stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nonagria sinuosella

| Nonagria sinuosella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Nonagria
Loài (species): N. sinuosella
Danh pháp hai phần
Nonagria sinuosella Bryk, 1948 
Nonagria sinuosella là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Agonis grandiflora

| Agonis grandiflora |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Agonis
Loài (species): A. grandiflora
Danh pháp hai phần
Agonis grandiflora Benth., 1867 
Agonis grandiflora là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Agonis grandiflora”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Paradombeya sinensis

| Paradombeya sinensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Paradombeya
Loài (species): P. sinensis
Danh pháp hai phần
Paradombeya sinensis Dunn, 1902 
Paradombeya sinensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Dunn mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Paradombeya sinensis”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Ortasarıbey, Karacabey

| Ortasarıbey |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
OrtasarıbeyVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Bursa
Huyện: Karacabey
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 535 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 16700 
Ortasarıbey là một xã thuộc huyện Karacabey, tỉnh Bursa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 535 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Bursa”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Tridax dubia

| Tridax dubia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Tridax
Loài (species): T. dubia
Danh pháp hai phần
Tridax dubia Rose, 1895 
Tridax dubia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Rose miêu tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tridax dubia”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Ortapazar, Rize

| Ortapazar |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
OrtapazarVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Rize
Thành phố: Rize
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 520 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Ortapazar là một xã thuộc thành phố Rize, tỉnh Rize, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 520 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Rize”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.[liên kết hỏng]
Senecio serratiformis

| Senecio serratiformis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Senecio
Loài (species): S. serratiformis
Danh pháp hai phần
Senecio serratiformis I.Thomps., 2005 
Senecio serratiformis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được I.Thomps. mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Senecio serratiformis”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Peleteria nitella

| Peleteria nitella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Peleteria
Loài (species): P. nitella
Danh pháp hai phần
Peleteria nitella
Peleteria nitella là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Nonagria typhae

| Nonagria typhae |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Nonagria
Loài (species): N. typhae
Danh pháp hai phần
Nonagria typhae (Thunberg, 1784) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Noctua typhae Thunberg, 1784   Noctua arundinis Fabricius, 1787   Phalaena (Noctua) nervosa Esper, 1790   Nonagria fraterna Treitschke, 1835  
Nonagria typhae là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Ochtrup

| Ochtrup |
| --- | --- |

 Hiệu kỳ của Ochtrup Hiệu kỳ Huy hiệu
Vị trí của Ochtrup thuộc Huyện Steinfurt  
Ochtrup
Quốc gia: Đức
Bang: Nordrhein-Westfalen
Vùng hành chính: Münster
Huyện: Steinfurt 
Phân chia hành chính: 3
Chính quyền
 • Thị trưởng: Kai Hutzenlaub (SPD)
Diện tích
 • Tổng cộng: 105,54 km2 (4,075 mi2)
Độ cao: 55 m (180 ft)
Dân số (2007-12-31)
 • Tổng cộng: 20.135
 • Mật độ: 1,9/km2 (4,9/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+01:00)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 48607
Mã vùng: 02553
Biển số xe: ST
Thành phố kết nghĩa: Valverde del Camino, Wieluń, Bermerain, Seia 
Trang web: www.ochtrup.de
Ochtrup là một đô thị ở huyện Steinfurt, trong Nordrhein-Westfalen, Đức. Đô thị này tọa lạc khoảng 20 km về phía tây của Rheine và 20 km về phía đông của Enschede.
Agrypnus armatus

| Agrypnus armatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Agrypnus
Loài (species): A. armatus
Danh pháp hai phần
Agrypnus armatus Candèze, 1889 
Agrypnus armatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Paragus serratus

| Paragus serratus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Họ (familia): Syrphidae
Chi (genus): Paragus
Loài (species): P. serratus
Danh pháp hai phần
Paragus serratus Fabricius, 1805 
Paragus serratus là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Fabricius mô tả khoa học đầu tiên năm 1805. Paragus serratus phân bố ở miền Đông phương
Chú thích

↑  “Classification of Syrphidae”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013.
↑  “Family Syrphidae”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013.
Ruby, Wisconsin

| Ruby, Wisconsin |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 
 
 Vị trí trong Quận Chippewa, Wisconsin
Ruby, Wisconsin
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Wisconsin
Quận: Chippewa
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 489
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Ruby là một thị trấn thuộc quận Chippewa, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 489 người.
Chú thích

↑  “US Census ngày 1 tháng 7 năm 2009 est”.
↑  “All Incorporated Places: 2000 to 2009”.
1 2  “Population and Housing Occupancy Status: 2010 - State -- Place 2010 Census Redistricting Data (Public Law 94-171) Summary File”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2012.
480

