Tokusatsu
Tầm ảnh hưởng của Tokusatsu bên ngoài Nhật Bản

Tuy Tokusatsu xuất phát điểm từ Nhật Bản, nó đã chiếm được lòng yêu thích của đông đảo người xem không chỉ tại Nhật mà cũng khi vượt ra khỏi lãnh thổ nước này. Tokusatsu của Nhật đã đạt tới mức "Lừng lẫy năm châu - Nổi tiếng khắp toàn cầu". Ngoài các kênh truyền hình Nhật, Tokusatsu còn được chiếu trên truyền hình ở một số nước gần gũi với nền văn hóa Nhật Bản ở Nam Mỹ như Brasil và các nước Nam Âu như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha. Ở Đông Nam Á thì Thái Lan, Indonesia là những nước chiếu Tokusatsu trên truyền hình sớm nhất.
Tokusatsu còn được nhiều kênh truyền hình Hàn Quốc trình chiếu. Ngày nay, với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, Tokusatsu đã xâm nhập vào lượng khán giả khắp thế giới. Tại những trang cho đăng tải phim ảnh nổi tiếng như Youtube hay Veoh, người ta dễ dàng bắt gặp một lượng lớn phim Tokusatsu do fan cuồng nhiệt ở từng nước tải lên. Các nước bản địa cũng bắt đầu hình thành nên cộng đồng, diễn đàn yêu thích Tokusatsu và cũng chính họ là người đi tiên phong trong việc làm phụ đề sang ngôn ngữ bản địa, một việc làm góp phần phổ biến Tokusatsu.
Kỹ thuật Tokusatsu được sử dụng bên ngoài nước Nhật bởi sự nổi tiếng của các bộ phim quái thú Gojira:
Năm 1961, Anh cũng chế tác một phim Gojira của mình với tên Gorgo và cũng sử dụng kỹ thuật Suimation. Cùng năm, Saga Studios của Đan Mạch cũng cho ra đời phim quái thú khổng lồ có tên Reptilicus sử dụng các hình nhân và mô hình thu nhỏ.
Năm 1967, Hàn Quốc cũng chế tác phim quái thú của mình với tên Taekoesu Yonnggary.
Kỹ thuật Tokusatsu được sử dụng bên ngoài nước Nhật bởi sự nổi tiếng của các bộ phim khác:
Năm 1975, Shaw Brothers (một hãng phim Hương Cảng) cũng sản xuất một phim siêu người hùng (superhero) với tên The Super Inframan dựa trên series Ultraman và Kamen Rider của Nhật.
Năm 2001, Buki X-1 Productions, một công ty Pháp quốc của các fan Tokusatsu đã cho ra đời series Tokusatsu của riêng mình là Jushi Sentai France Five (gọi tắt là France Five) dựa trên series Super Sentai của hãng Toei, Nhật.
Năm 2004, Peter Tatara cho ra đời series phim Johnny Robo có kinh phí thấp dựa trên series Kamen Rider và người hùng biến thân.
Tại Nam Hàn cũng sản xuất series Tokusatsu dành cho trẻ em của riêng họ là Vectorman (Hanja: 지구용사 백터맨) (năm 1999), Power Master Maxman (Hanja: 수호전사 맥스맨) (năm 2004), Environmental Transfer Gentafos (Hanja: 환경전사 젠타포스) năm 2002 và Erexion (năm 2006), Legend Hero Samgugjeon (Hanja: 레전드히어로 삼국전) năm 2016 và X-Garion (Hanja: 엑스가리온) năm 2019.
Daewon Media hiện đã sản xuất bản Hàn Quốc hóa cho loạt phim Zyuden Sentai Kyoryuger trong tháng 2 năm 2017 theo bản gốc mà không cần phải mua lại series phim này để lồng tiếng. Bản Hàn Quốc hóa có tên Power Rangers: Dino Force Brave. Series sử dụng cảnh quay của Zyuden Sentai Kyoryuger với những cảnh có các diễn viên nói tiếng Hàn để ghép với những cảnh có diễn viên Nhật Bản lồng tiếng Hàn hoặc những cảnh hành động từ Super Sentai chống lại quái vật hoặc robot khổng lồ (Zord và Megazord) giao tranh với lồng tiếng Hàn.
Satria Heroes là loạt series tokusatsu của Indonesia cùng Ishimori Productions (tác giả của Kamen Rider Series) với phần phim đầu tiên là "Satria Garuda Bima" trong năm 2013. Sau đó, "Satria Garuda Bima-X" cũng được ra mắt năm 2014. Năm 2019, một phần phim ngắn tiền đề cho mùa 3 là "Satria Naga Kai" đã được ra mắt - tuy nhiên số phận của nó có khả năng sẽ bị chuyển đổi thành một bộ phim hoạt hình chứ không còn là một phim Tokusatsu. Loạt phim cũng có cái tên đáng chú ý trong năm 2020 là "Bima-S", tuy nhiên nó là một phần phim hoạt hình cho trẻ em - có một sự liên kết không chính thức với hai mùa phim đầu tiên.
Tháng 8 năm 2006,Thái Lan cũng sản xuất loạt phim Tokusatsu của mình dựa trên loạt Super Sentai của Nhật. Loạt phim này có tên Sport Rangers, có ý tưởng mới lạ về đề tài thể thao nhưng số tập không kéo dài như series Sentai. Sau đó là loạt phim Miraigar (2016-2018).
Mới nhất, Trung Quốc cũng bắt đầu sản xuất loạt Tokusatsu của mình với tên:
Vũ trụ Armor Hero "Khải Giáp Dũng Sĩ" (铠甲勇士 Bính âm: Kǎi Jiǎ Yǒng Shì) gồm "Armor Hero" trong năm 2007 - 2008, "Armor Hero XT" (铠甲勇士刑天 Bính âm: Kǎi Jiǎ Yǒng Shì Xíng Tiān) năm 2011, "Armor Hero LAVA" (铠甲勇士拿瓦 Bính âm: Kǎi Jiǎ Yǒng Shì Ná Wǎ) năm 2013, "Armor Hero Atlas" (铠甲勇士之雅塔莱斯 Bính âm: Kǎi Jiǎ Yǒng Shì Zhī Yǎ Tǎ Lái Sī) năm 2014; "Armor Hero Captor" (铠甲勇士捕将 Bính âm: Kǎi Jiǎ Yǒng Shì Bǔ Jiāng) năm 2015; "Armor Hero Captor King" (铠甲勇士捕王 Bính âm: Kǎi Jiǎ Yǒng Shì Zhī Bǔ Wáng) năm 2016 và "Armor Hero Hunter" (铠甲勇士猎铠 Bính âm: Kǎi Jiǎ Yǒng Shì Liè Kǎi) năm 2018.Sau 4 năm gián đoạn,phần phim tiếp theo là Armor Hero Star Ray "Khải Giáp Dũng Sĩ Tinh Diệu" (铠甲勇士之星曜 Bính âm: Kǎijiǎ Yǒngshì Zhīxīng Yào) dự kiến khởi chiếu vào cuối năm 2024.
Loạt phim Battle Strike Team "Cự Thần Chiến Kích Đội" (巨神战击队第 Bính âm: Jù Shén Zhàn Jí Duì) cùng chung vũ trụ với Armor Hero, gồm "Battle Strike Team - Giant Saver" trong tháng 12 năm 2012, "Battle Strike Team - Space Deleter" (巨神战击队之空间战击队 Bính âm: Jùshén Zhàn Jí Duì - Zhī Kōng Jiān Zhàn Jí Duì) ngày 22 tháng 12 năm 2014 và "Battle Strike Team - Rescue Engine" ngày 17 tháng 10 năm 2016 (巨神战击队之超救分队 Bính âm: Jù Shén Zhàn Jí Duì - Zhī Chāo Jiù Fēnduì) năm 2016. Dòng phim vẫn tiếp tục vào năm 2020 với "Battle Strike Team - Railway Vanguard" (巨神战击队之轨道先锋 Bính âm: Jù Shén Zhàn Jí Duì - Guǐdào Xiānfēng), tuy nhiên nó đã trở thành một bộ phim hoạt hình - chính thức đặt dấu chấm hết cho việc sử dụng nền tảng Tokusatsu vào dòng phim.
Metal Kaiser "Ngũ Long Kì Trảo Sĩ" (五龙奇剑士 Bính âm: Wǔ Lóng Qí Jiàn Shì).
Năm 2007 – 2008, Philippines sản xuất loạt Tokusatsu mang tên "Zaido: Cảnh sát trưởng không gian" (Zaido: Pulis Pangkalawakan).
