stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Định vị hướng ở động vật

Rùa biển được xem là loài vật có khả năng định vị hướng tốt, dù lênh đên trên khắp đại dương nhưng khi tới mùa sinh sản, chúng có thể tìm về nơi chúng sinh ra để đẻ trứng
Định vị hướng ở động vật (Animal navigation) là khả năng của nhiều loài động vật có thể tìm đường chính xác mà không cần bản đồ hoặc dùng công cụ. Những ví dụ về định vị hướng hay điều hướng ở các loài vật có thể nhận thấy ở các loài chim, như chim nhạn Bắc Cực, chim bồ câu, các loài côn trùng như bướm chúa và các loài cá như cá hồi thường xuyên hàng ngàn di cư dặm đến và đi từ khu vực sinh đẻ của chúng để đẻ trứng, và nhiều loài khác di chuyển quãng đường một cách hiệu quả. Theo kinh nghiệm dân gian, người ta có câu "lạc đường nắm đuôi chó, lạc ngõ nắm đuôi trâu" (hay "Lạc đường bắt đuôi chó, lạc ngõ bắt đuôi trâu") nói về việc khi bị mất phương hướng không có ai chỉ dẫn thì một trong những giải pháp tình huống là trông cậy vào con vật nuôi của mình.
Đại cương

Khả năng định hướng của động vật đã được Charles Darwin đề xuất vào năm 1873. Vào thế kỷ 20, Karl von Frisch đã chỉ ra rằng ong mật có thể định vị để điều hướng bằng mặt trời, bằng mô hình phân cực của bầu trời xanh và từ trường của trái đất, chúng dựa vào mặt trời khi có thể. William Tinsley Keeton đã chỉ ra rằng chim bồ câu có thể sử dụng một loạt các tín hiệu điều hướng, bao gồm mặt trời, từ trường trái đất, khứu giác và tầm nhìn. Ronald Lockley đã chứng minh rằng một con chim biển nhỏ thuộc loài Manx shearwater có thể tự định hướng và bay về nhà với tốc độ tối đa, khi được thả ra xa nhà, miễn là có thể nhìn thấy mặt trời hoặc các vì sao.
Một số loài động vật có thể tích hợp các tín hiệu của các loại khác nhau để tự định hướng và điều hướng hiệu quả. Côn trùng và chim có thể kết hợp các điểm mốc đã ghi nhớ với hướng cảm nhận (từ trường trái đất hoặc từ bầu trời) để xác định vị trí của chúng và do đó để điều hướng. Tấm bản đồ bên trong tâm trí thường được hình thành bằng cách sử dụng thị giác, nhưng các giác quan khác bao gồm khứu giác và định vị bằng tiếng vang cũng có thể được sử dụng. Khả năng định hướng của động vật hoang dã có thể bị ảnh hưởng bất lợi bởi các sản phẩm hoạt động của con người, có bằng chứng cho thấy thuốc trừ sâu có thể cản trở việc định vị hướng của ong và ánh đèn (Ô nhiễm ánh sáng) có thể gây hại cho việc điều hướng của rùa khi bơi.
Theo kinh nghiệm thì loài chó với bộ óc thông minh, tố chất đánh hơi phân biệt sự vật và định vị không gian tốt hơn loài trâu, vốn chỉ có khả năng định hướng trong phạm vi gần. Người đi cày dẫn trâu về đến làng, xuống ao rửa chân để trâu trên bờ, trâu có thể đủng đỉnh tự tìm đường về ngõ, về nhà và về chuồng nhưng nếu thả trâu giữa cánh đồng rộng, hay trên rừng, trên núi khá xa nhà thì trâu có thể hoàn toàn mất khả năng định hướng tìm lối về. Trong khi đó thì những con chó có thể lần ra đường về kể từ nơi xuất phát, có những con chó bị thất lạc ở nơi rất xa, trong nhiều ngày nhưng rồi lại thấy nó thình lình trở về, bản năng nhận biết và nhớ của hai loài vật này là không giống nhau. Một con vật thân thuộc khác cũng định vị hướng tốt là con ngựa, nó loài vật khôn ngoan, dù đi xa, thời gian qua lâu nhưng ngựa vẫn nhớ đường về nên người xưa có câu "ngựa quen đường cũ".
Chú thích

