stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tricalysia wernhamiana

| Tricalysia wernhamiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Tricalysia
Loài (species): T. wernhamiana
Danh pháp hai phần
Tricalysia wernhamiana (Hutch. & Dalziel) Keay 
Tricalysia wernhamiana là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Hutch. & Dalziel) Keay miêu tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tricalysia wernhamiana”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Kévin N'Doram

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Kévin N'Doram
Ngày sinh:  22 tháng 1, 1996 (28 tuổi)
Nơi sinh:  Saint-Sébastien-sur-Loire, Pháp
Chiều cao:  1,84 m
Vị trí:  Tiền vệ phòng ngự, Trung vệ
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Al-Kholood
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2001–2016:  Monaco
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2014–2018 |  Monaco B |  50 |  (1) |
| 2016–2020 |  Monaco |  20 |  (0) |
| 2019–2020 |  → Metz (mượn) |  20 |  (0) |
| 2020–2024 |  Metz |  70 |  (1) |
| 2024– |  Al-Kholood |  0 |  (0) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2017 |  U-21 Pháp |  2 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 3 tháng 7 năm 2024
Kévin N'Doram (sinh ngày 22 tháng 1 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Pháp hiện đang thi đấu cho câu lạc bộ Al-Kholood tại Saudi Pro League ở vị trí tiền vệ phòng ngự và trung vệ. Anh là con của cựu cầu thủ bóng đá người Chad Japhet N'Doram.
Sự nghiệp thi đấu

N'Doram là sản phẩm của lò đào tạo Monaco. Anh ta ra mắt vào ngày 20 tháng 8 năm 2016, trong chiến thắng 1–0 trước Nantes. N'Doram ghi bàn đầu tiên vào ngày 2 tháng 1 năm 2017 trong trận đấu ở vòng 32 đội Cúp bóng đá Pháp 2016-17 trước Chambly.
Vào tháng 11 năm 2019, N'Doram không bị thương trong một vụ tai nạn xe hơi, nhưng đồng đội của anh, Manuel Cabit, bị thương nặng.
Vào ngày 4 tháng 6 năm 2020, N’Doram ký hợp đồng 4 năm với Metz với giá 4 triệu Euro.
Thống kê sự nghiệp

| Câu lạc bộ | Mùa giải | Giải đấu | Giải đấu> Ra sân | Giải đấu> Bàn thắng | Cúp> Ra sân | Cúp> Bàn thắng | Khác> Ra sân | Khác> Bàn thắng | Tổng cộng> Ra sân | Tổng cộng> Bàn thắng |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Monaco B | 2013–14 | CFA | 6 | 0 | — | — | — | — | — | — | — | — | 6 | 0 |
| Monaco B | 2014–15 | CFA | 2 | 0 | — | — | — | — | — | — | — | — | 2 | 0 |
| Monaco B | 2015–16 | CFA | 24 | 0 | — | — | — | — | — | — | — | — | 24 | 0 |
| Monaco B | 2016–17 | CFA | 12 | 1 | — | — | — | — | — | — | — | — | 12 | 0 |
| Monaco B | 2017–18 | National 2 | 2 | 0 | — | — | — | — | — | — | — | — | 2 | 0 |
| Monaco B | 2018–19 | National 2 | 4 | 0 | — | — | — | — | — | — | — | — | 4 | 0 |
| Monaco B |  |  | 50 | 1 | — | — | — | — | — | — | — | — | 50 | 1 |
| Monaco | 2016–17 | Ligue 1 | 5 | 0 | 2 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | — | — | 8 | 1 |
| Monaco | 2017–18 | Ligue 1 | 11 | 0 | 2 | 0 | 2 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 16 | 0 |
| Monaco | 2018–19 | Ligue 1 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 5 | 0 |
| Monaco | Total | Total | 20 | 0 | 4 | 1 | 2 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 29 | 1 |
| Metz (loan) | 2019–20 | Ligue 1 | 20 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | — | — | — | — | 22 | 0 |
| Metz | 2020–21 | Ligue 1 | 6 | 0 | 0 | 0 | — | — | — | — | — | — | 6 | 0 |
| Metz | 2021–22 | Ligue 1 | 19 | 0 | 0 | 0 | — | — | — | — | — | — | 19 | 0 |
| Metz | 2022–23 | Ligue 2 | 10 | 0 | 0 | 0 | — | — | — | — | — | — | 10 | 0 |
| Metz | Tổng cộng | Tổng cộng | 35 | 0 | 0 | 0 | — | — | — | — | — | — | 35 | 0 |
| Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | 125 | 1 | 5 | 1 | 3 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 136 | 2 |
Danh hiệu

