stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Haha (nghệ sĩ)

| Ha Dong-hoon |
| --- | --- |
Haha tại Lễ hội biển Busan, tháng 8 năm 2018
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinh: Ha Dong-hoon (하동훈)
Sinh: 20 tháng 8, 1979 (45 tuổi) Stuttgart, Tây Đức
Nguyên quán: Seoul, Hàn Quốc
Thể loại: K-pop, electropop, hip-hop
Nghề nghiệp: Ca sĩ, rapper, vũ công, hài, diễn viên, nhà sản xuất
Nhạc cụ: Hát, trống
Năm hoạt động: 2001 (2001)–nay
Hãng đĩa: QUAN Entertainment Bigfoot Entertainment
Hợp tác với: 10cm, Davichi, MC Mong, Tiger JK, PSY, Running Man Brothers

| --- | --- |
Tên tiếng Hàn
Hangul: 하동훈
Hanja: 河東勳
Romaja quốc ngữ: Ha Dong-hun
McCune–Reischauer: Ha Tong-hun
Hán-Việt: Hà Đông Huân
Nghệ danh
Hangul: 하하
Romaja quốc ngữ: Haha
McCune–Reischauer: Ha-ha
Ha Dong-hoon (tiếng Hàn: 하동훈; sinh ngày 20 tháng 8 năm 1979), nổi tiếng hơn với nghệ danh Haha (tiếng Hàn: 하하) là ca sĩ, diễn viên, dẫn chương trình và nghệ sĩ hài người Hàn Quốc nhưng sinh ra ở Đức. Anh được biết đến rộng rãi thông qua sitcom Nonstop và 2 chương trình tạp kĩ Thử thách cực đại (MBC) và Running Man (SBS).
Tiểu sử

Ha Dong-hoon sinh ngày 20 tháng 8 năm 1979 tại Berlin, Đức và chuyển đến Seoul, Hàn Quốc khi còn là một đứa trẻ. Cha mẹ anh đều là người Hàn Quốc và anh có một chị gái Ha Juri (Hangul: 하쥬리), một nghệ sĩ piano. Ha Dong-hoon tốt nghiệp Đại học Daejin, lấy bằng Thạc sĩ về Kịch nghệ và Mỹ thuật.
Sự nghiệp > 2000-2008: Ra mắt và trở nên nổi tiếng

Anh trở thành thực tập sinh cho Seoul Records and ra mắt với tư cách ca sĩ và rapper năm 2001 với ban nhạc nam Jikiri. Dù quảng cáo rầm rộ nhưng Jikiri vẫn thất bại và nhanh chóng tan rã.
Năm 2002, Haha cùng dẫn chương trình What's Up YO! với MC Mong và Jerome To. 3 người sau đó được gọi là "What's Up Trio" (tạm dịch: Bộ ba What's Up) vì tình bạn bè khăng khít của họ trên TV. Haha tiếp tục là thành viên chính thức sitcom Nonstop mùa 3, 1 sitcom nói về cuộc sống của 1 nhóm sinh viên đại học. Haha tiếp tục tham gia đến năm 2003 và điều này giúp anh được công nhận kĩ năng diễn xuất và hài kịch. Sau đó Haha trở thành nhà sản xuất và dẫn chương trình cho radio show của mình cùng MC Mong, gọi là Haha và Mong's Journey (tạm dịch: Chuyến đi của Haha và Mong) năm 2004 thuộc SBS Power FM.
Sau khi rời Nonstop, Haha dành 2 năm thu âm album đầu tay của mình tên "The Beautiful Rhyme Diary" cùng ca sĩ Taw. Album được xuấ bản ngày 18/2/2005 cùng đĩa đơn đầu tay "Love Song" nhưng không thành công. Cuối cùng Ha được mời tham gia X-man ngày 22/5/2005 và trở nên nổi tiếng vì bắt chước Kim Jong-kook. Sự nổi tiếng nhanh chóng giúp Haha trở thành khách mời thường xuyên trên X-man, một trong những show nổi nhất thời điểm đó.[cần dẫn nguồn]
Cũng nhờ vào sự nổi tiếng đó mà Ha được thêm vào dàn cast Thử thách cực đại (MBC) tháng12 năm 2005 khi một phần format của chương trình thay đổi theo ý của PD mới, Kim Tae-ho. Vào mùa 3 năm 2006, nội dung và format của chương trình thực tế tạp kĩ này được đón nhận và được nhiều chương trình sau này học hỏi theo. Từ ngày 2 tháng 12, 2006, chương trình nhận được rating cao nhất vào khung giờ vàng tối thứ 7. Trong tập cuối cùng của Haha trước khi thực hiện nghĩa vụ quân sự, Ha đã biểu diễn tại buổi hòa nhạc được các thành viên khác bí mật tổ chức cho mình ở Công viên Yeouido.
Ha cũng quay trở lại làm khách mời trên mùa 6 (mùa cuối) của Nonstop năm 2006. Năm 2007, Ha tung ra đĩa đơn thứ 2, "you're my destiny" dựa theo "stand by me" của Ben E.King. Haha sau đó tham gia dẫn chương trình Happy Shares Company đến tháng 2 năm 2008.
Sự nghiệp > 2008–nay: Nghĩa vụ quân sự, Running Man, và tiếp tục sự nghiệp âm nhạc

