stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đài Bắc 101
Lịch sử > Niên biểu

Các thời điểm quan trọng trong quá trình lập kế hoạch và xây dựng Đài Bắc 101 bao gồm:
| Ngày | Sự kiện |
| --- | --- |
20 tháng 10 năm 1997: Thỏa thuận về quyền phát triển và hoạt động với chính quyền Đài Bắc.
13 tháng 1 năm 1999: Lễ động thổ.
7 tháng 6 năm 2000: Cột tháp đầu tiên được dựng.
13 tháng 4 năm 2001: Thiết kế thay đổi đến cao 509,2 m được chính quyền Đài Bắc phê chuẩn.
13 tháng 6 năm 2001: Khu mua sắm Đài Bắc 101 cất nóc.
10 tháng 8 năm 2001: Giấy phép xây dựng cấp cho 101 tầng lầu.
31 tháng 3 năm 2002: Công trình đang xây dựng tồn tại sau động đất mạnh 6,8 độ mà không chịu thiệt hại.
13 tháng 5 năm 2003: Khu mua sắm Đài Bắc 101 có giấy phép sở hữu.
1 tháng 7 năm 2003: Nóc Đài Bắc 101 hoàn thành.
17 tháng 10 năm 2003: Đặt tháp nhọn.
14 tháng 11 năm 2003: Khu mua sắm Đài Bắc 101 mở cửa.
15 tháng 4 năm 2004: Hội đồng kiến trúc cao tầng và nhà ở đô thị (CTBUH) chứng nhận Đài Bắc 101 là tòa nhà cao nhất thế giới.
12 tháng 11 năm 2004: Tháp có giấy phép sở hữu.
31 tháng 12 năm 2004: Tháp mở cửa cho công chúng.
1 tháng 1 năm 2005: Trình diễn pháo hoa năm mới lần đầu tiên.
Lịch sử > Sự kiện

Đài Bắc 101 là địa điểm diễn ra nhiều sự kiện đặc biệt. Các triển lãm nghệ thuật được diễn ra thường lệ tại đài quan sát.
Ngày 28 tháng 2 năm 2005, cựu Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton đến thăm và ký vào các cuốn tự truyện của ông. Ngày 19 tháng 4 năm 2005, tháp hiển thị công thức "E=mc2" bằng đèn nhằm kỷ niệm 100 năm công bố thuyết tương đối của Einstein. Quy mô hiển thị tại tháp là lớn nhất trong 65.000 chỗ trong 47 quốc gia, nằm trong lễ kỷ niệm quốc tế Vật lý học khai sáng thế giới. Ngày 20 tháng 10 năm 2006, tháp hiển thị một dải băng màu hồng bằng đèn để nâng cao nhận thức ung thư vú. Chiến dịch mười ngày được đơn vị sở hữu Đài Bắc 101 và Estée Lauder bảo trợ.
Ngày 25 tháng 12 năm 2004, nhà leo trèo người Pháp Alain Robert tiến hành leo hợp pháp lên đỉnh của tháp nhọn trong bốn giờ. Ngày 12 tháng 12 năm 2007, một người chơi base jumper từ Áo là Felix Baumgartner tiến hành nhảy dù trái phép từ tầng 91 của Đài Bắc 101. Ngày 20 tháng 11 năm 2005, giải Taipei 101 Run Up thường niên đầu tiên được tổ chức khi các vận động viên bước qua 2.046 bậc từ tầng 1 lên tầng 91. Tiền thu được sẽ cấp cho đội tuyển Olympic Đài Loan. Người thắng giải của nam là Paul Crake đến từ Úc (10 phút 29 giây) và chiến thắng cuộc đua của nữ là Andrea Mayr đến từ Áo (12 phút, 38 giây). Ngày 15 tháng 6 năm 2008, Taipei 101 Run Up thu hút 2.500 người tham gia. Người chiến thắng giải của nam là Thomas Dold đến từ Đức (10 phút 53 giây).
Lịch sử > Phát triển

