stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Castegnato

| Castegnato Castegnato |
| --- | --- |

 

Castegnato
Quốc gia:  Ý
Vùng:  Lombardia
Tỉnh: Brescia
Thủ phủ: Castegnato
Độ cao: 143 m (469 ft)
 • Mật độ: 741/km2 (1,920/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
Mã bưu chính: 25045
Mã điện thoại: 030
Thành phố kết nghĩa: Trujillo
Mã ISTAT: 017040
Mã hành chính: C055
Thánh bổn mạng: S. Vitale
Website: http://www.comune.castegnato.bs.it/
Castegnato là một đô thị trong tỉnh tỉnh Brescia thuộc vùng Lombardia, Ý. Đô thị này có diện tích 9 km², dân số 7142 người. Các đô thị giáp ranh gồm: Gussago, Ospitaletto, Paderno Franciacorta, Passirano, Rodengo-Saiano, Roncadelle, Travagliato
Biến động dân số

| x t sLombardia · Các đô thị tại tỉnh Brescia  |
| --- | --- |
 Acquafredda · Adro · Agnosine · Alfianello · Anfo · Angolo Terme · Artogne · Azzano Mella · Bagnolo Mella · Bagolino · Barbariga · Barghe · Bassano Bresciano · Bedizzole · Berlingo · Berzo Demo · Berzo Inferiore · Bienno · Bione · Borgo San Giacomo · Borgosatollo · Borno · Botticino · Bovegno · Bovezzo · Brandico · Braone · Breno · Brescia · Brione · Caino · Calcinato · Calvagese della Riviera · Calvisano · Capo di Ponte · Capovalle · Capriano del Colle · Capriolo · Carpenedolo · Castegnato · Castel Mella · Castelcovati · Castenedolo · Casto · Castrezzato · Cazzago San Martino · Cedegolo · Cellatica · Cerveno · Ceto · Cevo · Chiari · Cigole · Cimbergo · Cividate Camuno · Coccaglio · Collebeato · Collio · Cologne · Comezzano-Cizzago · Concesio · Corte Franca · Corteno Golgi · Corzano · Darfo Boario Terme · Dello · Desenzano del Garda · Edolo · Erbusco · Esine · Fiesse · Flero · Gambara · Gardone Riviera · Gardone Val Trompia · Gargnano · Gavardo · Ghedi · Gianico · Gottolengo · Gussago · Idro · Incudine · Irma · Iseo · Isorella · Lavenone · Leno · Limone sul Garda · Lodrino · Lograto · Lonato del Garda · Longhena · Losine · Lozio · Lumezzane · Maclodio · Magasa · Mairano · Malegno · Malonno · Manerba del Garda · Manerbio · Marcheno · Marmentino · Marone · Mazzano · Milzano · Moniga del Garda · Monno · Monte Isola · Monticelli Brusati · Montichiari · Montirone · Mura · Muscoline · Nave · Niardo · Nuvolento · Nuvolera · Odolo · Offlaga · Ome · Ono San Pietro · Orzinuovi · Orzivecchi · Ospitaletto · Ossimo · Padenghe sul Garda · Paderno Franciacorta · Paisco Loveno · Paitone · Palazzolo sull'Oglio · Paratico · Paspardo · Passirano · Pavone del Mella · Pertica Alta · Pertica Bassa · Pezzaze · Pian Camuno · Piancogno · Pisogne · Polaveno · Polpenazze del Garda · Pompiano · Poncarale · Ponte di Legno · Pontevico · Pontoglio · Pozzolengo · Pralboino · Preseglie · Prestine · Prevalle · Provaglio Val Sabbia · Provaglio d'Iseo · Puegnago sul Garda · Quinzano d'Oglio · Remedello · Rezzato · Roccafranca · Rodengo-Saiano · Roncadelle · Rovato · Roè Volciano · Rudiano · Sabbio Chiese · Sale Marasino · Salò · San Felice del Benaco · San Gervasio Bresciano · San Paolo · San Zeno Naviglio · Sarezzo · Saviore dell'Adamello · Sellero · Seniga · Serle · Sirmione · Soiano del Lago · Sonico · Sulzano · Tavernole sul Mella · Temù · Tignale · Torbole Casaglia · Toscolano-Maderno · Travagliato · Tremosine · Trenzano · Treviso Bresciano · Urago d'Oglio · Vallio Terme · Valvestino · Verolanuova · Verolavecchia · Vestone · Vezza d'Oglio · Villa Carcina · Villachiara · Villanuova sul Clisi · Vione · Visano · Vobarno · Zone
Quy Nghĩa quân

