Danh vị Phật
28 vị Phật toàn giác trong Phật giáo nguyên thủy

Dưới đây là 28 vị Phật toàn giác được chép trong Kinh Phật chủng tính (tiếng Pali: Buddhavamsa, tên khác là Chánh Giác tông, hoặc Phật sử của Thượng tọa bộ. Theo các học giả Jan Nattier và Richard Gombrich, việc gia tăng danh tự các vị Phật Toàn giác có thể xem là một động thái nhằm cạnh tranh với Kỳ-na giáo, khi Kỳ-na giáo có một tập hợp rõ ràng 24 vị đạo sư (tiếng Phạn: Tīrthaṅkara). Danh sách 28 vị Phật được cho là hoàn chỉnh vào khoảng thế kỷ thứ III hoặc thứ II trước Công nguyên trước khi tập hợp vào bộ kinh Phật chủng tính.
|  | Tên Pāli | Tên Sanskrit | Đẳng cấp | Nơi giáng sinh | Gia quyến | Vật cưỡi khi xuất gia và Bodhirukka (gốc cây thành đạo) | Tiền thân của Phật Thích Ca ở thời đó |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Taṇhaṅkara(Đản Hàn Ca) | Tṛṣṇaṃkara | Kshatriya | Popphavadi | Cha mẹ: Vua Sunandha, hoàng hậu Sunandhaa | Cây Rukkaththana (Alstonia scholaris) | Không rõ |
| 2 | Medhaṅkara (Ma Đăng Ca) | Medhaṃkara |  | Yaghara | Cha mẹ: Vua Sudheva, hoàng hậu Yasodhara | Cây Kaela (Butea monosperma) | Không rõ |
| 3 | Saraṇaṅkara (Xa La Năng Ca La) | Śaraṇaṃkara |  | Vipula | Cha mẹ: vua Sumangala, hoàng hậu Yasavathi | Cây Pulila (Dolichandrone spathacea) | Không rõ |
| 4 | Dīpaṃkara (Nhiên Đăng) | Dīpaṃkara | Bà-la-môn | Thành Rammavati | Cha mẹ: Vua Sudheva, hoàng hậu Sumedha Vợ con: hoàng hậu Paduma Devi, hoàng tử Usabhakkhandha | Voi, cây Pipphali (Ficus obtusifolia) | Tu sĩ Sumedha (Thiện Huệ), vốn là 1 thương gia giàu có nhưng đã từ bỏ gia sản để đi tu |
| 5 | Koṇḍañña (Kiều Trần Như) | Kauṇḍinya | Kshatriya | Thành Rammavati | Cha mẹ: vua Sunanda, hoàng hậu Sujata Vợ con: hoàng hậu Ruci Devi, hoàng tử Vijitasena | Chiếc xe 4 ngựa kéo, cây Salakalyanīka (Oroxylum indicum) | Vua Vijitavi (vị Chuyển luân vương ở Candavati) |
| 6 | Maṅgala (Man Giá La) | Maṃgala | Bà-la-môn | Vườn Uttaramadhura gần Thành Uttara (Majhimmadesa) | Cha mẹ: Vua Uttara, hoàng hậu Uttara Vợ con: Hoàng hậu Yasavati, hoàng tử Silava | Con ngựa Pandava, cây naga (Mesua ferrea) | Vị bà la môn thông thái tên là Suruci ở ngôi làng cùng tên |
| 7 | Sumana (Tu Ma Na) | Sumanas | Kshatriya | Thành Mekhala | Cha mẹ: vua Sudatta, hoàng hậu Sirima Vợ con: Hoàng hậu Vatamsika, hoàng tử Anupama | Voi, cây naga (Mesua ferrea) | Long vương Atula có nhiều quyền lực |
| 8 | Revata (Ly Bà Đa) | Raivata | Bà-la-môn | Thành Sudhannavati | Cha mẹ: vua Vipala, hoàng hậu Vipula Vợ con: Hoàng hậu Sudassana, hoàng tử Varuna | Xe song mã, cây naga (Mesua ferrea) | Vị bà-la-môn thông thái tên là Ativeda |
| 9 | Sobhita (Tô Tỳ Đa) | Śobhita | Kshatriya | Vườn Sudhamma gần thành phố cùng tên | Cha mẹ: vua Sudhamma, hoàng hậu Sudhammanagara Vợ con: Hoàng hậu Manila, hoàng tử Siha | tòa lâu đài, cây naga (Mesua ferrea) | Vị bà-la-môn tên là Sujata ở Rammavati |
| 10 | Anomadassi (Cao Kiến) | Anavamadarśin | Bà-la-môn | Vườn Sucandana ở thành Candavati | Cha mẹ: vua Yasava, hoàng hậu Yasodhara Vợ con: Hoàng hậu Sirima, hoàng tử Upavana | Kiệu người khiêng, cây ajjuna (Terminalia arjuna) | Vua của loài Dạ-xoa, có nhiều phép thuật và quyền lực |
