stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ostalbkreis
Xã và đô thị

| Thị trấn | Xã |  |
| --- | --- | --- |
|  Aalen  Bopfingen  Ellwangen (Jagst)  Heubach  Lauchheim  Lorch (Württemberg)  Neresheim  Oberkochen  Schwäbisch Gmünd |  Abtsgmünd  Adelmannsfelden  Bartholomä  Böbingen an der Rems  Durlangen  Ellenberg  Eschach  Essingen  Göggingen  Gschwend  Heuchlingen  Hüttlingen  Iggingen  Jagstzell  Kirchheim am Ries  Leinzell  Mögglingen |   Mutlangen  Neuler  Obergröningen  Rainau  Riesbürg  Rosenberg (Ostalb)  Ruppertshofen  Schechingen  Spraitbach  Stödtlen  Täferrot  Tannhausen  Unterschneidheim  Waldstetten  Westhausen (Ostalb)  Wört  |
| Administrative districts |  Abtsgmünd  Adelmannsfelden  Bartholomä  Böbingen an der Rems  Durlangen  Ellenberg  Eschach  Essingen  Göggingen  Gschwend  Heuchlingen  Hüttlingen  Iggingen  Jagstzell  Kirchheim am Ries  Leinzell  Mögglingen |   Mutlangen  Neuler  Obergröningen  Rainau  Riesbürg  Rosenberg (Ostalb)  Ruppertshofen  Schechingen  Spraitbach  Stödtlen  Täferrot  Tannhausen  Unterschneidheim  Waldstetten  Westhausen (Ostalb)  Wört  |
|  Aalen  Bopfingen  Ellwangen  Kapfenburg  Leintal-Frickenhofer Höhe  Rosenstein  Schwäbisch Gmünd  Schwäbischer Wald  Tannhausen |  Abtsgmünd  Adelmannsfelden  Bartholomä  Böbingen an der Rems  Durlangen  Ellenberg  Eschach  Essingen  Göggingen  Gschwend  Heuchlingen  Hüttlingen  Iggingen  Jagstzell  Kirchheim am Ries  Leinzell  Mögglingen |   Mutlangen  Neuler  Obergröningen  Rainau  Riesbürg  Rosenberg (Ostalb)  Ruppertshofen  Schechingen  Spraitbach  Stödtlen  Täferrot  Tannhausen  Unterschneidheim  Waldstetten  Westhausen (Ostalb)  Wört  |
Palpada obsoleta

| Palpada obsoleta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Họ (familia): Syrphidae
Chi (genus): Palpada
Loài (species): P. obsoleta
Danh pháp hai phần
Palpada obsoleta Wiedemann, 1830 
Palpada obsoleta là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Wiedemann mô tả khoa học đầu tiên năm 1830. Palpada obsoleta phân bố ở vùng Tân Nhiệt đới
Chú thích

↑  “Classification of Syrphidae”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013.
↑  “Family Syrphidae”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013.
Palaeorhiza melina

| Palaeorhiza melina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Colletidae
Phân họ (subfamilia): Hylaeinae
Chi (genus): Palaeorhiza
Loài (species): P. melina
Danh pháp hai phần
Palaeorhiza melina Hirashima & Lieftinck, 1982 
Palaeorhiza melina là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Hirashima & Lieftinck mô tả khoa học năm 1982.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Palaeorhiza malachisis

| Palaeorhiza malachisis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Colletidae
Phân họ (subfamilia): Hylaeinae
Chi (genus): Palaeorhiza
Loài (species): P. malachisis
Danh pháp hai phần
Palaeorhiza malachisis Smith, 1859 
Palaeorhiza malachisis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1859.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Crolles