Quy Nghĩa quân (giản thể: 归义军; phồn thể: 歸義軍; bính âm: Guīyìjūn) là một chính quyền địa phương tồn tại từ cuối thời nhà Đường, qua thời Ngũ Đại Thập Quốc đến đầu thời nhà Tống trong lịch sử Trung Quốc. Chính quyền này do nhà họ Trương cai quản cho đến đầu thế kỷ 10, nhà họ Tào tiếp nối cai quản cho đến thế kỷ 11. Quy Nghĩa Quân cai quản vùng Hà Tây, trung tâm là Đôn Hoàng, trị sở của Quy Nghĩa quân đặt tại Sa châu (沙州)- nay thuộc Đôn Hoàng.
Bối cảnh

Hành lang Hà Tây là một bộ phận quan trọng trên Con đường tơ lụa kết nối vùng Trung Á và miền Bắc Trung Hoa. Từ sau loạn An Sử, hành lang Hà Tây dần rơi vào tay Thổ Phồn. Khoảng thập niên 770 hay 780, người Thổ Phồn chiếm được Sa châu- một thành quan trọng tại hành lang Hà Tây.
Gia tộc Trương

Sau khoảng 60 năm nằm dưới sự cai trị của Thổ Phồn, một cư dân Sa Châu là Trương Nghĩa Triều lãnh đạo một cuộc nổi dậy và chiếm được Sa châu và Qua châu (瓜州, nay thuộc Qua Châu) vào năm 848, năm 849 chiếm được Cam châu và Túc châu, năm 850 chiếm được Y châu, năm 861 chiếm Lương châu. Theo mô tả lãnh thổ của Trương Nghĩa Triều"tây đến Y Ngô, đông tiếp Linh Vũ, đất đai hơn 4.000 lý, hộ khẩu trăm vạn nhà". Trương Nghị Triêu tiếp tục đánh đuổi quân Thổ Phồn ở các châu lân cận, và sức mạnh của Quy Nghĩa quân lên đến đỉnh cao vào năm 861, kiểm soát 11 châu.
Đường Tuyên Tông hạ chỉ thiết lập Quy Nghĩa quân và bổ nhiệm Trương Nghĩa Triều giữ chức Quy Nghĩa tiết độ sứ vào năm 851. Trương Nghĩa Triều cử nhiều đoàn đến Trường An để bày tỏ quy phục triều đình Đường. Tuy nhiên, do triều đình Đường không tin tưởng Quy Nghĩa quân, huynh của Trương Nghị Triêu là Trương Nghị Đàm (張議潭) được cử đến Trường An làm con tin. Năm 867, có lẽ là vì Trương Nghị Đàm qua đời, Trương Nghĩa Triều đích thân đến Trường An làm con tin, và cuối cùng qua đời tại đây. Trương Nghĩa Triều cho Trương Hoài Tâm (張淮深)- nhi tử của Trương Nghị Đàm, cai quản Quy Nghĩa quân.
Năm 840, Hồi Cốt diệt vong, các đoàn người lớn lưu lạc đến hành lang Hà Tây.. Ảnh hưởng của người Hồi Cốt tại hành lang Hà Tây trở nên mạnh mẽ dưới thời Trương Hoài Tâm. Năm 870, người Hồi Cốt xâm nhập, bị Trương Hoài Tâm đánh bại ở Tây Đồng Hải (nay thuộc Aksay). Năm 875, Trương Hoài Tâm tiếp tục đánh bại quân Hồi Cốt. Tuy nhiên, dưới thời Trương Hoài Tâm, sức mạnh của Quy Nghĩa quân suy yếu, lãnh thổ bị thu hẹp.
Sau khi Trương Hoài Tâm qua đời vào năm 890, Quy Nghĩa quân rơi vào một thời kỳ hỗn loạn. Trong giai đoạn 890-894, con rể của Trương Nghị Đàm là Sách Huân (索勳) tự xưng là tiết độ sứ. Người con gái thứ 14 của Trương Nghị Triêu cùng với gia tộc Lý bên chồng, giết chết Sách Huân. Trương nữ lập cháu trai của bà là Trương Thừa Phụng (張承奉)- cũng là cháu nội của Trương Nghị Triêu, làm tiết độ sứ vào năm 894. Theo như một số học giả, có lẽ từng xảy ra một cuộc tranh giành quyền lực giữ Trương Thừa Phụng và gia tộc Lý, song không rõ về các diễn biến chi tiết do thiếu ghi chép lịch sử rõ ràng, song Trương Thừa Phụng cuối cùng có được thực quyền.
Kim Sơn Quốc

