stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ukon (nhà thơ)

| Ukon  |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: thế kỷ 10
Nơi sinh: Nhật Bản
 
Mất: thế kỷ 10
Giới tính: nữ
Gia quyến: 
Thân phụ: Fujiwara no Suetada
 
Nghề nghiệp: nhà thơ, nhà văn
Quốc tịch: Nhật Bản
x • t • 
Nhà thơ Ukon đang đi bộ ẩn giữa làn sương, Hyakunin isshu, tổng hợp bởi nhà thơ Fujiwara no Teika, 1162-1241.
Ukon (Nhật: 右近 (Hữu Cận), Ukon? bình sinh 936–966, không rõ năm sinh năm mất) là một nhà thơ Nhật Bản vào thời kỳ Heian. Như mọi nhà thơ là phụ nữ thời đó, bà không có tên, người ta gọi bà theo chức vị của cha khi bà vào làm nữ quan trong cung. Bà theo hầu Hoàng hậu Onshi của Thiên hoàng Daigo và nổi tiếng trên thi đàn dưới triều Thiên hoàng Murakami, con trai ông.
Lai lịch

Bà là thành viên gia tộc Fujiwara, con gái của Hữu Cận Vệ Thiếu tướng Fujiwara no Suenawa.
Cuộc sống

Bà đã hoạt động thơ ca tích cực trong suốt 30 năm. Năm 933 bà sáng tác thơ chúc mừng Nội Thân vương Koshi đến tuổi trưởng thành. Năm 960 và 962 bà đã tham gia hội bình thơ của triều đình. Bà đã trao thơ cùng Thân vương Motoyoshi, Fujiwara no Atsutada, Fujiwara no Morosuke, Fujiwara no Morouji, Fujiwara no Asatada và Minamoto no Shitagō. Tên tuổi của bà đã được đưa vào danh sách Ba mươi sáu ca tiên.
Sáng tác

Những bài thơ của bà được ghi trong tuyển tập Hyakunin Isshu, Gosen Wakashū, và nhiều thi liệu khác.
Một trong những bài thơ của bà được đưa vào tập thơ nổi tiếng Ogura Hyakunin Isshu do Fujiwara no Teika biên tập, đánh số 38:
| Nguyên văn | Phiên âm | Dịch thơ | Diễn ý |
| --- | --- | --- | --- |
| 忘らるる  身をば思わず 誓いてし 人の命の 惜しくもあるかな | Wasuraruru  Mi woba omowazu Chikahite-shi Hito no inochi no Oshiku mo aru kana.  | Thân này đành cam thôi,  Riêng ai hay thề bồi. Nay phụ tình chết sớm, Ta chỉ tiếc cho người. | Không nghĩ gì về mình, cái thân đã bị người bỏ quên,  Chỉ lo lắng cho con người trước kia nặng lời thề thốt sẽ yêu mình mãi mãi, Nếu trời phật vì sự phản bội đó bắt kẻ bạc tình phải chết, Thì mới là điều mình tiếc cho hơn cả. |
Sáng tác > Xuất xứ

Shūi Wakashū (Thập Di Tập) Thơ luyến ái phần 4, bài 870.
Sáng tác > Đề tài

Quên mình mà chỉ nghĩ đến mối tình khó quên đối với người con trai.
Con người đã nặng lời thề thốt xin chịu mọi hình phạt của trời phật nếu phụ bạc mình, nay nếu bị phạt vì xóa bỏ lời thề ấy thì điều đó sẽ làm mình nuối tiếc hơn cả. Tuyển tập Yamato Monogatari (大和物語 (Đại Hòa vật ngữ), Truyện kể Yamato?) đã dành 5 chương (81 đến 85) kể lại mối tình của Ukon với Fujiwara no Atsutada, con trai đại thần Fujiwara no Tokihira. Người không giữ lời thề có lẽ là ông này.
Tuy nhiên chữ "tiếc" (惜し, oshi?) có thể hiểu theo hai nghĩa khác nhau: một là mỉa mai tội nghiệp cho kẻ bạc tình phải chết, hai là thực lòng thương và luyến tiếc người ấy. Ở đây, có lẽ là cái tiếc trong nghĩa thứ hai, nhưng cũng chưa lấy đó làm chắc vì trong Yamato Monogatari, chương 84, có một câu thơ tương tự nhưng lại bao hàm ý nghĩa thứ nhất.
Xã Hawksnest, Quận Wells, Bắc Dakota