Năm 2019, tokuAsia của Singapore mới có công bố về loạt Sacred Guardians - với mùa đầu tiên mang tên "Sacred Guardian Singa" và sẽ được ra mắt cuối 2021 nếu tình hình dịch bệnh COVID-19 tích cực hơn. Dòng phim được dựa theo loạt Kamen Rider và Ultra Series, nói về cuộc chiến của những chiến binh mang sức mạnh cổ đại với những thế lực tà ác xuyên suốt chiều dài lịch sử Singapore. Phần phim đã có ấn phẩm truyện tranh chính thức và rất được đón nhận không chỉ bởi các cộng đồng hâm mộ Châu Á mà còn đến từ Hoa Kỳ.
Năm 2020, Wiroes tại Malaysia công bố dự án Mighty Knights - mùa đầu tiên là "Mighty Knight Bayu" và đã có một phim ngắn tiền đề cùng năm. Dòng phim được dựa theo loạt Kamen Rider, nói về cuộc chiến của những thanh niên chống lại các phe phái đen tối trong một thế giới tương lai mà mọi thứ giá trị đều bị chi phối bởi các "Enerstamp". Phim được sự hộ thuẫn đặc biệt đến từ một vài diễn viên chính trong mùa phim "Power Rangers Ninja Storm", đã có ấn phẩm truyện tranh chính thức.
Mới đây, tại Việt Nam cũng đã chính thức ra mắt một số phim Tokusatsu như:
"Siêu nhân X" (ra mắt năm 2015). Phim do Ngô Kiến Huy thủ vai chính, tuy nhiên một số cộng đồng Tokusatsu tại Việt Nam vẫn đang tranh cãi liệu có nên tính phim này vào dòng Tokusatsu hay không vì phim mang đậm âm hưởng các phim Siêu Anh Hùng hài hước của Hollywood như Kick-Ass hơn và rất ít yếu tố Tokusatsu - cũng như chưa có sự xác nhận chính thức từ nhà sản xuất.
"Chiến Đội Vệ Thú" (sản xuất năm 2019-2020 bởi Tuxi Production). Lấy cảm hứng từ các loạt phim Super Sentai đình đám của Nhật Bản, đây là một loạt dự án kinh phí thấp nói về những chiến binh trẻ còn trong độ tuổi đi học bất chợt chạm mặt lũ quái vật bí ẩn, nhận được những sức mạnh kì lạ đến từ những hòn đá năng lượng bí ẩn được phân tích bởi một nhà khoa học trẻ bị tật ở chân - song song với những kế hoạch nguy hiểm mà thế lực thủ ác đang che giấu. Nếu không tính "Siêu Nhân X", đây là phim Tokusatsu đầu tiên chính thức được sản xuất và trình chiếu tại Việt Nam dưới dạng web-drama.
Phim ngắn Viễn Mộng Vệ Nhân (Vũ Tùng Production sản xuất năm 2019) - dựa theo các siêu anh hùng từ Super Sentai. Phim nói về ước mơ của một cậu bé hay bị bắt nạt, với mong ước được làm hoạ sĩ tạo cảm hứng cho mọi người - cũng như chính các chiến binh Siêu Nhân Đỏ ngày xưa đã làm với cuộc đời cậu. Cũng vào năm 2021, một phim ngắn khác cùng bên sản xuất là Vệ Nhân ra mắt - nói về những trái tim trong sáng đầy anh hùng trong một thế giới đầy cạm bẫy và góc khuất.
Đa vũ trụ Chiến Thần gồm "Chiến Thần Lạc Hồng" - dự án phim bộ lấy cảm hứng từ Kamen Rider, Super Sentai, Ultra Series, Metal Heroes hay cả dòng phim như Marvel, DC,... được lên ý tưởng bởi Đỗ Đức Mười và Phạm Minh Long - đã được nhá hàng vào năm 2017 và chính thức công bố vào ngày 1 tháng 7 năm 2019 bởi TRANSFILM và Dive Into Eden. Dự án hiện đang bị hoãn do tình hình dịch bệnh COVID-19 cùng các dự định về việc triển khai một đa vũ trụ siêu anh hùng riêng do nhóm Dive Into Eden đã xây dựng từ 2013 (trở thành phim Tokusatsu Việt Nam đầu tiên có thời gian chuẩn bị lâu nhất cho tới thời điểm hiện tại). Dự kiến sẽ trở lại sau 3 năm bị hoãn do tình hình dịch bệnh COVID-19. Hiện tại, mùa một đã trong giai đoạn sản xuất. Chiến Thần có thể kế thừa tinh hoa của những dòng phim đó và kết hợp chúng với bản sắc văn hóa Việt - đặc biệt là Chiến Thần Lạc Hồng khi khai thác những câu chuyện cổ tích, kho tàng Huyền Sử Việt Nam cùng văn hoá Trống Đồng, văn hoá chim Lạc cổ xưa,… để đưa người xem tiếp cận gần hơn với những câu chuyện xưa và nay, qua một cách thể hiện khác dựa trên hình ảnh siêu anh hùng biến hình, nhưng đồng thời vẫn giữ đúng những giá trị và những nội dung truyền tải. Dự án cũng được các cộng đồng hâm mộ nước ngoài ngóng chờ và có một mối quan hệ cộng tác khá tốt với tokuAsia và Wiroes - sản xuất của Sacred Guardians và Mighty Knights.
