stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nghịch lý Olbers
Nghịch lý

Nghịch lý nêu rằng một vũ trụ tĩnh tại, vô hạn tuổi với vô hạn số các vì sao được phân bố trong một khoảng không vô cùng rộng thì sẽ trông sáng hơn là tối.
Để chỉ ra điều này, chúng ta chia vũ trụ thành một loạt các hình vỏ cầu đồng tâm, mỗi vỏ có độ dày 1 năm ánh sáng. Một số ngôi sao nhất định sẽ nằm trong lớp vỏ cách chúng ta 1.000.000.000 đến 1.000.000.001 năm ánh sáng. Nếu vũ trụ đồng nhất ở quy mô lớn, thì sẽ có số lượng sao sẽ nhiều gấp 4 lần trong lớp vỏ thứ hai, cách chúng ta từ 2.000.000.000 đến 2.000.000.000.001 năm ánh sáng. Tuy nhiên, lớp vỏ thứ hai lại ở xa gấp đôi, vì vậy mỗi ngôi sao trong đó sẽ sáng chỉ bằng một phần tư so với các ngôi sao trong lớp vỏ thứ nhất. Do đó, tổng lượng ánh sáng nhận được từ lớp vỏ thứ hai sẽ bằng với tổng lượng ánh sáng nhận được từ lớp vỏ thứ nhất.
Do đó, mỗi lớp vỏ với độ dày nhất định sẽ tạo ra lượng ánh sáng tổng như nhau bất kể nó ở khoảng cách bao xa. Có nghĩa là, lượng ánh sáng của mỗi vỏ sẽ cộng thêm vào tổng lượng ánh sáng đến ta. Như vậy với càng nhiều vỏ thì càng nhiều ánh sáng; và với vô số vỏ, thì sẽ có một bầu trời đêm sáng.
Trong khi đó nếu những đám mây tối có thể cản trở ánh sáng, những đám mây này sẽ nóng lên, cho đến khi chúng nóng như các ngôi sao, và do đó cũng tỏa ra cùng một lượng ánh sáng.
Kepler coi đây là một lập luận cho một vũ trụ quan sát được hữu hạn, hoặc ít nhất là với một số lượng hữu hạn các ngôi sao. Trong lý thuyết tương đối rộng, vẫn có thể xảy ra nghịch lý tồn tại trong một vũ trụ hữu hạn: mặc dù bầu trời sẽ không sáng vô hạn, mọi điểm trên bầu trời vẫn sẽ giống như bề mặt của một ngôi sao.
Giải thích

Nhà thơ Edgar Allan Poe cho rằng kích thước hữu hạn của vũ trụ quan sát được sẽ giải thích được điều nghịch lý hiển nhiên này. Nói một cách cụ thể hơn, bởi vì tuổi vũ trụ chỉ hữu hạn và tốc độ ánh sáng cũng hữu hạn, cho nên chỉ có hữu hạn số các ngôi sao có thể quan sát được từ Trái Đất (dù toàn thể vũ trụ có thể vô hạn trong không gian). Mật độ các sao trong thể tích hữu hạn này là đủ thấp để bất kỳ một đường ngắm nào từ Trái Đất đều không chắc chắn sẽ tới được một ngôi sao.
Tuy nhiên, lý thuyết Vụ Nổ Lớn dường như đưa ra một vấn đề mới: nó nói rằng bầu trời trong quá khứ sáng hơn nhiều, đặc biệt là vào cuối thời kỳ tái tổ hợp (recombination era), khi vũ trụ lần đầu tiên trở nên trong suốt. Tất cả các điểm của bầu trời cục bộ vào thời đại đó đều có độ sáng tương đương với bề mặt của Mặt trời, do nhiệt độ cao của vũ trụ trong thời đại đó; và hầu hết các tia sáng sẽ không bắt nguồn từ một ngôi sao mà là từ di tích của Vụ Nổ Lớn.
Vấn đề này có thể được giải quyết bởi thực tế là lý thuyết Vụ Nổ Lớn cũng gồm liên quan đến sự mở rộng không gian vũ trụ, có thể làm giảm năng lượng của ánh sáng phát ra thông qua dịch chuyển đỏ. Cụ thể hơn, bức xạ cực kỳ cao năng lượng từ Vụ Nổ Lớn đã bị dịch chuyển đỏ sang bước sóng vi sóng (gấp 1100 lần độ dài của bước sóng ban đầu) do sự giãn nở của vũ trụ, và do đó tạo thành bức xạ phông vi sóng vũ trụ không nhìn thấy được. Điều này giải thích mật độ ánh sáng và mức năng lượng tương đối thấp hiện diện trong hầu hết bầu trời của chúng ta ngày nay bất chấp bản chất sáng trong vũ trụ được giả định của thuyết Vụ Nổ Lớn. Dịch chuyển đỏ cũng ảnh hưởng tới ánh sáng từ các ngôi sao và chuẩn tinh ở xa, nhưng sự suy giảm này là rất nhỏ, vì các thiên hà và chuẩn tinh ở xa nhất chỉ có độ dịch chuyển đỏ vào khoảng 5 đến 8,6.
Các yếu tố khác > Trạng thái ổn định

