Chiến dịch Smolensk (1943)
Binh lực > Quân đội Liên Xô

Cũng như các chiến dịch tại khu vực Rzhev-Vyazma trong năm 1942 và đầu năm 1943, Chiến dịch Smolensk có sự tham gia của Phương diện quân Kalinin, Phương diện quân Tây và cánh phải của Phương diện quân Bryansk với vai trò yểm hộ sườn trái cho Phương diện quân Tây:
Phương diện quân Kalinin do thượng tướng Andrei Ivanovich Yeryomenko làm tư lệnh, sử dụng cánh trái tham gia chiến dịch:
Tập đoàn quân 39 (tái lập ngày 8-8-1942) do trung tướng A. I. Zygin (đến tháng 9 năm 1943) và trung tướng N. E. Berzarin (từ tháng 9 năm 1943) chỉ huy. Thành phần gồm có:
Bộ binh: 5 sư đoàn và 1 lữ đoàn.
Pháo binh: 2 trung đoàn pháo nòng dài, 2 trung đoàn lựu pháo, 2 trung đoàn pháo chống tăng, 2 trung đoàn súng cối, 1 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: Lữ đoàn xe tăng 28.
Công binh: 4 tiểu đoàn công binh hỗn hợp, 2 tiểu đoàn công binh rà phá mìn.
Tập đoàn quân 43 do trung tướng K. D. Golobev chỉ huy. Thành phần gồm có:
Bộ binh: 4 sư đoàn và 1 lữ đoàn.
Pháo binh: 2 trung đoàn pháo nòng dài, 2 trung đoàn lựu pháo, 1 trung đoàn pháo chống tăng, 2 trung đoàn súng cối, 2 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: Trung đoàn xe tăng 105
Công binh 2 tiểu đoàn công binh hỗn hợp, 1 tiểu đoàn rà phá mìn.
Tập đoàn quân 31 do thiếu tướng V. A. Gludovsky chỉ huy, thành phần gồm có:
Bộ binh: 2 quân đoàn và 3 sư đoàn độc lập (tổng cộng 9 sư đoàn).
Pháo binh: 4 trung đoàn lựu pháo, 2 trung đoàn pháo chống tăng, 4 trung đoàn súng cối, 1 sư đoàn và 4 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: Lữ đoàn xe tăng cận vệ 42, Trung đoàn cơ giới cận vệ 2, 2 tiểu đoàn xe bọc thép.
Công binh: 1 tiểu đoàn công binh công trình.
Tập đoàn quân không quân 3 do trung tướng N. F. Papivin chỉ huy, thành phần gồm có:
Máy bay tiêm kích: 2 trung đoàn
Máy bay cường kích: 2 trung đoàn
Máy bay ném bom: 1 sư đoàn và 1 trung đoàn
Vận tải: 1 trung đoàn
Liên lạc, cứu hộ: 1 trung đoàn.
Pháo phòng không: 3 trung đoàn.
Lực lượng dự bị thuộc Phương diện quân
Bộ binh: 2 quân đoàn
Pháo binh: 2 trung đoàn Katyusha, 1 lữ đoàn và 1 trung đoàn pháo chống tăng, 1 lữ đoàn và 4 trung đoàn súng cối, 1 sư đoàn và 3 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: Lữ đoàn cơ giới 47, triung đoàn xe tăng 221.
Công binh: 1 lữ đoàn và 1 tiểu đoàn cầu phà, 2 lữ đoàn và 1 trung đoàn dò mìn, 5 tiều đoàn công binh công trình, 5 tiểu đoàn công binh làm đường.
Phương diện quân Tây do trung tướng Vasily Danilovich Sokolovsky làm tư lệnh, biên chế gồm có:
Tập đoàn quân cận vệ 10 (được thành lập từ ngày 1 tháng 5 năm 1943 trên cơ sở Tập đoàn quân 30) do Trung tướng K. P. Trubnikov (đến tháng 9 năm 1943) và Trung tướng A. B. Sukhomlin (từ tháng 9 năm 1943) chỉ huy, thành phần bao gồm:
Bộ binh: Các quân đoàn bộ binh cận vệ 7, 15, 19 (7 sư đoàn).
Pháo binh: 2 lữ đoàn pháo nòng dài, 2 lữ đoàn Katyusha, 3 trung đoàn lựu pháo, 2 trung đoàn pháo chống tăng, 3 trung đoàn súng cối, 1 sư đoàn và 3 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: Lữ đoàn xe tăng 153, Trung đoàn pháo tự hành 119
Công binh: 1 lữ đoàn công binh công trình, 2 tiểu đoàn công binh cầu đường.
Tập đoàn quân 5 do trung tướng V. S. Polenov VS (đến tháng 10 năm 1943) và Trung tướng N. I. Krylov (từ tháng 10 năm 1943) chỉ huy, thành phần bao gồm:
Bộ binh: 4 sư đoàn
Pháo binh: 1 trung đoàn pháo nòng dài, 1 trung đoàn lựu pháo, 1 trung đoàn pháo chống tăng, 1 trung đoàn súng cối, 1 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: 1 lữ đoàn xe tăng
Tập đoàn quân 10 do trung tướng V. S. Popov chỉ huy, thành phần bao gồm:
Bộ binh: Quân đoàn bộ binh 38 (3 sư đoàn) và 5 sư đoàn bộ binh độc lập.
