stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Leptarctia lena
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Lipotriches ceratina

| Lipotriches ceratina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Halictidae
Phân họ (subfamilia): Nomiinae
Chi (genus): Lipotriches
Loài (species): L. ceratina
Danh pháp hai phần
Lipotriches ceratina Smith, 1857 
Lipotriches ceratina là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1857.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Leptarthra aenea

| Leptarthra aenea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Leptarthra
Loài (species): L. aenea
Danh pháp hai phần
Leptarthra aenea Laboissiere, 1926 
Leptarthra aenea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1926.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
USS Lyman K. Swenson (DD-729)

| --- | --- |
Tàu khu trục USS Lyman K. Swenson (DD-729) trên đường đi ngoài khơi Oahu, 16 tháng 3 năm 1970
Lịch sử
Hoa Kỳ
Tên gọi:  USS Lyman K. Swenson (DD-729)
Đặt tên theo:  Lyman Knute Swenson
Xưởng đóng tàu:  Bath Iron Works
Đặt lườn:  11 tháng 9 năm 1943
Hạ thủy:  12 tháng 2 năm 1944
Người đỡ đầu:  cô Cecelia A. Swenson
Nhập biên chế:  2 tháng 5 năm 1944
Xuất biên chế:  12 tháng 2 năm 1971
Xóa đăng bạ:  1 tháng 2 năm 1974
Danh hiệu và phong tặng:  11 × Ngôi sao Chiến trận
Số phận:  Được chuyển cho Đài Loan, 6 tháng 5 năm 1974 và tháo dỡ làm nguồn phụ tùng
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Lớp tàu khu trục Allen M. Sumner
Trọng tải choán nước:  2.200 tấn Anh (2.200 t) (tiêu chuẩn); 3.515 tấn Anh (3.571 t) (đầy tải)
Chiều dài:  369 ft (112 m) (mực nước); 376 ft 6 in (114,76 m) (chung)
Sườn ngang:  40 ft (12 m)
Mớn nước:  15 ft 9 in (4,80 m) (tiêu chuẩn); 19 ft (5,8 m) (đầy tải)
Động cơ đẩy:  4 × nồi hơi; 2 × turbine hơi nước hộp số; 2 × trục; công suất 60.000 shp (45.000 kW)
Tốc độ:  34 kn (39 mph; 63 km/h)
Tầm xa:  6.000 nmi (11.000 km) ở tốc độ 15 kn (17 mph; 28 km/h)
Thủy thủ đoàn tối đa:  336 sĩ quan và thủy thủ
Vũ khí:  6 × pháo 5 in (130 mm)/38 caliber (3×2) trên bệ Mk 38 nòng đôi; 12 × pháo phòng không Bofors 40 mm (2×4 & 2×2); 11 × pháo phòng không Oerlikon 20 mm; 10 × ống phóng ngư lôi Mark 15 21 in (530 mm) (2×5); 6 × máy phóng K-gun và 2 × đường ray thả mìn sâu
USS Lyman K. Swenson (DD-729) là một tàu khu trục lớp Allen M. Sumner được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Đại tá Hải quân Lyman Knute Swenson (1892-1942), hạm trưởng tàu tuần dương USS Juneau, tử trận khi chiếc Juneau bị đắm trong trận Hải chiến Guadalcanal, và được truy tặng Huân chương Chữ thập Hải quân. Nó đã hoạt động cho đến hết Thế Chiến II, và tiếp tục phục vụ sau đó trong Chiến tranh Triều Tiên và Chiến tranh Việt Nam cho đến khi xuất biên chế năm 1971. Con tàu được chuyển cho Đài Loan năm 1974, và được tháo dỡ để làm nguồn phụ tùng thay thế cho các tàu chị em cùng lớp. Lyman K. Swenson được tặng thưởng năm Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II, và thêm sáu Ngôi sao Chiến trận khác trong Chiến tranh Triều Tiên.
Thiết kế và chế tạo

