stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Taraxacum stenoceras

| Taraxacum stenoceras> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Taraxacum
Loài (species): T. stenoceras
Danh pháp hai phần
Taraxacum stenoceras Dahlst., 1926 
Taraxacum stenoceras là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Dahlst. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Taraxacum stenoceras”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Xylokastro-Evrostina

| Xylokastro-Evrostina  (Ξυλόκαστρο-Ευρωστίνα) |
| --- | --- |

Vị trí
 
Tọa độ: 38°4′B 22°38′Đ﻿ / ﻿38,067°B 22,633°Đ﻿ / 38.067; 22.633
Múi giờ:: EET/EEST (UTC+2/3)
Chính quyền
Quốc gia:: Hy Lạp
Khu ngoại vi:: Peloponnesos
Số liệu thống kê dân số (năm 2001)
Các mã

Xylokastro-Evrostina (tiếng Hy Lạp: ?) là một khu tự quản ở vùng Peloponnesos, Hy Lạp. Khu tự quản Xylokastro-Evrostina có diện tích 412 kilômét vuông, dân số theo điều tra ngày 18 tháng 3 năm 2001 là 18224 người.
Aland (Rural)

| Aland (Rural) |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Gulbarga
Thành phố/thị trấn: Aland
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Aland (Rural) là một làng thuộc tehsil Aland, huyện Gulbarga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Taraxacum stanjukoviczii

| Taraxacum stanjukoviczii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Taraxacum
Loài (species): T. stanjukoviczii
Danh pháp hai phần
Taraxacum stanjukoviczii Schischk., 1964 
Taraxacum stanjukoviczii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Schischk. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Taraxacum stanjukoviczii”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Phan Công Thắng

| Phan Công Thắng 潘功胜 |
| --- | --- |
Phan Công Thắng, 2023
Chức vụ
 Hành trưởng Ngân hàng Nhân dân
Nhiệm kỳ: 25 tháng 7 năm 2023 – nay 1 năm, 66 ngày
Tổng lý: Lý Cường
Tiền nhiệm: Dịch Cương
Kế nhiệm: đương nhiệm
 
 Ủy viên dự khuyết Trung ương XIX
Nhiệm kỳ: 24 tháng 10 năm 2017 – 22 tháng 10 năm 2022 4 năm, 363 ngày
Tổng Bí thư: Tập Cận Bình
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch:  Trung Quốc
Sinh: 8 tháng 7, 1963 (61 tuổi) An Khánh, An Huy
Nghề nghiệp: Nhà kinh tế Chính trị gia
Dân tộc: Hán
Tôn giáo: Không
Đảng chính trị: Đồng minh dân chủ Trung Quốc (1993–99)  Đảng Cộng sản Trung Quốc (1999–nay)
Học vấn: Tiến sĩ Kinh tế học Nghiên cứu viên Kinh tế
Alma mater: Trường Kinh tế luyện kim Chiết Giang Đại học Nhân dân Trung Quốc Trường Đảng Trung ương
Phan Công Thắng (tiếng Trung giản thể: 潘功胜; bính âm Hán ngữ: Pān Gōngshèng; sinh ngày 8 tháng 7 năm 1963), là người Hán, chuyên gia kinh tế, chính trị gia nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông hiện là Bí thư Đảng ủy, Hành trưởng Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc. Ông là Ủy viên dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX, từng là Phó Hành trưởng Ngân hàng Nhân dân kiêm Cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối Quốc gia; Phó Hành trưởng, Đồng sự chấp hành Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc.
Phan Công Thắng là đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc, học vị Tiến sĩ Kinh tế học, học hàm Nghiên cứu viên ngành Kinh tế. Ông từng là đảng viên của một đảng phái nhỏ là Đồng minh dân chủ Trung Quốc, sau đó gia nhập Đảng Cộng sản, có 20 năm công tác ở các ngân hàng gồm Ngân hàng Công Thương, Ngân hàng Nông nghiệp trước khi được điều tới Ngân hàng Nhân dân, tham gia lãnh đạo ngành ngân hàng Trung Quốc.
Xuất thân và giáo dục

