stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kherson (tỉnh)
Hành chính

Chính quyền địa phương tự quản trong tỉnh là hội đồng tỉnh Kherson, quyền hành pháp thuộc về cơ quan hành chính nhà nước tỉnh. Người đứng đầu khu vực là chủ tịch cơ quan hành chính nhà nước tỉnh, do Tổng thống Ukraine bổ nhiệm.
Sau cải cách hành chính năm 2020, tỉnh Kherson có 49 hromada (9 đô thị, 17 khu định cư và 23 làng) và nhóm thành 5 huyện (Beryslav với diện tích 4.764 km² và dân số 99,1 nghìn người; Henichesk với diện tích 6.521,7 km² và dân số 122,4 nghìn người; Kakhovka với diện tích 6.289,7 km² và dân số 224,7 nghìn người; Skadovsk với diện tích 5.248,5 km² và dân số 127 nghìn người; Kherson với diện tích 3.649,9 km² và dân số của 464,4 nghìn người).
Trước cải cách hành chính năm 2020, tỉnh Kherson được chia thành 18 huyện và 3 thành phố trực thuộc là Kherson (thủ phủ), Nova Kakhovka và Kakhovka. Thành phố Kherson được chia thành 3 huyện đô thị. Thông tin trong bảng theo hiện trạng năm 2015.
| Tên gọi | Tên tiếng Ukraina | Diện tích  (km2) | Dân số 2015 | Trung tâm   hành chính | Dân số đô thị |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kherson | Херсон (місто) | 423 | 333.737 | Kherson | 322.260 |
| Hola Prystan | Гола Пристань (місто) | 9 | 14.883 | Hola Prystan | 14.568 |
| Nova Kakhovka | Нова Каховкa (місто) | 223 | 68.205 | Nova Kakhovka | 62.128 |
| Kakhovka | Каховкa (місто) | 16 | 36.958 | Kakhovka | 36.958 |
| Beryslav | Бериславський (район) | 1.721 | 48.025 | Beryslav | 16.682 |
| Bilozerka | Білозерський (район) | 1.534 | 66.564 | Bilozerka | 9.739 |
| Chaplynka | Чаплинський (район) | 1.722 | 35.219 | Chaplynka | 12.638 |
| Henichesk | Генічеський (район) | 3.008 | 59.991 | Henichesk | 33.748 |
| Hola Prystan | Голопристанський (район) | 3.411 | 45.827 | Hola Prystan | 14.666 |
| Hornostaivka | Горностаївський (район) | 1.018 | 19.788 | Hornostaivka | 6.681 |
| Ivanivka | Іванівський (район) | 1.120 | 13.995 | Ivanivka | 4.560 |
| Kalanchak | Каланчацький (район) | 916 | 21.568 | Kalanchak | 11.169 |
| Kakhovka | Каховський (район) | 1.450 | 35.968 | Kakhovka |  |
| Novotroitske | Новотроїцький (район) | 2.298 | 35.921 | Novotroitske | 14.979 |
| Novovorontsovka | Нововоронцовський (район) | 1.005 | 21.442 | Novovorontsovka | 6.379 |
| Nyzhni Sirohozy | Нижньосірогозький (район) | 1.209 | 15.985 | Nyzhni Sirohozy | 4.891 |
| Oleshky | Олешківський (район) | 1.759 | 71.888 | Oleshky | 36.317 |
| Skadovsk | Скадовський (район) | 1.456 | 47.930 | Skadovsk | 21.830 |
| Velyka Lepetykha | Великолепетиський (район) | 1.000 | 16.827 | Velyka Lepetykha | 8.326 |
| Velyka Oleksandrivka | Великоолександрівський (район) | 1.540 | 25.948 | Velyka Oleksandrivka | 9.747 |
| Verkhniy Rohachyk | Верхньорогачицький (район) | 915 | 12.003 | Verkhniy Rohachyk | 5.698 |
| Vysokopillia | Високопільський (район) | 701 | 15.121 | Vysokopillia | 6.148 |
Nhân khẩu > Dân tộc

