stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ấn Độ giáo
Những chi phái Ấn Độ giáo quan trọng nhất > Ấn giáo Tì-thấp-nô

Tì-thấp-nô giáo (viṣṇuism, vaiṣṇavism) là một tôn giáo nhất thần với cơ sở xuất phát từ sự đồng hoá vị thần Tì-thấp-nô (sa. viṣṇu) trong tôn giáo Phệ-đà và vị thần siêu việt Na-la-diên-na (zh. 那羅延那, sa. nārāyaṇa), cũng như từ sự hoà nhập của một số lễ nghi phổ biến, đặc biệt là việc tôn xưng Hắc Thần (sa. kṛṣṇa) ở Bắc Ấn Độ giữa thế kỉ thứ 6 và thứ 2 TCN. Tì-thấp-nô Na-la-diên-na (sa. viṣṇu-nārāyaṇa) được tôn xưng là Bạc-già-phạm (sa. 薄伽梵, sa. bhagavat) - nghĩa là Thế Tôn - và các tín đồ được gọi là Bạc-già-phạm đồ (sa. bhāgavata). Nên lưu ý là cách gọi Tì-thấp-nô giáo hoặc Tín đồ Tì-thấp-nô (sa. vaiṣṇava) chỉ mới xuất hiện ở thế kỉ thứ 5. Trong hình tượng Hắc Thần, người ta thấy được sự hoà hợp của nhiều trào lưu tế lễ thành một đơn vị.
Cùng với Ba-la-la-ma (sa. balarāma = saṃkarṣaṇa) - một Thần thể có những nét âm phủ cũng như tương quan đến phong tục tôn thờ rắn rồng và được xem là người anh - Hắc Thần được tôn thờ như một cặp thần và được xây đền thờ. Hắc Thần cũng được thờ trong nhóm Ngũ Anh Hùng (sa. pañcavīra) gồm chính Hắc Thần, em là Ba-la-la-ma, hai con trai là Tam-ba (sa. sāmba), Đại Hùng Kiệt (sa. pradyumna) và cháu là A-nậu-lâu-đà (sa. aniruddha) trong bộ tộc Vrishni (sa. vṛṣṇi). Sau việc loại Tam-ba ra khỏi nhóm này thì những đại biểu của một trong hai nhóm quan trọng còn lại - các vị thuộc nhóm Ngũ Dạ (sa. pañcarātrin) - trong bốn thiên nhân còn lại những bước phân tán (sa. vyūha) đầu tiên của thần thể tối cao.
Nội bộ những đại biểu của nhóm thứ hai, các tín đồ Bạc-già-phạm, thì Hắc Thần Bà-tu-đề-bà (sa. kṛṣṇavāsudeva = con của Vasudeva) được xem là hiện thân toàn vẹn (sa. pūrṇāvatāra) của thần Tì-thấp-nô Na-la-diên-na (sa. viṣṇu-nārāyaṇa), được tôn xưng là vị thần tối cao. Vào khoảng thế kỉ thứ 6, 7, Tì-thấp-nô giáo lại đạt được một vị trí quan trọng vì đã hấp thụ phần lớn của một trào lưu thờ tự thần mặt trời. Hai trường sử thi Ấn Độ, Rāmāyaṇa, miêu tả cuộc đời của vị anh hùng Rāma, hiện thân của thần Tì-thấp-nô, và Mahābhārata, bao gồm toàn bộ Chí Tôn ca, đã giúp phổ biến Tì-thấp-nô giáo đến những nước Đông Nam Á.
Hai nhóm quan trọng nhất của Tì-thấp-nô giáo là Ngũ Dạ (sa. pañcarātrin) và Bạc-già-phạm (sa. bhāgavata). Nhóm Bạc-già-phạm tuân thủ giáo lý của Bà-la-môn giáo trước đây trong khi nhóm Ngũ Dạ được xem là phi chính thống. Từ thời vương triều Cấp-đa (tk. 5) thì ranh giới giữa hai nhóm này đã mờ dần. Những nhóm quan trọng xuất hiện sau và tồn tại đến ngày nay là nhóm Śrīsaṃpradāya, có nguồn từ giáo lý Chế hạn bất nhị (sa. viśiṣṭādvaita) của La-ma-nã-già (sa. rāmānuja, 1055-1137) và được phân thành nhiều nhánh nhỏ khác nhau; nhóm Brahmasaṃpradāya với học thuyết Nhị nguyên (sa. dvaitavāda) của Madhva (~1238-1317); nhóm Rudrasaṃpradāya theo giáo lý Bất nhị nhất nguyên thuần tuý (sa. śuddhādvaita) của Viṣṇusvāmin với hai nhánh được lập bởi Vallabha và Caitanya; và nhóm Sanakādisaṃpradāya, được Nimbārka sáng lập, theo giáo lý Nhị nguyên kiêm bất nhị (sa. dvaitādvaita). Ngày nay, Tì-thấp-nô giáo được xem là một trong hai trào lưu tôn giáo Ấn Độ quan trọng nhất song song với Thấp-bà giáo.
Những chi phái Ấn Độ giáo quan trọng nhất > Ấn giáo Tính lực

