Shogi
Bàn cờ và quân cờ

Hai người chơi ngồi đối diện nhau, người đi trước gọi là bên Tiên (先手 (tiên thủ), sente?, "người đi trước"), người đi sau gọi là bên Hậu (後手 (hậu thủ), gote?, "người đi sau"), trên một bàn cờ hình chữ nhật gồm có 9 hàng (段 (đoạn), dan?) và 9 cột (筋 (cân), suji?) tạo thành 81 ô vuông. Khác với cờ vua, các ô trên bàn cờ shogi không có phân biệt gì về màu sắc. Ở giữa bàn cờ có đánh dấu 4 điểm sao để đánh dấu vùng phong cấp của hai bên.
Trong biên bản ván cờ sử dụng ký hiệu hình quân cờ shogi màu đen (☗) cho bên Tiên và màu trắng (☖) cho bên Hậu (điều này có thể là do ảnh hưởng của cờ vây), do đó đã dẫn đến cách gọi Tiên là bên Đen (Black), Hậu là bên Trắng (White) ở cả cộng đồng shogi quốc tế và Việt Nam. Tuy nhiên về bản chất đây là cách gọi không chính xác, bởi lẽ quân cờ hai bên đều cùng màu với nhau. Do đó trong thời gian gần đây, cộng đồng shogi quốc tế đã chuyển về cách gọi gốc trong tiếng Nhật là Sente và Gote.
Mỗi người chơi điều khiển 20 quân cờ hình nêm ngũ giác, có kích thước khác nhau đôi chút. Trừ hai quân Vua, các quân cờ của hai bên không có dấu hiệu hay màu sắc khác nhau để phân biệt. Thay vào đó, các quân cờ hướng về phía trước bằng cách hướng mũi nhọn về phía đối phương, nhìn hướng của quân sẽ biến quân đó của bên nào. Các quân cờ của mỗi bên bao gồm:
1 Vua
1 Xe
1 Tượng
2 Vàng (Tướng vàng)
2 Bạc (Tướng bạc)
2 Mã
2 Thương
9 Tốt
Những tên gọi quân cờ trên đây được CLB Shogi Việt Nam (chi nhánh của Liên đoàn Shogi Nhật Bản tại Việt Nam) dịch và thống nhất sử dụng dựa trên thói quen của cộng đồng người chơi cũng như tương quan với các môn cờ phổ biến khác tại Việt Nam, do đó không phải là cách dịch sát nghĩa so với tên quân cờ trong tiếng Nhật.
Mỗi quân có tên gồm 2 chữ Hán thường được khắc trên mặt quân bằng mực đen. Trên mỗi mặt trái của quân, trừ quân Vua và quân Vàng, là một hay hai chữ khác (trong các bộ quân dành cho người mới chơi thường được khắc bằng mực đỏ để dễ phân biệt), thường được viết theo kiểu chữ thảo, dùng để chỉ ra là quân này đã được phong cấp.
Ở những bộ quân cờ cao cấp, mặt lưng của hai quân Vua (mặt hướng về phía người chơi khi quân cờ đặt trên bàn) sẽ khắc thêm nội dung liên quan đến kiểu thư pháp được sử dụng trên quân cờ cũng như nghệ nhân khắc bộ quân cờ đó.
Sau đây là bảng tên gọi các quân cờ trong tiếng Nhật và tên gọi tương ứng trong tiếng Việt. Tên viết tắt được dùng trong ghi chép biên bản ván cờ (kỳ phổ) và cũng thường được sử dụng khi bình luận cờ.