| 11 | Paduma (Đại Liên Hoa/Hồng Liên Hoa) | Padma | Kshatriya | Khu rừng cây gần Thành Champaka | Cha mẹ: vua Asama, hoàng hậu Asama Vợ con: Hoàng hậu Uttara, hoàng tử Ramma | Xe song mã, cây maha-sona (Oroxylum indicum) | Con sư tử chúa |
| 12 | Nārada (Na Ra Đa) | Nārada |  | Vườn Dhananjaya gần thành Dhammavati | Cha mẹ: vua Sudheva, hoàng hậu Anopama Vợ con: Hoàng hậu Vijitasena, hoàng tử Nanduttara | Đi bộ, cây maha-sona (Oroxylum indicum) | Vị ẩn sĩ đã tu được Bát thiền và Ngũ thông |
| 13 | Padumuttara (Bảo Liên Hoa/Thắng Liên Hoa) | Padmottara | Kshatriya | Vườn thượng uyển của Thành Hamsavati | Cha mẹ: vua Anurula, hoàng hậu Sujata Vợ con: Hoàng hậu Vasudatta, hoàng từ Uttara | Tòa lâu đài, cây salala (Pinus roxburghii) | Vị quan giàu có tên là Jatila |
| 14 | Sumedha (Thiện Tuệ) | Sumedha | Kshatriya | Vườn thượng uyển của Thành Sudasana | Cha mẹ: vua Sudatta, hoàng hậu Sudatta Vợ con: Hoàng hậu Sumana, hoàng từ Punabbasu | Con voi, cây maha-nipa (Neolamarckia cadamba) | Thanh niên tên là Uttara (Tối Thượng, nghĩa là vượt trội về giới đức) |
| 15 | Sujāta (Thiện Sanh) | Sujāta |  | Thành Sumangala | Cha mẹ: vua Uggaha, hoàng hậu Pabbavati Vợ con: Hoàng hậu Sirinanda, hoàng từ Upasena | Con ngựa Hamsavaha, cây maha-velu (cây tre to lớn) (Bambusa bambos) | Chuyển luân vương (vị vua có quyền lực mạnh nhất) |
| 16 | Piyadassi (Hỉ Kiến) | Priyadarśin |  | Vườn Varuna gần thành Sudhannavati | Cha mẹ: vua Sudata, hoàng hậu Canda Vợ con: hoàng hậu Vimala, hoàng tử Kancanavela | Xe ngựa kéo, cây kakudha (Crateva religiosa) | Thanh niên Bà-la-môn thông thái tên là Kassapa (ở thành Sirivatta) |
| 17 | Atthadassi (Lợi Kiến) | Arthadarśin | Kshatriya | Vườn Sucindhana gần thành Sobhana | Cha mẹ: vua Sagara, hoàng hậu Sudassana Vợ con: hoàng hậu Visakha, hoàng tử Sela | Con ngựa Sudassana, cây camkapa (Magnolia champaca) | Vị bà la môn giàu có tên là Susima, đã từ bỏ gia sản để đi tu và đạt tới Bát thiền và Ngũ thông |
| 18 | Dhammadassī (Pháp Kiến) | Dharmadarśin | Kshatriya | Vườn thượng uyển trong thành Surana | Cha mẹ: vua Suranamaha, hoàng hậu Sunanada Vợ con: hoàng hậu Vicikoli, hoàng tử Punnavaddhana | Tòa lâu đài, cây bimbajala (Pavetta indica) | Thiên chủ Đế Thích (Sakka), vua của cõi trời Đao Lợi |
| 19 | Siddhattha (Tất Đạt Đa) | Siddhārtha |  | Vườn Viriya gần thành Vebhara | Cha mẹ: vua Udena, hoàng hậu Suphasa Vợ con: hoàng hậu Subhadda, hoàng tử Ananda | Kiệu người khiêng, cây kanikara (Pterospermum acerifolium) | Vị bà la môn thông thái tên là Mangala, đã từ bỏ gia sản để đi tu và đạt tới Bát thiền và Ngũ thông |
| 20 | Tissa (Đế Sa) | Tiṣya |  | Vườn Anoma gần thành Khemaka | Cha mẹ: vua Janasandha, hoàng hậu Paduma Vợ con: hoàng hậu Somanassa, hoàng tử Anupama | Con ngựa Sonutrara, cây assana (Terminalia elliptica) | Vua Sujata ở kinh đô Yasavati |
| 21 | Phussa (Phú Sa) | Puṣya | Kshatriya | Vườn Sirima gần thành Kāśika | Cha mẹ: vua Jayasena, hoàng hậu Sirima Vợ con: hoàng hậu Kisa Gotami, hoàng tử Anupama | Con voi, cây amalaka (Phyllanthus emblica) | Vua Vijitavi ở kinh đô Arindama |
