stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Jill Biden
Đệ Nhị Phu nhân Hoa Kỳ (2009-2017) > Nhiệm kỳ thứ hai (2013-2017)

Sau khi Obama và chồng bà tái đắc cử vào ngày 6 tháng 11 năm 2012, Biden tiếp tục giữ cương vị Đệ Nhị Phu nhân. Trong nhiệm kỳ thứ hai, Biden tiếp tục các hoạt động hỗ trợ quân nhân, bao gồm việc tổ chức các chuyến thăm đến cơ sở phục hồi chức năng cho các liệt sĩ Center for the Intrepid, và tham dự đại hội thể thao Invictus Games tại Luân Đôn. Trong cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ năm 2014, bà đã vận động tranh cử cho một số ứng cử viên của đảng Dân chủ, trong đó có Mark Udall ở Colorado và Michelle Nunn ở Georgia.
Tháng 5 năm 2015, con trai kế của bà Beau Biden qua đời vì ung thư não. Sau này bà cho biết, "Cuộc sống của tôi thay đổi trong một chớp mắt. Trong suốt thời gian Beau chiến đấu với bệnh tật, tôi đã thật sự tin tưởng rằng nó sẽ sống sót, đến tận khi nó nhắm mắt lại, tôi vẫn chưa từng từ bỏ hy vọng." Bà cũng nói cái chết của Beau đã khiến bà đánh mất đức tin của mình và không còn đi lễ nhà thờ, nhưng sau đó bà đã tìm lại được đức tin.
Bà đã ở cạnh chồng mình tại Vườn Hồng vào ngày 21 tháng 10 năm 2015 khi ông tuyên bố sẽ không tranh cử vị trí ứng cử viên Tổng thống đại diện cho đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử năm 2016. Theo lời Biden, bà cảm thấy thất vọng với quyết định này của ông vì bà tin rằng ông đủ khả năng cho vị trị này, và "đã có thể trở thành vị tổng thống tuyệt vời nhất."
Biden tiếp tục giảng dạy toàn thời gian tại NOVA với năm lớp học trong học kỳ mùa thu năm 2015. Tháng 3 năm 2016, bà dẫn đầu đoàn đón tiếp phi hành gia người Mỹ Scott Kelly trở lại Trái Đất từ Trạm Vũ trụ Quốc tế.
Jill Biden gặp gỡ các binh sĩ của New York Army National Guard vào năm 2009
Jill Biden và Michelle Obama bên cạnh Đệ Nhất Phu nhân Haiti Elisabeth Delatour Préval ở Port-au-Prince, ba tháng sau thảm họa động đất Haiti 2010
Joe và Jill Biden đi bộ trên đại lộ Pennsylvania ở Washington, D.C. trong cuộc diễu hành nhậm chức vào ngày 21 tháng 1 năm 2013
Jill Biden gặp gỡ bác sĩ Congo Denis Mukwege ở Bukavu vào năm 2014
Chiến dịch tranh cử Tổng thống 2020 - Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ (2021-nay)

Trong cuộc bầu cử năm 2020, Joe Biden đã được xướng tên là người chiến thắng, bà trở thành Đệ nhất phu nhân.
Bà sẽ trở thành đệ nhất phu nhân người Mỹ gốc Ý đầu tiên và là người phụ nữ quyền lực nhất hành tinh có học hàm Tiến sỹ. Bà cũng sẽ là Đệ nhất phu nhân đầu tiên của Hoa Kỳ vẫn tiếp tục theo đuổi sự nghiệp của mình ở bên ngoài Nhà Trắng - với vai trò là Giáo sư tiếng Anh tại một trường cao đẳng ở Thủ đô, như công việc bà đã từng làm trong suốt 8 năm khi còn giữ cương vị là Đệ nhị phu nhân.
Succubus

Một tác phẩm điêu khắc thế kỷ 16 đại diện cho Succubus, Cambridge
Succubus (phiên bản nữ của incubus), còn gọi là quỷ hấp tinh, một loài quỷ chuyên quan hệ tình dục với đàn ông đang ngủ trong thần thoại Do Thái. Succubus thường xuất hiện trong giấc mơ của các chàng trai với dạng một thiếu nữ xinh đẹp để quyến rũ và hiếp dâm đàn ông để lấy tinh trùng. Đây được xem là những con quỷ đêm chuyên quấy rối đàn ông khi đang ngủ và trong đó Lilith và Lilim được cho là Succubus quấy rối đàn ông và gây ra hiện tượng mộng tinh.
Lịch sử

