Người Frank
Lịch sử > Đế quốc Caroling (751-843)

Đây là thời kỳ vương quốc Francia lớn mạnh nhất và đế chế của nó kéo dài đến năm 987 mới chấm dứt. Năm 800, đế quốc này rộng lớn nhất với diện tích 1.112.000 km2, với dân số từ 10 đến 20 triệu người. Các thành phố lớn nhất thời đó là: Roma 50.000; Paris 25.000; Regensburg 25.000; Metz 25.000; Mainz 20.000; Speyer 20.000; Tours 20.000; Trier 15.000; Cologne 15.000; Lyon 12.000; Worms 10.000; Poitiers 10.000; Provinces 10.000; Rennes 10.000; Rouen 10.000. Thời Charlemagne, đế quốc này rất rộng lớn nhưng tỏ ra không bền vững. Sau sự kiện năm 843 bị phân liệt thành 3 nước Pháp, Đức và Ý; đế quốc này còn hùng mạnh cho đến thời Charles "Béo" bất ngờ thoái vị năm 887 thì chính thức tan rã. Tên gọi "Caroling" xuất phát từ chữ Latinh carolus mà tiếng German cổ nghĩa là "người tự do".
Mặc dù Charles Martel không là người đầu tiên lên ngôi vua, nhưng ông có nhiều công lao trong kiến tạo vương quốc trong tương lai cho con và cháu trai nổi tiếng Charlemagne. Ông là "cha đẻ" của chế độ phong kiến sơ kỳ qua hoạt động "phân phong ruộng đất" cho quan lại, tướng lĩnh; đánh tan quân Ả Rập bảo vệ biên giới đế quốc ở đông nam. Biệt danh "martel" (cái búa) xuất hiện sau trận thắng quân Ả Rập tại Poitiers năm 732.
Năm 751, Pepin chấp nhận việc được Giáo hoàng Zacaria thụ phong để lên ngôi chính thức của vương quốc Francia. Sau khi ông mất, đế quốc được giao cho hai con trai cai trị. Lúc anh trai mất vào năm 768, Charles trực tiếp lên cai trị và lấy hiệu Charles I (10/768 - 01/814). Bằng 55 chiến dịch thần tốc, Charles đã lập ra một đế quốc rộng lớn với diện tích trên 1 triệu km² bao phủ hết cả vùng Tây Âu, tương tự đế quốc La Mã trước kia. Có lẽ rút kinh nghiệm từ trận khu rừng Teutoburg (năm 9), đại quân của Charles tấn công mạnh và nghiền nát sự chống đối của các dân tộc German khác, mở rộng lãnh thổ đến hết toàn bộ lưu vực sông Elbe, xa hơn là đến lãnh thổ của nước Nga cổ. Ngày 25/12/800, Charles I được Giáo hoàng Lêô III tôn làm Hoàng đế La Mã thần thánh. Từ đó, ông xưng hiệu là Charlemagne (Charles Đại đế). Nhưng trước khi chết vài năm, ông chia đất cho các con: người con trai ông, Charles "Trẻ" nhận vùng Neustria; Louis Mộ Đạo nhận vùng Aquitaine; và Pepin nhận Italy. Lúc Pepin chết thì con trai ngoài giá thú của Pepin là Bernard thừa kế. Năm 813, Louis được đưa lên kế vị cùng với cha. Sau khi cha băng hà, Louis I chính thức cai trị toàn đế quốc.
Louis I sau khi lên ngôi đã thường xuyên đấu tranh liên tục chống xu hướng ly khai của quần thần và các con trai. Năm 817, ông đã buộc phải cắt đất của đế quốc thành 3 phần cho ba con trai cai trị: Lothar làm vua của Ý và đồng Hoàng đế, Pepin làm vua của Aquitaine và Louis de German làm vua Bavaria (Đức ngày nay). Nỗ lực trong cuộc hôn nhân với Judith đã mang cho Louis đứa con trai thứ tư là Charles "Hói đầu" vào năm 823. Sự ra đời của Charles làm cuộc đấu tranh giành ngôi vua giữa các con của Louis ngày càng quyết liệt. Louis chết năm 840 và Lothar kế vị, hai người em là Louis và Charles liên minh với nhau chống lại Lothar làm ông ta (tức Lothar) thất bại thảm hại ở trận Fontenay. Lời thề Strasbourg được ký kết giữa 3 người, trong đó quy định Lothar không được làm Hoàng đế nữa. Sự kiện này đánh dấu sự phân chia Đông - Tây của đế quốc giữa Louis và Charles và kết thúc hoàn toàn sau Hòa ước Verdun năm 843; lời thề này đánh dấu sự ra đời của 2 quốc gia đầu tiên là Pháp và Đức.
Tháng 8 năm 843 Hiệp ước Verdun được ký kết, quy định:
Lothair nhận đất Italia và các vùng Lorraine, Alsace, Burgundy, Provence; hai thành phố Aachen và Rome. Ông giữ danh hiệu Hoàng đế.
Ludwig Người Đức nhận phần phía đông, về sau trở thành nước Đức.
Charles Hói được phần phía tây, mà sau này đã trở thành Pháp. Vùng đất Aquitaine của Pepin mang tính tự trị dưới sự cai quản của Charles.
Sau cái chết của Lothar năm 855, vùng Thượng và Hạ Burgundy (Arles và Provence) được truyền cho con trai thứ ba của ông là Charles của Provence, lãnh thổ còn lại ở phía bắc của dãy núi Alps để con trai thứ hai của ông là Lothair II. Con cả là Louis được thừa hưởng vùng đất Italia. Lothair II qua đời năm 869, vương quốc của ông bị các ông chú tranh chấp và được giải quyết bằng Hiệp ước Meerssen năm 870. Nhân cơ hội Louis II vừa mất và con trai còn quá nhỏ Carloman II lên ngôi vào năm 875, Charles được sự hậu thuẫn của Giáo hoàng Ađrianô III đã lên ngôi vua Italia và Hoàng đế La Mã thần thánh. Nhưng năm 876, Ludwig Người Đức qua đời và Charles tìm cách thôn tính, nhưng thất bại. Vương quốc Đông Francia (nay là Đức) được phân chia giữa Louis Trẻ, Carloman của Bavaria và Charles Béo.
Sau cái chết bất ngờ của Hoàng đế Charles II vào tháng 10/877, Louis II của Pháp"-cà lăm" lên thay, nhưng không đủ sức quản lý đế quốc rộng lớn. Đế quốc buộc phải chia thành 2 phần: Louis III nhận Neustria và Francia, Carloman được nhận Aquitaine và Burgundy. Nước Italia được giao cho Carloman of Bavaria cai trị. Năm 879, Louis II qua đời và Louis III và Carloman II đồng cai trị; khi đó Boso của Arles tuyên bố lập đất bá tước Arles. Năm 881, Charles Béo lên ngôi Hoàng đế La Mã thần thánh hiệu Charles III và đế quốc được thống nhất. Do bị động kinh và đầu hàng người Viking rất nhục nhã, ông không thể cai quản đế quốc này. Năm 887, ông thoái vị và cháu trai là Arnulf lên ngôi, nhưng không vực dậy được; chính thức rã thành nhiều vùng khác nhau: Arnulf thì duy trì Carinthia, Bavaria, Lorraine và một phần nước Đức hiện đại, Bá tước Odo của Paris được bầu làm vua Tây Francia (Pháp), Ranulf II đã trở thành vua của Aquitaine, Berengar Friuli giữ nước Italia, Rudolph I cai trị vùng Thượng Burgundy và Louis "Mù Mắt" cai trị Hạ Burgundy.