stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giáng Son
Phong cách nghệ thuật > Phê bình âm nhạc

Dù tính cách hiền lành nhưng Giáng Son là người thẳng thắn trong việc phê bình âm nhạc. Đã không ít lần cô bày tỏ quan điểm lên báo hay phê bình một nghệ sĩ. Thời gian đầu sau khi rời nhóm, Son đã có phát ngôn gay gắt về đàn ông Việt Nam, tuy nhiên sau đó sự việc đã được giải thích. Trong một bài phỏng vấn, khi nhà báo gợi hỏi lí do cô không lựa chọn 5 Dòng Kẻ thu âm trong album đầu tay, Son đã gay gắt trả lời: "[...] tôi nghĩ cũng không cần thiết phải giải thích cho tất cả mọi người đều biết. Nó ra sao thì đã như vậy rồi. Mọi người chỉ biết rằng trong album này không có 5 Dòng Kẻ tham gia. Thế thôi!". Giáng Son còn góp ý về chương trình Sao Mai điểm hẹn 2008 và thẳng thắn chỉ rõ các khuyết điểm trong khâu tổ chức như không gian sân khấu, âm thanh, ánh sáng, nhà tạo mẫu và chuyên gia trang điểm.  Và nhận định thực tiễn của cô về tình trạng âm nhạc của giới trẻ Việt Nam vào năm 2010. Dù cho Tùng Dương là một người gắn bó trong phần lớn các tác phẩm của cô, nhưng Son vẫn nói rõ quan điểm với anh. Hay việc cô phê bình với màn trình diễn "Độc ẩm" của Kiều Anh trong chương trình Bài hát yêu thích tháng 10 năm 2015, và Trúc Nhân khi anh biểu diễn "Thu cạn" theo phong cách pop. Sau vụ việc phát ngôn của Only C và Phan Mạnh Quỳnh; Son lên tiếng: "Các nhạc sĩ trẻ cứ tuyên ngôn đi nhưng làm được hay không lại là chuyện khác!", "nhiều bạn trẻ hiện nay, nổi tiếng nhanh nhưng thiếu phông nền văn hóa để ứng xử với sự nổi tiếng", "xù lông để bào chữa cho khuyết điểm của mình nhưng lại chưa đủ chín chắn dày dặn để thuyết phục được số đông", và quan điểm thất vọng đối với ca khúc "Như cái lò" (Khắc Hưng), "Nắng cực" (Phạm Toàn Thắng). Tuy nhiên, cô vẫn bày tỏ sự yêu thích với nhạc sĩ Phạm Toàn Thắng, Tiên Tiên, Khắc Hưng và nhận xét họ là: "[...] trẻ trung, hiện đại và rất chịu khó cập nhật những xu hướng âm nhạc trên thế giới". Son nhắc đến Vũ, Chillies, Ngọt, Madihu, Hứa Kim Tuyền, Hoàng Dũng với phong cách sáng tác "[...] cá tính, văn minh. Tôi bị họ chinh phục và tôi nghĩ là nhiều đồng nghiệp cùng thế hệ tôi cũng bị họ chinh phục đấy" và trân trọng cá tính sáng tạo của họ.
Đời tư