Giữ vị trí trung tâm sùng bái của Tính lực giáo (śāktism) là Thiên nữ Tính lực (devī hoặc śakti). Chỉ Thiên nữ này nhận thức và hành động, tạo tác, gìn giữ và tiêu huỷ thế giới, làm toại nguyện, ban ân, giải thoát. Thiên nữ Tính lực (śakti) là sự tổng hợp của tất cả những năng lực, nghĩa là năng lực của tất cả các vị thần, đặc biệt là thần Thấp-bà và Tì-thấp-nô. Về mặt lịch sử thì Tính lực giáo xuất phát từ những trào lưu tôn giáo bộ tộc. Có thuyết cho rằng, Tính lực giáo có thể bắt nguồn từ việc tôn thờ Thiên nữ thời Văn minh lưu vực sông Ấn Độ nhưng thuyết này vẫn chưa được chứng minh một cách thuyết phục.
Từ những thế kỉ đầu CN, Tính lực giáo được hoà nhập vào Thấp-bà giáo, và khoảng từ thế kỉ thứ sáu lại đạt vị trí quan trọng qua sự hỗ trợ của truyền thống Bà-la-môn, sau lại được chủng tính Sát-đế-lợi (kṣatriya, chủng tính vua chúa và quân đội) tôn sùng vì được xem là nữ thần chiến tranh. Nhưng chỉ từ thế kỉ thứ 10, Thiên nữ Tính lực mới vượt hẳn các vị thần nam tính khác, đặc biệt là Thấp-bà, và kể từ đây, mối quan hệ nam nữ được đảo ngược: Không có Thiên nữ Tính lực thì các vị thần khác không còn khả năng nhận thức và hoạt động. Với thời gian, Tính lực giáo đã hấp thụ nhiều truyền thống tôn sùng các nữ thần địa phương, hoà nhập họ vào truyền thống thờ phụng Thiên nữ Đỗ-nhĩ-ca hoặc Ka-li (durgā/kālī) và qua đó, đã góp phần rất lớn trong việc Ấn giáo hoá các trào lưu tín ngưỡng bộ tộc.
Hiện nay, Tính lực giáo vẫn còn giữ một vị trí quan trọng trong đời sống tôn giáo tại Ấn Độ. Song song với các bộ Đát-đặc-la (tantra) có cùng với Thấp-bà giáo, Tính lực giáo còn có những bộ thánh điển riêng, xuất hiện kể từ thế kỉ thứ 10. Việc sùng bái Thiên nữ Tính lực bao gồm việc cúng tế súc vật (cá, gà trống, dê, bò), thậm chí cả người cho đến thời đế quốc Anh. Công phu tu luyện bao gồm các nghi lễ Đát-đặc-la với chân ngôn (mantra) và những biểu tượng bí mật, thỉnh thoảng bao gồm sự giao hợp theo nghi thức Mật giáo.
Những chi phái Ấn Độ giáo quan trọng nhất > Ấn giáo Bất nhị Phệ-đàn-đa nhất nguyên

