stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chuyến bay 9 của British Airways

| --- | --- |
G-BDXH, chiếc Boeing 747-236B của British Airways gặp sự cố tại sân bay Heathrow vào ngày 23 tháng 1 năm 1982
Tai nạn
Ngày: 24 tháng 6 năm 1982
Mô tả tai nạn: Động cơ ngừng hoạt động do tắc nghẽn bởi tro núi lửa
Địa điểm: Gần núi Galunggung, Tây Java, Indonesia  7°15′24″N 108°04′37″Đ﻿ / ﻿7,25667°N 108,07694°Đ﻿ / -7.25667; 108.07694 
Máy bay
Dạng máy bay: Boeing 747-236B
Tên máy bay: City of Edinburgh
Hãng hàng không: British Airways
Số chuyến bay IATA: BA9
Số chuyến bay ICAO: BAW9
Tín hiệu gọi: SPEEDBIRD 9
Số đăng ký: G-BDXH
Xuất phát: Sân bay Heathrow, London, Anh
Chặng dừng 1: Sân bay quốc tế Chhatrapati Shivaji, Bombay, Ấn Độ
Chặng dừng 2: Sân bay Madras, Madras, Ấn Độ
Chặng dừng 3: Sân bay Sultan Abdul Aziz Shah, Kuala Lumpur, Malaysia
Chặng dừng 4: Sân bay Perth, Perth, Tây Úc, Úc
Chặng dừng cuối: Sân bay Melbourne, Melbourne, Victoria, Úc
Điểm đến: Sân bay Auckland, Auckland, New Zealand
Hành khách: 248
Phi hành đoàn: 15
Tử vong: 0
Sống sót: 263 (tất cả)
Chuyến bay 9 của British Airways, đôi khi được gọi bằng tên Speedbird 9 hoặc là sự cố ở Jakarta, là chuyến bay quốc tế theo lịch trình của British Airways từ sân bay London Heathrow ở London đến sân bay Auckland New Zealand, với 5 điểm dừng ở Bombay (nay là Mumbai), Ấn Độ, Madras (Ấn Độ), Kuala Lumpur (Malaysia), Perth (Úc) và Melbourne (Úc).
Vào ngày 24 tháng 6 năm 1982, chiếc máy bay Boeing 747-236B đã bay vào một đám mây tro núi lửa bởi sự phun trào của núi Galunggung (khoảng 110 dặm (180 km) về phía đông nam của Jakarta, Indonesia), dẫn đến sự ngừng hoạt động của tất cả bốn động cơ. Lý do cho sự ngừng hoạt động không rõ ràng ngay lập tức đối với phi công hoặc kiểm soát không lưu. Chiếc 747 đã được chuyển hướng đến Jakarta với hy vọng có thể khởi động lại đủ động cơ để cho phép nó hạ cánh ở đó. Máy bay lướt ra khỏi đám mây tro và tất cả bốn động cơ đã hoạt động lại bình thường (mặc dù một lần nữa ngừng hoạt động ngay sau đó), cho phép máy bay hạ cánh an toàn tại sân bay Halim Perdanakusuma ở Jakarta, Indonesia.
Điều tra

Cuộc điều tra sau chuyến bay cho thấy các vấn đề của City of Edinburgh đã được gây ra do bay qua đám mây tro núi lửa từ vụ phun trào núi lửa Galunggung. Do đám mây tro khô, nó không xuất hiện trên radar thời tiết, được thiết kế để phát hiện độ ẩm trong các đám mây. Đám mây phun cát lên kính chắn gió và đèn hạ cánh và làm tắc nghẽn động cơ. Khi tro đi vào động cơ, nó tan chảy trong các buồng đốt và bám vào bên trong động cơ điện. Khi động cơ nguội đi từ khi không hoạt động, và khi máy bay bay ra khỏi đám mây tro, tro nóng chảy đông cứng lại và đủ để nó thoát ra để không khí lại chảy qua động cơ, cho phép khởi động lại thành công. Các động cơ có đủ năng lượng điện để khởi động lại vì một máy phát điện và pin trên máy bay vẫn hoạt động; năng lượng điện là cần thiết để dập lửa của động cơ.
Phim truyền hình

