stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tân Đài tệ
Lịch sử

Tân Đài tệ đã được phát hành lần đầu bởi Ngân hàng Đài Loan vào ngày 15 tháng 6 năm 1949 để thay thế Cựu Đài tệ với tỷ lệ 40.000/1. Mục tiêu đầu tiên của Tân Đài tệ là chấm dứt lạm phát phi mã gây hại cho Đài Loan và Trung Hoa đại lục do nội chiến. Một vài tháng sau, Trung Hoa Dân Quốc dưới sự lãnh đạo của Quốc Dân Đảng (KMT) đã bị những người Cộng sản Trung Quốc đánh bại và rút lui qua đảo Đài Loan.
Dù Đài tệ lúc đó là tiền tệ de facto của Đài Loan, trong nhiều năm, đồng tiền yuan Quốc dân Trung Quốc vẫn là tiền tệ quốc gia chính thức của Trung Hoa Dân Quốc. Yuan Quốc dân Trung Quốc vẫn là tiền tệ chính thức của Trung Hoa Dân Quốc. Yuan Quốc dân Trung quốc cũng được biết đến dưới tên gọi tiền tín dụng (法幣) (pháp tệ, định hóa tệ, tiền giấy không chuyển đổi, tiền quy ước) hay ngân nguyên (銀元), dù nó đã được tách riêng ra khỏi giá trị của bạc trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Nhiều đạo luật cũ của Trung Hoa Dân Quốc có các mức phạt vi cảnh và phí theo loại tiền này.
Theo s:Quy định hiện hành về tỷ suất giữa Tân Đài tệ và Định hóa tệ trong luật Trung Hoa Dân Quốc (現行法規所定貨幣單位折算新臺幣條例), tỷ giá trao đổi được cố định 3 TWD/1 yua bạc và đã không hề thay đổi dù trải qua nhiều thập kỷ lạm phát. Dù cho yuan bạc là tiền tệ chính thức đầu tiên, người ta không thể mua, bán hoặc sử dụng nó, do đó trên thực tế nó không tồn tại đối với công chúng.
Tháng 7 năm 2000, Tân Đài tệ đã chính thức trở thành tiền tệ chính thức của Trung Hoa Dân Quốc và nó không còn là đơn vị tiền tệ thứ cấp của yuan bạc nữa. Đồng thời, Ngân hàng Trung ương đã bắt đầu phát hành tiền giấy Tân Đài tệ trực tiếp và giấy bạc cũ do Ngân hàng Đài Loan phát hành đã được rút khỏi lưu thông.
Trong lịch sử của đồng tiền này, tỷ giá hối đoái so với dollar Mỹ (USD) đã biến thiên từ hơn 40 TWD/1 USD thập niên 1960 đến mức 25 TWD/1USD khoảng năm 1992. Trong những năm gần đây, tỷ giá này đã là 33 TWD/1USD.
Tiền giấy