↑  Dingle, Hugh; Drake, V. Alistair (2007). “What is migration?”. BioScience. 57 (2): 113–121. doi:10.1641/B570206.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
1 2  “Tản mạn về … trâu trong tiếng Việt”. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2021.
↑  Darwin, Charles (ngày 24 tháng 4 năm 1873). “Origin of Certain Instincts”. Nature. 7 (179): 417–418. Bibcode:1873Natur...7..417D. doi:10.1038/007417a0.
↑  Keeton, William (1974) The orientational and navigational basis of homing in birds. pages 47–132 in Advances in the Study of Behavior, Vol. 5. Academic Press.
1119

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 2
Thế kỷ::  thế kỷ 11  thế kỷ 12   thế kỷ 13
Thập niên::  thập niên 1090  thập niên 1100  thập niên 1110  thập niên 1120  thập niên 1130
Năm::  1116  1117  1118  1119  1120  1121  1122
Năm 1119 là một năm trong lịch Julius.
Sinh

| --- | --- |
Lịch Gregory: 1119 MCXIX
Ab urbe condita: 1872
Năm niên hiệu Anh: 19 Hen. 1 – 20 Hen. 1
Lịch Armenia: 568 ԹՎ ՇԿԸ
Lịch Assyria: 5869
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 1175–1176
 - Shaka Samvat: 1041–1042
 - Kali Yuga: 4220–4221
Lịch Bahá’í: −725 – −724
Lịch Bengal: 526
Lịch Berber: 2069
Can Chi: Mậu Tuất (戊戌年) 3815 hoặc 3755     — đến — Kỷ Hợi (己亥年) 3816 hoặc 3756
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 835–836
Lịch Dân Quốc: 793 trước Dân Quốc 民前793年
Lịch Do Thái: 4879–4880
Lịch Đông La Mã: 6627–6628
Lịch Ethiopia: 1111–1112
Lịch Holocen: 11119
Lịch Hồi giáo: 512–513
Lịch Igbo: 119–120
Lịch Iran: 497–498
Lịch Julius: 1119 MCXIX
Lịch Myanma: 481
Lịch Nhật Bản: Gen'ei 2 (元永２年)
Phật lịch: 1663
Dương lịch Thái: 1662
Lịch Triều Tiên: 3452
682 Hagar

682 Hagar
| Tên |
| --- | --- |
Tên: Hagar
Tên chỉ định: 1909 HA; 1943 GK; 1953 VU3; 1975 VO5
Phát hiện
Người phát hiện: August Kopff
Ngày phát hiện: 17 tháng 6 năm 1909
Nơi phát hiện: Heidelberg
Thông số quỹ đạo
KNTV 18 tháng 8 năm 2005 (ngJ 2453600.5)
Độ lệch tâm (e): 0.174
Bán trục lớn (a): 2.653 ĐVTV
Cận điểm quỹ đạo (q): 2.190 ĐVTV
Viễn điểm quỹ đạo (Q): 3.115 ĐVTV
Chu kỳ quỹ đạo (P): 4.321 NJ
Độ nghiêng quỹ đạo (i): 11.491°
Kinh độ (Ω): 190.947°
Acgumen (ω): 105.059°
Độ bất thường trung bình (M): 73.688°
682 Hagar là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Eunomia. Nó được August Kopff phát hiện ngày 17.6.1909 ở Heidelberg, và được đặt theo tên Hagar, một phụ nữ trong Cựu Ước (sách Sáng thế XXI 14)
6829 Charmawidor

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: E. W. Elst
Nơi khám phá: Đài thiên văn Haute-Provence
Ngày phát hiện: 18 tháng 1 năm 1991
Tên định danh
Tên định danh: 6829
Đặt tên theo: Charles-Marie Widor
Tên định danh thay thế: 1991 BM1
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.6623190
Viễn điểm quỹ đạo: 3.0553234
Độ lệch tâm: 0.0687354
Chu kỳ quỹ đạo: 1765.5454685
Độ bất thường trung bình: 335.89765
Độ nghiêng quỹ đạo: 2.09031
Kinh độ điểm mọc: 169.43621
Góc cận điểm: 177.03334
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.2
 
6829 Charmawidor (1991 BM1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 1 năm 1991 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Haute-Provence.
531 Zerlina

