stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Pachydactylus atorquatus

| Pachydactylus atorquatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Gekkonidae
Chi (genus): Pachydactylus
Loài (species): P. atorquatus
Danh pháp hai phần
Pachydactylus atorquatus Bauer, Barts & Hulbert, 2006 
Pachydactylus atorquatus là một loài thằn lằn trong họ Gekkonidae. Loài này được Bauer & Barts & Hulbert mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Chú thích

↑  “Pachydactylus atorquatus”. The Reptile Database. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2013.
Eucalyptus taurina

| Eucalyptus taurina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Eucalyptus
Loài (species): E. taurina
Danh pháp hai phần
Eucalyptus taurina A.R.Bean & Brooker, 1994 
Eucalyptus taurina là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được A.R.Bean & Brooker mô tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eucalyptus taurina”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Gelis brassicae

| Gelis brassicae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Gelis
Loài (species): G. brassicae
Danh pháp hai phần
Gelis brassicae Horstmann, 1986 
Gelis brassicae là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Maranta pohliana

| Maranta pohliana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Zingiberales
Họ (familia): Marantaceae
Chi (genus): Maranta
Loài (species): M. pohliana
Danh pháp hai phần
Maranta pohliana Körn. 
Maranta pohliana là một loài thực vật có hoa trong họ Marantaceae. Loài này được Körn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Maranta pohliana”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Eskovia exarmata

| Eskovia exarmata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Linyphiidae
Chi (genus): Eskovia
Loài (species): E. exarmata
Danh pháp hai phần
Eskovia exarmata Eskov, 1989 
Eskovia exarmata là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Eskovia. Eskovia exarmata được Kirill Yuryevich Eskov miêu tả năm 1989.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Pterygophyllum falcatum

| Pterygophyllum falcatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hookeriales
Họ (familia): Hookeriaceae
Chi (genus): Pterygophyllum
Loài (species): P. falcatum
Danh pháp hai phần
Pterygophyllum falcatum (Schimp. ex Besch.) Brid., 1827 
Pterygophyllum falcatum là một loài Rêu trong họ Hookeriaceae. Loài này được (Schimp. ex Besch.) Brid. mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pterygophyllum falcatum”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Eucalyptus synandra

| Eucalyptus synandra> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Eucalyptus
Loài (species): E. synandra
Danh pháp hai phần
Eucalyptus synandra Crisp, 1982 
Eucalyptus synandra là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Crisp mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eucalyptus synandra”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Pseudopoda birmanica

| Pseudopoda birmanica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Sparassidae
Chi (genus): Pseudopoda
Loài (species): P. birmanica
Danh pháp hai phần
Pseudopoda birmanica Peter Jäger, 2001 
Pseudopoda birmanica là một loài nhện trong họ Sparassidae.
Loài này thuộc chi Pseudopoda. Pseudopoda birmanica được Peter Jäger miêu tả năm 2001.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Garcinia hessii

| Garcinia hessii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Clusiaceae
Chi (genus): Garcinia
Loài (species): G. hessii
Danh pháp hai phần
Garcinia hessii (Britt.) Alain H. Liogier 
Garcinia hessii là một loài thực vật có hoa trong họ Bứa. Loài này được (Britton) Alain mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Garcinia hessii”. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013.
Hohenbergia lemei

| Hohenbergia lemei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Hohenbergia
Loài (species): H. lemei
Danh pháp hai phần
Hohenbergia lemei H.Luther & K.F.Norton 
Hohenbergia lemei là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được H.Luther & K.F.Norton mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hohenbergia lemei”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Rocky (loạt phim)

