stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Tạng
Lịch sử > Đội bị Cấm

Đội bóng ngoài châu Á đầu tiên họ gặp là Greenland, với trận đấu diễn ra ở Greenland, Đan Mạch. Một đoàn làm phim đã đi theo và ghi lại quá trình thành lập đội, luyện tập, trận đấu và các khía cạnh khác. Bộ phim tài liệu được đặt tên là 'Đội Bị Cấm'. Để thành lập đội, một giải đấu chọn lọc các thành viên đã được tổ chức tại Dehradun, Ấn Độ.Thành phần tham dự bao gồm tất cả các đội bóng đá của người Tây Tạng khác nhau trên khắp Ấn Độ (Ấn Độ là nơi hoạt động chủ yếu của những người Tây Tạng lưu vong)
Sau khi đội được chọn, Đội Tây Tạng đã đến Dharamsala để bắt đầu luyện tập với huấn luyện viên Jens Espense được Hiệp hội bóng đá Tây Tạng làm huấn luyện cho đội. Anh ta chỉ có 1 tháng để làm huấn luyện và chuẩn bị cho trận đấu cho những cầu thủ mà thậm chí còn hiếm khi chơi tại giải nghiệp dư. Hơn nữa, điều kiện sân tập khá tệ hại và chỉ sử dụng được nửa sân, do nửa còn lại cũng là đường công cộng. Trong quá trình luyện tập, Karma Nyodup đã hoàn thành giấy tờ cho việc di chuyển đến Greenland. Số cầu thủ sớm bị giảm do vấn đề thủ tục.
Sau một tháng, đội đã bay tới Đan Mạch trận đấu quốc tế đầu tiên của đội, được tổ chức bởi Michael Nybrandt. Ông cũng vận động ủng hộ cho Tây Tạng khi chính phủ Trung Quốc có các hành động cản trở. Trung Quốc không muốn trận đấu này xảy ra vì họ tin rằng Tây Tạng thuộc về Trung Quốc và do đó không có các gọi lại "đội Tây Tang". Chính phủ Trung Quốc đe dọa sẽ cắt đứt mọi giao thương với Đan Mạch nếu trận đấu diễn ra theo đúng kế hoạch. Tuy nhiên, Đan Mạch đã không chấp thuận yêu cầu của chính phủ Trung Quốc và vẫn cho phép trận đấu diễn ra. Vào ngày 30 tháng 6 năm 2001, Đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Tạng đã chơi trận đấu quốc tế đầu tiên khi thua 1-4 trước đội Greenland.
Lịch sử > FIFI Wild Cup (tại Hamburg, Đức) và ELF Cup (tại Bắc Síp)

Cúp FIFI Wild năm 2006 được tổ chức tại Hamburg, Đức. Trận đấu đầu tiên họ chơi là với đội bóng đá St. Pauli vào ngày 30 tháng 5 năm 2006. Trận đấu kết thúc với phần thua 0-7 cho đội Tây Tạng. Trận đấu thứ hai và cuối cùng của Tây Tạng trong giải đấu này là trận đấu với Gibraltar vào ngày 31 tháng 5 năm 2006. Họ thua trận với tỉ số 5-0.
Tại giải ELF Cup, Tây Tạng cũng không thắng bất kỳ trận đấu nào. Trận đấu đầu tiên ở giải đấu là trận đấu với Tajikistan vào ngày 19 tháng 11 năm 2006 khi Tây Tạng để thua 3-0. Vào ngày 20 tháng 11, là trận đấu với đội Crimean Tatars, với kết quả là thua 0-1. Cuối cùng vào ngày 21 tháng 11, Tây Tạng để thua đậm nhất với trận thua 0-10 trước đội Bắc Síp.
Cúp bóng đá thế giới VIVA World Cup 2010
Có thông tin cho biết đội sẽ tham dự giải VIVA World Cup 2010. Không rõ lý do sau đó đội không tham dự.
Lịch sử > Giải đấu quốc tế của các dân tộc, văn hóa và bộ lạc

Từ ngày 22 đến 29 tháng 6 năm 2013, Tây Tạng đã được mời đến Marseille ở Pháp để tham gia mùa đầu tiên của Giải đấu Quốc tế của các Dân tộc, Văn hóa và Bộ lạc. Tây Tạng kết thúc giải với vị trí thứ năm.
Lịch sử > Cúp bóng đá thế giới ConIFA 2018

