stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Truyện kinh dị Mỹ: Gánh xiếc quái dị

| Truyện kinh dị Mỹ: Gánh xiếc quái dị |
| --- | --- |
Áp phích quảng bá
Diễn viên:  Sarah Paulson  Evan Peters  Michael Chiklis  Frances Conroy  Denis O'Hare  Emma Roberts  Finn Wittrock  Angela Bassett  Kathy Bates  Jessica Lange 
Quốc gia gốc:  Hoa Kỳ
Số tập: 13
Phát sóng
Kênh phát sóng: FX
Thời gian phát sóng: 8 tháng 10 năm 2014 (2014-10-08) – 21 tháng 1 năm 2015 (2015-01-21)
Mùa phim
← Trước Hội phù thủy Sau → Khách sạn 
Danh sách các tập phim
Truyện kinh dị Mỹ: Gánh xiếc quái dị (tựa gốc: American Horror Story: Freak Show) là mùa thứ tư của loại phim truyền hình kinh dị ngắn của đài FX: American Horror Story. Mùa phim mở màn vào ngày 8 tháng 10 năm 2014 và kết thúc ngày 21 tháng 1 năm 2015. Nội dung chủ yếu xảy ra tại Jupiter, Florida năm 1952, kể câu chuyện của một trong những gánh xiếc quái dị cuối cùng còn hoạt động tại Mỹ, và những nỗ lực để cứu vãn gánh hát của đoàn xiếc quái dị.
Đây là mùa phim đầu tiên không hoàn toàn độc lập với các mùa khác, với Lily Rabe, Naomi Grossman, và John Cromwell thể hiện tiếp vai diễn của họ trong mùa 2. Các diễn viên quay lại tham gia sau khi tham gia mùa ba bao gồm: Angela Bassett, Kathy Bates, Jamie Brewer, Frances Conroy, Grace Gummer, Danny Huston, Jessica Lange, Denis O'Hare, Sarah Paulson, Evan Peters, Emma Roberts, Gabourey Sidibe, và Mare Winningham. Ben Woolf cũng trở lại tham gia mùa phim này.
Như các phần trước, Gánh xiếc quái dị được giới phê bình đánh giá cao và có rating mạnh với tập mở màn thu hút con số người xem là 6.13 triệu người xem, cao nhất toàn serie vào lúc đó. Mùa phim giành 20 đề cử Emmy, với Giải Emmy cho phim truyền hình ngắn xuất sắc, và sáu đề cử diễn xuất cho Lange, O'Hare, Finn Wittrock, Paulson, Bassett, và Bates. Ngoài ra, Paulson còn thắng giải thưởng của giới phê bình cho nữ diễn viên phim truyền hình trong một phim truyền hình hoặc serie truyền hình ngắn tại lễ trao giải của giới phê bình lần thứ 5.
Diễn viên và nhân vật

Bài chi tiết: List of American Horror Story characters và List of American Horror Story: Freak Show characters
Diễn viên và nhân vật > Vai chính

Jessica Lange, Sarah Paulson và Angela Bassett (trái sang phải).
Michael Chiklis, Denis O'Hare, và Frances Conroy (trái sang phải).
Sarah Paulson trong vai Bette and Dot Tattler
Evan Peters trong vai Jimmy Darling
Michael Chiklis trong vai Dell Toledo
Frances Conroy trong vai Gloria Mott
Denis O'Hare trong vai Stanley
Emma Roberts trong vai Maggie Esmerelda
Finn Wittrock trong vai Dandy Mott
Angela Bassett trong vai Desiree Dupree
Kathy Bates trong vai Ethel Darling
Jessica Lange trong vai Elsa Mars
Diễn viên và nhân vật > Khách mời

Celia Weston, Gabourey Sidibe, and Neil Patrick Harris
Celia Weston trong vai Lillian Hemmings
Wes Bentley trong vai Edward Mordrake
Gabourey Sidibe trong vai Regina Ross
Danny Huston trong vai Massimo Dolcefino
Neil Patrick Harris trong vai Chester Creb
Matt Bomer trong vai Andy
Lily Rabe trong vai Sơ Mary Eunice McKee
Diễn viên và nhân vật > Phụ

