stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lai ngược dòng

Lai trở lại giúp con lai các đời của thể nhận (2, 3, 4,...) ngày càng mang nhiều ADN tốt của thể cho (1).
Lai trở lại là trường hợp lai giữa con lai với thế hệ trước đã sinh ra nó. Thuật ngữ này trong tiếng Anh là backcrossing (viết tắt là BC), đã được dịch chính thức là "lai trở lại", hoặc đôi khi là "lai ngược".
Trường hợp này xảy ra khá phổ biến ở tự nhiên, trong một số loài động vật hoang dã, sống quần tụ theo "gia đình", thường gặp ở lợn và mèo. Ở đây, có thể gặp con đực (F1) lại giao phối với mẹ nó (P), sinh ra F2 - theo cách mô tả nhân hoá - vừa là em, lại vừa là con của nó. Trong chăn nuôi, nhiều người đã gặp hiện tượng này, cũng được xếp vào dạng "giao phối gần" hoặc "giao phối cận huyết".
Trong nông nghiệp, người ta đã áp dụng kiểu giao phối này ở cả kỹ thuật trồng trọt và chăn nuôi, nhằm tạo ra giống lai có ngày càng nhiều phẩm chất tốt của đời trước. Tuy nhiên, kỹ thuật này thường áp dụng nhiều trong chăn nuôi hơn là trong trồng trọt. Chẳng hạn, ở VIệt Nam, người ta đã nhập con đực thuộc giống lợn Đại Bạch để lai với con cái thuộc giống lợn Ỉ, sinh ra con lai F1. Những lợn nái F1 được chọn lọc sẽ được lai trở lại với lợn bố (lợn Đại Bạch) sinh ra con lai F2. Những lợn nái F2 được chọn lọc sẽ được lai trở lại với "ông", v.v. Kết quả là tạo ra các thế hệ lợn con ngày càng có phẩm chất của giống nhập nội đắt tiền (xem sơ đồ), tận dụng được nguồn gen quý hiếm của "thể cho" (donor), ngay cả khi thể cho đã chết, nếu nó đã được lấy tinh trùng bảo quả đông lạnh. Vì thế đây là một kỹ thuật cải tạo giống địa phương.
Nếu phép lai trở lại giữa thể nhận (recipient) là vật nuôi với thể cho (donor) là vật hoang dã, thì gọi là Breeding back đã được dịch là lai ngược.
Đại cương

Khi cá thể đồng hợp tử trội AA cho lai với cá thể đồng hợp tử lặn aa thì thế hệ F2 thu được do F1 tự phối sẽ có 25% AA, 50% Aa, 25% aa. Để phân biệt AA với Aa là hai dạng giống nhau về kiểu hình (phenotip), người ta tiến hành LN chúng với bố mẹ đồng hợp tử lặn aa (cách lai phân tích). Thế hệ con lai từ cách lai AA x aa sẽ giống nhau (Aa), trong khi đó cách lai Aa x aa thì cho ra 50% có kiểu hình trội (Aa) và 50% có kiểu hình lặn (aa). Lai ngược dòng khác với Lai ngược (Breeding back) là một hình thức chọn lọc nhân tạo bằng cách chọn lọc kiểu hình và kiểu gen có chủ ý các loài vật nuôi trong nhà nhằm cố gắng tạo ra một giống vật nuôi có kiểu hình giống với tổ tiên kiểu hoang dã của nó (lại tổ), thường là giống đã tuyệt chủng nhằm mục đích hồi sinh loài.
Phép lai ngược có thể được sử dụng có chủ ý ở động vật để chuyển một tính trạng mong muốn ở động vật có nền tảng di truyền kém hơn sang động vật có nền tảng di truyền tốt hơn. Đặc biệt, trong các thí nghiệm loại trực tiếp gen, trong đó việc loại trực tiếp được thực hiện trên các dòng tế bào gốc dễ nuôi cấy, nhưng được yêu cầu ở động vật có nền tảng di truyền khác, động vật bị loại trực tiếp được lai với động vật có nền di truyền bắt buộc. Ví dụ như trong thí nghiệm trên chuột mỗi khi con chuột có đặc điểm mong muốn (trong trường hợp này là thiếu gen (tức là loại trực tiếp), được biểu thị bằng sự hiện diện của dấu hiệu có thể chọn dương tính) được lai với một con chuột có nền tảng di truyền không đổi, phần trăm trung bình của vật chất di truyền của đời con có nguồn gốc không đổi đó tăng lên.
Kết quả, sau khi nhắc lại đầy đủ, là động vật có đặc điểm mong muốn trong nền di truyền mong muốn, với tỷ lệ vật chất di truyền từ tế bào gốc ban đầu giảm xuống mức tối thiểu (theo thứ tự 0,01%). Do bản chất của meiosis, trong đó các nhiễm sắc thể có nguồn gốc từ cha mẹ được xáo trộn ngẫu nhiên và được gán cho mỗi giao tử con, tỷ lệ vật chất di truyền có được từ một trong hai dòng tế bào sẽ khác nhau giữa các con của một phép lai nhưng sẽ có giá trị mong đợi. Kiểu gen của mỗi thành viên của thế hệ con cái có thể được đánh giá để chọn không chỉ một cá thể mang đặc điểm di truyền mong muốn mà còn cả tỷ lệ phần trăm vật chất di truyền tối thiểu từ dòng tế bào gốc ban đầu. Chủng ngẫu nhiên là dòng lai cận huyết với một trong các nhiễm sắc thể của nó được thay thế bằng nhiễm sắc thể tương đồng của một dòng lai cận huyết khác thông qua một loạt các phép lai.
Scoliopteryx approximata

