stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thống kê thiếu số ca tử vong đại dịch COVID-19 theo quốc gia
Tình hình theo quốc gia > Peru

Vào ngày 31 tháng 5 năm 2021, Peru sửa số ca tử vong do COVID-19 chính thức từ 69.342 lên thành 180.764. Quyết định được đưa ra dựa trên tình hình và báo cáo thực tế có sự khác biệt rõ rệt so với các số liệu chính thức. Lần cập nhật này được thực hiện bởi một nhóm các chuyên gia y tế từ Peru và WHO, được thành lập vào tháng 4 năm 2021. Sau quyết định trên, Thủ tướng Bermúdez tuyên bố "Chúng ta sẽ có những số liệu đầy đủ hơn để giúp chúng ta có thể giám sát được đại dịch và thực hiện những biện pháp thích hợp".
Tình hình theo quốc gia > Nga

Vào ngày 28 tháng 12 năm 2020, Cục Thống kê Nhà nước Liên bang Nga công bố số liệu tử vong vượt mức dự báo mới, trong đó 81% là do COVID-19, đưa tổng số ca tử vong tại Nga lên hơn 186.000. Trước đó đã có những thông tin về việc thống kê thiếu, báo cáo thiếu, cùng với những chỉ trích về tiêu chí xác định ca tử vong do COVID-19 của Nga. Những dấu hiệu khác cũng cho thấy con số tử vong thực tế cao hơn con số chính thức như mức độ sử dụng xe cứu thương hay số nhân viên y tế tử vong.
Tình hình theo quốc gia > Nam Phi

Vào tháng 2 năm 2021, số lượng tử vong vượt mức dự báo tại Nam Phi tại thời điểm này ở mức gấp khoảng ba lần so với số ca tử vong do COVID-19 chính thức. Điều đó có nghĩa là hơn 90.000 người đã tử vong chưa rõ nguyên nhân hoặc do bị trì hoãn điều trị các vấn đề sức khỏe khác.
Tình hình theo quốc gia > Syria

Một nghiên cứu được xuất bản trên Nature Communications ước tính rằng chỉ có 1,25% trường hợp tử vong do COVID-19 được ghi nhận tại thủ đô Damascus trong làn sóng dịch đầu tiên; con số này trong làn sóng dịch thứ hai cũng chỉ là 12,6%.
Tình hình theo quốc gia > Hoa Kỳ

Vào tháng 5 năm 2021, sau khi phân tích của IHME cho thấy số ca tử vong do COVID-19 thực tế tại Hoa Kỳ phải trên mức 900.000, bác sĩ Anthony Fauci cho rằng "không có nghi ngờ gì" về việc thống kê thiếu số ca tử vong do COVID-19. Một nghiên cứu được xuất bản trên The Lancet vào tháng 9 năm 2020 cũng cho thấy tình trạng thống kê thiếu ở mức rõ rệt. Tình trạng này đã được ghi nhận tại Virginia và California. Một vụ bê bối xảy ra tại New York vào năm 2021 có liên quan tới việc các quan chức đã tính thiếu hoặc che đậy số ca tử vong do COVID-19 tại các nhà dưỡng lão trong năm 2020.
Tình hình theo quốc gia > Zambia

Từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2020, một nghiên cứu giám sát tử thi đã được thực hiện tại Lusaka để xác định tỷ lệ xuất hiện SARS-CoV-2 ở những tử thi. Nghiên cứu cho thấy chỉ chưa đến 10% người bị nhiễm COVID-19 trước khi tử vong là đã được thực hiện xét nghiệm.
Thống kê thừa

Viện Y học của Đại học Stanford đã công bố một nghiên cứu cho thấy tình trạng thống kê thừa các trường hợp trẻ em nhập viện do COVID-19 có thể đang xảy ra. ThePrint cũng công bố các số liệu cho thấy chính quyền Delhi có thể đã bắt đầu thống kê thừa, dựa trên cơ sở sự dịch chuyển tỷ lệ tử vong (mortality displacement). Tỷ lệ xét nghiệm thấp có thể khiến tỷ lệ tử vong tăng cao, gây ra tình trạng thống kê thừa ở một số mô hình.
PHP