Tiền giấy Đài tệ có các mệnh giá 100 yuan, 500 yuan, 1.000 yuan, và 2.000 yuan.
Cần lưu ý rằng những tờ giấy bạc mệnh giá 200 và 2000 không được sử dụng phổ biến. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa rõ. Một cách giải thích có thể chấp nhận được là hai loại mệnh giá này mới ra và người dân cần có thời gian để làm quen với chúng. Một lý do mà người dân không sử dụng là do đồng tiền mệnh giá lớn không tiện cho việc chi tiêu.
Tại thời điểm cuối năm 2008, các tờ tiền mệnh giá 1.000 yuan chiếm tới 84,25% tổng giá trị Đài tệ đang lưu thông. Trong khi đó, các tờ mệnh giá 500 và 100 yuan chỉ chiếm 4,72% và 6,04%.
| Sê ri 1999> Hình ảnh.Hình ảnh | Sê ri 1999> Giá trị.Giá trị | Sê ri 1999> Kích thước.Kích thước | Sê ri 1999> Màu chủ đạo.Màu chủ đạo | Sê ri 1999> Miêu tả.Mặt trước | Sê ri 1999> Miêu tả.Mặt sau | Sê ri 1999> Miêu tả.Ảnh mờ | Sê ri 1999> Ngày.in ấn | Sê ri 1999> Ngày.phát hành | Sê ri 1999> Ngày.rút tiền | Sê ri 1999> Chú thích.Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | NT$100 | 145 × 70 mm | Đỏ | Tôn Trung Sơn, "Đại đồng chương" của Khổng Tử | Tòa nhà Trung Sơn | Hoa mơ và chữ số 100 | 2000 (Dân quốc năm 89) | 02/07/2001 |  |  |
| [liên kết hỏng] | NT$200 | 150 × 70 mm | Xanh lá | Tưởng Giới Thạch, chủ đề của cải cách ruộng đất và giáo dục công cộng | Dinh Tổng thống (Đài Loan) | Hoa Lan và chữ số 200 | 2001 (Dân quốc năm 90) | 02/01/2002 |  |  |
|  | NT$500 | 155 × 70 mm | Nâu | Sân bóng chày thiếu niên | Hươu sao Đài Loan và Núi Đại Bá Tiêm | Tre và chữ số 500 | 2000 (Dân quốc năm 89) | 2000-12-15 | 2007-08-01 | không có dãy ảnh toàn ký |
|  | NT$500 | 155 × 70 mm | Nâu | Sân bóng chày thiếu niên | Hươu sao Đài Loan và Núi Đại Bá Tiêm | Tre và chữ số 500 | 2004 (Dân quốc năm 93) | 20/07/2005 |  | có dãy ảnh toàn ký |
|  | NT$1000 | 160 × 70 mm | Xanh dương | Giáo dục tiểu học (năm 1999 bị lỗi) | Syrmaticus mikado và Núi Ngọc Sơn | Chi Cúc và chữ số 1000 | 1999 (Dân quốc năm 88) | 03/07/2000 | 01/08/2007 | không có dãy ảnh toàn ký |
|  | NT$1000 | 160 × 70 mm | Xanh dương | Giáo dục tiểu học (năm 1999 bị lỗi) | Syrmaticus mikado và Núi Ngọc Sơn | Chi Cúc và chữ số 1000 | 2004 (Dân quốc năm 93) | 20/07/2005 |  | có dãy ảnh toàn ký |
| [liên kết hỏng] | NT$2000 | 165 × 70 mm | Tím | FORMOSAT-1, công nghệ | Cá hồi Đài Loan và Núi Nam Hồ | Thông và chữ số 2000 | 2001 (Dân quốc năm 90) | 01/07/2002 |  | có dãy ảnh toàn ký |
Tiền kim loại

Tiền kim loại Đài tệ có các mệnh giá: 1, 5, 10, 20, 50 yuan
| Tiền xu hiện đang lưu hành> Hình ảnh.Hình ảnh | Tiền xu hiện đang lưu hành> Giá trị.Giá trị | Tiền xu hiện đang lưu hành> Thông số kỹ thuật.Đường kính | Tiền xu hiện đang lưu hành> Thông số kỹ thuật.Cân nặng | Tiền xu hiện đang lưu hành> Thông số kỹ thuật.Thành phần | Tiền xu hiện đang lưu hành> Mô tả.Mặt trước | Tiền xu hiện đang lưu hành> Mô tả.Mặt sau | Tiền xu hiện đang lưu hành> Ngày.đúc lần đầu | Tiền xu hiện đang lưu hành> Ngày.phát hành |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| [liên kết hỏng] | NT$1⁄2 | 18 mm | 3 g | 97% Đồng  2.5% Kẽm 0.5% Thiếc | Hoa Mơ, "中華民國XX年" | Giá trị | 1981 (Dân quốc năm 70) | 08/12/1981 |
|  | NT$1 | 20 mm | 3.8 g | 92% Đồng 6% Niken 2% Nhôm | Tưởng Giới Thạch, "中華民國XX年" | Giá trị | 1981 (Dân quốc năm 70) | 1981-12-08 |
|  | NT$5 | 22 mm | 4.4 g | Đồng niken 75% Đồng 25% Niken | Tưởng Giới Thạch, "中華民國XX年" | Giá trị | 1981 (Dân quốc năm 70) | 08/12/1981 |
|  | NT$10 | 26 mm | 7.5 g | Đồng niken 75% Đồng 25% Niken | Tưởng Giới Thạch, "中華民國XX年" | Giá trị | 1981 (Dân quốc năm 70) | 08/12/1981 |
| [liên kết hỏng] | NT$10 | 26 mm | 7.5 g | Đồng niken 75% Đồng 25% Niken | Tôn Trung Sơn, "中華民國XX年" | Giá trị, cùng với dòng chữ ẩn "國泰" (Quốc Thái), "民安" (Dân An), cùng với đảo Đài Loan và hoa Mơ ẩn trong số "0" | 2011 (Dân quốc năm 100) | 11/01/2011 |
| [liên kết hỏng] | NT$20 | 26.85 mm | 8.5 g | Vòng ngoài: Đồng nhôm (như $50) Phần giữa: Đồng niken (như $10) | Mạc Na Lỗ Đạo, "莫那魯道", "中華民國XX年" | Ghe truyền thống của Người Yami | 2001 (Dân quốc năm 90) | 09/07/2001 |
|  | NT$50 | 28 mm | 10 g | Đồng nhôm 92% Đồng 6% Nhôm 2% Niken | Tôn Trung Sơn, "中華民國XX年" | Hình số 50 bằng tiếng Trung và Chữ số Ả Rập | 2002 (Dân quốc năm 91) | 26/04/2002 |
Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng TWD

