stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sò tai tượng

| Sò tai tượng |
| --- | --- |

T. gigas, Michaelmas Cay Rạn san hô Great Barrier, Queensland, Úc
Tình trạng bảo tồn
 Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 3.1)
CITES Phụ lục II (CITES)
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Mollusca
Lớp:: Bivalvia
Phân lớp:: Heterodonta
Bộ:: Cardiida
Họ:: Cardiidae
Chi:: Tridacna
Loài:: T. gigas
Danh pháp hai phần
Tridacna gigas (Linnaeus, 1758)

Các đồng nghĩa
 Chama gigantea Perry, 1811
Sò tai tượng hay sò tượng (danh pháp khoa học: Tridacna gigas, còn được gọi là pā'ua ở quần đảo Cook), là loài thân mềm hai mảnh vỏ lớn nhất. T. gigas là một trong những loài sò đang bị đe dọa nghiêm trọng nhất. Chúng là một trong số các loài sò lớn có nguồn gốc từ các rạn san hô nông của Nam Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, có thể nặng hơn 200 kg (440 lb), chiều ngang do được 120 cm (47 in), và có tuổi thọ trung bình trong tự nhiên 100 năm trở lên. Chúng cũng được tìm thấy ngoài khơi bờ biển Philippines, nơi chúng được gọi là taklobo, và tại Biển Đông ở các rạn san hô của Sabah (Đông Malaysia).
Hình ảnh

Huge maxima clam specimen in Baa Atoll, Maldives
Giant clam in Bunaken island, Sulawesi, Indonesia
Empty giant clam shell in the French National Museum of Natural History
Empty shell from the Aquarium Finisterrae in Spain
Giant clam in Waikiki Aquarium, Honolulu, Hawaii, United States
Green and blue giant clam from East Timor
Largest of all clam species
A giant clam from East Timor of over one meter in length.
Chú thích

↑  Neo, M.L.; Li, R. (2024). “Tridacna gigas”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2024: e.T22137A119167161. Truy cập ngày 13 tháng 12 năm 2024.
↑  “Appendices | CITES”. cites.org. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 2 năm 2007. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2022.
↑  Bouchet, P. (2013). “Tridacna gigas (Linnaeus, 1758)”. Cơ sở dữ liệu sinh vật biển.
↑  “Giant Clam: Tridacna gigas”. National Geographic Society. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2007.
↑  Knop, p. 10.
Chữ Pahawh Hmông

| Pahawh Hmong 𖬖𖬰𖬝𖬵 𖬄𖬶𖬟 𖬌𖬣𖬵  |
| --- | --- |
Thể loại:      bán âm tiết            (vần trước phụ âm sau; thể tương ứng của một abugida lấy nguyên âm làm trung tâm)
Sáng lập: Yang Shong Lue
Thời kỳ: 1959–ngày nay
Hướng viết: Trái sang phải 
Các ngôn ngữ: Hmông trắng, Hmông xanh
Hệ chữ viết liên quan
Nguồn gốc: nhân tạoPahawh Hmong 𖬖𖬰𖬝𖬵 𖬄𖬶𖬟 𖬌𖬣𖬵
ISO 15924
ISO 15924: Hmng, 450 
Unicode
Dải Unicode: U+16B00–U+16B8F  Final Accepted Script Proposal
Chữ Pahawh Hmông (RPA: Phajhauj Hmoob, Chữ Hmông Việt: Faxhâux Hmôngz, IPA: pʰâ hâu m̥ɔ́ŋ, còn được gọi là Ntawv Pahawh, Ntawv Keeb, Ntawv Caub Fab, Ntawv Soob Lwj) là một bộ chữ bán âm tiết bản địa, được Yang Shong Lue  phát minh vào năm 1959, dành cho viết hai thổ ngữ Hmông là Hmông trắng (Hmong Daw, RPA: Hmoob Dawb) và Hmông xanh (Hmong Njua hay H'mong Leng, RPA: Hmoob Leeg).
Bộ chữ Pahawh Hmông Lưu trữ 2015-07-02 tại Wayback Machine hiện có mã unicode là U+16B00–U+16B8F .
Chữ Pahawh Hmông trong bảng Unicode
Lịch sử