Bài chi tiết: Allen M. Sumner (lớp tàu khu trục)
Lyman K. Swenson được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Bath Iron Works Corp. ở Bath, Maine vào ngày 11 tháng 9 năm 1943. Nó được hạ thủy vào ngày 12 tháng 2 năm 1944; được đỡ đầu bởi cô Cecelia A. Swenson, con gái Đại tá Swenson, và nhập biên chế tại Xưởng hải quân Boston vào ngày 2 tháng 5 năm 1944 dưới quyền chỉ huy của Trung tá Hải quân Francis T. Williamson.
Lịch sử hoạt động > 1944

Lyman K. Swenson hoàn tất chuyến đi chạy thử máy tại khu vực quần đảo Bermuda vào ngày 25 tháng 6 năm 1944, khi quyền chủ động trong Trận Đại Tây Dương đã hoàn toàn nằm trong tay phe Đồng Minh. Vì vậy con tàu chuẩn bị để nhận nhiệm vụ tại Mặt trận Thái Bình Dương, và đã rời Boston, Massachusetts vào ngày 31 tháng 7, băng qua kênh đào Panama vào ngày 8 tháng 8, và đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 30 tháng 8. Sau các đợt huấn luyện và thực hành chống tàu ngầm và phòng không tại khu vực quần đảo Hawaii, nó hướng sang vùng chiến sự vào ngày 28 tháng 9, và thả neo tại Ulithi, căn cứ hoạt động chính trong sáu tháng tiếp theo của nó, vào ngày 13 tháng 10.
Lyman K. Swenson rời Ulithi vào ngày 21 tháng 10 trong thành phần Hải đội Khu trục 61, để hộ tống cho một đội tiếp liệu bao gồm mười tàu chở dầu. Lực lượng này đã ở lại ngoài khơi Philippines, tiếp nhiên liệu cho các tàu sân bay thuộc Đệ Tam hạm đội dưới quyền Đô đốc William Halsey; hạm đội đã gây tổn thất lớn cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong trận Hải chiến vịnh Leyte diễn ra từ ngày 24 đến ngày 26 tháng 10; và sau đó chiếc tàu khu trục được điều sang Đội đặc nhiệm 38.4 làm nhiệm vụ hộ tống bảo vệ các tàu sân bay. Vào ngày 30 tháng 10, nó hỗ trợ cho các hoạt động tại Leyte và có những hoạt động tác chiến đầu tiên. Các tàu sân bay Franklin (CV-13) và Belleau Wood (CVL-24) bị máy bay đối phương đánh trúng, và lực lượng rút lui về Ulithi để tiếp liệu, sửa chữa và nghỉ ngơi.
Trong phần lớn tháng 11 và tháng 12, Lyman K. Swenson hộ tống cho các đội đặc nhiệm tàu sân bay nhanh khác nhau trong quá trình tái chiếm đảo Luzon. Vào giữa tháng 12, đang khi làm nhiệm vụ canh phòng máy bay, nó tham gia giải cứu bốn phi công và ba thành viên đội bay bị rơi xuống biển. Một cơn bão bất ngờ với sóng cao đến 50–60 foot (15–18 m) khiến hạm đội bị mất ba tàu khu trục Hull (DD-350), Spence (DD-512) và Monaghan (DD-354), nhưng bản thân nó đã thoát được mà không bị hư hại, và đã cùng hạm đội rút lui về Ulithi.
Lịch sử hoạt động > 1945

