stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dominik Szoboszlai
Sự nghiệp câu lạc bộ > Red Bull Salzburg

Trong mùa giải 2017–18, anh có trận ra mắt trước Austria Wien vào ngày 27 tháng 5 năm 2018. Anh vào sân ở phút thứ 57 để thay cho Enock Mwepu. Anh ghi bàn thắng đầu tiên cho câu lạc bộ trong chiến thắng 6–0 tại Austrian Cup trước SC Eglo Schwarz. Anh ghi bàn thắng đầu tiên ở giải đấu vào lưới Wacker Innsbruck vào ngày 17 tháng 3 năm 2019. Vào ngày 17 tháng 9 năm 2019, anh ra mắt Champions League và ghi bàn thắng đầu tiên trong giải đấu này trước Genk trong chiến thắng 6–2.
Anh lập hat-trick giúp Salzburg thắng 5–1 trước Sturm Graz vào ngày 10 tháng 6 năm 2020. Anh đã kết thúc mùa giải với 9 bàn thắng và 14 pha kiến ​​tạo trong 27 trận đấu ở giải VĐQG, đồng thời được bầu chọn là cầu thủ của mùa giải cho mùa 2019–20 ở hạng đấu cao nhất của bóng đá Áo, Bundesliga.
Sự nghiệp câu lạc bộ > RB Leipzig

Vào ngày 17 tháng 12 năm 2020, RB Leipzig thông báo về việc ký hợp đồng với Szoboszlai có thời hạn 4 năm rưỡi, đến tháng 6 năm 2025. Anh ấy đủ điều kiện thi đấu vào tháng 1 năm 2021. Với mức giá được báo cáo là 20 triệu euro, Szoboszlai trở thành cầu thủ Hungary đắt giá nhất trong lịch sử. Tuy nhiên, Szoboszlai không thể góp mặt trong bất kỳ trận đấu nào cho RB Leipzig ở mùa giải 2020–21 do chấn thương dài hạn.
Sự nghiệp câu lạc bộ > RB Leipzig > Mùa giải 2021–22

Trong mùa giải Bundesliga 2021–22, anh ấy đã có 31 lần ra sân và ghi được 6 bàn thắng.
Anh ra mắt vào ngày 7 tháng 8 năm 2021 trong trận đấu Cúp quốc gia Đức gặp SV Sandhausen, nơi anh vào sân ở phút 78 và ghi bàn ba phút sau đó. Vào ngày 20 tháng 8, anh ghi hai bàn thắng đầu tiên ở Bundesliga trong chiến thắng 4–0 trước VfB Stuttgart. Vào ngày 17 tháng 4 năm 2022, anh ghi bàn thắng duy nhất của trận đấu giữa Bayer 04 Leverkusen và Leipzig vào tuần thi đấu thứ 30 của mùa giải Bundesliga 2021–22.
Sự nghiệp câu lạc bộ > RB Leipzig > Mùa giải 2022–23

Trong mùa giải Bundesliga 2022–23 anh đã ra sân 31 lần và ghi được 6 bàn thắng. Anh ghi bàn thắng đầu tiên trong mùa giải trong chiến thắng 3–0 trước Borussia Dortmund vào ngày 10 tháng 9 năm 2022. Vào ngày 27 tháng 1 năm 2023, anh ghi một cú đúp vào lưới VfB Stuttgart tại Red Bull Arena vào ngày thi đấu thứ 18. Kết quả cuối cùng là 2–1 nghiêng về Leipzig. Anh ghi bàn thắng thứ ba trong chiến thắng bất ngờ 3–1 trước Bayern Munich tại Allianz Arena vào ngày 20 tháng 5 trong ngày thi đấu thứ 33. Vào ngày 3 tháng 6, anh ghi bàn thắng thứ hai trong chiến thắng 2–0 trước Eintracht Frankfurt trong trận chung kết DFB-Pokal tại Olympiastadion ở Berlin.
Sự nghiệp câu lạc bộ > Liverpool

