stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lý Quí Khánh
Sự việc liên quan > Bị đạo nhái

Đầu tháng 1 năm 2017, Lý Quí Khánh gây bất ngờ khi tố một thương hiệu nổi tiếng là Reem Acra đạo nhái thiết kế của mình. Theo Lý Quí Khánh, bộ trang phục do Jennifer Lopez diện trên thảm đỏ People's Choice Awards giống hệt thiết kế của anh đã ra mắt vào tháng 9 năm trước (2016). Thiết kế của Lý Quí Khánh đã được Hồ Ngọc Hà thử vào ngày 28 tháng 9 năm 2016 và được chính anh đưa lên trang tài khoản mạng xã hội cá nhân vào ngày 4 tháng 10 cùng năm. Trong khi đó, trang phục mà Jennifer Lopez mặc nằm trong bộ sưu tập Pre-Fall 2017 của Reem Acra, ra mắt chính thức vào đầu tháng 1 năm 2017. Đây một trong những lần hiếm hoi một thương hiệu quốc tế bị tố "đạo nhái" một thiết kế của người Việt Nam.
Sự việc liên quan > Quan hệ với Quang Vinh

Lý Quí Khánh và nam ca sĩ Quang Vinh quen nhau trong chương trình Duyên Dáng Việt Nam vào năm 2005. Kể từ đó, Lý Quí Khánh và Quang Vinh luôn tỏ ra thân thiết. Điều này dẫn đến nhiều lời đồn đoán về mối quan hệ giữa hai người, bao gồm cả "người tình tin đồn", hay "người yêu đồng giới". Mặc dù không phủ nhận nhưng Lý Quí Khánh đã không ít lần khẳng định mối quan hệ của hai người là "trên cả tình yêu", là "tri kỷ", và "hơn cả tri kỷ". Vào tháng 4 năm 2021, Lý Quí Khánh đăng loạt ảnh "mát mẻ" lên trang mạng xã hội. Rất nhanh sau đó, cư dân mạng đã nhận định người chụp những tấm ảnh này là Quang Vinh bởi hai người đã check-in ở cùng địa điểm và chụp nhiều tấm ảnh có bối cảnh giống nhau.
Sự việc liên quan > Phát ngôn gây tranh cãi

Sau đêm chung kết Hoa khôi Du lịch Việt Nam 2017, Phạm Hương đã đăng một trạng thái chúc mừng "học trò" của mình là Đỗ Trần Khánh Ngân đăng quang với nội dung: "Hoa hậu rồi sẽ tạo nên hoa hậu". Không lâu sau đó, Lý Quí Khánh cũng đăng một trạng thái chúc mừng nhưng lại với nội dung Khánh Ngân đăng quang là nhờ bản thân Ngân và thiết kế của Quí Khánh. Nhiều người cho rằng, Quí Khánh đang có ý mỉa mai Phạm Hương "nhận vơ" công lao khi Khánh Ngân đăng quang không nhờ công sức dạy dỗ của ai cả. Phát ngôn này của Lý Quí Khánh rất nhanh được sự ủng hộ của Hồ Ngọc Hà. Nhiều người đã tỏ ra không hài lòng, thậm chí là bức xúc với ý kiến này của hai người.
Một lần khác, Lý Quí Khánh vướng phải tranh luận khi anh bán bánh tráng trộn với giá 250.000 đồng một phần trong khi giá trị thông thường của món ăn này thường rơi vào khoảng 20.000 đồng. Lý Quí Khánh lập tức phản bác rằng đây là món ăn được làm ra từ những nguyên liệu anh đích thân chọn nên rất đáng tiền. Nhưng rất nhanh sau đó, món ăn này của Lý Quí Khánh bị thực khách chỉ trích là không xứng đáng với giá tiền. Để đáp lại những ý kiến trái chiều này, Lý Quí Khánh đã lên tiếng rằng anh không ép ai phải mua và cho rằng những người chê bai món ăn của mình là những người "sống dã tâm". Phát ngôn này của Lý Quí Khánh một lần nữa nhận được sự chỉ trích của cư dân mạng.
Giải thưởng

