stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Colobothea regularis

| Colobothea regularis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Colobothea
Loài (species): C. regularis
Danh pháp hai phần
Colobothea regularis Bates, 1881 
Colobothea regularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Pseudolmedia manabiensis

| Pseudolmedia manabiensis> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Moraceae
Tông (tribus): Castilleae
Chi (genus): Pseudolmedia
Loài (species): P. manabiensis
Danh pháp hai phần
Pseudolmedia manabiensis C.C. Berg, 1998 
Pseudolmedia manabiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Moraceae. Loài này được C.C. Berg miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pseudolmedia manabiensis”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Raphia laurentii

| Raphia laurentii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Arecales
Họ (familia): Arecaceae
Chi (genus): Raphia
Loài (species): R. laurentii
Danh pháp hai phần
Raphia laurentii De Wild., 1905 
Raphia laurentii là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được De Wild. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Xã Richwoods, Quận Sharp, Arkansas

| Xã Richwoods Richwoods Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí trong Quận Sharp, Arkansas
 Vị trí quận Sharp trong tiểu bang Arkansas ở Hoa Kỷ
Xã Richwoods
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Arkansas
Quận: Quận Sharp
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.827
Múi giờ: CST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-4)
Xã Richwoods (tiếng Anh: Richwoods Township) là một xã thuộc quận Sharp, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.827 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.
Yeniaynalı, Düzce

| Yeni Aynalı |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
Yeni AynalıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Düzce
Thành phố: Düzce
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 563 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Yeni Aynalı là một xã thuộc thành phố Düzce, tỉnh Düzce, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 563 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Düzce”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Vương Đại Lục

| Vương Đại Lục |
| --- | --- |
Vương Đại Lục năm 2016
Thông tin nghệ sĩ
Bính âm: 王大陸 (Tiếng Phổ thông)
Sinh: 29 tháng 5, 1991 (33 tuổi) Đài Loan
Nghề nghiệp: Diễn viên   Người mẫu
Năm hoạt động: 2008 - nay
Hãng thu âm: Star Ritz Productions Co., LTD. (2008-2016)
Vương Đại Lục (tiếng Trung: 王大陸, sinh ngày 23 tháng 8 năm 1991) là diễn viên, người mẫu người Đài Loan. Anh được biết đến rộng rãi với vai diễn nam sinh lạnh lùng Từ Thái Vũ trong seri Thời đại của chúng ta.
Đời tư

Vương Đại Lục là một người đào hoa có tiếng trong showbiz, anh từng có mối tình "vượt biên" với bạn diễn người Hàn Quốc - Kang Ha Na, cả hai nhiều lần bị bắt gặp đi ăn, đi chơi cùng nhau, tuy nhiên, mỹ nhân xứ kim chi lại liên tục chối đây đẩy khi có ai hỏi về mối quan hệ của hai người. Ngoài quen Kang Ha Na, Vương Đại Lục còn từng dính tin đồn có tình cảm với Trường Thiên Ái, hay vào khách sạn với một cô gái lạ khi đang trong quen người đẹp xứ Hàn.
Sự nghiệp diễn xuất > Phim điện ảnh

| Năm | Tên phim | Tên tiếng Trung | Vai diễn | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010 | In Case of Love  | 街角的小王子 | Lu Lu |  |
| 2014 | Design 7 Love | 相爱的七种设计 | Chen Hongyi |  |
| 2015 | Thời đại của chúng ta | 我的少女時代 | Từ Thái Vũ lúc trẻ |  |
| 2016 | 10,000 Miles | 一万公里的约定 | Ah Xuan |  |
| 2016 | 28 tuổi vị thành niên (Suddenly Seventeen) | 28歲未成年 | Yan Yan |  |
| 2016 | Thiết đạo phi hổ | 铁道飞虎 | Da Guo |  |
| 2017 | Giao châu truyện (en:Legend of the Naga Pearls) | 鲛珠传 | Ni Kongkong |  |
| 2018 | A Better Tomorrow 4 | 英雄本色4 | Ma Ke |  |
| 2019 | Nụ hôn đầu | 一吻定情 | Giang Trực Thụ | Đóng cặp cùng Lâm Duẫn |
| 2020 | A Choo | 打噴嚏 | Ye Jianhan |  |
| 2023 | No More Belts | 孤注一掷 | Gu Tianzhi |  |
Sự nghiệp diễn xuất > Phim truyền hình

