Bão Yagi (2024)
Đánh giá và những vấn đề trong xác định cường độ bão

Trong các bản tin dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia Việt Nam, ngành Khí tượng Việt Nam đánh giá bão Yagi vào vịnh Bắc Bộ sẽ suy yếu dần, dự kiến sẽ đổ bộ vào Việt Nam với cường độ cấp 12–13, ngoài ra cơn bão cũng được các cơ quan dự báo khí tượng quốc tế đánh giá sẽ đổ bộ vào Việt Nam với cường độ và diễn biến tương tự, tuy nhiên ông Hoàng Phúc Lâm, Phó giám đốc Trung tâm này cũng cho rằng "bão có khả năng tổ chức lại cấu trúc và có thể mạnh trở lại nhưng ít có khả năng tăng nhiều cấp". Mặc dù sau khi đi qua đảo Hải Nam, bão Yagi đã suy yếu một chút, nhưng một phiên dự báo của Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp Hải quân Hoa Kỳ (JTWC) ở thời điểm đó đã nhận định, bão Yagi có khả năng mạnh lên đến ít nhất 215 km/h trong 6–12 giờ tới trên Vịnh Bắc Bộ trước khi đổ bộ vào Việt Nam.
Thực tế, khi Yagi đi vào Vịnh Bắc Bộ, nhờ các điều kiện thuận lợi, bão có dấu hiệu tái cấu trúc và mạnh lên trở lại, tái hình thành mắt bão. Trong phiên dự báo lúc 00:00 UTC ngày 7 tháng 9, JTWC đánh giá bão Yagi mạnh trở lại và đạt cường độ cấp 4 theo thang bão Saffir-Simpson 115 kn (213 km/h), đồng thời mô tả việc bão đổ bộ Việt Nam "là sự kiện mang tính lịch sử". Ngoài ra, Cục Khí tượng Trung Quốc (CMA) cũng cho biết bão Yagi có xu hướng mạnh lên trở lại trên Vịnh Bắc Bộ. Lúc 05:00 (giờ Trung Quốc, 04:00 giờ Việt Nam) ngày 7 tháng 9 bão mạnh với cường độ 52 m/s (185 km/h), tương đương cấp 16 trên Vịnh Bắc Bộ nhưng đến 14:00 giờ Trung Quốc (13:00 giờ Việt Nam) khi áp sát bờ biển Quảng Ninh, Hải Phòng của Việt Nam, CMA đánh giá bão đã mạnh lên 60 m/s (215 km/h), tương đương cấp 17, đồng thời ghi nhận Yagi đã đổ bộ Quảng Ninh (Việt Nam) lúc 15:30 giờ Trung Quốc với sức gió 58 m/s (210 km/h, cấp 17) tương ứng với cấp siêu bão trong thang đo của Trung Quốc. JMA trong cả phiên quan trắc tại thời điểm diễn ra bão và khi phân tích lại cường độ bão Yagi vào tháng 12 năm 2024 cũng đánh giá bão mạnh trở lại trên Vịnh Bắc Bộ, với dẫn chứng ở quan trắc lúc 18:00 UTC ngày 6 tháng 9, khi bão đi vào Vịnh Bắc Bộ, sức gió bão đã suy giảm còn 85 kn (155 km/h), khí áp 945 hPa (27,91 inHg) nhưng đến 06:00 UTC (13:00 giờ Việt Nam) ngày 7 tháng 9, cơ quan này đánh giá bão đổ bộ vào Việt Nam, sức gió mạnh lên 90 kn (165 km/h), tương đương cấp 14–15 và khí áp giảm xuống 935 hPa (27,61 inHg). Trong bản tin kĩ thuật, JMA cho biết ước tính sức gió đổ bộ dựa trên kĩ thuật Dvorak kết hợp với quan trắc khí tượng bề mặt. Đài thiên văn Hồng Kông cũng đánh giá Yagi đổ bộ vào đất liền Việt Nam với cường độ siêu bão.
