stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Anh Tiên

| --- | --- |
Chòm sao
Danh sách các sao trong chòm sao Anh Tiên
Viết tắt: Per
Sở hữu cách: Persei
Phát âm: /ˈpɜːrsiəs, -sjuːs/; genitive /-siaɪ/
Xích kinh: 3h h
Xích vĩ: +45°°
Vòng tròn phần tư: NQ1
Diện tích: 615 độ vuông (thứ 24)
Sao chính: 19
Những sao  Bayer/Flamsteed: 65
Sao với ngoại hành tinh: 7
Sao sáng hơn 3,00m: 5
Những sao trong vòng 10,00 pc (32,62 ly): 0
Sao sáng nhất: α Per (Mirfak) (1.79m)
Sao gần nhất: G 174-14 (33.62 ly, 10.31 pc)
Thiên thể Messier: 2
Mưa sao băng: Perseids September Perseids
Giáp với các chòm sao:  Tiên Hậu  Tiên Nữ  Tam Giác  Bạch Dương  Kim Ngưu  Ngự Phu  Lộc Báo 
Nhìn thấy ở vĩ độ giữa +90° và −35°. Nhìn thấy rõ nhất lúc 21:00 (9 giờ tối) vào tháng 12.
Anh Tiên (英仙) (tiếng Latinh: Perseus) là một chòm sao trên bầu trời phía bắc, được đặt tên theo vị anh hùng trong thần thoại Hy Lạp Perseus. Đây là một trong số 48 chòm sao được liệt kê bởi nhà thiên văn học thế kỷ thứ II Ptolemy và cũng là một trong số 88 chòm sao hiện đại được xác định bởi Liên đoàn Thiên văn Quốc tế (IAU).
Chòm sao Anh Tiên nằm gần một số chòm sao khác được đặt tên theo các truyền thuyết Hy Lạp cổ đại xung quanh Perseus, bao gồm Tiên Nữ ở phía tây và Tiên Hậu ở phía bắc. Chòm sao này cũng giáp với Bạch Dương và Kim Ngưu ở phía nam, Ngự Phu ở phía đông, Lộc Báo ở phía bắc và Tam Giác ở phía tây. Một số tập bản đồ sao vào đầu thế kỷ 19 cũng mô tả Perseus đang cầm cái đầu của Medusa.
Mặt phẳng thiên hà của Dải Ngân Hà đi qua chòm sao này. Ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Anh Tiên là một sao siêu khổng lồ màu trắng vàng tên là Alpha Persei (còn gọi là Mirfak), có cấp sao biểu kiến là 1,79. Alpha Persei và nhiều ngôi sao xung quanh là thành viên của một cụm sao mở được gọi là Cụm sao Alpha Persei. Tuy nhiên, ngôi sao được biết đến nhiều nhất là Algol (Beta Persei), hay bị liên kết với những điều không may mắn vì tính biến quang của nó, có thể nhận thấy bằng mắt thường.
Tên gọi

Anh Tiên là tên gọi theo các tài liệu Trung văn, có nghĩa là "vị tiên tài năng", tiếng Latinh gọi là Perseus (đặt tên theo vị anh hùng Perseus trong thần thoại Hy Lạp).
Đặc điểm

Chòm sao Anh Tiên giáp với chòm sao Tiên Nữ ở phía tây và Tiên Hậu ở phía bắc. Chòm sao này cũng giáp với Bạch Dương và Kim Ngưu ở phía nam, Ngự Phu ở phía đông, Lộc Báo ở phía bắc và Tam Giác ở phía tây.
Có diện tích 615 độ vuông, nó xếp thứ 24 trong số 88 chòm sao về kích thước. Chòm sao này xuất hiện nổi bật trên bầu trời phía bắc vào mùa xuân ở Bắc Bán cầu. Khoảnh sao chính của chòm sao Anh Tiên bao gồm 19 ngôi sao. Ranh giới của chòm sao Anh Tiên được đặt ra bởi nhà thiên văn học người Bỉ Eugène Joseph Delporte vào năm 1930, được xác định bởi một đa giác 26 cạnh. Trong hệ tọa độ xích đạo, tọa độ xích kinh của các đường biên này nằm trong khoảng từ 01h 29.1m đến 04h 51.2m, trong khi tọa độ xích vĩ nằm trong khoảng từ 30.92° đến 59.11°.
Liên đoàn Thiên văn Quốc tế (IAU) đã thông qua tên viết tắt cho chòm sao này là "Per" vào năm 1922.
Hình ảnh

