stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Danh sách quốc gia và vùng lãnh thổ theo tỷ suất sinh

Bản đồ thế giới thể hiện các quốc gia theo tỷ suất sinh, theo CIA World Factbook of 2014.

 


  7–8 Children
  6–7 Children
  5–6 Children
  4–5 Children
 

  3–4 Children
  2–3 Children
  1–2 Children
  0–1 Children
Đây là danh sách quốc gia và vùng lãnh thổ theo tỷ suất sinh.
Xếp hạng CIA TFR

Xếp hạng CIA TFR là một danh sách quốc gia theo Tổng tỷ suất sinh (TFR): con số trẻ em được cho là sẽ được sinh ra bởi mỗi phụ nữ trong thời kỳ sinh đẻ, dựa trên dữ liệu tỷ suất sinh theo độ tuổi 2008. Chỉ Quốc gia có chủ quyền được xếp hạng. Một số nước có thể không được liệt kê bởi không được công nhận hoàn toàn ở thời điểm lập.
CIA đăng tải tư liệu tại The CIA World Factbook Lưu trữ 2009-10-28 tại Wayback Machine.
Nguồn:  Lưu trữ 2009-10-28 tại Wayback Machine
Biểu đồ Tổng Tỷ suất Sinh vs. GDP trên đầu người của quốc gia liên quan,, 2009. Chỉ các quốc gia có dân số trên 5 triệu người được biểu thị. Nguồn: CIA World Fact Book
Evarcha petrae

| Evarcha petrae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Evarcha
Loài (species): E. petrae
Danh pháp hai phần
Evarcha petrae Prószyński, 1992 
Evarcha petrae là một loài nhện trong họ Salticidae. Loài này được phát hiện ở Thái Lan.
Chú thích

↑  Prószyński, J. (1992) Salticidae (Araneae) of the Old World and Pacific Islands in several US collections. Annls zool., Warsz. 44: 87-163.
Mileto

Mileto (tiếng Hy Lạp: Miletos) là một đô thị ở tỉnh Vibo Valentia trong vùng Calabria, có cự ly khoảng 60 km về phía tây namcủa Catanzaro và khoảng 6 km về phía nam của Vibo Valentia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.082 người và diện tích là 34,9 km².
Đô thị Mileto có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Comparni, Paravati, và San Giovanni.
Mileto giáp các đô thị: Candidoni, Dinami, Filandari, Francica, Gerocarne, Jonadi, San Calogero, San Costantino Calabro, Serrata.
Hyperodapedon

| Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata 
Nhánh: Craniata
 
Phân ngành (subphylum): Vertebrata
Phân thứ ngành (infraphylum): Gnathostomata
Liên lớp (superclass): Tetrapoda
Nhánh (clade): Dinosauria
Chi (genus): Scaphonyx Woodward, 1908
Scaphonyx là một chi khủng long, được Woodward mô tả khoa học năm 1908.
Chú thích

↑  “Dinosaur Genera List”. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2015.
Micrurus ornatissimus

| Micrurus ornatissimus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Serpentes
Phân thứ bộ (infraordo): Alethinophidia
Họ (familia): Elapidae
Chi (genus): Micrurus
Loài (species): M. ornatissimus
Danh pháp hai phần
Micrurus ornatissimus (Jan, 1858) 
Micrurus ornatissimus là một loài rắn trong họ Rắn hổ. Loài này được Jan mô tả khoa học đầu tiên năm 1858.
Dağakçaköy, Osmangazi

| Dağakçaköy |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DağakçaköyVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Bursa
Quận: Osmangazi
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 569 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Dağakçaköy là một xã thuộc quận Osmangazi, tỉnh Bursa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 569 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Bursa”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Milis