Vào ngày 2 tháng 7 năm 2023, Liverpool thông báo rằng họ đã ký hợp đồng 5 năm với Szoboszlai, tùy thuộc vào giấy phép lao động, sau khi kích hoạt điều khoản giải phóng hợp đồng của anh ấy được cho là có giá trị lên tới 60 triệu bảng Anh. Anh trở thành bản hợp đồng đắt giá thứ 3 trong lịch sử Liverpool. Anh ấy cũng sẽ trở thành cầu thủ Hungary thứ ba thực sự chơi cho câu lạc bộ sau István Kozma và Adam Bogdan, trong khi nhiều người khác, chẳng hạn như đồng đội cũ của anh ấy tại Leipzig Peter Gulacsi, đã không thể xoay sở để cạnh tranh góp mặt trong một trận đấu cấp cao.
Sự nghiệp quốc tế

Szoboszlai là đội trưởng của U-17 Hungary trong Giải vô địch bóng đá U-17 châu Âu 2017 tại Croatia, anh đã ghi hai bàn thắng và đội của anh ấy đứng thứ 6 trong giải đấu này. Anh ấy cũng là đội trưởng của U-19 Hungary trong chiến dịch Giải vô địch bóng đá U-19 châu Âu 2019. Anh ra mắt cho đội U-21 trước U-21 Đức vào ngày 1 tháng 9 năm 2017.
Anh lần đầu tiên được triệu tập vào đội tuyển Hungary cho trận giao hữu gặp Nga và vòng loại FIFA Wolrd Cup 2018 đấu với Andorra vào tháng 6 năm 2017. Anh ra mắt đội tuyển quốc gia vào ngày 21 tháng 3 năm 2019 trong trận đấu tại vòng loại Euro 2020 trước Slovakia khi vào sân thay người ở phút thứ 54 cho László Kleinheisler. Anh ấy đã ghi bàn thắng quốc tế đầu tiên của mình vào lưới cùng một đối thủ, Slovakia, trong cùng một trận đấu của UEFA Euro 2020 trong một quả đá phạt trực tiếp trên sân nhà.
Anh ấy đã ghi bàn trong một quả đá phạt khác tại UEFA Nations League 2020–21 (hạng đấu B) trước Thổ Nhĩ Kỳ, nơi Hungary giành chiến thắng 1–0 trước Thổ Nhĩ Kỳ ở Sivas.
Trong trận đấu play-off Euro 2020 gặp Iceland, anh đã ghi bàn quyết định vào phút cuối để đưa Hungary tới Euro 2020. Mặc dù ban đầu được chọn để chơi ở trận đấu sau, Szoboszlai đã rút lui vì chấn thương vào ngày 1 tháng 6 năm 2021. Vào ngày 4 tháng 6 năm 2022, Szoboszlai ghi một quả phạt đền trong chiến thắng 1–0 trước Anh ở UEFA Nations League 2022–23 (hạng đấu A), đây là trận thắng đầu tiên của Hungary trước Anh kể từ ngày 31 tháng 5 năm 1962, tại FIFA World Cup 1962.
Sau khi Ádám Szalai giã từ đội tuyển và chấn thương dài hạn của Péter Gulácsi, các đồng đội của đội tuyển quốc gia và Marco Rossi đã bổ nhiệm Szoboszlai làm đội trưởng mới của đội tuyển quốc gia. Ngay sau trận giao hữu với Luxembourg, Rossi đã nói trong một cuộc phỏng vấn với M4 rằng Szoboszlai có thể sớm trở thành một cầu thủ hàng đầu, đó là lý do tại sao anh ấy được bầu làm đội trưởng của đội tuyển quốc gia.
Vào ngày 27 tháng 3 năm 2023, anh ghi bàn thắng đầu tiên với tư cách đội trưởng vào lưới Bulgaria trong chiến thắng 3–0 cho Hungary ở vòng loại Euro 2024 tại Puskás Aréna.
Đời tư

