stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Priva bahiensis

| Priva bahiensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Eudicots
Họ (familia): Verbenaceae
Chi (genus): Priva
Loài (species): P. bahiensis
Danh pháp hai phần
Priva bahiensis Schauer, 1847 
Priva bahiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cỏ roi ngựa. Loài này được Schauer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1847.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Priva bahiensis”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Foeni

| Foeni |
| --- | --- |
—  Xã  —
 

 

FoeniVị trí ở România
Quốc gia:  România
Hạt: Timiș
Thủ phủ: Foeni 
Dân số (2002)
 • Tổng cộng: 1.713 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 307175 
Foeni là một xã thuộc hạt Timiș, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 1713 người.
Chú thích

↑  “Communes of Romania” (bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
Egesina picea

| Egesina picea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Egesina
Loài (species): E. picea
Danh pháp hai phần
Egesina picea Hayashi, 1962 
Egesina picea là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Tamazula, Durango

| Tamazula |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 
TamazulaVị trí ở Mexico
Quốc gia:  Mexico
Bang: Durango
Thủ phủ: Tamazula de Victoria
Dân số (2005)
 • Tổng cộng: 25.888
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Mã điện thoại: 674 
Tamazula là một đô thị thuộc bang Durango, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 25888 người.
Dussartius baeticus

| Dussartius baeticus> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3) 
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Crustacea
Lớp (class): Maxillopoda
Phân lớp (subclass): Copepoda
Bộ (ordo): Calanoida
Họ (familia): Diaptomidae
Chi (genus): Dussartius Kiefer, 1978
Loài (species): D. baeticus
Danh pháp hai phần
Dussartius baeticus (Dussart, 1967) 
Dussartius baeticus là một loài crustacean thuộc họ Diaptomidae. Nó là loài đặc hữu của bán đảo Iberia, having been được tìm thấy ở tây nam Tây Ban Nha, and in the waters of the Tagus estuary, the Caniçada reservoir (Cávado drainage basin), and four reservoirs in the Mondego system in Bồ Đào Nha.
Tamba albidalis

| Tamba albidalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Tamba
Loài (species): T. albidalis
Danh pháp hai phần
Tamba albidalis Walker, 1865 
Tamba albidalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Crambus pavidellus

| Crambus pavidellus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Crambus
Loài (species): C. pavidellus
Danh pháp hai phần
Crambus pavidellus
Crambus pavidellus là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Canavalia iaoensis

| Canavalia iaoensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Canavalia
Loài (species): C. iaoensis
Danh pháp hai phần
Canavalia iaoensis St.John 
Canavalia iaoensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được St.John miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Canavalia iaoensis”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Dussia foxii

| Dussia foxii> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Dussia
Loài (species): D. foxii
Danh pháp hai phần
Dussia foxii Rudd 
Dussia foxii là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Peru.
Egesina pascoei

| Egesina pascoei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Egesina
Loài (species): E. pascoei
Danh pháp hai phần
Egesina pascoei Breuning, 1961 
Egesina pascoei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Foussais-Payré

| --- | --- |
 Foussais-Payré

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Pays de la Loire
Tỉnh: Vendée
Quận: Fontenay-le-Comte
Tổng: Saint-Hilaire-des-Loges
Thống kê
Độ cao: 38–117 m (125–384 ft) (bình quân 90 m (300 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
INSEE/Mã bưu chính: 85094/ 85240