Chòm sao Anh Tiên.
Cụm sao mở M34.
Sao băng Perseid nhiều màu nổi bật trên bầu trời ngay bên phải Dải Ngân Hà.
Quản trị bức xạ Mặt Trời

Một đề xuất quản trị bức xạ Mặt Trời, sử dụng các bóng bay có dây nối xuống đất, để phun các sol khí sunfat vào tầng bình lưu Trái Đất.
Quản trị bức xạ Mặt Trời (hay quản lý bức xạ Mặt Trời) là một loại kỹ nghệ khí hậu nhắm đến việc phản chiếu ánh sáng Mặt Trời ngược trở lại không gian và do đó làm giảm sự nóng lên toàn cầu. Các phương pháp được đề xuất bao gồm tăng albedo Trái Đất, ví dụ như làm tăng độ phản xạ của các đám mây trên đại dương, hay phun các sol khí sunfat vào tầng bình lưu, hoặc bảo vệ các vùng phản xạ nhiệt tự nhiên như băng trên biển, tuyết và sông băng , hoặc che chắn bức xạ Mặt Trời từ không gian, và nhiều phương án khác. Ưu điểm chính của các kỹ thuật này là: tốc độ triển khai nhanh chóng, chi phí có tiềm năng ở mức thấp, và hiệu quả trực tiếp trong việc đảo ngược sự nóng lên toàn cầu.
Các dự án quản lý bức xạ mặt trời có thể đóng vai trò như là giải pháp ngắn hạn trong khi chờ mức độ phát thải khí nhà kính dần dần được kiểm soát bằng các kỹ thuật giảm thiểu và loại bỏ khí nhà kính. Quản lý bức xạ mặt trời sẽ không làm giảm nồng độ khí nhà kính trong khí quyển, và do đó không giải quyết được các vấn đề khác như acid hóa đại dương do dư thừa carbon dioxide (CO2).
Các đề xuất > Trên khí quyển > Sol khí tầng bình lưu

Việc phun các sol khí có khả năng phản xạ bức xạ Mặt Trời ngược trở lại không gian là một trong các phương pháp quản trị bức xạ Mặt Trời được quan tâm. Kỹ thuật này có thể làm giảm được công suất làm nóng Trái Đất, mức giảm khoảng 3.7 W/m² tính trung bình toàn cầu , đủ để triệt tiêu hoàn toàn hiệu ứng nhà kính gây ra bởi việc tăng gấp đôi nồng độ khí CO2 trong khí quyển, là mức thường được sử dụng để đánh giá các kịch bản khí hậu trong tương lai gần của Trái Đất.
Sunfat là chất hay được đề xuất để làm sol khí cho kỹ nghệ khí hậu, do đã có các bằng chứng về hiệu quả của chúng từ khí phun trào bởi các núi lửa. Các núi lửa hoạt động mạnh thường phun ra một lượng lớn khí sulfide dioxide vào tầng bình lưu, tạo nên sol khí sunfat và làm mát Trái Đất. Các vật liệu khác đã được đề xuất là các hạt photophoretic, titan dioxide, và bụi kim cương. Việc phun các hạt này có thể được thực hiện bằng pháo cao xạ, máy bay (ví dụ như F15-C) hoặc các khí cầu.. Lý do là cần đưa được sol khí lên tới tầng bình lưu Trái Đất, tại đó sol khí có thể tồn tại lâu và phát tán rộng, do ít có các hiện tượng xáo trộn ở tầng bình lưu. Các sol khí nếu chỉ được phun ra ở tầng đối lưu sẽ có thời gian tồn tại ngắn ngủi, do các hiện tượng thời tiết phức tạp xảy ra ở tầng đối lưu.
Chi phí hàng năm để đưa được khoảng 5 triệu tấn sol khí, có khả năng phản xạ ánh nắng, lên độ cao tầng bình lưu, cỡ 20 đến 30 km là vào khoảng 2 đến 8 tỷ đô la Mỹ . Lượng 5 triệu tấn SO
2 hàng năm được cho là đủ để triệt tiêu hiệu ứng nóng lên toàn cầu trong thế kỷ tới..
Các hiệu ứng không mong muốn của kỹ thuật phun sol khí tầng bình lưu có thể bao gồm: thay đổi khó kiểm soát của lượng mưa, ở mức nhiều hơn so với kỹ thuật tăng sáng mây đại dương, và, với sol khí sunfat, khả năng gây nên sự phá hủy nhất định với tầng ôzôn. Kỹ thuật phun sol khí tầng bình lưu cũng hạn chế trong việc kiểm soát khí hậu địa phương, mà tác động của kỹ thuật này ở mức toàn cầu.
Các đề xuất > Trên khí quyển > Tăng cường chu trình sulfide đại dương