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1
Thế kỷ::  thế kỷ 4  thế kỷ 5   thế kỷ 6
Thập niên::  thập niên 460  thập niên 470  thập niên 480  thập niên 490  thập niên 500
Năm::  477  478  479  480  481  482  483
Năm 480 là một năm trong lịch Julius.
Sinh

| --- | --- |
Lịch Gregory: 480 CDLXXX
Ab urbe condita: 1233
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 5230
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 536–537
 - Shaka Samvat: 402–403
 - Kali Yuga: 3581–3582
Lịch Bahá’í: −1364 – −1363
Lịch Bengal: −113
Lịch Berber: 1430
Can Chi: Kỷ Mùi (己未年) 3176 hoặc 3116     — đến — Canh Thân (庚申年) 3177 hoặc 3117
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 196–197
Lịch Dân Quốc: 1432 trước Dân Quốc 民前1432年
Lịch Do Thái: 4240–4241
Lịch Đông La Mã: 5988–5989
Lịch Ethiopia: 472–473
Lịch Holocen: 10480
Lịch Hồi giáo: 146 BH – 145 BH
Lịch Igbo: −520 – −519
Lịch Iran: 142 BP – 141 BP
Lịch Julius: 480 CDLXXX
Lịch Myanma: −158
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 1024
Dương lịch Thái: 1023
Lịch Triều Tiên: 2813
Papillaria cordatifolia

| Papillaria cordatifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Isobryales
Họ (familia): Meteoriaceae
Chi (genus): Papillaria
Loài (species): P. cordatifolia
Danh pháp hai phần
Papillaria cordatifolia J.X. Luo, 1983 
Papillaria cordatifolia là một loài Rêu trong họ Meteoriaceae. Loài này được J.X. Luo mô tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Papillaria cordatifolia”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Obroatis rufa

| Obroatis rufa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Obroatis
Loài (species): O. rufa
Danh pháp hai phần
Obroatis rufa Schaus, 1904 
Obroatis rufa là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Senecio serrurioides

| Senecio serrurioides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Senecio
Loài (species): S. serrurioides
Danh pháp hai phần
Senecio serrurioides Turcz., 1851 
Senecio serrurioides là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Turcz. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1851.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Senecio serrurioides”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Ortapınar, Şuhut

| Ortapınar |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
OrtapınarVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Afyonkarahisar
Huyện: Şuhut
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 837 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 03800 
Ortapınar là một xã thuộc huyện Şuhut, tỉnh Afyonkarahisar, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 837 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Afyonkarahisar”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Peleteria neotexensis

| Peleteria neotexensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Peleteria
Loài (species): P. neotexensis
Danh pháp hai phần
Peleteria neotexensis
Peleteria neotexensis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Senecio sessilifolius

| Senecio sessilifolius> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Senecio
Loài (species): S. sessilifolius
Danh pháp hai phần
Senecio sessilifolius (Hook. & Arn.) Hemsl., 1881 
Senecio sessilifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Hook. & Arn.) Hemsl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1881.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Senecio sessilifolius”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Scoria (đá)

Scoria
Scoria có nhiều lỗ hổng, là đá núi lửa tối màu có thể có hoặc không chứa chứa ban tinh (phenocrysts). Cấu tạo của nó có tính bazan hoặc andesit. Scoria có khối lượng riêng tương đối thấp có số lượng lớn lỗ hổng hình ê líp, nhưng ngược lại với đá bọt, tất cả đá scoria có trọng lượng riêng lớn hơn 1, và chìm trong nước. Các lỗ hổng hình thành khi khí được hòa tan trong dung nham đi ra khỏi dung dịch trong quá trình phun trào, tạo ra bong bóng trong đá tan chảy, một phần của nó được làm lạnh tại chỗ khi đá nguội và rắn lại. Scoria có thể hình thành như là một phần của một dòng dung nham, thường ở gần bề mặt của nó, hoặc trong các mảnh vỡ bắn ra (lapilli, các khối), ví dụ trong các vụ phun trào Strombolian tạo thành các gò núi lửa dốc. Hầu hết các scoria gồm các mảnh thủy tinh, và có thể chứa ban tinh. Từ scoria xuất phát từ tiếng Hy Lạp σκωρία, skōria, rỉ sét. Một tên cũ cho scoria là cinder.
So sánh

Scoria khác với đá bọt, một loại đá núi lửa có lỗ hổng khác. Scoria có lỗ hổng lớn hơn và tường lỗ hổng dày hơn, do đó nó đặc hơn. Sự khác biệt có lẽ là kết quả của độ nhớt macma thấp, sự khuếch tán nhanh chóng, bong bóng phát triển, sự kết dính.
Hình thành

