stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
WikiLeaks
Tính xác thực

WikiLeaks tuyên bố vào năm 2010 rằng họ chưa bao giờ phát hành một tài liệu bị phân bố sai chỗ và rằng các tài liệu được đánh giá trước khi phát hành. Trước những lo ngại về khả năng rò rỉ thông tin gây hiểu lầm hoặc gian lận, WikiLeaks đã tuyên bố rằng các thông tin rò rỉ gây hiểu lầm "đã được đăng tải trên các phương tiện truyền thông chính thống. WikiLeaks không hỗ trợ thêm. "  Câu hỏi thường gặp nói rằng: "Biện pháp đối phó đơn giản và hiệu quả nhất là một cộng đồng trên toàn thế giới gồm những người dùng và biên tập viên có hiểu biết, những người có thể xem xét và thảo luận các tài liệu bị rò rỉ."  Theo tuyên bố của Assange vào năm 2010, các tài liệu đã nộp được kiểm tra bởi một nhóm gồm năm người đánh giá, có chuyên môn về các chủ đề khác nhau như ngôn ngữ hoặc lập trình, họ cũng điều tra lý lịch của kẻ rò rỉ nếu danh tính của người đó được biết. [cần cập nhật] Trong nhóm đó, Assange có quyết định cuối cùng về việc đánh giá một tài liệu.
Nhà viết chuyên mục Eric Zorn đã viết vào năm 2016 "Cho đến nay, có khả năng, thậm chí có khả năng, mọi email bị đánh cắp mà WikiLeaks đăng tải đều là xác thực", nhưng cảnh báo không nên giả định rằng các bản phát hành trong tương lai sẽ xác thực như nhau. Nhà văn Glenn Greenwald đã tuyên bố vào năm 2016 rằng WikiLeaks có một "hồ sơ hoàn hảo, lâu đời về việc chỉ công bố các tài liệu xác thực."  Các chuyên gia an ninh mạng đã nói rằng một người sẽ dễ dàng tạo ra một email hoặc thay đổi nó, giống như bằng cách thay đổi tiêu đề và siêu dữ liệu.
Một số bản phát hành, bao gồm nhiều email Podesta, chứa tiêu đề DKIM. Điều này cho phép chúng được xác minh là hàng thật ở một mức độ chắc chắn.
Vào tháng 7 năm 2016, Nhóm An ninh Nội địa của Viện Aspen, một tổ chức chống khủng bố lưỡng đảng, đã cảnh báo rằng những tin tặc đánh cắp dữ liệu xác thực có thể "muối các tệp mà chúng phát hành bằng những giả mạo hợp lý."  Theo Douglas Perry, các cơ quan tình báo Nga đã thường xuyên sử dụng các chiến thuật sai lệch thông tin. Ông đã viết vào năm 2016 rằng "các email giả mạo cẩn thận có thể được đưa vào bãi rác của WikiLeaks. Rốt cuộc, cách tốt nhất để làm cho thông tin sai lệch trở nên đáng tin cậy là trộn nó với thông tin thật. "
Đánh giá

Bài chi tiết: Đánh giá về WikiLeaks
Cyperus carinatus

| Cyperus carinatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Cyperus
Loài (species): C. carinatus
Danh pháp hai phần
Cyperus carinatus R.Br. 
Cyperus carinatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được R.Br. mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyperus carinatus”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Europa (thần thoại)

| Nàng Europa |
| --- | --- |
Bức họa Bắt cóc Europa của Jean-François de Troy (1716)
Nơi ngự trị: Crete
Thông tin cá nhân
Cha mẹ: Agenor và Telephassa hoặc Phoenix và Perimede
Anh chị em: Cadmus, Cilix, Phoenix
Con cái: Minos, Rhadamanthys, Sarpedon/ Crete
Trong thần thoại Hy Lạp nàng Europa (/jʊˈroʊpə, jə-/; Greek: Εὐρώπη Eurṓpē) là mẹ vua Minos của Crete, một người phụ nữ danh giá vùng Phoenicia. Tên của bà được đặt cho lục địa châu Âu. Câu chuyện Europa bị thần Zeus dưới hình dạng một con bò trắng bắt đi được lưu trong truyền thuyết Crete; theo nhà sử học Kerényi chỉ ra "hầu hết những câu chuyện tình yêu liên quan đến Zeus có nguồn gốc từ những câu chuyện cổ xưa hơn mô tả cuộc hôn nhân của ông với các nữ thần. Điều này được thể hiện rõ nhất trong câu chuyện của Europa".
Bức họa Bắt cóc Europa của Rembrandt, 1632
Europa được nói đến lần đầu tiên ở sử thi Iliad, vốn được định thời gian vào thế kỷ 8 TCN Một tài liệu khác nhắc đến Europa là trong một đoạn văn của Hēsíodos Catalogue of Women, tìm thấy ở Oxyrhynchus. Hình vẽ trên bình gốm sớm nhất được khẳng định là Europa có niên đại từ giữa thế kỷ thứ 7 TCN.
Chú thích

