stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quincy Jones

| Quincy Jones |
| --- | --- |
Jones vào năm 1980
Sinh: Quincy Delight Jones Jr. (1933-03-14)14 tháng 3, 1933 Chicago, Illinois, Hoa Kỳ
Mất: 3 tháng 11, 2024(2024-11-03) (91 tuổi) Los Angeles, California, Hoa Kỳ
Nghề nghiệp: Nhà sản xuất nhạc nhà chỉ huy dàn nhạc nhà biên khúc giám đốc thu âm người viết bài hát
Năm hoạt động: 1951–2024
Phối ngẫu:  Jeri Caldwell (cưới 1957⁠–⁠ld.1966)  Ulla Andersson (cưới 1967⁠–⁠ld.1974)  Peggy Lipton (cưới 1974⁠–⁠ld.1990) 
Bạn đời: Nastassja Kinski (1992–1995)
Con cái: 7, bao gồm Quincy III, Kidada, Rashida, và Kenya
Người thân: Richard A. Jones
Giải thưởng: Danh sách
Sự nghiệp âm nhạc

Thể loại: Rhythm and blues soul funk big band swing bossa nova jazz hip hop rock and roll disco
Nhạc cụ: Trumpet keyboards
Hãng đĩa: Warner Bros. Columbia Mercury A&M Qwest Epic ABC Interscope
 
Quincy Delight Jones Jr. (14 tháng 3 năm 1933 – 3 tháng 11 năm 2024) là nhà sản xuất thu âm, nhà soạn nhạc, và nghệ sĩ trumpet Mỹ. Ông hoạt động 6 thập kỷ trong nền công nghiệp giải trí và là một trong những người nhận nhiều đề cử Giải Grammy nhất (80 lần) với 28 lần đoạt giải, bao gồm Giải Grammy Huyền thoại vào năm 1991.
Chú thích

↑  Beaumont-Thomas, Ben (4 tháng 11 năm 2024). “Quincy Jones, producer and entertainment powerhouse, dies aged 91”. The Guardian. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2024.
Thông Giác Thủy Nguyệt

| Thông Giác Thủy Nguyệt 通覺水月 |
| --- | --- |
Tên khai sinh: họ Đặng
Hoạt động tôn giáo
Tôn giáo: Phật giáo
Trường phái: Đại thừa
Tông phái: Thiền tông
Lưu phái: Tào Động tông
Sư phụ: Nhất Cú Trí Giáo
Đệ tử: Chân Dung Tông Diễn
Xuất gia: 1657 Chùa xã Hổ Đợi, huyện Thụy Anh, tỉnh Thái Bình
Thụ giới: Tỳ khưu 1667 Nhân Vương Hộ Quốc Thiền Tự, núi Phượng Hoàng, Hồ Châu, Trung Quốc
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: họ Đặng
Ngày sinh: 1637
Nơi sinh: Thôn Thanh Triều, xã Tân Lễ, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình
 
Mất: 
Thụy hiệu: Đạo Nam Quốc Sư Bồ Tát
Ngày mất: 6 tháng 3, 1704
Nơi mất: Núi Nhẫm Dương, Hải Dương
 
Quốc gia: Việt Nam
 Cổng thông tin Phật giáo
x • t • 
Thông Giác Thủy Nguyệt (zh. 通覺水月, năm 1637 – ngày 6 tháng 3 năm 1704), còn có hiệu là Đạo Nam Quốc sư, là Thiền sư Việt Nam thời Lê Trung Hưng, thuộc đời thứ 31 tông Tào Động và là sơ tổ của Tào Động tông tại miền Bắc Việt Nam. Sư từng có thời gian tham học với Thiền sư Nhất Cú Trí Giáo ở vùng Hồ Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc và được vị này ấn khả, kế thừa dòng pháp. Sau khi về nước, sư nỗ lực hoằng dương Phật pháp và có môn đệ xuất chúng là Thiền sư Chân Dung Tông Diễn.
Tiểu sử

Sư họ Đặng, sinh năm Đinh Sửu (1637), quê ở Thanh Tríều, huyện Ngự Thiên, phủ Tiên Hưng, đạo Sơn Nam (nay là thôn Thanh Tríều, xã Tân Lễ, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình). Lớn lên, sư theo học Nho giáo. Đến 18 tuổi, sư thi đậu Cống cử tứ trường và được chọn làm quan.
Hoằng pháp