| --- | --- |
 Crolles

View of Crolles
Crolles

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Auvergne-Rhône-Alpes
Tỉnh: Isère
Quận: Grenoble
Tổng: Le Touvet
Xã (thị) trưởng: François Brottes (2005–2008)
Thống kê
Độ cao: 219–1.000 m (719–3.281 ft) (bình quân 245 m (804 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 14 km2 (5,4 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 8.260  (1999)
 - Mật độ: 590/km2 (1.500/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 38140/ 38920
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Crolles là một xã thuộc tỉnh Isère, vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 245 mét trên mực nước biển. Xã có cự ly 20 km về phía đông bắc Grenoble, thượng lưu sông Isère. 
Crolles có nhà máy bán dẫn lớn nhất nước Pháp (4000 người, tổng mức đầu tư 3 tỷ euro.
Crolles là nơi sinh của Petzl.
Tê tê cây

| Manis tricuspis |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Pholidota
Họ (familia): Manidae
Chi (genus): Manis
Phân chi (subgenus): Phataginus
Loài (species): M. tricuspis
Danh pháp hai phần
Manis tricuspis (Rafinesque, 1821) 
   Phân bố của tê tê cây
Tê tê cây hay tê tê bụng trắng (danh pháp khoa học: Manis tricuspis) là một trong 8 loài tê tê còn tồn tại và có nguồn gốc ở vùng xích đạo Châu Phi. Chúng là loài tê tê rừng châu Phi phổ biến nhất.
Phân loại

Tê tê cây thuộc họ Manidae, bộ Pholidota, được Rafinesque mô tả năm 1821. Hầu hết nhà động vật học xếp chúng vào phân chi Phataginus và một số tác giả nâng lên thành chi Phataginus. Hai phân loài được công nhận vào năm 1972 bởi Meester:
M. t. tricuspis
M. t. mabirae
Phạm vi và môi trường sống

Phạm vi sinh sống của tê tê cây từ Guinea qua Sierra Leone và phần lớn Tây Phi tới Trung Phi với điểm cực đông là tây nam Kenya và tây bắc Tanzania. Về phía nam kéo dài đến phía bắc Angola và tây bắc Zambia. Nó đã được tìm thấy trên đảo Bioko trên Đại Tây Dương, nhưng không có hồ sơ xác nhận sự hiện diện tại Senegal, Gambia hay Guinea-Bissau.
Tê tê cây là bán sống trên cây và thường hoạt động về đêm. Nó được tìm thấy ở vùng đất thấp rừng ẩm nhiệt đới cũng như các thảm xavan/rừng. Nó có thể thích nghi với một số mức độ thay đổi môi trường sống.
Chú thích

1 2  Waterman, C., Pietersen, D., Soewu, D., Hywood, L. & Rankin, P. (2014). “Phataginus tricuspis”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2014.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2014.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
↑  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Manis tricuspis”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
↑  Rafinesque, 1821. Ann. Sci. Phys. Brux., 7: 215. Obsolete synonyms: M. multiscutata Gray, 1843; M. tridentata Focillon, 1850.
↑  Allen and Loveridge, 1942.
Bộ xương tê tê cây tại Bảo tàng xương học.
Gubbiamanikere, Gubbi

| Gubbiamanikere |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Tumkur
Thành phố/thị trấn: Gubbi
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Gubbiamanikere là một làng thuộc tehsil Gubbi, huyện Tumkur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Tôn Hải Yến

| Tôn Hải Yến |
| --- | --- |
孙海燕
Tôn Hải Yến năm 2022

Thứ trưởng Bộ Liên lạc Đối ngoại
Đương nhiệm
Nhậm chức  tháng 6 năm 2023
Bộ trưởng: Lưu Kiến Siêu
Đại sứ Trung Quốc tại Singapore
Nhiệm kỳ tháng 5 năm 2022 – tháng 7 năm 2023
Tiền nhiệm: Hồng Tiểu Dũng
Kế nhiệm: TBD
 