| 22 | Vipassī (Tỳ Bà Thi) | Vipaśyin | Kshatriya | vườn Migadāya gần thành Bandhumati | Cha mẹ: vua Bandhuma, hoàng hậu Bandhumati Vợ con: công chúa Sudassanā, hoàng tử Samvattakkhandha | Xe song mã, cây pāṭalī (Stereospermum chelonoides) | Long vương Atula |
| 23 | Sikhī (Thi Khí) | Śikhin | Kshatriya | Vườn Nisabha gần thành Arunavatti | Cha mẹ: vua Arunavatti, hoàng hậu Paphavatti Vợ con: công chúa Sabbakamā, hoàng tử Atula | Con voi, cây puṇḍarīka (Mangifera indica) | Vua Arindama ở kinh đô Paribhutta |
| 24 | Vessabhū (Tỳ Xá Phù) | Viśvabhū | Kshatriya | Vườn Anupama gần thành Anoma | Cha mẹ: vua Suppalittha, hoàng hậu Yashavati Vợ con: công chúa Sucittā, hoàng tử Suppabuddha | Kiệu người khiêng, cây maha-sala (cây sala to lớn) (Shorea robusta) | Vua Sadassana ở kinh đô Sarabhavati |
| 25 | Kakusandha (Câu Lưu Tôn) | Krakucchanda | Bà-la-môn | Vườn Khemavati gần thành phố cùng tên | Cha mẹ: vị bà-la-môn Agidatta - quốc sư của vua Khenankara, bà Visakha Vợ con: người vợ thuộc đẳng cấp Bà-la-môn tên là Rucini, con trai Uttara | Xe song mã, cây Sirisa (Albizia lebbeck) | Vua Khema |
| 26 | Koṇāgamana (Câu Na Hàm Mâu Ni) | Kanakamuni | Bà-la-môn | Vườn Subhavati gần thành phố Sobhavati | Cha mẹ: vị bà-la-môn Yannadatta, bà Uttara Vợ con: người vợ thuộc đẳng cấp Bà-la-môn tên là Rucigatta, con trai Satthavaha | Con voi, cây udumbara (Ficus racemosa) | Vua Pabbata ở kinh đô Mithila |
| 27 | Kassapa (Ca Diếp) | Kāśyapa | Bà-la-môn | Vườn nai Isipatana gần thành Baranasi | Cha mẹ: vị bà-la-môn Brahmadatta, bà Dhanavati Vợ con: người vợ thuộc đẳng cấp Bà-la-môn tên là Sunanda, con trai Vijitasena | Tòa lâu đài, cây nigroda (cây đa) (Ficus benghalensis) | Chàng thanh niên bà-la-môn thông thái tên là Jotipala (ở Vappulla) |
| 28 | Gotama (Thích Ca) | Gautama | Kshatriya | Vườn Lumbini (Lâm Tỳ Ni) gần thành Ca-tỳ-la-vệ | Cha mẹ: Vua Suddhodana (Tịnh Phạn), Hoàng hậu Maya Vợ con: Hoàng hậu Yashohara (Gia Du Đà La), hoàng tử Rahula (La Hầu La) | Ngựa Kiền Trắc, cây Pippala (Cội Bồ-đề) (Ficus religiosa) | Chính là Đức Phật |
Tất cả các Vị Phật trên nối tiếp nhau xuất hiện, xếp theo thứ tự từ trước tới sau, từ quá khứ tới hiện tại. Đức Phật hiện tại là THÍCH CA MÂU NI, là vị Phật đã truyền lại giáo pháp cho các tín đồ ngày nay. Giáo pháp của các đức Phật đều chỉ tồn tại một khoảng thời gian (khoảng vài nghìn tới vài vạn năm) rồi sẽ dần bị hậu thế hiểu sai và cuối cùng bị lãng quên. Một thời gian rất lâu sau đó thì mới có Đức Phật kế tiếp xuất hiện, truyền dạy lại Phật pháp cho nhân loại. Bản thân Phật Thích Ca dự đoán giáo pháp do ngài truyền dạy sẽ bị lãng quên sau 5.000 năm, rồi rất lâu sau đó, vị Phật kế tiếp sẽ xuất hiện là Phật Di Lặc.
Trong Kinh Phật chủng tính, Đức Thích Ca Mâu Ni giảng giải cho Tôn giả Xá Lợi Phất và các môn đồ rằng: tính từ cách đây 4 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất (Kalpa) đến nay, đã có 28 Đức Phật toàn giác ra đời giáo hóa chúng sinh.
