stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dystasia proxima

| Dystasia proxima> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Dystasia
Loài (species): D. proxima
Danh pháp hai phần
Dystasia proxima Breuning, 1938 
Dystasia proxima là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Retilla indigens

| Retilla indigens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Retilla
Loài (species): R. indigens
Danh pháp hai phần
Retilla indigens Lacordaire, 1872 
Retilla indigens là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
U-303 (tàu ngầm Đức)

| --- | --- |
Tàu ngầm U-boat Type VIIC
Lịch sử
Đức Quốc Xã
Tên gọi:  U-303
Đặt hàng:  7 tháng 12, 1940
Xưởng đóng tàu:  Flender Werke, Lübeck
Số hiệu xưởng đóng tàu:  303
Đặt lườn:  14 tháng 6, 1941
Hạ thủy:  16 tháng 5, 1942
Nhập biên chế:  7 tháng 7, 1942
Tình trạng:  Bị tàu ngầm Anh HMS Sickle đánh chìm trong Địa Trung Hải, 21 tháng 5, 1943
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Tàu ngầm Type VIIC
Trọng tải choán nước:   769 t (757 tấn Anh) (nổi)   871 t (857 tấn Anh) (chìm)  
Chiều dài:   67,10 m (220 ft 2 in) (chung)   50,50 m (165 ft 8 in) (lườn áp lực)  
Sườn ngang:   6,20 m (20 ft 4 in) (chung)   4,70 m (15 ft 5 in) (lườn áp lực)  
Chiều cao:  9,60 m (31 ft 6 in) 
Mớn nước:  4,74 m (15 ft 7 in) 
Công suất lắp đặt:   2.800–3.200 PS (2.100–2.400 kW; 2.800–3.200 shp) (diesel)   750 PS (550 kW; 740 shp) (điện)  
Động cơ đẩy:   2 × động cơ diesel  2 × trục chân vịt  2 × chân vịt ba cánh đường kính 0,85 m (2 ft 9 in)  2 × động cơ/máy phát điện 
Tốc độ:   17,7 hải lý trên giờ (32,8 km/h; 20,4 mph) (nổi)   7,6 hải lý trên giờ (14,1 km/h; 8,7 mph) (lặn)  
Tầm xa:   8.500 hải lý (15.700 km; 9.800 mi) ở tốc độ 10 hải lý trên giờ (19 km/h; 12 mph) (nổi)   80 hải lý (150 km; 92 mi) ở tốc độ 4 hải lý trên giờ (7,4 km/h; 4,6 mph) (lặn)  
Độ sâu thử nghiệm:   230 m (750 ft)   250–295 m (820–968 ft) (độ sâu ép vỡ tính toán) 
Thủy thủ đoàn tối đa:  4 sĩ quan, 40-56 thủy thủ
Hệ thống cảm biến và xử lý:  Gruppenhorchgerät
Vũ khí:   5 × ống phóng ngư lôi 53,3 cm (21 in)   (4 × trước mũi, 1 × phía đuôi)  14 × ngư lôi hoặc  26 × mìn TMA hoặc  39 × mìn TMB   1 × Hải pháo 8,8 cm SK C/35, với 220 quả đạn   2 × pháo phòng không 2 cm (0,79 in) C/30  
Thành tích phục vụ
Một phần của::   Chi hạm đội U-boat 8  7 tháng 7 – 31 tháng 12, 1942  Chi hạm đội U-boat 7  1 tháng 1 – 31 tháng 3, 1943  Chi hạm đội U-boat 29  1 tháng 4, – 21 tháng 5, 1943 
Mã nhận diện::  M 05 973
Chỉ huy::   Đại úy Karl-Franz Heine  7 tháng 7, 1942 – 21 tháng 5, 1943 
Chiến dịch::   2 chuyến tuần tra:  1: 31 tháng 12, 1942 – 8 tháng 3, 1943  2: 1 – 24 tháng 4, 1943 
Chiến thắng::  1 tàu buôn bị đánh chìm  (4.959 GRT)
U-303 là một tàu ngầm tấn công  Lớp Type VII thuộc phân lớp Type VIIC được Hải quân Đức Quốc Xã chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1942, nó đã thực hiện được hai chuyến tuần tra và đánh chìm được một tàu buôn với tải trọng 4.959 GRT. Trong chuyến tuần tra cuối cùng tại Địa Trung Hải, U-303 bị tàu ngầm Anh HMS Sickle đánh chìm ngoài khơi cảng Toulon, Pháp vào ngày 21 tháng 5, 1943.
Thiết kế và chế tạo > Thiết kế