Anh sinh ra ở Székesfehérvár. Cha anh là Zsolt, trong khi mẹ anh tên là Zsanett Németh. Khi Dominik được sinh ra, mẹ anh mới 19 tuổi, trong khi bố anh 23. Cha anh chơi ở các giải đấu thấp hơn của Austrian Bundesliga. Cha của anh ấy bắt đầu huấn luyện anh ấy từ năm ba tuổi bằng cách đặt các chai nhựa trên mặt đất để ném bóng với quả bóng.
Trong một cuộc phỏng vấn với Nemzeti Sport, Bendegúz Bolla nói rằng cha của Szoboszlai thường bắt Dominik tập chơi golf khi còn nhỏ.
Szoboszlai dành thời gian rảnh để chơi FIFA và xem anime.
Vào tháng 12 năm 2022, anh ấy đã quyên góp cho tổ chức từ thiện Cseppkő Gyermekotthoni Központ cùng với Ádám Szalai.
Vào năm 2023, anh ấy đã tặng một chiếc áo sơ mi cho quỹ giúp quyên góp tiền cho gia đình của Csaba Ponczok quá cố, cựu cầu thủ của Maglódi TC, người đã qua đời vào năm 2022.
Thống kê sự nghiệp > Câu lạc bộ

| Câu lạc bộ | Mùa giải | Giải vô địch> Hạng đấu | Giải vô địch> Trận | Giải vô địch> Bàn | Cúp quốc gia> Trận | Cúp quốc gia> Bàn | Cúp liên đoàn> Trận | Cúp liên đoàn> Bàn | Châu lục> Trận | Châu lục> Bàn | Khác> Trận | Khác> Bàn | Tổng cộng> Trận | Tổng cộng> Bàn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Liefering | 2017–18 | 2. Liga | 33 | 10 | — | — | — | — | — | — | — | — | 33 | 10 |
| Liefering | 2018–19 | 2. Liga | 9 | 6 | — | — | — | — | — | — | — | — | 9 | 6 |
| Liefering | Tổng cộng | Tổng cộng | 42 | 16 | — | — | — | — | — | — | — | — | 42 | 16 |
| Red Bull Salzburg | 2017–18 | Austrian Bundesliga | 1 | 0 | 0 | 0 | — | — | — | — | — | — | 1 | 0 |
| Red Bull Salzburg | 2018–19 | Austrian Bundesliga | 16 | 3 | 3 | 2 | — | — | 1 | 0 | — | — | 20 | 5 |
| Red Bull Salzburg | 2019–20 | Austrian Bundesliga | 27 | 9 | 6 | 2 | — | — | 7 | 1 | — | — | 40 | 12 |
| Red Bull Salzburg | 2020–21 | Austrian Bundesliga | 12 | 4 | 2 | 1 | — | — | 8 | 4 | — | — | 22 | 9 |
| Red Bull Salzburg | Tổng cộng | Tổng cộng | 56 | 16 | 11 | 5 | — | — | 16 | 5 | — | — | 83 | 26 |
| RB Leipzig | 2020–21 | Bundesliga | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | 0 | 0 | — | — | 0 | 0 |
| RB Leipzig | 2021–22 | Bundesliga | 31 | 6 | 5 | 2 | — | — | 9 | 2 | — | — | 45 | 10 |
| RB Leipzig | 2022–23 | Bundesliga | 31 | 6 | 6 | 3 | — | — | 8 | 1 | 1 | 0 | 46 | 10 |
| RB Leipzig | Tổng cộng | Tổng cộng | 62 | 12 | 11 | 5 | — | — | 17 | 3 | 1 | 0 | 91 | 20 |
| Liverpool | 2023–24 | Premier League | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | 0 | 0 |
| Liverpool | Tổng cộng | Tổng cộng | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | 160 | 44 | 22 | 10 | 0 | 0 | 33 | 8 | 1 | 0 | 216 | 62 |
↑  Ra sân tại UEFA Europa League
↑  5 lần ra sân và 1 bàn tại UEFA Champions League, 2 lần ra sân tại UEFA Europa League
1 2  Ra sân tại UEFA Champions League
↑  4 lần ra sân và 2 bàn tại UEFA Champions League, 5 lần ra sân tại UEFA Europa League
↑  Ra sân tại DFL-Supercup
Thống kê sự nghiệp > Quốc tế