Giáo lý Bất nhị Phệ-đàn-đa nhất nguyên (monistic advaitavedānta) cũng tự phát triển thành một giáo phái riêng biệt. Đại biểu xuất sắc nhất của tông phái này là Thương-yết-la (śaṅkara), theo truyền thuyết thì sống vào khoảng 788-820 (theo các nhà nghiên cứu hiện đại thì phải trước đó khoảng 100 năm). Ba điểm khởi phát (prasthānatrayī) của Thương-yết-la là Áo nghĩa thư (sa. upaniṣad), Chí Tôn ca (bhagavadgītā) và các bộ Phạm kinh (brahmasūtra). Trên cơ sở này, Thương-yết-la đã kiến lập một thế giới quan và một giáo lý giải thoát đi xa những quan điểm của Phệ-đà giáo trước đây: Thế giới, cùng với các vị thần, là sản phẩm của huyễn ảnh (māyā), là huyễn tượng. Chỉ Brahma (Brahman) mới sở hữu hiện thực tối cao và Brahma lại đồng nhất với tiểu ngã (ātman).
Từ việc hoá đồng Brahma và tiểu ngã, Thương-yết-la kết luận là không có những linh hồn cá biệt. Tất cả những đa dạng đều là hư huyễn, chỉ có giá trị tạm thời, chỉ là những hiện thực tương đối. Sự đa dạng biến mất khi trí huệ cứu cánh dẫn dắt tâm thức cá nhân hoà nhập với Brahma và như vậy có nghĩa là dẫn đến giải thoát. Bất nhị Phệ-đàn-đa đã gây ảnh hưởng lớn đến Thấp-bà giáo, đã đóng dấu ấn của nó trong Thấp-bà giáo nhánh Kashmir. Bất nhị Phệ-đàn-đa được Tì-thấp-nô giáo cải biến rất nhiều, ví dụ như trong giáo lý Chế hạn bất nhị (sa. viśiṣṭādvaita) của La-ma-nã-già (sa. rāmānuja). Nhưng điểm nổi bật của giáo lý Bất nhị Phệ-đàn-đa này là việc nó ảnh hưởng rất lớn đến trào lưu Tân Ấn Độ giáo sau này.
Những chi phái Ấn Độ giáo quan trọng nhất > Tân Ấn Độ giáo

