stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gommersdorf

| --- | --- |
 Gommersdorf
Gommersdorf
Vị trí trong vùng Alsace Gommersdorf 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Grand Est
Tỉnh: Haut-Rhin
Quận: Altkirch
Tổng: Dannemarie
Liên xã: Porte d'Alsace
Xã (thị) trưởng: Denis Nass (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 287–326 m (942–1.070 ft) (bình quân 305 m (1.001 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 4,15 km2 (1,60 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 68107/ 68210

Gommersdorf  là một xã thuộc tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est, đồng bắc Pháp. Xã này có diện tích 4,14 km², dân số năm 1999 là 376 người. Khu vực này có độ cao trung bình 305 mét trên mực nước biển.
Ogawa Keijiro

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Ogawa Keijiro
Ngày sinh:  14 tháng 7, 1992 (32 tuổi)
Nơi sinh:  Sanda, Hyōgo, Nhật Bản
Chiều cao:  1,68 m (5 ft 6 in)
Vị trí:  Tiền đạo
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Vissel Kobe
Số áo:  13
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2005–2010:  Trẻ Vissel Kobe
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2010– |  Vissel Kobe |  171 |  (39) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2009 |  U-17 Nhật Bản |  2 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 23 tháng 2 năm 2018
Ogawa Keijiro (小川 慶治朗, sinh ngày 14 tháng 7 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản thi đấu cho Vissel Kobe.
Thống kê sự nghiệp > Câu lạc bộ

Cập nhật đến ngày 23 tháng 2 năm 2018.
| Câu lạc bộ | Mùa giải | Giải vô địch> Số trận | Giải vô địch> Bàn thắng | Cúp1> Số trận | Cúp1> Bàn thắng | Cúp Liên đoàn2> Số trận | Cúp Liên đoàn2> Bàn thắng | Tổng> Số trận | Tổng> Bàn thắng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vissel Kobe | 2010 | 15 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 15 | 2 |
| Vissel Kobe | 2011 | 12 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 13 | 0 |
| Vissel Kobe | 2012 | 28 | 9 | 1 | 0 | 6 | 0 | 35 | 9 |
| Vissel Kobe | 2013 | 39 | 16 | 1 | 0 | – | – | 40 | 16 |
| Vissel Kobe | 2014 | 26 | 5 | 1 | 0 | 5 | 0 | 32 | 5 |
| Vissel Kobe | 2015 | 19 | 4 | 0 | 0 | 7 | 0 | 26 | 4 |
| Vissel Kobe | 2016 | 7 | 1 | 0 | 0 | 2 | 0 | 9 | 1 |
| Vissel Kobe | 2017 | 25 | 2 | 4 | 0 | 4 | 0 | 33 | 2 |
| Tổng | Tổng | 171 | 39 | 7 | 0 | 25 | 0 | 203 | 39 |
1Bao gồm Cúp Hoàng đế Nhật Bản.
2Bao gồm J. League Cup.
Eynehan, Uşak

| Eynehan |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
EynehanVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Uşak
Huyện: Uşak
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 187 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 64000 
Eynehan là một xã thuộc huyện Uşak, tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 187 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Uşak”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2012.
Pachnobia perquiritata

| Pachnobia perquiritata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Pachnobia
Loài (species): P. perquiritata
Danh pháp hai phần
Pachnobia perquiritata Morrison, 1874 
Pachnobia perquiritata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Bomarea velascoana

| Bomarea velascoana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Liliales
Họ (familia): Alstroemeriaceae
Chi (genus): Bomarea
Loài (species): B. velascoana
Danh pháp hai phần
Bomarea velascoana Vargas, 1943 
Bomarea velascoana là một loài thực vật có hoa trong họ Alstroemeriaceae. Loài này được Vargas miêu tả khoa học đầu tiên năm 1943.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bomarea velascoana”. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013.
Poromecyna foveolata

