stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tác động truyền thông
Chú thích

↑  Ellul, Jacques (1973). Propaganda: The Formation of Men’s Attitudes, Ch. 2.Trans. Konrad Kellen & Jean Lerner. Vintage Books, New York. ISBN 978-0-394-71874-3.
| x t Thao túng tâm lý |
| --- | --- |
Làm cho dễ chịu (Củng cố tích cực:Thưởng):  Sự chú ý  Hối lộ  Kết thân với trẻ em để lạm dụng tình dục  Tâng bốc  Quà tặng  Chúc mừng  Ném bom tình yêu  Lý thuyết cú hích  Khen ngợi  Quyến rũ  Cười  Quyến rũ hời hợt  Nước mắt cá sấu 
Làm cho khó chịu (Phạt):  Tức giận  Bôi nhọ danh dự  Khóc  Thư khủng bố  Sợ hãi  Cáu  Nhìn lườm  Đay nghiến  Vô tâm  Đe dọa  Nói xấu  Phê phán  Hành vi hung hăng  Gây hấn  Rối loạn nhân cách tàn bạo  Chế nhạo  Im lặng  Xa lánh  Lời nói thô tục  Ép buộc  Đổ lỗi nạn nhân  Lạm dụng  Đối phó  La hét 
Củng cố tiêu cực:  Bầu không khí sợ hãi  Liên kết chấn thương 
Các thủ đoạn khác:  Nhử mồi và chuyển đổi  Lừa dối  Chối bỏ  Gây gián đoạn  Lập trình lại  Thêu dệt  Bóp méo  Đánh lạc hướng  Chia để trị  Ràng buộc đôi  Gài bẫy  Lảng tránh  Phóng đại  Gaslighting  Vừa đấm vừa xoa (Cảnh sát tốt, cảnh sát xấu)  Truyền bá  Hạ thấp bóng  Nói dối  Hạn chế tối đa  Di chuyển các cột gôn  Hạ niềm tự hào và cái tôi xuống  Lý giải  Kỹ thuật Reid  Thiết lập để thất bại  Con ngựa thành Troia  Bạn ở bên chúng tôi hoặc chống lại chúng tôi 
Các bối cảnh:  Lạm dụng  Quảng cáo  Áp bức  Tội lỗi công giáo  Lừa gạt  Văn hóa tội lỗi  Thẩm vấn  Tội lỗi của người Do Thái  Khuôn mẫu mẹ Do Thái  Hoang mang luân lý  Tác động truyền thông  Tẩy não  Trò chơi tâm trí  Bắt nạt hội đồng  Tuyên truyền  Nghệ thuật bán hàng  Bạo hành  Văn hóa xấu hổ  Chiến dịch bôi nhọ  Tấn công phi kỹ thuật  Giải thích vòng vo  Gợi ý  Chiến dịch đồn thổi 
Các chủ đề liên quan:  Rối loạn nhân cách chống đối xã hội  Quyết đoán  Đổ lỗi  Rối loạn nhân cách ranh giới  Cây gậy và củ cà rốt  Giảm bớt  Cho phép  Ngụy biện  Femme fatale  Gaming the system  Dễ tin  Rối loạn nhân cách kịch tính  Thích thể hiện  Machiavellianism  Kiêu ngạo  Nhân cách yêu mình thái quá  Personal boundaries  Thuyết phục  Phổ biến  Đoán tính cách  Psychopathy
Exochus collaborator

| Exochus collaborator> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Exochus
Loài (species): E. collaborator
Danh pháp hai phần
Exochus collaborator Seyrig, 1934 
Exochus collaborator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Lâu đài Harlech

| Lâu đài Harlech |
| --- | --- |
Harlech, Wales 
Lâu đài Harlech
Lâu đài Harlech
Tọa độ: 52°51′36″B 4°06′33″T﻿ / ﻿52,86°B 4,10916°T﻿ / 52.86; -4.10916
Loại: Lâu đài đồng tâm
Thông tin địa điểm
Sở hữu: Cadw
Mở cửa cho công chúng: Có
Điều kiện: Tàn tích
Lịch sử địa điểm
Vật liệu: Sa thạch
Sự kiện: Cuộc nổi dậy của Madog ap Llywelyn (1294–95)  Cuộc nổi dậy của Owain Glyndŵr (1400–09)  Chiến tranh Hoa Hồng (1460–68)  Nội chiến Anh (1642–47)

 Di sản thế giới UNESCO
Một phần của: Các lâu đài và tường thành thời vua Edward I tại Gwynedd
Tiêu chuẩn: Văn hóa: i, iii, iv
Tham khảo: 374
Công nhận: 1986 (Kỳ họp 10)
 Listed Building – Grade I
 
Lâu đài Harlech (tiếng Wales: Castell Harlech) là một pháo đài thời Trung cổ được xây dựng trên một khối đá gần biển Ireland thuộc Harlech, Gwynedd, Wales. Nó được Edward I cho xây dựng trong cuộc chinh phục xứ Wales từ năm 1282 đến 1289 với chi phí khá khiêm tốn là 8.190 bảng. Trong vài thế kỷ tiếp theo, lâu đài đóng một vai trò quan trọng trong một số cuộc chiến, chống lại cuộc bao vây của Madog ap Llywelyn trong các năm 1294–95, nhưng nó đã rơi vào tay của Owain Glyndŵr vào năm 1404. Sau đó, nó trở thành nơi cư trú và đồn chỉ huy quân sự của Glyndŵr trong phần còn lại của cuộc nổi dậy cho đến khi lực lượng Anh chiếm lại vào năm 1409. Trong chiến tranh Hoa Hồng vào thế kỷ 15, Harlech đã bị quân Lancaster chiếm giữ trong 7 năm, trước khi quân đội York chiếm đóng nó vào năm 1468 sau cuộc bao vây được tưởng niệm trong bài hát Người đàn ông của Harlech. Sau khi Nội chiến Anh bùng nổ vào năm 1642, lâu đài đã bị chiếm giữ bởi các lực lượng trung thành với Charles I cho đến năm 1647, nó là pháo đài cuối cùng đầu hàng những người ủng hộ Nghị viện. Trong thế kỷ 21, lâu đài đổ nát được quản lý bởi Cadw, cơ quan môi trường lịch sử của Chính phủ Wales, như là một điểm thu hút khách du lịch.
UNESCO coi Harlech như là một trong những "ví dụ điển hình nhất về kiến trúc quân sự cuối thế kỷ 13 và đầu thế kỷ 14 ở châu Âu" và nó đã được công nhận như là một phần tạo nên Di sản thế giới Các lâu đài và tường thành thời vua Edward I tại Gwynedd. Lâu đài được xây dựng bằng đá sa thạch địa phương với một thiết kế đồng tâm, một nhà cổng lớn dễ dàng quan sát người vào trong. Biển ban đầu gần lâu đài hơn rất nhiều so với hiện tại với một cổng dẫn nước và một khay nâng dài của các bậc máng dẫn nước xuống từ lâu đài xuống bờ biển cũ, cho phép lâu đài có thể được tiếp tế từ bờ biển trong các cuộc bao vây. Để phù hợp với các lâu đài khác của Edward ở Bắc Wales, kiến trúc của Harlech như là một mạch nối với những lâu đài khác được tìm thấy trong vương quốc Savoy cùng thời kỳ, một ảnh hưởng có lẽ bắt nguồn từ nguồn gốc Savoy của kiến trúc sư chính James của Saint George.
Lịch sử > Thế kỷ 13-14

Trong thần thoại địa phương, địa điểm của lâu đài Harlech ở Bắc Wales gắn liền với truyền thuyết về Branwen, một công chúa xứ Wales, nhưng không có bằng chứng nào về một pháo đài của người bản địa xứ Wales được xây dựng ở đó. Các vị vua của Anh và các hoàng tử xứ Wales đã tranh giành quyền kiểm soát Bắc Wales kể từ những năm 1070 và cuộc xung đột đổi mới trong thế kỷ 13 khi Edward I can thiệp vào Bắc Wales lần thứ hai trong triều đại của ông vào năm 1282. Ông đã xâm chiếm bằng một lực lượng quân đội khổng lồ, tiến về phía bắc từ Carmarthen, về phía tây từ Montgomery và Chester. Các lực lượng Anh tiến xuống thung lũng Conwy, qua Dolwyddelan và Castell y Bere để đến Harlech mà Otto de Grandson đã lấy được với 560 lính bộ binh trong tháng 5.
Edward đã ra lệnh xây dựng một lâu đài tại Harlech, một trong bảy tòa nhà được xây dựng trên khắp Bắc Wales sau chiến dịch năm 1282. Tiền để lo chi phí cho giai đoạn đầu đã được chuyển đến vào giữa tháng 5, các thợ mộc và 35 thợ xây nhà bằng đá đã được đưa đến trong tháng 6 và 7 để bắt đầu công việc. Vào mùa đông năm 1283, phần đầu tiên dài 15 foot (4,6 m) của bức tường trong được xây dựng xong, cho phép lâu đài được bảo vệ trong trường hợp bị tấn công, và một thị trấn nhỏ theo kế hoạch đã được thành lập cùng với lâu đài. John de Bonvillars được chỉ định là đốc quân của lâu đài vào năm 1285. Sau khi ông qua đời năm 1287 thì vợ ông là Agnes đã đảm nhận vai trò này cho đến năm 1290.
Việc xây dựng tiếp tục dưới sự chỉ đạo chung là James của Saint George, một kiến trúc sư và kỹ sư quân sự của Savoy. Năm 1286 là thời kỳ cao điểm có quá trình xây dựng khi có tới 546 lao động phổ thông, 115 thợ mỏ, 30 thợ rèn, 22 thợ mộc, 227 thợ đá và tiêu tốn 240 bảng Anh mỗi tháng. Lâu đài về cơ bản đã hoàn thành vào cuối năm 1289 với chi phí ước tính là 8.190 bảng Anh, chiếm khoảng 10% trong tổng số 80.000 bảng mà Edward đã chi ra cho việc xây dựng các lâu đài ở xứ Wales từ năm 1277 đến 1304.
Harlech được thành lập với một đơn vị đồn trú gồm 36 người gồm: một đốc quân; 30 người đàn ông trong đó có 10 lính nỏ, giáo sĩ, thợ rèn, thợ mộc, thợ đá mỗi loại một người. Master James được tưởng thưởng với vai trò là đốc quân đầu tiên của Harlech từ năm 1290–93. Năm 1294, Madog ap Llywelyn bắt đầu một cuộc nổi dậy chống lại sự cai trị của Anh lan nhanh qua xứ Wales. Một số thị trấn do người Anh nắm giữ đã bị san bằng và Harlech cùng với Criccieth và Aberystwyth đã bị bao vây vào mùa đông năm đó. Nguồn cung cấp nước ngọt và thực phẩm tươi được gửi từ Ireland qua đường biển, đến cửa nước của Harlech và cuộc nổi dậy đã bị dập tắt. Sau hậu quả của cuộc nổi dậy, các tuyến phòng thủ bổ sung được xây dựng xung quanh tuyến đường xuống biển. Công việc tiếp theo được thực hiện giữa 1323–24 sau chiến tranh Despenser. Edward II của Anh tại Wales bị đe dọa bởi gia tộc Mortimer Marcher Lord và lệnh cho quận trưởng của ông là Sir Gruffudd Llwyd mở rộng hệ thống phòng thủ dẫn đến nhà cổng với các tòa tháp bổ sung.
Lịch sử > Thế kỷ 18-21

Vào cuối thế kỷ 18 và 19, tàn tích đẹp như tranh vẽ của lâu đài Harlech bắt đầu thu hút các chuyến thăm từ các nghệ sĩ nổi tiếng, bao gồm John Cotman, Henry Gastineau, Paul Sandby, J. M. W. Turner và John Varley. Năm 1914, nó được chuyển quyền kiểm soát từ một bất động sản hoàng gia tại Merionethshire sang Văn phòng Công trình, đơn vị đã bắt đầu một dự án phục hồi lớn sau khi Thế chiến thứ nhất kết thúc. Năm 1969, lâu đài trở thành tài sản của Văn phòng xứ Wales và sau đó là Cadw, đơn vị quản lý lâu đài vào thế kỷ 21 như là một địa điểm thu hút khách du lịch. Harlech sau đó như là một phần của Các lâu đài và tường thành thời vua Edward I tại Gwynedd được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1986. UNESCO coi Harlech là một trong những "ví dụ điển hình nhất về kiến trúc quân sự cuối thế kỷ 13 và đầu thế kỷ 14 ở châu Âu".
Excoecaria philippinensis

| Excoecaria philippinensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Excoecaria
Loài (species): E. philippinensis
Danh pháp hai phần
Excoecaria philippinensis Merr. 
Excoecaria philippinensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Excoecaria philippinensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Eupododexia festiva

| Eupododexia festiva> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Eupododexia
Loài (species): E. festiva
Danh pháp hai phần
Eupododexia festiva
Eupododexia festiva là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Eviota rubrimaculata

| Eviota rubrimaculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Gobiiformes
Họ (familia): Gobiidae
Phân họ (subfamilia): Gobiinae
Chi (genus): Eviota
Loài (species): E. rubrimaculata
Danh pháp hai phần
Eviota rubrimaculata Suzuki, Greenfield & Motomura, 2015 
Eviota rubrimaculata, tên thông thường là redspot dwarfgoby, là một loài cá biển thuộc chi Eviota trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2015.
Từ nguyên

Từ rubrimaculata trong danh pháp của E. rubrimaculata được ghép từ 2 âm tiết trong tiếng Latinh: rubra ("màu đỏ") và macula ("vệt đốm"), ám chỉ các đốm đỏ đặc trưng trên đầu và cơ thể của loài cá này.
Phạm vi phân bố và môi trường sống

E. rubrimaculata có phạm vi phân bố ở Tây Thái Bình Dương. Loài cá này chỉ được tìm thấy tại một địa điểm duy nhất: xung quanh đảo Yoron thuộc quần đảo Ryukyu (Nhật Bản), ở độ sâu khoảng 6 đến 8 m.
Mô tả

Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở E. rubrimaculata là 1,2 cm. Đầu và thân trong mờ, có màu xám trắng với nhiều vệt đốm màu đỏ phủ khắp dầu và cơ thể. Hai bên đầu có các chấm đen li ti. Bụng màu trắng. Mống mắt màu xám bạc với các vạch đỏ bao quanh đồng tử.Ngoại trừ vây hậu môn màu đen, các vây còn lại trong suốt với các chấm đốm màu cam.
Số gai ở vây lưng: 7; Số tia vây ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 16.
Chú thích

1 2  Suzuki, Greenfield & Motomura, sđd, tr.407
1 2  Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2019). Eviota rubrimaculata trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2019.
↑  Suzuki, Greenfield & Motomura, sđd, tr.406-407
↑  Suzuki, Greenfield & Motomura, sđd, tr.404-405
| --- | --- |
Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại:  Wikidata: Q21259157  Wikispecies: Eviota rubrimaculata  FishBase: 68282  GBIF: 8967628  iNaturalist: 623889  WoRMS: 1042745  ZooBank: 7B19C50F-EB22-47D3-8814-775AC256E33A
Michal Pintér

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Michal Pintér
Ngày sinh:  4 tháng 2, 1994 (30 tuổi)
Nơi sinh:  Zlaté Moravce, Slovakia
Chiều cao:  1,82 m (5 ft 11+1⁄2 in)
Vị trí:  Trung vệ
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Zlaté Moravce
Số áo:  42
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2004–2011:  Zlaté Moravce
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2011– |  Zlaté Moravce |  66 |  (6) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia‡
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2011– |  U-18 Slovakia |   |   |
| 2012–2013 |  U-19 Slovakia |  4 |  (0) |
| 2015– |  U-21 Slovakia |  0 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 15 tháng 6 năm 2015 ‡ Số trận ra sân và số bàn thắng ở đội tuyển quốc gia, chính xác tính đến 15 tháng 6 năm 2015
Michal Pintér (sinh 4 tháng 2 năm 1994) là một hậu vệ bóng đá Slovakia hiện tại thi đấu cho câu lạc bộ Zlaté Moravce.
FC ViOn Zlaté Moravce

Anh ra mắt cho FC ViOn Zlaté Moravce trước MFK Košice ngày 25 tháng 10 năm 2011.
Đức Mẹ Akita
Chú thích

↑  Mariology: A Guide for Priests, Deacons,seminarians, and Consecrated Persons by Raymond L. Burke 2008 ISBN 1-57918-355-7 page 880
↑  Weeping statue of Akita
↑  Beads and prayers: the rosary in history and devotion by John D. Miller 2002 ISBN 0-86012-320-0 page 159
↑  The Everything Mary Book: The Life and Legacy of the Blessed Mother by Jenny Schroedel, John Schroedel 2006 ISBN 1-59337-713-4 page 137-138
↑  “Biến Cố Đức Mẹ Akita, Nhật Bản”. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2013.
↑  The Fatima Prophecies: At the Doorstep of the World by Thomas W. Petrisko, Fr Rene Laurentin, Michael J. Fontecchio 1998 ISBN 1-891903-30-6 page 172
↑  “Chuỗi hạt Mân Côi với các tượng Đức Mẹ khóc nhiều nơi trên thế giới”. Dòng Đa Minh Việt Nam. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2013.[liên kết hỏng]
↑  “Đức Mẹ Akita (Our Lady of Akita)”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2013.
↑  “Cuộc Hiện Ra Của Đức Mẹ Akita”.
Sứ ma

Tranh minh họa từ nước Anh cuối thế kỷ 16 về một phù thủy đang cho các sứ ma của bà ăn
Trong văn hóa dân gian châu Âu và tín ngưỡng dân gian thời kỳ Trung Cổ và Cận đại, sứ ma (trong các văn bản Anh ngữ thường gọi là "familiar") là một thực thể siêu nhiên giúp củng cố sự tin tưởng vào phép thuật của các phù thủy và thầy đồng. Theo ghi nhận qua thời gian, họ sẽ xuất hiện dưới dạng nhiều vỏ bọc khác nhau, thường là trong động vật, và một số thời điểm là trong con người hay hình nộm người, và được mô tả như một "hình thái xác định rõ, ba chiều... sống động với màu sắc và gợi hình với sự di chuyển và phát ra âm thanh" bởi những người đã tiếp xúc với họ, không giống như mô tả về ma là "khói, hình thái không xác định".
Khi phục vụ phù thủy, họ thường được cho là tàn độc, trong khi làm việc cho các thầy đồng thì lại được xem là nhân từ (mặc dù có một số mơ hồ trong cả hai trường hợp). Trước đây họ được phân vào nhóm ác quỷ, trong khi về sau thường được nghĩ về và mô tả như những nàng tiên. Mục đích chính của sứ ma là phò trợ cho phù thủy hay phù thủy tập sự, bảo vệ cho anh/cô ta khi tiến đến cảnh giới mới của mình.
Từ thế kỷ 20 một số người học phép thuật, bao gồm cả các tín đồ ngoại giáo hiện đại của Wicca, đã bắt đầu sử dụng các khái niệm về sứ ma, do mối liên kết của họ với hình thức ma thuật cũ.
Tylophora secamonoides

| Tylophora secamonoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Tylophora
Loài (species): T. secamonoides
Danh pháp hai phần
Tylophora secamonoides Tsiang 
Tylophora secamonoides là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Tsiang miêu tả khoa học đầu tiên năm 1936.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tylophora secamonoides”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Sông Gila

| Sông Gila |
| --- | --- |
Con sông trong hẻm núi Gila ở phía đông Arizona
Bản đồ lưu vực sông Gila
Vị trí
Quốc gia: Hoa Kỳ
Bang: Arizona, New Mexico
Đặc điểm địa lý

Thượng nguồn: Hợp lưu của Đông và Tây Fork source1_location = Quận Grant, New Mexico
 • tọa độ: 33°10′47″B 108°12′22″T﻿ / ﻿33,17972°B 108,20611°T﻿ / 33.17972; -108.20611
 • cao độ: 5.551 ft (1.692 m)
 
Cửa sông: Sông Colorado
 • vị trí: Yuma, Arizona
 • tọa độ: 32°43′11″B 114°33′19″T﻿ / ﻿32,71972°B 114,55528°T﻿ / 32.71972; -114.55528
 • cao độ: 118 ft (36 m)
Độ dài: 649 mi (1.044 km)
Diện tích lưu vực: 58.200 dặm vuông Anh (151.000 km2)

Lưu lượng:  
 • vị trí: Dome, AZ; 12 mi (19 km) from the mouth
 • trung bình: 247 cu ft/s (7,0 m3/s)
 • tối thiểu: 0 cu ft/s (0 m3/s)
 • tối đa: 200.000 cu ft/s (5.700 m3/s)
 
Đặc trưng lưu vực
Phụ lưu:  
 • tả ngạn: San Simon River, San Pedro River, Santa Cruz River
 • hữu ngạn: Sông San Francisco, sông Salt, sông Agua Fria, sông Hassayampa
Sông Gila (/ˈhiːlə/; O'odham [Pima]: Keli Akimel hay đơn giản Akimel, tiếng Quechua: Haa Siʼil) là một phụ lưu 649 dặm (1.044 km)sông Colorado dài 649 dặm (1.044 km) chảy qua New Mexico và Arizona Hoa Kỳ. Con sông chảy một lưu vực sông khô cằn của gần 60.000 dặm vuông (160.000 km2) nằm chủ yếu trong phạm vi Hoa Kỳ nhưng cũng mở rộng sang phía Bắc Sonora, Mexico. Người dân bản địa đã sống dọc theo dòng sông ít nhất 2.000 năm, thiết lập các xã hội nông nghiệp phức tạp trước khi cuộc thám hiểm châu Âu của khu vực bắt đầu vào thế kỷ 16. Tuy nhiên, người Mỹ gốc Âu đã không định cư vĩnh viễn lưu vực sông Gila cho đến giữa thế kỷ 19.
Trong thế kỷ 20, sự phát triển của con người ở lưu vực sông Gila đòi hỏi phải xây dựng các công trình phân chia lũ lớn và kiểm soát lũ trên sông và các nhánh của nó, và do đó Gila hiện chỉ đóng góp một phần nhỏ dòng chảy lịch sử của nó vào Colorado. Lưu lượng tự nhiên lịch sử của dòng sông là khoảng 1.900 feet khối mỗi giây (54 m3 / giây), và hiện tại chỉ còn 247 feet khối mỗi giây (7,0 m3 / giây). Các dự án kỹ thuật này đã biến đổi phần lớn thung lũng sông và bao quanh từ sa mạc khô cằn thành đất được tưới tiêu và cung cấp nước cho hơn năm triệu người, chủ yếu ở các khu vực đô thị Phoenix và Tucson, sống ở đầu nguồn.
Địa lý

Sông Gila có nguồn ở phía tây New Mexico, ở Quận Sierra trên sườn phía tây của Phân chia lục địa trong Phạm vi đen. Nó chảy về phía tây nam qua Rừng quốc gia Gila và Đài tưởng niệm quốc gia Gila Cliff, sau đó đi về phía tây vào Arizona, qua thị trấn Safford. Sau khi chảy dọc theo sườn phía nam của các núi Gila ở quận Graham thông qua một loạt các hẻm núi, Gila bị giam giữ bởi đập Coolidge trong hồ San Carlos phía nam Peridot.
Nó chảy ra từ những ngọn núi vào thung lũng phía đông nam của Phoenix, Arizona, nơi nó băng qua Khu bảo tồn người Da đỏ sông Gila như một [dòng chảy] xen kẽ do dòng chảy thủy lợi lớn. Ở phía tây Phoenix, dòng sông uốn cong về phía nam dọc theo dãy núi Gila Bend, sau đó nó lại chảy về phía tây gần thị trấn Gila Bend. Nó chảy về phía tây nam giữa Núi Gila ở phía nam và Languna và Muggins nằm ở phía bắc trong Quận Yuma, và cuối cùng nó đổ vào Colorado tại Yuma, Arizona.
Gila được tham gia bởi nhiều nhánh sông, bắt đầu từ Đông và Tây Fork của dòng sông, kết hợp với nhau tạo thành thân chính gần Suối nước nóng Gila ở New Mexico. Phía trên Safford, nó được nối bởi Sông San Francisco và sông San Simon không liên tục. Xa hơn về phía hạ lưu, nó được nối với sông San Carlos từ phía bắc trong hồ San Carlos. Tại Winkelman, Arizona, nó đón Sông San Pedro và sau đó được nối với sông Santa Cruz ở phía nam Casa Grande. sông Salt, nhánh chính của nó, tham gia vào khu vực tàu điện ngầm Phoenix và xa hơn về phía tây Gila nhận được hai nhánh chính cuối cùng của nó, Agua Fria và Hassayampa, từ phía bắc.
Mặc dù sông Gila chảy hoàn toàn trong nước Mỹ, nhưng đầu nguồn của hai nhánh sông - San Pedro và Santa Cruz Sông - mở rộng vào Mexico. Trong khoảng 1.630 dặm vuông Anh (4.200 km2), hay 2,8% của lưu vực sông Gila 58.200 dặm vuông Anh (151.000 km2), ở Mexico. Và 3.300 dặm vuông Anh (8.500 km2) hay 5,7% nằm ở New Mexico, còn đa số còn lại, 53.270 dặm vuông Anh (138.000 km2) hay 91,5%, ở Arizona.
Tàu Doña Paz

| --- | --- |
Tàu Doña Paz tại Thành phố Tacloban, 1984
Lịch sử
Tên gọi:  Himeyuri Maru
Chủ sở hữu:  Ryukyu Kaiun Kaisha
Cảng đăng ký:   Nhật Bản
Xưởng đóng tàu:  Onomichi Zosen ở Onomichi, Hiroshima, Nhật Bản
Số hiệu xưởng đóng tàu:  118
Hạ thủy:  25.4.1963
Số phận:  Bán cho Sulpicio Lines năm 1975
Lịch sử
Tên gọi:  MV Don Sulpicio
Chủ sở hữu:  Sulpicio Lines
Cảng đăng ký:   Philippines
Trưng dụng:  1975
Đổi tên:  Doña Paz năm 1981
Tân trang:  Sau vụ hỏa hoạn trên tàu ngày 5.6.1979
Số phận:  Bốc cháy và bị chìm sau khi va chạm với tàu chở dầu Vector' ngày 20.12.1987.
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Tàu phà chở hành khách
Dung tải:  2.602 1.192 (trọng tải)
Chiều dài:  93,1 m (305 ft)
Sườn ngang:  13,6 m (45 ft)
Tốc độ:  18 knots
Sức chứa:  Hành khách: 1.518
Thủy thủ đoàn:  66
Tàu Doña Paz là một tàu phà chở hành khách của Philippines đã bị đắm sau khi va chạm với tàu chở dầu Vector ngày 20.12.1987. Với số người chết là 4.375 người, đây là tai họa đắm tàu trong thời bình có nhiều người chết nhất trong lịch sử hàng hải. Tàu phà này chạy từ đảo Leyte tới thủ đô Manila.
Lý lịch tàu

Tàu Doña Paz được đóng năm 1963 bởi Onomichi Zosen ở Onomichi, Hiroshima, Nhật Bản, có tên gốc là Himeyuri Maru. Trong thời gian vận hành ở Nhật Bản, tàu có sức chở 608 hành khách. Năm 1975, tàu được bán cho Sulpicio Lines, một công ty hàng hải Philippines có một đội tàu phà chở hành khách. Tàu được công ty Sulpicio Lines đặt tên lại là Don Sulpicio, rồi sau đó là Doña Paz.

Một tháng trước khi xảy ra tai nạn, tàu được đưa vào sửa chữa ở xưởng sửa chữa cạn (drydock). Vào thời điểm bị đắm, tàu Doña Paz chạy tuyến đường Manila/ Tacloban/ Catbalogan/ Manila/ Catbalogan/ Tacloban/ Manila, mỗi tuần 2 chuyến.
Va chạm

Ngày 20.12.1987, lúc 06 giờ 30, giờ tiêu chuẩn Philippines, tàu Doña Paz khởi hành từ thành phố Tacloban, đảo Leyte để tới Manila thủ đô Philippines, với trạm dừng ở thành phố Catbalogan, đảo Samar. Theo lịch trình thì tàu sẽ tới Manila lúc 04 giời sáng hôm sau, và nghe nói rằng cú liên lạc vô tuyến chót của tàu là vào khoảng lúc 20 giờ. Tuy nhiên, các báo cáo sau đó cho biết là tàu Doña Paz không có máy vô tuyến. Vào khoảng 22 giờ 30 tối, tàu này ở vị trí Dumali Point, dọc theo Eo biển Tablas, gần Marinduque. Một người sống sót sau này kể rằng thời tiết trên biển đêm đó sáng sủa nhưng có sóng vỗ. Trong khi đa số các hành khách còn đang ngủ thì tàu Doña Paz đụng phải "tàu chở dầu Vector", một tàu bồn chở dầu tuyến đường từ Bataan tới Masbate. Tàu "Vector" lúc đó chở 8.800 thùng dầu cùng các sản phẩm dầu lửa khác do hãng Caltex Philippines sở hữu.
Khi va chạm, hàng dầu chở trên tàu "Vector" bốc cháy gây ra một trận hỏa hoạn lan sang tàu "Dona Paz". Các người sống sót nhớ lại họ cảm thấy sự đổ vỡ và một tiếng nổ, khiến những người trên tàu hoảng loạn. Một trong những người đó, Paquito Osabel, thuật lại rằng các ngọn lửa lan nhanh khắp tàu, và cả trên mặt biển quanh tàu. Một người sống sót khác cho biết là ánh đèn trên tàu bị tắt ngấm, rằng trên tàu Doña Paz không có áo phao cứu đắm, và không ai trong số thủy thủ đoàn ra một lệnh nào. Sau này nghe nói là các tủ chứa áo phao cứu đắm bị khóa lại. Các người sống sót đã bị buộc phải nhảy xuống biển và bơi giữa các thi thể cháy đen. Tàu Doña Paz đã chìm trong khoảng 2 giờ sau khi va chạm, còn tàu chở dầu Vector thì chìm trong vòng 4 giờ. Cả hai tàu đều chìm ở độ sâu khoảng 545 mét ở eo biển Tablas lúc nhúc cá mập.
Theo như tường trình thì 8 giờ sau các giới chức hàng hải Philippines mới biết tin tai nạn này và phải mất thêm 8 giờ nữa mới tổ chức được các hoạt động tìm kiếm, cấp cứu.