Tuy nhiên, khí tượng Việt Nam ở thời điểm ngày 7 tháng 9 chỉ đánh giá bão đổ bộ vào Quảng Ninh, Hải Phòng với cường độ cấp 12–13. Mặc dù vậy, sức gió tại Bãi Cháy thời điểm đó vẫn được công bố là "cấp 14, giật cấp 17", và trong Công điện ngày 8 tháng 9 của Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh cũng cho biết bão Yagi đổ bộ tỉnh này ở cường độ cấp 13–14 giật trên cấp 17. Nhưng trong các bản tin sau đó từ 16:00 ngày 7 tháng 9 (giờ Việt Nam) đến khi bão suy yếu thành vùng áp thấp của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, sức gió tại Bãi Cháy bị gỡ bỏ, thậm chí trong bản tin dự báo hạn tháng vào thời điểm ngày 11 tháng 9 của Trung tâm này cũng không nêu sức gió tại Bãi Cháy, mà chỉ đề cập bão đổ bộ với cường độ là cấp 12–13 giật cấp 15. Phải đến ngày 15 tháng 9, sau Hội nghị Thường trực Chính phủ, trong bản tin dự báo mùa định kỳ, Trung tâm này mới đánh giá bão Yagi đổ bộ với cường độ cấp 13–14 giật cấp 16–17, trong đó sức gió tại Bãi Cháy được đánh giá "mạnh 45m/s (cấp 14), giật 62m/s (cấp 17)" lúc 13:00 ngày 7 tháng 9, mặc dù thực tế sức gió 62m/s (223 km/h) là trên cấp 17 theo thang bão đang được sử dụng và áp dụng tại Việt Nam (cấp 17 chỉ dừng ở 61,2m/s). Đến tháng 10 năm 2024, trong một báo cáo gửi lên Ủy ban Bão Châu Á – Thái Bình Dương (ESCAP/WMO Typhoon Committee) nhằm phục vụ Hội thảo lần thứ 19 diễn ra tại Thượng Hải, Trung Quốc từ 19–22 tháng 11 năm 2024, bão Yagi được ngành khí tượng thủy văn Việt Nam đánh giá khi đổ bộ mạnh cấp 14–15 và gió giật cấp 17, với sức gió tại trạm Bãi Cháy mạnh 50 m/s (180 km/h, cấp 15), giật 63 m/s (227 km/h, trên cấp 17) ghi nhận lúc 13:21 ngày 7 tháng 9 năm 2024 (giờ Việt Nam). Sức gió này tương đương về cấp gió duy trì và mạnh hơn về cấp gió giật so với cấp gió mạnh nhất từng xảy ra ở dải ven biển Việt Nam là cấp 15, giật cấp 17 theo Quyết định số 2901 năm 2016 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam. Sau đó, Tổng cục Khí tượng thủy văn đã sửa lại báo cáo gửi lên Ủy ban Bão và đưa cường độ bão Yagi khi đổ bộ vào Việt Nam về mức đã công bố ở trong nước (cấp 13–14 giật cấp 16–17), tuy nhiên thừa nhận sức gió 62m/s là trên cấp 17. Theo ông Hoàng Đức Cường, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Khí tượng thủy văn Việt Nam, bão Yagi gây gió giật cấp 17 (mặc dù thực tế là trên cấp 17) ở Bãi Cháy và đây là lần đầu tiên (trên đất liền) Việt Nam đo được cấp gió giật này. Theo ngành khí tượng Việt Nam, đã có một số cuộc trao đổi giữa Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn nước này với các cơ quan khí tượng quốc tế như Nhật Bản, Trung Quốc; theo tạp chí Tài nguyên và Môi trường, có 5 cuộc trao đổi đã được thực hiện, trong đó hai lần với cơ quan khí tượng Trung Quốc khi bão vào gần đảo Hải Nam và ba lần với cơ quan khí tượng Nhật Bản khi bão vào gần Biển Đông. Như vậy theo các thông tin có được thì không có lần trao đổi nào được ghi nhận khi bão đang ở trên Vịnh Bắc Bộ. VnExpress cho biết thực tế khi bão càn quét qua thủ đô Hà Nội sức gió mạnh hơn dự báo đến 3 cấp (cấp 10 giật cấp 12 thay vì cấp 6-7 giật cấp 10 như dự báo).
