stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Người Êđê
Đặc điểm kinh tế

Người Ê Đê làm rẫy là chính, riêng nhóm Bíh làm ruộng nước theo lối cổ sơ, dùng trâu dẫm đất thay việc cày, cuốc đất. Ngoài trồng trọt còn chăn nuôi, săn bắn, hái lượm, đánh cá, đan lát, dệt vải. Trên nương rẫy, ngoài cây chính là lúa còn có ngô, khoai, bầu, thuốc lá, bí, hành, ớt, bông.
Đặc điểm làm rẫy của người Ê Đê là chế độ luân khoảnh, tức là bên cạnh những khu đất đang canh tác còn có những khu đất để hoang để phục hồi sự màu mỡ. Ngày nay người Ê Đê gắn mình với sản xuất nông sản cây công nghiệp: cà phê, cao su, hồ tiêu, ca cao,...
Nghề trồng trọt ở đây có nuôi trâu, bò, voi. Người dân ở đây còn tự làm ra được đồ đan lát, bát đồng, đồ gỗ, đồ trang sức, đồ gốm.
Hôn nhân gia đình
Trong gia đình người Ê Đê, chủ nhà là phụ nữ theo đó của cải và đất đai sẽ được truyền từ mẹ sang con gái, theo chế độ mẫu hệ có đặc điểm rất khá tương đồng với chế độ mẫu hệ của người Minangkabau ở đảo Sumatra của Indonesia, con cái mang họ mẹ,trước đây con trai không được hưởng thừa kế,bây giờ có sự bình đẳng trong nhà. Phụ nữ chịu trách nhiệm trong quản lý gia đình,chăm sóc con cái, mồ mả tổ tiên,của cải thừa kế cho con cái... Đàn ông chịu trách nhiệm trong việc ngoại giao, giao lưu buôn bán với cộng đồng bên ngoài đồng thời các vấn đề tôn giáo và chính trị cũng là trách nhiệm của người đàn ông. Cho nên vai trò và địa vị của đàn ông Ê đê bên ngoài xã hội là rất lớn. Đàn ông cư trú trong nhà vợ. Nếu vợ chết và bên nhà vợ không còn ai thay thế theo tục nối dây thì người chồng phải về với chị em gái mình. Khi chết, được đưa về chôn cất bên người thân của gia đình mẹ đẻ.Chỉ con gái được thừa kế tài sản, người con gái út được thừa kế nhà tự ông bà và phải nuôi dưỡng cha mẹ già. Đây là nét ảnh hưởng từ quy định của xã hội từ thời phong kiến Chămpa mà người Ê đê chịu ảnh hưởng trong suốt thế kỷ dài trong lịch sử.
Văn hóa

Người Êđê có kho tàng văn học truyền miệng phong phú: thần thoại, cổ tích, ca dao, tục ngữ, đặc biệt là các Khan (trường ca, sử thi) nổi tiếng với Khan Dam San, Khan Dam Kteh Mlan, Khan Dam Khing Jŭ,... Người Êđê yêu ca hát, múa Rom Wong (kdŏ dar) nhịp nhàng, múa kông tuôr, thích tấu nhạc và thường rất có năng khiếu về lĩnh vực này. Nhạc cụ có cồng chiêng, trống, sáo, Gôc, Kni, đàn, Đinh Năm, Đĭng Buôt là các loại nhạc cụ phổ biến của người Êđê và được nhiều người yêu thích.
Đặc tính tâm lý trong văn hóa

Người Ê Đê có lòng trung thực, kiên nhẫn với sự khó khăn, chịu đựng nhọc nhằn trong lao động, chăm chỉ, nhiệt tình trong công việc, nhưng dễ nổi loạn chống lại khi bị chèn ép và áp bức. Điều này đã minh chứng trong suốt ngàn năm lịch sử đấu tranh bảo vệ cộng đồng của người Êđê. Vì vậy đối với người ÊĐê, dù chỉ một lần thôi thì cũng đủ để mất hết lòng tin thậm chí dẫn đến hiềm khích kéo dài đến cả thế hệ sau.
Đôi nét về nhân chủng