Lyman K. Swenson lên đường vào ngày 31 tháng 12, 1944 cùng Đội đặc nhiệm 38.1 cho một chiến dịch càn quét kéo dài đến 3.800 nmi (7.000 km), trải suốt từ Sài Gòn và vịnh Cam Ranh tại Đông Dương thuộc Pháp, đến đảo Hải Nam, Hong Kong, Đài Loan và dọc bờ biển phía Nam Trung Quốc. Okinawa cũng lọt vào tầm ngắm của những phi vụ trinh sát hình ảnh trước khi lực lượng rút lui về Ulithi vào ngày 26 tháng 1, 1945. Trong bốn tháng tiếp theo sau, khi chuyển thuộc cùng Đệ Ngũ hạm đội dưới quyền Đô đốc Raymond Spruance, chiếc tàu khu trục hộ tống cho Đội đặc nhiệm 58.1 trong các hoạt động không kích xuống các mục tiêu tại Okinawa và đảo Kyūshū trên chính quốc Nhật Bản.
Trong Chiến dịch Okinawa, phía Nhật Bản đã nỗ lực phản công bằng hầu hết lực lượng không quân còn lại; vì vậy Lyman K. Swenson đã có dịp bắn rơi máy bay đối phương đầu tiên, một chiếc máy bay ném bom hai động cơ Yokosuka P1Y "Frances", vào ngày 18 tháng 3, rồi một chiếc thứ hai vào ngày 27 tháng 3. Đây cũng là dịp cho nó hoạt động bắn phá bờ biển, khi nó tiến hành bắn phá Okino Daitō Shima vào đầu tháng 3, và xuống Minami Daito Jima trong tháng 4 và một lần nữa vào tháng 6. Sau đó nó cùng các tàu chị em quay trở về vịnh San Pedro, Leyte để chuẩn bị cho những chiến dịch không kích cuối cùng xuống chính quốc Nhật Bản, kéo dài cho đến khi Nhật Bản đầu hàng 70 ngày sau đó.
Năm tàu sân bay, ba thiết giáp hạm, sáu tàu tuần dương cùng với lực lượng tàu khu trục hộ tống cho chúng đã lên đường vào ngày 1 tháng 7 để thực tập đội hình hộ tống bảo về và thực hành phòng không, trước khi chuyển hướng lên phía Bắc hướng đến các đảo chính quốc Nhật Bản. Sự kháng cự bằng không quân của đối phương vào lúc này đã suy giảm đáng kể, và sau khi Hải đội Khu trục 61 tiến hành càn quét tàu bè đối phương tại Sagami Wan, Honshū vào đêm 22-23 tháng 7, tàu bè đối phương cũng hiếm gặp. Lyman K. Swenson tiếp tục ở lại vùng biển đối phương cho đến khi diễn ra lễ ký kết văn kiện đầu hàng trên thiết giáp hạm Missouri (BB-63) vào ngày 2 tháng 9.
Lyman K. Swenson rời vịnh Tokyo vào ngày 20 tháng 9, và sau khi đón thêm hành khách tại Okinawa, nó bắt đầu hành trình quay trở về Hoa Kỳ. Nó về đến Seattle, Washington vào ngày 15 tháng 10, rồi đi đến San Francisco vào ngày 29 tháng 10 để đại tu. Con tàu lại đi sang Viễn Đông để hoạt động trong thành phần Đệ Thất hạm đội từ ngày 2 tháng 3, 1946 đến ngày 4 tháng 2, 1947, và sau khi hoạt động tuần tra dọc theo bờ biển Trung Quốc, Triều Tiên và Nhật Bản, nó lên đường quay trở về nhà ngang qua Kwajalein, về đến San Diego vào ngày 22 tháng 2. Trong hai năm tiếp theo, con tàu hoạt động huấn luyện cho học viên sĩ quan và nhân sự của Hải quân Dự bị Hoa Kỳ.
Lịch sử hoạt động > Chiến tranh Triều Tiên

