stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vẫn thạch Hoba

| Hoba  |
| --- | --- |
Vẫn thạch năm 2014 sau khi trở thành một điểm du lịch thu hút khách
Type: Sắt
Class: 12
Country: Namibia
Coordinates: 19°35′32″N 17°56′1″Đ﻿ / ﻿19,59222°N 17,93361°Đ﻿ / -19.59222; 17.93361
Fall date: Khoảng 80,000 năm trước
Found date: 1920
 Related media on Wikimedia Commons
Vẫn thạch Hoba (/ˈhoʊbə/ HOH-bə), viết tắt của Hoba Tây, là một vẫn thạch nằm ở trang trại cùng tên, không xa Grootfontein, trong khu vực Otjozondjupa của Namibia. Nó đã được phát hiện nhưng vì khối lượng quá lớn của nó, nó chưa bao giờ được di chuyển từ nơi nó rơi xuống. Khối lượng của vẫn thạch ước tính hơn 60 tấn. Đây là vẫn thạch nguyên khối lớn nhất được biết đến (dưới dạng một mảnh) và lớn gấp đôi mảnh vỡ lớn nhất của thiên thạch Cape York (Ahnighito 34 tấn) hoặc Campo del Cielo (Ganceso 30 tấn). Nó cũng là mảnh sắt xuất hiện tự nhiên lớn nhất (thực ra là hợp kim ferô) được biết đến trên bề mặt Trái Đất. Cái tên "Hoba" xuất phát từ tiếng Khoekhoe có nghĩa là "món quà".
Va chạm

Vụ va chạm của vẫn thạch Hoba được cho là xảy ra hơn 80.000 năm trước. Người ta suy ra rằng bầu khí quyển của Trái Đất làm chậm lại vẫn thạch đến điểm mà nó ảnh hưởng đến bề mặt vẫn thạch ở vận tốc cuối, do đó vẫn thạch còn nguyên vẹn. Giả sử hệ số hạ xuống khoảng 1,3, vận tốc vẫn thạch khi đi vào bầu khí quyển của Trái Đất sẽ bị chậm lại đến khoảng 720 dặm Anh trên giờ (0,32 km/s), thường vượt quá vận tốc 10 km/s cho các đối tượng tương tự. Vẫn thạch này khác thường ở chỗ nó phẳng trên cả hai bề mặt chính.
Khám phá

Vẫn thạch Hoba không để lại hố va chạm được bảo tồn và nó được phát hiện một cách may mắn. Vào năm 1920, chủ sở hữu của vùng đất, Jacobus Hermanus Brits, đã vấp phải vẫn thạch trong khi cày một trong những cánh đồng của mình bằng một con bò. Trong lúc cày, anh nghe thấy một âm thanh cào kim loại lớn và lưỡi cày dừng lại đột ngột. Vật cản được khai quật, được xác định là vẫn thạch và được mô tả bởi ông Brits, người có báo cáo được xuất bản năm 1920 và có thể được xem tại Bảo tàng Grootfontein ở Namibia.
Friedrich Wilhelm Kegel chụp bức ảnh đầu tiên công bố về vẫn thạch Hoba.
Mô tả và thành phần

Hoba là một vẫn thạch bằng kim loại, có kích thước 2,7×2,7×0,9 mét (8,9×8,9×3,0 ft). Năm 1920 khối lượng của nó được ước tính là 66 tấn. Do xói mòn, lấy mẫu khoa học và phá hoại trong những năm qua đã giảm khối lượng của nó. Khối lượng còn lại ước tính chỉ hơn 60 tấn. Thiên thạch bao gồm khoảng 84% sắt và 16% niken, với dấu vết của coban. Nó được phân loại là một thiên thạch sắt ataxit thuộc nhóm hóa chất giàu niken IVB. Một lớp vỏ hydroxide sắt có mặt cục bộ trên bề mặt, do thời tiết.
Lịch sử hiện đại

