stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tác vụ (điện toán)
Thuật ngữ > Thuật ngữ của IBM

Việc IBM sử dụng thuật ngữ "task" đã có ảnh hưởng lớn, mặc dù đã nhấn mạnh sự mơ hồ của thuật ngữ này. Trong thuật ngữ của IBM, task có nhiều định nghĩa cụ thể, bao gồm:
Một đơn vị công việc đại diện cho một trong các bước trong một tiến trình.
Một đơn vị công việc được thực hiện bởi một thiết bị hoặc tiến trình.
Một tiến trình và các thủ tục để chạy tiến trình đó.
Một tập hợp các hành động được thiết kế để đạt được một kết quả cụ thể. Một task được thực hiện trên một tập hợp các mục tiêu trên một lịch trình cụ thể.
Một đơn vị tính toán. Trong một công việc song song, hai hoặc nhiều task đồng thời hoạt động cùng nhau thông qua truyền tin nhắn và chia sẻ bộ nhớ. Mặc dù một tác vụ thường được phân bổ cho mỗi bộ xử lý vật lý (physical processor) hoặc logic (logical processor), thuật ngữ "task" và "bộ xử lý" (processor) không thể hoán đổi cho nhau.
Một hoạt động có giá trị do người dùng khởi xướng và được thực hiện bằng phần mềm.
Đặc biệt trong z/OS, nó được định nghĩa chính xác là:
"Trong môi trường đa chương (multiprogramming) hoặc đa xử lý (multiprocessing), một hoặc nhiều chuỗi lệnh (instructions) được chương trình điều khiển coi như là một phần của công việc được máy tính thực hiện."
Khái niệm "task" trong OS/360 thông qua z/OS gần tương đương với tiến trình nhẹ (light-weight process); các task trong một bước công việc (job step) chia sẻ cùng một địa chỉ trong bộ nhớ. Tuy nhiên, trong MVS/ESA thông qua z/OS, một task hoặc Service Request Block (SRB) (Khối Yêu cầu Dịch vụ) có thể có quyền truy cập vào các vùng địa chỉ khác thông qua danh sách truy cập của nó.
Thuật ngữ > Nhân Linux

Thuật ngữ task được sử dụng trong nhân Linux (ít nhất là kể từ v2.6.13, và ở các phiên bản sau và bao gồm v4.8) để chỉ một đơn vị thực thi, đơn vị này có thể chia sẻ nhiều tài nguyên hệ thống với các task khác trên hệ thống. Tùy thuộc vào mức độ chia sẻ, một task có thể được coi là một chuỗi hoặc tiến trình thông thường. Các task được thực hiện bằng dùng clone() trong system call, nơi người dùng có thể chỉ định mức chia sẻ tài nguyên mong muốn.
Lịch sử

Thuật ngữ task bắt đầu được sử dụng cho khái niệm đa chương (multiprogramming) vào đầu những năm 1960, như trong ví dụ này từ năm 1961: (Bản gốc tài liệu)
The serial model has the ability to process tasks of one job in an independent manner similar to the functioning of the IBM 709.
Thuật ngữ này được phổ biến với sự ra đời của OS/ 360 (công bố năm 1964), có tính năng Multiprogramming with a Fixed number of Tasks (MFT) (tạm dịch: Đa chương trình với một số nhiệm vụ cố định) và Multiprogramming with a Variable number of Tasks (MVT) (Tạm dịch: Đa chương trình với một số công việc thay đổi). Trong trường hợp này, các task được xác định bằng các tiến trình nhẹ (light-weight process), một công việc bao gồm một số task và các task con được phát sinh sau đó (sub-task hay child processes theo thuật ngữ hiện đại).
Ngày nay thuật ngữ "task" đang được sử dụng rất mơ hồ. Ví dụ: như chương trình Windows Task Manager trên hệ điều hành Windows, dùng để quản lý các tasks đang chạy trên hệ thống, trong khi chương trình Windows Task Scheduler lên lịch cho các chương trình để thực thi trong tương lai, công việc được gọi là job scheduler với phần mở rộng tập tin là .job. Ngược lại, thuật ngữ task queue (hàng đợi task) thường được sử dụng theo nghĩa "đơn vị công việc".
Chú thích