Thông tin cá nhân
Sinh: tháng 4, 1972 (52 tuổi) Hà Gian, Hà Bắc, Trung Quốc
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Trung Quốc
Tôn Hải Yến (tiếng Trung: 孙海燕; bính âm: Sūn Hǎiyàn; sinh tháng 4 năm 1972) là một nữ chính trị gia người Trung Quốc, bà giữ chức Thứ trưởng Bộ Liên lạc Đối ngoại Đảng Cộng sản Trung Quốc từ tháng 6 năm 2023. Trước đó bà là Đại sứ Trung Quốc tại Singapore từ tháng 5 năm 2022 đến tháng 7 năm 2023.
Đầu đời

Tôn Hải Yến sinh năm 1972 tại thành phố Hà Gian, tỉnh Hà Bắc, bà kết nạp Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 4 năm 1990. Bà du học tại Khoa Luật của Đại học Kyushu ở Nhật Bản và đạt bằng thạc sĩ luật Nhật Bản vào năm 1997. Cùng năm, bà tốt nghiệp Khoa Luật Đại học Bắc Kinh với bằng thạc sĩ luật và năm 2008, bà nhận bằng tiến sĩ luật.
Gia đình

Bà đã kết hôn và có một con gái.
Chú thích

1 2 3 4  “孙海燕任中联部副部长 此前担任中国驻新加坡大使”. Mạng Kinh tế Trung Quốc. 1 tháng 8 năm 2023. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
↑  Zhu, Yichun; Chen, Hong (18 tháng 5 năm 2022). “Law School Alumni Ms. Sun Haiyan assumes the new post of Chinese Ambassador to Singapore”. Peking University Law School. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
↑  Gao, Charlotte (29 tháng 11 năm 2017). “For the First Time, Chinese Communist Party to Hold a World Political Parties Dialogue”. The Diplomat. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
1 2 3  “Presentation of Credentials, 31 May 2022”. Ministry of Foreign Affairs of Singapore. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 7 năm 2023. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
1 2  Zhou, Laura (18 tháng 5 năm 2022). “China's new envoy to Singapore is not seen as the typical career diplomat”. South China Morning Post. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
↑  Mahtani, Shibani; Chandradas, Amrita (24 tháng 7 năm 2023). “In Singapore, loud echoes of Beijing's positions generate anxiety”. The Washington Post. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 10 năm 2023. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
↑  Wong, Kayla (16 tháng 8 năm 2022). “China must respond to 'unprovoked challenge to its sovereignty': Chinese ambassador to S'pore on Pelosi's Taiwan visit”. Mothership.sg. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
↑  “Giant Pandas Kai Kai and Jia Jia to call Singapore home for another five years”. Mandai Wildlife Reserve. 2 tháng 9 năm 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
↑  Wei, Tan Dawn (28 tháng 3 năm 2023). “PM Lee starts week-long China visit”. The Straits Times. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
↑  Qing, Amy (7 tháng 5 năm 2023). “China's Singapore visa centre to take more emergency visa applications after long queues form daily”. The Straits Times. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
↑  Wang, Wallis (24 tháng 7 năm 2023). “Lee seeks support for RCEP bid during Singapore trip”. The Standard. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
↑  “Shenzhen Delegation Went to Singapore to Conduct Economic and Trade Exchanges, Seizing Opportunities for Development and Cooperation”. Cision PR Newswire. 30 tháng 1 năm 2023. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
↑  “China's outgoing envoy hails Singapore's 'unwavering commitment' to Beijing ties”. South China Morning Post. 28 tháng 7 năm 2023. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2024.
Tôn Hải Yến và Bộ trưởng Bộ Liên lạc Đối ngoại Lưu Kiến Siêu gặp Đại sứ Hoa Kỳ tại Trung Quốc R. Nicholas Burns (2023).
Panaxia radiata

| Panaxia radiata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Panaxia
Loài (species): P. radiata
Danh pháp hai phần
Panaxia radiata
Panaxia radiata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Panurginus albopilosus

