stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Jerome Isaac Friedman

| Jerome Isaac Friedman |
| --- | --- |

Sinh: 28 tháng 3, 1930 (94 tuổi) Chicago, Illinois
Quốc tịch: Hoa Kỳ
Trường lớp: Đại học Chicago
Nổi tiếng vì: Bằng chứng thực nghiệm của hạt quark
Giải thưởng: Giải Nobel Vật lý (1990)
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Vật lý học
Nơi công tác: Học viện Công nghệ Massachusetts
Người hướng dẫn luận án tiến sĩ: Enrico Fermi
 
Jerome Isaac Friedman (sinh 28 tháng 3 năm 1930 tại Chicago, Illinois) là nhà vật lý người Mỹ đã đoạt Giải Nobel Vật lý năm 1990 cùng với Henry Kendall và Richard E. Taylor "cho công trình nghiên cứu tiên phong của họ về tán xạ phi đàn hồi sâu của các electron trên các proton và neutron liên kết, là công trình có tầm quan trọng thiết yếu cho sự phát triển của mô hình quark trong ngành vật lý hạt".
Cuộc đời và Sự nghiệp

Ông sinh tại Chicago, Illinois trong một gia đình nhập cư từ Nga vào Hoa Kỳ. Khi lớn lên ông có khiếu về nghệ thuật và khá xuất sắc. Tuy nhiên ông đã quan tâm tới Vật lý học sau khi đọc quyển sách về thuyết tương đối do Albert Einstein viết, và kết quả là ông đã từ chối một học bổng vào học trong Art Institute of Chicago để sang học Vật lý học ở Đại học Chicago. Ở đây, ông học và nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của Enrico Fermi, và đậu bằng tiến sĩ vật lý năm 1956. Năm 1960 ông gia nhập phân khoa Vật lý của Học viện Công nghệ Massachusetts.
Năm 1968 và 1969, ông làm các thí nghiệm với Henry W. Kendall và Richard E. Taylor ở Stanford Linear Accelerator Center đã đem lại bằng chứng thực nghiệm đầu tiên là các proton có một cấu trúc bên trong, sau này được biết là hạt quark. Công trình nghiên cứu này đã đem lại cho Friedman, Kendall và Taylor giải Nobel Vật lý năm 1990.
Ông là giáo sư học viện ở Học viện Công nghệ Massachusetts. Friedman cũng là thành viên trong Ban bảo trợ của tập san Bulletin of the Atomic Scientists.
Năm 2008, Friedman được trao bằng tiến sĩ danh dự của Đại học Belgrade (Belgrade, Serbia). Ông là giáo sư danh dự ở Phân khoa Vật lý Đại học Belgrade  và các viện nổi tiếng thế giới của Phân khoa này: "Viện Vật lý lý thuyết và thực nghiệm" , "Viện Vật lý Zemun"  và Viện hạt nhân Vinca.
Năm 2003, ông được diễn viên hài Sacha Baron Cohen phỏng vấn, dưới dạng nhân vật hư cấu Ali G.
Giải thưởng

1989 Giải Panofsky
1990 Giải Nobel Vật lý (chung với Henry W. Kendall và Richard E. Taylor)
Đời tư

Friedman kết hôn với Tania Letetsky-Baranovsky. Họ có bốn người con: Ellena, Joel, Martin và Sandra
Xuất bản phẩm

Friedman, J. I., Kendall, H. W., et al. "Experimental Search for a Heavy Electron", Massachusetts Institute of Technology, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission, (September 1967).
Friedman, J. I. "Deep Inelastic Electron Scattering: Experimental", Massachusetts Institute of Technology, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission, (October 1971).
Tham khảo và Ghi chú

↑  Nobel prize citation
↑  Trung tâm máy gia tốc theo đường thẳng ở Đại học Stanford, nay là "SLAC National Accelerator Laboratory"
↑  Institute Professor là chức giáo sư cao nhất của Học viện Công nghệ Massachusetts
↑  “Универзитет у Београду - 200 година Универзитета у Београду и високог школства у Србији” (bằng tiếng Serbia). University of Belgrade. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2008.
Xung đột ở Đông Prigorodny