Giả thuyết về dịch chuyển đỏ được đưa ra trong mô hình Vụ Nổ Lớn sẽ tự nó giải thích cho sự tối của bầu trời đêm ngay cả nếu vũ trụ đã già đi vô hạn. Trong lý thuyết trạng thái ổn định (Steady state theory), vũ trụ già vô hạn và đồng nhất về thời gian lẫn không gian. Không có Vụ Nổ Lớn trong mô hình của lý thuyết này, nhưng tồn tại các ngôi sao và chuẩn tinh ở những khoảng cách tùy ý. Sự giãn nở của vũ trụ dẫn đến ánh sáng từ các sao và chuẩn tinh này dịch chuyển đỏ, vì thế tổng lượng quang thông từ bầu trời vẫn luôn là hữu hạn. Do thế mật độ bức xạ quan sát được (độ sáng bầu trời của ánh sáng nền ngoài thiên hà) có thể không phụ thuộc vào sự hữu hạn của vũ trụ. Mô tả một cách toán học, tổng mật độ năng lượng điện từ (mật độ năng lượng bức xạ) trong trạng thái cân bằng nhiệt động lực học tính từ định luật Planck là:
{U \over V}={\frac {8\pi ^{5}(kT)^{4}}{15(hc)^{3}}},
ví dụ: đối với nhiệt độ 2,7 K nó là 40 fJ/m3 ... 4,5×10−31 kg/m3 và với nhiệt độ khả kiến 6000 K ta có 1 J/m3 ... 1,1×10−17 kg/m3. Nhưng tổng lượng bức xạ phát ra bởi một ngôi sao (hoặc các vật thể vũ trụ khác) nhiều nhất bằng tổng năng lượng liên kết hạt nhân của các đồng vị trong ngôi sao. Đối với mật độ của vũ trụ quan sát được là khoảng 4,6×10−28 kg/m3 và tính đến độ phổ biến đã biết của các nguyên tố hóa học trong vũ trụ, mật độ năng lượng bức xạ cực đại tương ứng là 9,2×10−31 kg/m3, tức là nhiệt độ 3,2 K (khớp với giá trị quan sát được đối với nhiệt độ bức xạ quang học của Arthur Eddington). Điều này gần với tổng mật độ năng lượng của bức xạ nền vi sóng vũ trụ (CMB) và nền neutrino vũ trụ. Lý thuyết Vụ Nổ Lớn dự đoán rằng CBR phải có mật độ năng lượng bằng mật độ năng lượng liên kết hạt nhân của heli nguyên thủy, lớn hơn nhiều so với mật độ năng lượng liên kết của các nguyên tố không nguyên thủy; vì thế nó cho kết quả tương tự. Tuy nhiên, mô hình trạng thái ổn định không tiên đoán chính xác được sự phân bố góc của nhiệt độ nền vi sóng (như mô hình ΛCDM tiêu chuẩn đã tiên đoán). Tuy nhiên, các lý thuyết hấp dẫn đã hiệu chỉnh (mà không tính đến sự mở rộng metric của vũ trụ) vẫn chưa thể bị loại trừ cho đến năm 2017 bởi các quan sát CMB và BAO.
Các yếu tố khác > Tuổi hữu hạn của các ngôi sao