Đối với các định nghĩa khác, xem PHP (định hướng).
| --- | --- |

Mẫu hình: chỉ lệnh, hướng đối tượng
Thiết kế bởi: Rasmus Lerdorf
Nhà phát triển: Nhóm phát triển PHP (The PHP Group), Zend Technologies 
Xuất hiện lần đầu: 8 tháng 6 năm 1995; 29 năm trước (1995-06-08)

Phiên bản ổn định: 8.4.1    / 21 tháng 11 năm 2024; 2 tháng trước (2024-11-21)
 
Kiểm tra kiểu: Động, yếu
Hệ điều hành: Đa nền tảng
Giấy phép: Giấy phép PHP
Phần mở rộng tên tập tin: .php
Trang mạng: http://php.net/
Các bản triển khai lớn
Roadsend PHP, Phalanger, Quercus, Project Zero
Ảnh hưởng từ
C, Perl, Java, C++, Python
Ảnh hưởng tới
Php4delphi
PHP: Hypertext Preprocessor, thường được viết tắt thành PHP là một ngôn ngữ lập trình kịch bản hay một loại mã lệnh chủ yếu được dùng để phát triển các ứng dụng viết cho máy chủ, mã nguồn mở, dùng cho mục đích tổng quát. Nó rất thích hợp với web và có thể dễ dàng nhúng vào trang HTML. Do được tối ưu hóa cho các ứng dụng web, tốc độ nhanh, nhỏ gọn, cú pháp giống C và Java, dễ học và thời gian xây dựng sản phẩm tương đối ngắn hơn so với các ngôn ngữ khác nên PHP đã nhanh chóng trở thành một ngôn ngữ lập trình web phổ biến nhất thế giới.
Ngôn ngữ, các thư viện, tài liệu gốc của PHP được xây dựng bởi cộng đồng và có sự đóng góp rất lớn của Zend Inc., công ty do các nhà phát triển cốt lõi của PHP lập nên nhằm tạo ra một môi trường chuyên nghiệp để đưa PHP phát triển ở quy mô doanh nghiệp.
Lịch sử phát triển > PHP/FI

PHP được phát triển từ một sản phẩm có tên là PHP/FI. PHP/FI do Rasmus Lerdorf tạo ra năm 1994, ban đầu được xem như là một tập con đơn giản của các mã kịch bản Perl để theo dõi tình hình truy cập đến bản sơ yếu lý lịch của ông trên mạng. Ông đã đặt tên cho bộ mã kịch bản này là 'Personal Home Page Tools'. Khi cần đến các chức năng rộng hơn, Rasmus đã viết ra một bộ thực thi bằng C lớn hơn để có thể truy vấn tới các cơ sở dữ liệu và giúp cho người sử dụng phát triển các ứng dụng web đơn giản. Rasmus đã quyết định công bố mã nguồn của PHP/FI cho mọi người xem, sử dụng cũng như sửa các lỗi có trong nó đồng thời cải tiến mã nguồn.
PHP/FI, viết tắt từ "Personal Home Page/Forms Interpreter", bao gồm một số các chức năng cơ bản cho PHP như ta đã biết đến chúng ngày nay. Nó có các biến kiểu như Perl, thông dịch tự động các biến của form và cú pháp HTML nhúng. Cú pháp này giống như của Perl, mặc dù hạn chế hơn nhiều, đơn giản và có phần thiếu nhất quán.
Vào năm 1997, PHP/FI 2.0, lần viết lại thứ hai của phiên bản C, đã thu hút được hàng ngàn người sử dụng trên toàn thế giới với xấp xỉ 50.000 tên miền đã được ghi nhận là có cài đặt nó, chiếm khoảng 1% số tên miền có trên mạng Internet. Tuy đã có tới hàng nghìn người tham gia đóng góp vào việc tu chỉnh mã nguồn của dự án này thì vào thời đó nó vẫn chủ yếu chỉ là dự án của một người.
PHP/FI 2.0 được chính thức công bố vào tháng 11 năm 1997, sau một thời gian khá dài chỉ được công bố dưới dạng các bản beta. Nhưng không lâu sau đó, nó đã được thay thế bởi các bản alpha đầu tiên của PHP 3.0.
Lịch sử phát triển > PHP 3