Lần đầu tiên trong lịch sử, tuyển chọn Tây Tạng tham gia Giải bóng đá thế giới ConIFA 2018 thông qua suất vé mời.
Ở vòng bảng, đội toàn thua 3 trận. Trận thua đầu tiên 3-0 trước đội Abkhazia vào ngày 31/5, tiếp đến là trận thua 3-1 trước Bắc Síp 3 ngày sau đó. Đội kết thúc bét bảng bằng trận thua 5-1 trước đội vô địch sau đó, Kárpátalja vào ngày 5/6.
Đội kết thúc giải đấu ở vị trí 11 trên 16 sau khi thắng 1 (do đối thủ bỏ cuộc) và hoà 1 tại vòng phân hạng.
Đội hình hiện tại

Các cầu thủ sau đây đã được triệu tập vào đội tuyển tham dự Giải bóng đá thế giới ConIFA 2018 tại London.
Huân luyện viên trưởng:   Penpa Tsering
| Số | VT | Cầu thủ | Ngày sinh (tuổi) | Trận | Bàn | Câu lạc bộ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1TM | Tenzin Samdup | 23 tháng 12, 1992 (31 tuổi) | 7 | 0 |  Chennai City |
| 21 | 1TM | Sangye Gyatso | 6 tháng 5, 1987 (37 tuổi) | 2 | 0 |  German Football Academy |

| 23 | 2HV | Dawa Tashi | 16 tháng 4, 1987 (37 tuổi) | 6 | 0 | Unattached |
| 3 | 2HV | Tenzin Bhakdo | 5 tháng 8, 1996 (28 tuổi) | 3 | 1 |  DYSA Mundgod |
| 5 | 2HV | Gelek Wangchuk | 15 tháng 9, 1992 (32 tuổi) | 3 | 0 | Unattached |
| 13 | 2HV | Tenzingh Dhondhen | 13 tháng 12, 1994 (29 tuổi) | 2 | 1 | Unattached |
| 15 | 2HV | Tenzin Gelek | 10 tháng 5, 1989 (35 tuổi) | 2 | 0 | Unattached |
| 8 | 2HV | Tenzin Dhondup | 17 tháng 9, 1986 (38 tuổi) | 0 | 0 |  Shillong United |
| 18 |  | Tenzin Yougyal | 12 tháng 8, 1993 (31 tuổi) | 5 | 2 |  CSV Bochum |
| 19 | 2HV | Tenzin Choepak | 7 tháng 1, 1996 (28 tuổi) | 0 | 0 | Unattached |

| 6 | 3TV | BK Narayan | 25 tháng 11, 1991 (32 tuổi) | 7 | 0 | Unattached |
| 14 | 3TV | Karma Tsewang | 10 tháng 1, 1988 (36 tuổi) | 2 | 1 | Unattached |
| 4 | 3TV | Tenzin Loedup | 21 tháng 12, 1991 (32 tuổi) | 2 | 0 | Unattached |
| 2 | 3TV | Thupten Tsering | 17 tháng 1, 1994 (30 tuổi) | 0 | 0 | Unattached |
| 12 | 3TV | Kelsang Lungkara | 9 tháng 5, 1995 (29 tuổi) | 0 | 0 |  George Brown Huskies |
| 17 | 3TV | Ruden Tshering Tashi Dorjee Bhutia | 12 tháng 11, 1991 (32 tuổi) | 0 | 0 | Unattached |

| 11 | 4TĐ | Kalsang Topgyal | 24 tháng 12, 1996 (27 tuổi) | 3 | 1 |  Gulladhalla FC |
| 7 | 4TĐ | Tsering Chomphel | 18 tháng 11, 1991 (32 tuổi) | 2 | 0 | Unattached |
| 9 | 4TĐ | Pema Lhundup | 11 tháng 2, 1996 (28 tuổi) | 2 | 0 |  Gangtok FC |
| 10 | 4TĐ | Tenzin Thardoe | 15 tháng 3, 1998 (26 tuổi) | 2 | 0 |  TDL FC |
| 22 | 4TĐ | Tenzin Tsering | 16 tháng 11, 1995 (28 tuổi) | 2 | 0 |  Rabgayling FC |
| 20 | 4TĐ | Tashi Samphel | 6 tháng 5, 1987 (37 tuổi) | 1 | 5 |  Gangtok FC |
| 16 | 4TĐ | Tenzin Norbu Tekhang | 13 tháng 6, 1996 (28 tuổi) | 0 | 0 |  Dhondupling FC |
Các trận đấu quốc tế