Các ngôi sao có tuổi và công suất hữu hạn, do đó điều này ngụ ý rằng mỗi ngôi sao có tác động hữu hạn đến mật độ trường ánh sáng của bầu trời. Edgar Allan Poe cho rằng ý tưởng này có thể giải quyết được nghịch lý của Olbers; một lý thuyết liên quan cũng đã được đề xuất bởi Jean-Philippe de Chéseaux. Tuy vậy các ngôi sao cũng được sinh ra liên tục cùng với việc chết đi liên tục. Chỉ cần mật độ sao trong khắp vũ trụ giữ nguyên không đổi, bất kể việc chính vũ trụ có hữu hạn hay vô hạn tuổi thì sẽ vẫn luôn có vô hạn các sao khác ở cùng hướng góc ấy, với vô hạn tổng tác động. Vì vậy tuổi hữu hạn của các sao không thể giải thích được nghịch lý.
Các yếu tố khác > Độ sáng

Giả sử rằng vũ trụ không giãn nở, và luôn có cùng mật độ sao; thì nhiệt độ của vũ trụ sẽ liên tục tăng lên khi các ngôi sao tạo ra nhiều bức xạ hơn. Cuối cùng, nó sẽ đạt tới mức nhiệt độ 3000 K (tương ứng với năng lượng photon điển hình là 0,3 eV và tần số 7,5×1013 Hz), và các photon sẽ bắt đầu bị hấp thụ bởi plasma hydro lấp đầy hầu hết vũ trụ, khiến không gian ở xa trở nên mờ đục. Mật độ bức xạ cực đại này tương ứng với khoảng 12×1017 eV/m3 = 21×10−19 kg/m3, lớn hơn nhiều so với giá trị quan sát được là 47×10−31 kg/m3.  Vì vậy bầu trời sẽ tối hơn khoảng 500 tỉ lần so với nó nếu như vũ trụ không giãn nở hoặc quá trẻ để tiến tới sự cân bằng nhiệt. Tuy nhiên, các quan sát gần đây đã tăng cận dưới của số các thiên hà và ngụ ý rằng sự hấp thụ tia UV của hydro và sự phát xạ lại ở miền bước sóng gần hồng ngoại (không khả kiến) cũng có một vai trò.
Các yếu tố khác > Sự phân bố fractal của sao

Một giải trình khác, không dựa trên lý thuyết Vụ Nổ Lớn, được Carl Charlier đưa ra năm 1908 và sau đó được khám phá lại bởi Benoît Mandelbrot vào năm 1974. Cả hai ông đều cho rằng nếu các ngôi sao trong vũ trụ được phân bố bằng một dạng kết cấu fractal vũ trụ phân cấp (chẳng hạn, giống như kết cấu bụi Cantor)—thì mật độ trung bình của bất kỳ vùng nào sẽ tiêu giảm khi vùng đang xét tăng rộng—sẽ không cần thiết phải dựa vào thuyết Vụ Nổ Lớn để giải thích nghịch lý của Olbers. Mô hình vũ trụ này sẽ không loại trừ một Vụ Nổ Lớn, nhưng sẽ cho phép có bầu trời đêm tối nếu như Vụ Nổ Lớn không xảy ra.
Mô tả một cách toán học, ánh sáng nhận được từ các ngôi sao được biểu diễn bằng một hàm của khoảng cách sao trong một vũ trụ fractal giả định là:
trong đó:
Hàm của độ sáng từ một khoảng cách nhất định L(r)N(r) xác định lượng ánh sáng nhận được là hữu hạn hay vô hạn. Đối với bất kỳ độ sáng nào từ một khoảng cách nhất định L(r)N(r) tỉ lệ với ra, giá trị 




light



{\textstyle {\text{light}}}

 là vô hạn đối với a ≥ −1 nhưng hữu hạn đối với a < −1. Vì vậy, nếu L(r) tỉ lệ với r−2, thì 




