stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Phân bổ suất dự vòng chung kết

Châu Âu (UEFA): tranh 13 suất
Châu Phi (CAF): tranh 5 suất
Châu Á (AFC): tranh 4,5 suất (đấu play-off với CONMEBOL)
Châu Đại Dương (OFC): tranh 0,5 suất (đấu play-off với CONCACAF)
Bắc, Trung Mỹ và vùng Caribe (CONCACAF): tranh 3,5 suất (đấu play-off với OFC)
Nam Mỹ (CONMEBOL): tranh 4,5 suất (đấu play-off với AFC)
Tính đến ngày đăng ký cuối cùng (15 tháng 6 năm 2011), 203 trên 207 quốc gia và vùng lãnh thổ thành viên của FIFA đã đăng ký tham dự vòng loại. Bốn quốc gia không tham dự gồm Bhutan, Brunei, Guam và Mauritanie. Nam Sudan, dù mới gia nhập FIFA từ ngày 25 tháng 5 năm 2012 chưa được tham gia vòng loại.
Trận đấu đầu tiên diễn ra vào ngày 15 tháng 6 năm 2011 và trận đấu cuối cùng diễn ra vào ngày 20 tháng 11 năm 2013. Kết thúc vòng loại, có tổng cộng 2334 bàn thắng được ghi sau 816 trận đấu, do hai đội tuyển Bahamas và Mauritius bỏ cuộc .
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Liên đoàn | Số đội tham gia | Số đội vượt qua vòng loại | Số đội không vượt qua vòng loại | Số đội tham dự vòng chung kết | Ngày bắt đầu vòng loại | Ngày kết thúc vòng loại |  |  |
| AFC | 43 | 4 | 38 | 4 | 29 tháng 6 năm 2011 | 20 tháng 11 năm 2013 |  |  |
| CAF | 52 | 5 | 47 | 5 | 11 tháng 11 năm 2011 | 19 tháng 11 năm 2013 |  |  |
| CONCACAF | 35 | 4 | 31 | 4 | 15 tháng 6 năm 2011 | 20 tháng 11 năm 2013 |  |  |
| CONMEBOL | 9+1 | 5+1 | 4 | 5+1 | 7 tháng 10 năm 2011 | 20 tháng 11 năm 2013 |  |  |
| OFC | 11 | 0 | 11 | 0 | 22 tháng 11 năm 2011 | 20 tháng 11 năm 2013 |  |  |
| UEFA | 53 | 13 | 40 | 13 | 7 tháng 9 năm 2012 | 19 tháng 11 năm 2013 |  |  |
| Tổng cộng | 203+1 | 31+1 | 172 | 31+1 | 15 tháng 6 năm 2011 | 20 tháng 11 năm 2013 |  |  |
Các khu vực > Châu Á

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Á
Vòng loại bắt đầu với hai vòng sơ loại (diễn ra vào tháng 6 và tháng 7 năm 2011) cho phép chọn từ 43 đội xuống 20 đội vào thi đấu vòng bảng.
Tại vòng bảng, 20 đội bóng được chia thành 5 bảng mỗi bảng 4 đội, thi đấu từ tháng 9 năm 2011 cho đến tháng 2 năm 2012. Hai đội đứng đầu mỗi bảng lọt vào vòng sau. Tại vòng loại cuối cùng, 10 đội mạnh nhất được chia thành hai bảng đấu mỗi bảng 5 đội (thi đấu từ tháng 6 năm 2012 đến tháng 6 năm 2013) giành vé trực tiếp tham dự vòng chung kết. Còn hai đội hạng ba sẽ gặp nhau đấu play-off chọn đội đứng thứ 5 châu Á thi đấu với đội hạng 5 khu vực Nam Mỹ.
Lễ bốc thăm cho hai vòng sơ loại diễn ra tại Kuala Lumpur vào ngày 30 tháng 3 năm 2011.
Vòng loại khu vực châu Á có 43 đội tham dự (trừ các đội Bhutan, Brunei và Guam không tham dự). Tính đến ngày 10 tháng 9 năm 2013, 38 đội đã không vượt qua vòng loại. 4 đội giành quyền tham dự World Cup là: Nhật Bản, Úc, Iran và Hàn Quốc. Jordan đánh bại Uzbekistan ở vòng 5 (trên chấm 11m) và thi đấu với Uruguay, đội xếp thứ năm của khu vực Nam Mỹ.
Các khu vực > Châu Á > Kết quả xếp hạng vòng 4

