stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hokkaidō Shinkansen

Sơ đồ thể hiện thời gian của hành trình giữa
Tokyo và Sapporo khi tuyến Hokkaido Shinkansen được kéo dài. Thời điểm thay đổi từ 2015 sang 2016, và 2020 đến 2030.
Lối vào hầm Seikan phía Honshu. Đường rây được mở nối thêm thanh rộng bên ngoài để phù hợp với chuẩn Hokkaido Shinkansen.
Hokkaido Shinkansen (北海道新幹線, Hokkaidō Shinkansen?, Bắc Hải Đạo tân cán tuyến) là một tuyến shinkansen của Nhật Bản, nối tỉnh Aomori trên đảo Honshu với vùng Hokkaido qua đường hầm Seikan. Công trình bắt đầu xây dựng tháng 5 năm 2005 nối Shin-Aomori với Shin-Hakodate-Hokuto, và chính thức đưa vào hoạt động từ ngày 26 tháng 3 năm 2016. Tuyến nối với ga Sapporo dự kiến hoạt động năm 2030. Tuyến này do JR Hokkaido vận hành.
Các ga

| Ga | Tiếng Nhật | Khoảng cách (km) | Chuyển chuyến | Vị trí | Vị trí |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Hoạt động ngày 26 tháng 3 năm 2016
| Shin-Aomori | 新青森 | 0.0 | Ōu Main Line, Tohoku Shinkansen | Aomori | Aomori |
| Okutsugaru-Imabetsu | 奥津軽いまべつ | 38.5 | Tsugaru Line (Tsugaru-Futamata) Tsugaru-Kaikyō Line | Imabetsu | Aomori |
Đường hầm Seikan
| Kikonai | 木古内 | 113.3 | Esashi Line, Kaikyō Line | Kikonai | Hokkaido |
| Shin-Hakodate-Hokuto | 新函館北斗 | 148.9 | Hakodate Main Line | Hokuto | Hokkaido |
Đang xây dựng. Dự kiến hoạt động năm 2030
| Shin-Yakumo | 新八雲 | 203.0 |  | Yakumo | Hokkaido |
| Oshamambe | 長万部 | 236.1 | Hakodate Main Line, Muroran Main Line | Oshamambe | Hokkaido |
| Kutchan | 倶知安 | 290.2 | Hakodate Main Line | Kutchan | Hokkaido |
| Shin-Otaru | 新小樽 | 328.2 |  | Otaru | Hokkaido |
| Sapporo | 札幌 | 360.2 | Chitose Line, Hakodate Main Line, Sasshō Line (Gakuen-Toshi Line) Namboku Line, Tōhō Line | Kita-ku, Sapporo | Hokkaido |
Hylaeus major

| Hylaeus major> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Colletidae
Phân họ (subfamilia): Hylaeinae
Chi (genus): Hylaeus
Loài (species): H. major
Danh pháp hai phần
Hylaeus major (Strand, 1912) 
Hylaeus major là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1912.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Hulaginakoppa, Kalghatgi

| Hulaginakoppa |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Dharwad
Thành phố/thị trấn: Kalghatgi
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Hulaginakoppa là một làng thuộc tehsil Kalghatgi, huyện Dharwad, bang Karnataka, Ấn Độ.
Noctua warreni

| Noctua warreni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Noctua
Loài (species): N. warreni
Danh pháp hai phần
Noctua warreni Lödl, 1987 
Noctua warreni là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Estheria latigena

| Estheria latigena> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Estheria
Loài (species): E. latigena
Danh pháp hai phần
Estheria latigena
Estheria latigena là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Casiguran, Sorsogon

Bản đồ Sorsogon với vị trí của Casiguran
Casiguran là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Sorsogon, Philippines. This town is on the bờ biển của Sorsogon Bay. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 32.842 người trong.
Barangay

