stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bộ Công Thương (Việt Nam)
Lịch sử

Ngày 28 tháng 8 năm 1945, Chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành lập Bộ Quốc dân Kinh tế phụ trách các Sở Kinh tế, các Nha chuyên môn: Nha Thường vụ, Nha Khoáng chất và Kỹ nghệ, Nha Tiếp tế. Bộ trưởng đầu tiên là Nguyễn Mạnh Hà.
Ngày 2 tháng 3 năm 1946, Bộ Quốc dân Kinh tế đổi thành Bộ Kinh tế, Bộ trưởng là Chu Bá Phượng.
Ngày 16 tháng 3 năm 1947, đặt Cục Ngoại thương trong Bộ Kinh tế và ngày 17 tháng 11 năm 1950 thành lập Sở Nội thương.
Ngày 14 tháng 5 năm 1951, đổi tên thành Bộ Công thương, Bộ trưởng là Phan Anh.
Ngày 22 tháng 9 năm 1955, Bộ Công thương tách ra thành Bộ Công nghiệp (Bộ trưởng: Lê Thanh Nghị) và Bộ Thương nghiệp (Bộ trưởng: Phan Anh).
Tháng 4 năm 1958, Bộ Thương nghiệp tách ra thành Bộ Nội thương (Bộ trưởng: Đỗ Mười) và Bộ Ngoại thương (Bộ trưởng: Phan Anh).
Ngày 26 tháng 7 năm 1960, Chủ tịch nước tách Bộ Công nghiệp thành Bộ Công nghiệp nặng (Bộ trưởng: Nguyễn Văn Trân), Bộ Công nghiệp nhẹ (Bộ trưởng: Kha Vạng Cân), Tổng cục Địa chất và Tổng cục Vật tư. Ngoài ra Bộ Thủy lợi và Điện lực (Bộ trưởng: Dương Quốc Chính) cũng được thành lập
Ngày 11 tháng 8 năm 1969, Bộ Công nghiệp nặng được chia thành: Bộ Điện và Than (Bộ trưởng: Nguyễn Hữu Mai), Bộ Cơ khí và Luyện kim (Bộ trưởng: Đinh Đức Thiện), Tổng cục Hoá chất. Thành lập Bộ Lương thực và Thực phẩm (Bộ trưởng: Ngô Minh Loan) trên cơ sở hợp nhất Tổng cục Lương thực với Ngành công nghiệp chế biến thực phẩm tách từ Bộ Công nghiệp nhẹ ra. Thành lập Bộ Vật tư trên cơ sở Tổng cục Vật tư (Bộ trưởng: Trần Danh Tuyên).
Ngày 3 tháng 9 năm 1975, thành lập Tổng cục Dầu mỏ và Khí đốt Việt Nam.
Ngày 22 tháng 11 năm 1981, Bộ Điện và Than lại chia thành: Bộ Điện lực (Bộ trưởng: Phạm Khai) và Bộ Mỏ và Than (Bộ trưởng: Nguyễn Chân). Bộ Lương thực và Thực phẩm chia thành: Bộ Công nghiệp thực phẩm (Bộ trưởng: Vũ Tuân) và Bộ Lương thực (Bộ trưởng: La Lâm Gia).
Năm 1983 thành lập 2 ban của Chính phủ: Ban Cơ khí và Ban Năng lượng. Cũng năm này Tổng cục Điện tử và Kỹ thuật tin học ra đời.
Ngày 16 tháng 12 năm 1987, Bộ Nông nghiệp, Bộ Công nghiệp thực phẩm và Bộ Lương thực hợp nhất thành Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm; Bộ Điện lực và Bộ Mỏ và Than hợp nhất thành Bộ Năng lượng (Bộ trưởng: Vũ Ngọc Hải).
Ngày 28 tháng 6 năm 1988, Bộ Ngoại thương và Uỷ ban Kinh tế đối ngoại hợp nhất thành Bộ Kinh tế đối ngoại (Bộ trưởng: Đoàn Duy Thành), còn Tổng cục Điện tử và Kỹ thuật tin học nhập vào Bộ Cơ khí và Luyện kim.
Ngày 30 tháng 6 năm 1990, Bộ Kinh tế đối ngoại, Bộ Nội thương, Bộ Vật tư hợp nhất thành Bộ Thương nghiệp (Bộ trưởng: Hoàng Minh Thắng), còn Bộ Cơ khí và Luyện kim đổi thành Bộ Công nghiệp nặng (Bộ trưởng: Trần Lum).
Ngày 12 tháng 8 năm 1991, Bộ Thương nghiệp đổi thành Bộ Thương mại và Du lịch, rồi sau là Bộ Thương mại (Bộ trưởng: Lê Văn Triết).
Ngày 21 tháng 10 năm 1995, 3 Bộ Công nghiệp nặng, Bộ Năng lượng và Bộ Công nghiệp nhẹ hợp nhất thành Bộ Công nghiệp (Bộ trưởng: Đặng Vũ Chư).
Ngày 31 tháng 7 năm 2007, hợp nhất Bộ Công nghiệp với Bộ Thương mại thành Bộ Công thương và giữ tên đó cho đến nay, Bộ trưởng lúc đó là Vũ Huy Hoàng.
Lãnh đạo hiện nay