Tân Ấn Độ giáo (neo-hinduism) khởi đầu như một phong trào cải cách, đã góp phần rất lớn trong phong trào đấu tranh giành độc lập tự do của Ấn Độ trong thế kỉ 19, 20 và đặc biệt được phổ biến trong giới thượng lưu thành thị. Tuy nhiên, Tân Ấn giáo sớm đã cho thấy khuynh hướng tập hợp rất mạnh, tìm cách dung hợp các truyền thống tôn giáo Ấn Độ và tiếp nối chúng với những khái niệm và lý tưởng có nguồn từ Cơ Đốc giáo và Hồi giáo. Phong trào này thể hiện dưới nhiều dạng - địa phương cũng như toàn quốc - và những nhánh quan trọng đáng kể nhất là:
Brāhma Samāj ("Phạm hội"), được thành lập bởi Rām Mohan Roy (1772-1833) năm 1828, sau lại mang đậm dấu ấn của hai nhà lĩnh đạo Devendranāth Tagore (1817-1905, bố của Rabindranath Tagore) và Keshab Chandra Sen (1838–1884). Brāhma Samāj bác bỏ chế độ chủng tính Ấn Độ cũng như những tín ngưỡng cực đoan của truyền thống Ấn Độ giáo như việc hoả thiêu goá phụ (satī), phản đối việc tôn thờ thánh tượng. Nhìn chung, quan điểm luân lý và thực hành của Brāhma Samāj chịu ảnh hưởng Cơ Đốc giáo rất mạnh.
Ārya Samāj ("Thánh hội"), được Dayānanda Sarasvati thành lập vào năm 1875. Nhóm này độc duy dựa vào nền tảng của thánh điển Phệ-đà (veda), nhưng lại dùng nó một cách rất tuyển trích. Chủ trương không tôn thờ thánh tượng tuy bị ảnh hưởng với Cơ Đốc giáo, nhưng lại được giải thích theo Phệ-đà. Nhìn chung, Ārya Samāj tìm cách đối đầu các nhà truyền đạo Cơ Đốc bằng một truyền thống tôn giáo tương đương, đặc thù Ấn Độ.
Rāmakṛṣṇa ("La-ma Hắc Thần"), được thành lập năm 1897 bởi Svāmī Vivekānanda (1863-1902) để tưởng niệm đến tôn sư là Rāmakṛṣṇa Paramahaṃsa (1836-1886). Trên cơ sở Bất nhị Phệ-đàn-đa (advaitavedānta), tất cả các tôn giáo đều được xem là những con đường dẫn đến mục đích tối hậu mặc dù chúng được xem là thấp vì còn vướng mắc vào những hiện thực cấp bên dưới. Từ Cơ Đốc giáo, hiệp hội Rāmakṛṣṇa hấp thụ thành phần tham gia công tác xã hội, nhưng lại giải thích bằng những truyền thống Ấn Độ như chúng được ghi lại trong Chí Tôn ca (bhagavadgītā) và giáo lý nghiệp quả (karman).
Các nhánh truyền đạo Ấn Độ được dẫn đầu bởi các "Gurus" gốc Ấn tại phương Tây có thể được liệt kê vào Tân Ấn Độ giáo. Tại Ấn Độ, Tân Ấn Độ giáo chính nó lại có khuynh hướng dễ bị ảnh hưởng bởi chủ nghĩa duy vật (materialism) và chủ nghĩa bất khả tri (agnosticism) của phương Tây hơn là hai tôn giáo có truyền thống lâu dài là Thấp-bà giáo và Tì-thấp-nô giáo.
Những chi phái Ấn Độ giáo quan trọng nhất > Ảnh hưởng đến các tôn giáo khác

Sikh giáo (en. sikhism), Jaina giáo (sa. jaina, en. jainism, jinism) và Phật giáo được pháp luật Ấn Độ quy vào Ấn Độ giáo, nhưng được cả thế giới công nhận là những tôn giáo độc lập.
Cơ sở chung của các nhánh Ấn Độ giáo

Vì xuất phát từ những truyền thống tương quan mật thiết với nhau, ảnh hưởng liên tục lẫn nhau và phát triển lâu dài trong một môi trường, dưới những điều kiện chính trị, xã hội và kinh tế gần như giống nhau nên tất cả những nhánh tôn giáo Ấn Độ đều mang những điểm tương đồng rất rõ.
Cơ sở chung của các nhánh Ấn Độ giáo > Luân hồi

Thuộc về những điểm căn bản chung là quan điểm luân hồi, là thừa nhận hiện tượng thành, trụ, hoại và diệt của thế giới hiện tượng theo chu kì. Cùng với nó, người ta thấy một sự đánh giá rất cao của cội nguồn, được xem là thanh tịnh và toàn hảo. Từ đó lại phát xuất một cách đánh giá đạo đức ngược dòng: Thế giới không tiến bộ theo thời gian mà chỉ suy đồi cho đến lúc một vị thần xác định một khởi điểm mới. Trong giai đoạn ở giữa, luân lý suy đồi, trí huệ hạ giảm. Loài người hiện đang sống trong thời mạt thế (sa. kaliyuga), thời kì cuối của bốn thời kì của kiếp này (sa. kalpa).
Quan điểm này lại khởi phát một sự tôn kính truyền thống. Kiến thức truyền thống được tôn kính và gìn giữ vì tuổi tác mặc dù thực tế nó đã được thay thế bằng những kiến thức mới. Qua đó người ta có thể hiểu được vì sao tất cả tín đồ Ấn Độ giáo tôn kính các bộ Phệ-đà (veda) mặc dù thực tế họ gần như không biết chúng và cũng chẳng cần chúng trong giáo lý hoặc quá trình tu tập của họ.
Đi cùng với thuyết luân hồi là thuyết tái sinh (sa. punarjanman) và thuyết nhân quả (sa. karman). Tất cả những truyền thống tôn giáo cao cấp xuất phát từ tiểu lục địa Ấn Độ - kể cả Phật giáo và Kì-na giáo - đều thừa nhận thuyết này mặc dù có một vài điểm trong đó được biến đổi. Thuyết này đòi hỏi học thức nên chỉ ảnh hưởng đến những giai cấp trung lưu và thượng lưu: Trong giai cấp thấp hoặc ở những bộ tộc - như vậy là phần lớn của dân số Ấn Độ - thì thuyết này chỉ có ít, hoặc không có ảnh hưởng gì.
Cơ sở chung của các nhánh Ấn Độ giáo > Chế độ đẳng cấp