Phan Công Thắng sinh ngày 8 tháng 7 năm 1963 tại An Khánh, nay là địa cấp thị của tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông lớn lên và tốt nghiệp cao trung ở An Khánh, vào tháng 9 năm 1980 thì bắt đầu theo học Khoa Kế toán, hệ giảng viên kinh tế của Trường chuyên khoa Kinh tế luyện kim tỉnh Chiết Giang, tốt nghiệp vào tháng 7 năm 1983 và ở lại trường tham gia giảng dạy kinh tế. Vào tháng 7 năm 1987, ông tới Bắc Kinh, nhập học Học viện Nhân sự lao động của Đại học Nhân dân Trung Quốc, bảo vệ thành công luận văn thạc sĩ đề tài "So sánh thị trường lao động quốc tế" với sự hướng dẫn của Giáo sư Triệu Lý Khoan, Dương Thể Nhân, nhận bằng Thạc sĩ Kinh tế vào tháng 6 năm 1990. Sau đó, ông là nghiên cứu sinh của trường, bảo vệ thành công luận án tiến sĩ đề tài "Luận thị trường lực lao động — Đánh giá lý thuyết, so sánh hệ thống và tư duy về thị trường hóa phân bổ lực lượng lao động của Trung Quốc" với sự hướng dẫn của Giáo sư Lý Tông Chính, trở thành Tiến sĩ Kinh tế vào tháng 6 năm 1993. Từ tháng 10 năm 1997 đến tháng 9 năm 1998, ông từng sang Vương quốc Anh, tham gia khóa nghiên cứu sau tiến sĩ ở Trường Kinh doanh của Đại học Cambridge.
Phan Công Thắng sau khi hoàn thành 13 năm học đại học, sau đại học thì gia nhập đảng phái Đồng minh dân chủ Trung Quốc vào tháng 5 năm 1993. Sau đó 6 năm, ông rời đảng phái này, được kết nạp Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 4 năm 1999 và bắt đầu hoạt động ở tổ chức đảng lãnh đạo Trung Quốc này. Ông cũng từ tham gia khóa bồi dưỡng chính trị nửa năm 2009 ở Trường Đảng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, bồi dưỡng nửa năm 2011 theo chương trình quốc tế tại Trường Kenedy của Đại học Harvard.
Sự nghiệp > ICBC—ABC

Sau đại học, tháng 9 năm 1993, Phan Công Thắng được tuyển vào Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC), công tác tổng bộ nhậm chức Phó Trưởng phòng Tín dụng nhà ở. Sau đó 1 năm, ông giữ chức Trưởng phòng Kế hoạch – Tài vụ từ tháng 9 năm 1999, rồi là Phó Trưởng bộ phận Tổ chức, Phó Tổng giám đốc bộ phận Tài nguyên nhân lực ở tổng bộ từ tháng 3 năm 2000. Tháng 6 năm 2003, ông được phân về thành phố Thâm Quyến, nhậm chức Phó Hành trưởng ICBC chi nhánh Thâm Quyến, sau đó 1 năm thì được điều trở lại tổng bộ, giữ vị trí Tổng giám đốc Kế hoạch – Tài vụ, Chủ nhiệm Văn phòng cải cách cổ phần ICBC, kiêm nhiệm làm Chủ nhiệm Văn phòng Hội Đồng sự, Thư ký Hội Đồng sự ICBC. Tháng 1 năm 2007, ông được miễn nhiệm các vị trí, giữ chức Thư ký Hội đồng sự kiêm Tổng giám đốc bộ phận Quan hệ đầu tư và quản lý chiến lược ICBC.
Tháng 4 năm 2008, sau 15 năm ở ICBC, Phan Công Thắng được điều tới Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc (ABC), được chỉ định làm Ủy viên Đảng ủy, Phó Hành trưởng ABC. Sang đầu năm 2009, ông là Ủy viên Đảng ủy Công ty hữu hạn cổ phần ABC, Phó Hành trưởng, sau đó là Đồng sự chấp hành của ngân hàng này từ tháng 4 năm 2010. Trong gần 20 năm 1993–2012 ông tác ở ICBC–ABC, Phan Công Thắng được biết đến là người đóng vai trò quan trọng trong việc tái cơ cấu và niêm yết ICBC (601398.SS) và ABC (601288.SS) trước khi trở thành Phó Hành trưởng Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, nơi ông trở nên nổi tiếng nhờ hạn chế dòng vốn chảy ra ngoài. Ông có lập trường cứng rắn chống lại những kẻ đầu cơ tiền tệ và đã tham gia vào các cuộc cải cách ngân hàng quốc gia, thắt chặt thị trường nhà đất, quy định về fintech và cấm tiền điện tử.
Sự nghiệp > PBC

