stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Crypsinus caudifolius
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Crypsinus caudifolius”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Ctenitis elata

| Ctenitis elata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Ctenitis
Loài (species): C. elata
Danh pháp hai phần
Ctenitis elata Holttum, 1985 
Ctenitis elata là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Holttum mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ctenitis elata”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Cucullia efflatouni

| Cucullia efflatouni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Cucullia
Loài (species): C. efflatouni
Danh pháp hai phần
Cucullia efflatouni Wiltshire, 1948 
Cucullia efflatouni là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Cryptocephalus floralis

| Cryptocephalus floralis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Coleoptera
Họ:: Chrysomelidae
Chi:: Cryptocephalus
Loài:: C. floralis
Danh pháp hai phần
Cryptocephalus floralis Krynicki, 1834

Cryptocephalus floralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Krynicki miêu tả khoa học năm 1834.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Ctenitis rapensis

| Ctenitis rapensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophytes
Lớp (class): Polypodiopsida /  Pteridopsida (disputed)
Bộ (ordo): Polypodiales
(không phân hạng): Eupolypods I
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Ctenitis
Loài (species): C. rapensis
Danh pháp hai phần
Ctenitis rapensis (E. D. Br.) Holtt. 
Ctenitis rapensis là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được (E.D. Br.) Holttum miêu tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ctenitis rapensis”. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2013.
Cryphia postochrea

| Cryphia postochrea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Cryphia
Loài (species): C. postochrea
Danh pháp hai phần
Cryphia postochrea Hampson, 1893 
Cryphia postochrea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Cryphia protracta

| Cryphia protracta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Cryphia
Loài (species): C. protracta
Danh pháp hai phần
Cryphia protracta Christoph, 1892 
Cryphia protracta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Cucullia edificans

| Cucullia edificans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Cucullia
Loài (species): C. edificans
Danh pháp hai phần
Cucullia edificans Dyar, 1919 
Cucullia edificans là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Ctenitis recedens

| Ctenitis recedens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Ctenitis
Loài (species): C. recedens
Danh pháp hai phần
Ctenitis recedens Copel., 1947 
Ctenitis recedens là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Copel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1947.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ctenitis recedens”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Chính trị cực hữu

