stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mã Ân
Thời Hậu Đường > Thời Hậu Đường Trang Tông

Năm 923, Lý Tồn Úc xưng là người kế thừa hợp pháp của triều Đường, lập ra triều Hậu Đường. Sau đó, Hậu Đường Trang Tông chiếm được kinh thành Đại Lương của Hậu Lương, Hậu Lương diệt vong. Các quân trước đó nằm dưới quyền kiểm soát của Hậu Lương nay chuyển sang nằm dưới quyền cai quản của Hậu Đường. Mã Ân hay tin Hậu Đường giành được chiến thắng, quyết định khiển kì tử là Nha nội Mã bộ đô chỉ huy sứ Mã Hy Phạm đến triều kiến, nộp ấn Hồng-Ngạc hành doanh đô thống, dâng bản ghi nguyên tịch của tướng lại. Khi Mã Hy Phạm yết kiến Hậu Đường Trang Tông, Hậu Đường Trang Tông hỏi han về các sự kiện xảy ra tại Sở và cảm thấy ấn tượng. Trong khi muốn ca ngợi Mã Hy Phạm, Hậu Đường Trang Tông lại muốn gieo mầm nghi ngờ vào Cao Úc, ông ta nói với Mã Hy Phạm: "Ta thường nghe rằng một ngày nào đó Cao Úc sẽ đoạt lấy Hồ Nam. Nếu Sở vương có một nhi tử như người, sao Cao Úc có thể làm như vậy?" Bất chấp nỗ lực ly gián của Hậu Đường Trang Tông, Mã Ân vẫn tiếp tục tín nhiệm Cao Úc.
Mã Ân thu hút các thương nhân đến Hồ Nam bằng cách không thu thuế. Do thấy Hồ Nam có nhiều chì và sắt, ông nghe theo sách lược của Cao Úc mà dùng chì và sắt để đúc tiền, các thương gia xuất cảnh không thể dùng số tiền này được nên họ bắt buộc phải kiếm lời bằng cách trao đổi hàng hóa, do đó Sở trở nên giàu có đầy đủ. Cao Úc thấy dân cư Hồ Nam không có nghề trồng dâu nuôi tằm, vì thế mệnh cho dân nộp thuế bằng lụa thay vì tiền, do vậy mà trong vài năm, Sở trở thành một nơi sản xuất tơ lụa lớn.
Năm 924, Hậu Đường Trang Thông cho Mã Ân kiêm Trung thư lệnh.
Năm 925, Hậu Đường Trang Tông khiển hoàng tử là Ngụy vương Lý Kế Ngập (李繼岌) cùng đại tướng Quách Sùng Thao (郭崇韜) tiến công nước Tiền Thục của Vương Diễn. Khi hay tin Tiền Thục bị diệt, Mã Ân trở nên lo sợ, thượng biểu cho Hậu Đường Trang Tông, nói: Thần đã bắt đầu xây dựng một phủ ở chân Hành Sơn làm đất thối hưu, nguyện dâng ấn thụ để bảo toàn những năm lẻ còn lại. Hậu Đường Trang Tông hạ chiếu ủy dụ Mã Ân. Mặc dù diệt được Tiền Thục, song bản thân triều Hậu Đường lại trở nên rối loạn và đến mùa hè năm 926, hoàng vị Hậu Đường về tay Lý Tự Nguyên, tức Hậu Đường Minh Tông.
Gia đình