Foussais-Payré là một xã trong vùng hành chính Pays de la Loire, thuộc tỉnh Vendée, quận Fontenay-le-Comte, tổng Saint-Hilaire-des-Loges. Tọa độ địa lý của xã là 46° 31' vĩ độ bắc, 00° 40' kinh độ đông. Foussais-Payré nằm trên độ cao trung bình là 90 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 38 mét và điểm cao nhất là 117 mét. Xã có diện tích 34,42 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1192 người; mật độ dân số là 35 người/km².
Thông tin nhân khẩu

| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1.357 | 1.417 | 1.310 | 1.230 | 1.230 | 1.192 |
Calisoga

| Calisoga |
| --- | --- |
Calisoga sp.
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Nemesiidae
Danh pháp hai phần
Calisoga Chamberlin, 1937 
Calisoga là một chi nhện trong họ Nemesiidae.
Calisoga được miêu tả năm 1937 bởi Chamberlin.
Các loài

Calisoga có các loài sau:
Calisoga centronetha (Chamberlin & Ivie, 1939)
Calisoga sacra Chamberlin, 1937
Calisoga theveneti (Simon, 1891)
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Caloptilia deltanthes

| Caloptilia deltanthes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân bộ (subordo): Glossata
Liên họ (superfamilia): Gracillarioidea
(không phân hạng): Ditrysia
Họ (familia): Gracillariidae
Chi (genus): Caloptilia
Loài (species): C. deltanthes
Danh pháp hai phần
Caloptilia deltanthes (Meyrick, 1935) 
Caloptilia deltanthes là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở quần đảo Marquesas.
Ấu trùng ăn Glochidion ramiflorum. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Chú thích

↑  Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)[liên kết hỏng]
Sắt(III)

| Sắt(III) thiocyanat |
| --- | --- |
Tên khác: Sắt trithiocyanat Ferric thiocyanat Ferrum(III) thiocyanat Ferrum trithiocyanat

Nhận dạng
Số CAS: 4119-52-2
PubChem: 165185
Số EINECS: 223-913-8
Ảnh Jmol-3D: ảnh
SMILES:  đầy đủ C(#N)[S-].C(#N)[S-].C(#N)[S-].[Fe+3] 
InChI:  đầy đủ 1S/3CHNS.Fe/c3*2-1-3;/h3*3H;/q;;;+3/p-3 
ChemSpider: 144812
Thuộc tính
Công thức phân tử: Fe(SCN)3
Khối lượng mol: 230,096 g/mol (khan) 284,14184 g/mol (3 nước)
Bề ngoài: tinh thể tím (khan) tinh thể đỏ máu (3 nước)
Điểm nóng chảy:   
Điểm sôi:   
Độ hòa tan trong nước: tan
Các nguy hiểm
Các hợp chất liên quan
Anion khác: Sắt(III) cyanat Sắt(III) selenocyanat
Cation khác: Sắt(II) thiocyanat Rutheni(III) thiocyanat
 
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).   Tham khảo hộp thông tin
Sắt(III) thiocyanat là một hợp chất hóa học vô cơ có công thức Fe(SCN)3. Hợp chất khan có dạng tinh thể màu tím, trihydrat Fe(SCN)3·3H2O có màu đỏ máu. Cả hai chất đều tan được trong nước.
Phức chất sắt(III)

Sáu phức chất có độ xoáy cao sau đây có mặt trong dung dịch nước:
\!\ \mathrm {[Fe(SCN)(H_{2}O)_{5}]^{2+}}
\!\ \mathrm {[Fe(SCN)_{2}(H_{2}O)_{4}]^{+}}
\!\ \mathrm {[Fe(SCN)_{3}(H_{2}O)_{3}]}
\!\ \mathrm {[Fe(SCN)_{4}(H_{2}O)_{2}]^{-}}
\!\ \mathrm {[Fe(SCN)_{5}(H_{2}O)]^{2-}}
\!\ \mathrm {[Fe(SCN)_{6}]^{3-}}  (lục đậm ở thể rắn, đỏ đậm trong dung dịch)
Các phức hợp bát diện phổ biến nhất có màu đỏ máu do đặc tính truyền điện tích của chúng, đó là lý do tại sao chúng còn được gọi là phức chất chuyển điện tích. Do màu sắc cực đậm của chúng, chúng được sử dụng trong hóa phân tích.
Cấu hình electron d5 có độ xoáy cao không cung cấp bất kỳ năng lượng ổn định phối tử nào, đó là lý do tại sao không có phức nào được ưa thích miễn là các ảnh hưởng khác không thay đổi. Điều này giải thích sự đa dạng của hóa học lập thể của sắt(III).
Điều chế