|  Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng TWD |
| --- | --- |
Từ Google Finance:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Từ Yahoo! Finance:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Từ XE.com:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Từ OANDA.com:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Từ Investing.com:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Từ fxtop.com:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Plouasne

| --- | --- |
 Plouasne  Plouan

Plouasne nhìn từ trên không



Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bretagne
Tỉnh: Côtes-d'Armor
Quận: Dinan
Tổng: Lanvallay
Xã (thị) trưởng: Michel Daugan (2020–2026)
Thống kê
Độ cao: 17–181 m (56–594 ft)
Diện tích đất1: 33,61 km2 (12,98 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 1.757  (2016-01-01)
 - Mật độ: 52/km2 (130/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 22208/ 22830
Website: https://www.plouasne.fr
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Plouasne (tiếng Breton: Plouan) là một xã của tỉnh Côtes-d'Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.
Dân số

Người dân ở Plouasne được gọi làPlouasnais.
| Năm | Số dân | ±% |
| --- | --- | --- |
|  1962 | 1.811 | —     |
|  1968 | 1.726 | −4.7% |
|  1975 | 1.653 | −4.2% |
|  1982 | 1.553 | −6.0% |
|  1990 | 1.440 | −7.3% |
|  1999 | 1.358 | −5.7% |
|  2008 | 1.511 | +11.3% |
Quang Tuấn

| Quang Tuấn |
| --- | --- |
Quang Tuấn tại Liên hoan phim quốc tế Tokyo vào năm 2022
Sinh: Ngô Quang Tuấn 14 tháng 3, 1985 (39 tuổi) Bà Rịa – Vũng Tàu, Việt Nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Dân tộc: Kinh
Nghề nghiệp: Diễn viên
Năm hoạt động: 2006 – nay
Tác phẩm nổi bật: Danh sách
Phối ngẫu: Linh Phi (cưới 2016)
Con cái: 1
Giải thưởng: Danh sách
Ngô Quang Tuấn (sinh ngày 14 tháng 3 năm 1985), thường được biết đến với nghệ danh Quang Tuấn, là một nam diễn viên người Việt Nam.
Tiểu sử

Quang Tuấn sinh ngày 14 tháng 3 năm 1985 tại Bà Rịa – Vũng Tàu, Việt Nam. Anh sống và làm việc chủ yếu ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Sự nghiệp