Sư cùng thị giả trở về nước, đi bộ 5 tháng mới đến địa phận tỉnh Cao Bằng và thăm lại mộ người thị giả xưa. Sư tụng kinh siêu độ 3 ngày thì trên mộ mọc lên một đóa hoa sen. Dân chúng thấy kỳ lạ nên đua nhau đến xem. Kể từ đó, tông Tào Động ở phương Nam được thịnh hành, có người vì kính đức hạnh cúa sư mà cúng dường, hay xin được quy y, thọ giới, theo sư tu tập.
Từ Cao Bằng, trải qua gần 1 tháng sư mới về đến Côn Sơn - di tích cũ của Thiền sư Huyền Quang. Thấy cảnh vật trang nghiêm đẹp đẽ, sư làm bài kệ:
Kế đến, sư đi thăm các ngôi chùa cổ, chiêm bái các chốn tùng lâm. Có khi sư lên núi Yên Tử tọa Thiền, hoặc đến chùa Quỳnh Lâm giảng giới luật. Sư đến Đông Sơn (Non Đông), huyện Đông Tríều, tỉnh Quảng Ninh thì thấy đã có vị cao tăng trụ trì ở trên núi Thượng Long từ trước nên sư đến trụ trì và giáo hóa tại chùa Hạ Long. Sư ở chùa Hạ Long xiển dương tông phong Tào Động và thu hút người đến tham học rất đông đúc.
Một hôm, sư ngồi tựa ghế chợt thấy một con chim xanh bay tới, liền đốn ngộ tự ngâm kệ rằng:
Ngâm xong, hôm sau sư lên chùa Thượng Long chơi và nói với vị cao tăng trên ấy rằng: "Anh em ta tuổi tác đã cao, ngày tháng kéo dài, nay là lúc phải thanh nhàn, muốn cùng nhau lên núi nhập Niết Bàn." Vị ấy đáp: "Thanh Huynh! Hương đạo quả đã chín, xin hãy về nghỉ ngơi trước, tôi vẫn còn duyên ứng thế độ sinh, ngày sau viên mãn, sẽ theo về cũng chưa muộn." Hôm đó, sư về chùa Hạ Long gọi đệ tử nối pháp là Tông Diễn đến nói kệ phó chúc:
| --- | --- |
Thủy xuất đoan do tẩy thế trần Trần thanh thủy phục nhập nguyên chân Dữ quân nhất bát cam lộ thủy Bái tác ân ba độ vạn dân.: Nước cốt tuôn ra rửa bụi trần Sạch rồi nước lại trở về chân Cho ngươi bát nước cam lộ quý Ân tưới chan hoà độ vạn dân.
Và bài kệ:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| 山織錦水畫圖 玉泉涌出白酡酥 岸上黃花鶯弄語 波中碧水鰈群呼 月白堂堂魚父醉 日紅耿耿繭婆晡 | Sơn chức cẩm thủy hoạ đồ Ngọc tuyền dũng xuất bạch đà tô Ngạn thượng hoàng hoa oanh lộng ngữ Ba trung bích thủy điệp quần hô Nguyệt bạch đường đường ngư phủ tuý Nhật hồng cảnh cảnh kiển bà bô. | Núi dệt gấm, nước vẽ hình Suối ngọc chảy, tuôn rượi đà tô Bờ cúc nở hoa hoàng oanh hót Nước trong sóng biếc cá điệp nhào Trăng sáng rỡ ràng ông chài ngủ Trời soi rừng rực kén nằm nhô. |
Sau đó, sư cáo biệt đại chúng, nói rằng: "Ta nay lên chơi núi Nhẫm bảy ngày nếu như không trở về, thì các ngươi tìm chổ nào có mùi thơm, thì ta ở chổ đó." Chúng bùi ngùi rơi lệ nhưng không ai dám đi theo. Sau đó 7 ngày, môn đệ lên núi thấy mùi hương ngào ngạt rất lạ. Họ đi đến một hang động đá ở núi Nhẫm Dương (tỉnh Hải Dương) thì thấy sư ngồi trang nghiêm kiết già trên một tảng đá đã thị tịch từ khi nào, thân thể vẫn mềm mại như lúc sống.
Bấy giờ là ngày 6 tháng 3 năm Giáp Thìn, niên hiệu Chính Hòa thứ hai mươi, đời vua Lê Hi Tông (1704), sư thọ 68 tuổi. Tứ chúng thỉnh nhục thân sư về hỏa táng chia xá lợi xây tháp thờ hai nơi, một tháp ở đầu núi Hạ Long, một tháp ở trước hang núi Nhẫm Dương. Vua Lê Hi Tông ban thụy hiệu là Đạo Nam Quốc Sư Bồ Tát. Hành trạng về cuộc đời của sư được ghi lại trong Tào Động Tông Nam Truyền Tổ Sư Ngữ Lục  và Tào Động Hồng Phúc Phổ Hệ.
Nguồn tham khảo và chú thích