Chữ Pahawh Hmông là sản phẩm của một phong trào thiên sai bản xứ, dựa trên ý tưởng rằng trong suốt lịch sử thì Chúa Trời đã ban sức mạnh cho người Hmông thông qua những món quà là chữ viết, và rồi đã thu hồi nó như là sự trừng phạt của Chúa Trời.
Năm 1959 Yang Shong Lue (RPA: Yaj Soob Lwj), một lãnh đạo tinh thần người Hmông ở Lào tạo ra chữ Pahawh. Yang là một nông dân mù chữ, trước đây không biết chữ của một ngôn ngữ nào. Sinh ra tại bản Fi Tong (Huồi Tụ) vùng tây Nghệ An (Nay thuộc xã Huồi Tụ, huyện Kỳ Sơn), miền Bắc Việt Nam, giáp với vùng Nong Het của Lào. Vào năm 1959, ông đã xưng là Con Chúa Trời, Đấng Cứu thế của người Hmông và Khmu, và Đức Chúa Trời đã tiết lộ chữ Pahawh cho ông, để khôi phục lại chữ viết cho những người Hmông và Khmu .
Trong mười hai năm tiếp theo, ông và các đệ tử của ông đã dạy nó như một phần của một phong trào phục hưng văn hóa dân tộc Hmông, chủ yếu ở Lào sau khi Yang chạy trốn khỏi bắc Việt Nam. Phiên bản Khmu dường như đã biến mất. Bản tiếng Hmông liên tục được sửa đổi, có tới bốn phiên bản ngày càng tinh tế hơn.
Tuy nhiên ảnh hưởng của Yang ngày càng tăng, dẫn đến nghi kỵ từ các nhóm người Hmông hỗ trợ Chính phủ Hoàng gia Lào, bao gồm cả các thành viên của quân đội Vang Pao. Năm 1971 nhằm ngăn chặn sư cạnh tranh và chống đối, tướng Vang Pao đã dùng cả hối lộ và ra lệnh cho Yang Nos Toom (Zax Naos Tôngv) ám sát Yang Shong Lue ở bản Nam Chia .
Các hiểu biết về giai đoạn sau của chữ Pahawh được biết đến thông qua đệ tử là Vang Chia Koua, người trao đổi thư từ với Yang khi còn ở trong tù .
Âm vị > Nguyên âm