| Ngày | Địa điểm | Đối thủ | Giải đấu | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 28 tháng 6 năm 2013 |  Marseille, Pháp |  Tây Sahara | International Tournament of Peoples, Cultures and Tribes | 12–2 |
| 24 tháng 6 năm 2013 |  Marseille, Pháp |  Provence | International Tournament of Peoples, Cultures and Tribes | 0–22 |
| 23 tháng 6 năm 2013 |  Marseille, Pháp |  Québec | International Tournament of Peoples, Cultures and Tribes | 0–21 |
| 7 tháng 5 năm 2008 |  Milan |  Padania |  | 2–13 Lưu trữ 2008-06-13 tại Wayback Machine |
| 19 tháng 4 năm 2008 |  Breda, North Brabant |  JEKA Breda |  | 1–1 |
| 17 tháng  4 2008 |  Maassluis, South Holland |  VDL-Maassluis |  | 0–5[liên kết hỏng] |
| 2 tháng11 2007 |  Paljor Stadium, Gangtok, Sikkim |  Bhutan |  | 0–3 |
| 31 tháng 10 năm 2007 |  Paljor Stadium, Gangtok, Sikkim |  Bhutan |  | 2–2 |
| 4 tháng 8 năm 2007 |  Kirori Mal College, New Delhi |  Delhi XI |  | 6–0[liên kết hỏng] |
| 21 tháng11 2006 |  Dr. Fazil Kucuk Stadium, Famagusta |  Bắc Síp | ELF Cup 2006 | 0–10 |
| 20 tháng11 2006 |  Zafer Stadium, Güzelyurt |  Crimea | ELF Cup 2006 | 0–1 |
| 19 tháng11 2006 |  Zafer Stadium, Güzelyurt |  Tajikistan (futsal team) | ELF Cup 2006 | 0–3 |
| 30 tháng 5 năm 2006 |  Millerntor-Stadion, Hamburg |  FC St. Pauli | 2006 FIFI Wild Cup | 0–7 |
| 31 tháng 5 năm 2006 |  Millerntor-Stadion, Hamburg |  Gibraltar | 2006 FIFI Wild Cup | 0–5 |
| 10 tháng10 2003 |  Paljor Stadium, Gangtok, Sikkim |  Sikkim |  | 1–2 |
| 14 tháng7 2001 |  Đức |  Monaco |  | 1–2 |
| 30 Jun 2001 |  Copenhagen, Đan Mạch |  Greenland |  | 1–4 |
Tổng thư ký của TNFA

| Tên | giai đoạn |
| --- | --- |
liên_kết=|viền Kelsang Dhondup: 2001-2017
liên_kết=|viền Passang Dorjee: 2017-giờ

Đội bóng đá Tây Tạng đầu tiên, năm 1936
Tư Mã Phu

Tư Mã Phu (chữ Hán: 司馬孚; 180 - 3 tháng 4, 272), biểu tự Thúc Đạt (叔達), là một nhà chính trị, nhà quân sự sống qua đời Đông Hán, Tào Ngụy và là một hoàng thân của hoàng tộc Tây Tấn trong lịch sử Trung Quốc.
Ông là em trai của Tư Mã Ý, từ một quyền thần Tào Ngụy mà trở thành người đặt nền móng cho triều đại Tây Tấn về sau. Theo vai vế, ông là chú của Tư Mã Chiêu, vai ông chú của Tấn Võ Đế Tư Mã Viêm, hoàng đế đầu tiên của Tây Tấn.
Tiểu sử

