stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
U xơ tử cung

| U xơ tử cung |
| --- | --- |

U xơ tử cung như đã thấy trong phẫu thuật nội soi
Chuyên khoa: Bệnh phụ khoa
ICD-10: D25
ICD-9-CM: 218
OMIM: 150699
DiseasesDB: 4806
MedlinePlus: 000914
eMedicine: radio/777
Patient UK: U xơ tử cung
MeSH: D007889
U xơ tử cung (Tiếng Anh: Uterine fibroids, hay uterine leiomyoma, myoma, fibromyoma, fibroleiomyoma) là khối u lành tính phát triển từ cơ tử cung. Đây là bệnh rất hay gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản từ 30 đến 50 tuổi . Nguyên nhân của bệnh đang được tìm hiểu, trong đó có nhiều giả thuyết cho rằng u xơ tử cung có liên quan đến yếu tố di truyền, môi trường, thực phẩm, rối loạn nội tiết, béo phì.....
Cơ chế bệnh sinh và sự phát triển

Hiện tại chưa biết chính xác bệnh sinh của u xơ tử cung. Tuy nhiên u xơ là khối u lệ thuộc chủ yếu vào estrogen và một phần progesterone, các nhà khoa học đã tìm thấy nhiều thụ thể nhạy cảm với hai loại nội tiết tố này trong khối u.
U thường phát triển ở thời kỳ sinh sản của người phụ nữ u có thể có một đến rất nhiều u xơ  và trong nhiều trường hợp khối u xơ có thể chiếm toàn bộ tử cung thậm chí cả ổ bụng . Sau tuổi mãn kinh do nội tiết tố đã bị suy giảm nên u xơ thường nhỏ đi nhưng không mất hẳn.
- U có thể tiến triển thoái hóa như thoái hóa kính (lõi khối u hóa thành một chất dịch màu nâu), thoái hóa dạng nang (lõi khối u hóa thành một chất dịch màu trắng đục), có thể tiến triển thoái hóa vôi (thường sự vôi hóa vỏ khối u tiến dần về lõi khối u) thường gặp ở người phụ nữ lớn tuổi.
- U xơ tử cung có thể bị nhiễm trùng và hoại tử sau sẩy thai, nạo phá thai, hay trong thời kỳ hậu sản.
- Trong lúc mang thai, các mạch máu phát triển không kịp so với sự tăng nhanh kích thước của u, khiến khối u bị thiếu máu và hoại tử. U ở tình trạng này có đặc điểm là hoại tử vô khuẩn.
- U xơ tử cung cũng có thể tiến triển thoái hóa mỡ hay tiến triển ung thư hóa, tỷ lệ chiếm 2/1000 trong tất cả các loại u xơ tử cung tuy nhiên có nhiều tài liệu cho thấy tỉ lệ u thoái hóa ác có thể cao hơn ở tỉ lệ 1/493 các loại u xơ.
Những biểu hiện ngoài thời kỳ mang thai

- Đau bụng dưới, đặc biệt là vùng tử cung, đặc biệt là vào các kì kinh nguyệt.
- Cơn đau kéo dài khi quan hệ tình dục.
- Xuất huyết âm đạo như rong kinh (kinh kéo dài), rong huyết (xuất huyết ngoài chu kỳ hành kinh), cường kinh (lượng kinh rất nhiều)
- Với u to có thể sờ nắn thấy, sờ trúng sẽ thấy đau, cộm.
- Luôn thấy buồn tiểu do u ép vào bàng quang, nếu u to quá chèn ép vào niệu quản sẽ gây ra thận ứ nước. Nếu u ép đến trực tràng, người bệnh có nguy cơ trĩ và táo bón.
- Khó thụ thai và lâu có con (hiếm muộn)
Những biểu hiện trong thời kỳ mang thai

- Sẩy thai.
- Ngôi thai bất thường nên khó sanh ngả âm đạo làm tăng nguy cơ sanh mổ.
- Thai chậm tăng trưởng thậm chí suy dinh dưỡng.
- Dễ gây băng huyết do một phần khối u xơ tử cung to làm chậm sự co hồi của tử cung sau sanh.
Chẩn đoán

Siêu âm là phương pháp thường qui giúp tầm soát và phát hiện u xơ rất phổ biến.
Cộng hưởng từ là phương pháp cao cấp hơn giúp đánh giá tất cả các đặc điểm của khối u xơ và sự tưới máu của khối u xơ tử cung.
Điều trị

1) Điều trị nội khoa
Thuốc điều trị u xơ tử cung thực chất là các loại nội tiết tố sinh dục, được đưa tạm thời vào cơ thể bệnh nhân để gây ức chế buồng trứng tạm thời không tiết estrogen, nhằm làm cho khối u nhỏ lại (giống như tình trạng mãn kinh). Sau khi ngưng thuốc, buồng trứng sẽ làm việc trở lại và sẽ kích thích khối u tiếp tục phát triển. Phương pháp này chỉ áp dụng cho các khối u lớn chờ phẫu thuật hoặc các u có sự tưới máu tốt giúp làm giảm nguy cơ chảy máu nhiều trong lúc thực hiện phẫu thuật và thủ thuật.
2) Phẫu thuật
Có 03 loại phẫu thuật: mổ hở, mổ nội soi qua thành bụng và mổ nội soi qua ngã âm đạo. Có hai cách chính để loại bỏ khối u xơ tử cung: cắt bỏ tử cung hoàn toàn và mổ bóc u xơ chọn lọc. Đây là phẫu thuật nên cần có biện pháp vô cảm như gây mê, gây tê, và có rủi ro nhất định trong lúc phẫu thuật. Nếu cắt tử cung sẽ làm mất vĩnh viễn khả năng có thai nên chỉ áp dụng đối với các trường hợp u quá to có chảy máu nhiều trong lúc phẫu thuật và phụ nữ đã sinh đủ số con hoặc không mong muốn có con trong tương lai.
3) Phương pháp thuyên tắc mạch máu
Phương pháp này làm tắc các động mạch nuôi các u xơ tử cung và chỉ áp dụng cho các u xơ tử cung giàu mạch máu. Sau tắc mạch thường sẽ rất đau do khối u xơ tử cung bị hoại tử nhồi máu. Phương pháp này cần gây tê và có nguy cơ sẽ tắc các nhánh cấp máu cho buồng trứng hoặc các vùng cơ tử cung lành nên có một tỉ lệ vô kinh thậm chí vô sinh sau tắc mạch. Phương pháp này nên áp dụng cho các trường hợp khối u xơ tử cung giàu mạch máu và người phụ nữ đã đủ số con hoặc không mong muốn có thêm con trong tương lai.
4) Phương pháp điều trị MRI HIFU
Phương pháp này dùng sóng siêu âm khu trú cường độ cao tạo hiệu ứng nhiệt đốt tế bào đích dưới kiểm soát định vị bằng hình ảnh cộng hưởng từ. Đây là phương pháp điều trị u xơ tử cung tiên tiến nhất thế giới, giúp loại trừ mô đích bất thường trong cơ thể mà không cần phẫu thuật, không chảy máu, không để lại sẹo, không ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, giúp bảo tồn tử cung, độ an toàn cao. Hôm sau có thể làm việc trở lại. Phương pháp này chỉ áp dụng cho các loại u xơ tử cung nghèo mạch máu nuôi, không áp dụng cho các u xơ tử cung giàu mạch máu.
Điều trị > 5) Phương pháp nút mạch