light



{\textstyle {\text{light}}}

 là hữu hạn, N(r) phải tỉ lệ với rb, trong đó b < 1. Với b = 1, số ngôi sao ở một bán kính cho trước là tỉ lệ với bán kính ấy. Khi lấy tích phân theo bán kính, điều này dẫn đến nếu b = 1, thì tổng số ngôi sao là tỉ lệ với r2. Điều đó sẽ tương ứng với số chiều fractal bằng 2. Vì vậy số chiều fractal của vũ trụ sẽ phải nhỏ hơn 2 để cho giải thích này đúng.
Giải thích này không được chấp nhận rộng rãi trong giới vũ trụ học, bởi bằng chứng cho thấy số chiều fractal của vũ trụ tối thiểu là 2. Hơn nữa, phần đông các nhà vũ trụ học đều theo nguyên lý vũ trụ học,[cần dẫn nguồn] giả định rằng vật chất ở quy mô lớn hàng tỉ năm ánh sáng được phân bố đẳng hướng. Ngược lại, vũ trụ học fractal lại cần có phân bố vật chất dị hướng ở những quy mô lớn nhất. Bức xạ phông vi sóng vũ trụ có tính dị hướng cosin.
Bức vẽ về sự phân bố sao đồng nhất trong A Perfit Description of the Caelestiall Orbes của Thomas Digges.
Góc nhìn của một mặt cắt hình vuông gồm bốn vỏ cầu đồng tâm
Nguyễn Huệ (Tiên Điền)

| Nguyễn Huệ  |
| --- | --- |
Tên húy: Nguyễn Dịnh
Tên chữ: Hy Hòa
Tên hiệu: Giới Hiên
Thụy hiệu: Tuấn Triết
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên húy: Nguyễn Dịnh
Ngày sinh: 1705
Nơi sinh: Hà Tĩnh
 
Mất: 
Thụy hiệu: Tuấn Triết
Ngày mất: 1733
 
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Anh chị em: Nguyễn Nghiễm
 
x • t • 
Nguyễn Huệ (1705-1733) tên tự là Hy Hòa, húy là Dịnh, hiệu là Giới Hiên, ở xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
Ông là anh ruột Xuân nhạc công Nguyễn Nghiễm. Ông sinh năm Ất Dậu đời Vĩnh Thịnh (1705). Thuở nhỏ nhanh nhẹn, có chí lớn. Văn chương hoa lệ, làm thột người đương thời. Năm Kỷ Dậu đời Vĩnh Khánh, đỗ thứ 3 thi hương, năm đó ông 25 tuổi. Năm Nhâm Tý đời Long Đức, thi đỗ khoa hoành từ, phúc khảo đúng thể thức, được xếp hạng thứ 4, bổ làm văn chức Nội thị, rồi ra làm tri huyện La Sơn. Khoa Quý Sửu (1733) thi hội, đỗ Đệ tam giáp (Tiến sĩ). Năm đó ông 29 tuổi. Sau khi vinh quy, cùng trong năm ấy, ngày 28 tháng 9 ông mất tại quê nhà. Tên thụy là Tuấn Triết. Năm Vĩnh Hữu thứ 4, được tặng phong trung trinh đại phu, Hàn lâm viện Thừa Chỉ, Tiên Lĩnh hầu. Năm Nhâm Ngọ Cảnh Hưng thứ 11, chúa Trịnh là Ân Vương (Trịnh Doanh) đi đánh giặc Ngụ ở miền giặc, nằm chiêm bao thấy ông đến xin chúa cho theo đi đánh giặc. Tỉnh dậy, chúa biết là chiêm bao, truyền các quan đặt lễ tế. Đợi khi giặc đã bị bắt, đang trong hàng quân, chúa tặng phong ông làm Thần thượng đẳng, Hiệu linh, Hiển ứng, Cọng võ đại vương, ban cấp đồ tế và giao 5 xã phụng tự. Qua các triều vua đều có sắc phong..
Chú thích

↑  Đông hồ Lê Văn Diễn. Nghi Xuân địa chí. Ủy ban Nhân dân huyện Nghi Xuân - 2001.
↑  “Viện nghiên cứu Hán nôm, VĂN BIA ĐỀ DANH TIẾN SĨ KHOA QUÝ SỬU NIÊN HIỆU LONG ĐỨC NĂM THỨ 2”. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 6 năm 2023. Truy cập 11 tháng 6 năm 2023.
Cymothoe ochreata

| Cymothoe ochreata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Lepidoptera
Họ:: Nymphalidae
Chi:: Cymothoe
Loài:: C. ochreata
Danh pháp hai phần
Cymothoe ochreata Grose-Smith, 1890

Các đồng nghĩa
 Cymothoe cycladina Grünberg, 1908  Cymothoe vicina Hulstaert, 1926  Cymothoe ochreata f. hulstaerti Overlaet, 1952  Cymothoe ochreata f. normalis Overlaet, 1952
Cymothoe ochreata là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm giáp. Loài này có ở phía đông Cộng hoà Dân chủ Congo và phía tây Uganda.
19597 Ryanlee

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln
Nơi khám phá: Socorro
Ngày phát hiện: 14 tháng 7 năm 1999
Tên định danh
Tên định danh: 19597
Tên định danh thay thế: 1999 NJ32
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.6268475
Viễn điểm quỹ đạo: 3.0532943
Độ lệch tâm: 0.0750768
Chu kỳ quỹ đạo: 1748.2043756
Độ bất thường trung bình: 271.80421
Độ nghiêng quỹ đạo: 2.57290
Kinh độ điểm mọc: 147.74815
Góc cận điểm: 190.69305
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 15.0
 
19597 Ryanlee (1999 NJ32) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 7 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
The Patriot (phim 2000)

| The Patriot  |
| --- | --- |
Đạo diễn: Roland Emmerich
Tác giả: Robert Rodat
Sản xuất:  Dean Devlin  Mark Gordon  Gary Levinsohn 
Diễn viên:  Mel Gibson  Heath Ledger  Joely Richardson  Jason Isaacs  Chris Cooper  Tchéky Karyo  René Auberjonois  Tom Wilkinson 
Quay phim: Caleb Deschanel
Dựng phim:  David Brenner  Julie Monroe 
Âm nhạc: John Williams
Hãng sản xuất:  Columbia Pictures  Centropolis Entertainment  Mutual Film Company 
Phát hành: Sony Pictures Releasing
Công chiếu:  30 tháng 6 năm 2000 (2000-06-30)  
Thời lượng: 164 phút
Quốc gia: Hoa Kỳ
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Kinh phí: $110 triệu
Doanh thu: $215.3 triệu
The Patriot là một bộ phim chiến tranh viễn tưởng lịch sử Mỹ của đạo diễn Roland Emmerich, được viết bởi Robet Rodat, phát hành ngày 30 tháng 6 năm 2000.
Naomi Achu

| Naomi Achu |
| --- | --- |
Sinh: Bamenda, Cameroon
Thể loại: rap
Nghề nghiệp: singer
Năm hoạt động: 2009–present

Naomi Achu là ca sĩ, rapper, và nhạc sĩ người Cameroon. Cô được biết đến với “Alhadji,” được phát trong mùa thứ tám của Big Brother Africa. Naomi được ghi nhận là một trong những người đi đầu của âm nhạc pop Cameroon, đặc biệt là trong cộng đồng người di cư. Cô được gắn với biệt danh “Queen of Bamenda.”
Sự nghiệp âm nhạc