| Xã Hawksnest Hawksnest Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí quận Wells trong tiểu bang Bắc Dakota ở Hoa Kỷ
Xã Hawksnest
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Bắc Dakota
Quận: Quận Wells
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 21
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Hawksnest (tiếng Anh: Hawksnest Township) là một xã thuộc quận Wells, tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 21 người.
Disa atrorubens

| Disa atrorubens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Disa
Loài (species): D. atrorubens
Danh pháp hai phần
Disa atrorubens Schltr. 
Disa atrorubens là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Disa atrorubens”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Eumea binotata

| Eumea binotata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Eumea
Loài (species): E. binotata
Danh pháp hai phần
Eumea binotata
Eumea binotata là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
22993 Aferrari

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln
Nơi khám phá: Socorro
Ngày phát hiện: 4 tháng 11 năm 1999
Tên định danh
Tên định danh: 22993
Tên định danh thay thế: 1999 VX65
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.2291273
Viễn điểm quỹ đạo: 2.9885455
Độ lệch tâm: 0.1455473
Chu kỳ quỹ đạo: 1539.1065820
Độ bất thường trung bình: 46.52590
Độ nghiêng quỹ đạo: 1.15744
Kinh độ điểm mọc: 135.78131
Góc cận điểm: 221.27067
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 15.3
 
22993 Aferrari (1999 VX65) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 11 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Disa baurii

| Disa baurii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Disa
Loài (species): D. baurii
Danh pháp hai phần
Disa baurii Bolus 
Disa baurii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Bolus mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Disa baurii”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Xã Jefferson, Quận Hillsdale, Michigan

| Xã Jefferson Jefferson Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí quận Hillsdale trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ
Xã Jefferson
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Michigan
Quận: Quận Hillsdale
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 3.063
Múi giờ: CST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-4)
Xã Jefferson (tiếng Anh: Jefferson Township) là một xã thuộc quận Hillsdale, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 3.063 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.
Dolophilodes torrentis

| Dolophilodes torrentis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Philopotamidae
Chi (genus): Dolophilodes
Loài (species): D. torrentis
Danh pháp hai phần
Dolophilodes torrentis Kimmins, 1955 
Dolophilodes torrentis là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Fred Hawley

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Ngày sinh:  (1890-07-28)28 tháng 7 năm 1890
Nơi sinh:  Derby, Anh
Ngày mất:  1954 (63–64 tuổi)
Vị trí:  Centre half
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
|  |  Derby Midland |   |   |
|  |  Ripley Town & Athletic |   |   |
| 1913–1919 |  Sheffield United |  57 |  (1) |
| 1919–1920 |  Coventry City |  14 |  (3) |
| 1920 |  Birmingham |  3 |  (0) |
| 1920–1923 |  Swindon Town |  90 |  (4) |
| 1923–1925 |  Bristol City |  75 |  (1) |
| 1925–1926 |  Brighton & Hove Albion |  37 |  (4) |
| 1926–1928 |  Queens Park Rangers |  29 |  (1) |
| 1928–1929 |  Loughborough Corinthians |   |   |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Frederick W. Hawley (28 tháng 7 năm 1890 – 1954) là một cầu thủ bóng đá người Anh sinh tại Derby có 305 lần ra sân ở Football League thi đấu cho Sheffield United, Coventry City, Birmingham, Swindon Town, Bristol City, Brighton & Hove Albion và Queens Park Rangers. Ông từng là khách mời cho Derby County, Notts County F.C., Birmingham và Nottingham Forest trong Thế chiến thứ I.
Xã Hawk Point, Quận Lincoln, Missouri