Bộ trưởng: Nguyễn Hồng Diên, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Ban Cán sự Đảng Bộ
Thứ trưởng:
Nguyễn Sinh Nhật Tân, Người phát ngôn, Bí thư Đảng ủy Bộ, nguyên Cục trưởng Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng
Phan Thị Thắng, nguyên Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh .
Nguyễn Hoàng Long
Trương Thanh Hoài
Tổ chức Đảng

Bài chi tiết: Đảng ủy Bộ Công thương Đảng Cộng sản Việt Nam
Nhiệm vụ và quyền hạn

Căn cứ theo Nghị định số 123/2016/NĐ-CP ngày 1/9/2016 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ, và Nghị định số 96/2022/NĐ-CP ngày 29/11/2022 của Chính phủ về quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công thương, Bộ có các nhiệm vụ và quyền hạn chính:
Trình Chính phủ dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội; dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; dự thảo nghị định của Chính phủ theo chương trình, kế hoạch xây dựng pháp luật hàng năm của Chính phủ, của bộ và các nghị quyết, dự án, đề án, chương trình tổng kết theo phân công của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
Có trách nhiệm quản lý nhà nước trong các lĩnh vực:
Năng lượng và điều tiết điện lực
Hóa chất, vật liệu nổ công nghiệp
Công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ
Khuyến công, cụm công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp
An toàn kỹ thuật công nghiệp, an toàn thực phẩm
Bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu trong ngành Công Thương
Thương mại và thị trường trong nước
Xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá
Dịch vụ logistics
Phòng vệ thương mại
Thương mại điện tử và kinh tế số
Quản lý thị trường
Cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp
Xúc tiến thương mại
Hội nhập kinh tế quốc tế
Phát triển thị trường ngoài nước, hợp tác khu vực và song phương.
Khoa học và công nghệ và Đổi mới sáng tạo
Dịch vụ công
Thực hiện quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư kinh doanh, hiện diện thương mại của nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại theo quy định của pháp luật.
Thực hiện việc cấp, điều chỉnh, thu hồi, gia hạn các loại giấy phép, giấy xác nhận, giấy chứng nhận và các hình thức văn bản khác theo quy định của pháp luật thuộc phạm vi quản lý nhà nước của bộ.
Thực hiện hợp tác quốc tế trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại; triển khai hoạt động hợp tác công nghiệp và thương mại với các tổ chức quốc tế; xây dựng quan hệ đối tác với các công ty đa quốc gia; tiếp nhận và tổ chức quản lý, điều phối các khoản ODA và hỗ trợ kỹ thuật của nước ngoài trong lĩnh vực thương mại và công nghiệp theo quy định của pháp luật.
Thực hiện quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước và vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp khác theo quy định của pháp luật.
Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao và theo quy định của pháp luật.
Cơ cấu tổ chức > Cơ quan tham mưu, tổng hợp

Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp
Vụ Tổ chức cán bộ
Vụ Pháp chế
Thanh tra Bộ
Văn phòng Bộ
Cơ cấu tổ chức > Cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành

Cơ quan cấp Vụ
Vụ Dầu khí và than
Vụ Phát triển thị trường nước ngoài
Vụ Chính sách thương mại đa biên
Cơ quan cấp Cục
Cục Công nghiệp
Cục Phòng vệ thương mại
Cục Điện lực
Cục Xúc tiến thương mại
Cục Xuất nhập khẩu
Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công
Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp
Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số
Cục Hóa chất
Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước
Cơ quan đặc biệt
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia
Cơ cấu tổ chức > Đơn vị sự nghiệp

Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương
Báo Công Thương
Tạp chí Công Thương
Nhà Xuất bản Công Thương
Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại
Trung tâm Y tế - Môi trường lao động Công Thương
Cơ cấu tổ chức > Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài > Khối Thị trường Châu Á - Thái Bình Dương

Thương vụ Việt Nam tại Myanmar
Thương vụ Việt Nam tại Úc (kiêm nhiệm Vanuatu, Quần đảo Marshall, Micronesia, Quần đảo Solomon)
Thương vụ Việt Nam tại Lào
Thương vụ Việt Nam tại Hồng Kông (kiêm nhiệm Ma Cao)
Thương vụ Việt Nam tại Trung Quốc
Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản
Thương vụ Việt Nam tại New Zealand (kiêm nhiệm Fiji, Samoa)
Thương vụ Việt Nam tại Indonesia (kiêm nhiệm Đông Timor, Papua New Guinea)
Thương vụ Việt Nam tại Hàn Quốc
Thương vụ Việt Nam tại Malaysia
Thương vụ Việt Nam tại Singapore
Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc
Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan (kiêm nhiệm Nepal)
Thương vụ Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines (kiêm nhiệm Palau)
Thương vụ Việt Nam tại Campuchia
Cơ cấu tổ chức > Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài > Khối Thị trường Châu Âu

Thương vụ Việt Nam tại Nga (kiêm nhiệm Azerbaijan, Turkmenistan)
Thương vụ Việt Nam tại Pháp (kiêm nhiệm Bồ Đào Nha, Monaco, Andora, Cộng hòa Trung Phi)
Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU (kiêm nhiệm Luxembourg, Ủy ban châu Âu)
Thương vụ Việt Nam tại Ý (kiêm nhiệm Hy Lạp, Malta, Síp, San Marino)
Thương vụ Việt Nam tại Đức
Thương vụ Việt Nam tại Belarus
Thương vụ Việt Nam tại Hà Lan
Thương vụ Việt Nam tại Áo (kiêm nhiệm Slovenia)
Thương vụ Việt Nam tại Ba Lan (kiêm nhiệm Litva, Estonia)
Thương vụ Việt Nam tại Bulgaria (kiêm nhiệm Macedonia)
Thương vụ Việt Nam tại Hungary (kiêm nhiệm Croatia, Bosna và Hercegovina)
Thương vụ Việt Nam tại Anh (kiêm nhiệm Ireland)
Cơ cấu tổ chức > Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài > Khối Thị trường Châu Mỹ

Thương vụ Việt Nam tại Brasil (kiêm nhiệm Bolivia, Guyana, Peru, Suriname)
Thương vụ Việt Nam tại Panama (kiêm nhiệm Costa Rica, Dominica)
Thương vụ Việt Nam tại Canada
Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ
Thương vụ Việt Nam tại Chile (kiêm nhiệm Ecuador)
Thương vụ Việt Nam tại Venezuela (kiêm nhiệm Colombia, Grenada, Barbados, Saint Vincent và Grenadines)
Thương vụ Việt Nam tại Mexico (kiêm nhiệm Guatemala, Honduras, El Salvador, Belize)
Thương vụ Việt Nam tại Argentina (kiêm nhiệm Uruguay, Paraguay)
Cơ cấu tổ chức > Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài > Khối Thị trường Châu Phi, Tây Á, Nam Á