Tư Mã Phu sinh tại huyện Ôn, quận Hà Nội (nay là tỉnh Hà Nam). Ông là hậu duệ của nhà sử học nổi tiếng Tư Mã Thiên, tác giả cuốn Sử Ký. Ông nội ông Tư Mã Tuấn (司馬儁) làm Thái thú Toánh Xuyên (潁川; nay là Vũ Châu, Hà Nam), cha ông Tư Mã Phòng làm chức Lạc Dương lệnh (洛阳令). Ông là người con thứ 3 trong 8 anh em nhà Tư Mã, trên ông có anh cả Tư Mã Lãng và anh thứ Tư Mã Ý.
Tuy vào thời cuối Đông Hán, thiên hạ hỗn loạn, nhưng Tư Mã Phu không vì thế theo nghiệp binh đao mà rất dụng công học sách. Đương thời, dù không có tiếng thần đồng như người anh cả Tư Mã Lãng hay khả năng thông tuệ như anh hai Tư Mã Ý, nhưng ông vẫn rất trứ danh vì tiếng ham học và siêng năng. Do đó, ông có mối quan hệ khá gần gũi với Tào Thực, con trai thứ tư của Tào Tháo, được cất nhắc làm chức Văn học duyện (文學掾) cho Tào Thực, sau đó lại thăng làm Thái tử trung Thứ tử (太子中庶子).
Năm Kiến An thứ 25 (220), Ngụy vương Tào Tháo qua đời, Tư Mã Phu cùng anh thứ Tư Mã Ý hiệp trợ Thế tử Tào Phi kế vị Ngụy vương, sau đó xưng Ngụy Đế. Ông lần lượt nhậm các chức vụ như Trung thư lang (中書郎), Cấp sự Thường thị (給事常侍), Hoàng môn Thị lang (黃門侍郎), Hà Nội điển nông (河內典農) và Thái thú Thanh Hà. Kiêm được phong tước Quan nội hầu (關內侯).
Sau khi Tào Ngụy Minh Đế Tào Duệ lên ngôi, ông được cấc nhắc làm Độ chi Thượng thư (度支尚書). Ông có công lao giúp đỡ Tư Mã Ý chống lại các cuộc Bắc phạt của Gia Cát Lượng, tiến thăng Thượng thư tả bộc xạ (尚書右僕射), kiêm Thượng thư lệnh (尚書令), tước Xương Bình đình hầu (昌平亭侯).
Năm Chính Thủy thứ 10 (249), Tư Mã Ý phát động sự biến Cao Bình Lăng lật đổ đại thần Tào Sảng. Sau sự kiện này, dòng họ Tư Mã chính thức nắm trọn quyền điều khiển chính sự Tào Ngụy, Tư mã Phu được phong Trường Xã huyện hầu (長社縣侯), thăng Tư không.
Năm Gia Bình thứ 3 (251), Tư Mã Ý qua đời, ông kế nhiệm chức vụ Thái úy của anh trai. Sau khi Tư Mã Ý mất, ông trở thành người thân cận và hỗ trợ cho 2 người cháu, con của Tư Mã Ý là Tư Mã Sư cùng Tư Mã Chiêu. Trong nhiều cuộc dẫn binh chống lại Thục Hán và Đông Ngô, ông nhiều lần đích thân chỉ huy mặc dù lúc này ông đã rất già, đã trên 70 tuổi.
Năm Chính Nguyên thứ 2 (255), tướng Thục Hán là Khương Duy dẫn quân xâm phạm, đánh phá Thứ sử Ung Châu là Vương Kinh, Tư Mã Phu trấn thủ Quan Trung, cản trở được đường tiến của quân Thục Hán. Sau sự chiến, ông trở về và được thăng Thái phó. Năm Cam lộ thứ 5 (260), tiến phong Trường Lạc công (長樂公).
Năm Hàm Hi thứ 2 (265), con trai của Tư mã Chiêu là Tư Mã Viêm ép Ngụy Đế Tào Hoán thoái vị, tự lên làm Hoàng đế, lập ra nhà Tây Tấn, sử gọi Tấn Vũ Đế. Do thuộc hàng vai ông chú, Tấn Vũ Đế phong ông làm An Bình vương (安平王), thực ấp 40000 hộ. Ngoài ra ông còn nhận chức Thái tể, đứng đầu hàng ngũ tông thất Tây Tấn, lo mọi việc trọng yếu của triều đình, lúc này ông đã 85 tuổi, có thể nói là thọ nhất trong số anh em Tư Mã Bát Đạt.
Năm Thái Thủy thứ 8 (272), An Bình vương Tư Mã Phu qua đời hưởng đại thọ 92 tuổi. Ông được ban thụy là An Bình Hiến vương (安平獻王). Tấn Vũ Đế rất thương tiếc, bãi triều 3 ngày để tang cho ông, đặc biệt phối thờ ông trong Thái miếu, vì công lao quá to lớn của ông với Tây Tấn.
Gia quyến

