stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lausanne
Văn hóa > Các viện bảo tàng

Ở Lausanne có rất nhiều viện bảo tàng:
Viện bảo tàng Olympic Lausanne
Viện bảo tàng Elysée
Fondation de l'Hermitage
The Collection de l'Art Brut
MUDAC (Viện bảo tàng của hội họa và nghệ thuật đương đại)
Viện bảo tàng lịch sử thành phố Lausanne Lưu trữ 2007-07-11 tại Wayback Machine
Cabinet des Médailles cantonal
http://www.dfj.vd.ch/serac/musee/rumine-arlaud.html Lưu trữ 2006-12-14 tại Wayback Machine
Espace des Inventions (tiếng Pháp) (Science Center for Kids)
Fondation Claude Verdan (tiếng Pháp) Lưu trữ 2006-08-18 tại Wayback Machine - Musée de la main (Museum of the Hand)
Vivarium de Lausanne (tiếng Pháp)
Quần thể kiến trúc Lausanne
Khu thị chính thành phố Lausanne
Viện bảo tàng bang Vaud về khảo cổ học và lịch sử
http://www.beaux-arts.vd.ch/ Lưu trữ 2006-08-27 tại Wayback Machine (Cantonal Fine Arts Museum)
Musée cantonal de Géologie (tiếng Pháp) (Cantonal Geological Museum)
Musée et jardins botaniques cantonaux (Cantonal Museum and Botanical Gardens)
Viện bảo tàng Pully
Musée romain de Lausanne-Vidy (Lausanne-Vidy Roman Museum)
Musée de la Villa romaine de Pully (Pully Roman Villa Museum)
Viện bảo tàng bang Vaud về sinh vật học
Roseraie de la Vallée de la Jeunesse (Rosegarden)
Etablissement horticole de la Bourdonnette - serres de la Ville (Horticultural Establishment of La Bourdonette - Municipal Glasshouses)
Nhà thờ Đức Bà Lausanne, phục dựng bởi viollet-le-Duc.
Văn hóa > Âm nhạc

Bản giao hưởng số 4 của nhà soạn nhạc đương đại Leonardo Balada có phụ đề là 'Lausanne'.
Le Romandie Le Romandie, live local and international bands, chủ yếu trình diễn rock'n roll.
Les Docks Les Docks, live local and international bands.
Thể thao

Lausanne sẽ là nơi diễn ra Thế vận hội Trẻ Mùa hè 2020.
Các cư dân nổi tiếng

Lausanne là nơi sinh của:
Umberto Agnelli, doanh nhân Ý
David Bennent, Nam diễn viên
Metropolitan Anthony (Bloom) của Sourozh
François-Louis David Bocion, giáo viên Thụy Sĩ
Johann Ludwig Burckhardt, nhà du lịch và Đông Phương
Alejo Carpentier, nhà văn người Pháp
Stéphane Chapuisat, cầu thủ
Benjamin Constant, nhà tư tưởng, nhà văn, chính trị gia Pháp
Aloise Corbaz, ngoài nghệ sĩ Thụy Sĩ
Jean-Pascal Delamuraz, chính trị gia Thụy Sĩ
Charles Dutoit, dẫn
Egon von Furstenberg, thiết kế thời trang
Eugène Grasset, trang trí nghệ sĩ Thụy Sĩ
Bertrand Piccard, Thụy Sĩ bác sĩ tâm thần và người cởi khí cầu
Charles Ferdinand Ramuz, nhà văn Thụy Sĩ
Ubol Ratana, công chúa Thái Lan
Théophile Steinlen, Art Nouveau họa sĩ và printmaker
Elizabeth Thompson (Lady Butler), họa sĩ người Anh
Bernard Tschumi, hiện đại kiến trúc sư, nhà văn, nhà giáo dục
Félix Vallotton, họa sĩ
Ali Hassan, nhà cách mạng
Người dân nổi bật
Jean Anouilh, nhà biên kịch Pháp
Ingvar Kamprad, người sáng lập của IKEA
Alice Bailly, họa sĩ, nghệ sĩ đa phương tiện
Maurice Béjart, biên đạo múa
Coco Chanel, thiết kế thời trang
Pierre de Coubertin, nam tước Pháp và IOC người sáng lập
Victoria Eugenia của Battenberg, nữ hoàng của Tây Ban Nha
Peter Carl Fabergé, nhà kim hoàn
Oswald Heer, nhà địa chất và tự nhiên học Thụy Sĩ
Stéphane Lambiel, con số vận động viên nam và 2 thời gian vô địch thế giới
James Mason, diễn viên Anh
Waldemar Mordecai Haffkine, nhà vi khuẩn Ukraina
Auguste Piccard, nhà vật lý học Thụy Sĩ, nhà phát minh và thám hiểm
Paloma Picasso, thiết kế thời trang
Georges Simenon, nhà văn người Bỉ
Karol Szymanowski, nhà soạn nhạc Ba Lan
Eugène Viollet-le-Đức, kiến trúc sư Pháp
Pierre Viret, nhà cải cách thần học Thụy Sĩ
Serge Voronoff, Bác sĩ phẫu thuật
Carl Gustav Emil Mannerheim
Edward Gibbon, sử gia người Anh
Han Chicony nhà văn
Elder Costa, Brasil - nhà văn nổi tiếng Brazil
Michel Mayor, nhà thiên văn vật lý Thuỵ Sĩ
Các bức ảnh Lausanne

Các bức ảnh Lausanne, chụp tháng 6 năm 2001:
City
City
Lake Geneva
Vineyards of Lavaux
Old town
Palais de Beaulieu
Railway station
Bel-Air tower
Chú thích

↑  “Arealstatistik Standard - Gemeinden nach 4 Hauptbereichen”. Federal Statistical Office. Truy cập 13 tháng 1 năm 2019.
↑  “Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Staatsangehörigkeit (Kategorie), Geschlecht und demographischen Komponenten”. Federal Statistical Office. Truy cập 12 tháng 1 năm 2019.
Các cảnh quan Hồ Geneva và Alps thuộc Pháp
Lausanne và khác khu vực lân cận
Mô hình tỉ lệ 1/10 của métro M2 ở Lausanne. A front view of the m2 is also available.
Lâu đài Rumine, quảng trường Riponne
Nhà thờ Đức bà Lausanne
Ouchy, cực Nam của thành phố
Phylloscopus forresti

| Phylloscopus forresti> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Phylloscopidae
Chi (genus): Phylloscopus
Loài (species): P. forresti
Danh pháp hai phần
Phylloscopus forresti
Phylloscopus forresti là một loài chim trong họ Phylloscopidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Mahama Awal

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Mahama Awal
Ngày sinh:  10 tháng 6, 1991 (33 tuổi)
Nơi sinh:  Douala, Cameroon
Chiều cao:  1,75 m
Vị trí:  Tiền vệ chạy cánh
Thông tin đội
Đội hiện nay:  HK Pegasus
Số áo:  8
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
:  AJ Auxerre
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2009–2014 |  Guangdong Sunray Cave |  128 |  (31) |
| 2015–2017 |  South China |  38 |  (10) |
| 2017– |  HK Pegasus |  17 |  (5) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 13 tháng 5 năm 2018
Mahama Awal (tiếng Trung: 艾華; sinh ngày 10 tháng 6 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá Cameroon thi đấu cho câu lạc bộ tại Giải bóng đá ngoại hạng Hồng Kông HK Pegasus.
Sự nghiệp câu lạc bộ

Awal gia nhập câu lạc bộ tại Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Trung Quốc Guangdong Sunray Cave năm 2009. Vào ngày 10 tháng 5 năm 2009, anh ghi bàn thắng đầu tiên trong trận đấu trước Liaoning Whowin. Anh thi đấu 6 mùa giải với Guangdong Sunray Cave, ghi 31 bàn sau 128 lần ra sân.
Awal chuyển đến đội bóng tại Giải bóng đá ngoại hạng Hồng Kông South China vào tháng 1 năm 2015. Anh có màn ra mắt cho South China ngày 11 tháng 1 trước kình địch Kitchee. Anh ghi bàn thắng gỡ hòa ở phút bù giờ giúp South China có trận hòa 2-2 với Kitchee.
Ngày 11 tháng 6 năm 2017, chủ tịch Hong Kong Pegasus Canny Leung tiết lộ rằng Awal cùng với ba cầu thủ South China khác sẽ đến Pegasus.
Delia, Caltanissetta

Delia là một đô thị ở tỉnh Caltanissetta ở vùng Sicilia, có vị trí cách khoảng 100 km về phía đông nam của Palermo và khoảng 20 km về phía tây nam của Caltanissetta. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.486 người và diện tích là 12.3 km².
Delia giáp các đô thị: Caltanissetta, Canicattì, Naro.
Cộng hòa Cuba (1902–1959)

Nền Cộng hòa cũ của Cuba tồn tại từ năm 1902 đến 1959Bản mẫu:SHORTDESC:Nền Cộng hòa cũ của Cuba tồn tại từ năm 1902 đến 1959
Với Cộng hòa Cuba sau năm 1959, xem Cuba
Cuba, tên gọi chính thức là Cộng hòa Cuba (tiếng Tây Ban Nha: República de Cuba) là một cựu chính thể tồn tại từ năm 1902 đến 1959, còn được chính phủ Cuba hiện nay gọi là "Cộng hòa hậu thuộc địa" sau khi Cuba độc lập khỏi Đế chế Tây Ban Nha và chấm dứt sự chiếm đóng quân sự của Hoa Kỳ vào năm 1902. Thời đại này chuyển đổi nhiều chế độ và sự hiện diện của Hoa Kỳ, và kết thúc với sự thành công của Cách mạng Cuba năm 1959. Trong thời kỳ này, Hoa Kỳ đã có ảnh hưởng lớn đến nền chính trị Cuba, đặc biệt là thông qua Tu chánh án Platt.
Các chính thể của Cuba từ độc lập khỏi Tây Ban Nha đến Cách mạng Cuba được coi là quốc gia phụ thuộc vào Hoa Kỳ. Từ năm 1902 đến năm 1932, luật pháp Cuba và Hoa Kỳ bao gồm Tu chánh án Platt, trong đó bao gồm quyền can thiệp của Hoa Kỳ vào Cuba và đặt ra các hạn chế đối với các quan hệ đối ngoại của Cuba. Năm 1934, Cuba và Hoa Kỳ ký Hiệp ước Quan hệ của Hoa Kỳ và Cuba, trong đó Cuba có nghĩa vụ dành ưu đãi về kinh tế của mình cho Hoa Kỳ, đổi lại Hoa Kỳ trao cho Cuba 22% thị phần đường của Hoa Kỳ mà sau này là được sửa đổi thành 49% cổ phần vào năm 1949.
1902–1933: Early governments

Sau Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ, Tây Ban Nha và Hoa Kỳ đã ký Hiệp ước Paris năm 1898, theo đó Tây Ban Nha nhượng lại Puerto Rico , Philippines và Guam cho Hoa Kỳ với số tiền 20  triệu USD (tương đương 700 triệu USD vào năm 2022). Cuba giành được độc lập chính thức từ Tây Ban Nha. vào ngày 20 tháng 5 năm 1902, với tên gọi Cộng hòa Cuba. Theo hiến pháp mới của Cuba, Hoa Kỳ giữ quyền can thiệp vào công việc của Cuba và giám sát tài chính cũng như quan hệ đối ngoại của nước này. Theo Tu chính án Platt, Hoa Kỳ đã thuê căn cứ hải quân Vịnh Guantánamo từ Cuba.
1902–1933: Early governments > Sự chiếm đóng của Hoa Kỳ, 1906–1909

Sau cuộc thanh trừng chính trị và cuộc bầu cử tham nhũng và gian lận vào năm 1906, tổng thống đầu tiên, Tomás Estrada Palma , phải đối mặt với một cuộc nổi dậy vũ trang của các cựu chiến binh.  Giống như trong cuộc chiến tranh giành độc lập, người Cuba gốc Phi chiếm tỷ lệ đông đảo trong quân đội nổi dậy năm 1906. Đối với họ, Cách mạng Tháng Tám đã làm sống lại hy vọng về một 'phần chính đáng' trong chính phủ Cuba. Ngày 16 tháng 8 năm 1906, lo sợ chính phủ sẵn sàng đập tan âm mưu, cựu tướng Quân đội Giải phóng Pino Guerra đã giương cao biểu ngữ nổi dậy. Ngay lập tức Palma bắt giữ mọi chính trị gia Đảng Tự do trong tầm tay; phần còn lại đi ngầm. Trong nỗ lực ngăn chặn sự can thiệp, Roosevelt đã cử hai sứ giả đến Havana để tìm kiếm sự thỏa hiệp giữa chính phủ và phe đối lập. Liên quan đến sự công bằng như một cuộc bỏ phiếu chỉ trích chính phủ của mình, Estrada Palma đã từ chức và khiến toàn bộ nội các của ông cũng từ chức, khiến nền Cộng hòa không còn chính phủ và buộc Hoa Kỳ phải nắm quyền kiểm soát hòn đảo. Roosevelt ngay lập tức tuyên bố rằng Hoa Kỳ buộc phải can thiệp vào Cuba và mục đích duy nhất của họ là tạo ra những điều kiện cần thiết cho một cuộc bầu cử hòa bình.
1902–1933: Early governments > 1909–1924

Năm 1909, chính quyền tự trị được khôi phục khi José Miguel Gómez nhậm chức tổng thống thứ hai của Cuba, trong khi Mỹ tiếp tục can thiệp vào công việc của Cuba. Năm 1912, Partido Independiente de Color cố gắng thành lập một nước cộng hòa da đen riêng biệt ở tỉnh Oriente,  nhưng bị Tướng Monteagudo đàn áp với tình trạng đổ máu đáng kể.
Sản xuất đường đóng một vai trò quan trọng trong chính trị và kinh tế Cuba. Vào những năm 1910, trong và sau Thế chiến thứ nhất , sự thiếu hụt nguồn cung đường trên thế giới đã thúc đẩy sự bùng nổ kinh tế ở Cuba, được đánh dấu bằng sự thịnh vượng và việc chuyển đổi ngày càng nhiều đất nông nghiệp sang trồng đường. Giá cả lên đến đỉnh điểm và sau đó sụp đổ vào năm 1920, hủy hoại tài chính của đất nước và cho phép các nhà đầu tư nước ngoài có được nhiều quyền lực hơn mức họ đã có. Sự hỗn loạn kinh tế này được gọi là "Vũ điệu của hàng triệu người".
1902–1933: Early governments > Thời kỳ của Machado (1924-1933)

Năm 1924, Gerardo Machado được bầu làm tổng thống. Trong thời gian cầm quyền của ông, du lịch tăng trưởng rõ rệt, các khách sạn và nhà hàng thuộc sở hữu của người Mỹ được xây dựng để đáp ứng lượng khách du lịch. Sự bùng nổ du lịch đã dẫn tới sự gia tăng cờ bạc và mại dâm ở Cuba .  Machado ban đầu nhận được sự ủng hộ từ phần lớn công chúng và từ tất cả các đảng chính trị lớn của đất nước. Tuy nhiên, sự nổi tiếng của anh ngày càng giảm sút. Năm 1928, ông tổ chức một cuộc bầu cử để trao cho ông một nhiệm kỳ khác, nhiệm kỳ này là sáu năm, mặc dù ông đã hứa chỉ phục vụ trong một nhiệm kỳ.
1933–1958: Nội chiến và thành lập chính quyền mới > Cách mạng năm 1933

The Wall Street Crash of 1929 led to precipitous drops in the price of sugar, political unrest, and repression. Protesting students, known as the Generation of 1930, and a clandestine terrorist organization known as the ABC, turned to violence in opposition to the increasingly unpopular Machado.
US ambassador Sumner Welles arrived in May 1933 and began a diplomatic campaign which involved "mediation" with opposition groups in including the ABC. This campaign significantly weakened Machado's government and, backed with the threat of military intervention, set the stage for a regime change.
A general strike (in which the Popular Socialist Party sided with Machado), uprisings among sugar workers, and an army revolt forced Machado into exile in August 1933. He was replaced by Carlos Manuel de Céspedes y Quesada, son of Cuban patriot Carlos Manuel de Céspedes and former ambassador to the US.
In September 1933, the Sergeants' Revolt, led by Sergeant Fulgencio Batista, overthrew Céspedes. General Alberto Herrera served briefly as president ( 12–13 August) followed by Carlos Manuel de Céspedes y Quesada from 13 August until 5 September 1933. A five-member executive committee (the Pentarchy of 1933) was chosen to head a provisional government. They were ousted by a student-led organization, the Student Directory, which appointed Ramon Grau San Martin as provisional president and passed various reforms during the ensuing One Hundred Days Government. Grau resigned in 1934, after which Batista dominated Cuban politics for the next 25 years, at first through a series of puppet-presidents. The period from 1933 to 1937 was a time of "virtually unremitting social and political warfare".
1933–1958: Nội chiến và thành lập chính quyền mới > Constitution of 1940

A new constitution was adopted in 1940, which engineered radical progressive ideas, including the right to labor and health care. Batista was elected president in the same year, holding the post until 1944. He is so far the only non-white Cuban to win the nation's highest political office. His government carried out major social reforms. Several members of the Communist Party held office under his administration. Cuban armed forces were not greatly involved in combat during World War II, although president Batista suggested a joint U.S.-Latin American assault on Francoist Spain to overthrow its authoritarian regime.
Batista adhered to the 1940 constitution's structures preventing his re-election. Ramon Grau San Martin was the winner of the next election, in 1944. Grau further corroded the base of the already teetering legitimacy of the Cuban political system, in particular by undermining the deeply flawed, though not entirely ineffectual, Congress and Supreme Court. Carlos Prío Socarrás, a protégé of Grau, became president in 1948. The two terms of the Auténtico Party saw an influx of investment which fueled a boom and raised living standards for all segments of society and created a prosperous middle class in most urban areas.[cần dẫn nguồn]
Tourism

Between 1915 and 1930, Havana hosted more tourists than any other location in the Caribbean. The influx was due in large part to Cuba's proximity to the United States, where restrictive prohibition on alcohol and other pastimes stood in stark contrast to the island's traditionally relaxed attitude to leisure pursuits. Such tourism became Cuba's third largest source of foreign currency, behind the two dominant industries of sugar and tobacco. Cuban drinks such as the daiquiri and mojito became common in the United States during this time, after Prohibition was repealed.
A combination of the Great Depression of the 1930s, the end of prohibition, and World War II severely dampened Cuba's tourist industry, and it wasn't until the 1950s that numbers began to return to the island in any significant force. During this period, American organized crime came to dominate the leisure and tourist industries, a modus operandi outlined at the infamous Havana Conference of 1946. By the mid-1950s Havana became one of the main markets and the favourite route for the narcotics trade to the United States. Despite this, tourist numbers grew steadily at a rate of 8% a year and Havana became known as "the Latin Las Vegas".
Raising the Cuban flag on the Governor General's Palace at noon on 20 May 1902.
The Pentarchy of 1933. Fulgencio Batista, who controlled the armed forces, appears at far right.
Slum (bohio) dwellings in Havana, Cuba in 1954, just outside Havana baseball stadium. In the background is advertising for a nearby casino.
Glyphipterix decachrysa

| Glyphipterix decachrysa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Liên họ (superfamilia): Yponomeutoidea
Họ (familia): Glyphipterigidae
Phân họ (subfamilia): Glyphipteriginae
Chi (genus): Glyphipterix
Loài (species): G. decachrysa
Danh pháp hai phần
Glyphipterix decachrysa Meyrick, 1918 
Glyphipterix decachrysa là một loài bướm đêm thuộc họ Glyphipterigidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.
Chú thích

↑  Afro Moths
Bão và áp thấp nhiệt đới tại Việt Nam

Phân vùng bão và áp thấp nhiệt đới tại Việt Nam theo Quyết định 2901 năm 2016 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam
Việt Nam là một quốc gia nằm ở khu vực Đông Nam Á thường chịu sự tác động của bão và áp thấp nhiệt đới, có khoảng từ 11 đến 13 cơn bão và áp thấp nhiệt đới đi vào khu vực Biển Đông trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 11 hằng năm. Mỗi năm, có khoảng bốn đến sáu cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới đổ bộ hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam. Theo quy luật khí hậu, mùa bão tại Việt Nam chậm dần từ Bắc vào Nam, với tần suất bão nhiều nhất ở các tỉnh ven biển từ Quảng Ninh đến Thanh Hóa và thấp nhất ở khu vực từ Bình Thuận đến Cà Mau và Kiên Giang. Bão và áp thấp nhiệt đới hằng năm đều tác động mạnh và gây thiệt hại cả về kinh tế và đời sống đối với quốc gia này.
Bất kỳ cơn bão nhiệt đới nào khi đi vào biển Đông đều được theo dõi và phát tin bởi Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia Việt Nam (NCHMF), ngoài tên quốc tế do Cục Khí tượng Nhật Bản (JMA) đặt. Cơ quan nhà nước này cũng thường xuyên ban hành các bản tin thời tiết và khuyến cáo cho công chúng, đặc biệt là trong thời gian có bão. Công tác phòng chống bão, áp thấp nhiệt đới nói riêng và thiên tai nói chung cũng được chính quyền Việt Nam quan tâm. Quốc gia này đã thành lập Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia nhằm lên phương án và triển khai các kế hoạch ứng phó với bão, áp thấp nhiệt đới và các loại hình thiên tai. Một thang cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai gồm năm cấp, được ban hành theo Quyết định số 18/QĐ–TTg năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam, sẽ áp dụng cho toàn bộ hoặc một phần các tỉnh và địa phương bị ảnh hưởng bởi bão và áp thấp nhiệt đới khi chúng được dự báo có khả năng ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam.
Bão và áp thấp nhiệt đới tại Việt Nam cũng có những ảnh hưởng trong văn hóa đại chúng và trong cộng đồng tại Việt Nam, trong đó từ "bão" cũng được dùng để chỉ cho việc xuống đường ăn mừng của người Việt khi đội tuyển bóng đá nước này giành chiến thắng tại các giải đấu lớn ở cấp quốc tế.
Khái quát chung

Xem thêm: Xoáy thuận nhiệt đới và Khí hậu Việt Nam
Khái quát chung > Từ nguyên và định nghĩa

Bão có nguồn gốc từ chữ "暴" (Hán-Việt: bạo). Theo Hoàng Phê (2003), “Bão” có nghĩa chỉ “gió xoáy ở phạm vi rộng trong một vùng có áp suất không khí giảm xuống rất thấp, thường phát sinh từ biển khơi, có sức phá hoại dữ dội do gió lớn, mưa to”.
Nguyễn Đức Ngữ (1998) định nghĩa xoáy thuận là những nhiễu động khí quyển với khí áp giảm từ ngoài rìa vào tâm, và ở bán cầu Bắc gió thổi theo ngược chiều kim đồng hồ. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia Việt Nam định nghĩa bão và áp thấp nhiệt đới được gọi chung là xoáy thuận nhiệt đới, "là một vùng gió xoáy, có đường kính tới hàng trăm kilômét, hình thành trên vùng biển nhiệt đới; ở Bắc bán cầu, gió thổi xoáy vào trung tâm theo hướng ngược chiều kim đồng hồ; áp suất khí quyển trong bão thấp hơn rất nhiều so với xung quanh và thường thấp hơn 1000mb". Phụ thuộc vào vị trí và cường độ, xoáy thuận nhiệt đới được đề cập đến bằng các tên gọi khác nhau. Tại khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương, bao gồm Việt Nam, giới khí tượng học sử dụng thuật ngữ "typhoon" (bằng tiếng Anh) để gọi những cơn bão nhiệt đới có sức gió tối thiểu đạt 118 km/h (73 mph), theo quy định của Cục Khí tượng Nhật Bản, đơn vị đặt Trung tâm Khí tượng chuyên ngành khu vực (RSMC Tokyo) của Tây Bắc Thái Bình Dương theo phân công của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO).
Khái quát chung > Khí tượng

| Phân loại | Cường độ |
| --- | --- |
Áp thấp nhiệt đới: 39–61 km/h (cấp 6–7)
Bão (bão thường): 62–88 km/h (cấp 8–9)
Bão mạnh: 89–117 km/h (cấp 10–11)
Bão rất mạnh: 118–183 km/h (cấp 12–15)
Siêu bão: ≥184 km/h (từ cấp 16 trở lên)
Tại Việt Nam, cũng như khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương, bão và áp thấp nhiệt đới nói chung hoạt động quanh năm từ tháng 1 đến tháng 12. Tuy nhiên, mùa bão ở Việt Nam thường được cho là tính từ tháng 6 đến tháng 11. Trung bình nhiều năm trên biển Đông ghi nhận từ 11 đến 13 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động, và mùa bão trên biển Đông được đánh giá là chậm dần từ Bắc vào Nam. Mùa bão ở biển Đông hoạt động mạnh nhất vào các tháng 7, 8, 9, 10 với trung bình khoảng 2 xoáy thuận nhiệt đới hoạt động mỗi tháng. Tuy nhiên, vẫn có những năm xuất hiện nhiều bão trên biển Đông với kỷ lục là 16 cơn bão và 4 áp thấp nhiệt đới vào năm 2017. Ngược lại, cũng có những năm ít bão, trong đó năm ít bão nhất trên biển Đông là năm 1969 với tổng cộng 5 xoáy thuận nhiệt đới. Một nghiên cứu điều tra về mối tương quan giữa lượng mưa và xoáy thuận nhiệt đới khi xuất hiện các hiện tượng El Niño và La Niña, và cho thấy rằng có sự gia tăng lượng mưa và xoáy thuận nhiệt đới trong điều kiện La Niña.
Việt Nam sử dụng thang sức gió Beaufort để đo cường độ bão. Trước năm 2006, thang đo gió bão ở Việt Nam chỉ sử dụng đến cấp 12 và trên cấp 12. Sau các cơn bão Chanchu và Xangsane năm 2006, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Quyết định 245/2006/QĐ–TTg, quy định mở rộng thang sức gió ở Việt Nam lên cấp 17 (tối đa 220 km/h). Hiện nay tại Việt Nam, theo Quyết định 18/2021/QĐ–TTg quy định về dự báo, cảnh báo, truyền tin thiên tai và cấp độ rủi ro thiên tai do Thủ tướng Chính phủ ban hành, thang đo bão tại Việt Nam gồm 5 loại, bao gồm áp thấp nhiệt đới, bão (thường), bão mạnh, bão rất mạnh và siêu bão. Thang sức gió tại Việt Nam theo quy định này cũng chỉ dừng đến cấp 17 và trên cấp 17.
Khái quát chung > Phân vùng bão

| Vùng | Khu vực |
| --- | --- |
I: Đông Bắc (9 tỉnh)
II: Tây Bắc (3 tỉnh)
III: Đồng bằng, trung du Bắc Bộ và Thanh Hóa (14 tỉnh)
IV: Nghệ An đến Huế (5 tỉnh)
V: Đà Nẵng đến Bình Định (4 tỉnh)
VI: Phú Yên đến Ninh Thuận (3 tỉnh)
VII: Tây Nguyên (5 tỉnh)
VIII: Bình Thuận đến Cà Mau—Kiên  Giang và Nam Bộ (22 tỉnh)
Sau bão Haiyan năm 2013, Chính phủ Việt Nam bắt đầu triển khai xây dựng kịch bản ứng phó với bão mạnh, siêu bão. Quyết định số 1857/QĐ–BTNMT ngày 29 tháng 8 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam đã chia vùng bão ở Việt Nam thành 5 vùng là từ Quảng Ninh đến Thanh Hóa, Nghệ An đến Thừa Thiên-Huế, Đà Nẵng đến Bình Định, Phú Yên đến Khánh Hòa và Ninh Thuận đến Cà Mau. Đến năm 2016, Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam tiếp tục phân chia Việt Nam thành 8 vùng ảnh hưởng bởi bão và áp thấp nhiệt đới. 8 vùng này bao gồm: vùng Đông Bắc; vùng Tây Bắc; đồng bằng, trung du Bắc Bộ và ven biển từ Quảng Ninh đến Thanh Hóa; từ Nghệ An đến Huế; từ Đà Nẵng đến Bình Định; từ Phú Yên đến Ninh Thuận; Tây Nguyên và Nam Bộ (bao gồm cả Bình Thuận).
Tuy nhiên, theo phân cấp quản lý khí tượng thủy văn Việt Nam từ năm 2023, 7 đài khí tượng thủy văn được sắp xếp theo 7 vùng là Miền núi phía Bắc, Trung du và Đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Trước đó, theo Quyết định 03/2018/QĐ–TTg, tại khu vực miền Bắc Việt Nam chia thành 4 đài khí tượng thủy văn gồm Tây Bắc, Đông Bắc, Việt Bắc và Đồng bằng Bắc Bộ. Trong việc dự báo và cảnh báo thời tiết, Việt Nam được chia thành 6 khu vực bao gồm Tây Bắc Bộ, Đông Bắc Bộ, Thanh Hóa đến Huế, Đà Nẵng đến Bình Thuận, Tây Nguyên và Nam Bộ. Ngoài ra, có nhiều nghiên cứu khác nhau cho các cách phân bổ vùng bão đổ bộ tại Việt Nam khác nhau.
Bão đổ bộ vào Việt Nam

Bài chi tiết: Danh sách xoáy thuận nhiệt đới tại Việt Nam