Xung đột ở Đông Prigorodny , đôi khi đựoc gọi là Xung đột Ossetia-Ingush (Tiếng Nga:Осетинско-ингушский конфликт, tiếng Ossetia:  Ирон-Мӕхъхъӕлон конфликты) là 1 cuộc xung đột sắc tộc giữa 2 nhóm dân tộc là Ossetia và Ingush, xảy ra ở Đông Prigorodny thuộc Cộng hóa Bắc Ossetia-Alania, bắt đầu từ 1989 đến 1992, dù sau đó cuộc xung đột vẫn kéo dài âm ỉ cho tới năm 1996.
Nomada articulata

| Nomada articulata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Nomadinae
Tông (tribus): Nomadini
Chi (genus): Nomada
Loài (species): N. articulata
Danh pháp hai phần
Nomada articulata Smith, 1854 
Nomada articulata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Bộ Tổng tham mưu Lực lượng vũ trang Liên bang Nga

| --- | --- |
Генеральный штаб Вооружённых сил Российской Федерации
Phù hiệu
Cờ hiệu
 Trụ sở Bộ Tổng tham mưu tại Moskva
Tổng quan Tham mưu
Thành lập: 25 tháng 1, 1763
Cơ quan tiền thân: Bộ Tổng tham mưu Lực lượng vũ trang Liên Xô (1946–1991) Bộ Tổng tham mưu Hồng quân (1921–1946) Bộ Tổng tham mưu Toàn Nga (1918–1921) Bộ Tham mưu dã chiến Hội đồng Quân sự cách mạng nước Cộng hòa (1918–1921) Bộ Tổng tham mưu Quân đội Đế quốc Nga (1812–1917)
Trụ sở: Znamenka 14/1, Moskva
Lãnh đạo chịu trách nhiệm: Sergey Shoigu, Bộ trưởng Quốc phòng
Các Lãnh đạo Tham mưu: Đại tướng Valery Gerasimov, Tổng tham mưu trưởng Thượng tướng Nikolay Bogdanovsky, Phó tổng tham mưu trưởng thứ nhất
Website: www.mil.ru
Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Liên bang Nga (tiếng Nga: Генеральный штаб Вооружённых сил Российской Федерации, đã Latinh hoá: General'nyy shtab Vooruzhonnykh sil Rossiyskoy Federatsii), viết tắt Genshtab (Генштаб), GSh VS RF (ГШ ВС РФ), là cơ quan Tổng tham mưu của Lực lượng Vũ trang Liên bang Nga. Đây là cơ quan chỉ huy trung ương và giám sát hoạt động của các lực lượng vũ trang thuộc Bộ Quốc phòng Nga.
Tổng Tham mưu trưởng đương nhiệm là Đại tướng Valery Gerasimov (từ 2012) và Phó Tổng Tham mưu trưởng thứ nhất là Thượng tướng Nikolay Bogdanovsky (từ 2014).
Tòa nhà Bộ Tổng tham mưu nằm tại Phố Znamenka, Quận Arbat, Moskva. Cùng với Trụ sở chính của Bộ Quốc phòng và một số tòa nhà văn phòng của cơ quan tham mưu gần đó, nó tạo thành cái gọi là "Quân khu Arbat", như các quân nhân Nga thường gọi, để chỉ đến cơ quan chỉ huy cao nhất của Lực lượng Vũ trang Nga.
Tổng Tham mưu trưởng, Đại tướng Valery Gerasimov.
Tòa nhà Bộ Tổng tham mưu trước đây ở Moskva.
Kỷ niệm chương "250 năm Bộ Tổng tham mưu" (1763-2013)
Lược sử > Thời kỳ Nga Xô viết

