stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bến Nhà Rồng
Lịch sử

Sau khi chiếm được Nam Kỳ, các thống đốc quân sự Pháp đã quyết định cho xây dựng khu thương cảng Sài Gòn (Port de Commerce de Saigon) để làm đầu mối thông thương với quốc tế. Việc xây dựng cảng được giao cho hãng vận tải biển Messageries impériales. Các bến cảng đầu tiên được xây dựng tại Bến Thành, gần hải quân công xưởng Sài Gòn (arsenal de Saigon), trong thời gian gần 1 năm.
Để tiện việc quản lý thương cảng, ngày 4 tháng 3 năm 1863, tòa nhà trụ sở của hãng Messageries maritimes cũng được xây dựng để làm nơi ở cho viên Tổng quản lý và nơi bán vé tàu. Việc xây dựng do một viên quan năm tên Domergue phụ trách.
Tháng 10 năm 1865, hãng cho dựng thêm một cột cờ hiệu (mât des signaus) bằng thép cao 40m tại vị trí nền đồn dinh quan Thủ ngữ trước đây để làm hiệu cho các tàu bè ra vào cảng. Dân gian gọi là Cột cờ Thủ Ngữ.
Năm 1893, tòa nhà hãng Messageries maritimes được lắp đèn điện, dùng bóng đèn 16 nến, sáng leo lét, kém xa mấy ngọn đèn lồng thắp dầu lửa mà tòa đô chính cho thắp thử ở đường Catina (nay là đường Đồng Khởi).
Gần cuối năm 1899, hãng được phép xây cất bến cho tàu cập vào. Bến lót ván dày, đặt trên trụ sắt dọc theo mé sông 42 mét (phía tàu cập vào). Bến này cách bến kia 18 mét. Bề ngang của mỗi bến vào phía trong bờ là 8 mét. Từ bờ ra bến có cầu rộng 10 mét. Ban đầu xây 2 bến rồi xây thêm bến thứ 3.
Năm 1919, hãng được phép xây bến bằng xi măng cốt sắt, nhưng không thực hiện được, phải đến tháng 3 năm 1930 mới hoàn thành bến mới, chỉ một bến nhưng dài tới 430 mét.
Sau năm 1955, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đã cho tu bổ lại mái ngôi nhà và thay thế 2 con rồng cũ bằng 2 con rồng khác với tư thế quay đầu ra. Năm 1965, tòa nhà được quân đội Mỹ sử dụng làm trụ sở của Cơ quan Tiếp nhận viện trợ quân sự Mỹ.
Sau năm 1975, tòa nhà - biểu tượng của cảng Sài Gòn - thuộc quyền quản lý của Cục đường biển Việt Nam.
Kiến trúc Bến Nhà Rồng

Nhà Rồng, ban đầu gọi là Trụ sở Công ty Vận tải Hoàng đế (Hotel des Messageries Impériales) được khởi công xây dựng ngày 4 tháng 3 năm 1863 và hoàn thành trong 1 năm. Kiến trúc tòa nhà theo phong cách kiến trúc phương Tây nhưng trên nóc nhà gắn 2 con rồng lớn bằng đất nung tráng men xanh, châu đầu vào mặt trăng theo mô típ "Lưỡng long chầu nguyệt" - một kiểu trang trí quen thuộc của đình chùa Việt Nam. Phía 2 đầu hồi tòa nhà có biểu tượng ký tự M.I. (viết tắt của Messageries Impériales) có thể nhìn thấy từ hướng sông Sài Gòn hoặc từ hướng đường Khánh Hội ra.
Năm 1871, do ảnh hưởng của nền Cộng hòa, hãng đổi tên lại thành Messageries maritimes. Chi tiết mặt trăng trên nóc nhà được thay bằng biểu tượng của hãng vương miện, mỏ neo và đầu ngựa. Phù hiệu "Đầu ngựa" hàm chỉ thời trước bên Pháp, hãng chuyên lãnh chở đường bộ với ngựa kéo xe, còn "Mỏ neo" tượng trưng cho tàu thuyền. Do đó dân gian còn gọi là hãng Đầu Ngựa.
Sau năm 1955, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đã cho tu bổ lại mái ngôi nhà và thay thế 2 con rồng cũ bằng 2 con rồng khác với tư thế quay đầu ra. Từ đó, kiến trúc Nhà Rồng hầu như còn nguyên vẹn cho đến ngày nay.
Dấu mốc lịch sử

