làm việc với Kuratowska để ngăn chặn sự lây lan của virus mặc dù bà ở trong danh sách đen liên quan đến chính trị. Năm 1989, bà tham gia Hiệp định Bàn tròn Ba Lan, và từ đó tranh cử vào Thượng viện trong cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên. Bà đã giành chiến thắng với 82,5% phiếu bầu. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, bà được chọn làm Phó Thống chế Thượng viện. Trong thời gian này, bà cũng tham gia điều hành Phòng khám Huyết học tại Trường Y Warszawa.
Kuratowska tiếp tục được bầu vào Thượng viện năm 1991 vào năm 1993. Bà làm việc trong Ủy ban về các vấn đề xã hội và sức khỏe và Ủy ban đối ngoại. Sau khi kết thúc nhiệm kỳ vào năm 1997, bà được đề cử làm Đại sứ Ba Lan tại Cộng hòa Nam Phi. Bà ở lại nơi đây cho đến qua đời vào năm 1999.
Vinh danh

3 huân chương Tái thiết Ba Lan (Order of Polonia Restituta, 1987)
Zofia Merle

| Zofia Merle |
| --- | --- |
Merle năm 2007
Sinh: (1938-03-30)30 tháng 3 năm 1938 Warsaw, Poland
Mất: 13 tháng 12 năm 2023(2023-12-13) (85 tuổi) Warsaw, Ba Lan
Năm hoạt động: 1956–2013
Phối ngẫu: Jan Mayzel
Zofia Merle (30 tháng 3 năm 1938 – 13 tháng 12 năm 2023) là một diễn viên người Ba Lan. Bà tham gia diễn xuất trong hơn 75 phim điện ảnh và phim truyền hình. Zofia Merle đóng vai chính trong bộ phim hài What Will You Do When You Catch Me? công chiếu năm 1978.
Thành tích nghệ thuật

1961: Komedianty
1962: Jadą goście, jadą" trong vai Maryna
1964: Agnieszka 46 trong vai Pela
1965: Katastrofa trong vai Zofia
1966: The Codes trong vai Wacka
1969: Rzeczpospolita babska trong vai Irena Molenda
1973: The Peasants trong vai Magda Kozlowa
1975: Nights and Days trong vai Maria Kałużna
1978: What Will You Do When You Catch Me?
1981: Teddy Bear
1985: Memoirs of a Sinner trong vai Vợ của Weaver
1988: The Tribulations of Balthazar Kober trong vai Matron
1990: Eminent Domain
1991: Controlled Conversations trong vai Maria Wafel
1993: Auf Wiedersehen Amerika trong vai Genowefa
2001: Cats & Dogs trong vai Sophie (lồng tiếng Ba Lan)
2002: Chopin: Desire for Love trong vai Đầu bếp Zuzanna
2002: Day of the Wacko
2006: We're All Christs
2007: Ryś trong vai Maria Wafel
Phim truyền hình

1964: Barbara and Jan
1976: 07 Come In
1983: Alternatywy 4
1998-2013: Klan trong vai Stefania Wróbel-Malec
1999-2003: Na dobre i na złe
2000: Świat według Kiepskich (tập 42)
2008-2009: Tylko miłość
2009: Niania
Brachypsyche rara

| Brachypsyche rara> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Limnephilidae
Chi (genus): Brachypsyche
Loài (species): B. rara
Danh pháp hai phần
Brachypsyche rara AV Martynov, 1914 
Brachypsyche rara là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Đài quan sát thiên văn ở Suhor

Đài quan sát thiên văn ở Suhor
Đài quan sát thiên văn ở Suhor nằm ở trên đỉnh núi Suhor (cao 1000 m so với mực nước biển), trong khuôn viên Công viên Quốc gia Gorce. Đây là đài quan sát thiên văn có vị trí cao nhất ở Ba Lan.
Lịch sử

