stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Doãn Uẩn
Thân thế

Ông tên thật là Doãn Ôn (尹溫), sinh ngày 17 tháng 11 năm Ất Mão (tức 27 tháng 12 năm 1795), tại làng Khê Cầu, tổng Khê Cầu, huyện Thư Trì, phủ Kiến Xương, trấn Sơn Nam Hạ (nay là thôn Khê Cầu, nằm cạnh ngã ba đường tránh quốc lộ 10, thuộc xã Minh Khai, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Nguyên quán ông tại làng Ngoại Lãng, tổng Vô Ngại, huyện Thư Trì (nay thuộc xã Song Lãng, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Ông là con cháu đời thứ năm của dòng họ Doãn đất Song Lãng, tính từ Thủy tổ là Doãn Doanh, hiệu Chính Nghị. Đến đời thứ 2, thì một nhánh dời qua cư trú tại làng Khê Cầu. Cha ông là cụ Doãn Đình Dụng, hiệu Lãng Khê, là một danh sĩ thời bấy giờ. Tiến sĩ Doãn Khuê là em họ - con chú ruột - của ông.
Thuở nhỏ, ông được cha và chú bác trong nhà đều là những bậc túc nho, khoa bảng trực tiếp rèn cặp. Năm 19 tuổi, ông theo học Hoàng giáp Bùi Huy Bích. Tháng 9 năm Minh Mạng thứ 9 (Mậu Tý -1828), ông đỗ Cử nhân hạng ưu. Năm sau, ông tiếp tục tham gia thi Hội nhưng không đỗ.
Sự nghiệp > Hoạt động ở Cao Miên

Năm 1840 ông được cử làm Phó Khâm sai đại thần tại Trấn Tây. Tại đây, ông góp phần định lại các loại thuế, ổn định đời sống nhân dân, giữ yên biên cương Tây Nam.
Tháng 7 đến tháng 12 năm 1840 ông được cử làm Bang biện đại thần Trấn Tây, cùng Hiệp tán Cao Hữu Dực coi giữ thành Trấn Tây. Đến khi vua Minh Mạng mất, vua Thiệu Trị đăng quang đã quyết định bỏ thành Trấn Tây rút quân về nước, thì ông được gọi về kinh và thăng chức Hữu Tham tri bộ Hộ. Đến tháng 5 năm 1844, ông lại được cử vào Nam Kỳ giữ chức Tuần phủ An Giang thay cho Nguyễn Công Trứ. Trong thời gian này, ông cùng Tổng đốc Nguyễn Văn Chương đã dâng sớ xin vua cho nhân dân 6 tỉnh Nam Kỳ được miễn các loại thuế trong vòng một năm, lược bỏ các thủ tục thanh tra bất hợp lý.
Năm 1845, ông cùng Tổng đốc Nguyễn Văn Chương dâng sớ tâu trình tình hình ở Trấn Tây: hoàng thân Cao Miên sang cầu cứu nhà Nguyễn, đề nghị triều đình cử đại thần giải quyết dứt điểm việc Cao Miên. Triều đình cử Tổng đốc Nguyễn Văn Chương làm Khâm sai quân thứ đại thần, cùng Tuần phủ Doãn Uẩn, Đề đốc Nguyễn Văn Hoàng dẫn quân sang cứu viện Cao Miên.
Quân Nam nhanh chóng hạ các đồn quân Cao Miên của Ang Duong ở khoảng biên giới, thừa thắng tấn công các đồn Sách Sô, Thiết Thằng, vây hãm Oudong, buộc quân Xiêm của Chao Phraya Bodin Decha phải xin giảng hòa, rút quân về nước. Quốc vương Cao Miên là Ang Duong phải dâng thư xin tạ tội và thần phục nhà Nguyễn. Cuối 1846, sau nhiều lần trì hoãn quân Xiêm cũng phải lui binh về Battambang.
Đầu năm 1847, Ang Duong phải cho sứ thần sang kinh đô Huế triều cống, vua Thiệu Trị phong cho Ang Duong làm Cao Miên quốc vương, Ang Mey làm Cao Miên quận chúa. Đến tháng 3, vua hạ chiếu cho Bảo hộ Cao Miên tại Trấn Tây là Võ Văn Giải (Vũ Văn Giải) rút hết quân về nước đóng tại An Giang để nghỉ ngơi.
Sau khi quân Trấn Tây rút về nước, vua sai ông cùng các tướng lĩnh khác kinh lý 6 tỉnh Nam Kỳ. Tới tháng 6 năm Đinh Mùi (1847), ông được thăng Thượng thư Bộ Binh kiêm Đô ngự sử và Tổng đốc An-Hà, hàm chính Nhị phẩm, được phong tử tước hiệu Tuy Tĩnh.
Vinh danh

