Kinh tế Bắc Triều Tiên
Ngoại thương > Xuất nhập khẩu

Theo cách nhìn từ bên ngoài, trong khi các quốc gia khác tại khu vực Đông Bắc Á đã trở thành nguồn cũng như thị trường cho các mối quan hệ hợp tác hàng đầu thế giới thì CHDCND Triều Tiên tụt lại phía sau. CHDCND Triều Tiên vẫn đang trong tình trạng thâm hụt cán cân vãng lai do tiêu thụ nhiều hơn sản xuất và sử dụng nguồn cứu trợ tài chính bên ngoài để bù đắp những thiếu hụt trong nước. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, thực tế dường như đã thay đổi, và đất nước này được cho là đã có trạng thái thặng dư thương mại. Điều đáng chú ý là thương mại nhiều năm qua của CHDCND Triều Tiên dường như đã xuất hiện, cho dù CHDCND Triều Tiên đã được biết đến với những ngành công nghiệp cấm nhập các khoản tiền đen ở nước ngoài, được cho là bao gồm lưu hành tiền giả USD, buôn lậu và vận chuyển ma túy, thương mại bất hợp pháp của CHDCND Triều Tiên đã trở nên ít quan trọng đối với đất nước này những năm gần đây Mỹ từng cáo buộc CHDCND Triều Tiên in lậu các đồng 100 USD giả có chất lượng rất cao, số tiền này được cho là đem ra nước ngoài sử dụng để kiếm thêm tiền thật cho chế độ chứ không đưa vào lưu thông ở trong nước. Triều Tiên có khoảng 200 – 500 công ty có thu nhập ngoại tệ
Công nghiệp chính là những nguồn đem lại ngoại tệ chính cho CHDCND Triều Tiên, thông qua các hoạt động xuất nhập khẩu với Hàn Quốc và Trung Quốc, nguồn thu ngoại tệ chính của Triều Tiên là qua các hợp đồng với Hàn Quốc và Trung Quốc. Trong đó, với Trung Quốc đa số là các dự án xuất nhập khẩu vũ khí CHDCND Triều Tiên có vai trò to lớn trên thị trường vũ khí thế giới bằng việc Sở hữu các chương trình tên lửa và hạt nhân, nhưng CHDCND Triều Tiên chủ yếu tham gia cung cấp hệ thống vũ khí giá rẻ, hầu hết là bản sao các thiết kế cũ của Liên Xô và Trung Quốc, ngành công nghiệp CHDCND Triều Tiên triển khai đầy đủ việc sản xuất các bản sao và đôi khi họ tìm thấy cả khách hàng nước ngoài. Trung Quốc đã trở thành đối tác thương mại chính của Bình Nhưỡng và là bạn hàng lớn nhất của CHDCND Triều Tiên, tiêu thụ khoảng 67,2% hàng xuất khẩu của nước này trong năm 2012. Một vài vụ CHDCND Triều Tiên bị bắt giữ vũ khí và thiết bị vũ trang tại cảng nước ngoài như là:
Tháng 2 năm 2010, Ukraina đã để khám xét và thu được lượng lớn thuốc phiện và súng đạn trên con tàu Chong Chon Gang tại cảng Oktyasbrk. Vào tháng 8 năm 2009, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) đã bắt giữ một tàu chở hàng tại cảng Dubai mang theo vũ khí CHDCND Triều Tiên tới Iran. Vào tháng 11 năm 2009, Nam Phi đã chặn tàu chở súng, đạn dược và các bộ phận xe tăng tại cảng Durban, con tàu này xuất phát từ CHDCND Triều Tiên tới Congo, súng đạn được cất giấu trong các công-ten-nơ chở gạo. Cũng trong tháng, Hy Lạp bắt một tàu chở 14,000 bộ quần áo bảo vệ chống vũ khí hóa học từ CHDCND Triều Tiên tới Syria. Tháng 12, Thái Lan đã bắt giữ một máy bay chở vũ khí CHDCND Triều Tiên trong đó có súng phóng lựu đạn tới Iran. Vào tháng 12 năm 2002, Tây Ban Nha bắt một tàu chở hàng của CHDCND Triều Tiên tới Yemen trên Vịnh Aden thu giữ nhiều tên lửa Scud được giấu bên dưới các bao xi-măng.