Cam Châu Hồi Cốt trở nên hùng mạnh hơn trong thời gian Trương Thừa Phụng trị vì, trong khi triều đình Đường cũng ở vào những năm cuối cùng. Do vậy, Trương Thừa Phụng sau đó xưng là"Kim Sơn Bạch Y thiên tử", lập ra"Tây Hán Kim Sơn Quốc". Không rõ về thời điểm thành lập của Kim Sơn Quốc, song có lẽ vào khoảng năm 905 hoặc 910. Tuy nhiên, đến năm 911, Cam Châu Hồi Cốt đánh bại Kim Sơn Quốc. Đại tể tướng và các bậc trưởng lão của Kim Sơn Quốc thiết lập một hiệp ước hòa bình với Cam Châu Hồi Cốt, công nhận vị thế bề trên của Cam Châu Hồi Cốt. Mối quan hệ giữa hai bên được mô tả:"Khả hãn là cha, Thiên tử là con"
Khả hãn của Hồi Cốt khi đó là Thiên Mục khả hãn (天睦可汗). Kim Sơn Quốc sử dụng Can Chi trong xác định thời gian và không đặt niên hiệu riêng. Kim Sơn Quốc tồn tại cho đến năm 914.
Gia tộc Tào

Tào Nghị Kim (曹議金) trở thành người cai trị khu vực vào năm 914, sau đó ông thủ tiêu Kim Sơn Quốc và lấy lại danh xưng Quy Nghĩa quân. Tào Nghị Kim kết hôn với nữ nhi của Thiên Mục khả hãn, và với sự đồng ý của Khả hãn, ông từng khiển các đoàn sứ giả đến triều Hậu Lương. Vào thập niên 920, Cam Châu Hồi Cốt xảy ra xung đột nội bộ, một nhi tử của Thiên Mục khả hãn là Nhân Mỹ (仁美) trở thành tân khả hãn, sau đó đệ của người này là Địch Ngân (狄銀) lại trở thành khả hãn. Khoảng thời gian đó, Tào Nghị Kim dẫn binh tiến hành viễn chinh tới Cam Châu và Túc Châu, tiến công Cam Châu Hồi Cốt. Cuộc viễn chinh giành được thắng lợi, Quy Nghĩa quân lại có thể liên hệ với phần còn lại của Trung Hoa. Năm 926, Địch Ngân qua đời, A Đốt Dục (阿咄欲) trở thành khả hãn của Cam Châu Hồi Cốt, A Đốt Dục kết hôn với một nữ nhi của Tào Nghị Kim. Cả Cam Châu Hồi Cốt và Quy Nghĩa quân đều cử đoàn sứ thần đến triều Hậu Đường ở Trung Nguyên vào năm 926.
Tào Nghị Kim qua đời vào năm 935, Quy Nghĩa quân về tay ba nhi tử của ông là Tào Nguyên Đức (曹元德) (cai trị 935-939), Tào Nguyên Thâm (曹元深) (cai trị 939-944), và Tào Nguyên Trung (曹元忠) (cai trị 944-974). Trong thời gian này, Quy Nghĩa quân từng khiển sứ thần sang Hậu Đường, Hậu Tấn, Đại Liêu của người Khiết Đan, Hậu Hán, Hậu Chu, và Bắc Tống.
Quy Nghĩa quân có một khoảng thời gian tương đối ổn định dưới sự cai trị của Tào Nguyên Trung. Nông nghiệp, giao thông và văn hóa được chú trọng phát triển, đất đai được phân chia cho người dân. Các nỗ lực này giúp đảm bảo khả năng tiếp cận và trao đổi văn hóa qua hành lang Hà Tây. Thời kỳ này cũng nổi tiếng với nghề làm điêu bản ấn xoát kinh và tranh Phật được tìm thấy tại Đôn Hoàng. Năm 1006, Khách Lạt hãn quốc diệt Vu Điền, tăng nhân trong các chùa viện ở Quy Nghĩa quân hết sức lo sợ, đem văn vật giấu vào trong các hang động, cũng chính là Đôn Hoàng di thư sau này. Mặc dù vẫn diễn ra các cuộc xung đột quy mô nhỏ, mối quan hệ giữa Quy Nghĩa quân và Cam Châu Hồi Cốt tương đối tốt đẹp trong thời gian cai trị của Tào Nguyên Trung.
