stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trận Cẩm Sa
Diễn biến > Sáp đánh Quảng Nam

Bất chấp việc bên Nguyễn đáp ứng yêu cầu của Hoàng Ngũ Phúc khi trói quyền thần Trương Phúc Loan giao nộp, quân Trịnh vẫn tiếp tục tiến về phía nam. Viên tướng cuối cùng được chúa Nguyễn Phúc Thuần sai ra chống đỡ mặt trận phía bắc là Nguyễn Văn Chính bị quân Trịnh giết chết. Ngày Đinh mùi - tức là 28 tháng 12 năm Giáp Thìn, dương lịch là 30 tháng 1 năm 1775, quân Trịnh tiến đánh Phú Xuân. Hôm sau (29 tết), Nguyễn Phúc Thuần mang gia quyến lên thuyền đi Quảng Nam. Hoàng Ngũ Phúc thúc quân chiếm đóng Phú Xuân và toàn bộ vùng Thuận Hóa.
Nhân lúc quân Nguyễn ở Thuận Hóa bị quân Trịnh đánh bại dồn dập, thủ lĩnh Tây Sơn là Nguyễn Nhạc mang quân hai đường thủy bộ ra đánh Quảng Nam. Nguyễn Nhạc sai tướng người Hoa là Tập Đình đem quân theo đường biển vào cửa biển Đại Chiêm, còn Nguyễn Nhạc đem quân theo đường bộ đi tắt ra nguồn Thu Bồn, đánh Quảng Nam.
Tướng giữ Quảng Nam của chúa Nguyễn là Du Quận công Nguyễn Cửu Dật ra đánh quân Tây Sơn bị thua trận. Nguyễn Phúc Thuần thấy tình hình nguy cấp vội bỏ Quảng Nam theo đường biển trốn vào Gia Định, để Nguyễn Phúc Dương, lập làm thái tử đông cung ở lại Quảng Nam, đóng ở xã Câu Đê, để chống cự lại. Nguyễn Nhạc muốn dùng Phúc Dương làm con bài chính trị bèn sai một tướng người Hoa khác là Lý Tài mang quân đến Câu Đê bắt giữ Phúc Dương, đưa về Hội An.
Tháng 2 năm 1775, trong khi quân Tây Sơn bắt Phúc Dương mang về nam thì quận Việp nhận lệnh tiến đánh Quảng Nam. Quận Việp sai Phó tướng Đoan quận công Bùi Thế Đạt ở lại giữ Phú Xuân, đại quân Trịnh tiến vào Quảng Nam. Quân Trịnh vượt đèo Hải Vân, Hoàng Ngũ Phúc chia quân làm 2 đạo cùng tiến.
Hậu quả và ý nghĩa

