stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đậu rồng
Phạm vi và môi trường sống > Trồng trọt

Đậu rộng thường phát triển tốt trong môi trường nóng ẩm và có lượng mưa cao. Thường nhạy cảm với sương giá. Loài cây này có thể phát triển trong nhiều loại đất khác nhau. Tuy nhiên, loài cây này rất nhạy cảm và không thể phát triển tốt trong môi trường đất ngập nước hoặc có độ pH dưới 5,5. Đậu rồng có thể phát triển ở đất nghèo dinh dưỡng, đất cát và đất sét mà không cần phân bón vì vi khuẩn sống trong rễ của loài này có thể bắt giữ phần lớn khí nitơ và biến chúng thành dạng có thể được sử dụng bởi thực vật. Có khoảng hơn 500 loại đậu rồng đã được thu thập ở Thái Lan, với Bangladesh là 200 loại và hơn 100 loại ở Indonesia.
Ở miền Bắc, thời gian gieo trồng thích hợp cho đậu rồng là vào từ cuối tháng 7 đến đầu tháng 8. Cây sẽ ra hoa và cho ra trái từ tháng 10-12. Nếu chăm sóc kĩ thì có thể kéo dài mùa vụ đến tháng 3-4 năm sau. Tại miền Nam, thời gian trồng trọt thích hợp cho loài cây này là từ mùa vụ Xuân vào tháng 2-3 và mùa vụ Thu từ tháng 8-9.
Phạm vi và môi trường sống > Bệnh > Rệp

Rệp là một loài sinh vật có kích thước khoảng từ 1,5-2 ly có hình dạng gần giống như một quả trứng, có màu xám nhạt, có thể có cánh và thường thì cả rệp trưởng thành và rệp non thường bu bám vào các bộ phận non của cây đậu rồng (nụ hoa, trái non, lá non,...) để chích hút nhựa của cây và thường thì chúng rất ít di chuyển. Loài rệp này sinh sản rất nhanh và liên tục, khiến cho các bộ phận non của đậu rồng bị lão hóa và khô héo dẫn đến việc năng suất bị giảm đi rất nhiều.
Phạm vi và môi trường sống > Bệnh > Bệnh đốm lá

Bệnh đốm lá là một loại bệnh khá phổ biến trên cây đậu rồng thường gây hại trên lá đậu rồng và đôi khi là ở trên thân cây hoặc quả. Bệnh này là do loài nấm Ascochyta pisi gây ra và thường thì loài nấm này sẽ tồn tại trong điều kiện nóng ẩm. Bệnh đốm lá thường sẽ gây ra các triệu chứng trên cây như: Lá sẽ có vết hình tròn có màu nâu, trên vết sẽ có nhiều hạt nhỏ có màu đen,.... Khi bệnh tiến triển nặng thì sẽ khiến cho việc quang hợp của cây bị giảm đi và cây sẽ phát triển kém.
Đặc điểm sinh học

Xem thêm: Đậu cô ve
Đặc điểm sinh học > Đặc điểm sinh học

Đậu rồng là loại thân thảo leo và là cây đa niên nhờ có củ to ở dưới đất. Nếu được dựng giàn thì đậu rồng có thể bò cao lên trên 3 m. Lá của đậu rồng có 3 lá chét và mỗi lá chét thường dài từ 8-15 cm. Hoa của loài này thường có màu xanh nhạt nhưng đôi khi cũng có màu trắng và mỗi hoa thường rộng từ 2,5-3,5 cm. Trái đậu rồng có bốn cạnh và thường dài khoảng từ 15-30 cm và rộng khoảng 3 cm, Khi quả đã chín thì phần vỏ sẽ vỡ ra và giải phóng ra từ 3-21 hạt của chúng. Hột gần như hình cầu, có màu sắc có thể từ vàng, trắng, nâu hay đen tùy theo chủng đậu rồng. Hột có thể nặng đến 3 gram và có kích thước từ 2-2,5 cm. Đây là loại cây rất dễ trồng, chỉ cần gieo hạt khô là dây leo sẽ mọc lên và phát triển. Đậu rồng sinh trưởng và phát triển chủ yếu ở những nước nhiệt đới và cận nhiệt đới.
Đặc điểm sinh học > Hàm lượng dinh dưỡng

