stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sarıdavut, Malazgirt
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Muş”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Sarıdanişment, Lalapaşa

| Sarıdanişment |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
SarıdanişmentVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Edirne
Huyện: Lalapaşa
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 305 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 22950 
Sarıdanişment là một xã thuộc huyện Lalapaşa, tỉnh Edirne, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 305 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Edirne”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Salacia alata

| Salacia alata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Celastrales
Họ (familia): Celastraceae
Chi (genus): Salacia
Loài (species): S. alata
Danh pháp hai phần
Salacia alata De Wild., 1906 
Salacia alata là một loài thực vật có hoa trong họ Dây gối. Loài này được De Wild. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Salacia alata”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2013.
Salacia amplectens

| Salacia amplectens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Celastrales
Họ (familia): Celastraceae
Chi (genus): Salacia
Loài (species): S. amplectens
Danh pháp hai phần
Salacia amplectens A. C. Sm. 
Salacia amplectens là một loài thực vật có hoa trong họ Dây gối. Loài này được A.C.Sm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Salacia amplectens”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2013.
Scambus albitibia

| Scambus albitibia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Scambus
Loài (species): S. albitibia
Danh pháp hai phần
Scambus albitibia (Morley, 1914) 
Scambus albitibia là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
24 tháng 9

Ngày 24 tháng 9 là ngày thứ 267 (268 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 98 ngày trong năm.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
<< Tháng 9 năm 2024 >>
| CN | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |  |  |  |  |
Sự kiện

1841 – Quốc vương Brunei nhượng lại Sarawak cho nhà thám hiểm người Anh James Brooke.
1853 – Đô đốc Despointes chính thức nắm quyền chiếm hữu Nouvelle-Calédonie nhân danh Đế chế Pháp.
1877 – Chiến tranh Tây Nam: Lục quân đế quốc của Nhật Bản giành được thắng lợi quyết định trước phiến quân Satsuma trong trận Shiroyama.
1903 – Alfred Deakin trở thành Thủ tướng thứ hai của Úc, sau khi Edmund Barton từ chức để tham gia vào Tối cao Pháp viện Úc.
1946 – Cathay Pacific được thành lập tại Hồng Kông, hiện là một trong những hãng hàng không lớn nhất thế giới.
1948 – Công ty Motor Honda được thành lập tại Tokyo, Nhật Bản.
1957 – Camp Nou được khánh thành tại Barcelona, Tây Ban Nha, đây là sân vận động lớn nhất tại châu Âu.
1993 – Chế độ quân chủ được phục hồi tại Campuchia khi Hiến pháp mới có hiệu lực, Norodom Sihanouk lần thứ hai trở thành quốc vương.
1997 – Trần Đức Lương bắt đầu đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch nước Việt Nam.
2015 – Một vụ giẫm đạp trong lễ hành hương Hajj tại Mecca, Ả Rập Saudi, khiến cho ít nhất 2.200 người thiệt mạng và làm bị thương hơn 900 người khác.
Sinh

15 – Vitellius, hoàng đế La Mã (m. 69)
1301 – Ralph Stafford, Bá tước thứ nhất của Stafford, lính Anh (m. 1372)
1501 – Gerolamo Cardano, nhà toán học Ý (m. 1576)
1534 – Guru Ram Das, Sikh Guru thứ tư (m. 1581)
1564 – William Adams, nhà hàng hải và samurai người Anh (m. 1620)
1583 – Albrecht von Wallenstein, tướng Áo (m. 1634)
1625 – Johan de Witt, nhà chính trị Hà Lan (m. 1672)
1705 – Leopold Josef Graf Daun, đại nguyên soái Áo (m. 1766)
1717 – Horace Walpole, người viết tiểu thuyết và nhà chính trị Anh (m. 1797)
1724 – Arthur Guinness, người ủ rượu bia Ireland (m. 1803)
1905 – Howard Hughes (m. 1976)
1920 – Trần Văn Chơn, Thiếu tướng, Đề đốc Hải Quân Quân lực Việt Nam Cộng hòa (m. 2/5/2019)
1947 – Phượng Vũ, ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam (m. 16/4/2021)
1961 – Fiona Corke, diễn viên Australia
1980 – John Arne Riise tên đầy đủ là John Arne Semundseth Riise là một cựu cầu thủ bóng đá người Na Uy chơi ở vị trí hậu vệ cánh trái.
1859 – Nguyễn Phúc Miên Thủ, tước phong Hàm Thuận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1859)
Salvia bahorucona