↑  “What is task? - Definition from WhatIs.com”. WhatIs.com. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2015.
↑  “What are computer processes?”. liutilities.com. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2015.
↑  “Executors”. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2020.
↑  Bloch, Joshua. Effective Java . tr. p. 272, Item 68.
↑  IBM Terminology: T
↑  Glossary of z/OS terms and abbreviations: T
↑  “include/linux/sched.h”. GitHub.com. Linus Torvalds. ngày 29 tháng 8 năm 2005.
↑  “include/linux/sched.h”. GitHub.com. Linus Torvalds. ngày 3 tháng 10 năm 2016.
↑  “clone, __clone2 - create a child process”. ngày 17 tháng 7 năm 2016. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2016.
↑  James Larrimore McKenney (1961). Simultaneous multiprogramming of electronic computers. tr. 154.
Stenops zairensis

| Stenops zairensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Stenops
Loài (species): S. zairensis
Danh pháp hai phần
Stenops zairensis (Lisowski) B.Nord., 1993 
Stenops zairensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Lisowski) B.Nord. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Stenops zairensis”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Lophoptera chalybsa

| Lophoptera chalybsa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Lophoptera
Loài (species): L. chalybsa
Danh pháp hai phần
Lophoptera chalybsa Hampson, 1891 
Lophoptera chalybsa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Bocchoris bleusei

| Bocchoris bleusei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Bocchoris
Loài (species): B. bleusei
Danh pháp hai phần
Bocchoris bleusei
Bocchoris bleusei là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Lycorina ruficornis

| Lycorina ruficornis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Lycorina
Loài (species): L. ruficornis
Danh pháp hai phần
Lycorina ruficornis Kasparyan, 2007 
Lycorina ruficornis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Athous codinai

| Athous codinai> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Athous
Loài (species): A. codinai
Danh pháp hai phần
Athous codinai Platia, 2006 
Athous codinai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 2006.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Loueuse

| --- | --- |
 Loueuse
Loueuse

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Hauts-de-France
Tỉnh: Oise
Quận: de Beauvais
Tổng: de Songeons
Xã (thị) trưởng: Pierre des Courtils (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 139–199 m (456–653 ft) (bình quân 192 m (630 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 7,32 km2 (2,83 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 133  (1999)
 - Mật độ: 18/km2 (47/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 60371/ 60380
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Loueuse là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 192 mét trên mực nước biển.
Athous circassicus

| Athous circassicus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Athous
Loài (species): A. circassicus
Danh pháp hai phần
Athous circassicus Reitter, 1888 
Athous circassicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1888.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Lưu Trung Đức

| Lưu Trung Đức |
| --- | --- |
刘忠德
Chức vụ
Bộ trưởng Bộ Văn hóa
Nhiệm kỳ: Tháng 11 năm 1992 – Tháng 3 năm 1998
Tiền nhiệm: Hạ Kính Chi
Kế nhiệm: Tôn Gia Chính
 
Phó Trưởng Ban Tuyên truyền Trung ương
Nhiệm kỳ: 1990 – 1998
 
Phó Tổng Thư ký Quốc vụ viện
Nhiệm kỳ: 1988 – 1990
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch: Trung Quốc
Sinh: (1933-05-05)5 tháng 5 năm 1933 huyện Tập An, tỉnh Cát Lâm, Mãn Châu quốc
Mất: 25 tháng 5 năm 2012(2012-05-25) (79 tuổi) Bắc Kinh, Trung Quốc
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Trung Quốc
Alma mater: Đại học Công nghiệp Cáp Nhĩ Tân
Lưu Trung Đức (5 tháng 5 năm 1933 – 25 tháng 5 năm 2012) là chính khách nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Văn hóa từ tháng 12 năm 1992 đến tháng 3 năm 1998, Phó Trưởng Ban Tuyên truyền Trung ương từ tháng 6 năm 1990 đến 1998, Phó Tổng Thư ký Quốc vụ viện từ tháng 5 năm 1988 đến tháng 7 năm 1990 và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục Nhà nước từ tháng 6 năm 1985 đến tháng 5 năm 1988.
Tiểu sử