Tháng 2 năm 2008, Haha tạm thời dời Thử thách cực đại để phục vụ quân đội. Trước đó có tin nói anh định trốn tránh nghĩa vụ nhưng sau đó được xác minh là tin giả và Haha chỉ hoãn lại một thời gian. Trong thời gian đi lính, anh hợp tác với nhóm nhạc mới Davichi trong bài "love and war" của họ. Sau 24 tháng phục vụ quân ngũ, Haha xuất ngũ ngày 11 tháng 3, 2010.
Haha tiếp tục quay lại chương trình Thử thách cực đại theo ý muốn của các thành viên Yoo Jae-suk và Noh Hong-chul. Anh cũng là khách mời thường xuyên trên talk show Come to Play của Yoo Jae-suk và cùng chủ trì Haha-Mong Show với MC Mong cho đến khi MC Mong bị cáo buộc trốn tránh nghĩa vụ quân sự. Từ 2010, Haha là thành viên chính thức của chương trình thực tế Running Man. Ngày 30 tháng 12, 2011, Haha nhận giải "best entertainer" trong lễ Trao giải SBS 2011 nhờ cống hiến của mình trong show này và trình diễn ca khúc Rosa của mình trên sân khấu.
Năm 2012, Haha tiếp tục sự nghiệp âm nhạc của mình, hợp tác cùng Skull tạo ra mini-album "Skull & Haha Ya Man". Cả hai biểu hiện bài "Busan Vacance" trong album ở một vài chương trình ca nhạc trên TV, và Haha cũng thể hiện nó cùng các thành viên Running Man khi họp fan. Năm 2012, Haha cùng Gary, một thành viên Running Man khác xuất hiện trên bài "Words I Want To Say To You" trong album đánh dấu sự trở lại của Jong-kook "Volume 7 - Journey Home".
Năm 2014, Haha và Kim Jong-kook thành lập ban nhạc song ca, Running Man Brothers, và lưu diễn ở Mỹ vào tháng 7 và tháng 12.
Năm 2019, Haha tiếp tục tham gia chương trình Running Man, anh và các thành viên của Running Man ra mắt album ca nhạc kỉ niệm 9 năm hoạt động của chương trình.
Đời tư