Bảng thành phần dân tộc lịch sử của khu vực theo số liệu điều tra nhân khẩu, %
|  | 1959 | 1970 | 1989 | 2001 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ukraina | 81,1 | 78,3 | 75,7 | 82,0 |
| Nga | 15,6 | 18,1 | 20,2 | 14,1 |
| Belarus | 0,8 | 1,0 | 1,0 | 0,7 |
| Do Thái | 1,3 | 1,0 | 0,6 | 0,1 |
| Khác | 1,2 | 1,6 | 2,5 | 3,1 |
Thành phần dân tộc tỉnh Kherson năm 2001
| Số | Dân tộc | Số lượng | Tỷ lệ |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Ukraina | 961.584 | 82,00 % |
| 2 | Nga | 165.211 | 14,09 % |
| 3 | Belarus | 8.186 | 0,70 % |
| 4 | Tatar | 5.353 | 0,46 % |
| 5 | Armenia | 4.548 | 0,39 % |
| 6 | Moldova | 4.179 | 0,36 % |
| 7 | Thổ Nhĩ Kỳ | 3.736 | 0,32 % |
| 8 | Tatar Krym | 2.072 | 0,18 % |
| 9 | Digan | 1.752 | 0,15 % |
| 10 | Do Thái | 1.732 | 0,15 % |
| 11 | Khác | 14.336 | 1,22 % |
|  | Tổng | 1.172.689 | 100 % |
Nhân khẩu > Ngôn ngữ

Ngôn ngữ mẹ đẻ của cư dân tỉnh Kherson theo kết quả điều tra nhân khẩu, %
|  | 1959 | 1970 | 1989 | 2001 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ukraina | 75,7 | 72,5 | 67,7 | 73,2 |
| Nga | 22,8 | 26,3 | 30,4 | 24,9 |
| Khác | 1,5 | 1,2 | 1,9 | 1,8 |
Ngôn ngữ mẹ đẻ của cư dân các huyện trong tỉnh Kherson theo điều tra nhân khẩu năm 2001, %
|  | Ukraina | Nga | Armenia | Tatar Krym | Moldova | Di-gan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Toàn tỉnh | 73,2 | 24,9 | 0,3 | 0,1 | 0,2 | 0,1 |
| Kherson | 56,2 | 42,5 | 0,2 | 0,0 | 0,1 | 0,1 |
| Kakhovka | 73,9 | 25,3 | 0,1 | - | 0,1 | 0,2 |
| Nova Kakhovka | 58,8 | 40,3 | 0,2 | - | 0,1 | 0,0 |
| Bilozerka | 87,8 | 10,6 | 0,3 | - | 0,3 | 0,1 |
| Beryslav | 89,9 | 9,0 | 0,3 | - | 0,2 | 0,0 |
| Velyka Oleksandrivka | 94,5 | 4,3 | 0,2 | - | 0,5 | 0,0 |
| Velyka Lepetykha | 90,7 | 8,5 | 0,2 | - | 0,1 | 0,2 |
| Verkhniy Rohachyk | 93,4 | 5,7 | 0,6 | - | 0,1 | - |
| Vysokopillia | 94,3 | 4,9 | 0,1 | - | 0,4 | 0,0 |
| Henichesk | 46,0 | 45,0 | 0,4 | 1,1‒7,0% | 0,1 | 0,1 |
| Hola Prystan | 86,6 | 11,9 | 0,6 | - | 0,2 | 0,1 |
| Hornostaivka | 94,0 | 4,7 | 0,1 | - | 0,2 | 0,0 |
| Ivanivka | 90,2 | 7,1 | 0,6 | 0,0 | 0,4 | 0,1 |
| Kalanchak | 88,8 | 9,6 | 0,2 | - | 0,1 | 0,0 |
| Kakhovka | 88,1 | 11,0 | 0,1 | - | 0,2 | 0,3 |
| Nyzhni Sirohozy | 80,3 | 17,5 | 0,0 | - | 0,4 | 0,0 |
| Novovorontsovka | 95,6 | 3,8 | 0,1 | - | 0,2 | 0,0 |
| Novotroitske | 87,2 | 10,7 | 0,3 | 0,0 | 0,2 | 0,3 |
| Skadovsk | 80,6 | 17,7 | 0,6 | 0,0 | 0,3 | 0,0 |
| Tsiurupynsk  РАЙОН | 82,1 | 16,7 | 0,4 | - | 0,1 | 0,1 |
| Chaplynka  | 83,8 | 8,9 | 0,3 | 0,0 | 0,4 | 0,1 |
Theo điều tra nhân khẩu toàn quốc Ukraina năm 2001, 93,44% cư dân tỉnh Kherson cho biết thông thạo tiếng Ukraina, và 73,26% cho biết thông thạo tiếng Nga. 96,73% cư dân tỉnh Kherson cho biết họ thông thạo ngôn ngữ của dân tộc mình.
Mức độ thông thạo ngôn ngữ của các dân tộc trong tỉnh Kherson theo điều tra nhân khẩu năm 2001.
| Dân tộc | Tiếng dân tộc mình | Tiếng Ukraina | Tiếng Nga |
| --- | --- | --- | --- |
| Người Ukraina | 98,19% |  | 68,74% |
| Người Nga | 98,04% | 72,05% |  |
| Người Belarus | 35,90% | 75,45% | 83,14% |
| Người Tatar | 78,68% | 51,34% | 87,91% |
| Người Armenia | 76,54% | 58,22% | 80,21% |
| Người Moldova | 59,13% | 80,38% | 69,32% |
| Người Thổ Nhĩ Kỳ | 97,89% | 62,82% | 60,49% |
| Người Tatar Krym | 38,71% | 42,28% | 90,40% |
| Người Digan | 66,32% | 83,33% | 47,55% |
| Người Do Thái | 7,51% | 81,87% | 97,00% |
| Người Ba Lan | 13,78% | 91,57% | 76,06% |
| Người Đức | 22,47% | 71,22% | 91,85% |
| Người Azerbaijan | 59,61% | 53,83% | 82,50% |
| Người Triều Tiên | 29,69% | 50,36% | 92,82% |
| Người Bulgaria | 42,69% | 75,77% | 90,96% |
| Người Gruzia | 62,01% | 57,77% | 88,70% |
Kinh tế