Trong Hội nghị tổng kết công tác năm 2024 của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia ngày 18 tháng 12 năm 2024, Trung tâm này đã báo cáo bão Yagi đổ bộ vào khu vực Quảng Ninh – Hải Phòng với gió mạnh cấp 10–12, giật cấp 13–15 và ghi nhận trạm quan trắc Bãi Cháy đo được gió cấp 14 ở độ cao 34 m, thông tin đó tiếp tục được nêu trong phần tổng kết, đánh giá khí hậu năm 2024 mà cơ quan này đưa ra vào đầu năm 2025. Tuy nhiên, các đại biểu dự hội nghị kể trên đã có ý kiến chỉ ra khó khăn, thiếu sót trong công tác dự báo bão tại hội nghị kể trên như chưa dự báo được gió giật đạt trên cấp siêu bão, hoàn lưu bão kéo dài hơn bình thường, cường suất mưa lớn hơn 200 mm/6h và một số hạn chế khác. Trước đó, khi tổng kết về công tác ứng phó và khắc phục hậu quả bão Yagi tại Việt Nam vào ngày 28 tháng 9, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam là ông Phạm Minh Chính nhận định "chưa dự báo được sớm việc bão giật cấp 17 khi vào bờ và kéo dài trong đất liền; hoàn lưu bão, mưa lớn kéo dài trên diện rộng, có nơi tới 700mm; dự báo lượng nước về các hồ đập, sông lớn chưa sát thực tế".
Ngày 15 tháng 9, tại Hội nghị Thường trực Chính phủ, Chính phủ Việt Nam đã nhận định đây là cơn bão mạnh nhất trong 70 năm qua trên đất liền Việt Nam, thời gian lưu bão dài, mưa lũ lớn trên diện rộng đã gây ra thiệt hại lớn về người và tài sản. Cơn bão cũng được đánh giá "tăng cấp nhanh nhất trong lịch sử khí tượng Việt Nam". Nhiều trang báo tại Việt Nam đánh giá bão Yagi có nhiều "điểm dị thường" như tăng cấp nhanh, thời gian duy trì cấp độ siêu bão lâu mà "không giảm cấp theo quy luật thông thường". Báo Thanh Niên đánh giá về hậu quả của Yagi tại Việt Nam "tưởng chỉ có trong chiến tranh mới có những nỗi đau xé lòng như vậy". Tuy nhiên, một Trưởng ban tổ chức của một cuộc thi Hoa hậu tại Việt Nam lại bày tỏ cảm xúc "vui mừng" khi Hải Phòng và miền Bắc Việt Nam đón bão lớn như bão Yagi, và bị dư luận chỉ trích. Sự kiện về cơn bão Yagi được Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam bình chọn là 1 trong "10 sự kiện tiêu biểu ngành Tài nguyên và Môi trường Việt Nam" năm 2024, ngoài ra cũng được Thông tấn xã Việt Nam, báo VnExpress, Cổng thông tin điện tử Chính phủ Việt Nam và Đài truyền hình Việt Nam chọn là một trong mười sự kiện, dấu ấn nổi bật của năm 2024 tại Việt Nam.
Tại Trung Quốc, CMA đánh giá đây là cơn bão mùa thu mạnh nhất và lớn nhất tấn công quốc gia này trong 75 năm qua, kể từ khi nước này độc lập năm 1949. CMA đánh giá những cơn bão nhiệt đới liên tục hình thành vào mùa thu và Yagi phá kỷ lục cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Trung Quốc trong mùa thu là 1 trong 10 sự kiện thời tiết nổi bật tại quốc gia này. Yagi cũng được đánh giá là cơn bão mạnh nhất đổ bộ Trung Quốc trong 10 năm trở lại đây. Cũng theo Trung Quốc, Yagi được đánh giá là cơn bão mạnh nhất trên Vịnh Bắc Bộ và đã duy trì cấp độ siêu bão trong 64 giờ liên tục cho đến khi đổ bộ lần cuối cùng vào Việt Nam. Sự kiện bão Yagi cũng được Bộ Quản lý khẩn cấp Trung Quốc lựa chọn là 1 trong 10 thiên tai tiêu biểu nhất năm 2024 ở nước này.