stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
USS Tarpon (SS-175)
Lịch sử hoạt động > 1942 > Chuyến tuần tra thứ ba, thứ tư và thứ năm

Trong chuyến tuần tra thứ ba từ ngày 28 tháng 3 đến ngày 17 tháng 5 xuất phát từ Trân Châu Cảng, Tarpon không bắt gặp mục tiêu nào ngoại trừ một tàu bệnh viện. Trong chuyến tuần tra tiếp theo, nó canh phòng phía Bắc đảo Oahu trong giai đoạn diễn ra trận Midway từ ngày 30 tháng 5 đến ngày 9 tháng 6, khi nó không phát hiện được mục tiêu nào. Sau đó chiếc tàu ngầm quay trở về San Francisco, California cho một lượt đại tu, kéo dài cho đến ngày 30 tháng 9.
Khởi hành từ Trân Châu Cảng vào ngày 22 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ năm, Tarpon hoạt động tại vùng biển phía Bắc đảo Bougainville nhưng chỉ bắt gặp nhiều tàu đánh cá nhỏ. Kết thúc chuyến tuần tra, nó quay trở về căn cứ Midway vào ngày 10 tháng 12, rồi tiếp tục đi về Trân Châu Cảng để được tái trang bị.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ sáu

Trong chuyến tuần tra thứ sáu từ ngày 10 tháng 1 đến ngày 25 tháng 2, 1943 tại vùng biển về phía Nam đảo Honshū, lúc 21 giờ 30 phút ngày 1 tháng 2, tại vị trí cách 27 mi (43 km) về phía Nam đảo Mikura-jima, Tarpon đã phóng bốn quả ngư lôi tấn công một mục tiêu, ghi được một quả trúng đích. Hai quả ngư lôi phóng bồi thêm đã khiến tàu chở hành khách Fushimi Maru (10.935 tấn) bị vỡ làm đôi và đắm. Bốn ngày sau đó, chiếc tàu ngầm chuyển sang tuần tra dọc tuyến hàng hải hướng đến Truk. Vào ngày 8 tháng 2, nó phát hiện một mục tiêu lớn không nhận diện được qua radar, và đã phóng một loạt bốn quả ngư lôi tấn công, tất cả đều trúng đích. Tàu khu trục Yamagumo tháp tùng để hộ tống đã phản công quyết liệt nên Tarpon buộc phải lặn sâu để né tránh, trong khi tàu vận chuyển Tatsuta Maru (16.975 tấn) bị đắm tại tọa độ 33°45′B 140°25′Đ﻿ / ﻿33,75°B 140,417°Đ﻿ / 33.750; 140.417 với tổn thất hơn 1.400 binh lính, hành khách và thủy thủ. Kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về căn cứ Midway, nó trở thành tàu ngầm có tổng tải trọng tàu bị đánh chìm lớn nhất trong một chuyến tuần tra.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ bảy

Trong chuyến tuần tra thứ bảy từ ngày 29 tháng 3 đến ngày 15 tháng 5 tại vùng biển quần đảo Marshall, Tarpon không bắt gặp mục tiêu nào phù hợp. Nó đã bắn phá một trạm vô tuyến trên đảo Taroa cho đến khi bị pháo bờ biển phản công, và buộc phải rút lui.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ tám

Khởi hành vào ngày 30 tháng 7 cho chuyến tuần tra thứ tám tại vùng biển nhà Nhật Bản, Tarpon bắt gặp một lực lượng đặc nhiệm đối phương vào ngày 16 tháng 8, bao gồm một tàu sân bay, nhưng không theo kịp tốc độ của đối phương. Năm ngày sau đó, nó phát hiện hai tàu chở hàng lớn được hộ tống, và đã phóng một loạt sáu quả ngư lôi tấn công, gây hư hại cho cả hai. Đến ngày 28 tháng 8, nó tiếp tục gây hư hại cho một tàu buôn tại khu vực Mikura-jima; rồi đến ngày 4 tháng 9 đã đánh chìm một tàu tuần tra trước khi quay trở về Midway vào ngày 8 tháng 9.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ chín