Đối với các định nghĩa khác, xem Milis (định hướng).
Milis là một đô thị ở tỉnh Oristano trong vùng Sardinia, có khoảng cách khoảng 100 km về phía tây bắc của Cagliari và cách khoảng 15 km về phía bắc của Oristano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.704 người và diện tích là 18,7 km².
Milis giáp các đô thị: Bauladu, Bonarcado, San Vero Milis, Seneghe, Tramatza.
Webera sparsifolia

| Webera sparsifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Bryales
Họ (familia): Bryaceae
Chi (genus): Webera
Loài (species): W. sparsifolia
Danh pháp hai phần
Webera sparsifolia Cardot, 1912 
Webera sparsifolia là một loài rêu trong họ Bryaceae. Loài này được Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Webera sparsifolia”. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014.
Trại Núi Đất

| Núi Đất |
| --- | --- |
Núi Đất
Tọa độ: 10°33′25″B 107°13′20″Đ﻿ / ﻿10,55694°B 107,22222°Đ﻿ / 10.55694; 107.22222﻿ (Núi Đất)
Thông tin địa điểm
Điều kiện: Bỏ hoang
Lịch sử địa điểm
Xây dựng: 1966
Sử dụng: 1966–1972
Bị phá hủy: cuối ~1980
Trận đánh/chiến tranh:  Vietnam War
Thông tin đơn vị đồn trú
Chủ sở hữu: Đội đặc nhiệm số 1, Quân đội Úc
Núi Đất là căn cứ cũ của Lực lượng đặc nhiệm Úc số 1 hiện nay thuộc thành phố Bà Rịa ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Việt Nam.
Lịch sử > 1966–1972

Năm 1966, khi khu vực này vẫn thuộc tỉnh Phước Tuy đây là căn cứ chính của Đặc nhiệm Úc tại Việt Nam Cộng Hòa trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Địa điểm đặt căn cứ được chọn bởi John Wilton vào năm 1966, căn cứ được xây dựng bởi Tiểu đoàn 6, Quân đội Hoàng gia Úc. Việc xây dựng đồng nghĩa với việc phải dọn sạch bất kỳ thứ gì trogn bán kính 4.000 mét (2,5 mi) từ căn cứ để đảm bảo an toàn cho khu căn cứ. Việc di dời gần 3000 dân cư và phá hủy 2 ngôi làng gần đó hoàn thành trong tháng bảy, 1966. Sua khu quân đội Úc rút lui tháng 12/1972, căn cứ bị bỏ hoàng.
Trữ tình ngoại đề

Trữ tình ngoại đề, hay còn có tên ngoại đề trữ tình là một thuật ngữ văn học dùng để chỉ một hình thức của ngôn từ tác giả: là ngôn từ của tác giả kiêm người trần thuật bị chệch ra ngoài việc miêu tả các sự kiện trong cốt truyện nhằm bình luận hoặc đánh giá về chúng, hoặc về những điều khác, không trực tiếp gắn với hành động của tác phẩm.
Trữ tình ngoại đề có thể là lời mở đầu tác phẩm (chẳng hạn, lời mở đầu của Truyện Kiều, của Lục Vân Tiên), có thể là lời gói ở cuối tác phẩm (chẳng hạn, lời gói ở cuối Truyện Kiều). Trữ tình ngoại đề có thể là những đoạn văn, đoạn thơ nằm xen vào giữa quá trình diễn biến của các sự kiện và nhân vật trong cốt truyện được bắt đầu triển khai cho đến kết thúc.
Trữ tình ngoại đề là phương tiện quan trọng giúp tác giả soi sáng thêm nội dung tư tưởng của tác phẩm ; bộc lộ đầy đủ, tập trung hơn thái độ, sự đánh giá của mình đối với nhân vật cũng như quan niệm nhân sinh của mình. Nếu tác phẩm là nơi ký thác của tác giả, thì trữ tình ngoại đề là một trong những yếu tố quan trọng, qua đó, tác giả thể hiện trực tiếp những điều muốn nhắn gửi của mình đến người đọc.
Thuộc tính phổ biến

Tính ước lệ và tính xúc cảm của ngôn từ thi ca khiến trữ tình ngoại đề thường phổ biến trước hết ở các tiểu thuyết bằng thơ, truyện thơ, nhưng trữ tình ngoại đề cũng có thể có ở những tác phẩm văn xuôi với những đoạn mang tính biểu cảm cao hơn hẳn so với trần thuật trong cốt truyện.
Ý nghĩa

Trữ tình ngoại đề trực tiếp đi vào thế giới tư tưởng, lý tưởng của tác giả, giúp cho việc xây dựng hình tượng tác giả như một người trò chuyện "tâm giao" với độc giả.
Wamalchitamia dionysi

| Wamalchitamia dionysi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Wamalchitamia
Loài (species): W. dionysi
Danh pháp hai phần
Wamalchitamia dionysi Strother, 1991 
Wamalchitamia dionysi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Strother miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Wamalchitamia dionysi”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Turbotville, Pennsylvania

| Turbotville, Pennsylvania |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 