World Designer tại Hoa hậu Thế giới 2015.
Nhà thiết kế phong cách nhất của năm tại ELLE Style Awards 2017.
Gia đình

Ông nội: Lý Quí Chung hay nhà báo Chánh Trinh, nguyên Bộ trưởng Bộ thông tin của chính phủ Việt Nam Cộng hòa.
Bà nội: Nguyễn Thị Quỳnh Nga, chủ nhà hàng Thanh Niên ở trung tâm Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Cha: Lý Quí Trung, giáo sư, tiến sĩ, người Việt Nam đầu tiên được phong hàm Giáo sư danh dự tại trường Đại học Griffith.
Chú thích

↑  Theo một số nguồn thông tin, Lý Quí Khánh sinh năm 1988.
Lý Quí Khánh tại studio vào năm 2015.
Thần thoại học

Sách Mitologia Comparata (Thần thoại đối chiếu) năm 1887 bằng tiếng Ý
Thần thoại học (tiếng Hy Lạp: μυθολογία ghép từ μῦθος - "thần thoại" hay "truyền thuyết" và λόγος - "lời nói", "câu chuyện", "lời dạy") là ngành khoa học nghiên cứu về thần thoại như một dạng ý thức đặc biệt của con người, về sự bảo tồn tư tưởng truyền thống giữa hiện thực biến đổi; coi đó là phương pháp tư duy chủ yếu công xã - thị tộc cũng như quan niệm cổ đại về thực tại xung quanh và bản chất con người. Đối tượng của thần thoại học có thể kể đến như thần thoại, sử thi,... Thần thoại học có nhiều chuyên ngành hẹp hơn, ví dụ thần thoại đối chiếu.
Thần thoại học phân biệt thần thoại khác với văn học dân gian: thần thoại là một tập hợp các ý tưởng về thế giới, con người coi đó là tri thức có giá trị và phản ánh trung thực, trái ngược với văn học dân gian nói chung không bắt buộc phải phản ánh hiện thực. Văn học dân gian phản ánh thế giới một cách nghệ thuật và thẩm mỹ, có thể được sinh ra từ thần thoại, mang một số đặc tính nhưng không trở nên ngang bằng với thần thoại được. N. B. Mechkovskaya tổng quát: "Thần thoại về mặt lịch sử là hình thái ý thức tập thể đầu tiên của con người, là bức tranh tổng thể của thế giới, trong đó các yếu tố tôn giáo, thực tế, khoa học, nghệ thuật chưa được phân biệt và không tách rời nhau. Văn học dân gian về mặt lịch sử là sự sáng tạo tập thể mang tính nghệ thuật (thẩm mỹ) đầu tiên của con người (câu chuyện, thơ ca, vũ đạo, kịch)".
Thần thoại học không nghiên cứu câu chuyện thần thánh nói chung mà xác lập khuôn mẫu thần thoại, giải thích cơ sở hành vi khi thần thoại phục vụ cho nghi thức hàng ngày, mang lại cơ hội tìm kiếm ý nghĩa sự sống.
Mô tả thần thoại

Bài chi tiết: Thần thoại
Mô tả thần thoại > Nguồn gốc thần thoại

Những ý tưởng thần thoại tồn tại ở các giai đoạn phát triển nhất định của hầu hết các dân tộc trên thế giới. Điều này được giới nghiên cứu lịch sử khẳng định cũng như các bộ tộc nguyên thủy tồn tại trong thời hiện đại chứng minh, mỗi dân tộc đều có một hoặc vài thần thoại khác nhau.
Kinh Thánh có dấu vết từ Thần thoại Tây Semitic. Trước khi theo Hồi giáo, người Ả Rập đã có thần thoại của riêng mình. Nếu người châu Âu trước Thời đại Khám phá chỉ quen thuộc với thần thoại phương Tây cổ đại và Kinh Thánh, thì sau đó dần biết đến sự hiện diện của thần thoại các dân tộc châu Phi, châu Á, châu Mỹ và châu Đại Dương.
Thần thoại luôn tồn tại trong tâm thức con người. Những hình tượng thần thoại không cần định nghĩa chính xác. Sự hình thành thần thoại gắn bó chặt chẽ với nguồn gốc ngôn ngữ và ý thức.
Mô tả thần thoại > Mô hình thế giới