Lưu Trung Đức sinh tháng 5 năm 1933 tại huyện Tập An, tỉnh Cát Lâm trong thời kỳ Mãn Châu quốc. Ông thi vào Đại học Công nghiệp Cáp Nhĩ Tân năm 1953. Năm 1959, ông tốt nghiệp và ở lại trường giảng dạy. Năm 1962, ông được chuyển đến Đại học Đông Nam.
Tháng 6 năm 1985, Lưu Trung Đức được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm kiêm Tổng Thư ký Ủy ban Giáo dục Nhà nước. Tháng 5 năm 1988, ông được bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng Thư ký Quốc vụ viện. Tháng 6 năm 1990, ông chuyển sang làm Phó Trưởng Ban Tuyên truyền Trung ương. Tháng 9 năm 1992, ông kiêm nhiệm chức vụ Phó Bí thư Ban Cán sự Đảng, Thứ trưởng Bộ Văn hóa.
Tháng 11 năm 1992, ông được bổ nhiệm làm Bí thư Ban Cán sự Đảng, quyền Bộ trưởng Bộ Văn hóa kiêm Phó Trưởng Ban Tuyên truyền Trung ương. Tháng 3 năm 1993, Lưu Trung Đức được bầu giữ chức Bộ trưởng Bộ Văn hóa.
Tháng 3 năm 1998, Lưu Trung Đức được bầu làm Ủy viên Thường vụ Chính hiệp toàn quốc, Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục Khoa học, Văn hóa, Y tế và Thể thao của Chính hiệp toàn quốc khóa IX nhiệm kỳ 1998–2003. Tháng 3 năm 2003, ông tái đắc cử chức vụ Ủy viên Thường vụ Chính hiệp toàn quốc, Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục Khoa học, Văn hóa, Y tế và Thể thao của Chính hiệp toàn quốc khóa X nhiệm kỳ 2003–2008. Tháng 3 năm 2008, Lưu Trung Đức thôi giữ chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục Khoa học, Văn hóa, Y tế và Thể thao, thay thế ông ở chức vụ này là Từ Quan Hoa.
Ngày 25 tháng 5 năm 2012, Lưu Trung Đức qua đời ở Bắc Kinh.
Ông là đại biểu dự Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIII, XIV, XV và Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIV, XV.
Lâu đài Körtlinghausen

Schloss Körtlinghausen
Schloss Körtlinghausen um 1860, Sammlung Alexander Duncker
Körtlinghausen (tiếng Đức: Schloss Körtlinghausen) là một lâu đài nằm ở Sauerland giữa Rüthen và Warstein, Soest. Là một công trình theo kiến trúc Baroque.
Đứng bên nó là cây sồi già nhất nước Đức (khoảng 1100 năm tuổi).[cần dẫn nguồn]
Molvena guttalis

| Molvena guttalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Molvena
Loài (species): M. guttalis
Danh pháp hai phần
Molvena guttalis Walker, 1865 
Molvena guttalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Bogogno

Bogogno là một đô thị ở tỉnh Novara ở vùng Piedmont của Ý, tọa lạc cách 90 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 25 km về phía tây bắc của Novara. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.221 người và diện tích là 8,4 km².
Đô thị Bogogno có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Arbora and Montecchio.
Bogogno giáp các đô thị: Agrate Conturbia, Borgomanero, Cressa, Suno, và Veruno.
Blerim

| Blerim |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
Blerim
Quốc gia:  Albania
Hạt: Shkodër
Quận: Pukë
Dân số (2005)
 • Tổng cộng: 1.858 người
Múi giờ: (UTC+1)
Blerim là một xã trong quận Pukë thuộc hạt Shkodër, Albania. Dân số năm 2005 là 1858 người.
Chú thích

