stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Scapania davidii

| Scapania davidii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Scapaniaceae
Chi (genus): Scapania
Loài (species): S. davidii
Danh pháp hai phần
Scapania davidii Potemkin, 2001 
Scapania davidii là một loài rêu trong họ Scapaniaceae. Loài này được Potemkin mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Scapania davidii”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2014.
Tlaxco, Tlaxcala

| Tlaxco |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

TlaxcoVị trí ở Mexico
Quốc gia:  Mexico
Bang: Tlaxcala
Thủ phủ: Tlaxco
Dân số (2005)
 • Tổng cộng: 36.506
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Thành phố kết nghĩa: Apizaco, Zacatelco, Huamantla, Calpulalpan 
Tlaxco là một đô thị thuộc bang Tlaxcala, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 36506 người.
Toxorhina flavicostata

| Toxorhina flavicostata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Toxorhina
Danh pháp hai phần
Toxorhina flavicostata Alexander, 1954 
Toxorhina flavicostata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Tiết Công (Tây Sở)

| Tiết công> Thông tin cá nhân |
| --- | --- |
Sinh: không rõ
Mất: không rõ
Giới tính: nam
x • t • 
Tiết công là tướng lĩnh nhà Tây Sở trong lịch sử Trung Quốc.
Tiểu sử

Tiết Công, không rõ tên, là tướng lĩnh dưới quyền Hạng Thanh. Tiết Công cùng với Long Thư, Đàm Công, Chu Lan, Lưu Công Toàn trấn thủ Hạ Bì.
Năm 203 TCN, Long Thư, Hạng Thanh cứu viện Hạng Vũ thất bại, toàn quân bị diệt. Hàn Tín bội ước, sai Quán Anh vượt sông Hoài đánh chiếm đất Sở, áp sát Quảng Lăng.
Hạng Vũ sai Hạng Thanh, Tiết Công, Đàm Công đem quân tiến lên bình định Hoài Bắc. Quán Anh lần nữa vượt sông, đánh bại quân Sở, bắt sông Hạng Thanh. Tiết Công bị chém tại trận.
Bệnh giun Guinea

| Bệnh giun Guinea |
| --- | --- |

Dùng que diêm để kéo giun guinea ra khỏi từ trong chân người
Chuyên khoa: Bệnh truyền nhiễm
ICD-10: B72
ICD-9-CM: 125.7
DiseasesDB: 3945
eMedicine: ped/616
Patient UK: Bệnh giun Guinea
MeSH: D004320
Bệnh giun Guinea (GWD) hoặc bệnh giun Dracunculus, là bệnh lây nhiễm do giun Guinea gây ra. Con người bị nhiễm khi uống phải nước có chứa bọ chét nước bị nhiễm trứng giun guinea. Khởi đầu bệnh không có triệu chứng. Khoảng một năm sau, người bệnh có cảm giác đau rát khi giun cái tạo nốt phồng da, thường ở chi dưới. Rồi trong vài tuần, con giun chui ra khỏi da. Trong thời gian này, người bệnh có thể đi lại khó khăn hoặc không thể làm việc. Bệnh hiếm khi gây tử vong.
Nguyên nhân

Con người là động vật duy nhất được biết bị nhiễm giun guinea. Giun chỉ có đường kính khoảng 1–2 mm và giun cái trưởng thành có chiều dài 60–100 cm (con đực ngắn hơn). Ở bên ngoài cơ thể người, trứng giun có thể sống đến ba tuần. Trứng phải được bọ chét ăn trước thời này, thì trứng đó có thể sống trong con bọ chét nước đến bốn tháng. Vì vậy bệnh phải xảy ra hàng năm ở người thì mới có thể lưu hành trong vùng. Việc chẩn đoán bệnh thường có thể dựa trên dấu hiệu và triệu chứng bệnh.
Phòng ngừa và điều trị