Ngày 15 tháng 8 năm 2012, có thông báo rằng Haha sẽ kết hôn với ca sĩ Hàn Quốc Byul. Cặp đôi làm đám cưới ngày 30 tháng 11 cùng năm. và chào đón cậu con trai đầu lòng, Ha Dream ngày 9 tháng 7 năm 2013. Ngày 22 tháng 3 năm 2017, cậu con trai thứ hai Ha Soul ra đời. Và ngày 15 tháng 7 năm 2019, nàng công chúa Ha Song ra đời.
Sự nghiệp ca hát > Album

| Tiêu đề | Chi tiết | Thứ hạng cao nhất> KOR |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| The Beautiful Rhyme Diary |  Xuất bản: 18/2/2005  Hãng đĩa: Eins Digital  Định dạng: CD, tải nhạc xuống | — |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Quan Ninomarley A.K.A. Haha Reggae Wave |  Xuất bản: 14/9/2011  Hãng đĩa: Loen Entertainment  Định dạng: CD, tải nhạc xuống | 19 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Acoustic Tuning Time |  Phát hành: ngày 22 tháng 3 năm 2012 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
"—" nghĩa là không có tên trên bảng xếp hạng hoặc bị cấm chiếu ở khu vực đó. "*" nghĩa là có tên trên bảng xếp hạng nhưng thứ hạng không cao.
Sự nghiệp ca hát > Album hợp tác

| Tiêu đề | Chi tiết | Thứ hạng cao nhất> KOR  | Danh sách bài hát |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Skull & Haha Ya Man |  Phát hành: ngày 30 tháng 7 năm 2012  Hãng đĩa: QUAN Entertainment and KMG  Ca sĩ: Skull and Haha | — | Danh sách bài hát "YA MAN !!"  "Waikiki Brothers"  "Busan Vacance"  "The Day I Move"  "BIG UP"  "Hennessy 19"  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
"—" nghĩa là không được xếp hạng hoặc bị cấm phát hành ở khu vực đó
| Tựa | Ngày phát hành | Ca khúc thể hiện | Nghệ sĩ hợp tác | Tham khảo |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Running Man Fan Meeting: Project Running 9 | 22 tháng 9 năm 2019 | "I Like It" (좋아) | Yoo Jae-suk, Jee Seok-jin, Kim Jong-kook, Song Ji-hyo, Lee Kwang-soo, Yang Se-chan, Jeon So-min |  |
Sự nghiệp ca hát > Đĩa đơn

| Năm | Bài hát | Thứ hạng cao nhất> KOR  | Album |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2005 | "Play" | — | The Beautiful Rhyme Diary |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2005 | "Love Song" | — | The Beautiful Rhyme Diary |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2007 | "You're My Destiny" | 1 | Không phát hành album nào |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2008 | "It's 7 Years" (với Taw và MC Mong) | 25 | Không phát hành album nào |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2008 | "That's Right, I Can't Sing" | 34 | Không phát hành album nào |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2010 | "A Bottle of Liquor" (với Tiger JK) | — | Không phát hành album nào |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2010 | "You're My Destiny 2" | 48 | Không phát hành album nào |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2011 | "Rosa" | 27 | Quan Ninomarley A.K.A. Haha Reggae Wave |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2011 | "Sae Song" | — | Quan Ninomarley A.K.A. Haha Reggae Wave |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
"—" nghĩa là không có tên trên bảng xếp hạng hoặc bị cấm chiếu ở khu vực đó.
Sự nghiệp ca hát > MV tham gia

| Năm | Bài hát | Thứ hạng cao nhất> KOR  | Album |
| --- | --- | --- | --- |
| 2008 | "사랑과 전쟁 (Love and War)" Davichi (Narr. HaHa)" | - | Vivid Summer Edition Amaranth Repackage |
| 2012 | "너에게 하고 싶은 (Words I Want To Say To You)" Kim Jong-kook feat Haha và Gary | – | Volume 7 - Journey Home   |
Phim ảnh > Điện ảnh

| Năm | Tiêu đề | Vai trò | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| 2005 | Love in Magic | Park Dong-sun | Vai phụ |
| 2006 | My Boss, My Teacher | Jin Soo | Vai phụ |
| 2006 | Who Slept with Her? | Ahn Myeong-seop | Vai chính |
| 2006 | Holy Daddy | Ha Dong-hoon | Vai chính |
| 2007 | The Friends | Halibut | Vai phụ |
| 2007 | Happily N'Ever After | Mambo | Vai chính |
Phim ảnh > Truyền hình