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Á (vòng 4)
Các khu vực > Châu Á > Trận Play-off tranh hạng 5 (vòng 5)

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Á (vòng 5)
| Đội 1 | TTS | Đội 2 | Lượt đi | Lượt về |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Jordan  | 2 - 2 (9 - 8p) |  Uzbekistan | 1 - 1 | 1 - 1 (s.h.p.) |
Các khu vực > Châu Phi

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Phi
52 trong số 53 thanh viên CAF bước vào giải đấu vòng loại để tranh 5 suất vào vòng chung kết (chỉ có Mauritanie không tham dự, trong khi Nam Sudan mới gia nhập FIFA chưa được tham dự vòng loại).
Vòng loại bắt đầu với vòng 1 gồm 12 cặp đấu theo thể thức sân nhà-sân khách, diễn ra vào hai ngày 11 và 16 tháng 11 năm 2011. Đây là 24 đội có thứ hạng thấp nhất trên bảng xếp hạng FIFA. 12 đội thắng cuộc ở vòng 1 sẽ cùng với 28 đội còn lại của CAF lọt vào vòng 2 được chia thành 10 bảng, mỗi bảng 4 đội. 10 đội đứng đầu mỗi bảng - diễn ra từ tháng 6 năm 2012 và tháng 9 năm 2013 - lọt vào vòng 3. Tại vòng loại cuối cùng, 10 đội thắng cuộc từ vòng 2 được phân thành 5 cặp đấu theo thể thức sân nhà-sân khách. 5 đội xuất sắc nhất - diễn ra từ tháng 10 đến tháng 11 năm 2013 - giành vé trực tiếp tham dự vòng chung kết.
Vòng loại khu vực châu Phi có 52 đội tham dự.
Các khu vực > Châu Phi > Vòng 3

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Phi (vòng 3)
| Đội 1 | TTS | Đội 2 | Lượt đi | Lượt về |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Bờ Biển Ngà  | 4 - 2 |  Sénégal | 3 - 1 | 1 - 1 |
| Ethiopia  | 1 - 4 |  Nigeria | 1 - 2 | 0 - 2 |
| Tunisia  | 1 - 4 |  Cameroon | 0 - 0 | 1 - 4 |
| Ghana  | 7 - 3 |  Ai Cập | 6 - 1 | 1 - 2 |
| Burkina Faso  | 3 - 3 (a) |  Algérie | 3 - 2 | 0 - 1 |
Các khu vực > Bắc, Trung Mỹ và Caribe

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe
Tháng 5 năm 2010, Ban chấp hành CONCACAF công bố một sự thay đổi có thể tại vòng loại World Cup 2014, mà sẽ bắt đầu với một giai đoạn đấu loại trực tiếp sơ bộ tiếp theo ba giai đoạn. Tuy nhiên, những đề xuất này đã bị bãi bỏ. CONCACAF lại một lần nữa sử dụng ở vòng đấu cuối cùng có 6 đội tham dự (được gọi một cách hài hước là "sáu phương"). 10 đội có thứ hạng thấp nhất được phân thành 5 cặp đấu theo thể thức sân nhà-sân khách, để chọn ra 5 đội xuất sắc nhất cùng với các đội xếp từ 7 đến 25 lọt vào vòng 2. Vòng 2 được chia làm 6 bảng 4 đội, chọn ra 6 đội đứng đầu mỗi bảng cùng với các đội xếp từ thứ nhất đến 6 lọt vào vòng 3. Vòng 3 được chia làm ba bảng 4 đội, chọn ra 6 đội đứng đầu mỗi bảng lọt vào vòng 4. Vòng 4 thi đấu theo thể thức vòng tròn tính điểm, theo thể thức sân nhà-sân khách, lấy ba đội đứng đầu giành vé vào thắng vòng chung kết. Đội hạng 4 là México đấu trận play-off với đội hạng 5 của khu vực OFC, New Zealand để giành vé tới Brasil.
Tổng cộng có tất cả 35 đội tuyển đăng ký tham dự. 31 đội đã không vượt qua vòng loại và Bahamas bỏ cuộc (vì sân nhà của họ đã không kịp hoàn thành trong thời gian diễn ra vòng loại).
Các khu vực > Bắc, Trung Mỹ và Caribe > Xếp hạng chung cuộc (Vòng 4)