Từ sau khi thua trận ở Cẩm Sa, tình hình quân Tây Sơn nguy cấp. Phía nam, Tống Phúc Hiệp từ Nam Bộ tiến ra đánh Phú Yên. Nguyễn Nhạc lo lắng vì hai đường đều có địch.
Nguyễn Nhạc phải sai thuộc hạ là Phan Văn Tuế đem voi ngựa, vàng lụa, dâng sổ sách ba phủ Quảng Ngãi, Phú Yên và Quy Nhơn đến xin hàng Trịnh và xin làm tiền khu đánh chúa Nguyễn. Hoàng Ngũ Phúc tin lời, nhân dâng biểu về Thăng Long xin cho Nguyễn Nhạc giữ chức Tây Sơn trại trưởng Tráng tiết tướng quân; rồi sai người gia khách giữ công việc thư ký là Nguyễn Hữu Chỉnh đem sắc, ấn, cờ và kiếm ban cho Nguyễn Nhạc.
Hoàng Ngũ Phúc thúc quân tiến đến đóng ở Chu Ổ thuộc huyện Bình Sơn, địa đầu Quảng Ngãi. Nguyễn Nhạc sai người đến tạ ơn, dâng tờ tấu, xin được ban khôi giáp và tiến cử em là Nguyễn Huệ. Hoàng Ngũ Phúc nhận lời, ban cho khôi giáp và phong Nguyễn Huệ làm Tiên phong tướng quân.
Trận Cẩm Sa là cuộc đụng độ đầu tiên giữa quân Trịnh và quân Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam trong bối cảnh cùng chung mục tiêu ban đầu là diệt chúa Nguyễn. Địa bàn chúa Nguyễn để lại khiến hai bên tranh giành và mở ra cuộc chiến. Tuy nhiên, vì lý do sinh tồn, Nguyễn Nhạc sau thất bại đã phải lập tức quy thuận để tập trung vào chiến trường miền nam.
Đối với Bắc Hà, thắng lợi Cẩm Sa khiến vùng đất do chính quyền Lê - Trịnh trực tiếp quản lý lần đầu tiên được mở đến tận Quảng Nam sau hơn 200 năm. Trên danh nghĩa, Tây Sơn đã quy thuận, vùng đất thuộc Lê - Trịnh còn bao gồm vùng đất trong tay Tây Sơn kéo dài tới Phú Yên. Trận thắng này cũng là thắng lợi cuối cùng của quân Trịnh trong cuộc Nam tiến. Thậm chí đây là thắng lợi cuối cùng của họ Trịnh trong sự nghiệp cầm quyền.
Không lâu sau, quân Trịnh bị dịch bệnh hoành hành, quân bị thương vong khá nhiều, thậm chí nhiều hơn số quân Tây Sơn bị giết và bị bắt trong trận Cẩm Sa: hơn 3000 người nhiễm bệnh, hơn 600 người chết. Bản thân quận Việp và quận Xuân chỉ vài tháng sau đã ốm yếu rã rời tới mức không thể tự đi đứng được, đều phải có người hầu nâng nhấc. Cuối năm 1775, Hoàng Ngũ Phúc phải kiến nghị Trịnh Sâm bỏ Quảng Nam rút về Thuận Hóa rồi trở về bắc. Trịnh Sâm chấp thuận.
Thế lực họ Nguyễn ở Quảng Nam thấy quân Trịnh rút đi bèn nổi dậy định chiếm cứ nhưng Nguyễn Nhạc đã điều binh đánh tan lực lượng này và chiếm Quảng Nam. Trịnh Sâm thấy Quảng Nam xa xôi hiểm trở và ngại dùng binh, nhân đấy mới trao cho Nguyễn Nhạc trấn giữ.
Chú thích

1 2  Khâm định Việt sử thông giám cương mục, chính biên quyển 44[liên kết hỏng], Đại Nam thực lục, quyển 1, tr 179
1 2 3 4 5  Lê Quý Đôn, sách đã dẫn, tr 94
1 2  Đinh Khắc Thuân, sách đã dẫn, tr 202-203
↑  Tạ Chí Đại Trường, sách đã dẫn, tr 75
1 2  Khâm định Việt sử thông giám cương mục, quyển 44[liên kết hỏng]
↑  Lê Quý Đôn, sách đã dẫn, tr 93
↑  Đinh Khắc Thuân, sách đã dẫn, tr 201
↑  một nhánh của sông Hàn
1 2 3 4  Đinh Khắc Thuân, sách đã dẫn, tr 202
↑  Đinh Khắc Thuân, sách đã dẫn, tr 203
↑  Về tới Quảng Đông, Tập Đình bị tướng nhà Thanh bắt chém
↑  Đinh Khắc Thuân, sách đã dẫn, tr 207
↑  Đinh Khắc Thuân, sách đã dẫn, tr 207. Sau đó cả Hoàng Ngũ Phúc và Nguyễn Nghiễm đều không qua khỏi và mất khi về tới Bắc Hà
↑  Khâm định Việt sử thông giám cương mục, quyển 46[liên kết hỏng]
Knoxia spicata

| Knoxia spicata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Knoxia
Loài (species): K. spicata
Danh pháp hai phần
Knoxia spicata (Thwaites ex Trimen) Ridsdale 
Knoxia spicata là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Thwaites ex Trimen) Ridsdale mô tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Knoxia spicata”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Yang Talat (huyện)

| Số liệu thống kê |
| --- | --- |
Tỉnh:: Kalasin
Văn phòng huyện:: 16°24′8″B 103°22′23″Đ﻿ / ﻿16,40222°B 103,37306°Đ﻿ / 16.40222; 103.37306
Diện tích:: 621,084 km²
Dân số:: 128.690 (2005)
Mật độ dân số:: 207,2 người/km²
Mã địa lý:: 4607
Mã bưu chính:: 46120

