stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Adelophis copei

| Adelophis copei |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1) 
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Sauropsida
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Serpentes
Phân thứ bộ (infraordo): Alethinophidia
Họ (familia): Colubridae
Chi (genus): Adelophis
Loài (species): A. copei
Danh pháp hai phần
Adelophis copei Dugès, 1879 
 
Adelophis copei là một loài rắn trong họ Rắn nước. Loài này được Dugès mô tả khoa học đầu tiên năm 1879.
Chú thích

↑  P. Ponce-Campos & A. García Aguayo (2007) Adelophis copei Trong: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Ấn bản 2009.2. www.iucnredlist.org Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2010.
↑  “Adelophis copei”. The Reptile Database. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2013.
Yukarıkuyucak, Ortaköy

| Yukarı Kuyucak |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
Yukarı KuyucakVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Çorum
Huyện: Ortaköy
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 143 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Yukarı Kuyucak là một xã thuộc huyện Ortaköy, tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 143 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Çorum”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
Zalewo

| Zalewo |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Huy hiệu
Zalewo
Quốc gia:  Ba Lan
Tỉnh: Warmińsko-Mazurskie
Huyện: Iławski
Diện tích
 • Tổng cộng: 8 km2 (3 mi2)
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 2.079
 • Mật độ: 253/km2 (660/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã hành chính: 280707
Zalewo là một thị trấn thuộc huyện Iławski, tỉnh Warmińsko-Mazurskie ở đông-bắc Ba Lan. Thị trấn có diện tích 8 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 2079 người và mật độ 253 người/km².
Anaxagorea gigantophylla

| Anaxagorea gigantophylla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Mesangiospermae
Phân lớp (subclass): Magnoliidae
Bộ (ordo): Magnoliales
Họ (familia): Annonaceae
Chi (genus): Anaxagorea
Loài (species): A. gigantophylla
Danh pháp hai phần
Anaxagorea gigantophylla R. E. Fr. 
Anaxagorea gigantophylla là loài thực vật có hoa thuộc họ Na. Loài này được R.E.Fr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1957.
Tông Nhân phủ

Tông Nhân phủ của nhà Nguyễn, tọa lạc trên phần đất của công viên Nguyễn Văn Trỗi ngày nay.
Tông Nhân phủ (chữ Hán: 宗人府, pinyin: Zōngrén Fǔ; wade-Giles: Tsung-jen Fu; tiếng Anh: Court of the Imperial Clan), còn gọi Tông Chính phủ (宗正府) hay Tôn Nhân phủ (尊人府), là cơ quan quản lý nội bộ hoàng tộc thời quân chủ Trung Hoa và Việt Nam.
Nhiệm vụ chính của cơ quan này là trông nom sổ sách của hoàng tộc, soạn thảo ngọc phả, việc ghi chép ngày sinh và ngày mất cùng sơ yếu lý lịch của mọi thành viên trong hoàng tộc, cộng thêm việc thờ cúng đền miếu trong hoàng tộc. Ban đầu, Tông Nhân phủ chỉ là nơi lưu giữ ghi chép, song về sau thì cơ quan này cũng có quyền hạn giải quyết các vấn đề có liên quan đến các Thân vương, Công tử và Công tôn trong hoàng tộc.
Tại Trung Hoa