| Xã Hawk Point Hawk Point Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
Vị trí trong Quận Lincoln, Missouri Vị trí trong Quận Lincoln, Missouri
 Vị trí quận Lincoln trong tiểu bang Missouri ở Hoa Kỳ
Xã Hawk Point
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Missouri
Quận: Quận Lincoln
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 2.472
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Hawk Point (tiếng Anh: Hawk Point Township) là một xã thuộc quận Lincoln, tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 2.472 người.
Ozyptila callitys

| Ozyptila callitys> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Thomisidae
Chi (genus): Ozyptila
Loài (species): O. callitys
Danh pháp hai phần
Ozyptila callitys (Thorell, 1875) 
Ozyptila callitys là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Loài này thuộc chi Ozyptila. Ozyptila callitys được Tord Tamerlan Teodor Thorell miêu tả năm 1875.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Fumaria burnatii

| Fumaria burnatii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ranunculales
Họ (familia): Papaveraceae
Chi (genus): Fumaria
Loài (species): F. burnatii
Danh pháp hai phần
Fumaria burnatii Verg., 1904 
Fumaria burnatii là một loài thực vật có hoa trong họ Anh túc. Loài này được Verg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Fumaria burnatii”. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2013.
Trốn nợ

Trốn nợ hay còn gọi bùng nợ, quỵt nợ là hành vi cố tình tìm cách né tránh các nỗ lực thu hồi nợ của chủ nợ. Ở mức độ cơ bản, điều này bao gồm việc từ chối trả lời điện thoại, lọc cuộc gọi hoặc bỏ qua các cuộc gọi từ chủ nợ, bỏ qua các thông báo được gửi qua thư, các thông báo nhắc nhở thanh toán hoặc thông báo về việc khởi kiện.
Ở những trường hợp phức tạp hơn, điều này bao gồm việc lừa dối chủ nợ tin rằng con nợ không cư trú tại địa điểm mà chủ nợ đang cố gắng liên hệ. Chuyển nhà mà không thông báo cho chủ nợ, thay đổi số điện thoại, địa chỉ email, hoặc sử dụng tên giả. Tẩu tán tài sản để tránh trả nợ, bán tài sản hoặc chuyển tài sản cho người khác.
Chú thích

↑  VNBA. “Xử lý quỵt nợ vay tiêu dùng”. vnba.org.vn. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2023.
↑  VTV, BAO DIEN TU (8 tháng 10 năm 2023). “Nguy cơ tiền mất, tật mang vì tham gia "bùng nợ"”. BAO DIEN TU VTV. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2023.
↑  VnExpress. “Nghe podcasts | Rộ nạn trốn nợ vay tiêu dùng”. vnexpress.net. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2023.
↑  “Vay tiền rồi trốn liệu có bị khởi tố?”. VOV.VN. 18 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2023.
↑  “Trốn tránh trách nhiệm trả nợ bằng cách tẩu tán tài sản: Không thể” (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2023.
Diospyros coccinea

| Diospyros coccinea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ebenaceae
Chi (genus): Diospyros
Loài (species): D. coccinea
Danh pháp hai phần
Diospyros coccinea Gürke ex De Wild. 
Diospyros coccinea là một loài thực vật có hoa trong họ Thị. Loài này được Gürke ex De Wild. mô tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Diospyros coccinea”. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2013.
9034 Oleyuria

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: L. V. Zhuravleva
Nơi khám phá: Đài vật lý thiên văn Crimean
Ngày phát hiện: 26 tháng 8 năm 1990
Tên định danh
Tên định danh: 9034
Tên định danh thay thế: 1990 QZ17
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.4218133
Viễn điểm quỹ đạo: 2.8630929
Độ lệch tâm: 0.0834981
Chu kỳ quỹ đạo: 1568.9509488
Độ bất thường trung bình: 76.18654
Độ nghiêng quỹ đạo: 9.37215
Kinh độ điểm mọc: 167.07034
Góc cận điểm: 129.39395
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.1
 