| Rocky  |
| --- | --- |
DVD set containing the first five films
Dựa trên: Characters của Sylvester Stallone
Diễn viên: Sylvester Stallone Michael B. Jordan (Full list below)
Công chiếu: 1976–nay
Thời lượng: 896 phút (tổng 8 phim)
Quốc gia: Hoa Kỳ
Ngôn ngữ: tiếng Anh
Kinh phí: $204 triệu USD
Doanh thu: 1.658 tỷ USD
Rocky là một loạt phim truyền hình quyền Anh Mỹ. Bộ phim đầu tiên, Rocky (1976), và năm phần tiếp theo của nó tập trung vào sự nghiệp quyền anh của nhân vật hư cấu cùng tên, Rocky Balboa (Sylvester Stallone đóng). Đối với phần bảy và phần tám, là các phần spinoff tiếp theo Creed (2015) và Creed II (2018), loạt phim đã chuyển sang kể về Adonis Creed (Michael B. Jordan đóng), con trai của đối thủ đã chết của Rocky và người bạn Apollo Creed (Carl Weathers đóng), với tư cách là một võ sĩ quyền anh với Rocky hiện đã nghỉ hưu xuất hiện với tư cách là huấn luyện viên của mình. Tất cả các bộ phim trong loạt phim này đều được Stallone viết hoặc đồng sáng tác trừ Creed, được viết bởi Ryan Coogler và Aaron Covington. Bộ phim gốc và phần thứ năm được đạo diễn bởi John G. Avildsen, Creed được đạo diễn bởi Coogler, Creed II được Steven Caple Jr.đạo diễn, và phần còn lại do Stallone đạo diễn. Vào tháng 7 năm 2019, Stallone nói rằng một phần tiếp theo của thương hiệu Rocky đang được phát triển và đã có những cuộc thảo luận liên tục về một loạt phim truyền hình tiền truyện dựa trên những năm đầu của Rocky Balboa.
Loạt phim đã thu về hơn 1,7 tỷ đô la Mỹ tại các phòng vé trên toàn thế giới. Bộ phim đầu tiên, thứ ba và thứ bảy đã nhận được đề cử giải Oscar. Bộ phim đầu tiên giành giải Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất và Biên tập phim hay nhất. Stallone đã nhận được đề cử giải Oscar cho vai diễn Rocky, trong bộ phim đầu tiên và thứ bảy. Nhạc phim của loạt phim cũng đã nhận được đề cử cho các bộ phim đầu tiên và thứ ba.
Oxytropis tyttantha

| Oxytropis tyttantha> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Oxytropis
Loài (species): O. tyttantha
Danh pháp hai phần
Oxytropis tyttantha Gontsch. 
Oxytropis tyttantha là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Gontsch. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Oxytropis tyttantha”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Eugenia turneri

| Eugenia turneri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Eugenia
Loài (species): E. turneri
Danh pháp hai phần
Eugenia turneri McVaugh, 1963 
Eugenia turneri là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được McVaugh mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eugenia turneri”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Sematophyllum latifolium

| Sematophyllum latifolium> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hypnales
Họ (familia): Sematophyllaceae
Chi (genus): Sematophyllum
Loài (species): S. latifolium
Danh pháp hai phần
Sematophyllum latifolium Broth., 1911 
Sematophyllum latifolium là một loài rêu trong họ Sematophyllaceae. Loài này được Broth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1911.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sematophyllum latifolium”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2014.
HP

HP có thể là:
Viết tắt của Công ty Hewlett-Packard.
Mã lực, là một đơn vị cũ dùng để chỉ công suất
Bộ truyện phù thủy Harry Potter của tác giả J.K.Rowling
Tên viết tắt của loại vi khuẩn đường ruột Helicobacter pylori
Viết tắt của chỉ số điểm sức khỏe ("Health Point")
Hololive Production
Eumorphus purpureus

| Eumorphus purpureus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Endomychidae
Chi (genus): Eumorphus
Loài (species): E. purpureus
Danh pháp hai phần
Eumorphus purpureus Strohecker, 1968 
Eumorphus purpureus là một loài bọ cánh cứng trong họ Endomychidae. Loài này được Strohecker miêu tả khoa học năm 1968.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Sematophyllum leptophyllum

| Sematophyllum leptophyllum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hypnales
Họ (familia): Sematophyllaceae
Chi (genus): Sematophyllum
Loài (species): S. leptophyllum
Danh pháp hai phần
Sematophyllum leptophyllum Mitt., 1869 
Sematophyllum leptophyllum là một loài rêu trong họ Sematophyllaceae. Loài này được Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sematophyllum leptophyllum”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2014.
Pteris lomariacea

| Pteris lomariacea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Pteridaceae
Chi (genus): Pteris
Loài (species): P. lomariacea
Danh pháp hai phần
Pteris lomariacea Kunze, 1849 
Pteris lomariacea là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được Kunze mô tả khoa học đầu tiên năm 1849.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pteris lomariacea”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Galerga

| Arnetta |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Họ (familia): Hesperiidae
Chi (genus): Arnetta Watson, 1893
Danh pháp đồng nghĩa
 Galerga Mabille, 1897 
Arnetta là một chi skipper butterflies thuộc họ Bướm nhảy.
Geinella krishna