Succubus có phiên bản nam là Incubus. Succubus sẽ cưỡng hiếp đàn ông để lấy tinh trùng và đưa cho Incubus để đi cưỡng hiếp phụ nữ và thụ thai. Succubus được cho là không có khả năng sinh sản và Incubus cũng vậy nhưng Incubus sinh sản nhờ vào kiểu thụ tinh nhân tạo bằng tinh trùng hay tinh dịch của người khác nhưng cái thai mà Incubus đã thụ thai sẽ mang dòng máu của chúng và có những quyền năng siêu nhiên. Những đứa bé có quyền năng siêu nhiên đó được gọi là "Cambions", có nghĩa là bán quỷ.
Chandur

| Chandur |
| --- | --- |
Chandur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Maharashtra
Độ cao: 231 m (758 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 17,720
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 7222
Chandur là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Amravati thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
Địa lý

Chandur có vị trí 19°44′B 79°11′Đ﻿ / ﻿19,73°B 79,18°Đ﻿ / 19.73; 79.18 Nó có độ cao trung bình là 231 mét (757 foot).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chandur có dân số 17.720 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Chandur có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Chandur, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Thủy ngân(I)

| Danh pháp |
| --- | --- |
Danh pháp IUPAC Thủy ngân(I) hydride
Danh pháp khácThủy ngân monohydride
Identifiers
Số đăng ký CAS:  13966-62-6 
Mô hình 3D (JSmol):  Ảnh tương tác 
 InChI InChI=1S/Hg.HKey: DJSHOLCMNYJYSS-UHFFFAOYSA-N 
 SMILES [Hg][H] 
Tính chất
Công thức hóa học: HgH
Khối lượng mol: 7002201600000000000♠201,59794 g/mol
Hợp chất liên quan
Hơp chất liên quan: Cadmi(II) hydride
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp tại điều kiện tiêu chuẩn (tại 25 °C [77 °F], 100 kPa).

Infobox

Thủy ngân(I) hydride (tên hệ thống: thủy ngân hydride) là hợp chất vô cơ có công thức hóa học thực nghiệm là HgH. Hợp chất chưa được điều chế với số lượng lớn, do đó tính chất của nó vẫn chưa được tìm hiểu kĩ càng. Tuy nhiên, thủy ngân(I) hydride với hai công thức HgH và Hg
2H
2 đã được phân lập trong môi trường khí rắn. Các phân tử hydride rất không ổn định đối với sự phân hủy nhiệt. Do đó, hợp chất này không bền, mặc dù nhiều tính chất của nó đã được tính toán thông qua hóa học tính toán.
Các dạng phân tử > Lịch sử

Năm 1979 và 1985, nhà vật lý hóa học Thụy Sĩ tên là Egger và Gerber, và nhà vật lý hóa học Liên Xô tên là Kolbycheva và Kolbychev, đã xác định một cách độc lập rằng về mặt lý thuyết, có thể phát triển mẫu laser phân tử của thủy ngân(I) hydride.
Các dạng phân tử > Tính chất hóa học

Thủy ngân(I) hydride là khí không ổn định và là muối hydride nặng nhất. Thành phần của thủy ngân(I) hydride là 0,5% hydro và 99,5% thủy ngân. Trong thủy ngân(I) hydride, số oxy hóa của hydro và thủy ngân lần lượt là −1 và +1, vì độ âm điện của thủy ngân thấp hơn so với hydro. Độ ổn định của hydride kim loại có công thức MH (M = Zn đến Hg) tăng khi số nguyên tử của M tăng.
Liên kết Hg-H rất yếu và do đó hợp chất chỉ tồn tại trong cô lập chất nền (matrix isolation, MI) ở nhiệt độ tới 6K. Các đihydride, HgH2, cũng đã được phát hiện theo cách này.
Một hợp chất liên quan là bis(hydridomercury) (Hg—Hg) với công thức Hg
2H
2 cũng có thể được coi là thủy ngân(I) hydride nhị phân. Nó tự phân hủy thành dạng đơn phân.
Các dạng phân tử > Tính chất hóa học > Tính chất của một gốc tự do