Bài chi tiết: Type VII (lớp tàu ngầm) § Type VIIC
Phân lớp VIIC của Tàu ngầm Type VII là một phiên bản VIIB được kéo dài thêm. Chúng có trọng lượng choán nước 769 t (757 tấn Anh) khi nổi và 871 t (857 tấn Anh) khi lặn). Con tàu có chiều dài chung 67,10 m (220 ft 2 in), lớp vỏ trong chịu áp lực dài 50,50 m (165 ft 8 in), mạn tàu rộng 6,20 m (20 ft 4 in), chiều cao 9,60 m (31 ft 6 in) và mớn nước 4,74 m (15 ft 7 in).
Chúng trang bị hai động cơ diesel Germaniawerft F46 siêu tăng áp 6-xy lanh 4 thì, tổng công suất 2.800–3.200 PS (2.100–2.400 kW; 2.800–3.200 bhp), dẫn động hai trục chân vịt đường kính 1,23 m (4,0 ft), cho phép đạt tốc độ tối đa 17,7 kn (32,8 km/h), và tầm hoạt động tối đa 8.500 nmi (15.700 km) khi đi tốc độ đường trường 10 kn (19 km/h). Khi đi ngầm dưới nước, chúng sử dụng hai động cơ/máy phát điện Garbe, Lahmeyer & Co. RP 137/c tổng công suất 750 PS (550 kW; 740 shp). Tốc độ tối đa khi lặn là 7,6 kn (14,1 km/h), và tầm hoạt động 80 nmi (150 km) ở tốc độ 4 kn (7,4 km/h). Con tàu có khả năng lặn sâu đến 230 m (750 ft).
Vũ khí trang bị có năm ống phóng ngư lôi 53,3 cm (21 in), bao gồm bốn ống trước mũi và một ống phía đuôi, và mang theo tổng cộng 14 quả ngư lôi, hoặc tối đa 22 quả thủy lôi TMA, hoặc 33 quả TMB. Tàu ngầm Type VIIC bố trí một hải pháo 8,8 cm SK C/35 cùng một pháo phòng không 2 cm (0,79 in) trên boong tàu. Thủy thủ đoàn bao gồm 4 sĩ quan và 40-56 thủy thủ.
Thiết kế và chế tạo > Chế tạo

U-303 được đặt hàng vào ngày 7 tháng 12, 1940, và được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Flender Werke ở Lübeck vào ngày 14 tháng 6, 1941. Nó được hạ thủy vào ngày 16 tháng 5, 1942, và nhập biên chế cùng Hải quân Đức Quốc Xã vào ngày 7 tháng 7, 1942 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Karl-Franz Heine.
Lịch sử hoạt động > Chuyến tuần tra thứ nhất

U-303 khởi hành từ cảng Kiel vào ngày 31 tháng 12, 1942 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh, tiến ra Bắc Hải rồi băng qua khe GIUK giữa quần đảo Faroe và Iceland để hoạt động tại khu vực Trung tâm Bắc Đại Tây Dương. Vào ngày 23 tháng 2, 1943, chiếc tàu ngầm đã tấn công và kết liễu chiếc tàu buôn Hoa Kỳ SS Expositor 4.959 GRT, vốn đã bị tách rời khỏi Đoàn tàu ON 166 và bị thủy thủ đoàn bỏ lại sau khi trúng ngư lôi phóng từ tàu ngầm U-606. Expositor đắm tại tọa độ 46°53′B 34°32′T﻿ / ﻿46,883°B 34,533°T﻿ / 46.883; -34.533. U-303 kết thúc chuyến tuần tra và đi đến cảng Lorient bên bờ Đại Tây Dương của Pháp đã bị Đức chiếm đóng, đến nơi vào ngày 8 tháng 3.
Lịch sử hoạt động > Chuyến tuần tra thứ hai - Bị mất