Đài quan sát thiên văn ở Suhor do Khoa Thiên văn học, Đại học Sư phạm Krakow quản lý và vận hành. Đài quan sát được xây dựng và bắt đầu đi vào hoạt động từ năm 1987. Các nhà nghiên cứu của trường Đại học Sư phạm Krakow đã lựa chọn vị trí trên núi Suhora để đặt làm đài quan sát vì nơi đây khá xa các khu dân cư, các vùng xung quanh không có các nhà máy công nghiệp, bao quanh là khu rừng của Vườn quốc gia Gorce, do đó đài quan sát sẽ có một không gian rõ ràng, không bị ảnh hưởng bởi khói bụi hay chất ô nhiễm.
Đài quan sát được trang bị kính viễn vọng phản xạ 600 mm (dùng gương thay cho thấu kính để hội tụ ánh sáng) của công ty Carl Zeiss (công ty chuyên sản xuất các dụng cụ quan học của Đức) với tiêu cự 7500 mm. Ngoài ra, đài quan sát còn được trang bị Camera SBIG ST10XME chứa các yếu tố cảm quang cho phép chụp và đọc tín hiệu tỷ lệ thuận với lượng ánh sáng tới trên nó. Kính thiên văn được đặt trong một vòm quay có đường kính 5 m.
Từ năm 1991, đài quan sát thiên văn ở Suhor đã tham gia vào mạng lưới WET (Dự án Kính thiên văn toàn cầu) với mục đích quan sát liên tục các vật thể được chọn.
Hình ảnh

Thấu kính
Toàn cảnh đài thiên văn
Siêu cúp bóng đá Hàn Quốc

| --- | --- |
Thành lập: 1999
Bãi bỏ: 2006
Khu vực:  Hàn Quốc
Số đội: 2
Đội vô địch cuối cùng: Ulsan Hyundai (danh hiệu đầu tiên)
Câu lạc bộ thành công nhất: Suwon Samsung Bluewings (3 danh hiệu)
Siêu cúp bóng đá Hàn Quốc là sự kiện mở màn mùa giải truyền thống của bóng đá Hàn Quốc kể từ khi thành lập năm 1999. Trận đấu diễn ra giữa đội vô địch K League và đội vô địch Cúp bóng đá Hàn Quốc, Jeonbuk Hyundai Motors là đội không vô địch duy nhất đoạt danh hiệu Siêu cúp. 
Giải đấu đã bị loại khỏi lịch thi đấu Hàn Quốc từ năm 2007.
Thông tin về giải đấu

Giai đoạn: 1999-2006
Đội bóng tham gia: Đội vô địch K League & đội vô địch Cúp bóng đá Hàn Quốc
Đội vô địch cuối cùng: Ulsan Hyundai
Đội vô địch nhiều nhất: Suwon Samsung Bluewings (3)
Thông tin về giải đấu > Nhà tài trợ danh hiệu

| Năm | Nhà tài trợ |
| --- | --- |
1999–2000: TicketLink
2001–2002: Posdata
2003: Không tổ chức
2004–2005: Không có
2006: Samsung
Luật lệ giải đấu

Đội vô địch giải đấu đấu với đội vô địch cúp
Trận đấu diễn ra trên sân nhà của đội vô địch giải đấu
Kết quả quyết định sau hiệp phụ và luân lưu, nếu cần thiết
Đội vô địch > Danh hiệu theo mùa giải

| Mùa giải | Vô địch | Á quân |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 1999  | Suwon Samsung Bluewings | Anyang LG Cheetahs |  |
| 2000  | Suwon Samsung Bluewings | Seongnam Ilhwa Chunma |  |
| 2001 | Anyang LG Cheetahs | Jeonbuk Hyundai Motors |  |
| 2002 | Seongnam Ilhwa Chunma | Daejeon Citizen |  |
2003: Không tổ chức
| 2004  | Jeonbuk Hyundai Motors | Seongnam Ilhwa Chunma |  |
| 2005  | Suwon Samsung Bluewings | Busan I'Park |  |
| 2006  | Ulsan Hyundai Horangi | Jeonbuk Hyundai Motors |  |
2007: Giải đấu bị hủy bỏ
Đội vô địch > Danh hiệu theo câu lạc bộ