| Poromecyna foveolata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Poromecyna
Loài (species): P. foveolata
Danh pháp hai phần
Poromecyna foveolata Aurivillius, 1911 
Poromecyna foveolata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Paratriarius nicaraguensis

| Paratriarius nicaraguensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Paratriarius
Loài (species): P. nicaraguensis
Danh pháp hai phần
Paratriarius nicaraguensis Jacoby, 1887 
Paratriarius nicaraguensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1887.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Synsepalum ogouense

| Synsepalum ogouense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Sapotaceae
Chi (genus): Synsepalum
Loài (species): S. ogouense
Danh pháp hai phần
Synsepalum ogouense (Aubrév. & Pellegr.) ined. 
Synsepalum ogouense là một loài thực vật có hoa trong họ Hồng xiêm. Loài này được (Aubrév. & Pellegr.) ined. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Synsepalum ogouense”. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2013.[liên kết hỏng]
Eburia charmata

| Eburia charmata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Eburia
Loài (species): E. charmata
Danh pháp hai phần
Eburia charmata Martins, 1981 
Eburia charmata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Dorothy A. Atabong

| Dorothy A>  Atabong |
| --- | --- |

Sinh: Ayinke Dorothy Atabong Cameroon
Tên khác: Dorothy Atabong Chhatwal
Học vị: University of Detroit Mercy
Trường lớp: Neighborhood Playhouse School of the Theatre, New York City
Nghề nghiệp: Actress, writer, producer
Năm hoạt động: Since 1999
Tác phẩm nổi bật: Sound Of Tears, Mayday TV series, The Africa Trilogy
Website: dorothyatabong.com
Dorothy A. Atabong là một nữ diễn viên, nhà văn và nhà sản xuất từng đoạt giải thưởng nổi tiếng với Sound of Tears  mà cô đã giành được nhiều giải thưởng khác nhau, bao gồm cả Giải thưởng Học viện Điện ảnh Châu Phi năm 2015.
Sự nghiệp

Atabong đã nhận được những đánh giá tích cực cho các tác phẩm sân khấu như Wedding Band, The Africa Trilogy  của Volcano Theatre, một phần của Luminato Arts Festival và Stratford Festival, The Canada Stage Company và Studio 180 sản xuất The Over Overming.
Atabong đã xuất bản một cuốn tiểu thuyết lãng mạn, The Princess of Kaya, vào năm 2002, sau đó cô chuyển thể thành kịch bản. Kịch bản phim dài của cô, Daisy's Heart, đã giành giải Kịch bản ngân sách thấp hay nhất tại Liên hoan phim mắt nữ 2011 ở Toronto. Cô cũng đã viết, sản xuất và đóng vai chính trong Sound of Tears, một bộ phim ngắn được công chiếu tại Liên hoan phim thế giới Montreal. Bộ phim đã giành giải thưởng Học viện điện ảnh châu Phi 2015 cho phim ngắn diaspora hay nhất  và cũng đã giành được giải Bạch kim tại Liên hoan phim WorldFest Houston lần thứ 48.
Xuất hiện trên truyền hình bao gồm loạt phim truyền hình từng đoạt giải thưởng Mayday, Ocean Landing (Phi công cướp biển) cho Kênh Discovery; Degrassi: Thế hệ tiếp theo và Dòng cho Mạng phim. Atabong cũng đóng vai chính trong Glo, một phần của Bộ ba Châu Phi  đạo diễn Josette Bushell-Mingo, và đã dẫn dắt một diễn viên 11 trong vai Julia trong vở kịch nổi tiếng Wedding Band của Alice Childress. Các vai trò khác bao gồm The Studio 180 và Công ty Sân khấu Canada sản xuất The Over Overming by JT Rogers, và sản xuất In Darfur của Nhà hát Awse Muraille cho SummerWorks, mà cô đã giành được Giải thưởng Nghệ sĩ mới nổi.
Cá nhân