Trong đậu rồng có chứa lượng khoáng chất đủ cho nhu cầu của cơ thể, tiêu biểu như sắt, đồng, mangan, calci, phosphor và magnesi. Đậu rồng cũng là một nguồn cung cấp muối folat trong cơ thể, trong 100 g đậu rồng thì có chứa 66 mg các muối folat. Ngoài ra, đậu rồng cũng có chứa một lượng thiamin, pyridoxin (vitamin B6), niacin và các amino acid như lysin,...
Đặc điểm sinh học > Tác dụng phụ

Tuy nhiên, trong đậu rồng cũng có chứa purin nên không thích hợp với những người bị bệnh gút (gout). Ngoài ra, khi ăn đậu rồng cần kết hợp với việc uống nước vì trong đậu rồng có chứa acid oxalic có thể gây ra tình trạng bị sỏi tiết niệu.
Tác dụng

Wikipedia tiếng Việt  về tính pháp lý và độ chính xác của các thông tin có liên quan đến y học và sức khỏe. Độc giả cần liên hệ và nhận tư vấn từ các bác sĩ hay các chuyên gia. . Xem chi tiết tại Wikipedia:Phủ nhận y khoa và Wikipedia:Phủ nhận về nội dung.
Tác dụng > Cải thiện hệ miễn dịch

Trong đậu rồng có chứa rất nhiều chất dinh dưỡng và khoáng chất có lợi cho hệ miễn dịch, tiêu biểu như vitamin C và vitamin A . Hai loại vitamin này giúp cải thiện hệ miễn dịch và có thể làm giảm thiểu được nguy cơ bị nhiễm trùng và các loại bệnh tật.
Tác dụng > Cải thiện sức khỏe về mắt

Hàm lương thiamin có trong đậu rồng có thể giúp ngăn ngừa các vấn đề về thị lực như bệnh tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể. Ngoài ra, thiamin cũng có thể cải thiện tín hiệu cơ và thần kinh, điều đó quan trọng cho các kết nối từ mắt vào não.
Sử dụng

Ở các tỉnh Nam Bộ Việt Nam thì đậu rồng được trồng rộng rãi và được sử dụng để làm ra các món ăn.
Món đơn giản nhất với đậu rồng là xào. Đầu tiên là cần phải tước bỏ xơ và rửa sạch đậu rồng, sau đó sẽ cắt xéo quả, cắt bỏ phần đầu và đem luộc sơ với nước sôi với một chút muối, sau đó sẽ đem vào rổ để ráo nước. Tiếp theo là cho dầu vào chảo, nêm nếm thêm gia vị và cho thêm một chút hành ngô. Có thể xào đậu rồng thêm với thịt bò, thịt heo hoặc nấm. Nếu như là xào với nấm thì cần phải xào ở hai chảo riêng biệt. Sau đó là sẽ cho hỗn hợp nấm, đậu rồng vào đảo sơ.
Đậu rồng còn có thể được dùng để nấu canh chua. Nguyên liệu được sử dụng là cá, me và đậu rồng. Cách chế biến thì tương tự như nấu canh chua cá. Khi nước sôi lên thì sẽ cho đậu rồng đã cắt thành miếng vào. Món canh chua này sẽ có mùi vị chua từ me và vị ngọt từ đậu rồng.
Đậu rồng non có thể được dùng để ăn luộc hoặc ăn sống và chấm với nước mắm, cá kho hoặc thịt kho. Trong thực đơn của những nhà hàng sang trọng thì đậu rồng sẽ được trộn chung với sốt mayonnaise để làm ra món salad khai vị.
Hạt đậu rồng có thể được sử dụng như đậu nành để làm nguyên liệu chế biến ra bột dinh dưỡng, hạt cũng có thể được ép lấy dầu thực vật hoặc rang xay hạt để làm ra một loại thức uống có hương vị tương tự cà phê. Một số giống của đậu rồng có phần củ lớn đến mức có thể được sử dụng để ăn chín hoặc ăn sống ở châu Á.
Từ nguyên

