Giải phẫu học
Các ngành của giải phẫu

Giải phẫu học phát triển theo nhiều hướng và phân hóa thành nhiều ngành khác nhau:
| Cách phân chia | Các ngành | Nội dung | Nội dung | Các ngành nhỏ hơn |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Theo phương pháp và mức độ quan sát |  Giải phẫu học đại thể (giải phẫu thường) | Quan sát bằng mắt thường và nghiên cứu trên cơ thể bình thường | Quan sát bằng mắt thường và nghiên cứu trên cơ thể bình thường |  |
| Theo phương pháp và mức độ quan sát |  Giải phẫu vi thể | Cắt nhỏ các cấu trúc để quan sát ở mức độ vi thể, dưới kính hiển vi quang học | Cắt nhỏ các cấu trúc để quan sát ở mức độ vi thể, dưới kính hiển vi quang học |  Mô học |
| Theo phương pháp và mức độ quan sát |  Giải phẫu siêu vi thể  Giải phẫu phân tử | Quan sát bằng kính hiển vi điện tử ở mức độ vô cùng nhỏ, cho phép phân tích tới mức 1 đến 2 Å, để nghiên cứu các thành phần cấu tạo ở trong tế bào và các cấu trúc phân tử của chúng | Quan sát bằng kính hiển vi điện tử ở mức độ vô cùng nhỏ, cho phép phân tích tới mức 1 đến 2 Å, để nghiên cứu các thành phần cấu tạo ở trong tế bào và các cấu trúc phân tử của chúng |  Tế bào học  Di truyền học |
| Theo phương pháp và mức độ quan sát |  Giải phẫu lâm sàng (hình ảnh y học) | Không bộc lộ hoàn toàn hình thái cấu trúc của cơ thể bằng phẫu tích, mà chỉ phản ánh một phần hình cắt của các cấu trúc cơ thể trên một (nhiều) mặt phẳng | Phát hiện bằng soi hoặc chụp tia X |  Giải phẫu X quang |
| Theo phương pháp và mức độ quan sát |  Giải phẫu lâm sàng (hình ảnh y học) | Không bộc lộ hoàn toàn hình thái cấu trúc của cơ thể bằng phẫu tích, mà chỉ phản ánh một phần hình cắt của các cấu trúc cơ thể trên một (nhiều) mặt phẳng | Phát hiện bằng chụp đồng vị phóng xạ |  Giải phẫu nhấp nháy đồ |
| Theo phương pháp và mức độ quan sát |  Giải phẫu lâm sàng (hình ảnh y học) | Không bộc lộ hoàn toàn hình thái cấu trúc của cơ thể bằng phẫu tích, mà chỉ phản ánh một phần hình cắt của các cấu trúc cơ thể trên một (nhiều) mặt phẳng | Quan sát bằng cách đưa ống soi vào các khoang ổ, hay cơ quan rỗng bên trong cơ thể |  Giải phẫu nội soi |
| Theo phương pháp và mức độ quan sát |  Giải phẫu lâm sàng (hình ảnh y học) | Không bộc lộ hoàn toàn hình thái cấu trúc của cơ thể bằng phẫu tích, mà chỉ phản ánh một phần hình cắt của các cấu trúc cơ thể trên một (nhiều) mặt phẳng | Phản ánh các hình ảnh phản xạ sóng siêu âm qua các cấu trúc khác nhau của cơ thể |  Siêu âm |
| Theo phương pháp và mức độ quan sát |  Giải phẫu lâm sàng (hình ảnh y học) | Không bộc lộ hoàn toàn hình thái cấu trúc của cơ thể bằng phẫu tích, mà chỉ phản ánh một phần hình cắt của các cấu trúc cơ thể trên một (nhiều) mặt phẳng | Thể hiện các hình cắt lớp khác nhau cử các phần cơ thể, định vị bằng vi tính |  Giải phẫu X quang cắt lớp vi tính |
| Theo phương pháp và mức độ quan sát |  Giải phẫu lâm sàng (hình ảnh y học) | Không bộc lộ hoàn toàn hình thái cấu trúc của cơ thể bằng phẫu tích, mà chỉ phản ánh một phần hình cắt của các cấu trúc cơ thể trên một (nhiều) mặt phẳng | Cho những hình cắt lớp rõ nét của các phần cơ thể khác nhau, bằng một phương pháp vật lý hiện đại hơn |  Giải phẫu các hình ảnh cộng hưởng từ hạt nhân (MRI) |