Tỉnh Kherson có tiềm năng đáng kể để phát triển sản xuất nông nghiệp, diện tích đất nông nghiệp rộng lớn với đất đai màu mỡ (1.968,4 nghìn ha, trong đó có 1.770 nghìn ha đất canh tác) và đón nhận một lượng nhiệt mặt trời hữu hiệu đáng kể. Điều này tạo ra những tiền đề tự nhiên cần thiết để sản xuất ra một khối lượng đáng kể các sản phẩm cây trồng và vật nuôi. Tỉnh Kherson là vùng quan trọng để trồng các loại ngũ cốc chất lượng cao như lúa mì vụ đông, ngô, gạo và hướng dương. Khu vực này có diện tích đáng kể đất được tưới tiêu, cho phép trồng rau, bầu bí và nho.
Tỉnh Kherson sở hữu một ngành công nghiệp chế biến phát triển, giúp ích cho việc chế biến các nông sản được sản xuất trực tiếp trong khu vực, do đó giảm chi phí vận chuyển và ngăn chặn dòng chảy thu nhập sang các khu vực khác.
Tỉnh Kherson có vị trí địa lý thuận lợi, tương đối gần với các thị trường quan trọng của các nước SNG và Trung Đông, cho phép tỉnh Kherson xuất khẩu khối lượng nông sản đáng kể. Về tiềm năng, vùng có khả năng trồng hàng năm ít nhất 2 triệu tấn lương thực, 1 triệu tấn rau các loại, 35 nghìn tấn gạo, 100 nghìn tấn quả, 50 nghìn tấn nho và nhiều sản phẩm khác.
Trên địa bàn tỉnh Kherson có các xa lộ M-14, E-58, E-97 và E-105. Có các tuyến đường sắt ở vùng Kherson, chúng thuộc sở hữu của công ty nhà nước "Ukrzaliznytsia" và liên quan đến công ty con Đường sắt Odesa, cũng như nhánh Krym của công ty con Đường sắt Prydniprovska. Các huyết mạch đường thủy nội địa của tỉnh là sông Dnepr và sông Inhulets. Các cảng ven biển Đen là Kherson và Skadovsk. Sân bay Quốc tế Kherson nằm cách xa lộ M-14 trong 3 km thuộc Chernobaevka. Sân bay có đường băng dài 2500 m và tổ hợp nhà ga hàng không hiện đại. Ngoài ra, còn có sân bay Skadovsk nằm ở thành phố Skadovsk.
USS Carp (SS-338)