| Đội tuyển quốc gia | Năm | Trận | Bàn |
| --- | --- | --- | --- |
| Hungary | 2019 | 8 | 1 |
| Hungary | 2020 | 4 | 2 |
| Hungary | 2021 | 6 | 2 |
| Hungary | 2022 | 10 | 1 |
| Hungary | 2023 | 10 | 4 |
| Hungary | 2024 | 2 | 2 |
| Tổng cộng | Tổng cộng | 40 | 12 |
| # | Ngày | Địa điểm | Đối thủ | Tỷ số | Kết quả | Giải đấu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 9 tháng 9 năm 2019 | Groupama Arena, Budapest, Hungary |  Slovakia | 1–1 | 1–2 | Vòng loại UEFA Euro 2020 |
| 2 | 3 tháng 9 năm 2020 | Sân vận động New Sivas 4 Eylül, Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ |  Thổ Nhĩ Kỳ | 1–0 | 1–0 | UEFA Nations League 2020–21 |
| 3 | 12 tháng 11 năm 2020 | Puskás Aréna, Budapest, Hungary |  Iceland | 2–1 | 2–1 | Vòng loại UEFA Euro 2020 |
| 4 | 12 tháng 11 năm 2021 | Puskás Aréna, Budapest, Hungary |  San Marino | 1–0 | 4–0 | Vòng loại FIFA World Cup 2022 |
| 5 | 12 tháng 11 năm 2021 | Puskás Aréna, Budapest, Hungary |  San Marino | 3–0 | 4–0 | Vòng loại FIFA World Cup 2022 |
| 6 | 4 tháng 6 năm 2022 | Puskás Aréna, Budapest, Hungary |  Anh | 1–0 | 1–0 | UEFA Nations League 2022–23 |
| 7 | 27 tháng 3 năm 2023 | Puskás Aréna, Budapest, Hungary |  Bulgaria | 2–0 | 3–0 | Vòng loại UEFA Euro 2024 |
| 8 | 17 tháng 10 năm 2023 | Sân vận động Darius và Girėnas, Kaunas, Litva |  Litva | 1–2 | 2–2 | Vòng loại UEFA Euro 2024 |
| 9 | 19 tháng 11 năm 2023 | Puskás Aréna, Budapest, Hungary |  Montenegro | 1–1 | 3–1 | Vòng loại UEFA Euro 2024 |
| 10 | 19 tháng 11 năm 2023 | Puskás Aréna, Budapest, Hungary |  Montenegro | 2–1 | 3–1 | Vòng loại UEFA Euro 2024 |
| 11 | 22 tháng 3 năm 2024 | Puskás Aréna, Budapest, Hungary |  Thổ Nhĩ Kỳ | 1–0 | 1–0 | Giao hữu |
| 12 | 26 tháng 3 năm 2024 | Puskás Aréna, Budapest, Hungary |  Kosovo | 1–0 | 2–0 | Giao hữu |
Danh hiệu > Câu lạc bộ

Red Bull Salzburg
Giải bóng đá vô địch quốc gia Áo: 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21
Cúp bóng đá Áo: 2018–19, 2019–20, 2020–21
RB Leipzig
DFB-Pokal: 2021–22, 2022–23
Liverpool
EFL Cup: 2023–24
Danh hiệu > Cá nhân

Đội hình tiêu biểu Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Áo: 2017-18
Cầu thủ xuất sắc nhất Giải bóng đá vô địch quốc gia Áo: 2019-20
Chlorosterrha dichroma

| Chlorosterrha dichroma> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Chlorosterrha
Loài (species): C. dichroma
Danh pháp hai phần
Chlorosterrha dichroma Felder 1875 
Chlorosterrha dichroma là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Cephalophyllum serrulatum

| Cephalophyllum serrulatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Aizoaceae
Chi (genus): Cephalophyllum
Loài (species): C. serrulatum
Danh pháp hai phần
Cephalophyllum serrulatum L.Bolus, 1934 
Cephalophyllum serrulatum là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được L.Bolus mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cephalophyllum serrulatum”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Francesco Guidolin

