stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Digital LG Quiz
Các phần thi > Picture Puzzle

Phiên bản 1 (2 năm đầu): Có 6 mảnh ghép trên màn hình lớn với 6 lĩnh vực khác nhau: Lịch sử, Khoa học - Công nghệ, Văn hóa, Thể thao, Nghệ thuật, Chính trị & Những sự kiện hiện tại. Đằng sau mỗi mảnh ghép là bức hình của nhân vật được nhắc tới trong câu hỏi. Lần lượt từng thí sinh (từ trái qua phải) chọn một con chip, thí sinh bấm chuông để giành quyền trả lời. Thí sinh trả lời đúng mỗi câu hỏi ghi được 30 điểm, và bức hình trên mảnh ghép sẽ hiện ra (đó là ảnh của nhân vật được nhắc tới trong câu hỏi). Thí sinh đầu tiên trả lời sai thì 1 trong 3 thí sinh còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời câu hỏi. Trả lời đúng vẫn ghi được 30 điểm, trả lời sai thì 1 trong 2 thí sinh còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời câu hỏi. Việc bấm chuông sẽ lặp lại cho đến khi hoặc cả bốn thí sinh trả lời sai, hoặc ở bất cứ thời điểm nào có thí sinh trả lời đúng câu hỏi, hoặc sau 5 giây không có thí sinh nào bấm chuông giành quyền trả lời. Nếu không có thí sinh nào trả lời đúng câu hỏi ứng với bất cứ mảnh ghép nào, MC sẽ đọc đáp án của câu hỏi và hình ảnh ứng với nhân vật được nhắc tới trong câu hỏi sẽ được hiển thị.
Phiên bản 2 (Năm thứ 3 trở đi): Một bức ảnh bí ẩn được ẩn giấu sau 9 mảnh ghép (trước đây là 6). Mỗi mảnh ghép ẩn chứa một câu hỏi, thí sinh bấm chuông để giành quyền trả lời. Nếu trả lời đúng, thí sinh ghi được 30 điểm và có cơ hội giải nội dung của bức tranh. Thí sinh đầu tiên trả lời sai thì 1 trong 3 thí sinh còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời câu hỏi. Trả lời đúng vẫn ghi được 30 điểm, trả lời sai thì 1 trong 2 thí sinh còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời câu hỏi. Việc bấm chuông sẽ lặp lại cho đến khi hoặc cả bốn thí sinh trả lời sai, hoặc ở bất cứ thời điểm nào có thí sinh trả lời đúng câu hỏi, hoặc sau 5 giây không có thí sinh nào bấm chuông giành quyền trả lời. Câu trả lời cho mỗi câu hỏi tương ứng với mảnh ghép chính là một gợi ý liên quan đến bức ảnh ẩn đằng sau các mảnh ghép. Thí sinh chỉ được quyền giải nội dung của bức ảnh khi trả lời đúng câu hỏi và thí sinh đó chỉ có 5 giây để giải bức ảnh cho mỗi lần trả lời đúng. Thí sinh giải đúng nội dung bức ảnh sẽ ghi được thêm 50 điểm và phần chơi kết thúc ngay lập tức. Thí sinh giải sai nội dung bức ảnh bị loại khỏi phần chơi này.
Các phần thi > Think-Tac-Toe