| Năm | Chương trình | Vai trò | Đài | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2002–03 | What's Up YO! | Đồng chủ trì | Mnet | cùng MC Mong |
| 2002–03 | Nonstop | HaHa | MBC | Vai chính, mùa 3 |
| 2005–07 | X-Man | Chính mình | SBS | khách mời thường xuyên |
| 2005–08 | Thử thách cực đại | Đồng chủ trì | MBC | Tham gia 2005-2008 vì Nghĩa vụ quân sự |
| 2006 | Nonstop | HaHa | MBC | Khách mời mùa 6 |
| 2006–08 | Music Bank | Chủ trì | KBS2 | Đến 2/2008 vì Nghĩa vụ quân sự |
| 2007 | Yi San | Diễn viên phụ | MBC | Khách mời |
| 2007–08 | Happy Shares Company | Đồng chủ trì | MBC | Đến 2/2008 vì Nghĩa vụ quân sự |
| 2008 | Music Bank | Chính mình | KBS2 | biểu diễn bài "You're My Destiny" |
| 2010 | Haha-Mong Show | Đồng chủ trì | SBS | Alongside MC Mong |
| 2010–nay | Thử thách cực đại | Đồng chủ trì | MBC | Returned to cast in March 2010; Currently airing |
| 2010–nay | Running Man | Đồng chủ trì | SBS | Đang phát sóng |
| 2011 | Music Bank | Chính trình | KBS2 | Biểu diễn bài Rosa |
| 2012 | Haha's 19TV Mutiny | Chủ trì | MBC | Đang phát sóng |
| 2018 | Vòng xoay vận mệnh | Bạn trai của Oh Eul-soon | KBS2 | Khách mời đặc biệt, Tập 1 |
Phim ảnh > Chương trình tạp kĩ thực tế

| Năm | Chương trình | Vai trò | Đài | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2005-2008 2010-2018 | Thử thách cực đại | Thành viên | MBC | 12/ 2005 - 03/ 2008 03/ 2010 - 2018 |
| 2010–nay | Running Man | Thành viên | SBS | Tập 1 - nay |
| 2013 | Happy Together | Khách mời | KBS2 | Khách cùng với Shin Bora, Kim Jongmin |
| 2014 | Happy Together | Khách mời | KBS2 | Khách cùng với Sung Si Kyung, Jung Joon Young |
Phim ảnh > Góp mặt trong video âm nhạc

2011 LeeSsang - "Kyuksantawoo" (격산타우)
2013 PSY (싸이) - "Gentleman" (cùng các thành viên trong Thử thách cực đại)
2014 Park Ji Yoon - "Beep"
2014 Jinusean - "Tell me one more time" cùng với Yoo Jae-suk
Giải thưởng và đề cử