| Theo đối tượng và phạm vi nghiên cứu |  Giải phẫu thực vật  Giải phẫu động vật | Nghiên cứu về hình thái, cấu tạo và tổ chức của các hệ thống sống. Giải phẫu động vật phục vụ cho việc chữa bệnh cho súc vật, gần với giải phẫu y học, nhằm phục vụ chữa bệnh cho con người | Nghiên cứu về hình thái, cấu tạo và tổ chức của các hệ thống sống. Giải phẫu động vật phục vụ cho việc chữa bệnh cho súc vật, gần với giải phẫu y học, nhằm phục vụ chữa bệnh cho con người |  |
| Theo đối tượng và phạm vi nghiên cứu |  Giải phẫu thường  Giải phẫu bệnh | Nghiên cứu cấu trúc của cơ thể lúc lành, lúc bệnh | Nghiên cứu cấu trúc của cơ thể lúc lành, lúc bệnh |  |
| Theo đối tượng và phạm vi nghiên cứu |  Giải phẫu phát triển cá thể | Nghiên cứu sự biến đổi theo các giai đoạn phát triển khác nhau của đời sống | Nghiên cứu sự phát triển của phôi từ trong bụng mẹ đến khi ra đời |  Phôi thai học |
| Theo đối tượng và phạm vi nghiên cứu |  Giải phẫu phát triển cá thể | Nghiên cứu sự biến đổi theo các giai đoạn phát triển khác nhau của đời sống | Nghiên cứu sự phát triển của cơ thể theo từng giai đoạn sau khi ra đời |  Giải phẫu học trẻ em  Giải phẫu học người lớn  Giải phẫu học người già |
| Theo đối tượng và phạm vi nghiên cứu |  Phát triển và phát sinh chủng loại | Nghiên cứu so sánh giải phẫu của các loài động vật khác nhau để tìm ra quy luật phát triển và tiến hóa của giới động vật và từ động vật đến người | Nghiên cứu so sánh giải phẫu của các loài động vật khác nhau để tìm ra quy luật phát triển và tiến hóa của giới động vật và từ động vật đến người |  Giải phẫu so sánh (giải phẫu tiến hóa) |
| Theo mục đích |  Giải phẫu y học | Hội tụ nhiều phân môn giải phẫu người khác nhau: giải phẫu thường, mô học, tế bào học, phôi thai học, giải phẫu bệnh, giải phẫu X quang, giải phẫu siêu âm, giải phẫu nhân trắc,... | Hội tụ nhiều phân môn giải phẫu người khác nhau: giải phẫu thường, mô học, tế bào học, phôi thai học, giải phẫu bệnh, giải phẫu X quang, giải phẫu siêu âm, giải phẫu nhân trắc,... | Hội tụ nhiều phân môn giải phẫu người khác nhau: giải phẫu thường, mô học, tế bào học, phôi thai học, giải phẫu bệnh, giải phẫu X quang, giải phẫu siêu âm, giải phẫu nhân trắc,... |
| Theo mục đích |  Giải phẫu nhân trắc học | Một phân môn của giải phẫu người, nghiên cứu đo dạc kích thước của các đoạn và bộ phận khác nhau của cơ thể con người, nhằm phục vụ cho nhiều mục đích và môn học khác nhau.  Trong y học: đánh giá tình trạng thể lực, dinh dưỡng, phát triển của cơ thể ở các lứa tuổi, giới tính và các tình trạng lành bệnh khác nhau  Trong nhân chủng học và cổ nhân học: phân loại và nhận dạng các chủng tộc loài người ở các thời đại khác nhau  Trong các ngành công nghiệp và kinh tế khác: thiết kế ra các máy móc dụng cụ và trang thiết bị phù hợp với tầm vóc và kích thước cơ thể của mỗi nhóm người, hình thành môn học mới mang tên công thái học (nghiên cứu thiết kế thích nghi với điều kiện lao động)  Cơ sở cho nhiều việc khác: tuyển quân, tuyển sinh, tuyền nghề, thi hoa hậu,... | Một phân môn của giải phẫu người, nghiên cứu đo dạc kích thước của các đoạn và bộ phận khác nhau của cơ thể con người, nhằm phục vụ cho nhiều mục đích và môn học khác nhau.  Trong y học: đánh giá tình trạng thể lực, dinh dưỡng, phát triển của cơ thể ở các lứa tuổi, giới tính và các tình trạng lành bệnh khác nhau  Trong nhân chủng học và cổ nhân học: phân loại và nhận dạng các chủng tộc loài người ở các thời đại khác nhau  Trong các ngành công nghiệp và kinh tế khác: thiết kế ra các máy móc dụng cụ và trang thiết bị phù hợp với tầm vóc và kích thước cơ thể của mỗi nhóm người, hình thành môn học mới mang tên công thái học (nghiên cứu thiết kế thích nghi với điều kiện lao động)  Cơ sở cho nhiều việc khác: tuyển quân, tuyển sinh, tuyền nghề, thi hoa hậu,... | Một phân môn của giải phẫu người, nghiên cứu đo dạc kích thước của các đoạn và bộ phận khác nhau của cơ thể con người, nhằm phục vụ cho nhiều mục đích và môn học khác nhau.  