Đừng nhầm lẫn với Chính trị cánh hữu.
Gaisen Uyoku (街宣右翼), một nhóm cánh cực hữu ở Nhật Bản, tổ chức phát biểu chống Trung Quốc tại quảng trường gần lối ra phía nam của trạm xe Kinshichō.
Chính trị cực hữu (tiếng Anh: Far-right politics), còn gọi là cánh cực hữu, phái cực hữu, cánh hữu cực đoan, ý chỉ nhân sĩ hoặc tổ chức mà lập trường chính trị của họ nằm ở phía ngoài cùng bên phải của dải chính trị tả–hữu, là hình thức cực đoan của chính trị cánh hữu, tức là chuyên chế và dân tộc chủ nghĩa cực đoan. Phái cực hữu và phái cực tả thường hàm ý chủ nghĩa cực đoan (extremism). "Phái cực hữu" cũng thường được rất nhiều nhà bình luận chính trị dùng đến để miêu thuật một số đoàn thể chính trị, cuộc vận động và chính đảng khó có thể quy vào phái hữu truyền thống. Một số đảng có thể có khuynh hướng ngầm theo chủ nghĩa tân phát xít hoặc Tân Quốc xã.
Chính trị cực hữu thường nhấn mạnh lòng yêu nước cực đoan, bài ngoại, hay các xu hướng ủng hộ phân tầng xã hội cực đoan hay tôn giáo cực đoan.
Một số học giả sử dụng "phái hữu cực đoan" (Extreme Right) hoặc "phái hữu thiên kích" (Ultra Right) để thảo luận đoàn thể chính trị phái hữu mà nằm ngoài phạm vi chính trị của cuộc tuyển cử truyền thống, thông thường có các phần tử phái hữu cách mệnh, như người theo chủ nghĩa tối cao chủng tộc hiếu chiến với người theo chủ nghĩa cực đoan tông giáo, người theo Chủ nghĩa Quốc xã mới (Neo-Nazism) và đảng viên KKK, v.v. Trong loại cách dùng này, tất cả danh từ ấy có sự phân biệt với phái cực hữu không hiếu chiến hoặc người theo chủ nghĩa dân tuý phái hữu cũng như các phái cực hữu có hình thức khác.
Các học giả có ít nhất hai sự xung đột về cách dùng khi sử dụng "phái cực hữu":
Cuộc vận động phái hữu có khuynh hướng cải cách hoặc bè cánh phái hữu trong chính đảng Bảo thủ. Họ thường bị gọi là "phái hữu bất đồng chính kiến" (Dissident Right), "phái hữu chủ nghĩa hành động" (Activist Right) hoặc "chủ nghĩa dân tuý cánh hữu" (Right-wing Populism). Lập trường của họ ở vào giữa phái bảo thủ truyền thống và phái hữu cực đoan. Những nhân sĩ này nằm ở ngoài sự cầm đầu của cuộc tuyển cử chính trị, nhưng thông thường họ phát động cuộc vận động cải cách và phi cải cách. Một số chính đảng được gọi là "phái cực hữu" bởi vì chính đảng chủ nghĩa bảo thủ trái ý kiến với chính gốc "trung gian thiên hữu", cho rằng chính sách của họ đã ngả nghiêng, tách rời lộ giới phái hữu nguyên lúc đầu.
Những người theo chủ nghĩa tân phát xít và  chủ nghĩa tân quốc xã  thường được xem là "phái cánh hữu" hoặc "phái hữu thiên kích". Những đoàn thể này thông thường có sẵn tính chất cách mệnh, nhưng mà phi cải cách. "Phát xít mới" và "tân nạp tuý" cũng ngụ ý họ đến từ thời đại hậu thế chiến II.
Vì những phân loại này còn chưa được tiếp nhận rộng khắp, và vẫn có sự tồn tại cách dùng khác, do đó cách dùng cho "phái cực hữu" tương đối là phức tạp.
Cách thức hoạt động