Trên màn hình lớn là chín chiếc đĩa bay được sắp xếp theo bảng 3x3. Mỗi thí sinh sẽ được chỉ định một màu để đánh dấu trên bảng. Trò chơi áp dụng luật chơi của trò chơi cờ ca-rô. Mỗi chiếc đĩa bay tương ứng với một câu hỏi, thí sinh bấm chuông để giành quyền trả lời. Thí sinh trả lời đúng ghi được 10 điểm và chiếc đĩa bay sẽ hiển thị màu tương ứng với màu của thí sinh. Thí sinh đầu tiên trả lời sai thì 1 trong 3 thí sinh còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời câu hỏi. Trả lời đúng vẫn ghi được 10 điểm và chiếc đĩa bay sẽ hiển thị màu tương ứng với màu của thí sinh bấm chuông trả lời thêm, trả lời sai thì 1 trong 2 thí sinh còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời câu hỏi. Việc bấm chuông sẽ lặp lại cho đến khi hoặc cả bốn thí sinh trả lời sai, hoặc ở bất cứ thời điểm nào có thí sinh trả lời đúng câu hỏi, hoặc sau 5 giây không có thí sinh nào bấm chuông giành quyền trả lời. Nếu không có thí sinh nào trả lời đúng câu hỏi ứng với bất cứ chiếc đĩa bay nào, MC sẽ đọc đáp án của câu hỏi và dĩ nhiên, chiếc đĩa bay đó không thể chọn lại. Thí sinh nào tạo được một đường "tic-tac-toe" (3 chiếc đĩa bay cùng màu nằm theo hàng ngang, hàng dọc hoặc đường chéo) sẽ ghi thêm 50 điểm và vòng thi kết thúc. Trong trường hợp không có thí sinh nào tạo được một đường "tic-tac-toe" sau khi cả chín chiếc đĩa bay được đánh dấu bằng màu, vòng thi kết thúc mà không có thí sinh nào nhận được 50 điểm thưởng.
Các phần thi > Blockbusters

Sáu clip ngắn sẽ được chiếu trên màn hình lớn cho 4 thí sinh, tất cả đều liên quan đến nhạc pop hoặc điện ảnh. Mỗi đoạn clip tương ứng với 1 câu hỏi liên quan. Thí sinh bấm chuông để giành quyền trả lời. Thí sinh trả lời đúng mỗi câu hỏi ghi được 30 điểm. Thí sinh đầu tiên trả lời sai thì 1 trong 3 thí sinh còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời câu hỏi. Trả lời đúng vẫn ghi được 30 điểm, trả lời sai thì 1 trong 2 thí sinh còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời câu hỏi. Việc bấm chuông sẽ lặp lại cho đến khi hoặc cả bốn thí sinh trả lời sai, hoặc ở bất cứ thời điểm nào có thí sinh trả lời đúng câu hỏi, hoặc sau 5 giây không có thí sinh nào bấm chuông giành quyền trả lời.
Các phần thi > Megabytes

Có chín con chip máy tính trên màn hình lớn. Mỗi con chip gắn với một chủ đề (Các năm thi sau này sẽ mặc định: Chip thứ 9 có chủ đề Toán học và chip thứ 6 có chủ đề Nghệ thuật). Lần lượt từng thí sinh (từ trái qua phải) chọn một con chip, thí sinh bấm chuông để giành quyền trả lời. Bảy trong số chín con chip là con chip thông thường. Nếu trả lời đúng, thí sinh ghi được 30 điểm nhưng thí sinh sẽ bị trừ 10 điểm nếu trả lời sai. Thí sinh đầu tiên trả lời sai thì 1 trong 3 thí sinh còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời câu hỏi. Trả lời đúng vẫn ghi được 30 điểm, trả lời sai vẫn bị trừ 10 điểm và 1 trong 2 thí sinh còn lại bấm chuông để giành quyền trả lời câu hỏi. Việc bấm chuông sẽ lặp lại cho đến khi hoặc cả bốn thí sinh trả lời sai, hoặc ở bất cứ thời điểm nào có thí sinh trả lời đúng câu hỏi, hoặc sau 5 giây không có thí sinh nào bấm chuông giành quyền trả lời. Nếu không có thí sinh nào trả lời đúng câu hỏi ứng với bất cứ con chip thường nào, MC sẽ đọc đáp án câu hỏi và dĩ nhiên, con chip đó không thể chọn lại. Hai trong số chín con chip là con chip đặc biệt, được gọi là "Digital Edge Chips". Thí sinh chọn phải con chip này sẽ được hỏi để quyết định trả lời câu hỏi ứng với con chip này hoặc chuyển câu hỏi ứng với con chip này cho 3 thí sinh còn lại. Trong trường hợp thí sinh đầu tiên chọn chuyển câu hỏi ứng với con chip này cho 3 thí sinh còn lại, thí sinh bấm chuông nhanh nhất trong 3 thí sinh còn lại (trong thời gian 5 giây) sẽ được coi là thí sinh lựa chọn "trả lời câu hỏi". Nếu không có thí sinh lựa chọn "trả lời câu hỏi" ứng với con chip "Digital Edge Chips", MC sẽ đọc đáp án câu hỏi, con chip này coi như đã bị bỏ qua và không thể chọn lại. Thí sinh lựa chọn "trả lời câu hỏi" sẽ buộc phải trả lời câu hỏi ứng với con chip "Digital Edge Chips" này. Nếu trả lời đúng, thí sinh sẽ ghi được 60 điểm nhưng nếu trả lời sai sẽ bị trừ toàn bộ 60 điểm của câu hỏi (Sau này, khi chương trình đổi sang format "Kapuso", thí sinh sẽ chỉ bị trừ 30 điểm nếu sai). Riêng với những câu hỏi ứng với con chip "Digital Edge Chips", nếu thí sinh chọn trả lời câu hỏi ứng với con chip "Digital Edge Chips" trả lời sai, những thí sinh còn lại sẽ không có quyền bấm chuông trả lời. Nếu câu hỏi ứng với con chip được chọn có chủ đề Toán học, thí sinh có 30 giây để trả lời câu hỏi.
Các trận chung kết

