stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Xung đột giành quyền kiểm soát tại quần đảo Trường Sa 1988
Diễn biến > Chiến dịch CQ-88, Việt Nam giành lại Len Đao

Sau trận đánh, Việt Nam lên kế hoạch giành lại các đảo với tên gọi chiến dịch là CQ-88 (Chủ quyền-88). Trong chiến dịch, chủ trương của Việt Nam là chỉ sử dụng các lực lượng vận tải và công binh để thực hiện đóng quân bảo vệ chủ quyền, không gây xung đột quá mức để Trung Quốc tạo cớ đánh chiếm toàn bộ quần đảo bởi khi đó lực lượng của Việt Nam trên quần đảo vẫn còn rất mỏng, khó có thể chống đỡ nếu Trung Quốc huy động toàn bộ Hạm đội Nam Hải đến tham chiến.
Ngày 15/3/1988, chỉ một ngày sau trận đánh, Việt Nam cho quân đóng giữ Đá Núi Thị, một vị trí rất quan trọng ở cụm đảo Nam Yết. Ngày 16/3, Việt Nam tiếp tục cho quân đóng giữ đảo Đá Nam.
Từ ngày 1/3 - 20/4/1988, Trung đoàn không quân 918 thực hiện 10 chuyến bay ra Trường Sa quan sát chụp ảnh, thông báo tình hình đối phương trên biển về Sở chỉ huy. Ngay sau trận chiến ở đảo Gạc Ma, các ngày 14-15-16/3/1988, máy bay An-26 của Không quân Việt Nam đã bay ra Cô Lin, Len Đao trinh sát trận địa nhưng Trung Quốc cũng điều máy bay ngăn chặn.
Ngày 30/3/1988, Việt Nam quyết định tăng cường bay huấn luyện trên biển xa cho phi đội Su-22M nhằm nâng cao khả năng tác chiến trên biển. Ngày 24 tháng 4, 3 chiếc Su-22M được điều từ Thọ Xuân (Thanh Hóa) vào Phan Rang. Cuối tháng 6, có thêm 10 chiếc Su-22M nữa vào Phan Rang. Từ Phan Rang bay ra Trường Sa là gần 600 km. Thời điểm đó, phương tiện dẫn đường của Việt Nam chỉ có bán kính 300 km nên sau đó phi công phải tự bay 300 km nữa mà không có dẫn đường. Giữa biển cả, việc xác định vị trí là cực kỳ khó khăn, không có địa tiêu nào để phi công dựa vào phán đoán tọa độ, thời tiết lại hay thay đổi đột ngột. Các đơn vị Su-22M phải khắc phục rất nhiều khó khăn và cả nguy hiểm để huấn luyện cấp tốc việc bay ra đảo Trường Sa.
Một tháng sau sự kiện ngày 14 tháng 3, con tàu không số của Lữ đoàn 125 chở theo 35 lính công binh và 7 lính hải quân của đơn vị C7 - D3 (Lữ đoàn công binh E83) do Tư lệnh Vùng 4 Hải quân chỉ huy quay lại quần đảo Trường Sa. Vũ khí chỉ có súng DKZ, B40, AK, lựu đạn mỏ vịt, mìn chống tăng... Điều đặc biệt nhất là mỗi chiến sĩ đều được phát sẵn một bao tử thi để chuẩn bị sẵn cho mình nếu hi sinh. Từ 2h sáng, Hải quân Việt Nam bí mật cho xuồng nhỏ vào thăm dò, rồi tiếp cận Len Đao và Gạc Ma. Tuy nhiên lính Việt Nam chỉ có thể cắm cờ lên đảo Len Đao. Tại Gạc Ma, phía Trung Quốc đã xây nhà cấp tốc và giăng lưới điện xung quanh đảo nên các chiến sĩ không tiếp cận được.
Buổi sáng, phát hiện Việt Nam cắm cờ ở Len Đao, Trung Quốc cho 7 tàu chiến và vô số xuồng nhỏ bao vây đảo. Trận chiến rất dễ xảy ra giống như 1 tháng trước, nhưng lúc này 7 máy bay chiến đấu Su-22M của Việt Nam bay từ đất liền ra quần đảo. Thấy máy bay chiến đấu của Việt Nam, ngay lập tức phía tàu Trung Quốc tản ra. Bộ đội Việt Nam tiếp tục xây dựng công sự và bảo vệ vững chắc đảo Len Đao cho đến ngày hôm nay.
Tổng cộng trong chiến dịch CQ-88, Việt Nam đóng giữ thêm 11 đảo chìm. Tháng 11/1988, Hải quân Việt Nam bắt đầu đóng giữ, bảo vệ khu vực DK1 ở thềm lục địa phía Nam.
Giải thích của phía Trung Quốc