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe (vòng 4)
Các khu vực > Nam Mỹ

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực Nam Mỹ
9 đội bóng thành viên của Liên đoàn bóng đá Nam Mỹ (CONMEBOL) sẽ thi đấu vòng tròn 2 lượt nhằm tranh 4.5 suất tham dự vòng chung kết Giải bóng đá vô địch thế giới 2014. 4 đội dẫn đầu sẽ giành vé vào thẳng vòng chung kết. Đội xếp thứ 5 vòng loại là Uruguay sẽ đấu 2 trận với đội xếp thứ 5 khu vực châu Á (AFC) là Jordan. Vòng loại diễn ra từ tháng 7 năm 2011 đến tháng 10 năm 2013. Riêng Brasil miễn thi đấu vòng loại do là nước chủ nhà.
Các khu vực > Nam Mỹ > Bảng xếp hạng chung cuộc

Bản mẫu:Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực Nam Mỹ
Các khu vực > Châu Đại Dương

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Đại Dương
4 đội tuyển (Samoa thuộc Mỹ, Quần đảo Cook, Samoa và Tonga) tham dự vòng 1 theo thể thức vòng tròn tính điểm diễn ra tại Apia, Samoa, từ ngày 22 đến ngày 26 tháng 11 năm 2011. Đội thắng cuộc, Samoa, cùng với 7 đội của OFC tham dự Cúp bóng đá châu Đại Dương 2012, mà cũng tăng gấp đôi như vòng loại thứ hai. 4 đội lọt vào bán kết cúp bóng đá châu Đại Dương đặc cách vào thắng vòng 3, thi đấu vòng tròn tính điểm theo thể thức sân nhà-sân khách, diễn ra từ ngày 7 tháng 9 năm 2012 đến ngày 26 tháng 3 năm 2013.
New Zealand, đội duy nhất của OFC thắng cuộc ở vòng 3, thi đấu ở vòng play-off với México, đội xếp thứ tư của khu vực CONCACAF.
Các khu vực > Châu Đại Dương > Xếp hạng chung cuộc (Vòng 3)

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Đại Dương § vòng 3
Bản mẫu:Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Đại Dương (vòng 3)
Các khu vực > Châu Âu

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Âu
Vòng loại ở châu Âu bắt đầu từ tháng 9 năm 2012, sau khi Euro 2012 kết thúc. 53 đội bóng tham dự chia thành 8 bảng đấu 6 đội và một bảng đấu 5 đội. 9 đội bóng dẫn đầu 9 bảng vào thẳng vòng chung kết. 8 đội nhì thành tích tốt nhất chia 4 cặp thi đấu loại trực tiếp sân nhà - sân khách để giành 4 suất còn lại. Thành tích tốt nhất không tính trên kết quả thi đấu với đội thứ 6, do có một bảng đấu 5 đội.
Các khu vực > Châu Âu > Bảng xếp hạng chung cuộc (Vòng 1)

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Âu § Vòng 1
Các khu vực > Châu Âu > Vòng 2

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Âu (vòng 2)
8 đội đứng nhì bảng sẽ tranh tài tại vòng 2 (vòng play-off). Lễ bốc thăm phân cặp đấu được diễn ra tại trụ sở FIFA ở Zürich, Thụy Sĩ, vào ngày 21 tháng 10. Buổi lễ phân cặp diễn ra cùng thời điểm với bảng xếp hạng FIFA được công bố vào tháng 10 năm 2013. Các trận đấu diễn ra vào hai ngày 15 và 19 tháng 11 năm 2013.
| Đội 1 | TTS | Đội 2 | Lượt đi | Lượt về |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Bồ Đào Nha  | 4 - 2 |  Thụy Điển | 1 - 0 | 3 - 2 |
| Ukraina  | 2 - 3 |  Pháp | 2 - 0 | 0 - 3 |
| Hy Lạp  | 4 - 2 |  România | 3 - 1 | 1 - 1 |
| Iceland  | 0 - 2 |  Croatia | 0 - 0 | 0 - 2 |
Play-off liên lục địa

