stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Octotemnus
Các loài

Octotemnus aculeatus Kawanabe, 2002
Octotemnus chinensis J.-K. Li, 1992
Octotemnus glabriculus Gyllenhal, 1827
Octotemnus japonicus Mityatake, 1954
Octotemnus laminifrons Motschulsky, 1861
Octotemnus mandibularis Gyllenhal, 1813
Octotemnus michiochujoi Kawanabe, 2005
Octotemnus omogensis Miyatake, 1954
Octotemnus opacus Mellié, 1848
Octotemnus parvulus Miyatake, 1954
Octotemnus pilosoceps Kawanabe, 2002
Octotemnus punctidorsum Miyatake, 1954
Octotemnus robustus Kawanabe, 2002
Octotemnus rugosopunctatus Drogvalenko, 2002
Chú thích

↑  I. Lobl & A. Smetana (2008). Catalogue of Palaearctic Coleoptera, Volume 5: Tenebrionoidea. Stenstrup, Denmark: Apollo. tr. 55–62. ISBN 87-88757-84-6.
Oberea holatripennis

| Oberea holatripennis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Oberea
Loài (species): O. holatripennis
Danh pháp hai phần
Oberea holatripennis Breuning, 1982 
Oberea holatripennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Ocana, Corse-du-Sud

| --- | --- |
 Ocana
Ocana
Vị trí trong vùng Corse Ocana 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Corse
Tỉnh: Corse-du-Sud
Quận: Ajaccio
Tổng: Bastelica
Liên xã: Vallée du Prunelli
Xã (thị) trưởng: Philippe Muraccioli (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 36–1.311 m (118–4.301 ft) (bình quân 350 m (1.150 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 26,06 km2 (10,06 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 2A181/ 20117

Ocana là một xã của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng Corse, trên đảo Corse ở Pháp.
Oberea heyrovskyi

| Oberea heyrovskyi |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Oberea
Loài (species): O. heyrovskyi
Danh pháp hai phần
Oberea heyrovskyi Pic, 1927 
Oberea heyrovskyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Năm mươi sắc thái – Tự do

| Fifty Shades Freed |
| --- | --- |
Tập tin:Fifty Shades Freed book cover.png
Thông tin sách
Tác giả: E. L. James
Quốc gia: Vương quốc Anh
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Bộ sách: Năm mươi sắc thái
Thể loại: Khiêu dâm lãng mạn
Kiểu sách: Bản in
Số trang: 592
ISBN: 0345803507
Cuốn trước: Năm mươi sắc thái – Đen
Năm mươi sắc thái – Tự do, hoặc 50 sắc thái – Tự do (tên gốc tiếng Anh: Fifty Shades Freed) là phần thứ ba của bộ truyện khiêu dâm lãng mạn Năm mươi sắc thái của tác giả người Anh E. L. James.
Nội dung

Sau khi chấp nhận đề nghị của nhà doanh nghiệp Christen Grey trong Năm mươi sắc thái – Đen, Anastasia Steele không những phải điều chỉnh cuộc sống hôn nhân của cô mà còn phải chống chọi với cuộc sống giàu có và người chồng mới gia trưởng của cô.
Các ấn bản bìa mềm của truyện này đã được xuất bản lần đầu vào tháng 4 năm 2012.
Phát hành

Bộ sách có 37 quốc gia mua bản quyền và đã tiêu thụ khoảng 70 triệu bản trên toàn cầu. Ở Việt Nam, số lượng in cho lần xuất bản đầu tiên của 50 sắc thái là 15.000 bản mỗi tập, và sau 3 tháng phát hành đã tái bản, với số lượng in là mỗi tập 10.000 bản.[cần dẫn nguồn]
Tại Việt Nam, cuốn sách này đã được công ty Alpha Books hoàn thành việc mua bản quyền vào tháng 1 năm 2013. 50 Sắc thái được Alpha Books xuất bản ở Việt Nam dưới hai hình thức là truyện giấy và Ebook. Số lượng độc giả đọc Ebook đã vượt quá 5 triệu lượt đọc vào tháng 11/2014. [cần dẫn nguồn]
Savang Vadhana