Quang Tuấn ban đầu theo học Quản trị kinh doanh tại trường Cao đẳng Kinh tế Đối ngoại, khi một người bạn rủ thi vào trường Cao đẳng Sân khấu Điện ảnh TP HCM, anh quyết định đi thi và trúng tuyển. Hiện nay, anh đang làm việc tại sân khấu kịch Thế giới trẻ, vở kịch đầu tay của anh là Lầu hoang. Đầu năm 2013, anh nhận được hai giải thưởng Nam diễn viên trẻ xuất sắc nhất của Hội nghệ sĩ Việt Nam, và huy chương Vàng của Liên hoan Sân khấu Kịch chuyên nghiệp toàn quốc 2012, cho vai diễn Hai Đời trong vở Đời như ý.
Năm 2006, Quang Tuấn được đạo diễn Phương Điền phát hiện và anh bắt đầu đóng phim truyền hình với bộ phim truyền hình Cải ơi đóng cùng nghệ sĩ Mạc Can. Năm 2014 và 2015, anh dành 2 giải Cánh Diều Vàng cho Diễn viên chính xuất sắc cho diễn xuất trong phim Khúc hát mặt trời và Thuyền giấy. Năm 2019, Quang Tuấn được nhân vai chính trong Thất sơn tâm linh bộ phim điện ảnh đầu tiên trong sự nghiệp của anh.
Đời tư

Quang Tuấn và ca sĩ Linh Phi cùng đóng chung bộ phim dài tập Kén rể. Cặp đôi đã tổ chức lễ cưới vào ngày 15 tháng 5 năm 2016 tại quê nhà Bà Rịa – Vũng Tàu và tổ chức tiệc cưới tại khách sạn trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 18 tháng 5 năm 2016.
Hiện tại Linh Phi đang là quản lý của chồng.
Danh sách phim > Phim truyền hình

| Năm | Tựa phim | Vai diễn | Đạo diễn | Kênh | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2006 | Cải ơi | Thàn | Nguyễn Phương Điền | HTV7 |  |
| 2007 | Nắng vài dữ | Thông | Hoàng Lưu Thịnh | HTV9 |  |
| 2009 | Hoàng hôn ấm áp | Lâm | Trần Ngọc Phong | HTV7 |  |
| 2009 | Mùa thu đi một nửa | Tuấn | Võ Việt Hùng | HTV9 |  |
| 2009 | Giao thừa | Bộ đội | Hồ Thanh Tuấn | VTV6 |  |
| 2009 | Đường đua | Bo Tum | Trọng Hải | HTV | Phim video |
| 2009 | Tam nam vẫn phú | Tuấn | Lê Quang Hưng | HTV7 |  |
| 2010 | Định mệnh | Thành Nghĩa | Trần Cảnh Đôn | HTV7 |  |
| 2010 | Âm tính | Tuấn | Nguyễn Phương Điền | HTV9 |  |
| 2010 | Trái đắng | Cường | Đỗ Lệnh Hùng Vỹ - Trần Cảnh Đôn | HTV7 |  |
| 2010 | Xúc xắc mùa thu | Thanh Hoàng | Trần Hà Sơn, Trần Cảnh Đôn | HTV7 |  |
| 2011 | Những nàng công chúa nổi tiếng | Khang | Vương Quang Hùng | THVL1 |  |
| 2011 | Gọi nắng | Hoàng Dũng | Trần Cảnh Đôn | HTV7 |  |
| 2011 | Dương cầm | Trọng | Xuân Cường | VTV9 |  |
| 2011 | Câu chuyện pháp đình: Ngã rẽ | Minh | Nguyễn Tường Phương | HTV9 |  |
| 2011 | Những cơn mưa tình yêu | Bình Nguyên | Nguyễn Phương Điền | HTV9 |  |
| 2012 | Số phận bị đánh cắp | Chí Đạt | Nguyễn Tiến Dũng | HTV7 |  |
| 2013 | Ngọc bích tình yêu | Thiên Phúc | Nguyễn Phương Điền | THVL1 |  |
| 2013 | Ngược dòng ký ức | Đức | Lý Khắc Lynh | HTV7 |  |
| 2013 | Thuyền giấy | Thanh Bình | Nhâm Minh Hiền | HTV7 |  |
| 2014 | Vàng trắng | Đông | Nguyễn Duy Linh | HTV7 |  |
| 2014 | Kén rể | Phong | Nguyễn Tiến Thành | SCTV14 |  |
| 2014 | Kẻ bán linh hồn | Dũng | Nguyễn Tiến Dũng | SCTV14 |  |
| 2015 | Biệt thự hoa hồng | Lưu Giang | Trương Dũng | HTV9 |  |
| 2015 | Mắt lụa | Quân | Nguyễn Phương Điền | VTV9 |  |
| 2015 | Cung đường bí ẩn | Hoàng Phúc | Quách Khoa Nam | SCTV14 |  |
| 2015 | Mặn hơn muối | Khoa | Nhâm Minh Hiền | HTV7 |  |
| 2015 | Khúc hát mặt trời | Quân | Vũ Trường Khoa | VTV3 |  |
| 2016 | Danh vọng phù hoa | Hai Bình | Trương Dũng | THVL1 |  |
| 2016 | Mùi đời | Thái | Dũng Nghệ | SCTV14 |  |
| 2017 | Gia đình là số 1 | Đức Phúc | Nguyễn Hồng Chi & Nhật Trung | HTV7 |  |
| 2017 | Mặt nạ tình yêu | Minh Trọng | Nguyễn Phương Điền | THVL1 |  |
| 2017 | Những sắc màu hôn nhân | Dũng | Nguyễn Anh Tuấn | HTV9 |  |
| 2017 | Say nắng |  | Nguyễn Duy Linh | VTV8 |  |
| 2018 | Bố là tất cả | Minh Nhân | Nguyễn Quang Minh | HTV7 |  |
| 2018 | Tình khúc bạch dương | Lâm | Vũ Trường Khoa & Nguyễn Đức Hiếu | VTV1 |  |
| 2018 | Nếu còn có ngày mai | Quân | Hoàng Tuấn Cường | VTV3 |  |
| 2018 | Ngày mai bình yên | A Mú | Thái Trình | HTV9 |  |
| 2019 | Gia đình là số 1 – Phần 2 | Tiến Sĩ | Nhật Trung | HTV7 |  |
| 2019 | Dặm đường công lý | Thẩm phán Nghĩa | Trần Quang Đại | HTV9 |  |
| 2019 | Tiệm ăn dì ghẻ | Minh | Nguyễn Đức Hiếu & Nguyễn Thu | VTV3 |  |
| 2020 | Ba có phải gangster | Tùng | Quốc Thuận | HTV7 |  |
| 2020 | Bánh mì ông Màu | Minh Quang | Nguyễn Quang Minh | HTV7 |  |
| 2021 | Đố ba biết mẹ đang nghĩ gì | Sĩ Tiến | Lý Khắc Lynh | VTV9 |  |
| 2022 | Rồi 30 năm sau | Chẩm / Duy Long | Nguyễn Quang Minh | THVL1 |  |
| 2023 | Tết ở làng địa ngục | Ông Thập | Trần Hữu Tấn | K+, Netflix |  |
Danh sách phim > Phim điện ảnh