Nhân thủy ngân trong các phức chất thủy ngân như hydridomercury có thể nhận hoặc cho 1 electron bằng cách liên kết:
Do có thể nhận hoặc cho electron này, hydridomercury có đặc tính của gốc tự do.
Scopula flavifurfurata

| Scopula flavifurfurata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Tông (tribus): Scopulini
Chi (genus): Scopula
Loài (species): S. flavifurfurata
Danh pháp hai phần
Scopula flavifurfurata Prout, 1920 
Scopula flavifurfurata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Sihvonen, P., 2005: Phylogeny and classification of the Scopulini moths (Lepidoptera: Geometridae, Sterrhinae). Zoological Journal of the Linnean Society 143: 473–530.
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Scopula flavorosearia

| Scopula flavorosearia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Tông (tribus): Scopulini
Chi (genus): Scopula
Loài (species): S. flavorosearia
Danh pháp hai phần
Scopula flavorosearia (Shchetkin, 1956) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Acidalia flavorosearia Shchetkin, 1956 
Scopula flavorosearia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Sihvonen, P., 2005: Phylogeny and classification of the Scopulini moths (Lepidoptera: Geometridae, Sterrhinae). Zoological Journal of the Linnean Society 143: 473–530.
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Anantnag

| Anantnag |
| --- | --- |

Anantnag
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Jammu và Kashmir
Độ cao: 1.601 m (5,253 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 63,437
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 1932
Anantnag là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực thị xã (town area committee) của quận Anantnag thuộc bang Jammu và Kashmir, Ấn Độ.
Địa lý

Anantnag có vị trí 33°44′B 75°09′Đ﻿ / ﻿33,73°B 75,15°Đ﻿ / 33.73; 75.15 Nó có độ cao trung bình là 1601 mét (5252 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Anantnag có dân số 63.437 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Anantnag có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 49%. Tại Anantnag, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Allín

Allín là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 43,004 ki-lô-mét vuông, dân số là 816 người (2007).
Đô thị nằm ở độ cao m trên 455 mực nước biển.
Biến động dân số

| Biến động dân số> 1996 | Biến động dân số> 1998 | Biến động dân số> 1999 | Biến động dân số> 2000 | Biến động dân số> 2001 | Biến động dân số> 2002 | Biến động dân số> 2003 | Biến động dân số> 2004 | Biến động dân số> 2005 | Biến động dân số> 2006 | Biến động dân số> 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 819 | 817 | 850 | 824 | 808 | 794 | 784 | 795 | 815 | 805 | 816 |
Sources: Allín et instituto de estadística de navarra
Kiryl Vyarheychyk

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Ngày sinh:  23 tháng 8, 1991 (33 tuổi)
Nơi sinh:  Minsk, Belarus
Chiều cao:  1,70 m (5 ft 7 in)
Vị trí:  Tiền đạo, Tiền vệ tấn công
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Vitebsk
Số áo:  77
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2007–2010:  Shakhtyor Soligorsk
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2008–2015 |  Shakhtyor Soligorsk |  54 |  (3) |
| 2012 |  → Torpedo-BelAZ Zhodino (mượn) |  11 |  (2) |
| 2014 |  → Dinamo Brest (mượn) |  27 |  (4) |
| 2016 |  Neman Grodno |  11 |  (0) |
| 2016– |  Vitebsk |  40 |  (9) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2010–2012 |  U-21 Belarus |  5 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 31 tháng 12 năm 2017
Kiryl Vyarheychyk (tiếng Belarus: Кірыл Вяргейчык; tiếng Nga: Кирилл Вергейчик; sinh 23 tháng 8 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá Belarus. Tính đến năm 2017, anh thi đấu cho Vitebsk. He is a son of the coach and former Belarus international player Yury Vyarheychyk.
Danh hiệu

Shakhtyor Soligorsk
Vô địch Cúp bóng đá Belarus: 2013–14
Anthiyur

| Anthiyur |
| --- | --- |

Anthiyur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Tamil Nadu
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 19,697
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 425660
Anthiyur là một thị xã panchayat của quận Erode thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Anthiyur có dân số 19.697 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Anthiyur có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Anthiyur, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Scopula forbesi

| Scopula forbesi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Tông (tribus): Scopulini
Chi (genus): Scopula
Loài (species): S. forbesi
Danh pháp hai phần
Scopula forbesi (Druce, 1884) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Aletis forbesi Druce, 1884  Cartaletis forbesi  Cartaletis flexilimes Warren, 1897 
Scopula forbesi là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Sihvonen, P., 2005: Phylogeny and classification of the Scopulini moths (Lepidoptera: Geometridae, Sterrhinae). Zoological Journal of the Linnean Society 143: 473–530.
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Eumelea lipara