Tông Nhân phủ cơ quan được thành lập vào năm Hồng Vũ thứ 3 (1370) bởi Minh Thái Tổ với tên gọi Đại Tông Chính viện [大宗正院]. Sang năm Hồng Vũ thứ 22 (1389), chính thức đổi tên thành [Tông Nhân phủ].
Cơ quan này dựa trên cơ sở các cơ quan trước đó như Tông Chính tự (宗正寺) của nhà Đường và Thái Tông Chính viện (太宗正院) của nhà Nguyên. Dưới triều đại nhà Minh, ban đầu Phủ được đứng đầu bởi một Thân vương, về sau thì do đại thần họ ngoại có công lao kiêm quản rồi cuối cùng chịu sự quản lý của bộ Lễ. Chức vị trong Tông Nhân phủ thời nhà Minh có:
Tông Nhân lệnh (宗人令): 1 người; hàm Chính nhất phẩm. Tần vương Chu Sảng từng nhậm;
Tả Tông chính (左宗正): 1 người; hàm Chính nhất phẩm. Tấn vương Chu Cương từng nhậm;
Hữu Tông chính (右宗正): 1 người; hàm Chính nhất phẩm. Yên vương Chu Đệ từng nhậm;
Tả Tông nhân (左宗人): 1 người; hàm Chính nhất phẩm. Chu vương Chu Túc từng nhậm;
Hữu Tông nhân (右宗人): 1 người; hàm Chính nhất phẩm. Sở vương Chu Trinh từng nhậm;
Dưới triều đại nhà Thanh, lại ở bên ngoài bộ máy hành chính thông thường. Trong cả hai triều đại, cơ quan này bao gồm các thành viên là các hoàng thân quốc thích. Phủ thường xuyên báo cáo về khai sinh, kết hôn, tử vong và lập gia phả của hoàng tộc, gọi là [Ngọc điệp; 玉牒]. Phả hệ hoàng gia đã được sửa đổi 28 lần trong suốt triều đại nhà Thanh. Cơ cấu Tông Nhân phủ thời nhà Thanh có phân ra phức tạp hơn, thuộc hai phạm trù Đường quan (堂官) cùng Thuộc quan (屬官).
Đường quan :
Tông lệnh (宗令): 1 người; ban đầu nhất định phải là [Thân vương] hoặc [Quận vương] mới bổ nhiệm chức này, dần về sau không còn câu nệ tước vị. Chức vụ này chưởng quản toàn bộ các thuộc tỳ, kỳ phân của thành viên hoàng tộc, soạn ngọc điệp, ứng tước lộc, lệ bè phái, thân giáo giới, nghị thưởng phạt, lo các chuyện lăng miếu.
Tả Hữu Tông chính (左右宗正): mỗi chức 1 người; phụ tá Tông lệnh.
Tả Hữu Tông nhân (左右宗人): mỗi chức 1 người; phụ tá Tông lệnh.
Phủ thừa (府丞): một người Hán; quản lý văn bản chữ Hán, hàm Chính tam phẩm;
Thuộc quan :
Mãn đường chủ sự (滿堂主事): 2 người, hàm Chính lục phẩm; chưởng quản văn bản chữ Mãn.
Hán đường chủ sự (漢堂主事): 2 người, hàm Chính lục phẩm; chưởng quản văn bản chữ Hán.
Kinh Lịch ti Kinh lịch (經歷司經歷): hàm Chính lục phẩm; quản việc xuất nạp văn tự. Tôn Thất đảm nhận.
Tả Hữu nhị ti Lý Sự quan (左右二司理事官): hàm Chính ngũ phẩm; cơ quan này chuyên quản lý ghi chép về hai cánh dòng hoàng tộc, là [Tôn Thất] cùng [Giác La]. Quản mọi ghi chép về lai lịch, tập tước, tuổi tác, con cái và chỗ mai táng. Tôn Thất đảm nhận.
Tả Hữu nhị ti Phó Lý Sự quan (左右二司副理事官): hàm Tòng ngũ phẩm; phụ tá Lý Sự quan. Tôn Thất đảm nhận.
Tả Hữu nhị ti Chủ sự (左右二司主事): mỗi chức có hai người; Tôn Thất đảm nhận.
Tả Hữu nhị ti Ủy Thự Chủ sự (左右二司委署主事): mỗi chức có hai người; Tôn Thất đảm nhận.
Tả Hữu nhị ti Bút thiếp thức (左右二司筆帖式): mỗi chức có 24 người; Tôn Thất đảm nhận.
Tả Hữu nhị ti Hiệu Lực Bút thiếp thức (左右二司效力筆帖式): mỗi chức có 24 người; Tôn Thất đảm nhận.
Tại Việt Nam