Sắt(III) thiocyanat thu được từ phản ứng của sắt(III) sunfat với bari thiocyanat. Phản ứng tạo kết tủa bari sunfat. Fe(SCN)3 vẫn còn trong dung dịch.
Sử dụng phân tích

Những phức chất này được sử dụng trong hóa phân tích để phát hiện các ion sắt(III). Nếu dung dịch chứa các ion sắt(III), SCN− ion (ví dụ: bằng cách thêm kali thiocyanat), màu đỏ máu lập tức xuất hiện. Các ion sắt(III) hiện có sẵn dưới dạng phức sắt(III).
Để đảm bảo rằng nó thực sự là các ion sắt(III), các ion fluoride được thêm vào từng giọt và làm mất màu dung dịch. Ion SCN− đã tác dụng với ion F−. Kết quả phức [FeF5(H2O)]2− ổn định, không màu. Các ion oxalat cũng có thể khử màu dung dịch Fe(SCN)3 bằng cách tạo phức (màu vàng lục) [Fe(C2O4)3]3−.
Dung dịch sắt(III) chloride và sắt(III) thiocyanat
Cratichneumon lancea

| Cratichneumon lancea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Cratichneumon
Loài (species): C. lancea
Danh pháp hai phần
Cratichneumon lancea (Dalla Torre, 1901) 
Cratichneumon lancea là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Campylotropis speciosa

| Campylotropis speciosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Campylotropis
Loài (species): C. speciosa
Danh pháp hai phần
Campylotropis speciosa (Schindl.) Schindl. 
Campylotropis speciosa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Schindl.) Schindl. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Campylotropis speciosa”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Foetidia dracaenoides

| Foetidia dracaenoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Lecythidaceae
Chi (genus): Foetidia
Loài (species): F. dracaenoides
Danh pháp hai phần
Foetidia dracaenoides Capuron ex Bosser 
Foetidia dracaenoides là một loài thực vật có hoa trong họ Lecythidaceae. Loài này được Capuron ex Bosser mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Foetidia dracaenoides”. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2013.
Grewia geayi

| Grewia geayi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Grewia
Loài (species): G. geayi
Danh pháp hai phần
Grewia geayi R.Vig., 1917 
Grewia geayi là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được R.Vig. mô tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Grewia geayi”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Bộ Ngọc (玉)

| 玉   Ngọc (96) |
| --- | --- |
(95)玄◄ 「玉」 ►瓜(97)
Bảng mã Unicode: 玉 (U+7389) 
Giải nghĩa:  Ngọc
Bính âm:: yù
Chú âm phù hiệu:: ㄩˋ
Quốc ngữ La Mã tự:: yuh
Wade–Giles:: yü4
Phiên âm Quảng Đông theo Yale:: yuhk
Việt bính:: juk6
Bạch thoại tự:: gio̍k
Kana:: ギョク, ゴク gyoku, goku たま tama
Kanji:: 玉偏 gyokuhen
Hangul:: 구슬 guseul
Hán-Hàn:: 옥 ok
Hán-Việt:: ngọc
Cách viết: gồm 5 nét

Bộ Ngọc, bộ thứ 96 có nghĩa là "ngọc" là 1 trong 23 bộ có 5 nét trong số 214 bộ thủ Khang Hy.
Trong Từ điển Khang Hy có 473 chữ (trong số hơn 40.000) được tìm thấy chứa bộ này.
Tự hình Bộ Ngọc (玉)