Naomi Grossman trong vai Pepper
Grace Gummer trong vai Penny
John Carroll Lynch trong vai Hề Twisty
Chrissy Metz trong vai Barbara/Ima Wiggles
Skyler Samuels trong vai Bonnie Lipton
Patti LaBelle trong vai Dora
Lee Tergesen trong vai Vince
Malcolm-Jamal Warner trong vai Angus T. Jefferson
Jamie Brewer trong vai Marjorie
Angela Sarafyan trong vai Alice
Mare Winningham trong vai Rita Gayheart
Matthew Glave trong vai Larry Gayheart
David Burtka trong vai Michael Beck
Diễn viên và nhân vật > Khách mời

Erika Ervin trong vai Amazon Eve
Mat Fraser trong vai Paul the Illustrated Seal
Jyoti Amge trong vai Ma Petite
Rose Siggins trong vai Suzi không chân
Christopher Neiman trong vai Salty
Drew Rin Varick trong vai Toulouse
Major Dodson trong vai Corey Bachman
PJ Marshall trong vai Thám tử Colquitt
Ben Woolf trong vai Meep
Jerry Leggio trong vai Bác sĩ Bonham
Dalton E. Gray trong vai Mike
Shauna Rappold trong vai Lucy Creb
Kathy Deitch trong vai Ethel lúc trẻ
Edward Gelhaus trong vai Dell lúc trẻ
John Cromwell trong vai Arthur Arden lúc trẻ
Các tập phim

Xem thêm: Danh sách tập phim Truyện kinh dị Mỹ
| TT>  tổng thể | TT>  trong mùa phim | Tiêu đề | Đạo diễn | Biên kịch | Ngày phát hành gốc | Mã sản xuất | Người xem tại U> S. (triệu) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 39 | 1 | "Monsters Among Us" | Ryan Murphy | Ryan Murphy & Brad Falchuk | 8 tháng 10 năm 2014 (2014-10-08) | 4ATS01 | 6.13 |
| 40 | 2 | "Massacres and Matinees" | Alfonso Gomez-Rejon | Tim Minear | 15 tháng 10 năm 2014 (2014-10-15) | 4ATS02 | 4.53 |
| 41 | 3 | "Edward Mordrake (Part 1)" | Michael Uppendahl | James Wong | 22 tháng 10 năm 2014 (2014-10-22) | 4ATS03 | 4.44 |
| 42 | 4 | "Edward Mordrake (Part 2)" | Howard Deutch | Jennifer Salt | 29 tháng 10 năm 2014 (2014-10-29) | 4ATS04 | 4.51 |
| 43 | 5 | "Pink Cupcakes" | Michael Uppendahl | Jessica Sharzer | 5 tháng 11 năm 2014 (2014-11-05) | 4ATS05 | 4.22 |
| 44 | 6 | "Bullseye" | Howard Deutch | John J. Gray | 12 tháng 11 năm 2014 (2014-11-12) | 4ATS06 | 3.65 |
| 45 | 7 | "Test of Strength" | Anthony Hemingway | Crystal Liu | 19 tháng 11 năm 2014 (2014-11-19) | 4ATS07 | 3.91 |
| 46 | 8 | "Blood Bath" | Bradley Buecker | Ryan Murphy | 3 tháng 12 năm 2014 (2014-12-03) | 4ATS08 | 3.30 |
| 47 | 9 | "Tupperware Party Massacre" | Loni Peristere | Brad Falchuk | 10 tháng 12 năm 2014 (2014-12-10) | 4ATS09 | 3.07 |
| 48 | 10 | "Orphans" | Bradley Buecker | James Wong | 17 tháng 12 năm 2014 (2014-12-17) | 4ATS10 | 2.99 |
| 49 | 11 | "Magical Thinking" | Michael Goi | Jennifer Salt | 7 tháng 1 năm 2015 (2015-01-07) | 4ATS11 | 3.11 |
| 50 | 12 | "Show Stoppers" | Loni Peristere | Jessica Sharzer | 14 tháng 1 năm 2015 (2015-01-14) | 4ATS12 | 2.94 |
| 51 | 13 | "Curtain Call" | Bradley Buecker | John J. Gray | 21 tháng 1 năm 2015 (2015-01-21) | 4ATS13 | 3.27 |
Tiếp nhận > Ý kiến chuyên môn

