stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Rùa khổng lồ
Tổng quan

Những con rùa khổng lồ có quá trình tiến hóa lâu dài, chúng có nguồn gốc trong lục địa, ban đầu tìm đường đến các hòn đảo từ đất liền, chẳng hạn như loài rùa khổng lồ Aldabra và rùa khổng lồ Mascarenes có liên quan đến rùa Madagascar trong khi rùa khổng lồ Galapagos có liên quan đến rùa đại lục Ecuador. Hiện tượng tăng trưởng quá mức này được biết đến như là sự khổng lồ hóa của đảo hoặc sự biến thiên quy mô khổng lồ (quy tắc Fuler). Nó xảy ra khi kích thước của các động vật được cô lập trên một hòn đảo tăng lên đáng kể so với họ hàng trong lục địa của chúng.
Điều này là do một số yếu tố như áp lực ít hơn của những kẻ săn mồi, ít sự cạnh tranh, hoặc như là một sự thích nghi với sự biến động môi trường ngày càng gia tăng trên các hòn đảo. Tuy nhiên, những con rùa khổng lồ không còn được coi là những ví dụ về biến thiên quy mô khổng lồ trên đảo, vì chúng đã phát triển kích cỡ khổng lồ của chúng trên đất liền. Rùa khổng lồ đã từng phổ biến qua các hệ động học Kainozoi ở Á-Âu, Châu Phi và Châu Mỹ. Những động vật này thuộc về một nhóm bò sát cổ xưa, xuất hiện khoảng 250 triệu năm trước. Vào kỷ Phấn trắng, 70 hoặc 80 triệu năm trước, một số đã trở nên khổng lồ. Khoảng 1 triệu năm trước, những con rùa đã đến quần đảo Galápagos.
Hầu hết các loài khổng lồ bắt đầu biến mất khoảng 100.000 năm trước. Chỉ 250 năm trước, có ít nhất 20 loài và phân loài ở các hòn đảo của Ấn Độ Dương và 14 hoặc 15 phân loài ở quần đảo Galápagos. Rùa khổng lồ xuất hiện 5 triệu năm sau khi loài khủng long biến mất khỏi bề mặt địa cầu, vào thời các sinh vật cỡ bự xuất hiện khá phổ biến tại Nam Mỹ, hóa thạch được phát hiện tại một mỏ than ở Colombia vào năm 2005, loài rùa trên được đặt tên là Carbonemys cofrinii, có nghĩa là rùa than.
Theo đó, Cofrinii thuộc về chi rùa gọi là Pelomedusoides. Sọ hóa thạch to cỡ quả bóng rổ. Bên cạnh kích thước khổng lồ, rùa cổ được trang bị bộ răng hàm mạnh mẽ, có thể nhai nát hầu như mọi thứ, từ vỏ sò, rùa nhỏ hơn và thậm chí cùng còn ăn luôn cả cá sấu. Một loài rùa có kích thước cỡ xe hơi từng cư trú trên mảnh đất ngày nay là Nam Mỹ cách đây khoảng 60 triệu năm. Ngoài ra những truyền thuyết địa phương thêu dệt nên hình tượng những con rùa cco kích thước rất lớn góp phần làm nên danh tiếng cho chúng.
Các loài