| Năm | Tên phim | Tên tiếng Trung | Vai diễn | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2008 | Đội quân Sấm sét (Mysterious Incredible Terminator) | 霹靂MIT | Yang Shengkai | Cameo, tập 8 |
| 2009 | Latter Days | 闪亮的日子 | Lin Guangfu (Li Zhifeng) lúc trẻ |  |
| 2010 | Gloomy Salad Days | 死神少女 | Xiao Hai | Cameo, tập 15-16 |
| 2010 | Channel-X | 国民英雄 | Gu Yongen | Cameo, tập 8 |
| 2010 | Teenager's Break Time | 下课后的青春 | Liu Daren |  |
| 2011 | Bei Ying | 背影 | Da Ying |  |
| 2014 | High Heels and a Scalpel | 白袍下的高跟鞋 | Ke Yuhao | Cameo (Tập 2-4, 6) |
| 2015 | Tou Kui Xin Shi | 偷窺心事 | Ah Guo | Phim ngắn |
| 2017 | Ma Thổi Đèn: Mục Dã Quỷ Sự | 鬼吹灯之牧野诡事 | Hồ Thiên | Phim chiếu mạng |
| 2020 | Lang Điện Hạ | 狼殿下 | Lang Tử/ Bột Vương | Phim chiếu mạng |
Giải thưởng và đề cử

| Năm | Giải thưởng | Hạng mục | Tác phẩm được đề cử | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016 | Lễ trao giải All-Star Carnival của iQiyi | Diễn viên điện ảnh mới | Thời đại của chúng ta | Đoạt giải |
| 2016 | China Music Awards lần thứ 20 | Ngôi sao nổi tiếng - Phim điện ảnh | Thời đại của chúng ta | Đoạt giải |
| 2016 | Giải thưởng APAN Star Awards lần thứ 5 | Ngôi sao đang lên | — | Đoạt giải |
Chú thích

↑  “Star of Taiwanese mega hit Our Times ends management contract, says he earned just $44,000 in 3 years”. The Straits Time.
↑  “Breakout stars on idols and ideal love”. The Straits Times.
↑  Yi, Ho (14 tháng 8 năm 2015). “Movie review: Our Times 我的少女時代”. Taipei Times. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2016.
↑  “Những cô gái đã từng hẹn hò với Vương Đại Lục”. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 11 năm 2020.
Apatania hispida

| Apatania hispida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Inescta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Apataniidae
Chi (genus): Apatania
Loài (species): A. hispida
Danh pháp hai phần
Apatania hispida KH Forsslund, 1930 
Apatania hispida là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Ptychanthus striatus

| Ptychanthus striatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lejeuneaceae
Chi (genus): Ptychanthus
Loài (species): P. striatus
Danh pháp hai phần
Ptychanthus striatus (Lehm. et Lindenb.) Nees 
Ptychanthus striatus là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Lehm. & Lindenb.) Nees miêu tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ptychanthus striatus”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Ptilostemon echinocephalus

| Ptilostemon echinocephalus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Ptilostemon
Loài (species): P. echinocephalus
Danh pháp hai phần
Ptilostemon echinocephalus (Willd.) Greuter, 1967 
Ptilostemon echinocephalus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Willd.) Greuter miêu tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ptilostemon echinocephalus”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Shimokozuru Aya

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Shimokozuru Aya
Ngày sinh:  7 tháng 6, 1982 (42 tuổi)
Nơi sinh:  Kyoto, Nhật Bản
Vị trí:  Hậu vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1999–2004 |  Speranza FC Takatsuki |  63 |  (5) |
| 2005–2008 |  Tasaki Perule FC |  77 |  (4) |
| 2009 |  Speranza FC Takatsuki |  14 |  (1) |
| 2010–2011 |  TEPCO Mareeze |  18 |  (3) |
| 2012–2013 |  Vegalta Sendai |  35 |  (7) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2004–2008 |  Nhật Bản |  28 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Shimokozuru Aya (下小鶴 綾, sinh ngày 7 tháng 6 năm 1982) là một cựu cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.
Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản

Shimokozuru Aya thi đấu cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản từ năm 2004 đến 2008.
Thống kê sự nghiệp

| Nhật Bản> Năm | Nhật Bản> Trận | Nhật Bản> Bàn |
| --- | --- | --- |
| 2004 | 10 | 0 |
| 2005 | 5 | 0 |
| 2006 | 11 | 0 |
| 2007 | 1 | 0 |
| 2008 | 1 | 0 |
| Tổng cộng | 28 | 0 |
Digitaria procurrens

| Digitaria procurrens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Digitaria
Loài (species): D. procurrens
Danh pháp hai phần
Digitaria procurrens Goetgh. 
Digitaria procurrens là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Goetgh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Digitaria procurrens”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Crown City, Ohio

| Crown City, Ohio |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

 
 Vị trí trong Quận Gallia, Ohio
 Vị trí tiểu bang Ohio ở Hoa Kỷ
Crown City, Ohio
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Ohio
Quận: Quận Gallia
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 413
Múi giờ: CST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-4)
Mã bưu chính: 45623 
Crown City là một làng thuộc quận Gallia, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 413 người.
Dân số

Dân số năm 2000: 411 người.
Dân số năm 2010: 413 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2012.
Cuộc tấn công của Taliban (2021)

Một cuộc tấn công quân sự diễn ra từ ngày 1/5 đến 15/8 năm 2021 của Taliban và các nhóm chiến binh đồng minh, bao gồm al-Qaeda, chống lại chính phủ Afghanistan và các đồng minh của họ bắt đầu vào ngày 1 tháng 5 năm 2021, đồng thời với sự rút lui của hầu hết quân đội Hoa Kỳ ra khỏi Afghanistan. Trong giai đoạn đầu của cuộc tấn công, Taliban đã có những bước tiến đáng kể ở vùng nông thôn, tăng số lượng các quận mà lực lượng này kiểm soát từ 73 lên 223.  Bắt đầu từ ngày 6 tháng 8, Taliban đã chiếm được 18 trong số 34 thủ phủ cấp tỉnh của Afghanistan, bao gồm Kandahar và Herat, và đến ngày 10 tháng 8, Taliban đã kiểm soát 65% đất nước này.
Cuộc tấn công được ghi nhận do Taliban đã giành được các lãnh thổ rất nhanh chóng, cũng như các phân nhánh trong nước và quốc tế của nó. Ngày 10/8, các quan chức Mỹ ước tính thủ đô Kabul của Afghanistan có thể rơi vào tay Taliban trong vòng 30 đến 90 ngày. nhưng ngày 15 tháng 8 năm 2021, mặc dù đưa ra tuyên bố "không có kế hoạch chiếm thủ đô của Afghanistan bằng vũ lực" nhưng lực lượng Taliban đã tiến vào ngoại ô Kabul từ nhiều hướng, bao gồm Quận Kalakan, Quận Qarabagh và Quận Paghman tình tiết này được một số nhà bình luận so sánh với khoảnh khắc Ngày Giải Phóng trong Chiến tranh Việt Nam
Bối cảnh

Vào tháng 9 năm 2020, hơn 5.000 tù nhân Taliban, bao gồm 400 người trong số họ bị buộc tội và kết án với các tội danh lớn như giết người, đã được chính phủ Afghanistan trả tự do theo Thỏa thuận Doha giữa Hoa Kỳ và Taliban. Theo Hội đồng An ninh Quốc gia Afghanistan, nhiều tù nhân được thả là các "chuyên gia" đã trở lại chiến trường và tiếp thêm sức mạnh cho Taliban. Các chuyên gia chống khủng bố quốc tế và một số quan chức Mỹ cho rằng việc Lực lượng An ninh Quốc gia Afghanistan (ANSF) sụp đổ nhanh chóng trong trường hợp Mỹ rút quân "không có gì đáng ngạc nhiên". Một chuyên gia chỉ ra rằng Taliban đã có thể tự do di chuyển lực lượng của họ trên khắp Afghanistan sau Hiệp định Doha mà hầu như không có sự can thiệp của quân chính phủ Afghanistan. Tổng Thanh tra Đặc biệt về Tái thiết Afghanistan John Sopko tuyên bố rằng bộ chỉ huy quân đội Mỹ "biết rõ tình trạng tồi tệ của quân đội Afghanistan".
Dòng thời gian > Tháng 5