Bài chi tiết: Trận Inchon
Lyman K. Swenson khởi hành vào tháng 3, 1950 để hướng sang khu vực Tây Thái Bình Dương. Trong thành phần Hải đội Khu trục 9, nó hoạt động cùng tàu sân bay Boxer (CV-21) ngoài khơi Okinawa cho đến khi chiến tranh bùng nổ tại Triều Tiên vào tháng 6, 1950. Trong thành phần lực lượng phản ứng nhanh của Hải quân Hoa Kỳ, đội đặc nhiệm của nó tung ra đợt không kích đầu tiên xuống Bắc Triều Tiên vào ngày 3 tháng 7, và chiếc tàu khu trục đã đảm nhiệm vai trò hộ tống bảo vệ, tuần tra, bắn phá bờ biển cũng như hỗ trợ cho năm chiến dịch dọc theo bờ biển phía Đông của bán đảo Triều Tiên. Các hoạt động gần Yodok từ ngày 22 đến ngày 26 tháng 7, và tại Chongjin thuộc phía cực Đông Bắc Triều Tiên vào ngày 20 tháng 8 là những hoạt động thành công nhất.
Vào ngày 12 tháng 9, Lyman K. Swenson lên đường trong thành phần Đơn vị Đặc nhiệm 90.62, lực lượng bao gồm sáu tàu khu trục thuộc Đội hỗ trợ hỏa lực của Lực lượng tấn công Inchon. Đơn vị tiến đến lối ra vào cảng Inchon vào trưa ngày hôm sau, gặp phải một bãi mìn trên đường đi; nhưng do đúng vào thời điểm thủy triều thấp, những quả thủy lôi nổi trên mặt nước, và chiếc tàu khu trục đã có thể phá hủy một quả mìn bằng hỏa lực pháo 40 mm.
Thả neo tại vị trí được chỉ định, các tàu khu trục tiến hành đợt bắn phá kéo dài một giờ xuống những vị trí pháo binh đối phương đã được phát hiện hay nghi ngờ trên đảo Wolmi-do và tại chính thành phố Inchon. Hoạt động trinh sát chủ động này nhằm thu hút hỏa lực của các khẩu đội pháo Bắc Triêu Tiên, bộc lộ vị trí của chúng để rồi sẽ bị tiêu diệt bởi hải pháo hay không kích. Trên đường rút lui dọc theo eo biển hẹp, các tàu khu trục chịu đựng hỏa lực từ những khẩu pháo còn sống sót; mảnh đạn pháo đã khiến một thành viên thủy thủ đoàn của Lyman K. Swenson tử trận và một người khác bị thương. Cả sáu chiếc tàu thuộc đơn vị đặc nhiệm đều được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Tưởng thưởng Hải quân và Đơn vị Tuyên dương Tổng thống Hàn Quốc.
Vào đúng ngày D 15 tháng 9, Lyman K. Swenson quay trở lại để hỗ trợ cho chính cuộc đổ bộ và bắn phá các mục tiêu đối phương. Nó rút lui về Sasebo, Nhật Bản vào ngày 23 tháng 10, rồi tiếp tục hành trình quay trở về Hoa Kỳ, về đến San Diego vào ngày 18 tháng 11. Sau bảy tháng nghỉ ngơi, sửa chữa và huấn luyện từ cảng nhà, nó lại lên đường vào ngày 18 tháng 6, 1951 để đi sang Triều Tiên. Trong lượt hoạt động kéo dài tám tháng này, cũng như lượt hoạt động tiếp theo bắt đầu từ ngày 15 tháng 9, 1952, nó đảm trách vai trò tương tự như lượt đầu tiên, đặc biệt là nhiệm vụ bắn phá các tuyến đường tiếp liệu dọc bờ biển của đối phương.
Lịch sử hoạt động > 1953 - 1965