AS Monaco
Ligue 1: Vô địch mùa 2016–17
Á quân Coupe de la Ligue: 2017–18
Ischiocentra stockwelli

| Ischiocentra stockwelli> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Ischiocentra
Loài (species): I. stockwelli
Danh pháp hai phần
Ischiocentra stockwelli Giesbert, 1984 
Ischiocentra stockwelli là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Micrathyria pirassunungae

| Micrathyria pirassunungae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Libellulidae
Chi (genus): Micrathyria
Loài (species): M. pirassunungae
Danh pháp hai phần
Micrathyria pirassunungae Santos, 1953 
Micrathyria pirassunungae là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Santos mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.
Chú thích

↑  “pirassunungae”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 8 năm 2010. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Học dân tư triều

| Học dân tư triều |
| --- | --- |
學民思潮

Thành lập: 29 tháng 5 năm 2011; 13 năm trước (2011-05-29)
Loại: Nhóm học sinh hoạt động chính trị
Lãnh đạo: Hoàng Chi Phong
Trang web: scholarism.com
Học dân tư triều (tiếng Trung: 學民思潮, tạm dịch: Phong trào tư tưởng của những người học thức, tiếng Anh: Scholarism) là một nhóm những người hoạt động Hồng Kông được thành lập vào ngày 29 tháng 5 năm 2011 bởi các học sinh trung học.
Các phương tiện truyền thông của Trung Quốc đại lục lại thông tin về nhóm này là có "quan điểm cực đoan quá khích". Lãnh đạo của nhóm, Hoàng Chi Phong (Joshua Wong), cho biết rằng anh đã có tên trong danh sách đen của Trung Quốc về an ninh quốc gia, với vai trò là mối đe doạ từ bên trong đối với sự ổn định chính trị và pháp luật của Đảng Cộng sản.
Hình thành và hoạt động > Phản đối chương trình Giáo dục đạo đức cùng quốc dân

Học dân tư triều đã thành lập với tên gọi "Học dân tư triều - Liên minh phản đối Giáo dục đạo đức cùng quốc dân", để phản đối một chương trình giảng dạy cổ vũ tinh thần yêu nước, và thân cộng sản do Cục Giáo dục Hồng Kông đề xuất. Học dân tư triều là nhóm lợi ích đầu tiên phản đối chương trình trên và phát triển thành một tổ chức lãnh đạo. Các thành viên Học dân tư triều đã tổ chức một cuộc biểu tình chiếm giữ tại trụ sở chính quyền Hồng Kông nhằm buộc chính quyền rút lại kế hoạch đưa chương trình Giáo dục đạo đức cùng quốc dân trở nên bắt buộc vào giữa tháng 8 và tháng 9 năm 2012. 50 thành viên của nhóm đã đóng chiếm công viên công cộng bên dưới văn phòng chính phủ, 3 người trong số đó bắt đầu tuyệt thực. Nhóm này cùng với các tổ chức của phụ huynh học sinh, và Liên đoàn giáo viên chuyên nghiệp, mà đã huy động được hàng chục ngàn người ủng hộ xuống đường, cắm trại 10 ngày biểu tình tại công trường bên ngoài Văn phòng Chính quyền Trung ương Trung Quốc sau cuộc diễu hành ngày 1 tháng 7 năm 2012. Cuối cùng đặc khu trưởng Hồng Kông Lương Chấn Anh phải rút lại môn học này.
Hình thành và hoạt động > Phong trào dân chủ