Naomi chuyển đến Hoa Kỳ năm 2004, quyết tâm theo đuổi sự nghiệp ca hát chuyên nghiệp. Vào thời điểm cô phát hành bản thu âm đầu tiên của mình, một EP tên No Boundaries, năm 2009, cô bắt đầu rap. Cô ấy đã thể hiện nhiều hơn về kỹ năng này vào năm sau trong ca khúc “Africans,” đó là một bản phối lại phong cách châu Phi “Hold Yuh” của ca sĩ nhạc reggae Gyptian người Jamaica. Cũng trong năm 2010, cô phát hành mixtapeCamerican Dream là một trong ba của bộ ba người Cameron Avin-u C, cũng có sự góp mặt của nam ca sĩ Eddy B và nam rapper H.Bolo.
Màn trình diễn của cô trong Lễ hội Boston châu Phi 2011 đã giành cho cô một bài phê bình từ Phóng viên Quả cầu, Siddhartha Mitter, khiến anh viết "Achu đến từ Maryland là một người đa quốc tế: Một rapper tài năng và ca sĩ R&B chín muồi, cô sinh ra và lớn lên ở Cameroon và ở Vương quốc Anh trước khi đến đây. Nổi bật với một vệt cảm hứng, âm thanh của cô tìm thấy sự cân bằng giữa những lời hô hào trên sàn nhảy châu Phi và một câu lạc bộ toàn cầu."
Vào ngày 23 tháng 7 năm 2011, Naomi đã phát hành album solo đầu tay (và bản thu âm thứ hai), Positive Energy, với hãng thu Tribal Invasion. Bài hát nổi tiếng nhất của nó là Alhadji, trong đó cô lừa dối đàn ông giàu có. “Alhadji” liên tục trở thành hit tạo dấu ấn cho Naomi. Nó được phát trên một trong những tập của Big Brother Africa mùa 8 (Big Brother Africa 8, và là Big Brother Africa: The Chase). Bên cạnh đó, “Alhadji” đã giành được Naomi một đề cử giải thưởng Blues/Pop hay nhất bởi Liên hoan phim độc lập và âm nhạc thế giới, và video của nó giữ vị trí số một trên Afrotainment chương trình Top 10 trong vài tuần. Positive Energy cũng đáng chú ý với “Suffer Don Finish,” có sự phối hợp với nhạc sĩ Congo Awilo Longomba.
Positive Energy vô cùng nâng cao tên tuổi của cô trong giới Afro pop. Cô đã biểu diễn cùng với ca sĩ-nhạc sĩ người Congo Fally Ipupa tại một bữa tiệc chuẩn bị của 2011 BET Awards. Cô cũng đã trình diễn mở màng cho nhạc sĩ Nigeria Timaya tại buổi hòa nhạc Độc lập Nigeria lần thứ 51 tại Dallas, Texas được đặt theo tên ông. Vào ngày 24 tháng 2 năm 2012, Naomi đã biểu diễn tại Bảo tàng nghệ thuật châu Phi của Smithsonian như là một phần của sự kiện “Underground châu Phi” trong lễ kỷ niệm Tháng lịch sử đen.
Vào ngày 28 tháng 7 năm 2012, Naomi đã giành giải Nữ nghệ sĩ xuất sắc nhất tại buổi khai mạc Lễ trao giải Giải trí Cameroon. Vào ngày 8 tháng 11 năm 2014, cô đã giành giải Nữ nhạc sĩ châu Phi của năm tại buổi khai mạc lễ trao giải DMV giải trí châu Phi.
Để chuẩn bị cho album tiếp theo vào năm 2016, Naomi đã phát hành ba đĩa đơn: “Wa Fun Mi Shuga” (or “Suga”) vào ngày ngày 7 tháng 10 năm 2012; “It’s My Life” vào ngày 21 tháng 12 năm 2013; và "Busy Body" vào ngày 19 tháng 12 năm 2015. Naomi cuối cùng đã phát hành album thứ hai của mình, Long Live the Queen, vào ngày 30 tháng 4 năm 2016. "Busy Body" đặc biệt đã giành được Naomi một giải thưởng N.E.G.A. 2016 (Giải thưởng thế hệ NExt) dành cho Nữ nghệ sĩ xuất sắc nhất, cũng như Giải AFRIMA (All Africa Music Awards) 2016 hạng mục Nữ nghệ sĩ xuất sắc nhất trong âm nhạc truyền cảm hứng.
Danh sách đĩa nhạc > EP

No Boundaries (2009)
Danh sách đĩa nhạc > Album

Positive Energy (2011)
Long Live the Queen (2016)
Danh sách đĩa nhạc > Đĩa đơn

“Alhadji” (2011)
“Wa Fun Mi Suga” (2012)
“It’s My Life” (2013)
“Busy Body” (2015)
"Gbagbe" featuring Skales (2016)
"Shower Your Blessings" feat. Pardon C (2017)
Nguyễn Thị Ngọc Du

Nguyễn Thị Ngọc Du (chữ Hán: 阮氏玉琇; 1762 – 1820), phong hiệu Phúc Lộc Công chúa (福祿公主), là một công nữ và là một trưởng công chúa nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.
Tiểu sử

