Lựa chọn công cộng
Lợi ích đặc biệt

Lý thuyết lựa chọn công cộng thường được sử dụng để giải thích các quyết định chính trị mang đến kết quả mâu thuẫn với lợi ích chung của người dân. Ví dụ, nhiều nhóm vận động và các dự án trong nền chính trị rổ thịt không phải mong muốn của một nền dân chủ nói chung. Tuy nhiên, có lý do để các chính trị gia ủng hộ các dự án này. Điều này làm họ cảm thấy bản thân quyền lực và có tầm ảnh hưởng. Thêm vào đó, lợi ích về mặt tài chính từ các cuộc vận động hành lang. Dự án có thể mang đến lợi ích cho khu vực bầu cử địa phương của vị chính trị gia đó, tăng phiếu bầu của khu vực hoặc tiềm lực tài chính cho chiến dịch. Chính trị gia tốn ít hoặc không mất chi phí để đạt được những lợi ích này, vì anh ta đang tiêu tiền công. Những người vận động hành lang quan tâm đặc biệt cũng đang hành động theo lý trí. Họ có thể nhận được sự ủng hộ của chính phủ trị giá hàng triệu hoặc hàng tỷ cho các khoản đầu tư tương đối nhỏ. Họ phải đối mặt với nguy cơ thua cuộc trước các đối thủ cạnh tranh nếu họ không tìm kiếm những ưu đãi này. Người nộp thuế cũng đang cư xử hợp lý. Chi phí đánh bại bất kỳ một sự cho đi nào của chính phủ là rất cao, trong khi lợi ích cho người nộp thuế cá nhân là rất nhỏ. Mỗi người dân chỉ trả một vài đồng xu hoặc một vài đô la cho bất kỳ sự ưu ái nào của chính phủ, trong khi chi phí kết thúc sự ưu ái đó sẽ cao hơn nhiều lần. Mọi người tham gia đều có những khuyến khích hợp lý để làm chính xác những gì họ đang làm, mặc dù mong muốn của khu vực bầu cử chung là ngược lại. Chi phí được khuếch tán, trong khi lợi ích được tập trung. Tiếng nói của các nhóm thiểu số có nhiều âm thanh để đạt được được nghe qua những tiếng nói của những người đa số thờ ơ với rất ít để mất cá nhân. Tuy nhiên, quan niệm rằng các nhóm có lợi ích tập trung sẽ thống trị chính trị là không đầy đủ vì nó chỉ là một nửa của trạng thái cân bằng chính trị. Một cái gì đó phải kích động những con mồi để chống lại ngay cả những lợi ích tập trung có tổ chức tốt nhất. Trong bài viết của mình về các nhóm lợi ích Gary Becker đã xác định lực lượng đối kháng này là tổn thất nặng nề từ việc săn mồi. Quan điểm của ông giới hạn cái được gọi là trường kinh tế chính trị Chicago và nó đã mâu thuẫn gay gắt với cái gọi là phe Virginia của sự lựa chọn công cộng do khẳng định rằng chính trị sẽ có xu hướng hiệu quả do tổn thất nặng nề phi tuyến tính và do để tuyên bố rằng hiệu quả chính trị làm cho lời khuyên chính sách không liên quan.
Mặc dù chính phủ tốt có xu hướng vì lợi ích công cộng thuần túy cho đông đảo cử tri, nhưng có thể có nhiều nhóm vận động có động lực mạnh mẽ để vận động chính phủ thực hiện các chính sách cụ thể có lợi cho họ, có khả năng gây thiệt hại cho công chúng. Ví dụ, vận động hành lang của các nhà sản xuất đường có thể dẫn đến một khoản trợ cấp không hiệu quả cho việc sản xuất đường, trực tiếp hoặc bằng các biện pháp bảo hộ mậu dịch. Các chi phí và tổn thất của các chính sách không hiệu quả như vậy được phân tán trên tất cả người dân, và do đó nhận được ít sự lưu tâm từ mỗi người dân. Mặt khác, các lợi ích được thụ hưởng và chia sẻ bởi một nhóm lợi ích đặc biệt nhỏ và do đó nhóm này luôn có động lực mạnh mẽ để duy trì chính sách gây tổn thất này bằng cách vận động hành lang. Do sự thiếu hiểu biết hợp lý, đại đa số cử tri sẽ không nhận thức được nỗ lực này; trên thực tế, mặc dù các cử tri có thể nhận thức được về các nỗ lực vận động hành lang nhằm thu lại các lợi ích đặc biệt, điều này chỉ có thể chọn cho các chính sách thậm chí khó đánh giá hơn bởi công chúng, thay vì cải thiện hiệu quả chung của chúng. Ngay cả khi công chúng có thể đánh giá các đề xuất chính sách một cách hiệu quả, họ sẽ thấy không thể tham gia vào hành động tập thể để bảo vệ lợi ích lan tỏa của họ. Do đó, lý thuyết gia kỳ vọng rằng nhiều lợi ích đặc biệt sẽ có thể vận động hành lang thành công cho các chính sách không hiệu quả khác nhau. Trong lý thuyết lựa chọn công cộng, những viễn cảnh về các chính sách kém hiệu quả của chính phủ được gọi là thất bại của chính phủ - một thuật ngữ gần giống với thất bại thị trường từ lý thuyết kinh tế học phúc lợi trước đó.