Người Ê Đê chiếm 17 % dân số tại tỉnh Đắk Lắk. Dân tộc này nằm trong nhóm các tộc người sử dụng ngôn ngữ Malay-Polynesia, sống trên khắp Đông Nam Á. Đa số người Ê Đê ngày nay là tín đồ Tin Lành - một tôn giáo du nhập hòa trộn nhiều thành phần tín ngưỡng dân gian bản địa, và người Ê Đê không có tục thờ cúng tổ tiên. Người Ê Đê thường có bề ngoài điển hình của người Đông Nam Á, trông gần giống người hải đảo Indonesia, Philippines và Malaysia. Tuy nhiên, người Ê Đê không thuần chủng, bề ngoài có nhiều nét khác nhau, đó là do kết quả của nhiều thế kỉ pha trộn với người Ấn Độ xa xưa, người M'nông thuộc ngôn ngữ Môn-Khmer, người Pháp thời thuộc địa, và người Việt.
Nhà cửa

Tư liệu liên quan tới Nhà người Ê Đê tại Wikimedia Commons
Tộc người Ê Đê vốn thuộc nhóm cư dân ngôn ngữ Malay-Polynesia, có nguồn gốc lâu đời từ vùng biển. Mặc dù đã chuyển cư vào miền trung Việt Nam hàng ngàn năm trước, và di cư lên Tây Nguyên khoảng sớm nhất vào cuối thế kỷ VIII đến thế kỷ XV nhưng trong sâu thẳm văn hóa của người Ê Đê, bến nước và con thuyền là những hình ảnh chưa hề phai nhạt. Nhà sàn Ê Đê có hình con thuyền dài, cửa chính mở phía trái nhà, cửa sổ mở ra phía hông. Bên trong nhà có trần gỗ hình vòm giống hệt mui thuyền. Có nhiều buôn Ê Đê trù phú với hàng trăm ngôi nhà dài trông như một hạm đội thuyền Nam Đảo đang rẽ sóng giữa thế giới biển đảo, đây là nét đặc trưng có hầu hết ở các tộc người nói tiếng Mã Lai. Nhà người Ê Đê thuộc loại hình nhà dài sàn thấp, thường dài từ 15 đến hơn 100 m tùy theo gia đình nhiều người hay ít người. Nhà Ê Đê có những đặc trưng riêng không giống nhà của các cư dân khác ở Tây Nguyên. Là nhà của gia đình lớn theo chế độ mẫu hệ. Bộ khung kết cấu đơn giản. Cái được coi là đặc trưng của nhà Ê Đê là: hình thức của cầu thang, cột sàn và cách bố trí trên mặt bằng sinh hoạt. Đặc biệt là ở hai phần. Nửa đằng cửa chính gọi là Gah là nơi tiếp khách, sinh hoạt chung của cả nhà dài, bếp chủ, ghế khách, ghế chủ, ghế dài (Kpan) (tới 20 m), chiêng ché,... nửa còn lại gọi là Ôk là bếp đặt chỗ nấu ăn chung và là chỗ ở của các đôi vợ chồng, chia đôi theo chiều dọc, phần về bên trái được coi là "trên" chia thành nhiều gian nhỏ. Phần về bên phải là hành lang để đi lại, về phía cuối là nơi đặt bếp. Mỗi đầu nhà có một sân sàn. Sân sàn ở phía cửa chính được gọi là sân khách. Muốn vào nhà phải qua sân sàn. Nhà càng khá giả thì sân khách càng rộng, khang trang.
Trang phục

Có đầy đủ các thành phần, chủng loại trang phục và phong cách thẩm mỹ khá tiêu biểu cho các dân tộc khu vực Tây Nguyên. Y phục cổ truyền của người Êđê là màu đen, có điểm những hoa văn sặc sỡ. Đàn bà trùm khăn lên đầu, mặc áo, quấn váy (iêng). Người Đàn ông Êđê (Radaya) ngày xưa phân biệt rất rõ về địa vị, ngoài trang phục cổ truyền gồm có Ao Kiêr Nut (áo liền nút), khố kteh và đầu quấn khăn (Păn Ka-Ưm) được binh lính và nông dân tầng lớp thấp mặc, thì các thủ lĩnh (Krung) hay quý tộc Êđê (Radaya) thường mặc Čhum Kpin. Người Êđê ưa dùng các đồ trang sức bằng bạc, đồng, hạt cườm. Trước kia, tục cà răng quy định mọi người đều cắt cụt 6 chiếc răng cửa hàm trên, nhưng lớp trẻ ngày nay không cà răng nữa.
Trang phục > Trang phục nam