Khi sự gia tăng macma gặp phải áp suất thấp hơn, khí hoà tan có thể hình thành các túi bọt. Một số túi bọt nhỏ bị mắc kẹt khi magma đang nguội dần và rắn lại. Những túi bọt thường nhỏ, hình cầu và không chạm vào nhau; thay vào đó chúng mở thông với nhau bằng một chút biến dạng
Gò núi lửa scoria có thể được bỏ lại sau khi phun trào, thường hình thành núi với một miệng núi lửa ở đỉnh. Một ví dụ là Maungarei ở New Zealand, và Te Tatua-a-Riukiuta ở phía nam thành phố đó đã được khai thác vật liệu rộng rãi. Quincan, một dạng độc đáo của scoria, được khai thác tại núi Quincan trong Nam Queensland, Úc.
Sử dụng

Scoria có một số đặc điểm hữu ích. Nó hơi xốp, có diện tích bề mặt lớn và sức mạnh ở trọng lượng của nó, và thường có màu sắc nổi bật. Scoria thường được sử dụng trong các công trình cảnh quan và hệ thống thoát nước. Nó cũng thường được sử dụng trong lò nướng BBQ.
Scoria có thể được sử dụng để cách nhiệt.
Scoria được sử dụng ở các giếng dầu để hạn chế vấn đề về bùn với lưu lượng xe tải nặng.
Mỏ đá Puna Pau ở đảo Rapa Nui/Đảo Phục Sinh là nguồn gốc của scoria màu đỏ mà người Rapanui sử dụng để khắc pukao cho bức tượng moai đặc biệt của họ.
Nó cũng được sử dụng để hỗ trợ lực kéo trên đường bị băng và tuyết bao phủ.
Ảnh

scoria đôi khi có ánh màu xanh trên bề mặt của nó.
Scoria nhiều màu sắc khác nhau tồn tại trên núi Tarawera, từ vụ phun trào năm 1886.
núi lửa Holocen tạo ra scoria gần Veyo, Utah
Ảnh hiển vi của một mảnh vụn (hạt sạn) đá scoria; hình ảnh trên là ánh sáng phân cực phẳng, hình ảnh phía dưới là ánh sáng phân cực chéo, kích thước hộp ở giữa là 0,25 mm.
Moai bằng đá tuff với mũ pukao bằng scoria đỏ trên đầu nó
Agrypnus bimarginatus

| Agrypnus bimarginatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Agrypnus
Loài (species): A. bimarginatus
Danh pháp hai phần
Agrypnus bimarginatus Schwarz, 1908 
Agrypnus bimarginatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1908.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Norilsk

| Norilsk Нори́льск |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 
Trung tâm Norilsk, Leninsky Prospekt
  Hiệu kỳ Huy hiệu
Vị trí của Norilsk 
NorilskVị trí của Norilsk
Quốc gia: Nga
Chủ thể liên bang: Krasnoyarsk
Thành lập: 1935
Vị thế Thành phố kể từ: 1953
Diện tích
 • Tổng cộng: 23,16 km2 (894 mi2)
Độ cao: 90 m (300 ft)
Dân số (Điều tra 2010)
 • Tổng cộng: 175.365
 • Thứ hạng: 102nd năm 2010
 • Mật độ: 76/km2 (200/mi2)
Địa vị hành chính
 • Thuộc: krai city of Norilsk
 • Thủ phủ của: krai city of Norilsk
 
Địa vị tự quản
 • Okrug đô thị: Norilsk Urban Okrug
 • Thủ phủ của: Norilsk Urban Okrug
 
Múi giờ: Krasnoyarsk Time  (UTC+7)
Mã bưu chính: 663300-663341
Mã điện thoại: +7 3919
Thành phố kết nghĩa: Krasnoyarsk 
Thành phố kết nghĩa: Krasnoyarsk
Mã OKTMO: 04729000001
Trang web: www.norilsk-city.ru
Norilsk (tiếng Nga: Норильск) là một thành phố công nghiệp thuộc chủ thể Krasnoyarsk Krai, Nga. Thành phố nằm phía trên Vòng Bắc Cực, phía đông sông Yenisei và phía nam bán đảo Taymyr phía tây. Nó có dân số thường trú 174.000. Nếu tính cả dân số tạm trú, dân số của thành phố đạt 200.000.
Đây là thành phố cực bắc của thế giới với hơn 100.000 dân và là thành phố lớn thứ hai (sau Murmansk) bên trong Vòng Bắc Cực. Norilsk và Yakutsk là những thành phố lớn duy nhất nằm trong vùng đóng băng vĩnh cửu liên tục.
Norilsk phần lớn được xây dựng bởi những lao động nô lệ của hệ thống trại cải tạo Gulag thời Liên Xô.
Mỏ niken của Norilsk-Talnakh là mỏ trữ lượng niken-đồng-paladi lớn nhất được biết đến trên thế giới. Việc nấu chảy quặng niken chịu trách nhiệm trực tiếp cho ô nhiễm nghiêm trọng, thường xuất hiện dưới dạng mưa axit và khói bụi. Theo một số ước tính, một phần trăm lượng phát thải lưu huỳnh điôxit toàn cầu đến từ các mỏ niken của Norilsk.
Lịch sử