Tất cả những nhánh Ấn Độ giáo đều thừa nhận chế độ đẳng cấp, mặc dù phần lớn tôn giáo khác đã phản đối kịch liệt chế độ này. Trong những nhánh đề cao tín ngưỡng (sa. bhakti), chế độ này hoàn toàn không có một cơ sở hợp pháp hoá nào, nhưng lại được những văn bản cổ về luật pháp (sa. smṛti) đưa ra và đòi hỏi được áp dụng tuy chúng thuộc vào thời hậu phệ-đà và không có bản chất khải thị. Ta có thể xếp chế độ đẳng cấp vào mô hình giải thích thuyết luân hồi tái sinh một cách không có mâu thuẫn, nhưng sự việc này không có nghĩa là nó phải được xem là một hiện tượng tất nhiên.
Trong Ấn giáo Tì-thấp-nô (viṣṇuism, vaiṣṇavism), Thấp-bà (śivaism) cũng như Tính lực (śāktism), người ta đã từng tìm thấy những cuộc đấu tranh phản đối chế độ đẳng cấp nhưng dưới sự đô hộ của các chế độ theo Hồi giáo và Cơ Đốc giáo sau này, không gian cho sự tranh đấu chống lại những cấu trúc truyền thống đã trở nên eo hẹp. Chỉ trong thời cận đại và đặc biệt là sau khi giành được độc lập (1947), chế độ đẳng cấp mới bị loại ra khỏi hiến pháp. Tuy nhiên sự phân biệt đẳng cấp vẫn tồn tại trong tâm lý dân chúng và tập quán xã hội.
Cơ sở chung của các nhánh Ấn Độ giáo > Tôn thờ Thánh tượng

Cuối cùng, điểm có chung của tất cả các nhánh Ấn Độ giáo là việc tôn thờ Thánh tượng. Việc tôn thờ này - thường có đối tượng là một vị thần nhất định - đã được phổ biến đến mực độ được thu nhập vào nhánh Bất nhị Phệ-đàn-đa nhất nguyên (monistic advaitavedānta), mặc dù theo giáo lý này, sự thể hiện của một thần linh vẫn còn nằm trên tầng cấp vô minh, hư huyễn.
Số lượng tín đồ

Bài chi tiết: Ấn Độ giáo theo quốc gia
Chú thích > Web

↑  sanatana dharma | Hinduism. Encyclopædia Britannica. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2016.
↑  “The Global Religious Landscape – Hinduism”. A Report on the Size and Distribution of the World's Major Religious Groups. Pew Research Foundation. ngày 18 tháng 12 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2013.
Lưu vực sông Ấn Độ với hai trung tâm Mohenjodaro và Harappa, thuộc Pakistan hiện nay
Một trang của Lê-câu-phệ-đà bản tập (sa. ṛgvedasaṃhitā), ấn bản của nhà Ấn Độ học Max Müller, trình bày hai câu kệ Puruṣasūkta, 10.90, với chú giải của Sāyaṇa
Thấp-bà dưới dạng Du-già sư (yogin) đang toạ thiền, Bangalore
108 Liṅga được khắc trên đá, bờ sông Tungabhadra, Hampi, Ấn Độ
Một chuyến hành hương của người Ấn giáo
Chatsworth, Illinois

| Chatsworth |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
Chatsworth, Illinois
 
