Campuchia

|  Vương quốc Campuchia  |
| --- | --- |
 Tên bản ngữ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (tiếng Khmer) Preah Reacheanachak Kampuchea Royaume du Cambodge (tiếng Pháp) 
   Quốc kỳ     Quốc huy  
 Tiêu ngữ: ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ Cheat, Sasna, Preah Mohaksat "Tổ quốc, Tín ngưỡng, Quân vương"

 Quốc ca: នគររាជ  "Noko Reach" ( tiếng Việt: "Vương quốc huy hoàng") 
 
Hiện bản đồ địa cầuHiện bản đồ Đông Nam ÁVị trí của Campuchia (xanh)ở ASEAN (xám đậm)  –  [Chú giải]
Tổng quan
Thủ đô và thành phố lớn nhất: Phnom Penh
Ngôn ngữ chính thức: Tiếng Khmer
Ngôn ngữ được nói: Hơn 19 ngôn ngữ bản địa
Văn tự chính thức: Chữ Khmer
Sắc tộc (2017): 97% Người Khmer 2,4% Người Việt 2,3% Người Chăm 0,2% Người Campuchia gốc Hoa 0,2% Người Hoa 0,3% khác
Tôn giáo chính (2019): 97,1% Phật giáo (chính thức) 2,0% Hồi giáo 0,3% Công giáo 0,5% Khác
Tên dân cư: Người Campuchia Người Khmer
Chính trị
Chính phủ: Quân chủ lập hiến đơn nhất dưới chế độ độc tài

• Quốc vương : Norodom Sihamoni
• Thủ tướng : Hun Manet
• Chủ tịch Thượng viện : Hun Sen
• Chủ tịch Quốc hội : Khuon Sodary
 
Lập pháp: Nghị viện
• Thượng viện: Thượng viện
• Hạ viện: Quốc hội
Lịch sử
Thành lập

• Vương quốc Phù Nam : 50/68 - 550/627
• Vương quốc Chân Lạp : 550 - 802
• Đế quốc Khmer : 802 - 1431
• Thời kỳ Trung Đại : 1431 - 1863
• Pháp bảo hộ : 11 tháng 8 năm 1863
• Độc lập từ Pháp : 9 tháng 11 năm 1953
• Gia nhập Liên Hợp Quốc : 14 tháng 12 năm 1955
• Hiệp định Hòa bình Paris : 23 tháng 10 năm 1991
• Hiến pháp hiện hành : 24 tháng 9 năm 1993
• Gia nhập ASEAN : 30 tháng 4 năm 1999
 