| Savang Vadhana |
| --- | --- |
Hoàng hậu Xiêm 

Thông tin chung
Sinh: (1862-09-10)10 tháng 9 năm 1862 Grand Palace, Bangkok, Siam
Mất: 17 tháng 12 năm 1955(1955-12-17) (93 tuổi) Sra Pathum Palace, Bangkok, Thái Lan
Phối ngẫu: Chulalongkorn (Rama V)
Hậu duệ:  Maha Vajirunhis  Isariyalongkorn  Vichitra Chiraprabha  Sommatiwongse Varodaya  Valaya Alongkorn  Sirabhorn Sobhon  Mahidol Adulyadej 
Hoàng tộc: Chakri Dynasty
Thân phụ: Mongkut (Rama IV)
Thân mẫu: Piam Sucharitakul
Hoàng hậu Savang Vadhana của Xiêm (tiếng Thái: สว่างวัฒนา; RTGS: Sawang Watthana, ngày 10 tháng 9 năm 1862 - ngày 17 Tháng 12 năm 1955) là một phối ngẫu của vua Chulalongkorn hay Rama V và em gái cùng cha khác mẹ của mình. Tên đầy đủ của bà là Hoàng hậu Sri Savarindira (tiếng Thái: ศรีสวรินทิรา; RTGS: Si Sawarinthira) - như vậy, bà không phải là Rajini (hoàng hậu), bà là người phối ngẫu cao nhất. Sau khi cháu trai đầu tiên của bà lên nắm quyền vào năm 1935, bà được biết như Somdech Phra Phan Vasa Ayyika Chao (tiếng Thái: สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า; RTGS: Somdet Phra Phan Watsa Ai-yika Chao), có nghĩa là Các Bà hoàng hậu vì bà là bà ngoại của cả hai vua Ananda Mahidol và vua Bhumibol Adulyadej hoặc Rama IX.
Đời sống

Savang Vadhana là con gái thứ 27 của vua Rama IV (Vua Mongkut hoặc Rama IV) và công chúa phối ngẫu Piam và do đó là em gái cùng cha khác mẹ của chồng bà ấy. Cuộc hôn nhân với Chulalongkorn đã sinh ra những đứa con sau:
Thái tử Maha Vajirunhis (27 tháng 6 năm 1878 - 04 tháng 1 năm 1894)
Hoàng tử Isariyalongkorn (04 Tháng 9 1879 - 25 tháng 9 năm 1879)
Công chúa Vichitra Chiraprabha (ngày 21 tháng 4 năm 1881 - 15 Tháng 8 1881)
Hoàng tử Sommatiwongse Varodaya, Hoàng tử Sri Dharmaraj (09 tháng 6 năm 1882 - ngày 17 tháng 6 năm 1899)
công chúa Valaya Alongkorn, công chúa của Bejraburi (16 tháng 4 năm 1884 - 15 Tháng 2 1938)
công chúa Sirabhorn Sobhon (ngày 19 tháng 7 năm 1888 - 24 tháng 5 năm 1898)
Hoàng tử Mahidol Adulyadej, Hoàng tử Songkla, (sau khi chết Hoàng tử Cha của Thái Lan ; 01 tháng một 1892 - ngày 24 tháng 9 năm 1929) là cha của công chúa Galyani Vadhana, vua Rama VIII và vua Rama IX.
Công chúa (không rõ tên)
Ngoài ra, hoàng hậu cũng nhận nuôi một số người con của chồng và nuôi chúng như con của mình, gồm Hoàng tử Rangsit Prayurasakdi, người sau này phục vụ một thời gian ngắn như nhiếp chính của Siam cho cháu trai của vua Bhumibol Adulyadej.
Tất cả các người con ruột của bà đã chết trước bà. Bà nhìn thấy hai người con trai đầu tiên của bà trong dòng họ lên ngôi, Vajirunhisand Mahidol.
Khi vua Prajadhipok (hoặc Rama VII) thoái vị vào năm 1935, là con trai của con trai út của Nữ hoàng Savang Vadhana, Hoàng tử Ananda Mahidol, lên ngôi làm vua Ananda Mahidol (Rama VIII). bà đã nhận được danh hiệu Hoàng hậu Bà, đã được đổi tên thành Sri Savarindira Vua Prajadhipok trong khi bà là hoàng hậu dì.
Nữ hoàng Sri Savarindira cũng là bà nội của vua Bhumibol Adulyadej (Rama IX). Mặc dù con trai bà, Thái tử Maha Vajirunhis không sống sót để trở thành vua, bà đã sống và có hai cháu trai trở thành vua.
Qua đời