U-303 xuất phát từ cảng Lorient vào ngày 1 tháng 4 cho chuyến tuần tra thứ hai, cũng là chuyến cuối cùng. Nó băng qua eo biển Gibraltar được Hải quân Hoàng gia Anh phòng thủ nghiêm ngặt để tiến vào và hoạt động trong vùng biển Địa Trung Hải. Sau khi đi đến căn cứ hoạt động mới La Spezia ở phía Bắc Ý vào ngày 15 tháng 4, nó được điều sang Chi hạm đội U-boat 29, rồi đến ngày 24 tháng 4 lại chuyển căn cứ hoạt động sang cảng Toulon, Pháp.
U-303 khởi hành từ cảng Toulon vào ngày 21 tháng 5, dự kiến sẽ đi sang hoạt động dọc bờ biển Bắc Phi ngoài khơi Tunisia, và đang di chuyển trên mặt nước khi bị tàu ngầm Anh HMS Sickle phóng ngư lôi tấn công. U-303 trúng ngư lôi và bắt đầu bị nghiêng khi Đại úy Heine hạm trưởng lập tức ra lệnh bỏ tàu và di tản sang các bè cứu sinh; 28 người sống sót đã đến được bờ biển Pháp cách đó 10 mi (16 km). Tuy nhiên 20 thành viên thủy thủ đoàn đã tử trận khi chiếc tàu ngầm trúng ngư lôi, và U-303 đã tại tọa độ 42°50′B 06°00′Đ﻿ / ﻿42,833°B 6°Đ﻿ / 42.833; 6.000.
Lịch sử hoạt động > "Bầy sói" tham gia

U-303 từng tham gia hai bầy sói:
Habicht (10 - 19 tháng 1, 1943)
Haudegen (19 tháng 1, 1943 - 15 tháng 2, 1943)
Lịch sử hoạt động > Tóm tắt chiến công

U-303 đã đánh chìm được một tàu buôn tổng tải trọng 4.959 GRT:
| Ngày | Tên tàu | Quốc tịch | Tải trọng | Số phận |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 23 tháng 2, 1943 | Expositor |  United States | 4.959 | Bị đánh chìm |
Sơ đồ các mặt cắt một tàu ngầm Type VIIC
Republic F-105 Thunderchief
Lịch sử hoạt động