American Horror Story: Freak Show nhận điểm Metacritic đạt 69 trên 100 dựa trên 19 đánh giá, cho kết quả "tương đối khả quan". Trang đánh giá Rotten Tomatoes báo cáo tỷ lệ tán dương là 79% với điểm trung bình 7.29/10 dựa trên 32 đánh giá. Trang này tổng hợp: "dù các khán giả mới có thể bị "dội" trước độ "dị khó đỡ" quen thuộc của phim, Freak Show vẫn hồi hộp nhờ hình thức và diễn viên xuất sắc."
Âm nhạc

Các nhạc phẩm sau được trình diễn trong phim và có thể tải trên iTunes và Amazon.com sau khi phim chiếu trừ bản '"Heroes"' trong tập "Curtain Call".
| Bài hát | Trình diễn | Tập phim | Ghi chú |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| "Life on Mars?" | Jessica Lange | "Monsters Among Us" "Pink Cupcakes" "Curtain Call" |  Bài hát của David Bowie  Phát hành 9/10/2014 |  |  |
| "Criminal" | Sarah Paulson | "Massacres and Matinees" |  Bài hát của Fiona Apple  Phát hành 15/10/2014 |  |  |
| "Gods and Monsters" | Jessica Lange | "Edward Mordrake (Part 1)" |  Bài hát của Lana Del Rey  Phát hành 22/10/2014 |  |  |
| "September Song" | Jessica Lange | "Bullseye" |  Bài hát của Kurt Weill  Phát hành 12/11/2014 |  |  |
| "Come as You Are" | Evan Peters | "Test of Strength" |  Bài hát của Nirvana  Phát hành 19/11/2014 |  |  |
Ghi chú: tất cả do hãng thu 20th Century Fox TV Records phát hành.
Thomasomys ladewi

| Thomasomys ladewi> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Rodentia
Họ (familia): Cricetidae
Chi (genus): Thomasomys
Loài (species): T. ladewi
Danh pháp hai phần
Thomasomys ladewi (Anthony, 1926) 
Thomasomys ladewi là một loài động vật có vú trong họ Cricetidae, bộ Gặm nhấm. Loài này được Anthony mô tả năm 1926.
Chú thích

1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Thomasomys ladewi”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Dolichostoma andinum

| Dolichostoma andinum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Dolichostoma
Loài (species): D. andinum
Danh pháp hai phần
Dolichostoma andinum
Dolichostoma andinum là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Derecikören, Çaycuma

| Derecikören |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DerecikörenVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Zonguldak
Huyện: Çaycuma
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 338 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 67660 
Derecikören là một xã thuộc huyện Çaycuma, tỉnh Zonguldak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 338 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Zonguldak”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Tân Bắc (định hướng)

Tân Bắc có thể là:
Việt Nam

Xã Tân Bắc, huyện Quang Bình, Hà Giang
Đài Loan

Thành phố Tân Bắc
Trung Quốc

Thành phố cấp huyện Tân Bắc thuộc địa cấp thị Thường Châu, tỉnh Giang Tô
Tetraleurodes cacaorum

| Tetraleurodes cacaorum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hemiptera
Phân bộ (subordo): Sternorrhyncha
Liên họ (superfamilia): Aleyrodoidea
Họ (familia): Aleyrodidae
Phân họ (subfamilia): Aleyrodinae
Chi (genus): Tetraleurodes
Loài (species): T. cacaorum
Danh pháp hai phần
Tetraleurodes cacaorum Bondar, 1923 
Tetraleurodes cacaorum là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleyrodinae.
Tetraleurodes cacaorum được Bondar miêu tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Chú thích

↑  Jon H. Martin & Laurence A. Mound (2007) "An annotated check list of the world’s whiteflies (Insecta: Hemiptera: Aleyrodidae)" Zootaxa 1492: 1-84 Link
Cyrtarachne bigibbosa

| Cyrtarachne bigibbosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Araneidae
Chi (genus): Cyrtarachne
Loài (species): C. bigibbosa
Danh pháp hai phần
Cyrtarachne bigibbosa Simon, 1907 
Cyrtarachne bigibbosa là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Cyrtarachne. Cyrtarachne bigibbosa được Eugène Simon miêu tả năm 1907.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Sự kiện bèo hoa dâu