Sau phong trào phản đối chương trình Giáo dục đạo đức cùng quốc dân đã đem lại tiếng tăm cho Học dân tư trào, nhóm học sinh này lại tiếp tục chủ động trong phong trào dân chủ ở Hồng Kông. Ngày 23 tháng 6 năm 2013, Học dân tư triều phát hành một tuyên bố nhấn mạnh sự cần thiết của việc người dân có quyền đề cử ứng cử viên cho chức vị Trưởng Đặc khu Hồng Kông trong cuộc bầu cử diễn ra vào năm 2017. Vào cuối tháng 8, Học dân tư triều soạn thảo ra một bản tuyên bố và bắt đầu vận động hành lang các thành viên Hội đồng Lập pháp Hồng Kông ký kết, đề xuất các đảng của họ đưa việc đề cử dân sự trở thành ưu tiên hàng đầu trong suốt chiến dịch sắp tới vào năm 2017.
Nhóm Học dân tư triều tuyệt thực phản đối chương trình giáo dục quốc gia cải cách tại trụ sở chính quyền Hồng Kông vào tháng 8 năm 2012.
Nhóm Học dân tư triều biểu tình trước Văn phòng Chính quyền Trung ương Trung Quốc ngày 7/9/2012
Tournefortia latisepala

| Tournefortia latisepala> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Chưa đặt
Họ (familia): Boraginaceae
Chi (genus): Tournefortia
Loài (species): T. latisepala
Danh pháp hai phần
Tournefortia latisepala Nowicke, 1974 
Tournefortia latisepala là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được Nowicke miêu tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tournefortia latisepala”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Sân bay Andahuaylas

Sân bay Andahuaylas (IATA: ANS, ICAO: SPHY) là một sân bay phục vụ Andahuaylas, Peru. Đây là sân bay quan trọng ở vùng Apurímac và là sân bay duy nhất có các chuyến bay thường lệ. Sân bay này cũng đón các chuyến bay thuê bao. Sân bay Andahuaylas có 1 đường băng dài 3048 m bề mặt nhựa đường.
Các hãng hàng không

Cielos Andinos (Lima)
LC Busre (Lima)
Mordellistena bifurcata

| Mordellistena bifurcata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Mordellidae
Tông (tribus): Mordellistenini
Chi (genus): Mordellistena
Loài (species): M. bifurcata
Danh pháp hai phần
Mordellistena bifurcata Maeklin, 1875 
Mordellistena bifurcata là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Maeklin miêu tả khoa học năm 1875.
Chú thích

↑  Mordellidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Uçuk, Şarkışla

| Uçuk |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
UçukVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Sivas
Huyện: Şarkışla
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 63 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 58400 
Uçuk là một xã thuộc huyện Şarkışla, tỉnh Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 63 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Sivas”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Sử ký

| Sử ký |
| --- | --- |
太史公書
Một bản in cổ
Thông tin sách
Tác giả: Tư Mã Thiên 司馬遷
Quốc gia: Trung Quốc
Ngôn ngữ: Văn ngôn
Đối với các định nghĩa khác, xem Sử Ký (định hướng).
Sử ký (tiếng Trung: 史記/史记; bính âm: Shǐjì), hay Thái sử công thư (太史公書, nghĩa: Sách của quan Thái sử) là cuốn sử của Tư Mã Thiên được viết từ năm 109 TCN đến 91 TCN, ghi lại lịch sử Trung Quốc trong hơn 2500 năm từ thời Hoàng Đế thần thoại cho tới thời ông sống. Vì là văn bản lịch sử Trung Quốc có hệ thống đầu tiên, nó ảnh hưởng cực lớn tới việc chép sử và văn chương Trung Quốc sau này. Tư Mã Thiên được so sánh với Herodotus và Sử Ký với cuốn Lịch sử (Historiai) (theo quan điểm người phương Tây).
Một số khái niệm chủ yếu

"Nhất tự thiên kim" (Một chữ ngàn vàng) - Sử Ký, liệt truyện Lã Bất Vi (呂不韋列傳): Lúc Lã Bất Vi viết xong tác phẩm Lã thị xuân thu, ông để một ngàn nén vàng ở cửa thành Hàm Dương, và nói rằng: Hữu năng tăng tổn nhất tự giả dữ thiên kim (有能增損一字者予千金), nghĩa là nếu ai thêm bớt được một chữ trong tác phẩm ấy, thì ông sẽ thưởng cho ngàn nén vàng.
"Tứ hải thiên hạ" (Bốn biển dưới trời) - Sử Ký, bản kỷ Tần Thủy Hoàng (秦始皇本紀) có viết: Dĩ dưỡng tứ hải thiên hạ chi sĩ phỉ nhiên hương phong (以養四海、天下之士斐然鄉風) nghĩa là "để dạy phong-tục văn vẻ cho học trò trong cả nước".
"Danh thật nhất thể" (Tên và thật, cùng một bậc) - Trong Sử Ký, liệt truyện Trương Nghi (張儀列傳) viết: Thị ngã nhất cử nhi danh thật phụ dã (是我一舉而名實附也), nghĩa là "thế là ta làm một việc mà danh và thật tương hợp".
"Tửu trì nhục lâm" (Ao rượu, rừng thịt): Chương Ân Bản Kỷ (殷本紀) của Sử Ký viết về Trụ Vương, nổi tiếng là một ông vua dâm đãng, thường thết nhiều tiệc lớn, làm đầy ao với rượu và treo thịt trên cây trong rừng (以酒為池、縣肉為林).
Đặc điểm