 
 =
 Vị trí bang Illinois, Hoa Kỳ
Chatsworth
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Illinois
Quận: Quận Livingston
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.205
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Chatsworth là một thị trấn thuộc quận Livingston, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn chưa hợp nhất này là 1205 người.
Dân số

Dân số qua các năm:
Năm 2000: 1265 người.
Năm 2010: 1205 người.
Chauvetia mamillata

| Chauvetia mamillata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Buccinoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Buccinidae
Chi (genus): Chauvetia
Loài (species): C. mamillata
Danh pháp hai phần
Chauvetia mamillata (Risso, 1826) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Chauvetia submamillata (Bucquoy, Dautzenberg & Dollfus, 1882)
Chauvetia mamillata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.
Chú thích

1 2  Chauvetia mamillata (Risso, 1826) . World Register of Marine Species, truy cập 29 tháng 8 năm 2010.
Chaumont-sur-Loire

| --- | --- |
 Chaumont-sur-Loire

Chaumont-sur-Loire

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Centre-Val de Loire
Tỉnh: Loir-et-Cher
Quận: Blois
Tổng: Montrichard
Xã (thị) trưởng: Jean-Pierre Lefèvre
Thống kê
Độ cao: 61–114 m (200–374 ft) (bình quân 65 m (213 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 26,84 km2 (10,36 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 1.031  (1999)
 - Mật độ: 38/km2 (98/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 41045/ 41150
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Chaumont-sur-Loire là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.
Chimarrogale phaeura

| Chimarrogale phaeura> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Soricomorpha
Họ (familia): Soricidae
Chi (genus): Chimarrogale
Loài (species): C. phaeura
Danh pháp hai phần
Chimarrogale phaeura (Thomas, 1898) 
 
Chimarrogale phaeura là một loài động vật có vú trong họ Chuột chù, bộ Soricomorpha. Loài này được Thomas mô tả năm 1898.
Chú thích

1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Chimarrogale phaeura”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Pritchardia maideniana

| Pritchardia maideniana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Arecales
Họ (familia): Arecaceae
Chi (genus): Pritchardia
Loài (species): P. maideniana
Danh pháp hai phần
Pritchardia maideniana Becc. 
Pritchardia maideniana là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Becc. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Chlorophorus copiosus

| Chlorophorus copiosus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Chlorophorus
Loài (species): C. copiosus
Danh pháp hai phần
Chlorophorus copiosus Holzschuh, 1991 
Chlorophorus copiosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Celtic

Các từ Celt và Celtic (cũng là Keltic) có thể nói đến:
Ngôn ngữ học / dân tộc học

Người Celt, một nhóm dân tộc của các xã hội bộ lạc trong thời đại đồ sắt và châu Âu thời trung cổ, những người nói ngôn ngữ Celtic
Người Celt (hiện đại), một sáng tạo văn hóa hiện đại dựa trên các dân tộc Celtic cũ
Người Briton Celt, là một nhóm người Celt cổ đã từng sống tại Đảo Anh từ thời đại đồ sắt qua thời kỳ Đế chế La Mã và La Mã hóa
Ngôn ngữ Celt nguyên thủy (Proto-Celtic)
Ngôn ngữ Celt, Ngữ tộc Celt là một nhóm ngôn ngữ trong ngữ hệ Ấn-Âu
Các quốc gia Celt, các lãnh thổ hiện đại ở Tây Bắc Châu Âu nơi ngôn ngữ và đặc điểm văn hóa của người Celtic còn tồn tại
Văn hóa