Thương vụ Việt Nam tại Algérie (kiêm nhiệm Mali, Sénégal, Sahrawi, Niger, Gambia)
Thương vụ Việt Nam tại Ai Cập (kiêm nhiệm Sudan, Nam Sudan, Palestine, Eritrea, Liban)
Thương vụ Việt Nam tại Ấn Độ (kiêm nhiệm Nepal, Bhutan)
Thương vụ Việt Nam tại Pakistan (kiêm nhiệm Afghanistan)
Thương vụ Việt Nam tại Iran (kiêm nhiệm Syria, Iraq)
Thương vụ Việt Nam tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (kiêm nhiệm Oman)
Thương vụ Việt Nam tại Ả Rập Xê Út (kiêm nhiệm Jordan, Yemen, Bahrain)
Thương vụ Việt Nam tại Maroc (kiêm nhiệm Guinée, Bénin, Bờ Biển Ngà, Burkina Faso)
Thương vụ Việt Nam tại Nigeria (kiêm nhiệm Ghana, Togo, Sierra Leone, Cameroon, Tchad)
Thương vụ Việt Nam tại Kuwait (kiêm nhiệm Oman, Qatar)
Thương vụ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ
Thương vụ Việt Nam tại Israel
Cơ cấu tổ chức > Các Viện Nghiên cứu

Viện Công nghiệp thực phẩm
Viện Nghiên cứu Cơ khí
Viện Nghiên cứu Da - Giày
Viện Khoa học và Công nghệ Mỏ - Luyện kim
Viện nghiên cứu thiết kế chế tạo máy nông nghiệp
Viện nghiên cứu Dầu và Cây có dầu
Viện Nghiên cứu Điện tử, Tin học, Tự động hóa
Viện Năng lượng
Công ty Cổ phần Viện Máy và Dụng cụ công nghiệp
Viện Nghiên cứu Sành sứ - Thủy tinh công nghiệp
Viên nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương
Cơ cấu tổ chức > Khối trường

Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội
Trường Đại học Công thương Thành phố Hồ Chí Minh
Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
Trường Đại học Công nghiệp Việt - Hung
Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì
Trường Đại học Sao Đỏ
Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp
Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh
Trường Đại học Điện lực
Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên
Trường Cao đẳng Công nghiệp Miền Trung
Trường Cao đẳng Công nghiệp Việt - Đức
Trường Cao đẳng Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh
Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên
Trường Cao đẳng Công nghiệp và Xây dựng
Trường Cao đẳng Công nghiệp thực phẩm
Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế
Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng
Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định
Trường Cao đẳng Kinh tế Đối ngoại
Bộ trưởng qua các thời kỳ

Bài chi tiết: Danh sách Cựu Bộ trưởng ngành Công Thương
Thứ trưởng qua các thời kỳ

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Lý Ban  Nghiêm Bá Đức  Tạ Cả  Nguyễn Mạnh Cầm  Nguyễn Nhật Tân  Nguyễn Văn Đào  Nguyễn Chanh  Nguyễn Tu  Đinh Phú Định  Hoàng Trọng Đại  Lê Kim Lăng  Lê Huy Côn, sau khi nghỉ hưu tham gia làm Ủy viên Hội đồng Quản trị Công ty CP Quốc tế Sơn Hà, đã thôi từ 15/4/2015.  Nguyễn Xuân Chuẩn  Mai Văn Dâu  Đỗ Như Đính  Trần Tấn  Đỗ Hữu Hào  Bùi Xuân Khu: hiện là Phó Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Việt Nam Thương tín VietBank.  Nguyễn Thành Biên  Nguyễn Nam Hải  Trần Đức Minh  Vũ Trọng Nam |  |  Lê Trung Toản  Nguyễn Thị Kim Ngân  Hồ Huấn Nghiêm  Nguyễn Xuân Quang  Phan Thế Ruệ, hiện là Chủ tịch Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam, Ủy viên HĐQT Công ty CP Quốc tế Sơn Hà  Nguyễn Xuân Thúy  Lương Văn Tự, hiện là Chủ tịch Hiệp hội Cacao Cafe Việt Nam, cố vấn Tập đoàn Tôn Hoa Sen, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị Ngân hàng TMCP Á châu.  Lê Danh Vĩnh  Châu Huệ Cẩm  Lê Dương Quang, nguyên Thứ trưởng Thường trực, thời kỳ 2009-2011 kiêm nhiệm Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin).  Hoàng Quốc Vượng, có thời kỳ kiêm nhiệm Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).  Nguyễn Cẩm Tú  Hồ Thị Kim Thoa  Cao Quốc Hưng  Trần Quốc Khánh |  |  |
Nhận xét