Các loài rùa trong bộ rùa có thể chia làm 03 loại chính là rùa biển, rùa cạn và rùa đầm (rùa ao), trong đó các loài rùa đầm có kích thước nhỏ nhất do sống trong ao hồ, trong khi đó các loài rùa biển và nhiều loài rùa cạn có kích thước lớn và rất lớn, các loài rùa biển thường có kích thước lớn hơn so với các nhóm rùa còn lại do chúng sống ở môi trường biển và đã tiến hóa để thích nghi vơi cuộc sống trong đại dương bao la và có nguồn thức ăn phong phú, đa dạng. Loài rùa khổng lồ số 1 thế giới là rùa da (Dermochelys coriacea), khi trưởng thành, loài rùa này có thể nặng tới 650 kg, dài khoảng 2,1m, chúng là loài rùa có kích cỡ còn tương đương với những loài rùa tiền sử cổ đại.
Tiếp theo là rùa Quản Đồng (Cretta caretta), khi trưởng thành có thể nặng tới 545 kg, dài 2,13m. Đồi mồi dứa (Chelonia mydas) con trưởng thành nặng tới 500 kg, dài 1,4m. Đối với các loài rùa cạn thì Rùa Galápagos hoặc Rùa khổng lồ Galápagos (Chelonoidis nigra) là loài rùa còn sống lớn nhất và nằm trong danh sách 10 loài bò sát còn sống nặng nhất, đạt trọng lượng hơn 400 kg và chiều dài hơn 1,8m. Rùa khổng lồ Aldabra (Aldabrachelys gigantea) là một trong những loài rùa cạn lớn nhất trên thế giới. Khi trưởng thành, loài rùa này có thể nặng tới 360 kg và dài đến 1,5m.
Các loài rùa lớn tiếp theo có thể kể đến là rùa cá sấu (Macrochelys temminckii), là một trong những loài rùa nước ngọt lớn nhất thế giới. Loài rùa này có đầu to, bộ hàm cực khỏe, mai nhiều gai, cùng vẻ hung dữ, nên chúng thường được gọi là "quái thú rùa". Khi trưởng thành, loài rùa này có thể nặng đến 183 kg, dài khoảng 81 cm. Một thanh niên đi câu cá và bắt được một con rùa nặng tới 25 kg tại hồ Earlswood, West Midlands, Anh, con rùa khoảng 80 tuổi và đã sống trong hồ Earlswood khoảng 10 năm. Con rùa này thuộc giống rùa ở Nam Mỹ là một trong số những loài rùa nước ngọt lớn nhất thế giới.
Đồi mồi (Eretmochelys imbricata) là một loài rùa biển thuộc họ Vích, khi trưởng thành, loài rùa này có thể nặng đến 127 kg, dài khoảng 1m. Đồi mồi dứa Galápagos (Chelonia agassizii), chỉ kém rùa Đồi mồi, khi trưởng thành, loài rùa khổng lồ này có thể nặng tới 126 kg, dài khoảng 1m. Rùa lưng phẳng (Natator depressus) là một loài rùa biển đặc hữu của thềm lục địa Úc, trọng lượng khi trưởng thành đạt tới 84 kg, dài 94 cm. Rùa Kemp (Lepidochelys kempii) khi trưởng thành đạt trọng lượng khoảng 50 kg, dài 90 cm. Vích (Lepidochelys olivacea) là một loài rùa biển khi trưởng thành có thể đạt trọng lượng lớn nhất khoảng 50 kg, dài 70 cm.
Các loài > Rùa Aldabra

Loài rùa Aldabra có nguồn gốc từ vùng Aldabra Atoll, Ấn Độ Dương. Khi trưởng thành nó có thể nặng 227 kg, mai dài đến 122 cm và có thể sống qua 1 thế kỷ. Những con rùa Aldabra siêu lớn tại Sở thú Paignton là do người ta nhập lậu vào nước Anh hồi năm 1986. Rùa Aldabra nằm trong danh sách có nguy cơ tuyệt chủng của Hiệp hội bảo vệ môi trường tự nhiên thế giới. Loài rùa khổng lồ Aldabra sinh sống chủ yếu trên quần đảo cùng tên của Seychelles, quốc gia nằm ngoài khơi bờ biển châu Phi.
Loài rùa khổng lồ Aldabra là một trong những loài rùa lớn nhất thế giới. Khi trưởng thành, chúng dài khoảng 1,2 m, nặng trung bình 225 kg. Việc khai thác gỗ tràn lan kéo dài cho đến đầu những năm 1980 đã tàn phá những rừng gỗ mun bao phủ hơn 20 ha vùng Ile aux Aigrettes của đảo Mauritius và làm biến mất loài rùa này. Do đó, vào năm 2000, chúng đã được đưa lên đảo trở lại để ăn trái của cây mun và giúp phát tán các hạt cây mun khắp đảo.
Một con rùa Aldabra hơn 100 tuổi vừa qua đời vì già tại công viên Silver Springs Nature ở bang Florida, Mỹ. Một con rùa khổng lồ thuộc loài Aldabra có tên Timmy sống trong Sở thú Paignton (Anh) đã bị thương khi đánh nhau với đồng loại. Vết thương khá nghiêm trọng vì mai rùa bị vỡ một mảng lớn. Rùa Timmy năm nay đã được 23 tuổi và nặng 153 kg. Các nhân viên sở thú vừa lo chăm sóc vết thương, vừa tìm cách khắc phục hậu quả vỡ mai rùa.Theo sự phát triển bình thường thì mai rùa sẽ tự lành sau 18 tháng. Nhưng trong suốt một năm rưỡi đó thì phải có vật gì che chắn tạm thời.
Các loài > Rùa da

Rùa da (Dermochelys coriacea) hoặc rùa luýt được biết đến là loài rùa lớn nhất hành tinh, và là loài bò sát lớn thứ tư sau 3 loài cá sấu. Khi trưởng thành dài đến 2m, thậm chí 3m, trọng lượng cơ thể từ 250 đến 700 kg. Con rùa to nhất dài 3m, nặng 916 kg. Đặc điểm khác biệt của loài rùa này là không có mai. Lưng của chúng được phủ một lớp da dày, rất dai. Đôi chân chèo đằng trước của chúng có thể sải chân lên tới 2,7 mét, dài nhất trong số các loài rùa biển.
Chúng không có răng, chúng chỉ có lớp sừng sắc dính vào môi trên (các điểm trên rìa cắt sắc nhọn) và các gai mọc ngược trong họng, giúp chúng nuốt thức ăn dễ dàng. Thức ăn ưa thích của rùa da là các loài sứa, con trưởng thành gần như chỉ ăn sứa, chúng thường di cư giữa những vùng nước lạnh, nơi có rất nhiều sứa sinh sống, chế độ ăn ép buộc của chúng mà rùa da được coi là một tác nhân kiểm soát số lượng quần thể sứa. Rùa da cũng ăn những loài động vật biển thân mềm như động vật sống đuôi và động vật chân đầu.
Đây là loài có khả năng lặn sâu, thường bơi lội, kiếm ăn và nghỉ ngơi ở độ sâu 1.200m (4.200 feet) dưới đáy biển. Chúng nhịn thở được tới 70 phút dưới đáy biển. Tốc độ di chuyển đến 35,28 km/giờ (tức gần 10m/giây hoặc 21,92 mph) trong môi trường nước, chúng có tốc độ bơi vì chúng có đôi chân chèo to, rộng, rất khỏe. Chúng còn là loài bò nhanh nhất, lặn sâu, bơi nhanh nhất và quá trình trao đổi chất của rùa da cao hơn các loài bò sát cùng kích thước khoảng 3 lần. Cường độ hoạt động của rùa da rất cao, chúng chỉ dùng khoảng 0,1% thời gian để nghỉ ngơi, sự vận động mạnh mẽ, khiến chúng duy trì mức độ thân nhiệt cao, ổn định và tạo ra hệ thống cơ bắp mạnh mẽ.
Ở Việt Nam

Ngày trước, loài giải ở sông ngòi không hiếm, trong đó loài có kích thước lớn là con rùa ở Hồ Gươm (hay chính xác là con giải), nó là loài rất lớn, sống ở sông sâu, ao đầm rộng lớn, thi thoảng thò đầu lên thở phì phò, thậm chí táp trộm cả gà vịt khi đang vặt lông ở bờ sông. Người dân nhiều vùng hay gọi là thuồng luồng để dọa trẻ con không mò ra sông nghịch ngợm. Việt Nam từng lưu truyền các câu chuyện về rùa khổng lồ kéo cả trâu mộng chìm xuống sông Hồng ở Phú Thọ, hay về con rùa khổng lồ, nuốt cả người ở Bắc Giang và việc săn được con giải nặng 1,2 tạ tại Hòa Bình hay một con giải nặng 1,4 tạ săn được ở Yên Bái, có mai bằng chiếc mâm.
Vào đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, xóm Lau Nghĩa, xã Thái Bình, khi đi câu ở đầm Quỳnh Lâm cũng đã bắt được một con rùa nặng tới 84 kg, con rùa nặng kỷ lục cũng được bắt ở đầm Quỳnh Lâm vào năm 1991, nặng tới 131 kg. Con ba ba khổng lồ bắt được ở đầm Quỳnh Lâm, hiện trưng bày ở Bảo tàng Hòa Bình chính là con giải, là loài rùa Hồ Gươm khổng lồ, với cân nặng 121 kg, chiều dài 1,5m, nó có tuổi khoảng 300 năm Ngoài ra, những câu chuyện kể tại vùng sông Hồng xác tín về một con giai khổng lồ bị đặt được với cân nặng 2,5 tạ.
Ở Việt Nam > Yên Bái

Rùa khổng lồ ở Yên Bái đã được ghi nhận là từng xuất hiện, loài vật mà mọi người vẫn quen gọi là rùa Hồ Gươm thực ra có rất nhiều và gọi là con giải, hoặc ba ba khổng lồ, vào mùa rét, từ tháng 10 đến hết tháng giêng, đặc biệt là thời gian tháng 11 âm lịch, hay có gió mùa, rùa khổng lồ thường tìm đến chỗ nông, khoảng chừng một mét nước để đánh hố như vũng trâu, rồi nó nằm im trong vũng đó, nhiều người dân địa phương cũng chứng kiến chúng nằm phơi nắng. Rùa khổng lồ thường vào cù lao đào ổ, Rùa hay ở chỗ nào thì chỗ đó không bao giờ có cá, nhiều lần lưới mắc cá, cả vó bè bị rùa khổng lồ xé rách tả tơi, nên nhìn thấy chỗ nào có dấu vết rùa khổng lồ là tránh xa. Những người đánh cá thường tránh những nơi có rùa khổng lồ, vì nơi đó, không có cá, lại dễ bị rùa xé lưới.
Những mô tả của người dân địa phương về những con rùa khổng lồ này, những con rùa khổng lồ trong đầm đều to như cái nong tằm, nặng cỡ tạ, mỗi khi lên bờ, nó bò nghênh ngang, không đi lách như con thú được, nên vết nó bò như máy ủi đi qua, cây cối, cỏ lác đổ rạp xuống đất thành một vệt to. Móng vuốt của rùa khổng lồ thì cực sắc và nó đào ổ cực khỏe. Có nhiều chỗ đất đá sỏi gan trâu, cứng như thép, cuốc bổ quằn lưỡi, thế nhưng rùa vẫn bò lên đào ổ tung tóe. Chiều rộng của ổ thường bằng thân rùa, chiều sâu chừng 40 cm, vết móng rùa cào, vết riềm nó miết vào đất nhẵn thín là vết con giải.
Giống giải khổng lồ này sức khỏe, lại chạy nhanh như cướp mà không chậm như rùa, thi thoảng vẫn nhìn thấy rùa khổng lồ nổi ở giữa đầm, khi rùa khổng lồ đi kiếm ăn, nó cũng phải nổi. Nó nổi đầu lên để quan sát xem trong bán kính hàng trăm mét có người hay không, nếu không có người, nó tiếp tục lặn xuống săn cá, còn có người, nó lặn, không để lại tăm hơi, thứ hai, mỗi khi xơi tái một con cá to, nó phải thò đầu lên mặt nước hà bớt mùi tanh hôi của cá. Loài giải khổng lồ chỉ nổi đầu vào những ngày mặt nước yên tĩnh, hôm nào sóng lớn, nó nhất định không nổi, vì không quan sát xung quanh được.
Trước đây ở đầm liên tục nhìn thấy những con rùa to như cái nong, cổ to bằng cái phích nổi lên mặt nước vào những năm 80 của thế kỷ XX, do có thời gian người dân dùng mìn đánh cá, nên rùa khổng lồ đã bò qua đập tràn sang đầm Cây Xoan rồi thoát ra sông Hồng, hiện chỉ phát hiện những con rùa cỡ 5–7 kg, nhưng không gặp loại to như cái nong. Các loài thuộc giống rùa, ba ba đều rất sợ sấm, sét, tiếng mìn nổ giống tiếng sấm, vì đánh mìn, nên có thể chúng đã bò hết ra sông Hồng vào những ngày nước tràn qua đập trong mùa mưa lũ. Từ sau vụ con rùa nặng 140 kg bị bắn chết, loài rùa khổng lồ này biến mất khỏi đầm Minh Quân. Thi thoảng vẫn có người bắt được một con, nhưng chỉ nặng cỡ vài ba chục kg, những con còn lại trong đầm rất cảnh giác, luôn né tránh con người. Những con chưa thoát ra sông Hồng thì ẩn nấp kỹ trong những hang hốc, những vực sâu tới 30m..
Ở Việt Nam > Sơn Tây

Vào thời điểm cuối năm 2006, các chuyên gia của Chương trình Bảo tồn rùa châu Á nhận được tin xuất hiện một con rùa trong một hồ nước ở Sơn Tây. Trước đây, người dân quanh hồ săn được rùa khổng lồ, loài rùa Hồ Gươm được họ gọi là con ba ba. Với những thiết bị săn bắt chuyên dụng, họ lôi được cả những con rùa nặng cả tạ lên bờ làm thịt, một thợ đánh cá còn tóm được một con rùa nặng tới 60 kg bằng cả mái chèo trong khi nhấc lưới, thấy một con rùa lưng to bằng cái mẹt đang gỡ cá ở lưới ăn, con rùa này không bỏ chạy mất tăm như những con khác, mà quay sang đớp mái chèo, con rùa càng ngoạm chặt hơn. Khi hàm răng sắc lẹm của nó đóng chặt vào mái chèo thì bị kéo tuột nó lên thuyền, vật ngửa nó ra. Nằm ngửa trên thuyền, nó vẫn cứ nghiến mái chèo, chả khác gì ba ba cắn người, phải có sấm sét hoặc tiếng cối xay gạo mới chịu nhả. Đó cũng là con rùa to cuối cùng mà người dân săn được ở hồ nước này.
Rồi sau có tin báo rùa thò cái đầu to như cái phích lên khỏi mặt nước, cả năm không thấy mặt mũi nó, nhưng cứ đến mùa hè, là nó phá lưới trộm cá của dân, thi thoảng lại ngóc đầu lên thở. Giống rùa này mùa lạnh thì không thấy nó, cứ như thể nó ngủ dưới bùn như gấu ngủ đông, nhưng mùa nóng thì ngoi lên thở, thậm chí bò lên bãi cát phơi nắng, cả chục tấm lưới bị xé toạc, vết xé đủ vừa để con rùa có bề ngang cỡ mét chui qua. Có thấy những con cá bị mất đầu, mất đuôi dính vào lưới, hoặc nổi lều phều trên mặt hồ là do rùa ăn. Từng phát hiện một con rùa khổng lồ ở hồ Đông Mô (Ba Vì) bằng cả AND xác định rùa Đồng Mô đúng là cùng dòng giống với rùa Hồ Gươm, cùng giống loài với rùa Hồ Gươm, là hậu duệ duy nhất của cụ rùa đã quá già, có nguy cơ quy tiên cứ lúc nào trong hồ Lục Thủy.
Ở Việt Nam > Tại Huế