Tháng 7 năm Đinh Mùi (1847), vua Thiệu Trị cho đúc 12 cỗ thần công: 3 cỗ thần công thượng tướng quân, 9 cỗ thần công đại tướng quân. Ông được phong hiệu là An Tây mưu lược tướng, và được khắc tên vào cỗ đại tướng quân thứ nhất Thần uy phục viễn đại tướng quân. Cùng thời gian này, Doãn Uẩn đứng ra xây dựng chùa Tây An tại chân núi Sam ở Châu Đốc An Giang. Cuối năm 1847, vua Thiệu Trị băng, vua Tự Đức lên nối ngôi, ông về kinh dự lễ an táng vua ở Xương Lăng.
Tháng 6 âm năm 1849, vua Tự Đức chuẩn y cho khắc bia ghi công các tướng thắng trận ở Trấn Tây, đặt tại Võ miếu Huế, (tiếp nối chỉ dụ dựng bia võ công An tây năm 1847 chưa kịp thực hiện của tiên đế Thiệu Trị), tên của ông được ghi hàng thứ 3/6 người gồm: Vũ Văn Giải, Nguyễn Văn Chương Doãn Uẩn, Đoàn Văn Sách, Nguyễn Văn Hoàng, Tôn Thất Nghị.
Ngày 21 tháng 11 âm lịch năm Kỷ Dậu (tức 3 tháng 1 năm 1850), ông bệnh mất tại An Giang, thọ 56 tuổi. Linh cữu ông được đưa về an táng tại quê nhà. Sau khi mất ông được truy tặng hàm Hiệp biện Đại học sĩ và bài vị của ông được vua cho đặt ở đền Hiền Lương cùng với 39 danh thần nhà Nguyễn khác.
Tại phường Tiền Phong thành phố Thái Bình tỉnh Thái Bình có một con đường rộng 8m dài 360 m, nối giữa đường Lý Bôn với đường Nguyễn Doãn Cử, được đặt tên là đường Doãn Uẩn, nằm cạnh bến xe khách Hoàng Hà. Đường Doãn Uẩn thành phố Thái Bình, được đặt tên theo quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình ra ngày 9 tháng 9 năm 2003, cùng với đường Doãn Khuê thành phố Thái Bình. Tháng 12 năm 2013, Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân thành phố Đà Nẵng đã quyết định lấy tên Doãn Uẩn đặt cho một con đường mới xây dựng tại khu dân cư Nam Tiên Sơn mở rộng, thuộc phường Khuê Mỹ quận Ngũ Hành Sơn. Đường Doãn Uẩn ở Đà Nẵng là đoạn đường hình chữ L, nối ra đường Lê Văn Hiến (đường Doãn Uẩn nằm ở phía tây đường này), đầu kia nối với tuyến đường mà sau đó được đặt tên là đường Đảo Đá Bắc. Đường Doãn Uẩn tại Đà Nẵng có chiều dài 350m..
Quyết định số 23 ngày 5 tháng 1 năm 2017 của Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang đã lấy tên Doãn Uẩn đặt cho con đường dẫn lên cầu Cồn Tiên tại thành phố Châu Đốc. Đường Doãn Uẩn thành phố Châu Đốc năm tại phường Châu Phú A, dài 440m, lòng đường rộng 12m, bắt đầu từ đường Cử Trị lên cầu Cồn Tiên.
Con ruột

Con cả của ông là Doãn Chính (尹正) sau này làm Tri phủ Phú Bình tỉnh Thái Nguyên, chống giặc cờ thủ hạ của Ngô Côn, tàn quân Thái Bình Thiên Quốc ở Trung Quốc kéo sang vây hãm thành Phú Bình trong 3 tháng. Sau vì hết lương, Doãn Chính phải tự vẫn. Vua Tự Đức xuống chiếu ban khen và truy tặng hàm Thị độc học sĩ.. Sách Thái Bình phong vật chí chépː sau khi ông tuẫn tiết, quân triều đình nhà Nguyễn đánh và thu lại được phủ thành Phú Bình, Nguyễn Tri Phương khi đó đang là Kinh lược đại thần ở Bắc Kỳ đến tận phủ thành Phú Bình lập đàn tế, bài văn tế có câuː遠不愧古人, 近不愧名臣之後, 下則為河岳, 上則為日星之光。Viễn bất quý cố nhân, cận bất quý danh thần chi hậu, Hạ tắc vi hà nhạc, thượng tắc vi nhật tinh chi quang. (Xa không thẹn với cổ nhân, gần không thẹn là con danh thần, Sống với đời ví như sông núi, thác về trời sánh tựa ánh dương dạng ngời.)
Tác phẩm