| Salvia bahorucona> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Salvia
Loài (species): S. bahorucona
Danh pháp hai phần
Salvia bahorucona Urb. & Ekman, 1929 
Salvia bahorucona là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Urb. & Ekman miêu tả khoa học đầu tiên năm 1929.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Salvia bahorucona”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Sakurajima

| Sakurajima |
| --- | --- |
Sakurajima nhìn từ đất liền Kagoshima, 2009
Độ cao: 1.117 m (3.665 ft)
Vị trí
SakurajimaTỉnh Kagoshima, Nhật Bản
Tọa độ: 31°35′B 130°39′Đ﻿ / ﻿31,583°B 130,65°Đ﻿ / 31.583; 130.650
Địa chất
Kiểu: Núi lửa dạng tầng
Phun trào gần nhất: 1955 cho tới nay
Sakurajima (桜島 (Anh Đảo), Sakurajima? n.đ.: Đảo hoa anh đào) là một núi lửa dạng tầng còn hoạt động và là một hòn đảo trước đây ở tỉnh Kagoshima, thuộc đảo Kyushu, Nhật Bản. Các dòng dung nham của vụ phun trào năm 1914 nối nó với bán đảo Osumi.
Các hoạt động núi lửa vẫn tiếp tục, thả tro núi lửa xuống môi trường xung quanh. Các vụ phun trào trước đó đã tạo nên một cao nguyên cát trắng trong vùng. Vụ phun trào gần đây nhất bắt đầu vào ngày 2 tháng 5 năm 2017. Vào ngày 13 tháng 9 năm 2016, một nhóm chuyên gia từ Đại học Bristol và Trung tâm nghiên cứu núi lửa Sakurajima ở Nhật cho biết núi lửa có thể phun trào lớn trong vòng 30 năm.
Sakurajima có ba đỉnh núi, Kita-dake (đỉnh cao phía Bắc), Naka-dake (đỉnh cao trung tâm) và Minami-dake (đỉnh phía Nam) đang hoạt động.
Kita-dake là đỉnh cao nhất của Sakurajima, cao 1.117 m (3.665 ft) so với mực nước biển. Núi này nằm ở một phần của Vịnh Kagoshima được gọi là Kinkō-wan. Bề mặt của bán đảo núi lửa này có chu vi khoảng 77 km2 (30 sq mi).
Lịch sử > Lịch sử địa chất

Sakurajima nằm trong một hõm chảo núi lửa khổng lồ và hình thành trong một vụ phun trào to lớn cách đây 22.000 năm. Vài trăm kilomet khối tro và đá bọt đã bị đẩy ra, làm cho buồng magma bên dưới các lỗ thông khí phun ra sụp đổ. Kết quả hõm chảo hình thành trên 20 km (12 dặm). Tephra rơi xuống khoảng 1.000 km (620 mi) từ núi lửa. Sakurajima là một lỗ thông hơi hoạt động hiện đại của cùng một hõm chảo núi lửa khổng lồ.
Sakurajima được hình thành bởi hoạt động sau này trong hõm chảo núi lửa, bắt đầu khoảng 13.000 năm trước . Nó nằm cách trung tâm của miệng núi lửa khoảng 8 km (5 dặm). Vụ phun trào đầu tiên của nó trong lịch sử ghi lại xảy ra vào năm 963. [3] Hầu hết các vụ phun trào của nó là strombolian, chỉ ảnh hưởng đến các khu vực thượng đỉnh, nhưng các vụ phun trào Plini lớn hơn đã xảy ra trong 1471-1476, 1779-1782 và 1914.
Hoạt động núi lửa ở Kita-dake đã kết thúc khoảng 4.900 năm trước: các vụ phun trào tiếp theo đã được tập trung vào Minami-dake. Từ năm 2006 hoạt động tập trung vào miệng núi lửa Showa, về phía đông của đỉnh Minami-dake.
Một bản đồ của Sakurajima năm 1902, cho thấy nó như một hòn đảo khác biệt.
Salvia omerocalyx

| Salvia omerocalyx> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Salvia
Loài (species): S. omerocalyx
Danh pháp hai phần
Salvia omerocalyx Hayata, 1918 
Salvia omerocalyx là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Hayata miêu tả khoa học đầu tiên năm 1918.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Salvia omerocalyx”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Nho