Nam để tóc ngắn quấn khăn màu đen nhiều vòng trên đầu và đeo sbay trong dịp lễ. Y phục truyền thống gồm áo và khố.
Áo có hai loại cơ bản:
Loại áo dài trùm mông: Đây là loại áo khá tiêu biểu cho người Êđê qua trang phục nam, có tay áo dài, thân áo cũng dài trùm mông, có xẻ tả và khoét cổ chui đầu. Trên nền chàm của thân và ống tay áo ở ngực, hai bên bả vai, cửa tay, các đường viền cổ, nơi xẻ tà gấu áo được trang trí và viền vải đỏ, trắng. Đặc biệt là khu giữa ngực áo có mảng sọc ngang trong bố cục hình chữ nhật tạo vẻ đẹp, khỏe, lực lãm.
Loại áo dài quá gối: Đây là loại áo dài quá gối, có khoét cổ, ống tay bình thường không trang trí như loại áo dài trùm mông nói trên,...
Khố có hai loại cơ bản:
Khố (Kpin): chủ yếu được dùng cho binh lính và nông dân tầng lớp thấp mặc. Khố này có nhiều loại và được phân biệt ở sự ngắn dài có trang trí hoa văn như thế nào. Đẹp nhất là các loại ktêh, drai, đrêch, piêk, còn các loại bong và băl là loại khố thường.
Khố quần (čhum kpin): được dùng cho tướng lĩnh và các nhà quý tộc danh giá. Khố quần gồm có ba màu chủ đạo, màu đen, đỏ và xanh.
- Đen: tượng trưng cho đất
- Đỏ: tượng trưng cho những nhà giàu quý tộc làm quan.
- Xanh: tượng trưng cho núi và rừng
Áo thường ngày ít có hoa văn, bên cạnh các loại áo trên còn có loại áo cộc tay đến khủy, hoặc không tay. Áo có giá trị nhất là loại áo Ktêh của những người quyền quý có dải hoa văn "đại bàng dang cánh", ở dọc hai bên nách, gấu áo phía sau lưng có đính hạt cườm. Nam giới cũng mang hoa tai và vòng cổ.
Trang phục > Trang phục nữ

Phụ nữ Êđê để tóc dài buộc ra sau gáy hoặc trùm khăn lên đầu. Họ mang áo váy trong trang phục thường nhật. Xưa họ để tóc theo kiểu búi tó và đội nón duôn bai. Họ mang đồ trang sức bằng bạc hoặc đồng. Vòng tay thường đeo thành bộ kép nghe tiếng va chạm của chúng vào nhau họ có thể nhận ra người quen, thân.
Áo: Áo phụ nữ là loại áo ngắn dài tay, khoét cổ (loại cổ thấp hình thuyền) mặc kiểu chui đầu. Thân áo dài đến mông khi mặc cho ra ngoài váy. Trên nền áo màu chàm thẫm các bộ phận được trang trí là: cổ áo lan sang hai bên bả vai xuống giữa cánh tay, cửa tay áo, gấu áo. Đó là các đường viền kết hợp với các dải hoa văn nhỏ bằng sợi màu đỏ, trắng, vàng. Cái khác của trang phục áo nữ Êđê khác Gia Rai về phong cách trang trí là không có đường ở giữa thân áo. Đếch là tên gọi mảng hoa văn chính ở gấu áo. Ngoài ra phụ nữ còn có áo lót cộc tay (áo yếm).
Váy: Đi cùng với áo của phụ nữ Êđê là chiếc váy mở (tấm vải rộng làm váy) quấn quanh thân. Cũng trên nền chàm, váy được gia công trang trí các sọc nằm ngang ở mép trên, mép dưới và giữa thân bằng chỉ các màu tương tự như áo. Đồ án trang trí tập trung hơn ở mép trên và dưới thân váy. Có thể đây cũng là phong cách hơi khác với váy của dân tộc Gia Rai. Váy có nhiều loại phân biệt ở các dải hoa văn gia công nhiều hay ít. Váy loại tốt là m'iêng đếch, rồi đến m'iêng drai, m'iêng piơk. Loại bình thường mặc đi làm rẫy là bong. Hiện nay nữ thanh niên thường mặc váy kín.
Khăn: Có 2 loại khăn.
1. Khăn trùm đầu: được chọn các loại vải mềm và cuốn lên đầu, tùy theo màu vải sở thích của cá nhân.
2. Khăn lah (Sbay): được đeo trên các dịp lễ bên vai, được làm băng tâm vải rộng khoảng 20mm, dài tùy theo sở thích hợp với mình.
Tôn giáo