Chiếc F-105B được đưa vào hoạt động đầu tiên trong Không quân Hoa Kỳ cùng Phi đội Tiêm kích Chiến thuật 335 thuộc Bộ chỉ huy Không quân Chiến thuật vào ngày 27 tháng 5 năm 1958. Tương tự như những chiếc máy bay phản lực tiên tiến khác, việc phục vụ ban đầu của F-105 bị ảnh hưởng bởi những vấn đề về thiết bị điện tử và hệ thống kiểm soát hỏa lực MA-8, khi chiếc máy bay đòi hỏi khoảng 150 giờ bảo trì cho mỗi giờ bay. Đa số các vấn đề được giải quyết trong Kế hoạch Optimize. Việc thiếu hụt phụ tùng khiến cho toàn đội máy bay F-105B phải tạm thời ngừng bay một lúc ngắn vào năm 1960. Tuy vậy, Thunderchief trở thành máy bay đầu tiên trong lịch sử Không quân Hoa Kỳ đã hoàn tất một năm phục vụ đầu tiên mà không gặp một tai nạn nghiêm trọng nào.
Đến năm 1964, những chiếc F-105B được chuyển cho các phi đội của Không lực Vệ binh Quốc gia. Nó được thay thế tại các đơn vị tiền phương bằng phiên bản cuối cùng F-105D vốn được trang bị radar NASARR R-14A và hệ thống kiểm soát hỏa lực AN/ASG-19 Thunderstick cung cấp cho nó khả năng hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết. Kiểu radar R-14A cũng cung cấp khả năng theo dõi địa hình mặt đất. Chiếc F-105D được đưa vào hoạt động cùng Phi đội Tiêm kích Chiến thuật 335 vào năm 1960. Được thiết kế nhắm vào cuộc đối đầu tại châu Âu với Liên Xô, chiếc F-105D được bố trí rộng rãi tại Tây Đức nhằm cung cấp cho lực lượng Khối NATO khả năng tấn công hạt nhân chiến thuật, và tại Nhật Bản. Giống như chiếc F-105B, công việc phục vụ của kiểu F-105D cũng gặp phải những vấn đề về bảo trì và tai nạn trong khi bay. Tên lóng Thud không chỉ là một cái tên ca tụng - nó tượng trưng cho tiếng chiếc một chiếc máy bay F-105 rơi xuống mặt đất (như tiếng sấm). Cả đội máy bay F-105D phải nằm lại mặt đất vào tháng 12 năm 1961 và một lần nữa vào tháng 6 năm 1962. Nhiều vấn đề được giải quyết trong quá trình sản xuất tiếp theo, và đến năm 1964, những chiếc F-105D sản xuất trước đây được nâng cấp các sửa chữa này trong kế hoạch Look Alike, cho dù những vấn đề về hỏng động cơ và hệ thống nhiên liệu tiếp tục tồn tại cho đến tận năm 1967.
Trong thời gian đó, Không quân Hoa Kỳ đã chuyển dần nhiệm vụ của chiếc F-105 được dự định trước đây từ can thiệp hạt nhân thành ném bom thông thường. Kế hoạch nâng cấp Look Alike đã gia tăng khả năng của chiếc máy bay từ bốn lên mười sáu quả bom thông thường 340 kg (750 lb) mang trên các đế cánh và dưới thân, cũng như bổ sung khả năng phóng tên lửa không-đối-đất AGM-12 Bullpup. Vào tháng 6 năm 1961, một chiếc F-105D đã ném bảy tấn (15.430 lb) bom thông thường trong một thử nghiệm của Không quân Mỹ - một kỷ lục vào lúc đó của một chiếc máy bay một động cơ, một tải trọng bom vượt hơn ba lần so với những chiếc máy bay ném bom hạng nặng bốn động cơ thời Thế Chiến II như chiếc B-17 Flying Fortress và chiếc B-24 Liberator, cho dù cần phải được tiếp nhiên liệu trên không cho những phi vụ tầm xa. Trong thực tế, một trong những chiếc F-105D đã được đặt tên là Memphis Belle II theo tên của chiếc máy bay huyền thoại B-17 Memphis Belle thời Đệ Nhị Thế Chiến.
Lịch sử hoạt động > Chiến tranh Việt Nam

