Phủ Lý
Lịch sử

Dưới thời Lê vào khoảng năm 1624, Thượng thư Nguyễn Khải đã cho chuyển thủ phủ Trấn Sơn Nam từ thôn Tường Lân (xã Trác Văn), huyện Duy Tiên đến đóng ở thôn Châu Cầu thuộc tổng Phù Đạm, huyện Kim Bảng, phủ Lỵ Nhân, trấn Sơn Nam Thượng. Đến năm 1832, vua Minh Mạng quyết định bỏ đơn vị trấn thành lập đơn vị hành chính tỉnh, phủ Lỵ Nhân được đổi là phủ Lý Nhân thuộc tỉnh Hà Nội.
Đến tháng 10 năm 1890 (năm Thành Thái thứ 2), chính quyền thực dân Pháp thành lập tỉnh Hà Nam. Năm 1891, tỉnh lỵ chuyển đến xã Lam Cầu (huyện Duy Tiên), năm 1901 chuyển về Nga Khê (huyện Lý Nhân), đến khoảng năm 1907 mới chuyển trở lại Phủ Lý.
Trước năm 1934, Phủ Lý là thị trấn nằm trong huyện Thanh Liêm. Năm 1934, thị xã Phủ Lý được thành lập, bao gồm 4 phố: Châu Cầu, Quy Lưu, Tân Khai, Bảo Thôn. Đến năm 1965, tỉnh Hà Nam sáp nhập với tỉnh Nam Định thành tỉnh Nam Hà, thị xã Phủ Lý đổi tên thành thị xã Hà Nam thuộc tỉnh Nam Hà. Cuối năm 1975, tỉnh Nam Hà lại sáp nhập với tỉnh Ninh Bình thành tỉnh Hà Nam Ninh.
Ngày 27 tháng 4 năm 1977, thị xã Hà Nam được sáp nhập và 2 huyện: Kim Bảng + Thanh Liêm thành huyện Kim Thanh, Hà Nam trở thành thị trấn huyện lỵ huyện Kim Thanh.
Ngày 9 tháng 4 năm 1981, thị xã Hà Nam được tái lập, gồm 4 phường: Hai Bà Trưng, Lương Khánh Thiện, Minh Khai và Trần Hưng Đạo (được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích, dân số của thị trấn Hà Nam).
Ngày 17 tháng 12 năm 1982, sáp nhập 2 xã: Thanh Châu và Liêm Chính của huyện Thanh Liêm vào thị xã Hà Nam.
Lần lượt ngày 26 tháng 12 năm 1991 và ngày 6 tháng 11 năm 1996, thị xã Hà Nam thuộc tỉnh Nam Hà vừa tái lập và thị xã trở lại là tỉnh lỵ của tỉnh Hà Nam, đồng thời được thay đổi lại tên gọi như trước đây là thị xã Phủ Lý.
Ngày 25 tháng 9 năm 2000, Chính phủ ban hành Nghị định 53/2000/NĐ-CP. Theo đó:
Sáp nhập nguyên trạng các xã: Phù Vân (gồm 564,85 ha diện tích tự nhiên và 6.221 nhân khẩu), Châu Sơn (gồm 827,6 ha diện tích tự nhiên và 10.828 nhân khẩu) của huyện Kim Bảng; xã Liêm Trung (gồm 348 ha diện tích tự nhiên và 4.667 nhân khẩu) của huyện Thanh Liêm; xã Lam Hạ (gồm 844,09 ha diện tích tự nhiên và 8.603 nhân khẩu) thuộc huyện Duy Tiên vào thị xã Phủ Lý.
Thành lập phường Lê Hồng Phong trên cơ sở 271,78 ha diện tích tự nhiên và 6.083 nhân khẩu của xã Châu Sơn.
Thành lập phường Quang Trung trên cơ sở 222,5 ha diện tích tự nhiên và 3.042 nhân khẩu của xã Lam Hạ; 23,56 ha diện tích tự nhiên và 2.503 nhân khẩu của phường Lương Khánh Thiện; 15,53 ha diện tích tự nhiên và 721 nhân khẩu của phường Minh Khai. Phường Minh Khai có 261,59 ha diện tích tự nhiên và 6.266 nhân khẩu.
Điều chỉnh địa giới hành chính của thị xã Phủ Lý, cụ thể như sau:
Sáp nhập 0,9 ha diện tích tự nhiên và 18 nhân khẩu của xã Liêm Chính vào phường Lương Khánh Thiện; 13,24 ha diện tích tự nhiên và 17 nhân khẩu của xã Liêm Chính vào phường Minh Khai; 36,47 ha diện tích tự nhiên và 519 nhân khẩu của xã Liêm Chính vào phường Hai Bà Trưng; 12,81 ha diện tích tự nhiên và 12 nhân khẩu của xã Liêm Chính với 0,2 ha diện tích tự nhiên của xã Thanh Châu vào phường Trần Hưng Đạo.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính:
Phường Trần Hưng Đạo có 16,96 ha diện tích tự nhiên và 4.968 nhân khẩu.
Xã Liêm Chính có 332,47 ha diện tích tự nhiên và 4.128 nhân khẩu.
Xã Thanh Châu có 323,55 ha diện tích tự nhiên và 5.430 nhân khẩu.
Xã Châu Sơn có 555,82 ha diện tích tự nhiên và 5.945 nhân khẩu.