 
Vị trí trong Quận Northumberland, Pennsylvania Vị trí trong Quận Northumberland, Pennsylvania
 Vị trí quận Northumberland trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỷ
Turbotville, Pennsylvania
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Pennsylvania
Quận: Quận Northumberland
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 705
Múi giờ: EST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): EDT (UTC-4)
Mã bưu chính: 17772 
Turbotville là một thị trấn thuộc quận Northumberland, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 705 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2012.
Miền Nam (định hướng)

Miền Nam  có thể đề cập đến:
Nam Bộ
Miền Nam (Việt Nam)
Việt Nam Cộng hòa và/hoặc Cộng hòa Miền Nam Việt Nam còn được gọi là "Miền Nam" trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam
Nam Kỳ
Miền Nam Thái Lan
Miền Nam California
Tôn Ngọc Tỷ

Tôn Ngọc Tỷ (giản thể: 孙玉玺, bính âm: Sūn Yùxǐ) (1951-), người Cáp Nhĩ Tân, Hắc Long Giang, Trung Quốc. Ông từng là người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Hiện tại ông là Đại sứ Trung Quốc tại Ba Lan.
Tiểu sử

Năm 1973, Tôn Ngọc Tỷ được cử đến Học viện Ngoại ngữ Bắc Kinh để học tiếng Anh, sau khi tốt nghiệp ông đã được gửi đến Anh Quốc học tập tại Trường Kinh tế Luân Đôn và tốt nghiệp nghiên cứu sinh ngành quan hệ quốc tế. Năm 1979, ông làm việc tại Đại sứ quán Trung Quốc tại Pháp với công việc dịch thuật các tài liệu bằng tiếng Anh. Năm 1.981, ông làm việc tại Vụ châu Á thuộc Bộ Ngoại giao. Năm 1988, ông là Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Trung Quốc tại Pakistan. Năm 1991, ông là Tham tán tại Đại sứ quán Trung Quốc tại Campuchia. Năm 1993, ông quay về nhận nhiệm vụ tại Vụ châu Á. Năm 1995, ông làm Tham tán Đại sứ quán Trung Quốc tại Hàn Quốc. Năm 1998, ông được bổ nhiệm làm phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc và là Phó Giám đốc Văn phòng Thông tin trực thuộc Bộ Ngoại giao. Năm 2002, khi chế độ Taliban bị lật đổ, Trung Quốc đã quyết định mở lại Đại sứ quán ở Afghanistan, ngày 02 tháng 5, Tôn Ngọc Tỷ được cử sang Kabul để làm Đại sứ Trung Quốc tại Afghanistan. Năm 2004, ông chuyển sang làm đaị sứ tại Ấn Độ. Năm 2008 ông là Đại sứ Trung Quốc tại Ý kiêm nhiệm San Marino. Ngày 31/8/2010, ông bắt đầu làm đại sứ Trung Quốc tại Ba Lan.
Micronissa margaritata

| Micronissa margaritata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Micronissa
Loài (species): M. margaritata
Danh pháp hai phần
Micronissa margaritata Swinhoe 
Micronissa margaritata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Milionia witleyensis

| Milionia witleyensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Milionia
Loài (species): M. witleyensis
Danh pháp hai phần
Milionia witleyensis Joicey & Talbot, 1916 
Milionia witleyensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Euroscaptor mizura

| Euroscaptor mizura |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Soricomorpha
Họ (familia): Talpidae
Chi (genus): Euroscaptor
Loài (species): E. mizura
Danh pháp hai phần
Euroscaptor mizura (Günther, 1880) 
 
Euroscaptor mizura là một loài động vật có vú trong họ Talpidae, bộ Soricomorpha. Loài này được Gunther mô tả năm 1880.
Chú thích

1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Euroscaptor mizura”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Mirabello Monferrato

Mirabello Monferrato là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 70 km về phía đông của Torino và khoảng 15 km về phía tây bắc của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.381 người và diện tích là 13,3 km².
Mirabello Monferrato giáp các đô thị: Giarole, Lu, Occimiano, San Salvatore Monferrato, và Valenza.
Microstrobilus paniculatus

| Microstrobilus paniculatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Acanthaceae
Chi (genus): Microstrobilus
Loài (species): M. paniculatus
Danh pháp hai phần
Microstrobilus paniculatus (Nees) Bremek., 1944 
Microstrobilus paniculatus là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (Nees) Bremek. mô tả khoa học đầu tiên năm 1944.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Microstrobilus paniculatus”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Mirabilicoxa similis

| Mirabilicoxa similis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Desmosomatidae
Chi (genus): Mirabilicoxa
Loài (species): M. similis
Danh pháp hai phần
Mirabilicoxa similis Hansen, 1916 
Mirabilicoxa similis là một loài chân đều trong họ Desmosomatidae. Loài này được Hansen miêu tả khoa học năm 1916.
Chú thích

↑  Wilson, George D.F.; Schotte, M. (2011). Mirabilicoxa similis (Hansen, 1916). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2011). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=183275
Turtle Mountain, Bắc Dakota

| Turtle Mountain |
| --- | --- |
—  Lãnh thổ chưa tổ chức  —
 
 Vị trí quận Rolette trong tiểu bang Bắc Dakota ở Hoa Kỷ
Turtle Mountain
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Bắc Dakota
Quận: Quận Rolette
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 6.000
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Turtle Mountain là một lãnh thổ chưa tổ chức thuộc quận Rolette, tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của nơi này là 6.000 người.
USS Jarvis

Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Jarvis, theo tên James C. Jarvis (1787-1800), một học viên sĩ quan hải quân tử trận ở tuổi 13 trong cuộc Chiến tranh Quasi với Pháp:
USS Jarvis (DD-3) là một tàu khu trục lớp Paulding hạ thủy năm 1912, phục vụ trong Thế Chiến I và xuất biên chế năm 1919
USS Jarvis (DD-393) là một tàu khu trục lớp Bagley hạ thủy năm 1937, phục vụ trong Thế Chiến II và bị đánh chìm tại Guadalcanal vào tháng 8 năm 1942
USS Jarvis (DD-799) là một tàu khu trục lớp Fletcher hạ thủy năm 1944, phục vụ trong Thế Chiến II và Chiến tranh Triều Tiên trước khi được chuyển cho Hải quân Tây Ban Nha năm 1960
Tâm thần phân liệt và hút thuốc lá

Các nghiên cứu trên 20 quốc gia cho thấy có mối liên hệ chặt chẽ giữa tâm thần phân liệt với hút thuốc lá, theo đó những người bị tâm thần phân liệt có nhiều khả năng hút thuốc lá hơn những người không mắc bệnh. Như ở Hoa Kỳ, khoảng 80% hoặc nhiều hơn những người hút thuốc lá bị tâm thần phân liệt, so với 20% dân số nói chung trong năm 2006.
Có những bằng chứng vững chắc rằng hút thuốc lá phổ biến hơn ở những người bị tâm thần phân liệt so với dân số nói chung cũng như những người có chẩn đoán tâm thần khác, mặc dù vậy hiện tại vẫn chưa có lời giải thích thỏa đáng cho sự khác biệt này. Đã có nhiều giải thích về xã hội, tâm lý và sinh học được đưa ra, nhưng ngày này nghiên cứu chú trọng tập trung vào khoa học thần kinh.
Sự gia tăng tỷ lệ hút thuốc ở những người bị tâm thần phân liệt có một số ảnh hưởng nghiêm trọng, bao gồm tăng tỷ lệ tử vong, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, giảm hiệu quả điều trị và gánh nặng tài chính lớn hơn. Các nghiên cứu cũng cho thấy rằng trong một quần thể nam giới, rối loạn phổ tâm thần phân liệt đặt một bệnh nhân vào nguy cơ sử dụng thuốc lá quá mức. Kết quả là, các nhà nghiên cứu tin rằng điều quan trọng là các chuyên gia sức khỏe tâm thần phải là người giúp ngăn chặn hút thuốc lá ở những bệnh nhân mắc tâm thần phân liệt.
Miền Tây Trung Quốc

Miền Tây Trung Quốc
Miền Tây Trung Quốc bao gồm miền Tây Bắc Trung Quốc và miền Tây Nam Trung Quốc. Các địa phương: thành phố Trùng Khánh, các tỉnh Cam Túc, Thiểm Tây, Thanh Hải, Quý Châu, Tứ Xuyên, Vân Nam và các khu tự trị Ninh Hạ, Tây Tạng, Tân Cương.
Miền Tây Trung Quốc gồm các dãy núi cao, các sơn nguyên đồ sộ xen lẫn các bồn địa. Khí hậu ôn đới lục địa khắc nghiệt tạo nên những vùng hoang mạc và bán hoang mạc rộng lớn. Rừng, đồng cỏ và các khoáng sản là tài nguyên chính của miền này. Đây là nơi bắt nguồn của các con sông lớn như Hoàng Hà, Trường Giang.
Vandoncourt

| --- | --- |
 Vandoncourt

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bourgogne-Franche-Comté
Tỉnh: Doubs
Quận: Montbéliard
Tổng: Hérimoncourt
Liên xã: Pays de Montbéliard
Xã (thị) trưởng: Pierre Vernier (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 370–611 m (1.214–2.005 ft)
Diện tích đất1: 8,57 km2 (3,31 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 25586/ 25230

Vandoncourt là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Dân số

| 1748 | 1900 | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 347 | 756 | 539 | 557 | 605 | 594 | 605 | 626 | 790 |
Từ năm 1962: Dân số không tính trùng
Cột thu lôi

Mô hình hệ thống bảo vệ sét đánh đơn giản.
Tượng tại Quốc hội Bayern
Cột thu lôi hay cột chống sét là một thanh kim loại hoặc vật bằng kim loại được gắn trên đỉnh của một tòa nhà, điện ngoại quan bằng cách sử dụng một dây dẫn điện để giao tiếp với mặt đất hoặc "đất" thông qua một điện cực, thiết kế để bảo vệ tòa nhà trong trường hợp sét tấn công. Sét sẽ đánh xuống mục tiêu là công trình xây dựng và sẽ đánh vào cột thu lôi rồi được truyền xuống mặt đất thông qua dây dẫn, thay vì đi qua tòa nhà, nơi nó có thể bắt đầu một đám cháy hoặc giật điện gây ra. Đây là một công cụ rất hữu ích với con người, có thể giúp chúng ta giảm thiểu nguy cơ từ sét.
Sự ra đời

Cột chống sét ra đời vào năm 1752 bởi nhà khoa học người Mỹ Benjamin Franklin. Khi đó, ông đã làm thí nghiệm về điện trong khí quyển rất nổi tiếng. Ông đã buộc một chiếc diều vào một chiếc cột nhà, ở đó ông cũng buộc một chiếc chìa khóa. Sau đó, cơn giông ập tới, mưa bắt đầu xối xả, thám ướt vào chiếc dây của diều. Sấm sét lúc đó cũng rất đáng sợ, đánh vào con diều. Do bị ẩm ướt nên con diều có khả năng dẫn điện. Franklin đã sờ vào chìa khóa đã cảm thấy bị điện giật rất đáng sợ. Sau đó, ông dùng chai Leyden (hình thức ban đầu của tụ điện) để tích điện và đã tích một lượng điện lớn. Benjamin Franklin thực hiện thí nghiệm này với con trai là William Franklin. Thật may mắn cho Benjamin vì 1 năm sau đó, nhà vật lý người Nga gốc Đức Georg Wilhelm Richmann đã bị sét đánh chết khi cũng thực hiện thí nghiệm tương tự.
Nhờ có thí nghiệm nói trên, Benjamin Franklin đã mạnh dạn sử dụng cột thu lôi đầu tiên tại Philadelphia. Sau nhiều ngày dông bão, căn nhà của ông, nơi đặt chiếc cột thu lôi đó, không hề bị ảnh hưởng. Thấy vậy, dân chúng vùng Philadelphia cũng làm theo. Dần dần, cột thu lôi trở nên phổ biến.
Sau này, Benjamin Franklin đã cho thấy sự hữu ích của cột thu lôi trong cuốn The Poor Richard Almanach.
Cấu tạo

Cột thu lôi gồm có một cái thanh kim loại dài nối từ đỉnh của một công trình đến mặt đất. Ở trên cùng, cột thu lôi có một cái đầu nhọn để có thể tập trung tia sét. Sau này, để tăng mức độ an toàn, người ta cho lắp thêm một cái vỏ bên ngoài bằng sứ, ngăn chặn những ảnh hưởng có thể có của sét vào các công trình.
Nguyên lý hoạt động

Cột thu lôi chỉ hoạt động khi có trận giông bão. Lúc ấy, các đám mây đã tích điện tích âm và mặt đất tích điện tích dương do hưởng ứng tĩnh điện. Giữa mây và mặt đất có hiệu điện thế rất lớn. Khi đó, sét được hình thành. Những chỗ nhô cao trên mặt đất giống như những mũi nhọn là nơi có điện trường mạnh nhất (vì điện tích hưởng ứng phân bố chủ yếu ở đấy). Sau khi hình thành, kênh dẫn bậc hay tiên đạo của sét sẽ di chuyển từ đám mây xuống và mở đường cho tia sét đánh xuống đất. Kênh dẫn bậc bị thu hút bởi những chỗ nhô cao nên sét đánh vào những chỗ đó nhiều nhất (chính vì vậy khi khi có sấm sét dữ dội ta không nên đứng trên nhô đất cao hoặc trú dưới gốc cây mà nên nằm xuống đất). Khi đó, cái mũi nhọn của chiếc cột thu lôi sẽ phát huy tác dụng. Do cao và nhọn, cột thu lôi sẽ có điện trường lớn, nên sét sẽ đánh vào đó. Sau khi bị sét đánh, nó dẫn dòng điện ấy xuống dưới mặt đất. Dòng điện ấy sẽ được trung hòa về điện, bởi lúc này đất mang điện tích dương, còn dòng điện trong cột thu lôi mang điện tích âm.
Tác dụng

Phạm vi bảo vệ của hệ thu lôi là khoảng không gian quanh hệ thu lôi, bao bọc và bảo vệ về mặt chống sét cho công trình và người ở bên trong, được xác định bằng thực nghiệm.
Phạm vi bảo vệ của hệ thu lôi phụ thuộc vào chiều cao của cột thu lôi (cao độ đỉnh kim). Cột thu lôi càng cao thì phạm vi bảo vệ càng lớn.
Tác dụng > Hệ một kim thu lôi độc lập

Theo lý thuyết của Benjamin Franklin, phạm vi bảo vệ của một kim thu lôi độc lập là phần không gian nằm bên trong mặt tròn xoay quanh trục là kim thu lôi chiều cao H, tạo bởi đường sinh là đường cong có phương trình là:
trong đó: hx và rx là cao độ và bán kính đường tròn trên mặt chiếu bằng tâm là kim thu lôi, của từng điểm x trên đường sinh.
Lý thuyết hiện đại, lấy gần đúng đường sinh tạo thành phạm vi bảo vệ của kim thu lôi, là đường thẳng (TCXDVN 46:2007) hay đường thẳng gãy khúc (TCXD 46:1984). Tiêu chuẩn thiết kế chống sét Việt Nam TCXD 46:1984, coi đường sinh phạm vi bảo vệ cột thu lôi độc lập là đường gãy khúc có phương trình là:
Tiêu chuẩn thiết kế chống sét Việt Nam TCXDVN 46:2007, coi đường sinh phạm vi bảo vệ cột thu lôi độc lập là đường thẳng nghiêng với phương thẳng đứng của kim một góc bảo vệ là 45o. Tiêu chuẩn TCVN 46:2007, xem xét tới diện tích mặt bằng phạm vi bảo vệ ở cao độ chân cột thu lôi (có thể ở cốt nền mặt đất hoặc có thể là mái công trình).
Nếu so sánh trên cùng một diện tích hình tròn mặt bằng phạm vi bảo vệ ở cao độ chân cột thu lôi, của các trường hợp áp dụng TCXD 46:1984 và TCXDVN 46:2007 và tiêu chuẩn TCVN 9385-2012 với nhau, thì chiều cao yêu cầu của cột thu lôi độc lập theo tiêu chuẩn TCXDVN 46:2007 và tiêu chuẩn TCVN 9385-2012 là Hc, cao gấp rưỡi chiều cao cột yêu cầu theo tiêu chuẩn 1984 là H, (Hc=1,5H). Như vậy, để bảo vệ chống sét cho cùng một diện tích mặt bằng chân cột thu lôi đơn, thì tiêu chuẩn TCXDVN 46:2007 và tiêu chuẩn TCVN 9385-2012, yêu cầu an toàn hơn.