Nghiên cứu về Celt, ngành học thuật nghiên cứu các ngôn ngữ và văn hóa Celtic khác nhau
Đa thần giáo Celt, tín ngưỡng đa thần Celtic, còn được gọi là chủ nghĩa ngoại giáo của người Celt, bao gồm niềm tin và thực hành tôn giáo được tôn sùng bởi những người thời đại đồ sắt ở Tây Âu bây giờ được gọi là người Celts, khoảng từ 500 trước Công nguyên đến 500 sau Công nguyên
Thần thoại Celtic
Thiên Chúa giáo Celtic
Giải trí và truyền thông

Nhạc Celtic
The Celts (phim tài liệu của BBC), một bộ phim tài liệu năm 1986 do BBC sản xuất về văn hóa Celts
The Celts (album), album năm 1992 của nhạc sĩ Ailen Enya
Celtic Frost, một ban nhạc metal từ Zürich, Thụy Sĩ
Celtic Woman, là một nhóm nhạc Celt đến từ Ireland
Punk Celt, Celtic punk, một thể loại nhạc punk rock
Thể thao > Các câu lạc bộ bóng đá

Celtic F.C., Scotland
Bangor Celtic F.C., Bắc Ailen
Belfast Celtic F.C., Bắc Ailen, trước đây
Blantyre Celtic F.C., người Scotland, trước đây
Bloemfontein Celtic F.C., Nam Phi
Donegal Celtic F.C., Bắc Ailen
Stalybridge Celtic F.C., Stalybridge, Anh
West Allotment Celtic F.C., Newcastle trên sông Tyne, Anh
Thể thao > Các câu lạc bộ khác

Boston Celtics, một đội bóng rổ chuyên nghiệp của Mỹ
Dewsbury Celtic, một câu lạc bộ bóng bầu dục Anh
Khác

Biển Celtic, là một vùng biển thuộc Đại Tây Dương ngoài khơi bờ biển phía nam của Ireland
Celt (công cụ), một loại công cụ bằng đá, thon và nhọn
Celtic (tàu), tên một số tàu thủy
Danh hiệu quyền anh Celtic, một trong 3 "danh hiệu quốc gia" (British, English, Celtic) do British Boxing Board of Control (BBBofC) trao tặng
Nút thắt nút Celtic, một loại nút thắt trên một sợi dây duy nhất dẫn đến nút thắt trang trí hình cầu với kiểu tóc bện / giỏ đan
Lợn Celtic, là một giống lợn bản địa có nguồn gốc từ cộng đồng tự trị của Galicia ở tây bắc Tây Ban Nha
Celtic Kings: Rage of War, là trò chơi máy tính thuộc thể loại chiến lược thời gian thực pha trộn yếu tố nhập vai và phiêu lưu
Tiếng Bắc Âu cổ

| Tiếng Bắc Âu cổ |
| --- | --- |
dǫnsk tunga, dansk tunga, norrœnt mál
Khu vực: Scandinavia, Iceland, Greenland, Quần đảo Faroes, Scotland, Ireland, Anh và Wales, Đảo Man, Normandie, Vinland, vùng sông Volga
Mất hết người bản ngữ vào: biến hóa thành các ngôn ngữ thuộc nhánh phía Bắc của nhóm ngôn ngữ German vào thế kỷ 14
Phân loại: Hệ Ấn-ÂuNhóm GermanNhánh miền BắcTiếng Bắc Âu cổ
Hệ chữ viết: Chữ rune, ký tự Latin (chữ cái Bắc Âu cổ)
Mã ngôn ngữ
ISO 639-2: non
ISO 639-3: non
Tiếng Bắc Âu cổ (norrønt) là một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ German đã từng được sử dụng bởi dân cư vùng Scandinavia và các nơi định cư hải ngoại của họ trong Thời đại Viking, cho đến khoảng năm 1300. Nó đã được phát triển từ ngôn ngữ Bắc Âu nguyên thủy cổ hơn, vào thế kỷ 8.
Do phần lớn các văn bản còn lại từ Iceland thời Trung Cổ, phiên bản được coi là chuẩn của tiếng Bắc Âu cổ là tiếng Tây Bắc Âu cổ, nghĩa là tiếng Iceland cổ và tiếng Na Uy cổ. Đôi khi, tiếng Bắc Âu cổ còn được định nghĩa là tiếng Iceland cổ và tiếng Na Uy cổ.
Tuy nhiên, còn có tiếng Đông Bắc Âu cổ cũng có rất nhiều đặc điểm tương tự, ngôn ngữ này đã được dùng ở Đan Mạch và Thụy Điển và các nơi định cư khác của người Đan Mạch và Thụy Điển. Hơn nữa, không có sự phân chia địa lý rõ ràng giữa hai nhánh ngôn ngữ. Các dấu vết của tiếng Đông Bắc Âu cổ cũng được tìm thấy tại miền Đông Na Uy, và dấu vết của tiếng Tây Bắc Âu cổ được tìm thấy ở miền Tây Thụy Điển.
Chatsworth, Iowa

