stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Loài
Lịch sử > Loài cố định

Khi bắt đầu hệ thống hóa các sinh vật sống, các nhà quan sát thời kỳ cận đại từng xếp động vật và thực vật theo những tiêu chí riêng. Giờ đây, nhiều tiêu chí ấy sẽ bị coi là kỳ cục: sắp xếp dựa trên màu sắc (thực vật có hoa màu vàng) hoặc hành vi (rắn, bọ cạp và một số loài kiến có thể cắn, chích, đốt). Năm 1686, nhà tự nhiên học Anh John Ray là người đầu tiên cố gắng định nghĩa sinh học về loài như sau:
Với tôi, không có tiêu chí nào  xác định loài chắc chắn hơn là những đặc điểm phân biệt tự chúng duy trì khi nhân giống từ hạt. Do đó, khi các cá thể hay loài xuất hiện biến thể, nếu chúng sinh ra ra từ hạt của một và cùng một loài thực vật, thì đó là những biến thể ngẫu nhiên và không dùng để phân biệt loài. Tương tự như vậy, các loài động vật khác biệt cũng lưu giữ sự khác biệt loài đó mãi mãi; một loài không bao giờ sinh ra từ hạt giống loài khác và ngược lại.
Vào thế kỷ 18, nhà khoa học Thụy Điển Carl Linnaeus phân loại sinh vật theo các đặc điểm cơ thể chung chứ không chỉ dựa trên sự khác biệt. Ông đưa ra ý tưởng về một trật tự phân loại học dựa trên các đặc điểm có thể quan sát được và nhằm phản ánh những mối quan hệ tự nhiên. Tuy nhiên vào thời điểm đó, niềm tin phổ biến vẫn cho rằng dù ngoại hình giống nhau thế nào chăng nữa thì cũng không hề có mối liên hệ hữu cơ nào giữa các loài. Quan điểm này bị ảnh hưởng từ nền giáo dục học thuật và tôn giáo châu Âu hằn sâu tư tưởng Thượng Đế sắp xếp cõi sinh vật, tạo thành phân loại Aristoteles gọi là scala naturae hay nấc thang tạo vật. Nhưng dù loài có cố định hay không thì scala (thang) cho thấy hàm ý phát triển đi lên.
Lịch sử > Đột biến

Khi xem xét bằng chứng về sự lai tạo, Linnaeus nhận ra rằng các loài không cố định và có thể thay đổi. Tuy vậy, ông không cho rằng các loài mới có thể phát sinh mà duy trì quan điểm loài được cố định theo thiết kế thiên thượng thì có thể thay đổi thông qua lai hóa hoặc thích nghi. Đến thế kỷ 19, các nhà tự nhiên học hiểu rằng các loài có thể thay đổi hình dạng theo thời gian và lịch sử trái đất đủ dài cho những biến đổi lớn. Trong tác phẩm Philosophie Zoologique (Triết học Động vật học) năm 1809, Jean-Baptiste Lamarck đã mô tả sự chuyển đổi loài, đề xuất rằng một loài có thể thay đổi theo thời gian, khác biệt hoàn toàn với tư tưởng Aristoteles.
Năm 1859, Charles Darwin và Alfred Russel Wallace đưa ra học thuyết về tiến hóa và hình thành loài mới. Darwin cho rằng các quần thể đã tiến hóa chứ không phải các cá thể, bằng chọn lọc tự nhiên tạo ra biến thể tự nhiên giữa các cá thể. Điều này đòi hỏi định nghĩa loài mới. Với kết luận loài về hình thức là ý tưởng, tạm thời hữu ích để định danh các nhóm cá thể tương tác với nhau, ông viết:
Tôi coi thuật ngữ loài là thứ không chuẩn được đưa vì thuận tiện cho nhóm tập hợp cá thể gần giống nhau... Về cơ bản, nó không khác với từ đa dạng vốn được gán cho các dạng thức ít khác biệt hơn và biến đổi bất thường hơn. Khi so sánh khác biệt cá thể, đến lượt thuật ngữ đa dạng cũng lại được áp dụng tùy tiện, chỉ với mục đích thuận tiện.
Marpesia harmonia