Giáng Son kết hôn vào ngày 15 tháng 3 năm 2009 với một giảng viên ngành tài chính người Mỹ tên là Nick Veltre. Tháng 10 năm 2008, họ gặp nhau tại Ballad Saloon ở Hà Nội. Tuy nhiên, vào năm 2014, hai người đã ly hôn.
Trong cuộc sống, Giáng Son là người thâm trầm và kín đáo, ngoài ra cô cũng thẳng thắn và cá tính. Son có mối quan hệ thân thiết với Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Vĩnh Tiến, Khánh Linh, Hà Linh, Nguyễn Quang Long và Mai Tuyết Hoa (Nhóm Xẩm Hà Thành). Chủ yếu trong ngày, Son dành cho công việc giảng dạy tại trường. Thời gian còn lại, cô tham gia các công việc phụ cũng trong lĩnh vực âm nhạc. Ngoài ra, Son có sở thích xem phim, đọc sách, đi du lịch và trồng cây.
Ngày 14 tháng 10 năm 2021, Giáng Son bức xúc chia sẻ trên trang Facebook cá nhân về việc ca khúc "Giấc mơ trưa" do chính cô sáng tác bị khiếu nại bản quyền trên YouTube. Cụ thể, theo hệ thống thì video của cô đăng lên (do Khánh Linh thể hiện) có chứa một đoạn âm thanh tương tự sản phẩm "Giấc mơ trưa" của nghệ sĩ đàn nhị Dương Thùy Anh (thuộc quyền sở hữu của BH Media). Ngày hôm sau, Son đã ủy quyền giải quyết vụ việc cho Quyền Tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC). Ngày 27 tháng 10, BH Media – đơn vị bị Giáng Son tố 'đánh' bản quyền ca khúc của chính mình đã tổ chức họp báo về bản quyền âm nhạc trên môi trường số nhằm giải đáp thắc mắc từ phía dư luận, khẳng định rằng Giáng Son nói đơn vị này 'đánh gậy bản quyền' tác phẩm của mình là không chính xác, đồng thời cho rằng do cô từ chối đối thoại nên khiến vụ việc này chưa được giải quyết thấu đáo.
Giải thưởng và tôn vinh

Giáng Son giành được rất nhiều giải thưởng cá nhân khác nhau theo suốt sự nghiệp âm nhạc của cô. Tại Liên hoan Ban nhạc sinh viên toàn quốc lần thứ nhất (1999), Son cùng 5 Dòng Kẻ đã giành được giải "Đĩa nhạc xanh" và các tác phẩm được dự thi giúp cô giành giải "Tác giả trẻ xuất sắc nhất". Năm 2004, cô tiếp tục cùng nhóm nhạc được xướng tên tại hạng mục "Nhóm nhạc xuất sắc nhất" trong chương trình VTV – Bài hát tôi yêu lần thứ 3. Tháng 8 năm 2005, sau khi chính thức rời 5 Dòng Kẻ, Giáng Son tạo dấu ấn mạnh mẽ qua ca khúc "Giấc mơ trưa" và sau đó được bầu chọn là "Bài hát của tháng". Cô tiếp tục được trao tặng giải "Nhạc sĩ ấn tượng" từ chương trình Bài hát Việt 2005. Năm 2008, Son tạo bước ngoặt khi album phòng thu đầu tay mang chính tên cô, Giáng Son đã được đề cử cho "Album của năm". Mãi cho đến năm 2016, Son ra mắt Bóng tối Jazz và trở thành "Album của năm" tại Giải thưởng Cống hiến và lần đầu tiên Son được đề cử hạng mục "Nhạc sĩ của năm". Năm 2024, ca khúc "Thương cha" của cô đã giành được hạng ba tại Giải thưởng Âm nhạc Hội Nhạc sĩ Việt Nam.
Ngày 3 tháng 10 năm 2010, chương trình Con đường âm nhạc tháng 10 trên VTV, đã vinh danh Giáng Son với các ca khúc tiêu biểu xuyên suốt trong sự nghiệp của cô. Tháng 6 năm 2014, Bài hát Việt đã tổ chức một minishow để giới thiệu các sáng tác của Giáng Son; với sự tham gia của Tùng Dương, Khánh Linh, Uyên Linh, Hà Linh và Phương Linh. Ngày 20 tháng 10 năm 2012, Giáng Son là một trong bốn nhạc sĩ được tôn vinh trong chương trình Đêm Viettel tại Đà Nẵng (14 tháng 10), Cần Thơ (20 tháng 10), Hà Nội (28 tháng 10) và Thành phố Hồ Chí Minh (2 tháng 11).
| Năm | Giải thưởng | Hạng mục | Đề cử cho | Kết quả | Tham khảo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1998 | Liên hoan Ban nhạc sinh viên toàn quốc lần thứ nhất | Tác giả trẻ xuất sắc nhất | Giáng Son | Đoạt giải |  |
| 1998 | Liên hoan Ban nhạc sinh viên toàn quốc lần thứ nhất | Đĩa nhạc xanh | 5 Dòng Kẻ | Đoạt giải |  |
| 2004 | VTV – Bài hát tôi yêu lần thứ 3 | Nhóm nhạc xuất sắc nhất | "Cỏ và mưa" | Đoạt giải |  |
| 2005 | Bài hát Việt | Bài hát của tháng | "Giấc mơ trưa" | Đoạt giải |  |
| 2006 | Bài hát Việt | Nhạc sĩ ấn tượng | Giáng Son | Đoạt giải |  |
| 2008 | Bài hát Việt | Bài hát của tháng | "Chút nắng vàng bay" | Đề cử |  |
| 2008 | Giải thưởng Cống hiến | Album của năm | Giáng Son | Đề cử |  |
| 2016 | Giải thưởng Cống hiến | Album của năm | Bóng tối Jazz | Đoạt giải |  |
| 2016 | Giải thưởng Cống hiến | Nhạc sĩ của năm | Giáng Son | Đề cử |  |
| 2024 | Giải thưởng Âm nhạc Hội Nhạc sĩ Việt Nam 2023 | Ca khúc | "Thương cha" | Giải Ba |  |
| 2025 | Cuộc vận động sáng tác ca khúc | 80 năm – Vinh quang Công an nhân dân Việt Nam | "Nơi ấy có anh" | Giải B |  |
Danh sách đĩa nhạc