Tư Mã Phu xuất thân từ gia đình có tám người con trai. Mỗi người đều có một hiệu kết thúc bằng chữ Đạt. Do đó, anh em họ đều được gọi chung là Tư Mã Bát Đạt (司馬八達).
Anh em:
Anh cả: Tư Mã Lãng (司馬朗), tự Bá Đạt (伯達).
Anh trai: Tư Mã Ý (司馬懿), tự Trọng Đạt (仲達).
Em trai: Tư Mã Quỳ (司馬馗), tự Quý Đạt (季達).
Em trai: Tư Mã Tuân (司馬恂), tự Hiển Đạt (顯達).
Em trai: Tư Mã Tiến (司馬進), tự Huệ Đạt (惠達).
Em trai: Tư Mã Thông (司馬通), tự Nhã Đạt (雅達).
Em trai: Tư Mã Mẫn (司馬敏), tự Ấu Đạt (幼達).
Hậu duệ:
Tư Mã Ung (司马邕), tự Tử Khôi (子魁), được lập làm Thế tử, mất trước Tư Mã Phu.
Tư Mã Vọng (司馬望), tự Tử Sơ (子初), về sau làm con kế tự của Tư Mã Lãng, tước Nghĩa Thành Dương vương (封義陽王).
Tư Mã Phụ (司馬輔; ? - 284), tước Thái Nguyên Thành vương (太原成王).
Tư Mã Dực (司馬翼), tự Tử Thế (子世), mất trước khi thành lập nhà Tấn. Tư Mã Thừa kế tự.
Tư Mã Hoảng (司馬晃), tự Tử Minh (子明), tước Hạ Bì Hiến vương (下邳獻王).
Tư Mã Côi (司馬瓌; ? - 274), tự Tử Tuyền (子泉), tước Thái Nguyên Liệt vương (太原烈王).
Tư Mã Khuê (司馬珪; 235 - 274), tự Tử Chương (子璋), tước Cao Dương Nguyên vương (高阳元王).
Tư Mã Hành (司马衡; ? - 266), tự Tử Bình (子平), tước Thường Sơn Hiếu vương (常山孝王).
Tư Mã Cảnh (司馬景; ? - 275), tự Tử Văn (子文), tước Phái Thuận vương (沛顺王).
Cháu nội:
Tư Mã Sùng (司馬崇), con Tư Mã Ung, sau khi cha mất thì trở thành Thế tôn, mất trước Tư Mã Phu.
Tư Mã Long (司馬隆), mất năm 276, con Tư Mã Ung, em trai Tư Mã Sùng, sau khi Tư Mã Phu mất thì kế thừa tước vị.
Tư Mã Đôn (司馬敦), con Tư Mã Ung, em trai Tư Mã Sùng, kế tự Tư Mã Hành, sau kế tự Tư Mã Long khi Long không có con.
Tư Mã Thừa (司馬承), con Tư mã Ung, kế tự Tư Mã Dực.
Tư Mã Hoằng (司馬弘; ? - 293), con Tư Mã Phụ.
Tư mã Vĩ (司馬韡), con thứ ba của Tư Mã Phụ, kế tự Tư Mã Hoảng.
Tư Mã Tập (司馬緝; ? - 278), con Tư mã Phụ, kế tự Tư Mã Khuê.
Tư Mã Bầu (司馬裒), con Tư Mã Hoảng, mất sớm.
Tư Mã Ngung (司馬顒), con Tư Mã Côi. Sau tham gia Loạn bát vương.
Tư Mã Thao (司馬韜), con Tư Mã Cảnh.
Chú thích

Tấn thư, quyển 7
Tư trị thông giám
Eupithecia millieraria

| Eupithecia millieraria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Eupithecia
Loài (species): E. millieraria
Danh pháp hai phần
Eupithecia millieraria Wnukowsky 1929 
Eupithecia millieraria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Eutanyacra valdenigra

| Eutanyacra valdenigra> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Eutanyacra
Loài (species): E. valdenigra
Danh pháp hai phần
Eutanyacra valdenigra Heinrich, 1958 
Eutanyacra valdenigra là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Chollima (website)