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Guidolin đang dẫn dắt Palermo năm 2007.
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Francesco Guidolin
Ngày sinh:  3 tháng 10, 1955 (69 tuổi)
Nơi sinh:  Castelfranco Veneto, Ý
Vị trí:  Tiền vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1975–1984 |  Verona |  102 |  (14) |
| 1977–1978 |  →   Sambenedettese (mượn) |  35 |  (3) |
| 1979–1980 |  →   Pistoiese (mượn) |  35 |  (5) |
| 1982–1983 |  →   Bologna (mượn) |  24 |  (1) |
| 1984–1986 |  Venezia |  41 |  (1) |
| Tổng cộng |   |  237 |  (24) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1976–1977 |  U-21 Ý |  5 |  (0) |
Sự nghiệp quản lý
Năm:  Đội
1986–1988:  Giorgione
1989–1990:  Treviso
1990–1991:  Fano
1991–1992:  Empoli
1992–1993:  Ravenna
1993:  Atalanta
1994–1998:  Vicenza
1998–1999:  Udinese
1999–2003:  Bologna
2004–2005:  Palermo
2005:  Genoa
2005–2006:  Monaco
2006–2008:  Palermo
2008–2010:  Parma
2010–2014:  Udinese
2016:  Swansea City
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Francesco Guidolin (phát âm tiếng Ý: [franˈtʃesko ɡwidoˈlin]; sinh ngày 3 tháng 10 năm 1955) là huấn luyện viên bóng đá người Ý. Ông đã có 29 năm dẫn dắt các đội bóng Ý.
Aleksandar I của Nam Tư

| Aleksandar I |
| --- | --- |

Vua của Nam Tư
Tại vị: 6 tháng 1 năm 1929 – 9 tháng 10 năm 1934 5 năm, 276 ngày
Kế nhiệm: Paul (Hoàng tử nhiếp chính) Peter II
Vua của người Serbia, Croatia và Slovenia
Tại vị: 16 tháng 8 năm 1921 – 6 tháng 1 năm 1929 7 năm, 143 ngày
Tiền nhiệm: Peter I
Hoàng tử nhiếp chính của người Serbia, Croatia và Slovenia
Tại vị: 1 tháng 12 năm 1918 – 16 tháng 8 năm 1921 2 năm, 258 ngày
Vua: Peter I
Hoàng tử nhiếp chính của Serbia
Tại vị: 24 tháng 6 năm 1914 – 1 tháng 12 năm 1918 4 năm, 160 ngày
Vua: Peter I
Thông tin chung
Sinh: 16 tháng 12 năm 1888 Cetinje, Công quốc Montenegro
Mất: 9 tháng 10 năm 1934 (45 tuổi) Marseille, Pháp
An táng: Lăng mộ hoàng gia Oplenac
Phối ngẫu: Maria của Romania
Hậu duệ: Peter II của Nam Tư Hoàng tử Tomislav Hoàng tử Andrew
Hoàng tộc: Nhà Karađorđević
Thân phụ: Peter I của Nam Tư
Thân mẫu: Zorka của Montenegro
Tôn giáo: Chính thống giáo Đông Phương
Chữ ký: 
Aleksandar I (Aleksandar I Karađorđević, Kirin Serbia: Александар I Карађорђевић, phát âm [aleksǎːndar př̩ʋiː karad͡ʑǒːrd͡ʑeʋit͡ɕ]), hay Aleksandar  Unifier (Aleksandar Ujedinitelj, Kirin Serbia: Александар Ујединитељ [aleksǎːndar ujedǐniteʎ], 16 tháng 12 năm 1888 – 9 tháng 10 năm 1934) là hoàng tử nhiếp chính của Vương quốc Serbia từ năm 1914 và sau đó làm Vua của Nam Tư từ năm 1921 đến năm 1934 (trước năm 1929 Vương quốc còn được biết với tên Vương quốc của người Serbia, Croatia and Slovenia).
Ông là vị quốc vương cuối cùng của Châu Âu bị ám sát.
Guinée