Tháng 6 năm 2012, Phan Công Thắng được điều lên Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBC), nhậm chức Ủy viên Đảng ủy, Phó Hành trưởng cấp phó bộ trưởng. Tới cuối năm 2015, đầu năm 2016 ông kiêm nhiệm làm Bí thư Đảng tổ, Cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối Quốc gia, kế nhiệm Hành trưởng Dịch Cương. Tháng 10 năm 2017, ông tham gia đại hội đại biểu toàn quốc, được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX tại Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ XIX. Ngày 25 tháng 7 năm 2023, ông tiếp tục kế nhiệm Dịch Cương, được Tổng lý Lý Cường giới thiệu, Nhân Đại phê chuẩn nhậm chức Hành trưởng Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, đồng thời là Bí thư Đảng ủy, cấp bộ trưởng.
Chú thích

1 2 3  “潘功胜：从梅城走出来的学生 实践操作能力都很强”. 浙江在线 (bằng tiếng Trung). 26 tháng 9 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2021.
1 2  Phan Công Thắng [潘功勝] (tiếng Trung). Lưu trữ 2013-05-08 tại Wayback Machine
↑  “劳动市场制度国际比较” (bằng tiếng Trung). 中国人民大学博硕士学位论文检索系统. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2021.
↑  “劳动力市场论--理论述评、制度比较及对中国劳动力配置市场化的思考” (bằng tiếng Trung). 中国人民大学博硕士学位论文检索系统. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2021.
1 2  Yao, Kevin (25 tháng 7 năm 2023). “Safety first in China under new central bank governor”. Reuters (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2023.
1 2  潘功勝請辭農行 將升任央行副行長 鉅亨網新聞中心　(來源：財匯資訊，摘自：新浪財經)　2012-06-11 10:00:02 Lưu trữ 2014-02-28 tại Wayback Machine
↑  “央行副行长潘功胜兼任国家外汇管理局局长” (bằng tiếng Trung). 搜狐网. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 6 năm 2019. Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2016.
↑  “中国共产党第十九届中央委员会委员名单” [Danh sách Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc khóa XIX]. Đảng Cộng sản Trung Quốc. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 7 năm 2020. Truy cập Ngày 15 tháng 10 năm 2019.
↑  聂晨静 (ngày 24 tháng 10 năm 2017). “十九大受权发布：中国共产党第十九届中央委员会候补委员名单”. Tân Hoa Xã (bằng tiếng Trung). Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 2 năm 2019. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2021.
↑  “潘功胜同志任中国人民银行党委书记”. 中国人民银行 (bằng tiếng Trung). Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2023.
↑  許祺安 (25 tháng 7 năm 2023). “潘功勝接替易綱任中國人民銀行行長”. Hongkong 1 (bằng tiếng Trung).
Teucrium paederotoides

| Teucrium paederotoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Teucrium
Loài (species): T. paederotoides
Danh pháp hai phần
Teucrium paederotoides Boiss., 1879 
Teucrium paederotoides là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Boiss. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1879.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Teucrium paederotoides”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Tephrina cinerescens

| Tephrina cinerescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Tephrina
Loài (species): T. cinerescens
Danh pháp hai phần
Tephrina cinerescens Butler, 1875 
Tephrina cinerescens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Tephrina darmouni

| Tephrina darmouni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Tephrina
Loài (species): T. darmouni
Danh pháp hai phần
Tephrina darmouni Dumont, 1932 
Tephrina darmouni là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Tenodera angustipennis

| Tenodera angustipennis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Phân giới (subregnum): Eumetazoa
Liên ngành (superphylum): Ecdysozoa
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Hexapoda
Lớp (class): Insecta
Phân lớp (subclass): Pterygota
Phân thứ lớp (infraclass): Neoptera
Liên bộ (superordo): Dictyoptera
Bộ (ordo): Mantodea
Họ (familia): Mantidae
Chi (genus): Tenodera
Danh pháp hai phần
Tenodera angustipennis (Saussure, 1869) 
Tenodera angustipennis là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Saussure miêu tả năm 1869. Đây là loài du nhập của Hoa Kỳ.
Chú thích

