stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Diplostephium sandiense

| Diplostephium sandiense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Diplostephium
Loài (species): D. sandiense
Danh pháp hai phần
Diplostephium sandiense Cuatrec., 1956 
Diplostephium sandiense là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Cuatrec. mô tả khoa học đầu tiên năm 1956.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Diplostephium sandiense”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Bombus campestris

| Bombus campestris |
| --- | --- |


Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Hymenoptera
Họ:: Apidae
Chi:: Bombus
Loài:: B. campestris
Danh pháp hai phần
Bombus campestris Panzer, 1801

Bombus campestris là một loài ong trong họ Apidae. Loài này được Panzer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1801.
Chú thích

↑  Bombus campestris (TSN 714882) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS). Truy cập ngày 01 tháng 8 năm 2014.
Arugisa oppressa

| Arugisa oppressa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Arugisa
Loài (species): A. oppressa
Danh pháp hai phần
Arugisa oppressa Schaus, 1911 
Arugisa oppressa là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Danh sách nước theo tỷ lệ giới tính

Đây là danh sách các nước và vùng lãnh thổ theo tỷ lệ giới tính. Tỷ lệ giới tính của vùng là số nam giới cho mỗi phụ nữ trong dân số.
Danh sách theo tỷ lệ giới tính

|  Hoa Kỳ | 1.05 | 1.04 | 1.04 | 1.01 | 0.94 | 0.81 | 0.97 |
|  Uruguay | 1.04 | 1.04 | 1.03 | 0.99 | 0.89 | 0.67 | 0.94 |
|  Uzbekistan | 1.06 | 1.05 | 1.05 | 0.99 | 0.89 | 0.75 | 0.99 |
|  Vanuatu | 1.05 | 1.04 | 0.98 | 0.95 | 0.97 | 0.99 | 0.99 |
|  Venezuela | 1.05 | 1.05 | 1.03 | 0.99 | 0.92 | 0.84 | 0.99 |
|  Việt Nam | 1.09 | 1.11 | 1.09 | 1.03 | 0.88 | 0.66 | 1.01 |
|  Quần đảo Virgin (Anh) | 1.05 | 0.97 | 0.92 | 0.88 | 0.94 | 0.92 | 0.91 |
|  Quần đảo Virgin (Mỹ) | 1.06 | 1.05 | 0.95 | 0.88 | 0.91 | 0.81 | 0.91 |
|  Wallis và Futuna | 1.05 | 1.09 | 1.13 | 1.05 | 0.89 | 0.93 | 1.04 |
|  Tây Sahara | 1.04 | 1.02 | 1.01 | 0.97 | 0.88 | 0.79 | 0.99 |
|  Yemen | 1.05 | 1.04 | 1.03 | 1.05 | 0.84 | 0.84 | 1.02 |
|  Zambia | 1.03 | 1.01 | 1.00 | 1.01 | 0.87 | 0.78 | 1.00 |
|  Zimbabwe | 1.03 | 0.98 | 0.96 | 1.05 | 0.63 | 0.66 | 0.96 |
Discocalyx latepetiolata

| Discocalyx latepetiolata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Discocalyx
Loài (species): D. latepetiolata
Danh pháp hai phần
Discocalyx latepetiolata (Mez) H. Sleumer 
Discocalyx latepetiolata là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được (Mez) Sleumer mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Discocalyx latepetiolata”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Anisopleura lestoides

| Anisopleura lestoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Euphaeidae (Epallagidae)
Chi (genus): Anisopleura
Loài (species): A. lestoides
Danh pháp hai phần
Anisopleura lestoides (Selys, 1853) 
Anisopleura lestoides là loài chuồn chuồn trong họ Euphaeidae (Epallagidae). Loài này được Selys mô tả khoa học đầu tiên năm 1853.
Chú thích

↑  “lestoides”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Syllitus spinosus

| Syllitus spinosus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Syllitus
Loài (species): S. spinosus
Danh pháp hai phần
Syllitus spinosus Gahan, 1915 
Syllitus spinosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Arugisa drucella

| Arugisa drucella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Arugisa
Loài (species): A. drucella
Danh pháp hai phần
Arugisa drucella Nye, 1975 
Arugisa drucella là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Monodelphis rubida

| Monodelphis rubida |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Thiếu dữ liệu  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Didelphimorphia
Họ (familia): Didelphidae
Chi (genus): Monodelphis
Loài (species): M. rubida
Danh pháp hai phần
Monodelphis rubida (Thomas, 1899) 
 
Monodelphis rubida là một loài động vật có vú trong họ Didelphidae, bộ Didelphimorphia. Loài này được Thomas mô tả năm 1899.
Chú thích