| Marpesia harmonia |
| --- | --- |


Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Nymphalidae
Phân họ (subfamilia): Cyrestinae
Chi (genus): Marplesia
Loài (species): M. harmonia
Danh pháp hai phần
Marpesia harmonia (Klug, 1836) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Nymphalis harmonia Klug, 1836  Timetes harmonia 
Marpesia harmonia là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở tây nam México và Guatemala.
Onthophagus lebasi

| Onthophagus lebasi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. lebasi
Danh pháp hai phần
Onthophagus lebasi Boucomont, 1932 
Onthophagus lebasi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Vinh Sơn Phạm Văn Dương

| Vinh Sơn Phạm Văn Dương |
| --- | --- |
Sinh: 1821 Thái Bình, Việt Nam
Mất: 6 tháng 6 năm 1862(1862-06-06) (49–50 tuổi)
Tôn kính: Giáo hội Công giáo Rôma
Chân phước: 29 tháng 4 năm 1951 bởi Giáo hoàng Piô XII
Tuyên thánh: 19 tháng 6 năm 1988, Roma bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II
Lễ kính: 06 tháng 6
Bị bách hại:  bởi Tự Đức (Nhà Nguyễn)
Vinh Sơn Phạm Văn Dương là một người thu thuế theo đạo Công giáo, tử vì đạo dưới triều vua Tự Đức, được Giáo hội Công giáo Rôma phong Hiển Thánh vào năm 1988.
Ông sinh năm 1821 tại xứ Kẻ Mèn, xã Nam Trung, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình thuộc Giáo phận Thái Bình. Ông lập gia đình và sinh được ba người con. Ngoài làm nông ông còn kiêm thêm việc thu thuế trong làng. Sau chiếu chỉ Phân sáp của vua Tự Đức, cuối tháng 9 năm 1861, ông và nhiều giáo dân bị bắt, bị phân sáp vào làng Mỹ Nhuệ. Suốt 9 tháng bị nhục hình nhưng ông vẫn quyết không bước qua Thánh Giá. Ngày 6 tháng 6 năm 1862, ông phải lãnh án thiêu sống. Thi thể được an táng tại pháp trường, sau cải táng về Nhà thờ thánh Vinh Sơn, xứ Kẻ Mèn, Giáo phận Thái Bình.
Chú thích

↑  Hội đồng Giám mục Việt Nam, Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên (2018). Hạnh các thánh tử đạo Việt Nam. Tôn giáo. tr. 78–79.
Ononis serrata

| Ononis serrata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Ononis
Loài (species): O. serrata
Danh pháp hai phần
Ononis serrata Forssk. 
Ononis serrata là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Forssk. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ononis serrata”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Ononis saxicola

| Ononis saxicola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Ononis
Loài (species): O. saxicola
Danh pháp hai phần
Ononis saxicola Boiss. & Reut. 
Ononis saxicola là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Boiss. & Reut. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ononis saxicola”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Oncideres sobrina

| Oncideres sobrina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Oncideres
Loài (species): O. sobrina
Danh pháp hai phần
Oncideres sobrina Dillon & Dillon, 1946 
Oncideres sobrina là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Onthophagus laticollis

| Onthophagus laticollis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. laticollis
Danh pháp hai phần
Onthophagus laticollis Klug, 1835 
Onthophagus laticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
William Hogan (cầu thủ bóng đá)