Trong một nỗ lực để kiểm soát phá hoại và với sự cho phép từ bà O. Scheel, chủ trang trại vào thời điểm đó, chính phủ Tây Nam Phi (nay là Namibia) vào ngày 15 tháng 3 năm 1955, tuyên bố thiên thạch Hoba là một di tích quốc gia. Năm 1979, tuyên bố đã được thay đổi để bao gồm không chỉ thiên thạch mà còn cả vùng đất 25m x 25 m xung quanh đó. Năm 1985, Rössing Uranium Ltd. đã cung cấp các nguồn lực và tiền cho chính phủ Namibia để cung cấp thêm sự bảo vệ chống lại sự phá hoại. Năm 1987, ông J. Engelbrecht, chủ trang trại Hoba West, đã tặng vẫn thạch và địa điểm nơi nó nằm cho nhà nước cho mục đích giáo dục. Cuối năm đó, chính phủ đã mở một trung tâm du lịch tại địa điểm này. Do những phát triển này, sự phá hoại của thiên thạch Hoba đã chấm dứt và hiện nó được hàng ngàn khách du lịch ghé thăm mỗi năm. Nó có thể được nhìn thấy từ hình ảnh vệ tinh, theo liên kết này.
Vẫn thạch Hoba trước khi xây dựng.
Một người ngồi trên vẫn thạch năm 1967.
Một phần của vẫn thạch Hoba tại Công viên Tatton ở Anh.
Ghi chú và tham khảo

1 2  “Meteoritical Bulletin Database: Hoba”.
↑  McSween, Harry (1999). Meteorites and their parent planets (ấn bản thứ 2). Cambridge: Cambridge University Press. tr. 9. ISBN 0521583039. OCLC 39210190.
↑  Alessandra Celletti và Ettore Perozzi (2007). Celestial Mechanics: The Waltz of the Planets. Springer. tr. 115.
↑  “These Are The 6 Biggest Meteorites to Ever to Be Found on Earth”. 25 tháng 2 năm 2017. Truy cập 29 tháng 3 năm 2020.
↑  Cassidy, Joseph (2009). Place Names of Namibia A Historical Dictionary. Windhoek: Macmillan Education Namibia Publishers (Pty) Ltd. tr. 37. ISBN 978-99916-0-654-5.
↑  Field Guide to Meteors and Meteorites - O. Richard Norton and Lawrence Chitwood. Springer Science + Business Media 2008, ISBN 978-1-84800-156-5
↑  Spencer, L. J.; Hey, M. H. (tháng 3 năm 1932). “Hoba (South-West Africa), the largest known meteorite” (PDF). Mineralogical Magazine and Journal of the Mineralogical Society. XXIII: 4. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 15 tháng 12 năm 2016.
↑  Comerford, M.F. (tháng 9 năm 1967). “Comparative erosion rates of stone and iron meteorites under small-particle bombardment”. Geochimica et Cosmochimica Acta. Elsevier Science, New York. 31 (9): 1470. Bibcode:1967GeCoA..31.1457C. doi:10.1016/0016-7037(67)90021-X. ISSN 0016-7037.
↑  Voigt, Andreas (2004). National Monuments in Namibia: An Inventory of Proclaimed National Monuments in the Republic of Namibia. Gamsberg Macmillan. tr. 4–5. ISBN 9991605932.
↑  https://www.google.com/maps/@-19.5925701,17.9336854,51m/data=!3m1!1e3
Túc Trưng

Túc Trưng là một xã thuộc huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.
Xã Túc Trưng có diện tích 49,54 km², dân số năm 1999 là 10.251 người, mật độ dân số đạt 207 người/km².
Hành chính

Xã Túc Trưng được chia thành 7 ấp: 94, Đồn Điền 1, Đồn Điền 2, Đồng Xoài, Đức Thắng, Hòa Bình, Suối Dzui.
Lịch sử

Ngày 25 tháng 1 năm 2007, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Đồng Nai ban hành Quyết định 246/QĐ-UBND, trong đó thành lập ấp Suối Dzui từ một phần diện tích ấp 94.
Chú thích

↑  51/1994//CP
1 2 3  “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Về việc chia tách, thành lập ấp mới ở các xã: Gia Canh và Túc Trưng, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai”. 25 tháng 1 năm 2007.
Destiny's Child

Bài này viết về nhóm nhạc nữ. Đối với album phòng thu đầu tay của nhóm, xem Destiny's Child (album).
| Destiny's Child |
| --- | --- |