Mẹ của Mã Hy Chấn
Viên phu nhân, sinh Mã Hy Thanh, Mã Hy Vượng
Trần phu nhân, sinh Mã Hy Phạm
Hoa phu nhân, sinh Mã Hy Cảo
Trưởng từ Mã Hy Chấn (馬希振),, Vũ Thuận tiết độ sứ, xuất gia làm đạo sĩ
Thứ tử Mã Hy Thanh (馬希聲899-932), Hành Dương vương
Tam tử Mã Hy Ngạc (馬希萼), Cung Hiếu vương
Tứ tử Mã Hy Phạm(馬希範, 899-947), Văn Chiêu vương
Mã Hy Vượng (馬希旺), Thân tòng đô chỉ huy sứ, mất năm 933
Mã Hy Cảo (馬希杲), Tĩnh Giang tiết độ sứ, Đồng bình chương sự, bị Mã Hy Phạm độc sát năm 945
Mã Hy Chiêm (馬希瞻), Tình Giang tiết độ sứ, mất năm 949
Mã Hy Sùng (馬希崇), Sở vương
Mã Hy Năng (馬希能), Tả đồn vệ đại tướng quân
Mã Hy Quán (馬希貫), Thiên ngưu vệ đại tướng quân
Mã Hy Tuấn (馬希濬), Tiết độ sứ hành quân tư Mã
Mã Hy Tri (馬希知), Tiết độ sứ hành quân tư Mã
Mã Hy Ẩn (馬希隱), Tĩnh Giang tiết độ sứ phó sứ
Mã Hy Lãng (馬希朗), Tiết độ sứ hành quân tư Mã
Tam thập ngũ tử Mã Hy Quảng (馬希廣), phế vương
Mã hoàng hậu của Nam Hán Cao Tổ
Mã thị, thê của Tiền Truyền Túc (錢傳璛)- nhi tử của Ngô Việt vương Tiền Lưu
Chú thích

↑  Mã Ân được Hậu Lương Thái Tổ phong làm Sở vương vào năm 907; từ đó quốc gia của ông là một nước riêng biệt hoặc chư hầu của Hậu Lương. Mã Ân tiếp tục xưng thần với Hậu Đường sau khi Hậu Đường diệt Hậu Lương vào năm 923. Năm 927, Hậu Đường Minh Tông phong Mã Ân làm Sở quốc vương, từ đó Mã Ân cũng ban hành các chiếu chỉ giống như một hoàng đế.
↑  許州鄢陵, nay thuộc Yên Lăng, Hà Nam
↑  忠武, trị sở nay thuộc Hứa Xương, Hà Nam
↑  蔡州, nay thuộc Trú Mã Điếm, Hà Nam
↑  奉國, trị sở tại Thái châu
↑  淮南, trị sở nay thuộc Dương Châu, Giang Tô
↑  宣歙, trị sở nay thuộc Tuyên Thành, An Huy
↑  鎮南, trị sở nay thuộc Nam Xương, Giang Tây
↑  武安, trị sở nay thuộc Trường An, Hồ Nam
↑  澧陵, nay thuộc Chu Châu, Hồ Nam
↑  龍回關, nay thuộc Thiệu Dương, Hồ Nam
↑  邵州, nay thuộc Thiệu Dương, Hồ Nam
↑  荊南, trị sở nay thuộc Kinh Châu, Hồ Bắc
↑  衡州, nay thuộc Hành Dương, Hồ Nam
↑  永州, nay thuộc Vĩnh Châu, Hồ Nam
↑  道州, nay thuộc Vĩnh Châu, Hồ Nam
↑  郴州, nay thuộc Sâm Châu, Hồ Nam
↑  連州, nay thuộc Thanh Viễn, Quảng Đông
↑  靜江, trị sở nay thuộc Quế Lâm, Quảng Tây
↑  全義嶺, nay thuộc Quế Lâm, Quảng Tây
↑  鳳翔, trị sở nay thuộc Bảo Kê, Thiểm Tây
↑  武昌, trị sở nay thuộc Vũ Hán, Hồ Bắc
↑  武貞, trị sở nay thuộc Thường Đức, Hồ Nam
↑  岳州, nay thuộc Nhạc Dương, Hồ Nam
↑  吉州, nay thuộc Cát An, Giang Tây
↑  澧州, nay thuộc Thường Đức, Hồ Nam
↑  汴州, nay thuộc Khai Phong, Hà Nam
↑  荊州, nay thuộc Giang Lăng, Hồ Bắc
↑  襄州, nay thuộc Tương Dương, Hồ Bắc>
↑  唐州, nay thuộc Trú Mã Điếm, Hà Nam
↑  郢州, nay thuộc Kinh Môn, Hồ Bắc
↑  復州, nay thuộc Thiên Môn, Hồ Bắc
↑  漢口, nay thuộc Vũ Hán, Hồ Bắc
↑  清海, trị sở nay thuộc Quảng Châu, Quảng Đông
↑  昭州, nay thuộc Quế Lâm, Quảng Tây
↑  賀州, nay thuộc Hạ Châu, Quảng Tây
↑  梧州, nay thuộc Ngô Châu, Quảng Tây
↑  蒙州, nay thuộc Ngô Châu, Quảng Tây
↑  龔州, nay thuộc Quý Cảng, Quảng Tây
↑  富州, nay thuộc Hạ Châu, Quảng Tây
↑  撫州, nay thuộc Phủ Châu, Giang Tây
↑  高安, nay thuộc Nghi Xuân, Giang Tây
↑  辰州, nay thuộc Hoài Hóa, Hồ Nam
↑  漵州, nay thuộc Hoài Hóa, Hồ Nam
↑  湘鄉, nay thuộc Tương Đàm, Hồ Nam
↑  武岡, nay thuộc Thiệu Dương, Hồ Nam
↑  寧遠, trị sở nay thuộc Ngọc Lâm, Quảng Tây
↑  高州, nay thuộc Mậu Danh, Quảng Đông
↑  袁州, nay thuộc Nghi Xuân, Giang Tây
↑  虔州, nay thuộc Cám Châu, Giang Tây
↑  信州, nay thuộc Thượng Nhiêu, Giang Tây
↑  古亭, nay thuộc Cám Châu, Giang Tây
↑  雩都, nay thuộc Cám Châu, Giang Tây
↑  劉郎洑, nay thuộc Kinh Châu, Hồ Bắc
↑  封州, nay thuộc Triệu Khánh, Quảng Đông
↑  山南東道, trị sở nay thuộc Tương Dương, Hồ Bắc
Ixia oxalidiflora