PHP 3.0 là phiên bản đầu tiên cho chúng ta thấy một hình ảnh gần gũi với các phiên bản PHP mà chúng ta được biết ngày nay. Nó đã được Andi Gutmans và Zeev Suraski tạo ra năm 1997 sau khi viết lại hoàn toàn bộ mã nguồn trước đó. Lý do chính mà họ đã tạo ra phiên bản này là do họ nhận thấy PHP/FI 2.0 hết sức yếu kém trong việc phát triển các ứng dụng thương mại điện tử mà họ đang xúc tiến trong một dự án của trường đại học. Trong một nỗ lực hợp tác và bắt đầu xây dựng dựa trên cơ sở người dùng đã có của PHP/FI, Andi, Rasmus và Zeev đã quyết định hợp tác và công bố PHP 3.0 như là phiên bản thế hệ kế tiếp của PHP/FI 2.0, và chấm dứt phát triển PHP/FI 2.0.
Một trong những sức mạnh lớn nhất của PHP 3.0 là các tính năng mở rộng mạnh mẽ của nó. Ngoài khả năng cung cấp cho người dùng cuối một cơ sở hạ tầng chặt chẽ dùng cho nhiều cơ sở dữ liệu, giao thức và API khác nhau, các tính năng mở rộng của PHP 3.0 đã thu hút rất nhiều nhà phát triển tham gia và đề xuất các mô đun mở rộng mới. Hoàn toàn có thể kết luận được rằng đây chính là điểm mấu chốt dẫn đến thành công vang dội của PHP 3.0. Các tính năng khác được giới thiệu trong PHP 3.0 gồm có hỗ trợ cú pháp hướng đối tượng và nhiều cú pháp ngôn ngữ nhất quán khác.
Ngôn ngữ hoàn toàn mới đã được công bố dưới một cái tên mới, xóa bỏ mối liên hệ với việc sử dụng vào mục đích cá nhân hạn hẹp mà cái tên PHP/FI 2.0 gợi nhắc. Nó đã được đặt tên ngắn gọn là 'PHP', một kiểu viết tắt hồi quy của "PHP: Hypertext Preprocessor".
Vào cuối năm 1998, PHP đã phát triển được con số cài đặt lên tới hàng chục ngàn người sử dụng và hàng chục ngàn Web site báo cáo là đã cài nó. Vào thời kì đỉnh cao, PHP 3.0 đã được cài đặt cho xấp xỉ 10% số máy chủ Web có trên mạng Internet.
PHP 3.0 đã chính thức được công bố vào tháng 6 năm 1998, sau thời gian 9 tháng được cộng đồng kiểm nghiệm.
Lịch sử phát triển > PHP 4

Vào mùa đông năm 1998, ngay sau khi PHP 3.0 chính thức được công bố, Andi Gutmans và Zeev Suraski đã bắt đầu bắt tay vào việc viết lại phần lõi của PHP. Mục đích thiết kế là nhằm cải tiến tốc độ xử lý các ứng dụng phức tạp, và cải tiến tính mô đun của cơ sở mã PHP. Những ứng dụng như vậy đã chạy được trên PHP 3.0 dựa trên các tính năng mới và sự hỗ trợ khá nhiều các cơ sở dữ liệu và API của bên thứ ba, nhưng PHP 3.0 đã không được thiết kế để xử lý các ứng dụng phức tạp như thế này một cách có hiệu quả.
Một động cơ mới, có tên 'Zend Engine' (ghép từ các chữ đầu trong tên của Zeev và Andi), đã đáp ứng được các nhu cầu thiết kế này một cách thành công, và lần đầu tiên được giới thiệu vào giữa năm 1999. PHP 4.0, dựa trên động cơ này, và đi kèm với hàng loạt các tính năng mới bổ sung, đã chính thức được công bố vào tháng 5 năm 2000, gần 2 năm sau khi bản PHP 3.0 ra đời. Ngoài tốc độ xử lý được cải thiện rất nhiều, PHP 4.0 đem đến các tính năng chủ yếu khác gồm có sự hỗ trợ nhiều máy chủ Web hơn, hỗ trợ phiên làm việc HTTP, tạo bộ đệm thông tin đầu ra, nhiều cách xử lý thông tin người sử dụng nhập vào bảo mật hơn và cung cấp một vài các cấu trúc ngôn ngữ mới.
Với PHP 4, số nhà phát triển dùng PHP đã lên đến hàng trăm nghìn và hàng triệu site đã công bố cài đặt PHP, chiếm khoảng 20% số tên miền trên mạng Internet.
Nhóm phát triển PHP cũng đã lên tới con số hàng nghìn người và nhiều nghìn người khác tham gia vào các dự án có liên quan đến PHP như PEAR, PECL và tài liệu kĩ thuật cho PHP.
Lịch sử phát triển > PHP 5