Trong hầu hết sự nghiệp của mình, ông được biết như là một văn tướng. Tuy nhiên, xuất thân dòng danh sĩ, ông cũng để lại một số tác phẩm có giá trị lịch sử và văn học như:
Trấn Tây kỷ lược (鎮西紀略), quyển sách này, nhiều lần được các học giả nổi tiếng về Nam Bộ như Sơn Nam dùng làm nguồn trích dẫn. Như trong cuốn Đồng Bằng Sông Cửu Long, tả về việc canh tác lúa nước ở Nam Bộ, Sơn Nam trích dẫn đoạn: "Việc làm ruộng lúa đơn giản, phát cho lau sậy ngã rạp, cào cỏ hai ba lần rồi cấy, không cần phí sức nhiều. Như đã cấy rồi thì không cần phải trông nom tới, cũng khỏi lo thiếu nước."  Trấn Tây kỷ lược còn được dẫn khi viết về nhạc tài tử Nam Bộ: “...duy tính nhân dân thích ca vũ, không ngày nào không”. Doãn Uẩn còn gọi vùng đất này là “đất múa hát”.
Tuy Tĩnh tử tạp ngôn (尹蘊蓍,綏靜子雜言)
Tác phẩm > Bình thơ Giang Thành dạ cổ

Trích Tuy Tĩnh tử tạp ngôn của An Tây mưu lược tướng Doãn Uẩn:
Giới thiệu đoạn văn trên, nhà văn Trần Thanh Giao viết:
Chú thích

↑  Việt Nam sử lược/Quyển II/Cận kim thời đại/Chương IV
↑  Đại Nam thực lục, chính biên, đệ tam kỷ, quyển LXVI, tập 6, thực lục về Hiến tổ Chương hoàng đế, trang 992, viết: "Vua thấy biên thùy mới định; công việc đặt phải có người trọng thần để trấn tĩnh, mới lấy tham tán đại thần hội làm công việc ninh tập Trấn Tây, thự Thượng thư bộ Binh, An Tây mưu lược tướng Doãn Uẩn bổ đi tổng đốc An - Hà;..."
↑  “An Tây mưu lược tướng Doãn Uẩn (1795 – 1850), đăng ngày 25/01/2006”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2015.
1 2  “đổi âm lịch-dương lịch”. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2015.
↑  Kỷ niệm 210 năm ngày sinh danh nhân Doãn Uẩn và đón bằng di tích lịch sử văn hóa[liên kết hỏng], đăng ngày 6/01/2006
↑  Tài liệu địa chí Thái Bình, tập 5, Nguyễn Quang Ân và Bùi Công Phượng, trang 259.
↑  Phạm Minh Đức - Vũ Mạnh Quang, "Về Doãn Uẩn, một danh thần triều Nguyễn".
↑  Chữ 溫 có nghĩa là "ôn hòa", còn có một âm đọc là "uẩn". Minh Mạng đổi thành "蘊" có nghĩa là "sâu xa".
↑  Đại Nam thực lục chính biên, đệ nhị kỷ, quyển CXVIII, thực lục về Thánh tổ Nhân hoàng đế, tập 4, trang 31.
↑  Đại Nam thực lục, chính biên, đệ nhị kỷ, quyển CXXXI, tập 4, trang 266.
↑  Đại Nam thực lục, chính biên, đệ nhị kỷ, quyển CXXXI, tập 4, trang 270, 318, 375.
↑  Đại Nam thực lục chính biên, đệ nhị kỷ, quyển CLVI, thực lục về Thánh tổ Nhân hoàng đế, tập 4, trang 708.
↑  Đại Nam thực lục, chính biên, đệ nhị kỷ, tập 4, quyển CLXIX, trang 897, 938.
↑  Đại Nam thực lục, trang 996.
↑  Địa chí Bình Định-Phân tích phép quân điền[liên kết hỏng]
↑  “Địa bạ Bình Định-Phép quân điền ở Bình Định Địa bạ tỉnh Bình Định”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2009.
↑  Bấy giờ, Nguyễn Văn Chương được bổ nhiệm làm Tổng đốc An-Hà thay cho Nguyễn Công Nhàn.
↑  Bấy giờ là đất Xiêm La đang chiếm đóng.
↑  Thay Nguyễn Văn Chương.
↑  Đại Nam thực lục, chính biên, đệ tam kỷ, quyển LXV, tập 6, trang 974.
↑  Bài Một số sự kiện về cuộc đời và sự nghiệp của Doãn Uẩn, tác giả Doãn Đoan Trinh, đăng trên tạp trí Nghiên cứu Lịch sử số 1 (357)/2006, trang 69. ISSN.0866-7497
↑  Thái Bình: Bến xe “dù” cắt cụt một con đường!, báo Công Lý, ngày 13/4/2012.
↑  Nghị quyết 50/2013/NQ-HĐND của Hội đồng Nhân dân Thành phố Đà Nẵng về Đặt, đổi tên đường phố ở Đà Nẵng đợt 2 năm 2013.[liên kết hỏng]
↑  Quyết định 23/QĐ-UBND tỉnh An Giang, ngày 05 tháng 1 năm 2017, về việc đổi tên đường phố tại thành phố Châu Đốc.
↑  “Sách "Quốc triều chính biên toát yếu" của Quốc sử quán triều Nguyễn - Quyển V, bản tiếng Việt trang 168” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 19 tháng 11 năm 2008. Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2008.
↑  Thái Bình phong vật chí.
↑  Tài liệu địa chí Thái Bình, tập 1, Nguyễn Quang Ân và Nguyễn Thanh, trang 176-177.
↑  (Lịch sử khẩn hoang Miền Nam, trang 18 bản pdf.) hay Đồng Bằng Sông Cửu Long, Sơn Nam, trang 46 (sách in).[liên kết hỏng]
↑  [liên kết hỏng]
Tham khảo và Liên kết ngoài