Năm 2012, một con tàu mang cờ Trung Quốc chở vũ khí của CHDCND Triều Tiên, chủ yếu là các bộ phận tên lửa bị nghi ngờ chở tới Syria đã bị chặn lại và tịch thu vũ khí tại Cảng Puán, Hàn Quốc, trên các bộ phận tên lửa, có đánh dấu DPRK (Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên). Vào tháng 8, một con tàu của CHDCND Triều Tiên chở vật liệu hỗ trợ thiết bị làm giàu uranium tới Myanmar đã bị chính quyền Nhật bắt giữ tại cảng Tokyo, lô hàng này bao gồm nhiều loại ống kim loại và các thanh hợp kim nhôm cần dùng cho máy ly tâm.
Năm 2013, Panama đã chặn bắt một con tàu của CHDCND Triều Tiên Chong Chon Gang và lục soát tàu phát hiện thấy một lô hàng trong một lô đường lớn (phát hiện 25 container chứa các trang thiết bị quân sự không khai báo được bao phủ bởi lớp bao tải đường nâu từ Cuba) trong đó chứa các thiết bị quân sự gồm các thiết bị tên lửa tinh vi ngoài ra gồm hai chiến đấu cơ thời Xô Viết, các máy bay phản lực siêu thanh MiG-21 được tìm thấy cùng các bộ phận tên lửa phòng không và những vũ khí khác, được giấu trong một container đường của tàu, một lô chất nổ dành cho súng phóng lựu chống tăng một lô đạn dược dành cho súng phóng lựu và các loại đạn dược chưa xác định kết quả khám xét sau đó cho thấy tổng cộng trên tàu chở 240 tấn vũ khí cất giấu dưới các bao tải đường. Ngoài ra còn tìm thấy phát hiện 25 container chở vũ khí và 6 xe quân sự. Số vũ khí này bao gồm hệ thống rađa điều khiển tên lửa đất đối không, hai máy bay Mig-21, 12 động cơ của máy bay Mig-21 cùng với một lô đạn súng phóng lựu và thuốc nổ. Chính phủ Cuba xác nhận số vũ khí trên thuộc sở hữu của nước này và đã lỗi thời nên được gửi tới CHDCND Triều Tiên để bảo dưỡng, nâng cấp. Những thiết bị này được sản xuất vào giữa thế kỷ 20 và bao gồm hai phức hợp tên lửa chống máy bay, bộ phận và phụ tùng của 9 tên lửa, hai chiến đấu cơ Mig-21 Bis và 15 động cơ cho loại máy bay này. Bộ Ngoại giao Cuba cho rằng chiếc tàu này chở theo 2 tổ hợp tên lửa phòng không, 9 bộ và phụ tùng tên lửa, 2 chiếc máy bay chiến đấu Mig-21 Bis và 15 động cơ cho những máy bay này, tất cả đều được sản xuất từ giữa thế kỷ 20. CHDCND Triều Tiên khẳng định số vũ khí bị tịch thu từ một con tàu cắm cờ Bình Nhưỡng ở Panama thuộc một thỏa thuận hợp pháp và yêu cầu ngay lập tức phóng thích con tàu. Sau đó, cơ quan quản lý kênh đào Panama, đã quyết định phạt 01 triệu USD, đối với một chiếc tàu chở hàng của CHDCND Triều Tiên bị bắt giữ vì không khai báo về các mặt hàng chứa trong tàu.