Chollima (Chosŏn'gŭl: 천리마 그룹) là một website của Bắc Triều Tiên cung cấp tin tức và thông tin về các chính sách kinh tế và ngoại thương. Đây là website có cửa hàng mua sắm trực tuyến đầu tiên của Bắc Triều Tiên, được cho là khai trương vào ngày 31 tháng 12 năm 2007, có nhiều loại sản phẩm bao gồm máy móc, vật liệu xây dựng, ô tô, thực phẩm sức khỏe, âm nhạc và phim ảnh. website là một liên doanh giữa Triều Tiên và một công ty ẩn danh của Trung Quốc, và được đặt tại Thẩm Dương, Trung Quốc. Nó được đặt tên theo con ngựa thần thoại Chollima.
Güneyyaka, Bozdoğan

| Güneyyaka |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
GüneyyakaVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Aydın
Huyện: Bozdoğan
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 276 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Güneyyaka là một xã thuộc huyện Bozdoğan, tỉnh Aydın, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 276 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Aydın”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.
Hadrothemis vrijdaghi

| Hadrothemis vrijdaghi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Libellulidae
Chi (genus): Hadrothemis
Loài (species): H. vrijdaghi
Danh pháp hai phần
Hadrothemis vrijdaghi Schouteden, 1934 
Hadrothemis vrijdaghi là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Schouteden mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Chú thích

↑  “vrijdaghi”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Euphorbia ophthalmica

| Euphorbia ophthalmica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Euphorbia
Loài (species): E. ophthalmica
Danh pháp hai phần
Euphorbia ophthalmica Pers. 
Euphorbia ophthalmica là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Pers. mô tả khoa học đầu tiên năm 1806.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Euphorbia ophthalmica”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Đền Kiếp Bạc

| Đền Kiếp Bạc  |
| --- | --- |
Di tích quốc gia đặc biệt
Cổng tam quan đền năm 1904
Tên khác: Trần Hưng Đạo Vương từ (陳興道王祠)
Thờ phụng

Hưng Đạo Đại Vương
Trần Quốc Tuấn
1231 – 1300
Công tích: Quốc công tiết chế thống lĩnh chư quân chống Nguyên-Mông xâm lược
 

Phối thờ: Phạm Ngũ Lão, Thiên Thành, Yết Kiêu, Dã Tượng
Thông tin đền
Thờ: Anh hùng dân tộc
Địa chỉ:  Xã Hưng Đạo, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương, Việt Nam
Lễ hội: 15 - 20 tháng 8 âm lịch (17 tháng 9 - 22 tháng 9 năm 2024)
Website: consonkiepbac.org.vn

Di tích quốc gia đặc biệt
Côn Sơn - Kiếp Bạc
Phân loại: Di tích lịch sử – văn hóa, kiến trúc nghệ thuật
Ngày công nhận: 10 tháng 5 năm 2012
Một phần của: Khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc
Quyết định: 548/QĐ-TTg
 
Di tích quốc gia
Đền Kiếp Bạc
Phân loại: Di tích lịch sử – văn hóa
Ngày công nhận: 28 tháng 4 năm 1962
Quyết định: 313-VH/VP
 
x t 
Đền Kiếp Bạc có tên chữ là "Trần Hưng Đạo vương từ" (đền Trần Hưng Đạo vương) thuộc địa phận hai thôn Dược Sơn và Vạn Kiếp, xã Hưng Đạo, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương, Việt Nam; là nơi thờ phụng Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Kiếp Bạc là tên ghép của hai vùng Vạn Yên hay Vạn Kiếp (làng Kiếp) và Dược Sơn (làng Bạc). Đây là di tích quan trọng thuộc khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
Lịch sử

