stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tư tưởng Nguyễn Phú Trọng
Ảnh hưởng > Xã hội

Trong xã hội, nhiều bài thơ về ông cũng được phổ biến rộng rãi. Thậm chí, cũng đã có trường hợp học sinh trung học phổ thông viết thơ để nói về cuộc đời của ông. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thế Kỷ cũng đã có bài thơ "Tiễn người đi" để nói về ông Trọng. Một số bài hát về ông cũng được phổ biến rộng rãi, như ca khúc "Một đời là sen ngát" của tác giả Hà Tùng Long...
Đánh giá > Trong nước

Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội, Nhà giáo Nhân dân Vũ Minh Giang đã gọi tư tưởng Nguyễn Phú Trọng là các tầm nhìn chiến lược và khẳng định tư tưởng này sẽ tiếp tục được lan tỏa. Đồng thời, cũng ca ngợi ông như một người có lối sống giản dị và "lắng nghe ý kiến của quần chúng". Trên báo Chính phủ, nhà báo Thùy Dung đã cho rằng, tư tưởng từ Nguyễn Phú Trọng chính là một tài liệu để giúp Việt Nam đi lên Chủ nghĩa xã hội và các tư tưởng này sẽ "tồn tại mãi mãi đến các thế hệ mai sau".
Đánh giá > Quốc tế

Theo BBC News, một số câu nói nổi tiếng của ông Trọng khi đề cập đến vấn đề tham nhũng khi "Lò nóng lên rồi thì củi tươi vào cũng phải cháy" hay việc "chống tham nhũng, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất kể người đó là ai". Các phát ngôn này của ông sau đó cũng đã trở thành các khẩu hiệu được nhiều quan chức khác của Việt Nam phát biểu lại. Tuy nhiên, Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn chưa công bố chính thức về khái niệm "Tư tưởng Nguyễn Phú Trọng". Theo Giáo sư Alexander Vuving, Trung tâm Nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương (Hoa Kỳ) thì về lý luận, Nguyễn Phú Trọng chỉ đang thua Hồ Chí Minh và Trường Chinh nhưng ngang với Lê Duẩn. Từ Đại học Marquette, Phó Giáo sư Mai Trương cho rằng các chiến dịch về tham nhũng chính là di sản lớn nhất mà ông Trọng đã để lại sau sự qua đời của mình. Trên Nikkei Asia, trong quá trình lãnh đạo, ông Trọng đã tập trung trong việc "làm mới tư tưởng" và "ngăn chặn suy thoái đạo đức trong số các đảng viên". Ông cũng được ca ngợi trong việc củng cố thành công quyền lực của Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua các chiến dịch phòng, chống tham nhũng.
Dẫn lời trên báo Nhân Dân, Bí thư thứ Nhất của Đảng Cộng sản Ukraina Petro Symonenko đã ca ngợi những tư tưởng của ông Trọng là "thiết thực" và "hữu ích" cho giai cấp vô sản. Trong khi đó theo Giáo sư Hứa Lợi Bình thuộc Viện Khoa học xã hội Trung Quốc đã gọi "di sản tinh thần" mà ông Trọng để lại chính là đóng góp trong việc phát triển văn hóa, dân tộc, "phù hợp với điều kiện và tình hình của đất nước". Bình luận về ông Trọng, The Diplomat cho rằng ông có vẻ là một người khác biệt với Tập Cận Bình khi không muốn vun đắp chủ nghĩa sùng bái cá nhân. Đồng thời, mục tiêu của ông chỉ là những thay đổi trong Đảng Cộng sản Việt Nam thay vì là cả đất nước như ông Tập. Tác giả David Brown trên Asia Sentinel, gọi Nguyễn Phú Trọng là một người cứng rắn khi loại bỏ bất kỳ ai nghi ngờ về chủ nghĩa Marx–Lenin. Tuy nhiên, theo giáo sư Zachary Abuza thuộc National War College (Hoa Kỳ) dẫn lời trên Đài Á Châu Tự Do đã cho rằng, ông Trọng đã quá quan tâm vào việc kiểm soát đảng thay vì tập trung quan tâm vào nền kinh tế.
M'banza-Kongo

| M'banza-Kongo |
| --- | --- |
—  Đô thị và thị trấn  —
 
São Salvador năm 1745
 
M'banza-KongoVị trí tại Angola
Quốc gia:  Angola
Tỉnh: Zaire
Thành lập: 1390
Độ cao: 408 m (1,339 ft)
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 83.400
Thành phố kết nghĩa: Rio de Janeiro
Khí hậu: Aw

 Di sản thế giới UNESCO
Loại: Văn hóa
Tiêu chuẩn: iii, iv
Đề cử: 2017 (Kỳ họp 41)
Số tham khảo: 1511
Quốc gia: Angola
Vùng: Châu Phi
 
 
M'banza-Kongo (phát âm tiếng Bồ Đào Nha: [ɐ̃ˈbɐ̃zɐ], [ĩˈbɐ̃zɐ], [mɨˈβɐ̃zɐ] hoặc [miˈβɐ̃zɐ ˈkõɡu] được gọi là São Salvador trong tiếng Bồ Đào Nha từ năm 1570 đến 1975) là thủ phủ của tỉnh Zaire, tây bắc Angola. M'banza-Kongo (đúng là Mbanza Koongo hoặc Kongo trong hầu hết các chữ viết đều được chấp nhận) được thành lập một thời gian trước khi người Bồ Đào Nha đến vào năm 1483 và là thủ đô của Kilukeni, triều đại nắm quyền với thời đó. Nơi đây sau đó bị bỏ rơi trong các cuộc nội chiến thế kỷ XVII. Nó nằm gần biên giới của Angola với Cộng hòa Dân chủ Congo, trong thung lũng phía nam chạy dọc theo sông Luezi và trên một đỉnh núi vô cùng ấn tượng có tên là Mongo a Kaila (có nghĩa là núi phân chia). Năm 2017, nó được UNESCO công nhận là Di sản thế giới, và đây cũng là địa điểm đầu tiên ở Angola có danh hiệu này.
Lịch sử

M'banza-Kongo đã từng là quê hương của Manikongo, người cai trị của Vương quốc Kongo, một vương quốc mà hưng thịnh nó từng trải dài từ bờ biển Đại Tây Dương ở Nam Phi lên đến bờ sông Nkisi. Manikongo đã được các nhà lãnh đạo của gia tộc chọn để cai trị khu vực có diện tích 300 mi3, là khu vực mà ngày nay là một phần của một số quốc gia. Những người Bồ Đào Nha đầu tiên đến đây vào năm 1491 khi trải qua 10 ngày di chuyển từ cửa sông Congo.
Các vị vua đầu tiên đã gọi nó là "thành phố Congo" và cái tên São Salvador xuất hiện lần đầu trong các thư của Álvaro I (1568–1587) và sau đó là cả những người kế vị ông. Tên này đã được đổi thành "Thành phố Kongo" (Mbanza Kongo) sau khi Angola độc lập vào năm 1975.
Khi người Bồ Đào Nha đến đây, Mbanza Kongo đã là một thị trấn lớn, có lẽ là thị trấn lớn nhất ở châu Phi cận xích đạo, và năm 1491 nó được so sánh với thị trấn Évora của Bồ Đào Nha. Trong triều đại của Afonso I, các tòa nhà bằng đá đã được thêm vào, bao gồm một cung điện và một số nhà thờ. Thị trấn phát triển mạnh mẽ khi vương quốc Kongo mở rộng và phát triển, và một tuyên bố giáo hội trong những năm 1630 liên quan đến 4.000-5.000 lễ rửa tội được thực hiện trong thành phố và vùng xung quanh, phù hợp với tổng dân số lúc đó là 100.000 người. Trong số này, có lẽ 30.000 người sống trên núi và phần còn lại trong các thung lũng quanh thành phố. Trong số các tòa nhà quan trọng của nó có khoảng 12 nhà thờ, bao gồm nhà thờ São Salvador, cũng như nhà nguyện nhỏ và một cung điện hoàng gia hai tầng ấn tượng, theo Giovanni Francesco của Roma đã tới đây (1648).
Thành phố bị bỏ rơi nhiều lần trong các cuộc nội chiến sau Trận chiến Mbwila năm 1665, và một lần nữa vào năm 1678. Nó được tái chiếm vào năm 1705 bởi những người theo Dona Beatriz Kimpa Vita và được vua Pedro chọn làm thủ đô của Kongo năm 1709. Nó không bao giờ bị bỏ hoang mặc dù dân số của nó dao động đáng kể trong thế kỷ XVIII và XIX.
Địa điểm

M'banza Kongo được biết đến với những tàn tích của Nhà thờ chính tòa Chúa cứu thế của Congo được xây dựng vào năm 1549. Nhiều người Angola tuyên bố rằng nó là nhà thờ lâu đời nhất ở Châu Phi cận Sahara, mặc dù điều này không đúng vì nhà thờ lâu đời nhất nằm tại Ethiopia. Nhà thờ ngày nay được gọi là São Salvador, với tên địa phương là nkulumbimbi. Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã viếng thăm địa điểm này trong chuyến thăm của ông tới Angola vào năm 1992.
Một địa danh thú vị khác có ý nghĩa lịch sử là Tượng đài mẹ của Afonso I gần sân bay, kỷ niệm một truyền thuyết nổi tiếng bắt đầu vào những năm 1680 rằng, nhà vua đã chôn mẹ mình vì bà không chịu từ bỏ một "tượng thần" mà bà ấy đeo trên cổ.
Các địa điểm quan trọng khác bao gồm Jalankuwo, cây phán xét của Manikongo vẫn có thể được tìm thấy ở khu vực trung tâm thành phố, cùng với sunguilu, một cấu trúc hình chữ nhật, nơi truyền thống địa phương nói rằng thi thể của vua được rửa sạch trước khi chôn cất. Cả hai đều nằm trên khu vực của cung điện hoàng gia và Bảo tàng Hoàng gia ngày nay.
Bảo tàng Hoàng gia gần đây được xây dựng lại như một cấu trúc hiện đại, chứa một bộ sưu tập ấn tượng của các đồ tạo tác từ Vương quốc Kongo cũ, mặc dù nhiều hiện vật đã bị mất khỏi ​​tòa nhà cũ trong cuộc nội chiến 1976-2002.
Tàn tích của Nhà thờ chính tòa Chúa cứu thế của Congo.
Champorcher

| Champorcher |
| --- | --- |

 

Champorcher
Quốc gia:  Ý
Vùng:  Valle d'Aosta
Tỉnh: Aosta
Thủ phủ: Champorcher
Độ cao: 1 427 m (Lỗi định dạng: giá trị đầu vào không hợp lệ khi làm tròn ft)
 • Mật độ: 6/km2 (20/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
Mã bưu chính: 11020
Mã điện thoại: 0125
Mã ISTAT: 7018
Mã hành chính: B540
Danh xưng: Champorchérins
Thánh bổn mạng: Saint-Nicolas
Ngày lễ: 6 décembre
Champorcher (trong tiếng Patois Tsamportsé)là một đô thị tại vùng tự trị thung lũng Aosta phía bắc Ý. Đô thị này có diện tích 68 km², dân số 422người.
Đô thị này có làng trực thuộc: Boussiney, Perrier, Dogier, Dublanc, Salleret, Outre l'ève, Parié, Moulin, L'Ecreux, Vérana, Loré, Vigneroisaz, Vagly, Mellier, Coudreyt, Grand-Rosier, Petit-Rosier, Château, Gontier, Garavet, Byron, Arbussey, Collin, Grand-Mont-Blanc, Petit-Mont-Blanc, Perruchon, Ronchas, Chardonney, Sen-du-Gail, Vignat.
Đô thị này giáp các đô thị sau: Champdepraz, Cogne, Fénis, Issogne, Pontboset, Valprato Soana (TO), Vico Canavese (TO).
Biến động dân số

Các đô thị của thung lũng Aosta
| --- | --- |
Allein • Antey-Saint-André • Aoste • Arnad • Arvier • Avise • Ayas • Aymavilles • Bard • Bionaz • Brissogne • Brusson • Challand-Saint-Anselme • Challand-Saint-Victor • Chambave • Chamois • Champdepraz • Champorcher • Charvensod • Châtilon • Cogne • Courmayeur • Donnas • Doues • Emarèse • Etroubles • Fontainemore • Fénis • Gaby • Gignod • Gressan • Gressoney-La-Trinité • Gressoney-Saint-Jean • Hône • Introd • Issime • Issogne • Jovençan • La Magdeleine • La Salle • La Thuile • Lillianes • Montjovet • Morgex • Nus • Ollomont • Oyace • Perloz • Pollein • Pont-Saint-Martin • Pontboset • Pontey • Pré-Saint-Didier • Quart • Rhêmes-Notre-Dame • Rhêmes-Saint-Georges • Roisan • Saint-Christophe • Saint-Denis • Saint-Marcel • Saint-Nicolas • Saint-Oyen • Saint-Pierre • Saint-Rhémy-en-Bosses • Saint-Vincent • Sarre • Torgnon • Valgrisenche • Valpelline • Valsavarenche • Valtournenche • Verrayes • Verres • Villeneuve
Atovaquone/proguanil

| Kết hợp của |
| --- | --- |
Atovaquone: Antimalarial medication
Proguanil: Antimalarial medication
Dữ liệu lâm sàng
AHFS/Drugs.com: Chuyên khảo
Giấy phép:  US FDA: Malarone 
Danh mục cho thai kỳ:  US: C (Rủi ro không bị loại trừ)  C 
Dược đồ sử dụng: Oral
Mã ATC: P01BB51 (WHO) 
Tình trạng pháp lý
Tình trạng pháp lý:  UK: POM (chỉ bán theo đơn)   Nói chung: ℞ (Thuốc kê đơn) 
Các định danh
PubChem CID: 11954242
ChemSpider: 21230364 Y
KEGG: D02472 N
  (kiểm chứng)
Viên nén chống sốt rét Malarone, được phát hành ở Anh.
Sự kết hợp thuốc atovaquone/proarinil (INN, tên thương mại Malarone, Malanil) là một loại thuốc chống sốt rét được sử dụng trong cả điều trị và phòng chống sốt rét. Atovaquone một mình không được chỉ định để điều trị hoặc phòng ngừa bệnh sốt rét như đơn trị liệu (nghĩa là không có proarchil). Atovaquone/proarinil đã có sẵn trên thị trường từ GlaxoSmithKline từ năm 2000 và bằng sáng chế của nó đã hết hạn vào năm 2013. Malarone có các ứng dụng để điều trị sốt rét kháng chloroquine.
Một viên Malarone tiêu chuẩn chứa 100   mg proarchil hydrochloride và 250   mg atovaquone. Một viên thuốc nhi có chứa 25   mg proarchil hydrochloride và 62,5   mg atovaquone.
Sử dụng y tế > Điều trị

Liều điều trị cho người lớn là bốn viên tiêu chuẩn mỗi ngày một lần trong ba ngày. Ở trẻ em, thuốc được quy định theo trọng lượng cơ thể:
11 đến 20   kg: 1 viên tiêu chuẩn mỗi ngày một lần trong 3 ngày;
21 đến 30   kg: 2 viên tiêu chuẩn mỗi ngày một lần trong 3 ngày;
31 đến 40   kg: 3 viên tiêu chuẩn mỗi ngày một lần trong 3 ngày;
41   kg trở lên: dùng liều người lớn.
Atovaquone/proarinil không được cấp phép sử dụng cho trẻ em nặng 10   kg hoặc ít hơn. Các viên thuốc nhi không được sử dụng trong điều trị sốt rét, nhưng được sử dụng để điều trị dự phòng.
Atovaquone/proarinil thường không được sử dụng để điều trị sốt rét nặng, khi một loại thuốc tiêm như quinine được sử dụng thay thế.
Sử dụng y tế > Phòng ngừa

Một bệnh nhân nên luôn luôn tìm kiếm lời khuyên y tế trước khi chọn một loại thuốc để phòng chống sốt rét. Vì một số chủng sốt rét kháng với atovaquone/proarinil, nên nó không hiệu quả ở tất cả các nơi trên thế giới. Nó phải được uống cùng với một bữa ăn nhiều chất béo, hoặc ít nhất là một ít sữa, để cơ thể hấp thụ đầy đủ chất béo và để tránh kích ứng dạ dày đau đớn, mà proarchil thường gây ra nếu uống mà không có thức ăn. Ngoài ra, kích ứng dạ dày có thể xảy ra nếu một người nằm xuống trong vòng nửa giờ sau khi dùng thuốc này.
Liều người lớn là một viên thuốc tiêu chuẩn hàng ngày bắt đầu từ một hoặc hai ngày trước khi đi vào vùng sốt rét lưu hành và tiếp tục trong suốt thời gian lưu trú và sau đó thêm bảy ngày sau khi trở về từ khu vực.
Liều trẻ em được quy định theo trọng lượng cơ thể:
11 – 20   kg: 1 viên thuốc nhi mỗi ngày một lần;
21 – 30   kg: 2 viên nhi mỗi ngày một lần;
31 – 40   kg: 3 viên nhi mỗi ngày một lần;
41   kg trở lên dùng liều người lớn.
Thời gian điều trị giống như đối với người lớn.
Kháng thuốc

Proarchil hoạt động như một chất gây nhạy cảm ty lạp thể và phối hợp với atovaquone. Khi atovaquone được sử dụng như một tác nhân duy nhất, tần số đột biến cytochrom b tự nhiên cao dẫn đến tỷ lệ thất bại cao. Điều này có khả năng là do tính ưa ẩm cao và sự hấp thu chậm của atovaquone, dẫn đến thời gian tiếp xúc với ký sinh trùng tương đối kéo dài ở nồng độ không hiệu quả. Các đột biến cụ thể (Y268S, Y268C) đã được chứng minh là có khả năng kháng thuốc trong cơ thể, nhưng các cơ chế kháng thuốc khác vẫn chưa được biết.
Tác dụng phụ

Malarone đáng chú ý vì có tác dụng phụ ít hơn nhiều so với các loại thuốc sốt rét cũ hơn. Trong khi một số người gặp phải tác dụng phụ, chẳng hạn như ho, tiêu chảy, chóng mặt, nhức đầu, chán ăn, lở miệng, buồn nôn, đau dạ dày, nôn mửa, hoặc yếu, thì đa số không có hoặc ít trong số này.
Cơ chế hoạt động

Atovaquone ức chế chọn lọc phức hợp cytochrom bc 1 trong sốt rét trong chuỗi vận chuyển điện tử ký sinh, làm sụp đổ tiềm năng màng ty thể. Chuỗi vận chuyển điện tử malarial không đóng góp đáng kể vào quá trình tổng hợp ATP; do đó, người ta tin rằng chết ký sinh trùng là do sự ức chế gián tiếp dihydroorotate dehydrogenase, đòi hỏi chức năng chuỗi vận chuyển và rất cần thiết cho quá trình sinh tổng hợp pyrimidine.
Proarchil, thông qua chất chuyển hóa cycloguanil, có chức năng như một chất ức chế dihydrofolate reductase, tạm dừng quá trình tổng hợp deoxythymidilate ký sinh.
Lịch sử

Glaxo Wellcome đax cấp bằng sáng chế cho sự kết hợp của atovaquone và proarinil để điều trị bệnh sốt rét năm 1999. Bảo vệ bằng sáng chế đã hết hạn vào năm 2013. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê duyệt một công thức chung từ Glenmark Generics vào năm 2011  Vào tháng 2 năm 2013, Tòa án tối cao Vương quốc Anh đã thu hồi bằng sáng chế của Glaxo với lý do rõ ràng, giúp dọn đường cho các công ty bán các phiên bản chung ở đó.
Warda Al-Jazairia

| Warda Al-Jazairia وردة الجزائرية |
| --- | --- |
Warda Al-Jazairia, 1977
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinh: Warda Fatouki وردة فتوكي
Sinh: ngày 22 tháng 7 năm 1939 Puteaux, France
Mất: 17 tháng 5 năm 2012(2012-05-17) (72 tuổi) Cairo, Egypt
Thể loại: Âm nhạc Ai Cập, Nhạc pop Ả Rập
Nghề nghiệp: Singer
Năm hoạt động: 1951–1962; 1972–2012
Hãng đĩa: EMI Arabia Virgin/EMI Records

Warda Al-Jazairia (tiếng Ả Rập: وردة الجزائرية  22 tháng 7 năm 1939 – 17 tháng 5 năm 2012) là một ca sĩ người Algérie nổi tiếng với các bài hát và âm nhạc Ả Rập Ai Cập. Tên bà theo nghĩa đen có nghĩa là Warda người Algérie, nhưng đôi khi bà ấy được gọi là Warda  (tiếng Ả Rập Ai Cập: [ˈwæɾdæ]) hay là "Hoa hồng Algérie" trong thế giới Ả Rập.
Tiểu sử

Warda Fatouki sinh năm 1939 tại Puteaux, Pháp, mẹ bà là một người Liban còn cha bà là một người Algérie. Bà bắt đầu hát ở tuổi mười một năm 1951. Bà đã trở nên nhanh chóng nổi tiếng vì những ca khúc yêu nước bằng tiếng Ả Rập. Năm 1972, Tổng thống Algérie Houari Boumediène mời bà hát trong ngày độc lập của Algérie, và bà biểu diễn cùng với một dàn nhạc Ai Cập.[cần dẫn nguồn]
Sau đó, bà chuyển đến Ai Cập, nơi bà nổi tiếng và kết hôn với nhà soạn nhạc nổi tiếng Ai Cập Baligh Hamdi. Bà đã biểu diễn nhiều bài hát của mình, cũng như những bài hát của các nhà soạn nhạc Ai Cập khác, từ đó bà nhanh chóng nổi tiếng và phát hành nhiều album mỗi năm. Ngoài ra, bà đóng vai chính trong một vài bộ phim Ai Cập, với sự tham gia của các ngôi sao điện ảnh lớn như Roushdy Abaza. Bà được cấp quốc tịch Ai Cập
và hát những bài hát dân tộc nổi tiếng cho đất nước như Helwa Belady El Samra..[cần dẫn nguồn]
Bài hát Ai Cập "My Great Homeland"
("Al Home Al Akbar"), được thực hiện bởi các ngôi sao hàng đầu trong ngành công nghiệp âm nhạc Ai Cập vào thời điểm đó bao gồm Abdel Halim Hafez, Shadia, Sabah, Najat Al Saghira  và Faiza Kamel. Bài hát tố cáo chủ nghĩa thực dân và kêu gọi một quốc gia Ả Rập thống nhất chống lại ngoại xâm (xem).
Mất

Warda qua đời vào ngày 17 tháng 5 năm 2012 tại Cairo, sau một cơn ngừng tim. Bà đã 72 tuổi.
Vào ngày 19 tháng 5, thi thể Warda đã trở về Algérie, quê hương của bà, tang lễ Warda được tổ chức theo cấp nhà nước và được chôn cất tại Nghĩa trang El Alia của Algiers, nơi dành riêng cho các anh hùng dân tộc.
Khâm Thiên

Đối với con phố cùng tên, xem Phố Khâm Thiên.
Khâm Thiên là một phường thuộc quận Đống Đa, thành phố Hà Nội, Việt Nam.
Phường Khâm Thiên có diện tích 0,19 km², dân số năm 2022 là 9.753 người, mật độ dân số đạt 51.331 người/km².
Chú thích

1 2  “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
1 2  “Thông báo 24/TB-UBND Hà Nội 2022 đánh giá cấp độ dịch trong phòng, chống dịch COVID-19 cập nhật 09h00 ngày 07/01/2022”. LuatVietnam. 7 tháng 1 năm 2022.
↑  Tổng cục Thống kê
Chumphon (tỉnh)

| Chumphon ชุมพร |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Ấn chương
Khẩu hiệu: ประตูภาคใต้ ไหว้เสด็จในกรม ชมไร่กาแฟ แลหาดทรายรี ดีกล้วยเล็บมือ ขึ้นชื่อรังนก

Chumphon
Trực thuộc:  Thái Lan  
Thủ phủ: Chumphon
Chính quyền
 • Tỉnh trưởng: Piyai Anantapong
Diện tích
 • Tổng cộng: 6,009,0 km2 (2,320,1 mi2)
Dân số (2000)
 • Tổng cộng: 446,206
 • Mật độ: 74/km2 (190/mi2)
Mã bưu chính: 86
Mã ISO 3166: TH-86
Website: http://www.chumphon.go.th/
Chumphon (tiếng Thái: ชุมพร, phát âm [t͡ɕʰūm.pʰɔ̄ːn]) là một tỉnh miền Nam của Thái Lan, nằm bên bờ của vịnh Thái Lan. Các tỉnh lân cận (từ phía Bắc theo chiều kim đồng hồ) có: Prachuap Khiri Khan, Surat Thani và Ranong. Phía Tây giáp biên giới với vùng hành chính Tanintharyi của Myanmar.
Địa lý

Chumphon tọa lạc tại eo đất Kra, eo đất hẹp nối bán đảo Malay với lục địa Thái Lan. Về phía Tây là các đồi của dãy núi Phuket và dãy núi tiếp tục nối vào nó là dãy Tenasserim, về phía Đông đất bằng phẳng hơn tại bờ biển của vịnh Thái Lan. Sông chính của tỉnh này là Lang Suan bắt nguồn từ huyện Phato.
Quần đảo Chiloé

|  Quần đảo Chiloé  |
| --- | --- |
Bản đồ quần đảo Chiloé
Địa lý
Diện tích: 9.181 km2 (3.544,8 mi2)
Hành chính
 Chile
Vùng: Los Lagos
Tỉnh: Chiloé
Nhân khẩu học
Dân số: 154.766
Mật độ: 17 /km2 (44 /sq mi)
Quần đảo Chiloé (tiếng Tây Ban Nha: Archipiélago de Chiloé; phát âm [tʃi.lo.ˈe]) là một nhóm đảo nằm ngoài khơi bờ biển Chile, thuộc vùng Los Lagos. Nó được vây quanh bởi eo biển Chacao về phía bắc, biển Chiloé về phía đông và vịnh Corcovado về phía đông nam. Hầu hết quần đảo Chiloé thuộc tỉnh Chiloé (trừ cụm đảo Desertores phía đông, thuộc địa phận tỉnh Palena). Đảo lớn là đảo Chiloé (Isla Grande de Chiloé).
Chiloé bắt nguồn từ từ chillwe tiếng Mapudungun, nghĩa là "nơi [của] mòng biển". Chill hay chülle là loài mòng biển đầu nâu, hậu tố -we mang nghĩa 'nơi'.
Chiloé nổi tiếng với truyện kể dân gian, truyền thuyết, ẩm thực và kiến trúc đặc trưng. Đây là một trong những nơi bắt nguồn của khoai tây.
Địa lý

Tỉnh Chiloé (tiếng Tây Ban Nha: Provincia de Chiloé) bao gồm phần lớn quần đảo Chiloé (trừ cụm đảo Desertores) cộng với đảo Guafo. Tỉnh có diện tích 9.181 kilômét vuông (3.545 dặm vuông Anh). Trung tâm hành chính là Castro. Tỉnh Chiloé nằm trong vùng Los Lagos (Región de los Lagos).
Đảo Chiloé là đảo lớn nhất, rộng 8.394 kilômét vuông (3.241 dặm vuông Anh). Nó có dáng xêm xêm tứ giác, với một trục chạy hướng bắc-nam. Phía đông đảo Chiloé là biển Chiloé, nơi chứa hầu hết đảo nhỏ của quần đảo. Những đảo chính trong biển Chiloé là Quinchao, Lemuy, Tranqui, và nhóm đảo Desertores. Phía đông bắc và đông nam của quần đảo lần lượt là vịnh Ancud và vịnh Corcovado. Cách đảo Chiloé chừng 40 kilômét (25 dặm) về phía tây nam là đảo Guafo.
Về phía bắc, đảo Chiloé bị eo biển Chacao rộng chỉ 2 kilômét  (1,2 dặm) tách khỏi đất liền. Đa phần hải cảng nằm trên bờ đông và bắc đảo. Địa hình bờ đông cắt xẻ mạnh với nhiều bán đảo và vịnh, lạch. Mé tây đảo Chiloé, cùng toàn đảo Guafo, có địa hình đồi núi, phủ rừng. Trên đảo Chiloé có hai dãy đồi chạy hướng bắc-nam, Piuchén và Pirulil; giữa hai dãy là hồ Cucao và Huillinco.
Một cây cầu được dự kiến xây dựng để nối đảo với đất liền, dù có người phản đối cho rằng nó sẽ gây ô nhiễm và phá hủy môi trường.
Hệ động-thực vật

Xem thêm: Vườn quốc gia Chiloé
Lớp rừng nguyên thủy trên đảo thuộc vùng sinh thái rừng mưa ôn đới Valdivia, với nền rừng rậm rạp, đa dạng chủng loại cây cối, gồm nhiều loài rêu và dương xỉ. Mạn nam và tây đảo chủ yếu vẫn phủ rừng nguyên sinh. Những loài cây nổi bật là Luma apiculata, Nothofagus dombeyi, Chusquea quila, Gunnera tinctoria, và Gevuina avellana. Fitzroya cupressoides và Tepualia stipularis mọc trên thứ đất nghèo nước của dãy Piuchén và Pirulil. Trước khi băng hà Llanquihue kết thúc, mạn nam đảo Chiloé có cảnh quan mở. Khoảng 12.500 năm trước, khi khí hậu trở ấm, rừng rậm dần lan rộng ra. Đoạn bắc dãy Piuchén có lớp thực vật kiểu vùng cây thấp Magellan.
Hệ động vật bản địa gồm nhiều loài chim, một số đặc hữu quần đảo. Trong số động vật trên cạn, lớn nhất là cáo Darwin (đặt theo tên Charles Darwin, người đầu tiên thu thập mẫu vật, trên Isla San Pedro, Chiloé) và pudú. Thú biển gồm Cá heo Commerson và sư tử biển Nam Mỹ xúm xít thành đàn trên vỉa đá gần biển. Nhiều loài cá voi đã được ghi nhận quanh quần đảo, nổi bật là cá voi xanh và cá voi trơn phương nam.
Chú thích

↑  Daltroff, Lucy (ngày 25 tháng 1 năm 2015). “The islanders who don't want a bridge to the mainland”. BBC News Magazine. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 8 năm 2015.
↑  Villagrán, Carolina (1988). “Late quaternary vegetation of southern Isla Grande de Chiloé, Chile”. Quaternary Research. 29 (3): 294–306. doi:10.1016/0033-5894(88)90037-3. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2015.
↑  Villagrán, Carolina (1988). “Expansion  of  Magelianic  Moorland  during  the  Late  Pleistocene: Palynological  Evidence from  Northern  lsla  de  Chilok,  Chile”. Quaternary Research. 30: 304–314.
↑  Ramírez, Carlos; San Martin, Cristina; Vidal, Osvaldo; Pérez, Yéssica; Valenzuela, Jorge; Solís, José-Luís; Toledo, Gisela (2014). “Tundra Subantártica en la Isla Grande de Chiloé, Chile: Flora y vegetación turbosa de campañas” [Subantarctic Tundra in Chiloé Island, Chile: Flora and vegetation of "Campañas" peat bogs]. Anales del Instituto de la Patagonia (bằng tiếng Tây Ban Nha). 42 (2). doi:10.4067/S0718-686X2014000200002. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2018.
↑  ObsChiloé CECPAN (2014). “ballena franca austral en Pumillahue, Chiloé”. tr. YouTube. Truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2015.
Vị trí của quần đảo Chiloé
Cáo Darwin (Lycalopex fulvipes) đặc hữu quần đảo Chiloé và Cordillera de Nahuelbuta
María Luisa Bombal

María Luisa Bombal.
María Luisa Bombal Anthes (phát âm tiếng Tây Ban Nha: [maˈɾi.a ˈlwisa βomˈβal]; Viña del Mar, 8 tháng 6 năm 1910 – 6 tháng 5 năm 1980) là một tác giả người Chile. Bà là con gái của Martín Bombal Videla và Blanca Anthes Precht. Các tác phẩm của bà hiện giờ được đánh giá cao, kết hợp chặt chẽ giữa các đề tài dâm dục, siêu thực và chủ nghĩa nữ quyền, và bà là một trong số ít những nữ nhà văn người Mỹ Latin mà tác phẩm được hoan nghênh toàn cầu.