| Năm | Tựa phim | Vai diễn | Đạo diễn | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2019 | Thất sơn tâm linh | Lưu Huỳnh | Trần Hàm |  |
| 2019 | Angel Sign |  | Kamila Andini, Ken Ochiai & Trần Hàm |  |
| 2020 | Bằng chứng vô hình | Lê | Trịnh Đình Lê Minh |  |
| 2021 | Bóng đè |  | Lê Văn Kiệt |  |
| 2022 | 1990 | Phong | Nhất Trung |  |
| 2022 | Nghề siêu dễ | Mèo "soái ca" | Võ Thanh Hòa |  |
| 2022 | Tro tàn rực rỡ | Tam | Bùi Thạc Chuyên |  |
| 2023 | Biệt đội rất ổn | Tuấn | Tạ Nguyên Hiệp |  |
| 2023 | Quỷ cẩu | Nam | Lưu Thành Luân |  |
| 2025 | Quỷ nhập tràng | Tuấn Quang | Pom Nguyễn |  |
| 2025 | Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối |  | Bùi Thạc Chuyên |  |
Danh sách phim > Đóng MV

| Năm | Tựa | Ca sĩ |
| --- | --- | --- |
| 2009 | Sợ rằng em nhớ ai | Bằng Cường |
Thành tích > Giải thưởng

| Năm | Giải thưởng | Hạng mục | Đối tượng đề cử | Kết quả | Tham khảo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 | LH sân khấu kịch chuyên nghiệp toàn quốc | Diễn viên nam trẻ xuất sắc nhất | Hai Đời trong Đời như ý | Đoạt giải |  |
| 2014 | Cánh diều vàng | Nam diễn viên chính xuất sắc phim truyện truyền hình | Thanh Bình trong Thuyền giấy | Đoạt giải |  |
| 2016 | Cánh diều vàng | Nam diễn viên chính xuất sắc phim truyện truyền hình | Quân trong Khúc hát mặt trời | Đoạt giải |  |
| 2016 | HTV Awards | Nam diễn viên phim truyền hình được yêu thích nhất | Bản thân | Đề cử |  |
Thành tích > Danh hiệu