Các mặt hàng xuất khẩu chính của CHDCND Triều Tiên là khoáng chất, sản phẩm luyện kim, dệt may, nông - thủy - hải sản. CHDCND Triều Tiên kiếm được phần lớn doanh thu nước ngoài từ việc bán nguyên vật liệu thô cho Trung Quốc, bao gồm cả than. Trữ lượng tại nhiều mỏ than vẫn đang được khai thác tại CHDCND Triều Tiên được cho là gần cạn kiệt và giá cả đã tăng đáng kể tại thị trường trong nước, tuy nhiên Chính phủ vẫn xuất khẩu một lượng lớn tổng sản lượng để có tiền theo đuổi các chương trình tên lửa và vũ khí hạt nhân Năm 2010, CHDCND Triều Tiên xuất khẩu sang Trung Quốc chủ yếu là quặng khoáng sản, than đá, vải dệt, ca, hải sản, sắt, thép và gỗ. Đầu tư của Hàn Quốc mang lại nguồn ngoại tệ lớn cho CHDCND Triều Tiên, bên cạnh nguồn thu nhập từ thương mại với Trung Quốc. Khu công nghiệp chung Kaesong là nguồn thu ngoại tệ quan trọng với CHDCND Triều Tiên. Hơn 50.000 công nhân nước này tại đây tạo ra hàng trăm triệu USD hàng hóa mỗi năm. Họ được trả lương 134 USD mỗi tháng, trong đó, 45% dùng để nộp các loại thuế, từ năm 2004, mỗi năm Kaesong đem về cho CHDCND Triều Tiên khoản thu nhập khoảng 90 triệu USD là tiền lương nhân công.
Ngoài ra, những công nhân CHDCND Triều Tiên đã làm việc tại Trung Quốc với giá rẻ và từ tháng 10 năm 2009, một thỏa thuận giữa hai nước đã mở cửa biên giới hơn nữa cho lao động CHDCND Triều Tiên, ước tính có tới hàng chục nghìn người CHDCND Triều Tiên đang làm việc tại Trung Quốc, đem về nguồn ngoại tệ quý giá cho CHDCND Triều Tiên. Cũng có khoảng 70% những người CHDCND Triều Tiên đào ngũ ở Hàn Quốc gửi tiền về nước cho người thân ở CHDCND Triều Tiên số tiền này chuyển vào được CHDCND Triều Tiên qua các đại lý ngầm ở Trung Quốc, chủ yếu là những người Trung Quốc gốc Triều, họ sử dụng các mối quan hệ ở cả hai bên biên giới để tuồn khoảng 10 triệu USD mỗi năm, thường thì bằng đồng nhân dân tệ khi những người đào ngũ chuyển tiền vào các ngân hàng ở Trung Quốc sau đó được các đại lý đó đến rút.
Đồng thời CHDCND Triều Tiên cũng có những nguồn thu khác, mỗi năm CHDCND Triều Tiên từng thu về 200 – 300 triệu USD từ các hoạt động mờ ám, trong đó hầu hết các khoản tiền là các khoản thu bằng ngoại tệ của các doanh nghiệp CHDCND Triều Tiên có liên hệ với quân đội hoặc các cơ quan chính phủ khác. Một số đến từ các hoạt động công khai như bán các sản phẩm nông nghiệp, thủy sản hoặc khoáng sản cũng như từ người lao động CHDCND Triều Tiên ở nước ngoài gửi về, phần lớn đến từ các hoạt động mờ ám như mua bán bằng tiền giả, buôn bán thuốc lá, rượu, xuất khẩu vũ khí. CHDCND Triều Tiên còn có khoảng hơn 200 tài khoản của CHDCND Triều Tiên có liên quan tới các chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt, xuất khẩu ma túy, tiền giả và thuốc lá.