Hình thái 3 cơ quan tham mưu trung ương gồm Tổng bộ Tham mưu phụ trách hoạch định chiến lược, Tổng cục Tổng tham mưu phụ trách xây dựng phương án tác chiến và Đại bản doanh Tổng tư lệnh tối cao phụ trách tác chiến chiến trường cùng tồn tại cho đến tận năm 1918. Tuy nhiên, kể từ sau Cách mạng tháng Hai, quân đội Đế quốc Nga gần như tan rã, và các cơ quan này trên thực tế không thể hoạt động do sự chia rẽ giữa các phe phái. Sau Cách mạng tháng Mười, những người Bolshevik dần nắm được quyền lực và bắt đầu kiểm soát chính quyền. Tuy vậy, nguy cơ cuộc Nội chiến Nga đã chia rẽ đội ngũ sĩ quan Tổng tham mưu, những người về sau hoạt động tích cực trong nhiều quân đội đối lập (không chỉ trong các lực lượng Hồng quân và Bạch vệ, mà còn trong quân đội của các quốc gia biên giới mới thành lập và trong các đơn vị quân đội nước ngoài). Điều này đã làm giảm khả năng tự vệ của nước Nga trước nguy cơ ly khai và sự xâm lược từ các đạo quân nước ngoài.
Trước tình hình đó, chính quyền Xô viết đã quyết định thành lập lực lượng quân đội chuyên nghiệp thay cho lực lượng tình nguyện Cận vệ Đỏ. Ngày 28 tháng 1 năm 1918, Hội đồng Dân ủy đã ra sắc lệnh thành lập lực lượng Hồng quân, với nòng cốt là lực lượng Cận vệ Đỏ. Cơ quan hành chính cao nhất quản lý quân đội là Dân ủy Quân sự và Hải quân (Наркомат по военным и морским делам), ban đầu do một ủy ban đứng đầu, gồm V.A. Antonov-Ovseenko, N.V. Krylenko và P.Ye. Dybenko. Tháng 3 năm 1918, Leon Trotsky trở thành Ủy viên nhân dân Quân sự và Hải quân, kiêm Chủ tịch Hội đồng quân sự tối cao (Высший военный совет), một sơ quan được thành lập để thay thế chức năng của Đại bản doanh Tổng tư lệnh tối cao. Ngày 8 tháng 5 năm 1918, Bộ Tổng tham mưu Toàn Nga (Всероссийский главный штаб), gọi tắt là Vseroglavshtab (Всероглавштаб), được thành lập, trên cơ sở sát nhập 2 cơ quan Tổng bộ Tham mưu và Tổng cục Tổng tham mưu của Bộ Chiến tranh Đế quốc Nga trước đây. Ngày 6 tháng 9 năm 1918, Hội đồng quân sự tối cao được cải tổ thành Hội đồng quân sự cách mạng (Революцио́нный Вое́нный Сове́т - РВС). Cơ quan tham mưu của Hội đồng quân sự cách mạng được chính thức thành lập, với tên gọi Bộ tham mưu (Штаб), trên cơ sở bộ phận tham mưu của Hội đồng quân sự tối cao trước đó. Ngày 8 tháng 11 năm 1918, Bộ Tham mưu của Hội đồng quân sự cách mạng được đổi tên thành Bộ Tham mưu chiến trường (Полевой штаб).
Cuối năm 1920, Nội chiến về cơ bản đã kết thúc. Ngày 10 tháng 2 năm 1921, Bộ Tổng tham mưu Toàn Nga và Bộ Tham mưu chiến trường được sát nhập với nhau để thành lập một cơ quan tham mưu thống nhất cho Hồng quân, lấy tên gọi là Bộ Tham mưu Hồng quân ( Штаб РККА). Riêng lực lượng Hải quân, thành lập một cơ quan tham mưu riêng, lấy tên gọi là Bộ Tham mưu Hải quân Hồng quân (Морской штаб РККА).
Lược sử > Thời kỳ Liên Xô