| Năm | Giải thưởng | Hạng mục | (Những) Người / Tác phẩm được đề cử | Kết quả | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2006 | Korea Fashion World Awards lần 4 | Best Dressed broadcast sector | Haha | Đoạt giải |  |
| 2006 | Giải thưởng giải trí MBC lần thứ 6 (6th MBC Entertainment Awards) | Giải nam xuất sắc | Thử thách cực đại | Đoạt giải |  |
| 2006 | Giải thưởng giải trí MBC lần thứ 6 (6th MBC Entertainment Awards) | Giải thưởng Xuất sắc (Hạng mục Tạp kỹ) | Thử thách cực đại | Đoạt giải |  |
| 2007 | Giải thưởng giải trí SBS lần thứ 1 (1st SBS Entertainment Awards) | Giải Đặc biệt | Haha | Đoạt giải |  |
| 2007 | Giải thưởng giải trí MBC lần thứ 7 (7th MBC Entertainment Awards) | Giải Xuất sắc nhất (Daesang) | Thử thách cực đại | Đoạt giải |  |
| 2007 | Mnet 20s choice | Giải DJ Xuất sắc nhất | Haha | Đoạt giải |  |
| 2010 | Innovation Awards | A fifth category Innovation Awards | Haha | Đoạt giải |  |
| 2011 | National championship 2000m adjustment nobiseu Eight Special lần 53 | Giải Đặc biệt | Thử thách cực đại | Đoạt giải |  |
| 2011 | Giải thưởng giải trí SBS lần thứ 5 (5th SBS Entertainment Awards) | Giải thưởng nghệ sĩ giải trí xuất sắc nhất: Hạng mục đa dạng | Running Man | Đoạt giải |  |
| 2013 | Giải thưởng giải trí SBS lần thứ 7 (7th SBS Entertainment Awards) | Giải Khán giả bình chọn | Running Man | Đoạt giải |  |
| 2013 | Giải thưởng giải trí SBS lần thứ 7 (7th SBS Entertainment Awards) | Nam nghệ sĩ xuất sắc | Running Man | Đoạt giải |  |
| 2014 | Giải thưởng giải trí MBC lần thứ 14 (14th MBC Entertainment Awards) | Giải do các PD bình chọn | Thử thách cực đại | Đoạt giải |  |
| 2015 | Giải thưởng giải trí MBC lần thứ 15 (15th MBC Entertainment Awards) | Giải thưởng Xuất sắc hàng đầu (Hạng mục Chương trình/Tạp kỹ) | Thử thách cực đại | Đoạt giải |  |
| 2015 | Giải thưởng giải trí MBC lần thứ 15 (15th MBC Entertainment Awards) | Achievement Award (với các thành viên Thử thách cực đại) | Thử thách cực đại | Đoạt giải |  |
| 2016 | Giải thưởng giải trí SBS lần thứ 10 (10th SBS Entertainment Awards) | Nghệ sĩ xuất sắc hàng đầu | Running Man | Đề cử |  |
| 2017 | Giải thưởng giải trí SBS lần thứ 11 (11th SBS Entertainment Awards) | Giải thưởng Xuất sắc (Hạng mục Tạp kỹ) | Running Man | Đề cử |  |
| 2017 | Giải thưởng giải trí SBS lần thứ 11 (11th SBS Entertainment Awards) | Giải thưởng Ngôi sao toàn cầu (với các thành viên Running Man) | Running Man | Đoạt giải |  |
| 2019 | Giải thưởng giải trí SBS lần thứ 13 (13th SBS Entertainment Awards) | Nghệ sĩ xuất sắc | Running Man | Đoạt giải |  |
| 2020 | Giải thưởng giải trí SBS lần thứ 14 (14th SBS Entertainment Awards) | Giải Nội dung Vàng (với các thành viên Running Man) | Running Man | Đoạt giải |  |
| 2020 | Giải thưởng giải trí SBS lần thứ 14 (14th SBS Entertainment Awards) | Giải thưởng Xuất sắc hàng đầu (Hạng mục Chương trình/Tạp kỹ) | Running Man | Đoạt giải |  |
Haha tại buổi họp báo, Running Man Bros' US Tour, Dallas, 14 tháng 12 năm 2014
Lễ hội Katé

Lễ hội Katé còn được gọi là Mbang Katé là một lễ hội của đồng bào dân tộc Chăm. Đây là một lễ hội dân gian thiêng liêng đặc sắc và rất quan trọng. Lễ hội tổ chức nhằm tưởng nhớ đến những người đã khuất, tưởng nhớ đến các vị anh hùng dân tộc (được người Chăm tôn vinh làm thần). Thường được tổ chức vào 1 tháng 7 theo lịch của người Chăm (khoảng 25/9 đến 25/10 dương lịch). Người dân tập trung tại các đền tháp cổ kính, thưởng thức các điệu múa nhạc dân gian trong kho tàng âm nhạc của người Chăm. Mọi người nghỉ ngơi và tràn ngập niềm vui, đi thăm viếng chúc tụng lẫn nhau. Lễ hội được chia làm hai phần là phần lễ và phần hội
Lễ