Tên chi "Psophocarpus" trong tên khoa học của đậu rồng (Psophocarpus tetragonolobus) mang nghĩa là "trái cây ồn ào" vì một số loài thực vật trong chi này có vỏ quả tạo ra tiếng ồn khi chúng tách ra và giải phóng hạt của chúng. Phần "tetra" trong tên loài "tetragonolobus" mang nghĩa là số 4 và nó đề cập đến bốn mặt của đậu rồng.
Ảnh

Hoa và quả đậu rồng
Một nhánh cây của đậu rồng có quả
Hoa đậu rồng trong giai đoạn ra quả
Ảnh của một quả đậu rồng đã hoàn tất quá trình sinh trưởng
Một cây đậu rồng có quả và hoa
Antarchaea magalium

| Antarchaea magalium> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Antarchaea
Loài (species): A. magalium
Danh pháp hai phần
Antarchaea magalium Townsend, 1958 
Antarchaea magalium là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Cyclolabus basirufus

| Cyclolabus basirufus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Cyclolabus
Loài (species): C. basirufus
Danh pháp hai phần
Cyclolabus basirufus Heinrich, 1974 
Cyclolabus basirufus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Vịt Triết Giang

Vịt Triết Giang là giống vịt nhà chuyên cho trứng có nguồn gốc từ tỉnh Triết Giang của Trung Quốc. Giống vịt này còn được gọi là Vịt siêu trứng Trung Quốc hay vịt cò, vịt cao cổ, nông dân Việt Nam còn gọi chúng là giống Siêu cò hay Siêu cổ cò. Chúng là giống vịt siêu trứng dễ nuôi và thích hợp với nhiều vùng sinh thái, tuổi đẻ quả trứng đầu tiên rất sớm so với giống vịt cỏ, năng suất trứng cao, có sức kháng bệnh cao, tỷ lệ hao hụt thấp, tìm mồi giỏi, tiêu tốn thức ăn không cao, tỷ lệ nuôi sống cao. Hiện nay, giống này đã được nuôi phổ biến trong cả nước Việt Nam. Vịt Triết Giang được Nhà nước Việt Nam công nhận là một giống vật nuôi được phép lưu hành, kinh doanh, sản xuất tại Việt Nam.
Một con vịt cò trống
Một con vịt cò mái
Đặc điểm > Mô tả

Vịt có ngoại hình điển hình của một giống siêu trứng như cổ cao và dài, đầu nhỏ, mỏ dài, ngực hẹp, thân hình thon dài, dài đòn, háng rộng và bầu, tỉ lệ thuần về giống cao, màu sắc lông đồng đều (chúng có màu lông cánh sẻ nhạt), con mái trưởng thành đa số có màu cánh sẻ nhạt, con trống có lông ở đầu xám hoặc xanh đen, cổ có khoang trắng, phần thân có màu nâu đỏ xen lẫn lông trắng, phần đuôi có lông màu xanh đen và có 2–3 lông móc rất cong, chúng giống vịt trời (vì có đặc điểm cổ dài, đầu xanh, lông rằn). Nhìn chung, chúng có cơ thể gọn, nhỏ, tới lúc đẻ, con mái nặng khoảng 1.080g (1,08 kg) và con trống nặng khoảng 1140g (1,14 kg), chúng chỉ nặng hơn 1kg.
Khối lượng cơ thể vịt khi vào đẻ nhỏ, trọng lượng vịt 145 ngày tuổi là 1,4 kg/con Do trọng lượng của vịt Triết Giang cho đẻ khá nhỏ (khoảng 1,2 - 1,4 kg/con) nên tiêu tốn thức ăn ít hơn. Đối với những con giống thải loại (con đực) cho dù tốn công nuôi nhưng chỉ chân ngày càng cao, cổ ngày càng dài, nuôi 3 tháng chỉ nặng có 250 gram. Chúng ăn nhiều nhưng chậm lớn, chỉ có da bọc xương, nhiều đàn vịt nuôi mãi không lớn, ăn nhiều nhưng không lớn, nuôi đến 3 tháng chỉ tăng được 2,5 – 3 lạng/con. Riêng chân và cổ thì ngày càng dài, còn thân thì bé quắt.
Đặc điểm > Đẻ trứng