| Ixia oxalidiflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Iridaceae
Chi (genus): Ixia
Loài (species): I. oxalidiflora
Danh pháp hai phần
Ixia oxalidiflora Goldblatt & J.C.Manning, 2008 
Ixia oxalidiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được Goldblatt & J.C.Manning mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ixia oxalidiflora”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Gökdere, Tokat

| Gökdere |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
GökdereVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Tokat
Thành phố: Tokat
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 336 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 60000 
Gökdere là một xã thuộc thành phố Tokat, tỉnh Tokat, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 336 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Tokat”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Isolepis antarctica

| Isolepis antarctica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Isolepis
Loài (species): I. antarctica
Danh pháp hai phần
Isolepis antarctica (L.) Roem. & Schult. 
Isolepis antarctica là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được (L.) Roem. & Schult. mô tả khoa học đầu tiên năm 1817.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Isolepis antarctica”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Họ Mùng quân

Flacourtia indica
Họ Mùng quân hay họ Bồ quân (danh pháp khoa học: Flacourtiaceae) từng là một họ thực vật có hoa trong hệ thống Cronquist và một vài hệ thống phân loại thực vật khác. Người ta thường phàn nàn rằng Arthur Cronquist có thói quen gộp toàn bộ các thành viên còn sót lại của một bộ, có thể coi là "đầu thừa đuôi thẹo" mà không phù hợp một cách rõ ràng với bất kỳ một họ nào trong bộ đó với các chi có quan hệ họ hàng gần gũi, vào trong một họ chứa tất cả, hay họ "thùng rác". Flacourtiaceae dường như là họ để thực hiện chức năng này cho bộ Violales của hệ thống Cronquist. Các loài nhiệt đới, cận nhiệt đới, ôn đới có rất ít các đặc trưng chung được định nghĩa và họ Flacourtiaceae là rất đa dạng về chủng loại khi xem xét ở cấp độ họ. Năm 1975, Hermann Sleumer phát biểu rằng "Flacourtiaceae là một họ tưởng tượng; chỉ có các tông trong đó là thuần nhất".
Trong phân loại Cronquist, họ này bao gồm 89 chi và trên 800 loài còn sinh tồn. Trong số này, nhiều chi, kể cả chi điển hình Flacourtia, hiện nay đã được chuyển sang họ Liễu (Salicaceae) trong phân loại dựa trên cơ sở phát sinh loài phân tử do Angiosperm Phylogeny Group thiết lập. Trong danh sách dưới đây, họ Salicaceae được định nghĩa rộng. Một số nhà phân loại học lại chia nó ra thành 3 họ là Salicaceae nghĩa hẹp (sensu stricto), Scyphostegiaceae và Samydaceae.
Các chi