Nghi thức hành lễ đón rước phục y, lễ mở cửa tháp, lễ tắm tượng thần, lễ mặc phục y cho tượng thần, đại lễ. Khi điệu múa thiêng kết thúc thì ngoài tháp Chăm bắt đầu mở hội. Các điệu múa, làn điệu dân ca cộng hưởng với trống Gi Năng, trống Paranưng và kèn Saranai làm vui nhộn cả một vùng. Được kết thúc vào chiều tối ngày thứ hai của lễ.
Hội

Lễ hội Katé được tổ chức theo quy mô nhỏ tiến hành ở từng làng, một ngày sau đó là lễ hội từng gia đình một. Các thành viên từng gia đình cùng quần tụ đông đủ, có một người chủ tế. Thường được lựa chọn là người chủ hộ, lớn tuổi, hay trưởng dòng họ trong dòng tộc. Cầu mong cho gia đình được tổ tiên thần linh phù hộ, con cháu làm ăn phát đạt gặp nhiều may mắn. Mọi thành viên trong gia đình đây là cơ hội để mọi người gần gũi, gắn bó, đoàn kết, thương yêu nhau hơn,trân trọng nhau  trong cuộc sống, là dịp để vui chơi, giải trí sau một năm lao động miệt mài.
Akitakata, Hiroshima

| Akitakata 安芸高田市 |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 

  Hiệu kỳ
 Vị trí của Akitakata ở  Hiroshima
Akitakata 
Tọa độ: 34°40′B 132°42′Đ﻿ / ﻿34,667°B 132,7°Đ﻿ / 34.667; 132.700 
Quốc gia: Nhật Bản
Vùng: Chūgoku (San'yō)
Tỉnh: Hiroshima
Diện tích
 • Tổng cộng: 537,79 km2 (20,764 mi2)
Dân số (01 tháng 10 năm 2010)
 • Tổng cộng: 31,226
 • Mật độ: 58,1/km2 (1,500/mi2)
Múi giờ: UTC+9
Website: City of Akitakata
Akitakata (安芸高田市, Akitakata-shi?) là một thành phố thuộc tỉnh Hiroshima, Nhật Bản.
Lyon

Bài này viết về một thành phố của Pháp. Đối với các định nghĩa khác, xem Lyon (định hướng).
Lyon (phát âm [ljɔ̃]; phiên âm tiếng Việt: Li-ông) là thành phố toạ lạc ở phía đông nam nước Pháp, là nơi hợp lưu của hai con sông là sông Rhône và sông Saône. Lyon là tỉnh lỵ của tỉnh Rhône, thuộc vùng hành chính Auvergne-Rhône-Alpes của nước Pháp. Trong tiếng Pháp người dân Lyon được gọi là Lyonnais.
Lyon nằm về phía bắc của thung lũng vùng Rhône (trải dài từ Lyon tới Marseille. Nằm giữa khối núi trung tâm ở phía Tây và khối núi Alpes ở phía Đông, thành phố Lyon nắm giữ một vị trí chiến lược trong giao thông Bắc-Nam ở châu Âu. Lyon cách Paris 470 km, cách Marseille 320 km, cách Genève 160 km, cách Torino 280 km và Barcelona 630 km. Vào thời La Mã, Lyon là thủ đô của vùng Gaule, và là nơi đặt hành dinh của tòa tổng Giám mục. Từ thời Trung Cổ, Lyon trở thành một trung tâm hội chợ, và nắm giữ một vị trí hàng đầu về kinh tế - tài chính từ thời kì Phục Hưng cho tới cuối thế kỉ 19. Sự thịnh vượng về kinh tế của Lyon được mang tới nhờ sự độc quyền trong sản xuất lụa, và sự xuất hiện của những ngành công nghiệp tiêu biểu như dệt và hóa chất.
Về mặt lịch sử, Lyon đã luôn là một thành phố công nghiệp với nhiều nhà máy và khu công nghiệp hóa dầu dọc theo vùng Rhône. Sau sự khởi đầu và kết thúc của ngành công nghiệp dệt, Lyon từng bước tập trung vào những ngành kĩ thuật trọng điểm như ngành dược, công nghệ sinh học. Lyon cũng là thành phố dành cho sinh viên lớn thứ hai của Pháp với 4 trường đại học (Claude Bernard Lyon 1, Lumière Lyon 2, Jean Moulin Lyon 3 và l'Université Catholique de Lyon) và nhiều trường đào tạo kĩ sư như INSA de Lyon, École centrale de Lyon, ENS Lyon...). Thành phố cũng lưu trữ nhiều di sản kiến trúc quan trọng từ thời La Mã cho tới thời kì Phục Hưng, trong đó khu phố cổ Lyon, đồi Fourvière, khu bán đảo (Presqu'île - bao gồm quận 1 và 2 của thành phố) và Croix-Rousse đã được UNESCO bầu chọn là di sản thế giới
Lyon là thành phố đông dân thứ ba của Pháp, với dân số 474.946 người  (sau Paris và Marseille). Nhà phê bình văn học Albert Thibaudet từng nói "Nếu Paris là thủ đô của nước Pháp thì Lyon là thủ đô của các tỉnh lị". Là thủ phủ của vùng Auvergne-Rhône-Alpes, Lyon thu hút một lượng lớn dân nhập cư từ Pháp và cả châu Âu, đặc biệt trong 2 thập kỉ gần đây.
Địa lý