Sự thể hiện tổng quát đơn giản hóa các quan niệm về thế giới trong một truyền thống thần thoại cụ thể tạo thành một mô hình thần thoại (thần thoại hóa). Thần thoại thường là cách thức khái quát thế giới dưới dạng hình ảnh trực quan. Có những khía cạnh nhất định không chỉ nằm ở khái niệm, mà hiển thị trực quan, cụ thể để cảm nhận. Tập hợp các hình ảnh trực quan liên hệ với nhau vẽ nên bức tranh thần thoại về thế giới. Mô hình thần thoại này không thuộc về khái niệm thực nghiệm: các quan điểm truyền thống có thể không hoàn toàn nhận thức được toàn bộ mô hình.
Khái niệm thần thoại hình thành từ tư duy đặc biệt, đặc trưng cho tư duy nguyên thủy nói chung và các tư duy khác như ý thức đám đông ở mọi thời đại. Điều kiện tiên quyết của tư duy thần thoại là con người cổ xưa không tách rời khỏi tự nhiên, tính logic hòa lẫn với cảm xúc, từ đó giới tự nhiên được nhân bản hóa trong so sánh ẩn dụ với văn hóa, rồi từ những cảm nhận cá thể trở nên phổ quát, hình tượng hóa qua biểu tượng, ngôn từ. Khái niệm hoang đường không hoàn toàn phi logic (như tâm thức nguyên thủy của Lévy-Bruhl) mà có tính biểu tượng (theo E. Cassirer), nhiều tầng ý nghĩa và có những ý "đánh lừa" gián tiếp (bricolage và suy diễn theo Lévi-Strauss).
Mô tả thần thoại > Cấp độ thần thoại

Các nhân vật thần thoại được chia làm nhiều nhóm khác nhau, trong đó các vị thần ở cấp độ trên thường nằm trong tôn giáo chính thống, còn hạ đẳng hơn như quỷ và các linh thể. Các nhóm về sau gồm những tiểu thần về mùa màng, nhân cách hóa kỳ lễ hội theo niên lịch (Yaryla thần thoại Slav, German, Befana thần thoại Ý,...), các thần ngoại giáo dân gian bị hạ thấp và thay thế bằng các vị thánh Cơ Đốc giáo - thần sinh sản, v.v. (như ở Nga, thần Velez bị thay bằng thánh Blaise, nữ thần Mokosh bị nữ thánh Paraskeva thay thế,...), các ma quỷ khác nhau bị đánh đồng thành thiên thần sa ngã,... Các nhân vật trong thần thoại hạ đẳng thường tham gia tích cực vào cuộc sống con người, giao tiếp với con người, biến thành người,... Do đó, trong nhiều thần thoại, những thần thường ngày này lại giữ vị trí quan trọng và thân thuộc hơn các thần thượng đẳng thuộc thời đại thần thoại sáng thế. Trong phạm trù nghi thức, nhân vật thần thoại hạ đẳng thường liên hệ tới mê tín dị đoan, phù thủy, phong tục và ma thuật trong phạm vi bộ lạc hoặc chung cho cả dân tộc. Các nhân vật thần thoại hạ đẳng trong văn hóa Châu Âu như ma cà rồng, phù thủy, quỷ lùn gnome, tiên cá, incubus, succubus, tiên nữ, Lamia, mara, Undine, Befana,... có nguồn gốc từ những truyền thống khác nhau (Cổ đại, German, Slav,... ) và là chất liệu cho văn học dân gian.
Mô tả thần thoại > Thể loại thần thoại > Thần thoại vũ trụ và nhân chủng