Trong chuyến tuần tra thứ chín từ ngày 1 tháng 10 đến ngày 3 tháng 11 dọc theo bờ biển đảo Honshū, Tarpon đang canh phòng các lối tiếp cận cảng Yokohama vào đêm 16 tháng 10, khi phát phát hiện một tàu phụ trợ lớn. Nó theo dõi mục tiêu cho đến 01 giờ 56 phút ngày hôm sau, khi nó phóng một loạt bốn quả ngư lôi để tấn công. Đối phương thoạt tiên chết đứng giữa biển, nhưng lại di chuyển hướng thẳng đến chiếc tàu ngầm. Tarpon lặn xuống đi bên dưới mục tiêu rồi tiếp tục phóng thêm ba quả ngư lôi phía đuôi, đánh trúng đuôi tàu đối phương, nhưng mục tiêu tiếp tục nổi. Một quả ngư lôi phóng bồi thêm đã khiến con tàu đối phương nổ tung và đắm. Tài liệu thu được sau chiến tranh cho biết mục tiêu là tàu cướp tàu buôn Đức Michel (Schiff 28) vốn đã đánh phá tàu bè Đồng Minh tại cả Đại Tây Dương lẫn Thái Bình Dương. Michel trở thành chiếc tàu chiến Đức duy nhất bị một tàu ngầm Hoa Kỳ đánh chìm tại Thái Bình Dương.
Bốn ngày sau đó, Tarpon bắt gặp một tàu sân bay được một tàu khu trục hộ tống. Nó phóng bốn quả ngư lôi nhắm vào chiếc tàu sân bay, nhưng đối thủ tăng tốc và đổi hướng né tránh. Đến sáng ngày 23 tháng 10, nó phát hiện qua radar hai tàu buôn và phóng một loạt năm quả ngư lôi tấn công, nhưng tất cả đều đi bên dưới mục tiêu. Nó kết thúc chuyến tuần tra khi quay trở về Trân Châu Cảng vào ngày 3 tháng 11.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ mười

Chuyến tuần tra thứ mười từ ngày 4 tháng 12, 1943 đến ngày 12 tháng 1, 1944 được Tarpon dành cho việc trinh sát nhóm quần đảo Marshall mà không gặp sự cố nào. Nó có cơ hội tấn công một tàu chở dầu nhỏ nhưng cả hai quả ngư lôi phóng ra đều bị trượt.
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ mười một

Trong chuyến tuần tra thứ mười một từ ngày 19 tháng 6 đến ngày 8 tháng 8, Tarpon làm nhiệm vụ tìm kiếm và giải cứu tại khu vực Truk để hỗ trợ các phi vụ ném bom. Vào ngày 14 tháng 7, nó phóng một loạt ba quả ngư lôi nhằm vào một tàu buôn, nhưng tất đều bị trượt, và đối thủ thực ra là một tàu săn ngầm ngụy trang. Chiếc tàu ngầm phải lặn sâu để né tránh mìn sâu phản công và rút lui khỏi khu vực. Đến ngày 25 tháng 7, nó phát hiện qua radar một đoàn tàu vận tải và phóng một loạt ba quả ngư lôi nhằm vào chiếc tàu lớn nhất nhưng không trúng đích. Nó tiếp cận để tấn công đối thủ bằng hải pháo, nhưng khẩu pháo kẹt đạn chỉ sau hai phát bắn buộc nó phải tách ra xa. Khi tiếp cận lần nữa, nó chỉ gây hư hại cho đối phương nhưng bị hỏa lực đối phương bắn trả áp đảo, nên đã rút lui khỏi cuộc tấn công.
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ mười hai

Trong chuyến tuần tra thứ mười hai, cũng là chuyến cuối cùng, từ ngày 31 tháng 8 đến ngày 14 tháng 10, Tarpon chỉ làm nhiệm vụ tìm kiếm và giải cứu phục vụ cho các chiến dịch không kích nhắm vào căn cứ Truk và phụ cận.
Lịch sử hoạt động > 1944 - 1957