| Geinella krishna> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Geinella
Loài (species): G. krishna
Danh pháp hai phần
Geinella krishna Maulik, 1936 
Geinella krishna là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1936.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Eugenia tungo

| Eugenia tungo> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Eugenia
Loài (species): E. tungo
Danh pháp hai phần
Eugenia tungo Hiern, 1898 
Eugenia tungo là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Hiern mô tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eugenia tungo”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Trận Nhai Đình

| x t Chiến tranh Tam Quốc |
| --- | --- |
Loạn Khăn Vàng  •  Loạn Lương châu  •  Chống Đổng Trác  •  Trận Dương Thành  •  Trận Tương Dương (Tôn - Lưu)  •  Trận Giới Kiều  •  Trận Long Thấu  •  Trận Cự Mã Thủy  •  Loạn Lý Quách  •  Trận Thường Sơn  •  Trận Khuông Đình  •  Tào Tháo phạt Đào Khiêm  •  Chiến dịch Duyện châu (Trận Bộc Dương  •  Trận Định Đào  •  Trận Ung Khâu  •  Trận Đông quận)  •  Chiến dịch Dương châu (Trận Ngưu Chử  •  Trận Ngô quận  •  Trận Hội Kê  •  Trận Lư Giang  •  Trận Sa Tiện)  •  Trận Uyển Thành  •  Thảo phạt Viên Thuật  •  Thảo phạt Lã Bố  •  Trận Dịch Kinh  •  Lưu Bị truy kích Viên Thuật  •  Trận Xạ Khuyển  •  Lưu Bị chiếm Từ châu  •  Tào Tháo phạt Lưu Bị  •  Chiến dịch Quan Độ (Trận Bạch Mã  •  Trận Diên Tân  •  Trận Quan Độ  •  Trận Nhữ Nam  •  Trận Ô Sào)  •  Trận Thương Đình  •  Trận Nhưỡng Sơn  •  Trận Bác Vọng  •  Trận Bình Duơng  •  Trận Lê Dương  •  Trận Hạ Khẩu  •  Trận Nghiệp Thành  •  Trận Nam Bì  •  Trận Hồ Quang  •  Chinh phạt Ô Hoàn  •  Trận Giang Hạ  •  Trận Trường Bản  •  Trận Xích Bích  •  Chiến dịch Nam quận (Trận Di Lăng (Tôn - Tào)  •  Trận Giang Lăng)  •  Trận Hợp Phì lần 1  •  Chiến dịch Kinh Nam  •  Trận Đồng Quan  •  Trận Nhu Tu lần 1  •  Trận Ký Thành  •  Trận Lỗ Thành  •  Chiến dịch Tây Xuyên (Trận Lạc Thành  •  Trận Thành Đô)  •  Trận Hoãn Thành  •  Đối chiến Kinh châu  •  Tào Tháo phạt Trương Lỗ  •  Trận Tiêu Dao Tân (Trận Hợp Phì lần 2)  •  Trận Nhu Tu lần 2  •  Chiến dịch Hán Trung (Trận Hạ Biện  •  Trận Mã Minh Các  •  Trận Định Quân Sơn  •  Trận Hán Thủy  •  Trận Hán Trung)  •  Quan Vũ Bắc phạt (Trận Phàn Thành  •  Trận Mạch Thành)  •  Trận Di Lăng (Tôn - Lưu)  •  Tào Phi phạt Ngô (Trận Động Khẩu  •  Trận Nhu Tu lần 3  •  Giang Lăng đối chiến Quảng Lăng đối chiến)  •  Chiến dịch Nam Trung  •  Tư Mã Ý diệt Mạnh Đạt  •  Trận Thạch Đình  •  Gia Cát Lượng Bắc phạt (Trận Thiên Thủy  •  Trận Nhai Đình  •  Trận Trần Thương  •  Trận Kiến Uy  •  Trận Kỳ Sơn  •  Trận gò Ngũ Trượng)  •  Trận Hợp Phì lần 3  •  Trận Hợp Phì lần 4  •  Chiến dịch Liêu Đông  •  Khương Duy Bắc phạt (Trận Khúc Thành  •  Trận Địch Đạo  •  Trận Đoạn Cốc)  •  Trận Hưng Thế  •  Chiến dịch Cao Câu Ly  •  Sự biến lăng Cao Bình  •  Chiến dịch Thọ Xuân (Loạn Vương Lăng  •  Loạn Quán Khâu Kiệm - Văn Khâm  •  Loạn Gia Cát Đản)   •  Trận Đông Hưng  •  Trận Hợp Phì lần 5  •  Sự biến Cam Lộ  •  Thục Hán sụp đổ  •  Loạn Chung Hội  •  Trận Vĩnh An  •  Chiến dịch Giao-Quảng  •  Trận Tây Lăng  •  Tam quốc nhất thống
Trận Nhai Đình là một trận chiến giữa quân đội Tào Ngụy và quân đội Thục Hán diễn ra vào năm 228 trong Chiến dịch Bắc phạt lần thứ nhất của Gia Cát Lượng. Trận chiến này kết thúc bằng thắng lợi của quân Tào Ngụy dưới sự chỉ huy của Tư Mã Ý và là trận đánh then chốt dẫn đến sự phá sản của Chiến dịch Bắc phạt lần này của quân Thục. Trong trận này, việc mất Nhai Đình được quy kết là do sự chủ quan của Mã Tốc, người được cho là chỉ giỏi cầm quân trên bàn giấy.
Bối cảnh