Ở Việt Nam, Tông Nhân phủ bắt đầu có từ thời nhà Trần do mô phỏng theo chế độ nhà Đường và nhà Minh, tên gọi là [Tông Chính phủ], sau cải tên thành [Đại Tông Chính phủ], giữ việc soạn gia phả hoàng tộc. Chức đứng đầu gọi là [Đại Tông Chính], đều do Thân vương đảm nhận, như thời Trần Thánh Tông có Nhân Túc vương giữ chức [Nhập nội phán Đại tông chính], chức vụ rất quan trọng. Thời Trần Thuận Tông, bổ nhiệm Hành khiển kiêm chức này, do vậy [Đại Tông Chính] chỉ còn là hư hàm. Thời Lê sơ mới vào thì bãi bỏ.
Từ thời Lê trung hưng, cơ quan này được gọi là [Tông Nhân phủ] theo quy chế nhà Trần, trực tiếp điều hành là [Tông Nhân lệnh] - một người trong hoàng tộc có cấp bậc cao được Hoàng đế bổ nhiệm. Dưới có [Tả Tông chính] cùng [Hữu Tông chính], rồi [Kiểm hiệu], phẩm trật đều từ Chính tam phẩm trở xuống. Chức [Tông Nhân lệnh] bao giờ cũng dùng người trong hoàng tộc, có trách nhiệm thường xuyên xét tài năng cùng phẩm hạnh của người trong hoàng tộc, sau đó đưa cho bộ Lại chỉ định dùng hay không. Cơ quan này cũng giải quyết các vấn đề kiện tụng trong hoàng thất.
Đời nhà Nguyễn, Tông Nhân phủ chuyên trách các công việc của hoàng tộc, từ việc chọn người kế vị đến việc cắt cử người hầu, do Hoàng đế trực tiếp điều hành. Khi Thiệu Trị Đế lên ngôi, vì tránh húy [Miên Tông; 綿宗], Tông Nhân phủ phải cải thành [Tôn Nhân phủ; 尊人府]. Thời Pháp thuộc, từ năm 1897, Hội đồng Tôn Nhân phủ chịu sự kiểm soát trực tiếp của Toà Khâm sứ Trung Kỳ.
Trong Tôn Nhân phủ thời Nguyễn, đặt lần lượt các chức như sau:
Tông Nhân lệnh: 1 người-thời Gia Long thì trên Nhất phẩm;
Tả Hữu Tông chính: 2 ngươi-thời Gia Long thì là Chính nhất phẩm;
Tả hữu Tông nhân: lấy các Hoàng tử có tước Vương hoặc tước Công; coi việc sổ sách, xếp đặt tước lộc và phân chia ân lộc của Hoàng đế.
Tả Hữu Tông khanh: lấy các người tước Tam phẩm trong hàng Tông Thất; văn võ mỗi hàng 1 người; phụ trách biên soạn sổ sách của Tôn Thất, xét thứ tự thừa ấm, tập ấm, phẩm trật cùng lương bổng.
Tư giáo: hàm Tòng lục phẩm; là tộc trưởng của các hệ 1, hệ 2, hệ 3, hệ 5, hệ 7, hệ 9; mỗi hệ 1 người. Lấy người trong Tôn Thất đã có quan chức tương ứng mà kiêm sung, nếu không đủ thì nâng lên cho khớp, sau đó mới bổ nhiệm chức này.
Ngoài ra còn có Thừa Biện ty, được quản lý bởi một Lang trung hàm Chính tứ phẩm; Viên ngoại lang hàm Chính ngũ phẩm cùng Chủ sự hàm Chính lục phẩm. Dưới nữa còn có Tư vụ hàm Chính thất phẩm cùng Thư lại, hàm Chính Bát Cửu phẩm. Chức Thư lại được điều động vô phụ tá các [Tư giáo] của các phòng hệ.
Chú thích