Trong y học: đánh giá tình trạng thể lực, dinh dưỡng, phát triển của cơ thể ở các lứa tuổi, giới tính và các tình trạng lành bệnh khác nhau  Trong nhân chủng học và cổ nhân học: phân loại và nhận dạng các chủng tộc loài người ở các thời đại khác nhau  Trong các ngành công nghiệp và kinh tế khác: thiết kế ra các máy móc dụng cụ và trang thiết bị phù hợp với tầm vóc và kích thước cơ thể của mỗi nhóm người, hình thành môn học mới mang tên công thái học (nghiên cứu thiết kế thích nghi với điều kiện lao động)  Cơ sở cho nhiều việc khác: tuyển quân, tuyển sinh, tuyền nghề, thi hoa hậu,... |
| Theo mục đích |  Giải phẫu nhân chủng học |  Tìm hiểu, so sánh và xếp loại các đặc điểm hình thái và kích thước đặc trưng cho các chủng tộc hay quần thể loài người khác nhau đang sống trên Trái Đất (nhân chủng học hiện đại)  Tìm hiểu, nhận dạng các đặc điểm hình thái và kích thước của các di cốt cổ xưa, làm sáng tỏ quá trình tiến hóa và nguồn gốc của loài người (cổ nhân học, khảo cổ học) |  Tìm hiểu, so sánh và xếp loại các đặc điểm hình thái và kích thước đặc trưng cho các chủng tộc hay quần thể loài người khác nhau đang sống trên Trái Đất (nhân chủng học hiện đại)  Tìm hiểu, nhận dạng các đặc điểm hình thái và kích thước của các di cốt cổ xưa, làm sáng tỏ quá trình tiến hóa và nguồn gốc của loài người (cổ nhân học, khảo cổ học) |  Tìm hiểu, so sánh và xếp loại các đặc điểm hình thái và kích thước đặc trưng cho các chủng tộc hay quần thể loài người khác nhau đang sống trên Trái Đất (nhân chủng học hiện đại)  Tìm hiểu, nhận dạng các đặc điểm hình thái và kích thước của các di cốt cổ xưa, làm sáng tỏ quá trình tiến hóa và nguồn gốc của loài người (cổ nhân học, khảo cổ học) |
| Theo mục đích |  Giải phẫu mỹ thuật | Nghiên cứu hình thái, tầm vóc, tỷ lệ kích thước của cơ thể người, ở các lứa tuổi, giới tính, dân tộc, nghề nghiệp khác nhau, các tư thế hoạt động trong lao động và sinh hoạt, các trạng thái biểu hiện nét mặt,... để sáng tác được các tác phẩm hội họa và điêu khắc | Nghiên cứu hình thái, tầm vóc, tỷ lệ kích thước của cơ thể người, ở các lứa tuổi, giới tính, dân tộc, nghề nghiệp khác nhau, các tư thế hoạt động trong lao động và sinh hoạt, các trạng thái biểu hiện nét mặt,... để sáng tác được các tác phẩm hội họa và điêu khắc | Nghiên cứu hình thái, tầm vóc, tỷ lệ kích thước của cơ thể người, ở các lứa tuổi, giới tính, dân tộc, nghề nghiệp khác nhau, các tư thế hoạt động trong lao động và sinh hoạt, các trạng thái biểu hiện nét mặt,... để sáng tác được các tác phẩm hội họa và điêu khắc |
| Theo mục đích |  Giải phẫu thể dục thể thao | Quan tâm đến hình thể, cấu trúc, chức năng và sự phát triển của các cơ quan vận động liên quan đến động tác thể dục, thể thao để liên kế hoạch tập luyện một cách khoa học | Quan tâm đến hình thể, cấu trúc, chức năng và sự phát triển của các cơ quan vận động liên quan đến động tác thể dục, thể thao để liên kế hoạch tập luyện một cách khoa học | Quan tâm đến hình thể, cấu trúc, chức năng và sự phát triển của các cơ quan vận động liên quan đến động tác thể dục, thể thao để liên kế hoạch tập luyện một cách khoa học |