Theo phía Trung Quốc thì trong khi các tàu của họ đang bỏ neo để yểm trợ cho một nhóm nghiên cứu thăm dò mỏ dầu ở đây thì Hải quân Việt Nam nổ súng tấn công, vì thế hải quân Trung Quốc "bắt buộc phải tự vệ". Khi hạm đội Trung Quốc di chuyển tới quần đảo Trường Sa, Trung Quốc lấy danh nghĩa đưa phái đoàn khoa học Liên Hợp Quốc đi khảo sát. Sau này Chính phủ Trung Quốc tuyên bố rất tiếc là biến cố đã xảy ra. Về phía Liên Hợp Quốc thì cho rằng họ không có công tác khảo sát nào ở Trường Sa. Theo phía Trung Quốc, chủ trương ban đầu của họ là chỉ chiếm đóng các đảo còn bỏ hoang, chứ không tranh chấp các đảo có lực lượng nước ngoài chiếm đóng từ trước.
Tưởng nhớ > Phía Trung Quốc

Trung Quốc cho rằng quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của họ căn cứ theo những tài liệu lịch sử về quá trình xác lập chủ quyền của họ tại Trường Sa, điều này cũng được Trung Quốc thể hiện rõ qua đường chín đoạn mà phía Trung Quốc coi là vùng lãnh hải của họ. Đa phần dư luận Trung Quốc cho rằng cuộc chiến ngày 14 tháng 3 năm 1988 là chính đáng, thể hiện tinh thần dân tộc bảo vệ chủ quyền của đất nước Trung Hoa.
Sách báo tại Việt Nam