Các chi trước đây xếp trong họ Flacourtiaceae, ở đây xếp theo họ hiện tại:
Các chi > Achariaceae

Baileyoxylon
Buchnerodendron
Caloncoba (bao gồm cả Paraphyadanthe)
Camptostylus (bao gồm cả Cerolepis)
Carpotroche
Chiangiodendron
Chlorocarpa
Dasylepis (bao gồm cả Pyramidocarpus)
Eleutherandra
Erythrospermum (bao gồm cả Gestroa, Pectinea)
Grandidiera
Gynocardia (bao gồm cả Chilmoria)
Hydnocarpus (bao gồm cả Asteriastigma, Dankia, Taraktogenos): Chi Nang trứng
Kiggelaria
Lindackeria
Mayna (bao gồm cả Dendrostigma, Dendrostylis)
Peterodendron
Poggea
Prockiopsis
Rawsonia
Ryparosa (bao gồm cả Bergsmia, Gertrudia)
Scaphocalyx
Scottellia (bao gồm cả Dasypetalum)
Trichadenia
Xylotheca
Các chi > Aphloiaceae

Aphloia (bao gồm cả Neumannia)
Các chi > Berberidopsidaceae

Berberidopsis
Streptothamnus
Các chi > Celastraceae

Plagiopteron
Các chi > Gerrardinaceae

Gerrardina (hiện nay coi là chi của họ chứa chính nó Gerrardinaceae)
Các chi > Lacistemataceae

Lacistema
Lozania
Các chi > Peridiscaceae

Soyauxia
Các chi > Salicaceae > Samydaceae

Samydaceae được một số tác giả tách ra khỏi họ Salicaceae nghĩa rộng.
Casearia (bao gồm cả Gossypiospermum, Synandrina)
Euceraea
Hecatostemon
Laetia (bao gồm cả Guidonia)
Lunania
Neoptychocarpus (bao gồm cả Ptychocarpus)
Ophiobotrys
Osmelia
Pseudosmelia
Ryania (bao gồm cả Patrisia)
Samyda (bao gồm cả Guayabilla, Guidonia)
Tetrathylacium
Trichostephanus
Zuelania
Các chi > Salicaceae > Còn lại

Abatia
Aphaerema
Azara (bao gồm cả Arechavaletaia)
Banara (bao gồm cả Kuhlia)
Bartholomaea
Bembicia
Bennettiodendron
Bivinia. Có thể là đồng nghĩa của Calantica.
Byrsanthus
Calantica
Carrierea
Dissomeria
Dovyalis (bao gồm cả Aberia)
Flacourtia (bao gồm cả Stigmarota)
Hasseltia (bao gồm cả Spruceanthus)
Hasseltiopsis
Hemiscolopia
Homalium (bao gồm cả Antinisa, Nisa, Pierrea)
Idesia (bao gồm cả Cathayeia)
Itoa (bao gồm cả Mesaulosperma)
Lasiochlamys
Ludia
Macrohasseltia
Mocquerysia
Neopringlea (bao gồm cả Llavea)
Neosprucea
Olmediella
Oncoba
Pangium
Phyllobotryon
Phylloclinium
Pineda
Pleuranthodendron
Poliothyrsis
Priamosia
Prockia
Pseudoscolopia
Scolopia (bao gồm cả Aembilla, Phoberos, Richeopsis)
Tisonia
Trimeria
Xylosma (bao gồm cả Craepaloprumnon, Eichlerodendron, Hisingera, Lightfootia, Myroxylon, Roumea, Rumea)
Chú thích

↑  Mark W. Chase; Sue Zmarzty; M. Dolores Lledó; Kenneth J. Wurdack; Susan M. Swensen; Michael F. Fay (2002). “When in doubt, put it in Flacourtiaceae: a molecular phylogenetic analysis based on plastid rbcL DNA sequences”. Kew Bulletin. 57 (1): 141–181. doi:10.2307/4110825.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Miller, Regis B. (1975). “Systematic anatomy of the xylem and comments on the relationships of Flacourtiaceae”. Journal of the Arnold Arboretum. 56 (1): 79.
↑  Kenneth J. Wurdack & Charles C. Davis (2009). “Malpighiales phylogenetics: Gaining ground on one of the most recalcitrant clades in the angiosperm tree of life”. American Journal of Botany. 96 (8): 1551–1570. doi:10.3732/ajb.0800207.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Alford M. H. (2006). Gerrardinaceae: a new family of African flowering plants unresolved among Brassicales, Huerteales, Malvales, and Sapindales. Taxon 55(4):959–964
Hydroxyapatite

| Hydroxyapatite |
| --- | --- |
Các tinh thể hydroxylapatit trên ma trận
Thông tin chung
Thể loại: Khoáng chất Phosphat  nhóm apatit
Công thức hóa học: Ca5(PO4)3(OH)
Phân loại Strunz: 8.BN.05
Hệ tinh thể: Hexagonal
Lớp tinh thể: Dipyramidal (6/m)  H-M Symbol (6/m)
Nhóm không gian: P63/m
Ô đơn vị: a = 9.41 Å, c = 6.88 Å; Z = 2
Nhận dạng
Phân tử gam: 502.31 g/mol
Màu: Colorless, white, gray, yellow, yellowish green
Dạng thường tinh thể: Các tinh thể dạng bảng và như măng đá, các nốt sần, trong tinh thể với lớp vỏ lớn
Cát khai: Poor on {0001} and {1010}
Vết vỡ: Conchoidal
Độ bền: Brittle
Độ cứng Mohs: 5
Ánh: Vitreous to subresinous, earthy
Màu vết vạch: White
Tính trong mờ: Trong suốt đến mờ
Tỷ trọng riêng: 3.14–3.21 (đo), 3.16 (tính toán)
Thuộc tính quang: Uniaxial (-)
Chiết suất: nω = 1.651 nε = 1.644
Khúc xạ kép: δ = 0.007
Tham chiếu: 
Lớp phủ Nanoscale của Ca-HAp, hình ảnh được chụp bằng kính hiển vi thăm dò quét
Hydroxyapatite (HA) là dạng calci phosphat tự nhiên có tính tương thích sinh học cao với tế bào và mô. Ở dạng bột mịn kích thước nano, Calci Nano hydroxyapatite (CNHA) là dạng calci phosphat dễ được cơ thể hấp thụ nhất với tỷ lệ Ca/P trong phân tử đúng như tỷ lệ trong xương và răng.
Cấu trúc ô mạng cơ sở của tinh thể HA
Hydroxyapatite (HA) có công thức hóa học là Ca10(PO4)6(OH)2, là thành phần chính của xương và răng người và động vật, chiếm đến 65-70% khối lượng xương và 70-80% trong răng. Hydroxyapatite calci thiếu calci là khoáng chất chính của men răng và dentin được tạo thành. Tinh thể Hydroxyapatite cũng được tìm thấy trong các vôi hóa nhỏ, trong tuyến tùng và các cấu trúc khác, được gọi là corpora arenacea hoặc 'cát não'.
HA được sử dụng trong y sinh, nha khoa, và trong thuốc và thực phẩm chức năng để điều trị và phòng ngừa thiếu hụt calci và loãng xương.
Hydroxyapatite (HA) có có màu trắng, trắng ngà, vàng nhạt hoặc xanh lơ, tùy theo điều kiện hình thành, kích thước hạt và trạng thái tập hợp. HA nóng chảy ở nhiệt độ 1760oC; sôi ở 2850oC; độ tan trong nước: 0,7 g/l; khối lượng phân tử: 1004,60; khối lượng riêng: 3,156 g/cm³; độ cứng theo thang Mohs: 5.
Công thức cấu tạo của HA
HA là hợp chất bền nhiệt, chỉ bị phân hủy ở khoảng 800 - 1200oC tùy thuộc vào phương pháp điều chế và dạng tồn tại.
Tổng hợp hóa học