Phần lớn người Ê Đê theo đạo Tin Lành được các nhà truyền giáo phương Tây truyền vào những năm đầu của thế kỷ XX. Dak Lak nơi tập trung đông người Ê Đê nhất cũng là nơi có tín đồ Tin Lành nhiều nhất Việt Nam. Họ thường đọc kinh cầu nguyện tại các nhà riêng của mục sư, và các nhà thờ Tin lành. Công giáo Rôma được truyền bá thông qua các nhà truyền giáo sau này là người Pháp. Tỉ lệ người Êđê theo Công giáo thấp hơn so với Tin Lành, do chưa được truyền giáo hoặc do yếu tố tâm lý và nguyên nhân lịch sử. Sau Hiệp định Genève, Ngô Đình Diệm cho hủy bỏ quy chế Hoàng triều Cương thổ, tức chấm dứt đặc quyền của Quốc trưởng Bảo Đại trên vùng Cao nguyên và gom vùng đất này vào lãnh thổ chung của Quốc gia Việt Nam. Về mặt kinh tế có khoản mở rộng đất đai canh tác và lập các khu dinh điền, định cư hàng trăm nghìn người Kinh từ miền Bắc di cư vào Nam. Một số được đưa lên vùng Tây Nguyên chiếm một số đất người Thượng làm các khu dinh điến, sự xuất hiện đông đột ngột người Kinh, cùng với sự kỳ thị chủng tộc, mất đất đai, văn hóa bị xâm phạm, đã để lại vết đau trong tâm lý của người Êđê.
Những người Ê đê theo Công giáo thì thường đến các nhà nhờ tại địa phương vào ngày Chủ nhật. Một số rất ít theo Phật giáo tại các vùng đô thị. Số còn lại vẫn theo nét tín ngưỡng cổ truyền, thờ cúng các thần hộ thân cho mình.
Lịch pháp theo tôn giáo truyền thống của người Ê-đê có sự khác biệt so với lịch pháp công lịch,thứ lịch đếm ngày chậm hơn một ngày so với công lịch. Người Êđê sử dụng lịch pháp Moise có nguồn gốc từ Do Thái giáo. Đó là ngày bắt buộc người Eđê phải nghỉ ngơi thờ phượng vào ngày Thứ 7 (Hruê Kjuh) hay còn gọi là Hrue Sabbath (shab-bawth') tức ngày Chủ nhật (Sunday) trong Công Lịch Việt Nam.
Tôn giáo > So sánh Lịch pháp Ê-đê với các lịch pháp Công Lịch

| Lịch thứ tiếng Ê-đê | Lịch thứ Hebrew (Do Thái giáo) | Lịch thứ tiếng Việt | Lịch thứ tiếng Anh |
| --- | --- | --- | --- |
| Hruê 1 (SA) | Yom Rishon (1) – יום ראשו | Thứ 2 (HAI) | Monday (2-DAY) |
| Hruê 2(DUA) | Yom Sheni (2) – יום שני | Thứ 3(BA) | Tuesday (3-DAY) |
| Hruê 3 (T'LÂO) | Yom Shlishi (3)– יום שלישי | Thứ 4 (TƯ) | Wednesday (4-DAY) |
| Hruê 4 (PĂ) | Yom Reviʻi (4) – יום רביעי | Thứ 5 (NĂM) | Thursday (5-DAY) |
| Hruê 5 (ÊMA) | Yom Chamishi (5) – יום חמישי | Thứ 6 (SÁU) | Friday (6-DAY) |
| Hruê 6 (NĂM) | Yom Shishi (6) – יום ששי | Thứ 7 (BẢY) | Saturday (7-DAY) |
| Hruê 7 (KJUH) (SABAT) | Yom Shabbat (7) – יום שבת | Chủ nhật | Sunday (1-FIRST DAY) |
Người Ê Đê coi số 7 là con số linh thiêng, và con số tận trong hàng đơn vị tiếng Ê-Đê cùng sau con số 7 đều là những số ghép. Người Ê-đê theo Tin Lành thờ phượng đúng vào ngày Thứ 7 mà họ gọi là (Hrue Sabbath): Ngày Nghỉ ngơi - Trùng vào ngày Chủ nhật (Sunday) trong Công Lịch. Những ngày này đa số tín đồ thường kiêng không làm việc nương rẫy hay lao động chân tay khác. 
Đạo Tin Lành truyền thống của người Ê-đê đã Tin lành hóa nhiều tín ngưỡng bản địa với nhiều quy tắc kiêng cự khá nghiêm ngặt: Cấm hôn nhân ngoại giáo, không ăn thịt động vật chết hay thú vật cắn, không ăn thực phẩm liên quan cúng tế ngoại giáo, cấm thờ ảnh tượng, không ăn huyết động vật và những thức ăn chế biến từ huyết động vật, cấm dùng đồ uống có men như rượu, bia và thuốc lá, đưa tang ma vào lúc 9 giờ buổi sáng theo quan niệm phải mặt trời (ánh bình minh) chiếu xuống huyệt góc 60 độ về hướng Tây (?)...
Tôn giáo > Tên họ người ÊĐê

