stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dendryphantes duodecempunctatus

| Dendryphantes duodecempunctatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Dendryphantes
Loài (species): D. duodecempunctatus
Danh pháp hai phần
Dendryphantes duodecempunctatus Mello-Leitão, 1943 
Dendryphantes duodecempunctatus là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Dendryphantes. Dendryphantes duodecempunctatus được Cândido Firmino de Mello-Leitão miêu tả năm 1943.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Diabrotica buqueti

| Diabrotica buqueti |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Coleoptera
Họ:: Chrysomelidae
Chi:: Diabrotica
Loài:: D. buqueti
Danh pháp hai phần
Diabrotica buqueti Baly, 1889

Diabrotica buqueti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1889.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Octonoba digitata

| Octonoba digitata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Uloboridae
Chi (genus): Octonoba
Loài (species): O. digitata
Danh pháp hai phần
Octonoba digitata Dong, Zhu & Yoshida, 2005 
Octonoba digitata là một loài nhện trong họ Uloboridae.
Loài này thuộc chi Octonoba. Octonoba digitata được miêu tả năm 2005 bởi Dong, Zhu & Yoshida.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Danh sách đảo phân chia

Đây là danh sách các hòn đảo được phân chia bởi một hoặc nhiều biên giới quốc tế.
Đảo biển

| Đảo | Diện tích km² | Các quốc gia (% diện tích đảo) |
| --- | --- | --- |
| New Guinea | 785,753 |  Indonesia (53.52%) Papua, Tây Papua  Papua New Guinea (46.48%) |
| Borneo | 748,168 |  Indonesia (73%) Trung Kalimantan, Đông Kalimantan, Bắc Kalimantan, Nam Kalimantan, Tây Kalimantan  Malaysia (26%) Sabah, Sarawak  Philippines (~15%) Lịch sử tranh chấp Sabah  Brunei (1%) |
| Ireland | 81,638 |  Ireland (83%)  Vương quốc Anh (17%) đơn vị hành chính Bắc Ireland. |
| Hispaniola | 76,192 |  Cộng hòa Dominica (64%)  Haiti (36%) |
| (Isla Grande de) Tierra del Fuego | 47,992 |  Chile (56%) Tierra del Fuego  Argentina (44%) Tierra del Fuego |
| Timor | 28,418 |  Indonesia (53%) Đông Nusa Tenggara  Đông Timor (47%) |
| Síp | 9,234 | De jure  Cộng hòa Síp (97%)  Vương quốc Anh (3%) Akrotiri và Dhekelia, khu chủ quyền cơ sở De facto  Cộng hòa Síp (57%)  Bắc Síp (38%)  Vương quốc Anh (3%) Akrotiri và Dhekelia, khu chủ quyền cơ sở  Liên Hợp Quốc Vùng đệm Liên Hợp Quốc ở Síp (2%) |
| đảo Dall | 655.2 |  Hoa Kỳ (<100%)  Canada (>0%) Phần đầu của Mũi Muzon được thành lập như là "điểm bắt đầu" ranh giới quốc tế với Alaska trong Công ước Anh-Nga năm 1825. Tòa án Trọng tài năm 1903 đã phán quyết rằng điểm "A" ( 54°39′43,993″B 132°41′3,093″T﻿ / ﻿54,65°B 132,68333°T﻿ / 54.65000; -132.68333 ) là điểm đầu tiên của ranh giới này. Canada đã chấp nhận điều này như là ranh giới phân chia; tuy nhiên, Hoa Kỳ tranh chấp rằng Điểm "A" là một điểm ranh giới. |
| đảo Sebatik | 452.2 |  Indonesia, Bắc Kalimantan  Malaysia, Sabah |
| Usedom (Uznam) | 445 |  Đức (79%) Vorpommern-Greifswald  Ba Lan (21%) Tây Pomeranian Voivodeship |
| Saint Martin | 91.9 |  Pháp (61%) Saint-Martin, một Cộng đồng hải ngoại  Vương quốc Hà Lan (39%) Sint Maarten, một quốc gia thành viên của Hà Lan |
| Kataja (kể cả Inakari) | 0.71 |  Phần Lan  Thụy Điển |
| đảo Hộ chiếu, một hòn đảo nhân tạo khoảng ở giữa của cao tốc King Fahd | 0.66 |  Ả Rập Xê Út  Bahrain |
| Märket | 0.03 |  Phần Lan (50%) đảo Åland  Thụy Điển (50%) hạt Uppsala và hạt Stockholm |
| Koiluoto | 0.03 |  Phần Lan (>50%)  Nga (<50%) |
| đảo K, hoặc Nova Zemlia (Нова Земля), một đảo chắn được hình thành ở cửa sông Danube năm 1988 | 0.56 |  Ukraine (>50%)  Romania (<50%)  ,   |
| Isla Portillos [es] | 151.6 |  Costa Rica  Nicaragua ngày 2 tháng 2 năm 2018, ICJ trả lại một quyết định trong cuộc tranh chấp biên giới giữa Nicaragua và Costa Rica về Isla Portillos (es), một hòn đảo hình thành bởi Río San Juan, Rio Taura và biển Caribê. Nicaragua bị bỏ lại chỉ với Laguna Los Portillos và dải bãi biển ngắn của nó. ICJ kết luận rằng toàn bộ bãi biển là thuộc Costa Rica ngoại trừ phần trực tiếp giữa đầm phá và biển Caribê - bây giờ là một vùng đất nhỏ của lãnh thổ Nicaragua tách ra khỏi phần còn lại của đất nước |
Hòn đảo phân chia bên trong một quốc gia

Có những hòn đảo nằm trên các tỉnh hoặc bang khác nhau của cùng một quốc gia. Một ví dụ là Đảo Killiniq của Canada, được chia giữa Newfoundland và Labrador và Nunavut, trong khi Đảo Melville và Đảo Victoria được phân chia giữa Nunavut và Lãnh thổ Tây Bắc. Ở Úc, ranh giới đảo được phân chia giữa Tasmania và Victoria. Đảo Smith ở Vịnh Chesapeake và Đảo Assateague, một hòn đảo chắn sóng trên bờ biển Đại Tây Dương của Hoa Kỳ, được phân chia giữa các tiểu bang Maryland và Virginia. Đảo Fenwick, trên bờ biển liên tục về phía bắc, được chia giữa Maryland và Delaware. Đảo Ellis, ở tiểu bang New Jersey của Hoa Kỳ, có chứa một phần của bang New York; nơi khác ở cảng New York, mũi phía bắc của đảo Shooters, một phần thuộc về New Jersey. Đảo Trung Sơn, ở Trung Quốc, được phân chia giữa các tỉnh của Quảng Đông và các khu vực hành chính đặc biệt của Ma Cao.
Oxytrigona isthmina

| Oxytrigona isthmina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Meliponini
Chi (genus): Oxytrigona
Loài (species): O. isthmina
Danh pháp hai phần
Oxytrigona isthmina Gonzalez & Roubik, 2008 
Oxytrigona isthmina là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gonzalez & Roubik mô tả khoa học năm 2008.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Plagiobryoides incrassatolimbata

| Plagiobryoides incrassatolimbata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Phân lớp (subclass): Bryidae
Bộ (ordo): Bryales
Họ (familia): Bryaceae
Chi (genus): Plagiobryoides
Loài (species): P. incrassatolimbata
Danh pháp hai phần
Plagiobryoides incrassatolimbata (Cardot) J.R. Spence, 2005 
Plagiobryoides incrassatolimbata là một loài Rêu trong họ Bryaceae. Loài này được (Cardot) J.R. Spence mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Plagiobryoides incrassatolimbata”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Arnebia cana

| Arnebia cana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Chưa đặt
Họ (familia): Boraginaceae
Chi (genus): Arnebia
Loài (species): A. cana
Danh pháp hai phần
Arnebia cana (Tzvelev) Czerep., 1981 
Arnebia cana là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được (Tzvelev) Czerep. mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Arnebia cana”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Ocala, Florida

Ocala (/ oʊˈkælə / oh-KAL-ə) là một thành phố nằm ở phía Bắc Florida. Theo điều tra dân số năm 2013 được ước tính bởi Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, dân số của Ocala là 57.468. Ocala là thành phố đông dân thứ 45 ở Florida.

Đây là chỗ của Hạt Marion và thành phố chính của Ocala, khu vực theo thống kê của đô thị Florida có dân số ước tính năm 2013 là 337.362 người.
Lịch sử

Khảo sát khảo cổ học đã tiết lộ rằng khu vực này là nơi sinh sống của các nền văn hóa khác nhau của các dân tộc bản địa từ đầu năm 6500 trước Công nguyên và có hai thời gian dài bị chiếm đóng.Trong thời gian lịch sử đầu, Timucua sinh sống trong khu vực.
Ocala nằm gần khu vực được cho là địa điểm của Ocale hoặc Ocali, một ngôi làng lớn và là chủ tịch của Timucua được ghi lại vào thế kỷ 16. Thành phố hiện tại lấy tên từ ngôi làng lịch sử, cái tên được cho là có nghĩa là "Big Hammock" trong ngôn ngữ Timucua. Chuyến thám hiểm của người Tây Ban Nha Hernando de Soto đã ghi lại Ocale năm 1539 trong suốt cuộc thăm dò của ông thông qua ngày nay là miền đông nam Hoa Kỳ. Ocale không được đề cập bởi người Tây Ban Nha sau này; nó dường như đã bị bỏ rơi sau vụ tấn công de Soto.
Vào cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX, người dân Creek và những người Mỹ bản xứ khác và những người Mỹ gốc Phi tự do và chạy trốn tìm nơi ẩn náu ở Florida. Người Seminole được hình thành từ đây. Sau khi cai trị thuộc địa nước ngoài chuyển giữa Tây Ban Nha và Anh và ngược lại, vào năm 1821 Hoa Kỳ mua lại lãnh thổ Florida. Sau khi chiến tranh ở phía bắc, năm 1827 Quân đội Hoa Kỳ đã xây dựng Fort King gần khu vực Ocala hiện tại như một vùng đệm giữa Seminole, người đã chiếm đóng khu vực này và những người định cư da trắng đã di chuyển vào khu vực. Pháo đài là một căn cứ quan trọng trong Chiến tranh Seminole lần thứ hai và sau đó phục vụ vào năm 1844 như tòa án đầu tiên cho Hạt Marion.
Thành phố Ocala hiện đại, được thành lập năm 1849, được xây dựng xung quanh khu vực pháo đài. Đại dương Ocala được gọi là "Vương quốc Mặt Trời". Các đồn điền và phát triển nông nghiệp khác phụ thuộc vào lao động nô lệ là phổ biến trong khu vực. Ocala là một trung tâm quan trọng của sản xuất cam quýt cho đến khi Great Freeze 1894–1895.
Dịch vụ đường sắt đến Ocala vào tháng 6 năm 1881, khuyến khích phát triển kinh tế với việc tiếp cận thị trường sản phẩm tốt hơn. Hai năm sau, phần lớn khu vực trung tâm thành phố Ocala bị phá hủy bởi lửa vào ngày Lễ Tạ Ơn, năm 1883. Thành phố khuyến khích xây dựng lại bằng gạch, đá granit và thép thay vì gỗ xẻ. Vào năm 1888, Ocala được biết đến trên toàn tiểu bang là "Thành phố Gạch".
Chính phủ và các chính sách

Ocala được điều hành bởi một hội đồng thành viên gồm 5 thành viên và một thị trưởng, tất cả đều được bầu trên cơ sở không đảng phái. Nó có một hình thức quản lý hội đồng của chính phủ, dựa vào một người quản lý được thuê bởi thành phố. Người quản lý thành phố xử lý hầu hết các vấn đề hành chính và tài chính.
Mặc dù một phần lớn các cử tri đăng ký của thành phố là đảng Dân chủ, cử tri Ocala đã bầu nhiều đảng Cộng hòa đến văn phòng. Nhiều người da trắng bảo thủ đã chuyển sang Đảng Cộng hòa kể từ cuối thế kỷ 20.
Địa lý

Ocala nằm ở 29 ° 11′16 ″ N 82 ° 07′50 ″ W.
Theo Cục Thống Kê Dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích 38,63 dặm vuông (100,1 km2) gồm tất cả đất đai. Các trang trại xung quanh nổi tiếng với những con ngựa thuần chủng, trong địa hình tương tự như Kentucky bluegrass. Ocala cũng được biết đến với Silver Springs, Florida, một trong những khu vực suối nước nóng lớn nhất thế giới và Silver Springs Nature Theme Park, một trong những điểm du lịch sớm nhất ở Florida.
Sông Ocklawaha dài 110 dặm (180 km) chảy về phía bắc từ miền Trung Florida cho đến khi nó hòa với sông St. Johns gần Palatka, Florida.
Hạt Marion cũng là nơi có Rừng Quốc gia Ocala được thành lập vào năm 1908 và hiện là khu rừng quốc gia lớn thứ hai trong bang. Đường mòn Florida, còn được gọi là Đường mòn cảnh quan quốc gia Florida, cắt ngang qua Rừng Quốc gia Ocala. Silver Springs State Park được thành lập như Silver River State Park vào năm 1987, ngoài vùng đất mà tiểu bang mua quanh điểm thu hút của Silver Springs để loại bỏ nó khỏi sự phát triển. Nhà nước đã tiếp quản Silver Springs vào năm 1993 và đưa nó vào công viên vào năm 2013.
Địa lý > Khí hậu

Ocala có hai mùa rõ rệt: mùa khô (tháng 10 - tháng 5) và mùa mưa (tháng 6 - tháng 9). Vào mùa khô, hầu như không bị gián đoạn ánh nắng mặt trời với lượng mưa rất ít. Trong mùa mưa, giông bão buổi chiều xuất hiện hàng ngày. Những cơn bão này thường nghiêm trọng (không chính thức, Ocala được biết là có nhiều đám mây trên mặt đất hơn mỗi dặm vuông so với bất kỳ thành phố nào khác trên thế giới). Nhiệt độ thấp buổi sáng điển hình trong mùa mưa dao động khoảng 70 và nhiệt độ cao ban ngày điển hình là vào khoảng 90. Do thành phố tương đối xa nên chịu ảnh hưởng vừa phải của Đại Tây Dương và Vịnh Mexico, nhiệt độ cao vào mùa hè của Ocala thường cao nhất trong tiểu bang trong khi nhiệt độ ban đêm mùa đông thường thấp nhất so với các thành phố khác trên bán đảo.
Dân cư

Theo điều tra dân số năm 2010 đến năm 2014, Ocala có 63,3% người Mỹ gốc Phi, 20,4% người Mỹ gốc Phi, 11,7% người gốc Tây Ban Nha hoặc người La tinh, 2,6% người châu Á, 2% tất cả những người khác. Theo điều tra dân số năm 2000, có 45.943 người, 18.646 hộ gia đình và 11.280 gia đình cư trú trong thành phố. Mật độ dân số là 1.189,2 mỗi dặm vuông (459,2 / km2). Có 20.501 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 530,7 mỗi dặm vuông (204,9 / km2). Tỷ lệ chủng tộc của thành phố là 72,86% người da trắng, 22,14% người Mỹ gốc Phi, 0,36% người Mỹ bản xứ, 1,22% người châu Á, 0,02% người Thái Bình Dương, 1,81% từ các chủng tộc khác và 1,59% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. Tây Ban Nha hoặc La tinh của bất kỳ chủng tộc nào là 5,74% dân số.
Có 18.646 hộ gia đình. 40,9% là các cặp vợ chồng chung sống với nhau, 15,9% là phụ nữ đơn thân, và 39,5% là không phải là gia đình. 33,0% hộ gia đình được tạo thành từ các cá nhân và 15,0% có người sống một mình 65 tuổi trở lên. Quy mô hộ trung bình là 2,29 và quy mô gia đình trung bình là 2,91.
Trong thành phố, dân số được chia ra với 23,2% dưới 18 tuổi, 9,3% từ 18 đến 24, 26,2% từ 25 đến 44, 20,9% từ 45 đến 64 và 20,4% từ 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 39 tuổi. Cứ 100 phụ nữ thì có 89,7 nam giới. Cứ 100 nữ từ 18 tuổi trở lên, có 85,5 nam giới.
Dendryphantes fulviventris

| Dendryphantes fulviventris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Dendryphantes
Loài (species): D. fulviventris
Danh pháp hai phần
Dendryphantes fulviventris Lucas, 1846 
Dendryphantes fulviventris là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Dendryphantes. Dendryphantes fulviventris được Hippolyte Lucas miêu tả năm 1846.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Octonoba aurita

| Octonoba aurita> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Uloboridae
Chi (genus): Octonoba
Loài (species): O. aurita
Danh pháp hai phần
Octonoba aurita Dong, Zhu & Yoshida, 2005 
Octonoba aurita là một loài nhện trong họ Uloboridae.
Loài này thuộc chi Octonoba. Octonoba aurita được miêu tả năm 2005 bởi Dong, Zhu & Yoshida.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Arctopora pulchella

| Arctopora pulchella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Limnephilidae
Chi (genus): Arctopora
Loài (species): A. pulchella
Danh pháp hai phần
Arctopora pulchella Banks, 1908 
Arctopora pulchella là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Dialeurodes pilahensis

| Dialeurodes pilahensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hemiptera
Phân bộ (subordo): Sternorrhyncha
Liên họ (superfamilia): Aleyrodoidea
Họ (familia): Aleyrodidae
Phân họ (subfamilia): Aleyrodinae
Chi (genus): Dialeurodes
Loài (species): D. pilahensis
Danh pháp hai phần
Dialeurodes pilahensis Corbett, 1935 
Dialeurodes pilahensis là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleyrodinae.
Dialeurodes pilahensis được Corbett miêu tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Chú thích

↑  Jon H. Martin & Laurence A. Mound (2007) "An annotated check list of the world’s whiteflies (Insecta: Hemiptera: Aleyrodidae)" Zootaxa 1492: 1-84 Link
Ardıçgöze, Bayburt

| Ardıçgöze |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ArdıçgözeVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Bayburt
Thành phố: Bayburt
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 43 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 69000 
Ardıçgöze là một xã thuộc thành phố Bayburt, tỉnh Bayburt, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 43 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Bayburt”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Người Iberes

Bài này viết về một tộc người được biết đến ngày nay là người Iberes từ bán đảo Iberia. Đối với người Georgia cổ đại, xem Caucasia Iberia.
Quý bà của Elx, Thế kỷ thứ 4 TCN, là một bức tượng bán thân bằng đá đến từ L'Alcúdia, Elche, Tây Ban Nha
Người Iberes (tiếng Latin: Hibērī, từ tiếng Hy Lạp: Ίβηρες, Iberes) là một tập hợp các tộc người được các tác giả Hy Lạp và La Mã (trong số đó có Hecataeus của Miletus, Avienus, Herodotos và Strabo) đồng nhất với tên gọi này ở khu vực bờ biển phía đông và phía nam của bán đảo Iberia, ít nhất là từ thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên. Các tác phẩm của người La mã cũng sử dụng thuật ngữ Hispani để chỉ người Iberes.
Thuật ngữ người Iberes được các tác giả cổ đại sử dụng lại có hai ý nghĩa khác biệt. Về mặt tổng quát là đề cập đến tất cả các cư dân của bán đảo Iberia mà không quan tâm đến sự khác biệt về chủng tộc (Người Tiền Ấn-Âu, người Celt và người Ấn-Âu không phải người Celt). Một ý nghĩa khác mang ý nghĩa giới hạn về mặt chủng tộc hơn đó là đề cập đến những người sống ở khu vực bờ biển phía đông và phía nam của bán đảo Iberia, và trong giai đoạn vào khoảng thế kỷ thứ 6 TCN, họ đã hấp thu những ảnh hưởng văn hoá từ người Phoenicia và người Hy Lạp. Nhóm văn hoá không phải người Ấn-Âu này đã nói tiếng Iberes từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 1 trước Công nguyên.
Những tộc người khác có thể có quan hệ về huyết thống với người Iberes là người Vascones, mặc dù vậy có thể họ có quan hệ về huyết thống gần với người Aquitani hơn người Iberes. Ở những khu vực còn lại của bán đảo, ở phía bắc, khu vực trung tâm, phía tây bắc, phía tây và tây nam, là nơi định cư của người Celt hoặc các tộc người Celtiberi và người Lusitani, Vettones, và Turdetani.
Lịch sử

Nền văn hoá của người Iberes đã phát triển từ thế kỷ thứ 6 trước công nguyên, và có lẽ là sớm hơn từ khoảng thiên niên kỷ thứ năm cho tới thiên niên kỷ thứ ba trước Công nguyên, ở khu vực bờ biển phía đông và phía nam của bán đảo Iberia. Người Iberes sống trong các ngôi làng và oppida (các khu định cư được bảo vệ bởi thành lũy), các cộng đồng của họ dựa trên nền tảng của một tổ chức bộ lạc. Người Iberes ở khu vực Cận Đông Tây Ban Nha đã có mức độ đô thị hoá cao hơn so với những người láng giềng của họ ở khu vực trung tâm và tây bắc của bán đảo Iberia. Những tộc người ở khu vực trung tâm và tây bắc chủ yếu là người Celt, họ sinh sống theo hình thức bán du mục và trong những ngôi làng nằm rải rác, mặc dù vậy họ cũng có một vài thành thị được bảo vệ bởi thành lũy như là Numantia. Họ đã có sự hiểu biết về chữ viết, chế tác kim loại, bao gồm cả đồng và các phương pháp canh tác nông nghiệp.
Lịch sử > Các khu định cư

Trong những thế kỷ trước khi diễn ra các cuộc chinh phục của người Carthage và La Mã, các khu định cư của người Iberes dần dần trở thành những xã hội phức tạp, cho thấy bằng chứng về sự phân tầng xã hội và đô thị hóa. Quá trình này có thể được thúc đẩy bởi những mối quan hệ giao thương với người Phoenici, người Hy Lạp, và Carthage.
Khu định cư ở Castellet de Banyoles tại Tivissa là một trong số những khu định cư quan trọng nhất của người Iberes ở phía tây bắc của bán đảo Iberia, nó đã được phát hiện vào năm 1912. Ngoài ra, 'Kho báu của Tivissa', bộ sưu tập duy nhất các đồ lễ tạ bằng bạc của người Iberes, cũng đã được tìm thấy ở đây vào năm 1927.Lucentum là một khu định cư cổ đại khác của người Iberes. Lăng mộ của Pozo Moro nằm gần thị trấn Chinchilla de Monte-Aragón ở Castile-La Mancha dường như đánh dấu vị trí của một khu định cư lớn khác. Thành phố Sagunto ngày nay nằm trên địa điểm của thành phố cổ đại Saguntum của người Iberes, tại đây có một pháo đài lớn được xây dựng vào thế kỷ 5 trước Công nguyên.
Những người định cư Hy Lạp đã nhắc đến người Iberes lần đầu tiên trong các ghi chép lịch sử là vào thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên. Họ đã xác định rõ ràng rằng người Iberes là những tộc người không phải người Celt ở phía nam sông Ebro (Iber). Người Hy Lạp cũng gán tên gọi "người Iberes" cho một dân tộc khác ở vùng Caucasus, mà ngày nay được biết đến như là người Iberes Caucasus. Chúng ta hiện chưa rõ liệu rằng giữa hai dân tộc này có tồn tại bất cứ một mối quan hệ nào hay không.
Người Iberes đã giao thương một cách rộng rãi với các nền văn hoá Địa Trung Hải khác. Đồ gốm và các sản phẩm bằng kim loại của người Iberes đã được tìm thấy ở Pháp, Ý, và Bắc Phi. Người Iberes đã tiếp xúc rộng rãi với những người định cư Hy Lạp ở các thuộc địa tại Tây Ban Nha như Emporion, Rhode, Zakynthos và Hemeroskopeion. Người Iberes có thể đã chấp nhận một số kỹ thuật nghệ thuật của người Hy Lạp. Các bức tượng như Quý bà của Baza và Quý bà của Elx được cho là được thực hiện bởi những người Iberes mà đã khá quen thuộc với nghệ thuật Hy Lạp. Thucydides tuyên bố rằng một trong số ba bộ tộc bản địa của Sicily, người Sicani, có nguồn gốc từ người Iberes, mặc dù thuật ngữ "người Iberia" vào thời điểm đó có thể bao gồm cả người Gaul.
Người Iberes cũng đã tiếp xúc với người Phoenici, họ đã thành lập nhiều thuộc địa khác nhau ở miền Nam Andalucia. Thuộc địa đầu tiên của họ trên bán đảo Iberia đã được thành lập vào năm 1100 trước Công nguyên và ban đầu nó được gọi là Gadir, sau này nó được người La Mã gọi là Gades (ngày nay là Cádiz). Các thuộc địa khác của người Phoenici ở phía nam Iberia bao gồm Malaka (Málaga), Sexi và Abdera.
Văn hóa của người Iberes

Xã hội của người Iberes được chia thành các giai cấp khác nhau, bao gồm các vị vua hoặc các tù trưởng (tiếng Latin: "regulus"), quý tộc, tu sĩ, nghệ nhân và nô lệ. Tầng lớp quý tộc Iberes, thường được gọi là một "viện nguyên lão" bởi các tác phẩm cổ đại, họp trong một hội đồng các quý tộc. Các vị vua hay các tù trưởng sẽ duy trì quân đội của họ thông qua một hệ thống nghĩa vụ hoặc chư hầu mà người La Mã gọi là "fides".
Trong khi nền văn hoá ở khu vực bờ biển phía đông chịu sự ảnh hưởng của người Hy Lạp và người Phoenici từ thế kỷ thứ 7 trước Công nguyên, người Iberes ở khu vực Aragon và Castille lại giao thoa với nền văn hoá Hallstatt của người Celt. Người Iberes đã chấp nhận rượu vang và cây ô liu từ người Hy Lạp. Việc nhân giống ngựa có tầm quan trọng đặc biệt đối với người Iberes và giới quý tộc của họ. Việc khai thác mỏ cũng rất quan trọng đối với nền kinh tế của họ, đặc biệt là các mỏ bạc gần Gades và Carthago Nova, các mỏ sắt ở thung lũng sông Ebro, cũng như việc khai thác các mỏ vàng và thiếc. Họ đã chế tạo ra các đồ vật kim loại tinh vi và những vũ khí bằng sắt với chất lượng cao như falcata.