HA được tổng hợp bằng phương pháp kết tủa, phương pháp sol-gel, siêu âm hóa học, phương pháp phun sấy, phương pháp điện hóa, phương pháp thủy nhiệt, phương pháp composit hay phương pháp phản ứng pha rắn. Yagai và Aoki đề xuất hệ thống treo tinh thể nano hydroxyapatite có thể được điều chế bằng phản ứng kết tủa hóa học ướt sau phương trình phản ứng dưới đây:
10 Ca(OH)2 + 6 H3PO4 → Ca10(PO4)6(OH)2 + 18 H2O
Tùy theo các phương pháp tổng hợp khác nhau cũng như các điều kiện tổng hợp khác nhau (như nhiệt độ phản ứng, nồng độ, thời gian già hóa sản phẩm…) mà các tinh thể có hình dạng khác nhau.
Các tinh thể HA thường tồn tại ở dạng hình que, hình kim, hình vảy, hình cầu,… và có thể nhận biết các dạng tồn tại của tinh thể HA nhờ sử dụng phương pháp hiển vi điện tử quét (SEM) hoặc hiển vi điện tử truyền qua (TEM).
Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng tổng hợp hydroxyapatite thông qua các tuyến đường hóa ướt có thể được cải thiện bằng siêu âm công suất cao. Sự tổng hợp siêu âm hỗ trợ (sono-tổng hợp) của hydroxyapatite là một kỹ thuật thành công để sản xuất cấu trúc nano hydroxyapatite đến tiêu chuẩn chất lượng cao. Tuyến đường siêu âm cho phép sản xuất hydroxyapatite nano tinh thể cũng như các hạt được sửa đổi, ví dụ: lõi nano vỏ lõi và vật liệu tổng hợp.
Tính chất sinh học

Do có cùng bản chất và thành phần hóa học, HA tự nhiên và nhân tạo đều là những vật liệu có tính tương thích sinh học cao.
Ở dạng bột mịn kích thước nano, HA có tên gọi là Calci Nano Hydroxyapatit (CNHA)  là dạng calci phosphat dễ được cơ thể hấp thụ nhất với tỷ lệ Ca/P trong phân tử đúng như tỷ lệ trong xương và răng. Ở dạng màng và dạng xốp, HA có thành phần hóa học và đặc tính giống xương tự nhiên, các lỗ xốp liên thông với nhau làm cho các mô sợi, mạch máu dễ dàng xâm nhập. Chính vì vậy mà vật liệu này có tính tương thích sinh học cao với các tế bào mô, có tính dẫn xương tốt, tạo liên kết trực tiếp với xương non dẫn đến sự tái sinh xương nhanh mà không bị cơ thể đào thải.
Ngoài ra, CNHA là hợp chất không gây độc, không gây dị ứng cho cơ thể người và có tính sát khuẩn cao.(7)
Để chế tạo NCHA có tính tương thích sinh học cao, cần nghiên cứu và lựa chọn công nghệ phù hợp với mỗi mục đích ứng dụng trong y sinh học và dược học.
Do lượng calci hấp thụ thực tế từ thức ăn mỗi ngày tương đối thấp nên rất cần bổ sung calci cho cơ thể, đặc biệt cho trẻ em và người cao tuổi.
Calci có trong thức ăn hoặc thuốc thường nằm ở dạng hợp chất hòa tan nên khả năng hấp thụ của cơ thể không cao và thường phải dùng kết hợp với vitamin D nhằm tăng cường việc hấp thụ và chuyển hóa calci thành HA.
Ở dạng bột, các nhà nghiên cứu đang cố gắng điều chế HA kích thước nano (trong khoảng 20 – 100 nm) để góp phần nâng cao khả năng hấp thụ của cơ thể. HA bột dạng vi tinh thể cùng với một số khoáng chất bổ sung khác đã được dùng trong bào chế thuốc chống loãng xương và thực phẩm chức năng bổ sung calci, xử lý các khuyết tật trong xương do chấn thương
Ở dạng màng, một lớp màng HA mỏng phủ trên gốm nhân tạo có thể tăng cường khả năng liên kết giữa xương nhân tạo với mô và xương tự nhiên.
HA dạng khối xốp được ứng dụng để sửa chữa các khuyết tật của xương và răng. Ngoài ra, các nghiên cứu cho thấy, HA dạng khối xốp bền trong các dịch sinh lý của cơ thể và có tác dụng nhả chậm các dược chất đi kèm với nó.
Tính chất sinh học > Bổ sung

