stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dâu tằm tàu
Chú thích

↑  Zhengyi Wu, Zhe-Kun Zhou & Michael G. Gilbert (2013). “Morus australis”. Flora of China. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2013.
↑  “Dâu tằm tàu”. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2021.
↑  The International Plant Names Index: Poir.
↑  Ko, HH; Yu, SM; Ko, FN; Teng, CM; Lin, CN (1997). “Bioactive constituents of Morus australis and Broussonetia papyrifera”. Journal of Natural Products. 60 (10): 1008–11. doi:10.1021/np970186o. PMID 9358644.
↑  Roskov, Y.; Kunze, T.; Orrell, T.; Abucay, L.; Paglinawan, L.; Culham, A.; Bailly, N.; Kirk, P.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Decock, W.; De Wever, A.; Didžiulis, V. (ngày 26 tháng 5 năm 2014). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 2014. Chú thích có  tham số trống không rõ: |verk= (trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày truy cập= (trợ giúp)
Big Data Romance

Một phần của loạt phim "tvN Drama Stage 2020"Bản mẫu:SHORTDESC:Một phần của loạt phim "tvN Drama Stage 2020"
| Big Data Romance |
| --- | --- |
Áp phích quảng bá
Tên gốc: 
Hangul: 빅데이터 연애
 
Thể loại: Lãng mạn Tình cảm Hài hước Hài lãng mạn
Kịch bản: Jung Hee-sun
Đạo diễn: Joo Sang-gyu
Diễn viên:  Jeon So-min Song Jae-rim
Quốc gia: Hàn Quốc
Ngôn ngữ: Tiếng Hàn
Số mùa: 1
Số tập: 1
Sản xuất
Địa điểm: Hàn Quốc
Thời lượng: 70 phút
Đơn vị sản xuất: tvN
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: tvN
Định dạng hình ảnh: 1080i (HDTV)
Định dạng âm thanh: Dolby Digital
Phát sóng: 25 tháng 12 năm 2019 (2019-12-25)
Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Big Data Romance (Hangul: 빅데이터 연애; tên tiếng Anh dịch theo nghĩa đen: Big Data Dating) hoặc Drama Stage 2020 – Big Data Romance (Hangul: 드라마 스테이지 2020 – 빅데이터 연애) là bộ phim thứ năm của chuỗi phim truyền hình tuyển tập tvN Drama Stage 2020. Phim có sự tham gia của Jeon So-min và Song Jae-rim, được phát sóng vào ngày 25 tháng 12 năm 2019 lúc 23:00 (KST), thứ Tư trên tvN.
Nội dung chính

Big Data Romance là một bộ phim hài lãng mạn kể về câu chuyện của nhà phát triển ứng dụng thiên tài Kim Seo-joon (Song Jae-rim), người có niềm tin mù quáng vào dữ liệu lớn. Anh ấy trông có vẻ lạnh lùng, nhưng thực ra anh ấy có một trái tim ấm áp. Anh yêu một người phụ nữ theo chủ nghĩa lãng mạn Ahn Bit-na (Jeon So-min), bất chấp dữ liệu lớn cho thấy họ không hợp nhau. Bộ phim sẽ khám phá cuộc chiến giữa kỹ thuật số so với vật tương tự và đặt câu hỏi, "Điều gì sẽ xảy ra nếu dữ liệu lớn cũng kiểm soát các mối quan hệ lãng mạn của chúng ta?".
Diễn viên > Diễn viên chính