↑  Astua de Moraes, D. & Vieira, E. (2008). Monodelphis rubida. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2008. Database entry includes justification for why this species is data deficient
1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Monodelphis rubida”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). tr. 155. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Anisopleura qingyuanensis

| Anisopleura qingyuanensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Euphaeidae (Epallagidae)
Chi (genus): Anisopleura
Loài (species): A. qingyuanensis
Danh pháp hai phần
Anisopleura qingyuanensis Zhou, 1982 
Anisopleura qingyuanensis là loài chuồn chuồn trong họ Euphaeidae (Epallagidae). Loài này được Zhou mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Chú thích

↑  “qingyuanensis”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Amphipyra livida

| Amphipyra livida |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Amphipyra
Loài (species): A. livida
Danh pháp hai phần
Amphipyra livida (Denis & Schiffermüller, 1775) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Noctua livida Denis & Schiffermuller, 1775 
Amphipyra livida là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở miền trung và miền nam châu Âu, although strays are known from further north. It is also có ở Anatolia tới Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản.
Sải cánh dài 39–45 mm. Adults are mainly on wing từ tháng 8 đến tháng 10.
Ấu trùng ăn các loài low-growing plants, như Taraxacum và Hieracium. Ấu trùng có thể tìm thấy từ tháng 4 đến tháng 7. The khác nhau overwinters as an egg.
Phụ loài

Amphipyra livida livida
Amphipyra livida corvina (Japan)
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2014.
Discocalyx maculata

| Discocalyx maculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Discocalyx
Loài (species): D. maculata
Danh pháp hai phần
Discocalyx maculata Merr. 
Discocalyx maculata là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Discocalyx maculata”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Connarus longipetalus

| Connarus longipetalus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Oxalidales
Họ (familia): Connaraceae
Chi (genus): Connarus
Loài (species): C. longipetalus
Danh pháp hai phần
Connarus longipetalus Gagnep., 1952 
Connarus longipetalus là một loài thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Loài này được Gagnep. mô tả khoa học đầu tiên năm 1952.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Connarus longipetalus”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Clark, Pennsylvania

| Clark, Pennsylvania |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 
 
 Vị trí trong Quận Mercer, Pennsylvania
 Vị trí quận Mercer trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỷ
Clark, Pennsylvania
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Pennsylvania
Quận: Quận Mercer
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 640
Múi giờ: EST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): EDT (UTC-4)
Mã bưu chính: 16113 
Clark là một thị trấn thuộc quận Mercer, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 640 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2012.
Astragalus puberulus

| Astragalus puberulus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Astragalus
Loài (species): A. puberulus
Danh pháp hai phần
Astragalus puberulus Ledeb. 
Astragalus puberulus là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Ledeb. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Astragalus puberulus”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Dipseudopsis schoutedeni

| Dipseudopsis schoutedeni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Dipseudopsidae
Chi (genus): Dipseudopsis
Loài (species): D. schoutedeni
Danh pháp hai phần
Dipseudopsis schoutedeni Lestage, 1919 
Dipseudopsis schoutedeni là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Syllitus stellamontis

| Syllitus stellamontis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Syllitus
Loài (species): S. stellamontis
Danh pháp hai phần
Syllitus stellamontis Gressitt, 1959 
Syllitus stellamontis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Dasyuris

| Dasyuris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Dasyuris
Dasyuris là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2014.
Connarus marginatus

| Connarus marginatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Oxalidales
Họ (familia): Connaraceae
Chi (genus): Connarus
Loài (species): C. marginatus
Danh pháp hai phần
Connarus marginatus Planch., 1850 
Connarus marginatus là một loài thực vật có hoa trong họ Connaraceae. Loài này được Planch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Connarus marginatus”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Poudis

| --- | --- |
 Poudis

Poudis

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Occitanie
Tỉnh: Tarn
Quận: Castres
Tổng: Puylaurens
Xã (thị) trưởng: Véronique Ourliac (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 179–215 m (587–705 ft) (bình quân 180 m (590 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 4,62 km2 (1,78 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 203  (2006)
 - Mật độ: 44/km2 (110/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 81210/ 81700
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Poudis  là một xã thuộc tỉnh Tarn trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 180 mét trên mực nước biển.
Anisopleura comes

| Anisopleura comes |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Euphaeidae (Epallagidae)
Chi (genus): Anisopleura
Loài (species): A. comes
Danh pháp hai phần
Anisopleura comes Hagen, 1880 
Anisopleura comes là loài chuồn chuồn trong họ Euphaeidae (Epallagidae). Loài này được Hagen mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.
Chú thích

