stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Văn minh Chavín
Nghệ thuật

Nền văn hóa Chavin tượng trưng cho phong cách nghệ thuật được công nhận rộng rãi đầu tiên trong dãy núi Andes. Nghệ thuật Chavin có thể được chia thành hai giai đoạn: Giai đoạn đầu tiên tương ứng với việc xây dựng các "đền thờ Cũ" tại Chavin de Huantar (c 900-500 trước Công nguyên.); và giai đoạn thứ hai tương ứng với việc xây dựng Chavin de Huantar "đền thờ mới" (c. 500-200 trước Công nguyên).
Một nghiên cứu chung về văn minh Chavin liên quan đến đồ gốm ven biển cho thấy các hình chạm: một loại nhiều mặt khắc và một loại sơn tinh dầu. Phong cách, hình thức nghệ thuật Chavin sử dụng rộng rãi trong kỹ thuật vẽ đường viền. Nghệ thuật này có dụng ý khó để giải thích và hiểu, kể từ khi nó được dự định chỉ để được đọc bởi các tư tế cao cấp của tín ngưỡng Chavin, người có thể hiểu được những công trình thiết kế phức tạp và thiêng liêng. Các tấm bia Raimondi là một trong những ví dụ chính của kỹ thuật này.
Nghệ thuật Chavin trang trí các bức tường của ngôi đền và bao gồm cả chạm khắc trong các tác phẩm điêu khắc và đồ gốm. Nghệ sĩ miêu tả sinh vật kỳ lạ được tìm thấy trong các khu vực khác, như báo đốm Mỹ và đại bàng, hay là thực vật và động vật địa phương. Các hình mèo là một trong những hoa văn quan trọng nhất được thấy trong nghệ thuật Chavin. Nó có một ý nghĩa tôn giáo quan trọng và được lặp đi lặp lại trên nhiều chạm khắc và điêu khắc. Con chim ưng cũng thường thấy trong suốt nghệ thuật Chavin. Có ba hiện vật quan trọng đó là những ví dụ chính của Chavin nghệ thuật. Những cổ vật này là Tello Obelisk, đầu Tenon, và Lanzon.
Tello Obelisk là một trục điêu khắc khổng lồ có tính năng miêu tả hình ảnh của thực vật và động vật. Nó bao gồm Caymans, chim, cây trồng, và hình người. Các hiện vật lớn có thể miêu tả một huyền thoại do họ sáng tạo.
Đầu Tenon được tìm thấy trên khắp Chavín de Huantar và là một trong những hình ảnh nổi tiếng nhất liên quan đến nền văn minh Chavín. Đầu Tenon là những bức chạm khắc bằng đá khổng lồ của đầu báo đốm răng nanh chiếu từ đỉnh của các bức tường bên trong.
Có thể các vật ấn tượng nhất từ Chavin de Huantar là Lanzon. Các Lanzon là một trục graphite 4,53 mét dài khắc hiển thị trong đền thờ. Trục kéo dài qua toàn bộ một tầng của cấu trúc và trần nhà. Nó được chạm khắc với một hình ảnh của một vị thần răng nanh, hình ảnh người chủ trì lễ tế của người Chavin.
Phạm vi ảnh hưởng