Xem thêm: Thần thoại sáng thế
Thần thoại vũ trụ nói về sự sáng tạo, về nguồn gốc vũ trụ từ thời hỗn mang, đây là cốt truyện chính ban đầu trong hầu hết các thần thoại. Câu chuyện khởi đầu mô tả về sự hỗn loạn (trống rỗng), một vũ trụ không có trật tự hay các nguyên tố nguyên thủy tương tác với nhau. Dạng thần thoại này giải thích sự sáng tạo thế giới và nguồn gốc sự sống trên trái đất.
Một trong những chủ đề phổ biến của thần thoại vũ trụ là quả trứng nở ra thế giới. Huyền thoại này tìm thấy trong nhiều dân tộc trên các châu lục khác nhau. Quả trứng thế giới là một biểu tượng phổ quát về nguồn gốc sự sống.
Trong nhiều thần thoại, thế giới do các vị thần tạo nên. Ví dụ về các cặp đôi đã tạo ra thế giới: Izanagi và Izanami trong Thần đạo, Abzu và Tiamat ở Sumer, Geb và Nut ở Ai Cập, Rangi và Papa của người Māori.
Đôi khi cốt truyện xoay quanh cuộc đối đầu giữa lực lượng sáng tạo và thế lực hủy diệt, gọi là đặc trưng thần thoại nhị nguyên, ví dụ Ahura Mazda và Angra Mainyu, Yong và Omele, Kugu Yumo và Yyn.
Trong thần thoại Hy Lạp cổ đại, Gaia được coi là tổ tiên của thế giới, thần sinh ra từ Chaos. Bà sinh ra Uranus và từ thần này lại sản sinh các thần khác, Cyclops, Titans, Erinia, người khổng lồ, núi, biển, quái vật và các anh hùng.
Một trường hợp đặc biệt của thần thoại vũ trụ là thần thoại nhân chủng nói về sự sáng tạo loài người, tổ tiên thần thoại của con người, cặp đôi đầu tiên,... Thần thoại vũ trụ và nhân chủng thường có mối liên hệ với nhau, trong đó các vị thần tạo ra thế giới cũng thường sáng tạo ra cả con người. Một phiên bản khác của mối quan hệ này là nhân loại hóa thế giới, khi vũ trụ lại sinh ra từ cơ thể của con người (vị thần) đầu tiên.
Trong các thần thoại khác nhau, con người được tạo ra từ các nguyên liệu khác nhau, phổ biến nhất là đất sét và bụi đất. Từ đất sét tạo ra con người có thể kể đến Prometheus trong thần thoại Hy Lạp, Enki và vợ là Ninmah trong thần thoại Sumer, Marduk và Enki trong thần thoại Akkadian, Khnum trong thần thoại Ai Cập, Ulgem trong thần thoại Altai, Amma trong thần thoại Dogon, Yoskekh trong thần thoại Iroquois và còn các thần của nhiều dân tộc khác. Một số dân tộc thì nói con người tạo nên từ cây cối. Ngoài ra còn có nhiều biến thể kỳ lạ hơn, như từ các loại hạt của người Melanesia và người da đỏ Peru hoặc từ xương động vật, chim và cá của một số bộ tộc thổ dân da đỏ Bắc Mỹ. Đối với nhiều dân tộc, thần thoại nhân chủng thường nói đàn ông có được tạo ra trước phụ nữ; và hai giới cũng được tạo nên từ các chất liệu khác nhau (trong nhiều thần thoại của thổ dân Nam Mỹ).
Một kiểu thần thoại riêng biệt nói về totem là nguồn gốc con người, phạm vi thường là trong bộ lạc, họ coi mình có nguồn gốc từ động vật, ví dụ như chim cũng có thể là tổ tiên loài người. Hoặc con người đầu tiên sinh ra từ quả trứng.
Mô tả thần thoại > Thể loại thần thoại > Thần thoại mạt thế và lịch thời gian

Bài chi tiết: Thuyết mạt thế
Xem thêm: Vĩnh cửu luân hồi
Thần thoại mạt thế nói về ngày tận thế, luôn song hành với thần thoại vũ trụ, gắn liền với sự đối lập giữa hỗn mang và trật tự. Nội dung dự báo về ngày tận thế trong tương lai, như Ragnarök của Bắc Âu, hoặc cho rằng một thảm họa đã xảy ra phân tách thời thần thoại với thời hiện đại. Tùy vào thần thoại mỗi nơi, sự hủy diệt có thể dưới dạng đại hồng thủy, đại diêm hỏa, sự hủy diệt các thần và những âm mưu khác.
Thần thoại lịch là thần thoại hóa sự thay đổi của các chu kỳ thời gian - ngày và đêm, mùa đông và mùa hè, cho đến các chu kỳ vũ trụ Chúng liên hệ với các quan sát thiên văn, chiêm tinh học, lễ hội năm mới, lễ thu hoạch và các sự kiện lịch khác.
Trong thần thoại Sumer-Akkadia, Marduk được coi là người sáng tạo ra lịch. Để tưởng nhớ, năm mới được tổ chức vào tháng Nissan (trùng với ngày tiết phân). Ở Babylon, ngày lễ này được gọi là Akita nằm trong kỳ lễ 12 ngày, thừa hưởng từ người Sumer.
Thần thoại Ai Cập về các mùa đề cập đến xung đột giữa 2 vị thần Ra và Tefnut. Họ cãi nhau khiến cho hạn hán còn khi làm lành, sông Nile lại ngập lụt.
Thần thoại về chu kỳ vũ trụ tuần hoàn rất đa dạng, xoay quanh các chu kỳ phát triển, thế giới bị phá hủy rồi được tái tạo. Ví dụ, trong thần thoại Aztec, lịch sử thế giới được chia thành kỷ nguyên của các mặt trời khác nhau, kỷ nguyên mặt trời đầu tiên kết thúc với sự hủy diệt của báo đốm khổng lồ, kỷ nguyên mặt trời thứ nhì kết thúc bằng những trận cuồng phong con người biến mất, kỷ nguyên mặt trời thứ ba chấm dứt bằng hỏa hoạn, kỷ nguyên mặt trời thứ tư tận cùng là đại hồng thủy. Theo tín ngưỡng Aztec, để không xảy ra ngày tận thế tiếp theo, cần phải hiến tế con người hiến tế cho các vị thần. Một ví dụ khác là khái niệm thời kỳ Kalpa và Yuga trong Ấn Độ giáo. Thời đại diệt vong trong Ấn Độ giáo hiện thân qua thần Kali-yuga và nữ thần Kali.
Mô tả thần thoại > Thể loại thần thoại > Thần thoại anh hùng

Xem thêm: Anh hùng
Thần thoại anh hùng là thần thoại về những anh hùng có thể là con của các vị thần và người phàm như trong thần thoại Hy Lạp, hoặc chỉ đơn giản là những nhân vật huyền thoại trong sử thi. Cốt truyện điển hình của huyền thoại anh hùng là thời thơ ấu phi thường (tài năng thiên bẩm, mồ côi, số phận đặc biệt), thường xuyên phải lưu vong, lập chiến công, đánh bại quái vật, cứu mỹ nhân, trở về và kết hôn. Nhiều thần thoại anh hùng dưới dạng ngụ ngôn kể về sự hình thành nhân cách và giành được địa vị trong xã hội, từ đó có tính kêu gọi hướng dẫn về một hình mẫu tiêu biểu.
Thần thoại anh hùng tạo nên phạm trù văn hóa đặc biệt. Đây là những nhân vật thần thoại có đóng góp vào nền văn minh cuộc sống người dân. Thường thì anh hùng là một bán thần, có vị trí ngang với các vị thần, đặt ra luật pháp hoặc phát minh đầu tiên (lửa, cây trồng, công cụ), dạy con người săn bắn, hàng thủ công, nghệ thuật, quy định tổ chức xã hội, nguyên tắc hôn nhân, ma thuật và nghi lễ thờ cúng.
Mô tả thần thoại > Thể loại thần thoại > Thần thoại thờ cúng