Bộ phim truyền hình Discovery Channel Canada/National Geographic Mayday năm 2007 có tựa Falling From the Sky hoặc All Engines Fails, trong đó có các cuộc phỏng vấn với phi hành đoàn và hành khách, và kịch tính hóa chuyến bay.
Các bộ phận động cơ bị hư hỏng từ chuyến bay 9 được trưng bày tại Bảo tàng Auckland, ảnh chụp ngày 4 tháng 7 năm 2008
G-BDXH hoạt động cho European Air Chtr từ ngày 20 tháng 1 năm 2002 đến hết ngày 17 tháng 3 năm 2004. Ảnh trên chụp tại sân bay quốc tế Malé, Hulhulé, Malé, Maldives vào ngày 9 tháng 8 năm 2003
Diapetimorpha rufigaster

| Diapetimorpha rufigaster> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Diapetimorpha
Loài (species): D. rufigaster
Danh pháp hai phần
Diapetimorpha rufigaster Cushman, 1929 
Diapetimorpha rufigaster là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
The Green Mile (phim)

| The Green Mile  |
| --- | --- |
Áp phích của phim
Đạo diễn: Frank Darabont
Kịch bản: Frank Darabont
Dựa trên: Dặm xanh của Stephen King
Sản xuất: Frank Darabont David Valdes
Diễn viên: Tom Hanks David Morse Bonnie Hunt Michael Clarke Duncan James Cromwell
Quay phim: David Tattersall
Dựng phim: Richard Francis-Bruce
Âm nhạc: Thomas Newman
Hãng sản xuất: Castle Rock Entertainment 
Phát hành: Warner Bros. Pictures
Công chiếu:  10 tháng 12 năm 1999 (1999-12-10) (Hoa Kỳ)  
Thời lượng: 188 phút
Quốc gia: Hoa Kỳ
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Kinh phí: $60 triệu
Doanh thu: $290.701.374
The Green Mile (tạm dịch: Dặm xanh) là một bộ phim chính kịch năm 1999 của Mỹ, do Frank Darabont đạo diễn dựa trên cuốn tiểu thuyết cùng tên của Stephen King. Tác phẩm có sự góp mặt của Tom Hanks (trong vai Paul Edgecomb), Michael Clarke Duncan (vai John Coffey) cùng một số diễn viên tên tuổi khác như David Morse, Bonnie Hunt và James Cromwell. Phim kể về cuộc đời của Paul, một viên chức coi ngục tử tù trong thời kỳ Đại suy thoái tại Hoa Kỳ, cùng với những hiện tượng siêu nhiên mà anh chứng kiến.
Bộ phim được công chiếu vào ngày 10 tháng 12 năm 1999 tại Hoa Kỳ và nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình. Tác phẩm là một thành công thương mại khi thu về 290 triệu USD so với kinh phí bỏ ra 60 triệu USD. Phong cách hình ảnh và dàn diễn viên phim đều được khen ngợi. Ngoài ra, The Green Mile còn gặt hái được 4 đề cử Oscar: Giải Oscar cho nam diễn viên phụ xuất sắc nhất (Michael Clarke Duncan), Giải Oscar cho phim xuất sắc nhất, Giải Oscar cho hòa âm hay nhất và Giải Oscar cho kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất.
Diễn viên

Tom Hanks vai Paul Edgecomb
David Morse vai Brutus "Brutal" Howell
Bonnie Hunt vai Jan Edgecomb
Michael Clarke Duncan vai John Coffey
James Cromwell vai cai ngục Hal Moores
Michael Jeter vai Eduard Delacroix
Graham Greene vai Arlen Bitterbuck
Doug Hutchison vai Percy Wetmore
Sam Rockwell vai William "Wild Bill" Wharton
Barry Pepper vai Dean Stanton
Jeffrey DeMunn vai Harry Terwilliger
Patricia Clarkson vai Melinda Moores
Harry Dean Stanton vai Toot-Toot
Dabbs Greer vai Paul già
Bill McKinney vai Jack Van Hay
Brent Briscoe vai Bill Dodge
Eve Brent vai Elaine Connelly
William Sadler vai Klaus Detterick
Paula Malcomson vai Marjorie Detterick
Evanne và Bailey Drucker vai Kathy và Cora Detterick
Gary Sinise vai Burt Hammersmith
Sản xuất