Đối với các định nghĩa khác, xem Guinée (định hướng).
Guinée (cũng viết là Guinea theo tiếng Anh, phát âm /ˈɡɪni/, tên chính thức Cộng hòa Guinée tiếng Pháp: République de Guinée, tiếng Việt: Cộng hòa Ghi-nê) là một đất nước nằm ở khu vực Tây Phi. Trước đây quốc gia này được biết với cái tên Guinée thuộc Pháp (Guinée française), đôi khi từ Guinée-Conakry hay Guinea-Conakry được dùng để chỉ quốc gia này để phân biệt các quốc gia khác có "Guinea" trong tên và khu vực cùng tên, chẳng hạn như Papua New Guinea, Tây New Guinea, Guinea-Bissau và Guinea Xích Đạo. Guinée có dân số 12.4 triệu người và diện tích 245.857 kilômét vuông (94.926 dặm vuông Anh).
Quốc gia có chủ quyền Guinea là một nước cộng hòa có tổng thống do nhân dân trực tiếp bầu ra; chức vụ này vừa là nguyên thủ quốc gia vừa là người đứng đầu chính phủ. Quốc hội Guinea là một quốc hội đơn viện và là cơ quan lập pháp của đất nước này, và các thành viên của nó cũng do người dân trực tiếp bầu ra. Nhánh tư pháp được lãnh đạo bởi Tòa án Tối cao Guinea, tòa án phúc thẩm cao nhất và cuối cùng trong cả nước.
Guinea là một quốc gia chủ yếu là Hồi giáo, với 85% dân số theo đạo Hồi. Người dân Guinea thuộc 24 nhóm sắc tộc. Tiếng Pháp, ngôn ngữ chính thức của Guinea, là ngôn ngữ giao tiếp chính trong trường học, trong quản lý chính phủ và các phương tiện truyền thông, nhưng hơn 24 ngôn ngữ bản địa cũng được sử dụng.
Nền kinh tế của Guinea phần lớn phụ thuộc vào nông nghiệp và khai thác khoáng sản. Đây là nước có sản lượng khai thác bô xít lớn thứ hai thế giới, và có trữ lượng kim cương và vàng phong phú. Đất nước này là tâm điểm của đợt bùng phát dịch Ebola năm 2014. Nhân quyền ở Guinea vẫn còn là một vấn đề gây tranh cãi. Năm 2011, chính phủ Hoa Kỳ tuyên bố rằng việc tra tấn của lực lượng an ninh và lạm dụng phụ nữ và trẻ em (bao gồm cả cắt bộ phận sinh dục nữ) là những vấn đề nhân quyền đang còn tồn tại.
Từ nguyên

Guinea được đặt tên theo khu vực Guinea. Guinea là tên truyền thống của khu vực châu Phi nằm dọc theo Vịnh Guinea. Khu vực này trải dài về phía bắc qua các vùng nhiệt đới có rừng và kết thúc ở Sahel. Thuật ngữ trong tiếng Anh Guinea bắt nguồn trực tiếp từ từ tiếng Bồ Đào Nha Guiné, xuất hiện vào giữa thế kỷ 15 để chỉ các vùng đất sinh sống của người Guineus, một thuật ngữ chung để chỉ các dân tộc châu Phi da đen ở phía nam sông Senegal, trái ngược với "màu xám "Zenaga Berbers ở trên vùng này, vốn được họ gọi là Azenegues hoặc Moors.
Lịch sử

Vùng đất ngày nay là Guinea thuộc về một loạt đế chế châu Phi cho đến khi Pháp đô hộ nó vào những năm 1890, và biến nó thành một phần của Tây Phi thuộc Pháp. Guinea tuyên bố độc lập khỏi Pháp vào ngày 2 tháng 10 năm 1958. Từ khi giành độc lập cho đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2010, Guinea đã bị một số lãnh đạo chuyên quyền cai trị.
Lịch sử > Các đế quốc và vương quốc Tây Phi ở Guinea