4 tháng 3 năm 1863, Nhà Rồng được khởi công xây dựng
5 tháng 6 năm 1911, Nguyễn Tất Thành xuống con tàu Amiral Latouche-Tréville, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước.
1 tháng 1 năm 1937, hơn 20.000 người dân Sài Gòn - Gia Định tổ chức mít-tinh tại Bến Nhà Rồng để đón tiếp đại biểu Mặt trận bình dân Pháp sang điều tra tình hình các nước thuộc địa ở Đông Dương.
23 tháng 9 năm 1945, một tiểu đội kháng chiến Việt Nam với vũ khí thô sơ, chiến đấu chống trả cuộc tấn công của một đại đội quân Anh được trang bị vũ khí hiện đại và đầy đủ và hy sinh đến người cuối cùng.
Đêm 15 tháng 10 năm 1945, quân kháng chiến Việt Nam tổ chức đốt chiếc tàu chiến Alex của Pháp khi vừa cập Bến Nhà Rồng.
13 tháng 5 năm 1975, chiếc tàu biển Sông Hương trọng tải 10.000 tấn cập Bến Nhà Rồng, đánh dấu sự thống nhất đường biển Bắc - Nam.
Chú thích

↑  Thành lập năm 1851 với tên gọi Messageries nationales, không lâu sau đổi thành Messageries impériales. Năm 1871, hãng đổi tên lại thành Messageries maritimes và sử dụng tên này cho đến tận năm 1977.
↑  “Bến Nhà Rồng sẽ là mẫu biểu trưng TP HCM”. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 3 năm 2013.
↑  “GIỚI THIỆU BẢO TÀNG HỒ CHÍ MINH - CHI NHÁNH TP HỒ CHÍ MINH”. www.baotanghochiminh-nr.vn. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2023.
↑  Lan Pham, David (2000). Two Hamlets in Nam Bo: Memoirs of Life in Vietnam Through Japanese Occupation, the French and American Wars, and Communist Rule, 1940-1986. McFarland. tr. 68.
↑  online, Quê Hương (31 tháng 12 năm 2011). “Bến Nhà Rồng 150 năm trước | Tạp chí Quê Hương Online | Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài”. quehuongonline.vn. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2023.[liên kết hỏng]
↑  “Thương cảng đầu tiên ở Việt Nam”. Báo Nhân Dân điện tử. 29 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2023.
↑  Còn được viết là Thủ ngự (守禦), chức quan giữ đồn cảng thủy của nhà Nguyễn.
1 2  “100 năm trên bến Nhà Rồng”. thethaovanhoa.vn. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2023.
1 2  “GIỚI THIỆU BẢO TÀNG HỒ CHÍ MINH - CHI NHÁNH TP HỒ CHÍ MINH”. www.baotanghochiminh-nr.vn. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2023.
↑  “Bến Nhà Rồng 150 năm trước”. Báo Nhân Dân điện tử. 27 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2023.
↑  Theo các nhà nghiên cứu lịch sử, thì trên thực tế Nguyễn Tất Thành xuống tàu làm việc kể từ ngày 3 tháng 6 năm 1911 tại cảng Sài Gòn (Port de Saigon) đối diện Bến Nhà Rồng, nơi cầu tàu Charner (appontement de Charner), nay là đầu đường Nguyễn Huệ. Ngày 5 tháng 6 năm 1911, tàu nhổ neo rời Sài Gòn để thực hiện cuộc hành trình đến Singapore.
Bến Nhà Rồng về đêm
Cột cờ Thủ Ngữ
Trụ sở hãng Messageries Maritimes trên một tấm bưu thiếp thời Pháp thuộc
Vectơ