Norilsk được thành lập vào cuối những năm 1920, nhưng ngày thành lập chính thức là theo truyền thống vào năm 1935, khi Norilsk được mở rộng như một khu định cư cho khu phức hợp khai thác luyện kim Norilsk và trở thành trung tâm của hệ thống trại cải tạo lao động Norillag. Nó đã được cấp tình trạng định cư kiểu đô thị vào năm 1939 và tình trạng thị trấn vào năm 1953.
Norilsk nằm giữa đồng bằng Tây Xibia và cao nguyên Trung Xibia dưới chân cao nguyên Putoran cao 1.700 mét (5.600 ft), trên một số mỏ niken lớn nhất trên Trái Đất. Do đó, khai thác và luyện quặng là ngành công nghiệp chính. Norilsk là trung tâm của một khu vực nơi khai thác niken, đồng, coban, platin, paladi và than đá. Các mỏ khoáng sản ở Siberia Craton đã được biết đến trong hai thế kỷ trước khi Norilsk được thành lập, nhưng việc khai thác chỉ bắt đầu vào năm 1939, khi các phần chôn của các cuộc xâm nhập của Norilsk-Talnakh được tìm thấy bên dưới địa hình đồi núi.
Talnakh là mỏ khai thác/làm giàu chính hiện nay từ nơi một nhũ tương quặng được làm giàu được bơm đến các nhà máy luyện kim của Norilsk.
Để hỗ trợ thành phố mới, tuyến đường sắt Norilsk đến cảng Dudinka trên sông Yenisei đã được thành lập, đầu tiên là một tuyến đường hẹp (mùa đông 1935- 36), sau đó là 1.520 mm (4 ft 11 27⁄32 in) theo tiêu chuẩn đường đo của Nga (hoàn thành vào đầu những năm 1950). Từ Dudinka, niken và đồng được vận chuyển đến Murmansk bằng đường biển và sau đó, đến nhà máy luyện kim Monchegorsk trên Bán đảo Kola, trong khi khoáng sản quý giá hơn đi ngược dòng sông đến Krasnoyarsk. Giao thông vận tải này chỉ diễn ra trong mùa hè. Cảng Dudinka bị đóng cửa và tháo dỡ trong trận lũ lụt do băng tan lên tới 20 mét (66 ft) vào cuối tháng 5 (một sự kiện mùa xuân điển hình trên tất cả các con sông tại Siberia).
Đầu những năm 1950, tuyến đường sắt Salekhard-Igarka đang được xây dựng từ thành phố than châu Âu Vorkuta qua Salekhard /sông Obi và Norilsk có một nhà ga rộng rãi được xây dựng với mong muốn phục vụ tàu tới thủ đô Moskva, nhưng việc xây dựng đã dừng lại sau khi Joseph Stalin qua đời.
Theo tài liệu lưu trữ của Norillag, 16.806 tù nhân đã chết ở Norilsk trong điều kiện lao động cưỡng bức, đói khát và lạnh giá trong suốt thời gian tồn tại của trại (1935-1956). Tử vong đặc biệt cao trong chiến tranh thế giới thứ hai từ năm 1942, khi mà nguồn cung cấp thực phẩm đặc biệt khan hiếm. Các tù nhân đã tổ chức cuộc nổi dậy phi bạo lực Norilsk vào năm 1953. Một số tù nhân vô danh nhưng đáng kể vẫn tiếp tục phục vụ và chết trong hầm mỏ cho đến khoảng năm 1979. Norilsk-Talnakh tiếp tục là một mỏ nguy hiểm để làm việc. đã có 2,4 vụ tai nạn trên một nghìn công nhân trong năm 2005. Năm 2017, Norilsk Niken tuyên bố rằng họ đã giảm gần 60% tỷ lệ thương tật do mất thời gian nói chung kể từ năm 2013.
Địa lí

Norilsk là thành phố cực bắc của thế giới với hơn 100.000 dân và là thành phố lớn thứ hai (sau Murmansk) nằm bên trong Vòng Bắc Cực. Norilsk, Yakutsk và Vorkuta là những thành phố lớn duy nhất nằm trong vùng đóng băng vĩnh cửu liên tục. Nó nằm giữa quận Taymyrsky Dolgano-Nenetsky ở phía bắc và quận Turukhansky ở phía nam.