↑  Thích Tiến Đạt biên dịch (2015). Tào Động Tông Nam Truyền Tổ Sư Ngữ Lục. Nxb Hồng Đức. tr. 9.
1 2 3 4  “Thiền Sư THỦY NGUYỆT hiệu THÔNG GIÁC”. thuongchieu.net. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2023.
1 2 3 4  Thích Tiến Đạt biên dịch (2015). Tào Động Tông Nam Truyền Tổ Sư Ngữ Lục. Nxb Hồng Đức. tr. 10–14.
↑  Phương trượng là am thất nơi ở của vị trụ trì chùa.
1 2 3 4  “Thông Giác Thuỷ Nguyệt”. phatgiao.org.vn. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2023.
↑  Thích Thiện Phước biên dịch (2015). Thiền Uyển Kế Đăng Lục. Nxb Hồng Đức. tr. 294, 295.
↑  Động tông là gọi tắt của Tào Động tông.
↑  Thích Tiến Đạt biên dịch (2015). Tào Động Tông Nam Truyền Tổ Sư Ngữ Lục. Nxb Hồng Đức. tr. 17–21.
↑  Thích Tiến Đạt biên dịch (2015). Tào Động Tông Nam Truyền Tổ Sư Ngữ Lục. Nxb Hồng Đức. tr. 23.
1 2 3  Thích Tiến Đạt biên dịch (2015). Tào Động Tông Nam Truyền Tổ Sư Ngữ Lục. Nxb Hồng Đức. tr. 24–27.
Cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi

Cuộc nổi dậy của Lê Văn Khôi, hay còn được gọi là: cuộc binh biến của Lê Văn Khôi, khởi nghĩa của Lê Văn Khôi, sự biến thành Phiên An, là một cuộc nổi dậy chống lại triều đình xảy ra vào thời vua Minh Mạng. Sự kiện này diễn ra từ năm 1833 đến năm 1835 ở các tỉnh miền Nam Việt Nam, lãnh đạo của cuộc nổi dậy này là Lê Văn Khôi, con nuôi của Lê Văn Duyệt.
Nguyên nhân

Bài chi tiết: Lê Văn Duyệt
Vua Minh Mạng và tả quân Lê Văn Duyệt vốn có nhiều hiềm khích và tư thù. Minh Mạng tuy ghét nhưng không dám làm gì Lê Văn Duyệt vì công lao và uy quyền quá lớn của ông với triều đình.
Năm 1832, ngay sau khi Lê Văn Duyệt mất, vua Minh Mạng bèn tìm cách giành lại quyền lực của mình ở thành Gia Định. Vua bãi bỏ chế độ tổng trấn, tất cả đổi là tỉnh, trực thuộc vào triều đình Huế, cắt đặt quan lại vào thay. Trong những quan lại ấy có Nguyễn Văn Quế làm tổng đốc, Bạch Xuân Nguyên làm bố chính, Nguyễn Chương Đạt làm án sát.
Theo sách Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim, thì: vốn là người tham lam, tàn ác; nên khi đến làm bố chính ở Phiên An, Bạch Xuân Nguyên nói rằng phụng mật chỉ truy xét việc riêng của Lê Văn Duyệt, rồi đòi hỏi chứng cớ, trị tội bọn tôi tớ của ông Duyệt ngày trước.
Trước khi đi, Bạch Xuân Nguyên đã được Minh Mạng bí mật dặn dò về việc dựng nên một bản án chống lại Lê Văn Duyệt. Ngay khi tới nơi, Bạch Xuân Nguyên làm một báo cáo dày nhiều tập trong đó lên danh sách, tìm bằng chứng, rồi buộc Lê Văn Duyệt nhiều tội trong đó có các tội tham nhũng, lạm dụng quyền lực, đơn cử như việc Lê Văn Duyệt mở rộng thành Bát Quái, đóng thêm tàu được xem là một bằng chứng xác đáng về tội ác chống triều đình của Lê Văn Duyệt, nhưng vì ông đã chết nên cho người đánh mộ 100 roi Đồng thời nhiều thuộc hạ của Lê Văn Duyệt cũng bị bắt, và 16 người nhà của Lê Văn Duyệt bị giết chết.
Những hành động này đã thúc đẩy các thuộc hạ của Lê Văn Duyệt, trong đó có con nuôi ông là Lê Văn Khôi, lo sợ cho số phận của mình, nên họ dấy binh nổi dậy dưới sự lãnh đạo của Lê Văn Khôi.
Diễn biến > Nổi dậy