Đối với các định nghĩa khác, xem Vectơ (định hướng).
Trong Toán học, Vật lí và kĩ thuật, vectơ hay hướng lượng (theo phiên âm Hán Việt) (tiếng Anh: vector) là một đoạn thẳng có hướng. Đoạn thẳng này biểu thị phương, chiều và độ lớn (chiều dài của vectơ). Ví dụ, trong mặt phẳng, cho hai điểm phân biệt A và B bất kì, ta có thể xác định được vectơ  {\overrightarrow {AB}}.
Một vectơ là những gì cần thiết để "mang" điểm A đến điểm B; từ vector trong tiếng Latin có nghĩa là người vận chuyển, lần đầu tiên được sử dụng bởi các nhà Thiên văn học thế kỉ XVIII trong cuộc Cách mạng khảo sát các hành tinh quay quanh Mặt Trời.  Độ lớn của vectơ là khoảng cách giữa hai điểm và hướng dịch chuyển từ điểm A đến điểm B. Nhiều phép toán đại số trên các số thực như cộng, trừ, nhân và phủ định có sự tương tự gần gũi với vectơ; phép toán tuân theo các quy luật đại số quen thuộc của giao hoán, kết hợp và phân phối. Mỗi vectơ là một phần tử trong không gian vectơ được xác định bởi ba yếu tố: Điểm đầu (hay điểm gốc), hướng (gồm phương và chiều) và độ lớn (hay độ dài). Ví dụ, đoạn thẳng AB có điểm gốc là A, hướng từ A đến B được gọi là vectơ AB và kí hiệu là  {\overrightarrow {AB}}. Vectơ được kí hiệu là  {\overrightarrow {AB}} hoặc  {\vec {a}},  {\vec {b}},  {\vec {u}},  {\vec {v}}, ...
Vectơ hướng từ A đến B
Trong giải tích, một vectơ trong không gian Euclid Rn là một bộ n số thực (x1, x2, ..., xn).
Có thể hình dung một vectơ trong không gian Rn là đoạn thẳng có hướng (thường vẽ theo hình mũi tên), đuôi ở gốc toạ độ 0 và mũi ở điểm (x1, x2, ..., xn).
Vectơ đóng vai trò quan trọng trong ngành Vật lí học: Vận tốc, gia tốc của một vật và lực tác động lên nó có thể được biểu diễn bằng vectơ.
Lịch sử

Khái niệm về vectơ, như chúng ta biết ngày nay, đã phát triển dần dần trong khoảng thời gian hơn 200 năm. Khoảng 10 người đã bỏ nhiều công sức để đóng góp.
Giusto Bellavitis đã trừu tượng hoá ý tưởng cơ bản vào năm 1835 khi ông thiết lập khái niệm về sự trang bị. Làm việc trong một mặt phẳng Euclide, ông ta đã tạo ra bất kì cặp phân đoạn đường nào có cùng độ dài và hướng. Về cơ bản, ông nhận ra một mối quan hệ tương đương trên các cặp điểm (lưỡng cực) trong mặt phẳng và do đó dựng lên không gian đầu tiên của vectơ trong mặt phẳng.
Thuật ngữ vectơ được William Rowan Hamilton giới thiệu như là một phần của tứ phương, là tổng q = s + v của một số thực s (còn gọi là vô hướng) và vectơ ba chiều. Giống như Bellavitis, Hamilton đã xem các vectơ là đại diện của các lớp phân khúc được định hướng trang bị. Khi các số phức sử dụng một đơn vị tưởng tượng (số ảo) để bổ sung cho phần số thực, Hamilton coi vectơ v là phần số ảo của một phần tư:
Một số nhà Toán học khác đã phát triển các hệ thống giống như vectơ vào giữa thế kỉ XIX, bao gồm Augustin Cauchy, Hermann Grassmann, August Möbius, Comte de Saint-Venant và Matthew O'Brien. Công trình năm 1840 của Grassmann Theorie der Ebbe und Flut (lí thuyết về Ebb và Flow) là hệ thống phân tích không gian đầu tiên tương tự như hệ thống ngày nay và có ý tưởng tương ứng với tích có hướng, tích vô hướng và vectơ vi phân. Các nghiên cứu của Grassmann phần lớn bị bỏ quên cho đến những năm 1870.
Peter Guthrie Tait mang tiêu chuẩn bậc bốn sau Hamilton. Chuyên luận về Đệ tứ năm 1867 của ông bao gồm điều trị rộng rãi cho người điều hành nabla hoặc del ∇.
Năm 1878, yếu tố năng động được xuất bản bởi William Kingdon Clifford. Clifford đã đơn giản hoá nghiên cứu Quaternion bằng cách tách tích vô hướng và tích có hướng của hai vectơ từ phương trình Quaternion hoàn chỉnh. Cách tiếp cận này làm cho các tính toán vectơ có sẵn cho các kĩ sư, những người làm việc theo không gian ba chiều và hoài nghi về không gian bốn chiều.
Josiah Willard Gibbs, ông đã được tiếp xúc với các nhóm tứ phương thông qua chuyên luận về điện và từ tính của James Clerk Maxwell, đã tách ra khỏi phần vectơ của họ để tính toán độc lập. Nửa đầu của Phân tích vectơ của Gibbs, xuất bản năm 1881, trình bày về cơ bản hệ thống phân tích vectơ hiện đại. Năm 1901, Edwin Bidwell Wilson đã xuất bản Phân tích Vectơ, phỏng theo các bài giảng của Gibb, trong đó, đã loại bỏ vectơ tứ phương (Quaternion) trong việc phát triển phép tính vectơ.
Các khái niệm cơ bản