↑  “comes”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Diplycosia heterophylla

| Diplycosia heterophylla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ericaceae
Chi (genus): Diplycosia
Loài (species): D. heterophylla
Danh pháp hai phần
Diplycosia heterophylla Blume 
Diplycosia heterophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được Blume mô tả khoa học đầu tiên năm 1826.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Diplycosia heterophylla”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Dasyuris anceps

| Dasyuris anceps |
| --- | --- |
Con cái
Con đực
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Dasyuris
Loài (species): D. anceps
Danh pháp hai phần
Dasyuris anceps Butler 1877 
Dasyuris anceps là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Monodelphis kunsi

| Monodelphis kunsi |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Didelphimorphia
Họ (familia): Didelphidae
Chi (genus): Monodelphis
Loài (species): M. kunsi
Danh pháp hai phần
Monodelphis kunsi Pine, 1975 
 
Monodelphis kunsi là một loài động vật có vú trong họ Didelphidae, bộ Didelphimorphia. Loài này được Pine mô tả năm 1975.
Chú thích

↑  Solari, S., de la Sancha, N. & Vilela, J. (2011). “Monodelphis kunsi”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2011.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2012.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết) Database entry includes justification for why this species is of least concern
1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Monodelphis kunsi”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). tr. 321. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Aspidura brachyorrhos

| Aspidura brachyorrhos> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Serpentes
Phân thứ bộ (infraordo): Alethinophidia
Họ (familia): Colubridae
Chi (genus): Aspidura
Loài (species): A. brachyorrhos
Danh pháp hai phần
Aspidura brachyorrhos Boie.,1827 
Aspidura brachyorrhos là một loài rắn trong họ Colubridae. Loài này được Boie mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Chú thích

↑  “Aspidura brachyorrhos”. The Reptile Database. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2013.
Configni

Configni là một đô thị ở tỉnh Rieti trong vùng Latium, có khoảng cách khoảng 60 km về phía bắc của Roma và cách khoảng 20 km về phía tây của Rieti. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 736 người và diện tích là 22,7 km².
Configni giáp các đô thị: Calvi dell'Umbria, Cottanello, Stroncone, Vacone.
Andrzej Wajda

| Andrzej Wajda |
| --- | --- |
 Andrzej Wajda trong chuyến thăm Phần Lan năm 1963
Sinh: Andrzej Witold Wajda  6 tháng 3, 1926 Suwałki, Ba Lan
Mất: 9 tháng 10, 2016(2016-10-09) (90 tuổi) Warsaw, Ba Lan
Nghề nghiệp: Đạo diễn điện ảnh, đạo diễn kịch, nhà biên kịch và thiết kế bối cảnh
Quốc tịch: Ba Lan
Chồng/Vợ: Gabriela Obremba (1949 - 1959),  Zofia Zuchowska (19/12/1959-14/03/1967),  Beata Tyszkiewicz 13/05/1967-29/10/1969),  Krystyna Zachwatowicz (tháng 1/1974-09/10/2016)
Andrzej Wajda (tiếng Ba Lan: [andʐɛj vajda]) (tên đầy đủ là Andrzej Witold Wajda) là đạo diễn điện ảnh và đạo diễn kịch, đồng thời là nhà biên kịch và thiết kế bối cảnh người Ba Lan sinh ngày 6 tháng 3 năm 1926. Ông được coi là một trong những nhà làm phim nổi tiếng nhất thế giới và đã được trao giải Oscar cho Thành tựu trọn đời, giải Cành cọ vàng và Sư tử vàng.
Ông nổi tiếng với chùm phim về chiến tranh bao gồm Pokolenie [Generation] (1955), Kanał (1956) và Popiol i diament [Ashes And Diamonds] (1958). Wajda đã qua đời vào ngày 9 tháng 10 năm 2016.
Tuổi thơ

Wajda sinh ra ở Suwałki,  Ba Lan. Ông là con trai của Aniela Wajda, một giáo viên trường học và Jakub Wajda, một sĩ quan quân đội. Cha của Wajda bị giết trong cuộc thảm sát Katyn năm 1940. Năm 1942, ông tham gia kháng chiến Ba Lan và phục vụ trong quân đội. Sau chiến tranh, ông học làm họa sĩ tại Học viện Mỹ thuật Kraków trước khi vào Trường Điện ảnh Łódź.
Sự nghiệp > Giai đoạn đầu

Bộ phim đủ thời lượng đầu tiên do ông làm đạo diễn là Pokolenie [Generation] về thế hệ thanh niên sắp trưởng thành trong thời Đức Quốc xã chiếm đóng Ba Lan. Sau đó ông làm thêm hai bộ phim nữa trong chùm phim về đề tài phản chiến: Kanał (1956) (đạt giải đặc biệt của Ban Giám khảo tại Liên hoan phim Cannes năm 1957) và Popiol i diament [Ashes And Diamonds] (1958).
Một số bộ phim khác trong thời kỳ đầu sự nghiệp của Wajda: Lotna (1959), Niewinni czarodzieje [Innocent Sorcerers], Samson (1961),  Popioly [Ashes] (1965). Wszystko na sprzedaz [Everything For Sale] (1969), Polowanie na muchy [Hunting Flies] (1969). Ông cũng làm đạo diễn một số phim nước ngoài: Love at Twenty (1962), Siberian Lady Macbeth (1962) và Gates To Paradise (1968).
Trong thời kỳ này, Wajda cũng bắt đầu sự nghiệp làm đạo diễn sân khấu với các tác phẩm Kapelusz pelen deszczu [A Hatfull of Rain] (1959), Hamlet (1960), và Dwoje na hustawce [Two On a Seasaw] (1963).
Sự nghiệp > Thời kỳ phát triển

Thập niên 70 là giai đoạn phát triển nhất trong sự nghiệp của Wajda. Ông làm hơn 10 bộ phim, trong đó có Krajobraz po bitwie [Landscape After the Battle] (1970), Brzezina [Birch Wood] (1970 – bộ phim đoạt giải thưởng vàng về đạo diễn tại Liên hoan phim quốc tế Moskva),  Pilatus und andere [Pilat And Others] (1971), Wesele [The Wedding] (1972), Ziemia obiecana [Promised Land] (1975), Czlowiek z marmuru [Man of Marble] (1976), Smuga cienia [The Shadow Line] (1976), Bez znieczulenia [Rough Treatment] (1978), Panny z Wilka [The Maids of Wilko] (1979), Dyrygent [The Orchestra Conductor] (1980).
Năm 1981, Wajda cho ra mắt bộ phim Czlowiek z zelaza [Man of Iron] về phong trào đoàn kết lao động; cùng năm, ông đã đoạt giải Cành cọ vàng tại Liên hoan phim Cannes cho bộ phim này.
Năm 1983, ông đoạt giải thưởng César dành cho đạo diễn với bộ phim Danton do  Gérard Depardieu thủ vai chính.
Một số bộ phim khác của Wajda trong thập niên 80: Eine Liebe in Deutschland [Love In Germany] (1983), Kronika wypadkow milosnych [A Chronicle of Amorous Incidents] (1986), Les Possédes [The possessed] (1988).
Trong mảng sân khấu, Wajda đạo diễn các vở Biesy [The Possessed] (1971), Noc listopadowa [November Night] (1974), Sprawa Dantona [The Danton Affair] (1975), Gdy rozum spi [The Dreams of Reason] (1976), Nastasja Filipowna [Nastasja Filippovna] (1977), Rozmowy z katem [Conversations with an Executioner] (1977), Zbrodnia i kara [Crime and Punishment] (1984), Panna Julia [Miss Julie] (1988), Nastasja [Nastassya] (1989), Hamlet (IV) (1989).
Sự nghiệp > Từ năm 1990 tới khi mất

Từ năm 1990 tới 1999, ông tiếp tục làm một số phim như Korczak (1990), Pierscionek z orlem w koronie [The Crowned-Eagle Ring] (1992), Nastazja (1994), Wielki Tydzien [Holy Week] (1995), Panna Nikt [Miss Nothing] (1996), Pan Tadeusz (1998), Zemsta [Revenge] (2002), Czlowiek z nadziei [Man of Hope] (2005), Katyń (2007), Tatarak [Sweet Rush] (2009). Bộ phim cuối cùng của ông là Powidoki [Afterimage] (2006).
Trong giai đoạn này, Wajda nhận được nhiều giải thưởng danh giá. Ông được vinh danh với Giải thưởng Điện ảnh châu Âu năm 1990 do cống hiến trọn đời trong ngành điện ảnh và được trao giải Oscar cho Thành tựu trọn đời năm 2000. Katyń, bộ phim về cuộc thảm sát cùng tên, được đề cử giải thưởng Giải Oscar cho phim ngoại ngữ hay nhất năm 2008. Tai Liên hoan phim quốc tế Berlin năm 2009, ông giành được giải thưởng Alfred Bauer cho phim Sweet Rush.
Năm 1994, ông thành lập Bảo tàng nghệ thuật và công nghệ Nhật Bản Manggha tại Kraków in 1994. Năm 2002, cùng với nhà làm phim Wojciech Marczewski, ông thành lập một trường dạy về đạo diễn phim (ngày nay được biết đến tới tên gọi Trường học & Studio Wajda.
Cuộc sống cá nhân

Wajda trải qua 4 cuộc hôn nhân từ năm 1949 tới khi mất. Năm 1974, ông kết hôn với người vợ thứ 4 là Krystyna Zachwatowicz, một nhà thiết kế trang phục sân khẩu và đồng thời là nữ diễn viên.  Ông mất vào ngày 9/10/2016 tại Warsaw, hưởng thọ 90 tuổi.