Savang Vadhana qua đời vào ngày 17 Tháng 12 năm 1955, ở tuổi 93. Tro cốt của bà được chôn cất tại Nghĩa trang Hoàng gia tại Wat Rajbopit, Bangkok. Một trong những nơi cư trú của hoàng hậu có thể được nhìn thấy ở Bang Pa-In cung điện hoàng gia. Bà cư trú trong những năm còn lại tại Sa hoàng cung Pathum, nơi một bảo tàng dành riêng cho bà đang được xây dựng tại biệt thự Tamnak Yai. Nữ hoàng Savang Vadhana Foundation được thành lập vào ngày 27 tháng 10 năm 2005 dưới sự bảo trợ của công chúa Maha Chakri Sirindhorn, cháu gái của bà.
Danh hiệu và phong cách

1862–1878: Her Royal Highness Princess Savang Vadhana
1878–1880: Her Royal Highness Princess Savang Vadhana, the Princess Consort
1880–1910: Her Majesty the Queen
1910–1934: Her Majesty the Queen Aunt
1934–1955: Her Majesty the Queen Grandmother
| Vương hậu  của  Vương triều Chakri |
| --- | --- |
: Amarindra  (Rama I)
: Sri Suriyendra  (Rama II)
: Debsirindra  (Rama IV)
: Saovabha Phongsri  (Rama V)
: Indrasakdi Sachi  (Rama VI)
: Rambhai Barni  (Rama VII)
: Sirikit  (Rama IX)
: Suthida  (Rama X)
x t
Trang trí Hoàng gia Thái

The Most Illustrious Order of the Royal House of Chakri
The Ancient and Auspicious of Order of the Nine Gems
Dame Grand Cross (First Class) of The Most Illustrious Order of Chula Chom Klao
Dame of the Ratana Varabhorn Order of Merit
Dame Grand Cordon (Special Class) of The Most Noble Order of the Crown of Thailand
King Rama IV Royal Cypher Medal (Second Class)
King Rama V Royal Cypher Medal (First Class)
King Rama VI Royal Cypher Medal (First Class)
King Rama VII Royal Cypher Medal (First Class)
King Rama VIII Royal Cypher Medal (First Class)
King Rama IX Royal Cypher Medal (First Class)
Hậu duệ

| Tên | Sinh | Mất | Phối ngẫu | Con cái |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Crown Prince Maha Vajirunhis | ngày 27 tháng 6 năm 1878 | ngày 4 tháng 1 năm 1895 | Không kết hôn |  |
| Hoàng tử Isariyalongkorn | ngày 4 tháng 9 năm 1879 | ngày 25 tháng 9 năm 1879 | Không kết hôn |  |
| Công chúa Vichitra Chiraprabha | ngày 21 tháng 4 năm 1881 | ngày 15 tháng 8 năm 1881 | Không kết hôn |  |
| Sommatiwongse Varodaya, Prince of Nakhonsridharmaraj | ngày 9 tháng 6 năm 1882 | ngày 17 tháng 6 năm 1899 | Không kết hôn |  |
| Valaya Alongkorn, Princess of Bejraburi | ngày 16 tháng 4 năm 1884 | ngày 15 tháng 2 năm 1938 | Không kết hôn |  |
| Công chúa Sirabhorn Sobhon | ngày 19 tháng 7 năm 1888 | ngày 24 tháng 5 năm 1898 | Không kết hôn |  |
| Mahidol Adulyadej, Prince of Songkla | ngày 1 tháng 1 năm 1891 | ngày 24 tháng 9 năm 1929 | Sangwan Talapat | Galyani Vadhana, Princess of Naradhiwas |
| Mahidol Adulyadej, Prince of Songkla | ngày 1 tháng 1 năm 1891 | ngày 24 tháng 9 năm 1929 | Sangwan Talapat | Ananda Mahidol |
| Mahidol Adulyadej, Prince of Songkla | ngày 1 tháng 1 năm 1891 | ngày 24 tháng 9 năm 1929 | Sangwan Talapat | Bhumibol Adulyadej |
| Công chúa  (Không rõ tên) | ngày 9 tháng 11 năm 1893 | ngày 12 tháng 11 năm 1893 | Không kết hôn |  |
Nữ hoàng Savang Vadhana vào năm 1938, với những đứa cháu của bà, vua Ananda Mahidol (Rama VIII) và Hoàng tử Bhumibol Adulyadej (sau này là vua Rama IX). Bức ảnh được chụp bởi Hoàng tử Rangsit Prayurasakdi, Hoàng tử của Chainat
Nguyễn An Khương