| Eumelea lipara> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Eumelea
Loài (species): E. lipara
Danh pháp hai phần
Eumelea lipara West 1930 
Eumelea lipara là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Cheeka

| Cheeka |
| --- | --- |
Cheeka
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Haryana
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 32,126
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 1743
Cheeka là một thành phố và là nơi đặt ủy ban đô thị (municipal committee) của quận Kaithal thuộc bang Haryana, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Cheeka có dân số 32.126 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Cheeka có tỷ lệ 59% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Cheeka, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Chatakonda

| Chatakonda |
| --- | --- |
Chatakonda
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Andhra Pradesh
Độ cao: 70 m (230 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 2.701
Múi giờ: UTC+05:30
Chatakonda là một thị trấn thống kê (census town) của quận Khammam thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý

Chatakonda có vị trí 17°33′B 80°39′Đ﻿ / ﻿17,55°B 80,65°Đ﻿ / 17.55; 80.65 Nó có độ cao trung bình là 70 mét (229 foot).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chatakonda có dân số 2701 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Chatakonda có tỷ lệ 55% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 62%, và tỷ lệ cho phái nữ là 48%. Tại Chatakonda, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Ancín

Ancín là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 8,8 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là 360 người.
Đô thị nằm ở độ cao 488 m trên mực nước biển.
Biến động dân số

| Biến động dân số> 1996 | Biến động dân số> 1998 | Biến động dân số> 1999 | Biến động dân số> 2000 | Biến động dân số> 2001 | Biến động dân số> 2002 | Biến động dân số> 2003 | Biến động dân số> 2004 | Biến động dân số> 2005 | Biến động dân số> 2006 | Biến động dân số> 2007 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 276 | 265 | 274 | 301 | 336 | 382 | 393 | 393 | 387 | 373 | 360 |
Sources: Ancín et instituto de estadística de navarra
Đình Hiếu

Đừng nhầm lẫn với Võ Đình Hiếu.
| Đình Hiếu> Thông tin cá nhân |
| --- | --- |
Sinh: 
Tên khai sinh: Đỗ Đình Hiếu
Ngày sinh: 22 tháng 8, 1980 (44 tuổi)
Nơi sinh: Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
 
Giới tính: nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Dân tộc: Kinh
Nghề nghiệp: Diễn viên MC

Sự nghiệp điện ảnh
Năm hoạt động: 2004 – nay
Vai diễn: Giang trong Cổng mặt trời
 
 
x • t • 
Đình Hiếu (sinh ngày 22 tháng 8 năm 1980) là một nam diễn viên và MC người Việt Nam. Anh được biết đến sau các bộ phim như Hương phù sa, Nghề báo, Gọi giấc mơ về, Sóng gió cuộc đời, Cổng mặt trời và Ông trùm.
Tiểu sử

Đình Hiếu tên đầy đủ là Đỗ Đình Hiếu, sinh ngày 22 tháng 8 năm 1980. Đình Hiếu là con cả trong gia đình có bố là bộ đội nay đã về hưu, em trai là kiến trúc sư, mẹ là bếp trưởng kiêm chăm lo phục trang.
Đình Hiếu chơi thể thao rất khá với vai trò tiền đạo trên sân bóng đá, bóng chuyền đánh vị trí chủ công và anh từng đoạt nhiều Huy chương Vàng khi còn là học sinh Trường Trung học phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai. Anh từng học tại Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh hệ chính quy.
Anh gắn bó với nghề MC từ năm 2003, anh xuất hiện trên sóng truyền hình với tư cách MC trong các chương trình như 7 ngày vui sống (VTV1), Sức sống mới (VTV1), Chuyến xe nhân ái (Truyền hình Vĩnh Long) và Bạn của đất (Truyền hinh Kiên Giang).
Phim đã tham gia > Điện ảnh

| Năm | Tựa Phim | Vai diễn | Đạo diễn | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2011 | Giữa hai thế giới | Người thanh niên | Vũ Thái Hòa |  |
| 2012 | Nàng men chàng bóng |  | Võ Tấn Bình |  |
| 2019 | Yolo - bạn chỉ sống một lần |  | Phan Minh |  |
| 2022 | Em và Trịnh | MC đêm nhạc | Phan Gia Nhật Linh |  |
Chú thích