Trong Lực lượng Vũ trang Liên Xô, Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Liên Xô (Генеральный штаб Вооружённых сил СССР) đóng vai trò là cơ quan chỉ huy và giám sát chính của quân đội. Bộ Tham mưu Hồng quân được thành lập đầu tiên vào năm 1921 nhưng, nhà sử học John Erickson cho biết, cho đến năm 1924 đã phát triển thành một nhóm cơ quan phức tạp và chồng chéo liên quan đến huấn luyện chiến đấu, các công việc thường ngày của Hồng quân và chính sách quốc phòng, tất cả đều không có định nghĩa thực sự. Erickson xác định thời điểm phát triển Bộ Tham mưu với tư cách là "bộ não quân sự" của Liên Xô kể từ khi Mikhail Frunze được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng theo Lệnh số 78 ngày 1 tháng 4 năm 1924. 'Kể từ ngày này... lịch sử của Bộ Tổng tham mưu Liên Xô - như vốn có - đã bắt đầu'.
Ngày 22 tháng 9 năm 1935, Hội đồng Dân ủy Liên Xô đã đổi tên Bộ Tham mưu Hồng quân thành Bộ Tổng tham mưu Hồng quân, về cơ bản là tái sinh cơ cấu Bộ Tổng tham mưu của Đế quốc Nga. Nhiều cán bộ thời kỳ đầu của Bộ Tổng tham mưu Hồng quân từng là sĩ quan Bộ Tổng tham mưu Đế quốc Nga. Các sĩ quan Bộ Tổng tham mưu thường có kinh nghiệm chiến đấu sâu rộng và được đào tạo học thuật vững chắc.
William Odom viết:
Trong Thế chiến thứ hai [Bộ Tổng tham mưu] trở thành cơ quan chính của Stalin chỉ đạo hoạt động của tất cả lực lượng vũ trang. Sau chiến tranh, nó trở thành trung tâm quyền lực nhất về hầu hết mọi khía cạnh của việc lập kế hoạch, hoạt động quân sự và xác định các yêu cầu về nguồn lực. Bộ trưởng Quốc phòng chỉ có một đội ngũ nhân viên hạn chế để hỗ trợ riêng cho mình, khiến ông phải phụ thuộc rất nhiều vào Bộ Tổng tham mưu.... Trong Bộ Quốc phòng, tất cả các vấn đề phân bổ nguồn lực thường được giải quyết bởi Tổng Tham mưu trưởng trước khi đến Bộ trưởng, và cuối cùng, sau khi tham khảo ý kiến với GOSPLAN, lên Bộ Chính trị.
Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Bộ Tổng tham mưu duy trì các kế hoạch của Liên Xô nhằm xâm chiếm Tây Âu, kế hoạch có quy mô lớn đã được các điệp viên như Ryszard Kukliński bí mật tiết lộ cho phương Tây và sau đó được các nhà nghiên cứu Đức làm việc với các hồ sơ của Quân đội Cộng hòa Dân chủ Đức công bố, và Dự án Lịch sử Song song  và các tài liệu diễn tập liên quan của Ba Lan, Bảy ngày tới sông Rhine (1979).
Lược sử > Thời kỳ Liên bang Nga

Bộ Tổng tham mưu hiện tại của Nga được thành lập vào ngày 10 tháng 6 năm 1992, trên cơ sở chuyển đổi từ Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Liên Xô.
Kể từ khi Liên Xô tan rã, và đặc biệt là từ năm 2004, Bộ Tổng tham mưu và Bộ Quốc phòng Nga đã cố gắng phân chia quyền chỉ đạo các lực lượng vũ trang giữa họ, thường xảy ra những bất đồng quan liêu căng thẳng. Có nguồn tin cho rằng vai trò chính của Bộ Tổng tham mưu hiện nay như là một cơ quan hoạch định chiến lược của Bộ Quốc phòng, và bản thân Bộ trưởng Bộ Quốc phòng là lãnh đạo nắm quyền điều hành quân đội. Tuy nhiên, điều này khá mâu thuẫn với một số nhà bình luận và phân tích quốc phòng Nga.
Bộ trưởng Quốc phòng Anatoliy Serdyukov, người khởi xướng cuộc cải cách quân sự năm 2008, nhằm tách biệt chức năng tác chiến và hành chính. Quá trình chuyển đổi sang nguyên tắc trách nhiệm ba cấp đã được tiến hành: Chỉ huy các quân binh chủng chịu trách nhiệm huấn luyện chiến đấu, Bộ Tổng tham mưu chỉ đạo chiến lược liên hợp, và các đơn vị chịu trách nhiệm huấn luyện tác chiến. Nhờ đó, Bộ Tổng tham mưu đã được giải phóng khỏi các chức năng chồng chéo và trở thành cơ quan hoạch định chiến lược chính thức, tổ chức và thực hiện kiểm soát các lực lượng vũ trang trong việc hoàn thành các nhiệm vụ được giao.
Tổ chức Bộ Tổng tham mưu