Bản đồ

Yang Talat (tiếng Thái: ยางตลาด) là một huyện (amphoe) ở phía tây tỉnh Kalasin, đông bắc Thái Lan.
Địa lý

Các huyện giáp rah (từ tây bắc theo chiều kim đồng hồ) là Huai Mek, Nong Kung Si, Mueang Kalasin, Khong Chai của tỉnh Kalasin, Kantharawichai và Chiang Yuen của tỉnh Maha Sarakham.
Hành chính

Huyện này được chia thành 15 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 204 làng (muban). Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Yang Talat nằm trên một phần của tambon Yang Talad, và Dok Si nằm trên một phần của tambon Dok Sombun and Um Mao. Ngoài ra có 15 Tổ chức hành chính tambon (TAO).
| Số TT | Tên | Tên tiếng Thái | Số làng | Dân số |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | Yang Talat | ยางตลาด | 20 | 15.734 |  |
| 2. | Hua Ngua | หัวงัว | 13 | 7.827 |  |
| 3. | Um Mao | อุ่มเม่า | 12 | 7.268 |  |
| 4. | Bua Ban | บัวบาน | 22 | 13.226 |  |
| 5. | Woe | เว่อ | 11 | 4.540 |  |
| 6. | Itue | อิตื้อ | 11 | 9.223 |  |
| 7. | Hua Na Kham | หัวนาคำ | 19 | 13.178 |  |
| 8. | Nong I Thao | หนองอิเฒ่า | 11 | 4.789 |  |
| 9. | Don Sombun | ดอนสมบูรณ์ | 14 | 8.293 |  |
| 10. | Na Chueak | นาเชือก | 14 | 7.372 |  |
| 11. | Khlong Kham | คลองขาม | 18 | 14.121 |  |
| 12. | Khao Phra Non | เขาพระนอน | 9 | 5.815 |  |
| 13. | Na Di | นาดี | 9 | 5.735 |  |
| 14. | Non Sung | โนนสูง | 11 | 7.863 |  |
| 15. | Nong Tok Paen | หนองตอกแป้น | 10 | 3.706 |  |
Tư thế quan hệ tình dục thông thường

Mục từ này liên quan đến chủ đề giáo dục giới tính và tình dục. Thông tin ở đây có thể  với một số đối tượng độc giả hoặc khi truy cập ở những nơi công cộng. Wikipedia không chịu trách nhiệm về những nội dung có thể không phù hợp cho một số người xem, xem chi tiết tại Wikipedia:Phủ nhận về nội dung.
Tư thế quan hệ tình dục thông thường
Les missionnaires, tác giả Gustav Klimt
Tư thế thông thường, còn gọi là "kiểu truyền giáo" (tiếng Anh: missionary position) là tư thế làm tình mà người nam ở phía trên, còn người nữ thì nằm ngửa và hai người đối mặt với nhau. Các biến thể khác của tư thế này tạo ra các mức độ khác nhau về độ ôm khít của âm đạo, sự kích thích âm vật, độ sâu của việc xâm nhập, sự tham gia của các bộ phận trên cơ thể người nữ, sở thích và tốc độ cực khoái. Các biến thể này có thể là người nữ đặt chân trên giường, giơ chân lên cao hoặc quàng chân vào người bạn tình; hoặc có thể là đặt một hay nhiều chiếc gối dưới hông.
Vị trí thông thường do Thomas Aquinas đưa ra và một số chức sắc nhà thờ trong thời Trung Cổ ở Châu Âu. Nó cũng xuất hiện trong các tác phẩm nghệ thuật cổ ở La Mã, Peru, Ấn Độ, Trung Quốc và Nhật Bản. Một giai thoại phổ biến nói rằng cụm từ "kiểu truyền giáo" xuất hiện để đáp lại các nhà truyền giáo Thiên Chúa giáo, là những người đã dạy rằng vị trí thông thường là kiểu duy nhất phù hợp khi quan hệ tình dục. Cách giải thích này có thể bắt nguồn từ tác phẩm Sexual Behavior in the Human Male của Alfred Kinsey cùng sự kết hợp của những hiểu lầm và phiên dịch sai của các tài liệu lịch sử. Dân cư vùng Toscana tại Ý xem tư thế này là "Tư thế Thiên thần" trong khi một số cộng đồng nói tiếng Ả Rập lại gọi nó là "kiểu rắn trườn".
Những cặp thích sự lãng mạn tạo ra khi da chạm da và cơ hội nhìn vào mắt nhau, hôn và âu yếm nhau thì rất thích vị trí thông thường này. Tư thế này được cho là tư thế tốt cho việc sinh sản. Trong tình dục dị tính, kiểu này cho phép người nam điều khiển nhịp độ và độ sâu của những lần đưa vào, một số cặp tận hưởng cảm giác người nam "làm" còn người nữ thư giãn. Nhưng người nữ cũng có thể hưởng ứng việc đưa vào bằng cách di chuyển hông hoặc ghì chân xuống giường, hoặc dùng tay hay chân kéo người nam sát vào. Vị trí thông thường thì không thích hợp cho những giai đoạn sau của thai kỳ, hoặc khi người nữ muốn đóng vai trò chủ động.
Chú thích