| Diễn viên | Vai diễn | Giới thiệu | Tham khảo |
| --- | --- | --- | --- |
| Jeon So-min | Ahn Bit-na | Cô từng bị bạn trai cũ chia tay để quen người phụ nữ khác với lý do là họ khác biệt nhau. Bit-na điều hành một cửa hàng phụ kiện retro và bắt đầu hẹn hò thông qua dữ liệu lớn vì cô được cho biết rằng cô có thể gặp một người giống như cô. Nhưng trong lòng Bit-na, ai cũng như nhau, nhưng chỉ có một người là lãng tử mơ mộng tình yêu lấp lánh. Những người khác chế giễu nó như một câu chuyện lãng mạn tưởng tượng, nhưng cô không thể từ bỏ. Sau đó, trái tim của cô bắt đầu đập với Seo-jun, một tín đồ dữ liệu lớn, và sự hỗn loạn bắt đầu. Bit-na có thể sử dụng cơ thể của mình tốt, nhưng cô ấy mệt mỏi với việc sử dụng đầu. |  |
| Song Jae-rim | Kim Seo-jun | Một nhà phát triển chương trình thiên tài. Là một tín đồ của dữ liệu lớn, Seo-jun đã phát triển một ứng dụng phù hợp với các đối tác có dữ liệu lớn. Anh tin rằng việc gặp gỡ đúng người với dữ liệu lớn có thể làm giảm vết thương của tình yêu và chia tay. Tuy nhiên, Seo-jun phải đối mặt với tình huống trớ trêu khi phải trong một mối quan hệ giả với một người phụ nữ không hợp theo dữ liệu lớn. Chính xác, lạnh lùng và không hay cười, nhưng sau khi gặp Ahn Bit-na, người không phù hợp với anh ngay cả trong dữ liệu lớn, cơ mặt của anh vẫn liên tục cử động. Thật đau buồn khi anh không thể trút bỏ được những hối tiếc cho mối tình đầu của mình, Yang Seol-ah. |  |
Diễn viên > Diễn viên phụ

| Diễn viên | Vai diễn | Giới thiệu | Tham khảo |
| --- | --- | --- | --- |
| Lee Soon-won | Park Sang-hoon | Cố vấn và bạn thân nhất của Seo-joon. Anh thường được gọi là 'Park Bon' vì vị trí của anh là tổng giám đốc. Sang-hoon có khiếu hài hước và tức giận, đủ để giúp Seo-joon kén chọn và không bị hỗn loạn. |  |
| Ahn Da-jung | Cha In-ae | Bạn thân nhất của Bit-na. Đối với cô, một người có cơ bụng và bắp tay to, hẹn hò là một thế giới luôn có sự khác biệt. Sau đó, cô gặp thế giới tình yêu dữ liệu lớn và hét lên Eureka. Theo quan điểm của Bit-na, cô ấy là người sớm chấp nhận hẹn hò dữ liệu lớn. |  |
| Seo Yoon-ah | Yang Seol-ah | Người yêu cũ của Seo-joon nhưng không thực hiện được ước mơ trở thành sinh viên kỹ thuật của mình. Nói rằng tình yêu và hôn nhân là tách biệt, cô ấy nói lời chia tay mối quan hệ của mình với Seo-jun và rời đi. Seo-joon, người bị để lại vết sẹo lớn sau khi yêu đã tạo ra một ứng dụng hẹn hò dữ liệu lớn cho phép chỉ những người phù hợp kết đôi sau khi chia tay với cô ấy. Một người phụ nữ như vậy cứ xuất hiện bên cạnh Seo-joon những ngày này. Cuối cùng, cô lại không hài lòng với Seo-joon một lần nữa và bỏ đi. |  |
|  | Song Jeong-seok | Bạn trai cũ của Bit-na. Người đã khiến Bit-na nhảy vào một cuộc tình lãng mạn về dữ liệu lớn. |  |
Tỷ lệ người xem

| Ngày phát sóng> Ngày phát sóng.Ngày phát sóng | Tỷ lệ khán giả trung bình> TNmS.Hàn Quốc (Toàn quốc) | Tỷ lệ khán giả trung bình> AGB Nielsen.Hàn Quốc (Toàn quốc) |
| --- | --- | --- |
| 25 tháng 12 năm 2019 |  % | 0.7% |
 Bộ phim này được phát sóng trên kênh truyền hình cáp/truyền hình trả phí thường có lượng khán giả tương đối ít hơn so với các đài truyền hình công cộng/truyền hình miễn phí (KBS, SBS, MBC và EBS).
Dâu tằm tơ