Việt Nam sử lược, Trần Trọng Kim, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
Sách "Quốc triều chính biên toát yếu" của Quốc sử quán triều Nguyễn - Quyển IV, bản tiếng Việt trang 135-149 Lưu trữ 2008-11-19 tại Wayback Machine
Bài phát biểu của Giáo sư Nhà giáo nhân dân Đinh Xuân Lâm, phó chủ tịch hội Khoa học lịch sử Việt Nam trong lễ kỷ niệm 210 năm sinh danh nhân Doãn Uẩn trên YouTube
Bài Doãn Uẩn, một nhân vật lịch sử kiệt hiệp dưới triều nhà Nguyễn, đã bị... lãng quên?! của Nguyễn Hữu Hiệp Lưu trữ 2009-02-11 tại Wayback Machine
Tin Hội thảo danh nhân Doãn Uẩn với việc bảo vệ biên cương vùng đất Tây Nam Bộ trên Cổng thông tin điện tử An Giang, đăng ngày 1/7/2011.
Hội thảo Khoa học Lịch sử tại Châu Đốc An Giang, ngày 30/6/2011: Khẳng định công lao to lớn của danh nhân Doãn Uẩn đối với vùng đất Tây Nam Tổ quốc.[liên kết hỏng]
Cửa Hữu thành Vĩnh Long (phục dựng để kỷ niệm).
Đại Nam thực lục viết về việc vua Ang Chan II của Campuchia sang tỉnh Vĩnh Long Việt Nam lánh nạn quân Xiêm năm 1833, Doãn Uẩn tổ chức an cư cho vua Ang Chan.
Dấu ấn triện Lại bộ hữu thị lang quan phòng (吏部右侍郎關防) kích cỡ 21x33, đóng dưới cột chữ Lại bộ hữu thị lang thần Doãn Uẩn (吏部右侍郎臣尹蘊).
Vũ Xuân Cẩn và Doãn Uẩn (tham tri bộ Hộ, 戶部參知尹蘊) thực hiện quân điền (均田) ở Bình Định (平定) năm 1839.
Lệnh của vua Thiệu Trị giao việc giữ ấn triên Ty Thông chính cho Doãn Uẩn.
Bản đồ diễn biến phần sau (từ tháng 6 đến tháng 12 năm 1845) của chiến tranh Việt-Xiêm (1841-1845). Doãn Uẩn chỉ huy cánh quân tiên phong ở giữa từ đồn Thông Bình, tiến đánh các đồn Thị Đạm, Vịnh Bích, Sách Sô, hội quân ở Ba Nam, đánh tan cứ điểm Thiết Thằng, tiến chiếm Nam Vang và bức vây Oudong từ phía Vũng Long (Compong Luong).
Bản đồ 2 tỉnh An Giang và Hà Tiên của nhà Nguyễn, thời kỳ Doãn Uẩn làm Tuần phủ An Giang (1844-1847) và Tổng đốc An Giang-Hà Tiên (1847-1850).
Kiến trúc hiện qua nhiều đời trùng tu của Chùa Tây An, ngôi chùa mà Doãn Uẩn từng cho xây dựng lần đầu vào năm 1847, tại núi Sam Châu Đốc An Giang.
Lăng và mộ của An Tây mưu lược tướng Doãn Uẩn.
Bằng công nhận di tích lịch sử (cấp tỉnh) cho từ đường và lăng mộ An tây mưu lược tướng Doãn Uẩn
Từ đường Doãn Uẩn ở thôn Hội (làng Ngoại Lãng) xã Song Lãng huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình.
Từ đường Doãn Uẩn (Temple of Doãn Uẩn).
Các sách về truyền thống họ Doãn, trong đó Doãn Uẩn thi tuyển là một tuyển tập thơ được biên soạn và biên dịch từ tập Tuy Tĩnh tử tạp ngôn của ông.
Sách Tuy Tĩnh tử tạp ngôn, của Doãn Uẩn (1785-1850) (bút tích của Doãn Uẩn).
Chính biến Canh Ngọ