↑  Oxford English Dictionary . headword "Europe": Oxford University Press. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2012.
↑  Kerenyi 1951, p. 108
↑  Pierre Vidal-Naquet, Le monde d'Homère, Perrin 2000:19; M.I. Finley, The World of Odysseus, (1954) 1978:16 gives "the years between 750 and 700 B.C., or a bit later".
↑  The papyrus fragment itself dates from the third century AD: see Hesiodic fragments 19 and 19A.
↑  Walter Burkert, Greek Religion (1985) I.3.2, note 20, referring to Schefold, plate 11B.
Buồn

Bức tượng Entombment of Christ năm 1672 mô tả Mary Magdalene đang khóc
Buồn (hay buồn rầu, buồn bã, buồn tẻ, buồn tủi, âu sầu, u sầu, sầu, rầu, bi ai, bi, bi thương, phiền lòng, phiền muộn) (tiếng Anh: Sad) là một trong các trạng thái tình cảm, cảm xúc của con người, đối lập với vui.
Đặc điểm

Bản chất của cảm xúc là kết quả phản ứng và biến đổi của tâm sinh lý thông qua trạng thái rung cảm với nội tại trong cơ thể và với môi trường xung quanh. Trong khi suy nghĩ, ý chí và niềm tin của bạn tạo ra tần số rung cảm với bất kỳ điều gì bạn để ý tới, khiến trạng thái tinh thần luôn biến động theo những dòng suy nghĩ miên man bất tận. Sự rung động trong lòng khi tiếp xúc với sự việc gì, tạo nên một quá trình tâm lý, từ đó tác động đến biến đổi sinh lý. Tùy theo mức ảnh hưởng tốt, xấu do tác động để lại, tồn tại rất nhiều nguồn năng lượng tích cực và tiêu cực khác nhau, ở nhiều dạng tốt và xấu khác nhau, có cái có thể nhận diện được, có cái không.
Cảm xúc sẽ phai nhạt theo thời gian, tuy nhiên nếu một người mang cảm xúc tiêu cực kéo dài sẽ trở nên trầm cảm. Mỗi nguyên nhân khác nhau gây ra tác động tiêu cực mà chúng ta gặp phải, sẽ có tác động ít nhiều khác nhau đến tâm trạng. Tùy theo mức độ tác động, có thể có biện pháp hóa giải thích ứng. Cảm xúc có thể được chuyển hóa nhưng một số trường hợp có thể không được chuyển hóa được hoàn toàn. Có góc nhìn cho rằng, thông qua giá trị "buồn" để biết giá trị "vui", vui hay buồn chỉ khác nhau ở cách tiếp nhận. Biểu hiện của buồn là khóc, mặt u sầu, chán nản.
Thời thơ ấu

Margaret Mahler coi khả năng cảm nhận nỗi buồn là một thành tựu về mặt cảm xúc, trái ngược với việc ngăn chặn nó bằng cách tăng động không ngừng nghỉ. Tương tự, D. W. Winnicott cũng nhìn nhận trong tiếng khóc vì buồn, có nguồn gốc của những trải nghiệm âm nhạc quý giá trong cuộc sống sau này.
Khoa học thần kinh

Nhiều nghiên cứu về bản chất thần kinh của nỗi buồn đã được thực hiện. Theo American Journal of Psychiatry, nỗi buồn được phát hiện là gắn liền với sự gia tăng hoạt động hai bên (tiếng Anh: bilateral activity) ở một số vùng của não.
Cơ chế phòng vệ

Mọi người đối phó với nỗi buồn theo nhiều cách khác nhau. Nỗi buồn là một cảm xúc quan trọng bởi lẽ nó là động lực để con người xử lý tình huống. Một số cơ chế phản ứng bao gồm: tìm trợ giúp từ xã hội hay dành thời gian với vật nuôi, tạo danh sách, hoặc tham gia vào một số hoạt động thể hiện nỗi buồn.
Hai cô gái buồn bã
Một người đàn ông thể hiện nỗi buồn với hai bàn tay che mặt
Di sản văn hóa phi vật thể

Phân bố các di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh
Di sản văn hóa phi vật thể (tiếng Anh: intangible cultural heritage) là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thể hiện bản sắc của cộng đồng, không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác bao gồm lễ hội, lối sống, bí quyết truyền nghề, văn hóa ẩm thực, trang phục truyền thống. Công ước 2003 của UNESCO bác bỏ việc xếp hạng di sản văn hóa phi vật thể nên không có khái niệm xếp hạng di sản theo cấp tỉnh, cấp quốc gia hay cấp thế giới.
Ở cấp độ toàn cầu, Di sản văn hóa phi vật thể có danh sách được UNESCO đưa ra để ghi danh giá trị của các di sản văn hóa phi vật thể trên thế giới. Danh sách này được bắt đầu năm 2001 với 19 di sản, năm 2003 danh sách có thêm 28 di sản. Danh sách tiếp theo được lập vào ngày 25 tháng 11 năm 2005. Mỗi di sản văn hóa phi vật thể muốn có tên trong danh sách phải được một hoặc nhiều quốc gia đề cử cho UNESCO trước khi được một ủy ban của tổ chức này xem xét khả năng đưa vào danh sách.
Tại hội nghị lần thứ 3 họp tại Istanbul tháng 11/2008, để nâng cao nhận thức về tính cấp thiết của vấn đề bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, Ủy ban liên chính phủ về bảo tồn Di sản phi vật thể đã đưa ra hai danh sách:
Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại
Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp
Các kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại đã được công bố trước đây nay được chuyển vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

Bài chi tiết: Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại
Danh sách này biểu hiện sự đa dạng của các di sản văn hóa phi vật thể và giúp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của các di sản đó. UNESCO đã công bố 90 di sản trong năm 2008 (trước đây đã được công bố là kiệt tác), 76 di sản trong năm 2009 và 47 di sản trong năm 2010.
Tính đến cuối năm 2010, có 213 di sản được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Thống kê cụ thể như sau:
| Vùng | Số lượng di sản phi vật thể đại diện của nhân loại | Số nước/vùng lãnh thổ có di sản | Số lượng di sản đa quốc gia | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Châu Phi | 17 | 15 | 3 |  |
| Các nước Arập | 11 | 12 | 2 | Trong đó có 1 di sản chung với khu vực châu Âu và Bắc Mỹ, 1 di sản với khu vực châu Âu và Bắc Mỹ và khu vực châu Á-Thái Bình Dương. |
| Châu Á–Thái Bình Dương | 102 | 20 | 4 | Trong đó có 1 di sản chung với khu vực châu Âu và Bắc Mỹ, 1 di sản chung với các nước Arập và khu vực châu Âu và Bắc Mỹ. |
| Châu Âu và Bắc Mỹ | 57 | 21 | 5 | Trong đó có 1 di sản chung với các nước Arập, 1 di sản với các nước Arập và châu Á-Thái Bình Dương, 1 di sản với khu vực châu Á-Thái Bình Dương. |
| châu Mỹ Latinh và Caribbe | 30 | 16 | 3 |  |
| Tổng số | 213 | 84 | 13 |  |
Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp

Cũng từ năm 2008, UNESCO bổ sung thêm Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp, gồm các di sản phi vật thể mà cộng đồng có liên quan và các quốc gia thành viên UNESCO cần có các biện pháp khẩn cấp để bảo tồn. Danh sách này góp phần huy động sự hợp tác quốc tế và sự hỗ trợ cho các bên liên quan để thực hiện các biện pháp bảo vệ thích hợp. Trong năm 2009, UNESCO công bố 12 di sản và trong năm 2010 là 10 di sản thuộc nhóm này.
| Quốc gia/vùng lãnh thổ | Tên di sản | Năm được công nhận |
| --- | --- | --- |
|  Trung Quốc | Meshrep | 2010 |
|  Trung Quốc | Kỹ thuật đóng thuyền không thấm nước của Trung Quốc | 2010 |
|  Trung Quốc | Wooden movable-type printing of China | 2010 |
|  Croatia | Hát Ojkanje | 2010 |
|  Việt Nam | Ca trù | 2009 |
|  Pháp | Cantu ở paghjella: trường ca và nghi thức tế lễ truyền miệng trên đảo Cors | 2009 |
|  Mông Cổ | Mongol Biyelgee, vũ điệu dân gian cổ truyền Mông Cổ | 2009 |
|  Mông Cổ | Mongol Tuuli, thiên sử thi Mông Cổ | 2009 |
|  Trung Quốc | Lễ hội năm mới của dân tộc Khương | 2009 |
|  Belarus | Rite of the Kalyady Tsars (Christmas Tsars) | 2009 |
|  Mali | The Sanké mon: collective fishing rite of the Sanké | 2009 |
|  Latvia | Không gian văn hóa Suiti | 2009 |
|  Trung Quốc | Meshrep | 2009 |
|  Trung Quốc | Traditional design and practices for building Chinese wooden arch bridges | 2009 |
|  Trung Quốc | Kĩ thuật dệt vải cổ truyền của dân tộc Lê (đảo Hải Nam): xe sợi, nhuộm, dệt và thêu | 2009 |
|  Mông Cổ | Nhạc cổ truyền của Tsuur | 2009 |
|  Kenya | Traditions and practices associated to the Kayas in the sacred forests of the Mijikenda | 2009 |
Ngoài ra, trong năm 2009, UNESCO cũng ghi danh ba di sản văn hoá phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp nhất theo điều 18 của Công ước về Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (tiếng Anh: Register of best Intangible Heritage safeguarding activities - Article 18).
| Quốc gia/vùng lãnh thổ | Tên di sản | Năm được công nhận |
| --- | --- | --- |
|  Tây Ban Nha | Centre for traditional culture – school museum of Pusol pedagogic project | 2009 |
|  Indonesia | Education and training in Indonesian Batik intangible cultural heritage for elementary, junior, senior, vocational school and polytechnic students, in collaboration with the Batik Museum in Pekalongan | 2009 |
|  Bolivia  Chile  Perú | Safeguarding intangible cultural heritage of Aymara communities in Bolivia, Chile and Peru | 2009 |
Di sản phi vật thể tại Việt Nam > Đã được ghi danh

| STT | Tên di sản văn hóa phi vật thể | Địa điểm | Danh mục | Năm công nhận |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Nhã Nhạc, Âm nhạc cung đình Việt Nam | Thừa Thiên – Huế | Đại diện cho nhân loại | 2003 |
| 2 | Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên | Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng | Đại diện cho nhân loại | 2005 |
| 3 | Dân ca Quan họ | Bắc Ninh, Bắc Giang | Đại diện cho nhân loại | 2009 |
| 4 | Hát Ca trù | Bắc Ninh, Bắc Giang, Hà Nam, Hà Tĩnh, Hải Dương, Hưng Yên, Nam Định, Nghệ An, Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Bình, Thái Bình, Thanh Hóa, Vĩnh Phúc, Hà Nội và Hải Phòng | Cần được bảo tồn khẩn cấp | 2009 |
| 5 | Hội Gióng ở Đền Sóc và Đền Phù Đổng | Thành phố Hà Nội | Đại diện cho nhân loại | 2010 |
| 6 | Hát xoan | Phú Thọ | Đại diện cho nhân loại | 2011 |
| 7 | Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương  | Phú Thọ | Đại diện cho nhân loại | 2012 |
| 8 | Đờn ca tài tử Nam Bộ  | An Giang, Bà Rịa-Vũng Tàu, Kiên Giang, Hậu Giang, Cà Mau, Bạc Liêu, Cần Thơ, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Trà Vinh, Đồng Tháp, Long An, Bến Tre, Tây Ninh, Bình Phước, Bình Thuận, Lâm Đồng, Đồng Nai, Bình Dương, Ninh Thuận, thành phố Hồ Chí Minh | Đại diện cho nhân loại | 2013 |
| 9 | Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh  | Nghệ An và Hà Tĩnh | Đại diện cho nhân loại | 2014 |
| 10 | Nghi lễ Kéo co | Hàn Quốc, Philippines, Campuchia và Việt Nam (Lào Cai, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Ninh) | Đại diện cho nhân loại | 2015 |
| 11 | Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt | Nam Định, Hà Nam, Ninh Bình, Hà Nội, Thái Bình, Hải Dương, Hưng Yên, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Bắc Giang, Phú Thọ, Lạng Sơn, Hòa Bình, Lào Cai, Yên Bái, Tuyên Quang, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế và Thành phố Hồ Chí Minh | Đại diện cho nhân loại | 2016 |
| 12 | Bài chòi | Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận thuộc miền Trung Việt Nam. | Đại diện cho nhân loại | 2017 |
| 13 | Nghi lễ Then của người Tày, Nùng và Thái | Tỉnh Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái, Bắc Giang, Quảng Ninh và Thái Nguyên. | Đại diện cho nhân loại | 2019 |
| 14 | Xòe Thái | Tỉnh Yên Bái, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La | Đại diện cho nhân loại | 2021 |
| 15 | Nghề làm gốm của người Chăm | Ninh Thuận, Bình Thuận | Cần được bảo vệ khẩn cấp | 2022 |
| 16 | Lễ hội Vía Bà Chúa xứ Núi Sam | An Giang | Đại diện cho nhân loại | 2024 |
Di sản phi vật thể tại Việt Nam > Đề cử trong các năm tiếp theo