21 ngày tuổi ấu trùng tằm trên lá dâu
nhộng tằm
Bóc vỏ và kéo sợi tơ, làm thủ công
Công nghệ nuôi tằm, dệt vải xưa tại Trung Hoa
Dâu tằm tơ (tiếng Anh: Sericulture) là một ngành nghiên cứu về cây dâu, con tằm và tơ kén.
Lịch sử

Trung Quốc là nước có nghề trồng dâu nuôi tằm sớm nhất thế giới, sau đó dâu tằm mới phát triển và lan rộng đến các vùng khác trên thế giới. Cách đây hơn 5.000 năm, người Trung Quốc đã biết thuần hoá và nuôi tằm. Năm 2018, khi khai quật Di chỉ Song Hòe Thụ tại thành phố Trịnh Châu ở Hà Nam có niên đại 5.300 năm, các nhà khảo cổ tìm thấy một chiếc ngà lợn rừng chạm khắc hình con tằm, dài 6,4 cm, rộng gần 1 cm và dày 0,1 cm. Đây là hình chạm khắc con tằm lâu đời nhất từng được phát hiện, là bằng chứng cho thấy người Trung Quốc ở trung tâm sông Hoàng Hà đã biết nuôi tằm và dệt lụa cách đây khoảng 5.300 năm.
Cuốn Sử ký đã đề cập tới dâu tằm vào triều nhà Hạ (2.200 trước Công nguyên). Tơ lụa thời đó được dành riêng cho vua chúa và quý tộc để thể hiện quyền lực. Bí mật của ngành dâu tằm tơ được người Trung Quốc giữ kín rất lâu, phải tới khoảng năm 600 sau công nguyên ngành nghề này mới bị lộ và lan truyền sang các nước châu Âu bằng Con đường tơ lụa.
Theo một số tài liệu khác cho rằng nghề dâu tằm được lan truyền sang Triều Tiên vào khoảng năm 1.200 trước Công nguyên, sau đó là Nhật Bản thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, Ấn Độ giữa thế kỷ 2 trước Công nguyên.[cần dẫn nguồn]
Theo các nhà lịch sử phương Tây[cần dẫn nguồn], cây dâu được trồng phát triển ở Ấn Độ thông qua Tây Tạng vào khoảng năm 1400 trước Công nguyên và nghề trồng dâu, nuôi tằm bắt đầu ở vùng châu thổ sông Hằng. Theo các nhà lịch sử Ấn Độ, nơi nuôi tằm đầu tiên ở đây là thuộc vùng núi Hymalaya. Khi người Anh đến Ấn Độ, do buôn bán tơ lụa mà nghề dâu tằm được phát triển và lan rộng sang vùng khác như Mysore, Jamu, Kashmir.
Ả Rập do nhập trứng tằm và hạt dâu từ Ấn Độ nên cũng là một trong những nơi sớm có nghề dâu tằm.
Vào thế kỷ 4, nghề dâu tằm được thiết lập ở Ấn Độ như là trung tâm của châu Á và tơ lụa được xuất khẩu tới Roma (Ý), nhưng đến thế kỷ 6 người Roma đã học được kỹ nghệ sản xuất tơ và tơ đã được sản xuất ở châu Âu, người Roma đã hoàn toàn chiếm lĩnh trong lĩnh vực sản xuất này. Từ Ý, dâu tằm được phát triển tới Hy Lạp, Áo và Pháp.
Ở Áo, dâu tằm được phát triển mạnh vào thế kỷ 9-11, ở Pháp trồng dâu nuôi tằm được bắt đầu từ năm 1340. Ngành dâu tằm của Pháp được thành lập vào cuối thế kỷ 17 và phát triển tới giữa thế kỷ 18. Trong thế kỷ 19, dâu tằm Pháp bị dịch tằm gai (Nosema) và bệnh đã lan truyền sang châu Âu và Trung Đông. Do đó ngành dâu tằm đã bị khủng hoảng do bệnh dịch này. Năm 1870 Louis Pasteur đã phát hiện ra bào tử gai là nguyên nhân gây bệnh và ông đã đưa ra cách loại trừ bệnh dịch này, do vậy mà ngành dâu tằm đã thoát khỏi khủng hoảng và nay được tiếp tục được mở rộng phát triển. Vì lợi ích kinh tế đem lại nên ngành dâu tằm tơ được nhiều nước quan tâm.
Các loại tằm