Nguyên trước Lê Văn Khôi có tên là Nguyễn Hữu Khôi, người ở Cao Bằng, do khởi binh làm loạn, bị quân triều đình đuổi đánh, mới chạy vào Thanh Hóa, gặp Lê Văn Duyệt làm kinh lược ở đấy, bèn xin ra thú. Lê Văn Duyệt tin dùng cho làm con nuôi, đổi tên họ là Lê Văn Khôi, rồi đem về Gia Định cất nhắc cho làm đến chức phó vệ úy. Theo Quốc triều chính biên toát yếu, khi nổi dậy, Lê Văn Khôi giữ chức Tả quân Minh nghĩa Vệ úy.
Khi Bạch Xuân Nguyên tuyên bố phụng mật chỉ trị tội các thủ hạ của Lê Văn Duyệt, Lê Văn Khôi bị bắt giam. Ông bèn mưu với mấy người cùng cánh khởi binh chống triều đình.
Lê Văn Khôi ngầm liên hệ được với binh lính bên ngoài, vào đêm 18 tháng 5 năm Quý Tỵ (tức 5 tháng 7 năm 1833), ông cùng 27 lính hồi lương đồng mưu đột nhập dinh giết cả nhà Bạch Xuân Nguyên và thuộc hạ Nguyễn Trương Hiệu, người trực tiếp lo vụ án Lê Văn Duyệt, cùng thủ hạ. Lúc đó ở Gia Định lại có những người có tội ở Bắc Kỳ đem đày vào, hoặc cho làm ăn với dân sự, hoặc bắt làm lính gọi là hồi lương; những lính ấy đều theo Lê Văn Khôi nổi dậy.
Quân Lê Văn Khôi chiếm được Thành Bát Quái. Họ tổ chức một lễ thắp đuốc tại mộ Lê Văn Duyệt và tại đây, Lê Văn Khôi tuyên bố bất phục triều đình, ủng hộ An Hòa, con trai của Nguyễn Phúc Cảnh (hoàng tử Cảnh). Tối cùng ngày, quân nổi dậy giết vị quan tổng đốc An-Biên mới nhận chức của triều đình là Nguyễn Văn Quế, người chịu trách nhiệm việc xây dựng lại quyền lực của triều đình trung ương ở vùng Gia Định, khi ông đang mang quân đến cứu Bạch Xuân Nguyên. Án sát Phiên An là Nguyễn Chương Đạt sợ hãi mở cửa thành, đang đêm chạy trốn. Nhân đó, quân nổi dậy phá ngục thả lính hồi lương để gia tăng lực lượng.
Sách Đại Nam chính biên liệt truyện của nhà Nguyễn chép sự việc này hơi khác. Theo đó, khi Lê Văn Khôi cùng 60 người đến đánh Bạch Xuân Nguyên và Nguyễn Văn Quế. Xuân Nguyên thấy động lẻn trốn thoát, còn Quế cùng vài thủ hạ chống cự bị giết chết. Sau đó Lê Văn Khôi đuổi theo bắt được Bạch Xuân Nguyên, mang về nhà Lê Văn Duyệt để tế Duyệt. Sau đó Lê Văn Khôi mới giết nốt Xuân Nguyên. Thành Gia Định thất thủ vào tay quân nổi dậy.
Quân triều đình thuộc các tỉnh còn lại trong Nam Kỳ Lục tỉnh chậm trễ ứng cứu khi thành Gia Định thất thủ. Theo Doãn Uẩn, án sát Vĩnh Long mới nhậm chức, thì đến ngày 27 tháng 5 năm Quý tỵ (14/7/1833), tổng đốc Long Tường là Lê Phúc Bảo mới dẫn quân cứu viện từ bản doanh là thành Vĩnh Long tiến đánh Gia Định, nhưng đến tỉnh Định Tường thì đóng quân lại không tiến. Tổng đốc An Hà Lê Đại Cương trước đó từ An Giang thân cầm đại binh đi cứu viện, khi đến Định Tường cũng dừng quân không tiến.
Tới tháng 7 năm đó, cả Văn Quế và Xuân Nguyên đều bị triều đình truy đoạt chức tổng đốc An Biên và Bố chính Phiên An.
Diễn biến > Thất thế