| STT | Tên di sản văn hóa phi vật thể không ổn định | Địa điểm | Danh mục | Năm xét duyệt |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Mo Mường | Tỉnh Hòa Bình chủ trì cùng các tỉnh: Ninh Bình, Hà Nội, Sơn La, Phú Thọ, Thanh Hóa, Đắk Lắk. | Cần phải bảo vệ khẩn cấp | 2025  |
| 3 | Nghệ thuật Chèo đồng bằng sông Hồng | Thái Bình, Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định, Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Quảng Ninh, Bắc Giang, Thái Nguyên, Hà Nội và Hải Phòng. | Đại diện cho nhân loại | 2025. |
| 2 | Nghề làm tranh Đông Hồ | Tỉnh Bắc Ninh | Cần phải bảo vệ khẩn cấp | 2028 |
| 4 | Nghi lễ Cấp sắc của người Dao | Yên Bái, Lào Cai, Hà Giang, Tuyên Quang, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Sơn La. | Đại diện cho nhân loại | Chưa rõ |
| 5 | Tri thức và thực hành Thổ canh hốc đá của các dân tộc thiểu số vùng Cao nguyên đá Hà Giang | Tỉnh Hà Giang | Đại diện cho nhân loại | Chưa rõ |
| 6 | Nghệ thuật Dù Kê của người Khmer | Sóc Trăng, An Giang và Trà Vinh | Đại diện cho nhân loại | Chưa rõ |
| 7 | Võ cổ truyền Bình Định | Tỉnh Bình Định | Đại diện cho nhân loại | Chưa rõ |
| 8 | Nghệ thuật hát xẩm | Ninh Bình chủ trì và các tỉnh: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Bình, Nam Định, Nghệ An, Thanh Hóa | Đại diện cho nhân loại | Chưa rõ |
| 9 | Sử thi Tây Nguyên | Tây Nguyên | Cần phải bảo vệ khẩn cấp | Chưa thực hiện |
| 10 | Múa rối nước | Bắc Ninh, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương | Đại diện cho nhân loại | Đang hoãn |
| 11 | Nghệ thuật Sơn mài | Việt Nam: Nam Định (Làng sơn mài Cát Đằng), Bình Dương (Làng sơn mài Tương Bình Hiệp) và Hà Nội (Làng sơn mài Hạ Thái, Làng sơn mài Duyên Trường, Làng sơn mài Bối Khê và Làng sơn mài Sơn Đồng) Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản | Đại diện cho nhân loại | Đang hoãn. |
Nhầm lẫn là di sản thế giới