Giải nhì Diễn viên Triển vọng qua ảnh 2004
Giải hình thể đẹp nhất cuộc thi Ngôi sao ngày mai
Ngôi sao được yêu thích nhất khu vực Việt Nam do Báo dienanh.net bình chọn
Legio XIII Gemina

| Legio XIII Gemina |
| --- | --- |
Bản đồ đế quốc La Mã vào năm 125 SCN, dưới triều đại hoàng đế Hadrian, cho thấy LEGIO XIII GEMINA, đóng quân tại Apulum (Alba Iulia, România), ở tỉnh Dacia, từ năm 106 SCN tới khoảng năm 271
Hoạt động: 57 TCN tới khoảng thế kỉ thứ 5
Quốc gia: Cộng hòa La Mã và Đế quốc La Mã
Phân loại: Lê dương La Mã (Marius)
Chức năng: Infantry assault (some cavalry support)
Quy mô: Varied over unit lifetime. Approx. 3,500 fighting men + support at the time of creation. Expanded and given the cognomen Gemina in 31 BC.
Bộ chỉ huy: Burnum, Illyricum (Thế kỉ 1 TCN)   Emona, Pannonia (Thế kỉ 1)   Augusta Vindelica, Thượng Germania   Poetovio, Pannonia (Thế kỉ 1)   Roman Dacia (năm 106 - khoảng năm 270) Dacia Aureliana (từ năm 270) Babylon ở Egypt (khoảng năm 400)
Tên khác: Gemina, "Song Sinh" (từ năm 31 TCN)   Pia Fidelis, "Trung Thành và Trung Nghĩa"
Linh vật: Lion
Tham chiến: Chiến tranh xứ Gaul (58-51 TCN) Trận chiến với người Nervii (Năm 57 TCN) Trận Gergovia (Năm 52 TCN) Trận Alesia (Năm 52 TCN) - Không chắc chắn Trận Dyrrhachium (48 TCN) Trận Pharsalus (Năm 48 TCN) Trận Thapsus (Năm 46 TCN) Trận Munda (45 TCN) Trận Actium (Năm 31 TCN) Trận Bedriacum lần thứ nhất và thứ hai (Năm 69) Chiến tranh Dacia (năm 101-102 và năm 105-106) Các Vexillatio của quân đoàn 13th tham gia vào nhiều chiến dịch khác.
Các tư lệnh
Chỉ huy nổi tiếng: Julius Caesar,  Marcus Salvius Otho,  Marcus Antonius Primus
Đồng Sestertius được đúc vào năm 248 bởi hoàng đế Philip Ả Rập để tôn vinh tỉnh Dacia và các quân đoàn của nó, V Macedonica và XIII Gemina.
Legio tertia decima Gemina (Quân đoàn đôi thứ mười ba), là một quân đoàn của quân đội Đế chế La Mã.  Nó là một trong những đơn vị chủ chốt của Julius Caesar ở Gaul và trong cuộc nội chiến, và quân đoàn mà Caesar mang cùng đã vượt sông Rubicon nổi tiếng vào ngày 10 tháng 49 trước Công nguyên. Quân đoàn dường như vẫn tồn tại vào thế kỷ thứ năm. Biểu tượng của nó là sư tử.
Lịch sử > Giai đoạn cuối của nền Cộng Hòa