Cách đây 4 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp, trong cùng 1 kiếp, đã có 4 vị phật là Taṇhaṅkara, Medhaṅkara, Saraṇaṅkara, và Dīpaṅkara ra đời. Trong đó, Dīpaṅkara (Nhiên Đăng Cổ Phật) là vị Phật đầu tiên đã thọ ký cho tu sĩ Sumedha (chính là tiền thân của Phật Thích Ca Mâu Ni) sẽ thành Phật trong tương lai.
Cách đây 3 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp, đã có 1 vị Phật tên là Koṇḍañña (Kiều-Trần-Như) ra đời.
Cách đây 2 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp, trong cùng 1 kiếp, đã có 4 vị Phật tên là Maṅgala (Man-Giá-La), Sumana (Tu-ma-na), Revata (Ly-Bà-Đa), và Sobhita (Tô-Tỳ-Đa) ra đời.
Cách đây 1 A-tăng-kỳ và 100 ngàn đại kiếp, trong cùng 1 kiếp, đã có 3 vị Phật tên là Anomadassī ̣(Cao Kiến), Paduma (Đại Liên Hoa), và Nārada (Na Ra Đa) ra đời.
Cách đây 100 ngàn đại kiếp, đã có 1 vị Phật tên là Padumuttara (Bảo Liên Hoa) ra đời.
Cách đây 30 ngàn đại kiếp, trong cùng 1 kiếp, đã có 2 vị Phật tên là Sumedha (Thiện Tuệ) và Sujāta (Thiện Sanh) ra đời.
Cách đây 1.800 đại kiếp, trong cùng 1 kiếp, đã có 3 vị Phật tên là Piyadassī (Hỷ Kiến), Atthadassī (Lợi Kiến), và Dhammadassī (Pháp Kiến) ra đời.
Cách đây 94 đại kiếp, đã có 1 vị Phật tên là Siddhattha (Tất Đạt Đa) ra đời.
Cách đây 92 đại kiếp, trong cùng 1 kiếp, đã có 2 vị Phật tên là Tissa (Đế Sa) và Phussa (Phất Sa) ra đời.
Cách đây 91 đại kiếp, đã có 1 vị Phật tên là Vipassī (Phật Tỳ Bà Thi) ra đời.
Cách đây 31 đại kiếp, trong cùng 1 kiếp, đã có 2 vị Phật tên là Sikhī (Phật Thi Khí) và Vessabhū (Phật Tỳ Xá Phù) ra đời.
Trong đại kiếp (Kalpa) này, đã có 4 vị Phật tên là Kakusandha (Phật Câu Lưu Tôn), Konāgamana (Phật Câu Na Hàm Mâu Ni), Kassapa (Phật Ca Diếp), Gotama (chính là Phật Thích Ca Mâu Ni mà hiện nay nhân loại đang thờ cúng) ra đời. Cũng trong kiếp này, nhiều triệu năm sau sẽ có vị Phật thứ 5 ra đời là Metteyya (Phật Di Lặc).
Phân chia theo số lượng vị Phật xuất hiện, có sáu loại đại kiếp sau:
Không kiếp: không có vị Phật nào xuất hiện.
Kiếp hương (Sāra-kappa): Có 1 vị Phật xuất hiện
Kiếp tinh túy (Manda-kappa): Có 2 vị Phật xuất hiện (riêng đại kiếp vào thời Phật Padumuttara (Bảo Liên Hoa), tuy chỉ có 1 vị Phật xuất hiện nhưng lại mang đặc điểm của kiếp tinh túy, vì Phật Padumuttara đã ban truyền giáo pháp cho số người nhiều hơn hẳn các vị Phật khác).
Kiếp ân huệ (Vara-kappa): Có 3 vị Phật xuất hiện.
Kiếp tinh túy hương (Sāramanda-kappa): Có 4 vị Phật xuất hiện.
Kiếp hiền (Bhadda-kappa): Có 5 vị Phật xuất hiện.
Ngoài các vị Phật toàn giác còn có các vị Phật Độc Giác. Đây là quả vị thấp hơn Phật toàn giác, bởi vì Phật Độc Giác chỉ đạt tới giác ngộ cho bản thân chứ không có khả năng thuyết pháp, không thể giúp người khác đạt tới giác ngộ như các vị Phật toàn giác. Theo kinh Phật, số lượng các vị Phật Độc Giác nhiều hơn hẳn số lượng Phật toàn giác (có thời kỳ hàng trăm vị Phật Độc giác cùng xuất hiện), nhưng vì không thuyết pháp nên ảnh hưởng của họ tới nhân loại là không đáng kể, và người thời đó cũng chẳng mấy ai biết tới họ. Do vậy, Kinh Phật thường không ghi lại tên tuổi, lai lịch của các vị Phật Độc giác này.