Gustav III của Thụy Điển
Đảo chính

Vào thời điểm ông lên ngôi, Riksdag của Thụy Điển nắm giữ nhiều quyền lực hơn chế độ quân chủ, nhưng Riksdag bị chia rẽ gay gắt giữa các đảng đối thủ Hat (bảo thủ) và Cap (tự do). Khi trở về Thụy Điển, Gustav III đã cố gắng hòa giải giữa các bên bị chia rẽ nhưng không thành công. Vào ngày 21 tháng 6 năm 1771, ông khai mạc Riksdag đầu tiên của mình bằng một bài phát biểu gây xúc động mạnh mẽ. Đây là lần đầu tiên sau hơn một thế kỷ, một vị vua Thụy Điển đã nói chuyện với Riksdag bằng tiếng mẹ đẻ của quốc gia đó. Ông nhấn mạnh tất cả các bên cần phải hy sinh sự thù hận của mình vì lợi ích chung, với tư cách là "công dân đầu tiên của một dân tộc tự do", trở thành người hòa giải giữa các phe tranh chấp. Một ủy ban thành phần đã thực sự được thành lập, nhưng ngay từ đầu nó đã tỏ ra hão huyền: lòng yêu nước của cả hai phe đều không đủ cho một hành động tự phủ nhận nhỏ nhất. Những nỗ lực tiếp theo của phe chính trị Cap nhằm biến nhà vua thành một "roi fainéant" (một vị vua bất lực), đã khuyến khích nhà vua cân nhắc một cuộc đảo chính để xoay chuyển tình hình.
Dưới sự thống trị của phe Cap, Thụy Điển dường như có nguy cơ trở thành con mồi cho những tham vọng chính trị của Nga. Nó xuất hiện khi bị hấp thụ vào Hiệp định phương Bắc do phó thủ tướng Nga, Bá tước Nikita Panin tìm kiếm. Đối với nhiều người, dường như chỉ một cuộc đảo chính nhanh chóng và đột ngột mới có thể bảo toàn nền độc lập của Thụy Điển.
Gustav III đã được tiếp cận bởi Jacob Magnus Sprengtporten, một nhà quý tộc Phần Lan, người đã gây ra sự thù hận của Cap, với triển vọng của một cuộc cách mạng. Ông ta tiến hành đánh chiếm bất ngờ pháo đài Sveaborg ở Phần Lan bằng một cuộc đảo chính. Khi Phần Lan đã được đảm bảo an toàn, Jacob dự định lên đường đến Thụy Điển, tham gia cùng với nhà vua và những người bạn của ông ở gần Stockholm, và buộc giới lãnh chúa địa phơng phải chấp nhận một hiến pháp mới do nhà vua ban hành.
Vào thời điểm này, những kẻ âm mưu được củng cố bởi Johan Christopher Toll, một nạn nhân khác của sự áp bức của Cap. Toll đề xuất tổ chức một cuộc nổi dậy thứ hai ở tỉnh Scania, và bảo vệ pháo đài phía nam Kristianstad. Sau một số cuộc tranh luận, người ta thống nhất rằng Kristianstad nên công khai tuyên bố chống lại chính phủ vài ngày sau khi cuộc nổi dậy của Phần Lan bắt đầu. Công tước Charles (Karl), người lớn nhất trong số các em trai của nhà vua, sau đó sẽ buộc phải huy động các đơn vị đồn trú của tất cả các pháo đài phía nam một cách vội vàng, bề ngoài là để dẹp tan cuộc nổi dậy ở Kristianstad, nhưng khi đến trước pháo đài, anh ta đã gây chiến với quân nổi dậy và hành quân đến thủ đô từ phía nam trong khi Sprengtporten tấn công nó đồng thời từ phía đông.
Toàn bộ doanh nghiệp mang tính cách mạng được bảo lãnh bằng các khoản vay mua từ nhà tài chính người Pháp Nicolas Beaujon, do đại sứ Thụy Điển tại Vương quốc Pháp, Bá tước Creutz, thu xếp.
Vào ngày 6 tháng 8 năm 1772, Toll đã thành công trong việc giành được pháo đài Kristianstad, và vào ngày 16 tháng 8, Sprengtporten đã thành công trong việc gây bất ngờ cho Sveaborg, nhưng những cơn gió ngược đã ngăn cản ông ta băng qua Stockholm. Các sự kiện sớm xảy ra ở đó khiến sự hiện diện của ông ấy không cần thiết trong mọi trường hợp.
Vào ngày 16 tháng 8, thủ lĩnh của Cap, Ture Rudbeck, đến Stockholm với tin tức về cuộc nổi dậy ở phía nam, và Gustav thấy mình bị cô lập giữa kẻ thù. Sprengtporten nằm trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt ở Phần Lan, Toll cách đó 800 kilômét (500 dặm), các thủ lĩnh Hat đang lẩn trốn. Sau đó, Gustav quyết định tung đòn quyết định mà không đợi Sprengtporten đến.
Ông ấy đã hành động kịp thời. Vào tối ngày 18 tháng 8, tất cả các sĩ quan mà nhà vua nghĩ rằng có thể tin tưởng đã nhận được chỉ thị bí mật để tập hợp tại quảng trường lớn đối diện với kho vũ khí vào sáng hôm sau. Vào lúc 10 giờ ngày 19 tháng 8, Gustav lên ngựa và phi đến kho vũ khí. Trên đường đi, các sĩ quan của nhà vua tham gia cùng thành từng nhóm nhỏ, như thể tình cờ, vì vậy khi Gustav đến nơi, có khoảng 200 sĩ quan trong căn phòng của mình.
Sau cuộc diễu hành, Gustav dẫn họ trở lại phòng bảo vệ ở cánh phía tây bắc của cung điện, nơi đặt trụ sở chính của Đội cận vệ danh dự và tiết lộ kế hoạch của mình cho họ. Ông nói với các sĩ quan rằng:
Một thiếu úy trẻ lên tiếng:
Sau đó, Gustav đọc một lời thề trung thành mới, và mọi người đã ký vào nó mà không do dự. Nó giải phóng họ khỏi lòng trung thành với các lãnh chúa địa phương, và ràng buộc họ chỉ phải tuân theo "vị vua hợp pháp của họ, Gustav III".
Trong khi đó, Hội đồng Cơ mật Thụy Điển và chủ tịch của nó, Rudbeck, đã bị bắt và hạm đội được bảo vệ. Sau đó, Gustav thực hiện một chuyến tham quan thành phố và được đám đông nhiệt tình đón nhận ở khắp mọi nơi, những người ca ngợi nhà vua như một người giải cứu. Một bài hát do Carl Michael Bellman sáng tác có tên là "Toast to King Gustav!".
Vào tối ngày 20 tháng 8, các sứ giả đi trên khắp đường phố tuyên bố rằng các lãnh chúa sẽ gặp nhau tại cung điện vào ngày hôm sau; mỗi cấp phó vắng mặt sẽ bị coi là kẻ thù của đất nước và vua của mình. Vào ngày 21 tháng 8, nhà vua xuất hiện. Ngồi trên ngai vàng, ông đã trình bày bài philippic nổi tiếng của mình, được coi là một trong những kiệt tác của nhà hùng biện Thụy Điển, trong đó ông khiển trách các lãnh chúa vì hành vi và sự không yêu nước của họ trong quá khứ.
Một phần của bài phát biểu của Gustav III trước các lãnh chúa:
Một hiến pháp mới, Công cụ của Chính phủ (1772), đã được đọc cho các lãnh chúa và được họ nhất trí chấp nhận. Nghị viện sau đó đã bị giải thể.