↑  “Ask Alice: What Exactly is the Missionary Position?”. Columbia University. ngày 3 tháng 5 năm 1996. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2008.
↑  “Assuming the missionary position... again”. The Straight Dope. Cecil Adams. ngày 17 tháng 6 năm 2005.
↑  Priest, Robert J. (2001), “Missionary Positions: Christian, Modernist, and Postmodernist”, Current Anthropology, 75 (1): 29, doi:10.1086/318433, 10.1086/318433 Đã định rõ hơn một tham số trong |pp= và |pages= (trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong |pages= và |pp= (trợ giúp)
↑  Lister, Larry. Human Sexuality, Ethnoculture, and Social Work. p. 15.
↑  “Sex Position”. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 5 năm 2008.
↑  “ERRP”. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 2 năm 2008. Truy cập 7 tháng 11 năm 2015.
↑  Katharine Sanderson, "Gorillas in the missionary position", Nature, ngày 14 tháng 2 năm 2008.
↑  F. Dixson, John Brancoft, "Primate Sexuality: Comparative Studies of the Prosimians, Monkeys, Apes, and Human Beings", Oxford University Press, 1998.
↑  Simon Denison, ["From modern apes to human origins" http://www.britarch.ac.uk/ba/ba8/BA8FEAT.HTML], British Archaeology, no 8, October 1995.
1 2 3 4  Francoeur, Robert. “Dominant Theory”. Nerve. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2008.
↑  “Sexual Positions”. Sex Encyclopaedia. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2008.
↑  6 Positions For Sexual Intercourse - In Order Of Popularity. Canongate. Truy cập January 7, 2008.
↑  Tarkovsky, Sacha. Sex In Ancient Greece Views Towards Sex Positions.
↑  Priest, Robert J. (2001), “Missionary Positions: Christian, Modernist, and Postmodernist”, Current Anthropology, 42 (1): 29, doi:10.1086/318433, ISSN 0011-3204 Đã định rõ hơn một tham số trong |pp= và |pages= (trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong |pages= và |pp= (trợ giúp)
↑  Bancroft, John. Human Sexuality and Its Problems. p. 306.
↑  Shepard, Benjamin (2004), “Masturbating Madness”, Sexualities, 7 (3): 363, doi:10.1177/1363460704044806, ISSN 1363-4607 Đã định rõ hơn một tham số trong |pp= và |pages= (trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong |pages= và |pp= (trợ giúp)
↑  Priest, 38.
↑  Hardy, Simon (2004), “The Greeks, Eroticism and Ourselves”, Sexualities, 7 (2): 201, doi:10.1177/1363460704042164, ISSN 1363-4607 Đã định rõ hơn một tham số trong |pp= và |pages= (trợ giúp); Đã định rõ hơn một tham số trong |pages= và |pp= (trợ giúp)
↑  Brundage, James A. Law, sex, and Christian society in medieval Europe.
↑  Karras, Ruth Mazo. Sexuality In Medieval Europe: Doing Unto Others. p. 83.
↑  Trumbach, Randolph. Sex and the Gender Revolution. p. 107.
↑  Priest, 39.
Kiểu lưỡi cày
Malayanomolorchus fabulosus

| Malayanomolorchus fabulosus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Malayanomolorchus
Loài (species): M. fabulosus
Danh pháp hai phần
Malayanomolorchus fabulosus Holzschuh, 2006 
Malayanomolorchus fabulosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Tấm thảm Sierpinski