Cho dù có một giai đoạn khởi đầu phục vụ đầy trục trặc, chiếc F-105 lại trở thành máy bay cường kích có ưu thế hơn cả trong Chiến tranh Việt Nam. Nó có khả năng mang một lượng bom gấp đôi đi xa hơn và nhanh hơn chiếc F-100 Super Sabre, vốn được sử dụng chủ yếu ở Nam Việt Nam. Như là một việc náo trước cho vai trò Wild Weasel sau này, phi vụ chiến đấu đầu tiên của chiếc F-105D liên quan đến việc tấn công một vị trí pháo phòng không tại Cánh đồng Chum. Chiếc Thunderchief đầu tiên bị mất trong cuộc chiến tranh cũng diễn ra trong phi vụ này (phi công đã phóng ra được an toàn). Phi vụ tấn công đầu tiên diễn ra vào ngày 13 tháng 1 năm 1965 với việc phá hủy cầu Ben Ken ở Lào. Tiếp theo sự mở màn của chiến dịch Diến dịch Rolling Thunder (Sấm rền) vào ngày 1 tháng 3 năm 1965, một số lượng lớn những chiếc F-105D được bố trí đến các căn cứ của Không quân Hoàng gia Thái Lan ở Korat và Takhli. Vào ngày 2 ttháng 8 năm 1967, những chiếc F-105D thuộc các phi đội tiêm kích chiến thuật 335 và 338 lần đầu tiên ném bom trúng cầu Long Biên (Paul Doumer). Trong khi những chiếc máy bay mới được bố trí đến Đông Nam Á có màu kim loại tự nhiên nguyên thủy, chúng nhanh chóng được sơn kiểu ngụy trang hai màu xanh lá và nâu nhạt đặc trưng tại Việt Nam hòa hợp với màu sắc của cảnh quan rừng nhiệt đới.
Trong những phi vụ ném bom tiêu biểu vào miền Bắc Việt Nam, một chiếc F-105D thường mang hai thùng nhiên liệu 1.703 L (450 US gallon) dưới cánh, một thùng nhiên liệu 1.476 L (390 US gallon) trong khoang chứa bom, và năm bom 454 kg (1.000 lb) hoặc sáu bom 340 kg (750 lb), và yêu cầu phải tiếp nhiên liệu trên không cả trên đường đi và khi quay trở về khỏi Hà Nội 1.125 km (700 dặm). Những chiếc Thunderchief đánh một vòng rộng phía Bắc Hà Nội trên dãy núi Tam Đảo mà vào thời ấy gọi tên lóng là Thud Ridge (rặng núi Thud; 21°16′47″B 105°49′37″Đ﻿ / ﻿21,27972°B 105,82694°Đ﻿ / 21.27972; 105.82694) ở tốc độ cao và cao độ thấp nhằm tránh khoảng không được phòng thủ chặt chẽ chung quanh thành phố. Cho dù dãy núi có giúp che khuất chúng khỏi bị phát hiện bởi radar và tên lửa SAM của Bắc Việt Nam, việc bố trí pháo phòng không và một sân bay (Nội Bài) làm căn cứ cho những chiếc máy bay tiêm kích MiG ở phía Nam thung lũng này đã ngăn những chiếc F-105 tận dụng hoàn toàn ưu thế được che khuất. Cái tên "Thud Ridge" (cũng là tên của một quyển sách do tác giả Jack Broughton viết về F-105) xuất phát từ vai trò dễ nhận thấy của dãy núi trong các phi vụ của F-105.
Lịch sử hoạt động > Không chiến

Chiếc F-105 được thiết kế chủ yếu nhằm can thiệp tầm thấp và tốc độ của nó ở tầm thấp là giá trị lớn nhất khi đối đầu với những chiếc máy bay tiêm kích Xô Viết MiG-17 và MiG-21. Áp lực cánh lớn của chiếc Thunderchief giúp nó có tốc độ và bay êm nhưng không giúp cho việc lộn vòng trong không chiến. Tuy vậy, F-105 cũng ghi được 27 chiến công không chiến chính thức đối với các máy bay Bắc Việt Nam và bị tổn thất 17 chiếc bị máy bay đối phương bắn rơi. Các phi công Việt Nam cho rằng họ đã bắn rơi thêm 23 chiếc F-105 nữa nhưng không được Không quân Hoa Kỳ thừa nhận. Tất cả các cuộc chiến trên đều chỉ hạ được MiG-17, trong đó 24 cuộc chiến thực hiện bằng hỏa lực pháo (có một lần chia sẻ cùng một chiếc F-4), và ba chiến công phải sử dụng tên lửa không-đối-không AIM-9 Sidewinder. Những chiếc F-4 Phantom thường được giao nhiệm vụ hộ tống bảo vệ những chiếc Thud khỏi những chiếc máy bay tiêm kích MiG, nhưng chúng lại không có khẩu pháo gắn trong và bộ ngắm pháo như trên chiếc Thunderchief mãi cho đến cuối cuộc chiến.
Dựa trên kinh nghiệm chiến đấu, chiếc F-105D được nâng cấp với một kiểu ghế phóng tốt hơn, angten radar dẫn đường và cảnh báo đuôi (RHAW), tăng cường vỏ giáp cho phi công và bảo vệ hệ thống thủy lực vốn tỏ ra khá mong manh đối với tổn hại trong chiến đấu. Thời tiết nóng và ẩm của Đông Nam Á cũng tạo ra những sự cố cho hệ thống điện tử phức tạp, một vấn đề hầu như xảy ra cho tất cả các kiểu máy bay tiên tiến của Mỹ trong cuộc chiến này. Nhiệt độ nóng bên ngoài cũng làm trầm trọng thêm xu hướng cháy động cơ của chiếc F-105 do không làm mát đủ cho bộ đốt sau. Đa số những chiếc máy bay tại chiến trường Việt Nam sau đó được cải biến với một môi hút gió để làm giảm nhẹ sự cố này.
Không may thay, vai trò tấn công tầm thấp và ném bom bổ nhào đã mang chiếc F-105 vào tầm ngắm của hỏa lực phòng không Bắc Việt Nam. Trong một số trường hợp, F-105 khi bổ nhào ném bom đã bị bắn hạ bởi súng trường bộ binh của dân quân Việt Nam
Tỉ lệ tổn thất cao đến mức Không quân Hoa Kỳ lâm vào tình trạng thiếu hụt máy bay sẵn sàng chiến đấu. Có tổng cộng 382 máy bay bị mất tại Đông Nam Á, trong đó có 320 chiếc bị mất trong chiến đấu. Đa số các tổn thất là do hỏa lực của đối phương từ mặt đất. Trong tổng số 610 chiếc phiên bản F-105D một chỗ ngồi được chế tạo, có 283 chiếc bị bắn rơi và 52 chiếc mất do tai nạn. Trong số 143 chiếc phiên bản F-105F/G hai chỗ ngồi, 37 chiếc bị bắn rơi và mười chiếc mất do tai nạn (một máy bay can thiệp ban đêm "Ryan's Raiders" và một máy bay gây nhiễu "Combat Martin" không có sĩ quan hệ thống vũ khí (WSO) bị mất trong chiến đấu, 45 chiếc bị mất kia là máy bay "Wild Weasel").
Lịch sử hoạt động > Các cải biến đặc biệt

