Eric Clapton
Sự nghiệp > "Layla" và sự nghiệp solo > Derek and the Dominos

Bài chi tiết: Derek and the Dominos
Với mục đích đi ngược lại xu thế khai thác những "ngôi sao" xung quanh mình, Clapton thành lập ban nhạc mới bao gồm Bobby Whitlock của Delaney & Bonnie trong vai trò keyboard và hát, Carl Radle chơi bass, tay trống Jim Gordon, còn bản thân Clapton chơi guitar. Mục đích chính của anh là không phải là tận dụng những siêu sao nhạc rock, thay vào đó chứng minh rằng ban nhạc thành công khi biết khai thác thế mạnh của từng nghệ sĩ khi chơi cùng nhau. Trong quãng thời gian này, anh bị ảnh hưởng lớn từ nhóm The Band và album Music from Big Pink của họ. Clapton nói: "Tôi đánh giá cao việc The Band tập trung nhiều hơn ngoài việc hát và sáng tác. Họ thường có 3-4 đoạn chơi hòa âm, trong khi guitar lại bị đẩy lùi ra phía sau như một yếu tố điểm xuyết. Điều đó vô cùng phù hợp với tôi khi bản thân tôi đã mệt mỏi vì phải thể hiện kỹ năng – hay gần như thế – suốt thời gian dài, và còn chán nản khi chỉ được chơi guitar solo vì tất cả mọi người đều muốn vậy. The Band đã mang mọi thứ tới một sự hài hòa mới: điều ưu tiên phải là ca khúc."
Ban nhạc ban đầu được đặt tên "Eric Clapton và những người bạn". Cái tên "Derek and the Dominos" là hoàn toàn ngẫu nhiên sau khi cái tên "Del and the Dynamos" mà ban nhạc thống nhất bị đọc nhầm. Cuốn hồi ký của Clapton viết rằng Tony Ashton từ nhóm Ashton, Gardner and Dyke đã gợi ý tên gọi "Del and the Dominos" khi "Del" là biệt danh của Clapton. Del và Eric gộp lại thành từ "Derek", và cái tên cuối cùng được lựa chọn là "Derek and the Dominos".
Tình bạn thân thiết giữa Clapton và Harrison giúp anh có được cơ hội tiếp xúc với vợ của Harrison, Pattie Boyd. Khi cô từ chối lời tỏ tình của Clapton, những xúc cảm đã giúp anh làm nên sản phẩm thành công nhất của Derek and the Dominos, đó là album Layla and Other Assorted Love Songs (1970). Mang nhiều âm hưởng nhạc blues, album bao gồm nhiều phần chơi guitar của Clapton and Duane Allman, đặc biệt phần chơi guitar của Allman chính là chìa khóa cho album. Layla and Other Assorted Love Songs chủ yếu được thực hiện ở phòng thu Criteria Studios ở Miami bởi nhà sản xuất Tom Dowd từ Atlantic Records, người từng sản xuất album Disraeli Gears cho Cream.
Album bao gồm ca khúc nổi tiếng "Layla", lấy cảm hứng từ hình tượng trong văn học Ba Tư – tác phẩm Layla và chàng điên của Nizami Ganjavi – theo bản copy mà Ian Dallas tặng cho Clapton. Cuốn sách có nhiều nét tương đồng với Clapton khi nó kể câu chuyện về một chàng trai trẻ theo đuổi một tình yêu vô vọng với một mỹ nhân và cuối cùng anh ta phát điên vì không thể cưới nàng. 2 phần của "Layla" được thu âm vào 2 đợt riêng biệt: phần chơi guitar ở nửa đầu được thu trước, còn đoạn sau được tay trống Jim Gordon chơi piano (sau này được anh nói rằng chính mình sáng tác, trong khi Bobby Whitlock nói rằng Rita Coolidge là tác giả).
Album LP Layla bao gồm các ca khúc của ban nhạc với sự tham gia của Duane Allman từ The Allman Brothers Band. Chỉ vài ngày trước buổi thu, nhà sản xuất Dowd mời Clapton và The Allman Brothers Band tới trình diễn trong một buổi hòa nhạc ở Miami. 2 nghệ sĩ lần đầu gặp gỡ, trình diễn cùng nhau và trở thành bạn thân. Allman chơi guitar trong "Tell the Truth" và "Nobody Knows You When You're Down and Out". Chỉ trong 4 ngày, ban nhạc hoàn thiện thêm "Key to the Highway", "Have You Ever Loved a Woman" (bản nhạc blues kinh điển được Freddie King và vài nghệ sĩ khác phổ biến) và "Why Does Love Got to be So Sad". Tới tháng 9, Allman rời dự án để quay trở lại với ban nhạc của riêng mình, và ban nhạc 4 người Dominos tiếp tục thu âm "I Looked Away", "Bell Bottom Blues" và "Keep on Growing". Allman sau đó quay trở lại để thu "I am Yours", "Anyday" và "It's Too Late". Ngày 9 tháng 9, họ thu âm "Little Wing" của Hendrix cùng ca khúc tiêu đề. Tới cuối ngày, ca khúc cuối cùng của LP, "It's Too Late", cũng được hoàn tất.
Thảm kịch diễn ra ảnh hưởng tới ban nhạc trong khoảng thời gian này. Clapton bị choáng váng khi báo chí đưa tin về cái chết của Jimi Hendrix, trong khi chỉ 8 ngày trước Dominos còn vừa thu âm bản hát lại ca khúc "Little Wing". Ngày 17 tháng 9 năm 1970, một ngày trước khi Hendrix qua đời, Clapton còn mua một chiếc Fender Stratocaster tay trái như một món quà để tặng Hendrix. Cùng với nỗi buồn từ Clapton, album chỉ nhận được sự thờ ơ sau khi phát hành. Ban nhạc đi tour tại Mỹ mà không có Allman khi anh đã quay trở về The Allman Brothers Band. Cho dù Clapton thừa nhận tour diễn thường xuyên gặp trục trặc vì các vấn đề liên quan tới rượu và ma túy, họ vẫn cho phát hành album thu âm trực tiếp In Concert.
Sự kiện thứ 2 đó chính là xung đột giữa những cái tôi cũng như vấn đề định hướng của Clapton, dẫn tới việc ban nhạc tan rã. Allman qua đời trong một tai nạn xe máy ngày 29 tháng 10 năm 1971. Clapton sau này viết trong hồi ký rằng anh với Allman đã không rời nhau suốt quá trình tập luyện tại Florida. Anh gọi Allman là "người anh em nghệ sĩ tôi chưa từng có song luôn mong chờ". Cho dù Radle vẫn là tay bass cho Clapton tới tận mùa hè năm 1979 (Radle sau đó qua đời vào tháng 5 năm 1980 vì ngộ độc rượu và thuốc ngủ), song phải tới tận năm 2003 Clapton và Whitlock mới tái hợp (Clapton là khách mời trong chương trình Later with Jools Holland cùng Whitlock). Một sự kiện bước ngoặt khác với The Dominos đó chính là Gordon khi anh này vốn từng bị chẩn đoán tâm thần phân liệt để rồi vài năm sau tự tay sát hại mẹ ruột của mình trong một lần điều trị. Gordon bị kết án 16 năm tù giam, rồi chuyển tới một trại tâm thần cho tới tận ngày nay.