Phạm Thuần Nhân
Chú thích

↑  Nay là địa cấp thị Từ Châu, tỉnh Giang Tô.
↑  Đời Tống gọi Sử quán (chuyên biên soạn quốc sử), Tập hiền thư viện (chuyên cất giữ điển tịch) và Hoằng văn quán (chuyên hiệu đính điển tịch) là tam quán.
↑  Đài các (台阁) là tên gọi mà người đời Hán phiếm chỉ Thượng thư đài, các đời sau phiếm chỉ cơ cấu chánh phủ trung ương.
↑  Lữ Hối chỉ trích trực diện Vương An Thạch, Lý Sư Trung chọc giận Lữ Huệ Khanh, đều là những tể tướng chủ trương biến pháp.
↑  Người đời Tống gọi những quan viên đảm nhiệm các chức vụ cao cấp bậc nhất của triều đình: Tham tri chánh sự, Môn hạ thị lang, Trung thư thị lang, Thượng thư tả hữu thừa, Xu mật sứ, Xu mật phó sứ, Tri xu mật viện sự, Đồng tri Xu mật viện sự là Chấp chánh.
↑  Phạm Trọng Yêm đảm nhiệm chức vụ Tri Khánh Châu trong khoảng 1041 – 1043, nhiều lần đẩy lui quân Tây Hạ của Hạ Cảnh Tông Lý Nguyên Hạo.
↑  Giám tư (监司) là danh xưng chung dành cho quan viên nắm quyền tra xét châu, huyện đời Tống, bao gồm: chuyển vận sứ, chuyển vận phó sứ, chuyển vận phán quan và đề điểm hình ngục, đề cử thường bình. Vì thế người đời Nguyên phiếm xưng Liêm phóng sứ là Giám tư, đời Minh cũng phiếm xưng Bố chánh sứ và Án sát sứ như vậy.
↑  Dân Hoàn Châu bán rẻ ruộng cho người Thục Khương để tránh binh dịch, bị Chủng Cổ tra ra. Chủng Cổ thu ruộng, bắt lính, lại lưu đày những ai mua ruộng. Thuần Nhân cho rằng quan viên dưới quyền (thuộc lại) của Cổ mới phải chịu trách nhiệm, không thể đổ lỗi cho dân. Việc Chủng Cổ khiếu kiện Thuần Nhân khiến ông ta bị kẻ sĩ đương thời chê bai, vì cha Cổ là Chủng Thế Hành nhờ được Phạm Trọng Yêm ủng hộ, mới lập công ở thành Thanh Giản, trở thành một đời danh tướng.
↑  Chánh quyền Cổ Tư La của người Thổ Phồn định đô tại Thanh Đường (nay thuộc Thanh Hải) do tán phổ Cổ Tư La thiết lập, chiếm giữ đồng bằng Hà Hoàng trong khoảng 1032 – 1104, trải 4 đời 5 chúa, từng đánh bại nhà Tống ở chiến dịch Hi Hà (1072), giết chết danh tướng Cảnh Tư Lập. Thanh Nghi Kết Quỷ Chương phục vụ đắc lực cho tán phổ A Lý Cốt trong chiến dịch này.
↑  Nghĩa trang ý nói điền trang danh cho việc nghĩa. Phạm Trọng Yêm mua mấy ngàn mẫu ruộng tốt, thu tô để chu cấp người nghèo khốn trong họ hàng.
↑  Nguyên văn: 造次, 颠沛必于是/tạo thứ, điên phái tất ư thị. Nguồn gốc từ Luận ngữ, Lý nhân đệ tứ: “Tử viết: ‘Phú dữ quý, thị nhân chi sở dục dã; bất dĩ kì đạo đắc chi, bất xử dã. Bần dữ tiện, thị nhân chi ố dã; bất dĩ kì đạo đắc chi, bất khứ dã. Quân tử khứ nhân, ô hồ thành danh? Quân tử vô chung thực chi gian vi nhân, tạo thứ tất ư thị, điên phái tất ư thị.’ (tạm dịch: Khổng Tử nói: ‘Giàu cùng sang, thế thì người đều mong muốn vậy; không đúng đạo lý mà được, không ở vậy. Nghèo cùng hèn, thế thì người đều ghét vậy; không đúng đạo lý mà được, không bỏ vậy. Người quân tử mà bỏ mất đức nhân, làm sao thành danh đây? Người quân tử trong bữa ăn cũng không lúc nào xa rời đức nhân, vội vã cũng phải như thế, khốn cùng cũng phải như thế.’)”
↑  Nguyên văn: 有为者亦若是/hữu vi giả diệc nhược thị. Nguồn gốc từ Mạnh tử, Đằng Văn công thượng: “Thành Gián vị Tề Cảnh công viết: ‘Bỉ trượng phu dã, ngã trượng phu dã, ngô hà uý bỉ tai?’ Nhan Uyên viết: ‘Thuấn hà nhân dã? Dư hà nhân dã? Hữu vi giả diệc nhược thị.’ Công Minh Nghi viết: ‘Văn vương ngã sư dã, Chu công khởi nghi ngã tai?’ (tạm dịch: Thành Gián bảo Tề Cảnh công rằng: ‘Hắn là bậc trượng phu, tôi cũng là bậc trượng phu, tôi sao phải sợ hắn?’ Nhan Uyên nói: ‘Vua Thuấn là người thế nào, tôi là người thế nào, hãy làm thì cũng được như thế. Công Minh Nghi rằng: ‘Chu công từng nói: Văn vương là thầy ta đó, Chu công há lại dối ta?’