Vào thời gian cuối thế kỉ 19, quang phổ chính trị Pháp Quốc có thể chia thành phái cực tả (người theo chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa kích tiến (Radicalism), trung gian thiên tả (người của Đảng Cộng hoà phái tự do), phái trung gian (người ủng hộ quân chủ lập hiến, phái Orleans, người của Đảng Cộng hoà phái bảo thủ, người theo chủ nghĩa Bonaparte) và phái cực đoan (phái bảo hoàng, phái chính thống).
Việc sử dụng "phái cực hữu" của học giả khác nhau có sự xung đột về cách dùng. "Phái cực hữu" được dùng phổ thông nhất để miêu thuật chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa nạp tuý và người theo chủ nghĩa dân tộc thiên kích khác cùng với những hình thái ý thức và phong trào phản động khác.
Chính trị gia phái cực hữu ông Pim Fortuyn đã qua đời ở Hà Lan bởi vì chính sách phản đối di dân với phản đối giáo đồ Mục Tư Lâm của ông ấy và bị Công ty quảng bá Anh Quốc BBC gọi là phái cực hữu.Đài phát thanh vô tuyến điện công cộng Mĩ Quốc (chữ Anh: National Public Radio, viết ngắn là NPR) đã sử dụng "phái cực hữu" để miêu thuật những chính phủ độc tài uy quyền mà truyền bá chủ nghĩa tư bản thị trường tự do, giống như là ông Augusto Pinochet của Chile.
Tùng san phái tả có tên "Bài phê bình của tân phái tả" (chữ Anh: New Left Review) từng gọi chính sách của Reagan là "phái hữu kích tiến" (Radical Right). "Phái hữu kích tiến" cũng được dùng đến để biểu thị "coi cá nhân là cốt lõi của cuộc vận động chủ nghĩa tự do cá nhân".
Bộ An toàn quốc thổ Mĩ Quốc lấy định nghĩa của chủ nghĩa cực đoan phái hữu là mục tiêu nhắm đến nhóm cừu hận của phần tử kích tiến, chủng tộc hoặc tông giáo thiểu số, thêm nữa nhóm cừu hận có khả năng giành hết sức về một vấn đề đơn nhất nào đó, như phản đối phá thai, đồng tính luyến và di dân.
Song cách nói "phái cực hữu" này thường làm cho người sử dụng hiểu sai lầm, một số nhân sĩ và nhân vật chính trị cánh tả sẽ dùng "phái cực hữu" để gọi một số nhân vật chính trị cứng rắn và cánh hữu bảo thủ, phần lớn nhân vật chính trị này thật sự không phải là phái cực hữu, dù cho những nhân vật chính trị này có lẽ sẽ dính líu đến việc thể hiện quan điểm kì thị chủng tộc, kì thị giới tính và doạ nạt đồng tính luyến, nhưng không thể quy nạp là phái cực hữu. Hiện thời chính đảng "phái cực hữu" mà nhiều người biết trên thật tế là chính đảng chủ nghĩa dân túy phái hữu, tuy nhiên những chính đảng cánh hữu này đang giữ chặt chủ nghĩa dân tộc, cộng thêm các chính sách xã hội thuộc về phái bảo thủ cánh hữu như phản đối phá thai, nhưng mà cũng duy trì bảo vệ phúc lợi xã hội và sự can dự của Chính phủ vào kinh tế thị trường, chính sách kinh tế của chủ nghĩa tập thể hoặc chủ nghĩa xã hội dân tộc, chính đảng dân tuý phái hữu ở Âu Mĩ liền chủ trương một mạch nhấn mạnh bảo hộ quyền và lợi ích công nhân bản quốc, phản đối việc dẫn đưa di dân nước ngoài tiến vào thị trường lao động. Mấy năm nay khủng hoảng nghiêm trọng di dân ở Âu Mĩ, chính đảng dân tuý phái hữu liền lập tức chủ trương phản đối di dân mà phần lớn đến từ các quốc gia Y Tư Lan giáo cùng với dân tị nạn đi vào châu Âu, mà coi đó như là chính cương chủ yếu.
Tổ chức phái cực hữu hiện tại ở các quốc gia và vùng lãnh thổ > Bắc Mỹ

Hoa Kỳ
Đảng Đệ nhất Mĩ Quốc (America First Party)
Đảng Hiến pháp Mĩ Quốc (The Constitution Party of the United States)
Đảng Người Mĩ Quốc (American Party)
Đảng Độc lập Mĩ Quốc (American Independent Party)
Đảng Người yêu nước Mĩ Quốc (American Patriot Party)
Đảng Mĩ Quốc độc lập (Independent American Party)
Đảng Nạp tuý Mĩ Quốc
Đảng Tam K
Canada
Đảng Chủ nghĩa Xã hội Dân tộc Canada (National-Socialist Party of Canada)
Đảng Chủ nghĩa dân tộc Canada (Nationalist Party of Canada)
Đảng bộ Tây (Western Block Party)
Tổ chức phái cực hữu hiện tại ở các quốc gia và vùng lãnh thổ > Nam Mỹ

Argentina
Đảng Đoàn kết Chủ nghĩa Liên bang (Federalist Union Party)
Đảng Dân chủ Mendoza (Democratic Party of Mendoza)
Brasil
Đảng Trùng kiến Trật tự Quốc gia (Party of the Reconstruction of the National Order)
Tổ chức phái cực hữu hiện tại ở các quốc gia và vùng lãnh thổ > Châu Á