Qua Báo cáo tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2016 Bộ Công thương, bộ máy cán bộ của Bộ Công thương được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh giá là cồng kềnh và cần phải tái cơ cấu. Theo đó, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công thương cần phải tái cơ cấu ngay bộ máy lên tới hàng vạn người từ 30 Cục, Vụ, 10 trường đại học, 22 trường cao đẳng, 11 tập đoàn, tổng công ty Nhà nước...
Chú thích

↑  “Công bố công khai dự toán ngân sách nhà nước năm 2024”. chinhphu.vn.
↑  “Trang chủ”.
↑  “Giới thiệu Bộ Công thương”.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  “Giới thiệu chung”. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 8 năm 2015. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2015.
↑  “Phó chủ tịch TP HCM làm Thứ trưởng Công thương”.
↑  “Nghị định số 123/2016/NĐ-CP ngày 1/9/2016 của Chính phủ về quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ”.
↑  LuatVietnam. “Nghị định 96/2022/NĐ-CP cơ cấu tổ chức của Bộ Công thương”. LuatVietnam. Truy cập ngày 29 tháng 11 năm 2022.
↑  dulieuphapluat.vn. “Nghị định 96/2022/NĐ-CP của Chính phủ về việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công thương”. VinasDoc. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2022.[liên kết hỏng]
↑  Kiểm tra nhân sự Bộ Công thương: Ông Vũ Huy Hoàng, ông Trịnh Xuân Thanh cũng được mời về, danviet, 10.8.2016
Plinia silvestris

| Plinia silvestris |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Eudicots
nhánh:: Rosids
Bộ:: Myrtales
Họ:: Myrtaceae
Chi:: Plinia
Loài:: P. silvestris
Danh pháp hai phần
Plinia silvestris (Vell.) Mazine & Sobral

Các đồng nghĩa
 Marlierea silvestris (Vell.) Mattos, 1993  Myrtus silvestris Vell., 1829
Plinia silvestris là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Vell.) Mattos mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Marlierea silvestris”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Tiếng Ba Tư cổ

| Tiếng Ba Tư cổ |
| --- | --- |
Ariya (𐎠𐎼𐎹)
Khu vực: Iran cổ đại
Phân loại: Ấn-ÂuẤn-IranIranTâyIran Tây NamTiếng Ba Tư cổ
Hệ chữ viết: Chữ hình nêm Ba Tư cổ
Mã ngôn ngữ
ISO 639-2: peo
ISO 639-3: peo
Glottolog: oldp1254
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tiếng Ba Tư cổ là một trong hai ngôn ngữ Iran cổ được ghi nhận (thứ tiếng còn lại là tiếng Avesta). Tiếng Ba Tư cổ chủ yếu hiện diện trên bản khắc, bản đất sét và con dấu vào thời nhà Achaemenes (chừng 600 TCN đến 300 TCN). Vết tích của tiếng Ba Tư cổ đã được thu thập tại Iran, România (Gherla), Armenia, Bahrain, Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, trong đó quan trọng hơn cả là bản khắc Behistun (niên đại 525 TCN). Một nghiên cứu năm 2007 về kho lưu trữ công sự Persepolis ở viện Đông Phương học, Đại học Chicago đã khai quật được một số bản đất sét ghi tiếng Ba Tư cổ, chứng tỏ rằng nó có lẽ không chỉ là ngôn ngữ hoàng gia mà còn dùng để viết văn bản thường ngày.
Nguồn gốc và tổng quan

Dưới dạng ngôn ngữ viết, tiếng Ba Tư cổ được ghi lại trong các văn bản hoàng gia Achaemenes. Đây là một ngôn ngữ Iran và do vậy là thành viên của ngữ tộc Ấn-Iran của ngữ hệ Ấn-Âu. Văn bản cổ cổ nhất viết bằng tiếng Ba Tư cổ nằm trên Bản khắc Behistun.
Không rõ tiếng Ba Tư cổ hình thành và đóng vai trò ngôn ngữ nói từ lúc nào. Theo quan niệm lịch sử về nguồn gốc xa xưa của người Ba Tư cổ đại tại miền tây nam Iran (nơi nhà Achaemenes xuất thân), tiếng Ba Tư cổ khởi thủy là ngôn ngữ của một tộc người gọi là Parsuwash, tộc người này đến sơn nguyên Iran vào đầu thiên kỷ 1 TCN rồi di cư đến nơi ngày nay là tỉnh Fārs. Ngôn ngữ của họ, tiếng Ba Tư cổ, là tiếng nói của các vua Achaemenes. Tài liệu Assyria, thứ có lẽ cho ta biết rõ nhất về sự hiện diện các tộc Iran cổ (người Ba Tư và người Media) trên sơn nguyên Iran, đưa ra niên biểu xác đáng nhưng chỉ nói mơ hồ về vị trí địa lý của dân tộc có lẽ người Ba Tư cổ đại. Tên gọi Parsuwash có nghĩa không rõ, song từ góc nhìn ngôn ngữ học nó có vẻ ứng với pārsa tiếng Ba Tư cổ. Xenophon, một tướng lĩnh người Hy Lạp tham gia vào một số cuộc viễn chinh đến Ba Tư, kể lại về cuộc sống làng quê cùng lòng mến khách của người Armenia vào năm 401 TCN, khi mà tiếng Ba Tư cổ vẫn được sử dụng rộng rãi. Theo ý ông thì người Armenia nói một thứ tiếng nghe giống tiếng nói người Ba Tư.
Quá trình phát triển ngôn ngữ

Đến thế kỷ IV TCN, cuối thời Achaemenes, văn liệu của Artaxerxes II và Artaxerxes III đã đủ khác biệt với trong văn liệu thời Darius để có thể gọi là "tiếng Ba Tư tiền trung đại," hay "tiếng Ba Tư hậu cổ." Tiếng Ba Tư cổ rồi thì trở thành tiếng Ba Tư trung đại - tiền thân tiếng Ba Tư hiện đại.
Giáo sư Gilbert Lazard, một nhà Iran học và tác giả cuốn Persian Grammar phát biểu:
Ngôn ngữ tên là tiếng Tân Ba Tư, mà vào thời này (đầu thời kỳ Hồi giáo) hay gọi là tiếng Parsi-Dari, về mặt ngôn ngữ học được coi là hậu thân của tiếng Ba Tư trung đại, ngôn ngữ văn học và tôn giáo chính của nước Iran Sasan, mà chính nó lại là hậu duệ tiếng Ba Tư cổ, ngôn ngữ của người Achaemenes. Khác các ngôn ngữ và phương ngữ khác, dẫu cổ đại hay hiện đại, của ngữ chi Iran như tiếng Avesta, tiếng Parthia, tiếng Soghdia, tiếng Kurd, tiếng Pashtun, v.v., tiếng Ba Tư cổ, trung đại và hiện đại chỉ là một ngôn ngữ qua ba thời kỳ lịch sử mà thôi. Nó bắt gốc từ tỉnh Fars và (dù) có sự khác biệt về phương ngữ, vẫn dễ dàng nhận diện khi so với tiếng nói miền đông và tây bắc Iran.
Chữ viết