Năm thứ nhất (1999-2000)
Benjo Delarmente - Trường trung học La Salle Greenhills, Mandaluyong - 40 điểm
Mark Andrew Lim - Trường trung học khoa học Manila, Manila - 280 điểm
Brian C. Lagason - Trường trung học khoa học khu vực, thành phố Olongapo - 310 điểm
Celeste "Akee" Castro - Đại học Khoa học và Công nghệ Nueva Ecija, Cabanatuan, Nueva Ecija - 120 điểm
Năm thứ 2 (2000-2001)
Chrysanthus Herrera - Trường trung học Khoa học Philippines, Thành phố Quezon - 280 điểm
Andrew John Lena - Trường trung học khoa học Manila, Manila - 390 điểm
Jayjay Atienza - Trường trung học đặc biệt Mary Immaculate Parish, Las Piñas - 290 điểm
Jeb Bersana - Trường Elizabeth Seton, Las Piñas - 120 điểm
Năm thứ 3 (2001-2002)
Laurence Lloyd Parial - Đại học Khoa học và Công nghệ Nueva Ecija - Cơ sở San Isidro, San Isidro - 320 điểm
Renerio Salonga - Trường trung học Makati Hope Christian, Makati
Jed Yabut - Trường trung học Colegio de San Juan de Letran, Manila
Renz Jerome Caliguia - Học viện St. Vincent, Apalit, Pampanga
Năm thứ 4 (2002-2003)
John Sithli Mendoza - Trường trung học Khoa học Makati, Thành phố Makati
Carmen Fernandez - Trung tâm OB Montessori, Thành phố Quezon
Miguel Karlo De Jesus - Trường trung học khoa học Manila, Manila
John Carlo B. Timbol - Trường trung học khoa học Philippines-Diliman, thành phố Quezon
Năm thứ 5 (2003-2004)
Joseph Sy - Trường trung học La Salle Greenhills, Mandaluyong
Milli Pangilinan - Đại học St. Paul, Thành phố Quezon
Emir T. Hembrador - Trường trung học Novaliches, thành phố Quezon
John Jacob Perez - Trường quốc tế châu Á Fortridge, Makati
Giải thưởng

Chương trình trò chơi truyền hình hay nhất - Giải Ngôi sao Truyền hình của Câu lạc bộ Báo chí Điện ảnh Philippines (2001)
Người dẫn chương trình trò chơi truyền hình xuất sắc nhất (Paolo Bediones và Regine Tolentino) - Giải Ngôi sao Truyền hình của Câu lạc bộ Báo chí Điện ảnh Philippines (2001)
Phiên bản quốc tế > Phiên bản Indonesia

Một phiên bản Indonesia của Digital LG Quiz mang tên Digital LG Prima được phát sóng trên Indosiar (Indonesia), với người dẫn chương trình Iszur Muchtar và Shahnaz Haque. Chương trình được phát sóng từ ngày 6 tháng 5 năm 2000 đến ngày 28 tháng 8 năm 2004.
Phiên bản quốc tế > Phiên bản Việt Nam (Bản chính)

Trước khi Digital LG Quiz được công chiếu, một phiên bản tiếng Việt của Digital LG Quiz mang tên Đường lên đỉnh Olympia tại Việt Nam trên VTV3 được phát sóng từ ngày 28 tháng 3 năm 1999 đến nay, với thời gian phát sóng hơn 25 năm.
Phiên bản quốc tế > Phiên bản Thái Lan