Sau khi Tào Nguyên Trung qua đời vào năm 974, hai nhi tử của ông là Tào Diên Cung (曹延恭) (cai trị 974-976) và Tào Diên Lộc (曹延祿) (cai trị 976-1002) lần lượt tiếp quản Quy Nghĩa quân. Năm 1002, xảy ra một cuộc nổi dậy tại Quy Nghĩa quân, tộc tử của Tào Diên Lộc là Tào Tông Thọ (曹宗壽) phải chạy trốn đến Qua châu. Tào Tông Thọ dâng biểu cho triều đình Bắc Tống nói rằng mình làm như vậy là do gặp nguy hiểm trước Tào Diên Lộc. Tào Tông Thọ sau đó dẫn loạn binh bao vây chính quyền ở Sa Châu. Tào Diên Lộc và Tào Diên Thụy (曹延瑞) tự sát, Tào Tông Thọ tiếp quản Quy Nghĩa quân.
Sau khi Tào Tông Thọ qua đời vào năm 1014, nhi tử là Tào Hiền Thuận (曹賢順) kế nhiệm. Cả Tào Tông Thọ và Tào Hiền Thuận đều từng cử đoàn sứ thần sang Bắc Tống và Liêu. Không rõ về đoạn cuối trong lịch sử của Quy Nghĩa quân, khi đó người Đảng Hạng lân cận trở nên hùng mạnh. Khoảng năm 1028, người Đảng Hạng đánh bại Cam Châu Hồi Cốt và chiếm được Cam châu. Khoảng năm 1030, Tào Hiền Thuận đầu hàng người Đảng Hạng. Khoảng năm 1036, người Đảng Hạng chiếm Qua châu, Sa châu và Túc châu (肅州)- nay thuộc Tửu Tuyền.
Danh sách tiết độ xứ

| Xưng hiệu | Tên | Hán tự | Thời gian tại vị |
| --- | --- | --- | --- |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Trương Nghĩa Triều | 張議潮 | 848 (hoặc 851) - 867 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Trương Hoài Thâm | 張淮深 | 867 - 890 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Trương Hoài Đỉnh | 張淮鼎 | 890 - 892 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Tác Huân | 索勛 | 892 - 894 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ Tây Hán Bạch Y Thiên tử Thiên Vương | Trương Thừa Phụng | 張承奉 | 894－914 (909) (911) |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Tào Nghị Kim | 曹議金 | 914 - 935 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Tào Nguyên Đức | 曹元德 | 935 - 939 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Tào Nguyên Thâm | 曹元深 | 939 - 944 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Tào Nguyên Trung | 曹元忠 | 944 - 974 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Tào Diên Cung | 曹延恭 | 974 - 976 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Tào Diên Lộc | 曹延祿 | 976 - 1002 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Tào Tông Thọ | 曹宗壽 | 1002 - 1014 |
| Quy Nghĩa quân tiết độ sứ | Tào Hiền Thuận | 曹賢順 | 1014 - 1035 |
Cà kheo cánh đen