Atabong kết hôn năm 2008 và có hai con trai, một sinh năm 2011, còn lại vào năm 2015. Vào năm 2013, Atabong đã xuất hiện trên chương trình CBC Radio Metro với Matt Galloway để thảo luận về vấn đề bạo lực gia đình đối với phụ nữ và bộ phim Sound Of Tears cho Ngày Quốc gia Tưởng nhớ và Hành động về Bạo lực Chống Phụ nữ vào ngày 6 tháng 12 năm 2013.
Điện ảnh và Sân khấu > Phim ảnh

| Năm | Tựa đề | Vai trò | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| 2014 | Âm thanh của nước mắt | Amina | Nhà sản xuất, nhà văn, giám đốc |
| 2010 | Mơ | Amanda | Đồng sản xuất, trợ lý giám đốc số 1 |
| 2008 | Giá như | Mẹ |  |
| 2006 | Nancy yêu cô Brown | Cô Brown | Liên hoan phim quốc tế Calgary |
| 2006 | Đô la Vân | Bà. Lebbie |  |
| 2003 | Mutant Swinger từ sao Hỏa | Vũ công |  |
| 2002 | Một đêm | Sawudatu | Nhà sản xuất, nhà văn |
| 2000 | Va chạm | Nhân viên tiếp tân khách sạn |  |
Điện ảnh và Sân khấu > Truyền hình

| Năm | Chức vụ | Vai trò | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Degrassi: Thế hệ tiếp theo | Y tá Olivia | Tập: "Nói không phải vậy" |
| 2009 | <i id="mwsA">Dòng</i> | Bà. Douglas | 2 tập |
| 2006 | Air khẩn cấp Mayday - Không tặc châu Phi | Tiếp viên hàng không | Tập: Hạ cánh đại dương |
| 2001 | Màu xanh NYPD | Nữ phục vụ | Tập: Cảnh sát và Cướp |
Điện ảnh và Sân khấu > Rạp hát

| Năm | Chức vụ | Vai trò | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| 2010 | Áp đảo | Elise Kayitesi | Công ty sân khấu Canada, Toronto |
| 2010 | Bộ ba châu Phi | Lydia | Nhà hát khiêu vũ Fleck Harbourfront, Toronto |
| 2008 | Ở Darfur | Hawa | Nhà hát Passe Muraille |
| 2001 | Joe Turner's Come and Gone | Mattie | Nhà hát trong công viên, thành phố New York |
| 1999 | Thiên thần | Manon | Nhà hát kịch Detroit |
Giải thưởng

| Năm | Giải thưởng | thể loại | Công việc | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2008 | Giải thưởng nghệ sĩ mới nổi Summerworks | Nữ diễn viên tốt nhất | style="background: #99FF99; color: black; vertical-align: middle; text-align: center; " class="yes table-yes2"|Đoạt giải |  |
| 2011 | Liên hoan phim mắt nữ | Kịch bản ngân sách thấp tốt nhất | style="background: #99FF99; color: black; vertical-align: middle; text-align: center; " class="yes table-yes2"|Đoạt giải |  |
| 2015 | Giải thưởng Học viện Điện ảnh Châu Phi | Diaspora ngắn tốt nhất | style="background: #99FF99; color: black; vertical-align: middle; text-align: center; " class="yes table-yes2"|Đoạt giải |  |
| 2015 | Giải thưởng bạch kim WorldFest Houston | Phim ngắn hay nhất | style="background: #99FF99; color: black; vertical-align: middle; text-align: center; " class="yes table-yes2"|Đoạt giải |  |
| 2015 | Liên hoan phim Pan Phi Los Angeles | Phim ngắn hay nhất | style="background: #FDD; color: black; vertical-align: middle; text-align: center; " class="no table-no2"|Đề cử |  |
| 2015 | Liên hoan phim Yorkton Golden Sheaf Awards | Đạo diễn xuất sắc nhất và Phim ngắn hành động trực tiếp hay nhất | style="background: #FDD; color: black; vertical-align: middle; text-align: center; " class="no table-no2"|Đề cử |  |
Saint-André-Lachamp