Tại đây, nhiều người dân, du khách vẫn thường nhắc đến con rùa khổng lồ thi thoảng xuất hiện trên dòng sông Hương, đoạn trước mặt điện Hòn Chén. Người dân địa phương gọi đó là "rùa thần". Câu chuyện về "rùa thần" thường nổi lên mặt sông báo ứng, mỗi khi "rùa thần" nổi là có một điềm dữ sắp sửa xảy ra. Nhiều bậc cao niên Huế vẫn truyền lại câu chuyện rùa thần trả lại chén ngọc cho vua và khẳng định đã từng nhìn thấy rùa khổng lồ nổi trên dòng Hương Giang, con rùa nổi lên to bằng cái nong, mỗi lần, nó chỉ nổi lên cái lưng chứ chưa lần nào nổi cả lên.
Những tường trình cho biết rùa nổi lên tại đoạn sông thuộc phường Kim Long. Rùa to lắm, chỉ thấy mai rùa đen sì, to bằng chiếc xe công nông, giữa lòng sông bọt khí sủi lên từng bọng lớn, tiếp đó chiếc mai rùa khổng lồ từ từ xuất hiện ước đoán cụ rùa to bằng xe ba gác, người lại cho rằng cụ rùa to bằng chiếc xe công nông có người lại cho đó là con trắn, nhưng vì hình dáng khá giống rùa nên người ta quen gọi là rùa. Những tường trình khác cho biết khi mặt sông bỗng nhiên nổi tăm lớn sùng sục như nước đang sôi, sau đó là con vật khổng lồ lù lù nổi lên khỏi mặt nước chừng 20 cm. Riêng cái đầu đã to bằng chiếc am thờ cao 3m. Lưng đen và rộng hơn nền nhà. Lúc lặn xuống, phun nước lên cao, bọt nước nổi liên tục mấy giờ sau mới hết, theo ước tính con vật phải nặng đến khoảng 10 tấn.
Chú thích

↑  Rùa cổ nhai gọn cá sấu
↑  “Bắt được rùa khổng lồ ở Anh”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2017.
1 2  Những chú rùa khổng lồ bí ẩn giữa đại dương
1 2  “Rùa khổng lồ lên chức mẹ ở tuổi 80”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2017.
1 2  Cụ rùa khổng lồ 100 tuổi đẻ 800 con tràn ngập đảo
↑  Phát hiện thêm loài rùa mới tại 'đảo rùa khổng lồ'
↑  10 loài mới phát hiện ấn tượng nhất năm 2016
↑  Phát hiện loài rùa khổng lồ mới trên đảo Galapagos
↑  Phát hiện loài rùa 'khủng' ở Ecuador
↑  "Thiên đường" của những chú rùa khổng lồ
↑  Rùa George quá cố vẫn còn họ hàng
↑  Cụ rùa trăm tuổi cứu cả loài khỏi tuyệt chủng nhờ năng giao phối
↑  "Cụ rùa" khổng lồ 100 tuổi gây sửng sốt vì khả năng sinh sản cao
↑  Rùa khổng lồ lên chức mẹ ở tuổi 80
↑  4 "cụ" rùa khổng lồ nổi tiếng nhất thế giới
↑  Khi rùa vỡ mai
↑  "Cụ" rùa Mỹ qua đời
↑  Rùa khổng lồ giúp trồng rừng
1 2  "Bà con" của rùa Hồ Gươm ở nước ngoài sống thế nào?
↑  Đi tìm rùa khổng lồ
1 2  Ai phát hiện rùa khổng lồ ngoài Hồ Gươm?
↑  Phải chăng "cụ rùa" Hồ Gươm còn nhiều họ hàng?
1 2 3  “Bí ẩn chuyện rùa nặng hàng tấn, nuốt cả người ở Bắc Giang - Kỳ 1: Người săn rùa nấu cao”. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2017.
1 2  “Cuộc vật lộn suốt đêm tóm 'rùa Hồ Gươm' khổng lồ ở Hòa Bình - Kỳ 2 (kỳ cuối): Tóm sống ba ba khổng lồ”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2017.
↑  Rùa khổng lồ ở Yên Bái đã "tái xuất giang hồ"
1 2 3 4  “Sát thủ diệt rùa và 'rùa Hồ Gươm' khổng lồ nặng 2,5 tạ ở Phú Thọ”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2017.
↑  “Rùa Hồ Gươm khỏe tới mức xé toạc mọi tấm lưới dù chắc chắn nhất”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2017.
↑  “Rùa Hồ Gươm là rùa hay là con giải khổng lồ?”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2017.
1 2 3 4 5  “Đi tìm rùa khổng lồ nuốt người đàn bà xinh đẹp ở Bắc Giang - Kỳ 2: (kỳ cuối): Tóm giải khổng lồ”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2017.
1 2 3  Rùng rợn chuyện rùa khổng lồ dìm chết trâu mộng giữa sông Hồng
1 2 3  Phạm Ngọc Dương. “Rùa Hồ Gươm có nguồn gốc từ sông Hồng?”. VTC News. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2016.
↑  “Chuyện chưa biết về cuộc vây bắt con ba ba nặng 1,2 tạ ở Hòa Bình - Kỳ 1: Linh vật "con vua Thủy Tề"”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2017.
↑  Huyền thoại về “rùa thần” nặng nghìn ký dưới lòng sông Hương
Một con rùa cạn khổng lồ đang dầm mình
Rùa khổng lồ đang ăn