Có bốn loại tơ tằm tự nhiên, loại sản xuất nhiều chiếm 95% sản lượng trên thế giới đó là tơ của tằm dâu và mục tiêu chính của tơ là tơ tằm dâu. Ngoài ra còn có loại khác đó là tơ tằm thầu dầu lá sắn, tơ tằm tạc, tơ tằm sồi.
Tằm dâu được con người khai thác trên 4.000 năm, tất cả các giống được nuôi hiện nay thuộc loài Bombyx mori L, nó được phân ra từ gốc tằm Mandarina có tên khoa học Bombyx mandarina (Moore).
Tằm dâu sau này được phân chia và xác định giống có nguồn gốc: Nhật Bản, Trung Quốc, châu Âu, Ấn Độ trên cơ sở phân bố địa lý hoặc gọi theo tính hệ như: độc hệ, lưỡng hệ, đa hệ hoặc gọi giống thuần chủng, giống lai (lai đơn, lai kép).
Tằm thầu dầu lá sắn có 2 loài Philosamia niconi (Hutt) hoặc Philosamia cynthia (Drury) thuộc loại tằm nhỏ ăn lá thầu dầu và lá sắn. Nó tạo ra tơ thô, kén không thích hợp cho ươm tơ, do đó nó thường được dùng để nấu và kéo sợi.
Tằm tạc thuộc loại tằm dại có nhiều giống:[cần dẫn nguồn]
Tằm tạc Trung Quốc: Antheraea pernyi có sản lượng lớn trên thế giới.
Tằm tạc Tasa: Antheraea mylitta (Dury).
Tằm tạc Nhật Bản: Antheraea yamamai (Querin) cho tơ xanh.
Tằm tạc Ấn Độ: Antheraea assamensis, ăn lá cây tạc (Terminalia) và một số cây tạc khác, giống tằm độc hệ hoặc lưỡng hệ kén có thể ươm tơ giống như tằm dâu. Có tầm quan trọng thứ 2 thế giới
Tằm dâu (Bombyx mori-Linnaeus) là loài côn trùng biến thái hoàn toàn, vòng đời trải qua 4 giai đoạn phát dục khác nhau: trứng, tằm, nhộng, ngài. Mỗi giai đoạn phát dục đều có một vai trò quan trọng trong đời sống con tằm.
Giai đoạn tằm: là giai đoạn ăn lá dâu để tích luỹ dinh dưỡng, cơ thể tằm trong giai đoạn này lớn lên rất nhanh, tằm sắp chín (đủ dinh dưỡng) lớn gấp 8.000-10.000 lần so với tằm mới nở.
Giai đoạn ngài: là giai đoạn trưởng thành con đực và con cái tìm nhau để giao phối và ngài cái đẻ trứng.
Giai đoạn trứng: đối với trứng tằm đa hệ thì sau khi con cái đẻ trứng 8-10 ngày, ở 25 °C trứng sẽ nở thành tằm con. Đối với trứng tằm lưỡng hệ và độc hệ thì sau khi đẻ trứng đi vào trạng thái ngủ nghỉ và bắt buộc trứng phải qua lạnh. Vì đây là đặc tính di truyền của tằm lưỡng hệ và độc hệ được hình thành trong điều kiện giá lạnh của vùng ôn đới, sau 4-5 tháng lạnh của mùa đông thì trạng thái ngủ nghỉ (hay còn được gọi là hưu miên) bị phá vỡ và trứng được nở ra tằm con. Người ta đã lợi dụng đặc tính này của trứng tằm để bảo trứng lâu dài. Đi với nó là các phương pháp đánh thức ngủ nghỉ bằng các biện pháp nhân tạo.
Đặc điểm trứng tằm: hình bầu dục, nhỏ, dẹt, bên ngoài có vỏ cứng, tuỳ theo giống mà trứng có hình dạng khác nhau, trứng tằm độc hệ lớn nhất, sau đến là trứng lưỡng hệ, trứng tằm đa hệ là bé nhất, trứng có màu trắng sữa hoặc hơi vàng, trên mặt trứng có nhiều lỗ khí.
Tầm quan trọng kinh tế, xã hội, môi trường