Bài chi tiết: Tên người Ê Đê
Tôn giáo > Chữ viết

Trước khi người Pháp đặt chân lên Tây Nguyên (Đêga), người Êđê đã có chữ viết riêng theo lối văn tự Pali- Sancrit của Ấn Độ mà người Êđê gọi là " Boh hră", có thể là một trong những loại dạng kiểu chữ viết cong của người Champa, loại chữ Sancrit này được viết trên giấy da " mơar klĭt", hay trên lá cọ khô "Hla guôl", loại chữ này hoàn toàn thất truyền sau năm 1954 bởi chính sách Việt hóa và cấm dậy ngôn ngữ bản địa dưới thời tổng thống Ngô Đình Diệm của chính phủ Việt Nam Cộng Hòa, những văn bản bằng chữ Êđê cổ cuối cùng bị chính quyền Ngô Đình Diệm thiêu huỷ hoàn toàn. Trong thời gian cai trị của người Pháp, chính quyền thuộc địa đã cổ vũ sử dụng chữ viết theo mẫu tự Latin do 2 thầy giáo Y-Ut và Y-Jut sáng tạo ra vào khoảng những năm đầu thế kỷ XX. Mục đích chủ yếu là nhằm phục vụ giáo dục. Trong khi người theo Công giáo và Tin Lành dùng nó để ghi chép Kinh Thánh và Gia Phả.
So với các dân tộc ít người khác tại Việt Nam, người Ê Đê là sắc dân có chữ viết theo bảng chữ cái La tinh khá sớm, người Ê Đê có chữ viết từ thập niên 1920. Các nhà truyền giáo Tin Lành đã phối hợp với các chuyên viên ngôn ngữ học tại Viện Ngôn ngữ học Mùa hè đặt chữ viết cho người Ê Đê để dịch Kinh Thánh cho dân tộc này. Năm 1971, các chuyên viên này phối hợp với Bộ Giáo dục Việt Nam Cộng Hòa phát hành sách dạy tiếng Ê Đê. Năm 1979, sách dạy ngữ vựng Ê Đê được xuất bản tại Hoa Kỳ. Kinh Thánh Tân Ước song ngữ Ê Đê - Việt phát hành năm 2001. Năm 2006, Nhà xuất bản Tôn giáo của chính phủ Việt Nam, với sự hỗ trợ của United Bible Societies, đã phát hành 20 ngàn cuốn Kinh Thánh Tân Ước song ngữ Ê Đê - Việt tại Việt Nam. Đây là cuốn sách có số lượng phát hành nhiều nhất trong tiếng Ê Đê từ trước đến nay.
Tôn giáo > Ẩm thực người Ê Đê