Văn hóa Chavín có phạm vi ảnh hưởng rộng khắp các nền văn minh xung quanh, đặc biệt là do vị trí của chúng tại một điểm giao thương giữa sa mạc và rừng rậm Amazon. Ví dụ, Pacopampa, nằm ở phía bắc (khoảng 3 tuần đi bộ) của Chavín de Huantar, đã cải tạo trên ngôi đền chính đặc trưng của văn hóa Chavín. Caballo Muerto, một địa điểm ven biển ở khu vực Moche Valley, có cấu trúc Adobe được tạo ra trong quá trình cải tạo ngôi đền chính, khu vực liên quan đến ảnh hưởng của Chavín. Garagay, một địa điểm ở vùng Lima ngày nay, có các biến thể của biểu tượng Chavín đặc trưng, bao gồm một cái đầu với chất nhầy đến từ lỗ mũi. Tại địa điểm của Cerro Blanco, trong thung lũng Nepena, các cuộc khai quật đã tiết lộ gốm Chavín.
Chiến tranh dường như không phải là một yếu tố quan trọng trong văn hóa Chavín. Bằng chứng khảo cổ học cho thấy thiếu các cấu trúc phòng thủ cơ bản ở trung tâm Chavín và các chiến binh không được mô tả trong nghệ thuật, trái ngược với nghệ thuật trước đó tại Cerro Sechín. Kiểm soát xã hội hiệu quả có thể đã được thực hiện bởi áp lực tôn giáo và khả năng loại trừ những người chống đối ra khỏi các vùng đất được quản lý. Khí hậu và địa hình của các khu vực lân cận bên ngoài vùng đất được quản lý là một lựa chọn khó khăn cho những người nông dân muốn chạy trốn khỏi nền văn hóa. Bằng chứng của chiến tranh chỉ được tìm thấy trong các địa điểm đương thời mà không bị ảnh hưởng bởi nền văn hóa Chavin, gần như những nền văn minh khác đã được tự bảo vệ mình trong chiến tranh từ ảnh hưởng của văn minh Chavin.[Còn mơ hồ ]
Văn hóa Chavín như một phong cách, và có lẽ là một thời kỳ, đã lan rộng, trải dài từ Piura trên bờ biển phía bắc xa xôi đến Paracas trên bờ biển phía nam; và từ Chavín ở vùng cao nguyên phía bắc đến Pukara ở vùng cao nguyên phía nam.
Phạm vi khai khẩn

Một số học giả cho rằng sự phát triển của xã hội phức tạp Chavin trùng hợp với việc trồng ngô và phát triển nông sản dư thừa.Thông qua việc phân tích các đồng vị carbon trong xương của con người tìm thấy tại địa chỉ Chavin, các nhà nghiên cứu đã chứng minh rằng chế độ ăn uống bao gồm chủ yếu là các loại thực phẩm C3 như khoai tây và quinoa, trong khi ngô, một món ăn C4, không phải là một phần của chế độ ăn uống chính.Khoai tây và quinoa là loại cây trồng thích nghi tốt hơn với môi trường Chavin. Chúng nhiều khả năng chống sương giá và lượng mưa bất thường liên quan đến môi trường ở độ cao cao. Ngô sẽ không có khả năng để phát triển mạnh trong điều kiện như vậy.
Sự hiện diện của giới tinh hoa

Tại Chavin, quyền lực đã được hợp pháp hóa thông qua niềm tin trong các tầng lớp nhỏ rằng có thể kết nối với thần thánh; pháp sư có nguồn gốc sức mạnh và có thẻ kết nối thần thánh. Với sức mạnh không kiểm chứng, thường có bằng chứng về sự thao túng của các nghi lễ truyền thống. Thao túng nghi lễ là cách pháp sư sử dụng để tạo ra uy quyền.
"Các công trình xây dựng lớn về nghi lễ nhiều khả năng hơn, không chỉ phục vụ các vị thần mà là để phục vụ chính các pháp sư, nhưng cũng có thể họ đã thực sự có ý thức về sự thay đổi của các quỹ đạo". Các bằng chứng khảo cổ học cho thấy một số ví dụ về diễn giải lại việc sử dụng thuốc từ dược phẩm thiên nhiên, và cách thay đổi cảnh quan. Nó cũng cho thấy quy hoạch phức tạp và xây dựng phòng trưng bày ốp trên tường đá.
Các khái niệm về truyền thống phát minh dùng để chỉ một tình trạng trong đó các yếu tố bên ngoài mới được tập hợp lại để miêu tả một truyền thống dường như đã cũ. Điều này có thể được nhìn thấy thường trong kiến trúc tại Chavin de Huantar mang lại cùng nhiều khía cạnh của nền văn hóa bên ngoài để tạo ra một mới mẻ độc đáo, xuất hiện trong truyền thống.
Mức độ phong phú của cảnh quan thay đổi tại Chavin de Huantar vì tái thiết lại đền thờ cho thấy rằng một người nào đó hoặc một nhóm người có quyền lực để lập kế hoạch tái cấu trúc và yêu cầu những người khác ở tầng lớp thấp hơn thực hiện những kế hoạch đó. Các công trình xây dựng lớn được hoàn thành trong khu vực này ủng hộ giả thuyết về quyền lực của các pháp sư.
Cuối cùng, việc quy hoạch và xây dựng các phòng trưng bày khắc trên đá được diễn ra. Ngoài các yêu cầu nhân lực cần thiết, các phòng trưng bày thể hiện kế hoạch độc đáo. Họ chỉ cho phép lối vào duy nhất; đây là điển hình trong thời kỳ này, khi các phòng thường có nhiều lối vào và lối ra. Các hình tượng trên các bức tường của phòng trưng bày rất phức tạp. Sự phức tạp cho thấy rằng chỉ có một số ít người có thể hiểu được những hình tượng; những người như vậy sẽ làm phiên dịch cho vài người khác đã có đặc quyền mới được xem các phòng trưng bày đá. Việc tiếp cận hạn chế, cả về thời gian và hình tượng, trong các phòng trưng bày đá vách hỗ trợ sự tồn tại của một tầng lớp pháp sư tại Chavin de Huantar. Sự phát triển của chính quyền tại Chavin dường như là kết quả của một chiến lược quy hoạch bởi các pháp sư và những người lên kế hoạch xây dựng các trung tâm nghi lễ.
Thư viện ảnh