Cuộc chiến Gạc Ma năm 1988 trong những năm gần đây được nhiều báo chí đề cập, nhưng dù đã 29 năm trôi qua Sách Giáo khoa hiện hành (2017) do Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam phát hành vẫn chưa có một chi tiết nào nói về trận đánh này. Tuy nhiên, sự kiện này sẽ được đưa vào chương trình môn Lịch sử và sách Giáo khoa Phổ thông mới, trong chương trình giảng dạy lịch sử ở cấp THCS và THPT. Khi đưa sự kiện Gạc Ma vào sách Giáo khoa dựa trên những nguyên tắc cơ bản của lịch sử là tôn trọng sự thật, khách quan, trung thực để hiểu đúng, hiểu đầy đủ về sự kiện Gạc Ma trong quá khứ, nhưng không phải thông qua đó để khơi sâu thêm hận thù của quá khứ.
Một trong những cuốn sách hiếm hoi viết về trận chiến Gạc Ma của Thiếu tướng Lê Mã Lương mang tên "Gạc Ma – Vòng tròn bất tử" đến nay hơn 2 năm được đưa qua 10 nhà xuất bản vẫn chưa được cấp phép. Do đây là sách về lịch sử quân đội nên phải chuyển cho Nhà Xuất bản Quân đội Nhân dân để tổ chức hội đồng thẩm định trước khi xuất bản, tuy nhiên hội đồng thẩm định chưa được thành lập nên sách vẫn chưa thể được cấp phép. Tướng Lê Mã Lương, chủ biên cuốn sách, được VnExpress dẫn lời hôm 13/3: "Các tác giả của ấn phẩm này đã gặp trực tiếp nhân chứng lịch sử hải chiến Gạc Ma để ghi lại vụ việc. Ý kiến của Cục Xuất bản về việc lập Hội đồng lịch sử của Bộ Quốc phòng và Bộ Tư lệnh Hải quân để thẩm định sách về Gạc Ma là một điều không tưởng. Nếu như vậy, chờ vài chục năm nữa hội đồng đó cũng chưa ra đời và cuốn sách cũng không thể được xuất bản. Tôi đã phục vụ và làm việc trong quân đội gần 50 năm và biết rất rõ ở Bộ Quốc phòng và Bộ Tư lệnh Hải quân không có hội đồng thẩm định nào như vậy". Ông Nguyễn Minh Nhựt - Giám đốc Nhà Xuất bản Trẻ, người từng đọc thẩm định bản thảo sách cho biết: "Tên sách quá hay nhưng bản thảo yếu quá, chỉ lấy lại từ các báo, và không rõ tác quyền". Cuốn sách tập hợp những bài viết, bài báo của 68 người, gồm các nhà nghiên cứu lịch sử và chính các cựu chiến binh trở về từ Gạc Ma, phải mất 4 năm mới có thể ra đời, sau hàng trăm lần chỉnh sửa và đi qua 14 nhà xuất bản. Chỉ khoảng 3 tuần sau khi sách "Gạc Ma - Vòng tròn bất tử" được phát hành, ngày 16/7/2018, Nhà Xuất bản Văn học đã ra thông báo về việc tạm dừng phát hành để đính chính, sửa chữa một số nội dung sai sót trong cuốn sách. Ngày 31/8/2018, Cục Xuất bản, In và Phát hành của bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam đã gửi công văn đến các Sở thông tin và truyền thông của các tỉnh, thành phố "đề nghị kiểm tra, rà soát và thu hồi" cuốn sách.
Các tin đồn trên mạng Internet

Theo đài RFA (Đài Á châu Tự do, Mỹ), Thiếu tướng Lê Mã Lương, từng là Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, nói trước cuộc tọa đàm kỷ niệm cuộc chiến Gạc Ma do Trung tâm Minh Triết tổ chức vào năm 2011: "Có đồng chí lãnh đạo cấp cao ra lệnh bộ đội ta không được nổ súng nếu như đánh chiếm cái đảo Gạc Ma hay bất kỳ đảo nào ở Trường Sa. Không được nổ súng! Và sau này nó có một câu chuyện và nó đã được ghi vào tài liệu mà ta đã rõ rồi là khi trong một cuộc họp của Bộ Chính trị, đồng chí Nguyễn Cơ Thạch đập bàn và nói là ai ra lệnh cho bộ đội không được nổ súng?" Không rõ ông Lê Mã Lương nghe được câu chuyện này từ đâu, nhưng kể từ đó, câu chuyện "bộ đội Việt Nam không được nổ súng" được lan truyền trên mạng Internet và có những người tin theo.
Tuy nhiên, cựu chiến binh Lê Hữu Thảo, khi đó là Trung sĩ, Tiểu đội trưởng thuộc Phòng Tham mưu Lữ đoàn 146 ở trên tàu HQ-604 của Lữ đoàn 125, từng tham chiến trong sự kiện Gạc Ma, bác bỏ câu chuyện này. Ông khẳng định: "Tôi chưa từng nghe ai ra lệnh cho tôi là không được nổ súng, và tôi không hề phát biểu về có lệnh hay không có lệnh nổ súng..." Ông Thảo nêu rõ chủ trương của Việt Nam khi đó là "không nổ súng trước" chứ không phải là "không được nổ súng".
Phản bác những luồng thông tin cho rằng chỉ huy Việt Nam ra lệnh "không được nổ súng", ông Lê Hữu Thảo nói: "Nếu không có chuyện nổ súng, thì sao sau đó chúng ta vẫn đánh trả quân Trung Quốc. Tôi không biết những người đưa ra thông tin đó có biết rằng, có tất cả bao nhiêu chiến sĩ như tôi còn sống sau trận đó không? Những thông tin này đang làm tổn thương tới sự hy sinh của đồng đội tôi cũng như gia đình các anh. Tôi mong rằng, những ai còn đưa thông tin này hãy suy nghĩ lại".
Phó Đô đốc Mai Xuân Vĩnh khẳng định ông Lê Mã Lương đã nói không chính xác, là xuyên tạc lịch sử. Những người chỉ huy của Hải quân khi ấy (trừ Đô đốc Giáp Văn Cương đã mất) đều còn sống, tất cả đều khẳng định không có chuyện "không được nổ súng" như ông Lê Mã Lương nói. Trung tướng Trần Quang Khuê – nguyên Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân phản ứng rất gay gắt, đề nghị viết bài phản bác đăng lên mạng. Thiếu tướng Hoàng Kiền là Tổ trưởng Khoa học cho cụm công trình chiến đấu trên Quần đảo Trường Sa, nguyên Tư lệnh Công binh, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn Công binh Hải quân 83, nói rằng câu chuyện về lệnh "không được nổ súng" là một sự xuyên tạc với ý đồ xấu, làm mất uy tín, niềm tin của nhân dân với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo của đất nước.
Khu Greenwich của Luân Đôn