Độ lớn của vectơ  {\overrightarrow {AB}} trong hình học được đo bằng độ dài đoạn thẳng AB và kí hiệu giống như kí hiệu giá trị tuyệt đối:  |{\overrightarrow {AB}}| đọc là độ dài của vectơ AB.
Vectơ đơn vị là vectơ có độ dài bằng 1 và là vectơ quy ước để so sánh.
Ngoài ra, bạn cũng có thể dễ nhận thấy một tính chất cộng đơn giản khác của vectơ:  |{\overrightarrow {AB}}|+|{\overrightarrow {CD}}|=|{\overrightarrow {AB}}+{\overrightarrow {CD}}|
Vectơ-không là vectơ đặc biệt có điểm đầu trùng với điểm cuối. Kí hiệu là  {\overrightarrow {AA}} hoặc  {\overrightarrow {0}}.
2 vectơ cùng phương khi giá của chúng song song hoặc trùng nhau.
2 vectơ bằng nhau là 2 vectơ cùng hướng (phương song song và cùng chiều) và độ lớn bằng nhau. Vectơ  {\overrightarrow {AB}} bằng vectơ  {\overrightarrow {CD}} được kí hiệu là  {\overrightarrow {AB}}={\overrightarrow {CD}}.
2 vectơ đối nhau là 2 vectơ ngược hướng (phương song song và ngược chiều) và độ lớn bằng nhau. Vectơ đối của vectơ  {\overrightarrow {AB}} là  {\overrightarrow {BA}}, ta có  {\overrightarrow {AB}}=-{\overrightarrow {BA}}.
Vectơ tự do: Vectơ có thể di chuyển tịnh tiến đến một điểm bất kì, thực chất là thay thế bởi một vectơ khác bằng với vectơ cũ.
Vectơ buộc: Vectơ có điểm đầu cố định và không di chuyển được. Trong Vật lí, vectơ buộc được dùng để biểu thị các lực tác dụng vào điểm đặt lực.
Trong không gian, ba vectơ đồng phẳng khi giá của chúng cùng song song với một mặt phẳng.
Trong hệ toạ độ Descartes, vectơ  {\vec {a}} có điểm đầu đặt tại gốc hệ toạ độ thì có thể xác định hoàn toàn bằng toạ độ của điểm cuối của nó, là một bộ số thực sắp thứ tự (x, y) trong mặt phẳng và (x, y, z) trong không gian. Trong không-thời gian bốn chiều, toạ độ đó được xác định bằng (ct, x, y, z), trong đó, c là tốc độ ánh sáng và t là thời gian.
Góc giữa hai vectơ

