stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngô Xương Văn
Nam Tấn vương

Năm 950, Ngô Xương Văn tự xưng làm Nam Tấn Vương, đóng đô ở Cổ Loa. Ngô Xương Văn cho người đón anh trai Ngô Xương Ngập về. Được sự chuẩn tấu của Dương thái hậu, Ngô Xương Ngập cũng lên làm vua, xưng là Thiên Sách Vương. Khi đó cùng tồn tại hai vua.
Năm 951, ông cùng Thiên Sách vương đi đánh Đinh Bộ Lĩnh ở Hoa Lư (Ninh Bình) không thần phục triều đình nhưng không thắng phải quay trở về (xem chi tiết các bài: Đinh Bộ Lĩnh, Đinh Liễn).
Ngô Xương Ngập chuyên quyền, không cho Ngô Xương Văn tham gia chính sự. Ngô Xương Ngập còn định trừ Ngô Xương Văn để một mình làm vua, nhưng năm 954, Ngô Xương Ngập bị bệnh chết. Nam Tấn Vương Ngô Xương Văn một mình trị nước.
Theo sách Khâm định Việt sử thông giám cương mục dẫn chiếu từ Ngũ đại sử (thiên Nam Hán thế gia), sau khi Xương Ngập chết, Xương Văn sai sứ đến gặp vua Nam Hán là Lưu Thịnh (con Lưu Cung) xin "tiết việt". Lưu Thịnh sai cấp sự trung là Lý Dư đem cờ tinh, cờ tiết sang để chiêu dụ. Lý Dư đi đến Bạch Châu, Ngô Xương Văn sai người đến ngăn lại, bảo rằng: "Giặc biển làm loạn, đường sá khó đi", thành thử Lý Dư không sang được tới nơi. Có lẽ Nam Tấn vương đã ân hận trong việc "thần phục" kẻ địch từng thua bại dưới tay ông ngoại và cha mình và thấy Nam Hán không đủ mạnh để thần phục nên tìm cách không gặp sứ Nam Hán.
Trong nước có nhiều nơi làm loạn không thần phục triều đình, Nam Tấn vương mang quân đi dẹp. Đầu tiên ông dẹp được giặc Chu Thái ở Thao Giang (Phú Thọ), sau đó năm 965, Ngô Xương Văn đem quân đi đánh hai thôn Đường và Nguyễn ở Thái Bình (Sơn Tây). Ông bị phục binh bắn nỏ trúng, tử trận. Theo Giáo sư Trần Quốc Vượng thì thôn Đường, tức Đường Lâm thuộc phạm vi chiếm đóng của sứ quân Ngô Nhật Khánh, còn thôn Nguyễn Gia Loan thuộc căn cứ của sứ quân Nguyễn Thái Bình, tức Nguyễn Khoan.
Ngô Xương Văn làm vua được 15 năm. Thời kỳ trị vì của Ngô Xương Văn và Ngô Xương Ngập được gọi chung là Hậu Ngô Vương.
Sau đó con của Ngô Xương Ngập là Ngô Xương Xí lên ngôi, nhưng thế lực suy yếu phải rút về giữ đất Bình Kiều. Từ 966 hình thành 12 sứ quân, sử gọi là loạn 12 sứ quân. Cho tới năm Mậu Thìn 968, đạo quân của Đinh Bộ Lĩnh sau hàng loạt chiến thắng, thống nhất đất nước, mở ra nhà Đinh. Nhà Ngô kết thúc.
Đánh giá