Phòng ngừa bằng phát hiện bệnh sớm và rồi không để người bệnh đặt vết loét vào trong nguồn nước uống. Các nỗ lực phòng ngừa khác gồm: tăng khả năng tiếp cận nguồn nước sạch, nếu không thì lọc nước nếu nước không sạch. Thường thì chỉ cần lọc qua lớp vải là đủ. Nguồn nước uống bị nhiễm có thể xử lý bằng chất hóa học có tên là temefos để diệt trứng. Không có thuốc hay vắc xin phòng chống bệnh. Trong vài tuần, có thể dùng que để quấn cuộn giun rồi kéo ra từ từ. Vết loét do giun chui ra có thể bị nhiễm trùng. Đau có thể còn tiếp tục trong nhiều tháng sau khi kéo giun ra.
Dịch tễ học và lịch sử

Vào năm 2013, có 148 ca bệnh được ghi nhận. Con số này giảm từ 3,5 triệu ca vào năm 1986. Bệnh chỉ còn ở 4 nước châu Phi, giảm từ 20 nước vào thập niên 1980. Quốc gia có nhiều người bệnh nhất là Nam Sudan. Đây có thể là bệnh ký sinh trùng đầu tiên sẽ bị xóa bỏ. Bệnh giun guinea được biết từ thời xa xưa. Bệnh được nói đến trong sách y học Ebers Papyrus Ai Cập, có từ 1550 BC. Tên bệnh giun chỉ bắt nguồn từ Latin "bệnh rồng nhỏ", trong khi tên "giun guinea" xuất hiện sau khi người châu Âu thấy bệnh giun chỉ ở bờ biển Guinea của Tây Phi vào thế kỷ 17. Có một loài giun giống giun giunea gây bệnh ở những động vật khác. Nhưng loại giun này được tìm thấy không gây bệnh ở người. Bệnh giun chỉ được xếp vào loại bệnh nhiệt đới bị lãng quên.
Vòng đời của Dracunculus medinensis
Tipula modoc

| Tipula modoc> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Tipula
Loài (species): T. modoc
Danh pháp hai phần
Tipula modoc Alexander, 1945 
Tipula modoc là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
Tipula moctezumae

| Tipula moctezumae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Tipula
Loài (species): T. moctezumae
Danh pháp hai phần
Tipula moctezumae Alexander, 1925 
Tipula moctezumae là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
Tranh sơn dầu

Tranh sơn dầu Mona Lisa, của Leonardo da Vinci, khoảng năm 1503 – 1506.
Tranh sơn dầu là quá trình vẽ bằng bột màu với môi trường dầu khô làm chất kết dính. Các loại dầu sấy thường được sử dụng bao gồm dầu hạt lanh, dầu hạt anh túc, dầu óc chó và dầu cây rum. Sự lựa chọn của dầu tạo ra một loạt các tính chất cho sơn dầu, chẳng hạn như lượng màu vàng hoặc thời gian khô. Một số khác biệt, tùy thuộc vào dầu, cũng có thể nhìn thấy trong ánh sáng của sơn. Một họa sĩ có thể sử dụng một số loại dầu khác nhau trong cùng một bức tranh tùy thuộc vào các sắc tố và hiệu ứng cụ thể mong muốn. Bản thân sơn cũng phát triển một sự nhất quán đặc biệt tùy thuộc vào phương tiện. Dầu có thể được đun sôi với một loại nhựa cây, chẳng hạn như nhựa thông hoặc nhũ hương, để tạo ra một lớp vecni được đánh giá cao vì chất lượng và độ bóng của nó.
Mặc dù sơn dầu lần đầu tiên đã được sử dụng cho các bức tranh Phật giáo bởi các họa sĩ ở miền tây Afghanistan vào khoảng giữa thế kỷ 5 và 10, nhưng nó đã không được phổ biến cho đến thế kỷ 15. Việc sử dụng sơn dầu có thể đã di chuyển về phía tây trong thời trung cổ. Sơn dầu cuối cùng đã trở thành phương tiện chính được sử dụng để tạo ra các tác phẩm nghệ thuật khi lợi thế của nó được biết đến rộng rãi. Việc chuyển đổi bắt đầu với bức tranh Hà Lan sớm ở Bắc Âu, và bởi trình độ cao của kỹ thuật sơn dầu thời Phục Hưng đã gần như hoàn toàn thay thế việc sử dụng tempera sơn trong phần lớn châu Âu.
Trong những năm gần đây, sơn dầu có thể trộn lẫn nước đã trở nên có sẵn. Sơn hòa tan trong nước được chỉnh lại hoặc thêm chất nhũ hóa để chúng được pha loãng với nước thay vì với chất làm mỏng sơn và cho phép, khi pha loãng đủ mức sẽ có thời gian khô rất nhanh (1 – 3 ngày) so với dầu truyền thống (3 tuần).
Nông nghiệp tự cung tự cấp

Như hầu hết những người nông dân châu Phi, người đàn ông Cameroon này đang sản xuất tự cung tự cấp.
Nông nghiệp tự cung tự cấp là một hệ thống canh tác tự cung tự cấp, trong đó nông dân tập trung vào sản xuất đủ để nuôi bản thân và gia đình. Sản lượng chủ yếu chỉ dành cho yêu cầu tại chỗ với thặng dư mậu dịch rất ít hoặc không có. Điển hình là trang trại có nhiều loại cây trồng và động vật cần thiết cho gia đình để ăn và quần áo mặc trong năm. Các quyết định trồng trọt được thực hiện chủ yếu hướng về những gì gia đình cần trong những năm tới, sau đó mới tới giá thị trường.
Tuy nhiên, bất chấp sự ưu tiên tự cung tự cấp trong nông  nghiệp, ngày nay, hầu hết nông dân cũng tham gia vào thương mại ở một mức độ nào, mặc dù thường là đối với hàng hóa không cần thiết cho sự sinh tồn và có thể là đường, sắt lợp, xe đạp, quần áo và vân vân. Hầu hết các nông dân tự cung tự cấp ngày nay sống ở các nước đang phát triển, mặc dù số lượng thương mại của họ đo bằng tiền mặt ít hơn so với người tiêu dùng trong các nước có thị trường hiện đại phức tạp, nhiều người có mối quan hệ thương mại quan trọng và các mặt hàng thương mại mà họ có thể sản xuất do có kỹ năng đặc biệt hoặc tiếp cận vào nguồn lực có giá trên các thị trường.
Các loại nông nghiệp tự túc > Nông nghiệp chuyển đổi

Trong loại hình nông nghiệp này, một mảng đất rừng bị phá bởi sự kết hợp của chặt và đốt cháy sau đó canh tác. Sau 2-3 năm mức độ màu mỡ của đất bắt đầu giảm xuống, đất đai bị bỏ hoang và nông dân di chuyển để triệt xóa một mảnh đất tươi tốt ở nơi khác trong rừng và tiếp tục quá trình. Trong khi ruộng đất bị bỏ hoang, rừng rậm mọc lại trong vùng đất trống và độ màu mỡ và sinh khối đất được khôi phục. Sau một thập kỷ trở lên, người nông dân có thể trở lại mảnh đất đầu tiên. Hình thức nông nghiệp này bền vững ở mật độ dân số thấp, nhưng dân số cao yêu cầu phải triệt hạ thường xuyên hơn, ngăn cản khả năng hồi phục của đất và mở rộng tán rừng, dẫn đến khai triệt rừng quy mô lớn, cuối cùng kết quả là nạn phá rừng và xói mòn đất. Trồng trọt chuyển đổi được gọi là Dredd ở Ấn Độ, Ladang ở Indonesia, Milpa ở Trung Mỹ và Mexico và Jhumming ở Đông bắc Ấn Độ.
Các loại nông nghiệp tự túc > Nông nghiệp nguyên thủy

Trong khi kỹ thuật chặt và đốt có thể là những phương pháp mở đất mới, thường nông dân đang có vấn đề song song tồn tại với những cánh đồng nhỏ hơn, đôi khi chỉ đơn thuần là khu vườn, gần trại ở đó, kĩ thuật mà họ có thể làm không chuyên sâu là sử dụng phát quang để dọn đất và đốt cung cấp phân bón (tro). Những khu vườn gần nhà thường xuyên nhận được chất thải từ gia đình, phân gà hay dê, và phân ủ được vứt đi. Tuy nhiên, những nông dân như vậy thường nhận ra giá trị của những phân ủ và áp dụng nó thường xuyên cho những ruộng nhỏ.
Các loại nông nghiệp tự túc > Chăn nuôi du mục gia súc

Trong loại hình này, nông dân di cư cùng với động vật của họ từ nơi này sang nơi khác để tìm kiếm thức ăn cho động vật của họ. Nói chung, họ nuôi gia súc, cừu, dê, lạc đà và bò để lấy sữa,da, thịt và len. Cách sống này phổ biến ở các khu vực Tây Á, Ấn Độ và đông và tây nam châu Phi và bắc Á Âu. Ví dụ như du mục Bhotiyas và Gujjars của Himalaya. Họ mang đồ đạc của họ như lều, vv... trên lưng lừa, ngựa và lạc đà. Ở các vùng núi như Tây Tạng và Andes, bò Tây Tạng và đà mã được nuôi. Tuần lộc là gia súc nuôi ở vùng bắc cực và vùng cận bắc cực. Cừu, dê và lạc đà là động vật phổ biến, gia súc và ngựa cũng rất quan trọng.
Sách

Charles Sellers. The Market Revolution: Jacksonian America, 1815-1846. New York: Oxford University Press. 1991.
Howard, Sir Albert. (1943) An Agricultural Testament. Oxford University Press.
Waters, Tony (2010). "Farmer Power: The continuing confrontation between subsistence farmers and development bureaucrats"/
Marvin P Miracle, "Subsistence Agriculture: Analytical Problems and Alternative Concepts,American Journal of Agricultural Economics, May, 1968, pp292–310.
Trachylepis vezo

| Trachylepis vezo> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Scincidae
Chi (genus): Trachylepis
Loài (species): T. vezo
Danh pháp hai phần
Trachylepis vezo (Ramanamanjato, Nussbaum & Raxworthy, 1999) 
 
Trachylepis vezo là một loài thằn lằn trong họ Scincidae. Loài này được Ramanamanjato, Nussbaum & Raxworthy miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Lockheed Martin F-22 Raptor

"F-22" đổi hướng tới đây. Đối với F22 (định hướng), xem các bài viết khác có tiêu đề liên quan đến F-22.
| F-22 Raptor |
| --- | --- |

Một chiếc F-22 bay trên căn cứ không quân Andrews năm 2008.
Kiểu: Máy bay tiêm kích ưu thế trên không tàng hình
Quốc gia chế tạo: Hoa Kỳ
Hãng sản xuất: Lockheed Martin Aeronautics  Boeing Defense, Space & Security
Chuyến bay đầu tiên: 7 tháng 9 năm 1997
Bắt đầu được trang bị vào lúc: 15 tháng 12 năm 2005
Tình trạng: Đang phục vụ
Trang bị cho: Không quân Hoa Kỳ
Được chế tạo: 1996–2011
Số lượng sản xuất: 195 (8 chiếc thử nghiệm và 187 chiếc hoạt động)
Chi phí chương trình: 66.7 tỉ USD từ năm 2011
Giá thành: 150 triệu đô la Mỹ/chiếc (2009) (giá thành sản xuất, chưa bao gồm vũ khí và chi phí cho nghiên cứu) 412 triệu đô la Mỹ/chiếc (2011) (bao gồm cả chi phí cho nghiên cứu) Chi phí vận hành: 68.362 USD/1 giờ bay (thời giá 2014)
Phát triển từ: Lockheed YF-22
Phát triển thành: Lockheed Martin X-44 MANTA  Lockheed Martin FB-22
Lockheed Martin F-22 Raptor (Chim săn mồi) là một máy bay tiêm kích thế hệ thứ năm sử dụng kỹ thuật tàng hình đầu tiên trên thế giới. Ban đầu nó được thiết kế để trở thành một máy bay chiến đấu giành ưu thế trên không trước Không quân Xô viết, nhưng cũng được trang bị cho các nhiệm vụ tấn công mặt đất, chiến tranh điện tử và trinh sát tín hiệu. Với giai đoạn phát triển bị kéo dài, nguyên mẫu loại máy bay này được định danh YF-22, sau đó là F/A-22 trong suốt ba năm trước khi chính thức phục vụ Không quân Hoa Kỳ vào tháng 12 năm 2005 với tên chính thức F-22A. Lockheed Martin là nhà thầu chính và chịu trách nhiệm chính về khung, các hệ thống vũ khí, và lắp ráp hoàn thành chiếc F-22. Boeing cung cấp cánh, khung đuôi và các hệ thống điện tử tích hợp.
Chỉ có 187 chiếc F-22 được chế tạo và biên chế vào lực lượng không quân Hoa Kỳ dù kế hoạch ban đầu là 750 chiếc. F-22 bị cắt giảm số lượng đặt hàng vì gặp phải nhiều vấn đề và giá quá cao. Năm 2011, dây chuyền sản xuất F-22 đã đóng cửa. Thay vì mua F-22, Mỹ đầu tư chế tạo chiếc Lockheed Martin F-35 Lightning II với dự tính chi phí của F-35 sẽ rẻ hơn.
Bối cảnh

Hợp đồng máy bay chiến đấu chiến thuật hiện đại (ATF) là một chương trình thuyết minh và công nhận giá trị được thực hiện bởi Không lực Hoa Kỳ nhằm phát triển một loại máy bay chiến đấu thế hệ mới giành ưu thế trên không đối phó với những mối đe dọa mới xuất hiện trên thế giới, gồm cả việc phát triển và tăng cường lớp máy bay chiến đấu Su-27 'Flanker' thời Xô viết.
Năm 1981, Không lực Hoa Kỳ đã cảm thấy sự cần thiết phải sở hữu một loại máy bay chiến đấu hiện đại mới nhằm thay thế cho loại F-15 Eagle. Mục đích chương trình yêu cầu loại máy bay chiến đấu chiến thuật phải được tích hợp các kỹ thuật mới ra đời gồm vật liệu hợp kim và composite, hệ thống điều khiển bay điện tử (fly-by-wire), hệ thống động cơ mạnh, khả năng bị phát hiện thấp, hay kỹ thuật tàng hình.
Một yêu cầu đề xuất được đưa ra tháng 7 năm 1986, và hai nhóm nhà thầu, Lockheed/Boeing/General Dynamics và Northrop/McDonnell Douglas được lựa chọn vào tháng 10 năm 1986 nhằm thực hiện giai đoạn thuyết minh/công nhận giá trị dài 50 tháng, đỉnh điểm của chương trình là cuộc thử nghiệm hai nguyên mẫu, chiếc YF-22 và YF-23 Black Widow.
Sau bốn cuộc cạnh tranh trực tiếp, tháng 8 năm 1991, chiếc YF-22 được tuyên bố chiến thắng và Lockheed được trao hợp đồng phát triển và chế tạo loại Máy bay chiến đấu chiến thuật hiện đại mới.
Lịch sử

Được dự định để trở thành loại máy bay chiến đấu chiến thuật hiện đại hàng đầu Hoa Kỳ trong nửa đầu thế kỷ 21, Raptor là loại máy bay tiêm kích đắt nhất thế giới với giá trị khoảng 412 triệu mỗi chiếc nếu tính cả chi phí phát triển (thời giá năm 2011). Tới tháng 4 năm 2005 tổng chi phí cho chương trình phát triển và chế tạo ít nhất là 70 tỷ đô-la Mỹ, và số lượng máy bay chế tạo đã giảm xuống còn 438 chiếc, sau đó là 381, và hiện còn 187 chiếc, so với số lượng dự định ban đầu là 750 chiếc. Một phần nguyên nhân của sự giảm sút nhu cầu là do chiếc F-35 Lightning II đã sử dụng nhiều kỹ thuật áp dụng trên chiếc F-22, nhưng có chi phí rẻ hơn. Ở khía cạnh khác, chi phí cho những kỹ thuật đó chỉ thấp khi áp dụng cho chiếc F-35 bởi chúng đã từng được phát triển cho chiếc F-22. Nếu F-22 không được nghiên cứu, các chi phí cho những kỹ thuật đó để áp dụng cho chiếc F-35 sẽ cao hơn rất nhiều.
Hiện tại F-22 đã bàn giao xong cho Không quân Hoa Kỳ. Tính đến vụ tai nạn vào tháng 11 năm 2012 thì số lượng F-22 mà Không quân Hoa Kỳ thực tế còn là 182 chiếc
Lịch sử > YF-22 'Lightning II'

