Bệnh sốt sữa
Trên bò > Đại cương

Đối với gia súc nói chung, trong thời kỳ chửa đẻ và tiết sữa, nhu cầu calci (Ca) bổ sung rất lớn. Đặc biệt đối với những bò cao sản, lượng Ca, P bài xuất trong sữa rất lớn, có thể làm mất cân bằng giữa lượng thu nhận và lượng bài xuất. Các tiến bộ di truyền, dinh dưỡng động vật đã tạo ra những giống bò cao sản. Kết quả là sản xuất một lượng sữa đầu cao hơn và nó đòi hỏi sự chuyển hoá lớn hơn để duy trì điều hoà calci trong giai đoạn trước và sau đẻ. Hiện tượng giảm calci huyết cận lâm sàng trong những năm vừa qua đã trở nên phổ biến hơn, là kết quả của sự tăng rối loạn chuyển hoá.
Tình trạng này sẽ dẫn đến sự giảm calci huyết đột ngột vào giai đoạn trước và sau khi đẻ và nếu kéo dài sẽ gây bệnh gọi là bệnh sốt sữa. Hạ huyết lâm sàng, còn được gọi là "sốt sữa", là hạ lượng calci trong máu ở mức lớn và có thể được phân loại theo mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Bệnh xuất hiện do rối loạn cơ chế điều hoà duy trì calci huyết và gây nên liệt nhẹ. Bệnh xảy ra đột ngột vào trước và sau sinh, trong vòng 3 ngày (đặc biệt 1-2 ngày sau sinh). Nó là kết quả của sự mất khả năng điều hoà duy trì nồng độ calci huyết thông qua sự hấp thu calci ở ruột và huy động calci từ xương. Bệnh thường gặp ở gia súc cao sản đặc biệt là bò sữa từ lứa thứ 3 trở đi.
Lượng calci huyết thanh thấp, được gọi là hiện tượng hạ calci máu (hypocalcemia), có thể phổ biến trong đàn bò sữa, ngay cả khi ít gặp các trường hợp sốt sữa, ở những đàn bò được cho ăn các khẩu phần cạn sữa thông thường, thì khoảng 50% bò cái ở chu kỳ 2 và sau đó bị hạ đường huyết trong 24 giờ đầu sau khi đẻ, ngay cả khi tỷ lệ sốt sữa lâm sàng thấp hơn 5%. Hypocalcemia gây cho bò nhận lượng chất khô (thức ăn) thấp hơn, sản lượng sữa thấp hơn, tỉ lệ mắc bệnh chuyển hóa cao hơn và khả năng sinh sản kém hơn. Sự giảm calci huyết thanh cận lâm sàng khi mức độ calci huyết thanh < 8,5 mg/dl. Bò được xem là mắc "sốt sữa giai đoạn 1" khi có dấu hiệu sốt sữa sớm mà không giảm xuống.
Tuy nhiên, nhiều con bò bị sốt sữa có thể ở giai đoạn cận lâm sàng và chịu ảnh hưởng của calci huyết hạ nhưng không phát hiện được. Trong thực tế, đối với đàn bò "giá" của những trường hợp sốt sữa cận lâm sàng này lớn hơn nhiều so với "giá" của các trường hợp sốt sữa lâm sàng vì tỷ lệ cao hơn nhiều và tác động của nó đối với sức khoẻ thứ phát của bò. Jesse Goff thuộc Đại học bang Iowa gọi bệnh sốt sữa lâm sàng hoặc cận lâm sàng là "rối loạn cửa ngõ". Ví dụ, nồng độ calci huyết thanh thấp làm giảm co thắt cơ trơn. Do đó, gây ra hiện tượng lệch dạ cỏ. Giảm độ co khép lại của cơ vòng ở đầu vú có thể cho phép vi khuẩn xâm nhập vào và gây ra viêm vú.
Đã xác định sốt sữa cận lâm sàng qua đo mức huyết thanh của bò được lấy mẫu từ 12 đến 24 giờ sau khi đẻ. Mặc dù có thể lấy mẫu và phân tích để theo dõi mức độ sốt sữa cận lâm sàng nhưng khó kiểm soát vấn đề tại thời điểm này bằng cách theo dõi và phản ứng. Do đó, đối với bệnh này người chăn nuôi cần đặt trọng tâm tới việc phòng ngừa hoặc điều trị. Trong giai đoạn chuyển tiếp, bò đi từ giai đoạn trước khi sinh, khi nhu cầu calci thấp, nhanh chóng chuyển đến giai đoạn đẻ và sản xuất sữa, cần nhiều calci. Bò có khả năng huy động calci từ xương bù đắp nhu cầu trong một thời gian ngắn cho đến khi nhận được calci tù thức ăn để bắt kịp nhu cầu giai đoạn cho sữa của nó. Một số yếu tố sinh học có thể gây ra sự trì hoãn việc huy động, dẫn đến tình trạng thiếu calci máu.