Sự phát triển nở rộ của một loài có họ gần với bèo hoa dâu vào 49 triệu năm trước có thể đã làm Trái Đất lạnh đi đột ngột và sau đó tiếp tục lạnh dần về trạng thái khí hậu hiện tại.
Sự kiện bèo hoa dâu, hay sự kiện Azolla, là giả thuyết về một kịch bản cổ khí hậu có thể xảy ra vào giữa thế Eocen, khoảng 49 triệu năm trước, khi một loài dương xỉ thủy sinh nước ngọt có họ với bèo hoa dâu được cho là đã phát triển bùng nổ ở Bắc Băng Dương khiến carbon bị cô lập khỏi khí quyển. Khi bèo chết và chìm xuống đáy biển tù đọng, chúng hình thành lớp trầm tích trong khoảng thời gian cỡ 800.000 năm. Kết quả là lượng khí carbon dioxide trong khí quyển giảm xuống, có thể đã giúp đảo ngược trạng thái "nhà kính" của Trái Đất ở thời kỳ Cực đại Khí hậu Eocen Sớm. Trong thời kỳ nhiệt độ cực đại đó, Trái Đất nóng đến mức rùa và cây cọ sinh sôi ở hai cực. Sau sự kiện này, Trái Đất tiếp tục lạnh dần và đạt đến trạng thái hiện tại với các cực có băng bao phủ, còn được gọi là Kỷ băng hà Kainozoi muộn.
Bằng chứng địa chất

Trong các lớp trầm tích khắp lưu vực Bắc Cực, một lớp có độ dày ít nhất 8 m có thể thấy rõ. Ở một số chỗ, lớp này có thể dày tới 20 m, tuy rằng các lớp sâu nhất chưa được khám phá hết. Lớp này bao gồm các lớp xen kẽ; các lớp vụn silic được hình thành từ sự lắng đọng của các sinh vật phù du, hay xuất hiện ở trầm tích biển, xen với các lớp dày cỡ milimet bao gồm vật chất bèo hoa dâu hóa thạch. Chất hữu cơ này cũng có thể được phát hiện dưới dạng tăng vọt bức xạ gamma, đã được ghi nhận trên khắp lưu vực Bắc Cực. Lớp này thường được dùng để so khớp các lõi băng được khoan ở các vị trí khác nhau. Các phép kiểm soát phấn hoa học, và các phép hiệu chỉnh bản ghi đảo cực địa từ độ phân giải cao, cho phép ước tính sự kiện ứng với lớp trầm tích này đã kéo dài 800.000 năm. Sự kiện này trùng hợp chính xác với sự sụt giảm mạnh nồng độ carbon dioxide, giảm từ mức 3500 ppm vào đầu Eocen đến mức 650 ppm trong lúc diễn ra sự kiện này.
Bèo hoa dâu

Bèo hoa dâu được coi là một trong các "siêu thực vật" vì nó có thể hút 21,266 tấn CO2 trên diện tích 1 hecta mỗi năm. Bèo hoa dâu có khả năng hấp thụ trực tiếp nitơ từ khí quyển, nhờ cộng sinh với vi khuẩn lam. Giới hạn chính đối với sự tăng trưởng của bèo hoa dâu thường là mật độ phosphor trong môi trường nuôi. Các nguyên tố carbon, nitơ và lưu huỳnh, các thành phần chính của protein, đã có sẵn ở khí quyển hoặc có đủ ở môi trường nước, còn phosphor cần thiết cho DNA, RNA và trong quá trình chuyển hóa năng lượng, thường có nồng độ ít hơn so với ba nguyên tố trên. Bèo hoa dâu có thể phát triển với tốc độ nhanh trong điều kiện thuận lợi – nhiệt độ vừa phải và 20 giờ nắng mỗi ngày, cả hai đều có ở các cực trong thời kỳ đầu Eocen – và có thể tăng gấp đôi sinh khối trong vòng hai đến ba ngày ở điều kiện như vậy. Tốc độ tăng trưởng này đẩy những cây bèo già xuống lớp nước phía dưới, tại đó chúng chết do thiếu ánh sáng, và chìm xuống đáy giúp cô lập carbon.
Điều kiện thuận lợi cho sự kiện