Tính đến tháng 9 năm 2015:
Tổng cục Truyền thông
Tổng cục Tác chiến
Tổng cục Tình báo (GRU)
Tổng cục Tổ chức và Động viên
Cục Tác chiến điện tử
Cục Địa hình Quân sự
Bộ Tư lệnh Lực lượng mặt đất
Bộ Tư lệnh Hải quân
Bộ Tư lệnh Không quân
Bộ Chỉ huy Phòng thủ Hàng không Vũ trụ - Lực lượng Không gian và Lực lượng phòng không và tên lửa
Bộ Chỉ huy Lực lượng Tên lửa Chiến lược
Bộ Chỉ huy Lực lượng Nhảy dù
Bộ Chỉ huy Lực lượng Tác chiến Đặc biệt
Trung tâm Quản lý Quốc phòng
Cục Quân huấn
Cục 8
Cục Nghĩa vụ quân sự và an toàn nghĩa vụ quân sự
Cục Xây dựng và phát triển hệ thống máy bay không người lái
Cục trưởng Phòng vệ Bức xạ, Hóa học và Sinh học
Cục Công binh
Cục Nghiên cứu biển sâu
Bộ chỉ huy trung ương
Cơ quan Khí tượng Thủy văn
Chú thích

↑  Генеральный штаб // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
1 2  Генеральный штаб Российской армии: история и современность. — М. Академический Проект, 2006. — 480 с. — С. 20—26.
↑  Cơ quan này độc lập với Đoàn tùy tùng của Hoàng đế Bệ hạ (Свита Его Императорского Величества) và chỉ thuần túy phụ tá về mặt quân sự.
↑  Военная энциклопедия «Российские военачальники», издание И. Д. Сытина, репринтное издание СПб, 1996 г., том I,С.22
↑  Nguyên văn: "...они настоящего положения не имеют, даже и здесь по сих пор жалованья еще не получают, ибо Коммисариатское Депо точно не знает, какое им отпускать во время мир". Thư Johann Hermann von Fersen gửi Pavel I ngày 19 tháng 7 năm 1798.
↑  Назарян Е. А. «Проводили войска с расторопностью и неустрашимостью...». Квартирмейстерская часть в 1812 году. // Военно-исторический журнал. — 2019. — № 5. — С.69—72.
↑  Главное управление генерального штаба // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
↑  Главное управление // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. — 2-е изд., вновь перераб. и значит. доп. Т. 1-2. — СПб., 1907—1909.
↑  Россия/Политический отдел и финансы/Вооруженные силы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
↑  Ганин А. В. С кем был Генеральный штаб во время Гражданской войны в России в 1917—1922 гг.? // Военно-исторический журнал. — 2017. — № 3. — С.5.
↑  15 tháng 1 năm 1918 theo lịch cũ.
↑  Оф. сайт Минобороны России.
↑  John Erickson, The Soviet High Command 1918–1941: A Military-Political History 1918–1941, St Martin's Press (Macmillan), London, 1962 (1964?), pp. 173, 203–204, 796.
↑  See Philip Bayer, Evolution of the Soviet General Staff 1917–1941, New York, Garland, 1987
↑  Odom, Sự sụp đổ của quân đội Liên Xô, Yale, 1998, tr. 27.
↑  Odom, William E. (1998). “The Collapse of the Soviet Military”. Yale. tr. 72–80. |url= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
↑  “PHP - Warsaw Pact War Plans”. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 1 năm 2010. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2009.
↑  
Pavel Felgenhauer, "Russia's Imperial General Staff", Perspective, Volume XVI Number 1 (October–November 2005)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22  RF MOD website www.mil.ru
↑  Marsh, Dr. Christopher (2017). Developments in Russian Special Operations - Russia's Spetsnaz, SOF and Special Operations Forces Command (PDF). CANSOFCOM Education & Research Centre Monograph Series. Ottawa, Ontario: Canadian Special Operations Forces Command. ISBN 9780660073538. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2017.
Myxidiidae

| Myxidiidae |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Cnidaria
Lớp:: Myxosporea
Bộ:: Bivalvulida
Họ:: Myxidiidae Thélohan, 1892

Myxidiidae là một họ động vật thân nhớt.
Chi

World Register of Marine Species xếp các chi sau vào họ này:
Enteromyxum  Palenzuela, Redondo & Alvarez-Pellitero, 2002
Myxidium Buetschli, 1882
Sigmomyxa Karlsbakk & Køie, 2012
Zschokkella Auerbach, 1909
Ischnocampa hemihyala

| Ischnocampa hemihyala> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Ischnocampa
Loài (species): I. hemihyala
Danh pháp hai phần
Ischnocampa hemihyala Hampson, 1909 
Ischnocampa hemihyala là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Mesosa rosa

| Mesosa rosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Mesosa
Loài (species): M. rosa
Danh pháp hai phần
Mesosa rosa Karsch, 1882 
Mesosa rosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Corcoracidae

| Corcoracidae |
| --- | --- |

Corcorax melanorhamphos

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Aves
Bộ:: Passeriformes
Liên họ:: Corvoidea
Họ:: Corcoracidae Mathews 1927

Các loài
 Corcorax melanorhamphos  Struthidea cinerea
Các đồng nghĩa
 Struthideidae Mathews 1924
Corcoracidae là một họ chim trong bộ Passeriformes.
Phân loại học và hệ thống học

Hai loài chim làm tổ bằng bùn này thuộc họ được hỗ trợ mạnh trong Jønsson et al. (2016). Các họ hàng gần nhất của chúng là chim trong họ Paradisaeidae, với sự chia tách giữa chúng diễn ra khoảng 22 triệu năm trước.
Hai loài trong 2 chi thuộc họ này là Corcorax melanorhamphos (quạ núi cánh trắng) và Struthidea cinerea (chim tông đồ). Cả hai đều là đặc hữu Australia.
Tên gọi khoa học của quạ núi cánh trắng hiện nay là Corcorax melanorhamphos mà không phải C. melanoramphos, do ICZN dã giải quyết xong mâu thuẫn về tên gọi (Opinion 2380). Trong cùng quyết định này, ICZN cũng bảo toàn tên gọi họ là Corcoracidae theo quy tắc tiền lệ cho tên gọi phổ biến, chứ không phải Struthideidae dù danh pháp thứ hai này được Gregory Mathews đặt trước vào năm 1924.
Phân bố và môi trường sống

Cả hai loài chim làm tổ bằng bùn này được tìm thấy trong môi trường sống lộ thiên ở miền đông Australia, chủ yếu là các đồng rừng bạch đàn thoáng đãng và một số rừng không có tán lá rậm rạp. Chim tông đồ chịu đựng môi trường khô hạn tốt hơn và được tìm thấy trong các đông rừng và đồng cây bụi khô hạn. Cả hai loài đều chịu đựng được các môi trường sống bị con người thay đổi và sẽ chiếm lĩnh các vùng đất trang trại cũng như các khu vực ven đô, và thậm chí cả các công viên hay các khu vườn trồng cây.
Mô tả

Cả hai loài đều là chim dạng sẻ có kích thước trung bình, chim tông đồ nhỏ hơn với kích thước dài khoảng 31 xentimét (12 in) còn quạ núi cánh trắng to lớn hơn với chiều dài trung bình khoảng 47 xentimét (19 in). Hình thái học của chúng là điển hình cho chim dạng sẻ kiếm ăn trên mặt đất; bao gồm chân dài có lông bao phủ và cánh tròn ngắn. Khác biệt dễ nhận thấy nhất giữa hai loài là bộ lông (đen ở quạ núi cánh trắng và xám ở chim tông đồ) và mỏ. Mỏ của chim tông đồ ngắn và sâu, giống như mỏ của sẻ thông, trong khi đó mỏ của quạ núi cánh trắng thì dài và cong, tương tự như mỏ của quạ núi Cựu thế giới (Pyrrhocorax spp.). Các khác biệt ở mỏ phản ánh các khác biệt trong sinh thái học kiếm ăn, với chim tông đồ dùng mỏ giống như mỏ chim sẻ của chúng để mổ trong khi quạ núi cánh trắng dùng mỏ của nó để rỉa lá rụng xung quanh.
Tập tính

Trên thực địa, mối quan hệ giữa 2 loài dễ dàng nhận thấy: chúng đều là chim có tính xã hội cao, dành nhiều thời gian sục ạo trong ám lá rụng với dáng đi rất đặc biệt, kêu gọi lẫn nhau gần như liên tục, và cả hai đều phản ứng với sự quấy nhiễu của con người bằng cách bay chậm đến các cây gần đó, nơi chúng chờ cho sự quấy nhiễu qua đi, thường là đậu gần nhau thành hàng hai hay hàng ba và rỉa lông cho nhau. Tại những nơi có nhiều người thường xuyên qua lại như công viên hay nơi dã ngoại thì các loài him này có thể chạ hơi người và rất dễ thuần.
Các nhóm xã hội của các loài chim làm tổ bằng bùn này là dựa vào một chim trống và một chim mái đầu đàn. Số lượng chim trong nhóm dao động từ 2 đến 20 con, với 6 là điển hình ở quạ núi cánh trắng và 7-9 ở chim tông đồ. Cả hai đều là chim không di trú và bảo vệ lãnh thổ trong mùa sinh sản. Kích thước lãnh thổ trong mùa sinh sản khoảng 20 ha, sau mùa sinh sản khi chim con đủ lông đủ cánh thì nhóm có thể duy trì một lãnh thổ rộng lớn hơn. Khi một trong các chim đầu đàn chết thì nhóm tan rã, và con chim đầu đàn còn lại sẽ đưa những con chim chưa trưởng thành từ nhóm này đi và tìm kiếm một con chim cô độc khác để tạo thành nhóm mới. Phần lớn những con chim được tuyển mộ và nhóm sau khi thiết lập nhóm là chim non từ các mùa sinh sản trước. Những con chim trợ giúp này là quan trọng trong thành công sinh sản, tới mức mà người ta từng thông báo rằng quạ núi cánh trắng từng đánh cắp những con chim non gần ra ràng từ các nhóm khác nhằm gia tăng kích thước của nhóm đi đánh cắp này.
Như tên gọi phổ biến trong tiếng Anh của họ chim này (mudnester = chim làm tổ bằng bùn), tổ của chúng được làm từ bùn. Những cái tổ hình bát này thường phải mất vài ngày để hoàn thành, và có thể kéo dài hơn nếu các nguồn cung cấp bùn khô kiệt trước khi tổ hoàn thành. Chúng làm tổ theo kiểu cơ hội khi những cơn mưa tạo ra những vũng bùn lầy nhỏ, và các tổ này có thể dùng lại nếu có thể. Mỗi lứa đẻ khoảng 2-5 trứng hình ô van. Tất cả các thành viên của nhóm thay nhau ấp trứng trong khoảng 20 ngày, và nhiệm vụ kiếm ăn và nuôi chim non cũng được chia sẻ giữa các thành viên. Họ này có khoảng thời gian chăm sóc nuôi nấng chim non kéo dài, với sự độc lập hoàn toàn khỏi chim bố mẹ và chim trợ giúp lên tới 200 ngày.
Hình ảnh

Chim tông đồ
Chim tông đồ
Chim tông đồ
Quạ núi cánh trắng