| 𖬀𖬶 | 𖬀 | 𖬀𖬰 | 𖬀𖬲 | 𖬁 | 𖬁𖬰 | 𖬁𖬲 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Keeb Cênhz | Keem Cênhv | Keej Cênhx | Keev Cênhr | Kee Cênh | Kees Cênhs | Keeg Cênhl |
| [ẽ˥ / eŋ˥] | [ẽˀ˩ / eŋˀ˩] | [ẽ˦˥ / eŋ˦˥] | [ẽ˥˧ / eŋ˥˧] | [ẽ˦ / eŋ˦] | [ẽ˦ / eŋ˨] | [ẽ˧˦˥ / eŋ˧˦˥] |
| 𖬂𖬲 | 𖬂 | 𖬂𖬰 | 𖬂𖬶 | 𖬃 | 𖬃𖬰 | 𖬃𖬲 |
| Kib Ciz | Kim Civ | Kij Cix | Kiv Cir | Ki Ci | Kis Cis | Kig Cil |
| [i˥] | [iˀ˩] | [i˦˥] | [i˥˧] | [i˦] | [i˨] | [i˧˦˥] |
| 𖬄𖬰 | 𖬄 | 𖬄𖬶 | 𖬄𖬲 | 𖬅 | 𖬅𖬰 | 𖬅𖬲 |
| Kaub Câuz | Kaum Câuv | Kauj Câux | Kauv Câur | Kau Câu | Kaus Câus | Kaug Câul |
| [au̯˥] | [au̯ˀ˩] | [au̯˦˥] | [au̯˥˧] | [au̯˦] | [au̯˨] | [au̯˧˦˥] |
| 𖬆𖬰 | 𖬆 | 𖬆𖬶 | 𖬆𖬲 | 𖬇 | 𖬇𖬰 | 𖬇𖬲 |
| Kub Cub | Kum Cuv | Kuj Cux | Kuv Cur | Ku Cu | Kus Cus | Kug Cul |
| [u˥] | [uˀ˩] | [u˦˥] | [u˥˧] | [u˦] | [u˨] | [u˧˦˥] |
| 𖬈𖬰 | 𖬈 | 𖬈𖬲 | 𖬉 | 𖬉𖬰 | 𖬉𖬲 | 𖬉𖬶 |
| Keb Cêz | Kem Cêl | Kej Cêx | Kev Cêr | Ke Cê | Kes Cês | Keg Cêl |
| [e˥] | [eˀ˩] | [e˦˥] | [e˥˧] | [e˦] | [e˨] | [e˧˦˥] |
| 𖬊𖬰 | 𖬊 | 𖬊𖬶 | 𖬊𖬲 | 𖬋 | 𖬋𖬰 | 𖬋𖬲 |
| Kaib Caiz | Kaim Caiv | Kaij Caix | Kaiv Cair | Kai Cai | Kais Cais | Kaig Cail |
| [ai̪˥] | [ai̪ˀ˩] | [ai̪˦˥] | [ai̪˥˧] | [ai̪˦] | [ai̪˨] | [ai̪˧˦˥] |
| 𖬌 | 𖬌𖬰 | 𖬌𖬲 | 𖬍𖬰 | 𖬍 | 𖬍𖬲 | 𖬍𖬶 |
| Koob Côngz | Koom Côngv | Kooj Côngx | Koov Côngr | Koo Công | Koos Côngs | Koog Côngl |
| [ɔ̃˥ / ɔŋ˥] | [ɔ̃ˀ˩ / ɔŋˀ˩] | [ɔ̃˦˥ / ɔŋ˦˥] | [ɔ̃˥˧ / ɔŋ˥˧] | [ɔ̃˦ / ɔŋ˦] | [ɔ̃˨ / ɔŋ˨] | [ɔ̃˧˦˥ / ɔŋ˧˦˥] |
| 𖬎 | 𖬎𖬰 | 𖬎𖬲 | 𖬎𖬶 | 𖬏 | 𖬏𖬰 | 𖬏𖬲 |
| Kawb Cơưz | Kawm Cơưv | Kawj Cơưx | Kawv Cơưr | Kaw Cơư | Kaws Cơưs | Kawg Cơưl |
| [aɨ̪˥] | [aɨ̪ˀ˩] | [aɨ̪˦˥] | [aɨ̪˥˧] | [aɨ̪˦] | [aɨ̪˨] | [aɨ̪˧˦˥] |
| 𖬐𖬶 | 𖬐 | 𖬐𖬰 | 𖬐𖬲 | 𖬑 | 𖬑𖬲 | 𖬑𖬶 |
| Kuab Cuôb | Kuam Cuôv | Kuaj Cuôx | Kuav Cuôr | Kua Cuô | Kuas Cuôs | Kuag Cuôl |
| [u̯ə˥] | [u̯əˀ˩] | [u̯ə˦˥] | [u̯ə˥˧] | [u̯ə˦] | [u̯ə˨] | [u̯ə˧˦˥] |
| 𖬒𖬰 | 𖬒 | 𖬒𖬲 | 𖬒𖬶 | 𖬓𖬰 | 𖬓𖬲 | 𖬓 |
| Kob C(a)oz | Kom C(a)ov | Koj C(a)ox | Kov C(a)or | Ko C(a)o | Kos C(a)os | Kog C(a)ol |
| [ɔ˥] | [ɔˀ˩] | [ɔ˦˥] | [ɔ˥˧] | [ɔ˦] | [ɔ˨] | [ɔ˧˦˥] |
| 𖬔 | 𖬔𖬰 | 𖬔𖬶 | 𖬔𖬲 | 𖬕 | 𖬕𖬰 | 𖬕𖬲 |
| Kiab Ciêz | Kiam Ciêv | Kiaj Ciêx | Kiav Ciêr | Kia Ciê | Kias Ciês | Kiag Ciêl |
| [i̯ə˥] | [i̯əˀ˩] | [i̯ə˦˥] | [i̯ə˥˧] | [i̯ə˦] | [i̯ə˨] | [i̯ə˧˦˥] |
| 𖬖𖬲 | 𖬖 | 𖬖𖬰 | 𖬗 | 𖬗𖬰 | 𖬗𖬲 | 𖬗𖬶 |
| Kab Caz | Kam Cav | Kaj Cax | Kav Car | Ka Ca | Kas Cas | Kag Cal |
| [a˥] | [aˀ˩] | [a˦˥] | [a˥˧] | [a˦] | [a˨] | [a˧˦˥] |
| 𖬘𖬰 | 𖬘 | 𖬘𖬲 | 𖬙 | 𖬙𖬰 | 𖬙𖬲 | 𖬙𖬶 |
| Kwb Cưz | Kwm Cưv | Kwj Cưx | Kwv Cưr | Kw Cư | Kws Cưs | Kwg Cưl |
| [ɨ˥] | [ɨˀ˩] | [ɨ˦˥] | [ɨ˥˧] | [ɨ˦] | [ɨ˨] | [ɨ˧˦˥] |
| 𖬚𖬲 | 𖬚 | 𖬚𖬰 | 𖬛 | 𖬛𖬰 | 𖬛𖬲 | 𖬛𖬶 |
| Kaab Cangz | Kaam Cangv | Kaaj Cangx | Kaav Cangr | Kaa Cang | Kaas Cangs | Kaag Cangl |
| [ã˥/aŋ˥] | [ãˀ˩/aŋˀ˩] | [a˦˥/aŋ˦˥] | [a˥˧/aŋ˥˧] | [a˦/aŋ˦] | [a˨/aŋ˨] | [a˧˦˥/aŋ˧˦˥] |
Âm vị > Phụ âm