Chính biến Canh Ngọ là cuộc đảo chính của một số đại thần và tông thất nhà Lý lật đổ Thái úy Đỗ Anh Vũ năm 1150 dưới thời nhà Lý. Cuộc chính biến ban đầu thành công, tuy nhiên sau đó Đỗ Anh Vũ đã trở lại nắm lại quyền lực và tiêu diệt toàn bộ những người tham gia.
Nguyên nhân

Lý Anh Tông lên ngôi từ năm 1138 khi mới 2 tuổi. Mẹ là Thái hậu họ Lê chấp chính, dùng đại thần Đỗ Anh Vũ phụ chính.
Năm 1150, tức năm Canh Ngọ, Lý Anh Tông lên 14 tuổi, dần đến lúc thân chính. Trong cung bắt đầu dị nghị Thái úy Đỗ Anh Vũ lạm quyền, kiêu căng. Nhiều lời thị phi rằng Thái úy Đỗ Anh Vũ đưa vợ là Tô phu nhân, người trong họ Thái phó Tô Hiến Thành, ra vào cung cấp hầu hạ Chiêu Hiến Thái hoàng thái hậu, cũng là chị ruột của ông, để rồi Thái úy tư thông với Linh Chiếu hoàng thái hậu ở trong cung. Quần thần do lâu ngày không bằng lòng sự hiển hách của Thái úy, nên bàn mưu lật đổ.
Diễn biến

Điện tiền chỉ huy sứ Vũ Cát Đái, Hoả đầu đô Quảng Vũ Lương Thượng Cá, Hoả đầu đô Ngọc Giai Đồng Lợi, Nội thị Đỗ Ất, cùng các hoàng thân quốc thích là Trí Minh vương, Bảo Ninh hầu, Phò mã lang Dương Tự Minh cùng mưu bắt giam Đỗ Anh Vũ.
Bàn tính xong, Vũ Đái đem quân lính đến ngoài cửa Việt Thành hô to rằng: Anh Vũ ra vào cấm đình, làm nhiều đều ô uế, tiếng xấu đồn ra ngoài, không tội gì to bằng. Bọn thần xin sớm trừ đi, khỏi để mối lo về sau. Bèn có chiếu sai cấm quân đến bắt Anh Vũ trói giam ở hành lang Tả Hưng Thánh, giao cho Đình uý tra xét.
Hoàng thái hậu lo sợ cho Anh Vũ, sai người mang cơm rượu cho Anh Vũ, ngầm để vàng vào trong đồ đựng món ăn để đút cho Vũ Đái và các người canh giữ.
Hoả đầu ở đô Tả Hưng Thánh là Nguyễn Dương cho rằng sau này Anh Vũ lại khôi phục thế lực và trả thù, nên can những người kia không tham của đút và cầm giáo định đâm chết Anh Vũ. Nhưng Đô Tả Hưng Thánh là Đàm Dĩ Mông ôm Dương, cướp lấy giáo, ngăn lại không cho tự tiện giết đại thần khi chưa có lệnh của vua. Nguyễn Dương bất lực, cho rằng sau này Đỗ Anh Vũ khi phục chức sẽ truy sát những ai tham gia nên tự sát.
Bấy giờ triều đình xét án của Anh Vũ, đày Anh Vũ làm "Cảo điền nhi". Thái hậu nhiều lần mở hội lớn để xá cho tội nhân, Anh Vũ được mấy lần xá tội, lại làm Thái uý phụ chính như cũ. Thái úy sợ rằng sẽ lại bị tính kế như cũ, bèn dâng hơn một trăm người thủ hạ để làm đô Phụng quốc vệ, người nào phạm tội đều giao cho đô Phụng quốc vệ đi bắt.
Kết quả