↑  “Communes of Albania”. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2012.
Tư Mã Quýnh

| Tư Mã Quýnh |
| --- | --- |
Thụy hiệu: Võ Mẫn
Thông tin cá nhân
Sinh: thế kỷ 3
Mất: 
Thụy hiệu: Võ Mẫn
Ngày mất: 302
Nguyên nhân mất: xử trảm
 
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Thân phụ: Tư Mã Du
Thân mẫu: Giả Bao
Hậu duệ: Tư Mã Kỉ, Tư Mã Băng, Tư Mã Anh, Tư Mã Siêu
 
Gia tộc: nhà Tư Mã
Nghề nghiệp: tướng lĩnh quân đội
Quốc tịch: nhà Tấn
x • t • 
Tư Mã Quýnh (chữ Hán: 司马冏, ?-302), tên tự là Cảnh Trị (景治) là một thân vương của nhà Tấn. Ông là một trong những Vương gia nhà Tấn gây ra Loạn bát vương, dẫn đến sự sụp đổ của nhà Tây Tấn.
Trong Loạn bát vương

Tư Mã Quýnh là con trai và là thế tử của Tề vương Tư Mã Du. Tề vương Du là em ruột Tấn Vũ Đế, chú Tấn Huệ Đế nên Tư Mã Quýnh gọi Tấn Vũ Đế là bác và là vai em của Tấn Huệ Đế. Sau khi Tề vương Tư Mã Du chết năm 284, ông được kế vị làm Tề vương.
Trong cuộc nổi loạn của Triệu vương Tư Mã Luân, Tề vương Quýnh đã giúp đỡ cho Tư Mã Luân lên ngôi hoàng đế thay Tấn Huệ Đế, tuy nhiên do Luân ban thưởng quá bạc bẽo, nên Tề vương Quýnh sinh lòng oán hận, truyền hịch đến một loạt các vị vương chư hầu khác nổi dậy định lật đổ Tư Mã Luân. Ông cùng với Hà Giang vương Tư Mã Ngung, Thành Đô vương Tư Mã Dĩnh, Thường Sơn vương Tư Mã Nghệ và Tân Dã vương Tư Mã Hâm cùng khởi binh đánh Tư Mã Luân, được hơn 50 vạn người, thanh thế rất lớn.
Tháng Tư (âm lịch) năm 301, các vương hội nhau làm loạn, đánh về triều. Tư Mã Luân chống không nổi, thua, bị bắt sống. Tấn Huệ Đế được rước về triều. Còn Luân bị tống giam ở thành Kim Dung, sau đó bị bức tử. Tề vương Quýnh sau đó làm nhiếp chính cho Tấn Huệ Đế. Do hoàng đế bệnh tâm thần nên ông nắm quyền hành của vua, kiêu ngạo, lấn át vua và bị quần thần oán ghét. Không lâu sau, các quan đại thần trong triều phát động đảo chính, giết chết Quýnh vào năm 302.
Beryli nitride

| Beryli nitride |
| --- | --- |


Nhận dạng
Số CAS: 1304-54-7
Thuộc tính
Công thức phân tử: Be3N2
Khối lượng mol: 55.06 g/mol
Bề ngoài: Bột màu vàng hoặc trắng
Khối lượng riêng: 2.71 g/cm³
Điểm nóng chảy:  2.200 °C (2.470 K; 3.990 °F) 
Điểm sôi:  2.240 °C (2.510 K; 4.060 °F) (phân hủy)
Độ hòa tan trong nước: phân hủy
Độ hòa tan trong axit, base: thủy phân
 
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).   Tham khảo hộp thông tin
Beryli nitride Be3N2, là một muối có gốc nitride của beryli. Hợp chất này được điều chế từ các nguyên tố thành phần ở nhiệt độ cao (từ 1100 đến 1500 °C). Khác với hai hợp chất khác có thành phần là beryli là Beryli azide [Be(N3)2], hoặc BeN6, hợp chất này tự phân hủy trong chân không thành beryli và nitơ.
Điều chế

