Cơ cấu tổ chức Không lực Hải quân Đế quốc Nhật
Tổ chức hành chính > Hệ thống Kōkūtai

Xem thêm: Kōkūtai
Kōkūtai (航空隊, Kōkūtai? Hàng không đội) tương đương với một Liên đoàn bay Mỹ/Đức/Pháp hay Trung đoàn không quân Việt Nam. Một kōkūtai theo nghĩa rộng nhất bao gồm một phi đội và đơn vị đồn chú của phi đội đó ví dụ như sân bay hay tàu sân bay. Một kōkūtai có thể có từ 18 tới 27 máy bay và lấy tên của đơn vị đồn trú nơi họ được thành lập. Nó có thể bao gồm một loại máy bay hay sử dụng kết hợp nhiều loại máy bay. Đối với các kōkūtai trên đất liền, chúng thường mang nhiều máy bay hơn từ 24 đến hơn 100 máy bay. Đa số các kōkūtai trên đất liền chỉ sử dụng một loại máy bay và nằm dưới quyền chỉ huy của Vùng hải quân (chinjufu) mà đơn vị đồn trú gốc của họ nằm trong. Các kōkūtai này sau đó được chỉ định tên bằng số hay căng cứ đóng quân. Đầu cuộc chiến tranh Thái Bình Dương, Hải quân Nhật có hơn 90 kōkūtai.
Theo hệ thống Kōkūtai trên đất liền được thiết lập vào năm 1916, căn cứ không quân và Kōkūtai sẽ được thành lập theo nhu cầu chiến lược tại một cảng hải quân (gunkō) hay cảng chiến lược (yōkō). Tên của chúng được lấy từ các nơi này và chúng nằm dưới sự chỉ huy của các cảng đó. Các Kōkūtai và căn cứ nằm ngoài các cảng đó được đặc dưới sự chỉ huy của Vùng hải quân gần nhất. Từ lúc thành lập đơn vị không quân trên cạn đầu tiên của Hải quân Nhật tại Yokosuka cho tới kết thúc cuộc chiến tranh Thái Bình Dương, cụm từ Kōkūtai dùng để chỉ cả căn cứ hoạt động và đơn vị không quân đang đồn trú tại đó. Đơn vị bay (Hikōkitai or hikōtai) vận hành máy bay còn các nhân sự còn lại vận hành và bảo trì cơ sở vật chất tại căn cứ. Giống như việc đội bay của một tàu sân bay được coi như là một phần cốt lõi của tàu, các Kōkūtai được coi như là thuộc đội hình của căn cứ nơi họ được đồn trú.
Năm 1919, Hải quân Nhật đưa ra các quy định mới nói rằng trong thời gian chiến tranh, khẩn cấp hay diễn tập có thể thành lập các Tōkusetsu Kōkūtai (Không đoàn đặc biệt) và được đặc tên số hay địa danh. Chúng có thể là không quân tàu sân bay hay trên đất liền nhưng đa số là không quân trên cạn và được đặc tên số. Trong hầu hết các trường hợp, các đơn vị này được tách từ các Kōkūtai có sẵn. Đơn vị đầu tiên của cơ chế này là Kōkūtai số 11, được thành lập ngắn hạn vào năm 1936. Mặc dù quy định này được áp dụng vào năm 1916 và 1919, nhưng phải đến những năm 1930 thì mới có các quy định và hướng dẫn cụ thể về cơ cấu tổ chức nội bộ, vị trí, chức năng và chế độ huấn luyện của của các Kōkūtai này. Các quy định và hướng dẫn này tiếp tục được sửa đổi cho đến hết Thế chiến.
Vào tháng 11 năm 1936, Hải quân Nhật sắp xếp thành lập các Tōkusetsu rengō kōkūtai (Không đoàn liên kết đặc biệt), bao gồm ít nhất hai Kōkūtai. Các Kōkūtai kết hợp này được hình thành nhằm tăng cường không lực của một đơn vị chỉ huy. Kōkūtai kết hợp thứ nhất và thứ hai được hình thành vào tháng 7 năm 1937 vào thời kì đầu của cuộc Chiến tranh Trung-Nhật và là lực lượng cốt lõi của các chiến dịch trên không của Hải quân trong những năm đầu của cuộc chiến. Các Jōsetsu rengō kōkutai (Không đoàn liên kết thường trực), phiên bản cố định của Kōkūtai kết hợp, bắt đầu được thành lập vào tháng 12 năm 1938. Cho đến hết những năm 1930, đa số các Kōkūtai mang máy bay hỗn tạp với chủ đạo là thủy phi cơ nhưng sau này dùng càng nhiều các máy bay chiến đấu, máy bay ném ngư lôi, máy bay ném bom bổ nhào trên tàu sân và máy bay ném bom hai động cơ đặt trên đất liền. Tuy nhiên, đến năm 1941 các Kōkūtai trên cạn của Hải quân Nhật gần như hoàn toàn chỉ sử dụng một loại máy bay duy nhất ngoại trừ, Kōkūtai Chitose đóng ở Micronesia thì sử dụng kết hợp máy bay ném bom hạng trung và máy bay chiến đấu. Vào ngày 1 tháng 11 năm 1942, tất cả các Kōkūtai trên cạn với tên địa điểm đã được chỉ định lại bằng tên số.
Trong suốt Thế chiến, cấu trúc này thiếu linh hoạt và cản trở các chiến dịch tiền tuyến, do đó, vào tháng 3 năm 1944, các lực lượng không quân trên bộ của Hải quân Nhật đã được tái cơ cấu, và một số hikōtai đã được chỉ định số độc lập và nhận dạng riêng của họ bên ngoài Kōkūtai chỉ huy của họ.