Thái úy Đỗ Anh Vũ dâng lời tâu tố cáo Vũ Cát Đái cùng đồng bọn lạm quyền, gây ra việc cung đình sinh biến, kiến nghị phải trừng phạt. Anh Tông còn nhỏ không biết gì, Thái hậu bèn y chuẩn lời tâu. Hạ chiếu giáng Trí Minh vương xuống tước Hầu, Bảo Ninh hầu xuống tước Minh tự, Bảo Thắng hầu xuống tước Phụng chức, Nội thị là Đỗ Ất cùng 5 người bị cưỡi ngựa gỗ, Hoả đầu đô Ngọc Giai là Đồng lợi cùng 8 người bị chém ở chợ Tây Giai, Điện tiền đô chỉ huy Vũ Cát Đái và 20 người bị chém bêu đầu ở các bến sông, Phò mã lang Dương Tự Minh cùng 30 người bị tội lưu ở nơi xa độc.
Để đề phòng bị âm mưu lật đổ lần nữa, Thái úy ra lệnh cấm các quan trong triều không được đi lại nhà các Vương hầu, ở trong cung cấm không được hội họp nhau năm, ba người bàn luận chê bai, ai phạm thì trị tội.
Chú thích

↑  “Đại Việt sử ký toàn thư, Quyển III”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2016.
1 2 3 4 5 6  “Đại Việt sử ký toàn thư, Quyển IV”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2016.
W3C

| --- | --- |


Loại hình: Consortium
Thành lập: 10/1994
Người sáng lập: Tim Berners-Lee
Trụ sở chính: MIT/CSAIL ở Hoa Kỳ ERCIM ở Pháp Đại học Keio ở Nhật  và nhiều trụ sở khác ở khắp thế giới
Website: www.w3.org—History
World Wide Web Consortium (W3C) là tổ chức tiêu chuẩn quốc tế chính cho World Wide Web. Được thành lập vào năm 1994 và hiện do Tim Berners-Lee lãnh đạo, hiệp hội này bao gồm các tổ chức thành viên duy trì đội ngũ nhân viên toàn thời gian làm việc cùng nhau trong việc phát triển các tiêu chuẩn cho World Wide Web. Tính đến  ngày 5 tháng 3 năm 2023  , W3C có 462 thành viên.  W3C cũng tham gia vào giáo dục và tiếp cận cộng đồng, phát triển phần mềm và phục vụ như một diễn đàn mở để thảo luận về Web.
Mỗi tiêu chuẩn đi qua bốn giai đoạn: Phác thảo (Working Draft), Chỉnh sửa Cuối cùng (Last Call), Trình chuẩn (Proposed Recommendation) và Chuẩn đủ Tư cách Ứng cử (Candidate Recommendation), trước khi được gọi là Chuẩn Chính thức (Recommendation). Các nhà phát triển trong ngành công nghiệp phần mềm được tự quyết định có theo tiêu chuẩn hay không. Thông thường, nhiều trong số họ theo các tiêu chuẩn này.
Lịch sử