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  William Hogan
Ngày sinh:  1871
Nơi sinh:  Aldershot, Anh
Vị trí:  Tiền vệ chạy cánh
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1889–1890 |  Church Town |   |   |
| 1890–1895 |  Fleetwood Rangers |   |   |
| 1895–1896 |  Leicester Fosse |  0 |  (0) |
| 1896–1897 |  Grimsby Town |  1 |  (0) |
| 1897–1??? |  Nelson |   |   |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
William Hogan (sinh năm 1871) là một cầu thủ bóng đá người Anh từng thi đấu ở vị trí tiền vệ chạy cánh.
Spilosoma scita

| Spilosoma scita |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Spilosoma
Loài (species): S. scita
Danh pháp hai phần
Spilosoma scita
 
Spilosoma scita là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Pomboa quindio

| P>  quindio.Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Pholcidae
Chi (genus): Pomboa
Danh pháp hai phần
Pomboa quindio Huber, 2000 
Pomboa quindio là một loài nhện trong họ Pholcidae. Loài này được phát hiện ở Colombia.
Chú thích

↑  Huber, B. A. (2000) New World pholcid spiders (Araneae: Pholcidae): A revision at generic level. Bull. Am. Mus. nat. Hist. 254: 1-348.
Vương quốc Kasa

Vương quốc Kasa còn được gọi là Kasanga, là vương quốc thống trị vùng hạ Casamance (nay là Sénégal) vào cuối thế kỷ 15. Hầu hết cư dân của vương quốc là người Banun hoặc Kasanke. Vào cuối thế kỷ 16 và đầu thế kỷ 17 khu vực này rơi vào sự thống trị của Kaabu.
Prioneris clemanthe

| Prioneris clemanthe |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Pieridae
Chi (genus): Prioneris
Loài (species): P. clemanthe
Danh pháp hai phần
Prioneris clemanthe Doubleday, 1846 
Redspot Sawtooth, Prioneris clemanthe là một loài bướm thuộc họ Pieridae, có màu vàng và trắng, được tìm thấy ở Ấn Độ.
Oncideres scitula

| Oncideres scitula> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Oncideres
Loài (species): O. scitula
Danh pháp hai phần
Oncideres scitula Bates, 1880 
Oncideres scitula là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Pojbuky

| Pojbuky |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

Pojbuky
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Jihočeský
Huyện: Tábor
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ0317 552861
Pojbuky là một làng thuộc huyện Tábor, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.
Marpissa anusuae

| Marpissa anusuae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Marpissa
Loài (species): M. anusuae
Danh pháp hai phần
Marpissa anusuae Benoy Krishna Tikader & Biswamoy Biswas, 1981 
Marpissa anusuae là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Marpissa. Marpissa anusuae được Benoy Krishna Tikader & Biswamoy Biswas miêu tả năm 1981.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Octomeria exchlorophyllata

| Octomeria exchlorophyllata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Octomeria
Loài (species): O. exchlorophyllata
Danh pháp hai phần
Octomeria exchlorophyllata Barb.Rodr. 
Octomeria exchlorophyllata là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Barb.Rodr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1881.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Octomeria exchlorophyllata”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Prismognathus subnitens

| Prismognathus subnitens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Lucanidae
Phân họ (subfamilia): Lucaninae
Chi (genus): Prismognathus
Loài (species): P. subnitens
Danh pháp hai phần
Prismognathus subnitens Parry, 1862 
Prismognathus subnitens là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được Parry mô tả khoa học năm 1862.
Opuntia stenopetala

| Opuntia stenopetala |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Cactaceae
Chi (genus): Opuntia
Loài (species): O. stenopetala
Danh pháp hai phần
Opuntia stenopetala Engelm. 
Opuntia stenopetala là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được Engelm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1856.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Opuntia stenopetala”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Manbuta padrina

| Manbuta padrina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Manbuta
Loài (species): M. padrina
Danh pháp hai phần
Manbuta padrina Schaus, 1901 
Manbuta padrina là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Spilosoma scortillum

| Spilosoma scortillum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Spilosoma
Loài (species): S. scortillum
Danh pháp hai phần
Spilosoma scortillum
Spilosoma scortillum là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Prismognathus prossi