| Cà kheo cánh đen |
| --- | --- |
Himantopus himantopus
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Charadriiformes
Họ (familia): Recurvirostridae
Chi (genus): Himantopus
Loài (species): H. himantopus
Danh pháp hai phần
Himantopus himantopus
 Vùng phân bố của H. himantopus (sensu lato, xem thêm trong phần văn bản)      Vùng sinh sản      Vùng cư trú quanh năm      Vùng di cư      Vùng trú đông
Himantopus himantopus
Himantopus himantopus là một loài chim trong họ Recurvirostridae.
Các ý kiến ​​khác nhau về việc liệu loài chim này với danh pháp khoa học H. himantopus nên được coi là một loài duy nhất hay không và nếu không, có bao nhiêu loài được công nhận. Tên khoa học Himantopus có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là "chân cà kheo". Hầu hết các nguồn ngày nay chấp nhận 2-4 loài
Mô tả

Chim trưởng thành dài 33–36 cm (13-14 inch). Chúng có đôi chân dài màu hồng, mỏ màu đen dài và đen ở trên và dưới màu trắng, với đầu và cổ màu trắng với một lượng khác nhau của màu đen. Chim trống có lưng đen, thường có màu lục nhạt. Chim mái có lưng màu nâu, tương phản với màu đen. Trong quần thể có đầu trắng bình thường ít nhất vào mùa đông, chim mái có xu hướng có ít màu đen trên đầu và cổ quanh năm, trong khi nam giới thường có nhiều màu đen, đặc biệt là vào mùa hè. Sự khác biệt này không rõ ràng, tuy nhiên, chim trống thường có màu trắng hoàn toàn vào đầu mùa đông.
Những con chim chưa trưởng thành có màu xám thay vì màu đen và có màu cát rõ rệt trên cánh, với viền lông nhẹ xuất hiện dưới dạng một đường màu trắng trong chuyến bay.
Phân loại

Các phân loại của loài chim này vẫn còn tranh cãi. Một số mô tả đến năm loài khác biệt; Những người khác xem xét một số hoặc tất cả những thứ này là phân loài. Ngoài ra, hai phân loài đáng ngờ cũng đôi khi được liệt kê, nhưng không phải là các loài độc lập. Trong phạm vi rộng nhất, với một loài và 5-7 phân loài, loài chim này thường được gọi là cẳng chân thông thường. Cái tên da đen cánh cứng, mặt khác có thể cụ thể đề cập đến Thế giới Cũ đề cử phân loài.
Môi trường sinh thái và tình trạng loài

Môi trường sống của tất cả các cây cột là đầm lầy, hồ nước nông và ao. Một số quần thể di cư và di chuyển đến bờ biển vào mùa đông; Những người ở các vùng khí hậu nóng hơn nói chung là cư dân hoặc người lang thang tầm ngắn. Ở Châu Âu, chân đen là một mùa xuân thường xuyên vượt qua những người đi lang thang ở khu vực bình thường, đôi khi còn lại để lai tạo ở các nước Bắc Âu. Các cặp đã sinh sản thành công tại Anh vào năm 1987, và sau 27 năm gián đoạn, hai trường hợp lai tạo thành công tại Nam nước Anh vào năm 2014.
Loài này tìm thức ăn từ cát hoặc nước. Chúng chủ yếu ăn côn trùng và giáp xác.
Khu vực làm tổ là một chỗ trống trên mặt đất gần nước. Những con chim này thường làm tổ trong các nhóm nhỏ.
Các quần thể tại Hawaii đang bị đe doạ do môi trường sống bị mất và có thể giới thiệu những kẻ săn mồi. IUCN công nhận 3 loài hiện nay, kết hợp các loài chim Hawaii và Nam Mỹ với chân đen; Do đó, không loài nào trong số ba loài này được liệt kê như là một loài bị đe dọa
Chú thích