Cho hai vectơ  {\vec {a}}\neq {\vec {0}} và  {\vec {b}}\neq {\vec {0}}. Từ điểm O, vẽ  {\vec {OA}}={\vec {a}} và  {\vec {OB}}={\vec {b}}. Khi đó,  {\widehat {AOB}} chính là góc giữa  {\vec {a}} và  {\vec {b}}. Kí hiệu  ({\vec {a}};{\vec {b}})={\widehat {AOB}}.
Quy ước trong hình học:
0^{\circ }\leq ({\vec {a}};{\vec {b}})\leq 180^{\circ }.
Góc hợp bởi hai vectơ cùng phương và cùng hướng là 0°.
Góc hợp bởi hai vectơ cùng phương và ngược hướng là 180°.
Phép toán trên vectơ > Phép cộng hai vectơ > Quy tắc

Phép cộng hai vectơ: Tổng của hai vectơ  {\overrightarrow {AB}} và  {\overrightarrow {CD}} là một vectơ được xác định theo quy tắc:
Quy tắc ba điểm: Di chuyển vectơ  {\overrightarrow {CD}} sao cho điểm đầu C của  {\overrightarrow {CD}} trùng với điểm cuối B của  {\overrightarrow {AB}}: C ≡ B. Khi đó, vectơ  {\overrightarrow {AD}} có điểm gốc đặt tại điểm A, điểm cuối đặt tại D và chiều từ A đến D là vectơ tổng.
Quy tắc hình bình hành: Di chuyển vectơ  {\overrightarrow {CD}} đến vị trí trùng điểm gốc A của vectơ  {\overrightarrow {AB}}. Khi đó, vectơ tổng có gốc đặt tại điểm A, có điểm cuối đặt tại góc đối diện trong hình bình hành tạo ra bởi hai vectơ thành phần  {\overrightarrow {AB}} và  {\overrightarrow {CD}}, chiều từ gốc A đến điểm cuối.
Phép toán trên vectơ > Phép cộng hai vectơ > Tính chất Vectơ

Tính chất giao hoán:
{\vec {a}}+{\vec {b}}={\vec {b}}+{\vec {a}}
Tính chất kết hợp:
({\vec {a}}+{\vec {b}})+{\vec {c}}={\vec {a}}+({\vec {b}}+{\vec {c}})
Tính chất của vectơ-không:  {\vec {a}}+{\vec {0}}={\vec {0}}+{\vec {a}}={\vec {a}}
Với ba điểm A, B và C bất kì, ta có: {\vec {AB}}+{\vec {BC}}={\vec {AC}}
I là trung điểm đoạn thẳng AB  \Leftrightarrow {\vec {AI}}+{\vec {BI}}={\vec {0}}
G là trọng tâm  \vartriangle ABC  \Leftrightarrow {\vec {GA}}+{\vec {GB}}+{\vec {GC}}={\vec {0}}
Phép toán trên vectơ > Hiệu hai vectơ

Ta có:   {\overrightarrow {AB}}-{\overrightarrow {CD}}={\overrightarrow {AB}}+(-{\overrightarrow {CD}})={\overrightarrow {AB}}+{\overrightarrow {DC}}
Quy tắc trừ: Với ba điểm A, B và C, ta có:  {\vec {AB}}-{\vec {AC}}={\vec {CB}}={\vec {CA}}-{\vec {BA}}
Phép toán trên vectơ > Tích vectơ với một số > Quy tắc

Phép nhân vectơ với một số: Tích của vectơ  {\vec {a}} với một số thực  r\in \mathbb {R}  là một vectơ có gốc, phương trùng với gốc và phương của  {\vec {a}}, cùng chiều nếu r > 0 và ngược chiều nếu r < 0, có độ dài bằng  |r||{\vec {a}}|.
Phép toán trên vectơ > Tích vectơ với một số > Tính chất