Pháo binh: 1 trung đoàn Katyusha, 5 trung đoàn lựu pháo, 3 trung đoàn pháo chống tăng, 2 trung đoàn súng cối, 1 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: 1 trung đoàn cơ giới.
Công binh: 3 tiểu đoàn.
Tập đoàn quân 21 (tái lập ngày 12 tháng 7 năm 1943, được Đại bản doanh điều động từ Phương diện quân Trung tâm đến Phương diện quân Tây từ ngày 12 tháng 8 năm 1943) do trung tướng N. I. Krylov (đến tháng 10 năm 1943) và trung tướng E. P. Zhuravlev (từ tháng 10 năm 1943) chỉ huy, thành phần gồm có:
Bộ binh: các quân đoàn bộ binh 61 (3 sư đoàn), 60 (3 sư đoàn) và sư đoàn bộ binh độc lập 63.
Pháo binh: 1 trung đoàn pháo nòng dài, 1 trung đoàn lựu pháo, 2 trung đoàn pháo chống tăng, 3 trung đoàn súng cối, 1 sư đoàn và 2 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: Quân đoàn xe tăng cận vệ 2, Lữ đoàn xe tăng 23, 2 trung đoàn xe tăng và 2 trung đoàn pháo tự hành độc lập.
Công binh: 1 lữ đoàn công binh công xưởng, 2 tiểu đoàn công binh cầu đường, 2 tiểu đoàn công binh công trình.
Tập đoàn quân 33 do thượng tướng V. N. Gordov chỉ huy, thành phần gồm có:
Bộ binh: các quân đoàn bộ binh 65 (2 sư đoàn) 70 (2 sư đoàn) và 5 sư đoàn bộ binh độc lập.
Pháo binh: 2 trung đoàn pháo nòng dài, 2 lữ đoàn lựu pháo cận vệ, 1 trung đoàn pháo chống tăng, 2 trung đoàn súng cối, 1 sư đoàn và 3 trung đoàn phòng không độc lập.
Thiết giáp: 2 lữ đoàn, 1 trung đoàn và 1 tiểu đoàn xe tăng; 2 trung đoàn pháo tự hành.
Công binh: 2 tiểu đoàn công binh công trình
Tập đoàn quân 49 do trung tướng I. T. Grisin chỉ huy, thành phần bao gồm:
Bộ binh: Quân đoàn bộ binh 62 (2 sư đoàn), 3 sư đoàn và 1 lữ đoàn bộ binh độc lập.
Pháo binh: 1 trung đoàn pháo nòng dài, 1 trung đoàn lựu pháo, 1 trung đoàn pháo chống tăng, 1 trung đoàn súng cối, 1 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: 1 lữ đoàn xe tăng và 1 trung đoàn pháo tự hành.
Công binh: 2 tiểu đoàn công binh công trình.
Tập đoàn quân 68 do trung tướng E. P. Zhuravlev chỉ huy, thành phàn bao gồm:
Bộ binh: Các quân đoàn 65, 72, 81 (6 sư đoàn)
Pháo binh: 1 trung đoàn lựu pháo, 1 trung đoàn pháo chống tăng, 2 trung đoàn súng cối, 3 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: 2 trung đoàn pháo tự hành.
Công binh: 2 tiểu đoàn công binh công trình
(Sau chiến dịch, Tập đoàn quân 68 bị giải thể ngày 31 tháng 10, quân số và trang bị được bàn giao cho Tập đoàn quân 5)
Tập đoàn quân không quân 1 do trung tướng M. M. Gromov chỉ huy, thành phần gồm có:
Máy bay tiêm kích: 2 sư đoàn.
Máy bay cường kích: 2 sư đoàn.
Máy bay ném bom: 5 sư đoàn.
Máy bay vận tải: 6 trung đoàn
Máy bay trinh sát: 2 trung đoàn
Máy bay liên lạc, cứu hộ: 2 trung đoàn
Pháo phòng không: 4 trung đoàn.
Lực lượng dự bị của Phương diện quân
Quân đoàn xe tăng cận vệ 2 Tatsinskaya
Sư đoàn bộ binh Ba Lan 1.
Quân đoàn kỵ binh cận vệ 3
Quân đoàn kỵ binh cận vệ 6
Quân đoàn cơ giới 5
4 lữ đoàn và 4 trung đoàn xe tăng độc lập.
Phương diện quân Bryansk do thượng tướng Markian Mikhaylovich Popov chỉ huy, sử dụng cánh phải tham gia chiến dịch:
Tập đoàn quân 3 do thượng tướng A. V. Gorbatov chỉ huy, thành phần gồm có:
Bộ binh: Các quân đoàn 41, 80 và sư đoàn 269.
Pháo binh: 1 trung đoàn lựu pháo, 1 trung đoàn pháo chống tăng, 1 trung đoàn phòng không
Thiết giáp: 3 trung đoàn xe tăng, 1 trung đoàn pháo tự hành.
Công binh: 1 tiểu đoàn công binh hỗn hợp.
Tập đoàn quân 50 do trung tướng I. V. Boldin chỉ huy, thành phần gồm có:
Bộ binh: 1 quân đoàn (3 sư đoàn) và 4 sư đoàn độc lập.
Pháo binh: 1 trung đoàn lựu pháo, 1 trung đoàn súng cối, 1 sư đoàn và 1 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: 2 trung đoàn xe tăng, 2 trung đoàn xe bọc thép.
Công binh: 1 lữ đoàn công binh cầu đường, 2 tiểu đoàn công binh công trình, 2 tiểu đoàn rà phá mìn.