Quan Vũ
Chú thích

↑  Theo Tam quốc diễn nghĩa thì năm sinh của ông là 162 nhưng không được các tài liệu chính thống xác nhận. Ông mất tháng 12 năm Kiến An thứ 24 tức khoảng 23/1/220 đến 21/2/220 dương lịch
↑  Thục thư (Quan Vũ truyện) chỉ viết "Tiên chủ (Lưu Bị) cùng hai người (Quan, Trương) ngủ cùng giường, tình thân như huynh đệ", không có ghi chép gì về việc "kết nghĩa anh em". Trương Phi truyện chỉ viết: Phi nhận Vũ làm anh, không có Lưu Bị. Danh hiệu "Ngũ Hổ Tướng" cũng không có trong sử sách, ngoài việc Trần Thọ trong Tam Quốc Chí đã xếp 5 người vào chung trong quyển 6 của Thục Thư là "Quan Trương Mã Hoàng Triệu truyện" (trên thực tế chức tước của Triệu Vân không bằng 4 người kia).
1 2  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 614
1 2 3  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc (Nhà xuất bản CAND 2010) Tập 2, trang 90
1 2 3  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc (Nhà xuất bản CAND 2010) Tập 2, trang 91
1 2 3  Tam quốc diễn nghĩa: Lý do Quan Vũ trở thành ông tổ của rất nhiều nghề nghiệp mưu sinh
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 15-16
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 13
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 22
↑  Tam quốc chí, Tiên Chủ truyện: Năm 15 tuổi, được mẹ gửi đi học, cùng với người đồng tông là Lưu Đức Nhiên, và Công Tôn Toản người Liêu Tây đều thờ cố Thái thú Cửu Giang người cùng quận là Lư Thực. Toản với Tiên Chủ (Lưu Bị) là bạn rất thân thiết. Toản nhiều tuổi hơn, nên Tiên Chủ coi như anh trai.
↑  Tam quốc chí - Thục thư 6 - Quan Vũ truyện, Ngụy thư 3 – Hán Hiến đế truyện (ghi chép về Tần Lãng).
↑  Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 377
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 603
↑  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 122
↑  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 108
↑  Theo Sơn Dương công tải kí, sau khi ra khỏi đường Hoa Dung Tào Tháo lại vui vẻ như thường. Mọi người hỏi vì sao, Tào Tháo nói: "Lưu Bị đúng là đối thủ của ta, nhưng tiếc là động tác có phần hơi chậm. Nếu biết chặn đường và phóng hoả thì e chúng ta đã trở thành tro bụi hết." Một lúc sau, thì đúng là quân Lưu Bị đã phóng hoả, nhưng Tào Tháo đã đi khỏi. Toàn bộ quá trình này không liên quan đến Quan Vũ.
↑  Tam quốc chí - Ngụy thư - nhị Lý Tang Văn Lã Hứa Điển nhị Bàng Diêm truyện, Lý Thông truyện.
↑  Tam quốc chí - Ngụy thư - Trương Nhạc Vu Trương Từ truyện, Nhạc Tiến truyện.
↑  Tam quốc chí - Ngụy thư - nhị Lý Tang Văn Lã Hứa Điển nhị Bàng Diêm truyện, Văn Sính truyện.
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 604
↑  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 228
↑  Lưu Bị lấy Tôn Thượng Hương – em gái Tôn Quyền
↑  Tam quốc chí, Ngô Thư - Cam Ninh truyện
↑  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 233-234
↑  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 234-235
↑  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 276
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 608
↑  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc (Nhà xuất bản CAND 2010) Tập 2, trang 86-88
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Tam quốc chí - Bàng Đức truyện
↑  Tam quốc chí - Vu Cấm truyện
↑  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc, Tập 2, trang 77: Tam quốc chí - Quan Vũ truyện chỉ nói “Thu, mưa lớn, Hán Thủy ngập tràn, Cấm cùng Thất quân bị dìm”, không nói Quan Vũ đã khơi nước, càng không nói Quan Vũ đã biết trước có lũ lụt. Tư trị thông giám cũng không nói như vậy. Sự thực, cái gọi là “nước dìm Thất quân” chỉ là thiên tai, Quan Vũ thừa cơ tấn công, kết quả Vu Cấm bị bắt và hàng phục, Bàng Đức bị bắt nhưng vẫn giữ nghĩa.
↑  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc, Tập 2, trang 88: Hà Tư Toàn trong Tam quốc sử cho rằng quân của Quan Vũ, tiếng là đông đảo hùng mạnh, nhưng thực tế lực lượng có hạn. Nếu không có trận lũ giúp sức, thì e cũng không thể hàng phục Vu Cấm, chém đầu Bàng Đức.
↑  https://thethaovanhoa.vn/van-hoa/mot-tam-quoc-ky-5-phong-vu-kinh-chau-tuong-phan-chi-chien-n20181217084608436.htm
↑  Thục ký viết: con Bàng Đức là Hội theo Chung - Đặng phạt Thục. Thục bị diệt, đã cho giết sạch gia tộc Quan Vũ.