Casiguran được chia thành 25 barangay.
| --- | --- |
 Adovis (Pob.)  boton  Burgos  Casay  Cawit  Central (Pob.)  Colambis  Escuala  Cogon  Inlagadian  Lungib  Mabini  Ponong :  Rizal  San Antonio (Boho)  San Isidro  San Juan  San Pascual  Santa Cruz  Somal-ot (Pob.)  Tigbao  Timbayog (Pob.)  Tiris  Trece Martirez  Tulay
Titanio schrankiana

| Titanio schrankiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Titanio
Loài (species): T. schrankiana
Danh pháp hai phần
Titanio schrankiana
Titanio schrankiana là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Hatsuyuki (tàu khu trục Nhật) (1928)

| --- | --- |
Tàu khu trục Hatsuyuki
Lịch sử
Nhật Bản
Xưởng đóng tàu:  Xưởng hải quân Maizuru
Số hiệu xưởng đóng tàu:  Tàu khu trục số 37
Đặt lườn:  12 tháng 4 năm 1927
Hạ thủy:  29 tháng 9 năm 1928
Hoạt động:  30 tháng 3 năm 1929
Xóa đăng bạ:  5 tháng 10 năm 1943
Số phận:  Bị không kích đánh chìm ngày 17 tháng 7 năm 1943 tại Shortland 06°50′N 155°47′Đ﻿ / ﻿6,833°N 155,783°Đ﻿ / -6.833; 155.783
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Lớp tàu khu trục Fubuki
Trọng tải choán nước:  1.750 tấn (tiêu chuẩn) 2.050 tấn (tái tạo)
Chiều dài:  115,3 m (378 ft) (mực nước) 118,4 m (388 ft 6 in) (chung)
Sườn ngang:  10,4 m (34 ft 1 in)
Mớn nước:  3,2 m (10 ft 6 in)
Động cơ đẩy:  2 × turbine hộp số Kampon 4 × nồi hơi 2 × trục công suất 50.000 mã lực (37,3 MW)
Tốc độ:  70 km/h (38 knot)
Tầm xa:  9.200 km ở tốc độ 26 km/h (5,000 hải lý ở tốc độ 14 knot)
Thủy thủ đoàn tối đa:  219
Vũ khí:  6 × hải pháo 127 mm (5 inch)/50 caliber Kiểu 3 (3×2) 2 × súng máy 13 mm Kiểu 93 (2×1) 9 × ống phóng ngư lôi 610 mm (24 in) (3×3) 18 × ngư lôi Kiểu 91 18 × mìn sâu
Hatsuyuki (tiếng Nhật: 初雪) là một tàu khu trục hạng nhất của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, thuộc lớp Fubuki bao gồm hai mươi bốn chiếc, được chế tạo sau khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất kết thúc. Khi được đưa vào hoạt động, những con tàu này là những tàu khu trục mạnh mẽ nhất thế giới. Chúng phục vụ như những tàu khu trục hàng đầu trong những năm 1930, và tiếp tục là những vũ khí lợi hại trong cuộc Chiến tranh Thái Bình Dương. Hatsuyuki là một cựu binh của nhiều trận hải chiến trong những năm đầu tiên của chiến tranh, và đã bị không kích đánh chìm ngày 17 tháng 7 năm 1943 tại đảo Shortland trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.
Thiết kế và chế tạo

Việc chế tạo lớp tàu khu trục Fubuki tiên tiến được chấp thuận vào năm tài chính 1923 như một phần của chương trình có tham vọng cung cấp cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản một ưu thế về chất lượng so với những tàu chiến hiện đại nhất của thế giới. Khả năng thể hiện của lớp Fubuki là một bước nhảy vọt so với các thiết kế tàu khu trục trước đó, nên chúng được gọi là các "tàu khu trục đặc biệt" (tiếng Nhật: 特型 - Tokugata). Kích thước lớn, động cơ mạnh mẽ, tốc độ cao, bán kính hoạt động lớn và vũ khí trang bị mạnh chưa từng có khiến cho các tàu khu trục này có được hỏa lực tương đương nhiều tàu tuần dương hạng nhẹ của hải quân các nước khác. Hatsuyuki được chế tạo tại Xưởng hải quân Maizuru, được đặt lườn vào ngày 12 tháng 4 năm 1926. Nó được hạ thủy vào ngày 29 tháng 9 năm 1928 và đưa ra hoạt động vào ngày 30 tháng 3 năm 1929. Nguyên được dự định mang số hiệu đơn giản là "Tàu khu trục số 37", nó được hoàn tất dưới tên gọi Hatsuyuki.
Danh sách thuyền trưởng