Đối với các định nghĩa khác, xem Nho (định hướng).
Một chùm nho xanh
Nho là một loại quả mọng lấy từ các loài cây thân leo thuộc chi Nho (Vitis). Quả nho mọc thành chùm từ 6 đến 300 quả, chúng có màu đen, lam, vàng, lục, đỏ-tía hay trắng. Khi chín, quả nho có thể ăn tươi hoặc được sấy khô để làm nho khô, cũng như được dùng để sản xuất các loại rượu vang, thạch nho, nước quả, mật nho, dầu hạt nho. Trong tiếng Trung, nó được gọi là bồ đào (葡萄) và khi người ta nói đến rượu bồ đào tức là rượu sản xuất từ quả nho. Tuy nhiên, các loài nho dại lại bị coi là một loại cỏ dại gây nhiều phiền toái, do chúng che phủ các loài thực vật khác với tốc độ tăng trưởng rất nhanh của mình. Nho bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ Lepidoptera phá hại - xem thêm tại Danh sách các loài cánh vẩy phá hại nho.
Lịch sử

Việc trồng nho thuần hóa đã bắt đầu vào 6.000–8.000 năm trước ở Cận Đông. Bằng chứng khảo cổ xa xưa nhất về vị trí làm rượu vang của con người cách nay 8.000 năm trước ở Gruzia.
Nấm men, một trong những vi sinh vật được thuần hóa sớm nhất, xuất hiện trong tự nhiên trên vỏ nho, đã dẫn đến sự đổi mới các thức uống có cồn như rượu vang. Việc sản xuất rượu vang sớm nhất đã được biết đến vào khoảng 8.000 năm trước thuộc lãnh thổ của Gruzia. Trong một dự án lập bản đồ gen mở rộng, các nhà khảo cổ học đã phân tích di sản của hơn 100 giống nho hiện đại, và thu hẹp nguồn gốc của chúng vào vùng Gruzia, nơi dư lượng rượu vang cũng đã được phát hiện trên bề mặt bên trong của bình gốm lưu trữ 8.000 tuổi. Các nhà máy rượu vang lâu đời nhất được tìm thấy ở Armenia, có niên đại khoảng 4000 trước Công nguyên. Vào thế kỷ thứ 9 thành phố Shiraz đã được biết đến đã sản xuất một số loại rượu vang tốt nhất ở Trung Đông. Do đó, người ta cho rằng rượu vang đỏ Syrah được đặt tên theo Shiraz, một thành phố ở Ba Tư nơi nho đã được sử dụng để làm rượu Shirazi. Chữ viết tượng hình Ai Cập cổ đại đã ghi lại việc trồng nho tím, và lịch sử minh chứng rằng người Hy Lạp, Phoenicia và La Mã cổ đại đã trồng nho tím để ăn và sản xuất rượu vang. Việc trồng nho sau đó lan sang các khu vực khác ở châu Âu, cũng như Bắc Phi, và cuối cùng ở Bắc Mỹ.
Ở Bắc Mỹ, có nhiều loài nho bản địa thuộc chi Vitis sinh sống trong tự nhiên trên khắp lục địa, và là một phần trong khẩu phần ăn của người Mỹ bản địa. Thực dân châu Âu nhận thấy chúng không phù hợp để sản xuất rượu vang, nên đã nhập giống nho Vitis vinifera để phục vụ cho sản xuất rượu.
Các giống nho

Bài chi tiết: Chi Nho
Nho mọc thành từng chùm có khoảng 15 đến 300 quả, và có nhiều màu sắc khác nhau như đen, xanh thẫm, vàng, lục, cam và tím. Nho "trắng" thực chất là có màu lục, và có nguồn gốc tiến hóa từ nho tía. Đột biến ở hai gen quy định của nho trắng làm mất sự sản xuất anthocyanin, một chất tạo màu tía của nho. Anthocyanin và các chất tạo màu khác trong họ polyphenol tạo màu tía giúp tạo ra sắc tía trong rượu vang đỏ.
Phần lớn nho được thu hoạch từ loài được trồng là Vitis vinifera, loài làm rượu vang châu Âu bản địa của vùng Địa Trung Hải và Trung Á. Một lượng nhỏ trái và rượu có nguồn gốc từ các loài châu Mỹ và châu Á như:
Vitis labrusca, loài nho làm rượu châu Mỹ, bản địa của miền Đông Hoa Kỳ và Canada.
Vitis riparia, loài nho hoang của Bắc Mỹ, đôi khi dùng làm mứt và rượu vang. Đây là loài bản địa của đông Hoa Kỳ và Bắc Quebec.
Vitis rotundifolia, được dùng làm mứt và rượu, là loài bản địa của đông nam Hoa Kỳ từ Delaware đến vịnh Mexico.
Vitis amurensis loài nho quan trọng của châu Á.
Diện tích trồng