Một số loài sinh vật phù du trên đại dương sinh ra chất dimethyl sulfit (DMS) trong quá trình sinh sống, một phần DMS đó đi vào bầu khí quyển nơi nó bị oxy hóa bởi các gốc hydroxyl (OH), clo nguyên tử (Cl) và oxide brom (BrO) để tạo thành các hạt sunfat. Các hạt sunfat trong khí quyển có thể làm tăng suất phản chiếu của hành tinh và do đó, làm mát cho Trái Đất, cơ chế này là trung tâm của giả thuyết CLAW. Đây là một trong những ví dụ được James Lovelock sử dụng để minh họa cho giả thuyết Gaia của ông.
Chu trình sulfide này có thể được tăng cường bằng cách bón phân cho đại dương, ví dụ như bổ sung lượng nhỏ sắt.. Việc bón phân cho đại dương vốn được coi là một kỹ nghệ khí hậu khác, nhắm đến hấp thụ bớt cacbon dioxide và tăng năng suất hải sản, tuy vậy bón sắt có hiệu ứng phụ là làm tăng khả năng phản xạ của Trái Đất. Một thí nghiệm ở Nam Đại Dương cho thấy việc bổ sung sắt giúp tăng lượng dimethyl sulfit được sinh ra tới 4 lần, và làm tăng suất phản chiếu của mây, đồng thời tăng nhẹ albedo của bề mặt đại dương bởi sự nở rộ của các thực vật phù du . Kết quả này cho thấy một khả năng nhất định trong quản trị bức xạ Mặt Trời tại khu vực nhỏ, cùng với khả năng tăng hấp thụ CO2 của đại dương, làm giảm tốc độ tan băng ở Nam Cực - tuy hiệu ứng quản trị bức xạ mặt trời không mạnh .
Các đề xuất > Dưới bề mặt > Mái phản xạ

Bài chi tiết: mái phản xạ
Các vùng đất dành cho con người sinh hoạt có thể được tăng albedo, thông qua các biện pháp đơn giản. Tạo màu trắng, hoặc màu sáng, cho các mái nhà được khuyến khích bởi luật pháp ở một số nơi, như ở California . Các nóc xe ô tô màu sáng hoặc phản xạ tốt bức xạ Mặt Trời có khả năng giảm nhiệt truyền vào trong xe, giúp giảm nhu cầu năng lượng chạy điều hòa không khí, do đó giảm tiêu thụ nhiên liệu, giảm phát thải. Các bãi đỗ xe ngoài trời có thể được phủ sơn phản xạ ánh nắng. Vỉa hè và đường đi có thể được làm sáng màu, trồng cây màu sáng.
Trên quy mô toàn cầu, diện tích bề mặt dành cho sinh hoạt của con người không chiếm nhiều, nên các kỹ thuật nêu trên chỉ có thể làm giảm công suất gây nóng Trái Đất ở mức 0,01–0,19 W/m² trung bình toàn cầu. Mức này còn xa so với mức giảm cần thiết là 3,7 W/m² để bù đắp cho sự nóng lên toàn cầu gây ra bởi việc tăng gấp đôi nồng độ CO2.
Tuy vậy, chi phí thực hiện không đáng kể, nếu chỉ phụ thuộc vào việc lựa chọn vật liệu phủ bề mặt. Ngoài ra, việc làm giảm năng lượng sử dụng cho điều hòa không khí, tới 15%, giảm phát thải CO2, cũng có đóng góp giảm sự nóng lên toàn cầu. Hiệu ứng làm mát giúp hạn chế các đảo nhiệt thành thị, giảm ảnh hưởng đến chất lượng sống của dân cư .
Trong trường hợp chi phí không nằm ở lựa chọn vật liệu phủ bề mặt, mà chủ ý bổ sung thêm lớp phủ bề mặt, kỹ thuật này lại trở thành kỹ thuật tốn kém bậc nhất. Chỉ cần phủ 1% diện tích đất trên Trái Đất (cỡ 1012 m²) cũng sẽ tiêu tốn 300 tỷ đô la Mỹ mỗi năm .
Nếu bổ sung lớp phủ, bằng vật liệu plastic phản xạ ánh nắng, cho 67.000 dặm vuông Anh (170.000 km2) sa mạc mỗi năm, từ năm 2010 đến năm 2070 thì có thể làm giảm công suất gây nóng Trái Đất ở mức 1.74 W/m² trung bình toàn cầu . Mức này cũng vẫn chưa thể đạt đến ngưỡng cần thiết là 3.7 W/m². Ngoài ra, hiệu ứng đạt được phần nhiều mang tính địa phương, đóng góp yếu cho việc giảm tan băng Bắc Cực. Các nhược điểm khác bao gồm: chi phí lớn, chiếm dụng nhiều đất đai của cả trong và ngoài sa mạc, ảnh hưởng nặng nề lên hệ sinh thái sa mạc .
Các đề xuất > Dưới bề mặt > Phản xạ ở mặt biển