Vua Minh Mạng liền cử Tống Phúc Lương, Nguyễn Xuân, Phan Văn Thúy, Trương Minh Giảng và Trần Văn Năng đem thủy bộ binh tượng vào đánh Khôi.
Ngay trong tháng 8 năm 1833, quân triều đình đã phản công và bắt đầu lấy lại các tỉnh Nam Bộ. Tướng Ngô Bá Toán chuộc tội, lấy lại được Định Tường, được phong chức Bố Chính Sứ.
Ngày 17 tháng 7 âm lịch (31/8/1833), Án sát Vĩnh Long là Doãn Uẩn chiếm lại được thành Vĩnh Long. Sau đó Án sát An Giang là Bùi Văn Lý cũng chiếm lại An Giang và Hà Tiên. Trương Minh Giảng và Hoàng Đăng Thuận lấy lại được Biên Hòa.
Địa chủ, phú hào các nơi dao động, không dám ủng hộ Lê Văn Khôi nữa. Tiếp đó, một tướng giỏi của ông là Thái Công Triều cũng đầu hàng triều đình, khiến lực lượng nổi dậy suy yếu nhanh chóng.. Triều mang quân về đánh Khôi ở Gia Định.
Sau chiến tranh

Sáu người bị kết tội "chủ mưu" bị đóng cũi giải về Huế và nhận lãnh án lăng trì, trong đó có con trai của Lê Văn Khôi mới 8 tuổi, một linh mục người Pháp là Marchand, một người Hoa là Mạch Tấn Giai
Theo GS. Nguyễn Phan Quang thì các "tội nhân" đó là: Nguyễn Văn Cù (con Khôi), giáo sĩ Joseph Marchand (Cố Du), Mạch Tấn Giai (gốc người Triều Châu), Nguyễn Văn Hoành, Nguyễn Văn Trắm, Nguyễn Văn Bột..
Sau khi dẹp xong cuộc nổi dậy, triều thần Phan Bá Đạt dâng sớ xin kể tội Lê Văn Duyệt, vua Minh Mạng đồng ý và nhóm nội các là Hà Quyền, Nguyễn Tri Phương và Hoàng Quýnh ra án nghị Lê Văn Duyệt có bảy tội phải chém, hai tội phải thắt cổ, một tội phải sung quân, nhưng vì ông đã chết nên chỉ cho người tước sắc phong, phá và xiềng xích mồ mả. Mãi cho tới đời vua Thiệu Trị án mới được dỡ bỏ.
Cuộc nổi dậy này đã khiến vua Minh Mạng phá hủy tòa thành kiên cố cũ là Thành Bát Quái và cho xây tòa thành nhỏ hơn, ít kiên cố hơn là Thành Gia Định (hay Phượng Thành, Phụng Thành).
Xem thêm Lăng Ông Bà Chiểu
Nhận xét