Chúng có tuổi đẻ sớm, nuôi 16-17 tuần đã đẻ đẻ trứng đầu sớm (110-1 12 ngày tuổi). Nó là giống vịt đẻ sớm nhất. Mỗi năm, 1 mái đẻ được 267-258 quả. Vịt đẻ bền, trọng lượng trứng trung bình đạt 61,4g. Tiêu tốn thức ăn/10 trứng trung bình là 2,23 kg thức ăn trong điều kiện nuôi tập trung, sau 88 ngày nuôi vịt bắt đầu đẻ trứng, tỷ lệ đẻ trứng đạt 90% ở 125 ngày, trọng lượng trứng 55 gam/quả, hình dạng trứng dài
Khối lượng cơ thể lúc vào đẻ thấp 1,3-1,5 kg, tỷ lệ đẻ rất cao 98% - 100%, năng suất trứng bình quân/ mái đạt 227 - 239 quả (trong 10 tháng đẻ), trung bình từ 247 – 258 quả/mái/năm; khối lượng 60 - 70 g/quả, tỷ lệ trứng có phôi là 93%, tỷ lệ trứng loại là 5,6%, tỷ lệ trứng sát là 5,1%, tỷ lệ ấp nở 89,3%, tỷ lệ trứng nở/ tổng số trứng đưa vào ấp đạt 83,7%, tỉ lệ bắt đầu đẻ đến khi đạt kích cỡ đồng đều về trứng cao hơn giống vịt địa phương (vịt cỏ) từ 15 - 20 ngày.
Vịt Triết Giang đẻ nhanh đạt tới tỷ lệ đẻ cao đến giai đoạn 160 ngày tuổi đạt trên 80%, vịt đẻ đạt đỉnh cao nhất là 93% ở 360 ngày tuổi, năng suất trứng đến 37 tuần đẻ đạt 197 – 201 quả/vịt mái. Vịt đạt tỷ lệ đẻ cao đến giai đoạn 180 ngày tuổi đạt trên 80%, vịt đẻ đạt đỉnh cao nhất là 90% ở 360 ngày tuổi, năng suất trứng đến 37 tuần đẻ đạt 184 – 189 quả/vịt mái. Vịt Triết Giang đạt trọng lượng về sự đồng đều về trứng sớm hơn vịt là 15 -20 ngày Khối lượng sinh trưởng của vịt siêu trứng Triết Giang tại một số mô hình thí điểm thì tuần tuổi thứ 4 đạt 0,6 - 0,7 kg và vịt bắt đầu đẻ trứng ở tuần tuổi 13 với (sớm so với quy trình khoảng 2 tuần) với trọng lượng khoảng 1,2 kg - 1,4 kg; tỷ lệ đẻ đạt 50% ở 15 tuần tuổi, tỷ lệ đẻ đạt 90% ở tuần tuổi thứ 17, kết quả này tương đương so với các hộ nuôi vịt thả dưới ao, hồ.
Đặc điểm > Tập tính

