Heavy metal
Lịch sử thể loại > 1990 đến giữa thập niên 2000, các tiểu thể loại và thể loại kết hợp

Xem thêm thông tin: Alternative metal, Rap metal, Nu metal, NWOAHM, Industrial metal, và Groove metal
Kỷ nguyên thống trị thị trường đại chúng của heavy metal ở Bắc Mỹ đi đến hồi kết vào đầu thập niên 1990 với sự xuất hiện của Nirvana và các ban nhạc grunge khác, cho thấy sức hút cực lớn với thị trường đại chúng của alternative rock. Những nghệ sĩ grunge chịu ảnh hưởng từ âm thanh của heavy metal, song chối bỏ sự thừa mứa các ban nhạc metal nổi tiếng hơn, chẳng hạn như "những đoạn solo hào nhoáng và điêu luyện" và "đầu tư về ngoại hình" theo định hướng của MTV của họ.
Glam metal đánh mất sự ưa chuộng không chỉ vì thành công của grunge, mà còn bởi danh tiếng đang lên của thứ âm thanh hung hãn hơn, mà điển hình là âm thanh của Metallica và các ban nhạc groove metal gồm Pantera và White Zombie. Năm 1991, Metallica phát hành album Metallica (hay còn gọi là The Black Album). Trong tác phẩm, âm thanh của họ không còn theo thể loại thrash metal nữa mà chuyển sang thể loại heavy metal đúng nghĩa. Album giành được 16 chứng nhận bạch kim của RIAA. Một số ít ban nhạc mới đặc sệt chất metal đã gặt hái thành công thương mại ở nửa đầu thập niên, ví dụ như album Far Beyond Driven của Pantera đứng đầu bảng xếp hạng Billboard vào năm 1994, song "trong con mắt thiển cận của thị trường đại chúng thì metal đã chết rồi." Một vài ban nhạc đã cố thích nghi với bối cảnh âm nhạc mới. Metallica làm mới hình ảnh của mình: các thành viên cắt tóc và vào năm 1996, họ diễn chính tại nhạc hội alternative Lollapalooza do ca sĩ Perry Farrell (Jane's Addiction) thành lập. Tuy rằng những hành động ấy đã dấy lên phản ứng dữ dội với một bộ phận người hâm mộ lâu năm, song Metallica vẫn là một trong những ban nhạc thành công nhất thế giới khi bước sang thế kỷ mới.
Tương tự Jane's Addiction, nhiều ban nhạc thuộc hàng nổi tiếng nhất đầu thập niên 1990 có nguồn gốc từ heavy metal, song được phân vào thuật ngữ ô dù "alternative metal". Những ban nhạc trong giới grunge ở Seattle như Soundgarden được ghi nhận đã "chiếm một vị trí trong alternative rock cho heavy metal", và Alice in Chains là tâm điểm của trào lưu alternative metal. Tên gọi này (alternative metal) được áp dụng cho hàng loạt nghệ sĩ khác kết hợp metal với các phong cách khác nhau. Ví dụ như Faith No More kết hợp âm thanh alternative rock với punk, funk, metal và hip-hop. Primus kết hợp các yếu tố của funk, punk, thrash metal và nhạc thể nghiệm. Tool kết hợp metal và progressive rock. Những ban nhạc như Fear Factory, Ministry và Nine Inch Nails bắt đầu đưa metal vào chất liệu âm thanh industrial của họ (và ngược lại). Marilyn Manson cũng đi theo con đường tương tự, đồng thời sử dụng cả những hiệu ứng gây sốc giống như Alice Cooper đã từng phổ cập. Tuy những nghệ sĩ alternative metal không đại diện cho một giới nhạc cố định, song họ đã đoàn kết nhờ sẵn lòng thử nghiệm với thể loại metal và gạt bỏ thẩm mỹ của glam metal (những ngoại lệ đáng kể là nghệ thuật trình diễn của Marilyn Manson và White Zombie – những nhóm nhạc phần nào theo dòng alt metal). Sự kết hợp của những phong cách và âm thanh của alternative metal đại diện cho "kết quả đặc sắc của việc metal mở ra cánh cửa đối mặt với thế giới bên ngoài".
Đầu và cuối thập kỷ 1990, một làn sóng mới các nhóm nhạc metal của Mỹ chịu ảnh hưởng từ các ban nhạc alternative metal và sự pha trộn thể loại của họ đã xuất hiện. Với mệnh danh "nu metal", những ban nhạc như Slipknot, Linkin Park, Limp Bizkit, Papa Roach, P.O.D., Korn và Disturbed kết hợp các yếu tố trải dài từ death metal đến hip-hop, thường đưa vào cả DJ và giọng hát kiểu rap. Sự kết hợp này cho thấy "nhạc metal toàn văn hóa (pancultural) có thể ăn khách". Nu metal đạt được thành công trên thị trường đại chúng nhờ những lần phát nhạc dày đặc trên MTV và sự việc Ozzy Osbourne cho ra mắt nhạc hội Ozzfest (1996) làm cho giới truyền thông bàn tán về sự hồi snh của heavy metal. Năm 1999, Billboard lưu ý rằng có tới hơn 500 chương trình truyền thanh chuyên phát nhạc metal ở Hoa Kỳ, gấp gần ba lần so với 10 năm trước đó. Khi mà nu metal trở nên cực kỳ phổ biến, thì người hâm mộ metal truyền thống lại không hoàn toàn đón nhận phong cách này. Đầu năm 2003, trào lưu này đã trên bờ vực thoái trào, song một số nghệ sĩ nu metal như Korn hay Limp Bizkit vẫn duy trì được người yêu nhạc của họ đáng kể.