Beryli nitride được điều chế bằng cách nung nóng bột kim loại Beryli với khí nitơ khô, với điều kiện xúc tác là khí ôxi ở nhiệt độ từ 700 đến 1400 °C.
Ứng dụng

Hợp chất này được sử dụng với ứng dụng trong việc tạo gốm sứ chịu nhiệt, trong các lò phản ứng hạt nhân và là nguyên liệu quan trọng để sản xuất cacbon phóng xạ 14.
Phản ứng

Beryli nitride phản ứng với axit vô cơ tạo ra khí amonia và muối kim loại có gốc anion của axit:
Trong các dung dịch kiềm mạnh, một dạng Berylilat, với sự phá triển thành amonia:
Hai phản ứng trên cho thấy hợp chất Beryli nitride phản ứng với cả axit và kiềm, tuy vậy, hợp chất cũng phản ứng với nước, với một tốc độ thấp:
Beryli nitride bị oxy hóa khi đun nóng ở 600 °C trong không khí.
Nguy hại sức khỏe

Nếu trực tiếp tiếp xúc với hóa chất này, dính vào da mắt hoặc hít vào phổi có thể gây kích ứng nặng. Một tác hại của hóa chất, khi nuốt phải, nó gây buồn nôn, tiêu chảy, nôn mửa và đau bụng.
Saint-Germain-de-Livet

| --- | --- |
 Saint-Germain-de-Livet
Saint-Germain-de-Livet
Vị trí trong vùng Lower Normandy Saint-Germain-de-Livet 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Normandie
Tỉnh: Calvados
Quận: Lisieux
Tổng: Lisieux-3
Liên xã: Communauté de communes Lisieux Pays d'Auge
Xã (thị) trưởng: Brigitte Comet-Chérel (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 53–182 m (174–597 ft) (bình quân 164 m (538 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 16,41 km2 (6,34 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 14582/ 14100

Chateau de Saint Germain de Livet
Dân số

| Năm | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dân số | 559 | 498 | 589 | 631 | 598 | 581 |
From the year 1962 on: No double counting—residents of multiple communes (e.g. students and military personnel) are counted only once.
Tô Đông Pha

| Tô Thức蘇軾 |
| --- | --- |

Tên chữ: Tử Chiêm (子瞻) Hòa Trọng (和仲)
Tên hiệu: Đông Pha cư sĩ (東坡居士)
Thụy hiệu: Văn Trung
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: (1037-01-08)8 tháng 1, 1037
Nơi sinh: Mi Sơn, Mi Châu (nay là Mi Sơn, tỉnh Tứ Xuyên)
Quê quán: huyện Mi Sơn
 
Mất: 
Thụy hiệu: Văn Trung
Ngày mất: 24 tháng 8, 1101(1101-08-24) (64 tuổi)
Nơi mất: Thường Châu
 
An nghỉ: 
Ngày an táng: 1101
Nơi an táng: Giáp
 
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Thân phụ: Tô Tuân
Thân mẫu: Trình phu nhân
Anh chị em: Tô Triệt
Vợ đầu: Vương Phất
Tục huyền: Vương Nhuận Chi
Hậu duệ: Tô Quá, Tô Đãi, Tô Mại
 
Học vấn: Tiến sĩ Nho học
Chức quan: Hanlin Academy Scholar, Lễ bộ Thượng thư
Nghề nghiệp: nhà thơ, nhà văn, họa sĩ, dược sĩ, thư pháp gia, nhà sử học, người uyên bác, chính khách, nghệ sĩ âm nhạc, nhà văn tiểu luận
Tôn giáo: Nho Giáo Phật giáo
Quốc tịch: Bắc Tống
Thời kỳ: Bắc Tống
x • t • 
Tô Thức (giản thể: 苏轼; phồn thể: 蘇軾; bính âm: Sū Shì, 8 tháng 1, 1037–24 tháng 8, 1101), tự Tử Chiêm (子瞻), một tự khác là Hòa Trọng (和仲), hiệu Đông Pha cư sĩ (東坡居士) nên còn gọi là Tô Đông Pha, là Nhà văn, nhà thơ nổi tiếng Trung Quốc thời Tống. Ông được mệnh danh là một trong Bát đại gia Đường Tống.
Thân thế