Vịt Triết Giang có những ưu điểm nổi bật như rất dễ nuôi, tìm mồi giỏi, thích hợp chạy đồng gần, tận dụng lúa rơi vãi, chúng thích hợp với nhiều vùng sinh thái, sức kháng bệnh cao, tuổi đẻ quả trứng đầu tiên rất sớm so với giống vịt cỏ vịt có sức đề kháng tốt, tỷ lệ sống cao, sức kháng bệnh cao hơn giống vịt địa phương. trong quá trình nuôi tỉ lệ hao hụt thấp, chủ yếu do nhiễm bệnh viêm đường hô hấp, vịt đẻ trứng đồng đều sớm hơn so với những giống khác từ 15-20 ngày, khả năng cho trứng từ 2-3 năm. Vịt thích nghi được trong điều kiện khí hậu, thời tiết không thuận, nhưng vào thời kỳ thay lông vịt rất mẫn cảm với nhiệt độ thấp, ẩm ướt, cần chú ý chuồng sạch, khô ráo, thoáng, cần thay chất động chuồng hàng ngày để hạn chế nấm mốc.
Tại Việt Nam > Nhập giống

Vịt Triết Giang được nhập vào Việt Nam từ nhiều năm kể từ năm 2005 qua đường tiểu ngạch đã được nuôi ở nhiều tỉnh thành Việt Nam. Đến tháng 1 năm 2007, giống vịt này mới chính thức được nhập vào Việt Nam và được nuôi tại Trung tâm Nghiên cứu vịt Đại Xuyên (Viện Chăn Nuôi). Vịt Triết Giang phát triển với tốc độ nhanh chóng, trở thành giống vịt có đầu con đứng thứ 2 sau vịt cỏ. Giống vịt Triết Giang có nhiều ưu điểm so với các giống vịt chuyên trứng được nuôi tại địa phương, chúng cho sản lượng trứng cao hơn năng suất trứng của vịt Cỏ, tương đương với năng suất trứng của các giống vịt siêu trứng khác như vịt Khaki Campbell và CV 2000.
Vịt thích hợp với nhiều phương thức nuôi khác nhau, có thể nuôi trên khô không cần nước bơi lội (nhốt trong chuồng, nuôi trên vườn cây) hoặc nuôi nhốt kết hợp với nuôi cá (cá-vịt), nuôi thả đồng có khoanh vùng kiểm soát. Là giống vịt chuyên trứng có năng suất cao nhất so với các giống vịt hiện có của Việt Nam. Vịt Triết Giang có khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu Việt Nam, vịt có khả năng chống chịu bệnh tất rất tốt, đạt tỷ lệ nuôi sống từ 90- 92%. Nhiều hộ dân đã trở nên thoát đói, giảm nghèo nhờ nuôi giống vịt Triết Giang.
Giống vịt này được nuôi chỉ để đẻ (siêu trứng). Khi nuôi vịt trứng, người ta làm cho chúng thân càng bé càng tốt để đỡ tốn thức ăn. Tuy nhiên, quá trình ấp, tạo phôi, lò ấp sẽ phải sàng lọc để chỉ dùng con vịt cái. Các con vịt đực được tạo ra phải tiêu hủy ngay chứ không bán ra ngoài thị trường để chăn nuôi, con mái sau khi ấp xong dùng để đẻ, còn con đực được đem bán với giá rẻ. Nhiều hộ nuôi đến 3 tháng, nhưng chúng chậm lớn nên không bán ra thị trường được, phải tốn tiền mua thức ăn để nuôi những con vịt cao cổ trẻ mãi không già.
Nguyên nhân là người dân đã chọn giống vịt không chuẩn để nuôi, người dân đang nuôi phải giống vịt chuyên để đẻ nhưng lại là vịt đực, đây là giống vịt được ấp giống không chuẩn thì phải tiêu hủy ngay các đàn vịt này do ngoài việc nuôi tốn lương thực, nếu con giống này đủ lớn đến thời kỳ giao phối sẽ kéo theo nhiều hiểm họa về sau, có nguy cơ người dân sẽ còn phải đối mặt với chuyện con giống này phối giống với vịt bản địa sẽ gây phân ly không ra giống gì và xuất hiện những con giống không ra vịt, cũng chẳng ra gà.
Tại Việt Nam > Miền Bắc