Những thành viên cuối cùng của Destiny's Child; từ trái sang phải: Beyoncé Knowles, Kelly Rowland, Michelle Williams
Thông tin nghệ sĩ
Nguyên quán: Houston, Texas, Hoa Kỳ
Thể loại: R&B, soul, hip hop, pop
Năm hoạt động: 1997–2006
Hãng đĩa: Columbia/SME Records

Website: www.destinyschild.com
Destiny's Child (tạm dịch: Đứa trẻ của số phận, còn được gọi là DC) là một nhóm nhạc nữ R&B người Mỹ gồm ba thành viên chính thức sau cùng là Beyoncé Knowles, Kelly Rowland và Michelle Williams. Nhóm được thành lập năm 1997 tại Houston, Texas với tên gọi là Girl's Tyme, gồm Knowles, Rowland, LaTavia Roberson và LeToya Luckett. Vài năm sau đó, họ đã ký hợp đồng với hãng thu Columbia Records và đổi tên nhóm. Destiny's Child sau đó đã gặt hái được nhiều thành công với album phòng thu thứ hai của mình, The Writing's on the Wall, gồm hai đĩa đơn quán quân là "Bills, Bills, Bills" và "Say My Name".
Sau những thành công ấy chính là những mâu thuẫn nội bộ của nhóm, Roberson và Luckett đã kiện quản lý của nhóm là Matthew Knowles phân chia lợi nhuận của nhóm không đều cho các thành viên. Sau đó, nhóm đã thay thế hai thành viên mới là Williams và Farrah Franklin. Nhưng vào năm 2000, Franklin cũng đã rời nhóm và chỉ còn lại ba thành viên tiếp tục hoạt động. Nhóm đã phát hành album thứ ba của mình mang tên Survivor, một trong những album thành công nhất của nhóm cùng các đĩa thành công trên thế giới như "Independent Women", "Survivor" và "Bootylicious". Vào 2002, Destiny's Child tuyên bố rằng nhóm sẽ tạm thời tan rã để mỗi thành viên có thể phát triển sự nghiệp solo của mình. Sau đó, nhóm đã trở lại vào năm 2004 với album tiếp theo mang tên, Destiny Fulfilled. Trong khoản thời gian thực hiện tour diễn thế giới của mình, nhóm chính thức tuyên bố tan rã và tiếp tục sự nghiệp solo riêng của từng thành viên.
Tính đến nay nhóm đã phát hành bốn album phòng thu và bốn đĩa đơn quán quân tại Mỹ. Họ đã bán được tổng cộng 60 triệu đĩa trên toàn thế giới, và trở thành một trong những nhóm nhạc có số lượng đĩa bán ra cao nhất tại Hoa Kỳ. Tạp chí Billboard đã liệt kê Destiny's Child là một trong những bộ ba vĩ đại nhất mọi thời đại, và là nhóm nhạc thành công trên bảng xếp hạng Hot 100 với vị trí thứ 68 vào năm 2008. Năm 2005, giải thưởng World Music Awards trao tặng họ giải Nhóm nhạc nữ có số đĩa bán ra cao nhất mọi thời đại và đồng thời đứng vị trí số 9 trong danh sách những nghệ sĩ vĩ đại thập niên 2000–10 do Billboard bình chọn.
Từ thiện

Vào năm 2005, nhà sản xuất âm nhạc David Foster, con gái của ông Amy Foster-Gillies và Knowles đã cùng nhau viết ca khúc cho ngày Quốc tế Thiếu Nhi mang tên "Stand Up For Love", một sự kiện mang tính toàn cầu diễn ra hàng năm nhằm nâng cao ý thức và gây quỹ vì trẻ em. Sau ba năm qua, hơn 50 triệu đô-la đã được mọi người đóng góp và đã đưa đến Nhà tình thương Ronald McDonald và các tổ chức trẻ em khác. Destiny's Child đã trở thành đại sứ toàn cầu của chương trình này vào năm 2005.
Rowland, Knowles cùng gia đình Knowles đã thành lập Quỹ Survivor, vì mục đích cung cấp nhà tạm trú cho những nạn nhân và những người di tản từ trận Bão Katrina thuộc Houston, Texas. Quỹ Survivor cũng đã mở rộng thêm 'Knowles-Rowland Center For Youth', một dịch vụ cộng đồng đa mục đích ở khu vưc thương mại của Houston. Vào Sự kiện 11 tháng 9, Destiny's Child đã hủy chuyến lưu diễn châu Âu và biểu diễn trong một chương trình từ thiện.
Hình ảnh công chúng

