Hạm đội Biển Đen
Lịch sử > Đế quốc Nga

Hạm đội Biển Đen được thành lập vào năm 1783 theo sắc lệnh của Nữ hoàng Yekaterina II sau khi Krym sáp nhập vào Đế quốc Nga. Lực lượng nòng cốt hạm đội bao gồm các tàu từ Hạm đội Azov và Hạm đội sông Dnieper, được thành lập trong cuộc chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ từ năm 1768 đến 1774.
Ngày 13 tháng 5 năm 1783, 11 tàu từ Hạm đội Azov tiến vào vịnh Akhtiar, nằm ở bờ biển phía tây nam bán đảo Krym, nơi sau này thành phố Sevastopol được xây dựng và trở thành căn cứ chính của hạm đội, đồng thời từ năm 1804 là cảng quân sự chính. Năm 1784, 17 tàu từ Hạm đội sông Dnieper cũng đã đến đây. Để kỷ niệm sự kiện này, hàng năm vào ngày 13 tháng 5 được tổ chức là Ngày thành lập Hạm đội Biển Đen.
Năm 1785, biên chế đầu tiên Hạm đội Biển Đen đã được phê chuẩn, bao gồm 12 tàu chiến tuyến, 20 tàu hộ tống, 5 tàu hai buồm, 24 tàu vận tải và 13,500 nhân sự. Để quản lý hạm đội, một cơ quan Hải quân Biển Đen đã được thành lập tại Kherson.
Hạm đội phát triển và mở rộng nhanh chóng, và đến năm 1787, nó đã có 3 tàu chiến tuyến, 12 tàu hộ tống, 3 tàu pháo, và 28 tàu chiến khác.
Năm 1787, Đế quốc Ottoman, không chấp nhận việc mất bán đảo Crimea, đã đưa ra tối hậu thư yêu cầu Nga trả lại bán đảo. Nga từ chối yêu cầu này. Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu từ đó, trong đó Hạm đội Biển Đen đã tham gia trận chiến đầu tiên và gây ra những tổn thất lớn cho hải quân Ottoman, bất chấp ưu thế số lượng đáng kể.
Trong Chiến tranh Crimea, hải đội của Hạm đội Biển Đen đã giành được chiến thắng lẫy lừng tại vịnh Sinop (ngày 18 tháng 11 năm 1853), đánh bại 15 trong số 16 tàu chiến Ottoman. Trong cuộc phòng thủ Sevastopol, các thủy thủ Biển Đen đã lên bờ và đánh đắm tàu của mình, chiến đấu dũng cảm trên các pháo đài thành phố trong 349 ngày.
Thất bại trong Chiến tranh Crimea và các điều khoản bất lợi từ Hòa ước Paris năm 1856 đã tước đi khả năng duy trì hạm đội quân sự và các công trình phòng thủ hải quân của Nga trên Biển Đen. Tuy nhiên, sau Chiến tranh Pháp-Phổ (1870-1871), dẫn đến sự sụp đổ chế độ quân chủ Pháp, chính phủ Nga bắt đầu từng bước khôi phục sự hiện diện quân sự của mình trong khu vực.
Dù vậy, khi Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1877-1878) bùng nổ, Nga vẫn không có một hạm đội đầy đủ trên Biển Đen, rơi vào thế bất lợi so với đối thủ. Kết quả là vào tháng 5 năm 1877, một hải đội gồm 5 thiết giáp hạm Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến đến Sukhum mà không gặp trở ngại, oanh tạc mạnh mẽ và buộc quân Nga phải rút khỏi thành phố cho đến cuối tháng 8.
Trong nửa cuối những năm 1880, trong khuôn khổ chương trình đóng tàu 20 năm được chính phủ thông qua vào năm 1881, việc đóng một loạt thiết giáp hạm barbette chạy bằng hơi nước cho Hạm đội Biển Đen đã được khởi động. Từ năm 1889 đến năm 1894, các thiết giáp hạm barbette cùng loại "Ekaterina II", "Chesma", "Sinop" và "Georgy Pobedonosets" đã được đưa vào hoạt động. Năm 1892, thiết giáp hạm barbette "Dvenadtsat Apostolov" với thiết kế khác biệt cũng được hạ thủy. Đến đầu thế kỷ XX, chúng được bổ sung bởi các thiết giáp hạm tháp pháo hiện đại hơn như "Tri Sviatitelia", "Rostislav", tuần dương hạm "Pamyat Merkuriya", cùng nhiều tàu khu trục và tàu tuần dương rải mìn.
Năm 1905, hạm đội bị ảnh hưởng bởi cuộc cách mạng. Những sự kiện đáng chú ý trong giai đoạn này bao gồm cuộc nổi dậy thủy thủ trên thiết giáp hạm "Knyaz Potemkin-Tavrichesky" và cuộc khởi nghĩa Sevastopol.
Trước khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất bùng nổ, ngoài các thiết giáp hạm đã đề cập trước đó, Hạm đội Biển Đen còn có các thiết giáp hạm chạy bằng hơi nước "Panteleimon" (trước đây là "Knyaz Potemkin-Tavrichesky"), "Ioann Zlatoust" và "Evstafiy", các tuần dương hạm bọc thép "Ochakov", "Pamyat Merkuriya-II" (trước đây là "Kagul"), và "Almaz". Các thiết giáp hạm dreadnought hiện đại nhất như "Imperatritsa Mariya", "Imperator Aleksandr III", "Imperatritsa Ekaterina Velikaya" cùng các tàu ngầm và tàu khu trục lớp "Novik" đang được hoàn thiện. Đến đầu Chiến tranh Thế giới thứ nhất (1914-1918), Hạm đội Biển Đen có 46 tàu chiến thuộc các loại khác nhau (gần bằng một phần ba so với Hạm đội Baltic). Hạm đội bao gồm 7 thiết giáp hạm, 2 tuần dương hạm, 13 tàu khu trục, 13 tàu phóng lôi, 5 tàu ngầm, 3 pháo hạm, 2 tàu rải mìn, 1 tàu thông tin, cùng một số lượng lớn tàu hỗ trợ.
Trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất, Hạm đội Biển Đen là một lực lượng đáng gờm, kiểm soát toàn bộ vùng biển Đen và hỗ trợ các mặt trận Romania và Kavkaz. Trong các chiến dịch tiến vào eo biển Bosphorus và bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ, hạm đội phối hợp với không quân đã thực hiện thành công nhiều chiến dịch quân sự, đánh chìm và chiếm giữ các tàu chiến của đối phương. Đến năm 1917, Hạm đội Biển Đen đã có 177 tàu chiến, bao gồm 2 thiết giáp hạm, cùng các hạm đội vận tải, tàu ngầm và tàu phóng lôi. Tính đến ngày 1 tháng 1 năm 1917, quân số của hạm đội bao gồm 41.914 thủy thủ (theo thống kê của S. Khesin, các tác giả khác đưa ra con số khác) và 1.463 sĩ quan hải quân. Tuy nhiên, Cách mạng Tháng Hai đã gây ra một đòn giáng mạnh vào khả năng chiến đấu của hạm đội, và sau Cách mạng Tháng Mười, Hạm đội Biển Đen hoàn toàn mất khả năng chiến đấu. Đêm ngày 30 tháng 11 năm 1917, vụ sát hại sĩ quan đầu tiên bởi cấp dưới đã xảy ra, và đêm ngày 16 tháng 12 năm 1917, hai nhóm sĩ quan (15 người) đã bị thủy thủ xử bắn tại đồi Malakhov.