Tại hộ nông dân xã Đông Minh huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa, nuôi 600 con vịt sinh sản chuyên trứng Triết Giang hàng ngày cho khoảng 512 - 535 quả trứng. Thái Nguyên có hiệu quả từ mô hình nuôi vịt chuyên trứng an toàn sinh học trong quá trình nuôi tỷ lệ mắc các bệnh thông thường giảm hơn so với phương pháp nuôi truyền thống, tỷ lệ sống của vịt 13 tuần tuổi đạt 95% Một số hộ ở Vĩnh Phúc làm giàu từ vịt siêu đẻ  Thái Bình đã khảo nghiệm đề xuất nhiều giống gia cầm mới vào sản xuất trong đó có Vịt Triết Giang.
Tại Việt Nam > Tại Huế

Lần đầu tiên trên địa bàn huyện miền núi Nam Đông xuất hiện loại vịt cao cổ này, tại huyện miền núi Nam Đông, xã Hương Hòa, Hương Lộc và thị trấn Khe Tre đã có đến hơn 2.000 con vịt cao cổ được thả nuôi. Các huyện Quảng Điền, Phú Lộc, giống vịt họ mua được giới thiệu là vịt siêu nạc và nhiều người dân sau khi mắc bẫy nuôi phải vịt siêu cao cổ đã đem bán tràn lan ở chợ đầu mối với giá rẻ. Đây là những đàn vịt không rõ nguồn gốc, xuất xứ được đưa vào các vùng biên để tiêu thụ. Nhiều người vì hám rẻ đã mua về nuôi dẫn đến hậu quả lớn.
Tại Việt Nam > Miền Tây

Mô hình nuôi vịt sinh sản chuyên trứng của giống vịt triết giang tại thị xã Tân Châu, An Giang Đặc biệt là tại Bạc Liêu đã triển khai mô hình nuôi giống vịt đẻ Triết Giang, sau 118 ngày, vịt bắt đầu cho trứng, vịt phát triển tốt, đồng đều, trọng lượng 1,3 – 1,4 kg/con, tỷ lệ đẻ 70-75%, 300 trứng/ngày/425 con (đã loại thải những con không đạt chuẩn sinh sản), tỷ lệ hao hụt 5%, Bạc Liêu đã cho thấy hiệu quả từ nuôi vịt đẻ Triết Giang. Ở xứ này có loài vịt cổ cò thịt ngon như vịt trời. Ai muốn ăn cứ ra ruộng bắt về ăn, không tốn đồng nào, Vịt cổ cò trưởng thành đang được người dân nhốt lại để ăn thịt và cho láng giềng Chúng được sử dụng để chuyên đi diệt sâu rầy, lũ vịt cứ theo bản năng tự nhiên rúc vào các đám lúa tìm bắt sâu, rầy, bướm, ốc bươu vàng, Khi được thả xuống ruộng, bầy vịt nhanh chóng tản ra, lao vào các đám lúa tìm bắt sâu rầy
Tại Trà Vinh, có mô hình nuôi vịt đẻ theo phương pháp an toàn sinh học với việc chuyển giao 6.850 con vịt 01 ngày tuổi (giống vịt Triết Giang) cho 18 hộ dân ở hai huyện Càng Long và Cầu Kè Kiên Giang phối hợp mô hình nuôi vịt hướng trứng an toàn sinh học với quy mô 3.450 con vịt Cò, sau 14 tháng nuôi, vịt phát triển tốt, đồng đều, tỷ lệ nhiễm bệnh thấp, chi phí lao động giảm, đem lại lợi nhuận cao.
Lịch sử kiến trúc
Thời kì đồ đá

Ở Tây Nam Á, thời kì đồ đá trong lịch sử kiến trúc bắt đầu từ khoảng 10000 năm trước Công nguyên ở vùng Cận Đông (levant), từ thời kì Tiền đồ sứ Đồ đá mới A và Tiền đồ sứ Đồ đá mới B (Pre-Pottery Neolithic A/Pre-Pottery Neolithic B) và mở rộng ra hướng đông và hướng tây. Thời kì văn minh Đồ đá mới ở Đông nam Anatolia, Syria và Iraq vào khoảng 8000 năm trước Công nguyên. Hình thái xã hội hái lượm bắt đầu từ 7000 năm trước Công nguyên ở Đông Nam châu Âu, và ở Trung Âu vào khoảng 5500 năm trước Công nguyên. Ở châu Mỹ và châu Đại Dương, người thổ dân bản địa vẫn còn ở thời kì đồ đá cho đến khi người châu Âu khám phá ra họ.
Các cư dân thời Đồ đá ở Cận Đông, Anatolia, Syria, phía nam bình nguyên Lưỡng Hà và Trung Á là những nhà xây dựng vĩ đại. Họ đã biết sử dụng gạch-bùn để xây nhà ở và các ngôi làng. Ở Çatalhöyük, người ta đã biết trang trí nhà cửa với những tranh vẽ tạo hình người và thú vật. Ở Trung Âu, các căn nhà dài bằng phên liếp đã được xây dựng. Các khu mộ tỉ mỉ cũng được cũng xây dựng. Đặc biệt, ngày nay vẫn còn hàng ngàn ngôi mộ như vậy ở Ireland. Người thời Đồ đá mới ở quần đảo Anh cũng xây dựng những nấm mồ và phòng mộ cho mình và các trại tường đất đắp (causewayed camps), các vòng tròn đá (henges flint mines) và các đài đá lớn hình tròn (cursus monuments).
Kiến trúc Cổ đại > Kiến trúc Ai Cập cổ đại

Nhà nước Ai Cập cổ đại là một trong những nhà nước ra đời sớm nhất ở lưu vực sông Nil vùng đông bắc châu Phi. Nền văn minh Ai Cập cổ đại là một trong những nền văn minh cổ xưa nhất và rực rỡ nhất của nhân loại. Những người Ai Cập cổ đại đã để lại cho hậu thế một di sản kiến trúc đồ sộ, trong số đó như tượng Nhân sư Spinx và các Kim tự tháp là những công trình kiến trúc đồ sộ nổi tiếng trên toàn thế giới.
Kiến trúc Ai Cập cổ đại chủ yếu là các đền đài tôn giáo với các cấu trúc khổng lồ và sự thần bí của không gian, được xác định bởi các bờ tường dày và dốc với ít lỗ mở. Đây có thể là ảnh hưởng từ phương pháp xây dựng cũ để tạo độ ổn định của tường bằng bùn. Tương tự như vậy, các vệt khắc chạm trên bề mặt và các chi tiết trang trí bề mặt tường công trình bằng đá có thể xuất phát từ cách trang trí cho tường bùn đất. Mặc dù, kết cấu vòm được phát triển trong triều đại thứ tư, tất cả các công trình khổng lồ đều sử dụng kết cấu lanhtô và cột trụ, với mái bằng xây dựng từ các tảng đá khổng lồ đỡ bằng tường ngoài và các cột xếp gần sát nhau.
Kiến trúc Cổ đại > Kiến trúc Hy Lạp cổ đại

Kiến trúc Hy Lạp cổ đại ra đời và hình thành trên một vùng đất đai rộng lớn, bao gồm miền Nam bán đảo Balkans, các đảo nhỏ ở vùng biển Aegaeum (Αιγαίον, Aigaion), khu vực Tiểu Á, vùng ven Hắc Hải, Ý, Sicilia, Pháp, Tây Ban Nha và Ai Cập.
Kiến trúc Cổ đại > Kiến trúc Byzantine

Là một phong cách kiến trúc xuất phát từ Constantinopolis, thủ đô của đế chế La mã phương Đông (330-1453).
Kiến trúc Á Đông

Kiến trúc truyền thống Á Đông phần nhiều bị ảnh hưởng bởi phong cách kiến trúc của Trung Hoa, nền văn minh lâu đời nhất ở Đông Á. Các công trình kiến trúc Á Đông truyền thống thường sử dụng gỗ làm vật liệu chính để xây dựng hệ kết cấu chịu lực cho công trình và dùng sức nặng từ mái ngói của công trình để tạo sự chắc chắn. Tại từng quốc gia và từng thời kỳ mà phong cách kiến trúc có sự thay đổi nhất định. Trong thời kỳ hiện đại, kiến trúc Á Đông đã ít sử dụng gỗ hơn và du nhập nhiều ảnh hưởng từ kiến trúc phương Tây cũng như phong cách kiến trúc hiện đại trên toàn thế giới để dùng trong cuộc sống thường nhật. Tuy nhiên các quốc gia như Trung Quốc và Nhật Bản vẫn bảo lưu được rất nhiều những công trình kiến trúc đặc sặc mang phong cách truyền thống Á Đông.
Kiến trúc Á Đông truyền thống đến hiện đại
Tháp Phật thời Tống-Liêu Trung Quốc
Lâu đài Himeji Nhật Bản
Lăng Tôn Trung Sơn
Nhà hát Kabuki-za Nhật Bản
Bảo tàng Yuzhno-Sakhalinsk, Nga
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc thời Trung cổ

Bài chi tiết: Kiến trúc Trung cổ
Các kiến trúc thế tục còn tồn tại chủ yếu là liên quan đến quốc phòng, chủ yếu là các lâu đài.
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc tiền La Mã

Bài chi tiết: Kiến trúc tiền Cỗ Đại
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc La Mã

Bài chi tiết: Kiến trúc Roman
Kiến trúc La Mã là thời kỳ kiến trúc phổ biến tại châu Âu vào thế kỷ 11 và 12
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc Gothic

Bài chi tiết: Kiến trúc Gothic
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc thời Phục Hưng

Bài chi tiết: Kiến trúc Phục Hưng
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc Baroque

Bài chi tiết: Kiến trúc Baroque
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc Rococo

Bài chi tiết: Kiến trúc Rococo
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc Tân cổ điển

Bài chi tiết: Kiến trúc Tân cổ điển
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc Hiện đại

Bài chi tiết: Kiến trúc Hiện đại
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc Biểu hiện

Bài chi tiết: Kiến trúc Biểu hiện
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc Quốc tế

Bài chi tiết: Kiến trúc Quốc tế
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Kiến trúc Hậu Hiện đại

Bài chi tiết: Kiến trúc Hậu Hiện đại
Lịch sử kiến trúc châu Âu > Phi kiến trúc

Bài chi tiết: Phi kiến trúc
Chú thích

Mộ đá (dolmen) ở Ireland
Đền Luxor ở Ai Cập
Doanh tạo pháp thức 營造法式 (1100) - một trong những cuốn sách cổ nhất viết về kiến trúc ở Trung Quốc
Pseudocalotes poilani

| Pseudocalotes poilani> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Agamidae
Chi (genus): Pseudocalotes
Loài (species): P. poilani
Danh pháp hai phần
Pseudocalotes poilani (Bourret, 1939) 
Pseudocalotes poilani là một loài thằn lằn trong họ Agamidae. Loài này được Bourret mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Chú thích

↑  “Pseudocalotes poilani”. The Reptile Database. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2013.