Quay trở về Trân Châu Cảng sau chuyến tuần tra cuối cùng, Tarpon được điều động sang vùng bờ Đông. Nó rời vùng biển Hawaii vào ngày 24 tháng 12 và đi đến New London, Connecticut vào ngày 17 tháng 1, 1945, nơi nó đảm nhiệm vai trò huấn luyện tại Căn cứ Tàu ngầm Hải quân New London cho đến khi chiến tranh chấm dứt.
Tarpon được cho xuất biên chế tại Boston, Massachusetts vào ngày 15 tháng 11, 1945. Đến đầu năm 1947, nó được huy động trở lại để phục vụ ngoài biên chế như một tàu huấn luyện dự bị cho Quân khu Hải quân 8 tại New Orleans, Louisiana. Tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 5 tháng 9, 1956. Con tàu bị bán để tháo dỡ, nhưng trên đường được kéo đi vào ngày 26 tháng 8, 1957, nó bị đắm tại vị trí về phía Nam Cape Hatteras, North Carolina, tại tọa độ 34°45.195′B 75°46.025′T﻿ / ﻿34,75325°B 75,767083°T﻿ / 34.753250; -75.767083.
Phần thưởng

Tarpon được tặng thưởng bảy Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II. Nó được ghi công đã đánh chìm hai tàu Nhật Bản với tổng tải trọng 27.910 tấn.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |


| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Dãi băng Hoạt động Tác chiến | Dãi băng Hoạt động Tác chiến | Dãi băng Hoạt động Tác chiến | Đơn vị Tuyên Dương Tổng thống |
| Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ | Huân chương Chiến dịch Châu Á-Thái Bình Dương với 7 Ngôi sao Chiến trận | Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II |  |
Áo dài

Một cô gái ở Thành phố Hồ Chí Minh mặc áo dài trắng và cầm hoa phượng đỏ.
Áo dài là trang phục truyền thống của Việt Nam được mặc bởi cả nam và nữ, là kiểu áo tay chẽn được cách tân theo hướng Tây hóa từ Áo ngũ thân. Chúa Nguyễn Phúc Khoát là người được xem là có công sáng chế chiếc áo ngũ thân - tiền thân của áo dài. Họa sĩ Le Mur Nguyễn Cát Tường là người có công định hình áo dài như ngày nay.
Đặc điểm của trang phục này là dáng áo bó, hai tà thẳng trước sau và hai bên. Các nhà thiết kế không áp dụng hoa văn truyền thống, phụ kiện trang sức truyền thống lên áo dài.
Áo dài giống với shalwar kameez, kurta của các quốc gia theo văn hóa Ấn-Hồi như Ấn Độ, Pakistan vì đều là những dạng trang phục gồm áo tay chẽn được mặc bên ngoài quần dài.
Cấu tạo áo dài

Cổ áo cổ điển cao khoảng 4 đến 5 cm. Ngày nay, kiểu cổ áo dài được biến tấu khá đa dạng như kiểu cổ trái tim, cổ tròn, cổ chữ U, trên cổ áo thường được đính ngọc.
Thân áo được tính từ cổ xuống phần eo. Cúc áo dài thường từ cổ chéo sang vai rồi kéo xuống ngang hông. Từ eo, thân áo dài được xẻ làm hai tà, vị trí xẻ tà ở hai bên hông.
Áo dài có hai tà: tà trước và tà sau. Ngày xưa tà trước bằng tà sau nhưng ngày nay đã có nhiều loại áo tà trước ngắn hơn tà sau. Trên tà áo trước thường được thêu những hoa văn hay những bài thơ.
Tay áo được tính từ vai, may ôm sát cánh tay, có kiểu tay lỡ hoặc dài đến qua khỏi cổ tay.
Chiếc áo dài được mặc với quần thay cho chiếc váy ngày xưa. Quần áo dài được may chấm gót chân, ống quần rộng. Áo dài khi xưa may bằng vải cứng cáp, nay thường được may với vải mềm, rũ. Màu sắc thông dụng nhất là màu trắng. Nhưng xu thế thời trang hiện nay thì chiếc quần áo dài có màu đi tông với màu của áo. Nhưng ngày nay còn được cách tân phối cùng chiếc chân váy dài tạo vẻ dịu dàng, thanh lịch.
Lịch sử > Áo ngũ thân