Với hai vectơ bất kì, với mọi số h và k , ta có:
k({\vec {a}}+{\vec {b}})=k{\vec {a}}+k{\vec {b}}
(h+k){\vec {a}}=h{\vec {a}}+k{\vec {a}}
h(k{\vec {a}})=k(h{\vec {a}})=(hk){\vec {a}}
1.{\vec {a}}={\vec {a}};(-1).{\vec {a}}=-{\vec {a}}
Phép toán trên vectơ > Tích vectơ với một số > Trung điểm của đoạn thẳng và trọng tâm của tam giác

Nếu K là trung điểm của đoạn thẳng AB thì với mọi điểm M, ta có  {\vec {MA}}+{\vec {MB}}=2{\vec {MK}}.
Nếu G là trọng tâm của tam giác ABC thì với mọi điểm M, ta có  {\vec {MA}}+{\vec {MB}}+{\vec {MC}}=3{\vec {MG}}.
Phép toán trên vectơ > Tích vectơ với một số > Điều kiện để hai vectơ cùng phương

• Điều kiện cần để hai vectơ  {\vec {a}} và  {\vec {b}}  ({\vec {b}}\neq {\vec {0}}) cùng phương là có một số k để  {\vec {a}}=k{\vec {b}}.
• Nếu  {\vec {a}} và  {\vec {b}} cùng hướng thì  k={\frac {\left\vert {\vec {a}}\right\vert }{\left\vert {\vec {b}}\right\vert }}.
• Nếu  {\vec {a}} và  {\vec {b}} ngược hướng thì  k=-{\frac {\left\vert {\vec {a}}\right\vert }{\left\vert {\vec {b}}\right\vert }}.
Phép toán trên vectơ > Tích vô hướng của hai vectơ > Quy tắc

Tích vô hướng của hai vectơ a và b nhân với côsin của góc α giữa hai vectơ đó:
Phép toán trên vectơ > Tích vô hướng của hai vectơ > Các tính chất của tích vô hướng

Tính chất giao hoán:  {\vec {a}}{\vec {b}}={\vec {b}}{\vec {a}}
Tính chất phân phối:  {\vec {a}}({\vec {b}}+{\vec {c}})={\vec {a}}{\vec {b}}+{\vec {a}}{\vec {c}}
(k{\vec {a}}){\vec {b}}=k({\vec {a}}{\vec {b}})={\vec {a}}(k{\vec {b}})
{\vec {a}}^{2}=\left\vert {\vec {a}}\right\vert ^{2}
{\vec {a}}^{2}\geq 0,{\vec {a}}^{2}=0\Leftrightarrow {\vec {a}}={\vec {0}}
{\vec {a}}\perp {\vec {b}}\Leftrightarrow {\vec {a}}{\vec {b}}=0
Phép toán trên vectơ > Tích vô hướng của hai vectơ > Một số tính chất mở rộng

({\vec {a}}+{\vec {b}})^{2}={\vec {a}}^{2}+2{\vec {a}}{\vec {b}}+{\vec {b}}^{2}
({\vec {a}}-{\vec {b}})^{2}={\vec {a}}^{2}-2{\vec {a}}{\vec {b}}+{\vec {b}}^{2}
({\vec {a}}+{\vec {b}})({\vec {a}}-{\vec {b}})={\vec {a}}^{2}-{\vec {b}}^{2}
Phép toán trên vectơ > Tích vô hướng của hai vectơ > Biểu thức toạ độ của tích vô hướng

• Trong mặt phẳng, cho hai vectơ:  {\vec {a}}=(a_{1};a_{2}) và  {\vec {b}}=(b_{1};b_{2}). Khi đó:
{\vec {a}}{\vec {b}}=a_{1}b_{1}+a_{2}b_{2}.
• Trong không gian ba chiều, cho hai vectơ:  {\vec {a}}=(a_{1};a_{2};a_{3}) và   {\vec {b}}=(b_{1};b_{2};b_{3}). Khi đó:
{\vec {a}}{\vec {b}}=a_{1}b_{1}+a_{2}b_{2}+a_{3}b_{3}.
Phép cộng vectơ bằng quy tắc hình bình hành (trái) và tam giác (phải)
Niederhünigen