Sợi tơ tằm được tôn vinh là "Nữ hoàng" của ngành dệt mặc dù sản lượng sợi tơ sản xuất ra thấp hơn nhiều so với các loại sợi khác như: bông, đay, gai... nhưng nó vẫn chiếm vị trí quan trọng trong ngành dệt, nó tô đậm màu sắc hàng đầu thế giới về mốt thời trang tơ tằm.
Dâu tằm vẫn là một nghề phát triển ở các nước phát triển như: Nhật, Nga, Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ...
Còn ở các nước đang phát triển, như Việt Nam, dâu tằm là một nghề rất quan trọng nhất là ở các vùng nông thôn. Trồng dâu nuôi tằm đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với các cây trồng khác, vì sản phẩm dâu tằm có giá trị cao, vòng quay lứa tằm ngắn chỉ có 20 ngày. Đồng thời, cây dâu tằm có thể trồng được ở những vùng có điều kiện đất đai xấu và khí hậu khắc nghiệt mà vẫn sinh trưởng phát triển tốt, cho sản lượng lá dâu cao để cho tằm ăn và thu nhập dâu tằm đem lại thường cao hơn các cây trồng khác. Ở vùng nhiệt đới, trồng dâu tằm không chỉ đáp ứng thu nhập quanh năm mà nó còn giải quyết nhiều lao động nhàn dỗi tại nông thôn. Mặt khác, trồng cây dâu tằm còn làm tăng độ che phủ xanh trên các bãi đất trống (đất hoang) tham gia vào điều hòa tiểu khí hậu môi trường vùng đó.
Cây dâu

Phân bố: Cây dâu ưa khí hậu mát và khoẻ nên mọc được ở nhiều vùng đất, mọc nhiều ở vùng nhiệt đới, còn vùng ôn đới thì mọc vào mùa hè.
Đặc tính sinh học: Là cây lâu năm thân gỗ, sống lâu năm, tuổi thọ 8-12 năm, cho năng suất từ năm thứ 2 đến năm thứ 8. Nếu đất tốt, chăm sóc tốt tuổi thọ 50 năm. Thân cành nhiều nhựa không gai, trên thân cành có nhiều mầm, mầm đỉnh, mầm nách, khi cắt tỉa mầm có khả năng cho bật mầm. Lá hàng năm rụng vào mùa đông. Rễ ăn sâu và rộng 2–3 m, nhưng phân bố nhiều ở tầng đất 10–30 cm và rộng theo tán cây.
Sinh thái cây dâu: Nhiệt độ thích hợp 25-32 °C còn trên 40 °C hoặc dưới 12 °C hạn chế sinh trưởng. Là cây ưa ánh sáng.
Đất và dinh dưỡng trong đất: Cần đất tơi xốp, giữ ẩm, giữ nhiệt, tầng canh tác dày, đất không quá chua hoặc quá mặn, mực nước ngầm thấp. Các dinh dưỡng cần thiết: Đạm (N), Lân (P2O5), Kali (K2O), Calci (Ca).
Tùy theo điều kiện thời tiết trong năm mà quá trình sinh trưởng phát dục trải qua 2 thời kỳ: thời kỳ sinh trưởng dinh dưỡng (khi gặp điều kiện thuận lợi) và thời kỳ ngủ đông (khi nhiệt độ thấp cây ngừng sinh trưởng).
Tằm dâu