Ghế phía sau của nhiều chiếc phiên bản F-105F hai chỗ ngồi được cải biến trong kế hoạch Commando Nail với một radar R-14A và một ống ngắm radar có độ phân giải cao. Những máy bay này được sử dụng trong vai trò tấn công trong mọi thời tiết và tấn công tầm thấp ban đêm nhắm vào các mục tiêu đặc biệt nguy hiểm bởi một đơn vị thuộc Phi đội Tiêm kích Chiến thuật 13 có biệt danh là "Ryan's Raiders" bắt đầu từ tháng 4 năm 1967. Những máy bay Commando Nail còn được dùng để phát triển chiến thuật cho các phi vụ ném bom được đề nghị của kiểu máy bay B-58 Hustler tại Việt Nam, cho dù chiếc Hustler chưa từng được bố trí đến Đông Nam Á. Một số máy bay này sau đó được cải biến sang tiêu chuẩn máy bay "Wild Weasel III".
Trong một nỗ lực nhằm ngăn trở những cuộc tấn công của máy bay tiêm kích MiG, nhiều chiếc F-105F được trang bị hệ thống gây nhiễu radar Hallicrafters QRC-128 trên dãi tần VHF trong kế hoạch Combat Martin. Các lực lượng máy bay tiêm kích đánh chặn Bắc Việt Nam đã đi theo học thuyết phòng không Xô Viết, theo đó phi công sẽ hoàn toàn tuân theo lệnh hướng dẫn bởi kiểm soát viên mặt đất truyền qua thông tin vô tuyến. Hệ thống QRC-128, còn có tên lóng là "Colonel Computer" (đại tá máy tính), chiếm hết khoang phía sau của chiếc F-105F và sẽ dội lại các liên lạc trao đổi qua sóng radio sau một thời gian trì hoãn, đưa đến kết quả thông tin liên lạc bị cắt xén một cách khó chịu. Tuy nhiên, khi kiểu Combat Martin được đưa ra sử dụng lần đầu tiên, Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA: National Security Agency) Hoa Kỳ, vốn chịu trách nhiệm trong việc thu thập thông tin tình báo tín hiệu chiến lược cho Hoa Kỳ, đã yêu cầu Không quân Hoa Kỳ chấm dứt việc sử dụng này ngay lập tức, vì NSA tin rằng các tin tức tình báo thu lượm được qua theo dõi các kênh có giá trị hơn là gây nhiễu chúng. Một số chiếc máy bay loại này sau đó được cải biến theo tiêu chuẩn Wild Weasel III.
Những vấn đề tồn tại cùng hệ thống radar AN/RNA-85 LORAN đã đưa đến 30 chiếc F-105D được nâng cấp lên hệ thống AN/RNA-92 trong một sống lưng dài. Được biết đến dưới tên gọi máy bay Thunderstick II, những chiếc F-105 này có khả năng ném bom với bán kính vòng tròn sai số (CAP: circular error probable) chỉ có 15 m (50 ft) từ độ cao 4.570 m (15.000 ft). Cho dù chiếc máy bay đầu tiên loại này bay chuyến bay đầu tiên vào năm 1969, chúng chưa bao giờ được bố trí đến Việt Nam.
Lịch sử hoạt động > Lái chiếc F-105

