Động đất và sóng thần Tōhoku 2011

| --- | --- |
東北地方太平洋沖地震 東日本大震災
Cảng biển ở Sendai ngày 12 tháng 3 năm 2011 sau trận sóng thần.

TokyoSendai
Giờ UTC: 2011-03-11 05:46:24
Sự kiện ISC: 16461282
USGS-ANSS: ComCat
Ngày địa phương: 11 tháng 3 năm 2011 (2011-03-11)
Giờ địa phương: 14:46 JST
Thời gian xảy ra: 6 phút
Độ lớn: 9.0 Mw
Độ sâu: 29 km (18 mi)
Tâm chấn: 38°19′19″B 142°22′08″Đ﻿ / ﻿38,322°B 142,369°Đ﻿ / 38.322; 142.369
Loại: Siêu động đất
Vùng ảnh hưởng: Nhật Bản (chủ yếu)  Vành đai lửa Thái Bình Dương (sóng thần)
Tổng thiệt hại: 360 tỉ $ Lũ lụt, sạt lở, cháy nổ, sập nhà cửa và thiệt hại cơ sở hạ tầng, sự cố hạt nhân.
Cường độ lớn nhất:    MMI VIII (Có sức phá hoại) JMA 7
Gia tốc nền cực đại: 2.99 g 
Sóng thần: Toàn bộ bờ biển tại Nhật Bản đều bị ảnh hưởng (40.1 m tại Vịnh Ryori, Ōfunato, Iwate)
Lở đất: Có
Tiền chấn: Danh sách tiền chấn và dư chấn Động đất và sóng thần Tōhoku 2011
Dư chấn: 13.386 (tính đến  ngày 6 tháng 3 năm 2018)
Thương vong: 19.759 người thiệt mạng, 6.242 người bị thương, 2.553 người mất tích
Chú thích: 
Động đất và sóng thần Tōhoku 2011 (東日本大震災 (Đông Nhật Bản đại chấn tai), Higashi Nihon Daishinsai,?) là một trận động đất mạnh 9,0 MW ngoài khơi Nhật Bản xảy ra lúc 05:46 UTC (14:46 giờ địa phương) vào ngày 11 tháng 3 năm 2011. Trận động đất có vị trí chấn tâm nằm cách ngoài khơi bờ biển phía Đông bán đảo Oshika, Tōhoku 72 kilômét (45 mi) tại độ sâu 32 kilômét (20 dặm). Cơ quan Khí tượng Nhật Bản ghi nhận cường độ mạnh nhất của thảm họa ở mức 7 tại miền Bắc tỉnh Miyagi và tỉnh Tochigi, mức 6- tại các tỉnh khác và mức 5+ tại Tōkyō.
Trận động đất đã gây ra sóng thần lan dọc bờ biển Thái Bình Dương của Nhật Bản (trong đó cả Biển Nhật Bản) và ít nhất 20 quốc gia, bao gồm cả bờ biển phía Tây của Bắc và Nam Mỹ. Sóng thần cao đến 40.1 m đã đánh vào Nhật Bản chỉ vài phút sau động đất, tại một vài nơi sóng thần tiến vào đất liền 10 km (6 mi).
Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản đã chính thức xác nhận có 15.893 người thiệt mạng, 6.152 người bị thương và 2.572 người mất tích tại 18 tỉnh của Nhật Bản và hơn 125.000 công trình nhà ở bị hư hại hoặc phá hủy hoàn toàn. Trận động đất và sóng thần đã gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng tại quốc gia này, bao gồm những hư hỏng nặng nề về đường bộ và đường sắt cũng như gây cháy nổ tại nhiều khu vực, kèm theo một con đập bị vỡ. Khoảng 4,4 triệu hộ gia đình rơi vào tình trạng mất điện và 1,5 triệu hộ bị mất nước. Nhiều nhà máy phát điện đã ngưng hoạt động, và ít nhất 3 vụ nổ lò phản ứng do rò rỉ khí hydro đã xảy ra tại nhà chứa các lò phản ứng khi hệ thống làm mát bị hỏng hoàn toàn. Ngày 18 tháng 3, ông Yukiya Amano, người đứng đầu Cơ quan Nguyên tử Quốc tế đã cho biết cuộc khủng hoảng này cực kì nghiêm trọng. Mọi cư dân trong phạm vi bán kính 20 km (12 mi) từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima I và 10 km (6 mi) từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima II đã phải sơ tán. Ngoài ra, chính phủ Hoa Kỳ khuyến cáo công dân của họ phải di tản cách các nhà máy điện 80 km (50 mi).
Theo các ghi chép về cường độ động đất, đây là trận động đất mạnh nhất từng xảy ra ở Nhật Bản và là một trong năm trận động đất mạnh nhất thế giới từ khi các thiết bị ghi nhận được sử dụng từ năm 1900. Đây được cho là sự va đập kiến tạo lớn nhất giữa Bắc Mỹ và Thái Bình Dương trong 1.200 năm. Thủ tướng Nhật Bản Naoto Kan tuyên bố: "Trong vòng 65 năm từ sau Thế Chiến thứ II, đây là cuộc khủng hoảng khó khăn và gay go nhất mà Nhật Bản phải đối mặt." Trận động đất đã di chuyển đảo Honshu 2,4 m về phía Đông và làm lệch trục Trái Đất khoảng 10 cm. Ước tính thiệt hại lúc đầu tại những nơi bị ảnh hưởng của Nhật Bản vào khoảng từ 14,5 đến 34,6 tỉ USD. Ngày 14 tháng 3, Ngân hàng Nhật Bản đã rót 15.000 tỉ ¥ (183 tỉ USD) vào hệ thống ngân hàng để giảm thiểu ảnh hưởng thị trường tài chính. Ngày 21 tháng 3, Ngân hàng Thế giới ước tính thiệt hại lên vào khoảng 122 đến 235 tỉ USD. Chính phủ Nhật Bản cho biết tổn thất do động đất và sóng thần tàn phá miền Đông Bắc có thể lên đến 309 tỉ USD. Đây là kỉ lục thế giới về thiệt hại do thiên tai gây ra.