Thảm Sierpinski
Tấm thảm Sierpinski là công trình khoa học nổi tiếng của nhà toán học Waclaw Sierpinski. Đây là loại hình học tự đồng dạng (môn hình học nghiên cứu những hình giống nhau về hình dạng nhưng tỉ lệ về kích thước (tức là nếu cho một hình to và một hình nhỏ có hình dạng giống nhau, nếu phóng hình nhỏ theo một tỉ lệ phù hợp rồi đặt lên hình lớn thì sẽ có sự trùng khớp)). Tấm thảm Sierpinski được tạo ra như sau: Đầu tiên cho một hình vuông. Ta sẽ chia hình vuông này thành 9 phần bằng nhau, rồi xóa phần chính giữa. Tiếp theo, ta lại chia 8 phần còn lại, mỗi phần được chia thành 9 phần, rồi xóa các phần chính giữa (nhỏ hơn) của chúng. Cứ như thế, ta được phần còn lại là tấm thảm Sierpinski.
Koanophyllon helianthemoides

| Koanophyllon helianthemoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Koanophyllon
Loài (species): K. helianthemoides
Danh pháp hai phần
Koanophyllon helianthemoides (B.L.Rob.) R.M.King & H.Rob., 1975 
Koanophyllon helianthemoides là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (B.L.Rob.) R.M.King & H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Koanophyllon helianthemoides”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Marginella simulata

| Marginella simulata |
| --- | --- |
Apertural (right) and abapertural (left) views of vỏ ốc M. simulata
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Muricoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Marginellidae
Phân họ (subfamilia): Marginellinae
Chi (genus): Marginella
Loài (species): M. simulata
Danh pháp hai phần
Marginella simulata Gofas & Fernandes, 1994 
Marginella simulata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.
Chú thích

↑  Marginella simulata Gofas & Fernandes, 1994. World Register of Marine Species, truy cập 31 tháng 5 năm 2010.
Kungatolli, Chikodi

| Kungatolli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Belgaum
Tehsil: Chikodi
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Kungatolli là một làng thuộc tehsil Chikodi, huyện Belgaum, bang Karnataka, Ấn Độ.
Malayocassis hilaris

| Malayocassis hilaris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Malayocassis
Loài (species): M. hilaris
Danh pháp hai phần
Malayocassis hilaris Boheman, 1855 
Malayocassis hilaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1855.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Gégény

| Gégény |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 
  Hiệu kỳ Huy hiệu
Gégény
Quốc gia:  Hungary
Hạt: Szabolcs-Szatmár-Bereg
Tiểu vùng: Ibrány-Nagyhalászi
Diện tích
 • Tổng cộng: 23,44 km2 (9,05 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.953
 • Mật độ: 83/km2 (210/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
4517 
Mã điện thoại: 45 
Gégény là một thị trấn thuộc hạt Szabolcs-Szatmár-Bereg, Hungary. Thị trấn này có diện tích 23,44 km², dân số năm 2010 là 1953 người, mật độ 83 người/km².
Harpalejeunea monophthalma

| Harpalejeunea monophthalma> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lejeuneaceae
Chi (genus): Harpalejeunea
Loài (species): H. monophthalma
Danh pháp hai phần
Harpalejeunea monophthalma (Herzog) R.M. Schust., 1963 
Harpalejeunea monophthalma là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Herzog) R.M. Schust. mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Harpalejeunea monophthalma”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Marginella bavayi

| Marginella bavayi |
| --- | --- |
Apertural (right) and abapertural (left) views of vỏ ốc M. bavayi
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Muricoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Marginellidae
Phân họ (subfamilia): Marginellinae
Chi (genus): Marginella
Loài (species): M. bavayi
Danh pháp hai phần
Marginella bavayi Dautzenberg, 1910 
Marginella bavayi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.
Chú thích

↑  Marginella bavayi Dautzenberg, 1910. World Register of Marine Species, truy cập 31 tháng 5 năm 2010.
Tân Tri

Tân Tri là một xã thuộc huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.
Địa lý