Darabont đã chuyển thể tiểu thuyết của Stephen King, Dặm xanh, thành kịch bản trong vòng 8 tuần.
Bộ phim được quay tại Warner Hollywood Studios, Tây Hollywood, California, và tại các địa điểm ở Shelbyville, Tennessee, Blowing Rock, Bắc Carolina cũng như Nhà tù bang Tennessee. Terence Marsh chịu trách nhiệm thiết kế cảnh quan nội thất.
Hơn 30 con chuột đã được huấn luyện để đóng vai Ngài Jingles.
Sản xuất > Tuyển vai

Hanks và Darabont đã gặp nhau trong bữa tiệc chiêu đãi tại lễ trao Giải Oscar năm 1994. Stephen King nói rằng ông đã hình dung ra Hanks đóng vai này và rất vui khi Darabont nhắc đến tên mình. Hanks ban đầu được cho là thủ vai cả Paul Edgecomb lúc về già, nhưng những đồ trang điểm không giúp anh trông giống một người đàn ông lớn tuổi. Vì thế nên Greer đã được mời vào vai Edgecomb già.
Duncan cho biết anh có được vai diễn của mình nhờ Bruce Willis, người mà anh cùng làm việc trong bộ phim Armageddon vào một năm trước đó. Theo Duncan, Willis đã giới thiệu anh với Darabont sau khi nghe thấy cuộc hội thoại tuyển vai John Coffey. Cầu thủ bóng rổ Shaquille O'Neal từng được cân nhắc cho vai John Coffey.
Morse không hề biết gì về kịch bản cho đến khi anh được đề nghị tham gia bộ phim. Morse nói rằng anh đã rơi nước mắt sau khi đọc xong nó. Darabont muốn Cromwell thủ vai nhân vật này ngay từ đầu, và sau khi đọc kịch bản, Cromwell đã cảm động và đồng ý.
Nhạc phim

Bản nhạc phim của The Green Mile, Music from the Motion Picture The Green Mile, được phát hành vào ngày 19 tháng 12 năm 1999 bởi Warner Bros. Nó chứa 37 bản nhạc, chủ yếu là của Thomas Newman. Bản nhạc cũng chứa bốn ca khúc: "Cheek to Cheek" của Fred Astaire, "I Can't Give You Anything but Love, Baby" của Billie Holiday, "Did You Ever See a Dream Walking?" của Gene Austin và "Charmaine" của Guy Lombardo.
Đón nhận > Doanh thu

Tại Hoa Kỳ, The Green Mile được phát hành vào ngày 10 tháng 12 năm 1999 và thu về 136 triệu USD. Ở tất cả các lãnh thổ khác, bộ phim thu về 150 triệu USDP, với tổng doanh thu trên toàn thế giới là 290,7 triệu USD.
Đón nhận > Phương tiện tại gia

Bộ phim được phát hành trên đĩa VHS và DVD vào ngày 13 tháng 6 năm 2000. Phim đã thu về 17,45 triệu USD từ DVD và VHS vào ngày 18 tháng 6 năm 2000.
Đón nhận > Đánh giá chuyên môn