Không giống các văn bản lịch sử chính thức thời gian sau này, vốn chấp nhận học thuyết Khổng giáo, tuyên bố quyền lực thần thánh của các vị Hoàng đế và loại trừ ra ngoài vòng pháp luật mọi âm mưu chiếm ngôi báu, phong cách viết sử tự do và có chủ đích của Tư Mã Thiên đã được nhiều nhà thơ và tiểu thuyết sau này học tập. Đa số các thiên Liệt truyện đều là những đoạn văn miêu tả sống động các nhân vật và sự kiện, vì Tư Mã Thiên đã sử dụng một cách chính xác các câu chuyện lịch sử trong quá khứ làm nguồn thông tin của mình, và có điều chỉnh lại cho đúng với thực tế. Ví dụ, ông viết truyện Kinh Kha ám sát Tần Thủy Hoàng trong thiên "Thích khách liệt truyện" dựa trên lời kể của ông cố của một người bạn của cha ông, vốn là một vị quan cấp thấp trong triều nhà Tần và vụ ám sát xảy ra khi vị quan đó đang có mặt tại đó.
Có thể thấy rằng Tư Mã Thiên làm nổi bật mặt tích cực của những người cầm quyền trong Bản kỷ, nhưng lại đưa mặt tiêu cực vào các quyển khác, và như vậy tác phẩm của ông cần phải được đọc toàn bộ để có được đầy đủ thông tin. Ví dụ, thông tin về việc Lưu Bang (sau này là Hán Cao Tổ), trong một nỗ lực tuyệt vọng để thoát khỏi sự truy đuổi của Hạng Vũ, đã đẩy con ông ra xe ngựa để làm xe nhẹ đi, đã không được chép lại trong tiểu sử của hoàng đế, nhưng lại được chép trong tiểu sử của Hạng Vũ. Ông cũng rất thận trọng trong việc cân bằng mặt tích cực với tiêu cực, ví dụ như tiểu sử của Lã hậu, vốn ghi chép về sự tàn ác của bà, ông đã chỉ ra ở cuối tiểu sử rằng, mặc cho cuộc sống cá nhân của bà có ra sao đi chăng nữa, Lã hậu vẫn mang lại hoà bình và thịnh vượng cho đất nước .
Bên cạnh tính xác thực của sự kiện, nói như lời Tư Mã Thiên, "tôi chỉ thuật lại chuyện xưa, sắp đặt lại các chuyện trong đời chứ có sáng tác đâu" (thiên Tam đại thế biểu), song tác giả không chỉ thuật lại chuyện xưa một cách lạnh lùng. Ảnh hưởng bút pháp của Xuân Thu, nhưng tính khuynh hướng của Sử ký thể hiện sự khác biệt nhất định. Nếu Xuân Thu xuất phát từ lập trường bảo thủ của quý tộc thì Sử ký lại xuất phát từ lập trường tiến bộ, có những nét phù hợp với tư tưởng và tình cảm của nhân dân đương thời.
Sử ký lên án sự tàn bạo của tầng lớp thống trị (Tần Thủy Hoàng, Lưu Bang và Vũ Đế), ca ngợi những nhà thơ yêu nước như Khuất Nguyên, đề cao các dũng sĩ khởi xướng khởi nghĩa nông dân đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc như Trần Thiệp. Tư Mã Thiên viết sử có dụng ý nhằm "xét qua việc làm, tóm tắt trước sau, xét việc hưng vong thành bại", "thấu hiểu sự biến đổi từ xưa đến nay", để "ký thác", để "hả điều căm giận" (trong thiên Báo Nhậm An thư). Điều đó phản ánh sự quan tâm của tác giả đến sự kiện không chỉ nằm ở bản thân sự kiện mà là cả tiến trình của chúng..
Nguồn tư liệu