↑  Nguồn: Dư địa chí Thừa Thiên - Huế[liên kết hỏng]
↑  Hucker 1985, tr. 531; Rawski 1988, tr. 233.
↑  《明史》（卷72）："宗人府。宗人令一人，左、右宗正各一人，左、右宗人各一人，並正一品掌皇九族之屬籍，以時修其玉牒，書宗室子女適庶、名封、嗣襲、生卒、婚嫁、諡葬之事。凡宗室陳請，為聞于上，達材能，錄罪過。初，洪武三年置大宗正院。二十二年改為宗人府，並以親王領之。秦王樉為令，晉王棡、燕王棣為左、右宗正，周王橚、楚王楨為左、右宗人。其後以勳戚大臣攝府事，不備官，而所領亦盡移之禮部。其屬，經歷司，經歷一人，正五品典出納文移。"
↑  Ming: Elman 2000, tr. 161. Qing: Rawski 1998, tr. 13.
↑  Hucker 1998, tr. 28.
↑  Rawski 1998, tr. 75.
Sách tham khảo

Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ - phần "Tôn Nhân phủ"
Lịch triều hiến chương loại chí
Elliott, Mark C. (2001), The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China, Stanford: Stanford University Press, ISBN 0-8047-3606-5.
Elman, Benjamin A. (2000), A Cultural History of Civil Examinations in Late Imperial China, Berkeley and Los Angeles: University of California Press, ISBN 0-520-21509-5.
Farmer, Edward L. (1995), Zhu Yuanzhang & Early Ming Legislation: The Reordering of Chinese Society following the Era of Mongol Rule, Leiden, New York, and Köln: E.J. Brill, ISBN 90-04-10391-0.
Hucker, Charles O. (1985), A Dictionary of Official Titles in Imperial China, Stanford: Stanford University Press, ISBN 0-8047-1193-3.
Hucker, Charles O. (1998), “Ming government”,  trong Denis Twitchett and Frederick W. Mote (biên tập), The Cambridge History of China, Volume 8: The Ming Dynasty, 1368-1644, Part 2, Cambridge: Cambridge University Press, tr. 9–105, ISBN 0-521-2433-5 Kiểm tra giá trị |isbn=: số con số (trợ giúp).
Lui, Adam Yuen-chong (1990), Ch'ing Institutions and Society, 1644-1795, Hong Kong: Centre of Asian Studies, University of Hong Kong.
Rawski, Evelyn S. (1988), “The Imperial Way of Death: Ming and Ch'ing Emperors and Death Ritual”,  trong James L. Watson and Evelyn S. Rawski (biên tập), Death Ritual in Late Imperial and Modern China, Berkeley and Los Angeles: University of California Press, tr. 228–253, ISBN 0-520-06081-4.
Rawski, Evelyn S. (1998), The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions, Los Angeles and Berkeley: University of California Press, ISBN 0-520-21289-4.
Rhoads, Edward J.M. (2000), Manchu & Han: Ethnic Relations and Political Power in Late Qing and Early Republican China, 1861-1928, Seattle and London: University of Washington Press, ISBN 0-295-97938-0.
Wu, Silas H. L. (1970), Communication and Imperial Control in China: Evolution of the Palace Memorial System, 1693-1735, Cambridge: Harvard University Press, ISBN 674-14801-0 Kiểm tra giá trị |isbn=: số con số (trợ giúp).
Amara, România

| Amara |
| --- | --- |
—  Thị xã  —
 

 

AmaraVị trí ở România
Quốc gia:  România
Hạt: Ialomița
Thủ phủ: Amara 
Dân số (2002)
 • Tổng cộng: 7.637 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Amara là một thị xã thuộc hạt Ialomița, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 7637 người.
Chú thích

↑  “Communes of Romania” (bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
Xã Waterbury, Quận Redwood, Minnesota

| Xã Waterbury Waterbury Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 
 Vị trí trong Quận Redwood, Minnesota
 Vị trí quận Redwood trong tiểu bang Minnesota ở Hoa Kỷ
Xã Waterbury
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Minnesota
Quận: Quận Redwood
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 196
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Waterbury (tiếng Anh: Waterbury Township) là một xã thuộc quận Redwood, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 196 người.
Carmen Naranjo