Nguyên tắc thống kê chính thức của K-League là đội bóng cuối cùng vượt qua lịch sử và kỉ lục của câu lạc bộ tiền nhiệm.
| Câu lạc bộ | Số lần vô địch | Số lần á quân |
| --- | --- | --- |
| Suwon Samsung Bluewings | 3 (1999, 2000, 2005) | 0 |
| Seongnam Ilhwa Chunma | 1 (2002) | 2 (2000, 2004) |
| Jeonbuk Hyundai Motors | 1 (2004) | 2 (2001, 2006) |
| FC Seoul | 1 (2001) | 1 (1999) |
| Ulsan Hyundai | 1 (2006) | 0 |
| Daejeon Citizen | 0 | 1 (2002) |
| Busan I'Park | 0 | 1 (2005) |
Kết quả

| Đội vô địch K-League | Score | Đội vô địch Cúp FA Hàn Quốc |
| --- | --- | --- |

20 tháng 3 năm 1999
| Suwon Samsung Bluewings | 5 – 1 | Anyang LG Cheetahs |
| --- | --- | --- |
| Vitaliy Parakhnevych  11'  Saša Drakulić  24',  87',  90'  Shin Hong-Gi  76(PK)' |  | Baek Hyung-Jin  45' |
Khán giả: 15.077
12 tháng 3 năm 2000
| Suwon Samsung Bluewings | 0 – 0  (AET, 5 PK 4) | Seongnam Ilhwa Chunma |
| --- | --- | --- |

Khán giả: 14.021
18 tháng 3 năm 2001
| Anyang LG Cheetahs | 2 – 1 (AET) | Jeonbuk Hyundai Motors |
| --- | --- | --- |
| Wang Jung-Hyun  26'  André Luís Alves Santos  91' |  | Choi Jin-Cheul  11' |
Khán giả: 20.118
10 tháng 3 năm 2002
| Seongnam Ilhwa Chunma | 1 – 0 | Daejeon Citizen |
| --- | --- | --- |
Saša Drakulić  90': 
Khán giả: 14.450
21 tháng 3 năm 2004
| Seongnam Ilhwa Chunma | 0 – 2 | Jeonbuk Hyundai Motors |
| --- | --- | --- |
|  |  | Namgung Do  18'  Edmilson  89' |
Khán giả: 15.350
1 tháng 3 năm 2005
| Suwon Samsung Bluewings | 1 – 0 | Busan I'Park |
| --- | --- | --- |
Nadson  28': 
Khán giả: 21.784
4 tháng 3 năm 2006
| Ulsan Hyundai Horangi | 1 - 0 | Jeonbuk Hyundai Motors |
| --- | --- | --- |
Jang Sang-Won  88': 
Khán giả: 7.356
Bulbophyllum cupreum

| Bulbophyllum cupreum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Chi (genus): Bulbophyllum
Loài (species): B. cupreum
Danh pháp hai phần
Bulbophyllum cupreum Lindl. 
Bulbophyllum cupreum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Tư liệu liên quan tới Bulbophyllum cupreum tại Wikimedia Commons
Bulbophyllum cuneatum

| Bulbophyllum cuneatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Chi (genus): Bulbophyllum
Loài (species): B. cuneatum
Danh pháp hai phần
Bulbophyllum cuneatum Rolfe ex Ames 
Bulbophyllum cuneatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Bruck-Waasen

| --- | --- |
Bruck-Waasen
Huy hiệu: Vị trí
Coat of arms of Bruck-Waasen: 
Hành chính
Quốc gia:  Áo
Bang: Oberösterreich
Huyện: Grieskirchen