| Khu Greenwich của Luân Đôn |
| --- | --- |
—  Khu tự quản Luân Đôn  —
 

 Huy hiệu của Khu Greenwich của Luân Đôn Huy hiệuBiểu trưng chính thức của Khu Greenwich của Luân Đôn Biểu trưng của hạt
Khẩu hiệu: We Govern by Serving
 Greenwich trong Đại Luân Đôn
Khu Greenwich của Luân Đôn
Quốc gia có chủ quyền: Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
Quốc gia lập hiến: Anh
Vùng: Luân Đôn
Hạt nghi lễ: Đại Luân Đôn
Tư cách: Khu tự quản Luân Đôn
Tổng hành dinh: Woolwich
Sáp nhập: 1 tháng 4, 1965
Thủ phủ: Woolwich
Chính quyền
 • Kiểu: Hội đồng hạt Luân Đôn
 • Thành phần: Greenwich Hội đồng hạt Luân Đôn
 • Người đứng đầu: Nhà lãnh đạo và Nội các (Lao động)
 • Thị trưởng: Cllr Jim Gillman
 • MPs: Teresa Pearce Clive Efford Nick Raynsford
 • Hội đồng Luân Đôn: Len Duvall thành viên hội đồng lập pháp Greenwich và Lewisham
 • Quốc hội Liên minh châu Âu: Luân Đôn
Diện tích
 • Tổng cộng: 1,828 mi2 (47,35 km2)
Thứ hạng diện tích: (trên 326)
Dân số (2008)
 • Thứ hạng: (trên 326)
 • Mã ONS: 00AL
Múi giờ: UTC±0, UTC+1
 • Mùa hè (DST): BST (UTC+1)
Mã bưu chính: SE, DA
Mã điện thoại: 020
Mã ISO 3166: GB-GRE
Thành phố kết nghĩa: Ancient Olympia Municipality, Maribor, Tema, Reinickendorf, Berlin
Lực lượng cảnh sát: Cảnh sát Thủ đô
Website: http://www.greenwich.gov.uk/
Khu Greenwich của Luân Đôn (tiếng Anh: London Borough of Greenwich) là một khu tự quản Luân Đôn thuộc Nội Luân Đôn, nằm về phía đông nam Luân Đôn, Anh, với đô thị lịch sử Greenwich nằm ở trung tâm. Khu tự quản ngày nay được hình thành từ năm 1965. Chính quyền địa phương là Hội đồng Khu tự quản Luân Đôn Greenwich.
Greenwich nổi tiếng trên toàn thế giới vì là đặt kinh tuyến gốc lâu đời, theo đó, giờ giờ phối hợp quốc tế được định thành. Kinh tuyến gốc chạy băng ngang Greenwich và Đài quan sát Greenwich là nơi quy ước giờ GMT bắt đầu, và tất cả giờ giấc trên thế giới được tính dựa theo đó.
Greenwich là một trong năm khu tự quản đăng cai Thế vận hội Luân Đôn 2012 với các sự kiện thi đấu được tổ chức tại Doanh trại Pháo binh Hoàng gia (bắn súng), Công viên Greenwich (cưỡi ngựa) và The O2 - Mái vòm Thiên niên kỷ trước đây (thể dục dụng cụ; bóng rổ).
Để đánh dấu Lễ kỷ niệm Kim cương - ngày đăng quang của nữ hoàng Elizabeth II, năm 2012 Grennwich sẽ trở thành Khu tự quản Hoàng gia thứ tư, dựa trên mối liên hệ lịch sử với gia đình hoàng gia, cũng như vị thế là nơi kinh tuyến gốc đi qua và còn vì đây là di sản văn hoá thế giới được UNESCO công nhận.
Sinh học sinh sản