Giáp cốt văn
Kim văn
Tiểu triện
Chữ sử dụng Bộ Ngọc (玉)

| Số nét bổ sung | Chữ |
| --- | --- |
0: 玉 玊 王
1: 玌 玍
2: 玎 玏 玐 玑
3: 玒 玓 玔 玕 玖 玗 玘 玙 玚 玛
4: 玜 玝 玞 玟 玠 玡 玢 玣 玤 玥 玦 玧 玨 玩 玪 玫 玬 玭 玮 环 现 玱
5: 玲 玳 玴 玵 玶 玷 玸 玹 玺 玻 玼 玽 玾 玿 珀 珁 珂 珃 珄 珅 珆 珇 珈 珉 珊 珋 珌 珍 珎 珏 珐 珑
6: 珒 珓 珔 珕 珖 珗 珘 珙 珚 珛 珜 珝 珞 珟 珠 珡 珢 珣 珤 珥 珦 珧 珨 珩 珪 珫 珬 班 珮 珯 珰 珱 珲
7: 珳 珴 珵 珶 珷 珸 珹 珺 珻 珼 珽 現 珿 琀 琁 琂 球 琄 琅 理 琇 琈 琉 琊 琋 琌 琍 琎 琏 琐 琑 琒 琓 琔
8: 琕 琖 琗 琘 琙 琚 琛 琜 琝 琞 琟 琠 琡 琢 琮 琯 琰 琱 琲 琳 琴 琺 琣 琤 琥 琦 琧 琨 琩 琪 琫 琬 琭 琵 琶 琷 琸 琹 琻 琼
9: 琽 琾 琿 瑀 瑁 瑂 瑃 瑄 瑅 瑆 瑇 瑈 瑉 瑊 瑋 瑌 瑍 瑎 瑏 瑐 瑑 瑒 瑓 瑔 瑕 瑖 瑗 瑘 瑙 瑚 瑛 瑜 瑝 瑞 瑟 瑶
10: 瑠 瑡 瑢 瑣 瑤 瑥 瑦 瑧 瑨 瑩 瑪 瑫 瑬 瑭 瑮 瑯 瑰 瑱 瑲 瑳 瑴 瑵 瑷 瑸
11: 瑹 瑺 瑻 瑼 瑽 瑾 瑿 璀 璁 璂 璃 璄 璅 璆 璇 璈 璉 璊 璋 璌 璎 璓
12: 璍 璏 璐 璑 璒 璔 璕 璖 璗 璘 璙 璚 璛 璜 璝 璞 璟 璠 璡 璢 璣 璤
13: 璥 璦 璧 璨 璩 璪 璫 璬 璭 璮 璯 環 璱 璲 璳 璴
14: 璵 璶 璷 璸 璹 璺 璻 璼 璽 璾 璿 瓀 瓁 瓂
15: 瓃 瓄 瓅 瓆 瓇 瓈 瓉 瓊 瓋
16: 瓌 瓍 瓎 瓏 瓐 瓑 瓒
17: 瓓 瓔 瓕 瓖
18: 瓗 瓘 瓙
19: 瓚
20: 瓛
Hô hấp tế bào