Năm 228, Gia Cát Lượng mang quân đánh Ngụy lần thứ nhất. Ngụy Minh Đế Tào Duệ sai Tư Mã Ý và Trương Cáp mang quân ra địch lại. Biết việc hàng tướng Mạnh Đạt định quay về Thục nhưng còn chần chừ, Tư Mã Ý nhanh tay bắt giết ông ta. Rồi Tư Mã Ý tâu Ngụy Minh Đế Tào Duệ lập tức sai tướng Tào Chân đem quân chi viện cho My Thành, nhằm ngăn chặn Triệu Vân, ông ta sai Trương Hợp mang quân ra địch, Trương Hợp dẫn 50.000 kỵ binh và bộ binh tiến nhanh đến Nhai Đình, vòng đường sau đánh tập hậu vào quân Thục, hòng chiếm lại Hữu Lũng. Tào Duệ cũng tự mình đến Trường An để chỉ huy tác chiến.
Đối sách

Theo ý kiến của Tư Mã Ý là tập kích vào Nhai Đình, chẹn con đường huyết mạch của quân Thục. Khi quân Thục tiến đánh Trung Nguyên, vấn đề lương thảo có ý nghĩa then chốt, hầu hết lương thực được vận chuyển từ Tây Xuyên qua Hán Trung để vào Trung Nguyên. Một trong những trọng điểm trên con đường huyết mạch này là Nhai Đình. Nhai Đình nằm ở khoảng giữa sông Vị và núi Mạch Tích Nay là đông bắc huyện Thiên Thủy, Cam Túc, đó là con đường huyết mạch để đi từ Thiểm Tây và Lũng Hữu. Đây là vùng trọng yếu chiến lược.
Lúc này Gia Cát Lượng có ý đánh chiếm hai quận Quảng Ngụy và Lũng Tây nhằm chiếm trọng cả vùng Lũng Hữu, bỗng nghe tin đại quân của Trương Hợp đang đánh vòng từ hướng Tây. Nhằm bảo đảm an toàn hai bên sườn, để phát triển cuộc tấn công, Gia Cát Lượng lập tức hạ lệnh cho tiên phong Mã Tốc đem tiền quân đánh gấp lấy Nhai Đình. Trước đó Để đối địch với danh tướng Trương Hợp, mọi người đều cho rằng nên dùng mãnh tướng Ngụy Diên hoặc Ngô Ban đã dày dạn kinh nghiệm trận mạc, nhưng Gia Cát Lượng lại chọn Mã Tốc làm tiên phong. Mã Tốc được lệnh cùng Vương Bình cầm quân khẩn cấp ra trấn thủ Nhai Đình.
Trước khi đi, Gia Cát Lượng năm lần bảy lượt dặn dò Mã Tốc phải đóng quân giữa đường và giữ lấy nguồn nước như thế mới cố thủ được. Tuy vậy Mã Tốc là con người chỉ biết bày binh bố trận trên sa bàn, Lưu Bị lúc lâm chung cũng lưu ý đến chuyện này nhưng Gia Cát lại không lưu tâm, nhất là khi Mã Tốc đưa ra kiến nghị đúng đắn trong cuộc Nam tiến vì vậy Gia Cát Lượng lại tin tưởng Mã Tốc hơn. Vì vậy trong cuộc chinh phạt lần này, Gia Cát Lượng giao trọng trách tướng tiên phong cho Mã Tốc. Không ngờ Mã Tốc tự cho mình là thông minh, vi phạm phướng án bố trí của Gia Cát Lượng. Đến Nhai Đình, Mã Tắc làm ngược lại với phương án chỉ huy của Gia Cát Lượng. Mã Tắc không đóng quân ở nơi đường cài, gần sông là chỗ có nước cho quân dùng, mang 2 vạn quân trấn giữ trên núi với phương án "Trên núi đánh xuống, thế như chẻ tre". Vương Bình nhiều lần phản đối, nhưng Mã Tắc không nghe.
Diễn biến