Tằm là một loài côn trùng biến thái hoàn toàn vòng đời trải qua 4 giai đoạn phát dục: Trứng, tằm, nhộng (kén), ngài.
Tằm dâu căn cứ vào số lứa nuôi trong một năm mà người ta phân ra: tằm độc hệ, tằm lưỡng hệ, tằm đa hệ.
Sinh thái của tằm dâu: thích hợp với nhiệt độ 25-26 °C, 70-85%, thích ánh sáng mờ đều hoăc tối, cần không khí thông thoáng.
Các bệnh hại tằm dâu: đó là các bệnh tằm gai, bệnh tằm do virus, bệnh tằm do vi khuẩn, bệnh tằm vôi, nhặng hại tằm, Bệnh ngộ độc tằm.
Để phòng trừ bệnh tằm: cần thiết phải có các biện pháp Phòng trừ tổng hợp bệnh tằm.
Tơ kén

Kén tằm là vỏ bọc bên ngoài của nhộng tằm do những sợi tơ tạo nên từ chất protein trong tằm chín giúp chống đỡ điều kiện ngoại cảnh và kẻ thù tự nhiên.
Cách đây hàng nghìn năm người ta đã khám phá sản xuất sợi tơ tằm từ kén tằm: đó là kén tằm bị mềm đi trong nước nóng và các sợi tơ có thể được kéo ra, sợi to mảnh, chắc dai, và đồng nhất có thể sản xuất ra vải đẹp và bền.
Kén tằm có phẩm chất tốt không nhất thiết phải có kích thước lớn mà cần mẩy, nhiều tơ, ít áo kén, dễ kéo tơ và kén phải đồng dạng về hình dạng và kích thước.
Kén tằm tốt do các yếu tố: giống và chăm sóc khi tằm chín bỏ lên né (mật độ, nhiệt độ, ẩm độ, thông thoáng, ánh sáng).
Đặc điểm chủ yếu kén ươm: màu sắc, hình dạng kén, kích thước, độ cứng, nếp nhăn, trọng lượng kén, trọng lượng vỏ và tỷ lệ vỏ.
Sợi tơ tằm (tơ đơn) là sợi tạo nên kén tằm, nó gồm 2 sợi nhỏ tiết ra từ cặp tuyến tơ của tằm chín và dán chặt vào nhau, được bao phủ bởi 1 lớp keo (sericin - có thể biến động từ 28-30% tuỳ theo giống tằm, nó làm cho sợi to thô ráp và cứng, khi kéo tơ bị người ta tẩy sạch).
Đặc điểm chủ yếu của tơ: chiều dài tơ đơn và độ mảnh tơ. Sợi tơ có thể hút ẩm, bị ảnh hưởng bởi nước nóng, axit, base, muối kim loại, chất nhuộm màu.
Chất lượng sợi tơ được đánh giá theo cấp độ: A, 2A, 3A, 4A, 5A, 6A. Ngoài ra chất lượng tơ được đánh giá thấp hơn sẽ là: B, C, D, E...
Lịch sử đánh giá kiểm nghiệm chất lượng tơ: Năm 1915 cuộc thi về dâu tằm do hội Dâu tằm châu Mỹ. Trong các năm 1921 và 1927 hai uỷ ban kiểm nghiệm tơ được thiết lập ở Trung Quốc và Nhật Bản. Năm 1927-1928, hai hội nghị quốc tế được tổ chức ở Ycohama, Nhật Bản và New York Mỹ với các nước tham gia như: Nhật Bản, Trung Quốc, Ý, Pháp và các nước tiêu thụ nhiều tơ ở Châu Mỹ và Anh thống nhất phương pháp kiểm nghiệm và xếp loại tơ.
Ở Việt Nam tiêu chuẩn này được áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 1980.
Việt Nam