| Panurginus albopilosus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Panurginae
Tông (tribus): Panurgini
Chi (genus): Panurginus
Loài (species): P. albopilosus
Danh pháp hai phần
Panurginus albopilosus Lucas, 1846 
Panurginus albopilosus là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Lucas mô tả khoa học năm 1846.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Pandanus oblongus

| Pandanus oblongus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Pandanales
Họ (familia): Pandanaceae
Chi (genus): Pandanus
Loài (species): P. oblongus
Danh pháp hai phần
Pandanus oblongus (Brongn.) Balf.f., 1878 
Pandanus oblongus là một loài thực vật có hoa trong họ Dứa dại. Loài này được (Brongn.) Balf.f. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1878.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pandanus oblongus”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Paccius quinteri

| Paccius quinteri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Trachelidae
Chi (genus): Paccius
Loài (species): P. quinteri
Danh pháp hai phần
Paccius quinteri Platnick, 2000 
Paccius quinteri là một loài nhện trong họ Trachelidae.
Loài này thuộc chi Paccius. Paccius quinteri được Norman I. Platnick miêu tả năm 2000.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Paccius griswoldi

| Paccius griswoldi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Trachelidae
Chi (genus): Paccius
Loài (species): P. griswoldi
Danh pháp hai phần
Paccius griswoldi Platnick, 2000 
Paccius griswoldi là một loài nhện trong họ Trachelidae.
Loài này thuộc chi Paccius. Paccius griswoldi được Norman I. Platnick miêu tả năm 2000.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Khanapur-M-Narendra, Dharwad

| Khanapur-M-Narendra |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Dharwad
Thành phố/thị trấn: Dharwad
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Khanapur-M-Narendra là một làng thuộc tehsil Dharwad, huyện Dharwad, bang Karnataka, Ấn Độ.
Lepanthes filamentosa

| Lepanthes filamentosa |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Lepanthes
Loài (species): L. filamentosa
Danh pháp hai phần
Lepanthes filamentosa Luer & Hirtz 
Lepanthes filamentosa là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer & Hirtz mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lepanthes filamentosa”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Khanapur-M-Tadakod, Dharwad

| Khanapur-M-Tadakod |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Dharwad
Thành phố/thị trấn: Dharwad
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Khanapur-M-Tadakod là một làng thuộc tehsil Dharwad, huyện Dharwad, bang Karnataka, Ấn Độ.
Nemoria dentilinea

| Nemoria dentilinea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Nemoria
Loài (species): N. dentilinea
Danh pháp hai phần
Nemoria dentilinea Warren, 1897 
Nemoria dentilinea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Kamianka (huyện)

| Huyện Kamianka |
| --- | --- |
—  Huyện (Raion)  —
 
  Hiệu kỳ Huy hiệu
Vị trí của huyện Kamianka trong tỉnh Cherkasy Vị trí của huyện Kamianka trong tỉnh Cherkasy
Huyện Kamianka
Quốc gia:  Ukraine
Tỉnh: tỉnh Cherkasy
Thủ phủ: Kamianka
Diện tích
 • Tổng cộng: 725 km2 (280 mi2)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 35.447
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Huyện Kamianka (tiếng Ukraina: Кам’янський район, chuyển tự: Kamiankas’kyi raion) là một huyện của tỉnh Cherkasy thuộc Ukraina. Huyện Kamianka có diện tích 725 km², dân số theo điều tra dân số ngày 5 tháng 12 năm 2001 là 35447 người với mật độ 49 người/km2. Trung tâm huyện nằm ở Kamianka.
Ngũ thù