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Cuộc nổi dậy của Lê Văn Khôi là cuộc nổi dậy không thành công to lớn nhất của Nam Kỳ. Nó quy tụ được nhiều thành phần của Sài Gòn đương thời. Họ bất mãn với sự thay đổi chính sách thống trị của Minh Mạng ngay sau khi Lê Văn Duyệt chết. Họ cùng bị bách hại, kết tội, bóc lột bởi nhóm quan lại mới đến. Nhưng họ chỉ biết kết hợp chống đối, mà thiếu hẳn một đường lối để tạo thành một sức mạnh gắn bó, cuốn hút được những người còn ở xa. Chỉ trong việc Lê Văn Khôi tức tốc cầu viện quân Xiêm đã đủ cho nhân dân lục tỉnh phản đối rồi, nên suốt thời gian bị bao vây, không có một cuộc nổi dậy nào của dân ở các tỉnh, nhằm chia sẻ lực lượng quân triều. Điều đó đã nói lên mức độ bị cô lập của một cuộc binh biến... | ” |
— Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Phe Khôi nổi lên, chủ yếu là với lực lượng quân đội địa phương, chống lại triều đình Minh Mạng, đó là một biểu hiện của mâu thuẫn giữa các cánh phong kiến. Khôi dùng hàng ngũ cố đạo người Pháp và những tay phiêu lưu người Tàu. Khôi lại cầu viện quân Xiêm...Ý định của Khôi là cát cứ ở phương nam. Cho nên, dù ban đầu, cuộc khởi binh của Khôi có trùng hợp với một số cuộc khởi nghĩa nông dân trên cả nước Việt Nam, nó không tránh khỏi sớm mất đà, rốt cùng chỉ có thể dựa vào hào sâu, tường cao, lương thực đủ, súng đạn nhiều. Khôi chống cự với quân triều được gần ba năm. Trong ba năm đó, nhân dân Gia Định–Sài Gòn vì chiến tranh mà thêm đồ thán. Hai bên đánh qua đánh lại, phố phường tan tác, thôn xóm tiêu điều. Cuối cùng quân Minh Mạng toàn thắng... | ” |
— Giáo sư Trần Văn Giàu
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Chúng ta không nên xếp sự biến Lê Văn Khôi vào phạm trù nông dân khởi nghĩa bởi vì động cơ bao trùm sự biến là mâu thuẫn nội bộ giai cấp thống trị, thậm chí, mang dấu vết thanh toán tư thù và chừng mực nào đó - cũng như Nông Văn Vân và Lê Văn Phụng ở Bắc Bộ - có bàn tay các cố đạo ngoại quốc nhúng vào, nhưng nó vẫn báo hiệu chấm dứt thời kỳ dân đất Đồng Nai cảm tình với nhà Nguyễn và nhà Nguyễn nương tay với dân Đồng Nai... | ” |
— Nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Cuộc binh biến này, thực chất chỉ là một cuộc đảo chính quân sự của một tầng lớp thống trị địa phương, nhằm chống lại nhà nước phong kiến trung ương, chứ không phải là cuộc khởi nghĩa của nhân dân, mặc dù nó đã lôi cuốn được nhiều thành phần, như: giáo dân Thiên chúa, một số Hoa kiều, một số dân tộc ít người vùng Tây Ninh, binh lính quê ở miền Bắc, miền Trung, một số địa chủ, dòng dõi công thần và một số quan lại dưới quyền Lê Văn Duyệt... Nhưng cuộc binh biến chưa có biểu hiện nào cho thấy nó đã nổ ra vì nguyện vọng và vì lợi ích của đông đảo các tầng lớp nhân dân... | ” |
— Trong sách Sài Gòn - TP. HCM
Và hiện nay các sử gia vẫn còn tranh cãi về nguyên nhân chính của cuộc khởi nghĩa này là do việc triều đình làm nhục Lê Văn Duyệt hay tình trạng quan chức địa phương mất quyền lực...
Chú thích