Bảo Lộc là trung tâm tơ tằm ở Việt Nam. Mỗi năm khu vực này sản xuất hơn 1.000 tấn tơ tằm, 2,9 triệu mét lụa, chiếm 80% sản lượng tơ lụa toàn quốc, đa số bán sang Nhật Bản, Ấn Độ, các nước châu Âu và Trung Đông.
Chú thích

↑  Ba câu chuyện, tuoitre.vn, 16.1.2018
Một bà lão người Ireland đang quay tơ. Hình chụp vào khoảng năm 1890-1900.
Su su

| Su su |
| --- | --- |
Su su bán tại Réunion
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Cucurbitales
Họ (familia): Cucurbitaceae
Chi (genus): Sicyos
Loài (species): S. edulis
Danh pháp hai phần
Sicyos edulis Jacq., 1760 
Danh pháp đồng nghĩa
 Chayota edulis (Jacq.) Jacq., 1780  Sechium edule (Jacq.)  Sw., 1800  Sechium americanum Poir., 1806  Sechium edule subsp. sylvestre Lira & Castrejón, 1999  Sicyos laciniatus Descourt., 1827 nom. illeg  Sechium chayota Hemsl., 1880 
Su su hay su le trong phương ngữ miền Trung Việt Nam (danh pháp hai phần: Sicyos edulis, đồng nghĩa: Sechium edule) là một loại cây lấy quả ăn, thuộc họ Bầu bí, cùng với dưa hấu, dưa chuột và bí.
Phân loại

Loài này được nhà thực vật học Patrick Browne mô tả khoa học lần đầu năm 1756 như là Sechium sp.
Năm 1760, nó được Nikolaus Joseph von Jacquin phân loại như là Sicyos edulis và năm 1763 bởi Michel Adanson như là Chocho sp. Năm 1800, Olof Swartz phân loại su su như là Sechium edule.
Từ nguyên

Tiếng Pháp dùng tại các lãnh thổ hải ngoại của Pháp ở Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương gọi là "chouchou" (Réunion, Île Maurice), "chouchoute" (Nouvelle-Calédonie, Polynésie thuộc Pháp) - phát âm như su-su trong tiếng Việt, có lẽ đây là nguồn gốc tên tiếng Việt của loại quả này.
Mô tả

Cây này có lá rộng, thân cây dây leo trên mặt đất hoặc trên giàn. Ở Việt Nam, su su được trồng để vừa lấy quả và vừa lấy ngọn trong chế biến các món ăn. Ví dụ: củ su su xào tỏi, ngọn su su làm lẩu. Ở Miền Bắc, su su được trồng rất nhiều thành hệ thống giàn men theo sườn núi, dọc theo con đường từ thị trấn Sa Pa lên đến thác Bạc.
Phân bổ

Costa Rica là quốc gia xuất khẩu chính su su ra khắp thế giới như EU, Hoa Kỳ. Su su là một loại rau quả quan trọng trong ngành ẩm thực Mexico. Tiểu bang Veracruz là nơi trồng su su quan trọng nhất của México và cũng là nơi xuất khẩu chính quả su su, chủ yếu qua Mỹ.
Hình ảnh