The sandeel monolithic has a length of 5 meters and represents a Chavín deity. It is located in theAncient Temple in Chavín de Huantar.
Gold Chavín. Larco Museum, Lima
Gold Chavín
Chavín Gold Necklace
Condor head, at the National Museum of Chavín de Huantar.
Chavin nailed head
The tusks are present in all the arts of Chavín including in the sculpture as this nails head.
Nails head embedded in one of the walls of the temple of Chavín de Huantar.
Stela Chavín. National Museum Chavín de Huantar.
There are many Chavínes trails representing mythological creatures like this.
Stela Chavín with image of an ornithological.
Chavín stela depicting a brindle face. National Museum Chavín de Huantar.
The ceremonial centre of Kuntur Wasi, according to the latest archaeological research would be an prechavín expression associated to felínico Chavín cult. Cajamarca Region.
Remains of Pacopampa, another prechavín expression of Formative stage period but remained an important ceremonial centre like Chavín de Huantar, also located in the Cajamarca Region.
Model of the archaeological site of Chavín de Huantar.
The llama was the main representative of Chavín livestock.
Incised Strombus-Shell Trumpet, 400-200 B.C.E, Brooklyn Museum. This shell trumpet was probably made for ceremonial use. The incised designs depict a person of high rank, indicated by his facial tattoos and ankle ornament, playing a shell trumpet. The figure is surrounded by snakes, including one that emanates from the instrument. The twisting and intertwined snakes may indicate the power of the trumpet to communicate with supernatural beings.
The Lanzón at Chavín, still image from a video of a photo-textured point cloud using 3D scanner data collected by nonprofit CyArk
The Raimondi Stela from the Chavín Culture, Ancash, Peru
Snuff tablet, sea mammal bone, Lombards Museum
Front view of the castle in the archeological site of Chavín de Huantar.
Trạm Tấu

Trạm Tấu là một huyện miền núi thuộc tỉnh Yên Bái, Việt Nam.
Địa lý

Huyện Trạm Tấu nằm ở phía tây nam của tỉnh Yên Bái, nằm cách thành phố Yên Bái khoảng 110 km về hướng tây tây nam, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 230 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị xã Nghĩa Lộ
Phía tây giáp huyện Mù Cang Chải và huyện Mường La, tỉnh Sơn La
Phía nam giáp huyện Bắc Yên và huyện Phù Yên thuộc tỉnh Sơn La
Phía bắc giáp huyện Mù Cang Chải.
Huyện Trạm Tấu có diện tích 743,39 km², dân số năm 2019 là 33.962 người, mật độ dân số đạt 46 người/km².
Hành chính

Huyện Trạm Tấu có 12 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm thị trấn Trạm Tấu (huyện lỵ) và 11 xã: Bản Công, Bản Mù, Hát Lừu, Làng Nhì, Pá Hu, Pá Lau, Phình Hồ, Tà Si Láng, Trạm Tấu, Túc Đán, Xà Hồ.
Lịch sử