World Wide Web Consortium (W3C) được thành lập vào năm 1994 bởi Tim Berners-Lee sau khi ông rời Tổ chức nghiên cứu hạt nhân châu Âu (CERN) vào tháng 10 năm 1994. Nó được thành lập tại Phòng thí nghiệm khoa học công nghệ Massachusetts (MIT/LCS) với sự hỗ trợ của Ủy ban Châu Âu, Cơ quan Dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến (DARPA), đã tiên phong phát triển ARPANET, một trong những tiền thân của Internet. Trụ sở được đặt tại Quảng trường Công nghệ cho đến năm 2004, khi nó được chuyển đi, cùng với MIT CSAIL, đến Trung tâm Stata.
Tổ chức cố gắng thúc đẩy sự tương thích và đồng thuận giữa các thành viên cùng ngành trong việc áp dụng các tiêu chuẩn mới được xác định bởi W3C. Các phiên bản HTML không tương thích được cung cấp bởi các nhà cung cấp khác nhau, gây ra tình trạng không đồng nhất khi hiển thị các trang web. Hiệp hội cố gắng để tất cả các nhà cung cấp đều thiết lập một tập hợp các nguyên tắc và thành phần cốt lõi được W3C lựa chọn.
Ban đầu dự định CERN sẽ là đầu mối chi nhánh W3C ở châu Âu; tuy nhiên, CERN muốn tập trung vào vật lý hạt chứ không phải công nghệ thông tin. Vào tháng 4 năm 1995, Viện Nghiên cứu Khoa học Máy tính và Tự động hóa Pháp (INRIA) đã trở thành đầu mối ở châu Âu của W3C, với Viện Nghiên cứu Đại học Keio tại SFC (KRIS) trở thành đầu mối ở châu Á vào tháng 9 năm 1996. Bắt đầu từ năm 1997, W3C đã tạo ra các văn phòng khu vực trên khắp thế giới. Tính đến tháng 9 năm 2009, tổ chức đã có mười tám văn phòng quanh thế giới bao gồm Úc, Hà Lan, Luxembourg, Bỉ, Brazil, Trung Quốc, Phần Lan, Đức, Áo, Hy Lạp, Hồng Kông, Hungary, Ấn Độ, Israel, Ý, Hàn Quốc, Morocco, Nam Phi, Tây Ban Nha, Thụy Điển và,mới bổ sung thêm Vương quốc Anh và Ireland vào năm 2016.
Vào tháng 10 năm 2012, W3C đã triệu tập một cộng đồng những nhà phát triển và nhà xuất bản web lớn để thiết lập một MediaWiki wiki  có vai trò hệ thống lại các tiêu chuẩn web mở được gọi là WebPlatform và WebPlatform Docs.
Vào tháng 1 năm 2013. Đại học Beihang trở thành văn phòng ở Trung Quốc.
Sự bão hòa của đặc tả kỹ thuật

Đôi khi, khi một đặc tả trở nên quá lớn, nó được chia thành các mô-đun độc lập có thể trưởng thành theo tốc độ của riêng chúng. Các phiên bản tiếp theo của mô-đun hoặc thông số kỹ thuật được gọi là cấp độ và được biểu thị bằng số nguyên đầu tiên trong tiêu đề (ví dụ: CSS3 = Cấp độ 3). Các sửa đổi tiếp theo trên mỗi cấp được biểu thị bằng một số nguyên theo dấu thập phân (ví dụ: CSS2.1 = Phiên bản 1).
Quá trình hình thành tiêu chuẩn W3C được xác định trong tài liệu quy trình W3C, phác thảo bốn mức trưởng thành mà qua đó mỗi tiêu chuẩn hoặc khuyến nghị mới phải tiến triển.
Sự bão hòa của đặc tả kỹ thuật > Dự thảo công tác (WD)

Sau khi đã thu thập đủ nội dung từ 'bản nháp của biên tập viên và thảo luận, nó có thể được xuất bản dưới dạng bản nháp (WD) để cộng đồng xem xét. Tài liệu WD là hình thức đầu tiên của tiêu chuẩn được công khai. Bình luận bởi hầu như bất cứ ai cũng được chấp nhận, mặc dù không có lời hứa nào được thực hiện liên quan đến hành động đối với bất kỳ yếu tố cụ thể nào được nhận xét.
Ở giai đoạn này, tài liệu tiêu chuẩn có thể có sự khác biệt đáng kể so với hình thức cuối cùng của nó. Như vậy, bất cứ ai thực hiện các tiêu chuẩn WD nên sẵn sàng sửa đổi đáng kể việc triển khai của họ như các kỳ hạn chuẩn.
Sự bão hòa của đặc tả kỹ thuật > Đề nghị ứng viên (CR)