Cấu hình lục địa trong thời kỳ Eocen sớm cho thấy một lưu vực Bắc Cực bị cô lập (ở vị trí giữa các số 5, 6 & 7 trên hình).
Trong thời kỳ đầu Eocen, cấu hình lục địa khiến biển Bắc Cực gần như bị cắt đứt hoàn toàn khỏi các đại dương rộng lớn hơn. Điều này có nghĩa là sự xáo trộn các tầng nước không xảy ra mạnh như ngày nay (hiện tại, các dòng nước sâu như Dòng chảy Vịnh gây ra sự xáo trộn các tầng nước). Hiện tượng cột nước phân tầng, giống như Biển Đen ngày nay, có thể đã xảy ra. Nhiệt độ cao và gió mạnh dẫn đến lượng nước bốc hơi nhiều, làm tăng mật độ muối của đại dương, đồng thời gây ra lượng mưa lớn khiến các con sông từ các lưu vực xung quanh đổ nước ngọt về nhiều. Nước ngọt nhẹ hơn và nổi lên bề mặt của lớp nước mặn, tạo ra lớp nepheloid. Chỉ cần một vài centimet lớp nước ngọt bề mặt cũng đủ để bèo hoa dâu xâm chiếm. Nước sông đổ về sẽ giàu khoáng chất như phosphor, được tích tụ từ bùn và đá mà dòng sông đã tương tác khi băng qua các lục địa. Để hỗ trợ thêm cho sự phát triển của thực vật, nồng độ carbon (dưới dạng carbon dioxide) trong khí quyển được cho là cao vào thời kỳ này.
Nhưng chỉ sự phát triển bùng nổ của bèo hoa dâu thôi thì chưa đủ để gây ra biến đổi khí hậu. Cần có sự cô lập carbon lâu dài. Cơ chế cô lập carbon được cho là xảy ra khi bèo hoa dâu chết và chìm xuống lớp đáy thiếu oxy của lưu vực Bắc Cực, kết quả của cột nước phân tầng. Môi trường thiếu oxy ức chế hoạt động của các sinh vật phân hủy và cho phép thực vật không bị thối rữa cho đến khi chúng bị trầm tích chôn vùi.
Điều kiện thuận lợi cho sự kiện bèo hoa dâu kết thúc trùng với thời điểm của các bằng chứng cho thấy biển Bắc Cực không còn bị cô lập khỏi các đại dương xung quanh: nước từ các đại dương đổ về làm tăng lượng muối và nhiệt độ của Bắc Băng Dương. Nước muối khiến bèo hoa dâu ngừng sinh trưởng và chết nhanh chóng; xác bèo bị phân hủy, giải phóng carbon trở lại sinh quyển, trong điều kiện nước biển bị xáo trộn và giàu oxy hơn.
Hiệu ứng toàn cầu

Với 800.000 năm bùng nổ bèo hoa dâu và 4 triệu km2 lưu vực chứa trầm tích, những ước tính dè dặt nhất cũng cho thấy lượng carbon được cô lập là quá đủ để giải thích cho mức giảm 80% lượng CO2 đã được quan sát. Các yếu tố khác cũng đóng một vai trò nào đó cho sự sụt giảm này. Sau sự kiện bèo hoa dâu, Trái Đất đã bắt đầu chuyển từ trạng thái nhà kính khi đó, dần sang đóng băng ở các cực như hiện tại. Nhiệt độ mặt nước biển trung bình ở Bắc Cực giảm dần từ 13 °C khi đó cho đến mức −9 °C ngày nay, và phần còn lại của địa cầu cũng trải qua sự thay đổi tương tự. Có các bằng chứng địa chất thể hiện nhiệt độ giảm nhanh trong khoảng từ 49 đến 47 triệu năm trước, trùng thời điểm của sự kiện bèo hoa dâu; đá nhỏ (được coi là bằng chứng cho sự hiện diện của sông băng) sau đó thường xuất hiện trong trầm tích ở Bắc Cực. Sự kiện bèo hoa dâu diễn ra trong bối cảnh Trái Đất cũng đang có một chu kỳ hạ nhiệt chậm và lâu dài hơn nhiều; và chỉ đến 15 triệu năm trước mới có bằng chứng về sự đóng băng lan rộng và vĩnh cửu ở vùng cực Bắc.
Giải thuyết khác

Trong khi bèo hoa dâu phủ xanh cả Bắc Băng Dương là một mô hình khả thi, các nhà khoa học cũng chỉ ra một phương án khác là các quần thể bèo hoa dâu ở vùng đồng bằng sông hoặc đầm nước ngọt xung quanh có thể bị dòng chảy mạnh cuốn vào Bắc Băng Dương và lắng đọng thành carbon bị cô lập ở đây. Giả thuyết này loại bỏ sự cần thiết của lớp nước ngọt trên bề mặt của Bắc Băng Dương.
Hệ quả kinh tế