| Niederhünigen |
| --- | --- |
  Huy hiệu

NiederhünigenXem bản đồ Thụy SĩNiederhünigenXem bản đồ Bang Bern
Quốc gia: Thụy Sĩ
Bang: Bern
Huyện: Bern-Mittelland
Diện tích
 • Tổng cộng: 5,4 km2 (21 mi2)
Độ cao: 685 m (2,247 ft)
Dân số (2017-12-31)
 • Tổng cộng: 614
 • Mật độ: 11/km2 (29/mi2)
Mã bưu chính: 3504
Mã SFOS: 031
Giáp với: Freimettigen, Konolfingen, Linden, Mirchel, Oberhünigen
Website: www.niederhuenigen.ch   SFSO statistics
Niederhünigen là một đô thị trong huyện Bern-Mittelland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 5,4 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2020 là 657 người.
Đền Cầu Đào

| Đền Cầu Đào  |
| --- | --- |
Di tích cấp tỉnh
Nhà tiền tế
Tên khác: Đền Ngụ, Đền Vua Bà
Thờ phụng

Đệ ngũ cung phi Trần triều
Đặng Thị Loan
 
Thông tin đền
Địa chỉ:  khu phố Cầu Đào, thị trấn Nhân Thắng, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam
Tọa độ: 21°03′48″B 106°13′45″Đ﻿ / ﻿21,06333°B 106,22917°Đ﻿ / 21.06333; 106.22917
Tôn tạo: 2022
Lễ hội: 15,16,17 tháng Ba âm lịch
vi
Di tích cấp tỉnh
Đền Cầu Đào
Phân loại: Di tích lịch sử – văn hóa
Ngày công nhận: 27 tháng 1 năm 1995
Quyết định: 08/UB
 
x t s
Đền Cầu Đào hay còn được gọi là Đền Vua Bà do đền thờ Đức Vua Bà Đặng Thị Loan, thuộc khu phố Cầu Đào, thị trấn Nhân Thắng, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh.
Giới thiệu

Đền Cầu Đào còn bảo lưu được nhiều tài liệu hiện vật có giá trị như: hệ thống bia đá, cây hương đá, trong đó đặc biệt quý gia là bia “cố lập bi ký” dựng khắc năm Tự Đức thứ 19 (1886) nội dung ghi khắc về thân tế sự nghiệp bà Đặng Thị Loan và những người hưng công tu dựng đền thờ bà. Ngoài ra còn có bát hương đá chạm rồng, sập đá, đài trầu, đài rượu, giá văn, ống hương và đặc biệt là tượng bà.
Chú thích

↑  “Di tích thị trấn Nhân Thắng”. Cổng thông tin điện tử Bắc Ninh. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2024.
↑  “Nhân Thắng khánh thành Đền Cầu Đào và khai mạc lễ hội Đền Vua Bà”. Cổng thông tin điện tử Bắc Ninh.
Xoắn ốc Archimedean

Ba vòng 360 độ của một cánh tay của hình xoắn ốc Archimedean
Xoắn ốc Archimedean (còn được gọi là Xoắn ốc số học) là một hình xoắn ốc được đặt theo tên của nhà toán học Hy Lạp thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên Archimedes. Đó là quỹ tích của các điểm tương ứng với các vị trí theo thời gian của một điểm di chuyển ra khỏi một điểm cố định với tốc độ không đổi dọc theo một đường quay với vận tốc góc không đổi. Tương đương, trong tọa độ cực (r, θ) nó có thể được mô tả bằng phương trình
với số thực a và b.  Thay đổi tham số a di chuyển điểm trung tâm của hình xoắn ốc ra ngoài từ gốc ( a dương về phía  \theta =0 và a âm về phía  \theta =\pi ), trong khi b kiểm soát khoảng cách giữa các vòng.
Do đó, từ phương trình trên, có thể nói: vị trí của hạt từ điểm bắt đầu tỷ lệ với góc  \theta  khi thời gian trôi qua.
Đạo hàm của phương trình tổng quát của xoắn ốc