Sinh học sinh sản bao gồm cả sinh sản hữu tính và vô tính.
Sinh học sinh sản bao gồm nhiều lĩnh vực:
Hệ thống sinh sản
Nội tiết
Phát triển tình dục (Tuổi dậy thì)
Trưởng thành tình dục
Sinh sản
Khả năng sinh sản
Sinh học sinh sản người > Nội tiết

Sinh học sinh sản của con người chủ yếu được kiểm soát thông qua các hormone, gửi tín hiệu đến các cấu trúc sinh sản của con người để ảnh hưởng đến sự tăng trưởng và trưởng thành. Những hormone này được tiết ra bởi các tuyến nội tiết, và lan đến các mô khác nhau trong cơ thể con người. Ở người, tuyến yên tổng hợp các hormone được sử dụng để kiểm soát hoạt động của các tuyến nội tiết.
Sinh học sinh sản người > Hệ thống sinh sản

Các cơ quan nội bộ và bên ngoài được bao gồm trong hệ thống sinh sản. Có hai hệ thống sinh sản bao gồm cả nam và nữ, chứa các cơ quan khác nhau. Các hệ thống này làm việc cùng nhau để tạo ra con cái.
Sinh học sinh sản người > Hệ thống sinh sản > Hệ sinh dục nữ

Hệ sinh dục nữ bao gồm các cấu trúc liên quan đến rụng trứng, thụ tinh, phát triển phôi và sinh con.
Các cấu trúc này bao gồm:
Buồng trứng
Ống dẫn trứng
Tử cung
Âm đạo
Tuyến vú
Estrogen là một trong những hormone sinh sản hữu tính hỗ trợ hệ thống sinh sản hữu tính của nữ giới.
Sinh học sinh sản người > Hệ thống sinh sản > Hệ sinh dục nam

Hệ thống sinh sản nam bao gồm các tuyến phụ trợ tình dục, ống dẫn phụ kiện tình dục, tinh hoàn và cơ quan sinh dục ngoài.
Testosterone, mặc dù có ở cả nam và nữ, nhưng tương đối nhiều hơn ở nam. Testosterone đóng vai trò là một trong những hormone sinh sản hữu tính trong hệ thống sinh sản nam giới.
Sinh học sinh sản động vật