Thị trưởng: Peter Sattlberger (ÖVP)
Dữ liệu thống kê cơ bản
Diện tích: 28,4 km² (11 mi²)

Độ cao: 377 m  (1237 ft)
Dân số: 2.315  (2005)
 - Mật độ: 82 /km² (211 /sq mi)



Thông tin khác
Múi giờ: CET/CEST (UTC+1/+2)
Biển số xe: GR
Mã bưu chính: 4722
Mã vùng: 07276
Website: www.bruck-waasen.ooe.gv.at 
Bruck-Waasen là một đô thị ở huyện Grieskirchen bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 28,4 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 2315 người.
| x t Đô thị của huyện Grieskirchen |
| --- | --- |
  Aistersheim •  Bad Schallerbach •  Eschenau im Hausruckkreis •  Gallspach •  Gaspoltshofen •  Geboltskirchen •  Grieskirchen •  Haag am Hausruck •  Heiligenberg •  Hofkirchen an der Trattnach •  Kallham •  Kematen am Innbach •  Meggenhofen •  Michaelnbach •  Natternbach •  Neukirchen am Walde •  Neumarkt im Hausruckkreis •  Peuerbach •  Pollham •  Pötting •  Pram •  Rottenbach •  Schlüßlberg •  Sankt Agatha •  Sankt Georgen bei Grieskirchen •  Sankt Thomas •  Steegen •  Taufkirchen an der Trattnach •  Tollet •  Waizenkirchen •  Wallern an der Trattnach •  Weibern •  Wendling
Ürük, Divriği

| Ürük |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ÜrükVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Sivas
Huyện: Divriği
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 74 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 58300 
Ürük là một xã thuộc huyện Divriği, tỉnh Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 74 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Sivas”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Người Thổ (Việt Nam)

Để đọc về dân của nước Thổ Nhĩ Kỳ, xem Người Thổ Nhĩ Kỳ. Về dân tộc khác cũng gọi là người Thổ, xem bài người Tày.
Đối với các định nghĩa khác, xem Người Thổ.
Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |
Trang phục truyền thống của người Thổ
Khu vực có số dân đáng kể
Việt Nam: phía tây tỉnh Nghệ An
Ngôn ngữ
Tiếng Việt, tiếng Thổ
Tôn giáo
Phật giáo, vật linh
Người Thổ hay còn gọi là người Cuối hay người Mọn là một nhóm dân tộc Việt-Mường có vùng cư trú chính ở phần phía tây tỉnh Nghệ An, Việt Nam; được công nhận là một trong số 54 dân tộc tại Việt Nam. Trước 1945, người Thổ được coi là người Mường và không có định danh dân tộc riêng.
Người Thổ có nhiều nhóm khác nhau, có các tên gọi khác như Kẹo, Mọn, Cuối, Họ, Đan Lai, Ly Hà, Tày Pọng, Con Kha, Xá Lá Vàng v.v.
Người Thổ nói tiếng Thổ, tiếng Cuối... ngôn ngữ thuộc Ngữ chi Việt, nhưng có nhiều phương ngữ khác nhau.
Ngôn ngữ