Thần thoại thờ cúng đưa ra lời giải thích (động cơ) của nghi lễ hoặc các hoạt động thờ phụng khác.
Nguyên thủy nhất là thần thoại thờ cúng vật tổ. Các hoạt động thờ cúng thường bí truyền, tức là chỉ có một số người hạn chế đủ tuổi mới được truyền lại ý nghĩa. Những thần thoại như vậy thường gắn liền với nghi thức nhập môn khi một thành viên bộ tộc đến tuổi trưởng thành phải trải qua thử thách, nếu vượt qua được mới coi là người nam thực thụ và được phép tiếp nhận các tri thức truyền thống bí truyền.
Ở Hy Lạp cổ đại, dấu vết thờ cúng đầu tiên là về Demeter và Persephone của người Eleusinia và thần thoại về Dionysos hiện thực hóa bằng những buổi lễ hoan lạc. Các nghi lễ tương tự được phát hiện ở Địa Trung Hải để tôn vinh thần Attis bị giết và sống lại, hoặc theo dị bản về thần Adonis.
Nhiều thần thoại thờ cúng còn chưa được phát hiện vì được giữ bí mật nội bộ, không tiết lộ ra ngoài.
Mô tả thần thoại > Thể loại thần thoại > Thần thoại chiêm tinh

Thần thoại chiêm tinh mô tả góc nhìn thần thoại về các chòm sao, hành tinh, mặt trăng và mặt trời. Loại thần thoại này thường gắn với thuyết vật linh, một số đi kèm với tôn giáo để thờ cúng thiên thể nhưng cũng có một số thần thoại không có mục đích tôn thờ cũng xếp vào đây.
Mô tả thần thoại > Phân biệt loại hình > Thần thoại và văn học dân gian

Một số truyện cổ tích đôi khi được coi là "thần thoại suy thoái". Một số nhà nghiên cứu lại coi thần thoại là một dạng cổ tích. Ngược lại, những người khác có xu hướng gọi câu chuyện thời nguyên thủy xa xưa là thần thoại.
V. Propp thừa nhận bản sắc thần thoại và cổ tích, nhấn mạnh vai trò của tín ngưỡng để hiểu được thần thoại. Ví dụ như mô típ Táo vàng có thể thấy trong thần thoại về Heracles lẫn trong truyện cổ tích Nga về Ivan Tsarevich. Tuy nhiên, Hercules là một vị thần Hy Lạp được người cổ đại thờ phụng còn Ivan Tsarevich không hơn gì một nhân vật anh hùng nghệ thuật. Propp cho rằng đó là khác biệt chính giữa truyện cổ tích và thần thoại.
Chức năng chính của thần thoại là giải thích, hướng đến nghi lễ và tính thiêng liêng, trong khi cổ tích có tính giải trí, răn dạy đạo đức và đầy chất văn thơ. Người kể và người nghe đều cảm nhận tính hiện thực của thần thoại mà coi cổ tích là hư cấu. Thần thoại xuất hiện trong thời tiền sử, còn văn học dân gian diễn ra như kiểu ngoại truyện lịch sử.
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Cận Đông và Lưỡng Hà

Thần thoại Akkad
Thần thoại Ả Rập
Thần thoại Ai Cập
Thần thoại Do Thái
Thần thoại Tây Semitic
Thần thoại Urartian
Thần thoại Hurri
Thần thoại Lưỡng Hà
Thần thoại Elam
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Viễn Đông

Thần thoại Việt-Mường
Thần thoại Việt Nam
Thần thoại Trung Hoa
Thần thoại Triều Tiên
Thần thoại Nhật Bản
Thần thoại Môn-Khmer
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Ấn-Âu