Sau khi đạt được thỏa thuận đình chiến tạm dừng cuộc xung đột tại bán đảo Triều Tiên vào tháng 7, 1953, Lyman K. Swenson tiếp tục được phái sang khu vực Tây Thái Bình Dương hàng năm, mỗi lượt kéo dài trung bình khoảng sáu tháng, mãi cho đến năm 1960.
Trong khuôn khổ chương trình Hồi sinh và Hiện đại hóa Hạm đội II (FRAM: Fleet Rehabilitation and Modernization), Lyman K. Swenson đi đến Xưởng hải quân Mare Island vào ngày 27 tháng 6, 1960 để được nâng cấp cảm biến và vũ khí chống ngầm mới, nhằm kéo dài vòng đời hoạt động thêm tám năm đồng thời đáp ứng được những thử thách của thế hệ tàu ngầm mới nhanh và mạnh hơn. Những vũ khí phòng không 40-mm và 20-mm được tháo dỡ, và sàn sau được cải biến thành một sàn đáp cho phép vận hành máy bay trực thăng không người lái Aerodyne QH-50 DASH, giúp gia tăng tầm hoạt động chống tàu ngầm của con tàu. Sau khi rời xưởng tàu, nó huấn luyện và thực tập trước khi cùng Đội khu trục 92 khởi hành vào ngày 6 tháng 1, 1962 cho một lượt phục vụ lâu dài tại Viễn Đông.
Đặt cảng nhà tại Yokosuka, Nhật Bản, Lyman K. Swenson tiến hành các hoạt động tuần tra, và tham gia tham gia cuộc tập trận "Tulungan" của Khối SEATO, cuộc diễn tập đổ bộ lớn nhất trong thời bình từng được tổ chức tại khu vực Tây Thái Bình Dương. Trong hai năm tiếp theo, phạm vi hoạt động của con tàu mở rộng ra khắp khu vực Viễn Đông; sau khi tham gia cuộc tập trận "Crazy Horse" của Đệ Thất hạm đội, nó đã viếng thăm Bangkok, Thái Lan, trong ba ngày, rồi viếng thăm Sài Gòn, Việt Nam trong bốn ngày. Con tàu Yokosuka rời vào ngày 12 tháng 6, 1964 để quay trở về Hoa Kỳ, ghé qua Australia trước khi về đến San Diego vào ngày 27 tháng 7. Nó đi vào Xưởng hải quân Puget Sound để đại tu vào tháng 1, 1965, và sau khi hoàn tất nó tiến hành huấn luyện ôn tập, rồi tiếp đón bốn tàu chiến thuộc Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản trong chuyến viếng thăm San Diego vào mùa Hè.
Lịch sử hoạt động > Chiến tranh Việt Nam

Được lệnh đi sang vùng chiến sự tại Việt Nam, Lyman K. Swenson khởi hành từ San Diego vào ngày 24 tháng 8, 1965, và bắt đầu hỗ trợ hải pháo ngoài khơi bờ biển Nam Việt Nam từ ngày 4 tháng 10. Chỉ trong vòng hai tuần lễ, nó đã tiêu phí một lượng đạn pháo ngang với hai tháng hoạt động tương tự trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên năm 1950. Sau đó nó làm nhiệm vụ hộ tống và canh phòng máy bay cho các tàu sân bay Independence (CVA-62) và Ticonderoga (CV-14).
Lyman K. Swenson tiếp tục hoạt động tại vùng biển ngoài khơi Việt Nam cho đến khi lên đường quay trở về nhà vào tháng 1, 1966. Nó về đến San Diego vào ngày 26 tháng 2, và tham gia chuyến đi thực tập hàng năm dành cho học viên sĩ quan vào tháng 6. Trong thời gian còn lại của năm 1966, nó hoạt động từ cảng nhà San Diego để thực hành tác xạ và thực tập chống tàu ngầm. Con tàu được sửa chữa tại Xưởng hải quân Long Beach từ ngày 26 tháng 1 đến ngày 1 tháng 3, 1967.
Lyman K. Swenson lại được phái sang khu vực Tây Thái Bình Dương vào ngày 8 tháng 4, và sau khi ghé qua Yokosuka, Nhật Bản, nó hoạt động trong vai trò tìm kiếm và giải cứu tại vịnh Bắc Bộ từ tháng 5 đến tháng 8, rồi hộ tống cho tàu sân bay Constellation (CV-64) trong tháng 9. Về đến cảng nhà vào ngày 6 tháng 10, nó tiếp tục phục vụ như một tàu huấn luyện kỹ thuật, rồi được chuyển sang dưới quyền Bộ chỉ huy Phát triển và Huấn luyện vào năm 1968. Con tàu phục vụ tại vùng bờ Tây trong phần lớn năm đó, rồi lại được phái sang Viễn Đông vào cuối năm và phục vụ cho đến đầu năm 1969.
Lượt hoạt động cuối cùng của Lyman K. Swenson trong cuộc Chiến tranh Việt Nam bắt đầu từ ngày 9 tháng 3, 1970; và cũng tương tự như những đợt biệt phái trước đây, nó tham gia nhiều nhiệm vụ bắn phá dọc bờ biển, hộ tống các tàu sân bay và tìm kiếm giải cứu những phi công bị hỏa lực phòng không đối phương bắn rơi. Con tàu hoàn tất lượt phục vụ khi về đến cảng nhà San Diego vào ngày 5 tháng 9.
Lyman K. Swenson được cho xuất biên chế vào ngày 12 tháng 2, 1971; tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 2, 1974. Con tàu được chuyển cho Đài Loan vào ngày 6 tháng 5, 1974 và được tháo dỡ để làm nguồn phụ tùng cho các con tàu còn hoạt động.
Phần thưởng