Đã có đề xuất về việc tạo ra bọt biển, sử dụng các bọt khí có kích thước cỡ micrômét lơ lửng ở dải sáng rõ của đại dương. Một đề xuất có chi phí thấp hơn là làm dài hơn và sáng hơn các đuôi sóng của các tàu biển.
Băng ở các vùng cực có khả năng phản xạ tốt ánh nắng. Việc tạo thêm băng ở các vùng biển gần cực có thể được kích thích bằng cách bơm nước lạnh từ lớp biển dưới sâu lên trên bề mặt . Băng ở cả trên biển và trên đất liền có thể được làm tăng sáng và dầy hơn bằng cách trộn bổ sung các hạt silica hình cầu . Các sông băng chảy ra biển có thể được duy trì tốt hơn bằng cách chặn dòng nước ấm chảy vào sông băng . Nước muối có thể được bơm lên từ biển và xả thành tuyết rơi lên Dải băng Tây Nam Cực . Việc duy trì các vùng băng ở các cực, thông qua các kỹ thuật trên, ngoài hỗ trợ làm mát Trái Đất, còn trực tiếp chống lại sự dâng lên của mực nước biển.
Các đề xuất > Dưới bề mặt > Quản trị rừng, đồng cỏ, cây trồng

Việc trồng rừng, hoặc phá rừng, có tác động phức tạp đến việc làm mát Trái Đất. Nếu trồng rừng ở các vùng nhiệt đới, hiệu quả tổng thế của quá trình phức tạp này là làm mát Trái Đất. Trong khi đó, nếu phá rừng ở các vùng có vĩ độ và cao độ lớn sẽ giúp làm lộ ra các lớp tuyết, giúp tăng albedo Trái Đất, và có hiệu quả tổng thể là làm mát Trái Đất.
Các tác động nhất định lên các đồng cỏ, ví dụ như các đồng cỏ phục vụ cho chăn nuôi, cũng có thể làm tăng albedo Trái Đất . Hiệu quả của việc thay đổi các đồng cỏ có thể giúp làm giảm công suất gây nóng Trái Đất ở mức 0,64 W/m² trung bình toàn cầu , đóng góp phần nào để chống lại mức tăng 3,7 W/m² gây ra bởi nồng độ CO2 tăng gấp đôi.
Lựa chọn hoặc biến đổi gen các loài cây trồng có màu lá sáng hơn cũng đã được đề xuất . Kỹ thuật này chỉ yêu cầu nông dân đổi từ giống cây này sang giống khác. Các vùng ôn đới có thể giảm được nhiệt độ tới 1 °C nhờ kỹ thuật này . Trên quy mô toàn cầu, kỹ thuật này cho mức giảm trung bình của công suất gây nóng Trái Đất là  0,44 W/m² .
Các đề xuất > Trong không gian