531 Zerlina
| Tên |
| --- | --- |
Tên: Zerlina
Tên chỉ định: 1904 NW
Phát hiện
Người phát hiện: Max Wolf
Ngày phát hiện: 12 tháng 4 năm 1904
Nơi phát hiện: Heidelberg
Thông số quỹ đạo
KNTV 18 tháng 8 năm 2005 (ngJ 2453600.5)
Độ lệch tâm (e): 0.200
Bán trục lớn (a): 2.783 ĐVTV
Cận điểm quỹ đạo (q): 2.228 ĐVTV
Viễn điểm quỹ đạo (Q): 3.339 ĐVTV
Chu kỳ quỹ đạo (P): 4.643 NJ
Độ nghiêng quỹ đạo (i): 34.011°
Kinh độ (Ω): 197.880°
Acgumen (ω): 57.726°
Độ bất thường trung bình (M): 250.997°
531 Zerlina là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Max Wolf phát hiện ngày 12.4.1904 ở Heidelberg và được đặt theo tên nhân vật trong vở opera Don Giovanni của Mozart.
5701 Baltuck

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: C. W. Tombaugh
Nơi khám phá: Đài thiên văn Lowell
Ngày phát hiện: 16 tháng 10 năm 1929
Tên định danh
Tên định danh: 5701
Tên định danh thay thế: 1929 VS
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.2227416
Viễn điểm quỹ đạo: 3.2845508
Độ lệch tâm: 0.1928006
Chu kỳ quỹ đạo: 1669.0165028
Độ bất thường trung bình: 76.16749
Độ nghiêng quỹ đạo: 6.23513
Kinh độ điểm mọc: 35.09352
Góc cận điểm: 348.64394
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 12.7
 
5701 Baltuck (1929 VS) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1929 bởi C. W. Tombaugh ở Đài thiên văn Lowell.
6830 Johnbackus

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: S. Otomo và O. Muramatsu
Nơi khám phá: Kiyosato
Ngày phát hiện: 5 tháng 5 năm 1991
Tên định danh
Tên định danh: 6830
Đặt tên theo: John Backus
Tên định danh thay thế: 1991 JB1
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.7639677
Viễn điểm quỹ đạo: 3.5978785
Độ lệch tâm: 0.1310800
Chu kỳ quỹ đạo: 2072.1833560
Độ bất thường trung bình: 348.28976
Độ nghiêng quỹ đạo: 5.08215
Kinh độ điểm mọc: 79.62304
Góc cận điểm: 153.37114
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 12.4
 
6830 Johnbackus (1991 JB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 5 năm 1991 bởi S. Otomo và O. Muramatsu ở Kiyosato. Tên của nó được đặt để tưởng nhớ John Backus.
5705 Ericsterken

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: H. Debehogne
Nơi khám phá: Uccle
Ngày phát hiện: 21 tháng 10 năm 1965
Tên định danh
Tên định danh: 5705
Tên định danh thay thế: 1965 UA
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.7934342
Viễn điểm quỹ đạo: 2.8360962
Độ lệch tâm: 0.2252198
Chu kỳ quỹ đạo: 1286.3490530
Độ bất thường trung bình: 54.19651
Độ nghiêng quỹ đạo: 4.68674
Kinh độ điểm mọc: 2.22348
Góc cận điểm: 351.22884
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.1
 
5705 Ericsterken (1965 UA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 10 năm 1965 bởi H. Debehogne ở Uccle.
7170 Livesey

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: R. H. McNaught
Nơi khám phá: Siding Spring
Ngày phát hiện: 30 tháng 6 năm 1987
Tên định danh
Tên định danh: 7170
Tên định danh thay thế: 1987 MK
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.1997942
Viễn điểm quỹ đạo: 3.1928978
Độ lệch tâm: 0.1841573
Chu kỳ quỹ đạo: 1617.1930623
Độ bất thường trung bình: 220.22180
Độ nghiêng quỹ đạo: 12.51274
Kinh độ điểm mọc: 330.76305
Góc cận điểm: 28.52489
Đặc trưng vật lý
Suất phản chiếu hình học: 0.0998
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.30
 
7170 Livesey (1987 MK) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 6 năm 1987 bởi R. H. McNaught ở Siding Spring.
187