↑  BirdLife International (2019). “Himantopus himantopus”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2019: e.T22727969A155440465. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T22727969A155440465.en. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2021. Đã bỏ qua tham số không rõ |amends= (trợ giúp)
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
1 2  {{{assessors}}} (2008a). Himantopus himantopus. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày ngày 2 tháng 1 năm 2009.
1 2  {{{assessors}}} (2008b). Himantopus leucocephalus. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày ngày 2 tháng 1 năm 2009.
1 2  {{{assessors}}} (2008c). Himantopus mexicanus. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày ngày 2 tháng 1 năm 2009.
↑  “Species factsheet: Black-necked Stilt”. BirdLife International (BLI). 2008d. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2008.[liên kết hỏng]
↑  “Species factsheet: Black-winged Stilt”. BirdLife International (BLI). 2008e. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2008.
↑  “Species factsheet: White-headed Stilt”. BirdLife International (BLI). 2008f. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2008.[liên kết hỏng]
↑  VanderWerf, Eric A.; Wiles, Gary J.; Marshall, Ann P.; Knecht, Melia (2006). “Observations of migrants and other birds in Palau, April–May 2005, including the first Micronesian record of a Richard's Pipit”. Micronesica. 39 (1): 11–29.
↑  Wiles, Gary J.; Worthington, David J.; Beck, Robert E. Jr.; Pratt, H. Douglas; Aguon, Celestino F.; Pyle, Robert L. (2000). “Noteworthy Bird Records for Micronesia, with a Summary of Raptor Sightings in the Mariana Islands, 1988–1999”. Micronesica. 32 (2): 257–284.
↑  RSPB. “27-year first as rare black-winged stilt chicks hatch at RSPB reserves in southern England”. RSPB Website. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2015.
↑  Jobling, James (2010). Helm Dictionary of Scientific Bird Names. London: Helm. tr. 191.
Chiến dịch Viên