Chân dung Nguyễn An Khương
Nguyễn An Khương hay Nguyễn An Khang (1860-1931); là dịch giả và là chí sĩ ở đầu thế kỷ 20 trong lịch sử Việt Nam. Ông là cha của nhà cách mạng Nguyễn An Ninh.
Tiểu sử sơ lược

Nguyễn An Khương, nguyên quán ở tỉnh Bình Định, sau vào cư ngụ ở Mỹ Hòa, huyện Hóc Môn, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh).
Ông tinh thông Hán học, giỏi chữ Quốc ngữ và có tinh thần yêu nước.
Tháng 3 năm 1907, Đông Kinh nghĩa thục mở ở phố Hàng Đào (Hà Nội) với mục đích là khai trí cho dân, Nguyễn An Khương nhiệt liệt cổ vũ.
Năm 1900, ông làm trợ bút cho tờ Nông Cổ Mín Đàm (cho đến năm 1910) và dịch tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc.
Năm 1908, hưởng ứng phong trào Duy Tân do Phan Chu Trinh khởi xướng, ông cùng với những người chung chí hướng đứng ra thành lập khách sạn Chiêu Nam Lầu ở Chợ Cũ Sài Gòn. Đây là cơ sở vừa làm kinh tài cho phong trào, vừa làm trụ sở kín dùng để hội họp và để đưa rước các thanh niên ra nước ngoài học tập.
Năm Tân Mùi (1931), Nguyễn An Khương mất, thọ 71 tuổi.
Phần mộ Nguyễn An Khương và vợ hiện tọa lạc trong khu Nhà tưởng niệm Nguyễn An Ninh thuộc phường Trung Mỹ Tây, Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh.
Tiểu sử sơ lược > Bổ sung tiểu sử

Ông Nguyễn An Khương sinh năm 1860 tại thôn Phước Quảng, quận Cần Giuộc, tỉnh Chợ Lớn (ngày nay thuộc tỉnh Long An).
Cha là Nguyễn An Nghi là người có tâm và yêu nước nhưng bị thất bại. Tổ tiên gốc ở Hưng Yên, họ Đoàn, do chống lại chúa Trịnh nên phải trốn chúa Trịnh vào định cư ở Bình Định và đổi thành họ Nguyễn. Ông Nghi lưu tán vào Nam, lấy vợ là bà Dương Thị Tiền, quê ở Phước Quảng và sinh cơ lập nghiệp tại đây.
Từ thuở nhỏ, nhờ sống trong gia đình có học và gia giáo lại giỏi nghề làm thuốc nên ông Khương sớm tinh thông Y học, Hán văn và chữ Quốc ngữ. Ông mở trường dạy học cho trẻ em tại thị xã Tân An. Kiến thức và đạo đức của ông khiến cha mẹ học trò kính trọng, trong đó có ông Hội đồng Trương Dương Lợi và được ông gả con gái thứ bảy là Trương Thị Ngự. Vợ chồng ông Khương sinh được bốn con là: Nguyễn An Thái (1890), Nguyễn An Thường (1894), Nguyễn Thị Năng (1897) và Nguyễn An Ninh (1900). Nhưng 3 người con đầu mất sớm chỉ còn lại Nguyễn An Ninh.
Con ông là Nguyễn An Ninh, một nhà cách mạng lừng danh. Theo nhà nghiên cứu Huỳnh Minh thì trước khi ông Ninh sang Pháp học, ông Nguyễn An Khương đã bắt con thề tại Lăng Ông Bà Chiểu rằng: "Phải luôn giữ tiết, không vì bả vinh hoa mà đổi lòng đổi chí, phản bội quê hương và nòi giống".
Em ông là Nguyễn An Cư (1864-1949) là một Đông y sĩ và là một nhà văn khá nổi tiếng.
Tác phẩm