Hô hấp tế bào ở sinh vật nhân thực điển hình
Hô hấp tế bào là một tập hợp các phản ứng và quá trình trao đổi chất diễn ra trong các tế bào của sinh vật để chuyển đổi năng lượng hóa học có trong chất dinh dưỡng thành adenosine triphosphate (ATP), và sau đó giải phóng các chất thải. Các phản ứng liên quan đến hô hấp là các phản ứng dị hóa, phá vỡ các phân tử lớn thành các phân tử nhỏ hơn, giải phóng năng lượng trong quá trình, do liên kết yếu "cao năng" sẽ được thay bằng liên kết mạnh hơn trong các sản phẩm. Hô hấp là một trong những phương thức chính giúp tế bào giải phóng năng lượng hóa học để cung cấp năng lượng cho các hoạt động của tế bào. Hô hấp tế bào được coi là phản ứng oxy hóa-khử và giải phóng nhiệt. Phản ứng tổng thể được thực hiện thông qua một loạt các bước khác nhau, hầu hết trong số đó là phản ứng oxy hóa-khử. Hô hấp tế bào, nếu nói về mặt kỹ thuật là một phản ứng đốt cháy, nhưng thực chất thì không như vậy. Khi hô hấp tế bào xảy ra trong tế bào sống, năng lượng được giải phóng từ từ qua hàng loạt các phản ứng, chứ không bùng nổ nhiệt như phản ứng cháy thông thường.
Các chất dinh dưỡng thường được sử dụng bởi các tế bào động vật và thực vật cho hô hấp có thể kể đến như đường, amino acid và axit béo, và chất oxy hóa phổ biến nhất (chất nhận điện tử) là oxy phân tử (O2). Năng lượng hóa học được lưu trữ trong ATP (nhóm phosphate thứ ba của nó liên kết yếu với phần còn lại của phân tử và bị phá vỡ một cách dễ dàng cho phép hình thành liên kết mạnh hơn, do đó chuyển năng lượng cho tế bào sử dụng) có thể được sử dụng để thúc đẩy các quá trình đòi hỏi năng lượng, bao gồm sinh tổng hợp, vận động hoặc vận chuyển các phân tử qua màng tế bào.
Hô hấp hiếu khí

Hô hấp hiếu khí bắt buộc phải có oxy (O2) để tạo ra ATP. Mặc dù carbohydrate, chất béo và protein đều có thể sử dụng làm chất phản ứng, phương pháp "ưa thích" của tế bào là tạo ra pyruvate trong đường phân và pyruvate đó sẽ đi vào ty thể để được oxy hóa hoàn toàn bởi chu trình Krebs. Các sản phẩm của quá trình này là carbon dioxide và nước, năng lượng có được sẽ sử dụng để phá vỡ liên kết trong ADP trong khi nhóm phosphate thứ ba được thêm vào để tạo nên ATP (adenosine triphosphate), theo phương pháp phosphoryl hóa mức cơ chất. Ngoài ra, sản phẩm còn có NADH và FADH2
| --- | --- |
Phương trình tổng quát:: C6H12O6 (r) + 6 O2 (k) → 6 CO2 (k) + 6 H2O (l) + nhiệt
Phương trình tổng quát:: ΔG = −2880 kJ mỗi mol C6H12O6
ΔG âm chỉ ra rằng phản ứng này có thể xảy ra một cách tự phát.
Thế năng của NADH và FADH2 được chuyển đổi thành nhiều ATP hơn thông qua một chuỗi vận chuyển điện tử với oxy là "chất nhận điện tử cuối cùng". Hầu hết ATP được sản xuất bởi hô hấp hiếu khí được tạo ra bởi quá trình phosphoryl hóa oxy hóa. Phương thức này hoạt động bằng cách sử dụng năng lượng giải phóng từ pyruvate để tạo ra một thế năng điện hóa bằng cách bơm proton qua màng. Thế năng này sau đó được sử dụng để làm quay ATP synthase và tạo ra ATP từ ADP và một nhóm phosphate. Sách giáo khoa sinh học thường viết có 38 phân tử ATP có thể được tạo ra cho mỗi phân tử glucose oxy hóa trong quá trình hô hấp tế bào (2 từ đường phân, 2 từ chu trình Krebs, và khoảng 34 từ hệ thống vận chuyển electron). Tuy nhiên, sản lượng tối đa này không bao giờ đạt được do thất thoát vì màng bị rò rỉ cũng như chi phí năng lượng để vận chuyển pyruvate và ADP vào chất nền ty thể, và ước tính hiện tại thì chỉ có khoảng 29 đến 30 ATP trên mỗi glucose.
Hô hấp hiếu khí có hiệu quả gấp 15 lần so với hô hấp kỵ khí (tạo ra 2 phân tử ATP trên 1 phân tử glucose). Tuy nhiên, một số sinh vật yếm khí, chẳng hạn như vi sinh vật sinh methane có thể tiếp tục hô hấp kỵ khí, tạo ra nhiều ATP hơn bằng cách sử dụng các phân tử vô cơ khác (không phải oxy) làm chất nhận điện tử cuối cùng trong chuỗi vận chuyển điện tử. Hai quá trình này đi chung con đường ban đầu của quá trình chuyển hóa đường phân nhưng chỉ hô hấp hiếu khí mới tiếp tục với chu trình Krebs và phosphoryl hóa oxy hóa. Các phản ứng sau đường phân diễn ra trong ti thể trong các tế bào nhân chuẩn, và trong tế bào chất trong tế bào nhân sơ.
Hô hấp hiếu khí > Tổng quan hô hấp hiếu khí