Bài chi tiết: Vòng loại giải vô địch bóng đá thế giới 2014 (play-off liên lục địa)
Có hai trận play-off liên lục địa ở giải lần này để xác định hai đội giành quyền đoạt vé tới Brasil:
Đội hạng 5 AFC v Đội hạng 5 CONMEBOL
Đội hạng 4 CONCACAF v Đội vô địch OFC
Trận lượt đi diễn ra vào ngày 13 tháng 11 năm 2013 và trận lượt về diễn ra vào ngày 20 tháng 11 năm 2013.
Play-off liên lục địa > Đội hạng 5 AFC v Đội hạng 5 CONMEBOL

| Đội 1 | TTS | Đội 2 | Lượt đi | Lượt về |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Jordan  | 0 - 5 |  Uruguay | 0 - 5 | 0 - 0 |
Play-off liên lục địa > Đội hạng 4 CONCACAF v Đội vô địch OFC

| Đội 1 | TTS | Đội 2 | Lượt đi | Lượt về |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| México  | 9 - 3 |  New Zealand | 5 - 1 | 4 - 2 |
Danh sách cầu thủ ghi bàn

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   Deon McCaulay   |   Robin van Persie   |   Luis Suárez   |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   Peter Byers   Lionel Messi   |   Edin Džeko   Oribe Peralta   |   Blas Pérez   |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   Gonzalo Higuaín   |   Radamel Falcao   |   Jerry Bengtson   |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   Vedad Ibišević   Álvaro Saborío   Mesut Özil   |   Okazaki Shinji   Georges Gope-Fenepej   Cristiano Ronaldo   |   Zlatan Ibrahimović   Clint Dempsey   |
Chú thích

↑  “2014 FIFA World Cup Brazil™ Preliminary Draw”. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 3 năm 2015. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2011.
↑  “Das Losglück bleibt dem DFB-Team treu”. Kicker (bằng tiếng Đức). ngày 30 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 30 tháng 7 năm 2011.
↑  “Who has the hardest World Cup 2014 draw?”. The Guardian. 18/12/2013. Truy cập 20/12/2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |accessdate= và |date= (trợ giúp)
↑  Bahamas withdraw from 2014 World Cup Qualifiers Lưu trữ 2014-07-08 tại Wayback Machine FIFA.com. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2011
↑  “Mauritius withdraw from FIFA World Cup qualifiers”. FIFA.com. ngày 31 tháng 10 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2013.
↑  “The battle for Brazil berth begins”. The-AFC.com. Asian Football Confederation. ngày 30 tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2011.
↑  “CONCACAF to seek change in World Cup qualifying”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2013.
↑  Johnson, Kelsie (ngày 22 tháng 8 năm 2011), “Unfinished Work Forces BFA to Pull out of Qualifiers”, The Nassau Guardian, truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2013
↑  Pacific Games no longer part of qualification
1 2  “Dates set for African and European qualifying draws”. FIFA. ngày 15 tháng 6 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2013.
↑  “International Match Calendar 2013–2018” (PDF). FIFA.com. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 21 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2021.
Đội giành quyền tham dự World Cup   Đội không vượt qua vòng loại   Đội không tham dự vòng loại World Cup   Đội không phải là thành viên của FIFA
Cyrtandra aristata

| Cyrtandra aristata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Gesneriaceae
Chi (genus): Cyrtandra
Loài (species): C. aristata
Danh pháp hai phần
Cyrtandra aristata Blanco, 1837 
Cyrtandra aristata là một loài thực vật có hoa trong họ Tai voi. Loài này được Blanco mô tả khoa học đầu tiên năm 1837.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyrtandra aristata”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Danh sách câu lạc bộ bóng đá ở Mayotte