Sự thành công hết sức to lớn của PHP 4.0 đã không làm cho nhóm phát triển PHP tự mãn. Cộng đồng PHP đã nhanh chóng giúp họ nhận ra những yếu kém của PHP 4 đặc biệt với khả năng hỗ trợ lập trình hướng đối tượng (OOP), xử lý XML, không hỗ trợ giao thức máy khách mới của MySQL 4.1 và 5.0, hỗ trợ dịch vụ web yếu. Những điểm này chính là mục đích để Zeev và Andi viết Zend Engine 2.0, lõi của PHP 5.0. Một thảo luận trên Slashdot đã cho thấy việc phát triển PHP 5.0 có thể đã bắt đầu vào thời điểm tháng 12 năm 2002 nhưng những bài phỏng vấn Zeev liên quan đến phiên bản này thì đã có mặt trên mạng Internet vào khoảng tháng 7 năm 2002. Ngày 29 tháng 6 năm 2003, PHP 5 Beta 1 đã chính thức được công bố để cộng đồng kiểm nghiệm. Đó cũng là phiên bản đầu tiên của Zend Engine 2.0. Phiên bản Beta 2 sau đó đã ra mắt vào tháng 10 năm 2003 với sự xuất hiện của hai tính năng rất được chờ đợi: Iterators, Reflection nhưng namespaces một tính năng gây tranh cãi khác đã bị loại khỏi mã nguồn. Ngày 21 tháng 12 năm 2003: PHP 5 Beta 3 đã được công bố để kiểm tra với việc phân phối kèm với Tidy, bỏ hỗ trợ Windows 95, khả năng gọi các hàm PHP bên trong XSLT, sửa chữa nhiều lỗi và thêm khá nhiều hàm mới. PHP năm bản chính thức đã ra mắt ngày 13 tháng 7 năm 2004 sau một chuỗi khá dài các bản kiểm tra thử bao gồm Beta 4, RC 1, RC2, RC3. Mặc dù coi đây là phiên bản sản xuất đầu tiên nhưng PHP 5.0 vẫn còn một số lỗi trong đó đáng kể là lỗi xác thực HTTP.
Ngày 14 tháng 7 năm 2005, PHP 5.1 Beta 3 được PHP Team công bố đánh dấu sự chín muồi mới của PHP với sự có mặt của PDO, một nỗ lực trong việc tạo ra một hệ thống API nhất quán trong việc truy cập cơ sở dữ liệu và thực hiện các câu truy vấn. Ngoài ra, trong PHP 5.1, các nhà phát triển PHP tiếp tục có những cải tiến trong nhân Zend Engine 2, nâng cấp mô đun PCRE lên bản PCRE 5.0 cùng những tính năng và cải tiến mới trong SOAP, streams và SPL.
Lịch sử phát triển > PHP 6

Phiên bản PHP 6 được kỳ vọng sẽ lấp đầy những khiếm khuyết của PHP ở phiên bản hiện tại, ví dụ: hỗ trợ namespace; hỗ trợ Unicode; sử dụng PDO làm API chuẩn cho việc truy cập cơ sở dữ liệu, các API cũ sẽ bị đưa ra thành thư viện PECL... Phiên bản 6 này chỉ dùng ở việc nghiên cứu và thử nghiệm. Sau này PHP bỏ hẳn phiên bản 6 và lên 7.
Lịch sử phát triển > PHP 7

Với việc sử dụng bộ nhân Zend Engine mới PHPNG cho tốc độ nhanh gấp 2 lần. Ngoài ra ở phiên bản này còn thêm vào rất nhiều cú pháp, tính năng mới giúp cho PHP trở nên mạnh mẽ hơn. Những tính năng mới quan trọng có thể kể đến như:
Khai báo kiểu dữ liệu cho biến.
Xác định kiểu dữ liệu sẽ trả về cho 1 hàm.
Thêm các toán tử mới (??, <=>,...)
Cú pháp