Carmen Naranjo
Carmen Naranjo Coto (30 tháng 1 năm 1928 – 4 tháng 1 năm 2012) là một tiểu thuyết gia, nhà thơ và nhà tiểu luận người Costa Rica.
Cuộc sống

Naranjo được sinh ra ở Cartago, thủ đô của tỉnh Cartago. Bà học tiểu học tại Escuela República de Perú và trung học tại Colegio Superior de Señoritas.
Bà nhận bằng licenciatura trong Triết học từ Đại học Costa Rica và theo đuổi các nghiên cứu sau đại học tại Universidad Autónoma de México và Đại học Iowa.
Naranjo từng là đại sứ của Costa Rica cho Israel vào thập niên 1970 và cũng là bộ trưởng văn hóa của đất nước. bà là tác giả của hệ thống an sinh xã hội của Costa Rica. bà được giới thiệu vào La Galería de las Mujeres de Costa Rica (Phòng triển lãm Phụ nữ Costa Rica) năm 2005.
Sự nghiệp văn chương

Naranjo đã viết nhiều cuốn sách, bao gồm thơ, tiểu thuyết, sách truyện và tiểu luận. Tiểu thuyết và truyện của bà đã thành bàng rực rỡ, như cuốn tiểu thuyết đầu tay của bà, Los perros no ladraron (1966); tuy nhiên, Naranjo cũng được biết đến với thơ ca của bà, như La canción de la ternura (1964) và Hacia tu isla (1966).
Sau khi Naranjo trở lại Costa Rica vào năm 1964, sau khi làm việc cho Liên hợp quốc tại Venezuela, sự nghiệp văn chương của bà bắt đầu cất cánh. bà tham gia vào một hội thảo của nhà văn, do Lilia Ramos (nhà tiểu luận Costa Rica đứng đầu), bà bắt đầu đọc tác phẩm của các tác giả người Mỹ Latinh như Carlos Fuentes, Juan Rulfo, Jorge Luis Borges, và Octavio Paz, bà xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tiên của mình, Los perros no ladraron năm 1966, và vào năm 1968, thêm hai cuốn nữa: Memorias de un hombre de palabra và Camino al mediodía.  Thành bàng mà bà có được từ ba tiểu thuyết đầu tiên của bà đã mở ra một cơ hội quốc tế cho sự nghiệp và danh tiếng văn học của bà. Sau khi nhận lời mời đến Đại học Iowa ở Hoa Kỳ, Naranjo đã dành một năm vào năm 1969 tại Iowa Writers' Workshop, nơi bà hoàn thành cuốn tiểu thuyết tiếp theo của mình, Diario de una multitud (xuất bản năm 1974).
Năm 1970, sau nhiều thành bàng với Camino al mediodía, đã giành vị trí thứ hai tại The Central American and Panama Flower Games (Los Juegos Florales Centroamericanos y de Panamá), bà bắt đầu giảng dạy, Naranjo được truyền cảm hứng để viết tiểu thuyết đáng chú ý tiếp theo của bà, Responso Por El Niño Juan Manuel (1970).
Thư mục

Cancion de la ternura, 1964
Misa a oscuras, 1964
Hacia tu isla, 1966
Los perros no ladraron, 1966
Memorias de un hombre palabra, 1968
Diario de una multitud, 1974
Cinco temas en busca de un pensador, 1977
Mi guerrilla, 1977
Nunca hubo alguna vez, 1984
El caso 117.720, 1987
En partes, 1994
Más allá del Parismina, 2001
En esta tierra redonda y plana, 2001
Marina Jiménez de Bolandi: recordándola, 2002
El Truco Florido,
Các bản dịch truyện ngắn của bà sang tiếng Anh bao gồm:
Rosario Santos (ed.), And We Sold the Rain: Contemporary Fiction from Central America (title story in the collection), Seven Stories Press, (2nd edition 1996); ISBN 1-888363-03-7
Barbara Ras (ed.), Costa Rica: A Traveler's Literary Companion, Whereabouts Press (1993); ISBN 1-883513-00-6
Linda Britt (dịch), There Never Was a Once Upon a Time, Latin American Literary Review Press (1989); ISBN 978-0935480412
Andrés Alfaro (dịch), "Wouldn't You Believe It?" Trinity Jolt Journal of Literary Translation. Vol. 2. Lưu trữ 2017-11-14 tại Wayback Machine (Apr. 2014). Được dịch từ truyện ngắn "A qué no me van a creer?" bởi Carmen Naranjo.
Amar Osim