| --- | --- |
 Saint-André-Lachamp
Saint-André-Lachamp

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Auvergne-Rhône-Alpes
Tỉnh: Ardèche
Quận: Largentière
Tổng: Joyeuse
Liên xã: Pays Beaume Drobie
Xã (thị) trưởng: Jean Cabrol (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 220–882 m (722–2.894 ft) (bình quân 750 m (2.460 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 17,09 km2 (6,60 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 07213/ 07230

Saint-André-Lachamp  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.
Pahamunaya joda

| Pahamunaya joda> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Polycentropodidae
Chi (genus): Pahamunaya
Loài (species): P. joda
Danh pháp hai phần
Pahamunaya joda H Malicky & P Chantaramongkol, 1993 
Pahamunaya joda là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Eynel, Ayvacık

| Eynel |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
EynelVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Samsun
Huyện: Ayvacık
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 799 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Eynel là một xã thuộc huyện Ayvacık, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 799 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Samsun”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
Galeruca reiterit

| Galeruca reiterit> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Galeruca
Loài (species): G. reiterit
Danh pháp hai phần
Galeruca reiterit Havelka, 1958 
Galeruca reiterit là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Havelka miêu tả khoa học năm 1958.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Parachiona picicornis

| Parachiona picicornis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Limnephilidae
Chi (genus): Parachiona
Loài (species): P. picicornis
Danh pháp hai phần
Parachiona picicornis (Pictet, 1834) 
Parachiona picicornis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Epigynopteryx prolixa

| Epigynopteryx prolixa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Epigynopteryx
Loài (species): E. prolixa
Danh pháp hai phần
Epigynopteryx prolixa Prout 1915 
Epigynopteryx prolixa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Phổ điện từ

Biểu đồ phổ điện từ, chỉ ra các thuộc tính khác nhau trên dải tần số và bước sóng khác nhau
Phổ điện từ, hay còn được gọi là quang phổ, là dải tất cả các tần số có thể có của bức xạ điện từ. "Phổ điện từ" của một đối tượng là phân bố đặc trưng của bức xạ điện từ phát ra hoặc hấp thụ bởi các đối tượng cụ thể.
Phổ điện từ kéo dài từ tần số thấp dùng cho liên lạc vô tuyến hiện đại tới bức xạ gamma ở cuối bước sóng ngắn (tần số cao), do đó phổ điện từ bao phủ các bước sóng từ hàng ngàn km đến một phần kích cỡ của một nguyên tử. Lý do cho điều này là vì phổ điện từ được nghiên cứu rất nhiều dùng cho kính quang phổ dùng để phân tích vật chất. Giới hạn của bước sóng dài là kích thước của bản thân vũ trụ, trong khi giới hạn của bước sóng ngắn là trong vùng lân cận của độ dài Planck, mặc dù về nguyên tắc phổ là vô hạn và liên tục.
Chú thích