Khu vực bây giờ là Guinea nằm trong rìa của các đế chế lớn ở Tây Phi. Đế chế Ghana đầu tiên tại đây đã phát triển nhờ thương mại nhưng cuối cùng đã sụp đổ sau các cuộc xâm lăng lặp đi lặp lại của các vua nhà Almoravid. Vào thời kỳ này, Hồi giáo lần đầu tiên được truyền bá đến đây thông qua các thương nhân Bắc Phi.
Đế quốc Sosso (thế kỷ 12 đến thế kỷ 13) phát triển trong một thời gian ngắn trong khoảng trống, nhưng Đế quốc Mali trở nên nổi bật khi Soundiata Kéïta đánh bại người cai trị Sosso Soumangourou Kanté trong trận Kirina, ở c. 1235. Đế chế Mali được cai trị bởi Mansa (Hoàng đế), đáng chú ý nhất là Kankou Moussa, người đã thực hiện một hajj nổi tiếng tới Mecca vào năm 1324. Ngay sau khi ông trị vì, Đế chế Mali bắt đầu suy tàn và cuối cùng bị các nước chư hầu thay thế vào thế kỷ 15.
Thành công nhất trong số này là Đế quốc Songhai, mở rộng quyền lực từ khoảng năm 1460 và cuối cùng vượt qua Đế chế Mali về cả lãnh thổ và sự giàu có. Đế quốc tiếp tục thịnh vượng cho đến khi một cuộc nội chiến, liên tiếp xảy ra, sau cái chết của Askia Daoud vào năm 1582. Đế chế suy yếu đã rơi vào tay những kẻ xâm lược Maroc trong trận Tondibi chỉ ba năm sau đó. Tuy nhiên, người Maroc không thể cai trị vương quốc này một cách hiệu quả và nó bị phân chia thành nhiều vương quốc nhỏ.
Sau sự sụp đổ của các đế chế lớn ở Tây Phi, nhiều vương quốc khác nhau đã tồn tại ở nơi ngày nay là Guinea. Người Hồi giáo Fulani di cư đến Futa Jallon ở Trung Guinea, và thành lập một nhà nước Hồi giáo từ năm 1727 đến năm 1896, với một hiến pháp thành văn và những người cai trị thay thế. Đế chế Wassoulou hay Wassulu trong một thời gian ngắn (1878–1898), do Samori Toure lãnh đạo đã chiếm cứ khu vực chủ yếu là Malinké của vùng ngày nay là thượng lưu Guinea và tây nam Mali (Wassoulou). Đế chế này chuyển đến Bờ Biển Ngà trước khi bị người Pháp chinh phục.
Lịch sử > Thời kỳ thuộc địa

Các thương nhân châu Âu đến đây vào thế kỷ 16. Nô lệ đã được xuất khẩu để làm việc ở nơi khác trong thương mại tam giác. Các thương nhân đã sử dụng các tập quán nô lệ trong khu vực đã tồn tại trong nhiều thế kỷ để buôn bán người.[cần dẫn nguồn]
Thời kỳ thuộc địa của Guinea bắt đầu với quân đội Pháp xâm nhập vào khu vực này vào giữa thế kỷ 19. Sự thống trị của Pháp được khẳng định bởi sau khi đánh bại quân đội của Samori Touré, Mansa (hoặc Hoàng đế) của bang Ouassoulou và thủ lĩnh của người gốc Malinké vào năm 1898, và giúp Pháp kiểm soát vùng đất ngày nay là Guinea và các khu vực lân cận.
Pháp đã đàm phán về ranh giới hiện tại của Guinea vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 với người Anh để trao đổi Sierra Leone, người Bồ Đào Nha về thuộc địa Guinea của họ (nay là Guinea-Bissau) và Liberia. Dưới thời Pháp, đất nước hình thành Lãnh thổ Guinea bên trong Tây Phi thuộc Pháp, do một thống đốc cư trú tại Dakar quản lý. Các thống đốc cấp trung quản lý các thuộc địa riêng lẻ, bao gồm cả Guinea.
Lịch sử > Độc lập (1958)

Năm 1958, Đệ tứ Cộng hòa Pháp sụp đổ do bất ổn chính trị và những thất bại trong việc đối phó với các thuộc địa của mình, đặc biệt là Đông Dương và Algeria. Việc thành lập nền Cộng hòa thứ năm được người dân Pháp ủng hộ, trong khi Tổng thống Pháp Charles de Gaulle đã nói rõ vào ngày 8 tháng 8 năm 1958 rằng các thuộc địa của Pháp phải được lựa chọn rõ ràng giữa quyền tự trị nhiều hơn trong một Cộng đồng Pháp mới hoặc độc lập ngay lập tức trong cuộc trưng cầu dân ý. sẽ được tổ chức vào ngày 28 tháng 9 năm 1958. Các thuộc địa khác đã chọn trước đây, nhưng Guinea - dưới sự lãnh đạo của Ahmed Sékou Touré với Đảng Dân chủ Guinea-Phi Dân chủ (PDG) đã giành được 56 trong số 60 ghế trong cuộc bầu cử lãnh thổ năm 1957 — đã bỏ phiếu áp đảo quyết định độc lập. Người Pháp nhanh chóng rút lui, và vào ngày 2 tháng 10 năm 1958, Guinea tự xưng là một nước cộng hòa có chủ quyền và độc lập, với Sékou Touré làm tổng thống.
Đáp lại cuộc bỏ phiếu đòi độc lập, những người Pháp định cư ở Guinea đã khá gay gắt trong việc cắt đứt quan hệ với Guinea. Washington Post nhận xét người Pháp đã tàn bạo như thế nào khi vứt bỏ tất cả những gì họ nghĩ là đóng góp của họ cho Guinea: "Để phản ứng lại, và như một lời cảnh báo cho các vùng lãnh thổ nói tiếng Pháp khác, người Pháp đã rút khỏi Guinea trong khoảng thời gian hai tháng, mang theo mọi thứ họ có thể. Họ tháo các bóng đèn, vứt bỏ các kế hoạch cho đường ống dẫn nước thải ở thủ đô Conakry, và thậm chí đốt các dược phẩm thay vì để lại cho người dân Guinea. "
Chính trị