Đây là danh sách không đầy đủ các câu lạc bộ bóng đá ở Mayotte.
Về danh sách đầy đủ, xem Thể loại:Câu lạc bộ bóng đá Mayotte
A

AS Neige de Malamani
AS Sada
ASC Abeilles
ASC Kawéni
F

FC Labattoir
FC Mtsapéré
FCO de Tsingoni
Foudre 2000 de Dzoumogné
M

Miracle du Sud (Bouéni)
R

Rosador de Passamainty
U

UCS Sada
US Ouangani
.
Bản mẫu:Bóng đá Mayotte
| x t Danh sách các câu lạc bộ bóng đá ở Châu Phi |
| --- | --- |
Quốc gia  có chủ quyền:  Ai Cập  Algérie  Angola  Bénin  Botswana  Bờ Biển Ngà  Burkina Faso  Burundi  Cameroon  Cabo Verde  Tchad  Comoros  Cộng hòa Dân chủ Congo  Cộng hòa Congo  Djibouti  Eswatini  Eritrea  Ethiopia  Gabon  Gambia  Ghana  Guinée  Guiné-Bissau  Guinea Xích Đạo  Kenya  Lesotho  Liberia  Libya  Madagascar  Malawi  Mali  Mauritanie  Mauritius  Maroc  Mozambique  Namibia  Nam Phi  Nam Sudan  Niger  Nigeria  Rwanda  São Tomé và Príncipe  Sénégal  Seychelles  Sierra Leone  Somalia  Sudan  Tanzania  Togo  Cộng hòa Trung Phi  Tunisia  Uganda  Zambia  Zimbabwe 
Quốc gia không  được công nhận:  Azawad  Cộng hòa Dân chủ Ả Rập Xarauy  Somaliland 
Lãnh thổ phụ thuộc   và vùng tự trị:  Quần đảo Canaria / Ceuta / Melilla / Plazas de soberanía (Tây Ban Nha)  Madeira (Bồ Đào Nha)  Mayotte / Réunion (Pháp)  Saint Helena / Đảo Ascension / Tristan da Cunha (Vuơng quốc Anh)
Câu Tiễn

Câu Tiễn (chữ Hán: 越王勾踐; trị vì 496 TCN - 465 TCN) là vua nước Việt (ngày nay là Thượng Hải, bắc Chiết Giang và nam Giang Tô) cuối thời kỳ Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc, một trong Ngũ Bá.
Nguồn gốc

Theo Sử ký, Câu Tiễn là dòng dõi vua Thiếu Khang nhà Hạ, tính Tự (姒), thị Việt, tên là Câu Tiễn (勾踐). Tổ tiên của ông là con thứ hai của Thiếu Khang, em vua Hạ Trữ.
Câu Tiễn là con trai của Doãn Thường, cháu hai mươi đời của vua Thái Khang, dòng dõi vua Vũ nhà Hạ.
Vua bại trận