The Green Mile đã nhận được nhiều đánh giá tích cực từ giới chuyên môn. Trên Rotten Tomatoes, tác phẩm đạt tỉ lệ đồng thuận 78% dựa trên 134 bài đánh giá, với điểm số trung bình là 6,8/10. "Mặc dù The Green Mile có thời lượng dài, nhưng các nhà phê bình nói rằng đó là một trải nghiệm dữ dội, đầy cảm xúc". Tác phẩm cũng có số điểm 61/100 trên Metacritic dựa trên 36 nhà chuyên môn, cho thấy "những đánh giá chung thuận lợi". Khán giả được khảo sát bởi CinemaScore đã cho bộ phim điểm "A", trên thang điểm từ A+ đến F.
Địa đinh

| Địa đinh |
| --- | --- |

Địa đinh
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
 An toàn  (NatureServe)
Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Eudicots
nhánh:: Asterids
Bộ:: Asterales
Họ:: Asteraceae
Chi:: Taraxacum
Loài:: T. officinale
Danh pháp hai phần
Taraxacum officinale F.H.Wigg., 1780 nom. cons.

Các đồng nghĩa
 Crepis taraxacum (L.) Stokes  Leontodon taraxacum L., 1753  Leontodon vulgare Lam.  Taraxacum campylodes G.E.Haglund  Taraxacum dens-leonis Desf.  Taraxacum mexicanum DC.  Taraxacum retroflexum Lindl.  Taraxacum subspathulatum A.J. Richards  Taraxacum sylvanicum R. Doll  Taraxacum taraxacum (L.) H. Karst.  Taraxacum tenejapense A.J. Richards  Taraxacum vulgare Schrank
Đối với các định nghĩa khác, xem Bồ công anh (định hướng).
Địa đinh hay còn gọi hoàng hoa địa đinh, cỏ nãi chấp, sư nha, bồ công anh (danh pháp khoa học: Taraxacum officinale) là một loài thực vật có hoa trong chi Địa đinh, họ Cúc. Loài này được Carl Linnaeus miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753 dưới danh pháp Leontodon taraxacum. Năm 1780, Friedrich Heinrich Wiggers thiết lập chi Taraxacum và chuyển Leontodon taraxacum của Linnaeus thành Taraxacum officinale.
Ở Trung Âu, thời kỳ ra hoa chính là từ tháng Tư đến tháng Năm. Một số ít hoa cũng xuất hiện cho đến mùa thu.
Hình ảnh

Cánh đồng bồ công anh ở Séc
Hoa bồ công anh đã kết hạt
Thổi hoa bồ công anh khô
Chú thích

↑  1897 illustration from Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen
↑  “IUCN Red List of Threatened Species: Taraxacum officinale”. 5 tháng 4 năm 2013.
↑  NatureServe (2023). “Taraxacum officinale”. NatureServe Explorer. Arlington, Virginia. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 5 năm 2023. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2023.
1 2  Friedrich Heinrich Wiggers, 1780. Taraxacum officinale. Primitiae Florae Holsaticae 56.
↑  “Tropicos - Name - !Taraxacum officinale F.H. Wigg”. tropicos.org.
↑  “Taraxacum campylodes G.E.Haglund — The Plant List”. theplantlist.org.
1 2  Carl Linnaeus, 1753. Leontodon taraxacum. Species plantarum 2: 798.
1 2  Phạm Hoàng Hộ, 1999. Cây cỏ Việt Nam - Tập 3, trang 306. Mục từ 8937. Taraxacum officinalis. Nhà xuất bản Trẻ.
1 2  Đỗ Tất Lợi; Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam; Nhà xuất bản Y học - 2004
Nam Đường

Nam Đường (tiếng Trung Quốc: 南唐; pinyin Nán Táng) là một trong 10 nước thời Ngũ đại Thập quốc ở trung-nam Trung Quốc được thành lập sau thời nhà Đường, tồn tại từ năm 937–975. Nam Đường thay thế nước Ngô khi Lý Biện (còn có tên khác là Từ Tri Cáo) phế ngôi hoàng đế Dương Phổ.
Thành lập