PHP chỉ phân tích các đoạn mã nằm trong những dấu giới hạn của nó. Bất cứ mã nào nằm ngoài những dấu giới hạn đều được xuất ra trực tiếp không thông qua xử lý bởi PHP. Các dấu giới hạn thường dùng nhất là <?php và ?>, tương ứng với dấu giới hạn mở và đóng. Các dấu giới hạn <script language="php"> và </script> cũng đôi khi được sử dụng. Cách viết dấu giới hạn dạng thẻ ngắn cũng có thể được dùng để thông báo bắt đầu đoạn mã PHP, là <? hay <?= (dấu này được sử dụng để in ra (echo) các xâu ký tự hay biến) với thẻ thông báo kết thúc đoạn mã PHP là ?>. Những thẻ này thường xuyên được sử dụng, tuy nhiên giống với những thẻ kiểu ASP (<% hay <%= và %>), chúng không có tính di động cao bởi có thể bị vô hiệu khi cấu hình PHP. Bởi vậy, việc dùng các thẻ dạng ngăn hay các thẻ kiểu ASP không được khuyến khích. Mục đích của những dấu giới hạn này là ngăn cách mã PHP với những đoạn mã thuộc ngôn ngữ khác, gồm cả HTML. Mọi đoạn mã bên ngoài các dấu này đều bị hệ thống phân tích bỏ qua và được xuất ra một cách trực tiếp.
Các biến được xác định bằng cách thêm vào trước một dấu đô la ($) và không cần xác định trước kiểu dữ liệu. Không giống với tên hàm và lớp, tên biến có phân biệt chữ hoa và chữ thường. Cả dấu ngoặc kép ("") và ký hiệu đánh dấu văn bản (<<<EOF EOF;) đều có thể dùng để truyền xâu và giá trị biến. PHP coi xuống dòng như một khoảng trắng theo kiểu như một ngôn ngữ dạng tự do (free-form language) (trừ khi nó nằm trong trích dẫn xâu), và các phát biểu được kết thúc bởi một dấu chấm phẩy. PHP có ba kiểu cú pháp chú thích: /* */ cho phép một đoạn chú thích tùy ý, trong khi đó // và # cho phép chú thích trong phạm vi một dòng. Câu lệnh echo là một trong những lệnh của PHP cho phép xuất văn bản (vd. ra một trình duyệt web).
Về cú pháp các từ khóa và ngôn ngữ, PHP tương tự hầu hết các ngôn ngữ lập trình bậc cao có cú pháp kiểu C. Các câu lệnh điều kiện If (Nếu), vòng lặp for và while, các hàm trả về đều tương tự cú pháp của các ngôn ngữ như C, C++, Java và Perl.
Cú pháp > Kiểu dữ liệu > Kiểu dữ liệu nguyên thủy

Kiểu số nguyên (int), chuỗi ký tự (string), kiểu số thực (float, double),...
Cú pháp > Kiểu dữ liệu > Kiểu dữ liệu có cấu trúc

Kiểu class.
Cú pháp > Các hàm có sẵn thông dụng

Hàm include(): đưa nội dung của một file chỉ định vào nội dung của file gọi nó.
Hàm strlen(): Được sử dụng để trả lại chiều dài của một chuỗi.
Hàm strpos(): được sử dụng để tìm kiếm một ký tự / văn bản trong một chuỗi.
Hàm phpinfo(): hiển thị chi tiết cấu hình PHP trên máy chủ
Hàm date(): Hiển thị ngày tháng theo quy tắc đã thiết lập
Hàm substr(): Tách một phần trong chuỗi.
Hàm str_word_count(): Dùng để đếm có bao nhiêu từ trong chuỗi.
Hàm str_split(): Cắt các ký tự trong chuỗi và chuyển thành dạng mảng.
Hàm echo(): In dữ liệu chuỗi ra màn hình.
Chú thích

↑  Lerdorf, Rasmus (8 tháng 6 năm 1995). “Announce: Personal Home Page Tools (PHP Tools)”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2011.
↑  Lerdorf, Rasmus (26 tháng 4 năm 2007). “PHP on Hormones – history of PHP presentation by Rasmus Lerdorf given at the MySQL Conference in Santa Clara, California”. The Conversations Network. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2024.
↑  “PHP: PHP 8.4.0 Release Announcement”. www.php.net.
↑  “PHP: Basic syntax”. The PHP Group. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2008.
↑  “Your first PHP-enabled page”. The PHP Group. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2008.
↑  “Variables”. The PHP Group. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2008.
↑  “Instruction separation”. The PHP Group. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2008.
↑  “Comments”. The PHP Group. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2008.
Một ví dụ về mã PHP đã được làm nổi bật bằng màu nhúng trong HTML
Depressaria emeritella