Bài chi tiết: Ẩm thực người Ê Đê
Câu nói của nhân vật nổi tiếng

"Chúng ta phải có chữ của người Ê Đê, chúng ta cũng cần học tiếng Pháp thật giỏi để người Pháp không dám coi thường chúng ta".- Thầy giáo Y Jut Hwing (1885-1934), người đã sáng tạo ra chữ Ê Đê.
"Đất là lưng ông bà ta, rừng cây, khe suối là của ông bà ta, sao ta lại chịu bỏ nhà, bỏ buôn làng mà đi để bọn giặc chúng giẫm lên lưng ông bà ta, phá phách rừng núi của ông bà ta". - Tù trưởng Ama Jhao (1840-1905)
"Cuộc đời tôi vừa được ca hát, vừa trồng cà phê, vừa được sống giữa núi rừng, sống với thiên nhiên. Người ta vẫn hỏi tôi, tại sao không dời nhà về thành phố, tại sao không đi diễn nhiều, tại sao không làm kinh tế, câu trả lời của tôi rất giản dị, tôi yêu cuộc sống ở cao nguyên, tôi yêu thiên nhiên quê mình, tôi thích cách sống như vậy, và dù không biết đó có phải là lựa chọn đúng hay không, nhưng tôi không bao giờ hối hận về sự lựa chọn của mình.	"— Y Moan Ênuôl
"Ta không sợ nghèo vì ta quen nghèo rồi, ta cũng không sợ chết, nhưng sau ta, ai xứng đáng là sứ giả văn hóa..."- Y Moan Ênuôl
Các nhân vật

| Tên | Sinh thời | Hoạt động |  |
| --- | --- | --- | --- |
Nổi tiếng trong giới Hoa hậu
| H'Hen Niê | 1992-... | Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017, Top 5 Hoa hậu Hoàn vũ 2018, Timeless Beauty – Vẻ đẹp vượt thời gian 2018, quê buôn Sứt M’đưng, xã Čư Suê, huyện Čư M'gar, tỉnh Đắk Lắk |  |
| H'Ăng Niê | 1992-... | Á quân Người mẫu Thời trang Việt Nam 2018, Á hậu Siêu mẫu Thế giới 2018, quê ở Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk |  |
| Các nhân sự Nhà nước | Các nhân sự Nhà nước | Các nhân sự Nhà nước |  |
| Y Jut Hwing | 1888-1934 | Nhân sỹ trí thức, tác giả chính của bộ chữ viết Ê đê ngày nay. Thời Pháp thuộc ông từng phụ trách biên soạn bộ giáo trình Rhade – Pháp (Rhade-Francios) loại bỏ giáo trình Pháp-Rhade (Francios-Rhade) dùng để giảng dạy trong nhà trường, quê nay là xã Ea Tiêu huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk. |  |
| Y Bih Alêô | 1901-1987 | Tham gia phong trào đấu tranh chống Pháp do Y Jut và Y Ut lãnh đạo, sau đó đi lính khố xanh cho Pháp. Năm 1945 ông theo Việt Minh, tham gia những ủy ban hành chánh lâm thời. Sau đó tham gia và đảm nhận phó chủ tịch Mặt trận DTGP MNVN, quê xã Ea Ñuôl, thị xã Buôn Ma Thuột |  |
| Y Wang Mlô Aduôn Du |  ?-? | Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Chính phủ Việt Nam. Quê Buôn Tring, phường An Lạc, thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk. |  |
| Y Blŏk Êban | 1921-2018 | Thiếu tướng QĐNDVN, năm 1976 giữ chức Chủ tịch tỉnh Đắk Lắk, đại biểu Quốc hội Việt Nam các khóa 3, 4, quê thành phố Buôn Ma Thuột |  |
| Y Ngông Niê Kdăm | 1922-2001 | Trí thức, bác sĩ, Nhà giáo Nhân dân, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, quê thị trấn Ea Pôk, huyện Cư M'gar, tại Đắk Lắk |  |
| Y Bhăm Êñuôl | 1913-1975 | Người tham gia thành lập và lãnh đạo tổ chức FULRO, chủ trương chấm dứt phân biệt đối xử các dân tộc thiểu số, năm 1975 bị Khmer Đỏ sát hại tại Phnôm Pênh, quê Buôn Kram xã Ea Tiêu huyện Cư Kuin, Đắk Lắk |  |
| MôLô Y Choi | 1930? | Còn gọi là Mô Lô Y Clavi. Nhà thơ Việt Nam, tác giả của bài thơ "Cô gái vót chông" được nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ thành bài hát cùng tên |  |
| H Ngăm Niê Kdăm |  ?-? | Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam |  |
| Y Ly Niê Kdăm | 1944-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 11, Chủ tịch HĐND tỉnh Đắk Lắk, quê thị trấn Ea Pôč, huyện Čư M'gar, Đắk Lắk |  |
| Niê Thuật | 1956-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13, quê xã Čư Drăm, huyện Krông Bông, Đắk Lắk |  |
| Y Moan Ênuôl | 1957-2010 | Thường gọi là Y Moan, nhạc sĩ, ca sĩ, được phong Nghệ sĩ ưu tú và Nghệ sĩ Nhân dân, quê huyện M'Drắk, Đắk Lắk |  |
| Y Tru Alio | 1959-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14, Ủy viên UBTW Mặt trận TQVN, quê xã Êa Tiêu, huyện Čư Kuin, tỉnh Đắk Lắk |  |
| Y Biêr Niê | 1963-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14 (2016-2021), Chủ tịch HĐND tỉnh Đắk Lắk, quê xã Cư Bao, thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk |  |
| Y Thông | 1966-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 (2011-2016), quê xã Ea Bá, huyện Sông Hinh, Phú Yên |  |
| Y Phôn Ksor | 1961-... | Nhạc sĩ, nhà hoạt động nghệ thuật tại Đắk Lắk |  |
Hình ảnh