| Tên tiếng Việt | Hình ảnh quân cờ | Kanji | Rōmaji | Hán - Việt | Nghĩa đen | Ký hiệu viết tắt | Ký hiệu viết tắt | Ký hiệu viết tắt | Ký hiệu Betza |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vua |  | 王将 | ōshō | Vương Tướng | Tướng (của) vua | V | 王 | ō | K |
| Vua |  | 玉将 | gyokushō | Ngọc Tướng | Tướng ngọc | V | 玉 | gyoku | K |
| Xe |  | 飛車 | hisha | Phi Xa | Xe bay | X | 飛 | hi | R |
| Xe phong cấp (Xe rồng/Long vương) |  | 竜王 | ryūō | Long Vương | Xe rồng | +X | 龍 hoặc 竜 | ryū | FR |
| Tượng |  | 角行 | kakugyō | Giác Hành | Đi chéo | Tg | 角 | kaku | B |
| Tượng phong cấp (Tượng rồng/Long mã) |  | 竜馬 | ryūma or ryūme | Long Mã | Ngựa rồng | +Tg | 馬 | uma | WB |
| Vàng (Tướng vàng) |  | 金将 | kinshō | Kim Tướng | Tướng vàng | Vg | 金 | kin | WfF |
| Bạc (Tướng bạc) |  | 銀将 | ginshō | Ngân Tướng | Tướng bạc | B | 銀 | gin | FfW |
| Bạc phong cấp |  | 成銀 | narigin | Thành Ngân | Bạc phong cấp | +S | (全) | — | WfF |
| Mã |  | 桂馬 | keima | Quế Mã | Ngựa quế | M | 桂 | kei | ffN |
| Mã phong cấp |  | 成桂 | narikei | Thành Quế | Quế phong cấp | +M | (圭 hoặc 今) | — | WfF |
| Thương |  | 香車 | kyōsha | Hương Xa | Xe hương | Th | 香 | kyō | fR |
| Thương phong cấp |  | 成香 | narikyō | Thành Hương | Hương phong cấp | +Th | (杏 hoặc 仝) | — | WfF |
| Tốt |  | 歩兵 | fuhyō | Bộ Binh | Lính đi bộ | T | 歩 | fu | fW |
| Tốt phong cấp (Tokin) |  | と金 | tokin | Kim | Vàng | +T | と (hoặc 个) | to | WfF |
Cộng đồng người chơi shogi ở Việt Nam thường gọi Xe phong cấp và Tượng phong cấp lần lượt là Long vương và Long mã, theo tên tiếng Nhật của những quân cờ này. Tướng vàng và Tướng bạc được gọi tắt là Vàng và Bạc.
Chữ viết trên mặt phong cấp của quân cờ thường được viết theo kiểu chữ thảo. Trong các bộ quân cờ dành cho người mới chơi, mặt phong cấp được khắc bằng mực đỏ để dễ phân biệt. Chữ viết trên mặt phong cấp của các quân có dạng phong cấp đi như quân Vàng chính là những dị thể thảo thư của chữ 金 (HV: Kim) - với giá trị quân càng giảm thì chữ viết càng tắt và đơn giản hơn. Trong văn bản in, những ký tự thảo thư này có các dạng tương đương như sau: 全 - Bạc phong cấp, 今 - Mã phong cấp, 仝 - Thương phong cấp, và 个 - Tốt phong cấp. Một quy ước khác cho các văn bản in sử dụng chữ của giá trị gốc quân cờ nhưng bớt nét đi: 圭 - Mã phong cấp (桂), 杏 - Thương phong cấp (香), trong khi Bạc phong cấp vẫn sử dụng chữ 全, và chữ hiragana と được sử dụng cho quân Tokin.
Nhiều người cho rằng chữ Hán trên mặt quân đã làm nản lòng nhiều người không biết chữ Hán đến với shogi. Điều này đã dẫn đến việc một số người chơi shogi sáng tạo ra các loại quân cờ quân được phương Tây hóa, hoặc quốc tế hóa, bằng cách thay các chữ Hán khó đọc bằng các chữ viết tắt của các quân (K, R, B v.v.) hoặc bằng hình vẽ phỏng theo quân cờ vua. Tuy vậy chúng đều không phổ biến bằng các quân cờ chữ Hán truyền thống, bởi lẽ hầu hết người chơi đều có thể nhận dạng được mặt chữ trên quân cờ, phần vì các quân cờ có kích thước khác nhau trong đó quân nào mạnh hơn thì có kích thước lớn hơn. Các quân cờ vẽ hình ảnh động vật cũng được sáng tạo để trẻ em học chơi shogi, tiêu biểu là bộ cờ Dōbutsu shogi do kỳ thủ Kitao Madoka Nữ lưu Nhị đẳng sáng tạo.