Vào tháng 5, Taliban đã chiếm được 15 quận từ tay chính phủ Afghanistan, bao gồm các quận Nirkh và Jalrez ở tỉnh Maidan Wardak. Trong số các địa điểm bị chiếm có đập Dahla ở tỉnh Kandahar, con đập lớn thứ hai của Afghanistan. Trong tháng, 405 binh sĩ ANSF và 260 dân thường đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ với Taliban, trong khi Bộ Quốc phòng Afghanistan tuyên bố đã giết chết 2.146 chiến binh Taliban.  Đến cuối tháng 5, Bồ Đào Nha, Slovenia, Tây Ban Nha và Thụy Điển đã rút hoàn toàn lực lượng khỏi Afghanistan.
Dòng thời gian > Tháng 8

Từ ngày 1 đến ngày 2 tháng 8, các khu vực Safian, Qala-e-Kohneh và Kariz ở ngoại ô Lashkar Gah rơi vào tay Taliban. Các cuộc đụng độ giữa Taliban và chính phủ cũng diễn ra ở ngoại ô thành phố, với việc Không quân Afghanistan và Không quân Hoa Kỳ tấn công các vị trí của Taliban. Vào ngày 3 tháng 8, 40 thường dân đã thiệt mạng và hơn 100 người bị thương trong cuộc giao tranh. Sau khi chiếm được đài phát thanh của Lashkar Gah, Taliban bắt đầu phát sóng chương trình Voice of Sharia của chúng. Phiến quân cũng bắt đầu tấn công sân bay của thành phố này. Trong khi đó, chính phủ đã điều động quân tiếp viện để ngăn thành phố rơi vào tay quân nổi dậy.
Vào ngày 13 tháng 8, người dân - trong đó có 5 kẻ tấn công - đã thiệt mạng trong một vụ đánh bom và xả súng của Taliban ở Kabul. Chiến dịch kiểu inghimasi, do "Tiểu đoàn Tử đạo" của Taliban thực hiện, nhằm giết Bộ trưởng Quốc phòng Bismillah Khan Mohammadi ; ông đã sống sót sau cuộc tấn công. Mohammadi được Long War Journal mô tả là một trong những nhân vật chủ chốt của chính phủ chịu trách nhiệm chống lại cuộc tấn công của Taliban. Tính đến ngày 5/8, 115 nhân viên Lực lượng An ninh Quốc gia Afghanistan và 58 dân thường đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ với Taliban, trong khi Bộ Quốc phòng Afghanistan tuyên bố đã giết chết 3.197 chiến binh Taliban kể từ đầu tháng.
Sau đó, Taliban đã đánh chiếm thần tốc Afghanistan và giành quyền kiểm soát Kabul vào ngày 15/8 trong bối cảnh quân đội Mỹ và các đồng minh NATO đang rút quân khỏi đất nước này.
Dòng thời gian > Kabul sụp đổ