Quả, lá, cành su su
Su su trên đỉnh núi Cấm (Tịnh Biên, An Giang).
Chú thích

1 2  Nikolaus Joseph von Jacquin, 1760. Sicyos edulis. Enumeratio Systematica Plantarum, quas in Insulis Caribaeis vicinaque Americes continente detexit novas, aut jam cognitas emendavit 32.
↑  “USDA GRIN Taxonomy”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 29 tháng 4 năm 2015.
1 2  Olof Swartz, 1800. Sechium edule. Flora Indiae Occidentalis: aucta atque illustrata sive descriptiones plantarum in prodromo recensitarum 2: 1150.
↑  Browne, Patrick (1756), Civil and Natural History of Jamaica, Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 1 năm 2007, truy cập ngày 19 tháng 3 năm 2007
↑  Patrick Browne, 1756. Sechium. The Civil and Natural History of Jamaica in Three Parts 355.
↑  Michel Adanson, 1763. Chocho. Familles des Plantes 2: 500.
USS J. William Ditter (DM-31)

| --- | --- |
Tàu khu trục USS J. William Ditter (DM-31) tại Norfolk, tháng 1 năm 1945.
Lịch sử
Hoa Kỳ
Tên gọi:  USS J. William Ditter (DM-31)
Xưởng đóng tàu:  Bethlehem Steel Corporation, Staten Island, New York
Đặt lườn:  25 tháng 1 năm 1944
Hạ thủy:  4 tháng 7 năm 1944
Người đỡ đầu:  bà J. William Ditter
Nhập biên chế:  28 tháng 10 năm 1944
Xuất biên chế:  28 tháng 9 năm 1945
Xếp lớp lại:  DM-31, 19 tháng 7 năm 1944
Danh hiệu và phong tặng:  1 × Ngôi sao Chiến trận
Số phận:  Bị bán để tháo dỡ, tháng 7 năm 1946
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Lớp tàu khu trục Robert H. Smith
Trọng tải choán nước:  2.200 tấn Anh (2.200 t) (tiêu chuẩn)
Chiều dài:  376 ft 6 in (114,76 m)
Sườn ngang:  40 ft 10 in (12,45 m)
Mớn nước:  18 ft 10 in (5,74 m)
Động cơ đẩy:  2 × turbine hơi nước hộp số General Electric hay Westinghouse 4 × nồi hơi Babcock & Wilcox hay Foster Wheeler; 2 × trục; công suất 60.000 shp (45.000 kW)
Tốc độ:  34 hải lý trên giờ (63 km/h; 39 mph)
Tầm xa:  4.600 nmi (8.500 km) ở tốc độ 15 kn (28 km/h)
Tầm hoạt động:  740 tấn Anh (750 t) dầu
Thủy thủ đoàn tối đa:  363
Vũ khí:  6 × pháo 5 in (127 mm)/38 caliber trên bệ Mk 38 nòng đôi (3×2); 12 × pháo phòng không 40 mm Bofors (2×4, 2×2); 11 × pháo phòng không 20 mm Oerlikon; 2 × đường ray thả mìn sâu; 4 × máy phóng mìn sâu K-gun; 80 × thủy lôi
USS J. William Ditter (DD-751/DM-31) là một tàu khu trục rải mìn lớp Robert H. Smith được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Con tàu được đặt theo tên Nghị sĩ Hạ viện J. William Ditter (1888-1943). Nó bị hư hại nặng sau khi bị máy bay Kamikaze đâm trúng trong Trận Okinawa, nhưng vẫn sống sót và được kéo trở về Hoa Kỳ. Nó xuất biên chế ngay khi chiến tranh kết thúc và bị tháo dỡ một năm sau đó. J. William Ditter được tặng thưởng một Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Thiết kế và chế tạo

J. William Ditter được đặt lườn, như là tàu khu trục DD-751 thuộc lớp Allen M. Sumner, vào ngày 25 tháng 1 năm 1944 tại xưởng tàu của hãng Bethlehem Shipbuilding Corporation ở Staten Island, New York, và được hạ thủy vào ngày 4 tháng 7 năm 1944; được đỡ đầu bởi bà J. William Ditter, vợ góa nghị sĩ Ditter. Nó được xếp lại lớp như một tàu khu trục rải mìn với ký hiệu lườn DM-31 vào ngày 19 tháng 7 năm 1944 trước khi nhập biên chế tại Xưởng hải quân New York vào ngày 28 tháng 10 năm 1944 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân R. R. Sampson.