stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chiến dịch Mùa Xuân 1975
Nhận định > Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam/Quân đội Nhân dân Việt Nam

Trong thời đại ngày nay, khi các lực lượng cách mạng thế giới ở thế tiến công, một dân tộc nước không rộng, người không đông, song đoàn kết chặt chẽ và đấu tranh kiên quyết dưới sự lãnh đạo của một đảng Mác-Lê-nin, có đường lối và phương pháp cách mạng đúng đắn, giương cao hai ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, được sự đồng tình ủng hộ và giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa, các lực lượng cách mạng và nhân dân tiến bộ trên thế giới, thì hoàn toàn có thể đánh thắng mọi thế lực đế quốc xâm lược, dù đó là tên đế quốc đầu sỏ" (nghị quyết Đại hội lần thứ IV của Đảng cộng sản Việt Nam).
"Toàn thắng của chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 đã đưa Việt Nam tới đỉnh cao của giải phóng dân tộc và uy tín của quốc tế. Thắng lợi của Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ không chỉ là một tác nhân đưa đến những thay đổi rất quan trọng trong chiến lược của các nước lớn mà còn làm chuyển đổi cục diện chính trị khu vực Đông Nam Á." (Trần Quang Cơ)
"Thắng lợi hoàn toàn và trọn vẹn của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mùa Xuân năm 1975 là một thắng lợi vĩ đại nhất, hiển hách nhất trong lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, mở ra một kỷ nguyên mới đầy hứa hẹn cho Tổ quốc ta." (Văn Tiến Dũng)
"Mùa Xuân năm 1975, quân và dân cả nước ta đã hái bó hoa Toàn Thắng tươi ngát sắc hương nở trong ánh hào quang chân lý "Không có gì quý hơn độc lập, tự do"...Từ chân trời, đã ánh lên vừng dương sáng hồng như chân lý cách mạng và Mùa Xuân Đại thắng mà dân tộc ta đã sống." (Văn Tiến Dũng)
"Quân đội Nhân dân Việt Nam ở cả miền Bắc và miền Nam, như Chủ tịch Hồ Chí Minh nói là một quân đội anh hùng của một dân tộc anh hùng, có tinh thần quyết chiến rất cao, thông minh và sáng tạo. Còn vị tướng dù có công lao lớn đến đâu cũng chỉ là giọt nước trong biển cả. Chỉ có nhân dân Việt Nam là người đánh thắng Mỹ" (Võ Nguyên Giáp).
"Giữa chúng ta không có kẻ thua người thắng, mà chỉ có dân tộc Việt Nam chúng ta chiến thắng đế quốc Mỹ" (Thượng tướng Trần Văn Trà, Tư lệnh quân quản Sài Gòn, nói với Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Dương Văn Minh)
Nhận định > Quan chức Hoa Kỳ

"Đó là một cuộc chiến tranh (chiến tranh Việt Nam) lâu dài và khó khăn mà chúng ta đã thua. Thất bại độc nhất của lịch sử Hoa Kỳ chắc sẽ không báo trước sức mạnh bá chủ toàn cầu của nước Mỹ đã chấm dứt. Nhưng... Ai không học được gì ở lịch sử, bắt buộc sẽ phải lặp lại sai lầm trong lịch sử" (Tom Polgar, nhân viên cao cấp tòa Đại sứ Mỹ ở Việt Nam).
"Hà Nội chỉ chiến đấu với một lẽ duy nhất, đó là lòng yêu nước của họ. Và một nước Việt Nam thống nhất dưới sự lãnh đạo của những người cộng sản Việt Nam, chiến thắng vào năm 1975, chính là mối đe dọa chiến lược to lớn đối với Trung Quốc còn hơn đối với Mỹ." - Henry Kissinger
Khi Việt Nam Cộng hoà sắp sụp đổ, ngày 9/4/1975, Henry Kissinger đã nguyền rủa: "Sao chúng (Việt Nam Cộng hoà) không chết phứt cho rồi? Điều tệ hại nhất có thể xảy ra là chúng cứ sống dai dẳng hoài"
Nhận định > Sử gia Hoa Kỳ