| Scoliopteryx approximata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Scoliopteryx
Loài (species): S. approximata
Danh pháp hai phần
Scoliopteryx approximata Lempke, 1949 
Scoliopteryx approximata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Theridion maculiferum

| Theridion maculiferum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Theridiidae
Chi (genus): Theridion
Loài (species): T. maculiferum
Danh pháp hai phần
Theridion maculiferum Roewer, 1942 
Theridion maculiferum là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Theridion. Theridion maculiferum được Carl Friedrich Roewer miêu tả năm 1942.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Nguyễn Ngọc Liên

Nguyễn Ngọc Liên (sinh 1955) là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng, nguyên Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu 2 (2009–2015).
Thân thế sự nghiệp

Tháng 9 năm 2008, bổ nhiệm giữ chức Phó Chính ủy Quân khu 2
Năm 2009, bổ nhiệm giữ chức Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu 2
Tháng 8 năm 2015, ông nghỉ chờ hưu.
Thiếu tướng (9.2008), Trung tướng (9.2012)
Chú thích

↑  “Tuyên truyền hiệu quả nhiệm vụ quân sự trên báo chí”. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2015.
↑  “Lãnh đạo tỉnh thăm, chúc mừng Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu 2”.
↑  “Thượng tướng Ngô Xuân Lịch thăm, làm việc tại Quân khu 2”. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2015.
↑  “Thượng tướng Ngô Xuân Lịch thăm, làm việc tại Quân khu 2”.
1 2 3  “Thăng quân hàm cấp tướng và bổ nhiệm chức vụ cho 49 sĩ quan cao cấp Quân đội - See more at: http://vpcp.chinhphu.vn/Home/Thang-quan-ham-cap-tuong-va-bo-nhiem-chuc-vu-cho-49-sy-quan-cao-cap-Quan-doi/20089/8433.vgp#sthash.gQS0N9Lx.dpuf”. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2015. Liên kết ngoài trong |title= (trợ giúp)
Polycyrtus impressus

| Polycyrtus impressus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Polycyrtus
Loài (species): P. impressus
Danh pháp hai phần
Polycyrtus impressus Cushman, 1931 
Polycyrtus impressus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Pouligney-Lusans

| --- | --- |
 Pouligney-Lusans

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bourgogne-Franche-Comté
Tỉnh: Doubs
Quận: Besançon
Tổng: Roulans
Liên xã: Vaîte-Aigremont
Xã (thị) trưởng: Claude Mesnier (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 257–453 m (843–1.486 ft)
Diện tích đất1: 11,60 km2 (4,48 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 25468/ 25640

Pouligney-Lusans là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Dân số

| Năm | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dân số | 261 | 271 | 326 | 517 | 625 | 695 | 704 |
From the year 1962 on: No double counting—residents of multiple communes (e.g. students and military personnel) are counted only once.
Nguyễn Ngọc Hải

Nguyễn Ngọc Hải (sinh ngày 3 tháng 12 năm 1965) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14, khóa 13, thuộc đoàn đại biểu Hà Giang.
Tiểu sử

Ngày sinh: 3/12/1965
Giới tính: Nam
Dân tộc: Tày
Tôn giáo: Không
Quê quán: Xã Vô Điếm, huyện Bắc Quang,, Hà Giang
Trình độ chính trị: Cao cấp lý luận chính trị
Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ kinh tế
Nghề nghiệp, chức vụ (Hiện tại): Giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Giang, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội
Nơi làm việc: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Hà Giang
Ngày vào đảng: 5/3/1994
Nơi ứng cử: Hà Giang
Đại biểu Quốc hội khoá: XIII
Đại biểu chuyên trách: Không
Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không
Pouldergat

| --- | --- |
 Pouldergat

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bretagne
Tỉnh: Finistère
Quận: Quimper
Tổng: Douarnenez
Liên xã: Pays de Douarnenez
Xã (thị) trưởng: Gaby Le Guellec (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 8–133 m (26–436 ft)
Diện tích đất1: 24,39 km2 (9,42 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 1.277  
 - Mật độ: 52/km2 (130/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 29224/ 29100