Xã Tân Tri có diện tích 69,96 km², dân số năm 1999 là 4.082 người, mật độ dân số đạt 58 người/km².
Năm 2017, xã có 1.023 hộ, 4.618 nhân khẩu. Trong đó dân tộc Tày là 613 hộ, Dao là 407 hộ, Kinh 3 hộ.
Theo thống kê năm 2019, xã Tân Tri có diện tích 69,96 km², dân số là 4.305 người, mật độ dân số đạt 62 người/km².
Hành chính

Xã Tân Tri được chia thành 16 thôn: Khau Bao, Vũ Thắng A, Vũ Thắng B, Nà Càng, Ngọc Lâu, Pò Đồn, Long Bài, Bản Hoàng, Yên Mỹ, Thâm Phè, Bắc Mỏ, Minh Sơn, Thâm Xi, Bình An, Suối Tín, Suối Tát.
Chú thích

1 2 3  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số đến 01 tháng 4 năm 2019 - tỉnh Lạng Sơn” (PDF). Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2020.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
Dioscorea beyrichii

| Dioscorea beyrichii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Dioscoreales
Họ (familia): Dioscoreaceae
Chi (genus): Dioscorea
Loài (species): D. beyrichii
Danh pháp hai phần
Dioscorea beyrichii R.Knuth, 1917 
Dioscorea beyrichii là một loài thực vật có hoa trong họ Dioscoreaceae. Loài này được R.Knuth mô tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dioscorea beyrichii”. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013.
Lưu Mẫn (nhà Nguyên)

Đối với các định nghĩa khác, xem Lưu Mẫn.
| Lưu Mẫn  |
| --- | --- |
Tên chữ: Đức Nhu; Hữu Công
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 1201
Nơi sinh: Lương Thành
Quê quán: huyện Tuyên Ninh
 
Mất: 1259
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Hậu duệ: Lưu Thế Hanh
 
Quốc tịch: nhà Nguyên, Đế quốc Mông Cổ
x • t • 
Lưu Mẫn (chữ Hán: 刘敏, 1201 – 1259), tên tự là Đức Nhu, tiểu tự là Hữu Công, người làng Thanh Lỗ, huyện Tuyên Đức , quan viên Đế quốc Mông Cổ. Ông xuất thân là thị đồng của Thành Cát Tư Hãn, về sau trở thành quan chức cai trị khu vực miền Bắc Trung Quốc mà Đế quốc Mông Cổ chiếm được sau khi tiêu diệt nhà Kim, trong khoảng 14 năm (1241 – 1254).
Thiếu thời

Năm 1212, quân Mông Cổ đến Sơn Tây, Mẫn khi ấy được 12 tuổi, theo cha mẹ tránh vào núi Thiện Phòng, huyện Đức Hưng. Nhưng cả nhà vẫn bị bắt, Mẫn bị tách khỏi cha mẹ, giao cho một viên đại tướng. Ngày nọ, Thành Cát Tư Hãn đãi tiệc ở hành doanh, Mẫn theo chư tướng đi vào cùng ngồi ăn uống; Thành Cát Tư Hãn thấy dung mạo khôi ngô, lấy làm lạ, hỏi ông từ đâu đến, rồi giữ lại làm túc vệ. Trải qua 2 năm, Mẫn thông thạo tiếng nói của các bộ lạc Mông Cổ, được Thành Cát Tư Hãn khen ngợi, ban tên Ngọc Xuất Kiền, được phép ra vào lều trại của Đại Hãn, bắt đầu làm Phụng ngự. Sau đó, quân Mông Cổ diệt Tây Liêu, đánh Hoa Lạt Tử Mô, Mẫn đều tham gia.
An phủ đất Yến