Trung tá Saburo Ishibashi (sĩ quan trang bị trưởng): 10 tháng 12 năm 1928 - 30 tháng 3 năm 1929
Trung tá Saburo Ishibashi: 30 tháng 3 năm 1929 - 30 tháng 10 năm 1929
Trung tá Ichiro Fukuhara: 30 tháng 10 năm 1929 - 1 tháng 12 năm 1930
Thiếu tá Kinnosuke Kuwahara: 1 tháng 12 năm 1930 - 1 tháng 12 năm 1931
Trung tá Hachiro Naotsuka: 1 tháng 12 năm 1931 - 11 tháng 1 năm 1932
Thiếu tá Yoshio Kanemasu: 11 tháng 1 năm 1932 - 16 tháng 5 năm 1932
Lực lượng dự bị: 16 tháng 5 năm 1932 - 1 tháng 7 năm 1932
Trung tá Jihei Yamaguchi: 1 tháng 7 năm 1932 - 1 tháng 11 năm 1933
Trung tá Sojiro Hisamune: 1 tháng 11 năm 1933 - 15 tháng 1 năm 1935
Trung tá Michio Sugimoto: 15 tháng 1 năm 1935 - 1 tháng 4 năm 1935
Thiếu tá Yonejiro Kusou: 1 tháng 4 năm 1935 - 11 tháng 3 năm 1936
Thiếu tá Nobuki Ogawa: 11 tháng 3 năm 1936 - 15 tháng 6 năm 1936
Thiếu tá Itsumi Shimizu: 15 tháng 6 năm 1936 - 1 tháng 12 năm 1937
Thiếu tá Sadatoshi Hirose: 1 tháng 12 năm 1937 - 25 tháng 6 năm 1938
Thiếu tá Zenji Ichimon: 25 tháng 6 năm 1938 - 1 tháng 12 năm 1938
Thiếu tá WakVào    ito Yamakuma: 1 tháng 12 năm 1938 - 1 tháng 12 năm 1939; thăngTrung tá 15 tháng 11 năm 1939
Thiếu tá Tooru Iwahashi: 1 tháng 12 năm 1939 - 20 tháng 8 năm 1941; thăng Trung tá 15 tháng 11 năm 1940
Thiếu tá Junnari Kamiura: 20 tháng 8 năm 1941 - 12 tháng 5 năm 1942
Thiếu tá Tatsuya Yamaguchi: 12 tháng 5 năm 1942 - 20 tháng 5 năm 1943
Thiếu tá Yoshiro Sugihara: 20 tháng 5 năm 1943 - 17 tháng 7 năm 1943
Noctua xanthostaxis

| Noctua xanthostaxis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Noctua
Loài (species): N. xanthostaxis
Danh pháp hai phần
Noctua xanthostaxis Lempke, 1962 
Noctua xanthostaxis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Goniophthalmus halli

| Goniophthalmus halli> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Goniophthalmus
Loài (species): G. halli
Danh pháp hai phần
Goniophthalmus halli
Goniophthalmus halli là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Nothobranchius palmqvisti

| Nothobranchius palmqvisti |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Cyprinodontiformes
Họ (familia): Aplocheilidae
Chi (genus): Nothobranchius
Loài (species): N. palmqvisti
Danh pháp hai phần
Nothobranchius palmqvisti (Lönnberg, 1907) 
Nothobranchius palmqvisti là một loài cá thuộc họ Aplocheilidae. Nó được tìm thấy ở Kenya và Tanzania. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là swamps and intermittent đầm lầy nước ngọt.
Chikkaguttahalli, Mulbagal

| Chikkaguttahalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Kolar
Thành phố/thị trấn: Mulbagal
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Chikkaguttahalli là một làng thuộc tehsil Mulbagal, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Nothobranchius neumanni

| Nothobranchius neumanni> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Cyprinodontiformes
Họ (familia): Aplocheilidae
Chi (genus): Nothobranchius
Loài (species): N. neumanni
Danh pháp hai phần
Nothobranchius neumanni (Hilgendorf, 1905) 
Nothobranchius neumanni là một loài cá thuộc họ Aplocheilidae, được Hilgendorf miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1905. Đây là loài đặc hữu của Tanzania. Môi trường sống tự nhiên phổ biến của chúng là sông có nước theo mùa, đầm lầy nước ngọt. Nothobranchius neumanni đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Cẩm liên