Về những tàu chiến Hoa Kỳ khác mang cùng tên, xin xem USS Carp.
| --- | --- |
Tàu ngầm USS Carp (SS-338), khoảng thập niên 1960
Lịch sử
Hoa Kỳ
Tên gọi:  USS Carp
Đặt tên theo:  tên chung của nhiều loài cá chép
Xưởng đóng tàu:  Electric Boat Company, Groton, Connecticut
Đặt lườn:  23 tháng 12, 1943 
Hạ thủy:  12 tháng 11, 1944 
Người đỡ đầu:  bà W. E. Hess
Nhập biên chế:  28 tháng 2, 1945 
Xuất biên chế:  18 tháng 3, 1968 
Xếp lớp lại:   AGSS-338, 1 tháng 5, 1968  IXSS-338, 30 tháng 6, 1971 
Xóa đăng bạ:  20 tháng 12, 1971 
Danh hiệu và phong tặng:  2 × Ngôi sao Chiến trận
Số phận:  Bán để tháo dỡ, 26 tháng 7, 1973 
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Balao
Kiểu tàu:  tàu ngầm Diesel-điện
Trọng tải choán nước:   1.526 tấn Anh (1.550 t) (mặt nước)  2.414 tấn Anh (2.453 t) (lặn) 
Chiều dài:  311 ft 9 in (95,02 m) 
Sườn ngang:  27 ft 3 in (8,31 m) 
Mớn nước:  16 ft 10 in (5,13 m) tối đa 
Động cơ đẩy:   4 × động cơ diesel General Motors Kiểu 16-278-A V16 dẫn động máy phát điện  2 × ắc quy 126-cell Sargo  4 × động cơ điện General Electric với hộp số giảm tốc   2 × trục chân vịt  5.400 shp (4.000 kW) (mặt nước)  2.740 shp (2.040 kW) (lặn) 
Tốc độ:   20,25 hải lý trên giờ (37,50 km/h) (mặt nước)  8,75 hải lý trên giờ (16,21 km/h) (lặn) 
Tầm xa:  11.000 hải lý (20.000 km) trên mặt nước ở tốc độ 10 hải lý trên giờ (19 km/h)
Tầm hoạt động:   48 giờ lặn ở tốc độ 2 hải lý trên giờ (3,7 km/h)  75 ngày (tuần tra) 
Độ sâu thử nghiệm:  400 ft (120 m)
Thủy thủ đoàn tối đa:  10 sĩ quan, 70 thủy thủ
Hệ thống cảm biến và xử lý:   radar SD phòng không   radar SJ dò tìm mặt biển  
Vũ khí:   10 × ống phóng ngư lôi 21 in (530 mm)   6 trước mũi, 4 phía đuôi  24 quả ngư lôi  1 × hải pháo 5 inch/25 caliber  1 × pháo phỏng không Bofors 40mm  1 × pháo phỏng không Oerlikon 20mm  2 × súng máy Browning M2  
USS Carp (SS/AGSS/IXSS-338) là một  tàu ngầm lớp Balao từng phục vụ cùng Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Hoa Kỳ được đặt cái tên này, theo tên chung của nhiều loài cá chép. Nó đã hoạt động vào giai đoạn cuối Thế Chiến II, thực hiện được một chuyến tuần tra duy nhất trước khi xung đột chấm dứt, rồi tiếp tục phục vụ trong các cuộc Chiến tranh Triều Tiên và Chiến tranh Lạnh cho đến năm 1971, được xếp lại lớp như một tàu ngầm phụ trợ AGSS-338, rồi như một tàu ngầm tiện ích không phân loại IXSS-338. Con tàu cuối cùng bị bán để tháo dỡ vào năm 1973. Carp được tặng thưởng một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II, và thêm một Ngôi sao Chiến trận khác trong Chiến tranh Lạnh.
Thiết kế và chế tạo