Bài chi tiết: Danh sách đĩa nhạc của Giáng Son
Giáng Son (2007)
Bóng tối Jazz (2015)
Sing My Sol (2023)
Giáng Son (đứng thứ 3, từ trái sang) cùng các nhạc sĩ, tháng 10 năm 2020 tại Hà Nội.
Watzmann

| Watzmann |
| --- | --- |
Watzmann, trên thành phố Berchtesgaden
Độ cao: 2.713 m (8.901 ft)
Phần lồi: 953 m (3.127 ft)
Phiên âm IPA: tiếng Đức: [ˈvatsman]
Vị trí
WatzmannLocation in the Alps
Vị trí: Bayern, Đức
Dãy núi: Bavarian Alps
Tọa độ: 47°33′19″B 12°55′24″Đ﻿ / ﻿47,55528°B 12,92333°Đ﻿ / 47.55528; 12.92333
Leo núi
Chinh phục lần đầu: 1799 hay1800 bởi Valentin Stanič
Hành trình dễ nhất: Scramble
Watzmann là một ngọn núi ở dãy Bayerischer Alpen ở phía nam của làng Berchtesgaden. Nó là ngọn núi  cao thứ ba ở Đức, và là ngọn cao nhất nằm hoàn toàn trên lãnh thổ Đức.
Ba đỉnh núi chính nằm trên trục bắc nam: Hocheck (2.651 m), Mittelspitze (Đỉnh giữa, 2.713 m) và Südspitze (Đỉnh Nam, 2.712 m).
Khối núi Watzmann cũng bao gồm Watzmannfrau 2.307 m (Vợ của Watzmann, còn được gọi là Kleiner Watzmann hoặc Watzmann nhỏ), và Watzmannkinder (con cái Watzmann), năm đỉnh thấp hơn ở phần lõm giữa các đỉnh chính và Watzmannfrau.
Toàn bộ khối núi nằm trong Công viên Quốc gia Berchtesgaden.
Urszula Modrzyńska