"Không còn nghi ngờ gì nữa đối với các ý đồ của Bắc Việt Nam. Họ sẽ tấn công Nam Việt Nam khi nào có thời cơ thuận lợi; nhưng lần này sẽ là 1 cuộc tấn công quân sự với khí thế áp đảo!" (William Colby)
"Chiến tranh Việt Nam, theo phân tích cuối cùng, là một trận đấu giữa Mỹ và người được họ bảo vệ và trợ cấp dồi dào với phong trào cách mạng mà gốc rễ giai cấp và cơ sở tư tưởng đưa lại cho họ một sức bật và một sức mạnh to lớn. Cách mà những cá nhân xử sự trong chiến tranh cũng như trong hòa bình, phản ánh những tiêu chuẩn xã hội và tính chất của hai chế độ đang đối địch nhau. Nguồn sức mạnh quan trọng nhất của Đảng Cộng sản trên ba mươi lăm năm qua là quan niệm của họ về một đạo đức cách mạng xã hội chủ nghĩa và sự nhấn mạnh của họ đối với ý nghĩa hàng đầu của mọi hành động và giá trị đưa đến một xã hội xã hội chủ nghĩa. Khả năng của Đảng phát triển một tổ chức mà cuộc sống của những thành viên phù hợp với những nguyên tắc nói trên, đã làm cho họ đạt được mục tiêu của họ". Gabriel Kolko
"Sau những năm dài tìm cách khuất phục những dân tộc nghèo khổ bằng sự tàn bạo của sức mạnh kỹ thuật của mình, nước Mỹ, một nước giàu mạnh nhất trên quả đất này, cuối cùng có thể bị những người cộng sản Việt Nam đuổi ra khỏi bán đảo Đông Dương. Nếu đúng như vậy, thì thắng lợi của người Việt Nam sẽ là một thí dụ vô song về sự toàn thắng của trí tuệ con người đối với máy móc" (Neil Sheehan).
"Chính quyền Việt Nam Cộng hoà sụp đổ chỉ sau 55 ngày kể từ khi quân giải phóng bắt đầu tấn công. Điều này cũng chứng minh cho căn bệnh mà chính quyền này đã bị nhiễm phải ngay từ khi thành lập: sự manh mún về chính trị; tình trạng thiếu các nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa trông rộng và có năng lực; một tầng lớp trên mệt mỏi và tham nhũng không có khả năng điều chỉnh cho thích nghi đã tạo nên một cơ sở quốc gia yếu kém đến mức nguy hiểm... Trước những thực tế khắc nghiệt này, nỗ lực nhằm tạo nên một thành trì chống chủ nghĩa cộng sản ở ngay phía nam vĩ tuyến 17 đã có mầm mống thất bại ngay từ đầu." George C. Herring.
Nhận định > Khác

"Ngày 30 tháng 4, không có chuyện miền Bắc chiến thắng hay miền Nam chiến bại, mà chỉ có Đế quốc Mỹ thất bại trước nhân dân Việt Nam mà thôi." (Bùi Tín)
Tác giả Ian Moris nhắc đến sự kiện này như một minh chứng rằng trong một số trường hợp Người phương Tây không vượt trội hơn so với người Phương Đông. Ông viết: "Người phương Tây không hoàn toàn nắm quyền quản trị thế giới từ những năm 1840, và thường thất bại trong việc thực hiện đường lối chính sách của họ. Nhiều người trong số chúng ta đã sống đủ lâu để nhớ lại cuộc tháo chạy nhục nhã khỏi Sài Gòn (nay là thành phố Hồ Chí Minh) của người Mỹ vào năm 1975 và phương cách các nhà máy Nhật Bản đã đuổi cổ các đối thủ phương Tây khỏi thị trường vào những năm 1980" (Ian Moris, Tại sao phương Tây vượt trội, Nhà xuất bản Thế giới, năm 2020, trang 18)
Iga Wyrwał

| Iga Wyrwał |
| --- | --- |
Wyrwał tại sự kiện sinh nhật lần thứ 10 của tạp chí CKM, tháng 7 năm 2008
Sinh: 20 tháng 2, 1989 (35 tuổi) Kalisz, Ba Lan
Tên khác: Eva, Iga A
Nghề nghiệp: Diên viên, Người mẫu
Chiều cao: 5 ft 6 in (1,68 m)
Màu tóc: Nâu/vàng
Màu mắt: Màu nâu/màu hạt phỉ
Iga Wyrwał ([ˈiɡa ˈvɨrvaw]; sinh ngày 20 tháng 2 năm 1989), còn được gọi là Eva hoặc Eve, là một nữ diễn viên và cựu người mẫu người Ba Lan.
Sự nghiệp

Năm 2006, Wyrwał chuyển từ Ba Lan đến Rugby, Warwickshire ở Anh. Năm 2008, cô ký hợp đồng trở thành người mẫu trang bìa cho tạp chí Nuts. Cô ra mắt vào tháng 4 năm đó, được giới thiệu là "cô nàng mới lớn quyến rũ nhất nước Anh". Cũng trong tháng đó, cô đứng đầu tiên trong danh sách xếp hạng "100 cô gái ngực trần gợi cảm nhất năm 2008" của tạp chí này.
Wyrwał đã xuất hiện trên nhiều tạp chí dành cho nam giới, bao gồm Front, phiên bản Ba Lan của Playboy  và CKM.  Cô xuất hiện trong các buổi chụp hình của nhiều các trang web khác nhau, bao gồm MET-Art, Breathtakers và Onlytease. Hình ảnh của cô ấy được đăng trên tờ báo quốc gia của Vương quốc Anh, Daily Star với tư cách là cô gái Trang 3 .
Năm 2009, Wyrwał xuất hiện trong Mùa 10 của chương trình Taniec z Gwiazdami, phiên bản Ba Lan của Nghiêm túc đến nhảy múa. Trong chương trì, cô đứng thứ 11 chung cuộc trong bảng xếp hạng.
Cô từng vào vai Regina, người vợ thứ hai của Vua người lùn, trong bộ phim điện ảnh Your Highness năm 2011, có sự tham gia của các diễn viên Danny McBride, James Franco và Natalie Portman.
Cuộc sống cá nhân

Vào tháng 1 năm 2009, Wyrwał thông báo rằng cô đang mang thai.   Cha của đứa trẻ được cho là nhà thiết kế đồ họa Martin Fausek của đài BBC.
Kushiro, Hokkaidō

| Kushiro 釧路 |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 

  Hiệu kỳ Biểu tượng
 Vị trí của Kushiro ở  Hokkaidō (Kushiro)
Kushiro 
Tọa độ: 42°59′B 144°23′Đ﻿ / ﻿42,983°B 144,383°Đ﻿ / 42.983; 144.383 
Quốc gia: Nhật Bản
Vùng: Hokkaidō
Tỉnh: Hokkaidō (Kushiro)
Chính quyền
 • Thị trưởng: Yoshitaka Itō
Diện tích
 • Tổng cộng: 1.362,75 km2 (52,616 mi2)
Dân số (30 tháng 9 năm 2010)
 • Tổng cộng: 185,190
 • Mật độ: 136/km2 (350/mi2)
Múi giờ: UTC+9, Giờ UTC+9
Thành phố kết nghĩa: Tottori, Petropavlovsk-Kamchatsky, Burnaby, Kholmsk, Yuzawa, Okayama, Yachiyo, Izumi, Tsuru, Naka
- Cây: Syringa reticulata
- Hoa: Nasturtium
Điện thoại: 0154-23-5151
Địa chỉ tòa thị chính: 7-5 Kuroganechō, Kushiro-shi, Hokkaidō 085-8505
Website: Thành phố Kushiro
Kushiro (釧路市, Kushiro-shi?) là một thành phố ven biển Thái Bình Dương, thuộc tỉnh Hokkaidō, Nhật Bản.
Thành phố Kushiro là trung tâm kinh tế, chính trị phía đông đảo Hokkaidō. Tại đây có ngân hàng Nhật Bản, cơ quan quản lý đảo Hokkaidō hay cơ quan quản lý địa phương phía đông đảo Hokkaidō như đặc khu xúc tiến tổng hợp Kushiro hay tòa án địa phương Kushiro.
Diện tích khu vực Kushiro đứng thứ 4 đảo Hokkaidō. Dân số thành phố lớn nhất trong khu vực phía đông đảo Hokkaido. Nhưng, từ năm 1984 trở đi dân số bắt đầu giảm. Từ ngày 1 tháng 4 năm 2014 (Bình Thành 26), toàn khu vực được coi như là khu vực thiểu số. Có cảng Kushiro được chọn là cảng quốc tế chiến lược (cảng hàng hóa ngũ cốc). Là thành phố công nghiệp ven biển khi có nhà máy chế tạo giấy, nhà máy dược phẩm, nhà máy thực phẩm và nhà máy phát điện v.v... Thêm vào đó, còn có sân bay Kushiro là sân bay duy nhất phía đông đảo mà có chuyến bay quốc tế định kỳ. Và, còn có 2 công viên quốc gia là công viên quốc gia Shitsugen Kushiro và công viên quốc gia Akan.
Địa lý

Có vị trí nằm ở phía Nam khu vực phát triển chung Kushiro, phía đông Thái Bình Dương thuộc Hokkaido.
Ngoài hai con sông Kushiro và sông Akan chảy trong thành phố còn có HarHarrutori và hồ Akan. Thành phố Kushiro cũ nằm ở khu vực tương đối bằng phẳng, phần lớn không có núi. Nhưng, sau khi sáp nhập thì có địa hình bao quanh khu vực Shiranuka. Trải dài xuống phía Tây (tham khảo kinh vĩ tuyến sáp nhập), bao gồm đồi núi như núi Akan thuộc khu vực Akan cũ ở phía Tây Bắc.
Phía Đông Bắc tiếp giáp với công viên quốc gia Shitsugen Kushiro, Các nhà dân được xây đến tận sát biên giới với khu Shitsugen Kushiro.
- Núi: núi Akan trống, núi Akan mái, núi Phú Sỹ Akan.
- Sông: sông Kushiro (sông Kushiro cũ), sông Kushiro mới (sông Kushiro), sông Akan, sông Shitakara, sông Beppo, sông Ninishibetsu, sông Setsuri, sông Asetsuri, sông Hoshigaura, sông Takikami, sông Betomae, sông Tottori, sông Numajiri.
- Hồ: hồ Akan, hồ Harutori, hồ Banketo, hồ Benketo, hồ Shunkushitakara
Khu vực Onbetsu cũ rộng 401,4 km². Phần trung tâm khu vực Kushiro kẹp giữa Shiranuka tách rời ra trở thành lãnh thổ quy mỗ lớn. Khu tự trị có lãnh thổ quy mô lớn như thế này ở Nhật rất ít.
Franciszek Gajowniczek

| Franciszek Gajowniczek |
| --- | --- |
Franciszek Gajowniczek, năm 1941,  Tù nhân Auschwitz số 5659
Sinh: (1901-11-15)15 tháng 11 năm 1901 Strachomin, Ba Lan
Mất: 13 tháng 3 năm 1995(1995-03-13) (93 tuổi) Brzeg, Ba Lan
Nổi tiếng vì: Maximilian Kolbe đã hi sinh thân mình để cứu Gajowniczek
Phối ngẫu:  Helena (mất năm 1977)  Janina 
Con cái: 2 người con trai, bị sát hại vào năm 1945

Binh nghiệp
Thuộc: Ba Lan
Quân chủng: Quân đội
Cấp bậc: Trung sĩ
Đơn vị: Trung đoàn bộ binh 36
Tham chiến:  Cuộc đảo chính tháng 5, 1926  Kháng chiến cứu quốc, 1939: Trận bảo vệ Wieluń  Trận Modlin 
 
Franciszek Gajowniczek (15 tháng 11 năm 1901 - 13 tháng 3 năm 1995) là một trung sĩ quân đội Ba Lan. Ông được biết đến là người đã được linh mục Công giáo Maximilian Kolbe hy sinh thân mình để cứu khi còn ở trong trại tập trung Auschwitz.
Gajowniczek đã bị đưa đến trại tập trung Auschwitz từ một nhà tù thuộc ở Gestapo thuộc Tarnów. Ông bị bắt khi đang vượt biên sang Slovakia sau sự kiện Pháo đài Modlin thất thủ trong cuộc xâm lược Ba Lan của Đức Quốc xã vào năm 1939. Gajowniczek đã sống sót sau chiến tranh và kể từ đó ông đã trở thành một nhà truyền giáo, cống hiến cả cuộc đời mình để truyền bá câu chuyện về sự hy sinh của Kolbe.
Tiểu sử

Franciszek Gajowniczek, sinh năm 1901 tại Strachomin gần Mińsk Mazowiecki. Ông là một người theo đạo Công giáo La Mã. Sau khi đất nước Ba Lan có chủ quyền được tái thiết, ông chuyển đến Warszawa vào năm 1921, kết hôn và có hai người con trai. Ông là một quân nhân phục vụ quân đội Ba Lan, tham gia chiến đấu bảo vệ Wieluń cũng như Warsaw vào tháng 9 năm 1939 trong cuộc xâm lược Ba Lan của Đức Quốc xã. Sau trận Modlin, Gajowniczek bị lực lượng cảnh sát mật của Đức bắt ở Zakopane khi đang cố gắng vượt biên sang Slovakia. Ông bị kết án lao động cưỡng chế tại Tarnów.
Gajowniczek bị chuyển đến trại tập trung Auschwitz vào ngày 8 tháng 10 năm 1940. Ông và linh mục Kolbe (tù nhân số 16670) gặp nhau trong trại vào tháng 5 năm 1941. Sau sự kiện một số tù nhân trốn thoát khỏi trại, chỉ huy SS Karl Fritzsch đã ra lệnh bắt 10 tù nhân khác chịu hình phạt bỏ đói đến chết để trả đũa. Gajowniczek (tù nhân số 5659) là một trong những người bị lựa chọn. Khi linh mục Maximilian Kolbe nghe thấy Gajowniczek kêu lên trong đau đớn về số phận của gia đình mình, ông đã có một hành động dũng cảm là đề nghị quân Đức lựa chọn mình làm người thay thế. Đề nghị của ông được chấp nhận. Sau khi tất cả những người cùng phòng xấu số qua đời vì đói, Kolbe cuối cùng bị xử tử bằng hình thức tiêm axit carbolic.
Gajowniczek sau đó được chuyển từ Auschwitz đến trại tập trung Sachsenhausen vào ngày 25 tháng 10 năm 1944.   Ông đã được giải phóng ở đó bởi quân Đồng minh, sau tổng cộng 5 năm, 5 tháng và 9 ngày phải sống trong các trại tập trung. Sáu tháng sau, ông đoàn tụ với người vợ Helena ở Rawa Mazowiecka. Họ sống sót sau cuộc chiến, nhưng hai người con trai của họ đã không may mắn thiệt mạng trong một cuộc bắn phá của Liên Xô vào Rawa Mazowiecka vào tháng 1 năm 1945.
Tiểu sử > Sau chiến tranh thế giới thứ hai

Vào ngày 17 tháng 10 năm 1971, Gajowniczek là khách của Giáo hoàng Paul VI tại Vatican khi Maximilian Kolbe được phong chân phước vì sự hy sinh cao đẹp của mình. Năm 1972, tạp chí Time báo cáo rằng hơn 150.000 người đã hành hương đến Auschwitz để tôn vinh kỷ niệm ngày Kolbe được phong chân phước. Một trong những người đầu tiên phát biểu là Gajowniczek. Ông tuyên bố rằng: "Tôi muốn bày tỏ sự cảm ơn của tôi về món quà của cuộc sống." Vợ ông, Helena, mất năm 1977. Gajowniczek sau đó lại một lần nữa có mặt ở Vatican, lần này với tư cách là khách của Giáo hoàng John Paul II, khi Kolbe được phong thánh vào ngày 10 tháng 10 năm 1982.
Vào năm 1994, Gajowniczek đến thăm Nhà thờ Công giáo Thánh Maximilian Kolbe ở Houston, Texas. Tại đây, ông đã nói rằng chừng nào ông còn hơi thở trong phổi, ông sẽ luôn có nhiệm vụ phải nói với tất cả mọi người về hành động anh hùng của Maximilian Kolbe.
Gajowniczek qua đời tại thành phố Brzeg vào ngày 13 tháng 3 năm 1995. Ông được chôn cất tại một nghĩa trang tu viện ở Niepokalanów, 53 năm sau khi được Kolbe cứu sống.
Gajowniczek khi còn là một người lính trước năm 1939
Mộ của Gajowniczek tại nghĩa trang Niepokalanów, Ba Lan
Matthew Shepard

| Matthew Shepard |
| --- | --- |
Sinh: Matthew Wayne Shepard (1976-12-01)1 tháng 12, 1976 Casper, Wyoming, Mỹ
Mất: 12 tháng 10, 1998(1998-10-12) (21 tuổi) Fort Collins, Colorado, Mỹ
Nguyên nhân mất: Bị sát hại
Trường lớp: Đại học Wyoming (chưa tốt nghiệp)
Cha mẹ: Dennis Shepard Judy Shepard
Matthew Wayne Shepard (1 tháng 12 năm 1976 – 12 tháng 10 năm 1998) là một sinh viên đồng tính người Mỹ theo học tại Đại học Wyoming, ông bị đánh đập, tra tấn và bỏ mặc cho đến chết ở thành phố Laramie, Wyoming vào đêm 6 tháng 10 năm 1998. Ông được lực lượng cứu hộ đưa đến Bệnh viện Thung lũng Poudre ở Fort Collins, Colorado để chữa trị nhưng chết 6 ngày sau đó do vết thương ở đầu quá nặng.
Hai thủ phạm của vụ án là Aaron McKinney và Russell Henderson bị bắt sau đó không lâu. Truyền thông và báo chí đưa ra nhiều phân tích về việc liệu xu hướng tính dục của Shepard có phải động cơ giết người không. Trong phiên tòa xét xử, McKinney cho rằng cả hai thủ phạm đã giả là người đồng tính để lấy lòng tin của Shepard, sau đó cướp và hành hung ông. Cả McKinney và Henderson đều bị kết tội giết người và chịu án tù chung thân.
Vụ án Shepard năm 1998 đã dấy lên sự quan tâm lớn trong xã hội Mỹ và cả quốc tế về vấn nạn tội ác vì thù ghét, cụ thể ở đây là bạo lực nhắm đến người trong cộng đồng đa dạng giới và tính dục. Cái chết của Matthew Shepard trở thành biểu tượng cho sự kì thị và bạo lực mà người đồng tính phải đối mặt trong xã hội Mỹ, là bằng chứng cho sự cần thiết của hình sự hóa hành vi bạo lực nhắm đến người đồng tính trong luật pháp Mỹ. Tháng 10 năm 2009, Quốc hội Hoa Kỳ thông qua Đạo luật Matthew Shepard, sau đó đã được Tổng thống Barack Obama phê chuẩn và ban hành chính thức. Sau cái chết của con trai mình, bà Judy Shepard trở thành người vận động cho quyền của người thuộc cộng đồng LGBT, lập ra Quỹ Matthew Shepard. Hàng loạt các tác phẩm nghệ thuật gồm phim điện ảnh, tiểu thuyết, kịch, bài hát đã ra đời dựa trên câu chuyện cuộc đời và cái chết của Shepard.
Tiểu sử

Matthew Shepard sinh ngày 1 tháng 12 năm 1976 ở thành phố Casper, quận Natrona, tiểu bang Wyoming, Mỹ, là con trai đầu của Judy và Dennis Shepard. Matthew Shepard có một em trai là Logan sinh năm 1981. Trong suốt những năm niên thiếu, ông học tiểu học và trung học tại quê nhà cho đến khi ông đang học năm thứ 2 tại một trường cấp ba quận Natrona thì cùng gia đình chuyển đến Ả Rập Saudi do cha của ông nhận được việc ở một công ty dầu mỏ. Do ở Ả Rập Saudi không có trường phổ thông dạy tiếng Anh nào, Matthew Shepard đã phải hoàn thành phổ thông ở một trường Mỹ tại Thuỵ Điển (TASIS). Sau khi tốt nghiệp trường này năm 1995, ông quay trở lại Mỹ và theo học cao đẳng ở North Carolina và Wyoming, trước khi chính thức trở thành sinh viên Đại học Wyoming vào năm 1997, chuyên ngành chính trị và quan hệ quốc tế.
Matthew Shepard lúc còn sống được miêu tả là một người hiền lành, tích cực, cởi mở trong giao tiếp và dễ kết bạn. Tại Đại học Wyoming, ông được chọn làm người đại diện cho sinh viên trong Hội bảo vệ môi trường bang Wyoming. Ông không che giấu xu hướng tính dục của mình, ông công khai mình là một người đồng tính nam.
Năm 1995, Matthew Shepard bị đánh đập và cưỡng hiếp trong một chuyến dã ngoại thời trung học đến Maroc. Theo lời kể của mẹ ông, vụ việc đã khiến ông bị trầm cảm và hoảng loạn. Một trong những người bạn của Shepard e ngại rằng chứng trầm cảm đã khiến ông dính đến chất cấm trong thời gian học đại học. Shepard đã nhiều lần nhập viện do chứng trầm cảm lâm sàng và ý nghĩ tự sát.
Vụ án mạng

Tối ngày 6 tháng 10 năm 1998, Shepard gặp Aaron McKinney (22 tuổi) và Russell Henderson (21 tuổi), tại quán Fireside Lounge ở Laramie, Wyoming. Shepard đồng ý để McKinney và Henderson chở mình về nhà. McKinney và Henderson đã lái xe đến một khu vực nông thôn vắng vẻ và tiến hành cướp, tra tấn Shepard, quật ngã bằng súng. Họ trói ông lên hàng rào và để mặc ông một mình ở đó. Nhiều nguồn tin cho rằng Shepard bị đánh đến mức mặt của ông toàn máu, trừ những nơi máu bị nước mắt rửa trôi.
Bạn gái của McKinney và Henderson xác nhận rằng cả hai người đều tỉnh táo và không sử dụng chất kích thích vào thời điểm xảy ra vụ tấn công. McKinney và Henderson thừa nhận rằng họ biết địa chỉ của Shepard và cũng đã lên kế hoạch trộm cắp tại nhà của ông. Sau khi hành hung Shepard và trói ông vào hàng rào trong thời tiết lạnh gần như đóng băng, McKinney và Henderson trở lại thị trấn. McKinney tiếp tục gây gổ với hai cậu bé khác, dẫn đến thương tích cho cả hai bên. Sĩ quan cảnh sát Flint Waters đã đến hiện trường và bắt giữ Henderson. Ông tìm thấy một khẩu súng dính máu, thẻ tín dụng của Shepard và các vật dụng khác có liên quan đến vụ án trong xe tải của McKinney. McKinney và Henderson về sau đã cố gắng thuyết phục bạn gái của họ che giấu vụ việc và giúp họ loại bỏ bằng chứng.
Một người đàn ông tên Aaron Kreifels phát hiện Shepard vào 18 tiếng sau vụ hành hung, ông vô tình đạp xe ngang qua và tưởng cơ thể Shepard là một người rơm. Reggie Fluty, cảnh sát đầu tiên đến hiện trường, thấy Shepard còn sống nhưng người đầy máu. Shepard được chở đến Bệnh viện Ivinson Memorial ở Laramie trước khi được chuyển đến khoa chấn thương nghiêm trọng tại Bệnh viện Poudre Valley ở Fort Collins, Colorado. Ông bị gãy xương ở phía sau đầu và phía trước tai phải. Phần thân não bị tổn thương nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng điều chỉnh nhịp tim, nhiệt độ cơ thể và các chức năng sinh tồn khác của cơ thể. Ngoài ra còn có khoảng chục vết rách nhỏ quanh đầu, mặt và cổ của ông. Các bác sĩ nhận định những vết thương quá nặng, rất khó để phẫu thuật. Shepard không bao giờ tỉnh lại và phải hoàn toàn phụ thuộc vào thiết bị hỗ trợ sự sống. Những ngày sau vụ tấn công, trong lúc ông nằm trong phòng chăm sóc đặc biệt, các buổi cầu nguyện dưới ánh nến đã được tổ chức ở các nước trên thế giới..
Shepard qua đời lúc 0:53 ngày 12 tháng 10 năm 1998, tại Bệnh viện Poudre Valley ở Fort Collins, Colorado, khi ấy ông mới 21 tuổi.
Bắt giữ và xét xử

McKinney và Henderson bị bắt và ban đầu bị buộc tội cố ý giết người, bắt cóc và cướp tài sản nghiêm trọng. Sau cái chết của Shepard, tội danh được nâng từ cố ý giết người lên giết người cấp độ một, điều đó có nghĩa là hai bị cáo đủ điều kiện nhận án tử hình. Bạn gái của hai bị cáo, Kristen Price và Chasity Pasley, bị buộc tội trở thành đồng phạm. Tại phiên điều trần trước khi xét xử McKinney vào tháng 11 năm 1998, Trung sĩ Rob Debree cung cấp chứng cứ McKinney khẳng định trong cuộc tra khảo vào ngày 9 tháng 10 rằng ông cùng với Henderson đã xác định Shepard là mục tiêu của vụ cướp và sẽ giả vờ là người đồng tính để dụ nạn nhân ra xe tải của họ. McKinney khai rằng đã tấn công Shepard sau khi Shepard đặt tay lên đầu gối McKinney. Thanh tra Ben Fritzen đưa ra bằng chứng Price khai ra việc McKinney đã nói với bà rằng hành vi bạo lực lên Shepard bị kích động do cách McKinney nhìn nhận về "lũ đồng tính".
Tháng 12 năm 1998, Pasley nhận tội đồng phạm. Ngày 5 tháng 4 năm 1999, Henderson từ chối ra tòa để nhận tội giết người và bắt cóc. Để tránh án tử hình, ông đồng ý làm chứng chống lại McKinney và Thẩm phán quận Jeffrey A. Donnell đã kết ông án hai án chung thân liên tiếp. Khi tuyên án Henderson, luật sư bào chữa của ông lập luận rằng lý do Shepard bị nhắm tới không phải vì nạn nhân là người đồng tính.
Phiên tòa xét xử McKinney diễn ra vào tháng 10 và tháng 11 năm 1999. Công tố viên Cal Rerucha cáo buộc McKinney và Henderson giả vờ đồng tính để lấy lòng tin của Shepard. Price, bạn gái của McKinney, đã làm chứng rằng Henderson và McKinney đã "giả vờ là người đồng tính để đưa [Shepard] lên xe tải và cướp đồ của cậu ấy." Luật sư của McKinney cố gắng đưa ra lời bào chữa dựa trên luận điểm "tự vệ sợ đồng tính" (gay panic defense), lập luận rằng McKinney đã bị loạn trí tạm thời do bị Shepard thực hiện hành vi quấy rối tình dục. Lời bào chữa này đã bị thẩm phán bác bỏ. Luật sư của McKinney nói rằng hai người muốn cướp Shepard nhưng chưa bao giờ có ý định giết nạn nhân. Rerucha lập luận rằng vụ giết người đã được tính toán trước, do "lòng tham và bạo lực" thúc đẩy, chứ không phải do xu hướng tính dục của Shepard. Bồi thẩm đoàn nhận thấy McKinney không phạm tội giết người có chủ ý nhưng phạm tội giết người nghiêm trọng và bắt đầu cân nhắc về án tử hình.
Cha mẹ của Shepard đã đứng ra đề xuất một thỏa thuận, qua đó McKinney nhận hai án tù chung thân liên tiếp mà không có khả năng được ân xá. Henderson và McKinney bị giam tại nhà tù bang Wyoming ở Rawlins và về sau chuyển đến các nhà tù khác vì đông sĩ số. Price đã nhận tội được giảm nhẹ về tội can thiệp vào một sĩ quan cảnh sát sau lời khai của tại phiên xét xử McKinney.