Các tác phẩm dịch thuật của ông gồm:
Tam quốc diễn nghĩa
Thủy hử
Vạn huê lầu diễn nghĩa
Phấn Trang Lầu
Chinh Đông
Chinh Tây
...
Tác phẩm > Nhận xét

Tác giả Nguyễn Liên Phong trong Điếu cổ hạ kim thi tập (quyển Hạ, 1913) có bài thơ mừng Nguyễn An Khương. Nguyên văn như sau:
Thông tin liên quan > Sự nghiệp giáo dục

Nhờ tài quán xuyến của vợ, ngoài việc dạy học, ông Khương còn chú tâm dịch truyện Tàu, những tác phẩm cổ điển có giá trị tư tưởng, văn hóa như: Thủy Hử, Tam Quốc diễn nghĩa, Vạn Huê Lầu, Ngũ Hổ bình Tây…, biên soạn sách giáo khoa như Mông học thê giai nhầm giáo dục tinh thần yêu nước và hiếu nghĩa cho con trẻ bằng các truyện ngắn như: Thằng Vân, Thằng Vàng, v.v… Những sách này đều được xuất bản tại Sài Gòn vào những năm đầu thế kỷ XX
Đối với người con duy nhất là Nguyễn An Ninh, ông quyết tâm dạy dỗ và đào tạo thành người trí thức yêu nước, thương dân. Ông cho con đi học trường Pháp nhưng sợ con chỉ biết chữ Tây mà quên chữ Thánh hiền nên ông dạy thêm cho con chữ Nho. Mỗi lần dịch truyện Tàu, ông đều đọc cho Ninh viết. Đoạn nào Ninh thích thú thì ông bắt học thuộc lòng những chữ Hán đó. Những tuồng tích về gương hiếu nghĩa, trừ gian diệt bạo hoặc những lời hay trong bộ Tứ Thư… dần dần thấm sâu vào tâm hồn và trí nhớ của Ninh. Nhờ vậy, khi Ninh bước vào trường văn, trận bút trong cuộc đấu tranh chống chế độ thực dân, hiếm có ngòi bút nào sắc sảo vừa giỏi tiếng Pháp lại tinh thông Hán học như ông. Và cũng nhờ vào sự giáo huấn của cha ngay từ thuở ấu thơ, Nguyễn An Ninh đã có lòng yêu nước sâu sắc, kiên trung, phân biệt trung nịnh, chánh tà rõ ràng.
Thông tin liên quan > Những ngày cuối cùng:

Bà Khương vì quá lo lắng cho sự nghiệp của chồng và buồn rầu vì cái chết đột ngột của người con trai lớn (Nguyễn An Thái khi đang theo học tại trường Collège Mỹ Tho, bị tiêu chảy nhưng nhà trường thiếu chăm sóc nên bệnh mà mất), bà Ngự bệnh và tạ thế năm 1911, an táng tại làng Long Thượng, Cần Giuộc quê nhà.
Ông Khương trong những năm cuối cùng của cuộc đời do bị tai biến mạch máu não, ông bị liệt nửa người. Nhờ tự bốc thuốc chữa bệnh nên ông không bị bại liệt nhưng hai chân yếu, khó đi lại. Ông nằm nhà, tiếp tục dịch sách và chuẩn bị cơ ngơi cho Nguyễn An Ninh sau này. Để có người chăm sóc, ông tục huyền với bà Mai Thị Nữ quê ở Xuân Thới Thượng.
Ông mất ngày 2 tháng 2 năm 1931 (nhằm ngày rằm tháng 12 năm Canh Ngọ), mộ phần tại đất nhà ở Trung Chánh trên phần đất cháu cố bà Nữ hiện cư ngụ tại số 150/2 đường Nguyễn Ảnh Thủ.
Vinh danh

Ở Thành phố Hồ Chí Minh, tên Nguyễn An Khương hiện được dùng để đặt tên cho một trường học ở Hóc Môn và một đường phố ở Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.
Chú thích

↑  Gia Định xưa., tr. 192.
Sách tham khảo chính

Trịnh Vân Thanh, Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển. Nhà xuất bản Hồn Thiêng, Sài Gòn, 1966.
Huỳnh Minh, Gia Định xưa. Nhà xuất bản Văn hoá-Thông tin tái bản năm 2006.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1992.
Nothando Dube

Nothando Dube, được biết đến với tên Inkhosikati LaDube, (6 tháng 2 năm 1988  – 8 tháng 3 năm 2019) là thành viên của Nhà Dlamini với tư cách là vợ thứ mười hai của Vua Mswati III của Eswatini.
Tiểu sử

Nothando Dube là cựu Miss Teen Swaziland. Dube đã theo học trường trung học Mater Dorolosa. Cô đã gặp Mswati III, vua của Eswatini, vào năm 2004 tại một bữa tiệc sinh nhật mà ông tổ chức cho một trong những đứa con của mình. Ông ấy đã chọn cô làm cô dâu mới của mình thông qua một điệu nhảy sậy, cùng với hàng ngàn phụ nữ Eswatini khác, biểu diễn tại Làng Hoàng gia Ludzidzini.
Tiểu sử > Cuộc sống như một người phối ngẫu

Năm 2005, cô kết hôn với Mswati III, trở thành người vợ thứ mười hai của anh, khi cô mười sáu tuổi. Cô sinh ba đứa con. Năm 2010, cô đã ngoại tình với bộ trưởng tư pháp Ndumiso Mamba, và cô được cho là đang bị quản thúc tại gia. Cô đã nộp đơn khiếu nại lạm dụng và tra tấn dưới bàn tay của những người bảo vệ của nhà vua. Sau một năm bị quản thúc tại gia, cô bị trục xuất khỏi gia đình hoàng gia và không được gặp con.
Tiểu sử > Tử vong

Cô qua đời vào ngày 8 tháng 3 năm 2019 tại một bệnh viện ở Nam Phi vì bệnh ung thư da. Cái chết của cô được Thống đốc Lusendvo Fakudze thông báo chính thức thông qua Dịch vụ Phát thanh và Thông tin Eswatini. Cô được chôn cất vào ngày 11 tháng 3 năm 2019.
Mạc Hà

| Mạc Hà 漠河市 |
| --- | --- |
—  Huyện cấp thị  —
 
Quang cảnh đường phố ở Mạc Hà
 
 Vị trí của Mạc Hà (hồng) ở Đại Hưng An Lĩnh (vàng) và Hắc Long Giang
Mạc Hà
Quốc gia: Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Tỉnh: Hắc Long Giang
Khu hành chính cấp địa: Đại Hưng An Lĩnh
Ủy ban: Tây Lâm Cát (西林吉镇)
Diện tích
 • Tổng cộng: 18.233 km2 (7,040 mi2)
Độ cao: 435 m (1,427 ft)
Dân số 
 • Tổng cộng: 83.465
 • Mật độ: 4,6/km2 (12/mi2)
Múi giờ: Giờ ở Trung Quốc (UTC+8)
Mã vùng: 165300
Mã điện thoại: 457 
Trang web: www.hlmohe.gov.cn
Mạc Hà (chữ Hán giản thể: 漠河市; âm Hán Việt: Mạc Hà thị) là một thành phố cấp phó địa thuộc địa khu Đại Hưng An Lĩnh, tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố Mạc Hà có diện tích 18.367 km², dân số 80.000 người. Chính quyền nhân dân thành phố Mạc Hà đóng tại trấn Tây Lâm Cát. Thôn Bắc Cực của thành phố này là thôn nằm ở cực bắc của Trung Hoa Đại lục.
Lịch sử