"Anh Hùng Nón Lá". Hiện chưa có nhiều thông tin về dự án, nhưng có thể nhận ra sự ảnh hưởng của mùa phim "Ninpuu Sentai Hurricaneger" trong phần thiết kế và hình ảnh.
Tuy nhiên, những loạt phim Tokusatsu của Trung Quốc đặc biệt gây nhàm chán với nhiều khán giả bởi nội dung vô cùng thiếu sự độc nhất. Điều này khiến cộng đồng fan Tokusatsu tại Việt Nam phẫn nộ và khó chịu, luôn đem ra đánh giá đó là những loạt phim "đạo nhái": Loạt phim Armor Hero có motif giống với loạt phim Kamen Rider, còn Battle Strike Team với motif giống với Super Sentai (Super Sentai và Kamen Rider đều do Toei Company Ltd. sản xuất), còn Metal Kaiser giống với motif của loạt phim Ultra Series. Nhưng có một điều mà ít ai ngờ, chính Toei Company Ltd. đã công nhận hai dòng phim Armor Hero và Battle Strike Team một cách công khai và tự hào vào năm 2018 - và thậm chí ngay từ lúc bắt đầu, Armor Hero và Battle Strike Team đều có phần phục trang được chuẩn bị bởi công ty cũng đã làm phục trang cho loạt Kamen Rider.
Đáng nói nhất vẫn là loạt phim Power Rangers ban đầu do hãng Saban (Hoa Kỳ) mua bản quyền bắt đầu từ loạt phim "Kyōryū Sentai Zyuranger" của hãng Toei (năm 1990) và thay đổi nội dung chút ít, cho diễn viên Mỹ diễn lại toàn bộ và chỉ giữ lại những cảnh người máy, máy móc trong phim của Nhật; mà đỉnh cao là "Power Rangers Ninja Storm" (dựa theo "Ninpuu Sentai Hurricaneger") và "Power Rangers: Jungle Fury" (dựa theo "Juken Sentai Gekiranger") là 2 series ăn khách nhất trong lịch sử Power Rangers. Loạt phim này thành công đến độ người ta phải làm tiếp những phần (season) sau và hiện vẫn còn đang tiếp tục. Power Rangers sau được Walt Disney mua lại, nhưng tới 2011 đã được Saban chuộc lại. Tuy nhiên sau nhiều mùa và một phim chiếu rạp cùng tên Power Rangers, Saban đã làm cho dòng này suýt phải chết yểu (chỉ duy nhất "Power Rangers: Dino Charge" và "Power Rangers: Dino Super Charge" dựa theo "Zyuden Sentai Kyoryuger" được đánh giá cao) - trước khi bắt buộc phải bán lại cho Hasbro.
Năm 1994, người Mỹ cũng mua lại bản quyền của các series Metal Heroes như Choujinki Metalder, Uchukeiji để diễn lại với cái tên VR Troopers. Sự thành công của những series mua bản quyền này tại đất Mỹ khiến Saban cho ra đời series original của mình dựa trên thần thoại Á Nhĩ Lan là "The Mystic Knights of Tir Na Nog". Năm 1994, DiC Entertainment cũng mua lại các cảnh phim trong "Denkou Choujin Gridman" của Tsuburaya Production để chế tác "Superhuman Samurai Cyber-Squad" của mình.
Có lẽ bấy nhiêu đó cũng đủ nói lên một điều rằng: nếu trước đây người Nhật giỏi phát triển lên từ nền tảng phát minh của người khác thì trong thể loại phim Tokusatsu, họ đã sáng tạo một nền tảng để cả thế giới phải sử dụng.
Godzilla trong phim Godzilla năm 1954.