Bài chi tiết: Balao (lớp tàu ngầm)
Thiết kế của lớp Balao được cải tiến dựa trên  tàu ngầm lớp Gato dẫn trước, là một kiểu tàu ngầm hạm đội có tốc độ trên mặt nước cao, tầm hoạt động xa và vũ khí mạnh để tháp tùng hạm đội chiến trận. Khác biệt chính so với lớp Gato là ở cấu trúc lườn chịu áp lực bên trong dày hơn, và sử dụng thép có độ đàn hồi cao (HTS: High-Tensile Steel), cho phép lặn sâu hơn đến 400 ft (120 m). Con tàu dài 311 ft 9 in (95,02 m) và có trọng lượng choán nước 1.526 tấn Anh (1.550 t) khi nổi và 2.424 tấn Anh (2.463 t) khi lặn. Chúng trang bị động cơ diesel dẫn động máy phát điện để cung cấp điện năng cho bốn động cơ điện, đạt được công suất 5.400 shp (4.000 kW) khi nổi và 2.740 shp (2.040 kW) khi lặn, cho phép đạt tốc độ tối đa 20,25 hải lý trên giờ (37,50 km/h) và 8,75 hải lý trên giờ (16,21 km/h) tương ứng. Tầm xa hoạt động là 11.000 hải lý (20.000 km) khi đi trên mặt nước ở tốc độ 10 hải lý trên giờ (19 km/h) và có thể hoạt động kéo dài đến 75 ngày.
Tương tự như lớp Gato dẫn trước, lớp Balao được trang bị mười ống phóng ngư lôi 21 in (530 mm), gồm sáu ống trước mũi và bốn ống phía phía đuôi tàu, chúng mang theo tối đa 24 quả ngư lôi. Vũ khí trên boong tàu gồm một hải pháo 4 inch/50 caliber, một khẩu pháo phòng không Bofors 40 mm nòng đơn và một khẩu đội Oerlikon 20 mm nòng đôi, kèm theo hai súng máy .50 caliber. Trên tháp chỉ huy, ngoài hai kính tiềm vọng, nó còn trang bị ăn-ten radar SD phòng không và SJ dò tìm mặt biển. Tiện nghi cho thủy thủ đoàn bao gồm điều hòa không khí, thực phẩm trữ lạnh, máy lọc nước, máy giặt và giường ngủ cho hầu hết mọi người, giúp họ chịu đựng cái nóng nhiệt đới tại Thái Bình Dương cùng những chuyến tuần tra kéo dài đến hai tháng rưỡi.
Carp được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Electric Boat Company ở Groton, Connecticut vào ngày 23 tháng 12, 1943. Nó được hạ thủy vào ngày 12 tháng 11, 1944, được đỡ đầu bởi bà W. E. Hess, và được cho nhập biên chế cùng Hải quân Hoa Kỳ vào ngày 28 tháng 2, 1945 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Thiếu tá Hải quân James Lightfoot Hunnicutt, Jr.
Lịch sử hoạt động > Thế Chiến II

Rời Căn cứ Tàu ngầm Hải quân New London vào ngày 14 tháng 4, 1945, Carp thực hành huấn luyện tại Balboa, Panama trước khi đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 21 tháng 5. Trong chuyến tuần tra duy nhất trong chiến tranh từ ngày 8 tháng 6 đến ngày 7 tháng 8, nó hoạt động ngoài khơi bờ biển đảo Honshū, phá hủy các tàu thuyền nhỏ và làm nhiệm vụ tìm kiếm và giải cứu hỗ trợ cho hoạt động không kích của các tàu sân bay thuộc Đệ Tam hạm đội. Nó đang được tái trang bị tại đảo san hô Midway khi Nhật Bản chấp nhận đầu hàng vào ngày 15 tháng 8 giúp chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột. Chiếc tàu ngầm quay trở về Seattle vào ngày 22 tháng 9.
Lịch sử hoạt động > 1946 - 1967

Đặt căn cứ tại San Diego và đảm nhiệm vai trò soái hạm của Đội tàu ngầm 71, Carp hoạt động dọc theo vùng bờ Tây và thỉnh thoảng có những chuyến đi huấn luyện đến Trân Châu Cảng. Từ ngày 13 tháng 2 đến ngày 15 tháng 6, 1947, nó thực hiện chuyến tuần tra mô phỏng đến Viễn Đông, rồi trong các năm 1948 và 1949, nó tiến hành hai chuyến đi thám hiểm lên vùng biển cực Bắc, vốn trở thành một khu vực hoạt động chiến lược quan trọng của tàu ngầm.
Được nâng cấp trong khuôn khổ Chương trình Công suất đẩy dưới nước lớn hơn (GUPPY) vào tháng 2, 1952, Carp được cải thiện đang kể về tốc độ lặn dưới nước và tầm xa hoạt động. Trong chuyến đi sang Viễn Đông từ ngày 22 tháng 9, 1952 đến tháng 4, 1953, nó đã hỗ trợ cho hoạt động của lực lượng Liên Hiệp Quốc trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên. Đi đến cảng nhà mới là Trân Châu Cảng vào ngày 15 tháng 3, 1954, nó tiếp tục hoạt động tích cực cùng hạm đội cho đến tháng 7, 1959, cũng như có những chuyến đi sang Viễn Đông bao gồm một chuyến viếng thăm thiện chí đến Australia, tham gia cuộc tập trận trong khuôn khổ Khối SEATO và hoạt động tại vùng biển Alaska.
Được lệnh điều động sang phục vụ cùng Hạm đội Đại Tây Dương vào ngày 1 tháng 8, 1959, Carp rời Trân Châu Cảng và đi đến Căn cứ Hải quân Norfolk tại Norfolk, Virginia vào ngày 28 tháng 8. Nó hoạt động huấn luyện và bảo trì thường lệ dọc theo vùng bờ Đông và tại vùng biển Caribe cho đến năm 1967.
Lịch sử hoạt động > 1967 - 1971