Bản khắc Behistun chụp gần
Một bản khắc tiếng Ba Tư cổ ở Persepolis
Văn bản tiếng Ba Tư cổ được viết từ trái qua phải, bằng chữ hình nêm với 36 âm tự và 8 chữ tượng hình. Chữ tượng hình không nhất thiết luôn được sử dụng. Hệ chữ hình nêm này, ngạc nhiên thay, không phải là sản phẩm tiếp nhận trực tiếp từ nền văn minh Lưỡng Hà, và thực ra, theo Schmitt, là "một phát kiến tự ý vào thế kỷ VI TCN".
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Bảng Unicode chữ Persia cổ Official Unicode Consortium code chart: Old Persian (Ba Tư cổ) Version 13.0
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+103Ax | 𐎠 | 𐎡 | 𐎢 | 𐎣 | 𐎤 | 𐎥 | 𐎦 | 𐎧 | 𐎨 | 𐎩 | 𐎪 | 𐎫 | 𐎬 | 𐎭 | 𐎮 | 𐎯 |
| U+103Bx | 𐎰 | 𐎱 | 𐎲 | 𐎳 | 𐎴 | 𐎵 | 𐎶 | 𐎷 | 𐎸 | 𐎹 | 𐎺 | 𐎻 | 𐎼 | 𐎽 | 𐎾 | 𐎿 |
| U+103Cx | 𐏀 | 𐏁 | 𐏂 | 𐏃 |  |  |  |  | 𐏈 | 𐏉 | 𐏊 | 𐏋 | 𐏌 | 𐏍 | 𐏎 | 𐏏 |
| U+103Dx | 𐏐 | 𐏑 | 𐏒 | 𐏓 | 𐏔 | 𐏕 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
Âm vị học

Từ chữ hình nêm Ba Tư cổ, ta xác định được các âm vị sau:
Nguyên âm
Dài: /aː/ /iː/ /uː/
Ngắn: /a/ /i/ /u/
Phụ âm
|  | Môi | Môi | Răng/ Chân răng | Răng/ Chân răng | Vòm | Vòm | Ngạc mềm | Ngạc mềm | Thanh hầu | Thanh hầu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mũi |  | m |  | n |  |  |  |  |  |  |
| Tắc | p | b | t | d |  |  | k | ɡ |  |  |
| Xát | f |  | θ |  |  |  | x |  | h |  |
| Tắc xát |  |  | t͡s |  | t͡ʃ | d͡ʒ |  |  |  |  |
| Xuýt |  |  | s | z | ʃ |  |  |  |  |  |
| R |  |  |  | r |  |  |  |  |  |  |
| Tiếp cận |  |  |  | l |  | j |  | w |  |  |
Ngữ pháp > Danh từ

Thân từ tiếng Ba Tư cổ:
thân a (-a, -am, -ā)
thân i (-iš, -iy)
thân u- (và au-) (-uš, -uv)
thân phụ âm (n, r, h)
|  | -a> Số ít | -a> Số đôi | -a> Số nhiều | -am> Số ít | -am> Số đôi | -am> Số nhiều | -ā> Số ít | -ā> Số đôi | -ā> Số nhiều |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Danh cách | -a | -ā | -ā, -āha | -am | -ā | -ā | -ā | -ā | -ā |
| Hô cách | -ā | -ā | -ā | -am | -ā | -ā | -ā | -ā | -ā |
| Đối cách | -am | -ā | -ā | -am | -ā | -ā | -ām | -ā | -ā |
| Công cụ cách/ Ly cách | -ā | -aibiyā | -aibiš | -ā | -aibiyā | -aibiš | -āyā | -ābiyā | -ābiš |
| Tặng cách | -ahyā, -ahya | -aibiyā | -aibiš | -ahyā, -ahya | -aibiyā | -aibiš | -āyā | -ābiyā | -ābiš |
| Sở hữu cách | -ahyā, -ahya | -āyā | -ānām | -ahyā, -ahya | -āyā | -ānām | -āyā | -āyā | -ānām |
| Vị trí cách | -aiy | -āyā | -aišuvā | -aiy | -āyā | -aišuvā | -āyā | -āyā | -āšuvā |
|  | -iš> Số ít | -iš> Số đôi | -iš> Số nhiều | -iy> Số ít | -iy> Số đôi | -iy> Số nhiều | -uš> Số ít | -uš> Số đôi | -uš> Số nhiều | -uv> Số ít | -uv> Số đôi | -uv> Số nhiều |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Danh cách | -iš | -īy | -iya | -iy | -in | -īn | -uš | -ūv | -uva | -uv | -un | -ūn |
| Hô cách | -i | -īy | -iya | -iy | -in | -īn | -u | -ūv | -uva | -uv | -un | -ūn |
| Đối cách | -im | -īy | -iš | -iy | -in | -īn | -um | -ūv | -ūn | -uv | -un | -ūn |
| Công cụ cách/ Ly cách | -auš | -ībiyā | -ībiš | -auš | -ībiyā | -ībiš | -auv | -ūbiyā | -ūbiš | -auv | -ūbiyā | -ūbiš |
| Tặng cách | -aiš | -ībiyā | -ībiš | -aiš | -ībiyā | -ībiš | -auš | -ūbiyā | -ūbiš | -auš | -ūbiyā | -ūbiš |
| Sở hữu cách | -aiš | -īyā | -īnām | -aiš | -īyā | -īnām | -auš | -ūvā | -ūnām | -auš | -ūvā | -ūnām |
| Vị trí cách | -auv | -īyā | -išuvā | -auv | -īyā | -išuvā | -āvā | -ūvā | -ušuvā | -āvā | -ūvā | -ušuvā |
Ngữ pháp > Đông từ