-Quan điểm thứ nhất: "Từ năm 1627-1634, Đào Duy Từ phò chúa Nguyễn Phúc Nguyên đã khuyên chúa đổi tập tục cho khác hẳn dân Bắc, như bỏ nón thượng đội nón chóp, bỏ quần đen mặc quần nâu, đàn bà bỏ áo tứ thân (sách Gia Định thành thông chí ghi nam nữ mô khố quần nghĩa là không mặc áo và mamianqun như Đại Minh)chuyển sang vận áo ngũ thân gài khuy, bỏ tóc bao mà búi tó, bỏ váy để vận khố quần(phỏng xiaku và mamianqun như người Đại Minh rồi bản địa hóa kiểu Việt).
-Quan điểm thứ hai,
Năm 1680,Mạc Cửu thấy ở phủ Sài Mạt của nước ấy, người Việt, người Trung Hoa, Cao Miên, Đồ Bà (Chà Và) các nước tụ tập mở trường đánh bạc để lấy xâu, gọi là thuế hoa chi, bèn thầu mua thuế ấy, lại còn đào được một hầm bạc nên bỗng trở thành giàu có. Từ đó ông chiêu mộ dân Việt Nam lưu tán ở các xứ Phú Quốc, Lũng Kỳ (hay Trũng Kè, Lũng Cả -réam), Cần Bột (Cần Vọt - Kampôt), Hương Úc (Vũng Thơm - Kompong Som), Giá Khê (Rạch Giá), Cà Mau lập thành bảy xã thôn. Tương truyền ở đây thường có tiên xuất hiện trên sông, do đó mới đặt tên là Hà Tiên (tiên trên sông)
Năm 1687,quân Xiêm bắt Mạc Cửu đưa về Xiêm nhưng ông tìm cách trốn về lại Lũng Kỳ. Tương truyền, thì gian này ông trú tại nhà bà Bùi Thị Lẫm nên quen biết bà rồi xin cưới làm vợ thứ. Từ đấy, bà đem hết tâm huyết sức lực ra giúp chồng trong công cuộc khai khẩn mở mang vùng đất biên giới Tây Nam.Từ đó phong tục dần hòa nhập để tạo thành áo 5 thân lập lĩnh.
Năm 1698 làng Minh Hương để hòa nhập dân Việt.Sách Đại Nam nhất thống chí khen: Phong tục Định Tường-Mỹ Tho như Gia Định, nhưng vật lực có hơn, cho nên cũng ham vui và thích chơi nhiều hơn. Phục sức xa xỉ cũng hơn., phụ nữ nuôi tằm, dệt vải cũng hơn, mà nhà nông cày cấy cũng hơn(tục của người Đại Minh thích dùng nhiều phục sức).Người Việt và Minh Hương đã định chế nên áo 5 thân lập lĩnh và các kiểu tóc(tóc bánh lái,tóc hoa sen..),bao kết phát để làm lễ
Tháng 6 năm 1737 ,chúa Nguyễn Phúc Chú định lại quan chế, cải cách sắc phục, thay đổi phong tục, mọi người đều theo lối mới, tránh cái thô lậu của Bắc hà
Năm 1744, Áo ngũ thân được chúa Nguyễn Phúc Khoát tạo ra trong cuộc cải cách trang phục Đàng Trong có tham khảo sách Tam tài đồ hội,..."
Trước năm 1930, nữ vẫn mặc áo ngũ thân lập lĩnh truyền thống, xỏ hài và búi tóc khi học trường nữ sinh. Năm 2018, áo ngũ thân lập lĩnh đã được thế hệ trẻ phục dựng. Từ năm 2023, các dạng trang phục truyền thống (Việt phục) tiếp tục được khôi phục.
Lịch sử > Áo dài tân thời > Đời sống mới (1945)

Năm 1947 trong bối cảnh Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mới tuyên bố độc lập và các phong trào "diệt giặc đói, giặc dốt" đang được phát động, nhằm phát động phong trào tiết kiệm.
Ngày 20 tháng 3 năm 1947, Hồ Chí Minh với bút hiệu Tân Sinh, đã viết bài Đời sống mới: "Vận động dân bỏ thói quen mặc áo dài để thay bằng áo vắn vì mặc áo dài đi đứng, làm việc bất tiện, lượt thượt, luộm thuộm. Áo dài tốn vải, khoảng 2 cái áo dài may được 3 cái áo vắn, nếu chỉ mặc áo vắn có thể sẻn được 200 triệu đồng/năm. Áo dài không hợp với phụ nữ Việt Nam đời sống mới". Cuộc vận động này dần đã được người dân hưởng ứng và áo dài không còn là trang phục thông dụng của phụ nữ Việt Nam trong một thi gian ở miền bắc vĩ tuyến 17.
Áo dài Lê Phổ (1950)
Lúc này dáng áo dài vẫn giữ cách may nách truyền thống, cổ lập lĩnh, tay áo ôm sát, áo ba thân & hơi chít eo
Lịch sử > Áo dài tân thời > Áo dài Trần Lệ Xuân (1958)