Vào thế kỷ 13, đây là nơi Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn sinh 1231 (?), mất 1300 lập căn cứ, tích trữ lương thực, huấn luyện quân sĩ trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ 2. Sang thế kỷ 14, đền thờ ông được nhân dân địa phương xây dựng tại nơi đây và là nơi tổ chức các lễ hội hàng năm để dâng hương tưởng niệm vị Anh hùng của dân tộc Việt Nam, người có công lớn với đất nước và được dân gian tôn sùng là Đức Thánh Trần.
Dưới sự lãnh đạo của các vua Trần và Hưng Đạo vương, quân đội Đại Việt đã vượt qua nhiều gian nan, chỉ với số đội quân ít thiện chiến, yếu hơn so với đối phương lại hai lần đánh tan hàng vạn quân Mông Nguyên hùng mạnh, giành thắng lợi mà "tiếng vang đến phương Bắc, khiến chúng thường gọi ông là An Nam Hưng Đạo Vương mà không dám gọi thẳng tên". Chiến lược của ông đã góp phần rất lớn đến thắng lợi này nên chiến công vĩ đại này thường gắn liền với tên tuổi của ông. Công lao to lớn này đã đưa ông lên hàng "thiên tài quân sự có tầm chiến lược, và là một anh hùng dân tộc bậc nhất của nhà Trần", một bậc thầy về chiến lược thực sự. Chiến thắng của ông và quân dân nước Việt đã góp phần đánh dấu chấm hết thời kỳ đỉnh cao của quân Nguyên - Mông trong lịch sử.
Vị trí

Khu vực đền Kiếp Bạc nằm gần Lục Đầu Giang, là nơi tụ hội của sáu con sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và nhánh chính của sông Thái Bình. Một số người theo thuyết phong thủy cho rằng đây chính là nơi tụ khí để gây dựng cơ nghiệp. Theo đường bộ, đền Kiếp Bạc cách Hà Nội khoảng 70 km đi theo đường quốc lộ số 1 đến Bắc Ninh rẽ sang đường quốc lộ số 18 và cách chùa Côn Sơn khoảng 4 km. Chùa Côn Sơn nằm ở khu Tiên Sơn, phường Cộng Hòa, thành phố Chí Linh.
Chỉ trước đây khoảng 20 năm, khu vực dân cư quanh Đền vẫn là những hộ dân làm nông nghiệp là chủ yếu, đời sống còn nhiều khó khăn, đói kém. Thậm chí những năm 1990, ở đây vẫn chưa có điện sáng, nhân dân sống trong khu vực lạc hậu. Tuy nhiên, khi kinh tế xã hội đất nước thời kỳ đổi mới đi lên, nhân dân thập phương chảy hội đã trực tiếp đưa đời sống nhân dân trên địa bàn đi lên, nhiều gia đình giàu có từ hoạt động bán hàng, dịch vụ sắp lễ và xem bói, xem tướng. Nhìn chung, hiện nay đời sống nhân dân ở khu vực quanh Đền đã khá giả hơn rất nhiều.
Kiến trúc