Về ý nghĩa số học, xem 187 (số)
Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1
Thế kỷ::  thế kỷ 1  thế kỷ 2   thế kỷ 3
Thập niên::  thập niên 160  thập niên 170  thập niên 180  thập niên 190  thập niên 200
Năm::  184  185  186  187  188  189  190
| --- | --- |
Lịch Gregory: 187 CLXXXVII
Ab urbe condita: 940
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 4937
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 243–244
 - Shaka Samvat: 109–110
 - Kali Yuga: 3288–3289
Lịch Bahá’í: −1657 – −1656
Lịch Bengal: −406
Lịch Berber: 1137
Can Chi: Bính Dần (丙寅年) 2883 hoặc 2823     — đến — Đinh Mão (丁卯年) 2884 hoặc 2824
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: −97 – −96
Lịch Dân Quốc: 1725 trước Dân Quốc 民前1725年
Lịch Do Thái: 3947–3948
Lịch Đông La Mã: 5695–5696
Lịch Ethiopia: 179–180
Lịch Holocen: 10187
Lịch Hồi giáo: 448 BH – 447 BH
Lịch Igbo: −813 – −812
Lịch Iran: 435 BP – 434 BP
Lịch Julius: 187 CLXXXVII
Lịch Myanma: −451
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 731
Dương lịch Thái: 730
Lịch Triều Tiên: 2520
Năm 187 là một năm trong lịch Julius.
Sinh

Quách Hoài
Mã Lương
Tào Phi
594 TCN

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1 TCN
Thế kỷ::  thế kỷ 7 TCN  thế kỷ 6 TCN   thế kỷ 5 TCN
Thập niên::  thập niên 610 TCN  thập niên 600 TCN  thập niên 590 TCN  thập niên 580 TCN  thập niên 570 TCN
Năm::  597 TCN  596 TCN  595 TCN  594 TCN  593 TCN  592 TCN  591 TCN
| --- | --- |
Lịch Gregory: 594 TCN DXCIII TCN
Ab urbe condita: 160
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 4157
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: −537 – −536
 - Shaka Samvat: N/A
 - Kali Yuga: 2508–2509
Lịch Bahá’í: −2437 – −2436
Lịch Bengal: −1186
Lịch Berber: 357
Can Chi: Bính Dần (丙寅年) 2103 hoặc 2043     — đến — Đinh Mão (丁卯年) 2104 hoặc 2044
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: −877 – −876
Lịch Dân Quốc: 2505 trước Dân Quốc 民前2505年
Lịch Do Thái: 3167–3168
Lịch Đông La Mã: 4915–4916
Lịch Ethiopia: −601 – −600
Lịch Holocen: 9407
Lịch Hồi giáo: 1252 BH – 1251 BH
Lịch Igbo: −1593 – −1592
Lịch Iran: 1215 BP – 1214 BP
Lịch Julius: N/A
Lịch Myanma: −1231
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: −49
Dương lịch Thái: −50
Lịch Triều Tiên: 1740
594 TCN là một năm trong lịch La Mã.
9 TCN

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1 TCN
Thế kỷ::  thế kỷ 2 TCN  thế kỷ 1 TCN   thế kỷ 1
Thập niên::  thập niên 20 TCN  thập niên 10 TCN  thập niên 0 TCN  thập niên 0  thập niên 10
Năm::  11 TCN  10 TCN  9 TCN  8 TCN  7 TCN  6 TCN  5 TCN
| --- | --- |
Lịch Gregory: 8 TCN VII TCN
Ab urbe condita: 746
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 4743
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 49–50
 - Shaka Samvat: N/A
 - Kali Yuga: 3094–3095
Lịch Bahá’í: −1851 – −1850
Lịch Bengal: −600
Lịch Berber: 943
Can Chi: Nhâm Tý (壬子年) 2689 hoặc 2629     — đến — Quý Sửu (癸丑年) 2690 hoặc 2630
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: −291 – −290
Lịch Dân Quốc: 1919 trước Dân Quốc 民前1919年
Lịch Do Thái: 3753–3754
Lịch Đông La Mã: 5501–5502
Lịch Ethiopia: −15 – −14
Lịch Holocen: 9993
Lịch Hồi giáo: 648 BH – 647 BH
Lịch Igbo: −1007 – −1006
Lịch Iran: 629 BP – 628 BP
Lịch Julius: 8 TCN VII TCN
Lịch Myanma: −645
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 537
Dương lịch Thái: 536
Lịch Triều Tiên: 2326
Năm 9 TCN là một năm trong lịch Julius.
Sinh