Sau khi chính phủ Mỹ phong tỏa các tài khoản của cố lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-il tại ngân hàng Banco Delta Asia ở Ma Cao năm 2005, CHDCND Triều Tiên đã chia nhỏ các khoản tiền của mình vào nhiều tài khoản ở nước ngoài tại nhiều ngân hàng khác nhau. Nước này mở tài khoản thông qua các bí danh tại châu Á, châu Âu và Trung Mỹ. Chính quyền CHDCND Triều Tiên sử dụng các ngân hàng nhỏ, vốn thường không mấy chặt chẽ trong việc giám sát các chủ tài khoản hoặc mở tài khoản dưới tên của những cá nhân hoặc công ty nước ngoài, Các tài khoản này có số dư tới hàng trăm triệu USD. Trước đây Bình Nhưỡng thường sử dụng các ngân hàng châu Âu nhưng gần đây họ lại chuyển hướng sang các ngân hàng Trung Quốc. Những khoản ngân sách đó đồng thời cũng là tiền mặt dự trữ trong tình huống khẩn cấp, ví dụ như chính quyền sụp đổ hoặc có các khủng hoảng khác
Về nhập khẩu, CHDCND Triều Tiên nhập các mặt hàng xăng dầu, dầu mỏ, than cốc, máy móc - trang thiết bị, dệt may và ngũ cốc, các mặt hàng mà CHDCND Triều Tiên nhập khẩu chủ yếu từ Trung Quốc bao gồm 3,8 triệu thùng dầu thô, các sản phẩm naphtha, xe vận chuyển hàng hóa với tổng giá trị lên tới 92,2 triệu USD và 58 triệu USD tiền bột mì. Năm 2010, trong số 64 triệu USD ngũ cốc nhập khẩu của nước láng giềng, Trung Quốc chiếm tới 94%. Còn lại là lương thực viện trợ của Mỹ, Canada cùng một số mua lại từ Ukraina và Thái Lan. CHDCND Triều Tiên còn nhập khẩu dầu mỏ, thịt, máy móc, đồ nhựa, tơ và phương tiện Vào năm 2011, CHDCND Triều Tiên phải nhập khẩu khoảng 867.000 tấn ngũ cốc vào năm 2011 để có đủ lương thực nuôi sống người dân, nhưng nước này chỉ có ý định nhập khẩu khoảng 325.000 tấn, cộng đồng quốc tế viện trợ cho Bình Nhưỡng khoảng 305.000 tấn lương thực để bù đắp cho lượng thiếu hụt này, hiện tất cả các kho chứa lương thực dự định dùng để phân phối cho người dân nước này đã bị nấm mốc và nhiễm độc nghiêm trọng. Chương trình lương thực thế giới đã kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường viện trợ nhân đạo cho CHDCND Triều Tiên, đồng thời cho biết hiện nay Chương trình này mới chỉ đáp ứng được một nửa nhu cầu theo mục tiêu viện trợ của mình Năm 2012, Trung Quốc đóng góp 61,6% kim ngạch nhập khẩu của Triều Tiên
Trong 4 năm qua, CHDCND Triều Tiên đã gia tăng mạnh nhập khẩu nhiều sản phẩm đắt tiền, bao gồm ôtô, thuốc lá, máy tính xách tay, điện thoại di động và các thiết bị điện tử khác... Hầu hết hàng hóa đều chuyển qua biên giới Trung Quốc, trong khoảng thời gian 2008 - 2010, CHDCND Triều Tiên nhập rất nhiều hàng cao cấp như ôtô, thuốc lá, TV màn hình phẳng, camera kỹ thuật số hay các thiết bị điện tử. Kim ngạch nhập khẩu cũng tăng gần gấp đôi từ 272 triệu USD lên 446 triệu USD trong giai đoạn trên Các con số trên được cho là tăng trong năm 2011. Hầu hết các mặt hàng nêu trên đều được vận chuyển qua ngõ Trung Quốc – thị trường xuất khẩu chính yếu của Triều Tiên