Khu vực đền Kiếp Bạc là một thung lũng trù phú ba phía có dãy núi Rồng bao bọc, một phía là Lục Đầu Giang. Núi tạo thành thế rồng chầu, hổ phục, sông tạo thành minh đường rộng rãi. Phía trước đền có cổng lớn có ba cửa ra vào nguy nga, đồ sộ. Trên trán cổng mặt ngoài có bốn chữ "Dữ thiên vô cực 與天無極", dưới có 5 chữ "Trần Hưng Đạo Vương từ 陳興道王祠".
Câu đối hai bên cổng do Thám hoa Vũ Phạm Hàm đề, đã là chủ đề những tranh luận kéo dài giữa các bậc túc Nho xưa và nay:
萬劫有山皆劒氣
六頭無水不秋聲
Vạn Kiếp hữu sơn giai kiếm khí
Lục Đầu vô thủy bất thu thanh.
Có người dịch thoát ý như sau:
Vạn Kiếp núi còn cùng hơi kiếm
Lục Đầu nước hết mới thôi thiêng.
Qua cổng lớn, bên tay trái có một giếng gọi là Giếng Ngọc mắt rồng. Theo con đường đá đi đến khu vực để kiệu trong mùa lễ hội, phía trước có một án thờ. Trước đây người dân khi đến thăm Đền, đặc biệt trong các mùa lễ hội hay có tục thả tiền lẻ xuống Giếng để cầu may, tuy nhiên hiện nay với nỗ lực ngăn chặn của giới chức, hành vi này bị ngăn cấm và đến nay thì mất hẳn. Tuy nhiên vẫn có trường hợp vi phạm do thiếu ý thức cộng động.
Tòa điện ngoài cùng thờ Phạm Ngũ Lão, tòa điện thứ hai thờ Hưng Đạo Vương, tòa điện trong cùng thờ phu nhân Hưng Đạo Vương là công chúa Thiên Thành và hai con gái được gọi là Nhị vị Vương cô. Trong đền hiện còn 7 pho tượng bằng đồng: tượng Trần Hưng Đạo, phu nhân, hai con gái, con rể là Phạm Ngũ Lão, Nam Tào, Bắc Đẩu và 4 bài vị thờ các con trai của ông cùng 2 hổ tướng là Yết Kiêu và Dã Tượng. Khu Đền những năm gần đây được tu sửa, trang sắp rất nhiều, do vậy ngôi Đền vừa giữ được những nét cổ kính, vừa có nét khang trang.
Tuy nhiên, việc thay đổi nhiều khung cảnh xung quanh cũng khiến nhiều thực khách, nhà nghiên cứu không hài lòng, đặc biệt là việc Ban Quản lý tận dụng các khu vực sân xung quanh Đền để trồng hoa lan, góp phần phá vỡ nét cổ kính, nguyên vẹn của các khu vực xung quanh ngôi Đền.
Đền Kiếp Bạc cũng là nơi các hoạt động xem bói, xem tướng, sắp lễ theo phương thức "chặt chém", đốt vàng mã thuộc hạng phổ biến nhất, tốn kém nhất và lãng phí nhất, thậm chí năm 2019 còn xảy ra một vụ cháy các hàng quán xung quanh Đền, gây thiệt hại nhiều tài sản và ảnh hưởng đến uy tín trong công tác quản lý đối với ngôi Đền cổ kính. Đến nay đã có một số kiến nghị cấm và xử lý nghiêm hiện trạng trên, đặc biệt việc cấm sắp lễ, cầu khấn thuê trong khu Đền, vì đây được cho là một hình thức biến tướng của tệ mê tín dị đoan, ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm của ngôi Đền.
Đằng sau Đền khoảng 250 m là một quả núi và 1 thung lũng nhỏ (còn được người địa phương gọi là Viên lăng) cây cối mọc um tùm, một số người cho rằng đây là nơi an táng Trần Hưng Đạo. Tuy nhiên, một vài năm gần đây, công tác quản lý nhà nước lỏng lẻo đã để nhân dân xung quanh sử dụng máy móc đào bới, chuyển đất, chặt cây... ảnh hưởng rất nhiều đến phong cảnh tự nhiên chưa được bảo tồn.
Lễ hội

Lễ hội chính tổ chức từ ngày 15 đến ngày 20 tháng 8 âm lịch, ngoài ra đầu xuân cũng có các hoạt động lễ hội ở đây. Do tính chất địa lý (gần chùa Côn Sơn) và lịch sử, lễ hội Côn Sơn (gắn liền với Nguyễn Trãi) và lễ hội đền Kiếp Bạc (gắn liền với Trần Hưng Đạo) thường được tổ chức trùng nhau để nhân dân tưởng nhớ tới hai vị Anh hùng dân tộc.
Ngoài ra, tại đền Kiếp Bạc vào năm 2006, chính quyền chính thức công nhận hình thức sinh hoạt tín ngưỡng lên đồng. Những người theo tín ngưỡng lên đồng thờ Thánh Trần được gọi là Thanh đồng. Hiện nay lên đồng Trần triều diễn ra thường xuyên tại đền Kiếp Bạc. Tuy nhiên, đáng lo là việc tổ chức các buổi lên đồng này thường do các "pháp sư dởm" của địa phương, bản chất là các thầy bói, thầy xem tướng, thầy sắp lễ thực hiện, chưa được đào tạo hay học tập bài bản, do vậy nội dung các buổi lên đồng thường khó được kiểm soát để đảm bảo tính văn hóa và truyền thống.
Bên trong đền Kiếp Bạc
Tượng đồng Trần Hưng Đạo tại Đền Kiếp Bạc
Tượng đồng Nguyên Từ quốc mẫu tại Đền Kiếp Bạc
Tượng đồng Phạm Ngũ Lão tại đền Kiếp Bạc
Bàn thờ Trần Hưng Đạo tại chính điện đền Kiếp Bạc