Lyon nằm giữa lục địa châu Âu, về phía trung-đông của nước Pháp, là nơi hợp lưu của 2 dòng sông: sông Rhône và sông Saône. Thành phố được bao bọc bởi nhiều khối núi khác nhau, như khối trung tâm (tiếng Pháp Massif central) ở phía Tây, và dãy Alpes về phía Đông.
Địa lý > Địa hình

Nằm ở độ cao 170m so với mực nước biển, thành phố Lyon nằm trên 3 vùng đồi chính:
Đồi Fourvière, cao 294m, nằm ở phía Tây thành phố. Nhà thờ lớn Notre-Dame de Fourvière, một biểu tượng của thành phố, được đặt trên khu đồi này.
Đồi Croix-Rousse, cao 250m, là nơi ở và làm việc của các công nhân và những người thợ dệt, nằm ở phía Bắc thành phố.
Đồi Duchère, nằm ở phía Tây Bắc thành phố.
Nằm giữa đồi Fourvière và sông Saône là một khu phố hẹp và trải dài, khu phố cổ Lyon. Mật độ dân cư ở đây rất lớn, những ngôi nhà được xây dựng với diện tích nhỏ hơn so với phần còn lại của thành phố, phần nhiều được giữ gìn từ thời trung cổ.
Trên khu bán đảo nằm giữa hai con sông, là quảng trường Bellecour, một trong những quảng trường dành cho người đi bộ lớn nhất châu Âu . Nằm ở giữa quảng trường là tượng vua Louis XIV.
Ở bờ bên kia của sông Rhône, trải dài về phía đông là vùng đô thị của thành phố, với các khu phố như Brotteaux, Part Dieu....
Lịch sử

Lyon có một bề dày lịch sử lâu đời, từ thời nguyên thủy đã có những cư dân tới sinh sống tại đây, thành phố được chính thức thành lập từ thời kì La mã cổ đại.
Lịch sử > Thời kì nguyên thủy và cổ đại