↑  “MC Đình Hiếu - Chàng nông dân lãng mạn giữa Sài Gòn”. VIET NAM MOI. Truy cập 11 tháng 11 năm 2019.
↑  “MC Đình Hiếu: Sẽ "chơi" nghiêm túc với nghề”. Truy cập 11 tháng 11 năm 2019.
Họ Nguyễn của Việt Nam

| Nguyễn |
| --- | --- |
Chữ Nguyễn bằng chữ Hán
Tiếng Việt
Chữ Quốc ngữ: Nguyễn
Chữ Hán: 阮
Chữ Nôm: 阮
Tiếng Nhật
Kanji: 阮
Hiragana: げん
Katakana: グエン
Tiếng Triều Tiên
Hangul: 완 - 원 - 롼
Romaja quốc ngữ: Won - Wan
Hanja: 阮
Nguyễn (đôi khi viết tắt Ng̃, tiếng Trung: 阮, 元; bính âm: Ruǎn, Doãn; Việt bính: Jyun2)  là họ của người Á Đông, đồng thời là họ phổ biến nhất của người Việt tại Việt Nam. Theo thống kê từ cuộc điều tra năm 2022, số người mang họ Nguyễn ở Việt Nam chiếm khoảng 31,5% dân số cả nước. Họ Nguyễn cũng là họ đông thứ 4 thế giới chỉ sau họ Li, Wang, Zhang của Trung Quốc.
Lịch sử

Trong lịch sử Việt Nam, đã có nhiều trường hợp và sự kiện khiến hàng loạt người phải đổi tên họ thành họ Nguyễn. Điển hình trong số đó có thể kể đến việc thay đổi triều đại vào cuối thời nhà Lý và nhà Mạc. Năm 1232, nhà Lý suy vong, Trần Thủ Độ đã buộc con cháu họ Lý đổi sang họ Nguyễn với lý do phạm húy, bởi lẽ ông nội của vua Trần Thái Tông tên là Trần Lý. Nguyễn Trãi chép: "Triều Trần kiêng húy vị tổ, đổi chữ Lý ra chữ Nguyễn..." Năm 1592, nhà Mạc suy tàn, một số con cháu họ Mạc cũng đổi sang họ Nguyễn.
Trong lịch sử Việt Nam, có hai triều đại chính thức mang họ Nguyễn là nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn. Nhà Nguyễn có nguồn gốc từ lực lượng chúa Nguyễn cát cứ ở Đàng Trong; nhà Tây Sơn có nguồn gốc từ họ Hồ, tuy nhiên đã đổi thành họ Nguyễn. Lực lượng cát cứ của chúa Nguyễn bắt đầu vào năm 1558 dưới triều Lê trung hưng khi Nguyễn Hoàng được cử vào trấn giữ vùng đất Thuận Hóa và kéo dài đến năm 1777 khi Nguyễn Phúc Dương bị quân Tây Sơn giết chết. Năm 1778, nhà Tây Sơn chính thức được lập nên ở Đàng Trong khi Nguyễn Nhạc tự xưng Hoàng đế. Năm 1788, hoàng đế Lê Chiêu Thống cầu viện nhà Thanh để tiêu diệt nhà Tây Sơn. Cùng năm, nhà Thanh cử quân sang Đại Việt. Nguyễn Huệ được anh trai Nguyễn Nhạc nhường ngôi và nhanh chóng dẫn quân ra bắc để đẩy lùi quân Thanh. Năm 1789, quân Tây Sơn do Nguyễn Huệ chỉ huy đánh tan quân Mãn Thanh của Tôn Sĩ Nghị, Lê Chiêu Thống chạy trốn sang Trung Quốc, nhà Hậu Lê chính thức chấm dứt. Năm 1792, Nguyễn Huệ qua đời, con trai là Nguyễn Quang Toản kế ngôi.
Năm 1780, Nguyễn Ánh xưng Nguyễn vương ở Gia Định, tiếp tục kéo dài lực lượng chúa Nguyễn. Đến năm 1802, Nguyễn Ánh chiếm được Thăng Long, nhà Tây Sơn chính thức sụp đổ, nhà Nguyễn được thành lập. Nhà Nguyễn trải qua 13 đời hoàng đế, kéo dài 143 năm cho đến năm 1945 thì chấm dứt khi Bảo Đại chính thức thoái vị.
Nhân vật tiêu biểu > Triều đại phong kiến