Hán Bình Đế, vị vua thứ 13 nhà Tây Hán của Trung Quốc (mất 5 CN)
Đỗ Duy Trung

| Đỗ Duy Trung> Thông tin cá nhân |
| --- | --- |
Sinh: 
Ngày sinh: không rõ
Nơi sinh: Bắc Giang
 
Mất: 1428
Giới tính: nam
Nghề nghiệp: chính khách
x • t • 
Đỗ Duy Trung (杜維忠, ?-1428) là tướng người Việt hợp tác với quân Minh thời kỳ Bắc thuộc lần thứ tư trong lịch sử Việt Nam. Theo sách Đại Việt thông sử, Đỗ Duy Trung người xã Nhuệ Chiết, huyện Ma Khê, phủ Tam Giang, thuộc tỉnh Bắc Giang[cần dẫn nguồn], Việt Nam.
Thời thuộc Minh

Đỗ Duy Trung vốn là tướng nhà Trần và sau đó phục vụ cho nhà Hồ. Từ thời nhà Trần sang thời nhà Hồ, ông đều giữ chức chủ bạ huyện Ma Khê. Năm 1406, khi quân Minh sang đánh, Đỗ Duy Trung ra hàng, được phong làm Tri phủ Hoá châu.
Do những đóng góp với quân Minh trong việc bảo vệ Hoá châu, Duy Trung được thăng chức Tri phủ Tam Giang.
Khi Giản Định Đế nhà Hậu Trần khởi binh chống quân Minh và tiến ra bắc, nhiều nơi hưởng ứng. Duy Trung vẫn chống lại, giữ thành Tam Giang cố thủ, quân Hậu Trần không hạ được thành. Vì vậy sau khi nhà Hậu Trần thất bại, Duy Trung được vua Minh Thành Tổ ban tỉ thư và dải lụa khen thưởng.
Năm 1416, Duy Trung sang chầu Minh Thành Tổ ở Yên Kinh, được thăng chức Hữu tham chính ở ty Bố chính thuộc Giao Chỉ, vẫn coi việc phủ Tam Giang.
Cuối năm 1427, khi viện binh của Liễu Thăng và Mộc Thạnh bị đánh tan, Vương Thông buộc phải giảng hoà rút về, Đỗ Duy Trung mới chịu đầu hàng Lê Lợi.
Thời Lê

Lê Lợi tha tội cho Đỗ Duy Trung. Tuy nhiên, ông vẫn không phục, liên kết với những người từng hợp tác với quân Minh trước đây như Trần Phong, Lương Nhữ Hốt để chống lại.
Tháng 8 năm 1428, Đỗ Như Trung cùng Trần Phong và Lương Nhữ Hốt lại mưu phản, bị thủ hạ đi tố cáo. Lê Thái Tổ bèn bắt 3 người cầm đầu này giết chết, sau đó hạ chiếu tha hết cho các thủ hạ.
Chú thích

↑  Việt Nam sử lược/Quyển I/Phần III/Chương XIII
5951 Alicemonet

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Bowell, E.
Nơi khám phá: Flagstaff
Ngày phát hiện: 7 tháng 10 năm 1986
Tên định danh
Tên định danh: 5951
Tên định danh thay thế: 1986 TZ1
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.7160296
Viễn điểm quỹ đạo: 2.6774532
Độ lệch tâm: 0.2188295
Chu kỳ quỹ đạo: 1189.2326872
Độ bất thường trung bình: 227.06952
Độ nghiêng quỹ đạo: 5.37269
Kinh độ điểm mọc: 88.44214
Góc cận điểm: 286.15278
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.5
 
5951 Alicemonet (1986 TZ1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 10 năm 1986 bởi Edward L. G. Bowell ở Flagstaff. Nó được đặt theo tên Alice Kay Monet (née Babcock), nhà thiên văn học người Mỹ.
441