Chương trình được mang tên "Digital LG Quiz - Golden Bell" nhưng diễn ra với format hoàn toàn khác. Phiên bản Thái Lan của Digital LG Quiz được dựa trên chương trình Golden Bell Challenge của đài KBS tại Hàn Quốc, và là phiên bản của chương trình Rung chuông vàng tại Việt Nam.
Phiên bản quốc tế > Phiên bản Kazakhstan

Sau 7 tháng phiên bản chính ra đời, Trước khi phiên bản Philippines ra đời Vào ngày 23 tháng 10 cùng năm, Vào ngày 3 tháng 10 năm 1999, phiên bản Kazakhstan của Đường lên đỉnh Olympia lên sóng kênh Khabar với tên gọi Лидер XXI века (Tiếng Kazakh: XXI Ғасыр Көшбасшысы, tiếng Việt: Nhà lãnh đạo thế kỉ XXI) do LG Electronics tài trợ. Chương trình dành cho học sinh lớp 9, 10 và 11 (học sinh lớp 12 không được tham gia)
Kazakhstan là phiên bản Olympia có tuổi đời dài thứ hai trong số các chương trình Olympia trên thế giới (sau Đường lên đỉnh Olympia của Việt Nam), trước phiên bản Nga 1 năm sau đó. Chương trình đã tạm ngưng phát sóng vào năm 2015 sau cuộc thi Quý 1 năm thứ 16 và trở lại trong năm 2021.
Phiên bản quốc tế > Phiên bản Nước Nga

Sau hơn 1 năm Kazakhstan Ra đời & 8 tháng trước khi phiên bản Ukraine ra đời, Phiên bản nước Nga của Digital LG Quiz với tên gọi Я знаю всё! (Tiếng Việt: Tôi biết hết!)
Kênh được phát sóng trên kênh TV-6 (ТВ-6) & Một Số Kênh lân cận Nước Nga & Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (Tiếp chuyển hoặc Thu lại) do LG Electronics là tài trợ chính
Chương trình được phát sóng vào ngày 15 tháng 10 năm 2000, với 2 cặp người dẫn chương trình bao gồm Vladimir Dolinsky và Elizaveta Oliferova (2000 - 2001), Pyotr Kuleshov (2001), Sau đó là Boris Bim-Bad và Tina Kandelaki (2001 - 2002), Sau phiên bản Kazakhstan, Philippines & Việt Nam,
Phiên bản Nga có tuổi đời dài thứ ba trong số các chương trình Đường lên đỉnh Olympia Hoặc Digital LG Quiz trên thế giới, 2 ngày trước TB-6 ngưng phát sóng & Thay thế bằng Kênh NTV Plus Sport (Tương tự mặt đất, 2002 & Vệ tinh, Trước 2016), Tiếp đến là TBC Moscow (Tương tự mặt đất, 2002 - 2003), RTR Sports Hoặc Sports Planeta/Russia 2 (2003 - 2015), Match TV (Tương tự mặt đất) & Match Country (Tương tự mặt đất, 2019 - nay).
Chương trình đã khép lại sứ mệnh vào ngày 19 tháng 1 năm 2002.
Phiên bản quốc tế > Phiên bản Ukraine

Sau gần 2 năm Kazakhstan ra đời & 8 tháng sau Phiên bản Nước Nga ra đời, Không giống như phiên bản Philippines, Thì phiên bản Ukraine Lên sóng với tên gọi LG Еврика (Tiếng Anh: LG Quiz Hoặc Tiếng Nga: LG Эврика) trên Kênh truyền hình TW Inter (Інтер) vào ngày 2 tháng 6 năm 2001 với 2 cặp người dẫn chương trình bao gồm Mila Makarevich và Igor Kondratyuk, sau đó là Lyubov Kazaryants. Sau 10 năm Liên Xô tan rã, Ukraine là phiên bản Olympia có tuổi đời dài thứ tư trong số các chương trình Đường lên đỉnh Olympia Hoặc Digital LG Quiz trên thế giới.
Chương trình đã khép lại sứ mệnh vào ngày 10 tháng 6 năm 2006.
Plagiothecium eutrypherum

| Plagiothecium eutrypherum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hypnobryales
Họ (familia): Plagiotheciaceae
Chi (genus): Plagiothecium
Loài (species): P. eutrypherum
Danh pháp hai phần
Plagiothecium eutrypherum (Müll. Hal.) Kindb., 1893 
Plagiothecium eutrypherum là một loài rêu trong họ Plagiotheciaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Kindb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1893.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Plagiothecium eutrypherum”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Edens Zero