Xem thêm: Chuyển động tròn
Một cách tiếp cận vật lý được sử dụng dưới đây để hiểu khái niệm về xoắn ốc Archimedean. Giả sử một vật điểm di chuyển trong hệ thống cartesian với vận tốc không đổi  v hướng song song với trục x, đối với mặt phẳng x-y. Hãy để thời gian  t=0, đối tượng đã ở một điểm tùy ý  (c,0,0). Nếu mặt phẳng x-y quay với vận tốc góc không đổi  \omega  về trục Z, thì vận tốc của điểm đối với trục Z có thể được viết là:
|v_{0}|={\sqrt {v^{2}+\omega ^{2}(vt+c)^{2}}}
v_{x}=v\ \cos(\omega t)-\omega \ (vt+c)\ \sin(\omega t)
v_{y}=v\ \sin {(\omega t)}+\omega \ (vt+c)\ \cos {(\omega t)}
Ở  vt+c là mô đun của vectơ vị trí của hạt bất cứ lúc nào  t,  v_{x} là thành phần vận tốc dọc theo trục x và  v_{y} là thành phần dọc theo trục y. Con số hiển thị bên cạnh giải thích nó.
\int v_{x}dt=x
 \int v_{y}dt=y
Các phương trình trên có thể được tích hợp bằng cách áp dụng tích phân từng phần, dẫn đến các phương trình tham Các phương trình trên có thể được tích hợp bằng cách áp dụng tích hợp bởi các bộ phận, dẫn đến các phương trình tham số sau:
x=(vt+c)\ \cos \omega t
y=(vt+c)\ \sin \omega t
Bình phương hai phương trình và sau đó thêm (và một số thay đổi nhỏ) dẫn đến phương trình cartesian
{\sqrt {x^{2}+y^{2}}}={v \over \omega }\cdot \arctan {y \over x}+c
(sử dụng thực tế là   \omega t=\theta  và  \theta =\arctan {y \over x})
hoặc
\tan(({\sqrt {x^{2}+y^{2}}}-c)\cdot {\omega  \over v})={y \over x}
Dạng cực của nó,
r={v \over \omega }\cdot \theta +c
Mã để sản xuất một xoắn ốc Archimedean

Mã R  sau đây tạo ra biểu đồ đầu tiên ở trên.
a <- 1.5
b <- -2.4
t <- seq(0,5*pi, length.out=500)
x <- (a + b*t) * cos(t)
y <- (a + b*t) * sin(t)
plot(x, y, type="l", col=2, lwd=3)
abline(h=0, v=0, col="grey")
Chú thích

↑  Ivor Bulmer-Thomas, "Conon of Samos", Dictionary of Scientific Biography 3:391.
↑  Ballou, Glen (2008), Handbook for Sound Engineers, CRC Press, tr. 1586, ISBN 9780240809694
↑  Boyer, Carl B. (1968). A History of Mathematics. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. tr. 140–142. ISBN 0-691-02391-3.
↑  Sakata, Hirotsugu; Masayuki Okuda. “Fluid compressing device having coaxial spiral members”. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2006.
↑  Penndorf, Ron. “Early Development of the LP”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2005. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2005.. See the passage on Variable Groove.
↑  J. E. Gilchrist; J. E. Campbell; C. B. Donnelly; J. T. Peeler; J. M. Delaney (1973). “Spiral Plate Method for Bacterial Determination”. Applied Microbiology. 25 (2): 244–52. doi:10.1128/AEM.25.2.244-252.1973. PMC 380780. PMID 4632851.[liên kết hỏng]
↑  Tony Peressini (ngày 3 tháng 2 năm 2009). “Joan's Paper Roll Problem” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2014.
↑  Walser, H.; Hilton, P.; Pedersen, J.; Mathematical Association of America (2000). Symmetry. Mathematical Association of America. tr. 27. ISBN 9780883855324. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2014.
Mặt phẳng X-Y quay theo một góc ωt (ngược chiều kim đồng hồ) về gốc tọa độ trong thời gian t. (c, 0) là vị trí của đối tượng tại t=0. P là vị trí của vật tại thời điểm t, ở khoảng cách R=vt+c.