Trận Nam Bì
Bối cảnh

Sau thất bại quan trọng tại trận Quan Độ trước đối thủ chính là Tào Tháo vào năm 200, Viên Thiệu, quân phiệt hùng mạnh nhất thời bấy giờ, đã hoàn toàn suy sụp và qua đời 2 năm sau đó, để lại phần lãnh thổ rộng lớn nằm dưới quyền kiểm soát của mình là 4 châu Thanh, U, Ký, Tinh, mà chưa kịp chỉ định người kế vị. Những người đang kiểm soát cát phần lãnh thổ của Viên Thiệu gồm có 3 người con trai của ông gồm Viên Đàm, Viên Hi, Viên Thượng và người cháu Cao Cán. Mặc dù Viên Đàm, với địa vị là con trai cả, về lý thuyết sẽ là người kế vị cha mình, tuy nhiên, những người ủng hộ Viên Thượng đã làm giả di chúc của Viên Thiệu, tuyên bố người con trai út là Viên Thượng là người kế vị. Mâu thuẫn giữa 2 anh em lập tức bùng nổ, dù rằng 2 người đã tạm thời hòa hoãn một thời gian ngắn để liên kết cùng nhau chống lại cuộc xâm lược của Tào Tháo vào năm 203. Sau khi mối nguy từ phía Tào Tháo có vẻ đã giảm bớt, Viên Đàm đã tìm cách chiếm đại bản doanh của họ Viên ở Nghiệp thành, nhưng Viên Thương đã đánh bại anh trai mình và đẩy lui quân Viên Đàm đến tận Nam Bì. Nơi đây từng là căn cứ địa cũ của Viên Đàm, vốn do các thuộc hạ cũ như Vương Tu và Quản Thống (管統) kiểm soát. Tuy nhiên, Viên Đàm cũng có nhiều người chống đối, mà quan trọng nhất là Lưu Tuân (劉詢). Do đó, thế đứng của Viên Đàm ở Nam Bì, trên thực tế khó được xem là vững chắc.
Mùa thu năm 202, Tào Tháo đã tiến hành cuộc chinh phạt đối với đồng minh của họ Viên là Lưu Biểu ở phía nam. Đây cũng là một phần trong chiến lược để khiến anh em họ Viên mất cảnh giác trước mối đe dọa từ Tào Tháo và quay sang tranh chấp lẫn nhau, làm suy yếu lực lượng của cả hai. Quả nhiên, khi cảm thấy không còn mối đe dọa từ Tào Tháo, Viên Thượng ngay lập tức tiến đánh Viên Đàm tại Nam Bì. Viên Đàm thua trận và phải chạy về phía nam đến Bình Nguyên. Nguyên Thanh châu vốn là lãnh địa căn bản trước đây của Viên Đàm, tuy nhiên sau thất bại của họ Viên, tướng của phe Tào là Tang Bá đã chiếm được nhiều phần lãnh thổ trong châu. Vì vậy, khi Viên Thượng tiếp tục tiến công bao vây Bình Nguyên, Viên Đàm đã không còn đủ lực lượng để cầm cự. Trước tình hình này, nưu sĩ Quách Đồ bèn đề xuất mưu kế tạm thời cầu hòa với kẻ thù Tào Tháo, nhờ cứu viện để chống lại người anh em của mình, sau đó sẽ trở mặt đánh đuổi quân Tào để giành lại lãnh địa.
Về cơ bản, mưu kế của Quách Đồ hoàn toàn trái ngược với lời khuyên của Lưu Biểu, vốn khuyên Viên Đàm nên hòa giải với em trai mình và liên kết lực lượng để chống kẻ thù Tào Tháo. Ban đầu Viên Đàm không muốn làm theo kế này, nhưng sau đó ông đã cử Tân Tì đến chỗ Tào Tháo để xin liên minh.
Khi Tân Tì đem lời đề nghị của Viên Đàm đến Tây Bình (西平), căn cứ Tào Tháo dùng để xuất phát tấn công Lưu Biểu, Tào Tháo đã tham khảo ý kiến của các mưu sĩ về cách ứng phó. Tuân Úc thì cho rằng Lưu Biểu không đủ tham vọng để trở thành mối đe dọa, vì vậy đã đến lúc tận dụng mâu thuẫn của anh em họ Viên trước khi họ kịp đoàn kết lại. Về nguyên tắc, Tào Tháo đồng ý, nhưng không chắc chắn về sự chân thành của Viên Đàm trong việc liên minh. Lúc này, Tân Tì đã quá chán nản với người chủ của mình, đã tiết lộ ý đồ thực sự của Viên Đàm cho Tào Tháo biết, đồng thời nói rằng Tào Tháo không cần phải lo lắng về ý định của Viên Đàm miễn là anh em nhà họ Viên vẫn còn bất hòa, vì Tào Tháo có thể dễ dàng đánh bại cả 2 người một cách riêng rẽ. Tào Tháo, lúc này đã vui mừng tin tưởng, đưa quân về phía bắc và vượt sông Hoàng Hà vào cuối năm 203, đồng thời giả cách sắp xếp cho một trong những người con trai của mình là Tào Chỉnh (曹整) kết hôn với con gái của Viên Đàm. Nhận được tin anh trai mình đã liên minh với Tào Tháo, Viên Thượng vội vã dẫn quân từ Bình Nguyên trở về Nghiệp thành để chống trả, trong khi một số võ tướng của Viên Thượng như anh em Lữ Khoáng (呂曠) và Lữ Tường (呂翔) đã chuyển sang đầu hàng Tào Tháo. Anh em họ Lữ được Tào Tháo ban thưởng phong tước, nhưng Viên Đàm cũng tìm cách chiêu dụ họ sang phe mình. Đây được coi là lần đầu tiên Viên Đàm đã bộc lộ sự trí trá, nhưng Tào Tháo không có hành động gì vào thời điểm này.
Tào Tháo chuẩn bị tấn công Nghiệp thành vào năm 204. Dường như không nhận ra mối đe dọa này, Viên Thượng lại chỉ huy một nỗ lực khác để khuất phục Viên Đàm. Mặc dù Viên Thượng cuối cùng đã quay lại với lực lượng tiếp viện gồm 1 vạn quân khi Tào Tháo thực sự bao vây Nghiệp thành, Tào Tháo không gặp khó khăn gì trong việc đánh tan đội quân của Viên Thượng và đuổi Viên Thượng chạy lên phía bắc đến quận Trung Sơn; đến tháng 9, Nghiệp thành đã phải đầu hàng. Viên Đàm, lúc này không còn bị anh trai mình khống chế, đã hành quân về phía bắc từ Bình Nguyên và chiếm các quận Cam Lăng (甘陵), An Bình (安平), Bột Hải và Hà Gian (河間), với đỉnh điểm là một cuộc tấn công vào Trung Sơn đẩy Viên Thượng ra khỏi Ký châu. Lúc này, Tào Tháo không còn cần đến liên minh nữa nên đã lấy cớ Viên Đàm không thực lòng liên minh mà chỉ muốn đạt được mục đích riêng. Lời buộc tội được tiếp nối bằng việc hủy bỏ liên minh, con gái của Viên Đàm bị trả về và quân Tào tiến vào lãnh thổ của Viên Đàm vào đầu năm 205.