Voi vượt sông Sêrêpôk
Người Êđê đánh cá trên sông-srepok
Tượng nhà mồ ở Buôn Đôn
Tượng nhà mồ ở Buôn Đôn.
Nhà sàn cổ Buôn Đôn
Một ngôi làng Eđê Mdhur trên cao nguyên Mdrak năm 1986
Ruộng bậc thang của người Ê Đê ở Mdrak.
Đàn bò trên thảo nguyên Mdrak.
Một góc cao nguyên Mdrak (Đắk Lắk)
Một góc bình nguyên Ea Kar -Krông Păk nhìn từ đồi Cư Kuin (Đắk Lắk)
Đám cưới người Eđê ở Buôn Đôn Đắk Lắk
Nhà mồ của người Eđê, Buôn đôn Đắk Lắk
Một Buôn biên giới của người Eđê, Đắk Lắk
Một Buôn làng người Eđê ven sông ở Buôn Đôn, Đắk Lắk
khu lăng mộ gia đình Y-Thu Knul ảnh hưởng của Kiến trúc chùa Tháp Thái, Lào
Người Rang Đê trong đoàn quân Champa với trang phục mặc áo hở ngực, đóng khố kơtel, tay trái cầm Khiêl, tay phải cầm gươm, giáo trong cuộc viễn chinh giao tranh với Đế quốc Khmer năm 1117. Phù điêu đền Bayon gần Angkor wat.
Guidel

| --- | --- |
 Guidel

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bretagne
Tỉnh: Morbihan
Quận: Lorient
Tổng: Pont-Scorff
Liên xã: Pays de Lorient
Xã (thị) trưởng: François Aubertin (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 0–70 m (0–230 ft)
Diện tích đất1: 52,29 km2 (20,19 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 9.156  
 - Mật độ: 175/km2 (450/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 56078/ 56520

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Guidel (tiếng Breton: Gwidel) là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 52,29 km², dân số năm 1999 là 9156 người. Khu vực này có độ cao từ 0-70 mét trên mực nước biển.
Cư dân của Guidel danh xưng trong tiếng Pháp là Guidélois.
Tiếng Bretagne

Xã này đã phát động một kế hoạch song ngữ qua Ya d'ar brezhoneg ngày 27 tháng 3 năm 2007.
Năm 2007, có 6,4% trẻ em học trường song ngữ ở cấp tiểu học.
Uonuma, Niigata

| Uonuma 魚沼市 |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 

  Hiệu kỳ Ấn chương
 Vị trí của Uonuma ở  Niigata
Uonuma 
Tọa độ: 37°14′B 138°58′Đ﻿ / ﻿37,233°B 138,967°Đ﻿ / 37.233; 138.967 
Quốc gia: Nhật Bản
Vùng: Chūbu
Tỉnh: Niigata
Diện tích
 • Tổng cộng: 946,93 km2 (36,561 mi2)
Dân số (1 tháng 11 năm 2010)
 • Tổng cộng: 40,886
 • Mật độ: 43,2/km2 (1,120/mi2)
Múi giờ: UTC+9
Website: Thành phố Uonuma
Uonuma (tiếng Nhật: 魚沼市 Ua-nu-ma) là một thành phố thuộc tỉnh Niigata, Nhật Bản.
Anthela angiana

| Anthela angiana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Lepidoptera
Họ:: Anthelidae
Chi:: Anthela
Loài:: A. angiana
Danh pháp hai phần
Anthela angiana oicey, Noakes & Talbot, 1915