Microcrystalline hydroxyapatite (MCHA) là một chất bổ sung calci thế hệ thứ hai có nguồn gốc từ xương bò. Vào những năm 1980, chất bổ sung calci trong bột xương được phát hiện là bị nhiễm kim loại nặng và mặc dù các nhà sản xuất cho rằng MCHA của họ không có chất gây ô nhiễm, mọi người nên tránh nó vì tác dụng của nó trong cơ thể chưa được kiểm tra tốt.
Ở dạng bột mịn kích thước Nano

CNHA ở dạng bột mịn, kích thước nano kích thước bằng 10-9m và nhỏ hơn 1000 lần so với kích thước của MCHA. Ở kích thước này, CNHA có thể được hấp thu trực tiếp nhanh qua niêm mạc lưỡi, thực quản và ruột non, do vậy nó ít chịu ảnh hưởng của dung dịch axit có trong dạ dày. Vì những đặc tính này, CNHA kích thước nano được dùng làm thuốc bổ sung calci với hiệu quả cao.
Nhờ kích thước siêu nhỏ nên calci nano có tính hòa tan tốt, thẩm thấu nhanh qua màng ruột, do đó hấp thụ với lượng tối đa từ ruột vào máu. Đặc biệt, calci đã thẩm thấu hết, không còn lượng dư thừa trong ruột nên không gây sỏi thận, táo bón.
Từ năm 2005, nhóm nghiên cứu thuộc Phòng Hoá Vô cơ, Viện Hoá học (Viện KH&CN Việt Nam) đã thực hiện các nghiên cứu về vật liệu HA dạng bột và dạng xốp đã và đang hướng đến ứng dụng trong dược học và y sinh học. Phòng Hóa Vô Cơ, Viện Hóa Học (Viện KH&CN Việt Nam) đã chế tạo thành công NCHA kích thức nano siêu nhỏ 30 nm.
Sử dụng trong y học

HA được sử dụng trong y sinh, nha khoa, và trong thuốc và thực phẩm chức để điều trị và phòng ngừa thiếu hụt calci và loãng xương.
HA được sử dụng để làm cho vật liệu ghép xương, răng giả. Một số cấy ghép, ví dụ: thay thế hông, cấy ghép nha khoa và cấy ghép xương.
Để chữa trị căn bệnh loãng xương, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã cho phép sử dụng HA trong sản xuất thuốc và thực phẩm chức năng. Nhiều loại thuốc và thực phẩm bổ sung calci có sử dụng HA đã được lưu hành trên thị trường. Trong số đó có thể kể đến Ossopan của Pháp, Bone Booster Complex, Bone Dense Calcium của Mỹ, Calcium Complex của Anh, SuperCal của New Zealand.
Hiện nay ở Việt Nam cũng đang bắt đầu quan tâm đến các sản phẩm bổ sung calci có thành phần Nano Calci Hydroxyapatit (NCHA) để sản xuất các dạng calci phòng thiếu hụt calci và điều trị loãng xương có khả năng hấp thu tốt nhất, hạn chế tối đa tác dụng không mong muốn như táo bón, sỏi thận như là Avisure Hical.
Sử dụng trong khảo cổ học