Lyman K. Swenson được tặng thưởng năm Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II, và thêm sáu Ngôi sao Chiến trận khác trong Chiến tranh Triều Tiên.
Lyman K. Swenson đang bắn phá những mục tiêu dọc bờ biển Việt Nam, năm 1969
Lipotriches cheesmanae

| Lipotriches cheesmanae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Halictidae
Phân họ (subfamilia): Nomiinae
Chi (genus): Lipotriches
Loài (species): L. cheesmanae
Danh pháp hai phần
Lipotriches cheesmanae Michener, 1965 
Lipotriches cheesmanae là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Chất khử

Chất khử (hay tác nhân khử) là một nguyên tố hóa học hay một hợp chất trong các phản ứng oxy hóa khử có khả năng khử một chất khác. Để thực hiện điều đó nó trở thành chất bị oxy hóa, và vì thế nó là chất cho điện từ trong phản ứng oxy hóa khử. Chất khử đồng thời cũng là chất bị oxy hóa. Ví dụ, trong phản ứng dưới đây:
Chất khử trong phản ứng này là magiê. Magiê cho hai điện tử hóa trị và trở thành một ion, điều này cho phép nó cũng như oxy trở nên bền vững.
Các chất khử như vậy cần phải được bảo vệ tốt trong không khí do chúng phản ứng với oxy tương tự như phản ứng trên.
Độ mạnh yếu

Một chất khử mạnh rất dễ dàng mất (hay cho) các điện tử. Hạt nhân của nguyên tử thu hút các điện tử quỹ đạo của nó. Đối với các nguyên tố mà nguyên tử của nó có bán kính nguyên tử tương đối lớn thì khoảng cách từ hạt nhân tới các điện tử là lớn hơn và lực thu hút (hấp dẫn) của nó là yếu hơn; do vậy, các nguyên tố này có xu hướng thể hiện tính khử cao hơn. Ngoài ra, các nguyên tố có độ âm điện thấp, thì khả năng của nguyên tử hay phân tử của nó trong việc thu hút các điện tử liên kết là yếu hơn và năng lượng ion hóa tương đối thấp của chúng cũng là lý do để chúng là các tác nhân khử mạnh hơn. Tiêu chuẩn đánh giá một chất trong việc dễ hay khó bị oxy hóa/mất điện tử được gọi là thế oxy hóa. Bảng dưới đây chỉ ra một số thế khử, có thể dễ dàng hoán chuyển thành thế oxy hóa bằng cách đơn giản là đổi dấu trong giá trị của nó. Các chất khử có thể dễ dàng xếp hạng theo sự tăng lên (giảm xuống) trong thế oxy hóa của chúng. Một chất khử là mạnh hơn khi nó có thế oxy hóa có trị số lớn hơn và sẽ là chất khử yếu khi nó có thế oxy hóa có trị số nhỏ hơn. Bảng dưới đây chỉ ra thế khử của một số chất khử ở điều kiện 25 °C. Ngoài ra cũng cần ghi nhớ là quá trình oxy hóa là mất đi điện tử còn quá trình khử là thu điện tử.
| Chất oxy hóa | Chất khử | Thế khử (v) |
| --- | --- | --- |
| Li+ + e- = | Li | -3,04 |
| Na+ + e- = | Na | -2,71 |
| Mg2+ + 2e- = | Mg | -2,38 |
| Al3+ + 3e- = | Al | -1,66 |
| 2H2O(lỏng) + 2e- = | H2(khí) + 2OH - | -0,83 |
| Cr+3 + 3e- = | Cr | -0,74 |
| Fe+2 + 2e- = | Fe | -0,41 |
| 2H+ + e- = | H2 | 0,00 |
| Sn4+ + 2e- = | Sn2+ | +0,15 |
| Cu2+ + e- = | Cu | +0,16 |
| Ag+ + e- = | Ag | +0,80 |
| Br2 + 2e- = | 2Br- | +1,07 |
| Cl2 + 2e- = | 2Cl- | +1,36 |
| MnO42- + 8H+ + 5e-= | Mn2+ + 4H2O | +1,49 |