Cuối năm 1958 khi bà Trần Lệ Xuân còn tại vị Đệ Nhất Phu Nhân của nước Việt Nam Cộng Hòa, bà đã thiết kế ra kiểu áo dài cách tân mới bỏ đi phần cổ áo gọi là áo dài cổ thuyền, cổ hở, cổ khoét, dân gian gọi là áo dài Trần Lệ Xuân hay áo dài bà Nhu. Không chỉ lạ về mẫu áo, chiếc áo dài hở cổ còn được 'phá cách' với họa tiết trang trí trên áo: nhành trúc mọc ngược. Một số nhà phê bình phương tây cho rằng nó hợp lý với thời tiết nhiệt đới của miền nam Việt Nam. Nhưng kiểu áo này khiến những người theo cổ học lúc đó tức giận và lên án nó không hợp với thuần phong mỹ tục. Loại áo dài không có cổ này vẫn phổ biến đến ngày nay và phần cổ được khoét sâu cho tròn chứ không ngắn như bản gốc
Lịch sử > Áo dài tân thời > Áo dài với tay Raglan (1960)

Thập niên 1960 có nhà may Dung ở Dakao, Sài Gòn đưa ra kiểu may áo dài với cách ráp tay Raglan (giác lăng). Cách ráp này đã giải quyết được vấn đề khó khăn nhất khi may áo dài: những nếp nhăn thường xuất hiện hai bên nách. Cách ráp này cải biến ở chỗ hàng nút cài được bố trí chạy từ dưới cổ xéo xuống nách, rồi kế đó chạy dọc một bên hông. Với cách ráp tay Raglan làn vải được bo sít sao theo thân hình người mặc từ dưới nách đến lườn eo, khiến chiếc áo dài ôm khít từng đường cong của thân hình người phụ nữ, tạo thêm tính thẩm mỹ theo đánh giá của một số nhà thiết kế.
Lúc này áo vẫn giữ vị trí nút áo như áo 5 thân truyền thống nhưng cổ áo bị thay thế bằng cổ Tàu.
Lịch sử > Áo dài tân thời > Áo dài mini raglan (1971)

Áo áp dụng rộng rãi cho nữ sinh. Theo phiên bản gốc này, áo ngắn tay Raglan có tà chỉ ngắn tới bàn chân, nhưng hai ống quần ôm lòa xòa phủ kín đôi chân, quần dùng phéc-mơ-tuya để cố định. Lúc này vị trí nút áo biến đổi, tay áo loe và có thêm túi.
Áo dài tân thời hiện đại (1980)
Áo chít eo mạnh, tà áo dài đến mắt cá chân. Đây là kiểu áo phổ thông đến hiện tại.
Lịch sử > Áo dài tân thời > Áo dài ren, hở cổ, tay lỡ (2007)

Áo dài cưới có chất liệu, kiểu dáng gần với váy cưới soiree (quần đủ các màu, kim tuyến, thêu hiện đại, phéc-mơ-tuya sau lưng, tà áo sau dài xếp ly ra sau để phù dâu cầm). Thời kỳ này, người Việt Nam gần như đã quên hình ảnh truyền thống áo ngũ thân cổ đứng, vấn khăn (hoặc cài trâm), đội nón 3 tầm, chân xỏ hài (hoặc guốc cong).
Áo dài trong nghệ thuật > Thơ văn