| 𖬜 | 𖬜𖬰 | 𖬜𖬵 | 𖬝 | 𖬝𖬰 | 𖬝𖬵 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vau Vâu | Nrau Râu | Fau Phâu | Ntsau Ntsâu | Tsau Tsâu | Phau Fâu |
| [v-] | [ɳʈ-] | [F-] | [ntʃ-] | [tʃ-] | [pʰ-] |
| 𖬢 | 𖬢𖬰 | 𖬢𖬵 | 𖬞 | 𖬞𖬰 | 𖬞𖬵 |
| Nkau Gâu | Ntxau Nzâu | Rhau Rhâu | Lau Lâu | Dau Đâu | Dhau Đhâu |
| [ŋk-] | [ⁿdz-] | [tʰ-] | [L-] | [ʔd-] | [ʔdʰ-] |
| 𖬡 | 𖬡𖬰 | 𖬡𖬵 | 𖬩 | 𖬩𖬰 | 𖬩𖬵 |
| Rau Trâu | Nphau Mfâu | Nplhau Mflâu | Hnau Hnâu | Khau Khâu | Ntau Ntâu |
| [t-] | [mpʰ-] | [mpʰl-] | [ʰn̥-] | [kʰ-] | [nt-] |
| 𖬬 | 𖬬𖬰 | 𖬬𖬵 | 𖬠 | 𖬠𖬰 | 𖬠𖬵 |
| Nau Nâu | Nqau Ngâu | Nqhau Nkrâu | Mlau Mnâu | Hmlau Hmnâu | Gau Ghâu |
| [n-] | [nq-] | [nqʰ-] | [ml-] | [ʰml-] | [ŋ-] |
| 𖬮 | 𖬮𖬰 | 𖬮𖬵 | 𖬯 | 𖬯𖬰 | 𖬯𖬵 |
| Xau Xâu | Au Âu | Nyau Nhâu | Cau Châu | Ntshau Ntshâu | Txau Txâu |
| [s-] | [au] | [ɲ-] | [c-] | [ntʃʰ-] | [ts-] |
| 𖬥 | 𖬥𖬰 | 𖬥𖬵 | 𖬤 | 𖬤𖬰 | 𖬤𖬵 |
| Hlau Hlâu | Zau Jâu | Ntxhau Nxâu | Yau Zâu | Ncau Ndâu | Sau Sâu |
| [ʰl-] | [ʒ-] | [ntsʰ-] | [j-] | [ɲc-] | [ʃ-] |
| 𖬦 | 𖬦𖬰 | 𖬦𖬵 | 𖬟 | 𖬟𖬰 | 𖬟𖬵 |
| Mau Mâu | Txhau Cxâu | Qau Kâu | Hau Hâu | Thau Thâu | Plau Plâu |
| [m-] | [tsʰ-] | [q-] | [h-] | [tʰ-] | [pl-] |
| 𖬪 | 𖬪𖬰 | 𖬪𖬵 | 𖬫 | 𖬫𖬰 | 𖬫𖬵 |
| Plhau Flâu | Tshau Tshâu | Pau Pâu | Nthau Nthâu | Nplau Blâu | Nkhau Nkhâu |
| [pʰl-] | [tʃʰ-] | [p-] | [ntʰ-] | [mpl-] | [ŋkʰ-] |
| 𖬧 | 𖬧𖬰 | 𖬧𖬵 | 𖬨 | 𖬨𖬰 | 𖬨𖬵 |
| Chau Qâu | Xyau Shâu | Tau Tâu | Nchau Nqâu | Nrhau Nrâu | Npau Bâu |
| [ch-] | [ç-] | [t-] | [ɲcʰ-] | [ɳtʰ-] | [mb-] |
| 𖬣 | 𖬣𖬰 | 𖬣𖬵 | 𖬭 | 𖬭𖬰 | 𖬭𖬵 |
| Qhau Qhâu | Hnyau Hnhâu | Hmau Hmâu | 'au 'âu | Ndlau Nđrâu | Ndlhau Nđlâu |
| [qh-] | [ʰɲ-] | [ʰm-] | [ø] | [ndl-] | [ndʰl-] |
Mã Unicode