Công ty Trung tâm Tài chính Đài Bắc (TFCC) vào ngày 2 tháng 11 năm 2009 công bố kế hoạch nhằm biến Đài Bắc 101 thành "kiến trúc xanh cao nhất thế giới" vào mùa hè năm 2011 theo tiêu chuẩn LEED. Cấu trúc đã được thiết kế để tiết kiệm năng lượng, với các cửa kính hai lớp ngăn đến 50% nhiệt từ bên ngoài và nước tái chế đáp ứng 20-30 phần trăm nhu cầu của tòa nhà. Chứng chỉ LEED đòi hỏi kiểm tra và nâng cấp trong hệ thống dây điện, nước và thiết bị chiếu sáng với chi phí 60 triệu Đài tệ (1,8 triệu USD). Ước tính khoản tiết kiệm từ việc sửa đổi sẽ bù đắp đủ kinh phí bỏ ra trong ba năm. Dự án được tiến hành dưới sự chỉ đạo của một đội quốc tế gồm Siemens Building Technologies, nhà thiết kế kiến trúc và nội thất Steven Leach Group và hãng tư vấn LEED EcoTech International. Công ty thỉnh cầu được trao chứng nhận hạng bạch kim từ LEED vào đầu năm 2011. Ngày 28 tháng 7 năm 2011, Đài Bắc 101 nhận chứng chỉ bạch kim LEED với tên "Kiến trúc hiện hữu: Vận hành và Bảo trì". Nó thay thế Bank of America Tower tại Manhattan là kiến trúc xanh cao nhất thế giới và được sử dụng cao nhất, trong khi tòa nhà Environmental Protection Agency tại Florida là kiến trúc xanh cao nhất thế giới. Mặc dù dự án có chi phí 60 triệu Đài tệ (U2,08 triệu USD), nó dự kiến sẽ tiết kiệm 14,4 triệu KWh điện năng, hay là tiết kiệm 18% điện năng, tương đương 36 triệu Đài tệ (1,2 triệu USD) mỗi năm.
Chân của tháp
Đài Bắc 101 và Taipei Nan Shan Plaza
Đài Bắc 101 phía đường chân trời.
Đài Bắc 101 thứ tư từ trái, so với các tòa nhà cao nhất tại châu Á.
Sàn quan sát ngoài trời tại tầng 91 cao 391,8 m (1.285 ft).
Chăng đèn E=mc2 vào ngày 19 tháng 4 năm 2005.
Xenosoma dubia

| Xenosoma dubia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Xenosoma
Loài (species): X. dubia
Danh pháp hai phần
Xenosoma dubia
Xenosoma dubia là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Agrotis williamsi

| Agrotis williamsi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Agrotis
Loài (species): A. williamsi
Danh pháp hai phần
Agrotis williamsi Schaus, 1923 
Agrotis williamsi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Storckiella australiensis

| Storckiella australiensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Storckiella
Loài (species): S. australiensis
Danh pháp hai phần
Storckiella australiensis J.H.Ross & B.Hyland 
Storckiella australiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được J.H.Ross & B.Hyland miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  Ross, J.H.; Hyland, B.P.M. (1983). “Storckiella australiensis sp. nov. (Caesalpiniaceae) from northern Queensland: a new generic record for Australia”. Muelleria. (Online page archive version, link via APNI botanical refs). 5 (3): 215–217. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2013.
↑  The Plant List (2010). “Storckiella australiensis”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Đông Dương Cộng sản Đảng

Đừng nhầm lẫn với Đảng Cộng sản Đông Dương, tên gọi kỳ thủy của Đảng Cộng sản Việt Nam.
| Đông Dương Cộng sản Đảng 東洋共産党 |
| --- | --- |
Bí thư: Trần Văn Cung 
Đảng viên chủ chốt:  Trịnh Đình Cửu  Nguyễn Đức Cảnh  Ngô Gia Tự  Đỗ Ngọc Du  Dương Hạc Đính  Nguyễn Phong Sắc  Nguyễn Tuân  Trần Tư Chính 
Thành lập: 17 tháng 6 năm 1929
Tiền thân: Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội
Sáp nhập thành: 3 tháng 2 năm 1930
Kế tục bởi: Đảng Cộng sản Đông Dương
Trụ sở chính:  Hà Nội
Báo chí: Búa liềm (Trung ương) Bônsơvích (Trung kỳ) Cờ Cộng sản (Nam kỳ)
Ý thức hệ: Chủ nghĩa cộng sản Chủ nghĩa dân tộc Chủ nghĩa Marx – Lenin
Đảng kỳ