Destiny's Child đã được đem so sánh với nhóm The Supremes, một nhóm nhạc thập niên 1960, và Knowles đã bị đánh đồng với Diana Ross, giọng nữ chính của The Supremes; Knowles sau đó đã bác bỏ sự so sánh này. Thật trùng hợp là sau đó, cô đã vào vai dựa trên hình mẫu của Ross trong bộ phim Dreamgirls với tên Deena Jones, giọng nữ chính của nhóm The Dreams. Với vai trò được cho là rất lớn của Knowles trong việc sản xuất Survivor, Gil Kaufman của MTV cho rằng "rõ ràng là Beyoncé trở nên quan trọng với vai trò là người trưởng nhóm và gương mặt công chúng của DC". Sự thống trị của cô về sự sáng tạo trong album đã khiến album "gần như là tác phẩm của cô". Lola Ogunnaike của The New York Times cho rằng "Lâu nay trong nền công nghiệp âm nhạc, người ta tin rằng Destiny's Child không hơn gì một bệ phóng cho sự nghiệp solo tất yếu của Beyoncé Knowles."
Sau Dangerously in Love của Knowles, có những tin đồn lan truyền về sự tan rã có thể xảy ra với Destiny's Child khi mỗi thành viên đã trải nghiệm sự thành công và có những dự án đang được tiếp tục. Người ta đã so sánh với trường hợp của ca sĩ Justin Timberlake, người đã không trở lại nhóm 'N Sync vì sự thành công của album đầu tay của anh, Justified. Rowland đã phản đối tin đồn này và tuyên bố rằng họ sẽ trở lại với nhóm Họ cho rằng sự tái hợp này là điều được dự định từ trước và mối quan hệ thân thuộc của họ đã giúp họ gắn kết với nhau. Margeaux Watson, biên tập viên mỹ thuật của Suede chia sẻ rằng "ngôi sao này không muốn trở nên thiếu trung thành với những đồng sự cũ", và gọi việc trở lại của Knowles là một "việc từ thiện". Mẹ của Knowles, Tina, đã viết một quyển sách mang tên Destiny's Style: Bootylicious Fashion, Beauty and Lifestyle Secrets From Destiny's Child, xuất bản năm 2002, miêu tả về việc thời trang đã ảnh hưởng lên sự thành công của Destiny's Child như thế nào.
Danh sách đĩa nhạc

Bài chi tiết: Danh sách đĩa nhạc của Destiny's Child
Danh sách đĩa nhạc > Album phòng thu

1998: Destiny's Child
1999: The Writing's on the Wall
2001: Survivor
2001: 8 Days of Christmas
2004: Destiny Fulfilled
Danh sách đĩa nhạc > Những nhạc phẩm tiêu biểu

| Năm | Đĩa đơn | Vị trí cao nhất>  | Vị trí cao nhất>  | Vị trí cao nhất>  | Vị trí cao nhất>  | Vị trí cao nhất>  | Vị trí cao nhất>  | Vị trí cao nhất>  | Album |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1999 | "Bills, Bills, Bills" | 1 | 6 | 26 | 9 | 4 | 1 | 20 | The Writing's on the Wall |
| 2000 | "Say My Name" | 1 | 3 | 1 | 2 | 1 | 4 | 1 | The Writing's on the Wall |
| 2000 | "Independent Women Part I" | 1 | 1 | 3 | 1 | 1 | 1 | 19 | Survivor |
| 2001 | "Survivor" | 2 | 1 | 7 | 1 | 1 | 1 | 12 | Survivor |
| 2001 | "Bootylicious" | 1 | 2 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | Survivor |
| 2004 | "Lose My Breath" | 3 | 2 | 3 | 16 | 1 | 2 | 8 | Destiny Fulfilled |
|  | Đĩa đơn quán quân | 4 | 2 | 1 | 2 | 4 | 3 | 1 |  |
Các thành viên trong nhóm