Vào ngày 1 tháng 5, 1968, Carp được xếp lại lớp như một tàu ngầm phụ trợ AGSS-338; rồi đến ngày 30 tháng 6, 1971 lại được xếp như một tàu ngầm tiện ích không phân loại IXSS-338. Vào khoảng năm 1971, nó neo đậu tại Xưởng hải quân Boston để sử dụng cho việc huấn luyện. Con tàu được cho xuất biên chế đồng thời rút tên khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 20 tháng 12, 1971. Cuối cùng con tàu được bán cho hãng Tug Leasing Co. tại New London, Connecticut vào ngày 26 tháng 7, 1973 để tháo dỡ.
Tháp chỉ huy của Carp được bảo tồn và trưng bày tại Seawolf Park trên đảo Pelican về phía Bắc Galveston, Texas.
Phần thưởng

Carp được tặng thưởng một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II, và thêm một Ngôi sao Chiến trận khác trong Chiến tranh Lạnh.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
 



| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Dãi băng Hoạt động Tác chiến | Dãi băng Hoạt động Tác chiến | Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ | Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ |
| Huân chương Chiến dịch Châu Á-Thái Bình Dương với 1 Ngôi sao Chiến trận | Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II | Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II | Huân chương Phục vụ Chiếm đóng Hải quân |
| Huân chương Phục vụ Phòng vệ Quốc gia với 1 Ngôi sao Chiến trận | Huân chương Phục vụ Trung Hoa | Huân chương Phục vụ Trung Hoa | Huân chương Phục vụ Triều Tiên |
| Đơn vị Tuyên dương Tổng thống (Hàn Quốc) | Huân chương Liên Hiệp Quốc Phục vụ Triều Tiên | Huân chương Liên Hiệp Quốc Phục vụ Triều Tiên | Huân chương Phục vụ Chiến tranh Triều Tiên (Hàn Quốc) |
Vụ ám sát JonBenét Ramsey

