Người Tráng
Ngôn ngữ > So sánh từ vựng

Dưới đây là bảng so sánh một số từ vựng giữa: Tiếng Bố Y nói ở huyện Vọng Mô, tỉnh Quý Châu, Trung Quốc, cùng 5 phương ngữ Tráng và 4 ngôn ngữ Tai Tây Nam.
Tráng Vũ Minh nói tại Song Kiều Trấn (双桥镇), huyện Vũ Minh (武鸣县), 30 km về phía bắc Nam Ninh. Tráng Lai Tân tại Tự Cước (寺脚), Lai Tân (来宾), Quảng Tây. Tráng Đại Tân tại thôn Hậu Ích (后益乡), Đại Tân (大新), Quảng Tây. Tráng Đức Bảo tại Nguyên Đệ Nhị Khu (原第二区), Đức Bảo, Quảng Tây. Tai Phake tại làng Namphakey, quận Dibrugarh, bang Assam, Ấn Độ.
| Tiếng  Việt | Tai Nguyên Thủy | Tai Bắc> Bố Y Vọng Mô | Tai Bắc> Tráng Vũ Minh | Tai Bắc> Tráng Lai Tân | Tai Trung tâm> Tráng Long Châu | Tai Trung tâm> Tráng Đại Tân | Tai Trung tâm> Tráng Đức Bảo | Tai Tây Nam> Thái Lan Chuẩn | Tai Tây Nam> Lào Chuẩn | Tai Tây Nam> Shan | Tai Tây Nam> Tai Phake |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tay | *mwɯ:A | va35 fəŋ31 | faɯ31 | fɯŋ231 | mɯ21 | mɯ21 | moŋ31 | mɯ:1 มือ | mɯ́  ມື | mɯ4 မိုဝ်း | mɯ:2 |
| Chân | *p.qa:A | ka24  | ha24 | ka45 | kha33 | pa:ŋ33 kha55 | kɔ:k55 kha31 | kha:5 ขา | khăː ຂາ | kha:1 ၶႃ / ka:w3 ၵၢဝ်ႈ  | kha:6 |
| Da (Bì) | *ʰnaŋA | nɐŋ24 | naŋ24 | naŋ45 | naŋ33 | naŋ55 | naŋ54 | naŋ5 หนัง | năŋ ຫນັງ | naŋ1 ၼင် | naŋ6,  phiu6 |
| Lưng | *ʰlaŋA | pai44 laŋ24 | pa:i33 laŋ24 | pa:i21 laŋ45 | paŋ32 laŋ33 | laŋ55 | laŋ54 | laŋ5 หลัง | lăŋ ຫລັງ | laŋ1 လင် | laŋ6 |
| Bụng | *dwu:ŋC | toŋ42 | tuŋ42 | tuŋ213 | to:ŋ32 | tho:ŋ13 | to:ŋ2323 | thɔ:ŋ4 ท้อง | thɔ̑ːŋ ທ້ອງ/ phōːn ໂພ່ນ | tɔŋ5 တွင်ႉ | tauŋ4 |
| Xương | *C̥.dukD | ʔdɔ35 | do:k35 | do:k33 | duk55 | duk33 | do:k33 | du:k2/ kradu:k2 กระดูก | dȕːk/ ká dȕːk ກະດູກ | lup2 လုပ်ႇ | nuk1 |
| Ruột | *sajC | sɐi53 | θai55 | sai33 | ɬai24 | ɬai13 | θai214 | saj3 ไส้ | sȁi ໃສ້ | sʰaj3 သႆႈ | sai3 |
| Gan | *tapD | tap35 | tap55 | tap55 | tap55 | tap55 | tɔ:p55 | tap2 ตับ | táp ຕັບ | tap4 တပ်း | tap1 |