| Thành viên | Thành viên | Girl's Tyme> 1990 | Girl's Tyme> 1991 | Girl's Tyme> 1992 | Girl's Tyme> 1993 | Girl's Tyme> 1994 | Girl's Tyme> 1995 | Girl's Tyme> 1996 | Destiny's Child> 1997 | Destiny's Child> 1998 | Destiny's Child> 1999 | Destiny's Child> 2000 | Destiny's Child> 2001 | Destiny's Child> 2002 | Destiny's Child> 2003 | Destiny's Child> 2004 | Destiny's Child> 2005 | Destiny's Child>  | Destiny's Child>  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Nikki Taylor (1990–1993) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Nina Taylor (1990–1993) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Támar Davis (1990–1993) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | LaTavia Roberson (1990–2000) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | LeToya Luckett (1993–2000) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Farrah Franklin (2000) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Beyoncé Knowles (1990–2005) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Kelly Rowland (1991–2005) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Michelle Williams (2000–2005) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
Sân bay Hòa Lạc

Sân bay Hòa Lạc là một sân bay quân sự (hiện nay đã dành cho trực thăng) nằm ở huyện Thạch Thất và thị xã Sơn Tây, tỉnh Hà Tây cũ. Năm 2008, khi Hà Tây hợp nhất Hà Nội, đây trở thành sân bay thứ 3 của thủ đô sau Sân bay Gia Lâm và Sân bay quốc tế Nội Bài.
Hạ tầng

Sân bay có 3 đường băng, mỗi đường bay dài khoảng 2200 m.
Hoạt động

Hiện nay sân bay được dùng làm sân bay quân sự.
Năm 2010, trong sự kiện 1000 năm Thăng Long, sân bay được dùng để diễn tập diễu binh.
Thang âm nguyên

Trong một quãng tám (bát độ), bốn nốt đầu gọi là chuỗi bốn dưới, còn lại gọi là chuỗi bốn trên.
Trong âm nhạc, thang âm nguyên, âm giai nguyên hay gam âm nguyên bất kỳ chuỗi âm thanh nào có bảy bậc theo cao độ tự nhiên, bao gồm năm nguyên cung và hai nửa cung cùng ở một quãng tám. Trong chuỗi này, hai nửa cung cách nhau ba bậc của thang. Đây là khái niệm trong âm nhạc phương Tây, trong đó từ "âm nguyên" (không phải là "nguyên âm") tương đương với thuật ngữ diatonique trong tiếng Pháp, hay diatonic trong tiếng Anh và một số ngôn ngữ khác. 
Ví dụ chuỗi nốt nhạc: "đồ - rê - mi - fa - son - la - si - đố" là một thang âm nguyên. Trong chuỗi này, từ "mi đến fa" và từ "si đến đố" là những quãng nửa cung (cao độ bằng 1/2 các quãng còn lại), cách nhau ba bậc "thang" về độ cao. Vì người ta đã quy ước nốt la làm thanh âm chuẩn, kí hiệu bằng cữ cái là A, nên chuỗi này còn được biểu diễn bằng cách khác là: C-D-E-F-G-A-B-C.
Tổng quan