Trong khảo cổ học, hydroxyapatite từ con người, động vật và vẫn còn có thể phân tích để tái tạo lại cổ chế độ ăn kiêng, di cư và palaeoclimate. Những khoáng phần của xương và răng hành động như một hồ chứa nước của nguyên tố, bao gồm cả carbon, oxy và chất hóa học. Ổn định vị phân tích của con người, và động vật hydroxyapatite có thể được sử dụng để cho biết một chế độ ăn chủ yếu là trên cạn hay biển trong thiên nhiên (carbon, chất hóa học). nguồn gốc địa lý và thói quen di cư của động vật hoặc con người (oxy, strontium) và tái tạo lại nhiệt độ quá khứ và sự thay đổi khí hậu (oxy). Sự thay đổi sau khi lắng đọng của xương có thể góp phần làm thoái hóa collagen xương, protein cần thiết cho phân tích đồng vị ổn định.
Sự linh hoạt của Hydroxyapatite
Eusceptis lelae

| Eusceptis lelae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Eusceptis
Loài (species): E. lelae
Danh pháp hai phần
Eusceptis lelae Todd, 1966 
Eusceptis lelae là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2022

| UEFA Women's Euro England 2022 (tiếng Anh) |
| --- | --- |

Chi tiết giải đấu
Nước chủ nhà: Anh
Thời gian: 6 – 31 tháng 7 năm 2022
Số đội: 16
Địa điểm thi đấu: 10 (tại 8 thành phố chủ nhà)
Vị trí chung cuộc
Vô địch:  Anh (lần thứ 1)
Á quân:  Đức
Thống kê giải đấu
Số trận đấu: 31
Số bàn thắng: 95 (3,06 bàn/trận)
Số khán giả: 574.865 (18.544 khán giả/trận)
Vua phá lưới:  Beth Mead  Alexandra Popp (mỗi cầu thủ 6 bàn thắng)
Cầu thủ xuất sắc nhất:  Beth Mead
Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất:  Lena Oberdorf
← 2017 2025 → 
Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2022, thường được gọi là UEFA Women's Euro 2022, là giải đấu lần thứ 13 của Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu, giải vô địch bóng đá quốc tế 4 năm một lần do UEFA tổ chức cho các đội tuyển quốc gia nữ của châu Âu. Đây sẽ là giải đấu lần thứ hai kể từ khi nó được mở rộng lên 16 đội. Giải đấu cuối cùng sẽ do Anh đăng cai và ban đầu dự kiến ​​diễn ra từ ngày 7 tháng 7 đến ngày 1 tháng 8 năm 2021. Tuy nhiên, do đại dịch COVID-19 ở châu Âu gây ra khiến hoãn giải đấu như Thế vận hội Mùa hè 2020 và UEFA Euro 2020 đến mùa hè năm 2021, giải đấu được lên lịch lại và sẽ diễn ra từ ngày 6 đến ngày 31 tháng 7 năm 2022. Anh đăng cai giải đấu lần cuối vào năm 2005, giải đấu có 8 đội.
Trợ lý trọng tài video (VAR), cũng như công nghệ xác định bàn thắng, sẽ được sử dụng trong trận chung kết giải đấu.
Đương kim vô địch Hà Lan đã thất bại sau hiệp phụ bởi Pháp với tổng tỉ số 1–0. Chủ nhà Anh giành chức vô địch lần đầu tiên sau khi vượt qua Đức ở trận chung kết.
Chọn nước chủ nhà

Anh là quốc gia duy nhất nộp hồ sơ dự thầu trước thời hạn. Họ đã được xác nhận là chủ nhà tại cuộc họp của Ủy ban điều hành UEFA ở Dublin, Cộng hòa Ireland, vào ngày 3 tháng 12 năm 2018.
Vòng loại

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2022