Người Do Thái Ashkenazi

Ông lão người do thái Ashkenazi
Người Do Thái Ashkenazi (/ˌæʃ-, ɑːʃkəˈnɑːzi/ ASH-, AHSH-kə-NAH-zee), hay còn gọi là Ashkenazic Do Thái trong tiếng Hebrew số nhiều có hậu tố -im, Ashkenazim là một Cộng đồng người Do Thái thuần chủng sinh sống ở Đế chế La Mã Thần thánh vào khoảng cuối thiên niên kỷ thứ nhất.
Ngôn ngữ được sử dụng trong cộng đồng truyền thống của người Do Thái Ashkenazi là tiếng Yiddish (một ngôn ngữ Đức với pha trộn với nhiều yếu tố của ngôn ngữ Hebrew, Aramaic và Slavic), được phát triển sau và nâng cấp lên một đẳng cấp khác sau khi họ chuyển đến Bắc Âu: rồi Đức và Pháp trong thời đại Trung Cổ. Trước đây họ đã từng sử dụng duy nhất là tiếng Do Thái với vai trò là một ngôn ngữ thần thánh, cho đến khi tiếng Do Thái hồi sinh thành một ngôn ngữ phổ biến ở Israel vào thế kỷ 20. Trong suốt thời gian ở châu Âu, dân do thái Ashkenazi đã có nhiều đóng góp quan trọng cho triết học, học thuật, văn học, nghệ thuật, âm nhạc và khoa học.
Thuật ngữ "Ashkenazi" dùng để chỉ những người định cư Do Thái dọc theo sông Rhine Tây Đức và miền Bắc Pháp thời Trung cổ. Khi tới nơi, họ cải biên các truyền thống phong tục tập quán từ Babylon, Thánh địa và Tây Địa Trung Hải sang môi trường mới. Nghi thức tôn giáo Ashkenazi phát triển ở các thành phố như Mainz, Worms và Troyes. Giáo sĩ Rishon nổi tiếng người Pháp Shlomo Itzhaki (Rashi) đã có nhiều ảnh hưởng đáng kể đến tôn giáo Do Thái.
Vào cuối thời Trung cổ, do các cuộc đàn áp tôn giáo dã man, phần lớn dân tộc Do Thái Ashkenazi chạy loạn về phía đông, bay ra khỏi Đế chế La Mã Thần thánh rồi chuồn tới các khu vực thuộc Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva, bao gồm Belarus ngày nay., Estonia, Latvia, Lithuania, Moldova, Ba Lan, Nga, Slovakia và Ukraine.
Vào cuối thế kỷ 18 và 19, những người Do Thái này dậm chân tại chỗ hoặc quay trở lại vùng lãnh thổ Đức, được thời vận thì họ đã tạo ra một sự cải cách tân trang văn hóa; và nâng tầm dân trí về trí tuệ khai sáng văn minh ở vùng trung tâm đô thị, họ dần dần quên tiếng mẹ đẻ Yiddish và sử dụng tiếng Đức thường xuyên, đồng thời phát triển lối sống tân tôn giáo và bản sắc văn hóa mới thuần phong mỹ tục đậm đà bản sắc dân tộc của người Do Thái.
Nạn diệt chủng Do Thái trong Chiến tranh thế giới thứ Nhì đã thảm sát toàn bộ dân tộc Ashkenazi, làm thiệt hại mọi gia đình Do Thái. Tiên nhân ước tính rằng vào thế kỷ 11 người Do Thái Ashkenazi chiếm ba phần trăm tổng dân số Do Thái trên thế giới, theo ước tính khác có 92 phần trăm người Do Thái trên thế giới là người do thái Ashkenazi. Tiền vụ diệt chủng tộc do thái, số lượng người Do Thái trên thế giới là 16,7 triệu người do thái. Các số liệu thống kê khác nhau đối với nhân khẩu học đương thời về người Do Thái Ashkenazi, dao động từ 10 triệu ~ 11,2 triệu. Sergio Della Pergola, theo tính toán sơ bộ về người Do Thái Sephardic và Mizrahi, báo cào rằng người Do Thái Ashkenazi chiếm 65–70% tổng dân số người Do Thái trên khắp toàn thế giới. Các ước tính khác cho rằng người Do Thái Ashkenazi chiếm khoảng 75% người Do Thái toàn cầu.
Nghiên cứu di truyền về người Do Thái Ashkenaz - điều tra về gien di truyền DNA của cả dòng tộc nội và má đã chỉ ra rằng chủng tộc Do Thái Ashkenazi có tổ tiên là sự kết hợp lai tạo giữa chủng tộc Levant và chủng tộc châu Âu (chủ yếu là Tây Âu / Nam Âu).