Trong Đại Việt Sử ký Toàn thư, Lê Văn Hưu viết:
Ngô Sĩ Liên có lời bàn trong Đại Việt Sử ký Toàn thư:
Ngô Thì Sĩ trong Việt sử tiêu án cũng có lời bàn về Ngô Xương Văn như sau:
Khi đề cập tới Xương Văn có tư chất tốt, không thế, thì nếu không giết anh là Xương Ngập, cũng không để Tam Kha được sống, Ngô Thì Sĩ có lẽ muốn so sánh chuyện nhà Ngô với những cảnh "huynh đệ tương tàn", thói ích kỷ, vô nhân của một số quân vương trong lịch sử Trung Quốc, như Lý Thế Dân giết anh em cùng mẹ và 10 cháu ruột, bức cha thoái vị; Tống Cao Tông Triệu Cấu không muốn xin nhà Kim thả cha (Huy Tông) và anh (Khâm Tông) đang làm tù binh trong tay giặc được về mà chỉ xin tha cho mẹ, rồi tìm cách vu tội giết Nhạc Phi vì danh tướng này muốn đánh vào kinh đô nhà Kim để rước 2 vua cũ về nam; hay Minh Anh Tông được em là Cảnh đế cứu thoát từ tay người Mông sau 7 năm làm tù binh đã tìm cách sát hại em để đoạt lại ngôi.
Chú thích

↑  Theo Gia phả họ Ngô, Ngô Xương Văn mất thọ 30 tuổi.
↑  Ngũ đại sử gọi ông là Xương Tấn, có lẽ vì chữ 昌 "Xương" trong "Xương Văn" và chữ 晉 "Tấn" trong "Nam Tấn vương" gần giống nhau mà Bắc sử chép lầm.
↑  Châu Hải Đường (2018), An Nam Truyện – Ghi chép về Việt Nam trong chính sử Trung Quốc xưa. Công ty Cổ phần sách Tao Đàn, Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn. Trang 240.
↑  Xem bài: "Về quê hương của Ngô Quyền" - Trần Quốc Vượng - Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, Hà Nội, số 101, tháng 8/1967, tr. 60-62.
The Cranberries

| The Cranberries |
| --- | --- |
The Cranberries, guitarist Noel Hogan và ca sĩ chính Dolores O'Riordan tại Barcelona, 2010
Thông tin nghệ sĩ
Tên gọi khác: The Cranberry Saw Us (1989–1990)
Nguyên quán: Limerick, Ireland
Thể loại:  Alternative rock  Irish folk  pop rock  jangle pop  post-punk 
Năm hoạt động:  1989–2003  2009–2019 
Hãng đĩa:  Xeric  Island  Universal  Atlantic  Downtown  Cooking Vinyl  BMG 
Hợp tác với: Jetlag

Cựu thành viên:  Mike Hogan  Noel Hogan  Fergal Lawler  Niall Quinn  Dolores O'Riordan 

Website: cranberries.com
The Cranberries là một ban nhạc rock Ailen  được thành lập tại Limerick, Ireland năm 1989 với ca sĩ chính Niall Quinn, tay guitar Noel Hogan, tay guitar bass Mike Hogan, và tay trống Fergal Lawler. Ca sĩ chính Quinn được Dolores O'Riordan thay thế vào năm 1990. Ban nhạc chính thức tự phân loại mình là một nhóm nhạc alternative rock, nhưng kết hợp các khía cạnh của nhạc indie pop, post punk, dân ca Ireland và nhạc pop rock vào âm nhạc của họ.
Cranberries đã trở nên nổi tiếng quốc tế trong những năm 1990 với album đầu tay Everybody Else Is Doing It, So Why Can't We?, đã trở thành một thành công về mặt thương mại và đạt được năm album hàng đầu trong bảng xếp hạng Billboard 200: Everybody Else Is Doing It, So Why Can't We?, No Need to Argue, To the Faithful Departed, Bury the Hatchet, and Stars: The Best of 1992-2002  cũng như có tám đĩa đơn hàng đầu trong bảng xếp hạng Modern Rock Track: "Linger", "Dreams", " Zombie ", "Ode to My Family ", "Ridiculous Thought", "Salvation", "Free to Decide" và "Promises".  Album phòng thu thứ năm của họ Wake Up and Smell the Coffee được phát hành vào tháng 10 năm 2001.
Đầu năm 2009, sau sáu năm gián đoạn, Cranberries đã tái hợp và bắt đầu một chuyến lưu diễn Bắc Mỹ sau đó là các chương trình biểu diễn ở châu Mỹ Latinh và Châu Âu. Ban nhạc đã thu âm album thứ sáu Roses vào tháng 5 năm 2011 và phát hành vào tháng 2 năm 2012. Something Else, một album bao gồm nhiều bài hát nổi tiếng nhất của ban nhạc cùng với các bản hòa tấu cho dàn nhạc mới do Dàn nhạc thính phòng Ailen cung cấp, đã được phát hành vào tháng 4 năm 2017. Album cũng bao gồm ba bài hát mới: "The Glory", "Rupture" và "Why?.
Vào ngày 15 tháng 1 năm 2018, ca sĩ chính Dolores O'Riordan được phát hiện đã chết vì đuối nước trong phòng khách sạn ở London. Trước đó cô đã đến London để tham gia một buổi hòa nhạc trong phòng thu và để thảo luận về album mới nhất của nhóm với hãng thu âm BMG. The Cranberries đã xác nhận vào tháng 9 năm 2018 rằng họ sẽ không tiếp tục với tư cách là một ban nhạc, và phát hành album cuối cùng của họ In the End tháng 4 năm 2019 và tan rã sau đó. Noel Hogan tuyên bố: "The Cranberries là bốn người chúng tôi. Chúng tôi không muốn làm điều này mà không có Dolores. Vì vậy, chúng tôi sẽ rời đi."  The Cranberries đã bán được hơn 40 triệu album trên toàn thế giới.
Kinh tế nhà Tiền Lê