YF-22 là một máy bay phát triển dẫn tới chiếc F-22; tuy nhiên có rất nhiều sự khác biệt giữa YF-22 và F-22. Tái bố trí buồng lái, thay đổi cấu trúc, và nhiều thay đổi nhỏ khác là sự khác biệt giữa hai kiểu. Thỉnh thoảng, trên ảnh chụp hai chiếc này thường bị lẫn với nhau, thường ở những góc chụp khó nhìn thấy một số đặc điểm. Ví dụ, một số chiếc F-22 ống hở một đầu mà mọi người coi là chỉ có trên chiếc YF-22 (như tại bức ảnh phần cuối bài). YF-22 ban đầu được Lockheed đặt cái tên không chính thức là "Lightning II", và tồn tại mãi tới giữa thập kỷ 1990. Trong một thời gian ngắn, chiếc máy bay cũng được gọi bằng những tên "SuperStar" và "Rapier". Chiếc F-35 sau này nhận được cái tên Lightning II ngày 7 tháng 7 năm 2006.
Nguyên mẫu YF-22 đã chiến thắng trong cuộc thi trình diễn bay trước chiếc YF-23 Black Widow của Northrop/McDonnell-Douglas để giành hợp đồng Máy bay chiến đấu chiến thuật hiện đại. Tháng 4 năm 1992, trong cuộc bay thử sau khi đã giành được hợp đồng, mẫu YF-22 đầu tiên đã đâm xuống đất khi hạ cánh tại Căn cứ Không quân Edwards ở California. Phi công thử nghiệm, Tom Morgenfeld, không bị thương và nguyên nhân vụ đâm này được cho là tại lỗi phần mềm kiểm soát bay, cho phép tạo ra một dao động cảm ứng bởi phi công (pilot-induced oscillation).
Lịch sử > F-22 Raptor tới F/A-22 và quay trở lại

Mô hình sản xuất được đặt tên chính thức là "F-22 Raptor" khi chiếc máy bay đầu tiên hoàn thành được đưa ra giới thiệu ngày 9 tháng 4 năm 1997 tại Lockheed Martin, Marietta, Georgia. Chuyến bay đầu tiên diễn ra ngày 7 tháng 9 năm 1997.
Tháng 9 năm 2002, các vị chỉ huy không quân đã thay đổi dãy định danh của Raptor thành F/A-22. Dãy định danh mới, bắt chước kiểu chiếc F/A-18 Hornet của Hải quân Hoa Kỳ, với mục đích nhấn mạnh các kế hoạch nhằm tạo cho chiếc Raptor khả năng tấn công mặt đất khi cuộc tranh cãi về sự phù hợp của loại máy bay phản lực đắt tiền này đang diễn ra gay gắt. Sau này nó được đổi lại đơn giản còn F-22 ngày 12 tháng 12 năm 2005. Ngày 15 tháng 12 năm 2005, chiếc F-22A bắt đầu đi vào phục vụ.
Lịch sử > Sản xuất