9034 Oleyuria (1990 QZ17) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 26 tháng 8 năm 1990 bởi L. V. Zhuravleva ở Đài vật lý thiên văn Crimean.
Xã Hawes, Michigan

| Xã Hawes Hawes Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 

 Vị trí quận Alcona trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ
Xã Hawes
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Michigan
Quận: Quận Alcona
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.107
Múi giờ: CST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-4)
Xã Hawes (tiếng Anh: Hawes Township) là một xã thuộc quận Alcona, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.107 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.
Menzil, Kahta

| Menzil |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
MenzilVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Adıyaman
Huyện: Kahta
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 117 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 02400 
Menzil là một xã thuộc huyện Kahta, tỉnh Adıyaman, Thổ Nhĩ Kỳ.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Adıyaman”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Xã Beaver, Quận Smith, Kansas

| Xã Beaver Beaver Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí quận Smith trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ
Xã Beaver
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Kansas
Quận: Quận Smith
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 48
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Beaver (tiếng Anh: Beaver Township) là một xã thuộc quận Smith, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 48 người.
Eupithecia extrema

| Eupithecia extrema> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Eupithecia
Loài (species): E. extrema
Danh pháp hai phần
Eupithecia extrema Dietze 1910 
Eupithecia extrema là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Paepalanthus belizensis

| Paepalanthus belizensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Eriocaulaceae
Chi (genus): Paepalanthus
Loài (species): P. belizensis
Danh pháp hai phần
Paepalanthus belizensis Moldenke 
Paepalanthus belizensis là một loài thực vật có hoa trong họ Eriocaulaceae. Loài này được Moldenke mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Paepalanthus belizensis”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Diospyros collinsiae

| Diospyros collinsiae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ebenaceae
Chi (genus): Diospyros
Loài (species): D. collinsiae
Danh pháp hai phần
Diospyros collinsiae Craib 
Diospyros collinsiae là một loài thực vật có hoa trong họ Thị. Loài này được Craib mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Diospyros collinsiae”. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2013.
Frangula granulosa

| Frangula granulosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Rhamnaceae
Chi (genus): Frangula
Loài (species): F. granulosa
Danh pháp hai phần
Frangula granulosa (Ruiz & Pav.) Grubov, 1949 
Frangula granulosa là một loài thực vật có hoa trong họ Táo. Loài này được (Ruiz & Pav.) Grubov mô tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Frangula granulosa”. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2013.
Tài khoản vãng lai (định hướng)

Tài khoản vãng lai có thể là:
Tài khoản vãng lai trong cán cân thanh toán quốc tế của một quốc gia
Tài khoản vãng lai (ngân hàng) trong nghiệp vụ ngân hàng
16524 Hausmann

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: F. Borngen
Nơi khám phá: Tautenburg
Ngày phát hiện: 17 tháng 1 năm 1991
Tên định danh
Tên định danh: 16524
Tên định danh thay thế: 1991 BB3
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.1211553
Viễn điểm quỹ đạo: 2.7450065
Độ lệch tâm: 0.1282019
Chu kỳ quỹ đạo: 1386.2234571
Độ bất thường trung bình: 201.36255
Độ nghiêng quỹ đạo: 1.30287
Kinh độ điểm mọc: 296.20888
Góc cận điểm: 191.90633
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.8
 
16524 Hausmann (1991 BB3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 1 năm 1991 bởi F. Borngen ở Tautenburg.
Trần Tấn

Nhà thờ Trần Tấn tại xã Thanh Chi - huyện Thanh Chương - tỉnh Nghệ An
Trần Tấn (陳瑨, ? - 1874) người thôn Trường Niên, xã Thanh Chi, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Là một thủ lĩnh của phong trào Văn Thân chống Pháp dưới thời Nguyễn.
Bia đá trước cửa nhà thờ Trần Tấn
Gia thế

Ông còn có tên gọi khác là Trần Bá Tấn, là người thuộc dòng họ Trần Đức. Ông thi đỗ Tú tài từ sớm, nhưng mấy khoa sau không đỗ cử nhân, về quê dạy học.
Ông là một trong những sĩ phu yêu nước kiên quyết chủ trương chống Pháp xâm lược và rất bất bình trước chính sách cắt đất cầu hòa, rồi đầu hàng của triều đình Huế.
Kêu gọi đánh Pháp