Công nữ Ngọc Du là con gái thứ hai của Khang vương Nguyễn Phúc Luân (được vua Gia Long truy tôn làm Hưng Tổ Khang Hoàng đế); mẹ là Nguyễn Từ phi, chị ruột của Hiếu Khang Hoàng hậu Nguyễn Thị Hoàn. Bà sinh năm Nhâm Ngọ (1762).
Mùa xuân năm Kỷ Hợi (1779), công nữ Ngọc Du theo Hiếu Khang Hoàng hậu vào Gia Định, rồi được gả cho Chưởng hậu quân Võ Tánh. Năm Tân Dậu (1801), thành Bình Định thất thủ, Võ Tánh không giữ được thành nên đã tự vẫn. Biết tin chồng tuẫn tiết, bà Ngọc Du khóc ông bằng bài thơ rằng:
Những năm đầu trị vì của Gia Long, vua cho người làm nhà ở xã Xuân Hòa, Thừa Thiên để cho công chúa Ngọc Du ở. Công chúa Ngọc Du có hai con gái và một con trai. Người con trai tên là Võ Khánh, làm quan đến chức Khinh xa Đô úy. Khánh có một người con trai tên là Mỹ, được gả cho Lộc Thành Công chúa Uyển Diễm, con của vua Minh Mạng. Xét về vai vế thì công chúa và phò mã Mỹ là anh em họ 4 đời.
Năm Minh Mạng thứ nhất (1820), tháng 4 (âm lịch), đầy tớ trong nhà Thái trưởng công chúa Ngọc Du cậy thế lấn người mà bà không cấm, vua biết được mới vời Võ Khánh đến trách rằng: “Nước có điển hình, sao ngươi không khuyên mẹ đi?”. Khánh thưa rằng: “Không thể khuyên can được”. Vua bảo rằng: “Làm con thờ cha mẹ phải nên lấy lời nói dịu dàng can ngăn ở lúc việc chớm phát, để cha mẹ đừng mắc vào điều phi nghĩa, không thế thì trách nhiệm ở ngươi”. Khánh cúi đầu nhận lỗi. Về nhà, Khánh kể lại chuyện bị quở phạt với mẹ, bà Ngọc Du nghe chuyện rồi khóc. Từ đó bà thay đổi cách đối xử với dân.
Cùng năm đó, tháng 5 (âm lịch), công chúa Ngọc Du mất, thọ 59 tuổi, được ban thụy là Nhu Gia (柔嘉). Vua cho nghỉ chầu, sai người chi của công để lo việc tang, lại cho thêm 1000 quan tiền, 1000 phương gạo. Ngày an táng công chúa, vua cho quan đến tế.
Năm Minh Mạng thứ mười (1829), vua truy tặng cho bà làm Phúc Lộc Thái trưởng công chúa (福祿太长公主). Năm 1831, chồng bà là Võ Tánh được truy phong Hoài Quốc công (懷國公). Công chúa Ngọc Du được thờ tại nhà thờ họ Võ ở phường Phú Cát, Huế.
Chú thích

1 2 3  Nguyễn Phúc tộc thế phả, tr.227
1 2 3 4 5 6  Đại Nam liệt truyện, tập 2, quyển 3 – phần Phước Lộc Công chúa Ngọc Du
↑  Đại Nam liệt truyện, tập 3, quyển 9 – phần Lộc Thành Công chúa Uyển Diễm
↑  Đại Nam thực lục, tập 2, tr.60
↑  Chuyện các bà trong cung Nguyễn, chương 11
1 2 3  Đại Nam thực lục, tập 2, tr.66
Tephrosia lepida

| Tephrosia lepida |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Eudicots
nhánh:: Rosids
Bộ:: Fabales
Họ:: Fabaceae
Tông:: Millettieae
Chi:: Tephrosia
Loài:: T. lepida
Danh pháp hai phần
Tephrosia lepida Baker f.

Tephrosia lepida là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Baker f. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tephrosia lepida”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Carex obscura

| Carex obscura> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Carex
Loài (species): C. obscura
Danh pháp hai phần
Carex obscura Nees, 1834 
Carex obscura là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Nees mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Carex obscura”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Tần Lệ Cung công

Tần Lệ Cung công (chữ Hán: 秦厲共公, trị vì 476 TCN-443 TCN), còn gọi là Tần Lạt Cung công (秦剌龚公), Tần Lợi Cung công (秦利龚公), hay Tần Lệ công (秦厲公), tên thật là Doanh Thích (嬴刺), là vị quốc quân thứ 22 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.
Ông là con của Tần Điệu công, vua thứ 21 của nước Tần. Năm 476 TCN, Điệu công mất, Doanh Thích nối ngôi, tức là Tần Lệ Cung công.
Trị vì