Quốc gia:  Liên bang Đông Dương
Đông Dương Cộng sản Đảng là một trong ba tổ chức cộng sản tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam. Hai tổ chức kia là An Nam Cộng sản Đảng và Đông Dương Cộng sản Liên đoàn.
Bối cảnh

Trong những năm 1920, phong trào cách mạng phản đế quốc, phản phong kiến phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam. Một trong những tổ chức cách mạng tích cực nhất lúc bấy giờ là Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội, theo thiên hướng cộng sản do Nguyễn Ái Quốc tổ chức nên năm 1925 ở Quảng Châu (Trung Quốc). Cuối thập niên 1920 đã có nhiều cộng sản đoàn được thành lập trong tổ chức này. Một số thành viên cấp tiến nhất muốn thành lập một đảng cộng sản thực sự ở Việt Nam thay thế cho Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội. Sau đó Việt Nam cộng sản Đảng đã đổi tên trong một cuộc họp ở Hồng Kông tháng 10.1930 vì Quốc tế Cộng sản chủ trương chỉ thành lập duy nhất 1 đảng tại Đông Dương.
Chi bộ cộng sản đầu tiên

Tháng 3 năm 1929, 7 đoàn viên trong Kỳ bộ Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội Bắc Kỳ gồm:
Ngô Gia Tự,
Nguyễn Đức Cảnh,
Trịnh Đình Cửu,
Trần Văn Cung,
Đỗ Ngọc Du
Dương Hạc Đính
Nguyễn Tuân (Kim Tôn)
đã nhóm họp tại nhà 5D Hàm Long, Hà Nội, quyết định thành lập chi bộ cộng sản và bầu Trần Văn Cung (bí danh Quốc Anh) làm bí thư. Nguyễn Phong Sắc mặc dù vắng mặt do bận công tác đột xuất nhưng vẫn được công nhận là thành viên chính thức. Đây là chi bộ cộng sản đầu tiên ở Việt Nam. Chi bộ này chủ trương tiến tới thành lập đảng cộng sản. Trên cơ sở đó, chi bộ tích cực chuẩn bị để đi đến thành lập một đảng cộng sản thay thế cho Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội.
Bất đồng

Tại đại hội lần thứ nhất của Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí hội vào đầu tháng 5 năm 1929 đã xảy ra sự bất đồng giữa các đoàn đại biểu xung quanh việc xúc tiến thành lập đảng cộng sản. Sau khi đề nghị giải tán Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội, thành lập đảng cộng sản bị bác bỏ, đoàn đại biểu Bắc Kỳ (gồm Trần Văn Cung, Ngô Gia Tự và Nguyễn Tuân) rút khỏi đại hội, bỏ về nước.
Thành lập và hoạt động