Năm 1866, khi đang làm Bang biện ở Thanh Chương, ông tích cực ngăn chặn những hoạt động của những gián điệp đội lốt thầy tu xâm nhập trong nhân dân, điều tra tình hình phục vụ cho việc xâm lược của thực dân Pháp.
Năm 1873, thực dân Pháp chiếm đóng Hà nội và các tỉnh phía Bắc, ông đã cùng Đặng Như Mai, học trò của ông, và một số sỹ phu yêu nước khác đòi Tổng đốc Nghệ Tĩnh họp hội nghị bàn việc đánh Tây. Trong hội nghị ông cùng với Đặng Như Mai được mọi người nhất trí cử ra đứng đầu công việc chuẩn bị và tổ chức lực lượng chống Pháp. Vừa lúc đó triều đình Huế ký Hiệp ước 1874, nhượng bộ thực dân Pháp nhiều điều khoản nặng nề.
Thủ lĩnh phong trào

Năm 1874, Trần Tấn cùng với con trai là Trần Hữu Hướng và các nghĩa sĩ tổ chức lễ tế cờ tại rú Đài, Chi Nê thực hiện cuộc khởi nghĩa chống lại thực dân Pháp và triều đình Huế, còn được biết đến là cuộc khởi nghĩa năm Giáp Tuất.
Hưởng ứng lời hịch "Bình Tây sát Tả" của cuộc khởi nghĩa, nhân dân và sĩ phu Nghệ Tĩnh đã rầm rộ nổi lên chống thực dân Pháp và triều đình Huế nhu nhược đầu hàng. Nghĩa quân đã chiếm được tỉnh lị Hà Tĩnh và làm chủ được hầu hết các vùng của Nghệ Tĩnh, trừ thành Nghệ An.
Trên đà thắng lợi, Trần Tấn và Đặng Như Mai chủ trương phát triển sang các tỉnh lân cận, nhưng quân triều đình bám sát tấn công từ nhiều phía, lại thêm khẩu hiệu "sát Tả", không đoàn kết được nhân dân Lương Giáo, bị kẻ địch ra sức lợi dụng, gây chia rẽ và phá hoại, cuối cùng thế lực của nghĩa quân yếu dần.
Tháng 3-1874, Trần Tấn và Đặng Như Mai phải rút về vùng núi phía tây Nghệ Tĩnh tiếp tục kháng chiến cùng với các thủ lĩnh khác như Trần Quang Cán, Nguyễn Vĩnh Khánh, Trương Quang Thủ, Nguyễn Cảnh Sỹ, Nguyễn Huy Điển,...
Tháng 9-1874, Trần Tấn phải vượt biên rút về Cam Môn (nay thuộc tỉnh Khăm muộn của Lào), ít lâu sau thì bị ốm và mất ở đó. Con ông là Trần Hướng tiếp tục kháng chiến, nhưng sau bị bọn tổng lý xã Hữu Bằng (nay là xã Sơn Bằng) huyện Hương Sơn bắt nộp cho Pháp. Còn Đặng Như Mai lên chiếm Phủ Quỳ lập căn cứ, sau bị nội gián bắt giao cho triều đình. Cả Trần Hữu Hướng và Đặng Như Mai đều bị xử tử, chém bêu đầu, tại thành Vinh.
Cuộc khởi nghĩa do Trần Tấn đứng đầu như vậy đã tan rã vào cuối năm 1874.
Cuộc khởi nghĩa này đã gây tiếng vang vào thời kỳ đó, nhưng vì trải qua nhiều thăng trầm và biến cố của lịch sử, cùng với chủ trương đường lối không có gì mới mẻ nên ít được để ý phân tích vào đời sau. Vì vậy ngày nay ít được biết đến. Ngày nay tên của Trần Tấn và Đặng Như Mai được dùng để đặt tên cho một số con đường ở Tp Vinh, Tp Hồ Chí Minh và một số nơi khác.
Tại quê hương của Trần Tấn, thôn Trường Niên xã Thanh Chi, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An vẫn còn di tích của cuộc kháng chiến năm nào, đó là Đàn tế cờ trên rú Đài và nhà thờ Trần Tấn họ Trần Đức. Các di tích này đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa.
Trần Tấn khi đứng ra khởi nghĩa tuổi đã cao, theo như những người trong dòng họ Trần Đức thì lúc ấy ông đã trên 70, tóc đã bạc nhưng chí khí và sức khoẻ còn dồi dào, nên nhân dân xưng tụng ông là An Nam Đại Lão tướng quân.
Nhận định