↑  Tenodera angustipennis (TSN 666632) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
Hyposmocoma malornata

| Hyposmocoma malornata |
| --- | --- |
Illustrations in Fauna Hawaiiensis: 1. Hyposmocoma auropurpurea, 2. Hyposmocoma inversella, 3. Hyposmocoma vinicolor, 4. Hyposmocoma adelphella, 5. Hyposmocoma metrosiderella, 6. Hyposmocoma similis, 7. Hyposmocoma calva, 8. Hyposmocoma tarsimaculata, 9. Hyposmocoma ochreociliata, 10. Hyposmocoma malornata, 11. Hyposmocoma quinquemaculata, 12. Hyposmocoma conditella, 13. Hyposmocoma montivolans, 14. Hyposmocoma iodes
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân bộ (subordo): Glossata
Liên họ (superfamilia): Gelechioidea
(không phân hạng): Ditrysia
Họ (familia): Cosmopterigidae
Chi (genus): Hyposmocoma
Loài (species): H. malornata
Danh pháp hai phần
Hyposmocoma malornata Walsingham, 1907 
Hyposmocoma malornata là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Đây là loài đặc hữu của các đảo Necker, Nihoa, Kauai, Oahu, Molokai, Maui và Hawaii thuộc quần đảo Hawaii. Loài này sống ở Olinda và được tim thấy ở độ cao 4.000 feet.
Người ta cho rằng ấu trùg loài này ăn địa y.
Sóng địa chấn

Sóng địa chấn (Seismic wave) là dạng sóng cơ học chứa năng lượng phát sinh từ nguồn chấn động trong đất như động đất, núi lửa, nổ, đập, rung,... và truyền qua các lớp của Trái Đất.
Khi dao động nhỏ không gây biến dạng môi trường thì nó là sóng đàn hồi (elastic wave). Những nguồn tự nhiên hay nhân tạo không kiểm soát thì tạo ra sóng biên độ nhỏ thường được gọi là vi địa chấn (microtremor) hay rung chấn môi trường (ambient vibration).
Tốc độ truyền của sóng phụ thuộc vào mật độ và độ đàn hồi của môi trường, có xu hướng tăng theo độ sâu. Tốc độ sóng dọc P thay đổi từ 0,33 km/s trong không khí, 0,3 - 1,5 km/s ở lớp trên mặt đất, 1,45 km/s trong nước, 1,5 – 8 km/s ở vỏ Trái Đất đến 13 km/s ở quyển manti.
Các nguồn chấn động tạo ra các loại sóng khác nhau với tốc độ truyền khác nhau. Sóng có thể lan truyền trên mặt thoáng của thạch quyển - thủy quyển, hoặc xuống dưới sâu. Khi gặp một ranh giới địa chấn thì xảy ra sự khúc xạ hoặc phản xạ của sóng địa chấn, và điều này được sử dụng trong Địa vật lý để nghiên cứu cấu trúc của phần bên trong của Trái Đất.
Sóng khối: P, S, và sóng mặt: Love, Rayleigh
Vật lý Địa cầu sử dụng các quan sát ở Trạm quan sát địa chấn bằng địa chấn kế (seismometer) hoặc gia tốc kế (accelerometer), đo đạc cường độ và sự khác nhau về thời gian truyền các loại sóng để xác định vị trí và cường độ nguồn của chấn tâm (hypocenter), cũng như để nghiên cứu cấu trúc trong lòng Trái Đất.
Địa vật lý thăm dò sử dụng nguồn phát sóng nhỏ và thu nhận sóng bằng các đầu thu sóng địa chấn (geophone) hay đầu thu sóng địa chấn trong nước (hydrophone) và ghi bằng máy ghi địa chấn (seismograph) hoặc máy ghi chuyên dụng khác, để điều tra cấu trúc nông bên dưới mặt đất mặt nước, phục vụ các dạng khảo sát địa chất và tìm kiếm khoáng sản.
Các loại sóng địa chấn