Phản ứng ban đầu của tập thể các phi công tiêm kích khá lạnh nhạt. Do kích cỡ khá đồ sộ và thời kỳ phục vụ ban đầu gặp nhiều trắc trở, chiếc F-105 bị đặt cho một số biệt danh không thân thiện. Ngoài biệt danh "Thud" được nêu bên trên, các biệt danh khác của chiếc F-105 bao gồm "Squat Bomber", "Lead Sled", và "Hyper Hog". Tuy nhiên, theo thời gian, khả năng kiểm soát máy bay đáp ứng được, tính năng bay xuất sắc ở tốc độ cao và tầm thấp, và các thiết bị điện tử tinh vi đã chiếm được thiện cảm ngay cả đối với những phi công lái chiếc F-104 Starfighter. Cái tên "Thud" trở thành từ ngữ mô tả sự ngưỡng mộ và yêu mến đến mức chiếc F-84F Thunderflash được biết đến như là "Thud's Mother" (Mẹ của Thud).
Nguyên phi công lái F-86 Sabre Jerry Noel Hoblit từng nhớ lại kích thước to lớn đáng sợ của chiếc F-105 sau khi ông được xem tận mắt chiếc máy bay lần đầu tiên; thậm chí ông ta còn không thể chạm đến cửa hút gió động cơ cho dù đã nhảy lên sau khi chạy lấy đà. Chiếc F-105 có được một buồng lái rộng rãi và bố trí tốt (đặc biệt là sau khi trang bị các thiết bị kiểu "tape") và có tầm nhìn tốt (ngoại trừ hướng ra phía sau), và các thiết bị điện tử tiên tiến khá dễ dàng để học và sử dụng. Với áp lực cánh lớn, chiếc Thunderchief ở mọi góc độ đều là chiếc máy bay xuất sắc để bay ở tốc độ cao. Việc cất cánh và hạ cánh được thực hiện ở tầm tốc độ 370 km/h (230 mph). Các tấm lái ngang cho phép kiểm soát tốt việc lộn vòng ở mọi tốc độ và các phanh gió bốn cánh đặc trưng, vốn cũng đồng thời hé mở khi chế độ đốt sau được kích hoạt để cho phép luồng khí thổi lớn hơn, có hiệu quả rất cao ngay cả ở tốc độ siêu thanh. Sự mất kiểm soát lái do lọt vào vòng xoáy hay ảnh hưởng của sự chệch hướng ngược đòi hỏi nỗ lực có chủ định của phi công để phục hồi nhanh chóng.
Lạc hậu