Năm 496 TCN, Doãn Thường qua đời, Câu Tiễn lên nối ngôi. Hay tin, vua Ngô Hạp Lư bèn đem quân đánh Việt. Câu Tiễn mang quân ra chống cự. Ông sai những kẻ sĩ quyết liều chết ra khiêu chiến. Họ dàn thành ba hàng, tiến đến trận tuyến quân Ngô, thét lên rồi tự đâm vào cổ. Quân Ngô đang mải nhìn thì Câu Tiễn thúc quân Việt thừa cơ đánh úp. Quân Việt đại thắng quân Ngô ở Tuy Lý, Hạp Lư suýt nữa thì mất mạng. Tướng quân của nước Việt là Linh Cô Phù lượm được chiếc giày Ngô Hạp Lư.
Quân Ngô thua to, bỏ chạy về nước. Hạp Lư bị trúng tên trước khi chết, dặn con là Phù Sai phải báo thù nước Việt. Sau đó Phù Sai lên ngôi vua.
Ba năm sau Câu Tiễn được tin Ngô Phù Sai ngày đêm luyện quân sĩ, sắp sửa đánh Việt để trả thù. Ông muốn mang quân ra đánh trước khi quân Ngô xuất trận. Phạm Lãi can nhưng Câu Tiễn không nghe, bèn cất quân. Vì xem thường lực lượng quân Ngô nên quân Việt đã thua to ở Phù Tiêu. Câu Tiễn bèn đem 5000 quân còn lại giữ và trốn tránh ở núi Cối Kê..
Phù Sai đuổi đến, bao vây Cối Kê. Câu Tiễn hỏi kế Phạm Lãi. Phạm Lãi khuyên ông dùng lời lẽ khiêm nhượng, lấy lễ hậu để lấy lòng vua Ngô; nếu vua Ngô không chịu thì phải thân hành đến hầu hạ.
Câu Tiễn nghe theo, bèn sai đại phu Văn Chủng đến cầu hòa với Ngô. Phù Sai sắp ưng thuận thì Ngũ Tử Tư can không nên theo. Văn Chủng trở về báo với Câu Tiễn. Câu Tiễn muốn giết vợ con, đốt của cải châu báu, xông ra đánh để chịu chết. Văn Chủng ngăn Câu Tiễn nói:
Câu Tiễn đành phải xin đầu hàng, sai Chủng đem gái đẹp, của quý lẻn đến đưa cho Bá Hi. Bá Hi nhận rồi nói giúp với vua Ngô. Phù Sai nghe theo, cho nước Việt đầu hàng. Nước Việt không bị tiêu diệt nhưng Câu Tiễn bị bắt về nước Ngô. Sau đó ông phải chịu nhiều khổ nhục kể cả việc nếm phân của Phù Sai.
Gian khổ chiến đấu chống quân Ngô

Sau 3 năm phục dịch và chịu nhục cùng với vợ ở nước Ngô, ông đã giành được sự tin tưởng của Phù Sai và được Ngô Vương cho quay về nước Việt. Ông đã tiếp tục cai trị và tiến hành cải cách lớn. Trong thời gian này, ông đã trọng dụng Văn Chủng và Phạm Lãi là những nhà quân sư chính trị, quân sự tài ba để xây lại Việt Quốc. Câu Tiễn bên trong nuôi chí phục thù, nhưng ngoài mặt giả vờ tuân phục, hằng năm đều đặn triều cống. Việt Vương giao Phạm Lãi bí mật luyện tập quân đội, tích trữ quân lương. Cùng lúc, Phạm Lãi dùng mỹ nhân kế, đem Tây Thi (một trong Tứ đại Mỹ nhân Trung Hoa) dâng cho Ngô vương Phù Sai làm cho Phù Sai hoang dâm, xa xỉ, bỏ bê chính sự, giết hại trung thần Ngũ Tử Tư (một trong những trụ cột chính của đất nước). Trong thời gian này, các quan chức của Việt Vương cũng phá hoại nội bộ của Ngô Quốc bằng các thủ đoạn hối lộ và tung tin thị phi. Việt Vương Câu Tiễn đã kiên trì theo đuổi mục tiêu phục thù bằng cách tự đày đọa chính mình như kê gối bằng gỗ khi ngủ, ăn thức ăn của những người nghèo khó,… theo như câu thành ngữ Trung Hoa "nếm mật nằm gai" (臥薪嘗膽, "ngọa tân thường đảm").
Sau 10 năm phục hưng kinh tế, quân sự và cải cách chính trị, Việt Quốc đã trở nên hùng mạnh. Câu Tiễn được sự tin tưởng của Phù Sai, không chú ý tới sự phục hồi của nước Việt mà mang quân lên trung nguyên giao tranh với nước Tề, nước Tấn.
Đầu năm 483 TCN, Phù Sai họp chư hầu ở Hoằng Trì, muốn tranh ngôi bá chủ của nước Tấn. Trong khi hội chư hầu chưa xong thì tháng 6 năm đó, Câu Tiễn mang quân đánh úp nước Ngô. Thế tử nước Ngô là Hữu ra cự bị quân Việt bắt sống và tự sát. Quân Việt tiến vào nước Ngô.
Phù Sai mang quân về nước. Quân Ngô theo Phù Sai đi đường xa mỏi mệt, bị quân Việt đánh bại. Phù Sai phải mang nhiều của cải sai sứ sang giảng hòa với nước Việt. Câu Tiễn cho giảng hòa.
Năm 478 TCN, Câu Tiễn lại mang quân đánh Ngô. Hai bên giáp trận ở Lập Trạch. Quân Ngô đại bại. Năm 476 TCN, Câu Tiễn lại tấn công đánh bại Ngô lần thứ ba. Năm 475 TCN, Câu Tiễn lại mang quân đánh, vây nước Ngô. Đến tháng 11 năm 473 TCN, quân Việt đại phá quân Ngô. Ngô Phù Sai sau nhiều lần bại trận không còn khả năng kháng cự, xin quy phục như nước Việt trước đây. Câu Tiễn định chấp nhận nhưng Phạm Lãi can không nên. Vì vậy Phù Sai phải đâm cổ tự sát.
Làm bá chư hầu