Vào ngày 15 tháng 8, mặc dù đưa ra một tuyên bố nói rằng họ không có kế hoạch chiếm thủ đô của Afghanistan "bằng vũ lực", Taliban đã tiến vào ngoại ô Kabul từ nhiều hướng, bao gồm Quận Kalakan, Quận Qarabagh và Quận Paghman. Một vụ mất điện trên toàn thành phố và có thể có cuộc tấn công và cuộc nổi dậy của tù nhân tại nhà tù Pul-e-Charkhi đã được báo cáo. Máy bay trực thăng Boeing CH-47 Chinook và Sikorsky UH-60 Black Hawk bắt đầu hạ cánh xuống đại sứ quán Mỹ ở Kabul để tiến hành sơ tán và các nhà ngoại giao đang nhanh chóng cắt nhỏ tài liệu mật.
Bộ Nội vụ Afghanistan thông báo rằng Tổng thống Ghani đã quyết định từ bỏ quyền lực và một chính phủ lâm thời do Taliban lãnh đạo sẽ được thành lập; cựu tổng thống Hamid Karzai sẽ là một phần của đoàn đàm phán. Taliban đã ra lệnh cho các chiến binh của mình chờ đợi sự chuyển giao quyền lực một cách hòa bình và không được tiến vào Kabul bằng vũ lực.
Vào ngày 15 tháng 8, có thông tin rằng Tổng thống Ghani đã rời đất nước đến Tajikistan. Việc Ghani rời Afghanistan bị nhiều người Afghanistan và các nhà quan sát bên ngoài chỉ trích. Nikita Ishchenko, người phát ngôn của đại sứ quán Nga ở Kabul, khai rằng Ghani đã bỏ trốn khỏi Afghanistan với 4 chiếc ô tô và trực thăng chở đầy tiền. Phát biểu sau đó từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Ghani cho biết ông rời đi theo lời khuyên của các phụ tá chính phủ để tránh bị bắt (Tổng thống Afghanistan Mohammad Najibullah đã bị treo cổ công khai sau khi Taliban tiếp quản trước đó vào năm 1996).
Vào ngày 16 tháng 8, phát ngôn viên của Taliban Mohammad Naeem cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Al Jazeera rằng chiến tranh đã kết thúc ở Afghanistan. Ông nói rằng Taliban đã đạt được những gì họ muốn, họ sẽ không cho phép sử dụng lãnh thổ của Afghanistan để chống lại bất kỳ ai, cũng như không muốn làm hại bất kỳ ai. Cùng ngày, Văn phòng Tổng công tố Uzbekistan cho biết 22 máy bay quân sự và 24 trực thăng chở khoảng 585 binh sĩ Afghanistan đã đến Uzbekistan. Khoảng 158 binh sĩ Afghanistan đã đi bộ qua biên giới Uzbekistan.
Lầu Năm Góc xác nhận người đứng đầu Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ tại Qatar, Tướng Kenneth F. McKenzie Jr., đã gặp các thủ lĩnh Taliban có trụ sở tại thủ đô Doha của Qatar. Các quan chức Taliban đã đồng ý với các điều khoản do McKenzie đặt ra cho những người tị nạn chạy trốn bằng cách sử dụng Sân bay Kabul.
Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Lloyd Austin gặp Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani vào tháng 6 năm 2021
Lực lượng ủng hộ chính phủ Afghanistan tập hợp tại tỉnh Jowzjan
Các tay súng Taliban nghỉ ngơi tại một ngôi làng
Người dân địa phương có vũ trang biểu tình ủng hộ chính phủ Afghanistan ở tỉnh Jowzjan
Binh sĩ Quân đội Quốc gia Afghanistan chiến đấu với Taliban
Taliban ngay lập tức thay đổi lá cờ Afghanistan cũ (bên trên) với ba màu truyền thống Đen - Đỏ - Xanh, sang lá cờ trắng riêng của họ (bên dưới). Chiếc lá cờ truyền thống đó đã trở thành biểu tượng của những cuộc biểu tình chống lại Taliban.
Lá cờ của Taliban.
Vương Đô

| Vương Đô |
| --- | --- |

Tiết độ sứ Nghĩa Vũ
Nhiệm kỳ 921－929
Tiền nhiệm: Vương Xử Trực
Kế nhiệm: Lý Tòng Mẫn
 
Thông tin cá nhân
Sinh: thế kỷ 9
Mất: 
Ngày mất: 929
Nguyên nhân mất: tự thiêu
 
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Thân phụ: Vương Xử Trực
Anh chị em: Wang Yu
 
Nghề nghiệp: chính khách
Quốc tịch: Tấn, Hậu Đường
Thời kỳ: Ngũ đại Thập quốc
x • t • 
Vương Đô (tiếng Trung: 王都; bính âm: Wáng Dū) (?- 26 tháng 3 năm 929), nguyên danh Lưu Vân Lang (劉雲郎), là một quân phiệt vào thời Ngũ Đại Thập Quốc tại Trung Quốc. Ông giữ chức Nghĩa Vũ tiết độ sứ. Ông đoạt quyền kiểm soát Nghĩa Vũ từ dưỡng phụ Vương Xử Trực thông qua tiến hành binh biến, và sau đó cai trị bán độc lập với địa vị là một chư hầu của Tấn và hậu thân là triều Hậu Đường. Năm 928, Hậu Đường Minh Tông cho rằng Vương Đô muốn công khai làm phản, do vậy quyết định tiến công Nghĩa Vũ. Sau một thời gian dài bị bao vây, Vương Đô tự thiêu khi quân thành thất thủ.
Thân thế

Vương Đô là người Hình Ấp, nguyên danh là Lưu Vân Lang, được yêu nhân Lý Ứng Chi (李應之) nuôi dưỡng. Lý Ứng Chi chữa khỏi bệnh cho Vương Xử Trực, do vậy Vương Xử Trực tin rằng Lý Ứng Chi có tài thần thông, đối đãi như bạn bè. Khi đó, Vương Xử Trực chưa có nhi tử, Lý Ứng Chi trao Lưu Vân Lang cho Vương Xử Trực làm con, nói với Xử Trực rằng, "Thằng bé này có điểm đặc biệt." Lưu Vân Lang đổi tên thành Vương Đô.
Vương Xử Trực trở thành tiết độ sứ vào năm 900, sau đó tin tưởng giáo phó nhiều quân sự cho Lý Ứng Chi, khiến các sĩ quan bất mãn. Đương thời, một đội quân Yên, tức quân Lô Long đi qua lãnh thổ Nghĩa Vũ, Vương Xử Trực lo lắng quân Lô Long có thể tập kích, do vậy cho binh sĩ chuẩn bị sẵn sàng. Các sĩ quan nhân cơ hội này bao vây phủ đệ, sát hại Lý Ứng Chi. Loạn binh cũng thỉnh Vương Xử Trực giết Vương Đô, song do Vương Xử Trực cương quyết nên họ miễn cho Vương Đô. Sáng hôm sau, Vương Xử Trực thưởng lạo cho loạn binh, song bí mật ghi lại tịch của những người tham dự, lần lượt tìm cách sát hại họ trong những năm sau này.
Vương Xử Trực sau đó có nhi tử, song người này lại yêu mến Vương Đô, Vương Đô lúc này trưởng thành và giỏi nịnh bợ và lường gạt dưỡng phụ. Vương Xử Trực cho lập ra tân quân và cho Vương Đô làm quân sứ. Trong số con đẻ của Vương Xử Trực, có Vương Úc (王郁) do thiếp sinh, người này không được sủng nên chạy sang chỗ Hà Đông tiết độ sứ Lý Khắc Dụng, được Lý Khắc Dụng gả con gái làm thê, cuối cùng được thăng làm Tân châu đoàn luyện sứ. Những người con trai còn lại của Vương Xử Trực đều còn nhỏ tuổi, Vương Xử Trực phong Vương Đô làm tiết độ phó sứ, muốn ông thừa kế chức tiết độ sứ.
Vương Xử Trực liên kết với Tấn vương Lý Tồn Úc (kế vị Lý Khắc Dụng) trong cuộc chiến trường kỳ chống Hậu Lương. Năm 921, đồng minh khác của họ là Triệu vương-Thành Đức tiết độ sứ Vương Dung bị sát hại trong một cuộc binh biến do dưỡng tử là Trương Văn Lễ khích động, Lý Tồn Úc tiến hành chiến dịch chống Trương Văn Lễ. Vương Xử Trực cho rằng nếu Thành Đức lọt vào tay Tấn thì Nghĩa đơn độc, do vậy sai người bí mật liên lạc với Vương Úc, bảo Vương Úc mời Khiết Đan tiến công để phân tán quân Tấn. Vương Úc chấp thuận, song Vương Xử Trực buộc phải hứa cho Vương Úc kế tập.
Người trong quân phủ của Vương Xử Trực không muốn gọi quân Khiết Đan đến, Vương Đô cũng lo ngại rằng Vương Úc sẽ đoạt mất vị trí của mình. Do vậy, Vương Đô âm mưu cùng Thư lại Hòa Chiêu Huấn (和昭訓) để bắt Vương Xử Trực. Cơ hội đến khi Vương Xử Trực thiết yến sứ giả của Trương Văn Lễ ở phía đông thành. Đến khi Vương Xử Trực trở về, Vương Đô cho vài trăm tân quân phục ở phủ đệ, bắt Vương Xử Trực. Vương Đô giam lỏng Vương Xử Trực và thê thiếp ở Tây đệ, tận sát tử tôn của Vương Xử Trực và tướng tá là người tâm phúc của Vương Xử Trực. Vương Đô xưng là lưu hậu, trình bày tình hình với Lý Tồn Úc, Lý Tồn Úc cho phép ông thay thế Vương Xử Trực. (Chỉ một người con trai của Vương Xử Trực là Vương Uy (王威) có thể thoát nạn, người này tẩu thoát sang Khiết Đan.)
Làm tiết độ sứ > Thời Tấn