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Bảng Unicode chữ Pahawh Hmông Official Unicode Consortium code chart: Pahawh Hmong Version 13.0
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+16B0x | 𖬀 | 𖬁 | 𖬂 | 𖬃 | 𖬄 | 𖬅 | 𖬆 | 𖬇 | 𖬈 | 𖬉 | 𖬊 | 𖬋 | 𖬌 | 𖬍 | 𖬎 | 𖬏 |
| U+16B1x | 𖬐 | 𖬑 | 𖬒 | 𖬓 | 𖬔 | 𖬕 | 𖬖 | 𖬗 | 𖬘 | 𖬙 | 𖬚 | 𖬛 | 𖬜 | 𖬝 | 𖬞 | 𖬟 |
| U+16B2x | 𖬠 | 𖬡 | 𖬢 | 𖬣 | 𖬤 | 𖬥 | 𖬦 | 𖬧 | 𖬨 | 𖬩 | 𖬪 | 𖬫 | 𖬬 | 𖬭 | 𖬮 | 𖬯 |
| U+16B3x | 𖬰 | 𖬱 | 𖬲 | 𖬳 | 𖬴 | 𖬵 | 𖬶 | 𖬷 | 𖬸 | 𖬹 | 𖬺 | 𖬻 | 𖬼 | 𖬽 | 𖬾 | 𖬿 |
| U+16B4x | 𖭀 | 𖭁 | 𖭂 | 𖭃 | 𖭄 | 𖭅 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| U+16B5x | 𖭐 | 𖭑 | 𖭒 | 𖭓 | 𖭔 | 𖭕 | 𖭖 | 𖭗 | 𖭘 | 𖭙 |  | 𖭛 | 𖭜 | 𖭝 | 𖭞 | 𖭟 |
| U+16B6x | 𖭠 | 𖭡 |  | 𖭣 | 𖭤 | 𖭥 | 𖭦 | 𖭧 | 𖭨 | 𖭩 | 𖭪 | 𖭫 | 𖭬 | 𖭭 | 𖭮 | 𖭯 |
| U+16B7x | 𖭰 | 𖭱 | 𖭲 | 𖭳 | 𖭴 | 𖭵 | 𖭶 | 𖭷 |  |  |  |  |  | 𖭽 | 𖭾 | 𖭿 |
| U+16B8x | 𖮀 | 𖮁 | 𖮂 | 𖮃 | 𖮄 | 𖮅 | 𖮆 | 𖮇 | 𖮈 | 𖮉 | 𖮊 | 𖮋 | 𖮌 | 𖮍 | 𖮎 | 𖮏 |
Castilla và León

{{Nhiều vấn đề|
| Comunidad de Castilla y León |
| --- | --- |
—  Cộng đồng tự trị  —
 

  Hiệu kỳ Huy hiệu
 Bản đồ Castilla và León
Comunidad de Castilla y León
Tọa độ: 41°23′B 4°27′T﻿ / ﻿41,383°B 4,45°T﻿ / 41.383; -4.450 
Country:  Tây Ban Nha
Capital: không có
Chính quyền
 • President: Juan Vicente Herrera (PP)
Diện tích(18.6% of Tây Ban Nha; Ranked 1st)
 • Tổng cộng: 94.222 km2 (36,379 mi2)
Dân số (2005)
 • Tổng cộng: 2.510.849
 • Mật độ: 27/km2 (69/mi2)
 • Pop. rank: 6th
 • Percent: 5,7% of Tây Ban Nha
Demonym
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
ISO 3166-2: CL
Mã ISO 3166: ES-CL
Official languages: Tiếng Tây Ban Nha
Statute of Autonomy: 2 tháng 3 năm 1983
Parliament: Cortes Generales
Congress seats: 33 (of 350)
Senate seats: 30 (of 264)
Website: Junta de Castilla y León
Castilla và León (tiếng Tây Ban Nha: Castilla y León, [kasˈtiʎa i leˈon] Tập tin:Es-es castilla-y-leon 001.ogg; tiếng León: Castiella y Llión [kasˈtjeʎa i ʎiˈoŋ]; tiếng Galicia: Castela e León [kasˈtɛla e leˈoŋ]) là một cộng đồng tự trị ở phía tây bắc của Tây Ban Nha, giáp biên giới với các vùng Norte và Centro của Bồ Đào Nha. Nó được hợp nhất năm 1983 từ khu vực lịch sử Castilla cổ (Castilla la Vieja) và León. Castilla và León là cộng đồng tự trị lớn nhất của Tây Ban Nha và khu vực lớn thứ ba của Liên minh châu Âu, với diện tích 94.223 kilômét vuông (36.380 dặm vuông Anh) và dân số chính thức khoảng 2,5 triệu (2011).
Berberis valida

| Berberis valida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ranunculales
Họ (familia): Berberidaceae
Chi (genus): Berberis
Loài (species): B. valida
Danh pháp hai phần
Berberis valida (C.K.Schneid.) C.K.Schneid., 1942 
Berberis valida là một loài thực vật có hoa trong họ Hoàng mộc. Loài này được (C.K.Schneid.) C.K.Schneid. mô tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Berberis valida”. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2013.
Digras

| Digras |
| --- | --- |
Digras
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Maharashtra
Độ cao: 475 m (1,558 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 39,169
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 7234
Digras là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Yavatmal thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
Địa lý

Digras có vị trí 18°44′B 77°14′Đ﻿ / ﻿18,73°B 77,23°Đ﻿ / 18.73; 77.23 Nó có độ cao trung bình là 475 mét (1558 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Digras có dân số 39.169 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Digras có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 65%. Tại Digras, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Telipogon jostii

| Telipogon jostii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Telipogon
Loài (species): T. jostii
Danh pháp hai phần
Telipogon jostii (Dodson) N.H.Williams & Dressler 
Telipogon jostii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Dodson) N.H.Williams & Dressler mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Telipogon jostii”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Protium decandrum

| Protium decandrum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Burseraceae
Chi (genus): Protium
Loài (species): P. decandrum
Danh pháp hai phần
Protium decandrum (Aubl.) Marchand, 1867 
Protium decandrum là một loài thực vật có hoa trong họ Burseraceae. Loài này được (Aubl.) Marchand miêu tả khoa học đầu tiên năm 1867.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Protium decandrum”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Exon

Sơ đồ minh hoạ exon trong tiền RNA thông tin. Đó là các đoạn mã hóa amino acid (màu đỏ), còn các intron (màu xanh) sẽ bị loại bỏ, từ đó các exon nối với nhau tạo thành mRNA có chức năng. Đầu 5 ′ và 3 của mRNA được đánh dấu và có hai vùng ở ngay hai đầu là các đoạn không được dịch mã (kí hiệu UTR - màu xám).
Exon là đoạn RNA có mang thông tin mã hóa amino acid của gen cấu trúc. Đoạn còn lại của gen này không mang thông tin mã hóa amino acid gọi là intron. Đây là thuật ngữ trong sinh học phân tử và sinh hoá học, nguồn gốc từ tiếng Anh là exon (IPA: /ˌɛkˈsɔn/) đã được dịch ra tiếng Việt theo kiểu phiên âm là "exôn". Các exon sẽ được biểu hiện, còn các intron không có biểu hiện gen.
Từ nguyên và nội hàm

Thuật ngữ "exon" xuất hiện vào năm 1978, theo đề xuất của Walter Gilbert: "Khái niệm về cistron cần được thay bằng một đơn vị phiên mã khác có chứa các vùng sẽ bị mất từ dạng tiền trưởng thành - mà tôi đề nghị chúng ta gọi là intron (vùng intragenic) - xen kẽ với các vùng sẽ được biểu thị gọi là exon".
Nội dung trên ban đầu dùng để chỉ những vùng sẽ được làm khuôn cho dịch mã, nghĩa là chỉ có ở gen và mRNA; nhưng sau đó cũng dùng để chỉ các chuỗi còn lại sau quá trình chế biến RNA của cả rRNA và tRNA.
Thành phần ở bộ gen

Mặc dù exon rất quan trọng vì mang các thông tin mã hóa protein, nhưng chúng lại chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ trong bộ gen của mỗi cơ thể. Chẳng hạn như ở người, tổng số các exon chỉ chiếm khoảng 1,5% còn 24% là các intron và ngót 75% là vùng liên quan (intergenic region) trên DNA. Vì thế đã có tác giả cho biết bộ gen người có số lượng gấp gần 10 lần bộ gen vi khuẩn, nhưng số gen mã hóa chỉ hơn vài ba lần, nghĩa là phần DNA nhiều hơn chủ yếu là điều hòa.
Theo một thống kê, trong mỗi bộ gen của sinh vật nhân thực, thì trung bình chỉ có 5,48 exon trên mỗi gen.
Nguồn trích dẫn