Ngày 20 tháng 10 năm 1964, thành lập huyện Trạm Tấu trên cơ sở tách 11 xã: Bản Công, Bản Mù, Hát Lừu, Làng Nhì, Pá Hu, Pá Lau, Phình Hồ, Tà Si Láng, Trạm Tấu, Túc Đán và Xà Hồ thuộc huyện Văn Chấn.
Năm 1975, hợp nhất tỉnh Lào Cai, tỉnh Yên Bái và tỉnh Nghĩa Lộ thành tỉnh Hoàng Liên Sơn, huyện Trạm Tấu thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn và đến ngày 12 tháng 8 năm 1991, tái lập tỉnh Yên Bái từ tỉnh Hoàng Liên Sơn cũ, huyện Trạm Tấu thuộc tỉnh Yên Bái.
Ngày 9 tháng 5 năm 1998, Chính phủ ban hành Nghị định 27/1998/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Trạm Tấu (thị trấn huyện lỵ huyện Trạm Tấu) trên cơ sở 372,5 ha diện tích tự nhiên và 2.863 nhân khẩu của xã Hát Lừu.
Huyện Trạm Tấu có 1 thị trấn và 11 xã như hiện nay.
Chú thích

| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Trạm Tấu.
1 2  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số đến 01 tháng 4 năm 2019 - tỉnh Yên Bái”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2020.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Nghị quyết về việc hợp nhất một số tỉnh do Quốc hội ban hành”.
↑  Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương do Quốc hội ban hành
↑  Nghị định 27/1998/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn huyện lỵ thuộc các huyện Trạm Tấu và Mù Cang Chải thuộc tỉnh Yên Bái
Đường vào thị trấn Trạm Tấu, huyện Trạm Tấu, Yên Bái
Tuyển hầu xứ Bayern

Tuyển hầu quốc Bayern (tiếng Đức: Kurfürstentum Bayern) là một lãnh địa cha truyền con nối độc lập của Đế chế La Mã thần thánh từ năm 1623 đến 1806, khi Vương quốc Bayern kế nhiệm.
Triều đại Wittelsbach cai trị Công quốc Bavaria là nhánh nhỏ của gia đình cũng cai trị lãnh địa Tuyển hầu quốc. Người đứng đầu nhánh cao tuổi là một trong bảy vương công tuyển hầu quốc của Đế chế La Mã theo Goldene Bulle (Sắc chỉ Vàng) năm 1356, nhưng Bavaria đã bị loại khỏi phẩm giá bầu cử. Năm 1621, Đại tuyển hầu của lãnh địa Frederick V bị đặt dưới lệnh cấm của đế quốc trong cuộc nổi dậy của người Hồi giáo chống lại Hoàng đế Ferdinand II, và phẩm giá bầu cử và lãnh thổ của Thượng Pfalz được trao cho người anh em trung thành của ông, Công tước Maximilian I Joseph xứ Bayern. Mặc dù hòa ước Westfalen tạo ra một danh hiệu tuyển hầu mới cho con trai của Frederick V, ngoại trừ một thời gian ngắn trong chiến tranh kế vị Tây Ban Nha, hậu duệ của Maximilian sẽ tiếp tục giữ chức tuyển hầu ban đầu cho đến khi chấm dứt vào năm 1777. Vào thời điểm đó, hai dòng đã được tham gia vào liên minh cá nhân cho đến khi kết thúc Đế chế La Mã thần thánh. Năm 1805, sau Hòa bình Pressburg, đại cử tri lúc đó, Maximilian Joseph, đã tự nâng mình lên phẩm giá của Vua xứ Bavaria và Đế chế La Mã thần thánh đã bị bãi bỏ vào năm sau đó.
Physaria angustifolia

| Physaria angustifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Brassicales
Họ (familia): Brassicaceae
Chi (genus): Physaria
Loài (species): P. angustifolia
Danh pháp hai phần
Physaria angustifolia (Nutt. ex Torr. & A. Gray) O'Kane & Al-Shehbaz, 2002 
Physaria angustifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cải. Loài này được (Nutt. ex Torr. & A. Gray) O'Kane & Al-Shehbaz mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Physaria angustifolia”. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2013.
Yağmurlusayobası, Kırşehir