Xã Lam Hạ có 621,59 ha diện tích tự nhiên và 5.561 nhân khẩu.
Xã Phù Vân có 564,85 ha diện tích tự nhiên và 7.791 nhân khẩu.
Thị xã Phủ Lý có 3.424,87 ha diện tích tự nhiên và 70.495 nhân khẩu với 12 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 6 phường: Lê Hồng Phong, Quang Trung, Lương Khánh Thiện, Minh Khai, Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo và 6 xã: Liêm Chính, Thanh Châu, Châu Sơn, Lam Hạ, Liêm Chung, Phù Vân.
Ngày 1 tháng 1 năm 2007, thị xã Phủ Lý đã chính thức trở thành đô thị loại III theo quyết định số 1402/QĐ-BXD của Bộ Xây Dựng được ban hành vào ngày 14 tháng 10 năm 2006 và trở thành thành phố của tỉnh Hà Nam theo Nghị định 72/2008/NĐ-CP vào ngày 9 tháng 6 năm 2008 của Chính Phủ.
Thành phố Phủ Lý có diện tích tự nhiên 3.426,77 ha và 121.350 nhân khẩu với 12 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 6 phường: Hai Bà Trưng, Lê Hồng Phong, Lương Khánh Thiện, Minh Khai, Quang Trung, Trần Hưng Đạo và 6 xã: Châu Sơn, Lam Hạ, Liêm Chính, Liêm Chung, Phù Vân, Thanh Châu.
Ngày 23 tháng 7 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết 89/NQ-CP. Theo đó:
Điều chỉnh 1.673,79 ha diện tích tự nhiên và 12.417 nhân khẩu của huyện Duy Tiên (gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của các xã: Tiên Tân, Tiên Hiệp và Tiên Hải); 1.236,54 ha diện tích tự nhiên và 12.868 nhân khẩu của huyện Bình Lục (gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của các xã: Đinh Xá, Trịnh Xá); 1.359,30 ha diện tích tự nhiên và 16.154 nhân khẩu của huyện Thanh Liêm (gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của các xã: Liêm Tuyền, Liêm Tiết; 458,31 ha diện tích tự nhiên và toàn bộ 7.478 nhân khẩu của xã Thanh Tuyền); 1.090,90 ha diện tích tự nhiên và 11.108 nhân khẩu của huyện Kim Bảng (gồm 628,53 ha diện tích tự nhiên và toàn bộ 5.945 nhân khẩu của xã Kim Bình; 462,37 ha diện tích tự nhiên và 5.163 nhân khẩu của xã Thanh Sơn) về thành phố Phủ Lý quản lý.
Điều chỉnh 462,37 ha diện tích tự nhiên và 5.163 nhân khẩu của xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng về phường Lê Hồng Phong quản lý.
Thành lập các phường của Thành phố Phủ Lý:
Thành lập phường Thanh Châu thuộc trên cơ sở toàn bộ 336,86 ha diện tích tự nhiên và 6.307 nhân khẩu của xã Thanh Châu.
Thành lập phường Châu Sơn trên cơ sở toàn bộ 524,11 ha diện tích tự nhiên và 8.158 nhân khẩu của xã Châu Sơn.
Thành lập phường Liêm Chính trên cơ sở toàn bộ 332,51 ha diện tích tự nhiên và 5.047 nhân khẩu của xã Liêm Chính.
Thành lập phường Lam Hạ thuộc trên cơ sở toàn bộ 627,96 ha diện tích tự nhiên và 5.953 nhân khẩu của xã Lam Hạ.
Thành lập phường Thanh Tuyền trên cơ sở toàn bộ 458,31 ha diện tích tự nhiên và 7.478 nhân khẩu của xã Thanh Tuyền.
Thành phố Phủ Lý có 8.787,30 ha diện tích tự nhiên, 136.654 nhân khẩu và 21 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 11 phường: Minh Khai, Hai Bà Trưng, Lương Khánh Thiện, Trần Hưng Đạo, Lê Hồng Phong, Quang Trung, Thanh Châu, Liêm Chính, Châu Sơn, Lam Hạ, Thanh Tuyền và 10 xã: Liêm Chung, Phù Vân, Tiên Tân, Tiên Hiệp, Tiên Hải, Đinh Xá, Trịnh Xá, Liêm Tuyền, Liêm Tiết, Kim Bình.
Ngày 4 tháng 12 năm 2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1678/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Phủ Lý là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Hà Nam.
Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1288/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Hà Nam giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó:
Sáp nhập xã Liêm Chung vào phường Liêm Chính.
Sáp nhập xã Tiên Hải vào phường Lam Hạ.
Thành lập phường Châu Cầu trên cơ sở 4 phường: Hai Bà Trưng, Lương Khánh Thiện, Minh Khai, Trần Hưng Đạo.
Thành lập phường Tân Liêm trên cơ sở xã Liêm Tuyền và xã Liêm Tiết.
Thành lập phường Tân Hiệp trên cơ sở xã Tiên Tân và xã Tiên Hiệp.
Thành phố Phủ Lý có 10 phường và 4 xã như hiện nay.
Ngày 28 tháng 11 năm 2024, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công văn số 1026/TTg-CN về việc công nhận thành phố Phủ Lý mở rộng nội thành theo tiêu chí đô thị loại II trực thuộc tỉnh Hà Nam.