Sự khác nhau về cách thức lan truyền, đặc trưng dao động của phần tử môi trường,... dẫn đến việc phân chia ra các loại sóng địa chấn. Sự khác biệt lớn nhất là giữa sóng khối (Body waves) và sóng mặt (Surface waves).
Sóng khối lan truyền qua phần bên trong của Trái Đất. Sóng mặt lan truyền trên bề mặt, là mặt tiếp giáp giữa các pha của vật chất là rắn-không khí, nước-không khí, và rắn-lỏng.
Sóng mặt suy giảm chậm hơn với khoảng cách so với các sóng khối.
Chuyển động hạt môi trường của sóng mặt lớn hơn của sóng khối, do đó khi động đất thì sóng trên bề mặt có xu hướng gây ra nhiều thiệt hại.
Những nghiên cứu về sóng địa chấn cũng được áp dụng cho địa chấn trên các hành tinh (Asteroseismology).
Các loại sóng địa chấn > Sóng khối

Sóng khối (Body waves) truyền qua phần bên trong của Trái Đất. Nó tạo ra đường tia sóng (raypath) khúc xạ do các thay đổi mật độ và modul (độ cứng) ở phần bên trong của Trái Đất. Mật độ và modul thay đổi tùy theo nhiệt độ, thành phần, và pha của vật chất. Hiệu ứng này tương tự như sự khúc xạ của sóng ánh sáng.
Các loại sóng địa chấn > Sóng khối > Sóng sơ cấp, sóng dọc P

Sóng sơ cấp (Primary waves) hay sóng P, sóng dọc, sóng nén là sóng có phương dao động của hạt môi trường xảy ra dọc theo phương truyền. Sóng P là sóng áp suất, truyền nhanh hơn sóng khác. Trong quan sát động đất nó đến trạm địa chấn đầu tiên, nên có tên là sơ cấp (Primary). Sóng này có thể đi qua loại vật liệu bất kỳ, gồm cả chất lỏng, khí, và có thể truyền nhanh gần gấp đôi so với tốc độ của sóng S. Tốc độ truyền sóng dọc Vp xác định theo công thức:
trong đố K là modul đàn hồi hay modul nén (Bulk Modulus), G là modul ngang hay modul trượt (Shear modulus), và  \rho  là mật độ tự nhiên tính ra (Mg/m³ hoặc g/cm³).
Trong không khí và nước, chúng có dạng sóng âm thanh. Tốc độ lan truyền sóng P là 330 m/s trong không khí, 1450 m/s trong nước, khoảng 5000 m/s trong đá granit, trên 8000 m/s trong quyển manti và lõi. Trong địa vật lý thăm dò quen dùng thuật ngữ sóng dọc để chỉ sóng P.
Các loại sóng địa chấn > Sóng khối > Sóng thứ cấp, sóng ngang S

Sóng thứ cấp (Secondary waves) hay sóng ngang (Tranverse waves), sóng cắt (shear wave), sóng S, là sóng có phương dao động của hạt môi trường ngang theo phương truyền. Sóng S truyền chậm hơn sóng P, giá trị thường cỡ 60% tốc độ sóng P ở cùng môi trường đó. Trong quan sát động đất nó đến trạm địa chấn sau sóng P, nên có tên là thứ cấp (Secondary). Sóng S chỉ truyền trong chất rắn hoặc thể vô định hình gần rắn, không truyền qua chất lỏng và khí. Tốc độ truyền sóng ngang Vs xác định theo công thức:
Các tham số điển hình của đất đá ở Trái Đất cho ra tỷ số  v_{p}/v_{s} vào cỡ  {\sqrt {3}}.
Trong địa vật lý thăm dò thường dùng thuật ngữ sóng ngang để chỉ sóng S. Trong những đo đạc nhất định còn phân biệt sóng theo phương dao động:
Sóng ngang SH (Shear Horizontal) có phương dao động hạt nằm ngang;
Sóng ngang SV (Shear Vertical) có phương dao động hạt gần thẳng đứng.
Các loại sóng địa chấn > Sóng mặt

Sóng mặt (Surface waves) lan truyền trên bề mặt, là mặt tiếp giáp giữa các pha của vật chất là rắn-không khí, nước-không khí, và rắn-lỏng. Bùn nhão phủ trên đá cứng có thể xem là gần lỏng và sóng mặt xuất hiện ở mặt đá cứng. Sóng mặt lan truyền chậm hơn sóng khối (P và S), và dao động của hạt môi trường có dạng phức tạp, nhưng biên độ giảm dần theo độ sâu. Trong trận động đất mạnh, sóng mặt có thể có biên độ của một vài cm, và là sóng gây phá hủy.
Các loại sóng địa chấn > Sóng mặt > Sóng Rayleigh