Cuối cùng Câu Tiễn đã tiêu diệt được Ngô Phù Sai, rửa được cái nhục ở Cối Kê. Phù Sai tự vẫn không đầu hàng, Câu Tiễn sai chôn Ngô vương tử tế và giết thái tể Bá Hi phản chủ.
Sau khi Câu Tiễn đã bình định được nước Ngô, bèn đem quân về hướng bắc, vượt sông Hoài cùng các nước chư hầu là Tề, Tấn, họp ở Từ Châu, nộp cống cho nhà Chu. Vua Nguyên Vương nhà Chu ban thịt đến Câu Tiễn, cho ông làm bá.
Sau khi đã vượt qua phía nam sông Hoài, Câu Tiễn bèn lấy đất trên sông Hoài cho nước Sở, trả cho nước Tống đất Ngô đã lấy của nước Tống, trả cho nước Lỗ dải đất một trăm dặm ở phía đông sông Tứ. Bấy giờ quân của Việt làm bá chủ ở phía đông sông Giang, sông Hoài. Chư hầu đều mừng gọi Câu Tiễn là bá vương.
Giết công thần

Khi đại sự thành công, vì cái chết của Tây Thi đã giúp Phạm Lãi thấy được con người thật của Câu Tiễn. Ông cho rằng Câu Tiễn là người chỉ có thể chung hoạn nạn, không thể cùng hưởng yên vui. Phạm Lãi bèn viết thư từ biệt Câu Tiễn:
Tôi nghe: "Vua lo thì tôi phải khó nhọc, vua nhục thì tôi phải chết"! Hồi xưa nhà vua chịu nhục ở Cối Kê, tôi sở dĩ chưa chết là vì còn phải trả thù. Nay đã rửa được nhục rồi, tôi xin chết theo tội ở Cối Kê!
Rồi bỏ đi ẩn dật. Trước khi đi, Phạm Lãi gửi thư về cho đại phu Văn Chủng nói:
Chim đã hết thì cung tốt phải cất, thỏ khôn đã chết thì chó săn bị nấu. Vua Việt là người cổ dài, miệng diều hâu có thể cùng lúc lo hoạn nạn, nhưng không thể cùng vui sướng với ông ta. Sao ông lại không bỏ đi?
Văn Chủng nhận được thư nhưng đã không tin. Câu Tiễn cầm theo kiếm đến gặp Văn Chủng và nói:
Câu Tiễn ra về. Văn Chủng biết ý vua Việt muốn sát hại nên đã dùng gươm tự sát. Còn một thuyết là ông bị Câu Tiễn giết chết.
Nhận định

Sử ký có lời nhận định về Câu Tiễn:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Câu Tiễn nhọc công, khổ xác, cuối cùng tiêu diệt được nước Ngô mạnh, phía bắc cho quân đội vào xem Trung Quốc để tôn nhà Chu, được danh hiệu là bá vương. Câu Tiễn chẳng đáng gọi là hiền sao ? Đó cũng là cái vinh quang sót lại của vua Vũ vậy. Phạm Lãi ba lần dời chỗ ở, đều nổi tăm tiếng để lại đời sau. Vua và tôi đều như vậy, thế nào mà chẳng vinh hiển? | ” |
— Tư Mã Thiên
Tuy Câu Tiễn là người nhẫn nhục giỏi và có tài trị quốc nhưng vì quá đa nghi nên đã sát hại nhiều trung thần và làm tổn hại đến nước Việt sau này.
Trong văn học > Điển tích "Nằm gai nếm mật"