| JonBenét Ramsey |
| --- | --- |

Sinh: JonBenét Patricia Ramsey (1990-08-06)6 tháng 8, 1990 Atlanta, Georgia, Mỹ
Mất: 26 tháng 12, 1996(1996-12-26) (6 tuổi) Boulder, Colorado, Mỹ
Nguyên nhân mất: Siết cổ gây ngạt thở Chấn thương sọ não
Nơi an nghỉ: Nghĩa trang Giáo hội St. James Marietta, Georgia, Mỹ 33°57′18″B 84°33′23″T﻿ / ﻿33,95501°B 84,55637°T﻿ / 33.95501; -84.55637
Chiều cao: 3 ft 11 in (119 cm)
Cha mẹ: John Bennett Ramsey (cha) Patsy Ramsey (mẹ)
JonBenét Patricia Ramsey (ngày 6 tháng 8 năm 1990 – ngày 26 tháng 12 năm 1996) là một hoa hậu nhí người Mỹ, có cha mẹ là John Bennett và Patsy Ramsey, cùng anh trai Burke. Vào đêm ngày 25 tháng 12 năm 1996, khi được sáu tuổi, cô bé bị giết trong chính nhà riêng ở số 755, phố 15, thành phố Boulder, Colorado. Ban đầu khi không tìm thấy Ramsey, gia đình đã gọi 9-1-1 báo mất tích, nhưng sau đó họ đã tìm thấy thi thể con gái dưới tầng hầm. Cô bị chấn thương sọ não, cổ bị thắt bằng dây. Khám nghiệm pháp y cho thấy nguyên nhân tử vong chính thức là bị "siết cổ gây ngạt thở, kèm theo chấn thương sọ não", qua đó đây được xét là một vụ giết người. Vụ án nhận được nhiều quan tâm của truyền thông, một phần do mẹ cô, Patsy Ramsey, cũng từng là hoa hậu, và thời điểm đó đang đưa JonBenét đi thi nhiều cuộc thi sắc đẹp.
Ban đầu, cảnh sát Boulder nghi ngờ mảnh giấy tống tiền là do chính Patsy viết, và hiện trường vụ án đã được hai vợ chồng dàn dựng để che giấu sự thật. Thời điểm năm 1999, cảnh sát và công tố viên (CTV) đều cho biết anh trai Burke, chín tuổi khi vụ án xảy ra, không phải là nghi phạm. Trong khi đó, cha mẹ Ramsey tham gia một vài phỏng vấn truyền hình về sự việc này, nhưng chỉ trả lời thẩm vấn của cảnh sát khi cả hai cảm thấy muốn. Năm 2013, người ta tìm thấy một tài liệu của toà án trong đó nói rằng, năm 1999, một đại bồi thẩm đoàn (grand jury) đã đề nghị xét nhà Ramsey tội bỏ bê trẻ em trong hoàn cảnh nguy hiểm. John và Patsy cũng bị buộc tội cản trở thi hành án đối với một người (không rõ danh tính) đã "bị kết tội giết người cấp độ một và lạm dụng trẻ em gây tử vong". Tuy nhiên, bên CTV kết luận rằng chưa có đủ bằng chứng để tuyên án hai vợ chồng.
Năm 2002, một CTV mới tiếp nhận vụ án, điều tra theo hướng có kẻ đã đột nhập vào nhà để gây án. Năm 2003, mẫu DNA lấy từ quần áo của cô bé cho thấy thuộc về một nam giới không rõ danh tính và không khớp với các thành viên trong gia đình. Năm 2008, bên CTV viết thư xin lỗi nhà Ramsey, thông báo rằng họ "hoàn toàn trong sạch", xét trên bằng chứng DNA. Trong một phỏng vấn năm 2015, cựu cảnh sát Boulder, Mark Beckner cho biết ông tin rằng mẫu DNA không rõ này chính là của hung thủ. Năm 2009, cảnh sát Boulder lấy lại thông tin từ CTV và mở lại vụ án.
Về phía truyền thông, có nhiều bài báo về những cuộc thi mà JonBenét đã tham gia, khối tài sản của vợ chồng Ramsey cũng như những manh mối bất thường ở hiện trường vụ án. Các hãng tin khác nghi ngờ cách làm việc của cảnh sát. Những việc này đã khiến cho gia đình Ramsey gửi đơn kiện một số tờ báo về tội bôi nhọ danh dự. Hiện đây vẫn là một vụ án chưa có lời giải và đang được điều tra.
Tiểu sử

JonBenét Patricia Ramsey sinh ngày 6 tháng 8 năm 1990 tại Atlanta, Georgia, con gái của Patricia "Patsy" Ramsey (1956–2006) và John Bennett Ramsey (1943). Cô có một anh trai là Burke (1987). Tên cô kết hợp giữa tên chính và tên đệm của cha, còn tên đệm là tên chính của mẹ. Cô học mẫu giáo High Peaks Elementary School ở Boulder, Colorado.
Thi thể của cô được tìm thấy ngày 26 tháng 12 năm 1996, và được chôn cất tại Nghĩa trang Giáo hội St. James, Marietta, Georgia vào ngày 31 cùng tháng. JonBenét an nghỉ cạnh chị cùng cha khác mẹ Elizabeth Pasch Ramsey, mất trong một vụ tai nạn ô tô năm năm trước đó khi cô 22 tuổi.
Bằng chứng > Nhân chứng

Hàng xóm Scott Gibbons cho biết nửa đêm hôm đó khi nhìn từ cửa sổ nhà bếp, ông nhìn thấy bếp nhà Ramsey bật đèn sáng mờ. Hàng xóm Melody Stanton chia sẻ bà giật mình tỉnh giấc lúc nửa đêm khi nghe thấy tiếng trẻ con hét từ nhà bên.
Bằng chứng > Thư tống tiền