Mã Tốc và Vương Bình tiến đến Nhai Đình đúng lúc tướng Ngụy là Trương Cáp dẫn quân tới. Mã Tốc bỏ đường sông, trấn giữ trên núi. Vương Bình cuối cùng khuyên can không được, ông đành xin Mã Tốc cho 1000 người ngựa ra đóng trại dưới chân núi. Trương Cáp theo sự chỉ đạo của Tư Mã Ý đã mang quân vây trại của Mã Tốc trên núi, rồi cắt đứt đường nước. Quân Thục thiếu nước, hoảng loạn. Trương Cáp dồn sức tấn công phá tan Mã Tốc. Cánh quân Mã Tốc bỏ chạy tán loạn, chỉ còn 1000 người ngựa của Vương Bình vẫn giữ vững được doanh trại. Thấy Mã Tốc đại bại, Vương Bình đốc quân dồn sức chiến đấu, cố thủ không rút. Trương Cáp nghi quân Thục có phục binh nên không dám tiến. Vương Bình nhân có thời gian bèn chỉnh đốn đội ngũ, thu thập những quân sĩ của Mã Tốc bỏ chạy, rồi bình tĩnh rút lui về nước.
Nhai Đình thất thủ. Đại quân Thục không thể tiến nữa, buộc phải lui về Hán Trung. Vì thất thủ Nhai Đình, Gia Cát Lượng phải triệt thoái toàn quân về Thục. Mã Tốc cùng Trương Hưu, Lý Thịnh bị tội chết, Hoàng Tập bị thu binh quyền. Riêng Vương Bình được ban thưởng, thăng làm Tham quân, thống lĩnh 5 quân kiêm chức Đương doanh sự, Thảo khấu tướng quân và sắc phong Đình hầu. Đây là sự thăng tiến đặc biệt vượt cấp đương thời, mọi người đều cho là xứng đáng.
Kết cục

Thất bại ở Nhai Đình khiến cho quân Thục mất quyền chủ động và Gia Cát Lượng buộc phải lui binh, rút quân về Thục. Cụ thể là khi Nhai Đình bị thất thủ, làm cho Gia Cát Lượng bị mất bàn đạp tấn công, lỡ mất cơ hội đánh chiếm Lũng Hữu. Còn ở Kỳ Cốc, do phòng bị sơ hở, quân Thục đã bị quân Tào đánh lui may nhờ tình hình Triệu Vân ngăn chặn phía sau nên tổn thất không lớn. Xét tình hình thực tế, Gia Cát Lượng cho rằng quân Thục không thể tiếp tục giao chiến được nữa, ông quyết định thu quân trở về Hán Trung. Chẳng bao lâu ba quận Thiên Thủy, Nam An, An Định lại trở về tay nước Ngụy.
Về nguyên nhân thất bại, có triều thần nhà Thục an ủi cho rằng nguyên do xuất quân lần này gặp bất lợi là do binh lực quá ít. Gia Cát Lượng đã nghiêm túc trả lời rằng: Không đúng như vậy vì trong hai trận đánh ở Kỳ Sơn và Tà Cốc, quân Thục nhiều hơn quân Ngụy, nguyên nhân thất bại chính là do bản thân ông không biết dùng người và từ sau này sẽ thưởng phạt nghiêm minh, khắc phục thiếu sót. Bất kỳ ai trung thành với đất nước đều có quyền vạch khuyết điểm của ông có như vậy mới tiêu diệt được kẻ thù thống nhất được thiên hạ.
Vốn từ sau thắng lợi Hán Trung, trong vòng 10 năm, Thục Hán không có hành động xâm phạm biên giới Ngụy trên diện rộng. Vì vậy, phía Tào Ngụy khá chủ quan và không có sự chuẩn bị khi cho rằng Thục không có khả năng tấn công. Do đó, khi biết tin Gia Cát Lượng bất ngờ tấn công, triều đình Tào Ngụy chấn động, các quận Thiên Thủy, Nam An, An Định nhanh chóng đầu hàng. Tuy nhiên, sau đó triều đình Tào Ngụy đã rút kinh nghiệm, chú trọng tăng cường phòng thủ. Vì vậy, các chiến dịch Bắc phạt của Thục Hán sau này không còn có thể đạt được kết quả lớn hơn việc ba quận đầu hàng như trong lần này.
Chém Mã Tốc