Sinh sản động vật xảy ra bởi hai phương thức hành động, bao gồm cả sinh sản hữu tính và vô tính. Trong sinh sản vô tính, việc tạo ra các sinh vật mới không cần tinh trùng hợp nhất với trứng. Tuy nhiên, trong sinh sản hữu tính, các sinh vật mới được hình thành do sự hợp nhất của tinh trùng đơn bội và trứng dẫn đến cái được gọi là hợp tử. Mặc dù động vật thể hiện cả sinh sản hữu tính và vô tính, đại đa số động vật sinh sản bằng sinh sản hữu tính.
Cấu trúc sinh sản của con người.
Cấu trúc sinh sản nam giới.
Hypospila bolinoides

| Hypospila bolinoides |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Hypospila
Loài (species): H. bolinoides
Danh pháp hai phần
Hypospila bolinoides Guenée, 1852 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Thermesia signipalpis Walker, 1858   Hypospila thermesina Guenée, 1863 (disputed)   Moepa concisa Walker, 1865   Thermesia orientalis Leech, 1900   Hypospila andamana Swinhoe, 1919  
Hypospila bolinoides là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  “TaiBNET - Catalogue of Life of Taiwan”. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2014.
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Campylandra chinensis

| Campylandra chinensis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Asparagaceae
Chi (genus): Campylandra
Loài (species): C. chinensis
Danh pháp hai phần
Campylandra chinensis (Baker) M.N.Tamura, S.Yun Liang & Turland 
Campylandra chinensis là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được (Baker) M.N.Tamura, S.Yun Liang & Turland mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Campylandra chinensis”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Indragarh

| Indragarh |
| --- | --- |
Indragarh
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Rajasthan
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 5.265
Múi giờ: UTC+05:30
Indragarh là một thành phố và khu đô thị của quận Bundi thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Indragarh có dân số 5265 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Indragarh có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 72%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Indragarh, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Táo tàu

Đối với các định nghĩa khác, xem Táo.
| Táo tàu |
| --- | --- |

Quả táo
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Eudicots
nhánh:: Rosids
Bộ:: Rosales
Họ:: Rhamnaceae
Chi:: Ziziphus
Loài:: Z. jujuba
Danh pháp hai phần
Ziziphus jujuba Mill., 1768

Các đồng nghĩa
  Danh sách  Girtanneria jujuba (Mill.) Neck., 1790 opus utique oppr.   Rhamnus zizyphus L., 1753   Ziziphus zizyphus (L.) H.Karst., 1882   Zizyphon jujubum (Mill.) St.-Lag., 1880   Jububa mediterranea Bubani, 1897   Mansana arborea J.F.Gmel., 1791   Paliurus lucidus Carrière, 1866   Rhamnus circumcissa Russell ex Wall., 1831 nom. inval.   Rhamnus lucida Salisb., 1796   Rhamnus mauritiana Soy.-Will., 1796   Rhamnus soporifera Lour., 1790   Rhamnus vulgaris Pers., 1805   Ziziphus acidojujuba C.Y.Cheng & M.J.Liu, 1994   Ziziphus acidojujuba f. granulata C.Y.Cheng & M.J.Liu, 1994   Ziziphus acidojujuba f. infecunda C.Y.Cheng & M.J.Liu, 1994   Ziziphus acidojujuba f. trachysperma C.Y.Cheng & M.J.Liu, 1994   Ziziphus chinensis Spreng., 1824   Ziziphus flexuosa Wall., 1824   Ziziphus jujuba f. allochroa C.Y.Cheng & M.J.Liu, 1994   Ziziphus jujuba f. apyrena C.Y.Cheng & M.J.Liu, 1994   Ziziphus jujuba f. carnosicalycis C.Y.Cheng & M.J.Liu, 1994   Ziziphus jujuba f. heteroformis C.Y.Cheng & M.J.Liu, 1994   Ziziphus jujuba var. inermis (Bunge) Rehder, 1922   Ziziphus jujuba f. lageniformis (Nakai) Kitag., 1939   Ziziphus jujuba subsp. spinosa (Bunge) J.Y.Peng, X.Y.Li & L.Li, 2010   Ziziphus jujuba var. spinosa (Bunge) Hu ex H.F.Chow, 1934   Ziziphus jujuba f. tortuosa C.Y.Cheng & M.J.Liu, 1994   Ziziphus melanogona Bojer, 1837   Ziziphus natsme Siebold, 1830 nom. nud.   Ziziphus nitida Roxb., 1824   Ziziphus officinarum Medik., 1783   Ziziphus sativa Gaertn., 1788   Ziziphus sativa var. inermis (Bunge) C.K.Schneid., 1909   Ziziphus sativa var. lageniformis Nakai, 1934   Ziziphus sativa var. spinosa (Bunge) C.K.Schneid., 1909   Ziziphus sinensis Lam., 1789   Ziziphus soporifera (Lour.) Duhamel, 1806   Ziziphus sororia Schult., 1819   Ziziphus spinosa (Bunge) Hu ex F.H.Chen, 1937 nom. illeg.   Ziziphus trinervia Roth, 1821 nom. superfl.   Ziziphus vulgaris Lam., 1789   Ziziphus vulgaris var. inermis Bunge, 1832   Ziziphus vulgaris var. macrocarpa Risso, 1826   Ziziphus vulgaris var. oblonga Risso, 1826   Ziziphus vulgaris var. praecox Risso, 1826   Ziziphus vulgaris var. spinosa Bunge, 1833  
Táo tàu hay là đại táo, hồng táo (táo đỏ), toan táo (táo chua) (tiếng Trung giản thể: 枣, phồn thể: 棗 (táo); 大枣, 红枣, 酸枣), (tiếng Triều Tiên: 대추), tiếng Nhật: 棗 natsume) (danh pháp khoa học: Ziziphus jujuba) là một loài cây thân gỗ nhỏ hay cây bụi với lá sớm rụng, thuộc họ Rhamnaceae (họ Táo). Người ta cho rằng nó có nguồn gốc từ miền bắc và miền đông Trung Quốc cũng như bán đảo Triều Tiên, là khu vực nó đã được trồng trên 4.000 năm nhưng hiện nay đã du nhập rộng khắp vào khu vực tây nam Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Trung Á, Trung Đông, Nam Âu, Bắc Phi, Caribe, miền nam Bắc Mỹ và miền bắc Nam Mỹ.
Lịch sử tên khoa học