| Shorea siamensis> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Dipterocarpaceae
Chi (genus): Shorea
Loài (species): S. siamensis
Danh pháp hai phần
Shorea siamensis Miq. 
Cẩm liên (danh pháp khoa học: Shorea siamensis; tiếng Anh thường gọi là Dark Red Meranti, Light Red Meranti, hoặc Red Lauan) là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Indonesia, Malaysia, Myanma, và Thái Lan.
Noctua tirrenica

| Noctua tirrenica |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Noctua
Loài (species): N. tirrenica
Danh pháp hai phần
Noctua tirrenica Biebinger, Speidel & Hanigk, 1983 
Noctua tirrenica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  “Fauna Europaea”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2014.
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Goniophthalmus rufescens

| Goniophthalmus rufescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Goniophthalmus
Loài (species): G. rufescens
Danh pháp hai phần
Goniophthalmus rufescens
Goniophthalmus rufescens là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Titanio tarraconensis

| Titanio tarraconensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Titanio
Loài (species): T. tarraconensis
Danh pháp hai phần
Titanio tarraconensis
Titanio tarraconensis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Nhân tố sinh thái

Các thực thể ảnh hưởng đến người là nhân tố sinh thái, gồm nhóm vô sinh (không khí, nước,...) và hữu sinh (muỗi, cây cỏ,...).
Nhân tố sinh thái là nhân tố ở môi trường có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến quá trình sống của sinh vật. Đây là một khái niệm trong sinh thái học, ở các ngôn ngữ khác được gọi là "ecological factor" (tiếng Anh), "facteur écologique" (tiếng Pháp),... đều dùng để chỉ một hay nhiều nhân tố (hoặc yếu tố) ở môi trường sống có tác động đến một hay nhiều sinh vật, còn gọi là nhân tố môi trường (environmental factor).
Các loại

Các nhân tố sinh thái là những nhân tố tạo nên môi trường sống của sinh vật, có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp tới sinh vật, được chia thành hai nhóm: nhóm các nhân tố vô sinh (vật lí, hóa học) và nhóm các nhân tố hữu sinh (người, sinh vật). Do đó, một hệ sinh thái bao giờ cũng gồm thành phần vô sinh và thành phần hữu sinh.
a. Thành phần vô sinh của một quần xã bao gồm tất cả các nhân tố không sống, thường gọi là sinh cảnh (biotope) hay môi trường vật lí của quần xã. Thành phần này có thể gồm:
-     Các chất vô cơ (nước, các loại khí như CO2, O2, N2, các loại muối v.v), ánh sáng, nhiệt độ, v.v. trong đó, các nhân tố khí hậu (chủ yếu là ánh sáng, nhiệt độ, ẩm độ v.v) có ảnh hưởng rất mạnh tới quần xã lên cả sinh cảnh
-     Các chất hữu cơ không trong cơ thể sinh vật đang sống, như mùn, chất bã, chất thải hữu cơ, các chất trong những vật thể rơi rụng (lá rơi, lông rụng, xác rắn lột) … có thể chứa prôtêin, lipid, cacbôhyđrat.v.v. Ở đây gọi tắt là "mùn, bã".
b. Thành phần hữu sinh là quần xã sinh vật, gồm 3 nhóm:  sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân giải.
-     Sinh vật sản xuất phổ biến là thực vật có khả năng quang hợp gồm cây xanh (trên cạn) và các loại tảo (dưới nước), ngoài ra còn một số loài vi khuẩn quang hợp và hóa hợp.
-     Sinh vật tiêu thụ gồm hầu hết sinh vật dị dưỡng, chủ yếu và phổ biến nhất là các động vật, gồm 3 loại:
+       động vật ăn thực vật (thường gọi là động vật ăn cỏ);
+       động vật ăn động vật (thường gọi là động vật ăn thịt);
+       động vật ăn "mùn, bã" (như bọ hung, giun đất).
-   Sinh vật phân giải (chủ yếu là nấm và nhiều loài vi khuẩn) là các sinh vật dị dưỡng, sống nhờ bằng chất hữu cơ "mùn, bã" có sẵn đồng thời phân hủy chất hữu cơ thành chất vô cơ, trả lại sinh cảnh.
Trong một hệ sinh thái, thành phần vô sinh và thành phần hữu sinh bao giờ cũng tương tác chặt chẽ với nhau.
Đối với sự sống còn của một sinh vật, các nhà khoa học phân chia các nhân tố sinh thái thành hai nhóm: các nhân tố thiết yếu và các nhân tố ảnh hưởng.
-   Nhóm thiết yếu gồm các nhân tố không thể thiếu đối với sự tồn tại, sinh trưởng, phát triển và sinh sản của sinh vật. Các nhân tố này thay đổi tuỳ loài. Ví dụ: oxy, nước, thức ăn,... với người; cacbônic, muối khoáng,... với cây xanh.
-   Nhóm ảnh hưởng là không bắt buộc phải cần cho sự sống còn của loài, nhưng có thể gây biến đổi mạnh mẽ ở sinh vật, như tia phóng xạ, hoá chất.
Vai trò