Kinh tế Việt Nam thời Tiền Lê phản ánh tình hình kinh tế nước Đại Cồ Việt từ năm 980 đến năm 1009 dưới thời Tiền Lê trong lịch sử Việt Nam.
Nông nghiệp

Nông nghiệp vẫn là nền tảng cơ bản của nền kinh tế đương thời. Phần lớn ruộng đất ở làng xã phụ thuộc vào triều đình, do triều đình sở hữu.
Các loại ruộng đất thời Tiền Lê gồm có:
Ruộng tịch (ruộng vua): như Bố Hải Khẩu (Thái Bình), Đỗ Động (Bắc Giang), Đọi Sơn (Hà Nam). Vào đầu xuân vua thực hiện lễ cấy tịch điền để động viên, khuyến khích nhân dân sản xuất nông nghiệp, gọi là lễ tịch điền; lần đầu tiên vào năm 987, Lê Đại Hành đã thực hiện việc này. Sử sách ghi nhận đó là lễ tịch điền đầu tiên mà một vị vua Việt Nam thân hành đi cày. Triều đình sử dụng người tù tội hoặc nông dân làm nghĩa vụ lao dịch cày cấy, toàn bộ sản lượng thu hoạch về kho của triều đình.
Ruộng phân phong: Về chính sách phân phong ruộng đất, nhà Tiền Lê cơ bản kế thừa nhà Đinh. Chế độ phân phong cho các công thần, quan lại chỉ là tạm thời, để hưởng thuế, không trở thành ruộng đất tư hữu và phải trả lại triều đình sau khi được người phong qua đời. Ngoài một số công thần, vua Lê Đại Hành còn ban đất cho các hoàng tử làm thực ấp (tất cả 11 người).
Ruộng chùa: Nhà chùa cũng sở hữu một số đất đai.
Ruộng tư: Ruộng đất tư nhân do một số trang trại hình thành từ thời Bắc thuộc được triều đình trung ương cho phép tồn tại, thuộc quyền sở hữu tư nhân và được phép mua bán.
Ngoài ra, nhà Tiền Lê còn khuyến khích dân các nơi khai khẩn đất hoang để lập làng, mở rộng diện tích đất công. Những ruộng đất ở làng xã và ruộng mới hình thành do khai hoang, nhân dân theo tập tục chia ruộng đều cho nhau cày cấy và nộp thuế cho triều đình.
Sử sách ghi nhận những thành quả phát triển nông nghiệp thời Tiền Lê, mùa mang tốt vào các năm 987, 989.
Thủ công nghiệp