Chiếc F-22 đầu tiên được chuyển giao cho Căn cứ Không quân Nellis, Nevada, ngày 14 tháng 1 năm 2003. Cuộc Thử nghiệm và Đánh giá Ban đầu F-22 thứ nhất diễn ra ngày 27 tháng 10 năm 2004. Tới cuối năm 2004, 51 chiếc Raptor đã được đưa vào sử dụng và 22 chiếc nữa đã được đặt hàng với ngân sách năm 2004. Vụ tai nạn đầu tiên của chiếc F-22 sản xuất hàng loạt diễn ra tại Căn cứ Không quân Nellis ngày 20 tháng 12 năm 2004, khi máy bay đang cất cánh. Phi công đã thoát nạn an toàn chỉ vài giây trước vụ va chạm. Cuộc điều tra tại nạn cho thấy một sự ngắt quãng năng lượng ngắn khi động cơ tắt trước khi bay là nguyên nhân khiến hệ thống kiểm soát bay hoạt động không chính xác. Dữ liệu kỹ thuật của chiếc máy bay này đã được sửa đổi nhằm tránh các tai nạn tương tự trong tương lai. Các quan chức Không lực Hoa Kỳ đang có kế hoạch tái sử dụng những thứ còn sót lại của chiếc máy bay này vào một khung máy bay mới.
Lịch sử > Những đề nghị xuất khẩu

Giống như nhiều chiếc máy bay chiến đấu chiến thuật khác trong quá khứ, cơ hội xuất khẩu loại máy bay này không hiện hữu vì việc bán loại F-22 bị luật liên bang ngăn cấm. Một lần trong thập niên 1970, khi chiếc F-16 loại mới thời đó cũng gặp phải nhiều điều luật ngăn cấm. Tuy nhiên, không cần đếm xỉa đến chúng, một số ít nước đồng minh đã được xem xét xuất khẩu vì đây là một chương trình nhạy cảm và tốn kém. Đa số những khách hàng hiện tại mua máy bay chiến đấu Hoa Kỳ, hoặc đã mua những thiết kế kiểu cũ như F-15 hay F-16 đang đợi để được mua loại F-35 mới hơn, loại máy bay này được tích hợp đa số các tính năng kỹ thuật của F-22 nhưng được thiết kế với chi phí rẻ hơn và linh hoạt hơn.
Gần đây hơn Nhật Bản đã nhiều lần thể hiện mong muốn được mua những chiếc F-22A trong Chương trình thay thế máy bay chiến đấu cho Không quân Nhật Bản. Nếu một sự kiện như vậy diễn ra, có lẽ đó sẽ là một biến thể xuất khẩu vẫn giữ bí mật hầu như toàn bộ các kỹ thuật điện tử và tính năng tàng hình tiên tiến. Tuy nhiên, một đề xuất như thế vẫn cần sự đồng thuận từ phía Lầu năm góc, Bộ ngoại giao và Quốc hội.
Một số nhà bình luận quốc phòng Australia đã đề xuất việc nước này mua loại F-22 thay vì loại F-35. Đề xuất này đã được Đảng Lao động Australia, đảng đối lập chính tại Australia, ủng hộ trong bối cảnh chiếc F-22 được chứng minh có khả năng rất cao trong khi loại F-35 vẫn đang trong quá trình phát triển. Tuy nhiên, Chính phủ Australia, đã loại trừ việc tìm cách mua F-22 bởi có lẽ nó sẽ không được phép xuất khẩu và không đáp ứng các yêu cầu của Australia về máy bay chiến đấu. Đánh giá này được Viện chính sách chiến lược Australia, là một cơ quan không đảng phái do chính phủ cấp ngân sách, ủng hộ với lý do rằng chiếc F-22 "không đủ khả năng đa dụng và có giá thành quá cao" đối với Australia.
Cũng trong một cuộc phỏng vấn độc quyền, quan chức Không lực Israel (IAF), Chuẩn tướng Ze'ev Snir nói rằng: "Không lực Israel sẽ vui mừng được trang bị 24 chiếc F-22 nhưng vấn đề lúc này là phía Mỹ từ chối bán kiểu máy bay này, nó được treo giá 200 triệu đô-la."
Quốc hội Mỹ đã duy trì lệnh cấm bán F-22 Raptor ra nước ngoài trong cuộc họp liên tịch ngày 27 tháng 9 2006. Sau những cuộc bàn luận tại Washington vào tháng 12-2006, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ báo cáo rằng F-22 sẽ không được bán ra nước ngoài.