1 2  Nguyễn Phan Quang, Việt Nam thế kỷ 19, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 2002, tr. 229-256.
1 2 3 4 5 6 7 8  “Mộ tả quân Lê Văn Duyệt hiện ở đâu?”. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2008.
1 2 3 4 5 6 7 8  Trần Trọng Kim. Việt Nam Sử Lược, Cận kim thời đại – Nhà Nguyễn. Chương III. Thánh Tổ (Phần 2) Lưu trữ 2007-12-06 tại Wayback Machine.
1 2 3  Choi, tr. 87.
1 2 3  Chapuis, tr. 191.
↑  McLeod, tr. 29
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  McLeod, tr. 30.
1 2 3 4  Buttinger, pp. 322–324.
↑  Người phạm tội phải đi đầy khỏi quê quán làm lính.
1 2 3  Bi kịch của tả quân Lê Văn Duyệt triều Nguyễn Lưu trữ 2008-04-15 tại Wayback Machine.
↑  Cao Xuân Dục (chủ biên), Đại Nam chính biên liệt truyện, Nhà xuất bản. Văn học, 2004, tr 1017-1018.
↑  Quốc triều chính biên toát yếu, tr 213.
↑  Sách Đại Nam chính biên liệt truyện (tr. 1018) không ghi ông Đà mà ghi là Nguyễn Văn Trắm.
↑  McLeod, p. 14.
↑  McLeod, p. 31.
↑  Nguyễn Q. Thắng (Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam), ghi là Lê Văn Câu, Sách Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh do TS. Quách Thu Nguyệt chủ biên, ghi Lê Văn Cú. Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, ghi 7 tuổi.
↑  Theo Khâm định tiễu bình Nam Kỳ nghịch phỉ, phương lược chính biên quyển 47 tờ 14 là Lưu Hàng Tín, mà Thực lục kiêng húy nên bỏ chữ Hàng
↑  Các sách ghi số người bị giết không thống nhất: 1.831 người (Trần Trọng Kim-Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế), 1.737 người (nhóm tác giả Hỏi đáp lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản. Trẻ, 2007), 1.284 người (Nguyễn Phan Quang căn cứ vào những bản mật tấu)...Phía quân triều bị thương bị giết khoảng 700 (Đại Nam chính biên liệt truyện). Theo Địa chí văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh (phần lịch sử) thì Mả Ngụy ở gần Mô súng, khoảng gần Ngã Sáu Công trường Dân chủ (Trần Văn Giàu, Trần Bạch Đằng, Nguyễn Công Bình cùng chủ biên, xuất bản năm 1987). Xem thêm bài viết về đồng Mả Ngụy:  và  Lưu trữ 2008-05-18 tại Wayback Machine
↑  Theo A. Schneiner - Revue Indochinoise - (số 7 - 8 năm 1915, dẫn lại từ Việt Nam sử lược của Trần trọng Kim.
↑  Nguyễn Phan Quang, Lịch sử Việt Nam (1427-1858, quyển 2, tập 2). Nhà xuất bản Giáo dục, 1977, tr. 179. Thế nhưng, sách Đại Nam chính biên liệt truyện (Nhà xuất bản. Văn Học, 2004, tr. 1038) lại ghi 6 người ấy là: nghịch Trắm (Nguyễn Văn Trắm), nghịch Minh (Lê Bá Minh), nghịch Dự (Đỗ Văn Dự), nghịch Tín (Lưu Tín), nghịch Do (chắc là Du, tức giáo sĩ Marchand), nghịch Viên (chưa tra được).
↑  Địa danh Sài Gòn - TP.HCM qua các thời kỳ Lưu trữ 2008-09-29 tại Wayback Machine của tác giả Vân Trinh
↑  Mantienne, p. 526.
↑  Nguyen, p. 178.
↑  Marr, p. 27.
1 2 3  Địa chí văn hóa TP. HCM, phần lịch sử, Nhà xuất bản. TP. HCM, 1987, tr. 211, tr. 243 và 432.
↑  Theo Sài Gòn - TP. HCM do TS. Quách Thu Nguyệt chủ biên (Nhà xuất bản Trẻ, 2006, tr. 100)
Cremastus cochise

| Cremastus cochise> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Cremastus
Loài (species): C. cochise
Danh pháp hai phần
Cremastus cochise Dasch, 1979 
Cremastus cochise là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Tricypha proxima

| Tricypha proxima> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Tricypha
Loài (species): T. proxima
Danh pháp hai phần
Tricypha proxima
Tricypha proxima là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Lasioglossum coeruleum