Trên cơ sở sự phát triển của các nghề thủ công truyền thống, thủ công nghiệp tiếp tục phát triển. Một số quan xưởng thuộc sở hữu của triều đình được hình thành để sản xuất các vật dụng cho vua quan và đúc tiền, đúc vũ khí.
Đương thời ghi nhận một số công trình dung điện xây dựng như điện Bách Bảo Thiên Tuế ở núi Đại Vân, cổ giác vàng bạc, làm nơi coi chầu; điện Phong Lưu, điện Tử Hoa, điện Bồng Lai, điện Cực Lạc, lầu Đại Vân, điện Trường Xuân, điện Long Bộc, mái lợp ngói bạc.
Những nghề sản xuất thủ công nghiệp trong dân gian gồm có kéo tơ, dệt lụa, rèn sắt, làm giấy, đúc đồng, làm vàng bạc, đóng thuyền,… với trình độ ngày càng nâng cao.
Thương mại

Hệ thống đường sá giao thông đường bộ và đường thủy trong nước được các vua Lê quan tâm khai thông xây dựng. Sử ghi lại những sự kiện khai thông đường sá vào các năm 983, 1003, 1009.
Sử sách không chép rõ về hoạt động thương mại trong nước. Đối tác quan hệ buôn bán ngoại thương chủ yếu của Đại Cồ Việt là Trung Quốc. Hai bên lập ra những nơi giao dịch song phương gọi là Bạc dịch trường đặt trên đường thông lộ biên giới.
Những Bạc dịch trường quan trọng trong thời kỳ này là trại Vĩnh Bình (được Lê Văn Siêu phỏng đoán là chợ Kỳ Lâm hiện nay), tại Sách Nam Giang thuộc trại Cổ Vạn và châu Tô Hậu (Lê Văn Siêu phỏng đoán là châu Thất Khê), trại Hoành Sơn (Na Chàm ở ải Nam Quan). Trại Hoành Sơn tụ tập nhiều nhà buôn từ châu Quảng Nguyên của Đại Cồ Việt và châu Đặc Ma của nước Đại Lý (Vân Nam) và các lái buôn từ Quảng Châu của Tống.
Bạc dịch trường lớn nhất gần biên giới là điểm giao dịch hai nước nằm ở trại Như Hồng, Khâm châu.
Các quan chức địa phương biên giới cũng hỗ trợ cho quan hệ buôn bán của các thương gia hai bên. Nếu xảy ra việc kêu ca vì người bán cân thiếu thì phía Đại Cồ Việt lại cử sứ sang Khâm châu để thử lại cân để kiểm tra. Không những thế, chính triều đình nhà Tiền Lê cũng sai người sang giao dịch thẳng với khách buôn người Tống. Hàng bán của Đại Cồ Việt gồm có vàng, bạc, tiền đồng.
Tiền tệ

Khi cai trị, Lê Hoàn đã dùng ba niên hiệu, song chỉ đúc duy nhất tiền Thiên Phúc trấn bảo, lấy tên theo niên hiệu đầu tiên. Các vua Tiền Lê sau không đúc tiền.
Sử liệu cũ của Việt Nam là Đại Việt sử ký toàn thư và Việt sử thông giám cương mục đều có nhắc đến việc tiền Thiên Phúc được đúc từ mùa xuân năm 984. Do tiền trong nước không đủ nhu cầu sử dụng, một số đồng tiền nhà Đường cũ như Khai Nguyên và nhà Tống đương thời như Thuần Hóa, Tường Phù được lưu hành trong nước Đại Cồ Việt.
Sử sách không nêu rõ tỷ lệ giá trị giữa những đồng tiền trong nước phát hành và tiền Trung Quốc ra sao. Tiền Thiên Phúc nhà Tiền Lê nặng 2,3-3,2 gram, còn các đồng tiền nhà Tống nặng khoảng 3,5 gram. Tại Khâm châu, việc mua bán của người Việt và người Tống bao gồm cả tiền đồng. Lê Văn Siêu cho rằng đây không chỉ là thị trường hàng hóa mà còn là thị trường tiền tệ mà hai bên trao đổi ngoại hối.
Các loại thuế

Nhà Tiền Lê đặt ra lệ đánh thuế căn cứ vào số lượng tài sản về ruộng đất. Thuế thân chia ra hai loại:
Nhà Tiền Lê đặt ra thuế thổ sản theo phép thời Tam Đại (Hạ, Thương, Chu) của Trung Quốc, chỉ lấy cống phẩm mà không thu bằng tiền. Đồng thời, triều đình có chính sách khuyến khích thương mại. Những người buôn bán không phải nộp thuế, coi như họ chỉ bán những nông phẩm sản xuất ra mà đã chịu thuế ruộng đất rồi.
Chú thích

1 2 3  Đào Tố Uyên, sách đã dẫn, tr 30
1 2 3  Đại Việt sử ký toàn thư, Bản kỷ quyển 1
↑  Ngô Thì Sĩ, sách đã dẫn, tr 205
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 80
1 2  Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn, sách đã dẫn, tr 112
↑  Nhiều tác giả, sách đã dẫn, tr 95-96
↑  Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn, sách đã dẫn, tr 113
↑  Đào Tố Uyên, sách đã dẫn, tr 32
1 2 3 4  Lê Văn Siêu, sách đã dẫn, tr 486
1 2 3  Lê Văn Siêu, sách đã dẫn, tr 487
↑  Lục Đức Thuận, Võ Quốc Ky, sách đã dẫn, tr 57
↑  Lục Đức Thuận, Võ Quốc Ky, sách đã dẫn, tr 58
1 2  Lê Văn Siêu, sách đã dẫn, tr 473. Dẫn theo Lịch triều hiến chương loại chí
| x t sNhà Tiền Lê (980-1009) |
| --- | --- |
Các vua: Lê Đại Hành  •  Lê Trung Tông  •  Lê Long Đĩnh 
Các sự kiện, cuộc chiến:  Chiến tranh Tống-Việt, 981  •  Đánh Chiêm Thành  •  Chiến tranh kế vị 
Các lĩnh vực:  Chính trị  •  Tôn giáo  •  Văn học  •  Hành chính  •  Kinh tế (Thủ công nghiệp - Nông nghiệp - Thương mại - Tiền tệ)   •  Ngoại giao 
Di tích: Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư
Nước ngoài có liên quan: Trung Quốc  •  Chiêm Thành 
 Hồng Bàng  An Dương Vương  Triệu  Tự chủ  Đinh  Tiền Lê  Lý  Trần  Hồ  Lê sơ  Lê trung hưng  Mạc  Tây Sơn  Nguyễn
Palaquium bourdillonii

| Palaquium bourdillonii> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Sapotaceae
Tông (tribus): Sapoteae
Chi (genus): Palaquium
Loài (species): P. bourdillonii
Danh pháp hai phần
Palaquium bourdillonii Brandis 
Palaquium bourdillonii là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Spicy (bài hát của Aespa)

Error đĩa đơn của aespaBản mẫu:SHORTDESC:Error đĩa đơn của aespa
"Spicy" là một bài hát được thu âm bởi nhóm nhạc nữ Hàn Quốc aespa cho đĩa mở rộng thứ ba My World. Bài hát được SM Entertainment phát hành dưới dạng đĩa đơn chủ đạo của đĩa mở rộng vào ngày 8 tháng 5 năm 2023.
Bối cảnh và phát hành

Ngày 16 tháng 2 năm 2023, Lee Sung-soo đã phát hành một video dài 30 phút nói rằng: "Lee Soo-man là lý do khiến âm nhạc của aespa bị trì hoãn" và nhóm dự kiến ​​sẽ phát hành nhạc mới vào ngày 20 tháng 2. Hơn nữa, anh nói thêm rằng Soo-man muốn bắt đầu "đưa các mô-típ bảo vệ môi trường về trồng cây và tính bền vững vào các bài hát" mà sau đó đã bị loại bỏ vì chúng "không phù hợp với thế giới của aespa" và khiến nhóm "khó chịu". Ngày 16 tháng 3, SM Entertainment thông báo rằng aespa sẽ phát hành đĩa hát vào đầu tháng 5. Ngày 17 tháng 4, có thông báo rằng đĩa mở rộng thứ ba của nhóm mang tên My World, bao gồm sáu bài hát, sẽ được phát hành vào ngày 8 tháng 5. Ngày 24 tháng 4, danh sách ca khúc đã được phát hành trên trang web chính thức của nhóm với "Spicy" được công bố là đĩa đơn chủ đạo. Ngày 6 tháng 5, đoạn giới thiệu video âm nhạc đã được phát hành. Bài hát được phát hành cùng với đĩa mở rộng và video âm nhạc vào ngày 8 tháng 5.
Sáng tác

"Spicy" được viết bởi Bang Hye-hyun (JamFactory), sáng tác và biên khúc bởi Ludvig Evers (Moonshine), và Jonatan Gusmark (Moonshine), với Emily Yeonseo Kim, và Moa "Cazzi Opeia" Carlebecker tham gia sáng tác, và Jinbyjin tham gia biên khúc. Bài hát được mô tả là một bài hát dance đặc trưng bởi "nhịp điệu năng động của âm thanh synth-bass cường độ cao". "Spicy" được sáng tác ở khóa của B thứ, với nhịp độ 115 nhịp mỗi phút.
Video âm nhạc

Video âm nhạc do 725 của SL8 Visual Lab đạo diễn đã được phát hành cùng với bài hát của SM Entertainment vào ngày 8 tháng 5. Video âm nhạc miêu tả aespa "như một nhóm học sinh trung học nổi tiếng" với các cảnh chuyển đổi giữa "aespa sẵn sàng tổ chức một bữa tiệc hoang dã trong dinh thự xa hoa của nhóm" và "aespa tận dụng cơ hội để khám phá thành phố khi đồng hồ điểm nửa đêm thời gian dừng lại".
Quảng bá

Trước khi phát hành My World, vào ngày 8 tháng 5 năm 2023, aespa đã tổ chức một sự kiện trực tiếp có tên "aespa 'My World' Countdown Live" trên YouTube, TikTok và IdolPlus để giới thiệu album và bài hát mới của nhóm, bao gồm cả "Spicy" và để giao lưu với người hâm mộ.
Danh sách người thực hiện

Credit phỏng theo ghi chú trên bìa của đĩa mở rộng.
Danh sách người thực hiện > Nơi thu âm

SM Big Shot Studio – thu âm, chỉnh sửa kỹ thuật số
SM Starlight Studio – thu âm, chỉnh sửa kỹ thuật số
SM Blue Ocean Studio – mixing
821 Sound Mastering – mastering
Danh sách người thực hiện > Cá nhân

SM Entertainment – điều hành sản xuất
aespa – giọng hát, giọng nền
Bang Hye-hyun – viết lời
Jonatan Gusmark (Moonshine) – sáng tác, biên khúc, tổng hợp, lập trình
Ludvig Evers (Moonshine) – sáng tác, biên khúc, tổng hợp, lập trình
Moa "Cazzi Opeia" Carlebecker – sáng tác, giọng nền
Emily Yeonseo Kim – sáng tác, chỉ đạo thanh nhạc, giọng nền
Jinbyjin – sáng tác, guitar điện, tổng hợp, lập trình
Lee Min-kyu – thu âm, chỉnh sửa kỹ thuật số
Jeong Yu-ra – thu âm, chỉnh sửa kỹ thuật số
Kim Cheol-sun – mixing
Kwon Nam-woo – mastering
Bảng xếp hạng

| Bảng xếp hạng (2023) | Thứ hạng cao nhất |
| --- | --- |
New Zealand Hot Singles (RMNZ): 34
Lịch sử phát hành

| Khu vực | Ngày | Định dạng | Hãng |
| --- | --- | --- | --- |
| Nhiều nơi | 8 tháng 5 năm 2023 | Digital download streaming | SM Warner Dreamus |
Eritrichium jacuticum

| Eritrichium jacuticum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Chưa đặt
Họ (familia): Boraginaceae
Chi (genus): Eritrichium
Loài (species): E. jacuticum
Danh pháp hai phần
Eritrichium jacuticum Popov, 1953 
Eritrichium jacuticum là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được Popov mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eritrichium jacuticum”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Quang Hải (nhạc trưởng)

Đối với các định nghĩa khác, xem Quang Hải (định hướng).
| Quang Hải |
| --- | --- |

Giám đốc Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh

Nhiệm kỳ: 1975 – 1997
Tiền nhiệm: Nghiêm Phú Phi
Kế nhiệm: Ca Lê Thuần
 
Giám đốc Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam

Nhiệm kỳ: 1971 – 1975
Tiền nhiệm: Phạm Ngọc Lê
Kế nhiệm: Phạm Thúc Minh
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Huỳnh Tấn Sĩ
Ngày sinh: (1935-10-14)14 tháng 10, 1935
Nơi sinh: Cai Lậy, Mỹ Tho, Liên bang Đông Dương
 
Mất: 
Ngày mất: 3 tháng 11, 2013(2013-11-03) (78 tuổi)
Nơi mất: Thành phố Hồ Chí Minh
 
Giới tính: nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Nhạc trưởng Nhạc sĩ Đạo diễn sân khấu Nhà lý luận
Gia đình: 
Vợ: Trần Hoàng Khanh
Con cái: Huỳnh Thị Hoàng Điệp
 
Học vị: Tiến sĩ
Học hàm: Phó giáo sư (1981) Giáo sư (1993)
Lĩnh vực: Nhạc giao hưởng Hợp xướng Nhạc dạo Concerto Nhạc kịch
Khen thưởng:  Huân chương Lao động hạng Nhất   Huân chương Kháng chiến hạng Nhất   Huân chương Kháng chiến hạng Nhì   Huân chương Kháng chiến hạng Ba 
Danh hiệu: Nghệ sĩ nhân dân (1993)

Sự nghiệp âm nhạc
Vai trò: Nhạc trưởng Nhạc sĩ Giảng viên
Năm hoạt động: 1954 – 1998
Đào tạo: Nhạc viện Léningrad
Thành viên của: Hội đồng Âm nhạc quốc gia Hội Nhạc sĩ Việt Nam Hội đồng Học hàm ngành văn hóa nghệ thuật Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh
 
 
Giải thưởng
Giải thưởng Nhà nước 2001 Văn học Nghệ thuật
x • t • 
Quang Hải (14 tháng 10 năm 1935 – 3 tháng 11 năm 2013) là một nhạc trưởng người Việt Nam, nguyên là Giám đốc Nhà hát Giao hưởng hợp xướng nhạc vũ kịch Việt Nam, nguyên giám đốc đầu tiên của Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh. Ông là người Việt Nam duy nhất cho đến nay đã chỉ huy Dàn nhạc nghệ sĩ công huân Nga, dàn nhạc nổi tiếng nhất thế giới với nhiều buổi diễn và là người viết nhiều bản concerto nhất Việt Nam. Ông cũng là người Việt Nam thứ hai lấy bằng Tiến sĩ nghệ thuật ở nước ngoài, sau Giáo sư Trần Văn Khê.
Tiểu sử

Quang Hải tên thật là Huỳnh Tấn Sĩ. Ông sinh ngày 14 tháng 10 năm 1935 tại xã Tân Hội, huyện Cai Lậy, tỉnh Mỹ Tho (nay là xã Tân Hội, thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang).
Năm 1954, ông Tập kết ra Bắc và được cử đi học tại Nhạc viện Léningrad Liên Xô năm 1956. Tới năm 1968, Quang Hải tốt nghiệp tiến sĩ chỉ huy dàn nhạc và lý luận phê bình ở Nhạc viện Léningrad tại Sankt-Peterburg.
Giai đoạn 1970–1975, ông làm Giám đốc Nhà hát Giao hưởng hợp xướng nhạc vũ kịch Việt Nam ở Hà Nội. Năm 1975, sau khi thống nhất đất nước, ông là giám đốc đầu tiên của Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh. Từ năm 1982–1999, Quang Hải đã làm việc ở nhiều vị trí khác nhau như: Ủy viên Hội đồng Âm nhạc quốc gia (thành viên của Hội đồng Âm nhạc quốc tế), Ủy viên Thường vụ Ban Chấp hành Hội Nhạc sĩ Việt Nam khóa III (1983–1989), Ủy viên Hội đồng Học hàm ngành văn hóa nghệ thuật (1981–1999).
Năm 1998, ông về hưu, tuy nhiên ông vẫn tiếp tục làm việc trong vai trò Ủy viên Hội đồng Khoa học của Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời vẫn liên tục tham gia công tác giảng dạy bậc cao học cho đến khi sức khỏe yếu hẳn.
Quang Hải qua đời vào ngày 3 tháng 11 năm 2013 tại Bệnh viện Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 78 tuổi. Ông được an táng tại nghĩa trang Hội tương tế Bến Tre, tỉnh Bình Dương.
Sự nghiệp > Công trình

Quang Hải có hơn 60 công trình khoa học, tiểu luận, tham luận cùng hàng trăm bài báo trong và ngoài nước.
Ông dàn dựng hai vở nhạc kịch Việt Nam và một vở ballet. Ông cũng chỉ huy rất nhiều các chương trình giao hưởng tại Việt Nam.
Ông đã sáng tác nhạc cho 36 vở kịch nói, cải lương, kịch, phim và múa.
Quang Hải là người đầu tiên khởi xướng và tổ chức đào tạo Tiến sĩ âm nhạc tại Việt Nam và đã trực tiếp đào tạo trên 50 nghiên cứu sinh, cao học và đại học. Ông đã sáng tác 3 tổ khúc giao hưởng, 2 concerto cho đàn tranh và dàn nhạc giao hưởng, fantasie cho piano biến tấu trên chủ đề Lý tầm quân, hoà tấu cho dàn nhạc dân tộc Ngày hội, Giao hưởng – đại hợp xướng Chuỗi ngọc biển Đông, giao hưởng – thanh xướng kịch Ký ức Hồ Chí Minh...
Sự nghiệp > Kỷ lục về tác phẩm cho nhạc cụ dân tộc và dàn nhạc giao hưởng

Quang Hải được xem là người đã sáng tác nhiều concerto nhất Việt Nam, 7 tác phẩm. Với tác phẩm viết cho nhạc cụ dân tộc, sách Vietbook 2007 đã ghi nhận ông là "Người có tác phẩm độc tấu nhạc khí dân tộc hòa với dàn nhạc giao hưởng (concerto, variation) nhiều nhất Việt Nam". Cho đến năm 2013, ông đã có hơn tới 11 tác phẩm viết theo các loại này.
Nhận xét

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Ông sống giản dị đúng nghĩa một nhà giáo và là tấm gương sáng đối với nhiều thế hệ học trò. Những tác phẩm ông để lại cho đời đã ghi dấu ấn sâu đậm trong tôi và các thế hệ khán thính giả mộ điệu âm nhạc bác học... | ” |
— Giáo sư - Nhạc sĩ Ca Lê Thuần
Vinh danh

Năm 1993, Quang Hải được phong hàm Giáo sư và được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.
Giải thưởng Nhà nước năm 2001.
Huân chương Lao động hạng Nhất.
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng 3.
Huân chương Hữu nghị Hoàng gia Campuchia.
Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.
Huy chương Chiến sĩ văn hóa.
Huy chương Vì sự nghiệp giáo dục.
Đời tư

Ông kết hôn với bà Trần Hoàng Khanh và có con gái là Huỳnh Thị Hoàng Điệp, giảng viên chuyên ngành Chỉ huy hợp xướng và các môn kiến thức âm nhạc của Khoa Lý luận – Sáng tác – Chỉ huy thuộc Nhạc Viện thành phố Hồ Chí Minh.
Dipterocypsela

| Dipterocypsela> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Dipterocypsela
Dipterocypsela là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài

Chi Dipterocypsela gồm các loài:
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dipterocypsela”. Truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2013.
Alcea apterocarpa

| Alcea apterocarpa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Alcea
Loài (species): A. apterocarpa
Danh pháp hai phần
Alcea apterocarpa Boiss., 1867 
Alcea apterocarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Boiss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1867.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Alcea apterocarpa”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Nghi Sơn

Đối với các định nghĩa khác, xem Nghi Sơn (định hướng).
Nghi Sơn là một thị xã ven biển nằm ở phía đông nam tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.