Địa lý
Diện tích :  
• Tổng cộng: 181,035 km2 (hạng 89) 70 mi2
• Mặt nước (%): 2,5
Dân số:  
• Ước lượng 2024: 17,638,801 (hạng 71)
• Mật độ: 94.4/km2 211,8/mi2
Kinh tế
GDP  (PPP): Ước lượng 2025
• Tổng số:  150.590 tỷ USD (hạng 89)
• Bình quân đầu người:  8,678 USD (hạng 132)
GDP  (danh nghĩa): Ước lượng 2025
• Tổng số:  51.159 tỷ USD (hạng 94)
• Bình quân đầu người:  2,948 USD (hạng 139)
Đơn vị tiền tệ: Riel (៛) (KHR)
Thông tin khác
Gini? (2013): 36.0 trung bình
HDI? (2022):  0.600 trung bình · hạng 148
Múi giờ: UTC+ 7 (ICT)
Cách ghi ngày tháng: nn/tt/nnnn
Giao thông bên: phải
Mã điện thoại: +855
Mã ISO 3166: KH
Tên miền Internet: .kh
Campuchia (
tiếng Khmer: កម្ពុជា, đã Latinh hoá: Kampuchea, phát âm tiếng Khmer: [kam.pu.ciə]), tên chính thức là Vương quốc Campuchia (
tiếng Khmer: ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, đã Latinh hoá: Preah Reacheanachak Kampuchea, phát âm tiếng Khmer: [prĕəh riə.ciə.naː.caʔ kam.pu.ciə]), còn có tên gọi khác là Khao Mên hoặc Cao Mên (sau khi cải cách chữ viết, trong các văn bản người Việt ghi thành Cao Miên) và Cam Bốt (bắt nguồn từ tên tiếng Pháp Cambodge), là một quốc gia độc lập có chủ quyền nằm trên bán đảo Đông Dương ở vùng Đông Nam Á. Campuchia giáp với vịnh Thái Lan ở phía Tây Nam, Thái Lan ở phía Tây Bắc, Lào ở phía Đông Bắc và Việt Nam ở phía Đông, thuộc vùng Viễn Đông.
Campuchia có dân số hơn 17 triệu người (2024). Phật giáo là quốc giáo chính thức và được hơn 97% dân số thực hành. Các nhóm dân tộc thiểu số của Campuchia bao gồm người Việt, người Hoa, người Chăm và 30 bộ tộc trên đồi núi. Thủ đô và thành phố lớn nhất là Phnôm Pênh, là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của Campuchia. Campuchia theo chế độ quân chủ lập hiến theo hình thức tuyển cử, đứng đầu là quốc vương, hiện là Norodom Sihamoni, được Hội đồng Tôn vương lựa chọn làm nguyên thủ quốc gia. Người đứng đầu chính phủ là Thủ tướng Hun Manet.
Năm 802, Jayavarman II tự xưng là vua, thống nhất các hoàng tử Khmer đang tham chiến ở Chân Lạp với tên gọi "Kambuja". Jayavarman II đã tuyên bố độc lập khỏi Java ở vùng núi Kulen. Điều này đánh dấu sự khởi đầu của Đế chế Khmer, phát triển mạnh mẽ trong hơn 600 năm, cho phép các vị vua kế tiếp kiểm soát và gây ảnh hưởng trên phần lớn Đông Nam Á, đồng thời tích lũy quyền lực và tài sản khổng lồ. Vương quốc Ấn Độ Dương đã tạo điều kiện cho việc truyền bá Ấn Độ giáo đầu tiên và sau đó là Phật giáo đến phần lớn Đông Nam Á và thực hiện nhiều dự án cơ sở hạ tầng tôn giáo khắp khu vực, bao gồm việc xây dựng hơn 1000 ngôi đền và di tích chỉ riêng ở Angkor. Angkor Wat là công trình nổi tiếng nhất trong số những công trình kiến trúc này và được công nhận là Di sản Thế giới.
Vào thế kỷ XV, sau cuộc nổi dậy của Ayutthaya, nơi trước đây thuộc quyền cai trị của Đế chế Khmer, Campuchia đã trải qua sự suy giảm quyền lực. Campuchia phải đối mặt với 2 nước láng giềng ngày càng hùng mạnh, Ayutthaya của Thái Lan và triều Nguyễn của Việt Nam, và đánh dấu sự đi xuống của số phận Campuchia. Năm 1863, Campuchia trở thành 1 quốc gia bảo hộ của Pháp, và sau đó được hợp nhất thành Đông Dương thuộc Pháp.
Campuchia giành độc lập từ Pháp năm 1953. Chiến tranh Việt Nam kéo dài sang cả nước này vào năm 1965 với việc mở rộng Đường mòn Hồ Chí Minh và thành lập Đường mòn Sihanouk. Điều này dẫn đến việc Mỹ ném bom Campuchia từ năm 1969 đến năm 1973. Sau cuộc đảo chính Campuchia năm 1970, thành lập Cộng hòa Khmer cánh hữu thân Mỹ, Quốc vương bị phế truất Sihanouk đã ủng hộ kẻ thù cũ của mình, Khmer Đỏ. Với sự ủng hộ của chế độ quân chủ và Bắc Việt Nam, Khmer Đỏ nổi lên thành một cường quốc, chiếm Phnôm Pênh vào năm 1975. Khmer Đỏ sau đó đã thực hiện chế độ diệt chủng Campuchia từ năm 1975 đến năm 1979, khi họ bị Việt Nam lật đổ và Cộng hòa Nhân dân Campuchia do Việt Nam hậu thuẫn, được Liên Xô hỗ trợ, trong Chiến tranh Campuchia - Việt Nam.
Sau Hiệp định Hòa bình Paris năm 1991, Campuchia được 1  phái bộ của Liên Hợp Quốc điều hành trong mọt thời gian ngắn (1992 - 1993). Liên Hợp Quốc rút lui sau khi tổ chức bầu cử, trong đó khoảng 90% cử tri đã đăng ký bỏ phiếu. Cuộc chiến giữa các phe phái năm 1997 dẫn đến việc lật đổ chính phủ của Thủ tướng Hun Sen và Đảng Nhân dân Campuchia.
Campuchia là thành viên của Liên Hợp Quốc từ năm 1955, ASEAN, Hội nghị cấp cao Đông Á, WTO, Phong trào Không liên kết và La Francophonie. Theo một số tổ chức nước ngoài, đất nước này có tình trạng nghèo đói phổ biến, tham nhũng tràn lan, thiếu tự do chính trị, chỉ số phát triển con người (HDI) ở mức thấp và tỷ lệ đói nghèo cao. Giám đốc Đông Nam Á của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, David Roberts, mô tả Campuchia là một "liên minh tương đối độc tài thông qua một nền dân chủ ở bề ngoài". Về mặt hiến pháp là một nền dân chủ tự do đa đảng, nhưng trên thực tế quốc gia này được quản lý theo chế độ độc đảng kể từ năm 2018.
Trong khi thu nhập bình quân đầu người vẫn ở mức thấp so với hầu hết các nước láng giềng, Campuchia là một trong những nền kinh tế đang phát triển có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ở châu Á, với mức tăng trưởng trung bình 7,6% trong thập kỷ qua. Nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế chủ đạo, với sự tăng trưởng mạnh mẽ của dệt may, xây dựng và du lịch dẫn đến đầu tư nước ngoài và thương mại quốc tế tăng. Liên Hợp Quốc xếp Campuchia vào nhóm các quốc gia kém phát triển nhất trên thế giới. Chỉ số Nhà nước về Pháp quyền năm 2015 của Dự án Tư pháp Thế giới (Hoa Kỳ) xếp Campuchia thứ 125 trên 126 quốc gia, thấp hơn nhiều so với các quốc gia khác trong khu vực.