Phần lớn sự quan tâm hiện nay đến việc thăm dò dầu mỏ ở các vùng Bắc Cực đều hướng tới các mỏ trầm tích bèo hoa dâu. Việc một lượng lớn vật liệu hữu cơ lắng đọng ở đây đã cung cấp nguồn đá cho dầu mỏ, do đó, với lịch sử nhiệt thích hợp, những hóa thạch bèo hoa dâu có thể đã được chuyển đổi thành dầu hoặc khí đốt.
Ediacara
Cambri
Ordovic
Devon
Than Đá
Permi
Tam Điệp
Kỷ Jura
Phấn Trắng
Cổ Cận
Tân Cận
Đệ Tứ
−600
−480
−360
−240
−120
0
Triệu năm trước
δ18O – đại diện cho nhiệt độ – trong 65 triệu năm qua. Sự kiện bèo hoa dâu đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ Cực đại nhiệt Eocen và bắt đầu sự suy giảm nhiệt độ toàn cầu trong thời gian dài.
Thế giới PAH

Một tập hợp PAH đang nhóm lại: PAH gắn với base; sau đó tạo chuỗi ribôzơ.
Thế giới PAH (thế giới hydrocarbon đa vòng thơm) là một giai đoạn giả định trong lịch sử phát sinh sự sống trên Trái Đất, trong đó các phân tử PAH (viết tắt từ "Polycyclic Aromatic Hydrocarbons", nghĩa là hydrocarbon thơm đa vòng) vốn có nhiều trong vũ trụ, kể cả ở các sao chổi, đã là thành phần rất quan trong trong nồi súp nguyên thủy của Trái đất sơ khai, từ đó dẫn đến thế giới RNA, rồi mới đến thế giới DNA và protein - đóng vai trò chủ yếu trong quá trình hình thành nguồn gốc sự sốn g.
Cho đến nay, giả thuyết này vẫn chưa được kiểm chứng trực tiếp.
Tổng quan

Vào năm 1952, thí nghiệm Miller-Urey và một số nghiên cứu khác đã chứng minh sự tổng hợp các hợp chất hữu cơ, trong đó có cả amino acid, hoàn toàn có thể xảy từ những tiền chất ban đầu là các chất vô cơ, theo con đường phi sinh học.
Năm 1961, Joan Oró phát hiện ra adenin có thể được tạo ra từ hỗn hợp acid hydrocyanic (HCN) với amonia trong nước, nghĩa là cũng theo con đường phi sinh học.
Sau đó, các thí nghiệm khác đã tiến hành cũng cho thấy con đường phi sinh học còn có thể tạo ra các nucleobase, qua các phản ứng hóa học tiền sinh học mô phỏng ở môi trường khí quyển khử (reducing atmosphere).
Giả thuyết thế giới RNA đã cho thấy làm thế nào mà RNA có thể trở thành chất xúc tác cho chính nó (ribozyme). Vậy, trước đó còn thiếu giai đoạn làm thế nào để các phân tử RNA đầu tiên có thể được hình thành. Giả định về "một thế giới PAH" của Simon Nicholas Platts đề xuất vào năm 2004 là một cố gắng điền vào giai đoạn còn thiếu này. Sau đó ít lâu, một lý thuyết khoa học được xây dựng kỹ lưỡng hơn về giai đoạn này đã được nhà nữ vật lý thiên văn người Áo Pascale Ehrenfreund (Đại học Vienna) và cộng sự công bố. Từ đó hình thành nên tập hợp các lý thuyết khoa học mà tiếng Anh gọi là PAH world hypothesis (giả thuyết về thế giới hydrocarbon đa vòng thơm).
Nguồn PAH

