Oliver Cromwell

| Điện hạOliver Cromwell |
| --- | --- |
Bức chân dung Cromwell năm 1656 do Samuel Cooper
Chức vụ
Bảo hộ công của Khối thịnh vượng chung của Anh, Scotland và Ireland
Nhiệm kỳ: 16 tháng 12 năm 1653 – 3 tháng 9 năm 1658
Tiền nhiệm: Hội đồng nhà nước
Kế nhiệm: Richard Cromwell
 

Nhiệm kỳ: 20 tháng 2 năm 1640 – 30 tháng 1 năm 1649
Tiền nhiệm: Thomas Purchase
 

Nhiệm kỳ: 31 tháng 1 năm 1628 – 2 tháng 3 năm 1629
Tiền nhiệm: Arthur Mainwaring
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch: Anh
Sinh: 25 tháng 4 năm 1599 Huntingdon, Huntingdonshire, Vương quốc Anh
Mất: 3 tháng 9 năm 1658 (59 tuổi) Cung điện Whitehall, Luân Đôn, Bảo hộ công
Nghề nghiệp: Nông dân, nghị sĩ, chỉ huy quân sự
Cha mẹ: Robert Cromwell (cha) Elizabeth Steward (mẹ)
Con cái: Robert Cromwell Oliver Cromwell Bridget Cromwell Richard Cromwell Henry Cromwell Elizabeth Cromwell James Cromwell Mary Cromwell Frances Cromwell
Alma mater: Sidney Sussex College, Cambridge
Chữ ký: 
Phục vụ trong quân đội
Thuộc: Roundhead
Phục vụ:  Eastern Association (1643–1645)  New Model Army (1645–1646) 
Năm tại ngũ: 1643–1651
Cấp bậc:  Đại tá (1643 – trước năm 1644)  Trung tướng của ngựa (trước năm 1644 – 1645)  Trung tướng kỵ binh (1645–1646) 
Chỉ huy:  Cambridgeshire Ironsides (1643 – trước năm 1644)  Eastern Association (trước năm 1644 – 1645)  New Model Army (1645–1646) 
Tham chiến: Nội chiến Anh (1642–1651): Gainsborough  Marston Moor  Newbury thứ 2  Naseby  Langport  Preston  Dunbar  Worcester 
| --- | --- |
Danh hiệu Vương thất của Oliver Cromwell, Bảo hộ công của Khối thịnh vượng chung

 
Cách đề cập: Điện hạ
Cách xưng hô: Your Highness
Cách thay thế: Ngài
Oliver Cromwell (25 tháng 4 năm 1599 - 3 tháng 9 năm 1658, có tên phiên âm tiếng Việt là Ô-li-vơ Crôm-oen) là một nhà lãnh đạo chính trị và quân sự người Anh, người đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập nền cộng hòa ở Anh và sau đó là Huân tước bảo hộ của Anh, Scotland và Ireland. Ông là một trong những chỉ huy của lực lượng quân đội mới đánh bại những người bảo hoàng trong cuộc nội chiến Anh. Sau khi vua Charles I của Anh bị xử tử năm 1649, Cromwell chinh phục Ireland và Scotland rồi cai trị với tư cách bảo hộ công từ năm 1653 cho tới khi ông qua đời năm 1658.
Cromwell sinh ra trong một gia đình quý tộc nhỏ và cuộc đời ông hoàn toàn mờ nhạt cho tới đầu những năm 40 tuổi. Có lúc ông sống như một điền chủ nhỏ, rồi sau đó khấm khá hơn nhờ khoản thừa kế từ một người bác. Cũng vào những năm 40 tuổi, Cromwell cải đạo sang Thanh giáo. Ông được bầu vào hội đồng dân biểu ở Cambridge rồi tham gia cuộc nội chiến Anh bên phe những người nghị viên.
Là một chiến binh can đảm (biệt danh "Sắt thép"), ông bắt đầu được biết tới sau khi chỉ huy một đội kỵ binh chống lại toàn bộ quân đội hoàng gia. Cromwell là người thứ ba ký vào lệnh xử tử hình Charles I vào năm 1649 và là thành viên của nghị viện Rump từ 1649 đến 1653. Ông được giao chỉ huy chiến dịch đánh Scotland trong các năm 1650-1651. Ngày 20 tháng 4 năm 1653, Cromwell giải tán nghị viện Rump bằng vũ lực rồi thành lập nghị viện Barebone trước khi trở thành Huân tước bảo hộ của Anh, Scotland và Ireland vào ngày 16 tháng 12 năm 1653 cho tới khi ông qua đời. Khi những người bảo hoàng trở lại nắm quyền vào năm 1660, xác ông bị đào lên, bị treo và bị chặt đầu.
Cromwell là một nhân vật gây rất nhiều tranh cãi trong lịch sử nước Anh. Với những sử gia như David Hume hay Christopher Hill, ông là tên độc tài phạm tội giết vua, nhưng với những người khác như Thomas Carlyle hay Samuel Rawson Gardiner, ông là người anh hùng của tự do và dân chủ. Ở Anh, Cromwell được chọn vào danh sách 10 người vĩ đại nhất nước Anh mọi thời đại trong một cuộc bình chọn của BBC năm 2002. Những biện pháp của ông đối phó với người Thiên chúa giáo ở Ireland bị nhiều sử gia coi là rất gần với tội ác diệt chủng, và ở chính Ireland cho tới tận bây giờ, người ta vẫn rất căm thù Cromwell.