Palestine
Cuộc vận động Thánh chiến Y Tư Lan Palestine (Islamic Jihad Movement in Palestine, viết ngắn là PIJ)
Ấn Độ
Đảng quân thần Shiva (Shiv Sena)
Đảng quân phục hưng Maharashtra (Maharashtra Navnirman Sena)
Mông Cổ
Tổ chức Bạch thập tự (Tsagaan Khas)
Cuộc vận động toàn Mông Cổ
Israel
Đồng minh Bảo vệ Do Thái (Kach and Kahane Chai)
Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan)
Đảng Xúc tiến Thống nhất Trung Hoa (中華統一促進黨)
Hội Đồng tâm Ái quốc (愛國同心會)
Hội học thuật Chủ nghĩa Xã hội Quốc gia (國家社會主義學會)
Đảng Lao công Chủ nghĩa Xã hội Quốc gia Trung Quốc (中國國家社會主義勞工黨)
Hồng Kông
Phái cực hữu ở bản thổ Hồng Công, đối xử với di dân Trung Quốc đại lục và lữ khách như kẻ thù
Công dân nhiệt huyết (Civic Passion)
Tiền tuyến dân chủ bản thổ (本土民主前線)
Tiền tuyến dũng vũ (勇武前綫)
Nhật Bản
Đảng Người lao động Nhật Bản Chủ nghĩa Xã hội Quốc gia (National Socialist Japanese Labor Party, viết ngắn là NSJAP)
Hội Tán trợ Cánh chính trị lớn (Imperial Rule Assistance Association / 大政翼賛会) (đã bị thủ tiêu)
Đoàn thể Cánh hữu Nhật Bản (Uyoku dantai)
Kazakhstan
Đảng Alash (Alash Party)
Liban
Đảng Chủ nghĩa Dân tộc Xã hội Xi-ri-a (Syrian Social Nationalist Party)
Đảng Người bảo vệ cây tuyết tùng (Guardians of the Cedars)
Đảng Chân chủ
Malaysia
Đảng Y Tư Lan giáo Mã Lai (Malaysian Islamic Party)
Pakistan
Liên minh chính đảng giáo chỉ ban đầu (Muttahida Majlis-e-Amal)
Taliban
Syria
Đảng Chủ nghĩa Dân tộc Xã hội Xi-ri-a (Syrian Social Nationalist Party)
Thổ Nhĩ Kỳ
Đảng Hạnh phúc (Felicity Party, đã bị cấm chỉ)
Đảng Đại liên minh (Great Union Party)
Đảng Hành động Chủ nghĩa Dân tộc (Nationalist Movement Party)
Tổ chức Sói Xám (Grey Wolves / Ülkü Ocakları), Azerbaijan cũng có Đảng Sói Xám mà tuyên truyền chủ nghĩa Đột Quyết nói chung (Pan-Turkism).
Bắc Triều Tiên
Đảng Lao động Triều Tiên
Tổ chức phái cực hữu hiện tại ở các quốc gia và vùng lãnh thổ > Châu Đại Dương

Úc
Đảng Đệ nhất châu Úc (Australia First Party)
Ủy viên hội Tuyển cử Công dân (Citizens Electoral Council)
Đảng Dân tộc Đơn nhất
Cryphia polyphaenoides

| Cryphia polyphaenoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Cryphia
Loài (species): C. polyphaenoides
Danh pháp hai phần
Cryphia polyphaenoides Wiltshire, 1962 
Cryphia polyphaenoides là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Cyrtanthus ventricosus

| Cyrtanthus ventricosus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Amaryllidaceae
Chi (genus): Cyrtanthus
Loài (species): C. ventricosus
Danh pháp hai phần
Cyrtanthus ventricosus Willd. 
Cyrtanthus ventricosus là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Willd. mô tả khoa học đầu tiên năm 1799.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyrtanthus ventricosus”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Cyclosa olivenca

| Cyclosa olivenca> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Araneidae
Chi (genus): Cyclosa
Loài (species): C. olivenca
Danh pháp hai phần
Cyclosa olivenca Levi, 1999 
Cyclosa olivenca là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Cyclosa. Cyclosa olivenca được Herbert Walter Levi miêu tả năm 1999.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Cupreuscelophilus kunmingensis

| Cupreuscelophilus kunmingensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Attelabidae
Chi (genus): Cupreuscelophilus
Loài (species): C. kunmingensis
Danh pháp hai phần
Cupreuscelophilus kunmingensis Liang, 1994 
Cupreuscelophilus kunmingensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Attelabidae. Loài này được Liang miêu tả khoa học năm 1994.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Cymothales delicatus