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Amar Osim
Ngày sinh:  18 tháng 7, 1967 (57 tuổi)
Nơi sinh:  Bosna và Hercegovina
Vị trí:  Tiền vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1986–1991 |  Željezničar |   |   |
| 1991–1992 |  Saint-Dié |   |   |
| 1992–1996 |  ASPV Strasbourg |   |   |
| 1996–1997 |  Željezničar |   |   |
Sự nghiệp quản lý
Năm:  Đội
2001–2003:  Željezničar
2006–2007:  JEF United Chiba
2009–2013:  Željezničar
2014–2016:  Al Kharaitiyat
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Amar Osim (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1967) là một huấn luyện viên và cựu cầu thủ bóng đá người Bosna và Hercegovina.
Sự nghiệp Huấn luyện viên

Amar Osim đã dẫn dắt FK Željezničar Sarajevo, JEF United Chiba và Al Kharaitiyat SC.
Amata leucozona

| Amata leucozona |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Lepidoptera
Liên họ:: Noctuoidea
Họ:: Erebidae
Chi:: Amata
Loài:: A. leucozona
Danh pháp hai phần
Amata leucozona 

Amata leucozona là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Amata ligata

| Amata ligata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Lepidoptera
Liên họ:: Noctuoidea
Họ:: Erebidae
Chi:: Amata
Loài:: A. ligata
Danh pháp hai phần
Amata ligata 

Amata ligata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Tiếng Bhojpur

| Tiếng Bhojpur |
| --- | --- |
भोजपुरी • 𑂦𑂷𑂔𑂣𑂳𑂩𑂲
Từ "Bhojpuri" bằng chữ Devanagari
Sử dụng tại: Ấn Độ và Nepal
Khu vực: Bhojpur-Purvanchal
Tổng số người nói: 50.579.447 người, một phần (người nói bổ sung được tính theo tiếng Hindi)
Dân tộc: người Bhojpur
Phân loại: Ấn-ÂuẤn-IranẤn-AryaHindi ĐôngBiharTiếng Bhojpur
Phương ngữ: Bắc (Gorakhpur, Sarawaria, Basti, Padrauna) Tây (Purbi, Benarsi) Nam (Kharwar) Nagpuria (Sadari) Bhojpur Tharu Madhesh Domra Musahar Hindustan Caribe Hindustan Trinidad (Bhojpur Trinidad, Hindustan Plantation, Gaon ke Bolee)  Hindustan Guyan (Aili Gaili)  Hindoestan Sarnam Fiji Hindi Bhojpur Mauritian Bhojpur Nam Phi (Naitali)        
Hệ chữ viết: Devanagari (nhiều) Kaithi (ít) Perso-Arabic
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại:    Nepal  Fiji (as the Fiji Hindi dialect) 
Ngôn ngữ thiểu số được công nhận tại:  Ấn Độ (ngôn ngữ thứ hai của Jharkhand)  Mauritius
Mã ngôn ngữ
ISO 639-2: bho
ISO 639-3: cả hai: hns – Hindustan Caribe hif – Fiji Hindi
Glottolog: bhoj1246
Linguasphere: 59-AAF-sa
Tiếng Bhojpur (/ˌboʊdʒˈpʊəri/; भोजपुरीTập tin:Hi-Bhojpuri.ogg là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Ấn-Arya nói ở đông bắc Ấn Độ và Terai của Nepal. Nó được nói chủ yếu ở tây Bihar, và đông Uttar Pradesh. Tiếng Bhojpur được coi là một trong số các phương ngữ của tiếng Hindi. Tiếng Hindi Fiji, một ngôn ngữ chính thức của Fiji, là một biến thể của tiếng Awadh và tiếng Bhojpur. Tiếng Hindustan Caribe cũng là một biến thể của tiếng Bhojpur và tiếng Awdh. Tiếng Bhojpur là một trong những ngôn ngữ được công nhận chính thức ở Nepal. Nó cũng là một ngôn ngữ thiểu số ở Guyana, Trinidad và Tobago, Surinam, Nam Phi, và Mauritius.
Biến thể của Bhojpur của Ấn-Caribe là Hindustan Caribe. Nó bị ảnh hưởng đáng kể bởi từ mượn tiếng Anh ở Trinidad và Tobago và Guyana, và nó cũng bị ảnh hưởng bởi từ mượn creole Sranan Tongo, tiếng Hà Lan và tiếng Anh ở Suriname. Ở Mauritius, một phương ngữ đặc biệt của tiếng Bhojpur vẫn được sử dụng. Theo điều tra dân số mới nhất, việc sử dụng ngôn ngữ này trong sinh hoạt hàng ngày ở Mauritius đang giảm xuống và ngày nay, nó được sử dụng bởi chỉ khoảng 5% dân số.
Phân bố