Rùa khổng lồ Galapagos
Rùa George - Kẻ cô độc
Rùa khổng lồ Aldabra
Rùa mai mềm khổng lồ
Rùa Hồ Gươm (Rafetus leloii)
Một con rùa da đang đẻ trứng
Rùa Hồ Gươm là một trong những cá thể rùa lớn nhất đã được ghi nhận
Đầm Ao Châu là mơi từng được cho là đã xuất hiện nhiều cá thể rùa khổng lồ
Rùa Đồng Mô
Galphimia mexiae

| Galphimia mexiae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Malpighiaceae
Chi (genus): Galphimia
Loài (species): G. mexiae
Danh pháp hai phần
Galphimia mexiae C.E.Anderson, 2003 
Galphimia mexiae là một loài thực vật có hoa trong họ Malpighiaceae. Loài này được C.E.Anderson mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Galphimia mexiae”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Clusia mangle

| Clusia mangle |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Clusiaceae
Chi (genus): Clusia
Loài (species): C. mangle
Danh pháp hai phần
Clusia mangle Rich. ex Planch. & Triana, 1860 
Clusia mangle là một loài thực vật có hoa trong họ Bứa. Loài này được Rich. ex Planch. & Triana mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Clusia mangle”. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013.
San-Giovanni-di-Moriani

| --- | --- |
 San-Giovanni-di-Moriani
San-Giovanni-di-Moriani
Vị trí trong vùng Corse San-Giovanni-di-Moriani 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Corse
Tỉnh: Haute-Corse
Quận: Bastia
Tổng: Campoloro-di-Moriani
Liên xã: Costa Verde
Xã (thị) trưởng: Marcel Tristani (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 94–1.280 m (308–4.199 ft) (bình quân 560 m (1.840 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 10,19 km2 (3,93 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 85  
 - Mật độ: 8/km2 (21/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 2B302/ 20230

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
San-Giovanni-di-Moriani  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 10,19 km², dân số năm 1999 là 85 người. Khu vực này có độ cao trung bình 560 mét trên mực nước biển.
Podabrus fragilis

| Podabrus fragilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Cantharidae
Chi (genus): Podabrus
Loài (species): P. fragilis
Danh pháp hai phần
Podabrus fragilis Nakane & Makino, 1989 
Podabrus fragilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Nakane & Makino miêu tả khoa học năm 1989.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Carcelia nudioculata

| Carcelia nudioculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Carcelia
Loài (species): C. nudioculata
Danh pháp hai phần
Carcelia nudioculata
Carcelia nudioculata là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Galanthus trojanus

| Galanthus trojanus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Amaryllidaceae
Chi (genus): Galanthus
Loài (species): G. trojanus
Danh pháp hai phần
Galanthus trojanus A.P.Davis & Özhatay 
Galanthus trojanus là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được A.P.Davis & Özhatay mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Galanthus trojanus”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Saussurea kolesnikovii

| Saussurea kolesnikovii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Saussurea
Loài (species): S. kolesnikovii
Danh pháp hai phần
Saussurea kolesnikovii Khokhryakov & Voroshilov, 1971 
Saussurea kolesnikovii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Khokhryakov & Voroshilov miêu tả khoa học đầu tiên năm 1971.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Saussurea kolesnikovii”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Carex pseudophyllocephala

| Carex pseudophyllocephala> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Carex
Loài (species): C. pseudophyllocephala
Danh pháp hai phần
Carex pseudophyllocephala L.K.Dai, 1994 
Carex pseudophyllocephala là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được L.K.Dai mô tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Carex pseudophyllocephala”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.