Edens Zero (エデンズゼロ, Edenzu Zero?) là một bộ truyện tranh khoa học viễn tưởng của Nhật Bản do mangaka Mashima Hiro sáng tác. Nội dung truyện theo chân chuyến hành trình khám phá vũ trụ của chàng trai Shiki và bạn bè của cậu ấy. Truyện bắt đầu vào ngày 27 tháng 6 năm 2018 trên tuần san Weekly Shounen Magazine của Nhà xuất bản Kodansha. Hiện truyện đã ra được ba mươi ba tập tại Nhật. Bản anime chuyển thể từ truyện sản xuất bởi J.C.Staff được lên sóng truyền hình từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2021.
Nội dung

Bài chi tiết: Danh sách nhân vật trong Edens Zero
Shiki là một chàng trai loài người sống cùng với rất nhiều người máy ở một hành tinh phỏng theo công viên giải trí tên là Grandbell, thuộc vũ trụ có tên là Sakura Cosmos. Một ngày nọ có hai vị du khách tới ghé thăm hành tinh này là một cô gái tên Rebecca cùng một chú mèo biết nói tên Happy. Hai người họ đến đây để quay video đăng lên kênh trên mạng xã hội của mình thông qua một vật gọi là B-Cube. Cả ba người gặp gỡ nhau và nhanh chóng trở thành bạn. Sau đó thì các người máy trên hành tinh này đồng loạt nổi điên lên đòi đuổi Shiki ra khỏi hành tinh này. Thực chất là họ làm theo nguyện vọng từ người ông nuôi quá cố của Shiki, cũng là một người máy. Trước khi cạn hết pin thì họ muốn đẩy Shiki theo chân Rebecca và Happy ra với vũ trụ bên ngoài chứ không chỉ chôn chân cả đời ở hành tinh này mãi được. Sau khi chia tay với hành tinh quê nhà Shiki, cả ba người Shiki, Rebecca và Happy lập thành một nhóm trên hành trình với mục tiêu đi gặp Mother, vị nữ thần đầy bí ẩn của vũ trụ.
Manga

Edens Zero bắt đầu vào ngày 27 tháng 6 năm 2018 trên tuần san Weekly Shounen Magazine của Nhà xuất bản Kodansha và được phát hành song song bằng bốn ngôn ngữ khác nhau là: tiếng Pháp, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Hàn Quốc và tiếng Thái Lan. Hiện truyện đã ra được ba mươi mốt tập tại Nhật.
Cosmesus maculipennis

| Cosmesus maculipennis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Cosmesus
Loài (species): C. maculipennis
Danh pháp hai phần
Cosmesus maculipennis Schwarz, 1900 
Cosmesus maculipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1900.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Wahlenbergia quadrifida

| Wahlenbergia quadrifida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Campanulaceae
Chi (genus): Wahlenbergia
Loài (species): W. quadrifida
Danh pháp hai phần
Wahlenbergia quadrifida (R.Br.) A.DC., 1830 
Wahlenbergia quadrifida là loài thực vật có hoa trong họ Hoa chuông. Loài này được (R.Br.) A.DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Wahlenbergia quadrifida”. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2013.
USS Palmer (DD-161)