Ông sinh ra tại Mi Sơn, Mi Châu, nay là địa cấp thị Mi Sơn, tỉnh Tứ Xuyên. Ông nội Đông Pha tên là Tô Tự, cha ông là Tô Tuân (蘇洵, tự là Minh Doãn, 1009-1066), mẹ ông họ Trình (?-1057) và em trai là Tô Triệt (蘇轍, tự là Tử Do, 1039-1112). Ba cha con ông đều là những nhà thơ có tiếng.
Đông Pha cưới vợ đầu là Vương Phất (1040-1065) nhỏ hơn ông ba tuổi, năm ông 18 tuổi (1055). Sau 3 năm tang vợ, ông cưới vợ thứ hai là Vương Nhuận Chi (em họ của vợ đầu) vào tháng 6 năm 1068.
Sự nghiệp văn thơ

Đông Pha cùng cha và em là ba trong số tám đại văn hào lớn nhất (bát đại gia) Trung Quốc suốt bảy thế kỷ từ thế kỷ VII đến XIII. Ông giỏi cả cổ văn lẫn thơ, phú. Tất cả các tác phẩm của ông cộng lại khoảng 1 triệu chữ. Riêng về thi từ, ông có khoảng 1700 bài. Còn cổ văn của ông là "thiên hạ vô địch", cứ hạ bút là thành văn, không cần lập dàn ý, cứ như là "hành vân, lưu thủy". Âu Dương Tu mà hôm nào nhận được một bài văn của ông thì vui sướng cả ngày, còn vua Tống Thần Tông hay đọc bài của ông trong bữa ngự thiện, quên gắp cả thức ăn.
Năm 1056-1057, Đông Pha cùng cha và em vượt suốt hai tháng qua miền núi non hiểm trở lên kinh (Khai Phong) đi thi. Họ đến Khai Phong tháng 5 năm 1056 và chờ kỳ thi cho đến mùa xuân năm sau. Kỳ thi do Âu Dương Tu làm chánh chủ khảo chú trọng đến việc tìm kẻ sĩ có tài trị dân, thể lệ thi gắt gao và đích thân vua Tống Nhân Tông chọn đầu bài. Bài thứ nhất hỏi về sử hoặc chính trị, bài thứ hai là bài về tứ thư, ngũ kinh, bài thứ ba là một bài phú luận về chính trị. Năm đó, Tô Tuân không ứng thí vì không muốn ganh đua với hai con, còn cả hai anh em Đông Pha đều đỗ cao, đề bài luận về chính trị là "Hình thưởng trung hậu chi chí luận" (luận về sự trung hậu rất mực trong phép thưởng phạt).
Cuối năm 1059 đầu năm 1060, hết tang mẹ, Đông Pha cùng cha và em mất 4 tháng vượt 2.000 cây số quay trở lại kinh để dự thi. Trên đường đi Đông Pha và Tử Do làm được khoảng 200 bài thơ. Cũng như lần trước, Tô Tuân không ứng thí.
Năm 1061, làm quan ở Thiểm Tây, cùng nhân dân ở đó cầu được mưa, ăn mừng, ông làm bài "Kỉ vũ đình ký" rất nổi danh.
Năm 1071, trên đường Đông Pha rời kinh đi Hàng Châu, ông làm được rất nhiều bài thơ, bài từ. Ông ghé thăm em Tử Do (đang làm chức giáo thụ) ở Trần Châu, rồi hai anh em đi thăm Âu Dương Tu ở gần đó. Ông cùng vợ con đến Hàng Châu ngày 28 tháng 11 năm 1071. Trong suốt thời gian làm quan ở Hàng Châu, ông làm đủ thể loại thơ tả cảnh, tà tình, tả sự đau xót khi thi hành án, thơ trào phúng. Ông làm bạn với các nhà sư, đọc sách Phật. Ông rất thích ca nhi, buổi tiệc nào ông cũng có họ. Các ca nhi này quay quanh ông để ca hát và xin ông đề thơ lên quạt giấy. Do phong cảnh Hàng Châu đẹp và không khí ca nhạc tưng bừng, ông để ý tới thể từ, cải cách nó và nổi danh thành một Từ gia bậc nhất đời Tống.
Sự nghiệp chính trị