Do quá trình cấu kết dân tộc diễn ra với nhiều giai đoạn khác nhau nên thành phần cấu thành của dân tộc Thổ rất đa dạng, vì vậy không tồn tại 1 thứ tiếng Thổ đơn nhất, tuy nhiên tất cả các nhóm Thổ đều có ngôn ngữ gốc thuộc ngữ chi Việt trong ngữ hệ Nam Á . Theo nhà ngôn ngữ học Nguyễn Hữu Hoành (2009) thì về ngôn ngữ các nhóm Thổ có thể được phân loại như sau
Nhóm Mọn, Họ gần nhất với người Mường, họ nói một thổ ngữ Mường, 2 thứ tiếng này giống nhau đến 98% do vậy được coi là cùng một ngôn ngữ, ngôn ngữ của họ từng được Maspéro phân loại là tiếng Nam Mường. Mức độ giống nhau về từ vựng của tiếng Nam Mường với tiếng Mường Bi (Hòa Bình), Mường Ống (Bá Thước, Thanh Hóa) và phương ngữ Nghệ An của tiếng Việt lần lượt là 77%, 79% và 71%. Tuy nhiên từ vựng của Nam Mường lại giống tới 84% so với tiếng Mường ở Như Xuân (Thanh Hóa). "Mọn" là tên gọi trong tiếng Mường để chỉ người Mường. Cư trú ở khu vực phía tây sông Hiếu, thuộc các huyện Quỳ Hợp, Nghĩa Đàn, Tân Kỳ.
Nhóm Thổ Lâm La (Nghĩa Đàn, Nghệ An) và Thổ Như Xuân (Thanh Hóa), 2 nhóm này tuy có bộ từ vựng tương đồng cao so với tiếng Việt (lần lượt 94% và 95%). Tuy nhiên quá trình thay đổi về ngữ âm của 2 thứ tiếng trên lại tương đối khác so với tiếng Việt. Ngoài ra, Hoàng Hữu Hoành cũng đề cập rằng quá trình cách tân ngữ âm của Thổ Lâm La và Thổ Như Xuân là tương tự với tiếng Nguồn. Tuy vậy mối quan hệ của Thổ Lâm La, Thổ Như Xuân và tiếng Nguồn với tiếng Việt và các tiếng Mường khá chồng chéo và không nhất quán do vậy Hoàng Hữu Hoành đã xếp nhóm này thành 2 nhóm riêng biệt cùng với tiếng Nguồn là những nhóm chưa xác định được vị trí trong phân nhánh Việt-Mường
Nhóm Cuối tạo thành 1 ngôn ngữ riêng biệt với hai phương ngữ chính là Cuối Chăm (Tân Hợp) và Cuối Đếp (Quang Tiến và Quang Phong). Tiếng Cuối cùng với tiếng Tày Poọng-Đan Lai, Tày Tum và Tày Hung bên Lào tạo thành một nhánh riêng trong ngữ chi Việt song song với các ngành Việt-Mường và Chứt. Tuy vậy, sự giống nhau về từ vựng của tiếng Cuối và Tày Poọng chỉ ở mức 66% thấp hơn cả sự tương đồng của tiếng Việt và các ngôn ngữ Mường.
Nhóm Kẹo (xã Nghĩa Quang, hiện là phường Quang Tiến và Quang Phong, tx Thái Hòa) sử dụng tiếng Việt dù văn hóa của họ cũng chịu nhiều ảnh hưởng từ người Cuối và người Thổ Mọn. Ngôn ngữ của họ có tương đồng về từ vựng lên đến 99% với phương ngữ Nghệ An của tiếng Việt, quá trình phát triển ngữ âm cũng tương tự. Ho được cho là có nguồn gốc từ người Việt từ đồng bằng di cư lên miền núi kết hợp với người Cuối, người Mọn đã Việt hóa. "Kẹo" là tên người Thái dùng để chỉ người Việt-Mường.
Nhóm Tày Poọng, Đan Lai (Ly Hà) được cho là nhóm bản địa tại miền Tây Nghệ An. Sự giống nhau về từ vựng của tiếng Đan Lai và tiếng Tày Poọng lên đến 85% do vậy chúng có thể được coi là các phương ngôn của cùng 1 ngôn ngữ. Tuy nhiên tiếng Tày Poọng hiện nay đang dần mai một, người Tày Poọng hiện nay đang dần chuyển sang nói tiếng Thái và tiếng Việt. Người Tày Poọng cư trú tập trung tại các xã Tam Hợp, Tam Quang của Tương Dương.
Dân số và địa bàn cư trú