Mạc Hà đã bắt đầu có người ở vào năm 1860. Nó đã phát triển thành một trạm bưu điện vào năm 1866. Đến năm 1900, Mạc Hà rơi vào tay đế quốc Nga, nhưng nhà Thanh đã tái chiếm thành phố này sáu năm sau đó.
Dưới thời Trung Hoa Dân Quốc (1912-1949), nơi đây ban đầu được xếp vào hạng Cục hành chính năm 1914, sau đó được nâng cấp thành một huyện bậc hai vào năm 1917. Sau khi được Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc giải phóng năm 1947, nó được sáp nhập vào huyện Hô Mã.
Sau khi Mạc Hà được xây dựng lại thành một huyện cấp thị vào năm 1981, trấn Tây Lâm Cát được chọn làm trấn của huyện và làng Mạc Hà ở trấn huyện cũ trở thành trụ sở của Chính quyền trấn Mạc Hà. Được Hội đồng Nhà nước phê duyệt vào tháng 2 năm 2018, Mạc Hà đã được nâng cấp từ huyện thành Thành phố cấp huyện.
Hành chính

Thành phố này được chia thành 4 trấn và 1 hương dân tộc.
Trấn: Tây Lâm Cát, Đồ Cường, Kính Đào, Hưng An.
Hương: Bắc Cực (nguyên là hương Bắc Cực Hà).
Địa lí

Mạc Hà nằm ở phía tây bắc của tỉnh Hắc Long Giang, trải dài từ vĩ độ 52°10'− 53°33' B và 121°07' − 124° 20', do đó nó là thành phố cực bắc của Trung Quốc. Huyện có biên giới với tỉnh Amur và Zabaykalsky Krai của Nga, nơi mà có đoạn sông Amur chảy qua khoảng 245 km (152 mi).
Một thôn làng được xem như khu định cư ở cực bắc Trung Quốc, nằm ở vĩ độ 53 ° 29 'N, được gọi là Thôn Bắc Cực (北极村, nghĩa đen là "Cực Bắc"), nằm ở phía bắc thành phố này, ven sông Amur. Thôn Bắc Cực có dân số khoảng 3.000 người và mật độ dân số là 1 người/ km², với diện tích rộng 2.380 km². Có ba ngôi làng ở thôn Bắc Cực: Làng Bắc Cực (ngôi làng ở cực bắc Trung Quốc và là trụ sở của chính phủ), làng Bắc Hồng, làng Lạc Cốc Hà và làng dân tộc Oroqen. Thôn này nổi tiếng nhất về du lịch với những cảnh quan đặc trưng mà không thể thấy ở những nơi khác của Trung Quốc. Đây là nơi mà hiện tượng ban ngày vùng cực là tương đối rõ rệt vào những tháng hè, khi Mặt Trời có thể hiện diện đến 22 giờ đồng hồ mỗi ngày. Trong những dịp cực kỳ hiếm, có thể nhìn thấy hiện tượng cực quang ở thôn làng này.
Mạc Hà trải dài 150 km (93 mi) từ bắc xuống nam và có tổng diện tích 18.233 km2 (7.040 dặm vuông), chiếm 21,6% diện tích của Đại Hưng An Lĩnh và 3,9% diện tích của tỉnh Hắc Long Giang. Điều này cùng với dân số khoảng 80.000 người, khiến mật độ dân số của thành phố chỉ khoảng 4,64 người/ km² (12,0 người/sqmi).
Giao thông

Ga đường sắt Mạc Hà, được khai trương vào năm 1972, là ga đường sắt cực bắc ở Trung Quốc. Nhà ga có dịch vụ chở hành khách thường xuyên đến Cáp Nhĩ Tân, Tề Tề Cáp Nhĩ và Thẩm Dương.
Sân bay Cổ Liên Mạc Hà, khai trương năm 2008, là sân bay cực bắc của quốc gia.
Mạc Hà giờ đây dễ tiếp cận hơn trước, nhờ một đường cao tốc mới thông xe vào ngày 1 tháng 12 năm 2019. Chính quyền thông báo rằng giai đoạn cuối của đường quốc lộ Bắc Kinh-Mạc Hà, chạy từ thủ đô Trung Quốc đến Mạc Hà với khoảng cách gần 2.300 km (1.400 dặm) đường bộ, đã chính thức hoàn tất. Phần cuối của đường cao tốc này tỏ ra đặc biệt thách thức vì địa hình lạnh lẽo, băng giá của Mạc Hà.
Trong khu vực thành phố, có hệ thống xe buýt với giá cả đa dạng trong các mùa khác nhau. Đặc biệt là tuyến xe buýt tỉnh xuất phát tại Bến xe buýt Mạc Hà đi đến thôn Bắc Cực.