| Vai | *C̥.ba:B | paŋ42 ʔba35 | hoŋ42 ba35 | ba54 | ba55 | ba33 | ba33 | ba:2 บ่า | bāː ບ່າ | ma:2 မႃႇ | ma:1 |
| Máu | *lɯətD | liət44 | lɯət33 | lɯ:t21 | lə:t11 | lɯ:t33 | lu:t33 | lɯət3 เลือด | lɯ̂a:t ເລືອດ | lət3 လိူတ်ႈ | nət4 |
| Đầu | *truəA/ *krawC | tɕau52 | ɣau55 | kɣau33 | hu24/ bau24 | wuə55 | thu31 | huə5 หัว | hǔa ຫົວ | ho1 ႁူဝ် | ho6 |
| Cổ | *ɣo:A | ʔɛu24 xo31 | ho31 | ho231 | ko21 | ho21 | wo31 | khɔ:1 คอ | khɔ́ː ຄໍ | khɔ4 ၶေႃး | khɔ2 |
| Mắt | *p.ta:A | lək42 ta24 | ɣa24 | lɯk21 ta45 | ma:k55 ha33 | ma:k55 ha55 | ma:k55 tha31 | ta:1 ตา | tàː ຕາ | ta:1 တႃ | ta:2 |
| Mồm | *pa:kA | ɕoŋ33 pa35 | pa:k35 | pa:k33 | pa:k55 | pa:k33 | pa:k55 | pa:k2 ปาก | pȁːk ປາກ | sʰop4 သူပ်း | pa:k1 |
| Lưỡi | *li:nC | lin42 | lin42 | lin213 | lin32 | lin13 | lən2323 | lin4 ลิ้น | lȋːn ລີ້ນ | lin5 လိၼ်ႉ | lin4 |
| Sợ | *ʰla:wA | la:u24 | la:u24 | la:u45 | la:u33 | la:u55 | la:u54 | kluə1 กลัว | kùa ກົວ | ko1  ၵူဝ် | ko2 |
| Cười | *krɯəwA | ðɛu24 | ɣiəu24 | ɣi:u45 | hu33 | wuə55 | khu31 | huə5 หัว/ huə5rɔʔ4 หัวเราะ | hǔa ຫົວ | kho1 ၶူဝ် | kho6 |
| Khóc | *t.hajC | tɐi53 | tai55 | tai33 | hai24 | hai13 | hai214 | ha:j3 ไห้ | hȁi ໄຫ້ | haj3 ႁႆႈ | hai3 |
| Thấy | *tranA | ɕim24 | ɣan24 | ɣan45 | han33 | han55 | than31 | hen5 เห็น | hěn ເຫັນ | han1 ႁၼ် | han6 |
| Ăn | *kɯɲA | kən24 | kɯ24 | kɯn45 | kin33 | kin55 | kən54 | kin1 กิน | kìn ກິນ | kin1 ၵိၼ် | kin2 |
| Ngủ | *nwɯ:nA | nin31 | nin31 | nɯn231 | no:n21 | no:n21 | no:n31 | nɔ:n1 นอน | nɔ́ːn ນອນ | nɔn4 ၼွၼ်း | nɔn2 |
| Ngồi | *naŋB | nɐŋ44 | naŋ33 | naŋ21 | naŋ11 | naŋ33 | naŋ33 | naŋ3 นั่ง | nāŋ ນັ່ງ | naŋ3 ၼင်ႈ | naŋ5 |
| Đi | *pajA | pɐi24 | pai24 | — | phja:j24 | sa:i13 | phja:i214 | paj1 ไป | pai ໄປ | paj1 ပႆ | pai2 |
| Đến | *ʰma:A | ma24 | ma24 | — | ma21 | ma21 | ma31 | ma:1 มา | máː ມາ | ma:4 မႃး | ma:2 |
| Trộm | *C̬.lakD | ðɐk33 | ɕak33 | tsak21/ lou45 | lak42 | lak21 | lak31 | lak4 ลัก | lāk ລັກ | lak5 လၵ်ႉ | lak4 |