Ví dụ nếu một người liệt kê Cu, Cl-, Na và Cr theo trật tự giảm dần xuống của tính khử ở điều kiện như đề cập tại bảng trên thì người đó cần phải biết thế oxy hóa của nó, đổi dấu trị số nhận được để có thế khử và so sánh chúng với nhau. Kết quả nhận được sẽ là Na, Cr, Cu và Cl-; Na sẽ là chất khử mạnh nhất còn Cl- là chất khử yếu nhất trong số 4 chất này.
Một số chất khử phổ biến bao gồm các kim loại kiềm và kiềm thổ như kali, calci, bari, natri hay magiê, cũng như các hợp chất chứa ion H-, những chất này bao gồm NaH, LiAlH4 hay CaH2.
Cần lưu ý rằng, một số nguyên tố và hợp chất có thể là chất khử hay chất oxy hóa tùy theo điều kiện để chúng tham gia phản ứng. Ví dụ, hiđrô là chất khử khi phản ứng với các nguyên tố không là kim loại nhưng lại là chất oxy hóa khi phản ứng với một số kim loại. Ví dụ, trong phản ứng
thì hiđrô đóng vai trò của chất oxy hóa do nó nhận điện tử do lithi cung cấp, và nó làm cho lithi bị oxy hóa.
Các nửa của phản ứng 2Li(rắn)0 -->2Li(s)+1 + 2e-::::: H20(khí) + 2e- --> 2H−1(khí)
Còn trong phản ứng này
thì hiđrô đóng vai trò của chất khử do nó cho đi điện tử duy nhất của mình cho fluor, điều này có nghĩa là nó khử fluor.
Các nửa của phản ứng H20(khí) --> 2H+1(khí) + 2e-:::::
F20(khí) + 2e- --> 2F−1(khí)
Tầm quan trọng

Các chất khử và các chất oxy hóa là các chất có tác dụng ăn mòn điện hóa, là "sự xuống cấp của các kim loại do kết quả của các hoạt động điện hóa". Quá trình này cần có 1 hay nhiều ion đảm nhận vai trò nhận điện tích (ion dương) và 1 hay nhiều ion đảm nhận vai trò cho điện tích (ion âm) để có thể xảy ra. Anôt là nguyên tố mất điện tử (chất khử), vì vậy quá trình oxy hóa diễn ra tại anôt, còn catôt là nguyên tố thu nhận điện tử (chất oxy hóa), vì thế quá trình khử luôn luôn diễn ra tại catôt. sự ăn mòn điện hóa diễn ra khi có sự chênh lệch về thế oxy hóa. Khi điều này xảy ra, anôt kim loại sẽ bắt đầu bị hư hỏng dần đi do ở đó có một mạch điện khép kín thông qua chất điện phân.
Một số chất khử

Ion sắt hóa trị +2
Hydride nhôm lithi (LiAlH4)
Hiđrô nguyên tử
Ferrixyanua kali (K3Fe(CN)6)
Hỗn hống natri (Hỗn hống natri với thủy ngân hay NaHg2)
Borohydride natri (NaBH4)
Ion thiếc hóa trị +2
Các hợp chất sulfit (SO3−2)
Hiđrazin (chất khử Wolff-Kishner)
Hỗn hống kẽm (ZnHg) (Chất khử Clemmensen)
hydride diisobutyl nhôm (DIBAH)
Xúc tác Lindlar
Axít oxalic (C2H2O4)
Nguồn tham khảo