Đề xuất ứng cử viên là phiên bản của một tiêu chuẩn trưởng thành hơn WD. Tại thời điểm này, nhóm chịu trách nhiệm về tiêu chuẩn hài lòng rằng tiêu chuẩn đáp ứng mục tiêu của nó. Mục đích của CR là khơi gợi sự viện trợ từ cộng đồng phát triển về việc thực hiện tiêu chuẩn như thế nào.
Tài liệu tiêu chuẩn có thể thay đổi hơn nữa, nhưng tại thời điểm này, các tính năng quan trọng chủ yếu được quyết định. Thiết kế của các tính năng này vẫn có thể thay đổi do phản hồi từ người thực hiện.
Sự bão hòa của đặc tả kỹ thuật > Đề xuất (PR)

Một đề xuất được đề xuất là phiên bản của một tiêu chuẩn đã vượt qua hai cấp độ trước đó. Những người sử dụng tiêu chuẩn cung cấp đầu vào. Ở giai đoạn này, tài liệu được đệ trình lên Hội đồng tư vấn W3C để phê duyệt lần cuối.
Mặc dù bước này rất quan trọng, nhưng nó hiếm khi gây ra bất kỳ thay đổi đáng kể nào đối với một tiêu chuẩn khi nó chuyển sang giai đoạn tiếp theo.
Sự bão hòa của đặc tả kỹ thuật > Đề xuất W3C (REC)

Đây là giai đoạn phát triển trưởng thành nhất. Tại thời điểm này, tiêu chuẩn đã trải qua quá trình xem xét và thử nghiệm rộng rãi, trong cả điều kiện lý thuyết và thực tiễn. Tiêu chuẩn này hiện được W3C xác nhận, cho thấy sự sẵn sàng triển khai ra công chúng và khuyến khích sự hỗ trợ rộng rãi hơn giữa những người thực hiện và tác giả.
Các khuyến nghị đôi khi có thể được thực hiện không chính xác, một phần hoặc hoàn toàn không, nhưng nhiều tiêu chuẩn xác định hai hoặc nhiều mức độ tuân thủ mà các nhà phát triển phải tuân theo nếu họ muốn gắn nhãn sản phẩm của họ là tuân thủ W3C.
Sự bão hòa của đặc tả kỹ thuật > Sửa đổi sau

Một khuyến nghị có thể được cập nhật hoặc mở rộng bằng các bản nháp lỗi hoặc kỹ thuật soạn thảo được xuất bản riêng cho đến khi có đủ các chỉnh sửa đáng kể để tạo ra một phiên bản mới hoặc mức độ khuyến nghị. Ngoài ra, W3C xuất bản các loại ghi chú thông tin khác nhau sẽ được sử dụng làm tài liệu tham khảo.
Sự bão hòa của đặc tả kỹ thuật > Chứng nhận

Không giống như ISOC và các cơ quan tiêu chuẩn quốc tế khác, W3C không có chương trình chứng nhận. Hiện tại, W3C đã quyết định rằng không phù hợp để bắt đầu một chương trình như vậy, do rủi ro tạo ra nhiều nhược điểm cho cộng đồng hơn là lợi ích.
Quản trị viên

Hiệp hội được phối hợp quản lý bởi Phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo và khoa học máy tính MIT (CSAIL, đặt tại Trung tâm Stata) ở Hoa Kỳ, Hiệp hội nghiên cứu về tin học và toán học châu Âu (ERCIM) (tại Sophia Antipolis, Pháp), Đại học Keio (tại Nhật Bản) và Đại học Beihang (tại Trung Quốc). W3C cũng có Văn phòng Thế giới tại mười tám khu vực trên thế giới. Văn phòng W3C làm việc với các cộng đồng web khu vực của họ để quảng bá các công nghệ W3C bằng ngôn ngữ địa phương, mở rộng cơ sở địa lý của W3C và khuyến khích sự tham gia của quốc tế vào các Hoạt động của W3C. [Cần dẫn nguồn]
W3C có một đội ngũ nhân viên 70 7080 trên toàn thế giới vào năm 2015. W3C được điều hành bởi một nhóm quản lý phân bổ các nguồn lực và thiết kế chiến lược, do Giám đốc điều hành Jeffrey Jaffe (kể từ tháng 3 năm 2010), cựu CTO của Novell. Nó cũng bao gồm một ban cố vấn hỗ trợ trong các vấn đề chiến lược và pháp lý và giúp giải quyết xung đột. Phần lớn công việc tiêu chuẩn hóa được thực hiện bởi các chuyên gia bên ngoài trong các nhóm làm việc khác nhau của W3C.