| Depressaria emeritella |
| --- | --- |


Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân bộ (subordo): Glossata
Liên họ (superfamilia): Gelechioidea
Họ (familia): Oecophoridae
Phân họ (subfamilia): Depressariinae
Chi (genus): Depressaria
Loài (species): D. emeritella
Danh pháp hai phần
Depressaria emeritella Stainton, 1849 
Depressaria emeritella là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu. Nó cũng được tìm thấy ở Cận Đông và phần phía đông của miền Cổ bắc.
Sải cánh dài 22–26 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 8 and then hibernating until the following spring. Có một lứa một năm.
Ấu trùng ăn Tanacetum vulgare. Chúng sống ở rolled leaves of their host plant. Pupation takes place in a cocoon in the earth.
Chú thích

↑  “Fauna Europaea”. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2011.
↑  UKmoths
↑  “Lepidoptera of Belgium”. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2011.
Rhabdornis grandis

| Rhabdornis grandis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Sturnidae
Chi (genus): Rhabdornis
Loài (species): R. grandis
Danh pháp hai phần
Rhabdornis grandis
Rhabdornis grandis là một loài chim trong họ Sturnidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Dicarbon

| Dicarbon |
| --- | --- |


Danh pháp IUPAC: Đicacbon
Tên hệ thống: Ethenediylidene (substitutive)  Dicarbon(C—C) (additive)

Nhận dạng
Số CAS: 12070-15-4
PubChem: 139247
ChEBI: 30083
Ảnh Jmol-3D: ảnh
SMILES:  đầy đủ [C]=[C] 
Tham chiếu Gmelin: 196
Thuộc tính
Điểm nóng chảy:   
Điểm sôi:   
 
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).   Tham khảo hộp thông tin
Cacbon điatomic (có tên hệ thống là đicacbon và 1λ2,2λ2-etylen), là một hóa chất vô cơ màu xanh lá cây với công thức hóa học là C2. Nó không ổn định về mặt động học ở nhiệt độ và áp suất xung quanh Nó xảy ra trong hơi carbon, ví dụ như trong các hồ quang điện, trong sao chổi, khí quyển sao và môi trường liên sao, và trong ngọn lửa hydrocarbon màu xanh. Carbon diatomic là dạng carbon đơn giản thứ hai sau carbon nguyên tử, và là chất tham gia trung gian thứ hai trong carbon nguồn gốc của fullerene.
Tính chất

C2 là thành phần của hơi carbon. Một bài báo ước tính rằng hơi carbon là khoảng 28% diatomic, nhưng về mặt lý thuyết điều này phụ thuộc vào nhiệt độ và áp suất.
Tính chất > Tính chất điện từ