| x t sMặt trận Xô-Đức |
| --- | --- |
Hoạt động hải chiến Biển Baltic • Biển Đen •  Bắc Cực (Rösselsprung • Wunderland) Năm 1941 Barbarossa (Białystok–Minsk • Baltic • Smolensk lần một • Kiev lần một • Leningrad • Kharkov lần một • Krym-Sevastopol • Moskva) • Phần Lan Năm 1942 Lyuban • Rzhev-Sychyovka-Vyazma (Rzhev-Vyazma lần một • Sao Mộc • Sao Hỏa)  • Kharkov lần hai • Blau • Kavkaz • Stalingrad • Sinyavino Năm 1943 Tia Lửa • Kharkov lần ba • Kursk • Smolensk lần hai • Tả ngạn Dniepr • Kiev lần hai Năm 1944 Hữu ngạn Dniepr • Leningrad-Novgorod • Narva • Krym • Karelia • Bagration • Lvov–Sandomierz • Lublin–Brest • Iaşi-Chişinău • Romania • Bulgaria • Baltic • Đông Carpath • Beograd • Debrecen • Petsamo-Kirkenes • Budapest Năm 1945 Wisla–Oder • Tây Carpath • Đông Phổ • Đông Pomerania • Sonnenwende • Hạ Silesia • Thượng Silesia • Hồ Balaton • Morava • Viên • Bratislava • Berlin • Praha • Đức đầu hàng
| x t sMặt trận Hungary 1944-1945 |
| --- | --- |
Debrecen •  Budapest •  Hồ Balaton •  Viên
Chiến dịch tấn công Viên là một trong các chiến dịch quân sự lớn cuối cùng ở châu Âu trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Chiến dịch do Phương diện quân Ukraina 3 và cánh trái Phương diện quân Ukraina 2 của Hồng quân Liên Xô tổ chức nhằm tấn công vào Tập đoàn quân xe tăng 6 SS, Tập đoàn quân xe tăng 2 và Tập đoàn quân 6 của quân đội Đức Quốc xã phòng thủ ở miền Tây Hungary và miền Đông nước Áo. Trong một tháng, từ 16 tháng 3 đến 15 tháng 4 năm 1945, các phương diện quân Ukraina 2 và 3 cùng với sự tham gia tập đoàn quân Bulgaria 1 đã đánh bại quân đội Đức Quốc xã và giải phóng phần lãnh thổ phía Tây Hungary và Đông Áo, trong đó có thành phố Viên, thủ đô của Áo.
Theo kế hoạch, chiến dịch Viên sẽ mở màn sau khi mũi tấn công của quân Đức tại hồ Balaton bị chặn đứng, vì vậy một phần giai đoạn đầu của chiến dịch Viên cũng chính là giai đoạn phản công của Phương diện quân Ukraina 3 tại hồ Balaton.
Chiến dịch Viên đã dẫn đến sự tan rã của Tập đoàn quân 6 (Đức) lần thứ ba và cũng là lần cuối cùng tuy tập đoàn quân này không đầu hàng Hồng quân mà đầu hàng quân đội đồng minh Anh - Hoa Kỳ. Theo chân Tập đoàn quân 6 (Đức), Tập đoàn quân xe tăng 2 (Đức) bị đánh bật khỏi lãnh thổ Hungary sang lãnh thổ Nam Tư và bị Quân giải phóng nhân dân Nam Tư đánh tan tại khu vực Bắc Croatia - Đông Slovenia. Chỉ có những lực lượng còn lại của Tập đoàn quân xe tăng 6 SS rút về vùng núi miền Tây Tiệp Khắc tiếp tục chống cự lại cho đến khi bị Hồng quân Liên Xô đánh tan trong Chiến dịch Praha và trên các trận tuyến cuối cùng ở Trung Âu năm 1945. Tướng Kurt Tippelskirch nhận xét: "Ba tập đoàn quân của Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) bị tổn thất nặng nề sau các cuộc phản công hồi đầu tháng 3 đã không thể chịu đựng được sức tấn công của quân Nga".
Kết quả thất bại của quân đội Đức Quốc xã trong Chiến dịch Viên đã làm tiêu tan hy vọng của Hitler về việc chuyển trọng tâm kháng chiến của nước Đức Quốc xã về miền núi Alpes, nước Áo và miền Tây Tiệp Khắc. Chiến dịch này đã đẩy nhanh quá trình diệt vong của phát xít Đức, kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai tại châu Âu.
Binh lực và kế hoạch > Quân đội Đức Quốc xã