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 606
↑  Phần Kinh châu của họ Tào như trên đã nêu, thực tế chỉ có Nam Dương và nửa Nam quận
↑  Nay là huyện Hiệp, Hà Nam, Trung Quốc
1 2  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 279
↑
↑  Trần Thọ. Tam Quốc Chí, quyển 17 - Trương Nhạc Vu Cấm Trương Từ truyện (Từ Hoảng truyện)
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, Tướng soái cổ đại Trung Hoa (Nhà xuất bản Thanh Niên 2002) Tập 1, Trang 635, 636
↑  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc (Nhà xuất bản CAND 2010), Tập 2, trang 81-82
1 2 3  Tam quốc chí, Ngô Thư - Lã Mông Truyện.
↑  Tam quốc chí, Ngô Thư - Lã Mông Truyện:. Ngụy sai Vu
Cấm cứu đất Phàn, Vũ bắt hết bọn Cấm, thu mấy vạn người ngựa, lại vì
lương thiếu bèn tự đến lấy gạo ở Tương Quan. Quyền nghe tin, đi ngay, sai
Mông đi phía trước. (魏使於禁救樊，羽盡擒禁等，人馬數萬，託以糧乏，擅取湘關米。權聞之，遂行。先遣蒙在前)
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, Tướng soái cổ đại Trung Hoa (Nhà xuất bản Thanh Niên 2002) Tập 1, Trang 634
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 610
↑  Phía đông nam đường từ Hồ Bắc tới Đương Dương
↑  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc (Nhà xuất bản CAND 2010), Tập 2, trang 81.
↑  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc (Nhà xuất bản CAND 2010), Tập 2, trang 83.
↑  Phía tây bắc Tương Dương
↑  Ngô Thư - Tôn Quyền truyện viết: Tháng mười hai, viên Tư mã của Chương (Phan Chương) là Mã Trung bắt được Vũ cùng bọn con của Vũ là Bình, Đô đốc của Vũ là Triệu Lũy.
↑  Thục thư - Quan Vũ truyện viết: Quyền sai tướng đón đường đánh lén Vũ, chém chết Vũ cùng con của Vũ là Bình ở Lâm Thư.
1 2 3  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 280
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 599
↑  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc (Nhà xuất bản CAND 2010) Tập 2, trang 84-85
↑  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 281
↑  Nguyễn Tử Quang, sách đã dẫn, tr 223
↑  Vì sao mộ Võ Thánh Quan Vũ đời đời không bị ai xâm phạm?
↑  Nguyên văn của tác giả là "hungry ghost", dịch nghĩa là "cô hồn", hoặc "ma đói".
1 2  Vì sao Quan Vũ được cả cảnh sát và xã hội đen Hong Kong thờ như thánh?
1 2  Người đàn ông 'từ quỷ hóa thành thần' được thờ nhiều nhất ở Trung Quốc
↑  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc (Nhà xuất bản CAND 2010), Tập 1, trang 17
↑  Barend Ter Haar, Guan Yu: The Religious Afterlife of a Failed Hero (ISBN 9780198803645)
↑  Tam quốc chí, Thục thư 6 - Quan Vũ truyện
1 2  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 394
↑  Nguyên văn tác giả: "The Cult of Guan Yu", dịch nghĩa: Văn hoá tôn sùng Quan Vũ
↑  https://www.24h.com.vn/tin-tuc-quoc-te/vi-sao-mo-vo-thanh-quan-vu-doi-doi-khong-bi-ai-xam-pham-c415a1035165.html
1 2  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 612
↑  Hai chức vụ cao nhất trong quân đội
↑  Dịch Trung Thiên, Phẩm Tam Quốc (Nhà xuất bản CAND 2010) Tập 2, trang 86
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 62-64
↑  Thời Trung Quốc xưa, tên thụy của một người càng dài càng chứng tỏ địa vị cùng sự tôn kính đối với người đó; thụy hiệu của một vị Hoàng Đế Trung Quốc tối đa chỉ có 25 chữ
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 75
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 81, 84
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 85, 87
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 124
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 92
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 95
↑  Lê Anh Dũng, sách đã dẫn, tr 99, 103
↑  Câu đối ghi trong Tam quốc diễn nghĩa.
↑  Chỉ nhà Hán, vì nhà Hán ứng với vận Hoả
↑  Câu đối tại miếu Quan Đế Vận Thành.
↑  chỉ Trung Quốc
↑  Huyền Đức là tên tự của Lưu Bị; Dực Đức là tên tự của Trương Phi, Mạnh Đức là tên tự của Tào Tháo
Chân dung Quan Vũ trong Tam tài đồ hội thời nhà Minh
Cảnh Quan Vũ và Bàng Đức
Tranh vẽ Bồ tát Quan Vũ thời Càn Long
Đào viên Tam kết nghĩa đồ (桃園三結義圖) - Nhật Bản.
Tranh vẽ Quan Vũ vừa được chữa vết thương ở tay, vừa chơi cờ vây.
Hình nhân vật Quan Vân Trường một mình cưỡi ngựa (không phải ngựa Xích Thố) đi ngàn dặm. (Di Hòa Viên, Bắc Kinh).
Bàn thờ Quan Vũ trong nhà cổ Huỳnh Thủy Lê ở Sa Đéc. Bức tranh thờ có thể được vẽ vào cuối thế kỷ 19
Tượng Quan Vũ bằng gốm chế tạo ở Sài Gòn vào thế kỷ 19, đang trưng bày trong Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh.