stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ly tao

Ly tao (chữ Hán: 離騷) là một bài thơ nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc thuộc thể loại phú do chính trị gia, thi nhân nước Sở là Khuất Nguyên sáng tác vào thế kỷ 3 TCN, thời Chiến Quốc. Là thiên "trường ca" đầu tiên trong lịch sử văn học Trung Quốc, với tổng cộng 2.477 chữ, chia thành 373 câu, "Ly tao" được đánh giá là bài thơ nổi tiếng và xuất sắc nhất trong tuyển tập thi ca Sở từ. Sự đặc sắc của bài thơ trường thiên này là lời bi thảm triền miên, thường dùng lối tượng trưng, lối nhân cách hóa và dẫn rất nhiều điển cố thần thoại Trung Hoa.
Trong tác phẩm này, tác giả Khuất Nguyên tự thuật về thân thế, tài hoa cùng chí hướng của bản thân, chỉ trích những kẻ mà ông gọi là tiểu nhân, thể hiện tâm trạng bi phẫn vì bị quân vương xa lánh, nhưng cũng đồng thời khẳng định rằng ông thà cố chấp chọn cái tốt, thà chết chứ quyết không thông đồng với kẻ gian. Tác phẩm cũng chứa nhiều yếu tố huyền bí. Khuất Nguyên đề cập đến việc ông đã nói chuyện cùng thần linh, hỏi chuyện các đồng cốt vì ông do dự không thể quyết định giữa lựa chọn "ra đi" hay "ở lại". Ông tưởng tượng rằng mình đã lên thiên giới, điều khiển "xe phi long" bằng ngọc, chu du tứ phương, nhưng khi tới thiên môn thì không thể đi tiếp, còn lời cầu hôn của ông cũng bị thần nữ cự tuyệt. Cuối cùng, ông cũng vì không đành lòng rời khỏi cố hương mà quyết định ở lại.
Ly tao có sức hút lớn với những thế hệ văn nhân đời sau. Chủ đề và phong cách của nó được các tác gia từ phú bắt chước và phát triển thành thể loại sĩ bất ngộ vào đời nhà Hán. "Ly tao" truyền cảm hứng cho các bài thơ thuộc thể loại du tiên (遊仙詩) và khuê oán (閨怨詩), là một tác phẩm tiêu biểu của văn học lãng mạn Trung Quốc đồng thời nắm giữ một địa vị cao quý trong nền văn học nước này.
Tên gọi

Về ý nghĩa của cái tên "Ly tao" có nhiều cách giải thích khác nhau. Nhà nghiên cứu Nguyễn Hiến Lê trong cuốn Cổ Văn Trung Quốc đã giải thích ý nghĩa của "Ly tao" là "buồn ly biệt".  Chữ "ly" (離) có nghĩa thường gặp là "chia lìa" nhưng cũng có nghĩa khác đó là "gặp" hay "mắc vào". Chữ "tao" (騷) có nghĩa "buồn rầu", "lo lắng". Cách giải thích chữ "ly" với nghĩa là "chia lìa" được Tư Mã Thiên (trong Sử ký, Khuất Nguyên Giả Sinh liệt truyện), Vương Dật (trong Sở từ chương cú) sử dụng. Tuy nhiên trong lời tựa cho "Ly tao" của mình, Ban Cố đã chú giải ý nghĩa của cái tên này là "gặp nỗi buồn".
Bối cảnh sáng tác

Xem thêm: Chiến Quốc, Sở (nước), và Khuất Nguyên
Tác giả của "Ly tao" là Khuất Nguyên, một quý tộc cũng như thành viên của vương tộc nước Sở. Được xem là một người uyên bác, Khuất Nguyên được Sở Hoài Vương trọng dụng, giữ các chức vụ quan trọng như Tả Đồ và Tam lư đại phu. Ông là một con người trung quân ái quốc cũng như quá đỗi nhiệt huyết. Những chủ trương cải cách chính trị của ông đã biến ông trở thành kẻ thù của nhiều quan lại trong triều. Các đối thủ chính trị của Khuất Nguyên cáo buộc ông chiếm đoạt công lao của người khác, khiến Sở Hoài Vương dần xa lánh ông và phái ông đi sứ nước Tề.
Về mặt chính trị, Khuất Nguyên chủ trương các nước chư hầu Hợp tung chống lại nước Tần, phản đối nước Sở kết giao với nước Tần. Quan điểm này khiến Khuất Nguyên bị lưu đày xuống miền Nam nước Sở, dù vậy ông vẫn cố gắng đưa ra những lời khuyên can cho nhà vua. Đến khi được tin Sở Hoài Vương bị vua Tần lừa bắt và hãm hại, còn Dĩnh Đô thì thất thủ trước quân Tần, Khuất Nguyên đã bị đả kích mạnh và cuối cùng quyết định nhảy xuống dòng Mịch La tự vẫn. Kể từ đó đến nay, cứ đến ngày Tết Đoan ngọ ngày 5 tháng 5 Âm lịch hàng năm, nhân dân lại bơi thuyền rồng, ăn bánh gói lá rồi ném xuống sông, tưởng niệm cái chết của ông.
Học giả Lục Khản Như (1903–1978) cho rằng "Ly tao" được Khuất Nguyên viết khi ông 29 tuổi, trước khi hoàn thành Cửu chương. Vào thời điểm đó, ông đã bắt đầu dần mất ý niệm với nền chính trị ngày một suy đồi của nước nhà. Tuy một số học giả như Liêu Bình, Hồ Thích và Hà Thiên Hành đặt nghi vấn về vấn đề tác giả của "Ly tao", nhưng đa số giới học thuật tin rằng Khuất Nguyên chính là tác giả của tác phẩm này.
Ảnh hưởng

Ly tao có ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của nghệ thuật từ phú. Chủ đề cùng phong cách của nó được các tác phẩm khác của Sở từ mô phỏng và được các văn nhân thời Nhà Hán phát triển thành thể loại từ phú "sĩ bất ngộ" truyền thống. "Ly tao" sử dụng các đoạn đối thoại, bao gồm bốn đoạn hội thoại của Nữ Tu, Trọng Hoa, Linh Phân, Vu Hàm, sau đó được diễn hóa thành câu hỏi và câu trả lời trong các bài thơ thuộc thể loại Hán phú (漢賦) như Tử hư phú (子虛賦) hay Thượng lâm phú (上林賦). "Ly tao" sử dụng nhiều từ kép, từ lặp vần,... được các thế hệ nhà thơ sau này như Tư Mã Tương Như, Lục Cơ và các nhà thơ khác học tập. "Ly tao" miêu tả việc Khuất Nguyên bị quân vương xa lánh, dù biết rõ rằng mình thất bại nhưng vẫn quyết chiến đấu cùng bọn quan lại tham lam mục nát tới cùng. Chính điều này có thể đã cộng hưởng với các thế hệ văn nhân sau này, tạo nên một sức cuốn hút mãnh liệt. Các học giả đời Hán như Giả Nghị, Lưu An, Tư Mã Thiên đều bày tỏ lòng cảm động sâu sắc đối với tác phẩm. Lưu An vì "Ly tao" mà viết chú thích, Dương Hùng ban đêm đọc "Ly tao" mà nước mắt chảy ròng ròng, Liễu Tông Nguyên khi bị giáng chức đã viết nên bài phú Điếu Khuất Nguyên văn, tái hiện lại chủ đề của Ly tao. Chủ đề du ngoạn thiên giới của nó mở ra thể loại văn học du tiên của hậu thế. "Ly tao" được xem là thủy tổ của thể thơ du tiên xưa nay chưa từng có, ngay cả những tác phẩm mô phỏng sau này cũng có chỗ không thể bì kịp. Khuất Nguyên ví von việc người vợ bị chồng ruồng bỏ với ngươi bề tôi bị vua đày ải, sử dụng ngữ khí của phụ nữ bị thất sủng để oán trách việc bị Sở vương xa cách, đem quan hệ quân thần so sánh quan hệ nam nữ, mở ra thể loại Khuê oán thi ẩn dụ chính trị của hậu thế. Trong Ly tao, Khuất Nguyên ăn hoa cúc, trong văn học đời sau, hoa cúc đã trở thành một biểu tượng của sự độc lập và của phẩm hạnh cao khiết xa cách thế tục.
Di sản

"Ly tao" là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách lãng mạn Sở từ và Khuất Nguyên. Nó được đánh giá là tác phẩm nổi tiếng và xuất sắc nhất trong hợp tuyển Sở từ, có vị trí đặc biệt trong lịch sử văn học Trung Quốc. Trước Khuất Nguyên, Trung Quốc chưa có nhà thơ nổi bật, và "Ly tao" được coi là "tuyên ngôn cho sự ra đời của cái tôi trữ tình trong thơ ca Trung Quốc". Vương Dật đời Đông Hán cho rằng, "Ly tao dựa vào Ngũ kinh để lập nghĩa", tiếp nối truyền thống khuyên răn vua chúa của Kinh Thi.
Các văn nhân đời sau khi gặp khó khăn, thường đọc "Ly tao" để gửi gắm tâm sự. Qua các thời đại, "Ly tao" được chú giải bởi nhiều nhà nghiên cứu, tiêu biểu có Ngô Nhân Kiệt đời Nam Tống với "Ly tao thảo mộc sơ". Tại Trung Quốc thời hiện đại, "Ly tao" đôi khi được dùng để tưởng niệm các nhà cách mạng hy sinh vì nước. Văn Nhất Đa (1899–1946) ca ngợi các tác phẩm của Khuất Nguyên như "Ly tao" và "Cửu ca" là những sáng tạo của loại hình nghệ thuật nhân dân, có thành tựu chính trị lớn hơn cả thành tựu nghệ thuật.
Sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập vào năm 1949, Khuất Nguyên trở thành biểu tượng văn hóa và chính trị. Theo Quách Mạt Nhược, "Ly tao" không chỉ là một tác phẩm thuộc chủ nghĩa lãng mạn còn đại diện cho chủ nghĩa hiện thực. Chu Dương tuyên bố "Ly tao" của Khuất Nguyên biểu lộ "tình yêu sâu sắc với tổ quốc và nhân dân, tinh thần căm ghét cái ác và những ảo tưởng hùng vĩ tráng lệ, trở thành kiệt tác chiếu sáng thiên cổ". Mã Mậu Nguyên gọi "Ly Tao" là "ngọn hải đăng rực rỡ, rọi sáng con đường phát triển của thơ ca Trung Quốc từ 2.000 năm nay". Học giả Từ Chí Khiếu cho rằng "Ly tao" có thể sánh ngang với Thần khúc của Dante Alighieri, cho rằng cả hai tác phẩm đều có cấu tứ độc đáo, giàu trí tưởng tượng và sử dụng khéo léo các phương pháp ẩn dụ và biểu tượng.
"Ly tao" không chỉ có vị trí quan trọng ở Trung Quốc mà còn được biết đến ở nhiều quốc gia khác. Theo Chiêu Minh văn tuyển (昭明文选), "Ly tao" được được truyền bá vào Nhật Bản dưới thời kỳ Nara. Tác phẩm cũng được truyền bá vào Triều Tiên, Việt Nam từ rất sớm. Tại Châu Âu, kể từ khi bản dịch đầu tiên sang tiếng Đức Das Li-Sao und die Neun Gesänge: zwei chinesische Dichtungen aus dem dritten Jahrhundert vor der christlichen Zeitrechnung ("Ly tao và Cửu ca: Hai tác phẩm thi ca Trung Quốc từ thế kỷ thứ III trước Công nguyên") của August Pfizmaier được xuất bản bởi Học viện Khoa học Hoàng gia Viên vào năm 1852, các bản dịch sang tiếng Pháp, Anh, Ý, Nga, Hung lần lượt tiếp nối, nhiều ngôn ngữ thậm chí còn được dịch ra thành nhiều bản.
Bản đồ Chiến Quốc năm 260 TCN, trước khi nước Tần chiếm được Dĩnh Đô nước Sở.
"Khuất tử hành ngâm đồ" (屈子行吟图) của Trần Hồng Thụ miêu tả cảnh Khuất Nguyên vừa đi vừa ngâm thơ.
Tranh vẽ một phân đoạn trong "Ly tao" của Kikkawa Reika (1875–1929). Nhân vật trong tranh có thể là Phục Phi thần nữ, hoặc thủy thần sông Tương.
Tiêu Vân Từ, "Tiêu thước mộc Ly Tao đồ", thời Minh mạt Thanh sơ
Ruellia

| Ruellia |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Acanthaceae
Tông (tribus): Ruellieae
Chi (genus): Ruellia L.
Các loài
 Many, see text
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Aphragmia Nees  Arrhostoxylum Nees  Brunoniella Bremek.  Copioglossa Miers  Cryphiacanthus Nees  Dinteracanthus C.B.Clarke ex Schinz  Dipteracanthus Nees  Endosiphon T.Anderson ex Benth. & Hook.f.  Gymnacanthus Nees  Gymnacanthus Oerst.  Leptosiphonium F.Muell.  Nothoruellia Bremek.  Pararuellia Bremek.  Pattersonia J.F.Gmel.  Sclerocalyx Nees  Stenoschista Bremek.  Stephanophysum Pohl  Tacoanthus Baill.  
Ruellia là chi thực vật có hoa trong họ Acanthaceae.
Chú thích

↑  “Genus: Ruellia L.”. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. ngày 23 tháng 1 năm 2009. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2010.
↑  “Ruellia”. The Plant List. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
Bảy Núi

Bài này viết về địa danh. Đối với đơn vị hành chính trước đây, xem Bảy Núi (huyện).
| --- | --- |
Bảy Núi   Thất Sơn

Dãy núi

 Núi Cấm 
Quốc gia:  Việt Nam


Điểm cao nhất: Núi Cấm
 - Vị trí: Tri Tôn và Tịnh Biên, An Giang
 - cao độ: 705 m (2.313 ft)
 - tọa độ:  10°29′4,6″B 104°59′1,4″Đ﻿ / ﻿10,48333°B 104,98333°Đ﻿ / 10.48333; 104.98333


Bảy Núi có tên chữ là Thất Sơn (Hán-Việt), các tín đồ Bửu Sơn Kỳ Hương tôn xưng là Bửu Sơn, gồm bảy ngọn núi không liên tục, đột khởi trên đồng bằng miền Tây Nam Bộ thuộc huyện Tri Tôn và thị xã Tịnh Biên, tỉnh An Giang, Việt Nam.
Nguồn gốc

Ngược dòng lịch sử khoảng một triệu năm trước, trong thời kỳ Pleistocene, hàng loạt các hoạt động tân kiến tạo đã làm vỏ trái đất ở khu vực Bảy Núi bị nức nẻ, lún sụt hoặc nhô cao nhiều nơi. Sau đó là những đợt biển tràn ngập cả vùng Nam Bộ khoảng 10.000 đến 11.000 năm thì chấm dứt. Dấu tích của những thời biển tiến này còn để lại các bậc thềm biển cổ ở những vùng quanh như: núi Cấm, núi Dài, núi Phú Cường,... của thị xã Tịnh Biên, tỉnh An Giang.
Phần nhô cao tức đồi núi ở An Giang gồm nhiều đỉnh có hình dạng, độ cao và độ dốc khác nhau, phân bố theo vành đai cánh cung kéo dài gần 100km. Khởi đầu từ xã Phú Hữu (huyện An Phú)[cần dẫn nguồn] qua xã Vĩnh Tế (thành phố Châu Đốc), bao trùm lên gần hết huyện Tri Tôn và thị xã Tịnh Biên, về tận xã Vọng Thê, Vọng Đông rồi dừng lại ở thị trấn Núi Sập (huyện Thoại Sơn).
Đứng trên góc độ địa hình, có thể chia đồi núi An Giang thành hai dạng chính:
Dạng núi dốc: được hình thành trong thời kỳ tạo sơn mãnh liệt như đã nói trên, nên chúng thường cao và có độ dốc lớn trên 25 độ và phần lớn là đá cứng với nhiều pha tạp khác nhau (đá núi lửa và đá Granitoit có tuổi Jura thượng, đá Granite có tuổi Creta), như: núi Cấm, núi Cô Tô, núi Dài,...
Dạng núi thấp và thoải: được hình thành từ các thành tạo trầm tích và phun trào có tuổi Trias và Creta nên có độ dốc nhỏ dưới 15 độ, độ cao thấp, ít khe suối và bề mặt có khi là đất, như: núi Nam Qui, núi Sà Lon, núi Đất,...
Và vùng Bảy Núi khi xưa là đất của Chân Lạp. Rồi trong một cuộc tranh giành quyền lực, Nặc Tôn được chúa Nguyễn giúp đỡ đã trở lại ngôi vua. Để tạ ơn, Nặc Tôn hiến đất Tầm Phong Long, trong đó có Bảy Núi, vào năm 1757.
Giới thiệu > Bảy Núi

Bảy Núi là 7 ngọn núi tiêu biểu trong số 37 ngọn núi ở huyện Tri Tôn và thị xã Tịnh Biên.
Tên Thất Sơn lần đầu được biên chép trong Đại Nam Nhất Thống Chí (phần An Giang tỉnh, mục Sơn Xuyên), và gồm các núi: Tượng, Tô, Cấm, Ốc Nhẫm, Nam Vi (南為山), Tà Biệt và Nhân Hòa (人和山). Sau đó, Hồ Biểu Chánh trong Thất Sơn huyền bí và Nguyễn Văn Hầu trong Thất Sơn mầu nhiệm, cho rằng đó là các núi: Tượng, Tô, Cấm, Trà Sư, Két, Dài, Bà Đội Ôm.
Còn theo Việt Nam tự điển của Lê Văn Đức, xuất bản tại Sài Gòn vào năm 1972; được Vương Hồng Sển dẫn lại trong Tự Vị Tiếng Nói Miền Nam, thì đó là các núi: Tượng, Tô, Cấm, Sam, Két, Dài, Tà Béc...
Đến năm 1984, Trần Thanh Phương cho xuất bản Những Trang sử về An Giang, đã kể tên bảy Núi là:
Núi Cấm (禁山) (Thiên Cấm Sơn),
Núi Dài Năm Giếng (Ngũ Hồ Sơn)
Núi Cô Tô (Phụng Hoàng Sơn),
Núi Dài (Ngọa Long Sơn),
Núi Tượng (象山) (Liên Hoa Sơn)
Núi Két (Anh Vũ Sơn)
Núi Nước (Thủy Đài Sơn).
Theo Địa chí An Giang...., ở huyện Tri Tôn và thị xã Tịnh Biên có 37 ngọn núi đã có tên, nhưng con số 7 (bảy núi) vẫn không hề thay đổi.
Mặc dù Đại Nam Nhất Thống Chí của Quốc sử quán nhà Nguyễn đã đề cập đến bảy điểm "linh huyệt" của vùng Thất Sơn, rồi chọn ra những núi đã nêu trên, nhưng so sánh lại những tên núi, vẫn có khác biệt.
Lý giải cho điều này, hiện nay vẫn chưa có lời giải thích nào ổn thỏa. Nhưng điều dễ thấy trong việc sắp xếp núi non này, đã chịu ảnh hưởng rất nhiều những yếu tố thần bí, siêu nhiên, phong thủy...
Tuy vẫn còn có những ý kiến khác, nhưng hiện nay những núi do Trần Thanh Phương liệt kê, được khá nhiều người đồng thuận.
Giới thiệu > Tài nguyên > Khoáng sản

Bảy Núi rất phong phú về khoáng sản, như:
Nhóm vật liệu xây dựng: Đá granit ở núi Cô Tô, núi Ba Thê, núi Két, núi Tượng, núi Sập, núi Trà Sư...Cát xây dựng nằm theo triền hoặc nơi các trũng giữa núi Cấm và núi Dài.
Nhóm vật liệu trang trí: Đá ốp lát ở núi Cấm, núi Dài Nhỏ...
Đá aplite, một thành phần quan trọng để sản xuất ra gạch ceramic, để làm hạ nhiệt nóng chảy của cát, trong các lò chế tạo thủy tinh, được tìm thấy nhiều nơi ở Bảy Núi.
Ngoài ra, còn có các khoáng sản khác, như: than bùn ở các xã Núi Tô, Châu Lăng, Lương Phi, Ba Chúc, An Tức...; mỏ vỏ sò ở núi Chóc; mỏ đất sét cao lanh, đá quý và ngọc ở Nam Qui, Tà Pạ; quặng kim loại molipden ở núi Sam, núi Két, núi Trà Sư; quặng mangan ở vùng Tà Lọt; nước khoáng thiên nhiên ở núi Dài, núi Cô Tô, núi Cấm và bột Diatomite ở núi Cấm, núi Dài...
Giới thiệu > Tài nguyên > Thực vật

Khi xưa, vùng Bảy Núi phần lớn là rừng rậm nguyên sinh với nhiều loại gỗ quý. Đến thế kỷ thứ 17, nơi đây hãy còn hoang vu. Thái Văn Trừng đã xếp các quần thể rừng của Bảy Núi trong kiểu rừng kín nửa rụng lá, ẩm nhiệt đới với cấu trúc 3 tầng rõ rệt: tầng cây gỗ như dầu, căm xe, lăng ổi, bời lời, quế, gõ mật, nính..., tầng cây bụi như sâm ngọt, sâm núi, mua lông, bưởi, chanh..., tầng thân thảo và quyết thực vật như sa nhân, gừng dại, giềng rừng...
Giới thiệu > Tài nguyên > Động vật tự nhiên

Trước đây, vùng Bảy Núi có nhiều loại chim muông và thú rừng. Trịnh Hoài Đức trong Gia Định thành thông chí viết: Ở núi Nam Vi cây cối um tùm, khe sâu cỏ rậm, rất nhiều hươu, nai, hổ, báo...Còn ở núi Khe Săn (Khê Lạp) có cây tùng, cây trúc tốt tươi, hươu nai tụ tập...nhân dân thường đến núi này để tìm mối lợi.. Ngoài ra, Trịnh Hoài Đức còn cho biết về thú rừng có hổ, báo, nai, hươu, cáo, vượn, khỉ; về chim có phượng hoàng, quạ...
Ngày nay, chỉ còn một số ít loài, như heo rừng, khỉ, nhím, rắn...còn phần nhiều những loài mà Trịnh Hoài Đức kể trên gần như không còn nữa.
Đặc điểm địa hình và Lịch sử

Nói về mặt tự nhiên của vùng Bảy Núi, sách Gia Định thành thông chí mô tả: Hang núi ngậm mây, suối cong nhả ngọc, lại có những cây giáng hương, tóc hương, cây cối xanh um, cầm thú béo mập. Phía đông có ruộng đồng bằng phẳng, phía tây có hồ nước... Ngoài ra, còn nghe gà gáy dưới bóng trăng, chó sủa trong hang động, cảnh huống yên hà ngoài thế giới vậy
Ở trong sách trên còn cho biết sự hiện diện của những người Việt đến sinh sống, hòa nhập với người Khmer, ở vùng Bảy núi vào mấy thế kỷ trước. Họ đến để khai thác nguồn lợi thiên nhiên, lập vườn cây ăn trái, trồng hoa màu, tìm dược thảo, làm ruộng ở chân núi, bắt cá vào mùa hạn ở các ao đìa...
Sau này, vùng Bảy Núi còn là nơi hội tụ của những sĩ phu yêu nước trong phong trào Cần Vương. Vì nơi đây vừa có đồng bằng thuận lợi cho việc canh tác, vừa có núi rừng trú ẩn, có lối trốn sang nước Campuchia, nếu bị đối phương lùng sục...
Cho nên rất nhiều người đã tìm đến đây, mỗi người mang mỗi tâm trạng, đến để chuẩn bị chiến đấu, để chờ thời cơ hay chỉ để lãng quên thực tế....
Vì vậy, vùng đất này gắn liền tên tuổi của nhiều danh nhân như: Đoàn Minh Huyên, Thủ Khoa Huân, Trần Văn Thành, Ngô Lợi, Phan Xích Long, Trương Gia Mô...
Đây cũng là nơi hội tụ nhiều ông đạo, bởi vậy có câu: Tu Phật Phú Yên, tu tiên Bảy Núi.
Vùng Bảy Núi còn là nơi có nhiều lễ hội, phong tục... đặc thù của đồng bào dân tộc Khmer Nam Bộ, như lễ Chol Chnam Thmay, lễ Pisat bo chia, lễ Pha Chum Bênh (tức lễ Đôn Ta)...và đặc biệt hơn cả là lễ hội Đua bò Bảy Núi được diễn ra vào cuối tháng 9, đầu tháng 10 hằng năm...
Ngoài ra, Bảy Núi còn là phên dậu nơi chốn biên thùy. 
Vua Gia Long đã từng nói:
Địa thế Châu Đốc, Hà Tiên cũng không kém Bắc Thành...
Và là nơi có vô số danh lam, thắng cảnh...
Nam Kỳ phong tục nhơn vật diễn ca, có câu:
Chú thích

↑  Theo đó, núi Cấm, ngọn núi cao nhất trong Thất Sơn, được xác tín là địa điểm Phật Di Lặc mở Hội Long Hoa, cuộc phán xét cuối cùng, kết thúc thời hạ ngươn (mạt pháp) và khai mở kiếp đời thượng ngươn mới hạnh phúc và an lạc. Dấu hiệu chỉ báo là đến lúc đó, từ núi báu (Bửu Sơn) sẽ tỏa ra mùi hương thơm kỳ diệu (Kỳ hương). Theo Huỳnh Ngọc Trảng  Lưu trữ 2008-07-09 tại Wayback Machine
↑  Ốc Dâm (theo Đại Nam thực lục), Ốc Giùm (theo bản đồ trước 1975).
1 2  Địa chí An Giang, tập 2, UBND tỉnh An Giang xuất bản, năm 2007, tr. 283, 386, 387.
↑  Như Núi Nước chỉ cao như cái gò, nhưng vẫn được liệt trong Bảy Núi.
↑  Theo Khám phá Thất Sơn huyền bí[liên kết hỏng]
↑  Nghe tiếng, năm 1903, Phan Bội Châu đã vào tận Bảy Núi, tìm đến ngôi chùa nọ, gặp một người nặng lòng với non nước, họ Trần" (theo Sơn Nam, Cá tính miền Nam, Nhà xuất bản Trẻ, 1997 tr.64-65; Nguyễn Quang Thắng và Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản KHXH, tr.459). Địa chí An Giang, tập 2, sách đã dẫn, ghi năm 1904. Xem thêm Thảo luận:Ngô Lợi
↑  Đoàn Minh Huyên và Ngô Lợi là hai người có công lớn trong việc đưa dân đến mở đất khai hoang ở vùng Bảy Núi.
↑  Nguyễn Liên Phong, Nam Kỳ phong tục diễn ca, 1909.
Từ đỉnh núi Cấm (trong Bảy Núi) nhìn xuống phía dưới
Một phần núi Cô Tô (trong Bảy Núi) đang bị khai thác đá.
Malagón

| Malagón Malagón |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ
 Vị trí của Malagón

Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng
Tỉnh: Ciudad Real
Thủ phủ: Malagón
Chính quyền
 • Thị trưởng: Antonio Maeso Toribio (PSOE)
Diện tích
 • Đất liền: 365 km2 (141 mi2)
Dân số (INE 2007)
 • Tổng cộng: 8.124
 • Mật độ: 22,26/km2 (5,770/mi2)
Múi giờ: UTC+1
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 13420
Tên gọi dân cư: Malagonero, -a
Website: 
Malagón là một đô thị thuộc Ciudad Real, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số là 8,015.
Động đất Tây Tạng 2025

| --- | --- |

Động đất Tây Tạng 2025 (Trung Quốc)
Giờ UTC: 2025-01-07 01:05:16
Sự kiện ISC: 642702627
USGS-ANSS: ComCat
Ngày địa phương: 7 tháng 1 năm 2025 (2025-01-07)
Giờ địa phương: 09:05 CST
Độ lớn: Mw 7,1 Ms 6,8
Độ sâu: 10 km (6,2 mi)
Tâm chấn: 28°38′20″B 87°21′40″Đ﻿ / ﻿28,639°B 87,361°Đ﻿ / 28.639; 87.361
Loại: Đứt gãy trượt nghiêng
Vùng ảnh hưởng: Tây Nam Trung Quốc Nepal Ấn Độ
Cường độ lớn nhất:    CSIS IX MMI IX (Uy hiếp)
Tiền chấn: Mb 4,1
Dư chấn: 1.211 trận được ghi nhận Dư chấn lớn nhất: 3 trận có Mb 5,1
Thương vong: 126 người chết 338 người bị thương
Động đất Tây Tạng 2025 là trận động đất xảy ra vào lúc 09:05 (CST), ngày 7 tháng 1 năm 2025. Trận động đất có cường độ 7,1 Mw, tâm chấn độ sâu khoảng 10 km. Trận động đất đã làm ít nhất 126 người chết và 338 người bị thương.
Tô

| Tô |
| --- | --- |
—  Tổng  —
 
 
 Vị trí Tô trong tỉnh
Tô
Quốc gia:  Burkina Faso
Tỉnh: Sissili
Tô là một tổng của tỉnh Sissili ở phía nam Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã To. Dân số năm 2006 là 47.666 người.
Các thị xã và các làng

Bagounsia, Beune, Boun, Diona, Gagoun, Go, Gori, Kadakouna, Kanduyo, Korabou, Kouri, Ly, Metio, Nabon, Namandala, Poin, Sagalo, Sapo, Tabou, Tiano, Tiao, Tiessourou, Tuai, Vara e Vatao.
Kapaklı, Ilgın

| Kapaklı |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KapaklıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Konya
Huyện: Ilgın
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 368 người
Múi giờ: UTC+3, Giờ ở Thổ Nhĩ Kỳ
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Kapaklı là một xã thuộc huyện Ilgın, tỉnh Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 368 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Konya”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Cochranella granulosa

| Cochranella granulosa |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Anura
Họ (familia): Centrolenidae
Chi (genus): Cochranella
Loài (species): C. granulosa
Danh pháp hai phần
Cochranella granulosa (Taylor, 1949) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Centrolenella granulosa Taylor, 1949
Cochranella granulosa (tên tiếng Tây Ban Nha là Ranita De Cristal) là một loài ếch thuộc họ Centrolenidae.
Loài này có ở Costa Rica, Honduras, Nicaragua, Panama, và có thể cả Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Lời của Đức tin

Lời của Đức tin là một trào lưu thuộc các giáo hội Ngũ Tuần và Ân tứ. Học thuyết trọng tâm của nhóm này, theo quan điểm của họ, là ý niệm cho rằng mọi tín hữu nên tìm kiếm "ân tứ" chữa bệnh bằng phép mầu và mưu cầu phúc lợi trần thế qua đức tin. Họ tin rằng tín hữu có thể tiếp cận sức mạnh của đức tin qua việc xưng nhận bằng lời nói. Giáo thuyết này được phổ biến rộng rãi trên sóng phát thanh, truyền hinh, trên Internet, và trong nhiều nhà thờ
Lời của Đức tin nhấn mạnh đến sự chữa lành tâm linh và thể xác, những liệu pháp cho các vấn đề tài chính, cảm xúc, giao tiếp, cũng như sự hưng thịnh trong đời sống vật chất dành cho bất cứ ai biết xưng nhận bằng đức tin mạnh mẽ. Họ cho rằng phải công bố những lời hứa và sự quan phòng mà chúng ta muốn Chúa ban cho, miễn là phù hợp với ý Ngài. Thuật từ Lời của Đức tin, theo họ, đến từ Kinh Thánh (Rô-ma 10: 8): "Đó là lời đức tin mà chúng tôi giảng dạy".
Khởi nguyên

Học thuyết này khởi đầu với E. W. Kenyon (1867 – 1948). Là một hiệu trưởng, viết sách và dạy Kinh Thánh ở vùng New England, Hoa Kỳ, Kenyon là tác giả 18 quyển sách hình thành nền tảng cho thần học Lời của Đức tin. Câu nói nổi tiếng của Kenyon vẫn được truyền tụng trong phong trào cho đến ngày nay là "Tôi sở hữu điều tôi xưng nhận" (What I confess, I possess).
Chịu ảnh hưởng sâu đậm từ Kenyon, Kenneth Hagin (1917 – 2003) ở Tulsa, Oklahoma, triển khai những khái niệm của Kenyon về sự xưng nhận, và bắt đầu thuyết giảng về quy trình bốn bước để nhận lãnh lời hứa của Thiên Chúa: "Xưng nhận; thể hiện; nhận lãnh; thuật lại". Do đó, Hagin được nhiều người xem là người sáng lập phong trào Lời của Đức tin.
Một số nhà truyền đạo được đào tạo bởi "Papa" Hagin bắt đầu đi ra rao giảng học thuyết này. Nổi bật nhất trong số này là Kenneth Copeland.
Có những cách giải thích khác nhau về nguồn gốc của học thuyết Lời của Đức tin. Theo "Kenyon Connection", một luận văn của D. R. McConnell tại Đại học Oral Roberts, Kenyon đã mượn những giáo huấn của trào lưu New Thought và đặt tên mới cho chúng. Như thế, theo luận cứ của McConnell, Phong trào Lời của Đức tin đã gieo cấy cho mình hạt giống của sự tự hủy. Những luận cứ này được trình bày trong một tác phẩm của McConnell, "Một Phúc âm khác". Ngược lại, theo quan điểm của Joe McIntyre, hiện cai quản Nhà xuất bản Phúc âm Kenyon tại tiểu bang Washington, Kenyon chịu ảnh hưởng của A. B. Simpson và A. J. Gordon. Quan điểm này được trình bày trong "E. W. Kenyon: The True Story", một quyển tiểu sử được viết bởi McIntyre.