Sử gia Trần Trọng Kim có lời nhận định về cuộc khởi nghĩa của Trần Tấn và Đặng Như Mai:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Tháng giêng năm Giáp Tuất (1874), là năm Tự Đức thứ 27, đất Nghệ An có hai người tú tài là Trần Tấn và Đặng như Mai hội tập cả các văn thân trong hạt, rồi làm một bài hịch gọi là "Bình Tây sát tả", đại lược nói rằng: "Triều đình dẫu hòa với Tây mặc lòng, sĩ phu nước Nam vẫn không chịu, vậy trước nhất xin giết hết giáo dân, rồi sau đánh đuổi người Tây cho hết, để giữ lại cái văn hóa của ta đã hơn 1000 năm nay, v.v..." Bọn Văn thân cả thảy độ non ba nghìn người, kéo đi đốt phá những làng có đạo. Nước ta mà không chịu khai hóa ra như các nước khác là cũng bởi bọn sĩ phu cứ giữ thói cũ, không chịu theo thời thế mà thay đổi. Nay sự suy nhược của mình đã sờ sờ ra đấy, thế mà vẫn cứ không chịu mở mắt ra mà nhìn, lại vì sự tức giận một lúc mà việc nông nổi càn rỡ, để cho thiệt hại thêm, như thế thì cái tội trạng của bọn sĩ phu đối với nước nhà chẳng to lắm ru!  | ” |
— Trần Trọng Kim
Diloma

| Diloma |
| --- | --- |
vỏ ốc Diloma subrostrata subrostrata

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
(không phân hạng): nhánh Vetigastropoda
Liên họ (superfamilia): Trochoidea
Họ (familia): Trochidae
Phân họ (subfamilia): Monodontinae
Chi (genus): Diloma Philippi, 1845
Loài điển hình
Turbo nigerrimus Gmelin, 1791
Các loài
 Xem trong bài.
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Anisodiloma Finlay, 1926   Cavodiloma Finlay, 1926   Fractarmilla Finlay, 1926   Melagraphia Gray, 1847   Neodiloma P. Fischer, 1885   Zediloma Finlay, 1926  
Diloma là một chi ốc biển kích thước trung bình-nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Trochidae, họ ốc đụn.
Phân bố

Chi này phân bố ở hải vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, bao gồm New Zealand, Nhật Bản, và các khu vực khác.
Các loài

Các loài trong chi Diloma gồm có:
Diloma aethiops Gmelin, 1791
Diloma arida (Finlay, 1927)
Diloma bicanaliculata (Dunker, 1844)
Diloma bicanaliculata lenior (Finlay, 1927)
Diloma coracina (Philippi, 1851)
Diloma durvillaea Spencer, Marshall & Waters, 2009
Diloma nana Gould, 1861
Diloma nigerrima (Gmelin, 1791)
Diloma piperinus (Philippi, 1849-a)
Diloma radula (Philippi, 1849-a)
Diloma suavis (Philippi, 1849 năm 1849-50)
Diloma subrostrata (Gray in Yate, 1835)
Diloma subrostrata novaezelandiae (Anton, 1839)
Diloma zelandica (Quoy & Gaimard, 1834)
.
Chú thích

↑  Philippi R. A. (1845). Abb. u. Beschr. Conch. 1(8): 188.
↑  Bouchet, P. (2010). Diloma Philippi, 1845. Truy cập through: World Register of Marine Species at http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=391149 on 2011-07-02
↑  Diloma (TSN 331141) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
↑  Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1
↑  Spencer H. G., Marshall B. A. & Waters J. M. (2009). "Systematics and phylogeny of a new cryptic species của Diloma Philippi (Mollusca: Gastropoda: Trochidae) from a novel habitat, the bull kelp holdfast communities of miền nam New Zealand". Invertebrate Systematics 23: 19-25. doi:10.1071/IS08030. PDF.