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1
Thế kỷ::  thế kỷ 4  thế kỷ 5   thế kỷ 6
Thập niên::  thập niên 420  thập niên 430  thập niên 440  thập niên 450  thập niên 460
Năm::  438  439  440  441  442  443  444
Năm 441 là một năm trong lịch Julius.
Sinh

| --- | --- |
Lịch Gregory: 441 CDXLI
Ab urbe condita: 1194
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 5191
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 497–498
 - Shaka Samvat: 363–364
 - Kali Yuga: 3542–3543
Lịch Bahá’í: −1403 – −1402
Lịch Bengal: −152
Lịch Berber: 1391
Can Chi: Canh Thìn (庚辰年) 3137 hoặc 3077     — đến — Tân Tỵ (辛巳年) 3138 hoặc 3078
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 157–158
Lịch Dân Quốc: 1471 trước Dân Quốc 民前1471年
Lịch Do Thái: 4201–4202
Lịch Đông La Mã: 5949–5950
Lịch Ethiopia: 433–434
Lịch Holocen: 10441
Lịch Hồi giáo: 187 BH – 186 BH
Lịch Igbo: −559 – −558
Lịch Iran: 181 BP – 180 BP
Lịch Julius: 441 CDXLI
Lịch Myanma: −197
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 985
Dương lịch Thái: 984
Lịch Triều Tiên: 2774
8652 Acacia

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: E. W. Elst
Nơi khám phá: Đài thiên văn Nam Âu
Ngày phát hiện: 2 tháng 3 năm 1990
Tên định danh
Tên định danh: 8652
Đặt tên theo: Acacia
Tên định danh thay thế: 1990 EA5
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.0483088
Viễn điểm quỹ đạo: 2.8864772
Độ lệch tâm: 0.1698490
Chu kỳ quỹ đạo: 1415.6500824
Độ bất thường trung bình: 146.32458
Độ nghiêng quỹ đạo: 1.85250
Kinh độ điểm mọc: 302.73719
Góc cận điểm: 350.44235
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.0
 
8652 Acacia (1990 EA5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 3 năm 1990 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.
8703 Nakanotadao

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: T. Kobayashi
Nơi khám phá: Oizumi
Ngày phát hiện: 15 tháng 12 năm 1993
Tên định danh
Tên định danh: 8703
Tên định danh thay thế: 1993 XP1
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.2293811
Viễn điểm quỹ đạo: 2.4243345
Độ lệch tâm: 0.0418920
Chu kỳ quỹ đạo: 1296.4422994
Độ bất thường trung bình: 317.58447
Độ nghiêng quỹ đạo: 5.01189
Kinh độ điểm mọc: 151.70279
Góc cận điểm: 16.33502
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.4
 
8703 Nakanotadao (1993 XP1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 12 năm 1993 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.
Anna Komnene

| Anna Komnene> Thông tin chung |
| --- | --- |
Sinh: 1 tháng 12, 1083 Phòng Porphyra, Đại Cung điện Constantinopolis, Constantinopolis, Đế quốc Đông La Mã
Mất: 1153 (70 tuổi) Tu viện Kecharitomene, Constantinopolis, Đế quốc Đông La Mã
Phối ngẫu: Nikephoros Bryennios Trẻ
Hậu duệ: Alexios Komnenos, Megas doux Ioannes Doukas Eirene Doukaina Maria Bryennaina Komnene
Hoàng tộc: Nhà Komnenos
Thân phụ: Alexios I Komnenos
Thân mẫu: Eirene Doukaina
Anna Komnene (tiếng Hy Lạp: Ἄννα Κομνηνή, Ánna Komnēnḗ; 1 tháng 12, 1083 – 1153), thường được Latinh hóa thành Anna Comnena, là một công chúa, học giả, bác sĩ, quản lý bệnh viện và nhà sử học Đông La Mã. Bà là con gái của Hoàng đế Đông La Mã Alexios I và Hoàng hậu Eirene Doukaina. Bà chính là tác giả của Alexiad, một tập tài liệu kể về triều đại của phụ hoàng, mà điểm độc đáo ở chỗ do một công chúa viết về cha mình.
Thuở thiếu thời

Công chúa Anna chào đời vào ngày 1 tháng 12 năm 1083  tại Phòng Porphyra thuộc Hoàng cung Constantinopolis và do đó nghiễm nhiên trở thành một porphyrogenita. Bà lưu ý về di sản đế chế trong tập sử liệu Alexiad bằng cách nói rằng mình đã "sinh ra và lớn lên trong màu áo tía." Anna là người lớn nhất trong số bảy đứa con; những người em còn lại (theo thứ tự) là Maria, Ioannes II, Andronikos, Isaakios, Eudokia và Theodora, nhưng bà vẫn là người được phụ hoàng yêu thương nhất. Trong Alexiad, Anna nhấn mạnh tình cảm của mình đối với song thân trong mối quan hệ giữa bà với Alexios và Eirene. Anna ghi chép trong Alexiad lúc mình còn nhỏ đã được nuôi dưỡng bởi chính tay cựu Hoàng hậu Maria xứ Alania, mẹ của vị hôn phu đầu tiên của Anna, Konstantinos Doukas. Trên thực tế việc Anna được mẹ chồng tương lai nuôi dạy khá phổ biến đối với truyền thống đương thời.
Giáo dục

