Lịch sử hải quân Nhật Bản
Chiến tranh thế giới thứ hai

Bài chi tiết: Lịch sử hải quân trong Thế chiến II
Thiết giáp hạm Yamato trong các thử nghiệm năm 1941.
Hōshō, tàu sân bay được thiết kế có mục đích đầu tiên trên thế giới (1922)
Trong những năm trước Thế chiến II, Hải quân Nhật bắt đầu tự cấu trúc để chống lại Hoa Kỳ. Một giai đoạn mở rộng quân sự kéo dài và bắt đầu Chiến tranh Trung-Nhật lần thứ hai vào năm 1937 đã khiến Hoa Kỳ xa lánh và được coi là đối thủ của Nhật Bản.
Để đạt được các chính sách bành trướng của Nhật Bản, Hải quân Đế quốc Nhật Bản cũng phải chống lại các hải quân lớn nhất thế giới (Hiệp ước Hải quân Washington năm 1922 đã phân bổ tỷ lệ 5/5/3 cho hải quân Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Nhật Bản). Do đó, Nhật kém hơn về số lượng và cơ sở công nghiệp để mở rộng bị hạn chế (đặc biệt là so với Hoa Kỳ). Do đó, chiến thuật chiến đấu của Nhật có xu hướng dựa vào ưu thế kỹ thuật (ít hơn, nhưng tàu nhanh hơn, mạnh hơn) và chiến thuật mạnh mẽ (các cuộc tấn công táo bạo và nhanh chóng áp đảo kẻ thù, một công thức để thành công trong các cuộc xung đột trước đây của Nhật). Các Hiệp ước Hải quân cũng cung cấp một sự thúc đẩy không chủ ý cho Nhật Bản vì những hạn chế về số lượng đối với các thiết giáp hạm đã thúc đẩy họ chế tạo nhiều tàu sân bay để cố gắng bù đắp cho hạm đội tàu chiến lớn hơn của Hoa Kỳ [cần dẫn nguồn].
Hải quân Đế quốc Nhật Bản do Bộ Hải quân Nhật Bản quản lý và được kiểm soát bởi Tổng Tham mưu trưởng Hải quân Hoàng gia Nhật Bản tại Tổng hành dinh Hoàng gia. Để chiến đấu với hải quân Mỹ vượt trội về số lượng, Hải quân Nhật đã dành một lượng lớn tài nguyên để tạo ra một lực lượng vượt trội về chất lượng hơn bất kỳ hải quân nào vào thời điểm đó. Do đó, vào đầu Thế chiến II, Nhật Bản có thể có Hải quân tiên tiến nhất thế giới. Đặt cược vào thành công nhanh chóng của chiến thuật xâm lược, Nhật Bản đã không đầu tư đáng kể vào tổ chức phòng thủ như bảo vệ các tuyến vận tải dài của mình chống lại tàu ngầm đối phương, điều mà Nhật chưa bao giờ làm được, đặc biệt là đầu tư vào tàu hộ tống chống ngầm và tàu sân bay hộ tống.
Hải quân Nhật Bản đã thành công ngoạn mục trong phần đầu của cuộc chiến, nhưng cuối cùng các lực lượng Mỹ đã giành được ưu thế thông qua việc giải mã các mật mã của hải quân Nhật Bản, khai thác sự lơ là của Nhật Bản về phòng thủ hạm đội, nâng cấp công nghệ cho lực lượng không quân và hải quân, sự vượt trội về quản lý nhân sự cũng như thường xuyên phân công các phi công chiến đấu xuất sắc để đào tạo các tân binh và sản lượng công nghiệp lớn hơn rất nhiều. Sự miễn cưỡng của Nhật Bản khi sử dụng hạm đội tàu ngầm của họ cho các cuộc đột kích thương mại và thiếu bảo đảm thông tin liên lạc của họ cũng làm tăng thêm thất bại. Trong giai đoạn cuối của cuộc chiến, Hải quân Đế quốc Nhật Bản đã sử dụng một loạt các biện pháp tuyệt vọng, bao gồm cả các cuộc tấn công Kamikaze (cảm tử). Cuối cùng, nó không chỉ tỏ ra vô ích trong việc đẩy lùi quân Đồng minh mà còn khuyến khích kẻ thù sử dụng bom nguyên tử mới phát triển của mình để đánh bại Nhật Bản mà không cần các trận chiến tốn kém như dự đoán để chống lại sự phòng thủ quá cuồng tín.
Xem thêm: Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong Thế chiến II và Các cuộc bắn phá của hải quân đồng minh vào Nhật Bản trong Thế chiến II