Bức xạ Mặt Trời có thể được chặn từ không gian. Tuy nhiên, có báo cáo đánh giá các kỹ thuật chặn bức xạ Mặt Trời từ không gian có chi phí cao, khó cạnh tranh với các phương án quản trị bức xạ Mặt Trời khác.
Roger Angel đề xuất sử dụng gương bay quanh Trái Đất để phản xạ một phần ánh nắng Mặt Trời ra khỏi Trái Đất.
Curtis Struck ở Đại học Bang Iowa tại Ames đề xuất khai thác bụi từ Mặt Trăng để tạo mây bụi chắn một phần bức xạ Mạt Trời.
Nhiều học giả đã đề xuất đặt cách tử nhiễu xạ hoặc thấu kính vào không gian, có thể ở điểm Lagrange L1 nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời. Năm 1989, J. T. Early đề xuất dùng thấu kính Fresnel ở L1. Năm 1997, Edward Teller, Lowell Wood, và Roderick Hyde đề xuất dùng cách tử nhiễu xạ. Năm 2004, Gregory Benford đưa ra tính toán rằng thấu kính Fresnel phân kỳ đường kính 1000 kilômét, dày vài milimét, nằm ở điểm L1, có khả năng làm giảm bức xạ Mặt Trời chiếu đến Trái Đất khoảng 0,5% đến 1%. Ông cũng ước lượng chi phí đầu tư ban đầu vào cỡ 10 tỷ đô la Mỹ, và cần 10 tỷ đô la Mỹ nữa dành cho bảo trì hệ thống trong suốt vòng đời hoạt động. Các giải pháp này đòi hỏi những kỹ thuật và chi phí để duy trì vị trí của các cấu trúc khổng lồ tại điểm L1, tránh bị gió Mặt Trời thổi lệch đi.
Triển khai

Vấn đề triển khai các kỹ thuật quản trị bức xạ Mặt Trời hiện nay đang dừng lại ở các tranh luận chính trị. Các chủ đề tranh luận xoay quanh ai sẽ có quyền điều khiển việc triển khai, và các hành lang pháp lý để theo dõi và định hướng việc triển khai. Việc bảo vệ các hệ thống quản trị bức xạ Mặt Trời, khỏi sự phá hoại hoặc lạm dụng của các tổ chức hoặc quốc gia đối địch, cũng được tính toán đến trước khi triển khai.
Việc triển khai đơn phương quản trị bức xạ Mặt Trời bởi một tổ chức hay quốc gia riêng rẽ khó xảy ra, do có nhiều lợi ích hơn cho các quốc gia nếu cùng hợp tác theo một chính sách thống nhất. Tuy nhiên một số nhà nghiên cứu cho rằng một thỏa thuận toàn cầu sẽ dễ vướng phải các bất đồng lợi ích.
Dư luận và công chúng chưa có nhiều thông tin về các kỹ thuật khí hậu nói chung và quản trị bức xạ Mặt Trời nói riêng. Những người nắm được thông tin thường có xu hướng phản đối việc triển khai. Một trong các lý do phản đối là: việc triển khai quản trị bức xạ Mặt Trời sẽ làm giảm sức ép cắt giảm cacboníc, làm chậm các nỗ lực cắt giảm cacboníc cho đến khi những thảm họa khác mà cacboníc gây ra, như acid hóa đại dương, trở nên quá nghiêm trọng.
Mây trên đại dương hiện nay đã được tăng sáng phần nào, nhờ vào các hạt bụi phát thải ra từ ống xả của các tàu thủy lớn, kích thích việc ngưng tụ tạo giọt, hình thành thêm nhiều giọt mây ở kích thước nhỏ hơn, phản xạ tốt hơn ánh nắng. Ảnh chụp vệ tinh này cho thấy các vệt trắng dài và ngoằn ngoèo trong mây, ứng với đường đi của các tàu thủy, nơi khói xả để lại hiệu ứng tăng sáng trong mây.
Đề xuất phun các hạt sol khí vào tầng bình lưu Trái Đất.
Thực vật phù du phát triển nở rộ trên một vùng biển rộng ngoài khơi Argentina.
Sơn trắng mái nhà giúp giảm chi phí điều hòa không khí, đồng thời hỗ trợ làm mát Trái Đất. Trong hình có ảnh nhiệt so sánh nhiệt độ giữa phần mái màu đen và mái màu trắng. Bên màu trắng mát hơn bên đen tới 35 độ C.
Minh họa ý tưởng thấu kính trong không gian. Hình vẽ không theo tỷ lệ thực tế. Trên thực tế, đường kính của thấu kính chỉ cần ở mức 1000 kilômét là đủ, và độ dầy của thấu kính, ở dạng thấu kính Fresnel, cũng chỉ cần vài milimét.
Thủy Bích

