Chiến dịch phòng ngự hồ Balaton
Diễn biến > "Không được kéo dài cuộc chiến"

Tại thời điểm gay go, căng thẳng nhất của chiến dịch, ngày 9 tháng 3, Nguyên soái F. I. Tolbukhin, tư lệnh Phương diện quân Ukraina 3 đã thỉnh cầu Đại bản doanh cho phép dùng lực lượng dự trữ cho chiến dịch Viên là Tập đoàn quân cận vệ 9 vào chặn kích tại hồ Balaton. Ông cũng đề nghị rằng trong trường hợp khẩn cấp, Đại bản doanh nên đồng ý cho dời sở chỉ huy Phương diện quân về bờ Đông sông Danube. Tuy nhiên Tổng tư lệnh tối cao I. V. Stalin không chấp nhận và yêu cầu F. I. Tolbukhin tiếp tục bám trụ ở bờ Tây con sông:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Đồng chí Tolbukhin, nếu đồng chí cho rằng có thể kéo dài chiến tranh thêm 5 hay 6 tháng thì, dĩ nhiên, đồng chí có thể rút quân sang bên kia sông Danube. Ở đấy chắc chắn sẽ yên tĩnh hơn. Nhưng tôi cho rằng đồng chí sẽ không nghĩ như vậy. Vì vậy, cần phải trấn thủ ngay tại bờ phải con sông và đồng chí cùng với ban tham mưu phải có mặt tại đấy. Tôi chắc chắn rằng các binh sĩ sẽ cảm thấy vinh dự trước trách nhiệm hệ trọng của mình. Điều cần thiết duy nhất chỉ là hãy chỉ huy họ thật tốt. | ” |
— I. V. Stalin, 
I. V. Stalin cũng cho rằng cần phải tổng phản công ngay vừa khi quân Đức hụt hơi và dừng tấn công, không để cho phía Đức có cơ hội nghỉ ngơi và củng cố hệ thống phòng thủ. Để phục vụ cho mục tiêu này, Phương diện quân Ukraina 3 được phép sử dụng Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 6 được điều từ Phương diện quân Ukraina 2 trong trường hợp không đủ lực lượng cơ động đột kích. Không lâu sau đó, một chỉ thị từ Đại bản doanh gửi tới Phương diện quân Ukraina 3, yêu cầu Phương diện quân tiếp tục phòng ngự và tiêu hao mũi tiến công Đức, sau đó cánh phải của Phương diện quân sẽ tổ chức phản công. Bức điện của STAVKA nói rõ:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Trong các trận đánh phòng ngự, tư lệnh Phương diện quân Ukraina 3 có nhiệm vụ đánh tiêu hao cánh quân xe tăng của địch ở khu vực Székesfehérvár, sau đó chậm nhất là ngày 15 hoặc 16 tháng 3 năm nay, cánh phải của Phương diện quân phải chuyển sang tấn công nhằm đánh tan quân địch ở phía Bắc hồ Balaton và phát triển đột kích theo hướng chung tới Pápa và Szopron. Không được dùng Tập đoàn quân cận vệ 9 vào chiến đấu phòng ngự mà phải dùng để phát triển đột kích và tiêu diệt hoàn toàn quân địch. Phương diện quân Ukraina 2 phải phòng ngự quyết liệt ở phía Bắc sông Danube, sử dụng các đơn vị cánh trái, nơi tiếp giáp với cánh quân xung kích của F. I. Tolbukhin để tiến công vào Dier. | ” |
— STAVKA.
Đúng như nhận định của STAVKA, Phương diện quân Ukraina 3 đã không cần điều Tập đoàn quân cận vệ 9 để chặn kích mà vẫn đứng vững. Sau mười ngày tiến công, mặc dù mũi tấn công của quân Đức đã tiến được 15-30 cây số, hỏa lực từ những hỏa điểm chống tăng dày đặc cùng hệ thống phòng tuyến nhiều tầng nhiều lớp và có chiều sâu của Liên Xô đã giáng cho quân Đức những tổn thất nặng nề. Kiệt quệ, mệt mỏi và gần như hết sạch lực lượng dự bị, Tập đoàn quân xe tăng 6 SS đã không còn khả năng đột phá đến sông Danube như dự kiến và ngày 15 tháng 3 đã phải dừng lại ở bờ bắc kênh đào Sharvisz cách sông Danube hơn 20 km. Tại phía Nam hồ Velence, Tập đoàn quân 6 (Đức) chỉ tiến lên được không quá 12 km cùng với những thiệt hại nặng nề về người và xe tăng. Quân đoàn bộ binh 91 tại khu hợp lưu sông Drava và sông Danube cũng không thể nào tiến tới mục tiêu Mohacs trước sức kháng cự dữ dội của quân đội Bulgaria và Nam Tư. Giống như những diễn biến ở Chiến dịch Thành Trì năm 1943, những thành quả chiến thuật trong mấy ngày đầu của quân đội Đức Quốc xã khá ấn tượng. Tuy nhiên, đến ngày thứ 10 của chiến dịch thì quân Đức đã bị tiêu hao nặng và hoàn toàn thất bại trong việc hoàn thành các mục tiêu chiến dịch. Phòng tuyến của phía Liên Xô bị cong đi một số đoạn, nhưng xét về toàn cục, họ vẫn đứng vững và không bị tan vỡ, trong khi đó các đơn vị dự bị dồi dào - để dành cho chiến dịch Viên - vẫn còn nguyên vẹn.
Đại tướng Heinz Guderian, lúc bấy giờ là Tham mưu trưởng Lục quân Đức Quốc xã, đã ghi nhận lại tình hình tuyệt vọng như sau:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Đến đây thì hy vọng thành công đã mất hết. Chỉ còn các sư đoàn SS là giữ được tinh thần chiến đấu cao. Dưới sự che chở của hàng rào xe tăng tổ chức phòng ngự cứng rắn, các sư đoàn buộc phải rút lui toàn bộ. Những sư đoàn này hầu như không còn có thể trông cậy được | ” |
— Heinz Guderian, 
Trong nhật ký của mình, Bộ trưởng tuyên truyền Đức Joseph Goebbels cũng chua chát nhận xét rằng sự thất bại của quân Đức gần như là chắc chắn.