Các nhân tố thiết yếu có vai trò sống còn đối với sinh vật, tạo thành ổ sinh thái của loài.
Các nhân tố ảnh hưởng có thể gây đột biến. Kiểu gen của một sinh vật được biểu hiện thành kiểu hình thông qua một loạt tác động phức tạp trong đó có chịu nhiều tác động của nhân tố ảnh hưởng. Ở mức tác động nhẹ, một kiểu hình (hoặc một tính trạng) có thể thay đổi và đo lường được, chẳng hạn như màu da. Ngoài ra, các nhân tố ảnh hưởng còn gây rối loạn di truyền, điển hình là các chất độc (toxins), sinh vật gây bệnh, phóng xạ. Ở người, rất nhiều chất gia dụng có trong hầu hết tất cả các sản phẩm chăm sóc cá nhân và chất tẩy rửa thông thường có thể gây nhiều bệnh không di truyền hoặc gây đột biến. Nhiều loại ung thư, hen phế quản thường liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng. Ngay cả trạng thái tinh thần mất cân bằng có thể gây tự kỷ (autism). Duy trì trạng thái khỏe mạnh, chế độ ăn uống thích hợp, giảm thiểu rượu và bỏ thuốc lá làm giảm nguy cơ phát triển bệnh.
Exposome

Exposome là một khái niệm khá mới, liên quan tới tác động của những nhân tố sinh thái với môi trường sống của con người và Y học.
Exposome bao gồm tập hợp các yếu tố xuất hiện khi con người tiếp xúc với môi trường ngoài, nghĩa là những yếu tố phái sinh, ngoài nhiễm sắc thể, không do di truyền, bổ sung cho bộ gen mà bố mẹ truyền cho, kể từ khi là hợp tử cho đến khi chết. Khái niệm này lần đầu tiên được đề xuất bởi nhà dịch tễ học ung thư Christopher Paul Wild, vào năm 2005  trong một bài báo có tựa đề "Bổ sung bộ gen với exposome: thách thức nổi bật của phép đo tiếp xúc với môi trường ở dịch tễ học phân tử". Vấn đề này đã gây thảo luận sôi nổi với nhiều quan điểm khác nhau kéo dài hơn chục năm nay. Theo nghĩa này, exposome có thể diễn đạt ra tiếng Việt là "thể ngoại" (ngoài nhiễm sắc thể) hoặc "thể phơi nhiễm".
Wild cho rằng: "... exposome gồm tất cả những chất sống hình thành khi tiếp xúc với môi trường ngoài, bao gồm cả tác động ngoại cảnh lẫn lối sống cá nhân". Các tác động của nhân tố sinh thái gây ra những "cảm biến" cá nhân, dấu ấn sinh học hình thành trong cơ thể. Nghĩa là một đứa trẻ ở trong bụng của người mẹ nghiện rượu và hay hút thuốc lá sẽ có những "thể phơi nhiễm" khác với đứa trẻ của người mẹ bình thường.
Buôn Trấp

Buôn Trấp là thị trấn huyện lỵ của huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.
Địa lý

Thị trấn Buôn Trấp có vị trí địa lý:
Phía nam giáp xã Bình Hòa và xã Quảng Điền
Phía bắc giáp xã Ea Na và xã Ea Bông
Phía tây giáp tỉnh Đắk Nông
Phía đông giáp xã Băng Adrênh.
Hành chính

Thị trấn Buôn Trấp được chia thành 8 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, Buôn Trấp, 5 thôn: 1, 2, Quỳnh Tân 1, Quỳnh Tân 2, Quỳnh Tân 3 và 2 buôn: Ê Căm, Rung.
Lịch sử

Trước năm 1975, vùng này thuộc thị xã Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, chỉ có ba buôn người Êđê là Buôn Trấp nằm gần sát bờ sông Srêpốk, sau này gọi là sông Krông Ana, 2 buôn còn lại là Ê Căm và Rung nằm gần nhau.
Ngày 5 năm 3 năm 1977, theo quyết định số 14/TC Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Đắk Lắk về điều chỉnh địa giới và thành lập 3 xã mới của thị xã Buôn Ma Thuột, thành lập các xã Ea Bông, Ea Na và Quảng Điền. Địa bàn thị trấn hiện nay thuộc xã Ea Bông.
Ngày 19 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 75/HĐBT về việc phân vạch địa giới của huyện và thị xã Buôn Ma Thuột, thành lập huyện Krông Ana. Địa bàn thị trấn vẫn thuộc xã Ea Bông thuộc huyện Krông Ana.
Ngày 6 tháng 3 năm 1984, theo Quyết định số 35-QĐ/HĐBT của Hội đồng bộ trưởng, tách xã Ea Bông thành 3 đơn vị hành chính: xã Ea Bông, xã Dur Kmăl và thị trấn Buôn Trấp.
Địa bàn thị trấn mới gồm 3 buôn trước đó đến thời điểm trước và sau với chính sách di cư đi kinh tế mới, dân cư đến lập nghiệp ở đây, đầu tiên là người trong tỉnh như người dân tộc Mường ở khu Hòa Bình thuộc xã Hòa Thắng, thị xã Buôn Ma Thuột đến định cư gần sông làm lúa nước, thành lập thôn Phú Đức. Những người gốc Huế từ vùng Đạt Lý (nay thuộc xã Hòa Thuận), thị xã Buôn Ma Thuột di cư đến gần bờ hồ (nay là Hồ Sen), thành lập thôn Đạt Lý. Người di cư từ miền Bắc định cư đầu tiên chủ yếu đến từ tỉnh Thái Bình, thành lập thôn Quỳnh Tân. Từ 3 Hợp tác xã: Quỳnh Tân, Đạt Lý, Thống Nhất, 3 tập đoàn sản xuất nông nghiệp: Phường 7, Phú Đức, TĐSX Buôn Trấp (Buôn Êcăm) gồm những người dân các tỉnh Thừa Thiên-Huế, Thái Bình, Quảng Nam.
Sau đó rất nhiều dân từ nhiều tỉnh thành chủ yếu là miền Bắc vào lập nghiệp, các thôn có tên gọi cũng được tách ra thành các thôn mới như: Quỳnh Tân tách thành các thôn Quỳnh Tân 1, Quỳnh Tân 2, Quỳnh Tân 3, Đạt Lý tách thành các tổ dân phố 1, 2, 3, Phú Đức tách thành tổ dân phố 4, 5, ngoài ra còn có tổ dân phố Buôn Trấp, buôn Ê Căm, buôn Rung.
Văn hóa

Ngoài người Kinh chiếm 80% còn có các sắc tộc, thiểu số bản địa (Ê Đê, Gia Rai...), miền núi phía Bắc (Mường, Tày, Nùng...). Hiện tại có 11 dân tộc anh em sinh sống. 3 buôn có nhà sinh hoạt cộng đồng, Buôn Trấp, buôn Ê Căm (60m²), buôn Rung. Các tôn giáo trên địa bàn gồm có Phật giáo, Công giáo, Tin lành...
Aster spinosus

| Aster spinosus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Aster
Loài (species): A. spinosus
Danh pháp hai phần
Aster spinosus Benth., 1839 
Aster spinosus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1839.