Thủy Bích có thể chỉ:
Thủy Bích (水碧), nhân vật của trò chơi điện tử và phim truyền hình Tiên kiếm kỳ hiệp 3.
Thủy Bích, phóng viên Việt Nam.
Dê

| Dê |
| --- | --- |
Khoảng thời gian tồn tại: 0.01–0 triệu năm trước đây  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N  ↓   Thời đại đồ đá mới–Gần đây

Tình trạng bảo tồn
Đã thuần hóa 
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Mammalia
Bộ:: Artiodactyla
Họ:: Bovidae
Phân họ:: Caprinae
Chi:: Capra
Loài:: C. hircus
Danh pháp hai phần
Capra hircus Linnaeus, 1758

Các đồng nghĩa
 Capra aegagrus hircus Linnaeus, 1758  Capra depressa Linnaeus, 1758  Capra mambrica Linnaeus, 1758  Capra reversa Linnaeus, 1758
Vắt sữa dê
Dê (danh pháp hai phần: Capra hircus) là loài động vật nhai lại, chân có móng thuộc họ Bovidae. Chúng là loài gia súc, có lẽ sau chó và có lẽ cùng thời với cừu, được nuôi để lấy thịt dê, sữa dê và da dê. Đây là giống gia súc có khả năng sinh sản cao, cho nhiều thịt, mắn đẻ, và là một đối tượng của việc chăn nuôi gia súc lấy sữa. Dê sinh sống ở khắp nơi, từ những vùng nóng như châu Phi đến những vùng lạnh như châu Âu, từ vùng đồng bằng cho đến vùng đồi núi.
Ngoài ra dê còn được phân làm hai nhóm là dê hoang và dê nhà:
Dê hoang (Capra aegagrus) hay dê núi, dê rừng sống thành bầy đàn và sống ở những môi trường như rừng, đồi núi...
Dê nhà (Capra aegagrus hircus) cũng sống thành bầy đàn nhưng được con người chăn nuôi và sống ở chuồng, hoặc một vùng đất của chủ đàn dê được chăn nuôi ở vùng đất đó... Dê nhà nuôi để khai thác những giá trị kinh tế có từ dê.
Đặc điểm > Hình dáng

Dê có một bộ lông tơ mịn bao phủ khắp người. Bộ lông có thể chỉ có một màu hoặc nhiều màu, thường là màu đen, xám, trắng, nâu... Lông dê dài ngắn tùy theo loài và tùy theo các địa điểm địa lý khác nhau mà chúng sống, ví dụ như những loài dê sống ở vùng nóng thì lông ngắn và thưa, còn những loài dê sống ở vùng lạnh thì lông dài và rậm hơn (như ở các vùng đồi núi hoặc những nơi cao hơn mực nước biển). Ở dê cả con đực và con cái có thể có sừng hoặc không có sừng. Sừng dê có nhiều hình dáng (cong ngược về phía sau, thẳng đứng, uốn cong hình trôn ốc...). Cả dê cái và dê đực đều có râu tùy loài.
Đặc điểm > Tiêu hóa

Dê thuộc loại súc vật nhai lại như trâu, bò, cừu... Bộ máy tiêu hóa của dê được cấu tạo để có thể tiêu hóa được đủ loại thức ăn khác nhau (như vỏ cây, các loại cây cằn cỗi...). Miệng của dê tuy nhỏ nhưng môi lại rất mềm nên có thể gặm được nhiều loại thức ăn (như cỏ, cành, lá, gai góc, vỏ cây...). Lưỡi dê có nhiều loại gai thịt là đầu dây thần kinh khác nhau, các gai này không những phân biệt được mùi vị mà còn có thể ước lượng được độ cứng, mềm của thức ăn.
Hàm trên không có răng cửa nhưng thay vào đó là một khối xương lớn, có thể coi như một răng cửa lớn đối diện với 8 răng cửa ở hàm dưới. Dê dùng răng cửa ở hàm dưới cắt nhỏ những đồ ăn dài và cứng (như cành, bụi cây...) bằng cách nghiến vào khối xương ở hàm trên, sau đó dùng 12 cặp răng hàm để nghiền thêm. Khi ăn, dê dùng lưỡi để vơ lấy đồ ăn. Dê không nhai kỹ mà chỉ nhai sơ qua rồi nuốt nhanh.
Dạ dày của dê là một cơ quan rất lớn, dung tích có thể lên tới 30 lít chiếm hết xoang bụng bên trái, được chia thành 4 ngăn với các chức năng riêng biệt, có thể coi như 4 dạ dày nhỏ. Bốn túi này có kích thước và công dụng khác nhau, gồm:
Dạ cỏ là túi lớn nhất, chiếm khoảng 80% thể tích toàn dạ dày dùng để chứa thức ăn vừa nuốt vào.
Dạ tổ ong là túi nhỏ nhất, dung tích chiếm khoảng 1-2 lít toàn dạ dày, mặt trong có nhiều ô năm góc, dùng để nghiền thức ăn.
Dạ lá sách lớn hơn dạ tổ ong, mặt trong có nhiều lá thịt mỏng xếp lại (như các trang sách), dùng để ép thức ăn thu hút những chất dinh dưỡng dưới thể lỏng.
Dạ múi khế dài khoảng 40 cm có nhiều tuyến tiêu hóa và mạch máu nên mềm và xốp.
Thức ăn sau khi qua 4 túi của dạ dày sẽ được chuyển tới ruột non gồm các tuyến nhỏ để hấp thụ chất dinh dưỡng nuôi cơ thể, phần dư thải còn lại sẽ được tống xuống ruột già để bài tiết ra ngoài.
Đặc điểm > Sinh trưởng

Dê là loài động vật có khả năng sinh sản rất nhanh (hơn cả bò, trâu...). Đa số các loài dê đến 6-8 tháng tuổi là đến tuổi động dục. Thời gian dê mang thai khoảng 140 ngày. Chính vì tốc độ sinh sản nhanh cùng với thói quen ăn nhiều của dê mà ở có một số khuyến cáo không nên thả rông dê nhà mà không kiểm soát.
Bảng dưới đây liệt kê đặc điểm sinh trưởng của một số giống dê nhà:
| Lứa tuổi | Dê cỏ | Dê Bách Thảo | Dê barbary | Dê Jumnapari | Dê Beetal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sơ sinh: Đực | 2,29 kg | 2,78 kg | 2,31 kg | 3,41 kg | 3,5 kg |
| Cái | 1,62 kg | 2,3 kg | 2,19 kg | 3,0 kg | 3,0 kg |
| 3 tháng: Đực | 6,1 kg | 11,6 kg | 9,4 kg | 12,4 kg | 12,98 kg |
| Cái | 5,3 kg | 10,1 kg | 9,1 kg | 11,7 kg | 10,7 kg |
| 6 tháng: Đực | 9,7 kg | 17,9 kg | 14,87 kg | 18,6 kg | 19 kg |
| Cái | 8,2 kg | 15,9 kg | 12,5 kg | 14,6 kg | 15,4 kg |
| 9 tháng: Đực | 14,3 kg | 25,5 kg | 19,4 kg | 24,0 kg | 26,6 kg |
| Cái | 13,7 kg | 22,1 kg | 15,3 kg | 20,6 kg | 22,9 kg |
| 12 tháng: Đực | 19,8 kg | 31,4 kg | 23,3 kg | 30,2 kg | 31,6 kg |
| Cái | 17,2 kg | 26,81 kg | 18,31 kg | 29,4 kg | 25,7 kg |
| 18 tháng: Đực | 25,0 kg | 41,7 kg | 31,1 kg | 39,3 kg | 40,9 kg |
| Cái | 20,7 kg | 33,5 kg | 21,8 kg | 27,1 kg | 29,6 kg |
| 24 tháng: Đực | 28,0 kg | 46,2 kg | 34,7 kg | 47,5 kg | 50 kg |
| Cái | 22,8 kg | 35,3 kg | 23,71 kg | 29,0 kg | 33,0 kg |
| 30 tháng: Đực | 32,8 kg | 54,3 kg | 39,7 kg | 54,4 kg | 56,2 kg |
| Cái | 25,7 kg | 38,6 kg | 25,8 kg | 32,1 kg | 36,0 kg |
| 36 tháng: Đực | 36,6 kg | 57,3 kg | 44,9 kg | 59,5 kg | 62,3 kg |
| Cái | 27,6 kg | 40,6 kg | 28,0 kg | 36,2 kg | 40,1 kg |
Các giống dê