Không lâu sau, Lý Tồn Úc bao vây thủ phủ Trấn châu (鎮州) của Thành Đức, Vương Úc thuyết phục Khiết Đan chủ Da Luật A Bảo Cơ cứu viện Thành Đức, A Bảo Cơ chấp thuận. Đông năm 921, A Bảo Cơ qua Lô Long, sau đó tiến công thủ phủ Định châu (定州) của Nghĩa Vũ. Vương Đô cáo cấp Lý Tồn Úc, Lý Tồn Úc đem năm nghìn thân quân từ Trấn châu đến cứu, khiển Thần Vũ đô chỉ huy sứ Vương Tư Đồng (王思同) đem binh đến trú tại phía nam Lang Sơn để phòng thủ.
Ngày 1 tháng 1 năm Nhâm Ngọ (tức 21 tháng 1 năm 922), Vương Đô đến thăm Vương Xử Trực ở Tây đệ. Vương Xử Trực bị kích động, nắm tay đấm vào ngực của Vương Đô, nói: "Nghịch tặc, ta phụ ngươi chỗ nào?". Vương Xử Trực khi đó không có quân khí, và còn cắn vào mũi của Vương Đô, Vương Đô thoát ra được. Không lâu sau, Vương Xử Trực buồn hận mà mất  hoặc bị Vương Đô sát hại.
Ngày Giáp Ngọ (13) cùng tháng (12 tháng 2), Lý Tồn Úc đến Định châu, quân Khiết Đan ở Tân Lạc để đối đầu. Sau đó, quân Khiết Đan chiến bại và triệt thoái về bắc, Định châu được giải vây. Vương Đô đích thân ra khỏi thành nghênh yết Lý Tồn Úc, và thiết yến ở phủ đệ. Vương Đô cũng thỉnh để con gái của mình kết hôn với vương tử của Lý Tồn Úc là Lý Kế Ngập (李繼岌), Lý Tồn Úc chấp thuận. (Tuy nhiên, không rõ hôn lễ có thực sự diễn ra hay không.) Sau đó, Lý Tồn Úc ân sủng Vương Đô, không tấu thỉnh nào là không chấp thuận.
Làm tiết độ sứ > Thời Hậu Đường Trang Tông

Năm 923, Lý Tồn Úc xưng là hoàng đế của Hậu Đường, tức Hậu Đường Trang Tông. Sau đó, Hậu Đường thôn tính Hậu Lương. Trong thời gian Hậu Đường Trang Tông trị vì, Vương Đô tiếp tục là một quân phiệt bán độc lập, được tự bổ nhiệm thứ sử của hai châu thuộc cấp là Kì châu và Dịch châu, không phải dâng bản kê khai hộ khẩu, tô phú tự giữ. Năm Đồng Quang thứ 3 (925), Hậu Đường Trang Tông thăm Nghiệp Đô, Vương Đô đến yết kiến, ở lại mười ngày, được tặng cho vải, ban chức Thái úy, Thị trung. (Nhằm dựng cầu trường để đón tiếp Vương Đô, Hậu Đường Trang Tông phá hủy đàn mà ông tức vị năm 923.