Việt Vương Câu Tiễn sau khi từ nước Ngô trở về thường nằm ngủ trên gai, có treo cái mật, nằm ngồi đều nhìn thấy mật, ăn uống thì nếm vị đắng của nó trước, tỏ ý không quên mối nhục trước đó. Quả nhiên sau đó nhờ chịu đựng gian khổ Câu Tiễn đã đánh bại được nước Ngô, báo thù cho nước Việt.
"Nằm gai nếm mật" chỉ ý chí vượt qua gian khổ để đạt được mục đích.
Trong văn học > Trong Đông Chu Liệt Quốc

Trong Đông Chu Liệt Quốc của Phùng Mộng Long Việt Vương Câu Tiễn xuất hiện từ hồi 79 đến hồi 83. Sự nghiệp của ông được mô tả khá sát với sử sách.
Trong phim ảnh

Cuộc chiến tranh giữa hai nước Ngô và Việt là nội dung chính của ba bộ phim truyền hình:
Tranh bá truyền kỳ (争霸传奇), phim truyền hình do Hồng Kông và Trung Quốc hợp tác sản xuất năm 2006, với sự tham gia của Lưu Tùng Nhân vai Câu Tiễn và Mã Đức Chung vai Phù Sai.
Việt vương Câu Tiễn (越王勾践), phim truyền hình Trung Quốc năm 2006, với sự tham gia của Trần Bảo Quốc vai Câu Tiễn và Vưu Dũng vai Phù Sai.
Nằm gai nếm mật (卧薪尝胆), phim truyền hình Trung Quốc năm 2007, với sự tham gia của Trần Đạo Minh vai Câu Tiễn và Hồ Quân vai Phù Sai.
Chú thích

1 2 3 4 5 6 7  Sử ký, Việt vương Câu Tiễn thế gia
↑  Ngô Việt xuân thu quyển 7
1 2  Sử ký, Ngô Thái bá thế gia
↑  Cuốn Tây Thi của Lợi Bảo, dịch giả Ông Văn Tùng, tr.681
| x t Các đời vua nước Việt |
| --- | --- |
 Vô Dư  10 đời chưa xác định  Vô Nhâm  Vô Thẩm  20 đời chưa xác định  Phu Đàm  Doãn Thường  Câu Tiễn  Lộc Dĩnh  Bất Thọ  Chu Câu  Ế  Thác Chi  Vô Dư  Vô Chuyên  Vô Cương 
 Chư hầu lớn thời Chu  Tấn  Sở  Khương Tề  Tần  Yên  Vệ  Trịnh  Tống  Trần  Lỗ  Ngô  Sái  Tào  Kỷ  Hứa  Đằng  Hình  Trâu  Cử  Tây Quắc  Hàn  Triệu  Ngụy  Điền Tề  Việt  Tây Chu  Đông Chu 
| x t Xuân Thu Ngũ Bá |
| --- | --- |
Theo Sử ký: Tề Hoàn công  •  Tần Mục công  •  Tống Tương công  •  Tấn Văn công  •  Sở Trang vương
Theo Tuân Tử: Tề Hoàn công  •  Tấn Văn công  •  Sở Trang vương  •  Ngô vương Hạp Lư  •  Việt vương Câu Tiễn
Theo Từ thông (辭通): Trịnh Trang công  •  Tề Hoàn công  •  Tần Mục công  •  Tấn Văn công  •  Sở Trang vương
Theo Bạch hổ thông: Tề Hoàn công  •  Tần Mục công  •  Tấn Văn công  •  Sở Trang vương  •  Ngô vương Hạp Lư
Theo Tứ tử giảng đức luận: Tề Hoàn công  •  Tần Mục công  •  Tấn Văn công  •  Sở Trang vương  •  Việt vương Câu Tiễn
Theo Hán thư chú: Tề Hoàn công  •  Tần Mục công  •  Tống Tương công  •  Tấn Văn công  •  Ngô vương Phù Sai