Lý Biện là con nuôi của Thái Tổ Dương Hành Mật - vua sáng lập nước Ngô. Sau khi Dương Hành Mật chết, quyền thần Từ Ôn nắm quyền nước Ngô, Lý Biện lại làm con nuôi Từ Ôn và đổi tên là Từ Tri Cáo.
Sau khi Từ Ôn mất, Từ Tri Cáo nối nghiệp nắm quyền bính trong triều Ngô. Năm 937, Tri Cáo phế vua Ngô là Dương Phổ (con thứ Hành Mật), tự lập làm hoàng đế, đổi tên là Lý Biện (hay Lý Thăng), lập ra nước Nam Đường, với danh nghĩa kế tục nhà Hậu Đường vừa mất và đối kháng với nhà Hậu Tấn vừa giành ngôi của Hậu Đường.
Phạm vi lãnh thổ

Kinh đô đã được đặt ở Kim Lăng (cũng gọi là Tây Đô), ngày nay là Nam Kinh ở tỉnh Giang Tô.
Lãnh thổ Nam Đường bao gồm các khu vực lãnh thổ thuộc ngày nay là Phúc Kiến, Giang Tô và An Huy và toàn bộ tỉnh Giang Tây.
Phát triển

Nam Đường là quốc gia tương đối rộng và thịnh vượng so với 10 nước thời Ngũ Đại. Thời kỳ cai trị của Nam Đường Liệt Tổ Lý Biện khá hoà bình và phồn vinh. Năm 942, Lý Biện chết, con là Lý Cảnh lên thay, tức là Nam Đường Nguyên Tông.
Nắm được cơ hội bạo loạn của các nước láng giềng, Nam Đường đã mở rộng lãnh thổ sau khi thừa kế từ nước Ngô. Do sự chia cắt của anh em họ Vương tại nước Mân tách thành Mân và Ân, vua Mân cầu cứu Nam Đường. Lý Cảnh nhân cơ hội đó bèn diệt Ân và diệt luôn cả Mân năm 945.
Không lâu sau, Nam Đường lại có lợi từ sự chia rẽ bên trong nước Sở để mở rộng thêm lãnh thổ. Sự tranh chấp quyền lực của anh em họ Mã làm nước Sở suy yếu và Lý Cảnh lại điều quân sang đánh, bắt nhà họ Mã về Kim Lăng, thôn tính nước Sở năm 951.
Suy yếu và diệt vong

Các sử gia ngày nay cho rằng Lý Cảnh đã mắc sai lầm khi tập trung binh lực vào việc can thiệp sang Mân và Sở để mở đất phía nam mà không phát triển lên phía bắc khi có cơ hội.
Nguyên do là liên tục trong các năm 943, 944 và 946, vua Hậu Tấn ở trung nguyên là Xuất Đế Thạch Trọng Quý chọc giận nhà Liêu của người Khiết Đan có công tạo dựng ngôi vua của Thạch Kính Đường trước kia, nên vua Liêu là Gia Luật Đức Quang mang quân đánh Hậu Tấn. Hậu Tấn không đủ sức chống trả nên dần dần yếu thế và bị bắt. Một số tướng sĩ của Hậu Tấn đang trông chờ việc phản Tấn theo Liêu để được lập làm vua trung nguyên như Thạch Kính Đường trước kia. Tình hình trung nguyên rất hỗn loạn vì vua Liêu không được lòng dân trung nguyên.
Trong bối cảnh trung nguyên không có chủ, một số tướng sĩ Hậu Tấn cũ đã kêu gọi Lý Cảnh bắc tiến vì lúc đó thực lực của Nam Đường cũng là hùng hậu nhất trong các nước miền nam và chính tôn chỉ của Lý Biện trước kia khi kiến lập Nam Đường là để chống nhà Hậu Tấn, nối nghiệp Hậu Đường. Tuy nhiên Lý Cảnh đã khước từ cơ hội đó mà chỉ dồn sức vào chiến trường phía nam. Kết quả cơ hội này lọt vào tay Lưu Tri Viễn, một bộ tướng của Thạch Kính Đường, gốc người Sa Đà. Tri Viễn nhanh chóng đánh đuổi quân Liêu và thành lập nhà Hậu Hán.
Không lâu sau khi diệt được Sở, Lý Cảnh đã phải ân hận. Thế cục trung nguyên lại nhanh chóng thay đổi, nhà Hậu Chu thay nhà Hậu Hán và vua Hậu Chu Thế Tông (Sài Vinh) mang quân nam tiến, đánh cho Nam Đường đại bại. Sau hai cuộc chiến năm 956 và 958, Nam Đường bị mất phần đất Giang Bắc, chỉ co cụm về Giang Nam. Lý Cảnh phải xưng thần, làm chư hầu với Hậu Chu và từ bỏ niên hiệu riêng, dùng niên hiệu của vua Hậu Chu.
Năm 961, Lý Cảnh chết, Hậu Chủ Lý Dục lên thay. Hậu Chủ chỉ là người hay thơ chứ không phải là nhà cai trị. Năm 976, Tống Thái Tổ cất quân đánh Nam Đường, bắt Lý Dục về Biện Kinh. Nước Nam Đường diệt vong, truyền nối được 3 đời, tổng cộng 40 năm.
Các vua Nam Đường