Các electron trong carbon diatomic được phân phối giữa các quỹ đạo nguyên tử theo nguyên tắc aufbau để tạo ra các trạng thái lượng tử duy nhất, với mức năng lượng tương ứng. Trạng thái có mức năng lượng thấp nhất, hoặc trạng thái cơ bản, là trạng thái đơn (1Σ +
g), được đặt tên một cách có hệ thống ethene-1,2-diylidene hoặc dicarbon (0 •). Có một số trạng thái singlet và triplet bị kích thích có năng lượng tương đối gần với trạng thái cơ bản, tạo thành tỷ lệ đáng kể của một mẫu dicarbon trong điều kiện môi trường xung quanh. Khi hầu hết các trạng thái kích thích này trải qua quá trình thư giãn quang hóa, chúng phát ra trong vùng hồng ngoại của phổ điện từ. Tuy nhiên, một trạng thái đặc biệt phát ra trong khu vực màu xanh lá cây. Trạng thái đó là trạng thái bộ ba (3Πg), được đặt tên một cách có hệ thống là ethene-μ,-diyl—ylidene hoặc dicarbon (2 •). Ngoài ra, có một trạng thái kích thích hơn một chút về năng lượng từ trạng thái cơ bản, chỉ tạo thành một tỷ lệ đáng kể của một mẫu dicarbon dưới bức xạ giữa tia cực tím. Khi thư giãn, trạng thái kích thích này phát huỳnh quang ở vùng tím và lân quang ở vùng xanh. Trạng thái này cũng là trạng thái singlet (1Πg), cũng được đặt tên là ethene-μ,-diyl—ylidene hoặc dicarbon (2 •).
| State | Excitation enthalpy (kJ mol−1) | Relaxation transition | Relaxation wavelength | Relaxation EM-region |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| X1Σ+ g | 0 | – | – | – |
| a3Π u | 8.5 | a3Π u→X1Σ+ g | 14.0 μm | Long-wavelength infrared |
| b3Σ− g | 77.0 | b3Σ− g→a3Π u | 1.7 μm | Short-wavelength infrared |
| A1Π u | 100.4 | A1Π u→X1Σ+ gA1Π u→b3Σ− g | 1.2 μm 5.1 μm | Near infrared Mid-wavelength infrared |
| B1Σ+ g | ? | B1Σ+ g→A1Π uB1Σ+ g→a3Π u | ? ? | ? ? |
| c3Σ+ u | 159.3 | c3Σ+ u→b3Σ− gc3Σ+ u→X1Σ+ gc3Σ+ u→B1Σ+ g | 1.5 μm 751.0 nm ? | Short-wavelength infrared Near infrared ? |
| d3Π g | 239.5 | d3Π g→a3Π ud3Π g→c3Σ+ ud3Π g→A1Π u | 518.0 nm 1.5 μm 860.0 nm | Green Short-wavelength infrared Near infrared |
| C1Π g | 409.9 | C1Π g→A1Π uC1Π g→a3Π uC1Π g→c3Σ+ u | 386.6 nm 298.0 nm 477.4 nm | Violet Mid-ultraviolet Blue |
Lý thuyết quỹ đạo phân tử cho thấy có hai tập hợp các electron ghép đôi trong một tập hợp liên kết pi suy biến. Điều này cho thứ tự liên kết là 2, nghĩa là cần tồn tại một liên kết đôi giữa hai nguyên tử cacbon trong phân tử C2. Một phân tích cho thấy thay vào đó tồn tại một liên kết bốn lần, một cách giải thích đã bị tranh cãi.
Tính toán CASSCF chỉ ra rằng liên kết bốn cực dựa trên lý thuyết quỹ đạo phân tử cũng hợp lý.
Năng lượng phân ly liên kết của B2, C2 và N2 cho thấy BDE tăng, biểu thị các liên kết đơn, đôi và ba tương ứng.
Trong một số dạng carbon tinh thể nhất định, chẳng hạn như kim cương và than chì, một điểm yên ngựa hoặc khối bướu có thể xảy ra tại vị trí liên kết trong mật độ điện tích. Trạng thái bộ ba của C2 không theo xu hướng này. Tuy nhiên, trạng thái singlet của C2 hoạt động giống như silicon hoặc germani; đó là mật độ điện tích có cực đại tại vị trí trái phiếu.
Phản ứng

Carbon diatomic sẽ phản ứng với acetone và acetaldehyd để tạo ra acetylene theo hai con đường khác nhau.
Các phân tử Triplet C2 sẽ phản ứng thông qua con đường liên phân tử, được thể hiện để thể hiện tính chất triệt để. Các trung gian cho con đường này là gốc ethylene. Sự trừu tượng của nó tương quan với năng lượng trái phiếu.
Các phân tử Singlet C2 sẽ phản ứng thông qua một con đường nội phân tử, không phân tử, trong đó hai nguyên tử hydro sẽ bị lấy đi từ một phân tử. Chất trung gian cho con đường này là vinylletene singlet. Phản ứng singlet có thể xảy ra thông qua một lần tiểu đường 1,1 hoặc một lần tiểu đường 1,2. Phản ứng này không nhạy cảm với sự thay thế đồng vị. Sự trừu tượng khác nhau có thể là do sự định hướng không gian của các va chạm chứ không phải là năng lượng liên kết.
Singlet C2 cũng sẽ phản ứng với anken. Acetylene là một sản phẩm chính; tuy nhiên, có vẻ như C2 sẽ chèn vào các liên kết carbon-hydro.
C2 có khả năng chèn vào nhóm methyl gấp 2,5 lần so với nhóm methylene.
Lịch sử

Ánh sáng của sao chổi mờ hơn chủ yếu bắt nguồn từ sự phát thải carbon diatomic. Một ví dụ là C / 2014 Q2 (Lovejoy), nơi có một vài dòng ánh sáng C2, chủ yếu ở phổ khả kiến, tạo thành các dải Swan.