| --- | --- |
Tàu khu trục USS Palmer (DD-161) trên đường đi hết tốc độ, có thể đang chạy thử máy
Lịch sử
Hoa Kỳ
Tên gọi:  USS Palmer (DD-161)
Đặt tên theo:  James Shedden Palmer
Xưởng đóng tàu:  Fore River Shipbuilding Company, Quincy, Massachusetts
Đặt lườn:  29 tháng 5 năm 1918
Hạ thủy:  18 tháng 8 năm 1918
Người đỡ đầu:  bà Robert C. Hilliard
Nhập biên chế:  22 tháng 11 năm 1918
Tái biên chế:  7 tháng 8 năm 1940
Xuất biên chế:  31 tháng 5 năm 1922
Xếp lớp lại:  DMS–5, 19 tháng 11 năm 1940
Danh hiệu và phong tặng:  5 × Ngôi sao Chiến trận
Số phận:  Bị máy bay Nhật Bản đánh chìm, 7 tháng 1 năm 1945
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Lớp tàu khu trục Wickes
Trọng tải choán nước:  1.154 tấn Anh (1.173 t) (thông thường), 1.247 tấn Anh (1.267 t) (đầy tải)
Chiều dài:  314,4 ft (95,83 m)
Sườn ngang:  31 ft (9,45 m)
Mớn nước:  9 ft (2,74 m)
Động cơ đẩy:  2 × turbine hơi nước hộp số Parsons; 4 × nồi hơi 300 psi (2.100 kPa); 2 × trục; công suất 24.610 hp (18.350 kW)
Tốc độ:  35,3 kn (65,4 km/h)
Thủy thủ đoàn tối đa:  133 sĩ quan và thủy thủ
Vũ khí:  4 × pháo 4 in (100 mm)/50 caliber; 1 × pháo 3 in (76 mm)/23 caliber; 12 × ống phóng ngư lôi 21 in (530 mm) (4×3)
USS Palmer (DD-161) là một tàu khu trục thuộc lớp Wickes của Hải quân Hoa Kỳ trong giai đoạn Chiến tranh Thế giới thứ nhất, được cải biến thành một tàu quét mìn với ký hiệu lườn DMS-5, và đã tiếp tục phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai cho đến khi bị máy bay Nhật Bản đánh chìm tại Philippines vào ngày 7 tháng 1 năm 1945. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Hoa Kỳ được đặt tên theo Chuẩn đô đốc James Shedden Palmer (1810–1867).
Thiết kế và chế tạo

Palmer được đặt lườn vào ngày 29 tháng 5 năm 1918 tại xưởng tàu của hãng Fore River Shipbuilding Company ở Quincy, Massachusetts. Nó được hạ thủy vào ngày 18 tháng 8 năm 1918, được đỡ đầu bởi bà Robert C. Hilliard, và được đưa ra hoạt động vào ngày 22 tháng 11 năm 1918 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân R. R. Stewart.
Phần thưởng

Palmer được tặng thưởng năm Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Pteris striphnophylla

| Pteris striphnophylla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Pteridaceae
Chi (genus): Pteris
Loài (species): P. striphnophylla
Danh pháp hai phần
Pteris striphnophylla Mickel 
Pteris striphnophylla là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được Mickel mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pteris striphnophylla”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Philonotis subsimplex

| Philonotis subsimplex> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Bartramiales
Họ (familia): Bartramiaceae
Chi (genus): Philonotis
Loài (species): P. subsimplex
Danh pháp hai phần
Philonotis subsimplex Broth. & Paris, 1911 
Philonotis subsimplex là một loài rêu trong họ Bartramiaceae. Loài này được Broth. & Paris mô tả khoa học đầu tiên năm 1911.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Philonotis subsimplex”. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014.
Phản ứng chuỗi polymerase

Từ DNA ở một sợi tóc, có thể khuyếch đại lên một lượng DNA vô cùng nhiều đủ để nghiên cứu.
Phản ứng chuỗi Polymerase (Tiếng Anh: polymerase chain reaction, viết tắt: PCR) là một kỹ thuật được sử dụng để khuếch đại phân tử DNA hoặc đoạn phân tử RNA ngoài cơ thể sống, làm tăng số lượng DNA hoặc RNA ban đầu lên lượng tuỳ ý muốn. Thuật ngữ tiếng Anh này cũng đã được dịch ra tiếng Việt là phản ứng khuếch đại gen hay phản ứng chuỗi trùng hợp. Hiện nay, ở Việt Nam cũng như ở nhiều quốc gia khác, trong tài liệu chuyên môn hay tài liệu đại chúng, thường hay dùng từ viết tắt là PCR để chỉ kỹ thuật này.
PCR là một kỹ thuật trong công nghệ sinh học, do Kary Mullis phát minh ra vào năm 1983, đến nay đã được hoàn thiện qua nhiều cải tiến và được tự động hoá hoàn toàn. Kỹ thuật này vận dụng các kiến thức sinh học phân tử, nhằm tạo ra vô số bản sao (tức khuếch đại) từ đoạn DNA ban đầu (bản gốc) có khi rất nhỏ với số lượng tối thiểu mà không cần sử dụng các sinh vật sống (như E. coli và nấm men thường dùng đương thời). PCR đã được sử dụng rất phổ biến và là công cụ không thể thiếu trong nghiên cứu DNA thuộc lĩnh vực sinh học, y học, tội phạm học, xác định huyết thống,... phục vụ nhiều mục đích khác nhau, như phát hiện các bệnh di truyền, nhận dạng tội phạm, nghiên cứu bệnh nhiễm trùng và gần đây là xét nghiệm Covid 19 cũng như giúp sản xuất văcxin chống đại dịch này.
Lịch sử