Tên gọi khoa học hai phần có một lịch sử danh pháp kỳ lạ, do sự kết hợp của các quy định đặt tên thực vật và các biến thể trong chính tả. Lần đầu tiên nó được Carl Linnaeus đặt danh pháp hai phần là Rhamnus zizyphus, trong Species Plantarum (1753). Philip Miller, trong Gardener's Dictionary (Từ điển Người làm vườn) của ông cho rằng táo tàu và các họ hàng của nó đủ khác biệt với Rhamnus để được xếp vào một chi riêng biệt (như đã được Joseph Pitton de Tournefort thực hiện trước Linnaeus vào năm 1700), và trong ấn bản năm 1768, ông đã đặt cho nó danh pháp Ziziphus jujuba (sử dụng cách viết của Tournefort cho tên chi). Đối với tính từ định danh loài, ông đã sử dụng từ khác, do các từ tự lặp lại (lặp lại chính xác như nhau trong tên chi và trong tên loài) là không được phép trong đặt tên thực vật. Tuy nhiên, do cách viết hơi khác của Miller, sự kết hợp của tính từ chỉ tên loài zizyphus từ Linnaeus  trước đó với tên chi mới Ziziphus của Miller thành Ziziphus zizyphus không phải là một từ tự lặp lại, và do đó nó được phép dùng làm tên gọi thực vật. Sự kết hợp này được Hermann Karsten thực hiện vào năm 1882. Năm 2006, một đề xuất được đưa ra nhằm bỏ việc sử dụng tên gọi Ziziphus zizyphus để ưu tiên sử dụng tên gọi Ziziphus jujuba, và đề xuất này đã được chấp nhận vào năm 2011. Như thế, hiện nay Ziziphus jujuba là tên khoa học chính xác và chính thức của loài này.
Mô tả