| Thành phố Chatsworth> Chatsworth, Iowa.  |
| --- | --- |
 
 Vị trí trong Quận Sioux, Iowa
 Vị trí bang Iowa, Hoa Kỳ
Thành phố Chatsworth
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Iowa
Quận: Quận Sioux
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 79
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Mã bưu chính: 51011 
Chatsworth là một thành phố thuộc quận Sioux, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 79 người.
Dân số

Dân số qua các năm:
Năm 2000: 89 người.
Năm 2010: 79 người.
Bóng chuyền tại Đại hội Thể thao châu Á

Bóng chuyền cho nam được tổ chức tại Đại hội Thể thao châu Á từ 1958 ở Tokyo, Nhật Bản. Nội dung nữ được tổ chức từ 1962 ở Jakarta, Indonesia.
Bóng chuyền trong nhà > Nam

| Bóng chuyền nam> Nam | Bóng chuyền nam> Đăng cai | Bóng chuyền nam>  Vô địch | Bóng chuyền nam>  Hạng 2 | Bóng chuyền nam>  Hạng 3 | Bóng chuyền nam>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1958 Chi tiết |  Tokyo |  Nhật Bản |  Iran |  Ấn Độ |  |
| 1962 Chi tiết |  Jakarta |  Nhật Bản |  Ấn Độ |  Pakistan |  |
| 1966 Chi tiết |  Bangkok |  Nhật Bản |  Hàn Quốc |  Iran |  |
| 1970 Chi tiết |  Bangkok |  Nhật Bản |  Hàn Quốc |  Trung Hoa Dân Quốc |  |
| 1974 Chi tiết |  Tehran |  Nhật Bản |  Hàn Quốc |  Trung Quốc |  |
| 1978 Chi tiết |  Bangkok |  Hàn Quốc |  Nhật Bản |  Trung Quốc |  |
| 1982 Chi tiết |  New Delhi |  Nhật Bản |  Trung Quốc |  Hàn Quốc |  |
| 1986 Chi tiết |  Seoul |  Trung Quốc |  Hàn Quốc |  Ấn Độ |  |
| 1990 Chi tiết |  Bắc Kinh |  Trung Quốc |  Hàn Quốc |  Nhật Bản |  |
| 1994 Chi tiết |  Hiroshima |  Nhật Bản |  Trung Quốc |  Hàn Quốc |  |
| 1998 Chi tiết |  Bangkok |  Trung Quốc |  Hàn Quốc |  Đài Bắc Trung Hoa |  |
| 2002 Chi tiết |  Busan |  Hàn Quốc |  Iran |  Nhật Bản |  |
| 2006 Chi tiết |  Doha |  Hàn Quốc |  Trung Quốc |  Ả Rập Xê Út |  |
| 2010 Chi tiết |  Quảng Châu |  Nhật Bản |  Iran |  Hàn Quốc |  |
| 2014 Chi tiết |  Incheon |  Iran |  Nhật Bản |  Hàn Quốc |  |
| 2018 Chi tiết |  Jakarta-Palembang |  Iran |  Hàn Quốc |  Đài Bắc Trung Hoa |  |
| 2023 Chi tiết |  Hàng Châu |  Iran |  Trung Quốc |  Nhật Bản |  |