Chiếc Thunderchief được nhanh chóng rút khỏi phuc vụ trong không quân Hoa Kỳ sau khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc. Chỉ có 833 chiếc F-105 Thunderchief được chế tạo; và đã bị thiệt hại mất gần 50% con số này tại Việt Nam, chiếc F-105 được xem là không còn hiệu quả chiến đấu theo các tiêu chuẩn quân sự. Một số máy bay còn được giữ lại hoạt động cùng các đơn vị Không lực Vệ binh Quốc gia, nhưng việc sử dụng chúng rộng rãi trong thời gian chiến tranh đã khiến nhiều chiếc F-105 đã đạt đến hoặc vượt quá tuổi thọ phục vụ tính đến giữa những năm 1970. Chiếc Thunderchief được chính thức nghỉ hưu vào ngày 25 tháng 2 năm 1984. Chiếc F-105 được thay thế bằng kiểu máy bay F-4 Phantom II.
Vào năm 1964, những chiếc F-105B được cải biến đặc biệt, với các đối trọng thay chỗ khẩu pháo Vulcan, thân và cánh được gia cố nhiều điểm để thực hiện thao diễn, và bổ sung thêm một bộ tạo khói màu, đã bay một thời gian ngắn cùng đội thao diễn hàng không Thunderbirds của Không quân Hoa Kỳ. Nhưng chỉ sau sáu buổi biểu diễn, một tai nạn chết người do quá tải khung máy bay đã buộc phải quay trở lại sử dụng những chiếc F-100 Super Sabre.
Các nước sử dụng

Được sử dụng bởi Không quân Hoa Kỳ
Đặc điểm kỹ thuật (F-105D)

Nguồn: The Great Book of Fighters and Quest for Performance
Đặc điểm kỹ thuật (F-105D) > Đặc tính chung

Đội bay: 01 người(về sau là 2 người)
Chiều dài: 19,63 m (64 ft 5 in)
Sải cánh: 10,65 m (34 ft 11 in)
Chiều cao: 5,99 m (19 ft 8 in)
Diện tích bề mặt cánh: 35,76 m² (385 ft²)
Kiểu cánh: NACA 65A005.5 root, NACA 65A003.7 tip
Diện tích cản: 0,62 m² (6,65 ft²)
Hệ số nâng/lực cản: 0,0173
Tỉ lệ dài/rộng cánh: 3,16
Lực nâng của cánh: 452 kg/m² (93 lb/ft²)
Trọng lượng không tải: 12.470 kg (27.500 lb)
Trọng lượng có tải: 16.165 kg (35.637 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 23.834 kg (52.546 lb)
Tải trọng vũ khí: 6.700 kg (14.000 lb)
Động cơ: 1 x động cơ Pratt & Whitney J75-P-19W turbo phản lực có đốt sau và phun nước, lực đẩy 26.500 lbf (118 kN)
Đặc điểm kỹ thuật (F-105D) > Đặc tính bay

Tốc độ lớn nhất: 2.208 km/h (Mach 2,08, 1.372 mph) ở độ cao 11.000 m (36.000 ft)
Tầm bay tối đa: 3.550 km (1.920 nm, 2.210 mi)
Bán kính chiến đấu: 1.250 km (680 nm, 780 mi)
Trần bay: 14.800 m (48.500 ft)
Tốc độ lên cao: 195 m/s (38.500 ft/min); mất 1,7 phút để lên cao 11.000 m (35.000 ft)
Tỉ lệ lực đẩy/khối lượng: 0,74
Tỉ lệ lực nâng/lực cản: 10,4
Đặc điểm kỹ thuật (F-105D) > Vũ khí

1 x pháo M61 Vulcan 20 mm (0,787 in), 1.028 viên đạn
Cho đến 6.350 kg (14.000 lb) vũ khí trong khoang bom và trên năm đế cánh, bao gồm:
bom thông thường và bom hạt nhân
tên lửa không-đối-không AIM-9 Sidewinder
tên lửa không-đối-đất AGM-12 Bullpup
Đặc điểm kỹ thuật (F-105D) > Thiết bị điện tử

Hệ thống kiểm soát hỏa lực AN/ASG-19 Thunderstick
radar NASARR R-14A
radar AN/RNA-85 LORAN (AN/RNA-92 trên những máy bay cải tiến theo chuẩn Thunderstick II)
Nội dung liên quan

| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Republic F-105 Thunderchief.
Nội dung liên quan > Máy bay liên quan

F-84F Thunderstreak
Nội dung liên quan > Máy bay tương tự

Sukhoi Su-17
Nội dung liên quan > Trình tự thiết kế

F-102 - XF-103 - F-104 - F-105 - F-106 - YF-107 - XF-108