Vùng nói tiếng Bhojpur bị bao quanh bởi vùng nói tiếng Awadh ở phía tây, vùng nói tiếng Nepal ở phía bắc, vùng nói tiếng Magaha và tiếng Maithil ở phía đông, và vùng nói tiếng Magaha và tiếng Baghel ở phía nam.
Tiếng Bhojpur là một ngôn ngữ chính được nói ở Nepal.
Ở Bangladesh, cũng có những người Hồi giáo nói tiếng Bhojpur. Tuy nhiên, tổng người nói của họ ít hơn số người nói tiếng Bhojpur ở Mauritius, Nam Phi, Fiji và các quốc gia Caribbean.
Phân bố > Ngoài Nam Á

Tiếng Bhojpur cũng được nói bởi hậu duệ của những người được đưa đến Mauritius, Trinidad và Tobago, Guyana, Suriname, Fiji, các nơi khác ở vùng Caribbean, Jamaica và Nam Phi vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 để làm việc trong các đồn điền trong thời kỳ thuộc địa của Anh.
| Quốc gia | Số dân |
| --- | --- |
Ấn Độ: 50,579,447
Nepal: 1,584,958
Mauritius: 66.893
Phương ngữ

Các phương ngữ được biết đến theo hệ thống phân loại ngôn ngữ thế giới là Bhojpur Tharu, Domra, Madhesi, Musahari, Bhojpur chuẩn phía Bắc (Basti, Gorakhpuri, Sarawaria), Bhojpur chuẩn phía Nam (Kharwar), và Bhojpur chuẩn phía Tây (Benarsi, Purbi).
Tiếng Bhojpur có các phương ngữ sau, ba phương ngữ đầu tiên là những phương ngữ chính:
Bhojpur chuẩn phía Nam
Bhojpur chuẩn phía Bắc
Bhojpur chuẩn phía Tây
Bhojpur Nagpuria
Phương ngữ Bhojpur chuẩn phía Nam phổ biến ở Shahabad (Buxar, Bhojpur, Rohtas và Kaimur) và Saran (Saran, Siwan và Gopalganj) ở Bihar, và mạn đông Azamgarh (Ballia và Mau) và Varanasi (phần phía Đông của Ghazipur) ở Uttar Pradesh. Đôi khi nó được gọi là "Kharwar". Nó có thể được chia thành "Shahabadi", "Chapariyah" và "Pachhimahi".
Phương ngữ Bhojpur chuẩn phía Bắc phổ biến ở Gorakhpur (Deoria, Kushinagar, Gorakhpur và Maharajganj) và Basti (Basti, Sidhartha Nagar và Sant Kabir Nagar) ở Uttar Pradesh, miền tây Tirhut (mạn đông và mạn tây Champaran) ở Bihar và các huyện khác ở Nepal.
Phương ngữ Bhojpur chuẩn phía Tây phổ biến ở Varanasi (Varanasi, Chandauli, Jaunpur và một phần mạn tây của huyện Ghazipur), Azamgarh (Azamgarh) và Mirzapur(Mirzapur, Sant Ravidas Nagar và Bhadohi) ở Uttar Pradesh. 'Banarasi' là tên địa phương của Bhojpur Banara. Phương ngữ Bhojpur chuẩn phía Tây cũng được gọi là "Purbi" hoặc "Benarsi".
Phương ngữ Bhojpur Nagpuria là phương ngữ phổ biến nhất ở miền Nam, được tìm thấy ở Chota Nagpur Plateau của Jharkhand, đặc biệt ở một số nơi của Palamau và Ranchi. Nó có nhiều ảnh hưởng từ tiếng Magaha. Đôi khi nó được gọi là " Sadari ".
Hệ thống chữ viết