Gia đình Tư Mã là những người viết sử cho hoàng đế nhà Hán. Cha của Tư Mã Thiên là Tư Mã Đàm giữ chức "Thái sử lệnh" và Tư Mã Thiên là người nối nghiệp. Vì thế, ông có thể xem được những lưu trữ, sắc lệnh và hồ sơ trong những năm đầu của nhà Hán. Tư Mã Thiên là một nhà sử học hoài nghi, có phương pháp và biết rất nhiều sách cổ, được viết trên phiếu tre và gỗ từ trước thời nhà Hán. Nhiều tư liệu mà ông sử dụng đã không còn tồn tại. Ông không chỉ sử dụng tài liệu lưu trữ và hồ sơ của triều đình, mà còn phỏng vấn người dân và đi khắp Trung Quốc để xác minh thông tin. Trong quyển đầu tiên của Sử ký, "Ngũ Đế bản kỉ", ông viết:
Bản thân tôi đã đi về phía tây xa đến tận núi Không Động, phía bắc qua Trác Lộc, phía đông đến biển, và ở phía nam tôi đã đi thuyền theo Hoàng Hà và Hoài Hà. Những trưởng lão và người già ở những vùng đất khác nhau thường xuyên chỉ ra cho tôi những nơi mà Hoàng Đế, Nghiêu và Thuấn đã sống, và ở những nơi này các phong tục tập quán có vẻ khá khác nhau. Nói chung những lời kể của họ không khác gì mấy so với các bản văn cổ xưa dường như là gần với sự thật.
—Tư Mã Thiên.
Sử ký dùng "Ngũ Đế hệ điệp" (五帝系諜) và Kinh Thư là nguồn tư liệu để làm gia phả từ thời Hoàng Đế cho đến Chu Triệu cộng hòa (841 TCN-828 TCN). Tư Mã Thiên thường trích dẫn các nguồn tư liệu của ông. Ví dụ:
Quyển đầu tiên, "Ngũ Đế bản kỉ", ông viết, "Tôi đã đọc Kinh Xuân Thu và Quốc ngữ."
Trong quyển 13, "Bảng phả hệ của Ba thời đại", Tư Mã Thiên viết: "Tôi đã đọc tất cả các gia phả của các vị vua (谍记 dieji) tồn tại từ thời Hoàng Đế."
Trong quyển thứ 14, "Biên niện sử của các vương", ông viết: "Tôi đã đọc tất cả các biên niên sử của hoàng gia (春秋曆譜諜 chunqiu li pudie) cho đến thời của Chu Lệ vương.".
Trong quyển thứ 15, "Biên niên sử của sáu nước", ông viết: "Tôi đã đọc biên niên sử của Tần (秦記 qin ji), và sách nói rằng Khuyển Nhung [một bộ lạc man rợ] đánh bại Chu U Vương [khoảng năm 771 TCN]."
Trong quyển thứ 19, ông viết: "Tôi có dịp đọc qua hồ sơ của việc cấp thái ấp và biết đến trường hợp của Ngô Thần, Cấp hầu.... " (Cha của Cấp hầu, Ngô Nhuế, được phong làm vương của Trường Sa ở Hồ Nam do lòng trung thành của ông với Hán Cao Tổ.)
Trong quyển về nhà chính trị gia, nhà thơ yêu nước Khuất Nguyên, Tư Mã Thiên viết: "Tôi đã đọc [tác phẩm của Khuất Nguyên] Ly tao, Thiên Vấn (Hỏi trời), Chiêu hồn (Gọi hồn), và Sở từ."
Tư Mã Thiên cũng viết về vấn đề liên quan với những nguồn tư liệu không đầy đủ, rời rạc và mâu thuẫn. Ví dụ, ông đã đề cập trong lời mở đầu của quyển 15 rằng các sổ ghi chép của các nước chư hầu được ​​giữ trong kho lưu trữ của nhà Chu đã bị Tần Thủy Hoàng cho đem đốt bởi vì chúng chứa những lời chỉ trích và chế nhạo nhà Tần và rằng các biên niên sử của nhà Tần thì quá ngắn ngủi và không đầy đủ . Trong quyển 13, ông cũng đề cập việc các biên niên và phả hệ của các văn bản cổ khác nhau "không đồng tình và mâu thuẫn với nhau". Trong quyển thứ 18 của Sử ký, Tư Mã Thiên viết: "Tôi đã chỉ những gì nhất định, và trong trường hợp nghi ngờ sẽ để lại một khoảng trống" .
Độ tin cậy và chính xác