Các đồng xu Ngũ thù/Wu Zhu (五銖).
Ngũ thù (tiếng Trung: 五銖; tiếng Anh: Wu Zhu) là một loại tiền tệ trong lịch sử Trung Quốc, được đúc và lưu hành từ năm 118 TrCN, dưới triều đại Nhà Hán. Đồng tiền Ngũ thù ra đời để thay thế loại tiền Tam thù (San Zhu) (三 銖; "Three Zhu") được đúc trước đó để thay thế loại tiền xu Bán lạng (半 兩), được lưu hành từ thời Nhà Tần . Tiền Ngũ thù được đúc và lưu hành trong một thời gian rất lâu, đến thời Nhà Đường, nó mới bị thay thế bởi đồng tiền Khai nguyên Thông bảo (開元通寳) vào năm 621 SCN.
Ngũ thù (Wu zhu) theo nghĩa đen có nghĩa là "5 thù", là một đơn vị đo lường chính thức thời bấy giờ, với trọng lượng tương đương khoảng 4 gam hiện nay. Tuy nhiên trên thực tế, trọng lượng và kích thước của tiền xu Ngũ thù có sự thay đổi qua từng giai đoạn lịch sử. Dưới thời Nhà Hán, tiền xu Ngũ thù được đúc một số lượng rất lớn, sau khi triều đại này sụp đổ, loại tiền tệ này vẫn được tiếp tục được đúc và lưu hành cho đến thời Nhà Tuỳ.
Dưới thời Vương Mãng tiếm ngôi Nhà Hán, lập ra Nhà Tân, tiền Ngũ thù bị đình chỉ sản xuất và lưu hành, cho đến khi Nhà Hán được tái lập, loại tiền xu này tiếp tục được sử dụng trong suốt thời Nhà Đông Hán, đến khi nhà nước này sụp đổ, nhiều loại biến thể của tiền xu Ngũ thù vẫn tiếp tục được đúc và tiêu dùng trong 500 năm nữa. Sau khi Nhà Đường thành lập vào năm 618, tiền xu Ngũ thù chính thức kết thúc sứ mệnh lịch sử của mình. Các đồng xu Ngũ thù được đúc từ năm 118 TrCN đến năm 618 SCN, với 736 năm lưu hành, nó trở thành loại tiền tệ có thời gian sử dụng liên tục lâu nhất trong lịch sử thế giới tính cho đến nay.
Lịch sử