Từ thời kì đồ đá mới cho tới kỉ nguyên thứ hai của thời đại đồ sắt, những khám phá khảo cổ về dấu vết của sự sống và đồ vật đã chỉ ra sự xuất hiện của những đầu mối thương mại đầu tiên, thông qua việc vận chuyển rượu vang giữa vùng ven biển Địa Trung Hải và phía bắc (thế kỉ thứ VI). Do thiếu những đồ vật được chế luyện nên người ta chưa thể đưa ra được kết luận rằng giai đoạn này đã hình thành những thành phố hay mới chỉ dừng lại ở phân cấp làng xã . Tại khu vực đồi Fourvière, người ta tìm thấy hàng nghìn vò hai quai của thời cổ đại. Nhiều khả năng đây là địa điểm mà các thủ lĩnh người Gaulois nhóm họp để tổ chức những buổi yến tiệc ca tụng thần Lug
Lịch sử > Thời kì nguyên thủy và cổ đại > Thủ đô của vùng Gaule

Năm 43 trước công nguyên, Lucius Munatius Plancus thành lập thành phố dưới cái tên là Colonia Copia Felix Munatia Lugdunum . Thời kì đầu, thành phố không có tường thành, nó được bao bọc bởi hệ thống những hào và rãnh xung quanh giống như những khu làng La Mã cổ . Thành phố được xây dựng chủ yếu bởi gỗ và đất, nhưng vẫn có những khu nhà với nền bằng đá và vật liệu khác . Sự phát triển của thành phố rất nhanh chóng nhờ vào vị trí cực kì chiến lược. Tên của thành phố được đổi thành Colonia Copia Lugdunum (Lugdunum). Năm 27 trước C.N, tướng Agrippa, con rể của hoàng đế Augustus, tiến hành phân chia vùng Gaule thành 3 vùng: Gaule lyonnais (hay Gaule Celtic), Aquitaine và Belgique. Lugdunum trở thành thủ đô của vùng Gaule lyonnaise, đồng thời nắm giữ quyền lực cao nhất trong 3 vùng, qua đó trở thành thủ đô của vùng Gaule. Năm 19 trước C.N, Augustus bắt đầu tiến hành quy hoạch hệ thống đô thị. Với sự phát triển liên tiếp được kế thừa từ các hoàng đế, thành phố ngày càng được mở rộng, đẹp và giàu có hơn. Đã có hai hoàng đế La Mã được sinh ra ở Lyon là Claudius (năm 10 trước C.N) và Caracalla (năm 186 sau C.N). Năm 64, một trận hoả hoạn lớn đã tàn phá Roma, những người đứng đầu thành phố đã gửi tới Roma 4 triệu xettec (tiền La Mã) cho công cuộc khôi phục lại thành phố. Năm sau đó, đến lượt Lugdunum trở thành nạn nhân của một trận hoả hoạn khác, và lần này tới lượt hoàng đế Nero gửi lại 4 triệu xettec cho việc tái thiết.
Vị trí then chốt của Lyon tại nơi hợp lưu của 2 dòng sông Rhône và Saône biến nó thành một cảng sông quan trọng. Nơi đây cũng là một nút thắt giao thông quan trọng, kết nối phía nam của vùng Gaule với Aquitaine, Bretagne, Germania và Italia. Thành phố chịu sự điều hành của viện nguyên lão, sự phồn vinh của nó gắn liền với vai trò thủ đô của vùng Gaule. Dưới triều đại Flavian (từ năm 69 tới 96) và triều đại Nervan-Antonian (năm 96 tới 192), Lugdunum là một thành phố thịnh vượng và hoà bình, giống như tình trạng chung của toàn đế chế khi đó. Dân số toàn thành phố ước tính từ khoảng 50.000 tới 80.000 người , là một trong những thành phố lớn nhất vùng Gaule bên cạnh Narbo Martius (Narbonne ngày nay).
Lịch sử > Thời kì nguyên thủy và cổ đại > Suy tàn

Dưới triều đại Severan (193-235), thành phố bắt đầu suy tàn bởi những tín đồ Cơ đốc giáo tử vì đạo và những cuộc phân tranh liên tiếp .
Cuối thế kỉ thứ 3, Hoàng đế Diocletianus tổ chức lại các đơn vị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Lugdunum mất vai trò thủ đô vùng Gaule vào tay Trier (thuộc Đức ngày nay) vào năm 297.