Các học giả đã đặt câu hỏi về tính xác thực của các vị vua huyền thoại trong thời kỳ cổ đại được đưa ra bởi Tư Mã Thiên. Tư Mã Thiên bắt đầu Sử ký với những miêu tả về Ngũ Đế, vốn được nhiều học giả hiện đại, chẳng hạn như những người từ Nghi Cổ Phái, cho là những vị thần địa phương của Trung Quốc cổ đại . Tư Mã Thiên loại bỏ các yếu tố siêu nhiên và thần bí vốn mâu thuẫn với sự tồn tại của họ như những nhà cai trị có thật, và do đó bị chỉ trích vì đã biến huyền thoại và văn hóa dân gian thành lịch sử .
Tuy nhiên, vào năm 1954, theo Joseph Needham, người dựa trên mô tả của Tư Mã Thiên về các vị vua của nhà Thương đã viết như sau:
Có một niềm tin phổ biến cho rằng Tư Mã Thiên chẳng thế nào có đủ tư liệu lịch sử để tường thuật về những sự kiện đã diễn ra từ cả ngàn năm trước. Do đó, dễ phán đoán được sự ngạc nhiên của nhiều người khi mà ít nhất 23 trên 30 cái tên của các vị vua nhà Thương mà Tư Mã Thiên liệt kê, đều xuất hiện rõ ràng trên các bản giáp cốt văn ở An Dương. Hẳn là Tư Mã Thiên đã sở hữu những tư liệu khá đáng tin cậy để sử dụng—điều nhấn mạnh một lần nữa tư tưởng trọng lịch sử của người Trung Quốc—và rằng sự tồn tại của nhà Thương là hoàn toàn có thể xác thực.
—Joseph Needham
Một số khía cạnh lịch sử của nhà Thương do Tư Mã Thiên cung cấp đều được xác minh qua các dòng chữ trên xương bói toán. Một số nhà khảo cổ học người Trung Quốc cho rằng văn hóa Nhị Lý Đầu là nơi nhà Hạ từng tồn tại. Tuy nhiên, vấn đề này vẫn gây tranh cãi do thiếu bằng chứng mạnh ví dụ như văn tự thời nhà Hạ.
Ngoài ra còn có sự khác biệt trong thực tế chẳng hạn như ngày tháng giữa các phần khác nhau của tác phẩm. Đây có thể là một kết quả của việc Tư Mã Thiên sử dụng các nguồn tài liệu khác nhau .
Bổ sung và chỉnh lý bởi các tác giả khác