| Yağmurlusayobası |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YağmurlusayobasıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kırşehir
Thành phố: Kırşehir
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 18 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 40002 
Yağmurlusayobası là một xã thuộc thành phố Kırşehir, tỉnh Kırşehir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 18 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kırşehir”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
Leptogaster vernalis

| Leptogaster vernalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Leptogaster
Loài (species): L. vernalis
Danh pháp hai phần
Leptogaster vernalis White, 1914 
Leptogaster vernalis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Leptogaster vernalis được White miêu tả năm 1914. Loài này phân bố ở miền Australasia.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Volvarina alejandroi

| Volvarina alejandroi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Muricoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Marginellidae
Phân họ (subfamilia): Marginellinae
Chi (genus): Volvarina
Loài (species): V. alejandroi
Danh pháp hai phần
Volvarina alejandroi Espinosa, Ortea & Moro, 2009 
Volvarina alejandroi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.
Chú thích

↑  Espinosa, Ortea & Moro (2009). Revista de la Academia Canaria de Ciencias XX (3-4): 23-27. World Register of Marine Species, accessed ngày 24 tháng 4 năm 2010.
↑  Volvarina alejandroi Espinosa, Ortea & Moro, 2009. World Register of Marine Species, truy cập 24 tháng 4 năm 2010.
Trương Thị Bích Hạnh

| Trương Thị Bích Hạnh> Chức vụ.Đại biểu Quốc hội Việt Nam |
| --- | --- |
Nhiệm kỳ: 2016 – 2021
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 28 tháng 10, 1975 (48 tuổi) phường Định Hòa, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, Việt Nam
Nghề nghiệp: chính trị gia
Dân tộc: Kinh
Tôn giáo: Không
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Việt Nam
Học vấn:  Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh chuyên ngành Luật Hành chính 
Trương Thị Bích Hạnh (sinh ngày 28 tháng 10 năm 1975) là một nữ chính trị gia người Việt Nam. Bà hiện là đại biểu quốc hội Việt Nam khóa XIV nhiệm kì 2016-2021, thuộc đoàn đại biểu quốc hội tỉnh Bình Dương, Trưởng Ban tuyên giáo tỉnh ủy Bình Dương, Ủy viên Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội. Bà lần đầu trúng cử đại biểu quốc hội năm 2016 ở đơn vị bầu cử số 1, tỉnh Bình Dương (gồm Thủ Dầu Một, Dĩ An) với tỉ lệ 58,97% số phiếu hợp lệ.
Xuất thân

Trương Thị Bích Hạnh sinh ngày 28 tháng 10 năm 1975 quê quán ở phường Định Hòa, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương. 
Bà hiện cư trú ở Số 178/37/15 Huỳnh Văn Lũy, Khu phố 7, phường Phú Lợi, thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
Giáo dục

Giáo dục phổ thông: 12/12
Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh chuyên ngành Luật Hành chính
Cao cấp lí luận chính trị
Sự nghiệp

Bà gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 27/10/2006.
Khi lần đầu ứng cử đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV vào tháng 5 năm 2016 bà đang là Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ tịch Liên Đoàn Lao động tỉnh Bình Dương, làm việc ở Liên Đoàn Lao động tỉnh Bình Dương.
Bà đã trúng cử đại biểu quốc hội năm 2016 ở đơn vị bầu cử số 1, tỉnh Bình Dương (gồm Thủ Dầu Một, Dĩ An) với tỉ lệ 58,97% số phiếu hợp lệ.
Bà nguyên là Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Bình Dương, Ủy viên Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội.
Bà hiện là Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Bình Dương, Ủy viên Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội.
Bà đang làm việc ở Liên đoàn Lao động tỉnh Bình Dương.
Trạm Tấu (thị trấn)

Đối với các định nghĩa khác, xem Trạm Tấu (định hướng).
Trạm Tấu là thị trấn huyện lỵ của huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái, Việt Nam.
Địa lý

Thị trấn Trạm Tấu có vị trí địa lý:
Các phía bắc, đông và nam giáp xã Hát Lừu
Phía tây giáp xã Bản Công.
Thị trấn Trạm Tấu có diện tích 3,58 km², dân số năm 2019 là 2.926 người, mật độ dân số đạt 817 người/km².
Thị trấn là điểm cuối của tuyến tỉnh lộ Trạm Tấu - Nghĩa Lộ và cách thị xã Nghĩa Lộ 18 km.
Hành chính

Thị trấn Trạm Tấu được chia thành 3 tổ dân phố: 1, 2, 3.
Lịch sử

Trước đây, địa bàn thị trấn Trạm Tấu là một phần của xã Hát Lừu thuộc huyện Trạm Tấu.
Ngày 9 tháng 5 năm 1998, Chính phủ ban hành Nghị định 27/1998/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Trạm Tấu trên cơ sở điều chỉnh 372,5 ha diện tích tự nhiên và 2.863 nhân khẩu của xã Hát Lừu.
Chú thích

1 2  Nghị định 27/1998/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn huyện lỵ thuộc các huyện Trạm Tấu và Mù Cang Chải thuộc tỉnh Yên Bái
1 2  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số đến 01 tháng 4 năm 2019 - tỉnh Yên Bái”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2020.
↑  Tổng cục Thống kê
Physaria calcicola

| Physaria calcicola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Brassicales
Họ (familia): Brassicaceae
Chi (genus): Physaria
Loài (species): P. calcicola
Danh pháp hai phần
Physaria calcicola (Rollins) O'Kane & Al-Shehbaz, 2002 
Physaria calcicola là một loài thực vật có hoa trong họ Cải. Loài này được (Rollins) O'Kane & Al-Shehbaz mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Physaria calcicola”. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2013.
Umma

| --- | --- |
Bản kế hoạch của một bất động sản thực sự của thành phố Umma, có dấu hiệu cho thấy bề mặt của các bộ phận. Triều đại thứ ba của Ur, Le Louvre.
Vị trí tại Iraq
Vị trí: Tỉnh Dhi Qar, Iraq
Vùng: Lưỡng Hà
Loại: Khu định cư
Umma (ngày nay là Umm al-Aqarib, tỉnh Dhi Qar ở Iraq) là một thành phố của người Sumer cổ đại. Có một số cuộc tranh luận học thuật về tên gọi Sumer và Akkad cho di chỉ này. Cho đến gần đây Umma đã được xác định với cái tên Tell Jokha, nhỏ hơn 7 km về phía tây bắc.
Lịch sử

Trong văn bản Sumer nguyên gốc Dòng dõi của Inanna đến âm tào địa phủ, Inanna can ngăn lũ quỷ dữ từ âm phủ tới bắt Shara, người bảo trợ của Umma đang sống trong cảnh nghèo khổ. Cuối cùng chúng đành bắt Dumuzid vua của Uruk sống trong cảnh giàu sang phú quý để thay thế.
Nổi tiếng với cuộc xung đột biên giới lâu dài với Lagash, thành phố đạt tới đỉnh cao vào khoảng năm 2275 TCN, dưới thời trị vì của Lugal-Zage-Si, nhà vua còn kiểm soát cả Ur và Uruk. Dưới triều đại Ur III, Umma đã trở thành một trung tâm tỉnh lị quan trọng. Hầu hết các bảng trên 30.000 chữ hình nêm được tìm thấy từ khu di chỉ khảo cổ có chứa các văn bản hành chính và kinh tế vào thời đó. Chúng đưa ra một cái nhìn sâu sắc tuyệt vời về công việc nội trị ở Umma. Bộ lịch Umma của Shugi (khoảng thế kỷ 21 TCN) là tiền thân trực tiếp của lịch Babylon về sau, và gián tiếp của lịch Do Thái sau thời kỳ lưu đày. Umma dường như đã bị bỏ hoang từ sau thời đại Đồ Đồng trung kỳ.
Khảo cổ học

Khu di chỉ Tell Jokha từng được William Loftus viếng thăm vào năm 1854 và John Punnett Peters thuộc Đại học Pennsylvania vào năm 1885. Vào đầu những năm 1900, nhiều bảng chữ khắc Umma đã bị khai quật bất hợp pháp thuộc Triều đại thứ ba của Ur bắt đầu xuất hiện trên thị trường cổ vật. Vào cuối những năm 1990, một số đợt khai quật giải cứu liên quan đến dự án đường bộ đã được các nhà khảo cổ Iraq tiến hành tại Tell Jokha.
Kể từ đó, Tell Jokha đã được xác định là Gisha nước phụ thuộc của Umma (hoặc Kissa), trong khi khu di chỉ khảo cổ của chính Umma đã được đặt khoảng 6,5 km về phía đông nam, ở Umm al-Aqarib. Tại Umm al-Aqarib, những người khai quật đã phát hiện những tầng niên đại ngay từ cái gọi là thời kỳ triều đại đầu tiên (khoảng 2900-2300 TCN), bao gồm nhiều công trình hoành tráng, một trong số chúng được xác định khác nhau như là một ngôi đền hay cung điện.
Khảo cổ học > Cướp bóc

Trong cuộc tấn công Iraq năm 2003, sau khi Liên quân bắt đầu ném bom, những kẻ hôi của đã tràn xuống khu di chỉ khảo cổ mà bây giờ lỗ chỗ với hàng trăm hào rãnh và hố bom. Những triển vọng cho việc khai quật và nghiên cứu chính thức trong tương lai đã bị tổn hại nghiêm trọng trong quá trình này. Hoạt động cướp bóc các hào rãnh đã được đào trên một khu vực rộng 3.000 sân bóng đá ở những di chỉ khác nhau tại Iraq, theo một báo cáo năm 2007 của The Independent.
Vào năm 2001, Mạng lưới Di sản Toàn cầu cho phép quan sát các mối đe dọa đến những khu di chỉ di sản văn hóa tại các quốc gia đang phát triển, phát hành không ảnh so sánh Umma vào năm 2003 và 2010, cho thấy một cảnh quan bị tàn phá bởi các hào rãnh của những kẻ cướp bóc vào lúc đó — khoảng 1,12 km vuông trong tổng số. Những hình ảnh khác có liên quan đến tình hình tại Umm al-Aqarib bao gồm trong bài báo của Tucker về sự tàn phá các di sản khảo cổ Iraq.
Chú thích

1 2 3  Trevor Bryce, The Routledge Handbook of The Peoples and Places of Ancient Western Asia: The Near East from the Early Bronze Age to the fall of the Persian Empire, Routledge, 2009, 738-739.
↑  Inanna's descent to the netherworld - ETCSL
↑  Jerrold S. Cooper, History from Ancient Inscriptions: The Lagash-Umma Border Conflict, Undena, 1983, ISBN 0-89003-059-6
↑  P. A. Parr, A Letter of Ur-Lisi: Governor of Umma, Journal of Cuneiform Studies, vol. 24, no. 4, pp. 135-136, 1972
↑   William K. Loftus, Travels and Researches in Chaldaea and Susiana, Travels and Researches in Chaldaea and Susiana: With an Account of Excavations at Warka, the "Erech" of Nimrod, and Shush, "Shushan the Palace" of Esther, in 1849-52, Robert Carter & Brothers, 1857
↑   John P. Peters, Nippur; Or, Explorations and Adventures on the Euphrates: The Narrative of the University of Pennsylvania Expedition to Babylonia in the Years 1888–1890, University of Pennsylvania Babylonian Expedition, Putnam, 1897
↑  Georges Contenau, Contribution a l'Histoire Economique d'Umma, Librairie Champion, 1915
↑  Salah Salman Rumaidh, Excavations in Chokha: an Early Dynastic Settlement, Nabu, 2000, ISBN 978-1-897750-08-7
↑   Guardian article on Umma looting
↑  Marie Woolf (ngày 15 tháng 4 năm 2007). “Desecration of the Cradle of Civilisation”. The Independent. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2014.
↑  “Global Heritage Fund”. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 3 năm 2011. Truy cập 3 tháng 10 năm 2015.
↑  Diane Tucker (ngày 21 tháng 9 năm 2009). “Brutal Destruction of Iraq's Archaeological Sites Continues”. uruknet.info.
Umma dưới thời Lugal-Zage-Si