| Miếu hiệu 廟號 | Thuỵ hiệu 諡號 | Tên riêng | Thời gian cai trị | niên hiệu 年號 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
Đặt tên gọi cho các vị vua của nước này: Nam Đường + miếu hiệu. Hậu Chủ còn gọi là Lý Hậu Chủ (李後主 lǐ hòu zhǔ).
| Tiên Chủ (先主) hay Nam Đường Liệt Tổ (烈祖) | Quang Văn Túc Vũ Hiếu Cao Hoàng Đế   光文肅武孝高皇帝 | Lý Biện (李昪) | 937-943 | Thăng Nguyên (昇元) 937-943 |
| Trung Chủ (中主) hay Nam Đường Nguyên Tông (元宗) | Minh Đạo Sùng Đức Văn Tuyên Hiếu Hoàng Đế   明道崇德文宣孝皇帝 | Lý Cảnh (李璟) | 943-961 | Bảo Đại (保大) 943-958  Gia Thái (交泰) 958  Trung Hưng (中興) 958 |
| Hậu Chủ (後主) hay Ngô vương (吳王) | Vị Mạng Hầu   違命侯 | Lý Dục (李煜) | 961-975 | Không có |
Tiếng Bulgaria

| Tiếng Bungaria |
| --- | --- |
български bălgarski

Sử dụng tại: Bulgaria, Ukraina, Moldova, Western Outlands ở Serbia, Cộng hòa Macedonia, România, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, các cộng đồng dân di cư khác trên thế giới
Khu vực: 10+ triệu người Balkan sử dụng
Tổng số người nói: 10 triệu ()  approx. 12 triệu ()  10+ triệu (Dalby 2007, Dictionary of Languages)
Phân loại: Ấn-ÂuBalt-SlavNgữ tộc SlavNam SlavicĐông Nam SlavicTiếng Bungaria
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại:  Bulgaria  Châu Âu
Quy định bởi: Institute of Bulgarian at the Bulgarian Academy of Sciences (Институт за български език)
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1: bg
ISO 639-2: bul
ISO 639-3: bul
của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở
Tiếng Bulgaria (tiếng Bulgaria: български, bǎlgarski, phát âm [ˈbɤɫɡɐrski]) là một ngôn ngữ Ấn-Âu, một thành viên của nhánh Xlavơ. Cùng với tiếng Macedonia có quan hệ gần gũi, nó tạo thành nhóm phía đông của nhánh Xlavơ Nam của các ngô ngữ Xlavơ. Tiếng Bulgaria sử dụng bảng chữ cái Cyrill như các tiếng Nga, tiếng Serbia và tiếng Macedonia.
Lịch sử tiếng Bulgaria được chia làm 3 giai đoạn: cổ đại, trung đại và hiện đại. Giai đoạn cổ đại của ngôn ngữ này kéo dài từ thế kỷ 9 đến thế kỷ 11; giai đoạn trung đại từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 14; giai đoạn hiện đại từ thế kỷ 15 nhưng ngôn ngữ học thuật hiện nay khá khác biệt với tiếng Bulgaria Cổ chỉ được tạo ra trong thế kỷ 19. Các phương ngữ chính của tiếng Bulgaria là phương ngữ phía đông và phương ngữ phía tây, mỗi nhóm này lại được chia ra thành nhóm nhỏ bắc và nam. Ngôn ngữ văn học hiện đại chủ yếu dựa trên các phương ngữ phía bắc.
Tiếng Bulgaria thể hiện nhiều cải cách ngôn ngữ khiến nó tách ra khỏi nhóm các ngôn ngữ Xlavơ khác, như việc loại bỏ cách, sự phát triển của các mạo từ, không có một lối động từ vô định. Đến năm 2007, có khoảng 10 triệu người sử dụng tiếng Bulgaria thông thạo.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | А | Б | В | Г | Д | Е | Ж | З | И | Й | К | Л | М | Н | О | П | Р | С | Т | У | Ф | Х | Ц | Ч | Ш | Щ | Ъ | Ь | Ю | Я |
|  | а | б | в | г | д | е | ж | з | и | й | к | л | м | н | о | п | р | с | т | у | ф | х | ц | ч | ш | щ | ъ | ь | ю | я |
| IPA: | a | b | v | g | d | ɛ | ʒ | z | i | j | k | l | m | n | ɔ | p | r | s | t | u | f | x | ʦ | [ʧ | ʃ | ʃt | ə, ɤ̞ | ◌ʲ | ju | ja |
Hadena xanthocyanea