Có một số cách hiểu sai và quan niệm sai lầm về di sản văn hóa phi vật thể ở Việt Nam  và các nước khác  khi thường xếp chung vào danh mục các di sản thế giới. TS Frank Proschan trình bày tại hội thảo “Huy động truyền thông trong bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể” ở Hà Nội. Tại buổi thuyết trình này, TS Frank Proschan một lần nữa mong muốn tất cả hãy cùng xem xét kỹ định nghĩa về di sản văn hóa phi vật thể trong Công ước 2003 và một số hệ quả quan trọng rút ra từ định nghĩa đó. Ông cũng bàn về vấn đề sở hữu và tại sao Công ước 2003 lại bác bỏ quan điểm di sản văn hóa phi vật thể là di sản chung của nhân loại. Theo Công ước 2003, “chính các cộng đồng, nhóm người và trong một số trường hợp là các cá nhân, những người thực hành một biểu đạt văn hóa nào đó, và chỉ họ mà thôi, mới có thể là những người công nhận nó là một bộ phận cấu thành di sản văn hóa phi vật thể của họ, và chỉ họ mới có thể xác định được giá trị của nó”. TS Frank Proschan chỉ ra 3 cụm từ có thể gây hiểu nhầm thường gặp ở Việt Nam là: Di sản văn hóa phi vật thể thế giới; Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; UNESCO công nhận.
UNESCO có danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại nhưng quan điểm của UNESCO cho rằng, di sản là của cộng đồng, không có di sản nào của chung nhân loại cả. Việc ghi danh là ghi danh trong một danh sách của UNESCO được các quốc gia đệ trình lên, còn chủ nhân của di sản không ai khác chính là cộng đồng. Theo cách cắt nghĩa này có thể hiểu: Quan họ là di sản của cộng đồng người dân ở Bắc Ninh, Bắc Giang. Không gian Văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên thuộc về đồng bào ở Tây Nguyên, hay di sản Thực hành Then của cộng đồng Tày, Nùng, Thái chứ không phải của cả nhân loại
Di sản văn hóa phi vật thể thuộc về cộng đồng, và chỉ duy nhất thuộc về cộng đồng. Di sản văn hóa phi vật thể không thuộc về quốc gia, nhà nước, dân tộc hay nhân loại cũng như toàn thế giới. Điều này vẫn đúng cho dù di sản đó được kiểm kê, tư liệu hóa, đăng ký, đề cử, ghi danh… Trạng thái của một di sản văn hóa phi vật thể không thay đổi được khi UNESCO ghi vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại hay danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, nghĩa là di sản vẫn thuộc về cộng đồng của nó và không trở thành “di sản thế giới”, hay tài sản của nhân loại nói chung.
Chú thích

↑  Ứng xử với xếp loại di sản nhân loại
1 2  UNESCO. Intangible Heritage Lists. Truy cập 22/01/2011.
↑  “Xây dựng Hồ sơ đề cử "Then Tày, Nùng, Thái" trình UNESCO đưa vào Danh sách DSVHPVT của nhân loại”. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 9 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 1 năm 2020.
↑  “Họp Ban Chỉ đạo về di sản văn hóa Mo Mường”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2022. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2021.
↑  “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Mo Mường, hướng tới trở thành di sản thế giới”. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 8 năm 2021. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2021.
↑  Mo Mường hướng tới di sản văn hóa thế giới
↑  Xây dựng hồ sơ nghệ thuật chèo đồng bằng sông Hồng đệ trình UNESCO đưa vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại
↑  Đệ trình UNESCO 2 Di sản văn hóa phi vật thể
↑  Lập hồ sơ 2 di sản văn hóa tiêu biểu trình UNESCO: Nghệ thuật chèo đồng bằng sông Hồng và Võ cổ truyền Bình Định
↑  Hồ sơ di sản sơn mài bị hoãn vô thời hạn?
↑  Ghi danh UNESCO để nhấn mạnh hơn vai trò của cộng đồng
↑  “Di sản văn hóa phi vật thể không thuộc về quốc gia hay nhân loại”
Hà Công Văn

| Hà Công Văn |
| --- | --- |
Sinh: xã Hàm Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình
Mất: 1 tháng 12, 2014(2014-12-01) (56–57 tuổi) Quảng Trị
Nguyên nhân mất: Tai nạn giao thông
Nơi an nghỉ: xã Hàm Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Giáo viên
Danh hiệu: Tập tin:Anhhunglaodong.png Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới   Huân chương Lao động Hạng 3
Hà Công Văn (1957 – 1 tháng 12 năm 2014) là một giáo viên tiểu học, Anh hùng Lao động Việt Nam.
Tiểu sử