Người Thổ có khoảng 69.000 người, chủ yếu sinh sống tại miền tây tỉnh Nghệ An (80 %) và tỉnh Thanh Hóa (13 %).
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Thổ ở Việt Nam có dân số 74.458 người, có mặt tại 60 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Thổ cư trú tập trung tại tỉnh 
Nghệ An (59.579 người, chiếm 80,0% tổng số người Thổ tại Việt Nam), 
Thanh Hóa (9.652 người, chiếm 13,0% tổng số người Thổ tại Việt Nam), 
Lâm Đồng (966 người), 
Đồng Nai (657 người), 
Đắk Lắk (541 người), 
Bình Dương (510 người), 
Thành phố Hồ Chí Minh (362 người), 
Điện Biên (226 người), 
Đắk Nông (216 người), 
Hà Nội (211 người)...
Người Thổ có nhiều dòng họ, trong đó họ Trương là một họ lớn chiếm số đông trong cộng đồng.
Đặc điểm kinh tế

Người Thổ làm rẫy trên cả đất dốc, cả đất bằng, trồng lúa và gai là chính. Cây gai cho sợi đan nhiều vật dụng cần thiết: túi, võng, lưới bắt cá, vó, lưới săn thú, v.v .Cá, chim, thú là nguồn thực phẩm quan trọng đối với người Thổ, họ có kinh nghiệm săn bắn, đánh bắt cá. Bên cạnh đó, rừng cung cấp các loại rau, quả, củ làm thức ăn thông thường cũng như khi đói kém.
Tổ chức cộng đồng

Trong làng người Thổ, quan hệ gắn bó giúp đỡ lẫn nhau là nếp sống lâu đời. Theo tục cũ, toàn bộ đất đai, rừng núi, sông suối là của chung dân gian, mỗi người được quyền quản lý khi đang gieo trồng, được quyền khai thác khi là dân sống trong làng.
Hôn nhân gia đình

Người Thổ có tục "ngủ mái": nam nữ thanh niên được nằm tâm tình với nhau, nhất là vào dịp tết, lễ hội, tuy nhiên không được có hành vi thiếu đúng đắn bởi dư luận và luật tục rất nghiêm minh. Từ những đêm "ngủ mái", họ chọn bạn trăm năm. Trong hôn nhân, nhà trai phải tốn không ít tiền của và trước khi cưới, chàng trai phải năng đến làm việc cho nhà vợ tương lai.
Tục lệ ma chay

Đám tang của người Thổ trước kia có nhiều nét độc đáo. Họ dùng quan tài độc mộc, khiêng người chết đi chôn thì để chân hướng về phía trước, còn mộ thường để chân hướng xuôi theo chiều nước chảy.
Văn hóa

Xưa kia người Thổ có nhiều ca dao, tục ngữ, câu đố, truyện cổ, các điệu ca hát của người lớn, những bài đồng dao của trẻ, đặc biệt là những điệu hát ru, v.v. Song vốn văn nghệ dân gian Thổ đến nay đã bị quên lãng, mất mát nhiều.
Cứ vào dịp hội hè lễ tết thì người Thổ lại tập trung nhau lại các đôi trai gái lai cùng nhau uống rượu cần, cùng hát múa, tiếng cồng chiêng hoà chung với những câu hát đối tạo nên những âm thanh vang vọng trong đêm hội. Chiêng của người Thổ giống với người Thái về cấu tạo nhưng họ lại có những điệu đánh khác hẳn. Người Thổ có những câu hát dối rất đặc sắc[cần dẫn nguồn].
Nhà cửa

Người Thổ quen sống trên nhà sàn, nhưng nhà của họ không có gì đặc biệt. ở vùng Lâm La nhà sàn của người Thổ giống hệt nhà người Mường. Ở những xã phía Nam, nhà người Thổ lại giống nhà người Thái. Nay nhiều nơi người ta đã chuyển sang nhà ở đất theo kiểu nhà người Việt.