| Hadena xanthocyanea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Hadena
Loài (species): H. xanthocyanea
Danh pháp hai phần
Hadena xanthocyanea Hübner, 1819 
Hadena xanthocyanea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Vallesia

| Vallesia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Vallesia
Các loài
 xem trong bài
Vallesia là chi thực vật có hoa trong họ Apocynaceae.
Chú thích

↑  “Vallesia”. The Plant List. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
Taekwondo

| Taekwondo |
| --- | --- |

Một cuộc thi taekwondo tại Thế vận hội mùa hè 2016
Tên khác: TKD, Tae Kwon Do, Tae Kwon-Do, Taekwon-Do, Tae-Kwon-Do
Trọng tâm: Đánh, đá
Xuất xứ: Hàn Quốc
Người sáng lập: No single creator; a collaborative effort by representatives from the original nine Kwans, initially supervised by Choi Hong Hi.
Võ sinh nổi tiếng: (xem notable practitioners)
Ảnh hưởng từ: Chủ yếu là Taekkyon và Karate,  Và ảnh hưởng nhẹ của võ thuật Trung Quốc
Olympic: Kể từ năm 2000 (Taekwondo thế giới)
| --- | --- |
Cơ quan quản lý cao nhất: World Taekwondo (South Korea)
Thi đấu lần đầu: Korea, 1940s
Đặc điểm
Va chạm: Full-contact (WT), Light and medium-contact (ITF, ITC, ATKDA, GBTF, GTF, ATA, TI,TCUK, TAGB)
Giới tính hỗn hợp: Yes
Hình thức: Combat sport
Trang bị: Hogu, Headgear,
Hiện diện
Quốc gia hoặc vùng: Worldwide
Olympic: Năm 2000
Paralympic: Since 2020
| --- | --- |
Taekwondo
Hangul: 태권도
Hanja: 跆拳道
Romaja quốc ngữ: taegwondo
McCune–Reischauer: t'aekwŏndo
IPA: [tʰɛ.k͈wʌn.do] Tập tin:태권도 발음.ogg
Taekwondo (Hangul: 태권도, Hanja: 跆拳道, Hán-Việt: Đài Quyền Đạo) còn được viết là Tae Kwon Do hay Taekwon-Do là quốc võ của Hàn Quốc và là loại hình võ đạo (mudo) thường được tập luyện nhiều nhất của người dân nước này. Đây cũng là một trong những môn thể thao phổ biến nhất trên thế giới. Trong "Taekwondo", Tae (태, Hanja: 跆 - Đài) có nghĩa là "cước pháp"; Kwon (권, Hanja: 拳 - Quyền) nghĩa là "thủ pháp"; và Do (도, Hanja: 道- Đạo) có nghĩa là "đạo, con đường" (hay "nghệ thuật"). Vì vậy, Taekwondo có nghĩa là "Nghệ thuật đấu võ bằng tay và chân".
Đặc điểm

