Chiến dịch Viên
Diễn biến chính trị - quân sự có liên quan > Karl Renner và việc thành lập Chính phủ Lâm thời Áo

Chính trị gia Karl Renner sinh năm 1870, là một nhà nghiên cứu chủ nghĩa Mác, thành viên của Đảng Xã hội Dân chủ Áo (SDPÖ) từ năm 1894. Nghị sĩ quốc hội Áo-Hung từ năm 1907. Năm 1918, ông tham gia cuộc cách mạng hiến pháp ở Áo, là thành viên Hội đồng lập pháp Áo. Từ năm 1930 đến năm 1933, ông là Chủ tịch Hội đồng quốc gia, Chủ tịch Quốc hội Áo. Năm 1933, Engelbert Dollfuß lên cầm quyền đã cấm các đảng theo chủ nghĩa xã hội. Các nhà tù được lập ra để giam giữ những thành viên đối lập với Đảng phát xít Áo, trong đó có các thành viên chủ chốt của Đảng Xã hội Dân chủ Áo (SDPÖ), Đảng Xã hội Áo (SÖP), Đảng Cộng sản Áo (KPÖ) và các thành phần vô chính phủ. Sau khi Engelbert Dollfuß bị ám sát, Kurt von Schuschnigg tiếp tục chính sách này cho đến khi nước Áo bị Hitler cưỡng chiếm năm 1938. Karl Renner lui về sống ẩn dật ở miền Nam nước Áo và không tham gia các hoạt động chính trị.
Ngày 3 tháng 4 năm 1945, Karl Renner đã tìm đến cơ quan tham mưu của Sư đoàn bộ binh 103, Quân đoàn bộ binh cận vệ 37 thuộc Tập đoàn quân cận vệ 9 (Liên Xô). Ông tỏ lòng hợp tác với quân đội Liên Xô để giải phóng nước Áo khỏi chủ nghĩa phát xít. Ông nói:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Giờ đây, các đảng viên đảng cộng sản và các đảng viên đảng xã hội dân chủ chỉ có chung một nhiệm vụ duy nhất là tiêu diệt chủ nghĩa phát xít. Tôi đề nghị được góp phần xây dựng chính phủ lâm thời ở Áo và sẽ loại trừ các phần tử quốc xã ra khỏi nghị viện | ” |
— Karl Renner.
Ngày 4 tháng 4, STAVKA nhận được báo cáo của Hội đồng quân sự Phương diện quân Ukraina 3 về cuộc gặp gỡ với Karl Renner và lập tức có điện chỉ đạo cho tư lệnh phương diện quân, nguyên soái F. I. Tolbukhin:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Phải tin cậy Karl Renner. Thông báo cho ông ấy biết là Bộ Tổng tư lệnh tối cao Liên Xô ủng hộ ông ấy trong việc khôi phục chế độ dân chủ ở Áo. Giải thích cho Karl Renner biết rằng quân đội Liên Xô tiến vào Áo không phải để chiếm đóng nước Áo mà là để quét sạch chủ nghĩa phát xít khỏi đất Áo. | ” |
— I. V. Stalin - A. I. Antonov.
Sau khi thủ đô Viên của Áo được giải phóng, Kerl Renner đã nỗ lực thực hiện nhiều biện pháp thiết thực để mau chóng lập ra một chính phủ lâm thời cho nước Áo. Sử dụng các mối quan hệ của mình và sự khéo léo về chính trị, ông đã triệu tập được một nội các đa thành phần bao gồm Đảng Xã hội Dân chủ Áo (SDPÖ), Đảng Xã hội Áo (SÖP), Đảng Nhân dân Áo (ÖVP), Đảng Cộng sản Áo (KPÖ) và một số nhân sĩ, trí thức không đảng phái. Thành phần chính phủ gồm có:
Thủ tướng: Karl Renner (SDPÖ).
Các Phó Thủ tướng: Leopold Figl (ÖVP), Johann Koplenig (KPÖ), Adolf Schärf (SPÖ)
Bộ trưởng nội vụ: Franz Honner (KPÖ)
Bộ trưởng tư pháp: Josef Gerö (không đảng phái)
Bộ trưởng khoa học, giáo dục và văn hóa: Ernst Fischer (KPÖ)
Bộ trưởng an sinh xã hội và dân cư: Johann Böhm (SPÖ)
Bộ trưởng tài chính: Georg Zimmermann (không đảng phái)
Bộ trưởng nông nghiệp và môi trường: Rudolf Buchinger (ÖVP, đến 26-9-1945) và Josef Kraus (ÖVP, từ 26-9-1945)
Bộ trưởng công nghiệp, thương mại và giao thông vận tải: Eduard Heinl (ÖVP)
Bộ trưởng lương thực, thực phẩm: Andreas Korp (SPÖ)
Bộ trưởng công chính và tái thiết: Julius Raab (ÖVP)
Bộ trưởng kế hoạch và quản lý công sản: Vinzenz Schumy (không đảng phái)
Ngày 27 tháng 4 năm 1945, Chính phủ lâm thời Áo ra bản Tuyên ngôn độc lập của nước Áo, khôi phục lại nước Cộng hòa Áo. Ngày 11 tháng 9 năm 1945, Hội đồng kiểm soát của đồng minh ở Áo mời Karl Renner triệu tập một hội nghị liên bang ở Viên. Sau Hội nghị Liên bang họp từ ngày 24 đến ngày 26 tháng 9 có giá trị như một Quốc hội lâm thời, các tiểu bang của Áo thừa nhận chính phủ của Karl Renner tại Viên. Hội nghị Liên bang lần thứ hai họp từ ngày 9 đến ngày 10 tháng 10 năm 1945 đã quyết định phục hồi hiệu lực của Hiến pháp Liên bang Áo năm 1929.
Ngày 25 tháng 11 năm 1945, tại Áo đã diễn ra cuộc bầu cử Quốc hội dân chủ đầu tiên kể từ năm 1933. Có 93,23 % trong số 3,5 triệu cử tri Áo trong danh sách đăng ký đã đi bầu cử 165 ghế của Quốc hội Liên bang Áo. Kết quả: Đảng Xã hội Áo (ÖVP) giành 49,80% số phiếu bầu, đạt 85 ghế tại quốc hội; Đảng Xã hội dân chủ Áo (SPÖ) giành 44,60% số phiếu bầu, được 76 ghế; Đảng Cộng sản Áo (KPÖ) giành 5,42% số phiếu bầu, được 4 ghế. Đảng Dân chủ Áo (DPÖ) chỉ giành được 0,19% số phiếu bàu, không đủ điều kiện để có một ghế tại Quốc hội Áo. Trong số 165 nghị sĩ đầu tiên của nền Cộng hòa Áo thứ hai, có 118 người là cựu tù chính trị và chiến binh kháng chiến Áo trong thời kỳ quân đội Đức Quốc xã chiếm đóng nước này.
Ngày 20 tháng 12 năm 1945, căn cứ kết quả cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội Áo ngày 25 tháng 11 năm 1945, Chính phủ lâm thời Áo chấm dứt hoạt động, nhường chỗ cho một chính phủ chính thức. Karl Renner được Quốc hội Áo bầu làm tổng thống đầu tiên của nền Cộng hóa Áo thứ hai. Leopold Figl, người của Đảng Dân chủ Áo (DPÖ) được bầu làm thủ tướng.