| Cymothales delicatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Myrmeleontidae
Tông (tribus): Dendroleontini
Phân tông (subtribus): Dendroleontina
Chi (genus): Cymothales
Loài (species): C. delicatus
Danh pháp hai phần
Cymothales delicatus Banks, 1911 
Cymothales delicatus là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Banks miêu tả năm 1911.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Lịch sử chiến tranh Việt – Chiêm

| x t Chinh phạt từ Việt Nam |
| --- | --- |
Việt – Chiêm (982) • Việt – Chiêm (1044) • Việt – Chiêm (1069) • Đánh Tống (1075–1076) • Việt – Chiêm (1367–1396) • Việt – Chiêm (1400–1407) • Việt – Chiêm (1446) • Việt – Chiêm (1471) • Đại Việt – Lan Xang (1478–1480) • Đại Việt – Chân Lạp (1699) • Đại Việt – Luangprabang (1749)
Chiến tranh Việt – Chiêm là một loạt những cuộc chiến tranh giữa Đại Việt, chính quyền Đàng Trong của người Việt ở phía Bắc và vương quốc Chiêm Thành (Chăm Pa) của người Chăm ở phía Nam. Các cuộc chiến lớn nhất tập trung trong thời gian từ thế kỷ 11 đến thế kỷ 17.
Từ thế kỷ 10, sau khi giành lại độc lập từ Trung Quốc sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc, xây dựng một quốc gia có chủ quyền, Đại Việt bắt đầu có các cuộc chiến tranh trong lịch sử với các quốc gia lân bang như Trung Quốc – Chiêm Thành – Chân Lạp,...trong việc tranh chấp về quyền lợi và lợi ích của dân tộc cũng như các chính quyền cầm quyền. Chiêm Thành là láng giềng phía Nam cũng không nằm ngoài, kết quả là sự thất bại từng bước trước Đại Việt và kết thúc sự tồn tại của mình vào cuối thế kỷ 17, toàn bộ lãnh thổ và dân cư sáp nhập hoàn toàn vào Đại Việt,
Thời Tiền Lý

Nước Vạn Xuân của Lý Nam Đế từng đụng độ với nước Lâm Ấp dưới thời trị vì của vua Rudravarman I vào năm 543. Tướng quân Phạm Tu đã dẫn quân đánh bại quân Lâm Ấp.
Thời Tiền Lê

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (982)
Nước Đại Cồ Việt dưới thời Lê Đại Hành đã chiến tranh với nước Chiêm Thành của vua Phê Mị Thuế (Paramesvaravarman I). Kết quả là Chiêm Thành thua trận và vua Chiêm bị bắt giết.
Thời Lý > Năm 1011

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (1011)
Với lý do quân Chăm quấy rối vùng biên giới, Lý Thái Tổ lệnh quân nhà Lý tấn công trại Bố Chính.
Thời Lý > Năm 1044

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (1044)
Chiến tranh Việt – Chiêm 1044 là cuộc chiến do nhà Lý phát động tấn công vào Chiêm Thành với lý do người Chăm bỏ cống suốt 16 năm cho nhà Lý.
Thời Lý > Năm 1069

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (1069)
Chiến tranh Việt – Chiêm 1069 là cuộc chiến do vua Lý Thánh Tông của Đại Việt phát động nhằm đánh vương quốc Chiêm Thành ở phương Nam với lý do người Chăm từ chối thần phục nhà Lý, bỏ cống 4 năm và chuẩn bị quân đội có ý chống Đại Việt.
Thời Lý > Các xung đột khác

Năm 1074, quân Chiêm quấy rối biên giới. Năm 1075, Lý Thường Kiệt tổng lĩnh các quân đi đánh Chiêm Thành, không thắng được.
Năm 1094, mùa xuân, Tháng Giêng, sai Hàn Lâm học sĩ Mạc Hiển Tích sang sứ Chiêm Thành đòi lễ tuế cống.
Năm 1104, vua Chiêm Thành là Chế Ma Na nhân thế đem quân vào cướp, lấy lại châu Bố Chính, Địa Lý và Ma Linh mà Chế Củ đã dâng. Mùa xuân, Tháng 2, triều đình sai Lý Thường Kiệt đi đánh, phá được, Chế Ma Na lại dâng nộp đất ấy.
Thời Trần