γ= Tia gammaMIR= Giữa hồng ngoạiHF= Tần số cao

HX= Tia X cứngFIR= Hồng ngoại xaMF= Tần số trung bình

SX= Tia X mềmSóng vô tuyếnLF= Tần số thấp

EUV= Tử ngoại cực ngắnEHF= Tần số cực kỳ caoVLF= Tần số rất thấp

NUV= Tử ngoại gầnSHF= Tần số siêu caoVF/ULF= Tần số âm thanh

Ánh sángUHF= Tần số cực caoSLF= Tần số siêu thấp

NIR= Hồng ngoại gầnVHF= Tần số rất caoELF= Tần số cực kỳ thấp



Freq=Tần số
Lịch sử

Trong lịch sử, ánh sáng chỉ được biết đến là một phần của phổ điện từ. Người Hy Lạp cổ đại công nhận ánh sáng truyền theo đường thẳng và nghiên cứu một số thuộc tính của nó, bao gồm cả phản xạ và khúc xạ. Qua nhiều năm nghiên cứu liên tục về ánh sáng và trong thế kỷ 16, 17 đã có những lý thuyết mâu thuẫn coi ánh sáng có tính chất sóng hay hạt. Ánh sáng lần đầu tiên được liên kết với điện từ vào năm 1845 khi Michael Faraday nhận thấy ánh sáng phản ứng với từ trường. Phát hiện đầu tiên về tính chất sóng điện từ của ánh sáng là vào năm 1800, khi William Herschel phát hiện ra ánh sáng hồng ngoại. Ông đã nghiên cứu nhiệt độ màu sắc khác nhau bằng cách di chuyển một nhiệt kế qua ánh sáng bị chia qua một lăng kính. Ông nhận thấy rằng nhiệt độ cao nhất là khi vượt quá màu đỏ. Ông đưa ra giả thuyết có 'ánh sáng' mà mắt người không thể nhìn thấy. Năm 1801, Johann Ritter nghiên cứu ở phía đầu kia của quang phổ và thấy rằng có 'các tia hóa học' cũng có hành vi tương tự, nhưng xa hơn nữa, tia sáng có thể nhìn thấy màu cực tím. Sau đó họ đổi tên thành bức xạ cực tím. Trong thập niên 1860 James Maxwell nghiên cứu trường điện từ và phát hiện chúng truyền ở gần vận tốc ánh sáng. Ông đã đưa ra 4 phương trình vi phân để giải thích mối tương quan này. Những phương trình này dự đoán nhiều tần số của sóng điện từ truyền với vận tốc ánh sáng. Để chứng minh các phương trình của Maxwell, năm 1886 Heinrich Hertz đã chế tạo một cỗ máy để tạo và phát hiện sóng vô tuyến. Ông có thể quan sát thấy chúng truyền ở vận tốc ánh sáng và có thể bị phản xạ và khúc xạ. Trong một thí nghiệm sau đó, ông đã tạo ra và đo được vi sóng. Những sóng mới này đã mở đường cho các phát minh như điện báo không dây và vô tuyến. Năm 1895 Wilhelm Röntgen phát hiện một loại bức xạ mới khi đang làm một thí nghiệm. Ông gọi đó tia X và nhận thấy chúng có thể truyền xuyên qua cơ thể người, nhưng lại bị các vật chất đặc phản xạ, ví dụ như xương. Sau này tia X được ứng dụng rất nhiều trong lĩnh vực y học. Phần cuối cùng của phổ điện từ được điền đầy với việc phát hiện ra tia gamma. Năm 1900 Paul Villard nghiên cứu phóng xạ. Đầu tiên ông nghĩ rằng chúng là các hạt tương tự như các hạt alpha và beta. Tuy nhiên, năm 1910 Ernest Rutherford đo bước sóng của chúng và thấy rằng chúng là sóng điện từ.
Dải phổ