↑  “Exon”.
1 2  Phạm Thành Hổ: "Di truyền học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 1998.
↑  Đỗ Lê Thăng: "Di truyền học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2005.
↑  Campbell và cộng sự: "Sinh học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2010.
↑  "Sinh học 12" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2019.
↑  Gilbert W (tháng 2 năm 1978). “Why genes in pieces?”. Nature. 271 (5645): 501. doi:10.1038/271501a0. PMID 622185.
↑  Kister KP, Eckert WA (tháng 3 năm 1987). “Characterization of an authentic intermediate in the self-splicing process of ribosomal precursor RNA in macronuclei of Tetrahymena thermophila”. Nucleic Acids Research. 15 (5): 1905–20. doi:10.1093/nar/15.5.1905. PMC 340607. PMID 3645543.
↑  Valenzuela P, Venegas A, Weinberg F, Bishop R, Rutter WJ (tháng 1 năm 1978). “Structure of yeast phenylalanine-tRNA genes: an intervening DNA segment within the region coding for the tRNA”. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 75 (1): 190–4. doi:10.1073/pnas.75.1.190. PMC 411211. PMID 343104.
↑  Liu AY, Van der Ploeg LH, Rijsewijk FA, Borst P (tháng 6 năm 1983). “The transposition unit of variant surface glycoprotein gene 118 of Trypanosoma brucei. Presence of repeated elements at its border and absence of promoter-associated sequences”. Journal of Molecular Biology. 167 (1): 57–75. doi:10.1016/S0022-2836(83)80034-5. PMID 6306255.
↑  Venter J.C.;  và đồng nghiệp (2000). “The Sequence of the Human Genome”. Science. 291 (5507): 1304–51. doi:10.1126/science.1058040. PMID 11181995.
↑  Sakharkar M, Passetti F, de Souza JE, Long M, de Souza SJ (2002). “ExInt: an Exon Intron Database”. Nucleic Acids Res. 30 (1): 191–4. doi:10.1093/nar/30.1.191. PMC 99089. PMID 11752290.
↑  Sakharkar M.K.; Chow VT; Kangueane P. (2004). “Distributions of exons and introns in the human genome”. In Silico Biol. 4 (4): 387–93. PMID 15217358.
↑  Guo Lei, Liu Chun-Ming (2015). “A single-nucleotide exon found in Arabidopsis”. Scientific Reports. 5: 18087. doi:10.1038/srep18087. PMC 4674806. PMID 26657562.
Sư gỡ bỏ các intron, chỉ giữ lại các exon làm cho gen ban đầu ngắn hẳn lại, thuận lợi cho dịch mã.
Scopula mediata

| Scopula mediata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Scopula
Loài (species): S. mediata
Danh pháp hai phần
Scopula mediata Fabricius, 1777 
Scopula mediata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Sokrates

Đối với các định nghĩa khác, xem Sokrates (định hướng).
| Sokrates |
| --- | --- |
Tượng đầu cẩm thạch của Sokrates ở Louvre. Đây chỉ là bản sao phỏng; bản gốc do Lysippus tạo tác bằng đồng đã thất lạc
Sinh: k. 470 TCN Deme Alopece, Athens
Mất: 399 TCN (thọ 71 tuổi) Athens
Nguyên nhân mất: Bức tử bằng độc dược
Phối ngẫu: Xanthippe, Myrto
Con cái: Lamprocles, Menexenus, Sophroniscus
Gia đình: Sophroniscus (cha) Phaenarete (mẹ)

Thời kỳ: Triết học Hy Lạp cổ đại
Vùng: Triết học phương Tây
Trường phái: Triết học Hy Lạp cổ điển
Học sinh nổi bật: Platon Xenophon Antisthenes Aristippus Alcibiades Critias
Đối tượng chính: Tri thức luận, đạo đức luận, mục đích luận
Tư tưởng nổi bật:  Chất vấn kiểu Sokrates  Trí thức luận Sokrates  Đối thoại Sokrates  "Đời không suy xét là đời không đáng sống"  Mỉa mai kiểu Sokrates  Phương pháp Sokrates  Ruồi trâu xã hội  Nghịch lý Sokrates 
 Ảnh hưởng bởi Prodicus, Anaxagoras, Archelaus, Diotima, Damon, Parmenides 
 Ảnh hưởng tới Hầu như mọi triết gia Tây phương về sau, nhất là các đồ đệ, ví dụ như Platon, Xenophon, Antisthenes, Aristippus, Euclid của Megara, Phaedo của Elis 
 