Đông Pha là một nhà chính trị theo Cựu đảng do Tư Mã Quang cầm đầu. Ông là người chỉ trích mạnh mẽ nhất tân pháp của Tân đảng do Vương An Thạch cầm đầu. Ông là người theo đạo Phật, có lòng từ bi và rất mực yêu thương nhân dân, không tham ô hối lộ. Ông là người có tính cương trực, ít giữ mồm giữ miệng, có gì nói đấy nên sự nghiệp chính trị của ông đầy sóng gió.
Năm 1057, sau khi thi đậu, mẹ ông mất, ông phải cùng cha và em chịu tang, không lĩnh chức vụ gì hết. Năm 1060, Đông Pha nhận được một chức quan nhỏ là chủ bạ huyện Phúc Xương tỉnh Hà Nam. Năm 1061, nhậm chức Thiêm phán phủ Phượng Tường tỉnh Thiểm Tây. Năm 1065, vào làm việc ở Sử quán có cơ hội đọc những sách quý và các danh họa tàng trữ ở bí thư các. Năm 1066, cùng em là Tử Do xin nghỉ việc quan lo tang cho cha. Họ phải bỏ gần một năm, vượt mấy nghìn cây số để đưa quan tài cha về quê nhà chôn cất. Năm 1069, Đông Pha trở lại kinh thành nhận chức Giám quan. Suốt những năm sau đó ông cùng em đả kích mạnh mẽ các chính sách cải cách của Tân đảng như "Phép Thị Dịch", "Phép Mộ Dịch" do thừa tướng Vương An Thạch thi hành. Ông đã viết một bài thơ chỉ trích thuế muối của Vương An Thạch. Có lần Đông Pha bị người nhà của Vương An Thạch vu oan là lạm dụng quyền lực cướp tiền dân mua bát đĩa. Vua Thần Tông không nghe lời dèm pha mà giáng chức Đông Pha, nhưng chuyển ông ra Hàng Châu. Tuy nhiên, Tô Thức vẫn giữ mối quan hệ cá nhân tốt với thừa tướng họ Vương.
Chức danh mới của ông tại Hàng Châu không có kinh phí, khiến ông trở nên bần cùng. Với sự giúp đỡ của một người bạn, Tô Thức mua một khoảnh đất nhỏ có tên là Đông Pha, tên này sau đó đã thành tên hiệu của ông. Trong giai đoạn ẩn cư tại đây, ông đã dần dần ưa thích nó và nhiều bài thơ hay nhất của ông đã được sáng tác trong thời kỳ này.
Nhà thư pháp

Đông Pha là một nhà thư pháp có bút pháp liệt vào hàng nổi tiếng và có giá trị nhất.
Họa sĩ nổi tiếng

Đông Pha là một họa sĩ nổi tiếng về vẽ trúc và núi. Năm 1065, vào làm việc ở Sử quán và có cơ hội đọc những sách quý và các danh họa tàng trữ ở bí thư các.
Một số tác phẩm tiêu biểu

Những tác phẩm của ông gồm có: Tiền Xích Bích phú (前赤壁賦), Hậu Xích Bích phú (hai bài phú này là hai viên ngọc của cổ văn Trung Hoa), Kỉ Vũ Đình ký...
Dịch thuật: Nguyễn Hiến Lê