| Giết | *qa:C | ka53 | ka55 | ka33 | kha:24 | kha13 | kha214 | kha:3 ฆ่า | khȁː ຂ້າ | kha:3 ၶႃႈ | kha:3 |
| Chết | *p.ta:jA | ta:i24 | ɣa:i24 | ta:i45 | ha:i33 | ha:i55 | tha:i31 | ta:j1 ตาย | tàːy ຕາຍ | ta:j1  တၢႆ | ta:i2 |
| Chó | *ʰma:A | ma24 | ma24 | ma45 | ma33 | ma55 | ma54 | ma:5 หมา | măː ໝາ | ma:1 မႃ | ma:6 |
| Chim | *C̬.nokD | ðɔk33 | ɣok33 | ɣok21 | nuk42 | no:k21 | nɔ:k31 | nok4 นก | nōk ນົກ | nok5 ၼူၵ်ႉ | nok4 |
| Chuột | *ʰnu:A | tu0 va:u52  | nau24 | nou45 | nu33 | nu55 | nai45 | nu:5 หนู | nŭː ໜູ | nu1 ၼူ | nu:6 |
| Rắn | *ŋwɯ:A | ŋɯə31 | ŋɯ31 | ŋɯ231 | ŋu21 | ŋu21 | ŋou31 | ŋu:2 งู | ŋúː ງູ | ŋu4 ငူး | ŋu:2 |
| Cá | *pla:A | pja24 | pla24 | pɣa45 | pja:33 | pja55 | pja54 | pla:1 ปลา | paː ປາ | pa:1 ပႃ | pa:2 |
| Đá | *tri:lA | ʔdɐk35 ðin24 | ɣin24 | ɣin45 | hin33 | hin55 | thən31 | hin5 หิน | hĭn ຫິນ | hin1 ႁိၼ် | hin6 |
| Lửa | *wɤjA | fi31 | fai31 | fei231 | faj21 | fai21 | fai31 | faj1 ไฟ | fáy ໄຟ | phaj4 ၽႆး | phai2 |
| Nước | *C̬.namC | ðam42 | ɣam42 | ɣam213 | nam32 | nam13 | nɔ:m2323 | nam4 น้ำ | nȃm ນ້ຳ | nam5 ၼမ်ႉ | nam4 |
| Gió | *C̬.lɯmA | ðum31 | ɣum31 | ɣum231 | lum21 | lum21 | lɔ:m31 | lom1 ลม | lóm ລົມ | lom4 လူမ်း | lom² |
| Trời | *va:C | ʔbən24 | bɯn24 | bun45 | fa32 | fa13 | fa2323 | fa4 ฟ้า | fȃː ຟ້າ | pha:5 ၽႃႉ | a:1 ka:1  |
| Đất | *ɗin | na:m33 | tom24 | na:m21 | tum33 | tum55 | na:m33 | din1 ดิน | din ດິນ | lin1 လိၼ် | nin2 |
| Đen | *C̥.damA | fon42 | dam24 | ʔnam45 | dam33 | dam55 | dam31 | dam1 ดำ | dam ດຳ | lam1 လမ် | nam² |
| Trắng | *xa:wA | xa:u24 | ha:u24 | ha:u45 | kha:u33 | — | kha:u31 | kha:w1 ขาว | khǎːu ຂາວ | kha:w1 ၶၢဝ် | kha:u6 |
| Đỏ (Hồng) | *C̥.dwi:ŋA | ʔdiŋ24 | diŋ24 | diŋ45/ hoŋ231 | de:ŋ33 | de:ŋ55 | de:ŋ31 | dɛ:ŋ1 แดง | dɛːŋ ແດງ | lɛŋ1 လႅင် | naiŋ2 |
| Vàng (Hoàng) | *ʰlɯəŋA | xɛn53 | he:n55  | je:n33 | lə:n33 | tsɯŋ55 | he:n214 | lɯəŋ1 เหลือง | lɯ̌aːŋ ເຫລືອງ | ləŋ1 လိူင် | ləŋ6 |
| Xanh (Lục) | *xiəwA | lok33 | he:u24 | je:u45 | khe:u33 | khe:u55 | khi:u31 | khiəw1 เขียว | khĭaːw ຂຽວ | khew1 ၶဵဝ် | kheu6, kiŋ2 |
| Xa | *k.lajA | tɕɐi24 | kjai24 | kɣai45 | kwaj33 | kwai55 | kwai54 | klaj1 ไกล | kai ໄກ | kaj1 ၵႆ | kai2 |
| Mỏng | *C̥.ba:ŋA | ʔbɛŋ24 | ba:ŋ24 | ba:ŋ45 | ba:ŋ33 | ba:ŋ55 | ba:ŋ31 | ba:ŋ1 บาง | baːŋ ບາງ | ma:ŋ1 မၢင် | ma:ŋ2 |
| Dày | *ʰna:A | na24 | na24 | na45 | na33 | na55 | na54 | na:5 หนา | năː ຫນາ | na:1 ၼႃ | na:6 |
| Người | *ɢwɯnA | xʊən31 | wun31 | wun231 | kən21 | khɯn21 | kɔ:n31 | khon1 คน | khón ຄົນ | kon4 ၵူၼ်း | kon2 |
| Con | *lɯ:kD | — | lɯk33 | lɯk21 | luk11 | luk33 | lok33 | lu:k3 ลูก | lȗːk ລູກ | luk3 လုၵ်ႈ | luk4 |
| Mẹ | *me:B | mɛ44 | ta42 me33 | mi33/  mi21 | tɕa55 | me33 | me33 | mɛ:3 แม่ | mɛ̄ː ແມ່ | mɛ3  မႄႈ | mɛ5 |
| Bố | *bo:B | po44 | ta42 po33 | po21 | pa55 | pa55 | pa33 | phɔ:3 พ่อ | phɔ̄ː ພໍ່ | pɔ3 ပေႃႈ | pɔ5 |
| Tao | *ku:A/ *kawA | ku24 | kau24 | kou45 | kau33 | kau55 | — | ku:1 กู | kùː ກູ | kaw1 ၵဝ် | kau2 |
| Mày | *mɯŋA/ *maɰA | məŋ31 | mɯŋ31 | mɯŋ231 | maɰ21 | — | — | mɯŋ1 มึง | mɯ́ŋ ມຶງ | maɯ4 မႂ်း | maɯ2 |
| Mình, ta | *rawA | xo44 ðɐu31/ po31 ðɐu31 | fan33 ɣau31 | ɣau231 | lau21 | ɬau21 | rau31 | raw1 เรา | háw ເຮົາ | haw4 ႁဝ်း | hau2 |
| Không (phủ định) | *mi:A/ *ɓawB/ *bo:B | mi31 | bau55/ bɯ55 | di45/ bou54 | mi55 | mi21 | mei31/ pɔ33 | maj3 ไม่/ mi4 มิ/ bɔ:2 บ่ | bɔ̄ː ບໍ່ | maw2 မဝ်ႇ | ɯŋ2 |
| 1 | *nɯ:ŋB/ *ɗiəwA | ʔdɛu24/ ʔit35 | de:u24/ ʔit55 | de:u45/ ʔit55 | nəŋ33/  nəŋ11/  ʔit55 | nɯŋ33/ ʔe:t55 | de:u31/ ʔat55 | nɯŋ2 หนึ่ง/ diaw1 เดียว/ ʔet2 เอ็ด | nɯ̄ŋ ນຶ່ງ/  diaːw ດຽວ/  ét ເອັດ | nɯŋ3 ၼိုင်ႈ/ lew1 လဵဝ်/  ʔet4 ဢဵတ်း | nɯŋ5 |
| 2 | *so:ŋA | soŋ24/ ŋi44 | θo:ŋ24/ ŋai33 | so:ŋ45/ ŋei21 | ɬo:ŋ33/ ji11 | ɬo:ŋ55/ ji33 | θo:ŋ54/ ȵei33 | sɔ:ŋ5 สอง/ ji:3 ยี่ | sɔ̌ːŋ ສອງ | sʰɔŋ1 သွင် | sauŋ6 |
| 3 | *sa:m | sa:m24 | θa:m24 | sa:m45 | ɬa:m33 | ɬa:m55 | θa:m54 | sa:m5 สาม | săːm ສາມ | sʰa:m1 သၢမ် | sa:m6 |
| 4 | *si:B | si35 | θai35 | sei54 | ɬi55 | ɬi42 | θei45 | si:2 สี่ | sīː ສີ່ | sʰi2 သီႇ | — |
| 5 | *ha:C | xa53 | ha55 | ha33 | ha24 | ha13 | ha214 | ha:3 ห้า | hȁː ຫ້າ | ha:3 ႁႃႈ | ha:3 |
| 6 | *krokD | ðok35 | ɣok55 | ɣok55 | huk55 | ho:k55 | khjo:k55 | hok2 หก | hōk ຫົກ | hok4 ႁူၵ်း | hok1 |
| 7 | *cetD | ɕɛt35 | ɕat55 | tsat55 | cit55 | tse:t55 | tsat55 | cet2 เจ็ด | cét ເຈັດ | tset4 ၸဵတ်း | ce:t1 |
| 8 | *pe:tD | pɛt35 | pe:t35 | pe:t33 | pe:t55 | pe:t33 | pe:t55 | pɛ:t2 แปด | pɛ̏ːt ແປດ | pɛt2 ပႅတ်ႇ | pɛt1 |
| 9 | *kɤwC | ku53 | kau55 | kiu33 | kau24 | kau13 | kau214 | ka:w3 เก้า | kâu ເກົ້າ | kaw3 ၵဝ်ႈ | kau3 |
| 10 | — | ɕip33 | ɕip33 | sip21 | ɬip55 | ɬip55 | θəp55 | sip2 เก้า | síp ສິບ | sʰip4 သိပ်း | sip1 |
| 20 | — | ŋi33 ɕip33 | ŋai33 ɕip33 | ŋei21 sip21 | ji11 ɬip55 | ji33 ɬip55 | ȵei33 θəp55 | ji:3 sip2 ยี่สิบ | sáːo ຊາວ | sʰa:w4 သၢဝ်း | sa:u2 |
| Tiếng Việt | Tai Nguyên Thủy | Bố Y Vọng Mô | Tráng Vũ Minh | Tráng Lai Tân | Tráng Long Châu | Tráng Đại Tân | Tráng Đức Bảo | Thái Lan Chuẩn | Lào Chuẩn | Shan | Tai Phake |
| Tiếng Việt | Tai Nguyên Thủy | Tai Bắc | Tai Bắc | Tai Bắc | Tai Trung tâm | Tai Trung tâm | Tai Trung tâm | Tai Tây Nam | Tai Tây Nam | Tai Tây Nam | Tai Tây Nam |
Tai Nguyên Thủy: The Phonology of Proto-Tai (2009), tác giả: Pittayawat Pittayaporn, trang: 323-361 .
Bố Y Vọng Mô, Tráng Vũ Minh, Tráng Lai Tân, Tráng Đức Bảo, Thái Lan, Lào, Shan, Tai Phake: Austronesian Basic Vocabulary Database  Lưu trữ 2017-04-20 tại Wayback Machine; Thai dictionary (SEAlang) ; Lao dictionary (SEAlang) ; Shan dictionary (SEAlang) .
Trong tiếng Thái bình dân, /r/ luôn phát âm thành /l/, ví dụ: rɔ:j4 'trăm' → lɔ:j4, raw1 'mình, ta' → law1. Không phát âm /r/ và /l/ khi chúng nằm giữa một phụ âm đầu và nguyên âm, ví dụ: klaj1 'xa' → kaj1, pla:1 'cá' → pa:1, kradu:k2 'xương' → kadu:k2.
Các từ được bôi xanh là từ mượn tiếng Hán, bôi nâu là từ mượn Indo-Aryan, bôi đỏ là từ cổ không còn sử dụng.