Cây táo tàu có thể cao khoảng 5–12 m, với các lá xanh bóng, và đôi khi có gai. Các hoa nhỏ, màu trắng hoặc ánh lục, khó thấy, quả hình trứng, kích cỡ tự quả ô liu, thuộc loại quả hạch. Quả non có màu xanh lục, vỏ trơn bóng, có mùi vị tương tự như quả táo tây, nhưng khi nó già hơn thì vỏ trở nên sẫm màu hơn để trở thành màu đỏ hay đen ánh tía và vỏ nhăn nheo, trông tương tự như quả chà là nhỏ. Vì thế trong một số ngôn ngữ nước ngoài, như tiếng Anh có tên gọi Chinese date (chà là Trung Quốc). Trong quả có một hạt cứng. Trong ẩm thực Ba Tư, các quả hạch khô của táo tàu gọi là annab.
Táo tàu có thể chịu được một khoảng rộng nhiệt độ, mặc dù nó cần phải có mùa hè nóng bức để tạo ra quả. Không giống như phần lớn các loài khác trong chi này, nó chịu được mùa đông khá lạnh và có thể sống ở nhiệt độ xuống tới -15 °C. Điều này cho phép táo tàu sống được trong các khu vực sa mạc.
Nhiều cây táo tàu có thể cũng được tìm thấy ở các khu vực miền trung và miền nam Israel, đặc biệt là trong thung lũng Arava, và tại đó nó là loài cây phổ biến thứ hai. Một cây táo tàu gần Ein Hatzeva trong thung lũng Arava được ước tính là trên 300 năm tuổi.
Sử dụng > Y học

Wikipedia tiếng Việt  về tính pháp lý và độ chính xác của các thông tin có liên quan đến y học và sức khỏe. Độc giả cần liên hệ và nhận tư vấn từ các bác sĩ hay các chuyên gia. . Xem chi tiết tại Wikipedia:Phủ nhận y khoa và Wikipedia:Phủ nhận về nội dung.
Quả của táo tàu được sử dụng trong y học truyền thống của người Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam. Ziziphin, một hợp chất có trong lá táo tàu, có khả năng ngăn cản cảm giác nhận ra vị ngọt ở người. Quả của táo tàu là một loại quả chứa chất nhầy, có tính chất làm dịu cổ họng và nước sắc táo tàu thường được dùng trong việc điều trị chứng đau họng.
Sử dụng > Ẩm thực

Ngoài việc sử dụng trong y học, táo tàu cũng được dùng để làm mứt táo hoặc làm chè táo. Chúng có thể có màu đỏ hay đen (gọi là hồng táo hay hắc táo trong tiếng Trung), loại thứ hai là loại được hun khói để làm tăng hương vị. Tại Malaysia, Singapore, Trung Quốc và Đài Loan, xi rô trà ngâm đường chứa táo tàu được chứa trong các chai lọ thủy tinh, còn trà táo đóng hộp hay đóng túi giấy cũng có sẵn. Mặc dù không phổ biến, nhưng nước táo tàu cũng được sản xuất. Tại Trung Quốc và Đài Loan, loại rượu vang sản xuất từ táo tàu được gọi là 红枣酒 (hồng táo tửu). Táo tàu đôi khi cũng được bảo quản bằng cách cho vào lọ với bạch tửu (rượu trắng), điều này cho phép giữ táo tàu giữ được hương vị lâu hơn, đặc biệt là trong mùa đông. Kiểu bảo quản táo tàu này được gọi là tửu táo (酒枣; nghĩa là "táo ngâm rượu"). Ngày nay, sản phẩm táo đỏ Tân Cương (khô) được tiêu thụ thịnh hành từ trào lưu trên mạng
Sử dụng > Sử dụng khác

Trong khu vực Himalaya và Karakoram, người ta cho rằng hương vị ngọt của táo tàu làm cho đối tượng của mình phải yêu mình. Do đó, các thanh niên trong khu vực này thường mang theo một cành hoa táo tàu hoặc đặt chúng trên mũ để quyến rũ đối tác.
Tại Nhật Bản, natsume (táo) là một tên gọi của một kiểu hộp chè được sử dụng trong trà đạo Nhật Bản.