Dê có nhiều loài. Một số loài được kể đến như:
Dê Ibex có nhiều tại vùng núi non thuộc Sudan và Siberia cũng như tại vùng núi Alps và Caucasus.
Dê núi Rocky sinh sống chủ yếu tại Hoa Kỳ và Canada.
Dê Saanen
Dê Togenburg
Dê Alpine
Dê Alpine Thụy Sĩ
Dê Chamoise
Dê Brienz
Dê Cou Blanc (Cổ Trắng)
Dê Cou Noir (Cổ Đen)
Dê Cou Clair
Dê Angora
Dê Cashmere
Dê cỏ hay dê nội
Dê Bách Thảo
Dê barbary
Dê Jumnapari
Dê Beetal
Dê Hà Lan
Giá trị kinh tế

Bài chi tiết: Thịt dê và Chăn nuôi gia súc lấy sữa
Dê là loài động vật cung cấp nhiều giá trị kinh tế. Nuôi dê:
Để lấy thực phẩm (thịt dê, sữa...)
Để lấy sữa (sữa dê không chỉ làm thực phẩm mà, các sản phẩm như sữa rửa mặt, sửa tắm,... cũng có thành phần chiết xuất từ sữa dê)
Để lấy lông (làm áo ấm, chăn...), lấy da, lấy sừng (dùng để trang trí trong nhà...),...
Để làm cảnh.
Trong văn hóa

Bài chi tiết: Dê trong biểu tượng văn hóa
Trong văn hóa, dê là biểu hiện cho thói dâm đãng vì khả năng động dục của dê, cũng như tiếng kêu be, be như một tiếng cười ngặt nghẽo và dâm dật. Dê còn là vật tế thần, vật hi sinh ở cả phương Tây lẫn phương Đông. Trong văn hóa phương Đông dê là một trong 12 con giáp, đại biểu cho địa chi (Mùi), và cũng nằm trong tam sinh lục súc (三牲六畜), trong văn hóa phương Tây, dê nằm trong 12 cung Hoàng đạo với hình tượng Ma Kết, dê còn xuất hiện trong thần thoại Hy Lạp, Bắc Âu và đặc biệt là trong Kitô giáo với hình tượng con dê gánh tội (oan dương).
Dê là một trong những thần vật được người Ai Cập sùng bái vì sự đóng góp quan trọng của dê đối với đời sống con người. Một số dân tộc khác lại dùng dê làm vật tế thần. Người Ai Cập dùng dê dâng cho các ác thần để thay thế cho con người. Vào thời cổ La Mã, trong lễ hội Lupercalia cử hành vào ngày 15 tháng Giêng đầu năm, các thầy tế dâng lên thần linh một con dê và một con chó để cầu cho mưa thuận gió hòa và mọi người được sạch tội. Da dê sau đó được chia ra từng mảnh nhỏ để các chàng trai mang trong mình như lá bùa giúp mùa màng tươi tốt. Phụ nữ La Mã cũng tìm đủ cách để chạm được tay vào miếng da dê tế thần vì họ tin tưởng rằng làm như vậy sẽ sinh nở dễ dàng hơn. Vì vậy, sau hội Lupercania, nhiều đôi trai gái nên duyên nhờ miếng da dê.
Trong Thiên Chúa Giáo, hình ảnh con chiên, con dê rất gần gũi với người Do Thái từ mấy ngàn năm nay. Đức chúa Giêsu chào đời trong máng cỏ tại một hang có nhiều dê, chiên, lừa... thở hơi ấm. Ngoài ra, hình ảnh con chiên, con dê hy sinh, nhận lãnh làm của đền tội cho dân Do Thái không một lời than van thực ra là hình ảnh của chúa Giêsu gánh nhận trên vai mọi tội lỗi của nhân loại, như lời tiên tri Isaia đã nói trước 700 năm: "Người đã gánh mọi tội ác, mọi yếu đuối trên mình". Cũng chính vì sự so sánh này mà hàng ngày các giáo dân thường cầu nguyện "Lạy Chiên Thiên Chúa, Đấng xóa tội trần gian, xin thương xót chúng tôi..."
Theo những sách kinh thánh con dê đực thường được xem là một con vật xấu, gian tà, đối ngược với cừu, mà được cho là có phẩm chất tốt. Trong Phúc Âm Mátthêu (Matthäus|25|31), Christus đã kêu các dân tộc lại, và như một mục đồng phân biệt các con cừu và dê thành nhóm tốt và xấu. Người mục đồng tụ tập các con cừu tốt sang bên phải và các con dê xấu về bên trái. Christus ban phúc lành với tay phải cho những con được lên trên trời, trong khi bên trái là những con phải xuống địa ngục.