Sóng Rayleigh, còn gọi là rung cuộn mặt đất (Ground roll), là sóng mặt lan truyền có gợn sóng tương tự như sóng trên mặt nước (chú ý rằng, tuy nhiên ở sóng mặt nước các chuyển động hạt ở tầng nước nông là ngược dòng và lực khôi phục là lực hấp dẫn, còn trong Rayleigh và sóng địa chấn khác thì lực khôi phục là lực đàn hồi).
Sự tồn tại của các sóng này được John William Strutt, Lord Rayleigh, dự báo vào năm 1885, và sau đó đặt theo tên ông. Sóng truyền chậm hơn sóng khối, vào khoảng 90% tốc độ sóng S cho môi trường đàn hồi đồng nhất điển hình. Trong môi trường phân lớp (như lớp vỏ và lớp manti trên) tốc độ sóng Rayleigh phụ thuộc vào tần số và bước sóng.
Các loại sóng địa chấn > Sóng mặt > Sóng Love

Sóng Love là sóng mặt ngang phân cực ngang (sóng SH), chỉ xuất hiện trong môi trường nừa không gian vô hạn bị phủ bởi một lớp có bề dày hữu hạn. Chúng được đặt tên theo nhà toán học người Anh A.E.H. Love, người tạo ra một mô hình toán học của sóng năm 1911. Sóng lan nhanh hơn sóng Rayleigh một chút, vào khoảng 90% tốc độ sóng S, và có biên độ lớn nhất.
Các loại sóng địa chấn > Sóng mặt > Sóng Stoneley

Sóng Stoneley là một loại sóng Rayleigh biên độ lớn lan truyền dọc theo ranh giới rắn-lỏng, hoặc trong điều kiện cụ thể có thể lan truyền dọc theo ranh giới rắn-rắn. Chúng có thể được tạo ra dọc theo thành hố khoan chứa đầy dung dịch khoan, và là nguồn nhiễu đồng bộ chính trong Địa chấn mặt cắt thẳng đứng (Vertical Seismic Profiling, VSP), cũng như tạo thành phần tần số thấp của nguồn trong phép đo âm thanh hố khoan (sonic logging). Phương trình sóng Stoneley lần đầu tiên được Robert Stoneley ở Đại học Cambridge đưa ra.
Sự lan truyền sóng trong lòng Trái Đất

Mật độ các loại đá tăng dần vào tâm Trái Đất, dẫn đến tốc độ truyền sóng tăng dần. Theo định luật Snell tại các ranh giới xảy ra khúc xạ sóng, còn trong lớp thì tia sóng cong.
Khi một trận động đất xảy ra, ở gần tâm chấn có thể ghi lại cả hai sóng P và sóng S, nhưng ở khoảng cách lớn không còn phát hiện các tần số cao của sóng S đầu tiên. Vì rằng sóng ngang không thể truyền qua chất lỏng, hiện tượng này là bằng chứng ban đầu, và đến nay các quan sát đủ xác lập rằng Trái Đất có lõi ngoài lỏng, như R. D. Oldham đã chứng minh.
Các quan sát địa chấn như vậy cũng xác định rằng Mặt Trăng có một lõi rắn, mặc dù các nghiên cứu trắc địa gần đây lại cho ra lõi vẫn là nóng chảy.
Đối tượng nghiên cứu

Thạch quyển
Trái Đất
Sự thay đổi theo độ sâu của tốc độ truyền sóng P (đen) và sóng S (xám), theo mô hình IASP91
Sự lan truyền của sóng địa chấn và các ranh giới ở trong lòng Trái Đất
Sóng P và S từ một băng địa chấn
Phan Thị Kim Phúc

| Phan Thị Kim Phúc |
| --- | --- |
Em bé Napalm của nhiếp ảnh gia Nick Út
Sinh: 1963 (60–61 tuổi) Trảng Bàng, Tây Ninh, Việt Nam Cộng hòa
Quốc tịch: Canada
Tên khác: Kim Phúc
Dân tộc: Kinh
Trường lớp: Đại học La Habana, Cuba
Nghề nghiệp: Tác giả, Đại sứ Thiện chí của UNESCO
Nổi tiếng vì: "Bé gái trong bức ảnh" (Chiến tranh Việt Nam)
Tác phẩm nổi bật: Tác phẩm
Tôn giáo: Tin Lành
Phối ngẫu: Bùi Huy Toàn
Con cái: 2
Giải thưởng: Huân chương Ontario
Phan Thị Kim Phúc, hay còn được gọi là Em bé Napalm (sinh 1963) là một người Canada gốc Việt, nổi tiếng với bức ảnh được trao Giải Pulitzer chụp ngày 8 tháng 6 năm 1972 tại Trảng Bàng bởi nhiếp ảnh gia Nick Út của hãng thông tấn AP, ghi lại hình ảnh một cô bé 9 tuổi, da thịt và áo quần bị đốt cháy do bị bỏng nặng bởi bom napalm, khi cô đang chạy trốn khỏi ngôi làng của mình.
Trưởng thành

Kim Phúc theo học tại trường Y ở Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1986, cô sang du học tại Cuba. 4 năm trước đó, cô đã chuyển tôn giáo, từ đạo Cao Đài sang Cơ Đốc giáo. Cô thuật lại:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Sự căm giận bên trong tôi chồng chất cao như núi. Tôi căm ghét cuộc sống. Tôi thù hận mọi người bình thường bởi vì tôi không bình thường. Nhiều lần tôi thực sự muốn chết. Tôi dành cả ngày trong thư viện tìm đọc nhiều sách tôn giáo để tìm kiếm mục đích của cuộc sống. Một trong những cuốn sách tôi đọc là Kinh Thánh. Giáng sinh năm 1982, tôi tiếp nhận Chúa Giê-xu Cơ Đốc làm Cứu Chúa của tôi. Đó là sự biến chuyển diệu kỳ trong đời tôi. Chúa giúp tôi học biết tha thứ - bài học khó khăn nhất trong tất cả các bài học... Vẫn còn những vết sẹo trên thân thể tôi, nhưng tấm lòng tôi đã được thanh tẩy. | ” |
Bà chán việc liên tục phải trả lời phỏng vấn và chụp hình, gặp gỡ khách nước ngoài với tư cách là "nhân chứng chiến tranh", nên khi có cơ hội được cử sang du học Cuba thì bà nhận lấy ngay. Năm 1986, các viên chức chính quyền Việt Nam đã gửi Kim Phúc sang Cuba học ngành y. Tại đây bà gặp Bùi Huy Toàn, cũng là một sinh viên du học. Năm 1992, 2 người kết hôn và sau tuần trăng mật ở Moskva, trên đường về, khi máy bay đang tiếp nhiên liệu tại Gander, Newfoundland, bà và chồng rời máy bay và xin tị nạn chính trị với chính phủ Canada.
Hiện Kim Phúc đang sống với chồng và 2 con trai ở Ajax, Ontario. Năm 1996, Kim Phúc gặp lại những nhà phẫu thuật đã cứu sống cô. Năm sau, cô nhận quốc tịch Canada.
Năm 2004, Kim Phúc đến nói chuyện tại Đại học Connecticut về cuộc đời và trải nghiệm của bà, về cách bà trở nên "mạnh mẽ để đối đầu với sự đau đớn", và lòng trắc ẩn và tình yêu thương đã giúp bà hàn gắn vết thương tâm lý. Chuyến thăm của bà là một phần trong "Tháng của lòng Nhân ái, được thiết lập bởi tổ chức Hillel của viện đại học nhằm hợp nhất toàn trường trong chủ đề về lòng nhân ái."
Ngày 28 tháng 12 năm 2009, Đài Phát thanh Quốc gia (NPR) cho phát sóng bài nói chuyện của Kim Phúc, "The Long Road to Forgiveness," (Đường dài đến sự tha thứ) thuộc chương trình "This I Believe". Tháng 5 năm 2010, bà gặp lại phóng viên đài truyền hình ITN Christopher Wain, người đã cứu mạng sống của bà. Ngày 18 tháng 5 năm 2010, bà nói chuyện trên Radio 4 của BBC trong chương trình "It’s my Story", thuật lại những nỗ lực của Tổ chức Kim Phúc nhằm bảo đảm sự điều trị tại Canada cho Ali Abbas, cậu bé 12 tuổi bị bỏng và mất 2 tay trong một cuộc không kích của Mỹ ở Baghdad năm 2003.