Năm 1223, Mẫn được thụ chức An phủ sứ, tùy nghi làm việc, kiêm các việc trưng thu thuế khóa, vận tải đường thủy, ngành muối, tông giáo, thiên văn của Yến Kinh lộ; được cấp hơn ngàn hộ thợ khéo Tây vực. Cùng binh sĩ Sơn Đông, Sơn Tây, thành lập 2 đạo quân đồn thú đất Yến. Triều đình Mông Cổ đặt 2 phủ tổng quản, lấy 2 cháu trai của Mẫn đeo kim phù, làm 2 phủ trưởng; mệnh cho ông tổng lãnh việc quân, được ban Ngọc ấn, đeo Kim hổ phù. Mẫn tâu xin lấy Tá lại Tống Nguyên làm An phủ phó sứ, Cao Phùng Thần làm An phủ thiêm sự, đều được ban Ngân chương, đeo kim phù, ngoài ra còn lấy Lý Trăn làm tham mưu.
Ban đầu Da Luật Sở Tài làm Tổng tài Yến kinh, nên có nhiều người Khiết Đan cư trú ở đây; bọn họ đi lại trong đêm, đem theo cung tên để cướp bóc dân chúng, quan lại không thể cấm đoán nổi. Mẫn bèn phanh thây tên đầu sỏ, bêu ở các chợ. Lại có dân lành bị nhà giàu cưỡng ép làm bô bộc, Mẫn đều tha về. Mẫn chọn trong dân những người quen thạo tinh lịch, cho làm Tư thiên Thái sử thị; xây dựng trường học, mời danh sĩ làm thầy.
Năm 1229, Oa Khoát Đài Hãn nối ngôi, cải tạo ác điện của hành cung ; năm 1235, Hãn xây thành Hòa Lâm, dựng cung Vạn An, đặt cung làm Tư cục, tổ chức trạm dịch, để tiện cho chư hầu cống nạp. Những công trình này đều lấy Mẫn đốc trách, đến khi hoàn thành, ban thưởng cho ông rất nhiều. Mùa xuân năm 1241, Mẫn được thụ chức Hành Thượng thư tỉnh, còn có chiếu rằng: "Việc làm của khánh, hữu tư không được can dự." Ít lâu sau Nha Lạt Ngõa Xích  từ Tây Vực chuyển đến, xin được cùng Mẫn cai trị dân Hán, Oa Khoát Đài Hãn chấp thuận. Nha Lạt Ngõa Xích vốn hiếu thắng, nên xấu hổ vì không được nắm quyền, bèn sai thuộc hạ Mang Ca Nhi đến gặp Mẫn đặt điều, nhưng ông đem chiếu viết tay ra cho hắn xem, đành thôi. Hãn nghe được, sai Hán sát Hỏa Nhi Xích, Trung thư tả thừa tướng Niêm Hợp Trọng Sơn, Phụng ngự Lý Giản tra xét, biết được sự thật, nên bãi chức của Nha Lạt Ngõa Xích, còn lệnh cho Mẫn một mình nắm quyền. Mẫn lại vời Lý Trăn làm Tả hữu tư lang trung, Trăn ở mạc phủ hơn 20 năm, giúp việc cho ông rất đắc lực.
Hậu sự

Nãi Mã Chân hoàng hậu xưng chế, lấy Áo Đô Lạt Hợp Man cùng Mẫn làm Hành tỉnh sự. Năm 1251, Mông Ca Hãn lên ngôi, triệu Mẫn đến hành tại, mệnh cho ông tiếp tục cùng nắm quyền với Nha Lạt Ngõa Xích. Năm 1254, Mẫn xin lấy con trai Lưu Thế Hanh thay thế mình, Mông Ca Hãn đồng ý, ban cho Thế Hanh ngân chương, đeo kim hổ phù, ban tên Tháp Tháp Nhi Đài. Mông Ca Hãn truyền dụ cho Thế Hanh đối với kẻ nào không nghe lệnh thì truất đi; còn ban con trai thứ của Mẫn là Lưu Thế Tế tên Tán Chúc Đài, làm Tất Đồ Xích , gia nhập Túc vệ.
Mông Ca Hãn đánh Nam Tống, ghé Thiểm Hữu, Mẫn ôm bệnh xin gặp, can rằng: "Trung Nguyên đất rộng dân nghèo, vất vả viễn chinh, sợ không phải kế hay!" Hãn không nghe, Mẫn lui về, ẩn cư ở Niên Phong. Tông vương Hốt Tất Liệt nam chinh, ghé Niên Phong, Mẫn được vào gặp, Hốt Tất Liệt dụ rằng: "Thành Cát Tư Hãn của chúng ta vất vả làm việc, người trông thấy chỉ còn khanh vậy. Mày tuổi đã cao, hãy ghi chép lại việc làm của Thành Cát Tư Hãn để đời sau noi theo." Ít lâu sau, Mẫn mang bệnh quay về đất Yến; đến tháng 4 ÂL, mùa hạ năm 1259 thì mất, hưởng thọ 59 tuổi.