Quốc gia này là một nước cộng hòa. Tổng thống do nhân dân trực tiếp bầu ra, vừa là nguyên thủ quốc gia vừa là người đứng đầu chính phủ. Quốc hội đơn viện là cơ quan lập pháp của đất nước này, các thành viên của Quốc hội do nhân dân trực tiếp bầu ra. Nhánh tư pháp được đứng đầu bởi Tòa án Tối cao Guinea, tòa án phúc thẩm cao nhất và cuối cùng trong cả nước.
Guinea là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế, bao gồm Liên minh Châu Phi, Cơ quan Cộng đồng nói tiếng Pháp, Ngân hàng Phát triển Châu Phi, Cộng đồng Kinh tế các Quốc gia Tây Phi, Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Hồi giáo, IMF và Liên Hợp Quốc.
Chính trị > Văn hoá chính trị

Cựu Tổng thống Alpha Condé có được sự ủng hộ từ nhóm dân tộc thứ nhất và có dân số lớn thứ hai của Guinea, Malinke. Nhóm đối lập Guinea có được ủng hộ từ nhóm sắc tộc Fula, những người này chiếm khoảng 45,9 phần trăm dân số.
Chính trị > Hành pháp

Tổng thống Guinea thường được bầu theo phương thức phổ thông đầu phiếu với nhiệm kỳ 5 năm; ứng cử viên chiến thắng phải nhận được đa số phiếu bầu để được bầu làm tổng thống. Tổng thống quản lý Guinea, với sự hỗ trợ từ một hội đồng gồm 25 bộ trưởng dân sự do ông chỉ định. Chính phủ quản lý đất nước thông qua tám khu vực, 33 quận, hơn 100 quận và nhiều huyện (được gọi là xã ở Conakry và các thành phố và làng lớn khác, hoặc "mỏ đá" ở nội địa). Các chức danh lãnh đạo cấp huyện được bầu; tổng thống bổ nhiệm các quan chức cho tất cả các cấp khác của cơ quan hành chính với mức độ tập trung cao.
Kể từ cuộc bầu cử tổng thống năm 2010, nguyên thủ quốc gia là Alpha Condé. Tuy nhiên, vị trí nguyên thủ quốc gia của Condé đã bị thách thức bởi vụ đảo chính Guinea năm 2021.
Chính trị > Lập pháp

Quốc hội Guinea, cơ quan lập pháp của đất nước này, đã không họp từ năm 2008 đến năm 2013, khi nó bị giải tán sau cuộc đảo chính quân sự vào tháng 12. Các cuộc bầu cử đã bị hoãn nhiều lần kể từ năm 2007. Vào tháng 4 năm 2012, Tổng thống Condé đã hoãn vô thời hạn các cuộc bầu cử, với lý do cần đảm bảo rằng các cuộc bầu cử này "minh bạch và dân chủ".
Bầu cử lập pháp Guinean năm 2013 được tổ chức vào ngày 24 tháng 9 năm 2013. Đảng của Tổng thống Alpha Condé , Cuộc biểu tình của Nhân dân Guinea (RPG), đã giành được đa số ghế trong Quốc hội Guinea, với 53 trên 114 ghế. Các đảng đối lập đã giành được tổng cộng 53 ghế, và các nhà lãnh đạo đối lập đã tố cáo kết quả bầu cử chính thức là gian lận.