| Prismognathus prossi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Lucanidae
Phân họ (subfamilia): Lucaninae
Chi (genus): Prismognathus
Loài (species): P. prossi
Danh pháp hai phần
Prismognathus prossi Bartolozzi, 2006 
Prismognathus prossi là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được Bartolozzi mô tả khoa học năm 2006.
Prismognathus sikkitorum

| Prismognathus sikkitorum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Lucanidae
Phân họ (subfamilia): Lucaninae
Chi (genus): Prismognathus
Loài (species): P. sikkitorum
Danh pháp hai phần
Prismognathus sikkitorum Nagai, 2006 
Prismognathus sikkitorum là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được Nagai mô tả khoa học năm 2006.
Vườn quốc gia Hat Khanom - Mu Ko Thale Tai

| Hat Khanom - Mu Ko Thale Tai National Park |
| --- | --- |
IUCN loại II (Vườn quốc gia)
Vị trí: Thái Lan
Thành phố gần nhất: Nakhon Si Thammarat
Diện tích: 739 km²
Thành lập: under construction
Hat Khanom - Mu Ko Thale Tai (tiếng Thái: หาดขนอม-หมู่เกาะทะเลใต้) là một vườn quốc gia đang trong quá trình thành lập tại Thái Lan. Khu vực này nằm ở phía Nam Thái Lan, bao phủ khu vực các huyện  Khanom và Sichon của tỉnh Nakhon Si Thammarat và Don Sak và Ko Samui của tỉnh Surat Thani.
Tên gọi khu vườn này đề cập đến hai phần lớn của vườn - Hat Khanom là nói đến các bãi biển của  huyện Khanom, và quần đảo Thale Tai bao gồm 8 đảo trong Vịnh Thái Lan giữa  Khanom và đảo Samui. Các khu vực khác thuộc khu vườn này là các đồi rừng, và rừng đước cùng với các rạch.
Tuyến đường sắt Semmering

Tuyến đường sắt Semmering (tiếng Đức: Semmeringbahn) là một tuyến đường sắt ở Áo, bắt đầu từ Gloggnitz chạy qua Semmering đến Mürzzuschlag là tuyến đường sắt trên núi đầu tiên trên thế giới, đặc biệt là do đi qua địa thế rất khó khăn có độ cao rất chênh lệch. Đây là tuyến đường sắt đầu tiên của châu Âu xây bằng khổ đường sắt tiêu chuẩn, và vẫn đang còn vận hành. Tuyến đường sắt Semmering là một bộ phận của tuyến đường sắt Nam Áo (Südbahn), nguyên xưa được xây dựng để nối giao thông giữa thủ đô Viên với thành phố cảng quan trọng Trieste của đế quốc Áo-Hung.
Tuyến đường sắt Semmering được UNESCO đưa vào danh sách Di sản thế giới năm 1998, trong khóa họp thứ 22.
Lịch sử