Sokrates (/ˈsɒkrətiːz/; tiếng Hy Lạp cổ: Σωκρᾰ́της, đã Latinh hoá: Sōkrátēs, [sɔːkrátɛːs]; phiên âm tiếng Việt: Xô-crát; k. 470 – 399 TCN) là một triết gia người Hy Lạp cổ đại (người Athens), ông được coi là một trong những người đã sáng tạo ra nền triết học phương Tây, và là nhà triết gia đạo đức đầu tiên của nền tư tưởng đạo đức phương Tây đồng thời là người đại diện tiêu biểu của trường phái triết học duy tâm. Ông là một nhân vật rất bí ẩn, không hề viết ra bất cứ điều gì, chỉ được biết đến chủ yếu thông qua các tác phẩm do những tác giả cổ đại cùng thời kể lại, trong đó nổi bật nhất chính là hai môn sinh Platon và Xenophon. Một số tác phẩm khác viết về ông đến từ những tác giả đương thời như Antisthenes, Aristippus và Aeschines xứ Sphettos. Aristophanes, một nhà viết kịch, chính là tác gia đương thời chủ yếu đã tạo ra những vở kịch có nhắc đến Sokrates trong suốt cuộc đời của nhà triết học này còn tồn tại đến ngày nay, ngoài ra, một đoạn trong cuốn "Sổ tay Du ký" của Ion xứ Chios cũng cung cấp những thông tin rất quan trọng về thời trẻ của Sokrates.
Những mẩu đối thoại của Plato là một trong những bằng chứng toàn diện nhất về Sokrates vẫn còn sót lại từ thời cổ đại tới giờ, từ đó giúp cho Sokrates trở nên nổi tiếng với những đóng góp cho các lĩnh vực đạo đức học và tri thức luận. Ông chính là người thầy của Plato, người được đặt tên cho những khái niệm triết học như Sự mỉa mai Sokrates và phương pháp Sokrates, hay elenchus. Tuy nhiên, vẫn có những câu hỏi được đặt ra về việc liệu có sự khác biệt nào giữa Sokrates trong đời thực với Sokrates được khắc họa bởi Plato trong những mẩu đối thoại của mình hay không.
Sokrates có một sức ảnh hưởng vô cùng mạnh mẽ đối với những triết gia sau thời kỳ cổ đại và kỷ nguyên hiện đại. Những tác phẩm văn học, nghệ thuật và văn hóa đại chúng miêu tả về Sokrates đã khiến ông trở thành một trong những hình tượng được biết đến rộng rãi nhất trong nền tư tưởng triết học phương Tây.
Những nguồn tài liệu và vấn đề Sokrates

Sokrates không ghi lại bất cứ bài học nào của mình dưới dạng văn bản. Toàn bộ những gì nhân loại biết về ông đều thông qua lời kể của những người khác, trong đó chủ yếu qua lời hai người môn đệ của ông là nhà triết học Plato và nhà sử học Xenophon; ngoài ra cũng có nhà viết kịch người Athens Aristophanes (sống cùng thời với Sokrates) và Aristoteles, môn đệ của Plato, được sinh ra sau khi Sokrates qua đời. Những câu chuyện thường trái ngược nhau từ lời kể của những nhân vật này đã khiến cho các học giả sau này gặp khó trong quá trình tái tạo lại những tư tưởng thực sự của Sokrates một cách đáng tin cậy, điều này tạo nên một tình trạng gọi là vấn đề Sokrates. Các tác phẩm của Plato, Xenophon và các tác giả khác sử dụng hình tượng nhân vật Sokrates như một công cụ khám phá, trong đó có bao gồm những đoạn đối thoại giữa Sokrates và đây chính là nguôn tư liệu chính cung cấp thông tin cho thế hệ sau về cuộc đời và tư tưởng của Sokrates. Đối thoại kiểu Sokrates (logos sokratikos) là một thuật ngữ được Aristoteles tạo ra để miêu tả hình thức văn chương mới mẻ này.  Mặc dù ngày sáng tác chính xác của những tác phẩm này vẫn chưa được biết, nhưng một số có lẽ được viết sau cái chết của Socrates. Như Aristoteles đã đề cập lúc đầu, mức độ chân thực của những cuộc đối thoại miêu tả Socrates là một vấn đề cần phải tranh luận.