Anna viết phần đầu trong quyển Alexiad về quá trình giáo dục của mình, nhấn mạnh đến trải nghiệm của bà về văn học, tiếng Hy Lạp, thuật hùng biện và khoa học. Bà còn được gia sư dạy kèm các môn học bao gồm thiên văn học, y học, sử học, quân sự, địa lý và toán học. Việc Anna chú ý đến chuyện học hành của mình qua lời một học giả thời Trung Cổ là Niketas Choniates, rằng Anna "hăng hái dành hầu hết thời gian vào triết học, nữ hoàng của tất cả các khoa học, và được rèn luyện trong mọi lĩnh vực." Quan niệm của Anna về việc giáo dục của mình đã được trình bày trong bản di chúc của bà, thể hiện lòng tin của song thân cho phép bà tiếp nhận một nền giáo dục tương xứng với địa vị của mình. Di chúc này trái ngược với một bài điếu văn về tang lễ của Anna do người cùng thời với bà là Georgios Tornikes viết nên. Trong bài điếu văn của mình, ông nói rằng bà phải lén đọc những bài thơ cổ xưa như Odyssey bởi vì cha mẹ bà không tán thành việc tiếp xúc với đa thần giáo và những "kỳ công nguy hiểm" khác vốn được xem là "gây hại" với nam giới và "quá xảo quyệt" với phụ nữ. Tornikes tiếp tục nói rằng Anna đã "làm tăng thêm sự yếu đuối trong tâm hồn mình" và nghiên cứu thơ ca "từng chút một để tránh bị cha mẹ mình phát hiện."
Hôn nhân

Theo đúng tập tục dành cho tầng lớp quý tộc thời Trung Cổ, Anna đã được đính hôn ở tuổi vị thành niên. Bà sẽ lấy Konstantinos Doukas, con trai của Hoàng đế Mikhael VII và Hoàng hậu Maria xứ Alania. Bởi vì vào lúc làm lễ đính hôn Hoàng đế Alexios I không có con trai, chàng trai trẻ Konstantinos được phong làm đồng hoàng đế của Đế quốc Đông La Mã. Em trai của Anna là Ioannes chào đời vào năm 1087, và Konstantinos đã để mất quyền thừa kế ngai vàng. Ông qua đời ngay sau đó.
Năm 1097, Anna Komnene vừa tròn 14 tuổi đã kết hôn với Caesar Nikephoros Bryennios Trẻ. Nikephoros Bryennios là con trai của một danh gia vọng tộc đã từng tranh chấp ngôi vua trước khi Alexios I đăng quang đế vị. Nikephoros còn là một chính khách, tướng lĩnh và nhà sử học nổi tiếng. Anna tuyên bố rằng cuộc hôn nhân này là một sự kết hợp chính trị chứ không phải là vì tình yêu thực sự. Tuy vậy, phần lớn nó đã chứng tỏ đây là một sự kết hợp thành công trong bốn mươi năm và hai người có với nhau bốn đứa con gồm:
Alexios Komnenos, megas doux (khoảng 1102 – khoảng 1161/1167)
Ioannes Doukas (khoảng 1103 – sau 1173)
Eirene Doukaina (khoảng 1105 – ?)
Maria Bryennaina Komnene (khoảng 1107 – ?)
Anna đã chứng minh là mình có khả năng không chỉ ở cấp độ trí tuệ mà còn trong những vấn đề thiết thực. Phụ hoàng đã giao cho bà phụ trách một bệnh viện lớn và cô nhi viện mà ông xây dựng để cho bà quản lý tại kinh thành Constantinopolis. Anna từng đứng ra giảng dạy y khoa tại bệnh viện này, cũng như tại các bệnh viện và cô nhi viện khác. Bà được xem là một chuyên gia về bệnh gút. Anna đã ra sức điều trị cho cha mình trong giờ phút lâm chung của ông.