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (1367–1396)
Năm 1311, vua Trần Anh Tông sai quân đánh Chiêm Thành.
Năm 1314, Chế Năng dẫn quân Chiêm Thành chiếm châu Ô, châu Rí.
Năm 1318, quân nhà Trần do Trần Quốc Chẩn chỉ huy tấn công Chiêm Thành, đánh vào kinh đô, Chế Năng bỏ chạy sang Java.
Chiến tranh Việt – Chiêm 1367-1396 là cuộc chiến giữa nước Đại Việt thời hậu kỳ nhà Trần và nước Chiêm Thành phía Nam. Chiến tranh bùng nổ ác liệt nhất trong hơn 20 năm dưới thời vua Chế Bồng Nga của Chiêm Thành (1367 – 1390). Trong cuộc chiến tranh này, phe Đại Việt có vua Trần Duệ Tông tử trận vào năm 1377, trong khi Chế Bồng Nga tử trận vào năm 1390.
Thời Hồ

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (1400–1407)
Chiến tranh Việt – Chiêm 1400-1407 là cuộc chiến giữa nhà Hồ nước Đại Ngu và nước Chiêm Thành phía Nam. Ban đầu nhà Hồ chiếm được đất đai rộng tương đương với nam Quảng Nam và bắc Quảng Ngãi ngày nay; nhưng sau đó, do cuộc xâm lăng của nhà Minh, nhà Hồ sụp đổ và Chiêm Thành đã lấy lại những đất đai từng bị nhà Hồ chiếm.
Thời Hậu Lê > Năm 1446

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (1446)
Thời Hậu Lê > Năm 1471

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (1471)
Chiến tranh Việt-Chiêm 1471 là cuộc chiến do vua Lê Thánh Tông của Đại Việt phát động nhằm đánh vương quốc Chiêm Thành ở phương Nam. Quân Đại Việt thắng lớn.
Chính quyền Chúa Nguyễn > Năm 1611

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (1611)
Chính quyền Chúa Nguyễn > Năm 1653

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (1653)
Chính quyền Chúa Nguyễn > Năm 1693

Bài chi tiết: Chiến tranh Việt – Chiêm (1693)
Chính quyền Nhà Nguyễn > Năm 1833–34

Bài chi tiết: Phong trào Hồi giáo Katip Sumat
Chính quyền Nhà Nguyễn > Năm 1824–35

Bài chi tiết: Khởi nghĩa Ja Thak Wa
Thời hiện đại > Năm 1964–92

Bài chi tiết: FULRO
Chú thích

↑  Trần Xuân Sinh 2004, tr. 100.
↑  Phạm Văn Sơn 1956, tr. 357.
↑  Nguyễn Hữu Châu Phan 1971, tr. 159.
↑  Trần Trọng Kim 1958, tr. 183-184.
↑  Lương Ninh 2006, tr. 128.
↑  Bùi Hồng Nhân 2001, tr. 11.
↑  Trần Trọng Kim 1958, tr. 248.
Cuviera longiflora

| Cuviera longiflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Cuviera
Loài (species): C. longiflora
Danh pháp hai phần
Cuviera longiflora Hiern 
Cuviera longiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Hiern mô tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cuviera longiflora”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Ctenitis loheri

| Ctenitis loheri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophytes
Lớp (class): Polypodiopsida /  Pteridopsida (disputed)
Bộ (ordo): Polypodiales
(không phân hạng): Eupolypods I
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Ctenitis
Loài (species): C. loheri
Danh pháp hai phần
Ctenitis loheri (H. Christ) Copel., 1960 
Ctenitis loheri là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được (H. Christ) Copel. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1960.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ctenitis loheri”. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2013.