Vì lý do quân sự và thương mại nên khoảng năm 1840, chính phủ Áo muốn xây 1 tuyến đường sắt nối giao thông giữa Wien với thành phố cảng Trieste và tới Milano (Ý). Năm 1842, tuyến đường sắt từ Wien tới Gloggnitz được khai trương. Từ 1844-1846, thiết lập tuyến đường từ Mürzzuschlag tới Maribor xuyên qua Graz. Đoạn đường còn thiếu giữa Gloggnitz và Mürzzuschlag bắt buộc phải đi qua đèo Semmering, vùng có địa thế cao và khó khăn.
Người ta nhờ kỹ sư người Venice (Ý) là Carl Ritter von Ghega thiết kế và đảm nhận việc thi công tuyến đường này. Ông ta đã lợi dụng địa thế nhiều khúc cong và sử dụng các cầu cạn (viaduct), và các đường hầm. Việc xây dựng kéo dài 6 năm từ năm 1848 tới 1854, sử dụng khoảng 20.000 công nhân. Đoạn đường sắt này có chiều dài tổng cộng 41 km, xuyên qua khoảng chênh lệch độ cao là 460 m với 14 đường hầm (trong đó đường hầm chính dài 1.431 m), 16 cầu cạn (trong đó nhiều cầu trên 2 mặt bằng), hơn 100 cầu cong xây bằng đá cùng 11 cầu nhỏ bằng sắt. 60% chiều dài của tuyến đường này có độ dốc từ 20-25‰ và hầu như toàn bộ tuyến đường đều cong, trong đó 16% có bán kính cong (ở chỗ quẹo) là 190 m. Các tường chống đỡ dọc tuyến đường và các nhà ga phần lớn được xây bằng đá (đào ra khi làm đường hầm).
Việc xây dựng tuyến đường sắt này đã sử dụng 1 kỹ thuật đặc biệt tân tiến. Người ta đã áp dụng các phương pháp nghiên cứu mới và sử dụng các dụng cụ hiện đại. Người ta cũng phải chế ra 1 đầu máy kéo hoàn toàn mới gọi là đầu máy Engerth do Wilhelm von Engerth thiết kế, để có thể leo được độ dốc cao. Toa nhiên liệu được đặt ngay trong đầu máy để sức nặng của nhiên liệu và nước đè lên các bánh xe, khiến cho bánh xe bám chắc hơn vào đường sắt.
Khi cuộc Thế chiến nhứ nhất nổ ra, tuyến đường sắt này đã ngưng không được sử dụng và còn được giữ y nguyên.
Ngày nay

Trên nhiều tuyến đường sắt ở Áo, người ta áp dụng cả việc giao thông bên phía tay phải và phía tay trái. Trước đây, người ta giao thông bên phía tay trái, nhưng sau khi Áo bị sáp nhập(Anschluss) vào Đức quốc xã, thì bắt đầu đổi sang giao thông ở phía tay phải, nhưng chưa bao giờ hoàn thành việc chuyển đổi này. Tuyến đường sắt Semmering tiếp tục giao thông phía tay trái. Năm 1959, người ta đưa điện vào sử dụng trong tuyến đường này và ngày nay người ta lợi dụng các đầu máy kéo chạy bằng điện rất mạnh của Österreichische Bundesbahnen (Cơ quan đường sắt Liên bang Áo) trên tuyến này.
Năm 1860, người ta phải mất 2 giờ 4 phút để kéo 1 xe lửa nặng 140 tấn đi hết quãng đường này. Ngày nay người ta có thể kéo 1 xe lửa nặng 1.000 tấn qua quãng đường này chỉ mất 42 phút mà thôi. Tuy nhiên tuyến đường sắt Semmering này cũng bị một số mặt hạn chế:
Thời gian di chuyển qua đoạn đường này quá lâu, không thể cạnh tranh với xe hơi.
Các đường hầm khiến cho các toa xe chở hàng bị hạn chế, cũng như không thể sử dụng các toa xe 2 tầng để chở hành khách.
Độ dốc cao đòi phải có nhiều đầu máy kéo để kéo các chuyến tàu có nhiều toa hàng hóa - nếu không - phải chia thành nhiều chuyến, như vây sẽ tốn tiền.
Tốc độ khó tăng vì có nhiều khúc quẹo với bán kính quá nhỏ.
Quá nhiều cầu, cầu cạn và đường hầm khiến cho việc bảo trì quá tốn tiền.
Đồng thời tuyến đường sắt này bị thêm áp lực sau khi Slovenia gia nhập Liên minh châu Âu năm 2004, vì nhu cầu vận tải theo trục bắc nam gia tăng nhiều.
Năm 1989 người ta đã lập dự án xây 1 đường hầm căn bản qua đèo Semmering, sẽ khiến cho thời gian xe chạy trên tuyến đường sắt Nam Áo giảm được ít nhất 30 phút và đồng thời giải quyết được các khó khăn kỹ thuật của tuyến đường sắt Semmering. Tuyến đường sắt cũ này sẽ được gìn giữ cho các chuyến xe lửa chạy trong Vùng và chở các du khách. Dự án xây đường hầm căn bản mới đã được đưa vào kế hoạch của Cơ quan đường sắt Liên bang Áo (Österreichische Bundesbahnen) và mùa xuân năm 2008, người ta đã xác định nơi sẽ đặt tuyến đường sắt mới. Tuy nhiên, dự án kỹ thuật vẫn chưa quyết định và chưa biết khi nào sẽ khởi công xây dựng. Bang Niederösterreich chống đối việc xây đường hầm mới, nhưng Bộ trưởng Bộ giao thông Áo và Trưởng bang Niederösterreich nay đã nhất trí về dự án này.
Hình tuyến đường sắt Semmering đã được dùng làm chủ đề cho nhiều đồng tiền kim loại và huy chương. Một trong tiền kim loại nổi tiếng nhất gần đây là đồng euro bằng vàng và bạc đúc năm 2004 nhân kỷ niệm 150 năm tuyến đường sắt này.
Hình ảnh