Tiếng Bhojpur từng được viết bằng chữ Kaithi, nhưng kể từ năm 1894, chữ Devanagari được sử dụng chính. Ngày nay, chữ Kaithi hiếm khi được sử dụng.
Chữ Kaithi đã được sử dụng cho mục đích hành chính trong thời đại Mughal để viết tiếng Bhojpur, tiếng Awadh, tiếng Maithil, tiếng Magaha và tiếng Hindustan ít nhất là từ thế kỷ 16 đến thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 20. Công báo viên chính phủ báo cáo rằng chữ Kaithi đã được sử dụng ở một vài huyện của Bihar trong suốt những năm 1960. Cư dân Bhojpur của Ấn Độ, đã đăng ký và di chuyển như lao động theo hợp đồng ở châu Phi, Mauritius, Fiji, và các thuộc địa Caribe của Đế quốc Anh trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, đã sử dụng chữ Kaithi cũng như chữ Devanagari.
Đến năm 1894, các văn bản chính thức ở Bihar được viết bằng chữ Kaithi và chữ Devanagari. Hiện tại hầu như tất cả các văn bản Bhojpur đều được viết bằng chữ Devanagari ngay cả ở các đảo hải ngoại. Ví dụ, ở Mauritius, cả hai chữ viết Kaithi và Devanagari đã được sử dụng kể từ khi người Bhojpur đến từ Ấn Độ. Chữ Kathi được coi là không chính thức ở Mauritius, với cấu trúc tương tự như chữ Devanagari (đánh vần là Devanagri ở Mauritius). Ở Mauritius, tiếng Bhojpur hiện nay được viết bằng chữ Devanagari.
Tình hình

Đã có những yêu cầu đối với sự công nhận chính thức hơn của Bhojpur, chẳng hạn như thông qua Danh mục thứ tám của Hiến pháp Ấn Độ. Một số học giả phản đối việc đưa tiếng Bhojpur vào Danh mục thứ tám của Hiến pháp. Theo họ việc công nhận các phương ngữ Hindi như các ngôn ngữ riêng biệt sẽ tước đi hàng triệu người nói tiếng Hindi và sẽ có thêm nhu cầu bổ sung thêm các phương ngữ Hindi để đưa vào Danh mục thứ tám, cuối cùng sẽ không còn tiếng Hindi.
Giảng dạy

Tiếng Bhojpur được dạy trong kỳ tuyển sinh và ở cấp trung học phổ thông trong Hội đồng Giáo dục Trường Bihar và Hội đồng Giáo dục Trung học và Trung cấp Uttar Pradesh.
Tiếng Bhojpur cũng được giảng dạy ở nhiều trường đại học của Ấn Độ, chẳng hạn như Đại học Veer kunwar Singh, Đại học Banara Hindu, và Đại học mở Nalanda, Đại học Phục hồi Quốc gia Tiến sĩ Shakuntala Misra.