Thang âm nguyên giọng Đô trưởng
Thang âm nguyên là một khái niệm đơn giản, ở mức "vỡ lòng", nhưng rất quan trọng trong âm nhạc. Tuy mô hình này là của phương Tây, nhưng hiện nay rất phổ biến trong lí thuyết âm nhạc trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam. Theo mô hình này, các cao độ của những nốt nhạc được xếp thứ tự từ thấp đến cao, giống như một cái thang, mà mỗi nốt là một bậc thang. Muốn "leo" trên cái thang này bắt đầu từ bậc thang C (nốt "đồ"), thì phải lần lượt leo lên D (nốt "rê") bằng 1 bước (tức một cung), rồi đến E (nốt "mi") bằng 1 bước nữa, nhưng lên đến F (nốt "fa") thì chỉ cần 1/2 bước (tức nửa cung) thôi,...
Trong chuỗi nốt nhạc: đồ - rê - mi - fa - son - la - si - đố, thì nốt "đố" thực chất là nốt "đô" cao hơn một quãng tám (bát độ), nên chỉ có bảy nốt tự nhiên mà thôi.
Diễn giải ở trên không có nghĩa là chuỗi nốt nhạc phải xếp theo đúng thứ tự "C-D-E-F-G-A-B-C" thì mới được gọi là thang âm nguyên. Nếu bắt đầu từ nốt "fa" và trình tự là "F-C-G-D-A-E-B" (fa-đồ-son-rê-la-mi-si), thì trình tự này thực ra chỉ là hoán vị chuỗi ban đầu, nên vẫn gọi là thang âm nguyên và đó cũng là trình tự xuất hiện các dấu thăng trong một bản nhạc.
Bàn phím nhạc ở nhiều nhạc cụ bàn phím hiện đại đã được thiết kế sao cho các nốt trắng tạo thành thang âm nguyên, còn tập hợp tất cả các phím trắng và phím đen tạo thành thang âm nửa cung (chromatic scale) mà có người đã dịch là âm giai nửa cung.
Trong thời kì đầu của sự lan tràn âm nhạc phương Tây vào Việt Nam xưa, lúc Thực dân Pháp xâm chiếm Việt Nam, "các cụ" trong làng nhạc của ta đã gọi các nhạc phẩm Tây phương là nhạc bảy cung, để phân biệt với nhạc dân gian truyền thống Việt Nam là nhạc năm cung, gồm các bậc cao độ gọi là  "Hò - Xự - Xang - Xê - Cống", mà vốn được coi là tương ứng với ngũ hành tương khắc: "Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ". Ở trường hợp này, "nhạc bảy cung" và "nhạc năm cung" đều là thang âm nguyên.
Phân biệt > Thang âm nguyên và giọng

Thang âm nguyên (gamme diatonique) có liên quan tới âm giai (gamme musicale, thường gọi là giọng hay gam nhạc), nhưng khác nhau. Chẳng hạn:
Bài hát "Làng tôi" của Văn Cao là nhạc phẩm ở thang âm nguyên, nhưng ở giọng đô trưởng.
Bài hát "Tiếng đàn Ta lư" của Huy Thục cũng ở thang nguyên âm, nhưng ở giọng la thứ. Thang này vẫn gồm năm nguyên cung và hai nửa cung cùng ở một quãng tám (từ là đến lá), các nửa cung vẫn cách nhau ba bậc thang, nhưng vị trí nửa cung dịch chuyển hai bậc; cụ thể trình tự của chuỗi này là: A-B-C-D-E-F-G-A.
Phân biệt > Thang âm nguyên và thang âm nửa cung

Thang âm nguyên chỉ gồm 7 nốt nhạc tự nhiên, tức nhạc 7 cung, không có nốt thăng hay giáng.
Thang âm nửa cung (chromatic scale) gồm 12 nốt, tạo nên âm giai nửa cung.
Nguồn trích dẫn

↑  “Diatonic”.
↑  Trịnh Hoài Thu. “Thang âm điệu thức dân gian trong tác phẩm khí nhạc mới Việt Nam thế kỷ XX”. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2021.
↑  “diatonic”.
↑  “Ngũ Cung Việt Nam trong hệ thống Nhạc Lý” (PDF).
Bàn phím đàn dương cầm hiện nay là dựa trên mô hình thang âm. Các phím trắng trên bàn phím thuộc thang âm nguyên.
Thang âm nguyên ở giọng La thứ
Phúc Thọ

Đối với các định nghĩa khác, xem Phúc Thọ (định hướng).
Phúc Thọ là một huyện ngoại thành phía tây thành phố Hà Nội, Việt Nam.
Địa lý

Huyện Phúc Thọ nằm ở đồng bằng Bắc Bộ, cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 35 km về phía tây. Huyện nằm bên bờ hữu ngạn của sông Hồng và sông Đáy; có vị trí địa lý:
Phía tây giáp thị xã Sơn Tây
Phía nam giáp huyện Thạch Thất và huyện Quốc Oai
Phía đông giáp huyện Đan Phượng và huyện Hoài Đức với ranh giới là sông Đáy.
Phía bắc giáp huyện Yên Lạc và huyện Vĩnh Tường thuộc tỉnh Vĩnh Phúc với ranh giới là sông Hồng
Tại các xã Vân Hà, Vân Nam, Vân Phúc, Hát Môn, Thanh Đa và Tam Thuấn xưa là vùng lòng hồ Vân Cốc có cửa sông Hát Môn. Sông Hát là tên cổ, ngày nay được gọi phổ biến là sông Đáy, lấy nước từ sông Hồng. Tại đây có Đập Đáy do người Pháp xây dựng năm 1934.
Diện tích tự nhiên của huyện là 117,3 km². Dân số năm 2021 là 196.000 người.
Lịch sử

Thời thuộc Hán là đất huyện Mê Linh. Đời Lê Thánh Tông năm Quang Thuận thứ 10 (1469) đặt  làm huyện Phúc Lộc thuộc phủ Quốc Oai. Năm Cảnh Hưng thứ 3 (1742) cho thuộc vào phủ Quảng Oai. Đời Tây Sơn kiêng chữ Phúc (tránh chữ họ Nguyễn Phúc của các chúa Nguyễn), đổi thành huyện Phú Lộc. Đầu đời Gia Long lấy lại tên cũ là Phúc Lộc. Năm Minh Mạng thứ 3 (1822) đổi làm huyện Phúc Thọ, từ năm 1831 thuộc tỉnh Sơn Tây.
Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Sơn Tây sáp nhập với Hà Đông, Phúc Thọ thuộc tỉnh Hà Tây.
Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Hà Tây sáp nhập với Hòa Bình, Phúc Thọ thuộc tỉnh Hà Sơn Bình, gồm 17 xã: Cẩm Đình, Hát Môn, Long Xuyên, Ngọc Tảo, Phúc Hòa, Phụng Thượng, Phương Độ, Sen Chiểu, Tam Thuấn, Thanh Đa, Thọ Lộc, Thượng Cốc, Vân Hà, Vân Nam, Vân Phúc, Võng Xuyên và Xuân Phú.
Ngày 29 tháng 12 năm 1978, Phúc Thọ được sáp nhập về Hà Nội .
Ngày 17 tháng 2 năm 1979, sáp nhập thêm 3 xã của huyện Quốc Oai là Tam Hiệp, Hiệp Thuận và Liên Hiệp nâng tổng số xã lên 20.
Ngày 2 tháng 6 năm 1982, chuyển 2 xã Tích Giang và Trạch Mỹ Lộc của huyện Ba Vì về huyện Phúc Thọ quản lý, tổng cộng là 22 xã.
Ngày 12 tháng 8 năm 1991, huyện Phúc Thọ lại chuyển về thuộc tỉnh Hà Tây .
Ngày 29 tháng 8 năm 1994, thành lập thị trấn Phúc Thọ trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và nhân khẩu của hai xã Phúc Hòa và Thọ Lộc. Tổng số đơn vị trực thuộc là 23.
Ngày 1 tháng 8 năm 2008, tỉnh Hà Tây sáp nhập vào thành phố Hà Nội, huyện Phúc Thọ lại trực thuộc thành phố Hà Nội cho đến nay.
Ngày 1 tháng 3 năm 2020, sáp nhập xã Sen Chiểu và xã Phương Độ thành xã Sen Phương; sáp nhập xã Xuân Phú và xã Cẩm Đình thành xã Xuân Đình.
Ngày 1 tháng 1 năm 2025, sáp nhập xã Thọ Lộc và xã Tích Giang thành xã Tích Lộc; sáp nhập xã Thượng Cốc và Long Xuyên thành xã Long Thượng; sáp nhập xã Vân Hà và xã Vân Nam thành xã Nam Hà.
Huyện Phúc Thọ có 1 thị trấn và 17 xã như hiện nay.
Hành chính