Sau đó Gia Cát Lượng đã ra lệnh chém Mã Tốc và tâu với hậu chủ tự mình xin giáng chức. Tuy trong Bắc phạt để mất Nhai Đình, người bị tội là Mã Tốc, nhưng Gia Cát Lượng lại chủ động nhận trách nhiệm về mình rồi xin giáng ba cấp từ Thừa tướng xuống làm Hữu tướng quân. Sử sách chép rằng, sau khi về đến Hán Trung, khi Gia Cát Lượng hạ lệnh chém Mã Tốc, người đã cả gan làm trái quân lệnh. Tưởng Uyển can rằng: Thiên hạ chưa được bình định, mà giết mất tướng tài, nhẽ nào lại không đáng tiếc lắm sao".
Gia Cát Lượng trả lời rằng: "Sở dĩ Tôn Vũ làm chủ được thiên hạ chính là nhờ ông ta biết giữ gìn quân pháp rất nghiêm minh, nay nghiệp lớn thống nhất chưa thành, mới giao tranh với kẻ địch lần lầu mà đã có người phá vỡ quân pháp, như vậy làm sao có thể chiến thắng kẻ địch được?" và để giữ nghiêm quân luật, Gia Cát Lượng gạt nước mắt chém Mã Tốc đồng thời viết tờ tấu lên Lưu Thiện xin hạ tước vị của mình xuống ba bậc đồng thời công bố sai lầm của mình cho cả nước được biết, làm gương cho mọi người tự vạch khuyết điểm của mình.
Để làm nghiêm quân pháp, Gia Cát Lượng hạ lệnh giam Mã Tốc vào ngục đợi ngày xử tử hình. Trước khi bị chém, Mã Tốc viết thư cho Gia Cát Lượng, xin hãy nâng đỡ cho con mình. Tướng sĩ nước Thục đều thương xót ông. Khi bị chém, Mã Tốc mới 39 tuổi. Sau này Gia Cát Lượng vẫn luôn để ý an ủi, trợ cấp cho gia đình Mã Tốc như lúc ông còn sống. Tưởng Uyển từng thắc mắc Gia Cát Lượng, lẽ ra nên để Mã Tốc sống để có ngày lập công chuộc tội. Gia Cát Lượng nói rằng bản thân mình cũng rất thương xót ông nhưng vì giữ nghiêm mệnh lệnh nên phải thực thi.
Về việc Mã Tốc bị xử tử, sử gia Tập Tạc Xỉ không đồng tình với Gia Cát Lượng. Ông dẫn trường hợp vua nước Tấn không giết tướng Tuân Lâm Phủ bại trận nên sau này có ích cho nước, còn Sở Thành vương không biết tài năng của Thành Đắc Thần cũng xử tử vì một trận thua nên sau này thất bại. Sau đó Tập Tạc Xỉ phân tích thêm:
Chú thích

↑  Nay là đông bắc huyện Thiên Thủy, Cam Túc
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 670
1 2 3 4 5  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 671
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 642
↑  Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, Sđd, trang 104-105
↑  Thuật mưu quyền, Quang Thiệu, Quang Ninh, Nhà xuất bản Lao động và Xã hội, Hà Nội, năm 2006, trang 376
↑  Kha Xuân Khiều, Hà Nhân Học, Sđd, trang 105
Mã Tốc người làm mất Nhai Đình dẫn đến thất bại toàn cục cho quân Thục
Cảnh Khổng Minh xử chém Mã Tốc
Saccharum narenga

| Saccharum narenga> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Saccharum
Loài (species): S. narenga
Danh pháp hai phần
Saccharum narenga (Nees ex Steud.) Wall. ex Hack., 1889 
Saccharum narenga là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Nees ex Steud.) Hack. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1889.