1. Đường phân:
--- 2 ATP + Glucose → 2 Acid Pyruvic + 4 Hydro + 2 ATP
2. Hình thành Acetyl CoA:
--- 2 Acid Pyruvic + 2 CoA → 2 Acetyl CoA + 2 Carbon Dioxide + 2 Hydro
3. Chu trình Krebs:
--- 2 Acetyl CoA + 3 O2 → 6 Hydro + 4 Carbon Dioxide + 2 ATP
4. Chuỗi truyền điện tử:
--- 12 Hydro + 3 O2 → 6 nước + 34ATP
Phương trình tổng quát:
--- Glucose + 6 O2 → 6 Carbon Dioxide + 6 nước + 38 ATP
Hô hấp hiếu khí > Đường phân

Xem thêm: Đường phân
Đường phân là con đường trao đổi chất diễn ra trong bào tương ở tất cả các sinh vật sống. Con đường này có thể diễn ra trong cả điều kiện hiếu khí và yếm khí. Ở người, điều kiện hiếu khí tạo ra pyruvate và yếm khí tạo ra axit lactic. Trong điều kiện hiếu khí, một phân tử glucose sẽ được biến đổi thành hai phân tử pyruvate (axit pyruvic), và thu về năng lượng dưới dạng hai phân tử ATP. Trên thực tế, thì mỗi glucose có thể tạo ra bốn phân tử ATP, tuy nhiên, hai phân tử được tiêu thụ như là một phần của giai đoạn chuẩn bị. Sự phosphoryl hóa glucose ban đầu là cần thiết để hoạt hóa glucose (làm giảm độ ổn định) để phân tử này có thể được tách thành hai phân tử pyruvate bởi enzyme aldolase. Trong giai đoạn thu hồi năng lượng của đường phân, bốn nhóm phosphate được chuyển đến ADP theo cơ chế phosphoryl hóa mức cơ chất để tạo ra bốn ATP, và hai NADH được tạo ra khi pyruvate bị oxy hóa. Phản ứng tổng thể có thể được viết như sau:
Glucose + 2 NAD+ + + 2 Pi + 2 ADP → 2 pyruvate + 2 NADH + 2 ATP + 2 H+ + 2 H2O + nhiệt
Bắt đầu với glucose, 1 ATP được sử dụng để chuyển một nhóm phosphate đến glucose để tạo ra glucose 6-phosphate. Glycogen cũng có thể được chuyển thành glucose 6-phosphate với sự giúp đỡ của enzyme glycogen phosphorylase. Trong quá trình chuyển hóa năng lượng, glucose 6-phosphate được biến đổi thành fructose 6-phosphate. Một ATP bổ sung được sử dụng để phosphoryl hóa fructose 6-phosphate thành fructose 1,6-disphosphate nhờ enzyme phosphofructokinase. Fructose 1,6-diphosphate sau đó được phân tách thành hai phân tử được phosphoryl hóa với mạch khung ba carbon và tiếp tục được biến đổi thành pyruvate.
Đường phân có thể được dịch theo nghĩa đen là "tách đường"
Hô hấp hiếu khí > Khử carboxyl hóa oxy hóa pyruvate