Hình ảnh phụ nữ Việt Nam với chiếc áo dài đã được nhiều nhà nghệ sĩ ghi lại, nổi bật nhất là trong thơ và nhạc. Bài thơ nổi tiếng về chiếc áo dài có thể kể là "Áo lụa Hà Đông" của Nguyên Sa, bài này được phổ nhạc thành một bài hát nổi tiếng và là cảm hứng cho một bộ phim điện ảnh cùng tên, với những câu:
Nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc bài này cũng không quên làm nổi bật hình ảnh áo dài khi sửa thành:
Áo dài cũng in đậm nét trong những vần thơ nghịch ngợm của Nguyễn Tất Nhiên:
Trong thơ Bùi Giáng, màu áo dài của ký ức được nâng lên thành huyền thoại:
Và có lẽ trong những vần thơ rất dung dị sau đây của Huy Cận cũng có hình bóng của chiếc áo dài trắng nữ sinh:
Hay vô cùng gợi cảm trong bài thơ Chiếc áo dài Việt Nam của nhà thơ Đinh Vũ Ngọc ở Quảng Nam:
Áo dài trong nghệ thuật > Âm nhạc

Chiếc áo dài cũng phảng phất hay xuất hiện nhiều trong các ca khúc Việt Nam. Trong nhạc Trịnh Công Sơn có thể nhìn thấy khá nhiều. Theo hồi ký, chính những bước chân hoàng cung của những nữ sinh áo tím Huế đã làm cho nhạc sĩ họ Trịnh viết nên bài "Diễm xưa" nổi tiếng. Hay trong bài "Hạ trắng", hình ảnh áo dài cũng chập chờn:
"Bé ca" của Phạm Duy viết cho con gái mới lớn, có bài "Tuổi ngọc" tả về niềm hân hoan của cô bé khi bước chân vào trung học, lần đầu khoác lên mình "một chiếc áo như mây hồng":
Phạm Duy cũng không quên nhắc về chiếc áo này trong một giấc mơ hòa bình từ thập niên 1940:
Bài "Một thoáng quê hương" của Từ Huy nổi tiếng một thời với câu:
Nhạc sĩ Sỹ Luân cũng có bài "Áo dài ơi" vui tươi:
Nhạc sĩ Huỳnh Nhật Tân với bài "Cô gái Việt Nam":
Nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng với ca khúc "Một đời áo mẹ áo em" kể lại lịch sử và sự gắn kết nhiều thế hệ của chiếc áo dài.
Nhạc sĩ Jo Marcel và ca khúc "Áo dài Việt Nam":
Gần đây, nhạc sĩ Nguyễn Đức Cường với ca khúc "Em trong mắt tôi":
Các nhạc sĩ tiền chiến cũng hay ca ngợi áo dài như bài "Tà áo xanh" của Đoàn Chuẩn - Từ Linh. Và cảm xúc về chiếc áo dài cũng làm nên những câu hát nổi tiếng của Hoàng Trọng:
Bài hát "Áo trắng đến trường" của nhạc sĩ Xuân Phương được phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của nhạc sĩ Trần Hoàng Vy:
Bài Hát "Cho tôi một vé đi tuổi thơ" có câu:
Ca khúc Bốn màu áo nói việc cô gái mặc áo dài đi gặp người mình yêu của nhạc sĩ Anh Thy.
Áo dài trong nghệ thuật > Hội họa

Bức tranh "Thiếu nữ bên hoa huệ" của họa sĩ Tô Ngọc Vân sáng tác năm 1943, là một trong những tác phẩm hội họa hiện đại Việt Nam đầu tiên và nổi tiếng bậc nhất, miêu tả một cô gái mặc áo dài trắng ngồi bên một bình hoa huệ.
Áo dài trong nghệ thuật > Trình diễn thời trang