Phương pháp căn bản chạy PCR được Kary Mullis phát minh, ông đã đoạt giải Nobel về Hóa học vào tháng 10 năm 1993 cho thành tựu này, chỉ sau 7 năm khi ông đưa ra ý tưởng. Ý kiến của Mullis là phát triển một quy trình mà DNA có thể nhân lên nhiều lần một cách nhân tạo qua nhiều chu kỳ sao chép bởi enzyme DNA polymerase.
DNA polymerase có tự nhiên trong sinh vật sống, nơi mà nó thực hiện chức năng nhân DNA khi tế bào phân chia. Nó làm việc bằng cách nối với sợi DNA và tạo sợi bổ sung. Theo quy trình PCR gốc của Mullis, enzyme phản ứng nhân bản DNA được thực hiện trong ống nghiệm (in vitro). Sợi DNA đôi bị tách thành 2 sợi đơn khi đun nóng ở 96 °C. Tuy nhiên, ở nhiệt độ này DNA polymerase bị phá hủy vì vậy cần bổ sung enzyme sau mỗi giai đoạn nung nóng của mỗi chu kỳ. Quy trình PCR gốc của Mullis không có hiệu quả cao vì nó mất nhiều thời gian, cần một lượng lớn DNA polymerase, và phải liên tục lưu ý suốt trong quá trình PCR.
Sau đó, quy trình gốc này được phát triển bằng cách dùng DNA-Polymerase lấy từ vi khuẩn thermophilic (ưa nhiệt) sống trong mạch nước phun ở nhiệt độ trên 110 °C. DNA polymerase từ sinh vật này là thermostable (ổn định ở nhiệt độ cao) và khi dùng trong PCR nó không bị phá vỡ khi hỗn hợp được nung nóng để tách sợi DNA. Từ đó, không cần phải thêm DNA-polymerase vào mỗi chu kỳ, quá trình sao chép DNA có thể đơn giản và tự động hơn.
Một trong những DNA-polymerase chịu nhiệt đầu tiên được phân lập được từ Thermus aquaticus và được gọi là Taq. Taq polymerase được dùng rộng rãi trong thực nghiệm PCR (5/2004). Nhược điểm của Taq là thỉnh thoảng nó nhầm lẫn trong quá trình sao chép DNA, dẫn đến đột biến (sai) trong chuỗi DNA, vì nó thiếu tính sửa sai exonuclease 3'-5'. Các polymerase như Pwo hay Pfu, được phân lập từ Archaea có cơ chế sửa sai (cơ chế kiểm tra lỗi sai) và có thể làm giảm một cách đáng kể số đột biến xảy ra trong chuỗi DNA được sao chép. Ngày nay, sự kết hợp giữa Taq và Pfu có thể cung cấp cả độ tin cậy cao lẫn sự nhân bản chính xác của DNA.
Vấn đề bản quyền của kỹ thuật PCR

Kỹ thuật PCR được cấp bằng sáng chế cho Certus Corporation, nơi Mullis làm việc khi phát minh ra kỹ thuật. Kỹ thuật enzyme Taq polymerase cũng được bao gồm trong bằng sáng chế này. Họ đã hứng chịu nhiều vụ kiện cáo liên quan tới kỹ thuật này, vụ nổi tiếng nhất là từ DuPont. Công ty dược phẩm Hoffmann-La Roche mua quyền sở hữu bằng sáng chế này vào năm 1992 và hiện tại vẫn đang nắm giữ chúng.