Thần thoại Armenia
Thần thoại Baltic
Thần thoại Litva
Thần thoại Latvia
Thần thoại Hy Lạp
Thần thoại German
Thần thoại Bắc Âu
Thần thoại Frank
Thần thoại Anglo-Saxon
Thần thoại Hà Lan
Thần thoại Đức
Thần thoại Ý
Thần thoại các vùng Ý
Thần thoại Etruscan
Thần thoại La Mã
Thần thoại Celtic
Thần thoại Ireland
Thần thoại Gaul
Thần thoại Tây Ban Nha
Thần thoại Ấn-Âu sơ khởi
Thần thoại Ba Tư
Thần thoại Scythia
Thần thoại Hỏa giáo
Thần thoại Ấn Độ
Thần thoại Hindu
Thần thoại Vệ Đà
Thần thoại Slav
Thần thoại Tochari
Thần thoại Hittite
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Paleo-Balkan

Thần thoại Dacia
Thần thoại Thracia
Thần thoại România
Thần thoại Albania
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Phần Lan-Ugria

Thần thoại Karelo-Phần Lan
Thần thoại Komi
Thần thoại Udmurt
Thần thoại Estonia
Thần thoại Livonia
Thần thoại Veps
Thần thoại Sámi
Thần thoại Mordva
Thần thoại Mari
Thần thoại Khanty-Mansi
Thần thoại Hungary
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Thổ Nhĩ Kỳ

Thần thoại Azerbaijan
Thần thoại Altai
Thần thoại Chuvash
Thần thoại Yakut
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Kavkaz

Thần thoại Adyg
Thần thoại Gruzia
Thần thoại Vainakh
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Paleo-Siberia

Thần thoại Ainu
Thần thoại Samoyed
Thần thoại Eskimo
Thần thoại Nivkh
Thần thoại Itelmen
Thần thoại Ket
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Châu Phi

Thần thoại Ashanti
Thần thoại Bambara
Thần thoại Bénin
Thần thoại Bushmen
Thần thoại Ganda
Thần thoại Hottentot
Thần thoại Dogon
Thần thoại Dahomey
Thần thoại Yoruba
Thần thoại Somali
Thần thoại Ethiopia
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Châu Đại Dương

Thần thoại Úc
Thần thoại Andaman
Thần thoại Bali
Thần thoại Papua
Thần thoại Polynesia
Thần thoại Rapanui
Thần thoại Melanesia
Thần thoại Micronesia
Thần thoại Māori
Mô tả thần thoại > Phân chia theo khu vực địa lý > Thần thoại Châu Mỹ

Thần thoại Inca
Thần thoại Aztec
Thần thoại Maya
Thần thoại Muisca
Thần thoại Bắc Mỹ
Hướng tiếp cận > Lịch sử

Thuyết thần thoại lịch sử (euhemerism) đã có từ thời cổ đại với quan niệm thần thoại là những tường thuật bóp méo sự kiện lịch sử có thật. Thuyết này lấy theo tên nhà thần thoại Euhemerus (khoảng năm 20 TCN), người cho rằng các vị thần tiến hóa từ truyền thuyết về con người mà ra. Ông và các triết gia khác nỗ lực không loại bỏ di sản văn hóa nhưng diễn giải lại một cách hợp lý. Một nguyên nhân là thời xa xưa những người kể chuyện (truyền khẩu) nhiều lần điều chỉnh và mở rộng nội dung khiến một số nhân vật đạt tới địa vị thần thánh. Ví dụ khác vào thế kỷ 19, nhà thần thoại học Thomas Bulfinch đề xuất thần gió Aíolos bắt nguồn từ một vị vua lịch sử đã dạy dân mình cách chèo thuyền. Nhà sử học Herodotos (thế kỷ 5 TCN) và triết gia Pródikos đề xuất những cách giải thích tương tự.
Hướng tiếp cận > Phúng dụ thiên nhiên