Trung tướng bộ binh Otto Wöhler, tư lệnh Cụm Tập đoàn quân Nam cho đến ngày 7 tháng 4.
Thượng tướng Lothar Rendulic, tư lệnh Cụm Tập đoàn quân Nam từ ngày 7 tháng 4.
Cụm Tập đoàn quân Nam do trung tướng bộ binh Otto Wöhler chỉ huy. Từ ngày 7 tháng 4, thượng tướng Lothar Rendulic chỉ huy cụm tập đoàn quân này.
Tập đoàn quân thiết giáp SS số 6 (thượng tướng SS Josef Dietrich) đóng tại phía Đông của Linz, binh lực bao gồm:
Sư đoàn bộ binh nhẹ số 117
Quân đoàn thiết giáp SS số 1 bao gồm các sư đoàn thiết giáp SS số 1, số 12, sư đoàn bộ binh số 356 và số 710
Quân đoàn thiết giáp SS số 2 bao gồm các sư đoàn thiết giáp SS số 3 và lữ đoàn bộ binh xung kích "Führer"
Tập đoàn quân số 6 (trung tướng xe tăng Hermann Balck) đóng tại phía bắc Graz, binh lực bao gồm:
Quân đoàn thiết giáp SS số 4 bao gồm các sư đoàn thiết giáp số 3, số 5 và sư đoàn bộ binh xung kích số 14
Quân đoàn thiết giáp số 3 bao gồm sư đoàn bộ binh sơn chiến số 1 và sư đoàn thiết giáp số 1
Tập đoàn quân thiết giáp số 2 (trung tướng pháo binh Maximilian de Angelis) đóng tại phía Nam Graz, gần Maribor, binh lực bao gồm
Quân đoàn số 68 bao gồm các sư đoàn bộ binh số 71, sư đoàn bộ binh sơn chiến Waffen-SS số 13 và sư đoàn bộ binh nhẹ số 118
Quân đoàn bộ binh sơn chiến số 22 bao gồm sư đoàn bộ binh số 297 và sư đoàn bộ binh Szent László (Hungary)
Quân đoàn kỵ binh số 1 bao gồm sư đoàn thiết giáp số 23, sư đoàn kỵ binh số 4, số 3 và sư đoàn bộ binh xung kích SS số 16
Tập đoàn quân Hungary số 3 (trung tướng Heszlényi József)
Tập đoàn quân không quân số 4 (thượng tướng Otto Deßloch)
Một phần của Cụm Tập đoàn quân F (thống chế Maximilian von Weichs), từ ngày 25 tháng 3 là Cụm Tập đoàn quân E (thương tướng Alexander Löhr)
Binh lực tổng cộng 410.000 người, 700 xe tăng và pháo tự hành, 5.900 đại bác và súng cối, 700 máy bay.
Sau thảm họa của cuộc tấn công bất thành vào hồ Balaton, Tập đoàn quân thiết giáp SS số 6 buộc phải từng bước rút lui về Viên trước sức tấn công dữ dội của 4 Tập đoàn quân Liên Xô. Quân Đức vội vã tổ chức các phòng tuyến tạm thời dọc suốt từ con đường đi từ vùng Tây Hungary đến Đông Áo hy vọng kìm chân hai Phương diện quân Ukraina lúc này đang tiến nhanh về hướng Viên.
Diễn biến

| --- | --- |
 Các mũi tấn công của quân đội Liên Xô trong chiến dịch Viên.
Ngày 13 tháng 4, trinh sát quân Đức phát hiện ra một hoạt động chuyển quân cực lớn diễn ra ở hậu phương của Phương diện quân Ukraina 3. Ban đầu, phía Đức phỏng đoán đó chỉ là một hoạt động chuyển quân bình thường nhằm trám viện binh vào những lỗ hổng. Tuy nhiên, các tin tức thu thập được sau đó khiến người Đức nhận ra rằng một điều tồi tệ sắp xảy ra đối với các mũi tấn công của Cụm Tập đoàn quân Nam.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Các hoạt động chuyển quân (của quân đội Liên Xô) cho thấy hết sức rõ ràng về ý định của quân địch. Dữ liệu thu thập được của không quân trinh sát cho thấy một đoàn xe cơ giới đến 3.000 chiếc di chuyển từ phía hậu cứ ở khu vực Budapest theo hướng Zamol. Nhiệm vụ của chúng sẽ là phá hoại tuyến tiếp tế cho quân Đức, tiến ra theo hành lang hẹp ở Szekesfehervar và tấn công theo hướng hồ Balaton. | ” |
— Nhật ký chiến trường của Cụm Tập đoàn quân Nam ngày 14 tháng 3 năm 1945, 
Quả thật, từ ngày 14 đến ngày 16, trong khi chiến cục vẫn còn giằng co ở ngoài trận địa, 4 tập đoàn quân Liên Xô đã lặng lẽ tập hợp tại các vị trí xuất phát nằm ngay tại cạnh sườn và sau lưng của quân Đức. Ngày 16 tháng 3, đúng theo kế hoạch, quân đội Liên Xô tổng phản công, bắt đầu bởi các Tập đoàn quân số 46, cận vệ số 4 và số 9, và đến ngày 19 tháng 3 thì Tập đoàn quân xe tăng cận vệ số 6 cũng nối gót tham gia vào cuộc tấn công. Chỉ trong vòng 24 tiếng đồng hồ, quân Đức đã bị đánh lui về điểm xuất phát. Tất cả những gì mà quân Đức giành được trong 10 ngày chiến đấu kịch liệt đã mất sạch.