Pyruvate tiếp theo bị oxy hóa thành acetyl-CoA và CO2 bởi phức hợp pyruvate dehydrogenase (PDC). PDC chứa nhiều bản sao của ba enzyme và nằm trong ti thể của các tế bào nhân chuẩn và trong bào tương của sinh vật nhân sơ. Trong quá trình chuyển đổi pyruvate thành acetyl-CoA, một phân tử NADH và một phân tử CO2 cũng được tạo thành.
Hô hấp hiếu khí > Chu trình acid citric

Xem thêm: Chu trình Krebs
Chu trình này cũng được gọi là chu trình Krebs hoặc chu trình axit tricarboxylic. Khi có oxy, pyruvate tạo ra từ quá trình đường phân sẽ được chuyển đổi thành acetyl-CoA. Khi acetyl-CoA được hình thành, hô hấp hiếu khí hoặc kỵ khí có thể xảy ra. Khi có oxy, ti thể sẽ trải qua hô hấp hiếu khí dẫn đến chu trình Krebs. Tuy nhiên, nếu không có oxy, phân tử pyruvate sẽ đi theo con đường lên men. Trong trường hợp có oxy, sau khi acetyl-CoA được tạo ra, phân tử này sẽ đi vào chu trình axit citric (chu trình Krebs) bên trong chất nền ty thể, và bị oxy hóa thành CO2 trong khi đồng thời khử NAD thành NADH. NADH có thể được sử dụng bởi chuỗi vận chuyển điện tử để tạo thêm ATP như một phần của quá trình phosphoryl hóa oxy hóa. Để oxy hóa hoàn toàn một phân tử glucose, hai acetyl-CoA phải được chuyển hóa bởi chu trình Krebs. Hai sản phẩm "thừa" tế bào, H2O và CO2, cũng được tạo ra trong chu kỳ này.
Chu trình axit citric là một chu trình gồm 8 bước liên quan đến 18 loại enzyme và co-enzyme khác nhau. Trong chu trình này, acetyl-CoA (mạch khung có: 2 nguyên tử cacbon) + oxaloacetat (4 nguyên tử cacbon) tạo ra citrate (6 nguyên tử cacbon), được sắp xếp lại thành dạng phản ứng có tên gọi isocitrate (6 nguyên tử cacbon). Isocitrate được biến đổi thành α-ketoglutarate (5 nguyên tử cacbon), succinyl-CoA, succinate, fumarate, malate và cuối cùng là oxaloacetate.
Năng lượng thực tế thu được từ một chu kỳ là 3 NADH, 1 FADH2 và 1 GTP; GTP sau đó có thể được sử dụng để sản xuất ATP. Như vậy, tổng sản lượng từ 1 phân tử glucose (2 phân tử pyruvate) là 6 NADH, 2 FADH2 và 2 ATP.
Hô hấp hiếu khí > Phosphoryl hóa oxy hóa

Xem thêm: ATP synthase và Chuỗi chuyền điện tử
Ở sinh vật nhân thực, phosphoryl hóa oxy hóa xảy ra trong các mào (cristae) của ti thể. Quá trình này bao gồm chuỗi vận chuyển điện tử giúp tạo ra một gradient proton (thế năng hóa học) giữa hai bên màng trong ty thể bằng cách oxy hóa NADH được tạo ra từ chu trình Krebs. ATP được tổng hợp bởi enzyme tổng hợp ATP khi gradient hóa thẩm được sử dụng để điều khiển sự phosphoryl hóa của ADP. Các electron cuối cùng được chuyển tới oxy ngoại sinh và, nhờ việc bổ sung hai proton, nước được tạo ra.