Hà Công Văn sinh năm 1957 tại xã Hàm Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình.
Ngày 1 tháng 12 năm 2014, thầy giáo Hà Công Văn mất trên đường chuyển tuyến vào Bệnh viện Trung ương Huế. Nguyên nhân trên đường từ xã A Bung (huyện Đakrông) thăm một người bạn và trên đường về nhà thầy bị đất đá sạt lở giữa đường va vào và ngã xuống rãnh thoát nước gần đó. Thầy mất đi mà mộ phần của thầy chỉ là nấm đất đơn sơ.
Năm 2015, thầy Lê Phước Long (nguyên giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Trị), chủ tịch Hội Cựu giáo chức tỉnh Quảng Trị, thầy Lê Phước Long đã đứng ra vận động Hội Cựu giáo chức, các đồng nghiệp của thầy Văn của ít lòng nhiều để xây cho thầy Văn một nấm mộ. Ngày 27 tháng 4 năm 2017, buổi lễ khởi công diễn ra tại nghĩa trang thôn Trường Niên, xã Hàm Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Theo thiết kế, ngoài ngôi mộ kiên cố bằng đá, hội cựu giáo chức Quảng Trị sẽ dựng một bia ghi công cho thầy giáo Hà Công Văn ngay trước khu mộ. Tấm bia này cao 1,5 mét, rộng gần 1 mét. Trên tấm bia này sẽ khắc 99 chữ ghi rõ công trạng của thầy giáo Hà Công Văn đối với sự nghiệp giáo dục của tỉnh Quảng Trị. Toàn bộ số tiền đóng góp được 81 triệu đồng.
Với sự đóng góp thầm lặng của mình, gần 40 năm dạy chữ, Thầy giáo – Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới Hà Công Văn đã truyền con chữ cho hàng vạn trẻ em dân tộc Vân Kiều, Pa Cô trên rẻo cao Trường Sơn.
Quá trình làm việc

Năm 1976, Hà Công Văn nhận công tác dạy học ở vùng cao Quảng Trị.
Tháng 9 năm 1977, thầy tình nguyện lên bản Chân Rò, xã Tà Long, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị dạy học. Lúc đó, khắp vùng đất này còn hoang vu, đồng bào ở đây chủ yếu là người dân tộc Pa Cô, Vân Kiều và đa số là mù chữ phổ thông. Thầy Văn chủ động tìm đến các già làng, trưởng bản, những người có uy tín trong vùng nhờ họ vận động các gia đình khác tiếp tục cho con em đến lớp. Nhờ vậy, lớp học của thầy Văn cũng đông dần và đi vào ổn định.
Năm 1987 thầy Văn được điều về Trường Húc Nghì tại xã Húc Nghì, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị (một nơi còn gian khó hơn cả Tà Long). Tại đây, thầy đã sáng tạo ra mô hình "nội trú dân nuôi" mà bây giờ đang được coi như một giải pháp để học sinh miền núi có thể theo học. Không dừng lại ở đó, khi những đứa học trò học xong tiểu học mà chưa có trường Trung học cơ sở, chính thầy Văn đã nghĩ ra chuyện mở "lớp nhô", nghĩa là các em sẽ học lớp 6, lớp 7 do chính các thầy cô tiểu học dạy trong lúc chờ mở trường Trung học cơ sở.
Do làm việc ở nơi xa xôi cách trở, sau gần 20 năm công tác (năm 1996) thì vợ thầy và hai con mới lên thăm chồng, thăm bố lần đầu. Đến năm 2000, vợ thầy Văn mới thu xếp được để lên đoàn tụ với chồng, phụ chồng chăm lo lớp "nội trú dân nuôi".
Năm 2012, ông được điều ra làm hiệu trưởng Trường tiểu học Đakrông, vợ chồng thầy vẫn sống trong căn nhà cấp 4 ở khu tập thể
Vinh danh

Kiên trì, bền bỉ suốt gần bốn thập kỷ, thầy Văn để lại cho vùng đất nhiều gian khó Đakrông là hàng ngàn người Vân Kiều, Pa Cô được học cái chữ. Đã có rất nhiều học trò của thầy trưởng thành và trở thành những cán bộ chủ chốt trong và ngoài tỉnh. Với công lao to lớn đó, thầy Hà Công Văn đã được Đảng và Nhà nước tặng Huân chương Lao động Hạng 3 và danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (năm 2002)
Gia đình

Hà Công Văn lập gia đình với Hà Thị Tuyên và có ba người con, trong đó người con út bị bạo bệnh mất