Patsy Ramsey báo cáo bà tìm được thư tống tiền viết tay dài hai trang rưỡi nằm ở cầu thang nhà bếp, trong đó bắt gia đình phải nộp tiền chuộc 118.000 đô la Mỹ. John chia sẻ con số này gần bằng khoản tiền thưởng Giáng Sinh mà ông nhận được năm ngoái, và rằng rất có thể ai đó ở nơi ông làm đã hãm hại con gái. Dựa vào chi tiết này, cảnh sát đã rà soát lại những nhân viên ở Access Graphics nơi John làm việc. Họ cho biết lá thư cũng có thể liên quan tới bài Thánh Vịnh thứ 118 trong đạo Thiên Chúa và đã làm việc với những người có kiến thức liên quan để điều tra thêm.
Bức thư được cho là có một vài tương đồng với lời thoại trong một số phim Ruthless People, Ransom, Escape from New York, Speed và Dirty Harry.
Thư viết dài một cách khả nghi, FBI đánh giá việc viết một lá thư tống tiền dài như vậy ở hiện trường là điều bất thường. Trong khi đó, cảnh sát nghi ngờ nó là giả vì trên thư không có bất cứ dấu vân tay nào khác ngoài của Patsy và các nhà chức trách khám nghiệm vụ việc, và trong thư, thủ phạm có vẻ sử dụng dấu câu và viết tắt một cách cố ý. Bức thư và cả bản nháp đều được viết bằng giấy bút trong nhà Ramsey. Theo báo cáo của Cục Điều tra Colorado (CBI), có những "đánh giá cho rằng người viết thư chính là Patricia Ramsey." Tuy nhiên, tất cả các thông tin trên không đi tới kết luận cuối cùng. Michael Baden, một nhân viên pháp y được cấp bằng, cho biết ông chưa từng nhìn thấy một lá thư tống tiền nào như vậy trong sự nghiệp của mình, và đánh giá nó không phải do một người lạ bên ngoài viết.
Bằng chứng > Báo 911 và tìm kiếm ban đầu

Những người được cho là có mặt trong ngôi nhà tối hôm đó chỉ có người nhà Ramsey: Patsy, John và Burke. Tuy thư tống tiền cấm liên hệ cảnh sát hay người thân, nhưng Patsy vẫn gọi cho cảnh sát lúc 5:52 phút sáng (giờ MST). Bà cũng gọi cho cả người nhà và bạn bè. Hai cảnh sát trả lời cuộc gọi 9-1-1 và tới nhà trong vòng ba phút. Họ khám xét nhanh tư gia nhưng không nhận thấy dấu hiệu đột nhập.
Cảnh sát Rick French đi xuống tầng hầm và thấy một căn phòng có cài then. Ông không mở ra vì cho rằng kẻ đột nhập phải chạy thoát qua một lối cửa mở, và nếu đã thoát ra ngoài thì không thể chốt như vậy được. Thi thể của JonBenét sau đó được tìm thấy trong phòng này.
John trong lúc này chuẩn bị tiền chuộc. Một đội khám nghiệm hiện trường được cử tới nhưng chỉ niêm phong phòng ngủ của JonBenét vì họ tin rằng cô bé bị bắt cóc, các khu vực khác của căn nhà không được niêm phong. Cùng lúc này, gia đình và người thân của Ramsey tới hỗ trợ, khiến cho hiện trường nhiều khả năng đã bị phá huỷ. Thám tử Linda Arndt tới lúc 8:00 sáng để theo dõi hung thủ nhưng không có ai nhận tiền chuộc.
Bằng chứng > Phát hiện thi thể

Lúc 13:00, Arndt đề nghị John Ramsey và Fleet White, một người bạn của gia đình, kiểm tra lại ngôi nhà xem "có gì bất thường không." Họ đi xuống tầng hầm, John mở cửa căn phòng mà French bỏ qua lúc trước và phát hiện thi thể con gái. JonBenét bị bịt miệng bằng băng dính, cổ và tay bị buộc bằng dây nylon còn thân bọc trong một chiếc chăn màu trắng. John bế con lên trên tầng, hiện trường tầng hầm sau đó được báo cáo là tiếp tục bị phá huỷ, gây khó khăn cho cảnh sát.
Nhà Ramsey cung cấp chữ viết tay, mẫu máu và tóc cho cảnh sát. John và Patsy tham gia buổi thẩm tra sơ bộ trong vòng hai giờ, Burke cũng được phỏng vấn trong vài tuần sau cái chết của em gái.