Xem thêm: Tiền đúc Trung Quốc cổ đại
Lịch sử > Nhà Tây Hán

"Wu" (Ngũ) có nghĩa là "số 5" và "Zhu" (Thù) là một đơn vị trọng lượng của người Trung Quốc cổ đại, tương đương với trọng lượng của 100 hạt kê. Một đồng tiền "Ngũ thù" sẽ nặng khoảng "4 gam". Ban đầu tiền xu Bán lạng có trọng lượng bằng "12 thù", và 1 lượng (liang) bằng "24 thù", tuy nhiên theo thời gian, trọng lượng của tiền xu Bán lạng giảm dần nên đồng xu Ngũ thù được giới thiệu như một đơn vị tiêu chuẩn mới (sau đồng Tam thù - San Zhu được giới thiệu trước đó) dưới thời Hán Vũ Đế. Sự ra đời của đồng tiền Ngũ thù cũng ấn định tỷ lệ trao đổi tiêu chuẩn giữa tiền đồng và vàng, trong đó cứ 10.000 đồng Ngũ thù sẽ có giá trị tương đương 1 Jin Vàng.
Những đồng xu Ngũ thù đời đầu không có mép, nhưng loạt tiền đúc thứ 2 được phát hành dưới thời Hán Vũ Đế thì đã có. Vào năm 118 TrCN, chính quyền trung ương triều Đại Hán đã xuống chiếu cho đúc tiền Ngũ thù, những đồng Ngũ thù này được gọi là "Jun Guo Wu Zhu" (郡國五銖, jùn guó wǔ zhū), với đường kính 33,3 mm và trọng lượng 5,8 gam. Lỗ chính giữa của loại tiền xu này có hình vuông với một viền xung quanh ở mặt sau để ngăn người sử dụng cạo kim loại ra khỏi đồng xu, vì hành động này sẽ làm giảm giá trị của xu. Những đồng Ngũ thù ban đầu này có trọng lượng nặng hơn so với các xu được đúc sau này.
Vào năm 115 TrCN, Hán Vũ Đế ra lệnh cho các xưởng đúc tiền phát hành ra những xu Ngũ thù có giá trị tương đương 5 đồng (cash coin), những xu Ngũ thù loại này được gọi là "Chi Ze Wu Zhu" (赤 仄 五 裴, chá zè wǔ zhū) hoặc "Zhong Guan Chi Ze "(钟 官 赤 仄, zhōng guān chā zè) vì các cạnh" đỏ "hoặc" tím "khi chúng được xếp vào nhau dẫn đến màu sắc của đồng có thể nhìn thấy được, một đặc điểm khác của những đồng tiền này là chữ "Wu"(五) ký tự có xu hướng bao gồm một số nét khá thẳng.
Bắt đầu từ năm 113 TrCN, chính quyền trung ương Nhà Hán giành lại độc quyền đúc tiền, từ thời điểm này, tiền Ngũ thù bắt đầu được sản xuất bởi 3 văn phòng Thượng Lâm (上 林三官, shàng lín sān guān). Những đồng tiền Ngũ thù này vì thế được gọi là Thượng Lâm Quan Ngũ thù, chúng có giá trị danh nghĩa là một đồng, trái ngược với đồng "Chi Ze Wu Zhu" có giá trị danh nghĩa là 5 đồng. Phần lớn các xu Thượng Lâm Quan Ngũ thù có một đường nổi lên phía trên lỗ tâm hình vuông ở mặt trái của đồng xu.
Dưới thời Hán Tuyên Đế, kéo dài từ năm 73 đến năm 49 TrCN, các ký tự "Wu" trên đồng xu có kích thước nhỏ hơn và đáng chú ý là được đúc với nét hơi cong, không kéo dài đến các đường ngang ở đầu trên và dưới. Một số đồng xu Ngũ thù được đúc dưới thời Tây Hán cũng có các dấu chấm, tượng trưng cho "các vì sao" và hình lưỡi liềm, tượng trưng  cho mặt trăng trên vành bên trong của đồng xu, cũng như các biểu tượng khác được coi là điềm lành, đây là một trong những dẫn chứng sớm nhất việc sử dụng tiền xu làm bùa hộ mệnh trong văn hoá Trung Quốc.
Sau 123 năm, kể từ khi tiền xu Ngũ thù lần đầu tiên được đúc vào năm 118 TrCN, số lượng được phát hành ra thị trường đã hơn 28 tỷ đồng xu.
Lịch sử > Nhà Tân

Sau khi Vương Mãng lật đổ triều Tây Hán, lập ra Nhà Tân, ông muốn thay thế đồng tiền Ngũ thù của triều đại cũ. Nhiều nhà nghiên cứu đã nói rằng, do Vương Mãng có thành kiến với chữ "Jin" (tiếng Trung: 金; bính âm: jīn; nghĩa đen: "vàng") gốc (釒) trong ký tự zhu (tiếng Trung: 銖; bính âm: zhū), vì từ này là một phần cấu thành nên chữ "Lưu" (劉), họ của các quân chủ Nhà Hán mà ông vừa lật đổ. Vương Mãng đã đưa ra một số cải cách tiền tệ với các mức độ thành công khác nhau.
Cuộc cải cách đầu tiên diễn ra vào năm 7 SCN, vẫn giữ lại đồng xu Ngũ thù, nhưng giới thiệu lại 2 phiên bản của tiền dao, trong cuộc cải cách sau đó, đồng tiền Ngũ thù đã bị bãi bỏ hoàn toàn và Vương Mãng đã xuống chiếu, áp dụng luật tử hình cho bất kỳ người dân nào sử dụng tiền xu Ngũ thù. Nhưng hệ thống tiền tệ mới do Nhà Tân phát hành đã trở nên hỗn loạn vì nhiều người dân trong nước vẫn bí mật lưu hành các loại tiền xu Ngũ thù.
Lịch sử > Quân phiệt Công Tôn Thuật

Đồng xu Ngũ thù được đúc bằng sắt, có hình dạng giống với đồng xu Ngũ thù được đúc bằng đồng của triều đại Tây Hán, được phát hành bởi quân phiệt Công Tôn Thuật, người nổi dậy ở Tứ Xuyên vào năm 25 SCN. Tỷ giá của loại tiền này được định hình như sau: cứ mỗi 2 đồng Ngũ thù bằng sắt sẽ đổi được 1 xu Ngũ thù Tây Hán.
Vào năm 30 SCN, một bài đồng dao đã được các thanh niên ở Tứ Xuyên hát: "Con bò vàng! Cái bụng trắng! Hãy để những đồng xu Ngũ thù trở lại". Bài hát này đang chế nhạo các đồng tiền của Vương Mãng và các đồng tiền bằng sắt của Công Tôn Thuật. Năm Kiến Vũ thứ 16 (40 SCN), Hán Quang Vũ Đế của Nhà Đông Hán đã cho thu hồi toàn bộ loại tiền này, và cho phục hưng lại đồng xu Ngũ thù của Tây Hán.
Lịch sử > Nhà Đông Hán

Sau khi Nhà Tân của Vương Mãng bị sụp đổ, nhà Đông Hán được thành lập, Hán Quang Vũ Đế, (25 - 56 SCN) đã cho khôi phục việc đúc tiền Ngũ thù. Dưới thời quyền thần Đổng Trác (董卓) tiếm quyền, kinh đô của Nhà Đông Hán được dời từ Lạc Dương về Trường An (Tây An ngày nay). Tại kinh đô mới, Đổng Trác đã cho nấu chảy những bức tượng đồng lớn có niên đại từ thời Tần Thủy Hoàng để đúc tiền, và những đồng tiền Ngũ thù này có kích thước nhỏ đến mức chúng thường được gọi là "tiền xu mắt ngỗng" (鵝 眼 錢, é yǎn qián) hay "mắt gà". Vì kích thước xu quá nhỏ nên các ký tự "Wu" (五) và "Zhu" (銖) trên bề mặt đồng xu chỉ còn lại một nửa so với các xu trước đó.
Lịch sử > Thời Tam Quốc

Tam quốc là một thời kỳ trong lịch sử Trung Quốc, kéo dài từ năm 220 đến năm 280, đây là một giai đoạn chia rẻ và mất đoàn kết, sau khi Nhà Đông Hán sụp đổ.Nhà Thục Hán được thành lập sau khi Lưu Bị giành được quyền kiểm soát Thành Đô. Ngay sau khi chiếm được khu đô thị này, Lưu Bị đã phát hiện ra rằng kho bạc hoàn toàn trống rỗng, điều này có nghĩa là ông không có tiền để chi tiêu quân sự, vấn nạn này kết hợp với việc thiếu đồng trầm trọng đã khiến cho nhà nước mới lao đao. Sử liệu đã ghi lại rằng: ngay cả những chiếc móc dùng để treo rèm giường cũng bị trưng thu để nung chảy để đúc tiền. Lưu Bị đã xuống chiếu cho đúc và lưu hành tiền Zhi Bai Wu Zhu (直 百 五 銖, zhí bǎi wǔ zhū), mệnh giá mỗi xu tiền này tương đương với 100 đồng.
Lịch sử > Nhà Tuỳ

Khuôn đúc tiền xu Ngũ thù thời Nhà Hán
Một đồng xu Ngũ thù (五銖) do triều đại Tây Hán phát hành.
Một xu Ngũ thù (五銖) của Nhà Đông Hán
Xu Ngũ thù do Nhà Thục Hán phát hành.