Thế ôxi hóa
Ôxi hóa khử Lưu trữ 2006-01-04 tại Wayback Machine
Phản ứng ôxi hóa khử Lưu trữ 2007-03-26 tại Wayback Machine
"Chemical Principles: The Quest for Insight", Ấn bản lần thứ 3. Peter Atkins và Loretta Jones trang. 76
Hiện tượng foehn

Hiện tượng foehn (gió phơn) chỉ việc gió sau khi vượt qua núi trở nên khô và nóng. Ở Việt Nam, hiện tượng foehn vào mùa gió Tây Nam thường được dân gian gọi là gió Lào hoặc gió phơn Tây Nam khô nóng.
Tên gọi

Foehn có nguồn gốc từ tiếng Đức (föhn) chỉ thứ gió ở vùng núi Alps, nhờ nó khu vực Trung Âu được hưởng khí hậu ấm áp.
Ở những nơi khác trên thế giới, hiện tượng này được gọi bằng các tên khác. Chẳng hạn, ở Mỹ và Canada gọi là chinook, và có nơi gọi là Diablo hay gió Santa Ana. Còn ở Tây Ban Nha gọi là gió Bilbao. Ở Việt Nam gọi là gió Lào. Nói chung, thường đặt tên cho gió này theo tên địa phương nơi xảy ra.
Bản chất

Gió hình thành và chuyển động song song với mặt đất. Khi bị núi chắn ngang thì gió phải vượt lên cao, lên tầng không khí loãng và lạnh hơn, khiến cho hơi nước ngưng tụ, gây mưa bên triền núi hứng gió và đồng thời làm gió giảm áp suất. Khi đã qua đỉnh núi thì gió trở thành một luồng khí khô hạ áp nên khi đi từ trên cao xuống, gặp không khí đặc hơn gió sẽ bị nén lại. Quá trình đó làm tăng nhiệt độ của gió (quá trình đoạn nhiệt trong nhiệt động lực học). Kết quả là bên triền núi hứng gió (đoạn lên núi) thì gió ẩm, mát và gây mưa nhiều nhưng bên triền núi khuất gió (đoạn xuống núi) thì gió lại khô và nóng. Dãy núi càng cao, thì khi xuống núi mức gia tăng nhiệt độ càng lớn và càng khô.
Hậu quả

Gió khô nóng nên dễ gây ra hỏa hoạn, nhất là cháy rừng. Đặc biệt, nó làm cho khí hậu ở các vùng mà nó thổi tới trở nên có nhiệt độ cao hơn và khô hơn gây các cây xanh khô héo...
Hiện tượng foehn ở Việt Nam

Gió Tây Nam khô nóng là thuật ngữ mà các nhà chuyên môn ở Việt Nam dùng để chỉ hiện tượng này. Gió hình thành từ vịnh Thái Lan, di chuyển theo hướng Tây Nam - Đông Bắc qua Campuchia và Lào. Khi tiếp cận dãy núi Trường Sơn thì gió tăng tốc, vượt qua và tràn xuống vùng Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ. Gió thường xuất hiện từ đầu tháng Tư đến giữa tháng Chín, thường bắt đầu thổi từ 8-9 giờ sáng cho đến chiều tối, thổi mạnh nhất từ khoảng gần giữa trưa đến xế chiều. Gió khô và nóng, nên làm cho khí hậu các vùng nói trên trở nên khắc nghiệt. Độ ẩm có khi xuống 30% trong khi nhiệt độ có khi lên tới 43°C. Với bầu trời nắng chói chang, gió lại thổi đều đều như quạt lửa nên cây cỏ héo khô, ao hồ cạn kiệt, con người và gia súc bị ngột ngạt, rất dễ phát sinh hoả hoạn.
Một số công trình nghiên cứu làm mát gió Tây Nam khô nóng đã được tiến hành và đề xuất việc đào các hồ nước, phá bớt núi đá trọc để tăng độ ẩm cho gió.
Ngoài các vùng trên, hiện tượng foehn cũng thấy xảy ra ở Mường Thanh và ở Sa Pa (gọi là gió Ô Quý Hồ).