| Lasioglossum coeruleum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Halictidae
Phân họ (subfamilia): Halictinae
Tông (tribus): Halictini
Chi (genus): Lasioglossum
Loài (species): L. coeruleum
Danh pháp hai phần
Lasioglossum coeruleum Robertson, 1893 
Lasioglossum coeruleum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1893.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Sân bay quốc tế Tbilisi

| Sân bay quốc tế Tbilisi თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი |
| --- | --- | --- | --- |
[[Hình:|giữa|200px]]  
IATA: TBS - ICAO: UGTB
Tóm tắt
| Kiểu sân bay | Kiểu sân bay | công | công |
| Phục vụ | Phục vụ | Tbilisi | Tbilisi |
| Độ cao AMSL | Độ cao AMSL | 1.624 ft (495 m) | 1.624 ft (495 m) |
| Tọa độ | Tọa độ | 41°40′9″B 44°57′17″Đ﻿ / ﻿41,66917°B 44,95472°Đ﻿ / 41.66917; 44.95472 | 41°40′9″B 44°57′17″Đ﻿ / ﻿41,66917°B 44,95472°Đ﻿ / 41.66917; 44.95472 |
Đường băng
| Hướng | Chiều dài | Chiều dài | Bề mặt |
| Hướng | ft | m | Bề mặt |
| 13R/31L | 9.843 | 3.000 | bê tông |
| 13L/31R | 8.202 | 2.500 | Asphalt |
Sân bay quốc tế Tbilisi (tiếng Gruzia: თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი) (IATA: TBS, ICAO: UGTB) là sân bay quốc tế chính ở Gruzia, gần thủ đô Tbilisi.
Tháng 2 năm 2007, việc xây dựng lại đã hoàn tất. Dự án này bao gồm xây một nhà ga mới, bãi đỗ xe, nâng cấp bãi đỗ máy bay, đường lăn, đường cất hạ cánh và các thiết bị mặt đất. Một tuyến đường ray nối sân bay này với thành phố cũng được xây dựng với nhà ga đường sắt nằm đối diện với sân bay này. Đại lộ
George W. Bush nối sân bay này với trung tâm Tbilisi.
Tổng chi phí thực hiện dự án là 90 triệu dollar Mỹ. Năng lực phục vụ của sân bay này là 2,8 triệu lượt khách mỗi năm..
Năm 2007, số lượt khách tăn 8,5% và số lượt chuyến tăng 18,7%..
Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Aeroflot (Moscow-Sheremetyevo)
Aerosvit (Kyiv-Boryspil)
AirBaltic (Riga)
Arkia Israel Airlines (Tel Aviv)
Austrian Airlines (Vienna)
Azerbaijan Airlines (Baku)
Belavia (Minsk)
bmi (London-Heathrow)
Czech Airlines (Prague)
DonbassAero (Donetsk)
Dniproavia (Dnipro)
FlyLal (Vilnius)
Georgian Airways (Amsterdam, Athens, Baku, Batumi, Dubai, Frankfurt, Kyiv-Boryspil, Minsk, Moscow-Domodedovo, Paris-Charles de Gaulle, Tel Aviv, Vienna)
Georgian National Airlines (Almaty, Dnipro, Kyiv-Boryspil, Kyiv-Zhuliany, Odessa)
LOT Polish Airlines (Warsaw)
Lufthansa (Munich)
Lviv Airlines (Lviv)
S7 Airlines (Moscow-Domodedovo)
TAM Air (Kyiv-Boryspil, Tashkent)
Turkish Airlines (Istanbul-Atatürk)
Ukraine International Airlines (Kyiv-Boryspil)
UM Airlines (Kyiv-Boryspil)
Suphisellus majusculus

| Suphisellus majusculus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Noteridae
Chi (genus): Suphisellus
Loài (species): S. majusculus
Danh pháp hai phần
Suphisellus majusculus Sharp, 1882 
Suphisellus majusculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Noteridae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học đầu tiên năm 1882.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Mordellistena aureotaomentosa

| Mordellistena aureotaomentosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Mordellidae
Tông (tribus): Mordellistenini
Chi (genus): Mordellistena
Loài (species): M. aureotaomentosa
Danh pháp hai phần
Mordellistena aureotaomentosa Ermisch, 1966 
Mordellistena aureotaomentosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Mordellidae. Loài này được Ermisch miêu tả khoa học năm 1966.