Serie A

Giải bóng đá hàng đầu ÝBản mẫu:SHORTDESC:Giải bóng đá hàng đầu Ý
Bài này viết về giải đấu bóng đá Ý. Đối với mục đích sử dụng khác, xem Serie A (định hướng).
| --- | --- |
Mùa giải hiện tại:  Serie A 2024–25

Cơ quan tổ chức: Lega Serie A
Thành lập: 1898; 127 năm trước (1898) 1929; 96 năm trước (1929) (theo thể thức vòng tròn)
Quốc gia: Ý
Liên đoàn: UEFA
Số đội: 20 (từ 2004–05)
Cấp độ trong hệ thống: 1
Xuống hạng đến: Serie B
Cúp trong nước:  Coppa Italia  Supercoppa Italiana 
Cúp quốc tế:  UEFA Champions League  UEFA Europa League  UEFA Conference League 
Đội vô địch hiện tại: Inter Milan (lần thứ 20)  (2023–24)
Đội vô địch nhiều nhất: Juventus (36 lần)
Thi đấu nhiều nhất: Gianluigi Buffon (657)
Vua phá lưới: Silvio Piola (274)
Đối tác truyền hình: Danh sách các đài truyền hình
Trang web: legaseriea.it
Serie A (phát âm tiếng Ý: [ˈsɛːrje ˈa]), tên chính thức là Serie A enilive tại Ý và Serie A Made in Italy ở nước ngoài vì lý do tài trợ,  là giải đấu chuyên nghiệp dành cho các câu lạc bộ bóng đá đứng đầu hệ thống giải bóng đá Ý. Đội chiến thắng được trao Coppa Campioni d'Italia (Cúp vô địch Ý) và huy hiệu scudetto (chiếc khiên), mà họ có thể trang trí trên áo đấu trong mùa giải sau chiến thắng. Giải đã hoạt động theo thể thức một giải đấu vòng tròn tính điểm trong hơn chín mươi năm kể từ mùa giải 1929–30. Giải ban đầu được tổ chức bởi Direttorio Divisioni Superiori cho đến năm 1943 và Lega Calcio cho đến năm 2010, khi Lega Serie A được thành lập cho mùa giải 2010–11. Serie A được coi là một trong những giải bóng đá hay nhất thế giới và nó thường được mô tả là giải đấu vô địch quốc gia có tính chiến thuật và phòng ngự chắc chắn nhất. Serie A được xếp hạng là giải đấu quốc gia tốt nhất thế giới vào năm 2023 theo IFFHS, và được xếp hạng thứ hai trong số các giải đấu châu Âu theo hệ số giải đấu của UEFA – sau Premier League, và trên La Liga, Bundesliga và Ligue 1 – dựa trên hiệu suất của các câu lạc bộ Ý tại Champions League và Europa League trong 5 năm trước đó. Serie A dẫn đầu bảng xếp hạng của UEFA từ 1986 đến 1988 và từ 1990 đến 1999.
Ở thể thức hiện tại, Giải vô địch bóng đá Ý đã được sửa đổi từ các vòng khu vực và liên khu vực thành giải đấu một hạng từ mùa giải 1929–30 trở đi. Các danh hiệu vô địch giành được trước năm 1929 được FIGC chính thức công nhận và có cùng thứ bậc với các danh hiệu được trao sau đó. Tuy nhiên ở mùa giải 1945–46, khi thể thức thi đấu vòng tròn một lượt bị đình chỉ và giải đấu được diễn ra ở hai nhóm địa lý do sự tàn phá của Thế chiến thứ hai, danh hiệu vô địch không được tính về mặt thống kê, ngay cả khi danh hiệu của nó hoàn toàn chính thức.
Giải đấu có ba câu lạc bộ nổi tiếng nhất thế giới là Juventus, AC Milan và Inter Milan, tất cả đều là thành viên sáng lập của G-14, một nhóm đại diện cho các câu lạc bộ bóng đá lớn nhất và uy tín nhất châu Âu từ năm 2000 đến 2008, trong đó hai câu lạc bộ đầu tiên cũng là thành viên sáng lập của tổ chức kế tiếp của nó, Hiệp hội các Câu lạc bộ Châu Âu (ECA). Nhiều cầu thủ đã giành được giải thưởng Ballon d'Or (Quả bóng vàng châu Âu) khi chơi ở một câu lạc bộ Serie A hơn bất kỳ giải đấu nào trên thế giới ngoài La Liga của Tây Ban Nha, mặc dù La Liga có tổng số người chiến thắng Ballon d'Or cao nhất. Juventus, câu lạc bộ thành công nhất của Ý trong thế kỷ 20 và đội Ý giành nhiều danh hiệu nhất, đứng thứ sáu ở châu Âu và thứ mười hai trên thế giới với nhiều danh hiệu quốc tế chính thức nhất với mười một danh hiệu. Trước trận chung kết Europa Conference League đầu tiên vào năm 2022, đây cũng là đội duy nhất trên thế giới vô địch tất cả năm giải đấu liên đoàn chính thức trong lịch sử, thành tích đạt được sau chiến thắng tại Cúp Liên lục địa năm 1985 và được xác nhận lại sau khi giành chức vô địch lần thứ sáu giải đấu, UEFA Intertoto Cup, mười bốn năm sau. Milan là câu lạc bộ đứng thứ ba trong danh sách về số danh hiệu quốc tế chính thức giành được với mười chín danh hiệu. Inter, sau thành tích của họ trong mùa giải 2009–10, đã trở thành đội bóng Ý đầu tiên, và duy nhất cho tới bây giờ đạt được cú ăn ba trong một mùa giải. Đây cũng là đội đã thi đấu liên tục trong thời gian dài nhất ở giải đấu hàng đầu của bóng đá Ý, ra mắt vào năm 1909, mà chưa xuống hạng lần nào. Tất cả các câu lạc bộ này, cùng với Lazio, Fiorentina, Roma và Napoli, được ví là "bảy chị em" (sette sorelle) của bóng đá Ý trong những năm 90 của thế ký 20.
Serie A là một trong những giải đấu bóng đá lâu đời nhất trên thế giới. Trong số 100 cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử do tạp chí FourFourTwo bình chọn năm 2017, có 42 cầu thủ từng chơi ở Serie A, nhiều hơn bất kỳ giải đấu nào khác trên thế giới. Juventus là đội sản sinh ra nhiều nhà vô địch FIFA World Cup nhất (27), cùng với Inter (20), Roma (16) và Milan (10), lần lượt đứng thứ ba, thứ tư và thứ chín trong bảng xếp hạng đó.