Phương pháp nút mạch (hay còn gây tắc động mạch tử cung) hiểu đơn giản là phương pháp điều trị bệnh u xơ tử cung không phẫu thuật, sử dụng ống thông catheter để đưa vào động mạch đùi, sau đó sẽ đưa các hạt tắc mạch đến các động mạch cấp máu cho khối u, làm khối u thiếu máu và hoại tử theo thời gian.
Mặc dù là một trong những phương pháp điều trị bệnh u xơ tử cung, tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp đều có thể áp dụng phương pháp này. Những điều kiện để thực hiện phương pháp nút mạch là:
Phụ nữ nằm trong độ tuổi sinh đẻ.
Từ chối phẫu thuật.
Muốn giữ lại tử cung.
Khuyến cáo

Các phương pháp điều trị đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Không có phương pháp nào có ưu điểm hơn phương pháp còn lại mà điều quan trọng là tất cả các bệnh nhân u xơ tử cung đã có biến chứng trước khi chọn lựa bất kỳ một phương pháp điều trị nào cũng đều cần nên chụp cộng hưởng từ vùng chậu để đánh giá chính xác đặc điểm khối u xơ tử cung cũng như mức độ tưới máu của u xơ tử cung, đây là thông tin cực kỳ quan trọng để định hướng chọn lựa loại phương pháp điều trị phù hợp cho tình trạng u xơ tử cung của từng bệnh nhân và làm giảm tối đa rủi ro cho các bệnh nhân u xơ tử cung trong quá trình tiến hành các thủ thuật và phẫu thuật.
Nothodiplax

| Nothodiplax> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Libellulidae
Chi (genus): Nothodiplax Belle, 1984
Nothodiplax là một chi chuồn chuồn ngô trong họ Libellulidae. Chi này chỉ có một loài, Nothodiplax dendrophila,
Chú thích

↑  Schorr, Martin; Lindeboom, Martin; Paulson, Dennis. “World Odonata List”. University of Puget Sound. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 8 năm 2010. Truy cập 11 tháng 8 năm 2010.
Nguyệt Đức (định hướng)

Nguyệt Đức có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Xã Nguyệt Đức, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
Xã Nguyệt Đức, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc
Oncocnemis singularis

| Oncocnemis singularis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Oncocnemis
Loài (species): O. singularis
Danh pháp hai phần
Oncocnemis singularis Barnes & McDunnough, 1912 
Oncocnemis singularis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Türkmenli, Bayramiç

| Türkmenli |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
TürkmenliVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Çanakkale
Huyện: Bayramiç
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 1,077 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 17710 
Türkmenli là một xã thuộc huyện Bayramiç, tỉnh Çanakkale, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 1.077 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Çanakkale”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2012.
Bulbophyllum putidum

| Bulbophyllum putidum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Chi (genus): Bulbophyllum
Loài (species): B. putidum
Danh pháp hai phần
Bulbophyllum putidum (Teijsm. & Binn.) J.J.Sm. (1912) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Cirrhopetalum putidum Teijsm. & Binn. (1862) (Basionym)   Mastigion putidum (Teijsm. & Binn.) Garay, Hamer & Siegerist (1994)   Cirrhopetalum appendiculatum Rolfe (1901)   Bulbophyllum fascinator (Rolfe) Rolfe (1908)   Cirrhopetalum fascinator Rolfe (1908)   Mastigion fascinator (Rolfe) Garay, Hamer & Siegerist (1994)  
Bulbophyllum putidum là một loài phong lan.
Urophyllum subanurum

| Urophyllum subanurum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Urophyllum
Loài (species): U. subanurum
Danh pháp hai phần
Urophyllum subanurum Stapf 
Urophyllum subanurum là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Stapf miêu tả khoa học đầu tiên năm 1894.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Urophyllum subanurum”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Nidella repanda

| Nidella repanda> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Nidella
Loài (species): N. repanda
Danh pháp hai phần
Nidella repanda Holzschuh, 1991 
Nidella repanda là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Mimosa farisii

| Mimosa farisii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Mimosa
Loài (species): M. farisii
Danh pháp hai phần
Mimosa farisii Britton & Rose 
Mimosa farisii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Britton & Rose miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Mimosa farisii”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Yến hang

| Cave Swiftlets> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Apodiformes
Họ (familia): Apodidae
Tông (tribus): Collocaliini
Chi
 Aerodramus  Collocalia  Hydrochous  Schoutedenapus 
Yến hang là các loài chim có mỏ ngắn, miệng rộng, chân nhỏ và yếu, và đôi cánh dài hình lưỡi liềm, thuộc tông Collocaliini. Thân chim Yến to bằng thân chim sẻ nhưng có sải cánh rộng hơn sải cánh chim bồ câu. Với những đặc tính này, chim yến có khả năng bay rất giỏi và sức chịu đựng dẻo dai. Chim Yến là loài chim bay lâu nhất hiện nay và chúng có thể bay liên tục trong 40 giờ[cần dẫn nguồn]. Ngoại trừ những khi ngủ, xây tổ hay cho chim non ăn, chim Yến không bao giờ đậu lại một chỗ hay nghỉ ngơi. Thức ăn của chin Yến là các loại côn trùng mà chúng bắt được trong khi bay. Chim Yến chỉ có một vợ một chồng. Mỗi lần đẻ hai trứng và do cả hai chim trống lẫn chim mái ấp. Thời gian ủ trứng kéo dài từ 21 - 25 ngày. Sau khi nở, chim con ở lại tổ trong thời gian 43-45 ngày trước khi đủ lông đủ cánh sống đời tự lập. Chim Yến có tuổi thọ từ 10 – 20 năm
Thế nhưng điểm đặc biệt nhất về loài chim Yến này là tổ của chúng. Tổ yến trông giống như bàn tay co lại, như hình dáng của 1/4 trái banh có đường kính 3-5". Một bên tổ được gắn vào tường (tường trong động đá đối với yến hoang dã hoặc tường gỗ nhân tạo trong các trang trại/nhà nuôi yến), bên kia tổ là nơi yến đậu. Còn phần trong tổ là nơi đựng trứng hoặc chỗ ở của chim con. Tuy nhiên, chất liệu cấu thành tổ yến mới chính là đặc tính phân biệt chim yến với những loài chim khác trên thế giới. Ngay sau khi giao hợp, chúng tự rút ra những sợi nước dãi (nước bọt) dài và mỏng ra khỏi những tuyến nước bọt bên dưới lưỡi. Chính những sợi bọt này đóng một vai trò quan trọng trong việc làm tổ.
Orchesia elongata

| Orchesia elongata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Tetratomidae
Chi (genus): Orchesia
Loài (species): O. elongata
Danh pháp hai phần
Orchesia elongata Macleay, 1872 
Orchesia elongata là một loài bọ cánh cứng trong họ Tetratomidae. Loài này được Macleay miêu tả khoa học đầu tiên năm 1872.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Bristowia

| Bristowia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Nhánh động vật (zoosectio): Dionycha
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Bristowia Reimoser, 1934
Tính đa dạng 
2 species
Các loài
 Xem trong bài.
Bristowia là một chi nhện trong họ Salticidae.
Chú thích

↑  Norman I. Platnick. “The World Spider Catalog, Version 13.5”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Xyris kwangolana

| Xyris kwangolana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Xyridaceae
Chi (genus): Xyris
Loài (species): X. kwangolana
Danh pháp hai phần
Xyris kwangolana P.A.Duvign. & Homes, 1955 
Xyris kwangolana là một loài thực vật hạt kín trong họ Hoàng đầu. Loài này được P.A.Duvign. & Homes miêu tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Xyris kwangolana”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Tiểu quốc Mạ

Tiểu quốc Mạ là một tiểu quốc của các bộ tộc mà phần lớn là người Mạ ở khu vực cao nguyên Di Linh thuộc nam Tây Nguyên, Việt Nam được hình thành từ khoảng cuối thế kỷ 15 và chấm dứt sự tồn tại sau khi phân rã ra thành các bộ tộc riêng biệt vào khoảng cuối thế kỷ 17.
Lịch sử

Bộ tộc Mạ đã xác lập được chế độ phụ hệ vững chắc trong hôn nhân gia đình. Lãnh thổ người Mạ đã từng ổn định trong lịch sử, khiến cho một số tài liệu gọi nó là "tiểu vương quốc Mạ" hoặc "Xứ Mạ". Lãnh thổ vùng Mạ rất rộng, nhưng đến cuối thế kỷ 17 và đặc biệt là dưới ách thống trị của thực dân Pháp, người Mạ đã rút sâu vào rừng núi để bất hợp tác và chống chính quyền thực dân. Địa bàn vùng Mạ đã bị thu hẹp lại trong phạm vi một số xã của huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng ngày nay.
Mimosa extranea

| Mimosa extranea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Mimosa
Loài (species): M. extranea
Danh pháp hai phần
Mimosa extranea Benth. 
Mimosa extranea là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Benth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Mimosa extranea”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Bolitoglossa lignicolor

| Bolitoglossa lignicolor> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Caudata
Họ (familia): Plethodontidae
Chi (genus): Bolitoglossa
Loài (species): B. lignicolor
Danh pháp hai phần
Bolitoglossa lignicolor (Peters, 1873) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Bolitoglossa palustris  Taylor, 1949  Oedipus ahli   Unterstein, 1930   Spelerpes punctatum   Brocchi, 1883  
Bolitoglossa lignicolor là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó được tìm thấy ở Costa Rica và Panama.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
Nemaschema lineatum

| Nemaschema lineatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Nemaschema
Loài (species): N. lineatum
Danh pháp hai phần
Nemaschema lineatum Fauvel, 1906 
Nemaschema lineatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
2737 Kotka

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Y. Vaisala
Nơi khám phá: Turku
Ngày phát hiện: 22 tháng 2 năm 1938
Tên định danh
Tên định danh: 2737
Đặt tên theo: Kotka
Tên định danh thay thế: 1938 DU
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.2182603
Viễn điểm quỹ đạo: 3.2841525
Độ lệch tâm: 0.1937136
Chu kỳ quỹ đạo: 1666.7987759
Độ bất thường trung bình: 213.33594
Độ nghiêng quỹ đạo: 8.80822
Kinh độ điểm mọc: 339.58353
Góc cận điểm: 104.86478
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 11.9
 
2737 Kotka (1938 DU) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 2 năm 1938 bởi Y. Vaisala ở Turku.
Từ quyển

Minh họa từ quyển của hành tinh.
Từ quyển là vùng không gian bao quanh một hành tinh được điều khiển bởi từ trường của hành tinh đó. Hình dáng của từ quyển là do kết quả của tương tác giữa từ trường của hành tinh với các dòng hạt tích điện, như gió Mặt Trời.
Từ quyển của Trái Đất cùng với khí quyển chặn các dòng hạt tích điện, bảo vệ sự sống trên Trái Đất.
Nghiên cứu từ quyển Trái Đất là một lĩnh vực của địa vật lý. Kết quả của nghiên cứu cũng áp dụng để miêu tả vùng chịu điều khiển của từ trường tại các hành tinh, các thiên thể khác, và cả những đối tượng chẳng hạn như pulsar.
Tổng quan

Trái Đất, Sao Thủy, Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương, Sao Hải Vương đều có từ trường bao quanh chúng. Hai hành tinh Sao Hỏa và Sao Kim có từ trường rất nhỏ. Vệ tinh tự nhiên duy nhất trong hệ Mặt Trời có từ quyển là vệ tinh Ganymede của Sao Mộc, nó có một từ quyển nhỏ — nhưng nó lại nằm hoàn toàn trong từ quyển của Sao Mộc, dẫn đến tương tác rất phức tạp. Tầng điện ly (ionosphere) của từ trường yếu hai hành tinh Sao Hỏa và Sao Kim cũng làm lệch một phần gió Mặt Trời, nhưng chúng không có từ quyển.
Mã Hy Thanh

Mã Hy Thanh (giản thể: 马希声; phồn thể: 馬希聲; bính âm: Mǎ Xīshēng) (899-15 tháng 8, 932), tên tự Nhược Nột (若訥), được truy phong là Hành Dương Vương (衡陽王), là quân chủ thứ nhì của nước Sở thời Ngũ Đại Thập Quốc tại Trung Quốc. Ông trị vì trong thời gian từ sau khi cha của ông qua đời vào năm 930 đến khi bản thân ông qua đời vào năm 932.
Thân thế

Mã Hy Thanh sinh năm 899, trong thời gian trị vì của Đường Chiêu Tông, ông là thứ tử của quân phiệt Mã Ân. Đương thời, Mã Ân kiểm soát Đàm châu, và chưa kiểm soát được hoàn toàn Vũ An, song đang trong quá trình củng cố quyền lực. Mẹ của Mã Hy Thanh là Viên thị, bà là người thiếp được Mã Ân sủng ái, huynh trưởng của Mã Hy Thanh là Mã Hy Chấn (馬希振) là con ruột của chính thất. (Mã Ân được ghi chép là có ít nhất 35 con trai, Viên thị còn sinh Mã Hy Vượng (馬希旺), song các quân chủ của Sở sau Mã Hy Thanh có vẻ như không phải do bà sinh ra, trong đó Mã Hy Phạm và Mã Hy Quảng do Trần thị sinh.) Mã Hy Thanh và Mã Hy Phạm sinh cùng ngày, song Mã Hy Thanh sinh trước. (Một người khác có vẻ như cũng sinh cùng ngày, do Mã Hy Phạm được thuật lại là tứ tử của Mã Ân.)
Thời Mã Ân trị vì

Mã Ân dần khoách trương lãnh thổ, trở thành một chư hầu của triều Hậu Lương, rồi triều Hậu Đường, và được phong tước Sở vương; và Sở quốc vương. Mã Ân sau đó tiến hành kiến quốc, thiết lập bá quan, đến năm 929, Mã Ân bổ nhiệm Vũ An tiết độ phó sứ, kiêm quyền Trường Sa phủ Mã Hy Thanh làm Tri chính sự, Tống lục trung ngoại chư quân sự. Từ khi đó, quốc chính đều thông qua Mã Hy Thanh trước khi báo cho Mã Ân. (Mã Hy Chấn chính thất sinh ra và là huynh trưởng, do vậy theo tục lệ truyền thống sẽ là người kế vị, song Mã Hy Thanh được chọn vì Viên đức phi là người được Mã Ân sủng ái. Mã Hy Chấn trở thành một đạo sĩ và thoát ly khỏi chính trường.)
Sau khi nắm quyền lực tại Sở, Mã Hy Thanh trở nên nghi ngờ mưu chủ của cha là Cao Úc (高郁). Ban đầu, Nam Bình vương Cao Quý Hưng khiển sứ đưa thư cho Mã Hy Thanh, bề ngoài là để xin phép được kết làm huynh đệ với Cao Úc, khiến ngờ vực trong lòng Mã Hy Thanh nổi lên. Trong khi đó, Hành quân tư mã Dương Chiêu Toại (楊昭遂) là người trong tộc của thê của Mã Hy Thanh, người này âm mưu thay thế vị trí của Cao Úc, do đó thường xuyên gièm pha Cao Úc trước Mã Hy Thanh. Mã Hy Thanh do đó nói với cha rằng Cao Úc xa xỉ, lạm quyền, tiếp xúc với bên ngoài, đề nghị cha diệt trừ. Mã Ân từ chối, sau do Mã Hy Thanh liên tục thỉnh bãi binh quyền của Cao Úc, Cao Úc bị làm hành quân tư mã. Cao Úc nói với thân tín "Ta xây gấp phủ ở Tây Sơn để quy lão, chế tử lớn dần và nay có thể cắn người." Mã Hy Thanh tức giận và giả lệnh Mã Ân để sát hại Cao Úc cùng gia tộc. Khi Mã Ân hay tin, ông đấm ngực kêu khóc thảm thiết, song không trừng phạt Mã Hy Thanh.
Tháng 10 ÂL năm Canh Dần (930), Mã Ân bị bệnh nằm trên giường, khiển sứ sang Hậu Đường xin truyền vị lại cho Mã Hy Thanh. Triều đình Hậu Đường không tin tưởng Mã Hy Thanh, nên ngày Tân Hợi (21) cùng tháng (14 tháng 11), chỉ bổ nhiệm ông làm giữ chức Vũ An tiết độ sứ, kiêm Thị trung. Ngày Kỷ Tị (10) tháng 11 (2 tháng 12), Vương Ân qua đời, di mệnh chư tử phải truyền lại ngôi vị cho huynh đệ, còn để kiếm ở từ đường và nói ai làm trái mệnh thì hãy giết. Chư tướng Sở ban đầu muốn khiển binh trấn thủ biên cảnh rồi mới phát tang, song theo ý của Binh bộ thị lang Hoàng Tổn (黃損), họ cử người cáo chung và để Mã Hy Thanh kế vị.
Trị vì

Mã Hy Thanh tập vị vào ngày Bính Tuất (27) tháng 11 (tức 19 tháng 12), tuyên bố theo di mệnh tiến hành bỏ kiến quốc, phục phép chế 'trấn' như xưa. Ngày Canh Tuất (21) tháng 12 (12 tháng 1 năm 931), Hậu Đường Minh Tông trao thêm cho Mã Hy Thanh chức Tĩnh Giang tiết độ sứ, kiêm Trung thư lệnh.
Mã Hy Thanh nghe được chuyện Hậu Lương Thái Tổ thích ăn gà thì cũng bắt chước theo, một ngày giết 50 con gà để ăn, điều này không phù hợp trong giai đoạn để tang, khuôn mặt ông cũng không tỏ vẻ buồn rầu. Ngày Canh Thân (7) tháng 12 năm Tân Mão (17 tháng 1 năm 932), táng Mã Ân tại Hành Dương, Mã Hy Thanh ăn nhiều thịt gà trước khi khởi hành từ Trường Sa, Lại bộ thị lang Phan Khởi (潘起) mỉa mai.
Trong thời gian Mã Hy Thanh trị vì, Sở chịu cảnh đại hạn, tháng 7 ÂL năm Nhâm Thìn (932), ông mệnh đóng cửa đền thờ thần Nam Nhạc và chư thần, song hạn hán vẫn tiếp tục. Ngày Tân Mão (11) cùng tháng (15 tháng 8), Mã Hy Thanh qua đời, Mã Hy Phạm kế vị. Ông được truy phong là Hành Dương vương.
Chú thích

↑  Phần về Mã Hy Thanh trong Tân Ngũ Đại sử và Thập Quốc Xuân Thu không thực sự đề cập đến năm sinh của ông, dù là gián tiếp. Tuy nhiên, phần viết về thứ đệ và người kế thừa của ông là Mã Hy Phạm viết rằng Mã Hy Phạm 49 tuổi (âm) khi mất năm 947, và còn ghi rằng Mã Hy Phạm sinh cùng ngày với Mã Hy Thanh, ngụ ý rằng Mã Hy Phạm cũng sinh vào năm đó
↑  潭州, nay thuộc Trường Sa, Hồ Nam
↑  武安, trị sở tại Đàm châu
↑  靜江, trị sở nay thuộc Quế Lâm, Quảng Tây, thuộc vùng kiểm soát của Sở