Sóng điện từ thường được mô tả bởi ba tính chất vật lý bất kỳ sau: tần số f, bước sóng λ, hoặc năng lượng photon E. Dải tần số từ 24×1023 Hz (1 GeV tia gamma) xuống tần số plasma cục bộ của môi trường giữa các nguyên tử bị ion hóa (~1 kHz). Bước sóng tỉ lệ nghịch với tần số, do đó tia gamma có bước sóng rất ngắn là phân số của kích thước nguyên tử, trong khi các bước sóng có thể dài bằng vũ trụ. Năng lượng photon tỉ lệ thuận với tần số sóng, do đó tia gamma có năng lượng cao nhất (khoảng một tỉ electronvolt) và sóng vô tuyến có năng lượng rất thấp (khoảng một femtô electronvolt). Các mối quan hệ được minh họa bằng các phương trình sau:
ở đây:
c = 299792458 m/s là vận tốc ánh sáng trong chân không
h = 662606896(33)×10−34 J s = 413566733(10)×10−15 eV s là hằng số Planck.
Bất cứ khi nào sóng điện từ tồn tại trong một môi trường vật chất, thì bước sóng của chúng sẽ giảm. Bước sóng của bức xạ điện từ, không bị ảnh hưởng bởi môi trường mà chúng truyền qua, thường được trích dẫn về mặt bước sóng chân không, mặc dù điều này không phải lực nào cũng quy định rõ ràng.
Nói chung, bức xạ điện từ được phân loại thành các bước sóng với: sóng vô tuyến, vi ba, bức xạ terahertz (hay dưới mm), hồng ngoại, vùng ánh sáng nhìn thấy, cực tím, tia X và tia gamma. Việc bức xạ EM phụ thuộc vào bước sóng của nó. Khi bức xạ EM tương tác với một nguyên tử và phân tử, hành vi của nó cũng phụ thuộc vào năng lượng trên mỗi lượng tử (photon) mà nó mang theo.
Quang phổ có thể phát hiện một vùng lớn phổ EM hơn dải ánh sáng nhìn thấy từ 400 nm đến 700 nm. Một phòng thí nghiệm quang phổ thông thường có thể phát hiện bước sóng từ 2 nm tới 2500 nm. Thông tin chi tiết về tính chất vật lý của đối tượng, khí hay thậm chí ngôi sao cũng có thể thu được nhờ loại thiết bị này. Kính quang phổ được dùng rộng rãi trong vật lý học thiên thể. Ví dụ, rất nhiều nguyên tử hydro phát ra một photon sóng vô tuyến có bước sóng 21,12 cm. Ngoài ra, tần số 30 Hz và thấp hơn có thể tạo ra và rất quan trọng trong nghiên cứu các sao tinh vân nhất định và tần số cao như 29×1027 Hz đã được phát hiện từ các nguồn vật lý thiên văn.
Cơ sở lý luận

Bức xạ điện từ tương tác với vật chất theo những cách khác nhau trong các phần khác nhau của phổ. Các kiểu tương tác có thể khác nhau mà nó có vẻ là hợp lý để tham chiếu tới các kiểu bức xạ khác nhau. Đồng thời, có một sự liên tục gồm tất cả các "loại khác nhau" của bức xạ điện từ. Vì vậy chúng ta xem xét phổ, nhưng phân chia dựa trên sự tương tác với vật chất khác nhau.
| Vùng phổ | Tương tác chính với vật chất |
| --- | --- |
Vô tuyến: Tập hợp dao động của các sóng mang trong khối lượng lớn vật chất (dao động plasma). Một ví dụ là dao động của các điện tử trong một anten.
Vi ba tới hồng ngoại xa: Dao động plasma, quay phân tử
Cận hồng ngoại: Chuyển động phân tử, dao động plasma (chỉ trong kim loại)
Ánh sáng nhìn thấy: Kích thích phân tử electron (gồm cả các phân tử sắc tốc được tìm thấy trong võng mạc của người), dao động plasma (chỉ trong kim loại)
Tia cực tím: Kích thích các điện tử hóa trị của nguyên tử và phân tử, gồm cả sự đẩy điện tử ra (hiệu ứng quang điện)
Tia X: Kích thích và đẩy các điện tử lõi nguyên tử ra ngoài, hiệu ứng Compton (cho hạ nguyên tử)
Tia gamma: Phóng năng lượng của các điện tử lõi trong các nguyên tổ nặng, hiệu ứng Compton (cho tất cả nguyên tử), kích thích hạt nhân nguyên tử, gồm cả phân ly hạt nhân
Tia gamma năng lượng cao: Tạo ra cặp hạt-phản hạt. Ở mức năng lượng rất cao, một photon có thể tạo ra một trận mưa các hạt và phản hạt năng lượng cao khi tương tác với vật chất.