Nửa đầu thế kỷ 19, đặc biệt vào thời Lãng mạn Đức bén rễ ý tưởng thần thoại cơ bản là những câu chuyện về giới tự nhiên. Theo đó, thần thoại mô tả khí tượng và vũ trụ còn các vị thần đại diện thế lực tự nhiên. Quan điểm này càng trở nên phổ biến và có sức ảnh hưởng lớn thông qua nhà ngữ văn người Đức Max Müller (1823-1900). Theo Müller, thần thoại nảy sinh là do tên các hiện tượng tự nhiên đã bị hiểu nhầm theo thời gian. Ví dụ câu chuyện người anh hùng đánh bại quái vật chỉ đơn giản là ban ngày xua tan bóng đêm. Tuy nhiên, vấn đề chưa có lời giải là vì sao các hiện tượng tự nhiên có thể quan sát tương đối rõ ràng lại cần phải phức tạp hóa quá nhiều thành các phúng dụ xa cách đến vậy. Từ đó đưa đến ý kiến cho rằng không phải tất cả thần thoại đều mô tả thiên nhiên.
Hướng tiếp cận > Khoa học nguyên thủy

Thần thoại nghiễm nhiên được coi là có liên hệ với tôn giáo, mà mối quan hệ giữa tôn giáo và khoa học vẫn nằm trong vòng tranh cãi, kết quả là tranh luận về mối quan hệ giữa thần thoại và khoa học cũng không có hồi kết. Thần thoại được coi là ngang hàng với khoa học, thậm chí còn được đánh đồng với khoa học, là tiền thân của khoa học. Một lý thuyết lỗi thời nhưng có giá trị đặc biệt là của Andrew Lang (1844-1912) và nhà nhân chủng học nổi tiếng Edward Burnett Tylor (1832-1917). A. Lang phản đối thần thoại phúng dụ tự nhiên, đã coi thần thoại là một dạng của khoa học nguyên thủy, có tính căn nguyên hoặc giải thích. Tylor cũng coi thần thoại là nỗ lực tiền khoa học của bộ óc nguyên thủy để giải thích sự tồn tại của con người và môi trường xung quanh. Cụ thể, Tylor đưa ra mô hình từ thấp đến cao: thần thoại → tôn giáo → khoa học → triết học một cách chi tiết. Đối với Tylor, triết học có hai mặt: nguyên thủy và hiện đại. Triết học nguyên thủy đồng nghĩa với tôn giáo nguyên thủy, còn khoa học không tồn tại. Ngược lại là triết học hiện đại. Tôn giáo hiện đại không còn tính thần thoại mà bao gồm siêu hình học và đạo đức, điều mà tôn giáo nguyên thủy thiếu. Theo mô hình này, linh hồn trong tôn giáo hiện đại sẽ là phi vật chất và chỉ giới hạn ở các cá nhân, còn linh hồn trong tôn giáo nguyên thủy là vật chất.
Mô hình phân cấp trên là quan điểm điển hình ở thế kỷ 19 với ý tưởng cho rằng thần thoại đại diện mang tính biểu tượng về thế giới tự nhiên. Tuy nhiên, không phải tất cả thần thoại đều liên quan đến sự vật vận động. Hơn nữa, cách tiếp cận này đặt giả định thần thoại chống lại tính hiện đại, tính hợp lý và tính khoa học: Thần thoại giải thích thế giới (mục đích tốt đẹp hơn) nhưng kể từ khi khoa học lãnh trách nhiệm này, dẫn đến thần thoại theo định nghĩa sẽ gắn liền với các xã hội không có khoa học. Sang đến thế kỷ 20, nhiều lý thuyết phản bác điều này. Ví dụ, dựa trên cơ sở phân tích cấu trúc thần thoại, Lévi-Strauss viết "Logic thần thoại cũng chặt chẽ như logic khoa học hiện đại, và [...] sự khác biệt nằm ở chỗ, không phải chất lượng của quá trình tư duy mà trong bản chất sự vật áp dụng điều đó". Dù vậy, nhận thức chuyển đổi thần thoại sang lý trí trong thế kỷ 20 vẫn còn nhiều mâu thuẫn dai dẳng.