Anthela angiana là một loài bướm đêm thuộc họ Anthelidae. Loài này có ở New Guinea.
Kanagawa

| Tỉnh Kanagawa 神奈川県 |
| --- | --- |
—  Tỉnh  —
Chuyển tự Nhật văn
 • Kanji: 神奈川県
 • Rōmaji: Kanagawa-ken
 
 
Khu thương mại Minato Mirai 21 nằm giữa quận Nishi và quận Naka, thành phố Yokohama, tỉnh Kanagawa buổi hoàng hôn. Núi Phú Sĩ hiện lên nơi đường chân trời.
  Hiệu kỳ Biểu hiệu
 Vị trí tỉnh Kanagawa trên bản đồ Nhật Bản.
Tỉnh Kanagawa
Tọa độ: 35°26′51,9″B 139°38′33,1″Đ﻿ / ﻿35,43333°B 139,63333°Đ﻿ / 35.43333; 139.63333 
Quốc gia:  Nhật Bản
Vùng: Kantō
Đảo: Honshu
Lập tỉnh: 5 tháng 11 năm 1868 (đổi tên)
Đặt tên theo: Kanagawa-fu
Thủ phủ: Yokohama
Phân chia hành chính: 6 huyện 33 hạt
Chính quyền
 • Thống đốc: Kuroiwa Yūji
 • Phó Thống đốc: Furuoya Mitsuo, Kurokawa Masao
 • Văn phòng tỉnh: 1, đường Nihon-ōdōri, phường Nihonodori, quận Naka, thành phố Yokohama 〒231-8588 Điện thoại: (+81) 045-210-1111
Diện tích
 • Tổng cộng: 2.415,83 km2 (932,76 mi2)
 • Mặt nước: 2,3%
 • Rừng: 38,8%
Thứ hạng diện tích: 43
Dân số (1 tháng 10 năm 2018)
 • Tổng cộng: 9.179.835
 • Thứ hạng: 2
 • Mật độ: 3,800/km2 (9,800/mi2)
GDP (danh nghĩa, 2014)
 • Tổng số: JP¥ 30.322 tỉ
 • Theo đầu người: JP¥ 2,929 triệu
 • Tăng trưởng:  0,0%
 
Múi giờ: UTC+9, Giờ UTC+9
Mã ISO 3166: JP-14
Mã địa phương: 140007
Thành phố kết nghĩa: Maryland, Liêu Ninh, Odessa, Baden-Württemberg, Gyeonggi, Gold Coast, Pulau Pinang, hạt Västra Götaland, Toyama
Tỉnh lân cận: Tokyo, Shizuoka, Yamanashi
     ■ ― Đô thị quốc gia / ■ ― Thành phố /  ■ ― Thị trấn / ■ ― Làng  
Website: www.pref.kanagawa.jp 
Biểu trưng

Hymn: "Hikari Aratani" (光あらたに, "Hikari Aratani"?)
Loài chim: Mòng biển thông thường (Larus canus)
Hoa: Lily sọc vàng (Lilium auratum)
Cây: Bạch quả (Ginkgo biloba)
Màu sắc:  Kanagawa Blue 
 
Kanagawa (神奈川県 (Thần Nại Xuyên huyện), Kanagawa-ken?) là một tỉnh thuộc vùng Kanto của Nhật Bản. Tỉnh lỵ là thành phố Yokohama.
Kanagawa là tỉnh có dân số đông thứ 2 Nhật Bản chỉ sau Tokyo và là một phần của Vùng thủ đô Tokyo.
Địa lý

Kanagawa là một đơn vị cấp tỉnh có diện tích khá nhỏ nằm giữa Tokyo ở phía Bắc, chân núi Phú Sĩ về phía Tây Bắc và Thái Bình Dương và vịnh Tokyo về phía Nam và phía Đông. Phía Đông là đồng bằng khá bằng phẳng và được đô thị hóa cao độ, bao gồm các thành phố cảng lớn là Yokohama và Kawasaki, về phía Đông Nam thì mức độ đô thị hóa thấp hơn, gần bán đảo Miura nơi có thành phố cổ Kamakura- một địa danh du lịch nổi tiếng. Phía Tây thì nhiều núi đồi, có các khu nghỉ mát như Odawara và Hakone.
Sông Tama là ranh giới tự nhiên giữa Kanagawa và Tokyo. Sông Sagami chảy qua giữa tỉnh này.