Năm 475 TCN và 472 TCN, nước Thục và nước Sở sai sứ đến triều cống và thông hiếu với Tần. Năm 471 TCN, hai nước Nghĩa Cừ (義渠) và Miên Chư (綿諸) cũng sai sứ đến triều kiến và dâng lễ vật.
Năm 461 TCN, Lệ công cử 2 vạn quân tấn công nước Đại Lệ, chiếm được kinh đô nước này. Năm 457 TCN, Tần Lệ Cung công đích thân dẫn quân chinh Tây, đánh bại quân Miên Chư.
Năm 456 TCN, nước Tấn tấn công Tần, chiếm Vũ Thành. Cùng năm, Tần Lệ Cung công đặt ra huyện Tần Dương là huyện đầu tiên của nước Tần.
Năm 452 TCN, người cùng họ với Trí Bá nước Tấn (bị 3 họ Hàn, Triệu, Ngụy diệt) là Trí Khai chạy trốn sang nước Tần.
Năm 449 TCN, vua nước Việt sai sứ đến cầu hôn con gái của Tần Lệ Cung công.
Năm 444 TCN, Tần Lệ Cung công đánh nước Nghĩa Cừ, bắt giữ vua nước này.
Năm 443 TCN, Lệ công mất, ở ngôi 34 năm, táng ở Nhân Lý. Con ông là Tần Tháo công lên nối ngôi.
Chú thích

↑  Sử ký, Tần bản kỉ
↑  Phương Thi Danh, sách đã dẫn, tr 34
↑  Sử ký, Tần Thủy Hoàng bản kỉ
↑  Hâu Hán thư, quyển 87, Tây Khương truyện
↑  Bộ tộc Tây Nhung ở gần Thiểm Tây ngày nay
↑  Sử ký, Tần bản kỷ
↑  Sử ký, quyển 15, Lục quốc niên biểu
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
Tần Lệ công   Tần Lệ Cung công   Tần Lạt Cung côngNước Tần Mất: , 443 TCN
Tước hiệu
| Tiền nhiệm Cha: Tần Điệu công | Vua nước Tần 476 TCN – 443 TCN | Kế nhiệm Tần Tháo công |
| x t Các đời vua nước Tần |
| --- | --- |
Thời kỳ phụ dung quốc:  Phi Tử  Hầu  Công Bá  Trọng  Trang công (truy tôn)  Tần Tương công (được phong chư hầu) 
Thời kỳ chư hầu quốc:  Tương công  Văn công  Ninh công  Xuất tử  Vũ công  Đức công  Tuyên công  Thành công  Mục công  Khang công  Cung công  Hoàn công  Cảnh công  Ai công  Huệ công  Điệu công  Lệ Cung công  Tháo công  Hoài công  Linh công  Giản công  Huệ công  Xuất công  Hiến công (truy tôn Nguyên vương)  Hiếu công (truy tôn Bình vương)  Tần Huệ Văn công (chính thức xưng vương) 
thời kỳ vương quốc:  Huệ Văn vương  Vũ vương  Chiêu Tương vương  Hiếu Văn vương  Trang Tương vương  Tần vương Chính (đổi tước hiệu thành Hoàng đế) 
Thời kỳ đế quốc:  Tần Thủy Hoàng  Tần Nhị Thế  Tần Tam Thế 
  Chư hầu lớn thời Chu  Tấn  Sở  Khương Tề  Tần  Yên  Vệ  Trịnh  Tống  Trần  Lỗ  Ngô  Sái  Tào  Kỷ  Hứa  Đằng  Hình  Trâu  Cử  Tây Quắc  Hàn  Triệu  Ngụy  Điền Tề  Việt  Tây Chu  Đông Chu
Pundamilia pundamilia

| Pundamilia pundamilia |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Perciformes
Họ (familia): Cichlidae
Chi (genus): Pundamilia (disputed)
Loài (species): P. pundamilia
Danh pháp hai phần
Pundamilia pundamilia Seehausen & Bouton, 1998 
Danh pháp đồng nghĩa
 Haplochromis pundamilia (Seehausen & Bouton, 1998) (nhưng xem trong bài)
Pundamilia pundamilia là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Kenya và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.
Loài này có thể dài 12,4 xentimét (4,9 in) SL.
Chú thích

↑  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin Haplochromis pundamilia trên FishBase. Phiên bản tháng 6 năm 2013.