Tuyến đường sắt Semmering với cảnh núi non bao quanh
Tuyến đường sắt Semmering tại Mürzzuschlag, khoảng năm 1900
Cầu cạn trên Tuyến đường sắt Semmering, khoảng năm 1900
Đầu máy xe lửa Engerth
Xe lửa chở hàng hóa với đầu máy kéo gia tăng trên "Fleischmann-Viadukt"
Tuyến đường sắt Semmerin với cảnh núi chung quanh
Đoạn đường sắt Semmering ở Mürzzuschlag, khoảng năm 1900
Vinh Sơn Tường

| Vinh Sơn Tường |
| --- | --- |
Sinh: 1814 Nam Định, Việt Nam
Mất: 16 tháng 6 năm 1862(1862-06-16) (47–48 tuổi)
Tôn kính: Giáo hội Công giáo Rôma
Chân phước: 29 tháng 4 năm 1951 bởi Giáo hoàng Piô XII
Tuyên thánh: 19 tháng 6 năm 1988, Roma bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II
Lễ kính: 16 tháng 6
Bị bách hại:  bởi Tự Đức (Nhà Nguyễn)
Vinh Sơn Tường hay Vinh Sơn Nguyễn Mạnh Tương là một chánh tổng theo đạo Công giáo, tử vì đạo dưới triều vua Tự Đức, được Giáo hội Công giáo Rôma phong Hiển Thánh vào năm 1988.
Ông sinh năm 1814 tại họ Phú Yên, làng Ngọc Cục, tỉnh Nam Định (nay thuộc giáo xứ Ngọc Tiên, xã Xuân Ngọc, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, Giáo phận Bùi Chu). Cha là Đaminh Tiên làm chánh trương họ đạo và mẹ là Maria Gương. Khi bị bắt, ông đang giữ chức chánh tổng, được dân làng trọng vọng. Ngày 14 tháng 9 năm 1861, quan phủ Xuân Trường áp dụng quy định của chiếu chỉ phân sáp, đòi buộc giáo dân Công giáo phải chà đạp ảnh thánh và tuyên bố bỏ đạo. Tuy nhiên, những người bị bắt làng Ngọc Cục vẫn giữ vững niềm tin nên bị đưa sang làng Bạch Cốc, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Ngày 15 tháng 6 năm 1862 quan truyền cho ông Tương chà đạp Thánh Giá, nhưng ông không chịu. Ngày hôm sau, ông lãnh bản án xử trảm tại pháp trường Bạch Cốc.
Chú thích

↑  “Thánh Vinh Sơn Tường (+ 1862)”.
1 2  Hội đồng Giám mục Việt Nam, Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên (2018). Hạnh các thánh tử đạo Việt Nam. Tôn giáo. tr. 280–281.
↑  “Lịch phụng vụ Giáo phận Bùi Chu cũng ghi là Nguyễn Mạnh Tương”.