Thái
Chủ động, trung động (hiện tại themetic -aiy-, -ataiy-), bị động (-ya-).
Chủ yếu dạng cho ngôi thứ nhất và thứ ba còn sót lại.
|  |  | Athematic> [động từ be] | Thematic> 'mang, cầm' |
| --- | --- | --- | --- |
| Số ít | Ngôi thứ nhất | aʰmiy | barāmiy |
| Số ít | Ngôi thứ ba | astiy | baratiy |
| Số nhiều | Ngôi thứ nhất | aʰmahiy | barāmahiy |
| Số nhiều | Ngôi thứ ba | hatiy | baratiy |
|  |  | Athematic> 'làm' | Thematic> 'trở thành, thành' |
| --- | --- | --- | --- |
| Số ít | Ngôi thứ nhất | akunavam | abavam |
| Số ít | Ngôi thứ ba | akunauš | abava |
| Số nhiều | Ngôi thứ nhất | akumā | abavāmā |
| Số nhiều | Ngôi thứ ba | akunava | abava |
| Active | Middle |
| --- | --- |
-nt-: -amna-
Từ vựng

| Ngôn ngữ Ấn-Iran nguyên thủy | Tiếng Ba Tư cổ | Tiếng Ba Tư trung đại | Tiếng Ba Tư hiện đại | Nghĩa |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Hasura MazdʰaH | Ahura Mazda | Ohrmazd | Ormazd اورمزد | Ahura Mazda |
| *Haĉwas | aspa | asp | asb اسب/asp اسپ | ngựa |
| *kaHmas | kāma | kām | kām کام | mong muốn |
| *daywas | daiva | dēw | div دیو | quỷ |
| *ĵrayas | drayah | drayā | daryā دریا | biển |
| *ĵʰastas | dasta | dast | dast دست | tay |
| *bʰraHtā | brātar | brâdar | barādar برادر | anh em |
| *bʰuHmiš | būmi | būm | būm بوم | đất, xứ |
| *martyas | martya | mard | mard مرد | đàn ông |
| *māHas | māha | māh | māh ماه | trăng, tháng |
| *wasr̥ | vāhara | wahār | bahār بهار | xuân |
| *stʰuHnaH | stūnā | stūn | sotūn ستون | cột (trụ) |
| *ĉyaHtas | šiyāta | šād | šād شاد | vui |
| *Hr̥tas | arta | ard | ord ارد | sự thật |
| *dʰrawgʰas | druj | drugh | dorugh دروغ | dối trá |
| *ĉwáHdʰaH | spada | spah | sepah سپاه | quân đội |