Ngày 17 tháng 6 năm 1929 tại số nhà 312 Khâm Thiên, Hà Nội,. khoảng 20 đại biểu các tổ chức cơ sở cộng sản ở miền Bắc họp đại hội quyết định thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng, thông qua Tuyên ngôn, Điều lệ của đảng, quyết định xuất bản báo Búa Liềm, cử ra Ban Chấp hành Trung ương lâm thời của đảng gồm: Trịnh Đình Cửu, Nguyễn Đức Cảnh, Ngô Gia Tự, Trần Văn Cung, Nguyễn Phong Sắc, Trần Tư Chính, Nguyễn Tuân (Kim Tôn). Tổ chức này phát triển ở Bắc Kỳ và cử người vào Trung Kỳ, Nam Kỳ vận động thành lập đảng trong toàn thể Việt Nam.
Tháng 2 năm 1930, Đông Dương Cộng sản Đảng cùng các tổ chức cộng sản khác ở Việt Nam (An Nam Cộng sản Đảng, Đông Dương Cộng sản Liên đoàn) được thống nhất lại thành Đảng Cộng sản Đông Dương (Trịnh Đình Cửu là người đứng đầu Ban Chấp hành Trung ương lâm thời). Ngày 3 tháng 2 năm 1930, Đông Dương Cộng sản Đảng và An Nam Cộng sản Đảng chính thức hợp nhất thành Đảng Cộng sản Đông Dương. Riêng Đông Dương Cộng sản Liên đoàn lúc đó mới thành lập chưa kịp cử đại diện đi họp. Ngày 24 tháng 2 cùng năm thì Đông Dương Cộng sản Liên đoàn chính thức kết hợp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Theo tiến sĩ Vũ Quang Hiển, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 1930 Nguyễn Ái Quốc cho rằng phải thành lập đảng cộng sản riêng rẽ ở ba nước Đông Dương, nhưng Quốc tế Cộng sản chủ trương chỉ thành lập ở Đông Dương một đảng duy nhất. Kết quả hội nghị ở Hồng Kông tháng 10.1930, do Trần Phú chủ trì, quyết định bỏ tên Việt Nam cộng sản Đảng mà lấy tên Đảng Cộng sản Đông Dương.
Khi hội nghị trung ương đảng cộng sản Đông Dương họp tại Sài Gòn ngày 12-3-1931, mối quan hệ giữa Ban chấp hành trung ương, người lãnh đạo lúc đó là Trần Phú, với ông Hồ Chí Minh, lúc đó ở Hồng Kông, đã xuống dốc rất nhiều. Theo Sophie Quinn-Judge, tác giả cuốn "Hồ Chí Minh: Những năm chưa biết đến" (Hochiminh: The missing years), ông Hồ lúc đó bị chỉ trích vì người ta bắt đầu xem ông là một nhà cải cách theo xu hướng quốc gia. Về việc này, tiến sĩ Vũ Quang Hiển, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định, Hồ Chí Minh lúc đó có nhiều quan điểm khác Quốc tế Cộng sản, và vì thế đã "bị lên án bằng những lời lẽ rất nặng nề từ những chiến sĩ cận vệ của Quốc tế Cộng sản".
Chú thích

1 2  https://btgtu.binhthuan.dcs.vn/Tintuc/post/119024/ky-niem-90-nam-ngay-thanh-lap-dong-duong-cong-san-dang-1761929-1762019#!
1 2 3  Bài học từ quan hệ Việt - Xô Lưu trữ 2013-06-15 tại Wayback Machine, BBC
↑  Huyền Thanh, "Hướng tới Lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội (1010-2010): "Những ngôi nhà lịch sử cách mạng" ở Hà Nội[liên kết hỏng]", Báo Xây dựng. Truy cập 2008-20-10.
1 2  “LỊCH SỬ NGÀY THÀNH LẬP ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 03/02/1930”. Truy cập 8 tháng 9 năm 2024.
↑  Phạm Hồng Chương, "Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh và những cống hiến lịch sử thúc đẩy cách mạng Việt Nam[liên kết hỏng]", Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. Truy cập 2008-20-10.
↑  Ngô Văn Phú, "Phố Khâm Thiên", Báo An ninh Thủ đô. Truy cập 2008-20-10
↑  “Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời - bước ngoặt quyết định của cách mạng Việt Nam”. Truy cập 8 tháng 9 năm 2024.
↑  Hồ Chí Minh - Những năm chưa biết đến, BBC, 2.9.2003
Orixa japonica

| Orixa japonica |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Orixa
Loài (species): O. japonica
Danh pháp hai phần
Orixa japonica Thunb. 
Orixa japonica là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Thunb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1784.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Orixa japonica”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất

| Giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất |
| --- | --- |
Quốc gia: Hoa Kỳ
Được trao bởi: Hiệp hội phê bình phim Los Angeles
Lần đầu tiên: Vanessa Redgrave   Julia (1977)
Lần gần nhất: Ariana DeBose   Câu chuyện phía Tây (2021)
Trang chủ: lafca.net
Giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất là một giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles dành cho nữ diễn viên đóng vai phụ trong một phim, được bầu chọn là xuất sắc nhất.
Các người đoạt giải > Thập niên 1970

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Năm | Người đoạt giải | Phim |

| 1977 | Vanessa Redgrave | Julia |
| 1978 | Maureen Stapleton | Interiors |
| 1978 | Mona Washbourne | Stevie |

| 1979 | Meryl Streep | Kramer vs. Kramer Manhattan The Seduction of Joe Tynan |
Các người đoạt giải > Thập niên 1980