Legio XIII đã được Julius Caesar thành lập vào năm 57 trước Công nguyên, trước khi ông tiến quân đánh người Belgae, một trong những sự can thiệp đầu tiên của ông vào các cuộc xung đột nội bộ của người Gaul. Trong chiến tranh xứ Gaul (58-51 trước Công nguyên), Legio XIII đã có mặt trong trận chiến với người Nervii, cuộc bao vây Gergovia, và trong khi không được đề cập cụ thể trong các tài liệu, có thể giả định một cách hợp lý rằng Legio XIII cũng có mặt trong trận Alesia.
Sau khi kết thúc chiến tranh xứ Gaul, Viện nguyên lão La Mã đã từ chối cho phép Ceasar đảm nhận nhiệm kì chấp chính quan lần thứ hai của mình, ra ​​lệnh cho ông giao nộp lại quyền chỉ huy quân đội của mình, và yêu cầu ông trở về Roma để đối mặt với việc bị truy tố. Buộc phải lựa chọn giữa việc phải kết thúc sự nghiệp chính trị của mình hoặc cuộc nội chiến, Caesar đã vượt qua sông Rubicon và tiến vào đất Ý cùng với Legio XIII. Quân đoàn vẫn trung thành với Caesar trong cuộc nội chiến giữa Caesar và phe quý tộc bảo thủ của viện nguyên lão, với các quân đoàn được chỉ huy bởi Pompey. Legio XIII đã đóng vai trò tích cực trong suốt cuộc chiến tranh, hó tham gia vào các trận đánh tại Dyrrhachium (năm 48 TCN) và Pharsalus (năm 48 TCN). Sau khi giành chiến thắng quyết định trước Pompey ở Pharsalus, quân đoàn đã được giải tán, và các lính lê dương đã được ban cho những mảnh đất theo truyền thống. Tuy nhiên, quân đoàn đã được gọi tái ngũ cho trận Thapsus (năm 46 TCN) và cuối cùng là trận Munda (năm 45 trước Công nguyên). Sau trận Munda, Caesar đã cho giải tán quân đoàn, các cựu chiến binh của quân đoàn được giải ngũ và họ được nhận những mảnh đất trồng trọt ở Italia.
Lịch sử > Dưới thời Đế quốc

Augustus sau đó đã tái lập quân đoàn một lần nữa vào năm 41 trước Công nguyên để đối phó với cuộc nổi loạn của Sextus Pompeius (con trai của Pompey) ở Sicilia.
Legio XIII đã nhận được tên riêng Gemina ("sinh đôi", một tên gọi chung cho các quân đoàn được thành lập từ các quân đoàn khác) sau khi nó được tăng cường bằng những cựu chiến binh từ quân đoàn khác. Augustus sau đó phái quân đoàn tới Burnum (Knin ngày nay), ở Illyricum, một tỉnh La Mã ven biển Adriatic.
Vào năm 16 trước Công nguyên, quân đoàn đã được chuyển tới Emona (tại Ljubljana) ở Pannonia, tại đây họ dập tắt các cuộc khởi nghĩa ở địa phương.
Sau thảm họa trong trận rừng Teutoburg vào năm 9 SCN, quân đoàn đã được phái đến Augusta Vindelicorum (Augsburg) và sau đó tới Vindonissa, Raetia, để ngăn chặn các cuộc tấn công khác nữa từ các bộ tộc người Đức.
Hoàng đế Claudius sau đó phái họ quay về Pannonia vào khoảng năm 45, quân đoàn đóngq quân tại Poetovio (Ptuj ngày nay, Slovenia).
Trong Năm Tứ hoàng đế (năm 69), XIII Gemina đầu tiên ủng hộ Otho và sau đó là Vespasianus chống lại Vitellius, quân đoàn đã chiến đấu trong cả hai trận Bedriacum.
Dưới thời Trajan, quân đoàn đã tham gia vào hai cuộc chiến tranh Dacia (năm 101-102 và năm 105-106), và nó đã được Trajan chuyển đến đồn trú tỉnh Dacia mới được chinh phục trong năm 106 (ở Apulum, ngày nay là Alba Iulia, România).
Các Vexillatio của XIII Gemina đã chiến đấu dưới thời hoàng đế Gallienus ở miền bắc Ý. Vị Hoàng đế này đã cho ban hành một đồng antoninianus để tôn vinh quân đoàn, và có in hình sư tử của quân đoàn (259-260) Một vexillatio đã có mặt trong quân đội đế chế Gallia dưới triều đại Victorinus:  trên thực tế, vị Hoàng đế này đã cho phát hành một đồng tiền vàng tôn vinh quân đoàn và biểu tượng của nó.
Trong năm 271, quân đoàn đã được di dời khi tỉnh Dacia bị từ bỏ, và được tái bố trí lại ở tỉnh Dacia Aureliana.
Trong thế kỷ thứ 5, theo Notitia Dignitatum, một Legio tertiadecima Gemina đã có mặt tại Babylon ở Ai Cập, một pháo đài chiến lược trên sông Nile trên biên giới truyền thống giữa vùng Hạ Ai Cập và vùng Trung Ai Cập, dưới sự chỉ huy của Comes limitis Aegypti..
Chú thích