Lực lượng cát cứ Chúa Nguyễn:
Chúa: Nguyễn Hoàng, Nguyễn Phúc Nguyên, Nguyễn Phúc Lan, Nguyễn Phúc Tần, Nguyễn Phúc Thái, Nguyễn Phúc Chu, Nguyễn Phúc Chú, Nguyễn Phúc Khoát, Nguyễn Phúc Thuần, Nguyễn Phúc Dương.
Thân tộc:
Tôn Thất Hiệp, tướng lĩnh chúa Nguyễn.
Công nữ Ngọc Cầu, em họ và cũng là thiếp của chúa Vũ Nguyễn Phúc Khoát.
Công nữ Ngọc Hoa, con gái nuôi của chúa Sãi, sau được gả cho Araki Soutaro.
Công nữ Ngọc Khoa, con gái thứ ba của chúa Sãi, được gả cho vua Chiêm Thành là Po Romê vào năm Tân Mùi (1631).
Công nữ Ngọc Vạn, con gái thứ hai của chúa Sãi, được gả cho vua Chân Lạp là Chey Chetta II.
Nhà Tây Sơn:
Hoàng đế: Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Quang Toản
Thân tộc:
Nguyễn Lữ: em trai Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ, 1 trong 3 thủ lĩnh của phong trào Tây Sơn, Đông Định vương của nhà Tây Sơn.
Nguyễn Văn Bảo: con trai Nguyễn Nhạc, được phong làm thế tử trước khi cha lên ngôi hoàng đế vào năm 1788.
Nguyễn Quang Thùy: con trai Nguyễn Huệ.
Nhà Nguyễn:
Hoàng Đế: Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc, Hàm Nghi, Đồng Khánh, Thành Thái, Duy Tân, Khải Định, Bảo Đại.
Nhân vật tiêu biểu > Chính trị gia phong kiến

Nguyễn Bỉnh Khiêm, Trạng nguyên Việt Nam
Nguyễn Trãi: nhà quân sự, đại công thần khai quốc nhà Lê sơ, Danh nhân văn hóa thế giới.
Nguyễn Xí: tướng lĩnh, nhà chính trị, đại công thần khai quốc nhà Hậu Lê,Doanh nhân Đất Việt.
Nguyễn Bá Lân, nhà thơ và là đại quan nhà Lê trung hưng
Nguyễn Công Trứ, nhà quân sự, kinh tế, nhà thơ thời Nguyễn.
Nguyễn Cửu Đàm, tướng lĩnh, nhà doanh điền thời chúa Nguyễn.
Nguyễn Danh Nho là danh sĩ và là quan nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.
Nguyễn Duy Thì, đại thần và nhà ngoại giao nhà Lê
Nguyễn Đăng Đạo, Lưỡng quốc trạng nguyên
Nguyễn Đình Tựu, quan nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.
Nguyễn Huy Oánh: đại thần, nhà văn thời Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.
Nguyễn Hữu Dật, đại công thần của chúa Nguyễn
Nguyễn Hy Quang (1634-1692), danh thần nhà Hậu Lê
Nguyễn Nghiêu Tư: Trạng nguyên cao tuổi nhất trong lịch sử Việt Nam
Nguyễn Như Đổ: nhà chính trị, nhà ngoại giao, nhà thơ, nhà giáo dục thời Lê sơ
Nguyễn Quan Quang: Trạng nguyên đầu tiên
Nguyễn Sinh Sắc, quan lại nhà Nguyễn, thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Nguyễn Sư Mạnh: lưỡng quốc thượng thư, được ban quốc tính nhà Lê tên hiệu Lê Lan Hinh.
Nguyễn Thiên Tích, nhà Ngoại giao Việt Nam
Nguyễn Thiếp, nhà giáo và là danh sĩ cuối đời Hậu Lê và Tây Sơn.
Nguyễn Trực: Lưỡng quốc trạng nguyên
Nguyễn Trường Tộ, nhà cải cách xã hội Việt Nam ở thế kỷ XIX
Vạn Hạnh, thiền sư họ Nguyễn, người nuôi dạy Lý Công Uẩn, là cố vấn mọi chính sách cho 3 triều đại Đinh - Tiền Lê - Lý.