Đã có rất nhiều cuộc thi thiết kế và trình diễn áo dài được tổ chức tại Việt Nam cũng như ở nước ngoài.
Nhà thiết kế Minh Hạnh, người từng giữ vị trí cao nhất ở nhiều Tuần lễ thời trang Việt Nam hay các lễ hội lớn, là một trong những người đã gặt hái được nhiều thành công khi giới thiệu và quảng bá các bộ sưu tập áo dài do chính mình thiết kế tới Nhật Bản với bộ sưu tập được thiết kế trên nền vải lụa sống hai da, cổ và tay áo được xếp thành nhiều lớp áo như kimono. Gam màu chủ đạo là hồng phấn và hồng đào lấy cảm hứng từ màu hoa anh đào; tới Anh với 100 mẫu áo dài lấy ý tưởng từ các họa tiết trong trang phục của Hoàng gia Anh được kết hợp với các màu sắc trang phục dân tộc Việt; cùng nhà thiết kế Lan Hương tới Mỹ trong bộ sưu tập từ chất liệu jeans và hoa sen vừa kết hợp truyền thống và hiện đại, vừa thể hiện những giao hoa văn hóa Việt Mỹ. Bà cũng là người thiết kế bộ trang phục áo dài mới cho Vietnam Airline với những cách tân táo bạo gây nên những tranh luận đa chiều.
Đại nhạc hội Paris By Night 106 mang tên Lụa, trực tiếp thu hình trong hai ngày 1 và 2 tháng 9 năm 2012 tại Planet Hollywood Resorts and Casino, Las Vegas trình diễn bộ sưu tập áo "Dáng Lụa" được thiết kế trên công nghệ in hiện đại của nhà thiết kế Thái Tuấn, Việt Nam.
Trong các cuộc thi nhan sắc tầm cỡ thế giới như Hoa hậu Thế giới, Hoa hậu Hoàn vũ, Hoa hậu Trái đất, những người đẹp đại diện Việt Nam luôn đầu tư và chuẩn bị kỹ lưỡng cho phần thi trang phục dân tộc, và đã không hiếm lần tà áo dài đồng hành cùng chiến thắng với chủ nhân của trang phục. Bộ áo dài đen cách điệu với đuôi công kết cườm và kim sa đã giúp Mai Phương Thúy lọt top 20 thí sinh mặc trang phục dân tộc đẹp nhất cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2006. Bộ áo dài "vũ khúc hạc" của nhà thiết kế Thuận Việt với cách thiết kế hai lớp áo theo kiểu dáng áo của Nam Phương Hoàng Hậu giúp hoa hậu Thùy Lâm lọt top 10 người đẹp trình diễn trang phục truyền thống đẹp nhất tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2008. Bộ áo dài lấy cảm hứng từ rồng phương Đông, với các họa tiết thổ cẩm đặc trưng của dân tộc miền núi phía Bắc Việt Nam, được hoa hậu Lưu Thị Diễm Hương lựa chọn tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2012 cũng lọt Top 10 trang phục dân tộc đẹp nhất do trang web nổi tiếng về các cuộc thi sắc đẹp Missosology bình chọn. Đặc biệt bộ áo dài lấy ý tưởng từ bông sen với hai màu chủ đạo là đỏ và vàng, điểm xuyết đá pha lê đậm chất hoàng gia của á hậu Trương Thị May tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ năm 2013 được Missology bình chọn đứng đầu bảng xếp hạng những bộ quốc phục đẹp nhất; và trong chính cuộc thi, bộ áo dài này cũng đứng thứ 4 trong Top 10 trang phục dân tộc đẹp nhất.
Chú thích

↑  Thái Nam Thắng (29 tháng 12 năm 2014). “Văn hoá và sự "đứt gãy": Vì đâu?”. Tuần Việt Nam. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 6 năm 2023. Truy cập ngày 29 tháng 12 năm 2014.
↑  Trong Từ điển bách khoa phụ nữ Việt Nam (tác giả Huỳnh Thị Dung, Nguyễn Thu Hà, Nhà xuất bản Phụ nữ, H. 2002) tại trang 21 ghi "áo dài là loại áo rất độc đáo của phụ nữ Việt Nam. Che từ cổ xuống đến đầu gối (hoặc quá đầu gối). Mặc cùng với quần trắng hay màu cùng màu".
↑  Ellis, Claire (1996). “Ao Dai: The National Costume”. Things Asian. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2008.
↑  Trịnh Bách (2020). “Nguồn gốc Áo Dài Việt Nam”. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 10 năm 2023. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2023.
↑  Lê Công Sơn (16 tháng 12 năm 2018). “'Thâm cung' áo dài Lemur”. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 7 năm 2023. Truy cập ngày 16 tháng 12 năm 2018.
↑  Tân Sinh, "Đời sống mới", Ban vận động Đời sống mới 1947, hoặc 
Hồ Chí Minh, Về đạo đức cách mạng, trang 14, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, năm 2007
↑  Băng Châu (31 tháng 1 năm 2017). “Sao Việt lăng xê mốt áo dài cách tân Xuân 2017”. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2017.
1 2  Nguyễn Hằng (14 tháng 7 năm 2015). “Những bộ áo dài Việt gây "choáng ngợp" thế giới”. Báo Dân Trí. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2015.
↑  Sơn Hà (4 tháng 3 năm 2015). “Minh Hạnh lại gây bão dư luận với trang phục VNA”. VietNamNet. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2015.
Sơ đồ các bộ phận của áo dài
Tranh Thiếu nữ bên hoa huệ của Tô Ngọc Vân
My Own Private Idaho