Một dữ liệu thống kê thương mại của Liên hiệp quốc cho thấy, lượng xe hơi, thuốc lá, máy tính xách tay, điện thoại di động và các thiết bị điện tử khác nhập khẩu vào CHDCND Triều Tiên tăng đáng kể. Từ năm 2007, lượng nhập khẩu xe hơi, máy tính xách tay và máy điều hòa không khí vào CHDCND Triều Tiên tăng gấp bốn lần, nhập khẩu điện thoại di động tăng hơn 4.200%, trong năm 2010, CHDCND Triều Tiên nhập khẩu 3.191 ôtô, 433.183 điện thoại di động, công ty viễn thông duy nhất hiện nay ở CHDCND Triều Tiên là Orascom (Ai Cập) công bố rằng có khoảng 809.000 thuê bao tính cho đến cuối quý III năm 2011 Bất chấp lệnh cấm vận xuất khẩu hàng xa xỉ đến CHDCND Triều Tiên năm 2009, hàng hiệu vẫn được tuồn đến Bình Nhưỡng thông qua Trung Quốc, việc nhập khẩu tivi màn hình phẳng, máy ảnh kỹ thuật số, thiết bị điện tử tại Bình Nhưỡng trong năm 2010 đã tăng lên đến 446 triệu USD, gấp đôi so với mức 272 triệu USD năm 2008 Chỉ tính trong năm 2010, CHDCND Triều Tiên đã nhập khẩu 3.191 xe hơi, phần lớn từ Trung Quốc, ngoài ra, một số chiếc trị giá 59.976 USD nhập từ Đức
Về nợ nước ngoài, một thống kê cho thấy, CHDCND Triều Tiên hiện nợ khoảng 30 quốc gia với tổng số tiền vào khoảng 14 tỷ USD. Trong đó, CHDCND Triều Tiên nợ Nhật Bản 400 triệu USD, Thụy Điển 330 triệu USD, Iran 300 triệu USD, Đức 300 triệu USD, Thái Lan 260 triệu USD, Thụy Sĩ khoảng 100 triệu USD và Iraq khoảng 50 triệu USD. Riêng Trung Quốc đã cho Bình Nhưỡng vay nợ 6,98 tỷ USD, còn số tiền Nga cho CHDCND Triều Tiên vay là 1,1 tỷ USD, chủ yếu từ chuyển nhượng vũ khí và các hỗ trợ khác
Đối tác lớn nhất trong cả xuất và nhập khẩu của CHDCND Triều Tiên là Trung Quốc, tiếp sau đó là Hàn Quốc, Ấn Độ và một phần nhỏ của liên minh châu Âu. Trong các đối tác chính, Trung Quốc và Hàn Quốc duy trì quan hệ thương mại với CHDCND Triều Tiên là nhằm hai mục đích thúc đẩy sự thịnh vượng và an ninh của chính nước mình đồng thời dẫn tới cải cách chính trị, kinh tế cũng như hội nhập của CHDCND Triều Tiên và thậm chí dẫn tới sự thống nhất bán đảo Triều Tiên. Đầu những năm 2000, Hàn Quốc mới là đối tác kinh tế chính của CHDCND Triều Tiên cho đến khi cựu Tổng thống Lee Myung-bak chấm dứt các chính sách của Seoul. Trước đó, vào những năm 1970, CHDCND Triều Tiên nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ phía Liên Xô, sau đó, sự sụp đổ của Liên Xô khiến kinh tế CHDCND Triều Tiên rơi vào tình trạng trì trệ, nền công nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề do nguồn dầu từ Liên Xô đã không còn, điện năng thiếu hụt trầm trọng
Ngày nay, Trung Quốc chiếm tới 67,2% sản lượng xuất khẩu và 61,6% nhập khẩu của CHDCND Triều Tiên trong năm 2011. Hàn Quốc chiếm 19,4% xuất khẩu và 20% nhập khẩu của nước này. Trung Quốc tiêu thụ 67,2% hàng xuất khẩu của CHDCND Triều Tiên và hàng hóa Trung Quốc chiếm tỉ lệ 61,6% trong tổng lượng hàng nhập khẩu của CHDCND Triều Tiên, Xu hướng tăng trưởng thương mại mạnh trong những năm gần đây, khi Trung Quốc liên tục tăng lượng nhiên liệu, máy móc, xe tải và lương thực cấp cho CHDCND Triều Tiên và đẩy mạnh mua than, quặng sắt và các kim loại khác. Hàn Quốc chiếm tỉ lệ lần lượt là 19,4% và 20%. Ấn Độ mua 3,6% hàng xuất khẩu của Triều Tiên trong khi hàng hóa của EU chiếm khoảng 4% tổng số lượng nhập khẩu của CHDCND Triều Tiên. Khoảng 2/3 trong số 351 liên doanh của CHDCND Triều Tiên với nước ngoài là liên doanh với Trung Quốc, còn lại là các liên doanh với Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu.