Pavle Đurišić
Tiểu sử > Chạy khỏi Montenegro và bị giết

Ngày 14 tháng 11, Quân đoàn sơn cước 21 của Đức mở cuộc tấn công từ Podgorica về phía Nikšić để dọn sạch hành lang giúp quân Đức ở Montenegro có thể rút về nước. Nhiệm vụ này được giao cho Trung đoàn xung kích 363 thuộc Sư đoàn bộ binh 181 tăng cường pháo binh. Hỗ trợ là hai nhóm quân Đức liên hợp và Tiểu đoàn Vệ binh Cộng hòa Quốc gia (tiếng Ý: Guardia Nazionale Repubblicana - GNR) số 86 của Ý nguyên là Tiểu đoàn Áo đen CCNN số 86. Khoảng 1.200 quân Chetnik của Đurišić được triển khai hai bên sườn cuộc tấn công. Về phía Partizan, đối đầu trực diện là Lữ đoàn Montenegro số 6. Pháo binh yểm trợ có Quân đoàn xung kích 2 cùng với Khẩu đội 211 (Đông Lancashire) của Trung đoàn pháo binh dã chiến 111 thuộc Pháo binh Hoàng gia Anh. Quân Anh vốn đã đổ bộ lên Dubrovnik hồi cuối tháng 10 và sát cánh hỗ trợ Partizan bằng Pháo cối QF 25-pdr nằm trong Chiến dịch Floydforce. Mười hai ngày giao tranh ác liệt tạo ra thương vong đáng kể, quân Đức không tiến lên được, đồng thời để mất Boka. Ngày 25 tháng 11, quân Đức quyết định từ bỏ tuyến tấn công này mà chuyển sang đánh Kolašin. Đurišić tiếp tục chỉ huy Chetnik chiến đấu bên cạnh quân Đức. Sau khi tới Kolašin, quân Đurišić tách khỏi quân Đức và tiến về phía Bosna, hành quân về phía tây của quân Đức và bỏ qua Pljevlja. Từ khi đột phá cho đến rút lui sau đó, cả quân Đức lẫn Chetnik đều là đối tượng tấn công thường xuyên của quân Đồng minh. Theo các tài liệu phía Đức, quân Đurišić đã cưỡng bách nam giới tòng quân, đánh đập phụ nữ và cướp phá làng mạc trên đường rút lui khỏi Montenegro.
Quân Đurišić tiến đến đông bắc Bosna nhập hội với Mihailović. Đurišić muốn rút quân qua Albania tới Hy Lạp nhưng Mihailović khuyên ông chuẩn bị cho quân Đồng minh đổ bộ, nhà vua trở lại và thành lập chính phủ quốc gia. Đurišić chỉ trích sự lãnh đạo của Mihailović và đưa lý lẽ mạnh muốn chuyển toàn bộ quân Chetnik còn lại đến Slovenia. Nhưng Mihailović không chịu; Đurišić quyết định tự mình đi Slovenia tách khỏi Mihailović. Vì quân Ljotić đang đóng tại Bihać phía tây Bosna, Đurišić sắp xếp hành quân đến gần đó để gặp gỡ và nhờ họ hỗ trợ hành động cho mình. Khi rời khỏi Mihailović, Đurišić kéo theo nhà tư tưởng Chetnik Dragiša Vasić cùng các phân đội do Ostojić và Petar Baćović chỉ huy, với khoảng 10.000 dân tị nạn. Lực lượng này họp thành Tập đoàn quân Montenegro số 8 Chetnik gồm các sư đoàn 1, 5, 8 và 9 (Hercegovina).
Để đến được Bihać, Đurišić phải thỏa thuận an toàn với quân lực Nhà nước Độc lập Croatia (NDH) và nhà ly khai Drljević. Không rõ chi tiết thỏa thuận như thế nào, nhưng người ta cho rằng Đurišić dự định đưa quân qua sông Sava vào Slavonia gia nhập Quân đội Quốc gia Montenegro, còn chính Đurišić giữ chức chỉ huy. Rõ ràng Đurišić định qua mặt đối phương khi chỉ gửi đội thương bệnh binh qua sông, còn giữ chủ lực ở phía nam sông. Ông bắt đầu chuyển hướng về phía tây. Bị cả NDH lẫn Partizan quấy rối trên đường đi, quân Đurišić đến sông Vrbas phía bắc Banja Luka vào cuối tháng 3. Từ ngày 30 tháng 3 đến ngày 8 tháng 4 diễn ra Trận cánh đồng Lijevče, quân NDH mạnh được Đức trang bị xe tăng đã đánh bại quân Chetnik. Đây có thể là trận chiến lớn nhất giữa NDH và Chetnik trong vòng hai năm đổ lại.
Sau thất bại này rồi đến việc một đơn vị dưới quyền đào tẩu sang bên Drljević, Đurišić bị ép phải đến trực tiếp thương lượng với các chỉ huy quân NDH để quân Chetnik có thể tiếp tục hành quân về phía Slovenia. Đây dường như là bẫy giăng ra; trên đường tới địa điểm gặp mặt, Đurišić bị NDH tấn công và bắt giữ. Các diễn biến sau khi Đurišić bị bắt là không rõ ràng, nhưng Đurišić, Vasić, Ostojić và Baćović sau đó đã bị giết cùng những người khác, gồm cả một số giáo sĩ Chính thống giáo Serbia. Theo Pajović, Ustaše đã hành quyết Đurišić vào cuối tháng 4 năm 1945 tại trại tập trung Jasenovac. Trang web của Khu tưởng niệm Jasenovac cho biết Đurišić bị Ustaše giết tại trại vào năm 1945. Vị trí mộ Đurišić nếu thực sự tồn tại thì vẫn chưa rõ ở đâu.
Cả NDH lẫn Drljević đều có lý do để gài bẫy Đurišić. Động cơ của quân NDH bắt nguồn từ những cuộc tấn công khủng bố của Đurišić nhắm vào người Hồi giáo ở Sandžak và đông nam Bosna. Drljević thì phản đối việc Đurišić ủng hộ liên minh Serbia và Montenegro, điều này đi ngược lại chủ nghĩa ly khai của Drljević.