Theo số liệu của FAO, 75.866 km² trên thế giới được dùng để trồng nho. Khoảng 71% sản lượng nho được dùng sản xuất rượu vang, 27% để ăn dưới dạng quả tươi và 2% làm nho khô.
Danh sách dưới đây liệt kê 11 quốc gia sản xuất rượu vang nho hàng đầu thế giới với diện tích trồng nho tương ứng cho việc sản xuất rượu vang vào năm 2007:
Tây Ban Nha 11.750 km²
Pháp 8.640 km²
Ý 8.270 km²
Thổ Nhĩ Kỳ 8.120 km²
Hoa Kỳ 4.150 km²
Iran 2.860 km²
România 2.480 km²
Bồ Đào Nha 2.160 km²
Argentina 2.080 km²
Trung Quốc 1.780 km²
Australia 1.642 km²
Rượu vang đỏ

Các nhà nghiên cứu, chẳng hạn như Marty Mayo, đã so sánh khẩu phần dinh dưỡng ở các quốc gia phương Tây và đã phát hiện ra rằng mặc dù người Pháp có xu hướng ăn nhiều chất béo động vật hơn, nhưng tỷ lệ mắc bệnh tim mạch ở người Pháp lại khá thấp. Họ gọi hiện tượng này là nghịch lý Pháp. Nhiều người cho rằng nguyên nhân là người Pháp tiêu thụ nhiều rượu vang đỏ hơn. Các chất có trong quả nho đã làm nồng độ cholesterol trong cơ thể thấp hơn và vì thế làm chậm lại quá trình tích lũy trong động mạch. Các hợp chất như resveratrol (chất chống oxy hóa polyphenol) đã được tìm thấy có trong nho và chúng có liên quan đến việc phòng chống ung thư, các bệnh tim mạch, làm suy hóa các bệnh liên quan đến thần kinh và các bệnh tật khác. Các bác sĩ không khuyến cáo dùng nhiều rượu vang đỏ, nhưng việc sử dụng từ 3-4 cốc trong một tuần là có lợi cho sức khỏe và được khuyến khích [cần dẫn nguồn].
Mặc dù nhiều người nhận thức một cách sai lầm rằng các loại nho đỏ là có lợi hơn cho sức khỏe, trên thực tế tất cả các loại nho có màu khác cũng đem lại các lợi ích đáng kể. Tuy nhiên, rượu vang đỏ đem lại một số lợi ích cho sức khỏe mà không thấy có ở rượu vang trắng, do nhiều chất có lợi cho sức khỏe được tìm thấy ở lớp vỏ quả nho, mà chỉ có vang đỏ mới được lên men bằng cả vỏ quả.
Một nhận thức sai lầm khác là người ta cho rằng rượu vang trắng được sản xuất từ các giống nho có vỏ màu xanh. Trên thực tế, nó có thể được sản xuất từ bất kỳ giống nho nào. Vang đỏ được sản xuất từ các giống nho vỏ đỏ, nhưng sự tạo màu là kết quả của việc thêm cả vỏ vào trong quá trình ngâm ủ (lên men).
Các loại nho khô

Nho khô là bất kỳ loại quả nho được làm khô nào. Nho khô Zante (currant) hay còn gọi là nho Hy Lạp, là nho khô của vùng Zakynthos, tên gọi này là sự sửa đổi sai lạc của từ trong tiếng Pháp raisin de Corinthe (nho Corinth). Nho sultana (nho xuntan) nguyên thủy là nho khô sản xuất từ một giống nho không hạt có nguồn gốc Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng hiện nay nó được dùng để chỉ bất kỳ thứ nho khô nào được xử lý bằng hóa chất để giống như nho sultana truyền thống.
Chất chiết từ hạt nho

Hạt nho có chứa các procyanidolic oligomer, viết tắt là PCO. Các nhà nghiên cứu đã đưa ra kết luận là các PCO củng cố các mạch máu và cải thiện sự lưu thông máu. Các chất chiết từ hạt nho có thể giúp chống lão hóa, giảm các bệnh tim mạch, cản trở các tế bào ung thư, giảm bớt các triệu chứng dị ứng và trạng thái căng thẳng của mắt cũng như giúp phòng chống một số bệnh da liễu. Trong các nghiên cứu gần đây, các chất chiết từ hạt nho cũng có chức năng giảm bớt xellulit (một chứng bệnh do mỡ lồi ra hạ bì, tạo thành các vệt lồi lõm trên da) và hạ thấp mức cholesterol và huyết áp. Các chất chiết từ hạt nho có ở ba dạng sau: lỏng, viên nén và viên nang.
Nho không hạt

Nho không hạt là một đặc điểm được đánh giá cao khi đem dùng ở dạng quả tươi và các giống không hạt hiện nay đã chiếm một tỷ lệ áp đảo trong số các giống nho trồng để ăn quả tươi. Do việc trồng nho có thể bằng các cành giâm, cho nên việc không có hạt không tạo ra vấn đề cho việc tái sinh sản nho. Tuy nhiên, nó là vấn đề cho những người nhân giống, họ hoặc phải sử dụng các giống có hạt làm cây mẹ hoặc lấy ra các phôi mầm từ sớm trong quá trình phát triển bằng các kỹ thuật nuôi cấy mô.
Hình ảnh

Một chùm nho không hạt
Giống nho Autumn Royal
Nho vỏ đỏ và nho vỏ xanh
Nho vỏ đỏ
Một chùm nho
Lá giống nho Concord
Nho nở hoa
Nho xanh (non)
Vườn nho ở thung lũng Guadalupe, Ensenada, Baja California, Mexico
Vườn nho ở thung lũng Guadalupe, Ensenada, Baja California, Mexico
Một chùm nho (Vitis vinifera).
Nho
Thu hoạch nho tại một vườn nho ở Argentina
Thu hoạch nho làm rượu ở nam Úc
Vườn nho ở bang Genève, Thụy Sĩ.
Phơi để làm nho khô trên đảo Crete, Hy Lạp
Nho không hạt Thompson
Salvia baldshuanica

| Salvia baldshuanica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Salvia
Loài (species): S. baldshuanica
Danh pháp hai phần
Salvia baldshuanica Lipsky, 1900 
Salvia baldshuanica là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Lipsky miêu tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Salvia baldshuanica”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Scambus brevicornis

| Scambus brevicornis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Scambus
Loài (species): S. brevicornis
Danh pháp hai phần
Scambus brevicornis (Gravenhorst, 1829) 
Scambus brevicornis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Người Si La

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |
Người Si La và trang phục đặc trưng của phụ nữ
Khu vực có số dân đáng kể
 Lào: 3.151 @2015    Việt Nam: 909 @2019 
Ngôn ngữ
Si La, Việt, Lào, khác
Tôn giáo
Tín ngưỡng dân gian/thờ cúng tổ tiên, Phật giáo, Kitô giáo
Người Si La, còn gọi là Cú Dé Xử, Khà Pé, là một dân tộc cư trú ở bắc Lào và bắc Việt Nam.
Tại Việt Nam người Si La được công nhận là một trong số 54 dân tộc tại Việt Nam, có số dân theo Điều tra dân số năm 2019 là 909 người.
Người Si La nói tiếng Si La, là một ngôn ngữ của thuộc ngữ tộc Tạng-Miến trong ngữ hệ Hán-Tạng.
Dân số và địa bàn cư trú

Sắc tộc Si La hiện có khoảng 709 người  sống chủ yếu tại tỉnh Lai Châu (530 người, khoảng 75%), thuộc miền bắc Việt Nam. Đa số những người này sống tại hai bản Seo Hay, Sì Thâu Chải thuộc huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Ngoài ra, có khoảng 1.800 người Si La sống tại Lào. Sau khi bản Sì Thâu Chải di dời do công trình thủy điện Lai Châu, người Si La tại đây đã di cư đến bản Nậm Sin thuộc Mường Nhé.
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Si La ở Việt Nam có dân số 709 người, có mặt tại 17 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Si La cư trú tập trung tại các tỉnh: 
Lai Châu (530 người, chiếm 74,75% tổng số người Si La tại Việt Nam), 
Điện Biên (148 người, chiếm 20,87% tổng số người Si La tại Việt Nam), 
các tỉnh khác mỗi tỉnh có không quá 10 người.
Ngôn ngữ

Người Si La nói tiếng Si La, là một ngôn ngữ của thuộc ngữ tộc Tạng-Miến trong ngữ hệ Hán-Tạng. Tiếng Si La có quan hệ gần gũi với tiếng Hà Nhì.
Sinh hoạt

Người Si La sống bằng nghề trồng lúa, làm nương ngô. Họ vỡ đất ở sườn núi và bìa rừng để trồng trọt.
Khoảng vài thập niên gần đây, người Si La học trồng thêm lúa nước. Mặc dầu nông nghiệp đóng vai trò chính nhưng săn bắn và hái lượm vẫn giữ vai trò quan trọng trong cuộc sống.
Nhìn chung, mức sống của người Si La còn thấp. Tình trạng thiếu ăn khá phổ biến. Bệnh thường gặp là bướu cổ và sốt rét. Do tử suất cao nên tổng dân số thấp.
Salvia azurea

| Salvia azurea |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Salvia
Loài (species): S. azurea
Danh pháp hai phần
Salvia azurea Michx. ex Lam. 
Salvia azurea là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Michx. ex Vahl miêu tả khoa học đầu tiên năm 1804.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Salvia azurea”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Salvia oligophylla

| Salvia oligophylla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Salvia
Loài (species): S. oligophylla
Danh pháp hai phần
Salvia oligophylla Aucher ex Benth., 1848 
Salvia oligophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Aucher ex Benth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1848.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Salvia oligophylla”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Scolosanthus ekmanii

| Scolosanthus ekmanii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Scolosanthus
Loài (species): S. ekmanii
Danh pháp hai phần
Scolosanthus ekmanii Borhidi 
Scolosanthus ekmanii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Borhidi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Scolosanthus ekmanii”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Sarıdere, Bergama

| Sarıdere |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
Huyện trong tinh İzmir
SarıdereVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: İzmir
Huyện: Bergama
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 462 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 35720 
Sarıdere là một xã thuộc huyện Bergama, tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 462 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in İzmir”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Salvia ophiocephala

| Salvia ophiocephala> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Salvia
Loài (species): S. ophiocephala
Danh pháp hai phần
Salvia ophiocephala J.R.I.Wood, 2007 
Salvia ophiocephala là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được J.R.I.Wood mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Salvia ophiocephala”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Satureja visianii

| Satureja visianii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Satureja
Loài (species): S. visianii
Danh pháp hai phần
Satureja visianii Šilic, 1979 
Satureja visianii là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Šilic miêu tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Satureja visianii”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
305

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1
Thế kỷ::  thế kỷ 3  thế kỷ 4   thế kỷ 5
Thập niên::  thập niên 280  thập niên 290  thập niên 300  thập niên 310  thập niên 320
Năm::  302  303  304  305  306  307  308
| --- | --- |
Lịch Gregory: 305 CCCV
Ab urbe condita: 1058
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 5055
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 361–362
 - Shaka Samvat: 227–228
 - Kali Yuga: 3406–3407
Lịch Bahá’í: −1539 – −1538
Lịch Bengal: −288
Lịch Berber: 1255
Can Chi: Giáp Tý (甲子年) 3001 hoặc 2941     — đến — Ất Sửu (乙丑年) 3002 hoặc 2942
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 21–22
Lịch Dân Quốc: 1607 trước Dân Quốc 民前1607年
Lịch Do Thái: 4065–4066
Lịch Đông La Mã: 5813–5814
Lịch Ethiopia: 297–298
Lịch Holocen: 10305
Lịch Hồi giáo: 327 BH – 326 BH
Lịch Igbo: −695 – −694
Lịch Iran: 317 BP – 316 BP
Lịch Julius: 305 CCCV
Lịch Myanma: −333
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 849
Dương lịch Thái: 848
Lịch Triều Tiên: 2638
Năm 305 là một năm trong lịch Julius.
Sự kiện > Tháng 5

1 tháng 5, Hoàng đế Diocletian và Hoàng đế đồng cai trị Maximian thoái vị. Galerius (250-311) và Constantius (250-306) trở thành hai hoàng đế cùng cai trị Đế quốc La Mã
Sinh

Xem thêm: