stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vibrissaphora leishanensis

| Leptobrachium leishanense> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Anura
Họ (familia): Megophryidae
Chi (genus): Vibrissaphora
Loài (species): L. leishanense
Danh pháp hai phần
Leptobrachium leishanense (Liu & Hu, 1973) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Vibrissaphora leishanensis Liu & Hu, 1973
Leptobrachium leishanense là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae.
Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Tiếng Anh trung đại

| Tiếng Anh trung đại |
| --- | --- |
Englisch, Inglis, English
Một trang trong The Canterbury Tales của Geoffrey Chaucer
Khu vực: Anh, vài khu vực tại Wales, đông nam Scotland, Ireland ở một mức nào đó
Phân loại: Ấn-ÂuGermanGerman biển BắcTiếng Anh trung đại
Ngôn ngữ tiền thân: Tiếng Anh cổ Tiếng Anh trung đại 
Hệ chữ viết: Latin
Mã ngôn ngữ
ISO 639-2: enm
ISO 639-3: enm
Glottolog: midd1317
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tiếng Anh trung đại (Middle English, viết tắt ME) là dạng tiếng Anh nói trong khoảng thời gian từ cuộc xâm lược của người Norman (1066) cho đến cuối thế kỷ XV. Tiếng Anh trải qua những sự phát triển và biến thiên đặc trưng từ sau thời kỳ tiếng Anh cổ. Chưa có sự đồng thuận về hai mốc đầu cuối của giai đoạn tiếng Anh trung đại, Oxford English Dictionary cho rằng giai đoạn tiếng Anh trung đại là từ năm 1150 đến 1500. Giai đoạn tiếng Anh trung đại ứng với Trung kỳ Trung Cổ và Hậu kỳ Trung Cổ.
Tiếng Anh trung đại đa dạng và xáo trộn. Văn liệu ta có được trong thời kỳ này cho thấy sự biến thiên lớn về vùng miền. Thứ tiếng Anh cổ đã chuẩn hoá trước đó không còn nữa, nên tiếng Anh viết đương thời trở nên phân vùng và hay được ứng biến (theo ý người viết). Đến cuối giai đoạn này (năm 1470), một phần nhờ vào phát kiến về máy in của Johannes Gutenberg vào năm 1439, một dạng (viết) chuẩn dựa trên phương ngữ Luân Đôn (Chancery Standard, dạng Chuẩn Chancery) đã hình thành. Dạng chuẩn này là cơ sở chính cho phép chính tả tiếng Anh hiện đại, dù phát âm đã thay đổi đáng kể so với tiếng Anh đương thời. Tại Anh, nối tiếp tiếng Anh trung đại là tiếng Anh cận đại, kéo dài cho đến 1650. Tiếng Scots phát triển đồng thời từ phương ngữ Northumbria (nói khắp bắc Anh và đông nam Scotland).
Nguồn tham khảo

↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Middle English”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
↑  Simon Horobin, Introduction to Middle English, Edinburgh 2016, s. 1.1.
1 2  “Middle English–an overview - Oxford English Dictionary”. Oxford English Dictionary (bằng tiếng Anh). ngày 16 tháng 8 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2016.
Brunner, Karl (1962) Abriss der mittelenglischen Grammatik; 5. Auflage. Tübingen: M. Niemeyer (1st ed. Halle (Saale): M. Niemeyer, 1938)
Brunner, Karl (1963) An Outline of Middle English Grammar; translated by Grahame Johnston. Oxford: Blackwell
Mustanoja, Tauno (1960) "A Middle English Syntax. 1. Parts of Speech". Helsinki: Société néophilologique.
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  GND: 4039676-9  LCCN: sh85043414  LNB: 000048627  NDL: 00573929  NKC: ph116315
Girgaon, Chikodi

| Girgaon |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Belgaum
Tehsil: Chikodi
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Girgaon là một làng thuộc tehsil Chikodi, huyện Belgaum, bang Karnataka, Ấn Độ.
Trichostomum trifarium

| Trichostomum trifarium> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Pottiales
Họ (familia): Pottiaceae
Chi (genus): Trichostomum
Loài (species): T. trifarium
Danh pháp hai phần
Trichostomum trifarium (Hedw.) Sm., 1804 
Trichostomum trifarium là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Hedw.) Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1804.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Trichostomum trifarium”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2014.
Floyon

| --- | --- |
 Floyon

Floyon
Vị trí trong vùng Nord-Pas-de-Calais Floyon 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Hauts-de-France
Tỉnh: Nord
Quận: Avesnes-sur-Helpe
Tổng: Avesnes-sur-Helpe-Sud
Liên xã: Deux Helpes
Xã (thị) trưởng: Bernard Durnez (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 155–234 m (509–768 ft) (bình quân 252 m (827 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 17,47 km2 (6,75 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 515  
 - Mật độ: 29/km2 (75/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 59241/ 59219

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Floyon là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.
Cueta tumida

| Cueta tumida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Myrmeleontidae
Tông (tribus): Nesoleontini
Chi (genus): Cueta
Loài (species): C. tumida
Danh pháp hai phần
Cueta tumida Banks, 1913 
Cueta tumida là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Banks miêu tả năm 1913.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Dicranum leiodontium

| Dicranum leiodontium> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Dicranales
Họ (familia): Dicranaceae
Chi (genus): Dicranum
Loài (species): D. leiodontium
Danh pháp hai phần
Dicranum leiodontium Cardot, 1907 
Dicranum leiodontium là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được Cardot mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dicranum leiodontium”. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2014.
Uinsky (huyện)

| Uinsky District ? район (tiếng Nga) |
| --- | --- |

Bậc hành chính (thời điểm tháng 12 năm 2010)
Quốc gia: Nga
Chủ thể liên bang: Vùng Perm
Trung tâm hành chính: selo  Uinskoye
Loại đô thị (đến tháng 12 năm 2010)
Hợp nhất về mặt đô thị thành: Huyện tự quản Uinsky
- dân đô thị: 0
Số liệu thống kê
Diện tích: 1.586 km2 (612 dặm vuông Anh)[cần dẫn nguồn]
Dân số (Thống kê 2002): 14.600 người
Múi giờ: YEKT (UTC+05:00)
Huyện Uinsky (tiếng Nga: ? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Vùng Perm, Nga. Huyện có diện tích 1586 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 14600 người. Trung tâm của huyện đóng ở Uinskoye.
Thaumatosaurus

| Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Liên bộ (superordo): †Sauropterygia
Bộ (ordo): †Plesiosauria
Chi (genus): †Thaumatosaurus Meyer, 1841
Thaumatosaurus là một chi thằn lằn cổ rắn, được Meyer mô tả khoa học năm 1841.
Chú thích

↑  “. List of valid plesiosaur species with information on authors and date of publication” (PDF). Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2015.
Dicranum longicylindricum

| Dicranum longicylindricum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Phân lớp (subclass): Dicranidae
Bộ (ordo): Dicranales
Họ (familia): Dicranaceae
Chi (genus): Dicranum
Loài (species): D. longicylindricum
Danh pháp hai phần
Dicranum longicylindricum Gao Chien & Cao Tong, 1992 
Dicranum longicylindricum là một loài Rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được C. Gao & T. Cao mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dicranum longicylindricum”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Tiếng Araona

| Araona |
| --- | --- |
Sử dụng tại: Bolivia
Tổng số người nói: 110
Phân loại: Pano–TacanaTacanaAraona–TacanaAraona
Hệ chữ viết: Latinh
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: aro
Glottolog: arao1248
ELP: Araona
Tiếng Araona hay Cavina là một ngôn ngữ bản địa nói bởi người Araona tại Nam Mỹ; khoảng 90% trong số 90 người Araona thông thạo ngôn ngữ nay (W. Adelaar). Ngôn ngữ này được dùng phổ biến trong việc giao tiếp trong bộ tộc, mặc dù việc dùng tiếng Tây Ban Nha đang có chiều hướng tăng. Người Araona sống tại thượng nguồn sông Manupari phía tây bắc Bolivia. Ngôn ngữ này có một từ điển và một phần Kinh Thánh cũng đã được dịch sang Araona.
Capachene và Machui có thể là phương ngữ của Araona hoặc Cavineña.
Chú thích

↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Araona”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
Tectonatica

| Tectonatica |
| --- | --- |
Tectonatica impervia
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Naticoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Littorinimorpha
Họ (familia): Naticidae
Chi (genus): Tectonatica Sacco, 1890
Loài điển hình
Tectonatica tectula Sacco, F., 1890
Các loài
 Xem trong bài.
Tectonatica là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc Mặt Trăng.
Các loài

Các loài trong chi Tectonatica gồm có:
Tectonatica bougei (Sowerby, 1908)
Tectonatica pavimentum (Recluz, 1844)
Tectonatica pusilla (Say, 1822)
Tectonatica robillardi (Sowerby, 1894)
Tectonatica rizzae (Philippi, 1844)
Tectonatica suffusa (Reeve, 1855)
Tectonatica sagraiana (d'Orbigny in Sagra, 1842)
Tectonatica zonulata (Thiele, 1930)
Trigonidium acuminatum

| Trigonidium acuminatum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Trigonidium
Loài (species): T. acuminatum
Danh pháp hai phần
Trigonidium acuminatum Bateman ex Lindl. 
Trigonidium acuminatum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Bateman ex Lindl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Trigonidium acuminatum”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Tillandsia wagneriana

| Tillandsia wagneriana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Tillandsia
Loài (species): T. wagneriana
Danh pháp hai phần
Tillandsia wagneriana L.B.Sm. 
Tillandsia wagneriana là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được L.B.Sm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1963.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tillandsia wagneriana”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Uirapuru

| Uirapuru |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 
  Hiệu kỳ

UirapuruLocation in Brazil
Quốc gia:  Brazil
Bang: Goiás
Vùng thuộc bang: Noroeste Goiano
Tiểu vùng: São Miguel do Araguaia
Diện tích
 • Tổng cộng: 1.153,472 km2 (445,358 mi2)
Dân số (2007)
 • Tổng cộng: 3.087
 • Mật độ: 2,7/km2 (7/mi2)
Múi giờ: BRT (UTC-3)
 • Mùa hè (DST): BRST (UTC-2)
Mã điện thoại: 62 
Uirapuru là một đô thị thuộc bang Goiás, Brasil. Đô thị này có diện tích 1153,472 km², dân số năm 2007 là 3087 người, mật độ 2,7 người/km².
Thaumatosmylus delicatus

| Thaumatosmylus delicatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Osmylidae
Phân họ (subfamilia): Spilosmylinae
Chi (genus): Thaumatosmylus
Loài (species): T. delicatus
Danh pháp hai phần
Thaumatosmylus delicatus Banks, 1931 
Thaumatosmylus delicatus là một loài côn trùng trong họ Osmylidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Banks miêu tả năm 1931.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Ferula trachyphylla

| Ferula trachyphylla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Apiales
Họ (familia): Apiaceae
Chi (genus): Ferula
Loài (species): F. trachyphylla
Danh pháp hai phần
Ferula trachyphylla Rech.f. & Riedl 
Ferula trachyphylla là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tán. Loài này được Rech.f. & Riedl mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ferula trachyphylla”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Drobeta delectans

| Drobeta delectans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Drobeta
Loài (species): D. delectans
Danh pháp hai phần
Drobeta delectans Walker, 1857 
Drobeta delectans là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Cymia

| Cymia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Muricoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Muricidae
Phân họ (subfamilia): Rapaninae
Chi (genus): Cymia Mörch, 1860
Danh pháp đồng nghĩa
 Cumopsis Rovereto, 1899
Cymia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae.
Chú thích

1 2  Cymia Mörch, 1860. World Register of Marine Species, truy cập 25 tháng 4 năm 2010.
Cát Hanh

Cát Hanh là một xã thuộc huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, Việt Nam.
Xã Cát Hanh có diện tích 44,36 km², dân số năm 1999 là 14.922 người, mật độ dân số đạt 336 người/km².
Hành chính

Xã Cát Hanh được chia thành 11 thôn: Chánh An, Hòa Hội, Khánh Lộc, Khánh Phước, Mỹ Hóa, Tân Hóa Bắc, Tân Hóa Nam, Tân Xuân, Vinh Kiên, Vĩnh Long, Vĩnh Trường.
Kinh tế > Địa danh nổi tiếng trong vùng

Ngã ba chợ Gồm là nơi giao thương tấp nập của thương lái của tỉnh Bình Định và các tỉnh bạn như Quảng Nam, Quảng Ngãi, Gia Lai, Kon Tum, Phú Yên, Khánh Hòa. Chợ Gồm là một phiên chợ quê được nhóm họp vào các ngày: 04, 09, 14, 19, 24, 29 hàng tháng theo âm lịch. Phiên chợ Gồm lớn nhất tỉnh Bình Định. Tất cả đặc sản ngon và nổi tiếng nhất vùng Phù Cát chỉ được bán vào ngày của phiên chợ Gồm.
Kinh tế > Đặc sản

Bánh tráng gạo, bánh tráng bột lọc, bánh ít lá gai, bột nhứt, bánh hỏi thịt heo, bánh ướt
Mắm cua chua ở đây đặc biệt ngon được làm từ cua đồng 100%. Mùi vị rất đặc trưng không lẫn vào đâu được, có nhiều vào những tháng mưa.
Mắm ruột cá được làm từ ruột cá tươi đánh bắt từ biển Đề Gi.
Kinh tế > Cơ cấu ngành

90% người dân nơi đây làm nông nghiệp, chủ yếu là trồng lúa và mì (sắn). 10% buôn bán, thương mại nhỏ.
Ngoài ra người dân nơi đây có nghề chạy xe tải Bắc Nam. Số lượng xe tải lớn nhất miền Trung tập trung tại Chợ Gồm.
Là một xã được vinh danh: Xã anh hùng trong thời kỳ chống Mỹ.
Chú thích

1 2 3  “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
↑  Tổng cục Thống kê
Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bỉ 1907–08

Đây là thống kê của Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Bỉ mùa giải 1907-08.
Tổng quan

Union SG
Antwerp
Giải có sự tham gia của 10 đội, và Racing Club de Bruxelles giành chức vô địch.

There was no releBBtion, as the First Division was extended the following season from 10 clubs to 12.
Bảng xếp hạng

| Vị thứ | Đội bóng | St | T | H | B | BT | BB | Đ | HS | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Racing Club de Bruxelles | 18 | 17 | 1 | 0 | 73 | 12 | 35 | +61 |  |
| 2 | Union Saint-Gilloise | 18 | 15 | 0 | 3 | 68 | 17 | 30 | +51 |  |
| 3 | F.C. Brugeois | 18 | 12 | 2 | 4 | 58 | 26 | 26 | +32 |  |
| 4 | Beerschot | 18 | 9 | 1 | 8 | 41 | 45 | 19 | -4 |  |
| 5 | Daring Club de Bruxelles | 18 | 9 | 0 | 9 | 58 | 35 | 18 | +23 |  |
| 6 | Antwerp F.C. | 18 | 8 | 2 | 8 | 30 | 42 | 18 | -12 |  |
| 7 | F.C. Liégeois | 18 | 3 | 3 | 12 | 25 | 57 | 9 | -32 |  |
| 8 | S.C. Courtraisien | 18 | 3 | 3 | 12 | 29 | 69 | 9 | -40 |  |
| 9 | Léopold Club de Bruxelles | 18 | 2 | 4 | 12 | 25 | 70 | 8 | -45 |  |
| 10 | C.S. Brugeois | 18 | 2 | 2 | 14 | 23 | 57 | 6 | -34 |  |
H. G. Wells

| H>  G. Wells |
| --- | --- |
Chân dung chụp bởi George Charles Beresford, 1920
Sinh: Herbert George Wells (1866-09-21)21 tháng 9 năm 1866 Bromley, Kent, Anh
Mất: 13 tháng 8 năm 1946(1946-08-13) (79 tuổi) Hannover Terrace, Luân Đôn, Anh
Nghề nghiệp: Tiểu thuyết giáo viên nhà sử nhà báo
Trường lớp: Đại học Khoa học Hoàng gia (Đại học Hoàng gia Luân Đôn)
Thể loại: Khoa học viễn tưởng
Chủ đề: Lịch sử thế giới sự tiến bộ
Trào lưu: Hiện thực xã hội
Tác phẩm nổi bật:  Đại cương Thế giới  Xứ mù  Căn phòng đỏ  Tiểu thuyết:  Cỗ máy thời gian  Người vô hình  Chiến tranh giữa các thế giới  Hòn đảo của Tiến sĩ Moreau  Tiên phong lên mặt trăng  Điềm báo tương lai  Ann Veronica  Người ngủ thức dậy 
Phối ngẫu: Isabel Mary Wells (cưới 1891⁠–⁠1894) Amy Catherine Robbins (cưới 1895⁠–⁠1927)
Con cái: 4, bao gồm George Phillip "G. P." Wells và Anthony West
Thân nhân: Joseph Wells (cha)  Simon Wells (chắt)

Chữ ký: 

Chức vụ
Chủ tịch  International PEN
Tiền nhiệm: John Galsworthy
Kế nhiệm: Jules Romains
 
Thông tin cá nhân
 
Herbert George Wells (21 tháng 9 năm 1866 – 13 tháng 8 năm 1946) là một nhà văn người Anh. Là một nhà văn xuất sắc trong nhiều thể loại, ông đã viết hơn năm mươi cuốn tiểu thuyết và hàng tá truyện ngắn. Các tác phẩm phi hư cấu của ông chủ yếu là về bình luận xã hội, chính trị, lịch sử, khoa học phổ thông, châm biếm, tự truyện. Wells giờ đây được biết đến với các tiểu thuyết khoa học viễn tưởng và được gọi là "cha đẻ của khoa học viễn tưởng."
Không chỉ là một nhà văn nổi tiếng, khi còn sống, ông còn được biết đến là một nhà phê bình xã hội có tầm nhìn xa, thậm chí là tiên đoán chính xác tương lai đã cống hiến tài viết văn của mình cho sự phát triển của tầm nhìn tiến bộ trên khắp thế giới. Là một nhà tương lai học, ông đã viễn một vài tác phẩm utopia và tiên đoán về sự ra đời của máy bay, xe tăng, du hành vũ trụ, vũ khí hạt nhân, truyền hình vệ tinh và một thứ gì đó giống như World Wide Web. Các tác phẩm khoa học viễn tưởng của ông chủ yếu là về du hành thời gian, người ngoài hành tinh xâm lược, tàng hình, và kỹ thuật sinh học. Brian Aldiss gọi Wells là "Shakespeare của khoa học viễn tưởng", trong khi Charles Fort gọi ông là "tài năng hoang dại".
Các tác phẩm khoa học viễn tưởng đáng chú ý nhất của ông bao gồm cuốn tiểu thuyết đầu tay Cỗ máy thời gian (1895), Hòn đảo của Tiến sĩ Moreau (1896), Người vô hình (1897), Chiến tranh giữa các thế giới (1898), tác phẩm khoa học viễn tưởng quân sự Chiến tranh trên không (1907), và tác phẩm phản địa đàng Người ngủ thức đậy (1910). Ngoài ra còn có các cuốn tiểu thuyết hiện thực xã hội như Kipps (1905) và Cuộc đời Ông Polly (1910) mô tả về cuộc sống của tầng lớp hạ trung lưu ở Anh. Wells được đề cử cho Giải Nobel Văn học bốn lần.
Cuộc đời > Đầu đời

Herbert George Wells sinh tại Atlas House, 162 High Street ở Bromley, Kent vào ngày 21 tháng 9 năm 1866. Được gọi là "Bertie" trong gia đình, ông là con thứ tư và cuối cùng của Joseph Wells (một thợ làm vườn, và lúc khác đã làm nhân viên bán hàng và vận động viên chơi cricket chuyên nghiệp) và Sarah Neal (một người hầu). Một khoản tiền thừa kế đã cho phép gia đình Wells có được một cửa hàng tạp hóa, trong đó họ bán hàng hóa Trung Quốc và đồ thể thao, mặc dù nó không thành công: kho hàng trở nên cũ và mòn, vị trí cửa hàng cũng không thuận lợi. Joseph Wells kiếm được một khoản thu nhập ít ỏi, nhưng thu nhập đến từ cửa hàng khá thấp và ông nhận được một số tiền không ổn định từ việc chơi cricket chuyên nghiệp cho đội tuyển hạt Kent.
Một biến cố quan trọng trong cuộc đời của cậu bé Wells là khi một tai nạn vào năm 1874 khiến ông nằm liệt giường vì gãy chân. Để giết thời gian thì ông bắt đầu đọc sách từ thư viện địa phương được mang đến bởi cha. Ông sớm trở nên rất tận tâm với những thế giới và cuộc đời trong những cuốn sách; và chúng cũng khơi dậy khát khao viết lách của ông. Sau đó, ông vào học Học viện Thương Mại Thomas Morley, một trường tư thục thành lập năm 1849 sau khi trường Morley trước đó phá sản. Wells tiếp tục theo học tại đây cho tới năm 1880. Vào năm 1877, cha ông, Joseph Wells bị gãy xương đùi. Tai nạn này đã đặt dấu chấm hết cho sự nghiệp cricket của Joseph, và thu nhập từ cửa hàng không đủ đề bù đắp cho nguồn thu nhập chính đã mất của gia đình.
Rồi gia đình tìm cách cho con trai học nghề ở nhiều công việc khác nhau. Từ năm 1880 tới năm 1883, Wells đã có một khoảng thời gian học nghề bán vải không mấy vui vẻ tại Hyde's Drapery Emporium ở Southsea. Những trải nghiệm tại đay, nơi ông làm việc 13 tiếng một ngày và ngủ tại ký túc xá với những thợ học việc khác sau này là nguồn cảm hứng cho các tiểu thuyết Những bánh xe cơ hội, Cuộc đời Ông Polly, và Kipps. Các tác phẩm này mô tả về cuộc sống của những thợ học việc bán vải và nhận xét về sự phân chia của cải trong xã hội.
Cha mẹ của Wells có một cuộc hôn nhân hỗn loạn, vì mẹ ông là một người Kháng Cách còn cha ông lại có tư tưởng tự do. Khi mẹ ông lại làm hầu gái (tại Uppark ở Sussex) thì điều kiện làm việc khiến bà không sống chung với chồng và con. Vậy nên, bà và Joseph sống tách biệt với nhau, dù họ không ly hôn và vẫn tin tưởng nhau. Vì vậy, vấn đề cá nhân của Herbert trầm trọng hơn và thất bại với nghề bán vải, sau này là trợ lý nhà hóa học. Tuy nhiên, Uppark có một thư viện nơi ông dành nhiều thời gian trong đó, đọc những tác phẩm kinh điển, bao gồm Cộng hòa của Plato, Utopia của Thomas More, và tác phẩm của Daniel Defoe.
Cuộc đời > Qua đời

Wells qua đời vào ngày 13 tháng 8 năm 1946 ở tuổi 79 tại nhà ở 13 Hanover Terrace, nhìn ra Công viên Regent, Luân Đôn. Trong lời tựa ấn bản năm 1941 của tác phẩm Chiến tranh trên không, Wells nói rằng văn bia của ông nên là: "Tôi đã bảo các người rồi mà. Lũ ngốc chết tiệt". Thi thể của Wells được hỏa táng tại Lò hỏa táng Golders Green vào ngày 16 tháng 8 năm 1946; tro cốt của ông sau đó được rải xuống Eo biển Manche ở Old Harry Rocks, điểm cực đông của Bờ biển kỷ Jura và cách Swanage ở Dorset khoảng 3.5 dặm (5.6 km).
Một bảng kỷ niệm xanh vinh danh ông đã được gắn tại nhà ông ở Công viên Regent vào năm 1966 bởi Hội đồng Đại Luân Đôn.
Danh mục tác phẩm

Xin xem Danh mục đầy đủ ở đây.