Do võ phục, phân cấp màu đai cũng như đòn thế của Taekwondo có nét tương đồng với Karatedo, và việc Nhật Bản truyền bá môn võ Karatedo vào Hàn Quốc trong thời thế chiến đệ nhị nên trong những năm thập niên 50-60, nhiều người trên thế giới lầm tưởng rằng Taekwondo là từ một hệ phái của Karatedo tách ra và phát triển thành một môn võ[cần dẫn nguồn]. Trong nỗ lực thoát khỏi ảnh hưởng từ Karatedo của các bậc thầy sáng lập môn phái Taekwondo hiện đại, và để phù hợp hơn với đặc tính của môn thể thao Taekyon truyền thống, Taekwondo chú trọng đặc biệt vào những đòn chân (chokki, cước pháp) và nhấn mạnh tính chất thể thao của bộ môn. Trong khi có một số nét tương tự Kungfu của Trung Quốc và các môn võ Triều Tiên khác như Hapkido, Tangsudo, Taekwondo có chiều hướng sử dụng bàn chân và cẳng chân qua những cú đá đầy uy lực. Các võ sư Taekwondo chuyên nghiệp đã làm cả thế giới ngạc nhiên với những kỹ năng nhào lộn phá tan những tấm gỗ đặt cách mặt đất 10 feet hay tấn công liên hoàn nhiều mục tiêu trên không.
Tuy nhiên, thực tế Taekwondo có một số lượng đòn tay (sugi) khá lớn, nếu xem xét các bài quyền và chương trình luyện tập, người tập dễ nhận thấy số lượng đòn tay của Taekwondo nhiều gấp ba lần các đòn tấn công hoặc phòng ngự bằng chân. Với số lượng đòn tay phong phú như vậy, không hề thua sút môn Quyền Anh nếu môn sinh không sao nhãng luyện tập. Dầu vậy, trong huấn luyện và thi đấu với tư cách một môn thể thao hơn là một môn võ có giá trị tự vệ, Taekwondo đặt nặng vào vai trò của các đòn chân, nên đòn tay của môn phái không tránh khỏi sự mai một và ít được trau truốt, tinh lọc để đạt được tính hiệu quả.
Các hệ phái chính

Taekwondo hiện đại thoát thai từ các hệ phái võ thuật truyền thống của Triều Tiên, vì vậy cũng có rất nhiều hệ phái khác nhau với những hệ thống quyền pháp khác nhau. Tuy nhiên, có 2 hệ phái chính lớn nhất và ở quy mô thế giới:
Các hệ phái chính > Hệ phái Chang Hon

Xem thêm: Liên đoàn Taekwondo quốc tế
Đây là hệ phái lớn đầu tiên của Taekwondo, dựa trên hệ thống kỹ thuật và quyền pháp do Đại võ sư Choi Hong Hi xây dựng từ năm 1954. Hệ phái lấy tên theo tên hiệu của đại sư Choi Hong Hi, người sáng lập hệ phái: Chang Hon (창헌, Thương Hiên). Đây cũng là hệ phái nền tảng của Liên đoàn Taekwondo quốc tế, thành lập năm 1966.
Đặc điểm của hệ phái là có nhiều nét tương đồng với quyền pháp Karate, mang nặng tính chiến đấu. Hệ thống quyền pháp có 24 bài quyền (형, hyeong) và hệ thống đẳng cấp phân thành 10 cấp (급, Kup) và 9 đẳng (단, dan). Võ phục và thể lệ thi đấu gần như tương tự với Karate. Vì vậy, khi thi đấu, các võ sĩ không mang giáp và khi ra đòn phải dừng đòn ở cự ly tối thiểu hoặc chỉ được khẽ chạm vào đối thủ.