Huyện Phúc Thọ hiện có 18 đơn vị hành chính cấp xã , bao gồm 01 thị trấn Phúc Thọ (huyện lỵ) và 17 xã: Hát Môn, Hiệp Thuận, Liên Hiệp, Long Thượng, Nam Hà, Ngọc Tảo, Phúc Hòa, Phụng Thượng, Sen Phương, Tam Hiệp, Tam Thuấn, Thanh Đa, Tích Lộc, Trạch Mỹ Lộc, Vân Phúc, Võng Xuyên, Xuân Đình.
Kinh tế

Theo Phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng huyện Phúc Thọ, tỷ lệ 1/10.000  của Hà Nội, huyện được xác định là vùng sinh thái xanh với nông nghiệp là chủ yếu.
Trên địa bàn Phúc Thọ nổi tiếng với sản phẩm Bưởi Tam Vân ở 2 xã Nam Hà, Vân Phúc; dâu tằm ở xã Hiệp Thuận và táo ở xã Tam Thuấn. Tất cả đều nằm ở vùng bãi bồi cửa sông Đáy.
Quy hoạch cũng gồm một số khu công nghiệp làng nghề như May Tam Hiệp, KCN Nam Phúc Thọ
Một số làng nghề khác như Mộc Long Thượng, Tủ bếp Hát Môn, Bột sắn Liên Hiệp, Hoa cây cảnh ở Tích Giang...
Văn hóa

Đến tháng 6/2015, toàn huyện có 194 di tích lịch sử - văn hóa, gồm: 78 chùa; 59 đình; 34 đền, miếu, quán, phủ; 21 nhà thờ họ, công giáo và 02 di tích Cách mạng và lưu niệm sự kiện.
Di tích quốc gia đặc biệt: Đền Hát Môn (xã Hát Môn), Đình Tường Phiêu (xã Tích Lộc), Đình Hạ Hiệp (xã Liên Hiệp)
Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia: Lễ hội truyền thống đền Hát Môn 6/3 âm lịch gắn liền với Cửa Hát Môn nơi Hai Bà Trưng mở hội thề và tuẫn tiết.
Danh nhân

Hai Bà Trưng: vua Việt Nam, chống quân xâm lược Đông Hán.
Lê Hiến Mai: Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Thiếu tướng đợt đầu tiên năm 1948. Quê Trạch Mỹ Lộc.
Khuất Duy Tiến: nhà cách mạng, Đại biểu Quốc hội khóa I, nguyên Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội, Phó Chủ tịch UBTP Hà Nội. Quê Trạch Mỹ Lộc.
Đào Văn Bình: Đại biểu Quốc hội khoá XIII, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Quê Tam Hiệp.
Nguyễn Ngọc Ngạn: Nhà văn, người dẫn chương trình Canada gốc Việt, MC của chương trình Paris By Night của trung tâm Thúy Nga.
Trần Hiếu: ca sĩ, Nghệ sĩ nhân dân. Quê Tam Hiệp.
Trần Tiến: nhạc sĩ nổi tiếng, tác giả các bài hát Sao em nỡ vội lấy chồng, Sắc màu, Vết chân tròn trên cát... Quê Tam Hiệp.
Đoàn Thúy Trang: quán quân Sao Mai điểm hẹn 2011, nổi tiếng với ca khúc Tình yêu màu nắng.
Khuất Văn Khang: cầu thủ CLB bóng đá Viettel, tuyển thủ ĐTQG Việt Nam.
Giao thông

Đường bộ có quốc lộ 32 (tên cũ là QL.11A, đổi tên năm 1976) chạy dọc phía nam huyện, từ Hà Nội qua thị trấn Phúc Thọ lên Sơn Tây. Ngoài ra còn tỉnh lộ 82 và 421.
Đường thủy chỉ có sông Hồng vì đoạn đầu nguồn sông Đáy nay đã không còn.
Các tuyến xe buýt có: 20A (Cầu Giấy - Bến xe Sơn Tây), 20B (Nhổn - Bến xe Sơn Tây), 67 (Phùng - Kim Sơn (Sơn Tây)), 89 (Bến xe Yên Nghĩa - Thạch Thất - Bến xe Sơn Tây), 92 (Nhổn - Phú Sơn (Ba Vì)), 117 (Hòa Lạc - Nhổn), 157 (Bến xe Mỹ Đình - Bến xe Sơn Tây).