James I của Scotland
Hoàng tử Scotland

.
James dường như được sinh ra cuối tháng 7 năm 1394 tại Dunfermline, 27 năm sau ngày thành hôn của song thân, vua Robert III và hoàng hậu Annabella Drummond. Tại cung điện này, James trải qua những năm đầu đời dưới sự chăm sóc của người mẹ. Annabella qua đời vào năm 1401 khi ông vừa mới bảy tuổi. Một năm sau đó, anh cả của ông, David, Công tước Rothesay cũng qua đời, có lời đồn đại rằng ông ta đã bị ám hại người chú Robert Stewart, Công tước xứ Albany sau khi bị Robert giam giữ trong lâu đài Falkland của Albany.. Hoàng tử James trở thành người đứng đầu trong danh sách ngai vàng, và chính là trở ngại duy nhất cho ý định thoán ngôi của Albany Stewarts.. Năm 1402, Albany và gia tộc Black Douglas, đại diện là Archibald, Bá tước thứ tư của Douglas đã được xá tội cho cái chết của công tước Rothesay, thậm chí Albany còn được tái bổ nhiệm làm trung úy của nhà vua. Albany đền ơn Douglas bằng cách cho phép ông ta tiếp tục chiến đấu tại nước Anh. Đội quân Albany và Douglas, vào tháng 9 năm 1402, bị người Anh đánh cho tan tác tại Homildon, nhiều quý tộc và quân lính dưới quyền của họ bị bắt, bao gồm bản thân Douglas, Murdoch Albany (con trai Albany), và Bá tước của Moray, Angus và Orkney. Cùng năm đó, Alexander Leslie, Bá tước của Ross và Malcolm Drummond, Huân tước của Mar cũng qua đời, tạo ra một khoảng trống về quyền lực trong triều đình, và nó được lấp đầy bởi những người trước đây hiếm thấy trên vũ đài chính trị. Trong khoảng thời gian 1402 - 1406, Trong những năm giữa 1402 và 1406, các lãnh địa phía bắc của Ross, Moray và Mar đều không có sự lãnh đạo của một người trưởng thành và với Murdoch Stewart, người nắm quyền tại các lãnh thổ phía bắc của Forth, đang là một tù nhân ở Anh. Albany bất đắc dĩ phải đề nghị thiết lập một liên minh với người em trai Alexander Stewart, Bá tước của Buchan và con trai Buchan, cũng có tên là Alexander để ngăn cản những tham vọng của chúa đảo. Sự vắng mặt của Douglas (đã bị bắt) trong các lãnh địa tại Lothians và Scotland Marches khuyến khích các đồng minh thân cận của vua Robert như Henry Sinclair, Bá tước của Orkney và Sir David Fleming của Biggar có thể tận dụng lợi thế này để vươn lên trở thành lực lượng chính trị chủ yếu trong khu vực đó.
Tháng 12 năm 1404, nhà vua ban cho James những vùng đất ở phía tây, gồm Ayrshire và xung quanh Firth của Clyde, James được nắm quyền lực như một vị vua và được bảo vệ họ khỏi sự can thiệp bên ngoài và có thể được cung cấp một địa hạt theo yêu cầu. Tuy nhiên, năm 1405, James khi nằm dưới sự giám hộ của giáo trưởng Henry Wardlaw tại St Andrews trên bờ biển phía đông của Scotland. Sự thù địch dành chi Douglas đã được tăng cường bởi các hoạt động của Orkney và Fleming ngày càng tích cực và tham gia của họ trong công việc ở vùng biên giới và quan hệ đối ngoại với nước Anh . Mặc dù quyết định gửi các hoàng tử nhỏ tuổi sang Pháp để tránh xa tầm tay của Albany được đề ra vào mùa đông năm 1405, nhưng vẫn cho có kế hoạch cụ thể cho hành trình của James. Tháng 2 năm 1406, Bishop Wardlaw đưa James chỗ đến Orkney và Fleming, người nắm trong tay một lực lượng những người Lothian, trong trạng thái thù địch với Douglas ở đông Lothian. Người coi giữ James có thể đã được đưa ra một cuộc biểu tình của chính hoàng gia để tư lợi của họ ở chỗ Douglas . Hành động này khiến James Douglas của Balvenie và những người ủng hộ, tức giận và hai bên giao chiến tại Long Hermiston Muir. Quân của Douglas giết Fleming trong khi Orkney và James đã trốn thoát. James phải chờ đợi hơn một tháng trước khi lên thuyền sang Pháp, con tày  Maryenknyght  từ Danzig . Ngày 22 tháng 3, 1406, trên đường đi, tàu bị lực lượng cướp biển Anh tóm được và James bị bắt giao nộp cho triều đình Anh, trở thành con tin của vua Henry IV của Anh. Robert III hiện lúc đó ở Lâu đài Rothesay nhận được tin con trai bị bắt, không lâu sau ông chết vào ngày 4 tháng 4 năm 1406 và được chôn cất tại nhà thờ Stewart, Paisley.