PAH (Polycyclic aromatic hydrocarbons) tức hydrocarbon thơm đa vòng là loại phổ biến nhất và phong phú nhất trong số nhóm phân tử polyatomic đã biết trong vũ trụ và đã được xem là thành phần có thể có trong đại dương nguyên thủy.
Các PAH cũng đã được phát hiện gần đây trong những tinh vân xa xôi. Chẳng hạn: tháng 4 năm 2019, các nhà khoa học làm việc với kính viễn vọng Hubble, đã phát hiện các phân tử ion hóa lớn và phức tạp của C60 (buckminsterfullerene) trong không gian giữa các vì sao. Các loại phân tử này liên quan đến nguồn gốc của sự sống trên Trái đất - theo nhà thiên văn học Letizia Stanghellini - vì chúng "có thể là những mầm mống ngoài vũ trụ góp phần tạo nên hạt giống cho sự sống trên Trái đất".
Vào tháng 9 năm 2012, các nhà khoa học của NASA đã báo cáo rằng PAH ở khoảng không gian giữa các hành tinh (ISM) đã biến đổi qua quá trình hydro hóa, oxy hóa và hydroxyl hóa tạo nên các chất hữu cơ phức tạp hơn là amino acid và nuclêôtit - những "vật liệu" thô xây dựng nên protein và DNA.
Giai đoạn giả định

Theo giả thuyết này, quá trình tiến hoá hoá học hình thành sự sống trên Trái Đất gồm các giai đoạn:
Chất vô cơ → Chất hữu cơ đơn giản → PAH → RNA → DNA,
từ đó hình thành nên tế bào sơ khai và sự sống chuyển sang quá trình tiến hoá tiền sinh học. Sự hình thành RNA từ PAH được hình dung như sau.
Giai đoạn giả định > Gắn base-nitơ vào PAH

Sự xuất hiện các base-nitơ của axit nuclêic (tức các nucleobase) có thể diễn ra trước hoặc đồng thời với PAH trong quá trình tiến hoá hoá học. Trong PAH hiện nay, khoảng cách giữa các vòng liền kề là 0,34 nm là trùng hợp với khoảng cách giữa các nucleotide liền kề trong RNA cũng như DNA theo mô hình Crick-Oatsơn (Crick-Watson model). Do đó, có thể có khả năng các phân tử nhỏ hơn này sẽ tự nhiên gắn vào các vòng PAH có vai trò như giàn giáo (scaffolding), thông qua liên kết hydro. Sự gắn kết này được mô tả là ưu tiên cho các loại base nitơ phẳng như pyrimidin và purin là thành phần chính tạo nên RNA.
Giai đoạn giả định > Gắn "xương sống" oligomeric

Khi các nucleobase được gắn với giàn giáo PAH, thì sẽ xuất hiện các phân tử kích thước lớn hơn, chẳng hạn như oligomers formaldehyde nhỏ (methanal), cũng ở "nồi súp" nguyên thủy, nhờ liên kết cộng hóa trị với các base-nitơ đã gắn, tạo thành  một "xương sống" vững nhưng linh hoạt cho cả phân tử.
Giai đoạn giả định > Sự tách rời của chuỗi giống như RNA

Sự giảm độ pH (nghĩa là làm tăng độ axit), là kết quả của núi lửa phát sinh khí lưu huỳnh dioxide hoặc khí carbon dioxide, sẽ cho phép các base đã gắn tách ra khỏi giàn giáo PAH, tạo thành dạng RNA với xương sống formaldehyd (thay cho xương sống ribose-phosphate được sử dụng bởi RNA "hiện đại"), nhưng cùng một khoảng 0,34 nm.
Giai đoạn giả định > Hình thành các cấu trúc giống ribozyme

Sau khi chuỗi đơn giống RNA được tách ra khỏi giàn giáo PAH, cùng với độ pH tăng lên (giảm độ axit), thì chúng sẽ có xu hướng tự gập lại, với các chuỗi nucleobase tự tìm kiếm sự bổ sung lẫn nhau qua liên kết hydro, tạo ra các cấu trúc giống như chuỗi RNA ổn định, tương tự như ribozyme. Các oligo formaldehyde cuối cùng sẽ được thay thế bằng các phân tử ribose-phosphate ổn định hơn cho xương sống, dẫn đến khởi đầu cho thế giới RNA.
Euastrum quadrilobum

| Euastrum quadrilobum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Charophyta
Lớp (class): Zygnematophyceae
Bộ (ordo): Zygnematales
Họ (familia): Desmidiaceae
Chi (genus): Euastrum
Loài (species): E. quadrilobum
Danh pháp hai phần
Euastrum quadrilobum Scott and Gronblad 
Euastrum quadrilobum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Euastrum.
Chú thích

↑  Euastrum quadrilobum (TSN 8677) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).