Sau khi hoàn thành Sử ký vào khoảng năm 91 TCN, bản thảo gần như hoàn thành của tác phẩm được cất giấu trong nơi ở của con gái Tư Mã Thiên là Tư Mã Anh (司馬英), để tránh cho nó không bị phá hủy dưới thời của Hán Vũ Đế và người kế nhiệm là Hán Chiêu Đế. Sử ký cuối cùng cũng đã được phổ biến trong thời cai trị của Hán Tuyên Đế của cháu Tư Mã Thiên (thông qua con gái của ông) là Dương Uẩn (杨惲), sau một thời gian khoảng 20 năm.
Những thay đổi trong bản thảo của Sử ký trong thời gian gián đoạn này đã luôn luôn gây ra tranh cãi giữa các học giả. Đó là việc văn bản ít nhiều gì được hoàn toàn vào khoảng năm 91 TCN trong thư gửi Nhâm An, và Tư Mã Thiên đã nêu rõ con số chính xác của các quyển cho từng thiên của Sử ký . Sau khi ông qua đời (có lẽ chỉ một vài năm sau đó), vài người đã có cơ hội để xem toàn bộ công trình. Tuy nhiên, nhiều bổ sung khác nhau cho Sử ký vẫn được làm. Nhà sử học Lưu Tri Kỷ (劉知幾, 661-721) nêu lên tên của tổng cộng mười lăm học giả được cho là đã bổ sung cho Sử ký trong thời kỳ sau cái chết của Tư Mã Thiên. Chỉ có những bổ sung bởi Trử Thiểu Tôn (褚少孫, khoảng năm 105 TCN - khoảng năm 30 TCN) được chỉ rõ bằng cách thêm câu "Ông Trử nói" (Chu xiansheng yue, 褚先生曰).
Ngay trong thế kỷ thứ nhất, Ban Bưu và Ban Cố tuyên bố rằng mười thiên trong Sử Ký Tư Mã Thiên bị thiếu. Một số lượng lớn các chương nói về thế kỷ đầu tiên của nhà Hán (tức là thế kỷ thứ II TCN) tương ứng chính xác với các chương liên quan từ Hán thư (Hanshu). Hiện chưa rõ liệu những chương đầu là đến từ Sử ký hoặc từ Hán thư. Nhà nghiên cứu Yves Hervouet (1921-1999) và A.F.P. Hulsewé lập luận rằng bản gốc của 10 thiên nói trên của Sử ký đã bị thất lạc và sau đó được tái tạo lại bằng các thiên tương ứng từ Hán thư
Đánh giá

Theo lời bàn của Ban Bưu thì Sử ký:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Nhặt kinh, lượm chuyện, phân tán sự việc của một số nhân vật rất đổi sơ lược, có khi xúc phạm đến người ta. Được một điều là sự tìm kiếm cũng khá rộng, sách viết cũng có quán xuyến kinh truyện, rong ruỗi xưa nay, trên dưới đến vài ngàn năm, có thể nói là cần cù siêng năng. Lại nữa, sách bàn phải trái thì sai lầm nhiều so với lời thánh nhân; luận đạo lớn thì để Hoàng lão lên trước, lục kinh xuống sau; kể về du hiệp thì thoái kẻ xử sĩ mà tiến kẻ gian hùng, nói về hóa thực thì đề cao thế lợi mà cho nghèo hèn là đáng khinh bỉ, đó là những điểm thiếu sáng suốt vậy. | ” |
Lục Giả thời Hán làm sách Hán Sở xuân thu có nói:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Điều trái phải tuy dựa vào Nho gia làm gốc, song chức vụ Thái sử nguyên từ Đạo gia mà ra; cha của Tư Mã Thiên là Đàm cũng sùng thượng Hoàng lão, cho nên Sử ký tuy có sai lầm về nho thuật, nhưng có thể cho là nổi được cái nghiệp cũ đã cách xa lâu ngày, Huống chi phát phẫn mà làm sách, ý nghĩa khá kích động. | ” |
Tuy nhiên theo lời của Mao Khôn thì:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Đọc chuyện du hiệp, thì lập tức muốn coi thường sự sống, đọc truyện Khuất Nguyên, Giả Nghị thì lập tức muốn trào nước mắt, đọc truyện Trang Chu, Lỗ Trọng Liên thì lập tức muốn vất bỏ cuộc đời, đọc truyện Lý Quảng thì lập tức muốn đứng dậy chiến đấu, đọc truyện Thạch Kiến lập tức muốn cúi mình, đọc truyện Tín Lăng Quân, Bình Nguyên Quân thì lập tức muốn nuôi kẻ sĩ. | ” |
Ngoài ra theo như Hán Thư đã nói rằng, tuy là một tác phẩm đồ sộ, độc đáo nhưng Sử ký vẫn có chỗ khuyết, nên người viết tiếp nổi lên như bời, các văn nhân đời sau như Giả tiên sinh, Phùng Thương, Lưu Hâm tiếp tục bổ sung, chỉnh lý những chỗ sai sót, nhầm lẫn của Tư Mã Thiên, Hán thư cũng có chỗ từ Lưu Hâm mà ra, cho nên Thôi Thích cho rằng văn Sử ký so với toàn bộ có chỗ trái, so với Hán Thư có chỗ hợp, đó là những chỗ Lưu Hâm viết tiếp thêm vậy. Còn nhiều niên đại xa cách khác nhau chương cú cắt xé ra thì chắc là do những kẻ càn quấy đời sau thêm vào và những người đời sau sao chép viết sai đi một nửa.