↑  Steiner, Johann Wilhelm C. (1851). Codex inscriptionum romanarum Danubii et Rheni. tr. 253.
↑  Birley, E.B. “A Note on the Title 'Gemina'”. Journal of Roman Studies (18): 56–60.
↑  Cowan, p. 17.
↑  Cowan, p. 26.
↑  Notitia Dignitatum, In partibus Orientis, XXVIII
Gạch có in tên quân đoàn tìm thấy tại Alba Iulia, Romania
Mindon Min

| Mindon Min မင်းတုန်းမင်> Vua của Triều Konbaung |
| --- | --- |
Tại vị: 18 tháng 2 năm 1853 - 1 tháng 10 năm 1878
Đăng quang: 1854
Tiền nhiệm: Pagan
Kế nhiệm: Thibaw
Thông tin chung
Sinh: 8 tháng 7 năm 1808 Inwa
Mất: 1 tháng 10 năm 1878 Cung điện Mandalay
Phối ngẫu: Được biết có 62 người
Hậu duệ: Được biết có 110 người
Hoàng tộc: Nhà Konbaung
Thân phụ: Tharrawaddy
Mindon Min (tiếng Miến Điện: မင်းတုန်းမင်း, phát âm [mɪ́ɰ̃dóʊɰ̃ mɪ́ɰ̃]; 8 tháng 7 năm 1808 - 1 tháng 10 năm 1878) là vị vua áp chót của Miến Điện (Myanmar), tại vị từ năm 1853 đến 1878. Ông là một trong những vị vua nổi tiếng và được kính trọng nhất của Miến Điện.
Khi tiền vương là Vua Pagan còn trị vì thì nước Miến lâm chiến với Đế quốc Anh. Kết quả cuộc Chiến tranh Anh-Miến Điện lần thứ nhì buộc Miến phải nhường toàn phần Hạ Miến cho Anh năm 1852. Mindon là em cùng cha khác mẹ với vua Pagan, âm mưu với người em khác là Kanaung lật đổ Pagan. Sau khi lên ngôi Mindon cố gắng canh tân đất nước, chống lại cuộc bành trướng của Anh. Khi ông mất năm 1878 Miến Điện rơi vào tình trạng hỗn loạn, trong triều thì bè đảng tranh quyền, ngoài cõi thì thực dân Anh làm áp lực. Thibaw được lập làm vua nhưng không lâu sau đó Miến Điện mất quyền tự chủ.
Chú thích

↑  “Peoplepill.com / Mindon Min”.
Thư mục

Becker, Judith (2015). European Missions in Contact Zones: Transformation Through Interaction in a (post-)colonial World. Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 978-3-525-10141-4.
Candier, Aurore (December 2011). "Conjuncture and Reform in the Late Konbaung Period". Journal of Burma Studies 15 (2).
Charney, Michael W. (2006). Powerful Learning: Buddhist Literati and the Throne in Burma's Last Dynasty, 1752–1885. Ann Arbor: University of Michigan.
Dhammasami, Khammai (11 tháng 1 năm 2018). Buddhism, Education and Politics in Burma and Thailand: From the Seventeenth Century to the Present. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-350-05426-4.
Hall, D.G.E. (1960). Burma (ấn bản thứ 3). Hutchinson University Library. ISBN 978-1406735031.
Htin Aung, Maung (1967). A History of Burma. New York and London: Cambridge University Press.
Maung Maung Tin, U (1905). Konbaung Hset Maha Yazawin (bằng tiếng Miến Điện). 1–3 (ấn bản thứ 2004). Yangon: Department of Universities History Research, University of Yangon.