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Năm | Người đoạt giải | Phim |

| 1980 | Mary Steenburgen | Melvin and Howard |

| 1981 | Maureen Stapleton | Reds |
| 1982 | Glenn Close | The World According to Garp |

| 1983 | Linda Hunt | The Year of Living Dangerously |
| 1984 | Peggy Ashcroft | A Passage to India |

| 1985 | Anjelica Huston | Prizzi’s Honor |
| 1986 | Cathy Tyson | Mona Lisa |

| 1987 | Olympia Dukakis | Moonstruck |
| 1988 | Genevieve Bujold | Dead Ringers The Moderns |

| 1989 | Brenda Fricker | My Left Foot |
Các người đoạt giải > Thập niên 1990

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Năm | Người đoạt giải | Phim |

| 1990 | Lorraine Bracco | Goodfellas |

| 1991 | Jane Horrocks | Life is Sweet |
| 1992 | Judy Davis | Husbands and Wives |

| 1993 | Rosie Perez | Fearless |
1993: 
| Anna Paquin | The Piano |  |
| 1994 | Dianne Wiest | Bullets Over Broadway |

| 1995 | Joan Allen | Nixon |
| 1996 | Barbara Hershey | The Portrait of a Lady |

| 1997 | Julianne Moore | Boogie Nights |
| 1998 | Joan Allen | Pleasantville |

| 1999 | Chloe Sevigny | Boys Don't Cry |
Các người đoạt giải > Thập niên 2000

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Năm | Người đoạt giải | Phim |

| 2000 | Frances McDormand | Almost Famous Wonder Boys |

| 2001 | Kate Winslet | Iris |
| 2002 | Edie Falco | Sunshine State |

| 2003 | Shohreh Aghdashloo | House of Sand and Fog |
| 2004 | Virginia Madsen | Sideways |

| 2005 | Catherine Keener | Capote |
| 2006 | Luminiţa Gheorghiu | Moartea domnului Lăzărescu |

| 2007 | Amy Ryan | Gone Baby Gone |
| 2008 | Penélope Cruz | Vicky Cristina Barcelona Elegy |
Maniowy

| Maniowy |
| --- | --- |
Nhà thờ cũ bằng gỗ, bây giờ ở nghĩa trang Maniowy
Maniowy
Country:  Ba Lan
Voivodeship: Lesser Poland
County: Nowy Targ County
Gmina: Gmina Czorsztyn
Dân số 
 • Tổng cộng: 2.380
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Postal code: 34-436
Car plates: KNT
Maniowy [maˈɲɔvɨ] là một ngôi làng ở miền nam Ba Lan nằm trong Voivodeship Lesser Ba Lan cách khoảng 19 kilômét (12 mi) về phía đông của Nowy Targ và 71 km (44 mi) phía nam thủ đô khu vực Kraków. Nó đã từng là quận của Gmina Czorsztyn từ năm 1993.
Nằm trên sườn phía nam của dãy núi Gorce, Maniowy mới được xây dựng vào những năm 1970-1980 sau khi được chuyển lên độ cao lớn hơn, từ một khu vực mà hồ Czorsztyn hiện đang trải dài. Lịch sử của ngôi làng cổ đã quay trở lại ít nhất là 1326 khi nó được thành lập trong thời kỳ thuộc địa của vùng Podhale. Ngôi làng hiện tại có kiến trúc hiện đại gồm những ngôi nhà với một số tòa nhà lớn (ví dụ Nhà thờ Saint Nicholas và phòng tập thể dục) và có hơn 2000 người sinh sống. Các khu rừng lân cận, núi, hồ, thang máy trượt tuyết và công viên quốc gia là những điểm thu hút khách du lịch trong mỗi mùa trong năm. Vào những ngày không có mây, có thể nhìn thấy dãy núi phía đông Tatra gần đó.
Chuyển làng

Do khu vực thường xuyên xảy ra lũ lụt (bao gồm cả trận lụt năm 1934), kế hoạch đã được lập cho một con đập trong khu vực kể từ năm 1905, và năm 1964, một nghị quyết đã được thông qua để xây dựng con đập trên Dunajec con sông. Điều này có nghĩa là cuối cùng, thị trấn Maniowy hiện tại sẽ ở dưới nước, vì vậy các biện pháp đã được thực hiện để di dời cư dân lên các sườn dốc cách xa mặt nước. Tái định cư cho Maniowy mới bắt đầu sớm nhất là vào những năm 1970, và vùng biển bắt đầu bao phủ khu phố cổ vào năm 1995.
Maniowy mới ở độ cao cao hơn do ngôi làng cũ bị bao phủ bởi hồ
Half-Life

| Half-Life |
| --- | --- |
Ảnh bìa game
Nhà phát triển: Valve
Nhà phát hành: Sierra Entertainment
Âm nhạc: Kelly Bailey 
Dòng trò chơi: Half-Life
Công nghệ: GoldSrc
Nền tảng: Windows macOS Linux PlayStation 2
Phát hành: 19 tháng 11 năm 1998 (Bắc Mỹ)
Thể loại: Bắn súng góc nhìn người thứ nhất
Chế độ chơi: Chơi đơn, Chơi mạng
Half-Life là một trò chơi điện tử chủ đề khoa học viễn tưởng thuộc thể loại bắn súng góc nhìn thứ nhất (FPS) được phát triển bởi Valve Corporation và phát hành bởi Sierra Entertainment vào ngày 19/11/1998, với engine GoldSource được xây dựng dựa trên nền tảng engine Quake. Game đã được nhiều nhà phê bình game máy tính khen ngợi về cốt truyện hấp dẫn và sâu sắc, điều sẽ tác động lớn đến các nhà phát triển game FPS khác trong những năm sau này. Đây là một trong những trò chơi FPS trên PC bán chạy nhất mọi thời đại.
Cốt truyện

Những sự kiện trong game xảy ra ở khu nghiên cứu Black Mesa sâu trong hoang mạc thuộc bang New Mexico - một khu phức hợp giả tưởng có nhiều điểm giống với Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos và Area 51 (Mỹ). Nhân vật chính là Gordon Freeman, một tiến sĩ vật lý sống sót sau một thí nghiệm thất bại tạo nên các làn sóng cộng hưởng với nhau làm thủng không gian, gần như phá hủy cả khu nghiên cứu, mở đường cho các sinh vật từ hành tinh Xen - một thế giới khác, xâm nhập vào Black Mesa.
Trong quá trình Freeman tìm đường thoát khỏi khu liên hợp đổ nát và giúp đỡ những người bị thương, anh sớm khám phá ra rằng mình đang bị truy lùng bởi hai thế lực: sinh vật ngoài hành tinh và lính của lực lượng HECU (Hazardous Environment Combat Unit) - một đội đặc nhiệm của chính phủ phái đến với nhiệm vụ tiêu diệt các sinh vật ngoài hành tinh, đồng thời diệt luôn mọi nhân chứng nhằm che giấu sự việc. Khi Gordon lên được mặt đất, nơi đây đã trở thành chiến trường giữa lực lượng HECU và các sinh vật ngoài hành tinh. Trước khi các đợt không kích của quân đội bắt đầu, Gordon trú ẩn tại khu phức hợp Lambda, nơi đầu tiên sử dụng công nghệ dịch chuyển tức thời và được biết có một sinh vật đang giữ cổng không gian cho phép các đơn vị quái vật Xen xâm nhập Black Mesa. Gordon tới hành tinh Xen qua cổng dịch chuyển và tiêu diệt "Nihilanth" - trùm cuối game, kết thúc cuộc xâm lăng của các sinh vật Xen.
Khi chết, Nihilanth gây ra một vụ nổ khiến Freeman bất tỉnh, sau đó anh được cứu bởi G-Man. Người này xuất hiện ít nhất mỗi chương một lần. Ông ta có vẻ như đang theo dõi Gordon và luôn biến mất mỗi khi Gordon tới được vị trí ông ta vừa đứng. Ông ta cho Gordon hai lựa chọn: trở thành nhân viên của ông ta hoặc từ chối và "hối tiếc". Game có hai cái kết dựa trên các lựa chọn này của người chơi.
Cốt truyện của game được viết bởi nhà văn Marc Laidlaw, tác giả của một số tác phẩm văn học kinh dị - khoa học viễn tưởng như The 37th Mandala, Dad's Nuke, Neon Lotus... Ngoài ra, game còn chịu ảnh hưởng từ các game FPS nổi tiếng của id Software như Doom, Quake.
Lối chơi

Khác với đa số game FPS phổ biến thời ấy chỉ tập trung vào yếu tố hành động Run and Gun - chạy và bắn, bên cạnh những cảnh chiến đấu, Half-Life còn bao gồm những đoạn giải đố kết hợp với việc nhảy nhót, leo trèo, tương tác với môi trường xung quanh... Toàn bộ sự kiện diễn ra trong game được người chơi chứng kiến thông qua con mắt của Gordon Freeman, và vì vậy nên game không có những đoạn cắt cảnh. Thay vào đó, người chơi sẽ được thấy những sự kiện được lập trình sẵn và được di chuyển tới gần hay đứng xa quan sát. Nhân vật chính Freeman không bao giờ nói trong game, chính điều này khiến mọi diễn biến trong game gần như được quan sát qua mắt của người chơi. Game không có những nhiệm vụ cụ thể, thay vào đó nó được chia ra thành các "chương". Mỗi khi bắt đầu một chương mới, tên chương sẽ hiện lên màn hình. Tiến trình chơi không gián đoạn, trừ những lúc game phải dừng lại để tải dữ liệu.
Kẻ thù trong game khá phong phú, gồm các sinh vật tới từ Xen như Headcrab, Bullsquid, Houndeye hoặc là con người như lính trong lực lượng HECU, biệt kích... Đa phần đều có thể bị tiêu diệt bằng cách đối đầu trực tiếp, đặc biệt những trùm cuối mỗi chương bắt buộc người chơi phải vận dụng các yếu tố môi trường mới có thể tiêu diệt được. Gần cuối game, người chơi nhận được "module nhảy xa" giúp họ hoàn thành các màn chơi tại hành tinh Xen - nơi có địa hình và trọng lực rất khác so với Trái Đất.
Người chơi thỉnh thoảng được hỗ trợ bởi các NPC. Các nhân vật này cũng thường xuyên được sử dụng để truyền đạt cốt truyện tới người chơi.
Vũ khí tiêu biểu trong game chính là thanh xà beng Freeman kiếm được ở đầu game. Người chơi có thể sử dụng nó để đánh cận chiến hoặc tương tác với môi trường xung quanh như phá các vật cản, mở rương, thùng gỗ....
Quá trình phát triển

Half-Life là sản phẩm đầu tiên của Valve Software, thành lập năm 1996 bởi hai cựu nhân viên Microsoft là Gabe Newell và Mike Harrington. Engine của game là một phiên bản đã qua nhiều sửa đổi của engine Quake. Theo nhà phát triển, họ đã phải viết lại hơn 70% engine này. Những thay đổi lớn nhất bao gồm việc hỗ trợ Direct3D và thêm vào chuyển động khung xương.
Trong quá trình phát triển, tên mã của dự án Half-life là Quiver, dựa theo tên căn cứ quân sự trong truyện The Mist của Stephen King. Theo Gabe Newell, cái tên Half-Life (Bước sóng) được chọn bởi nó nói lên chủ đề của game, không trùng lặp và một ký hiệu liên quan tới nó được sử dụng rất nhiều trong game: λ - Bước sóng (Đọc là Lambda). Half-life bị ảnh hưởng nhiều bởi Doom - một tựa game khác cùng thể loại. Theo Harry Teasley - một thành viên trong nhóm phát triển, thì họ muốn game "Làm bạn sợ như Doom đã làm".
Half-life xuất hiện lần đầu ở hội chợ giải trí điện tử E3 năm 1997. Trong sự kiện này, nhà phát triển chủ yếu biểu diễn hệ thống đồ họa và trí thông minh nhân tạo (AI) của game. Game dự định được cho ra mắt vào năm đó, tuy nhiên qua trình phát hành bị trì hoãn do Valve nhận thấy game cần nhiều sửa đổi. Việc này khiến việc phát hành game nhiều lần bị trì hoãn, phải đến tháng 11 cùng năm, game mới được phát hành. Tại E3 1998, game được trao giải thưởng dành cho "Game máy tính xuất sắc nhất" và "Game hành động xuất sắc nhất".
Có hai bản demo là Half-Life:Day one và sau đó là Half-Life: Uplink. Half-Life: Day one kéo dài khoảng 1/5 bản game chính thức còn Half-Life: Uplink là một phần của các màn chơi mà Valve đã bỏ đi trong quá trình phát triển game.