Phần mộ của cặp đôi diễn xuất Urszula Modrzyńska-Józefowicz và Zbigniew Józefowicz tại Nghĩa trang Cộng đồng Doły ở Łódź
Urszula Modrzyńska (phát âm tiếng Ba Lan: [urˈʂula mɔˈdʐɨɲska]; sinh ngày 23 tháng 2 năm 1928 – mất ngày 11 tháng 12 năm 2010) là một diễn viên điện ảnh và diễn viên sân khấu người Ba Lan.
Urszula Modrzyńska bắt đầu sự nghiệp diễn xuất trên sân khấu Nhà hát Wilam Horzyca ở Toruń vào năm 1949. Trong những năm 1950 và 1960, bà đã đóng nhiều vai diễn đáng nhớ trong phim của các đạo diễn Ba Lan, cụ thể là của Andrzej Wajda  (vai Dorota trong phim Pokolenie, công chiếu năm 1955) và của Aleksander Ford  (vai Jagienka trong phim Krzyżacy, công chiếu năm 1960).
Trong thập niên 1970, Urszula Modrzyńska tập trung vào công việc diễn xuất tại Nhà hát Nowy ở Łódź và chỉ tham gia diễn xuất một phần nhỏ trong một vài bộ phim của các đạo diễn trẻ, như sự góp mặt trong tác phẩm điện ảnh Droga w świetle księżyca của Witold Orzechowski vào năm 1972, Rozmowa của Piotr Andrejew vào năm 1974 và Zdjęcia Próbne của Agnieszka Holland, Paweł Kędzierski và Jerzy Domaradzki vào năm 1976.
Urszula Modrzyńska giải nghệ vào năm 1983. Bà qua đời vào ngày 11 tháng 12 năm 2010 tại Łódź, hưởng thọ 82 tuổi.
Rauma, Phần Lan

| Rauma Raumo |
| --- | --- |
—  Thị xã  —
Rauman kaupunki Raumo stad
 
Rauma tháng 5 năm 2012
  Hiệu kỳ Huy hiệu
Khẩu hiệu: Kyl Raum o ain Raum
 Vị trí của Rauma ở Phần Lan
Rauma
Quốc gia:  Finland
Vùng: Satakunta
Tiểu vùng: Tiểu vùng Rauma
Hiến chương: ngày 17 tháng 4 năm 1442
Chính quyền
 • Thị trưởng: Kari Koski
Dân số 
 • Demonym: Raumalainen (Finnish), Raumlaine (Dialect)
Múi giờ: UTC+2, UTC+3
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+03:00)
Thành phố kết nghĩa: Gjøvik, Kaposvár, Kolpino, Næstved, Gävle, Châu Hải
Khí hậu: Dfb
Website: www.rauma.fi
Rauma (phát âm tiếng Phần Lan: [ˈrɑumɑ]; tiếng Thụy Điển: Raumo) là một thị xã và khu tự quản với dân số khoảng 39.000 người (31/7/2020), nằm ở bờ biển tây của Phần Lan, cách Turku 92 kilômét (57 mi) về phía bắc và cách Pori 50 kilômét (31 mi) về phía nam. Nó được công nhận là thị trấn vào ngày 17 tháng 4 năm 1442 (lúc đó thuộc cai trị của Thụy Điển). Rauma nổi tiếng với ngành
công nghiệp giấy và công nghiệp hàng hải, ren chất lượng cao (từ thế kỷ 18) và kiến trúc bằng gỗ cũ của trung tâm (Old Rauma, Vanha Rauma). Đây còn là một di sản thế giới của UNESCO.
TeX

Xem các nghĩa khác tại TEX (định hướng).
| --- | --- |

Phát triển bởi: Donald Knuth
Phát hành lần đầu: 1978 (1978)

Phiên bản ổn định: 3.141592653    /    tháng 2 năm 2021; 4 năm trước (2021-02)
 