Đối với bài hát, xem Private Idaho.
| My Own Private Idaho  |
| --- | --- |
Áp phích phim
Đạo diễn: Gus Van Sant
Tác giả: Gus Van Sant
Sản xuất: Laurie Parker
Diễn viên: River Phoenix Keanu Reeves
Quay phim: John J. Campbell Eric Alan Edwards
Dựng phim: Curtiss Clayton
Âm nhạc: Bill Stafford
Phát hành: Fine Line Features
Công chiếu:  4 tháng 9 năm 1991 (1991-09-04) (Venice)  29 tháng 9 năm 1991 (1991-09-29) (Hoa Kỳ)  
Thời lượng: 102 phút
Quốc gia: Hoa Kỳ
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Kinh phí: $2.5 triệu
Doanh thu: $6.4 triệu (North America)
My Own Private Idaho là một phim độc lập phiêu lưu Mỹ năm 1991, phim được viết và đạo diễn bởi Gus Van Sant, dựa trên Shakespeare Henry IV, Phần 1, Henry IV, Phần 2, và Henry V và đóng vai chính River Phoenix và Keanu Reeves. Câu chuyện kể về hai người bạn, Mike và Scott, khi họ bắt đầu cuộc hành trình khám phá cá nhân đưa họ từ Portland, Oregon đến quê hương của Mike ở Idaho, rồi đến Rome của mẹ Mike.
Van Sant ban đầu viết kịch bản vào những năm 1970, nhưng đã loại bỏ nó sau khi đọc cuốn tiểu thuyết Thành phố đêm năm 1963 của John Rechy và kết luận rằng Rechy đối xử với chủ đề của hustlers đường phố là tốt hơn so với của mình. Trong nhiều năm, Van Sant đã viết lại kịch bản, bao gồm hai câu chuyện: về Mike và tìm kiếm mẹ của anh ấy, và câu chuyện của Scott như một bản cập nhật hiện đại của các vở kịch Henry IV. Van Sant gặp khó khăn trong việc tài trợ cho Hollywood, và tại một thời điểm đã cân nhắc việc làm bộ phim với ngân sách rất nhỏ với dàn diễn viên trẻ em đường phố thực tế. Sau khi anh ấy gửi các bản sao kịch bản của mình cho Reeves, và Reeves sau đó đưa nó cho Phoenix, cả hai đồng ý đóng vai chính trong phim thay cho nhau.
My Own Private Idaho đã ra mắt tại Liên hoan phim quốc tế Venice lần thứ 48 và nhận được nhiều đánh giá tích cực từ các nhà phê bình bao gồm Roger Ebert và những người của The New York Times và Entertainment Weekly. Bộ phim là một thành công tài chính vừa phải, thu về hơn 6,4 triệu đô la ở Bắc Mỹ, trên mức ngân sách ước tính 2,5 triệu đô la. Phoenix đã nhận được một số giải thưởng cho vai diễn trong phim, bao gồm Volpi Cup cho Nam diễn viên xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Venice năm 1991, Nam chính xuất sắc nhất Dẫn dắt từ Giải thưởng tinh thần độc lập và Diễn viên xuất sắc nhất từ Hiệp hội phê bình phim quốc gia.
My Own Private Idaho được coi là một bộ phim mang tính bước ngoặt trong phong trào New Queer Cinema, một phong trào đầu những năm 1990 trong queer - theo chủ đề phim độc lập. Kể từ khi phát hành năm 1991, bộ phim đã trở nên nổi tiếng và được coi là một sùng bái cổ điển, đặc biệt là trong số khán giả LGBT. Bộ phim đáng chú ý vì chủ đề cấm kỵ và phong cách avant-gardene.