Tiền đề Cách mạng Tháng Hai năm 1917 ở Nga
Tình hình kinh tế trước cách mạng > Tình hình lương thực ở Petrograd

Vào mùa đông năm 1916/1917, tình hình cung cấp lương thực ở Petrograd trở nên tồi tệ đáng kể. Vào tháng 1 và tháng 2 năm 1917, các đơn hàng mua sắm của nhà nước chỉ được hoàn thành từ 20-30%, làm tình hình thêm nghiêm trọng. Tuyết rơi dày và nhiệt độ xuống đến -30 độ C khiến khoảng 5700 toa tàu bị mắc kẹt trên đường. Trong số 450 toa tàu cần thiết để vận chuyển lương thực hàng ngày đến Petrograd, vào tháng 2 chỉ có trung bình 116 toa đến nơi.
Đại sứ Pháp tại Petrograd, Maurice Paleologue, đã bình luận về tình huống này như sau (bài viết ngày 6 tháng 3, Phong cách mới):
Petrograd đang thiếu bánh mì và củi, người dân cũng đang khốn khổ.
Sáng nay, tại tiệm bánh ở Liteiny, tôi choáng váng trước vẻ mặt giận dữ mà tôi thấy được trên khuôn mặt của tất cả những người tội nghiệp đứng ở đuôi xe, trong đó phần lớn đã qua đêm ở đó.
Pokrovsky, người mà tôi đã nói chuyện về điều đó, đã không che giấu sự lo lắng của mình với tôi. Nhưng phải làm gì? Cuộc khủng hoảng đường sắt thực sự đã trở nên tồi tệ hơn. Những đợt sương giá nghiêm trọng đang kéo dài trên khắp nước Nga đã khiến hơn một nghìn hai trăm đầu máy xe lửa ngừng hoạt động, vì các đường ống hơi nước đã bị vỡ và thiếu các đường ống dự phòng do các cuộc đình công. Bên cạnh đó, tuyết rơi rất nhiều trong những tuần gần đây và không có công nhân nào ở các làng để dọn đường ray. Kết quả là - 5.700 toa xe hiện đang bị mắc kẹt.
Từ ngày 15 tháng 1 đến 25 tháng 2, lượng dự trữ bột mì ở Petrograd giảm từ 1426 nghìn pood xuống còn 500 nghìn pood, với mức tiêu dùng tiết kiệm có thể đảm bảo cho thành phố trong khoảng một tuần rưỡi. Theo báo cáo của Tư lệnh Quân khu Petrograd, tướng Khabalov, vào ngày 25 tháng 2, thành phố có 562,5 nghìn pood bột mì, đủ cho 10-12 ngày với mức tiêu thụ 40 nghìn pood mỗi ngày. Các ước tính về lượng bột mì dự trữ ở Petrograd vào ngày 25 tháng 2 năm 1917 dao động từ 309 nghìn đến 562,5 nghìn pood, và thời gian dự trữ này có thể đủ từ 3-4 ngày đến 10-12 ngày.
Theo chính Tướng Khabalov,
Không nên thiếu bánh mì để bán. Nếu ở một số cửa hàng không có đủ bánh mì cho những người khác, thì đó là vì nhiều người, sợ thiếu bánh mì, đã mua bánh mì dự trữ, để làm vụn bánh mì. Bột lúa mạch đen có sẵn ở Petrograd với số lượng đủ. Có nguồn cung cấp liên tục loại bột này.
Các tiệm bánh cũng có dự trữ bột mì cho vài ngày, nhưng các chủ cửa hàng lại giấu đi. Lương thực quân sự có thể được sử dụng trong trường hợp cực kỳ cần thiết. Thị trưởng cuối cùng của Petrograd, Alexander Pavlovich Balk, cho rằng tình hình lương thực đã trở nên nghiêm trọng nhưng không phải là lý do để lo lắng. Theo ông, nếu đặt Petrograd trong tình trạng bị bao vây, thành phố có thể cầm cự được 22 ngày với khẩu phần cũ.
Mặt khác, đại sứ Anh tại Petrograd George Buchanan trong hồi ký của mình mô tả cuộc trò chuyện của ông với Nicholas II vào ngày 29 tháng 1 năm 1917:
Những vấn đề duy nhất mà tôi lưu ý đến ông là cuộc khủng hoảng lương thực và sức mạnh của quân đội Nga. Về vấn đề đầu tiên, tôi nói với ông rằng, theo thông tin của tôi, nguồn cung cấp lương thực ở một số tỉnh quá khan hiếm đến mức dự kiến ​​nguồn cung sẽ ngừng trong vòng hai tuần. Nguyên nhân của sự suy giảm nguồn cung này có vẻ là do thiếu sự phối hợp trong công việc của Bộ Nông nghiệp và Đường sắt, và không có hệ thống phân phối có tổ chức. Tôi chỉ ra rằng chức năng sau này có thể được giao phó thành công cho các zemstvo. Hoàng đế đồng ý rằng Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp nên sử dụng các dịch vụ của các zemstvo, và nói thêm rằng nếu công nhân không nhận được bánh mì, các cuộc đình công chắc chắn sẽ nổ ra.
Tuy nhiên, ở các khu vực công nhân, như khu Vyborg, tình hình rất nghiêm trọng. Trưởng đồn cảnh sát khu vực Vyborg báo cáo ngày 22 tháng 2 rằng nhiều công nhân phàn nàn về sự thiếu hụt bánh mì và đã không ăn bánh mì trong 2-3 ngày. Các phàn nàn này mạnh mẽ đến mức có thể dẫn đến các cuộc bạo loạn trên đường phố. George Buchanan viết rằng cuộc cách mạng là điều không thể tránh khỏi do thiếu bánh mì.
Tình hình lương thực cũng khó khăn ở các thành phố khác của Nga. Từ khi chiến tranh bắt đầu, dân số thành thị đã tăng từ 22 triệu lên 28 triệu. Tại Voronezh, người dân chỉ được mua 5 pound bột mì mỗi tháng, ở Penza ban đầu là 10 pound, sau đó hoàn toàn ngừng bán. Tại Odessa, Kiev, Chernigov và các thành phố khác, người dân phải xếp hàng dài để mua bánh mì mà không chắc chắn có được hay không. Vào tháng 12 năm 1916, thẻ lương thực đã được áp dụng ở Moskva, Kharkov, Odessa và các thành phố khác. Ở một số thành phố như Vitebsk, Polotsk và Kostroma, người dân phải chịu đói.
Sau khi chế độ quân chủ sụp đổ, tình hình cung cấp lương thực ở Petrograd không được cải thiện. Năm 1917, thẻ lương thực với khẩu phần một pound (409,5 g) bánh mì mỗi ngày cho mỗi người lớn đã được áp dụng, và vào mùa hè năm 1917, khẩu phần này bị giảm xuống còn nửa pound.
Dù gặp nhiều khó khăn, chỉ huy Trung đoàn Cận vệ Preobrazhensky, Đại tá Alexander Pavlovich Kutepov, tình cờ đang nghỉ phép ở Petrograd và tham gia trấn áp đám đông cách mạng, vẫn có thể mua bánh mì và xúc xích trà cho các thuộc cấp của mình từ các cửa hàng trên đường phố thành phố.