Kho mã nguồn: www.tug.org/svn/texlive/  
Viết bằng: WEB/Pascal
Hệ điều hành: Đa nền tảng
Thể loại: Sắp chữ
Giấy phép: Permissive
Website: http://www.tug.org/
Trạng thái: Đang hỗ trợ
TEX, (/tɛx/, /tɛk/) viết không định dạng là TeX, là một hệ thống sắp chữ được viết bởi Donald Knuth và giới thiệu lần đầu vào năm 1978.
TeX được thiết kế với hai mục đích chính: cho phép bất kì ai cũng có thể tạo ra những cuốn sách chất lượng cao với ít công sức nhất, và cung cấp một hệ thống sắp chữ cho ra cùng một kết quả trên mọi máy tính, ngay bây giờ và cả trong tương lai.
Nó phổ biến trong môi trường hàn lâm, đặc biệt là trong cộng đồng toán học, vật lý, khoa học máy tính, kinh tế, ngôn ngữ học, thống kê, kỹ thuật. Trong hầu hết các bản cài đặt Unix, nó gần như thế chỗ của troff, cũng là một chương trình định dạng văn bản được ưa thích khác.
TeX là phần mềm miễn phí. Nói chung nó được xem là cách tốt nhất để gõ công thức toán học phức tạp, đặc biệt là ở dạng LaTeX, ConTeXt hoặc các gói khuôn mẫu (template package) khác, nó cũng được dùng cho các tác vụ sắp chữ khác.
Tên

Để tỏ lòng quý trọng đến Viện Công nghệ California (Caltech), nơi Knuth nhận bằng tiến sĩ, tên TeX được dụng ý dùng với phát âm "tekh", trong đó "kh" đại diện cho âm cuối của loch trong tiếng Scotland hay tên của nhà soạn nhạc người Đức Bach (theo Bảng chữ cái phiên âm quốc tế IPA /tɛx/). Chữ X được dùng để đại diện cho chữ χ (chi) trong tiếng Hy Lạp. TeX là dạng viết tắt của τέχνη (technē), tiếng Hy Lạp có nghĩa là "nghệ thuật" và "thủ công", cũng là chữ căn nguyên của technical (kĩ thuật).
Tên được xếp chữ với "E" nằm bên dưới đường ngang; nếu hệ thống không hỗ trợ subscript, nó được viết "ước chừng" là "TeX".
Các ủng hộ viên của TeX phát triển thêm các tên gọi từ "TeX" — như TeXnician (người dùng phần mềm TeX), TeXhacker (người lập trình TeX), TeXmaster (người lập trình thông thạo TeX), TeXhax, và TeXnique.
Hệ thống sắp chữ

Các lệnh trong TeX thường bắt đầu với dấu chéo ngược và được nhóm bằng dấu ngoặc nhọn. Tuy nhiên hầu hết các đặc tính pháp cú của TeX có thể được thay đổi ngay trong lúc dùng, khiến một nguồn TeX khó có thể phân tích cấu trúc bởi bất cứ gì trừ chính bản thân TeX. TeX là một ngôn ngữ dựa trên macro và biểu tượng (token): nhiều lệnh, bao gồm hầu hết các lệnh do người dùng định nghĩa, được mở rộng trong lúc dùng cho đến khi chỉ còn các biểu tượng không thể mở rộng thêm được nữa và chúng sẽ được thực thi. Bản thân sự mở rộng này thực tế không gây tác dụng phụ. Đệ quy lặp (tail recursion) các macro không tốn bộ nhớ, và có sẵn cấu trúc if-then-else. Điều này khiến TeX trở thành ngôn ngữ Turing trọn vẹn (Turing-complete) ngay cả ở mức độ mở rộng.
Hệ thống có thể được chia đại khái thành 4 cấp độ: ở cấp độ đầu, TeX phân tích từ vựng để tìm các chuỗi điều khiển. Bước kế tiếp, chuỗi điều khiển mở rộng (như câu điều kiện hoặc macro đã được định nghĩa) được thay bởi văn bản của chính chúng. Ở giai đoạn 3, các ký tự được xếp thành đoạn văn; thuật toán ngắt đoạn của TeX tối ưu hoá điểm ngắt cho toàn đoạn. Văn bản được phân thành trang ở bước cuối.
Hệ thống TeX hiểu biết chính xác kích thước tất cả ký tự và ký hiệu, và nó dùng thông tin này để tính toán sắp xếp tối ưu số chữ trong dòng và dòng trong trang. Sau đó nó tạo tập tin DVI (viết tắt cho "device independent", độc lập với thiết bị) chứa vị trí chung cuộc cho mọi ký tự. Tập tin dvi này có thể được in trực tiếp với driver máy in phù hợp, hoặc có thể được chuyển sang các định dạng khác. Ngày nay, PDFTeX thường được dùng để bỏ qua giai đoạn phát sinh DVI.
Hầu hết chức năng được cung cấp bởi các tập tin định dạng. Các định dạng thường gặp là TeX thuần tuý của Knuth, LaTeX (có ở khắp các ngành kĩ thuật), và ConTeXt (chủ yếu được dùng cho xuất bản trên desktop).
Tác phẩm tham khảo cơ bản cho TeX là hai quyển đầu bộ Computers and Typesetting (Máy tính và sắp chữ) của Knuth, The TeXbook và TeX: The Program (có chứa toàn bộ mã nguồn được chú thích của TeX).
TeX thường được phân phối cùng với Metafont, một chương trình đồng hành cũng được phát triển bởi Knuth cho phép miêu tả các font chữ bằng thuật toán. Cấu trúc thư mục cài đặt TeX / Metafont được chuẩn hoá trong cây thư mục texmf.
Giấy phép

Giấy phép cho quyền phân phối và sửa đổi tự do nhưng yêu cầu bất cứ phiên bản sửa đổi nào cũng không được gọi là TEX, TeX, hay bất cứ thứ gì tương tự có thể gây nhầm lẫn, tương tự như một thương hiệu. Bộ thử TRIPTRAP giúp kiểm tra một ứng dụng có thực sự là TEX hay không.
Chất lượng

Mặc dù được viết kĩ lưỡng, TeX quá lớn (và cũng chứa quá nhiều kĩ thuật mới mẻ) đến nỗi nó được cho là đã phát hiện ít nhất một lỗi lập trình trong mỗi hệ thống Pascal dùng để biên dịch.[cần dẫn nguồn][Còn mơ hồ ] TeX chạy trên gần như mọi hệ điều hành.
Knuth treo giải thưởng bằng tiền cho những ai phát hiện và thông báo lỗi (lỗi lập trình) trong TeX. Giải thưởng cho mỗi lỗi khởi đầu với $2,56 và nhân đôi mỗi năm cho đến khi nó đóng băng; giá trị hiện tại là $327,68. Tuy nhiên điều này không làm Knuth nghèo túng, vì có rất ít lỗi được phát hiện; và trong đa số trường hợp tờ ngân phiếu chứng minh trao cho người tìm ra lỗi thường được đóng thành khung thay vì đổi thành tiền.
Các khía cạnh khoa học máy tính của TeX

Phần mềm TeX hội tụ một số thuật toán thú vị, đã dẫn đến một số luận án của các học trò của Knuth. Thí dụ, thuật toán dấu nối từ (hyphenation) (công trình của Frank Liang) được dùng để quy định ưu tiên cho dấu ngắt trong nhóm các chữ cái.
Thuật toán ngắt dòng là thí dụ cho lập trình động. Bài toán ngắt một đoạn văn n chữ thành các dòng có độ phức tạp thực  2^{n}, nhưng với lập trình động, bố trí tối ưu toàn bộ có thể rút ra theo thời gian tỉ lệ với số từ và số từ trong một dòng. Luận án của Michael Plass cho thấy cách thức bài toán ngắt trang có thể NP-trọn vẹn (NP-complete) vì các tình huống nảy sinh khi đặt hình ảnh.
Chương trình đồng hành Metafont để phát sinh ký tự dùng đường cong Bezier theo cách khá chuẩn, nhưng Knuth cống hiến nhiều vào việc bài toán chuyển hình ảnh thành định dạng bitmap (rasterizing). Một luận án khác, bởi John Hobby, khảo sát hơn nữa bài toán số hoá "đường cọ" (brush trajectories). Thuật ngữ này xuất phát từ sự kiện rằng Metafont miêu tả ký tự như chúng được vẽ bởi các cọ trừu tượng.
Các công trình dẫn xuất

Vài hệ thống xử lý tài liệu dựa trên TeX, đáng lưu ý có:
LaTeX (Lamport TeX), kết hợp các kiểu tài liệu cho sách, thư từ, ảnh chiếu (slide) v.v., và thêm hỗ trợ tạo tham khảo và đánh số tự động các phần và phương trình.
ConTeXt, phần lớn được viết bởi Hans Hagen tại Pragma là một công cụ thiết kế tài liệu chuyên nghiệp dựa trên TeX. Thời gian xuất hiện của nó ít hơn nhiều so với LaTeX, vì vậy có lẽ ít phổ biến hơn người anh của nó, nhưng lại mạnh mẽ hơn.
AMS-TeX, được tạo ra bởi Hội Toán học Hoa Kỳ, có nhiều lệnh thân thiện người dùng hơn, và có thể được thay đổi bởi các tạp chí để làm thích hợp cho phong cách của mình. Hầu hết các tính năng của AMS-TeX có thể được dùng trong LaTeX bằng cách sử dụng các "gói" AMS. Khi đó nó được gọi là AMS-LaTeX. Cẩm nang hướng dẫn chính của AMS-TeX có tựa đề là Thú vui của TeX (The Joy of TeX).
jadeTeX dùng TeX làm hậu trường (backend) cho việc in ấn từ DSSSL Engine của James Clark.
Texinfo, hệ thống xử lý tài liệu GNU.
XeTeX là một công cụ TeX mới hỗ trợ Unicode và các kĩ thuật font cao cấp của Mac OS X.
Hiện cũng đã có nhiều bản mở rộng cho TeX, trong số đó BibTeX cho việc tạo thư mục (bibliography) (được phân phối với LaTeX), PDFTeX, bỏ qua giai đoạn DVI và tạo ra sản phẩm với định dạng tài liệu PDF (Portable Document Format) của Adobe Systems, và Omega, cho phép TeX dùng bộ ký tự Unicode. Tất cả các bản mở rộng cho TeX có miễn phí ở CTAN (Comprehensive TeX Archive Network (Mạng lưới lưu trữ TeX tổng hợp).
Công cụ tương thích

Trên hệ thống tương thích UNIX (gồm cả Mac OS X), TeX được phân phối ở dạng teTeX. Trên Windows, có bản phân phối MiKTeX và bản phân phối fpTeX.
Trình soạn thảo văn bản TeXmacs là chương trình soạn thảo văn bản khoa học WYSIWYG có dụng ý tương thích với TeX. Nó dùng các font của Knuth, và có thể phát sinh kết quả TeX. LyX là công cụ tương tự.
Tiếng Việt và TeX

Cho đến nay đã có một số nỗ lực đưa tiếng Việt vào TeX.
VnTeX hỗ trợ tiếng Việt cho LaTeX và TeX thuần thông qua các gói macro và phông chữ. VnTeX thường được đóng gói kèm trong các bản phân phối TeX như teTeX, TeXLive...
OmegaVN hỗ trợ trực tiếp unicode cho tiếng Việt thông qua hệ thống Omega.
Người dùng ConTeXt có thể sử dụng các phông chữ đi kèm theo gói VnTeX cho việc hiển thị tiếng Việt.
Ký hiệu tiếng Việt có thể được vẽ bằng các lệnh của TeX. Với phương pháp này, ký tự được vẽ có thể không được đẹp. Cách này từng được áp dụng tại Viện Toán học Việt Nam, Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội và Bộ môn Toán, Khoa Khoa học thuộc Đại học Cần Thơ.
Chú thích

↑  Knuth, Donald E. The future of TeX and METAFONT, NTG journal MAPS (1990), 489. Được in lại thành chương 30 của Digital Typography, p. 571.
Cuộc nổi dậy Kościuszko

Cuộc nổi dậy Kościuszko (phát âm tiếng Ba Lan: [kɔɕˈt͡ɕuʂ.kɔ])  cũng gọi là cuộc nổi dậy Ba Lan 1794, chiến tranh Ba Lan thứ hai, chiến dịch Ba Lan 1794, và  cách mạng Ba Lan 1794, là một trong những cuộc nổi dậy nổi tiếng do Tadeusz Kościuszko, một thủ lĩnh huyền thoại của người Ba Lan lãnh đạo nhằm giải phóng Liên bang Ba Lan và Lietuva khỏi sự đàn áp của Đế quốc Nga và Phổ và Ba Lan trong bối cảnh Ba Lan càng ngày càng cận kề nguy cơ bị xóa sổ khỏi bản đồ vào năm 1794.
Nguyên nhân

Kể từ thế kỷ XVIII, Ba Lan đã trở nên suy yếu theo thời gian do tình trạng bất ổn cũng như là sự tồn tại của liberum veto, một hình thức bỏ phiếu bởi quý tộc tại Sejm. Điều đó vô hình trung giúp các nhà nước hùng mạnh như Nga, Phổ, Áo tìm cách mua chuộc phiếu bầu cũng như hối lộ để đưa ra những chính sách có lợi cho mình, đặc biệt là Nga, và nó đã khiến Ba Lan suy yếu đáng kể.
Đã có những nỗ lực cải tổ để cứu nhà nước Ba Lan khỏi bị xóa sổ trên bản đồ từ thế kỷ XVII, nhưng tất cả đều thất bại bởi những áp lực của các cường quốc láng giềng. Đến thế kỷ XVIII, Ba Lan đã dần dần bị xóa sổ bởi các lần Phân chia Ba Lan, và khi lực lượng quân đội của Ba Lan suy giảm chỉ còn từ 15-20.000 người, các nước lân bang đều có điều kiện để nhảy vào xâu xé và chia cắt (Lục quân Đế quốc Nga có tới 300.000 quân khi can thiệp, Phổ và Áo có 200.000 quân). Trước những áp lực nghiêm trọng từ nguy cơ xâm lăng của các láng giềng, một loạt cơ hội đã tới, khi Nga và Áo phải đánh nhau với Đế quốc Ottoman và Thụy Điển. Ba Lan lập tức lập liên minh với Phổ dù không đáng tin cậy do Phổ cũng muốn chiếm Ba Lan, vào ngày 3 tháng 5 năm 1791, bản hiến pháp lâu đời thứ hai thế giới, Hiến pháp mùng 3 tháng 5, ra đời với ủng hộ của dân chúng đa số.
Sau khi Nga kết thúc với tư cách kẻ thắng trận, Nữ hoàng Ekaterina II của Nga coi bản hiến pháp là mối đe dọa với Nga. Nga từ thế kỷ XVII luôn coi Ba Lan là một tỉnh của Đế chế Nga, và đã nổi giận với điều này khi Alexander Bezborodko, một quan chức cao cấp của Nga, báo cáo về điều này với mối lo ngại rằng vua Ba Lan có thể thoát ảnh hưởng Nga. Phổ cũng phản đối dữ dội và sau đó hủy bỏ liên minh với Ba Lan, đồng thời ngoại trưởng Phổ là Friedrich Wilhelm von Schulenburg-Kehnert cũng thể hiện sự bất mãn rằng"Ba Lan đã từ bỏ coup de grâce", hàm ý rằng Ba Lan muốn đòi lại những mảnh đất Phổ lấy được từ lần phân chia đầu tiên.