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Pouldergat (tiếng Breton: Pouldregad) là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.
Dân số

Người dân ở Pouldergat được gọi là Pouldergatois.
Tapeinosperma pseudojambosa

| Tapeinosperma pseudojambosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Tapeinosperma
Loài (species): T. pseudojambosa
Danh pháp hai phần
Tapeinosperma pseudojambosa (F. Muell.) Mez 
Tapeinosperma pseudojambosa là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được (F. Muell.) Mez miêu tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tapeinosperma pseudojambosa”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Peristeria leucoxantha

| Peristeria leucoxantha> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Peristeria
Loài (species): P. leucoxantha
Danh pháp hai phần
Peristeria leucoxantha Garay 
Peristeria leucoxantha là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Garay mô tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Peristeria leucoxantha”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Prosopocera insularis

| Prosopocera insularis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Prosopocera
Loài (species): P. insularis
Danh pháp hai phần
Prosopocera insularis Breuning, 1936 
Prosopocera insularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Sirindhornia

| Sirindhornia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Tông (tribus): Orchideae
Chi (genus): Sirindhornia H.A.Pedersen & Suksathan
Phân cấp
 xem trong bài
Sirindhornia là một chi thực vật có hoa trong họ Lan.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sirindhornia”. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2013.
Thymoites pallidus

| Thymoites pallidus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Theridiidae
Chi (genus): Thymoites
Loài (species): T. pallidus
Danh pháp hai phần
Thymoites pallidus (Emerton, 1913) 
Thymoites pallidus là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Thymoites. Thymoites pallidus được James Henry Emerton miêu tả năm 1913.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Tetragnatha

| Tetragnatha |
| --- | --- |
female T. extensa
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Phân bộ (subordo): Araneomorphae
Liên họ (superfamilia): Araneoidea
Họ (familia): Tetragnathidae
Phân họ (subfamilia): Tetragnathinae
Chi (genus): Tetragnatha Latreille, 1804
Tính đa dạng 
khoảng 326 loài
Tetragnata là một chi nhện trong họ Tetragnathidae.
Chú thích

↑  Gillespie, R. G.; Croom, H. B.; Palumbi, S. R. (1994). “Multiple origins of a spider radiation in Hawaii”. Proceedings of the National Academy of Sciences. 91 (6): 2290–2294. doi:10.1073/pnas.91.6.2290. PMC 43356. PMID 8134390.
↑  Hänggi, Ambros; Stöckli, Edi; Nentwig, Wolfgang (1995). Lebensräume Mitteleuropäischer Spinnen. Miscellanea Faunistica Helvetiae - Centre suisse de cartographie de la faune, Neuchatel. ISBN 2-88414-008-5.
Thais lacera

| Thais lacera |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Muricoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Muricidae
Phân họ (subfamilia): Rapaninae
Chi (genus): Thais
Phân chi (subgenus): Thaisella
Loài (species): T. lacera
Danh pháp hai phần
Thais lacera (Born, 1778) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Cymia carinifera (Lamarck, 1822)   Mancinella mutabilis Link, 1807   Murex lacera Born, 1778   Purpura carinata Schubert & Wagner, 1829   Purpura carinifera Lamarck, 1822   Purpura scalaris Schubert & Wagner, 1829   Purpura umbilicata Jenkins, 1864   Thais carinifera   Thais (Thaisella) lacera (Born, 1778) (alternate representation)   Thais lacerus (Von Born, 1778)   Thais (Thais) mutabilis Link, H.F., 1807  
Thais lacera là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.
Phân bố

Địa Trung Hải
Chú thích

1 2 3  Thais lacera (Born, 1778). World Register of Marine Species, truy cập 24 tháng 4 năm 2010.
Laphria vulpina

| Laphria vulpina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Laphria
Loài (species): L. vulpina
Danh pháp hai phần
Laphria vulpina Meigen, 1820 
Laphria vulpina là một loài ruồi trong họ Asilidae. Laphria vulpina được Meigen miêu tả năm 1820. Loài này phân bố ở vùng Cổ Bắc giới.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Nychogomphus striatus

| Nychogomphus striatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Gomphidae
Chi (genus): Nychogomphus
Loài (species): N. striatus
Danh pháp hai phần
Nychogomphus striatus Fraser, 1924 
Nychogomphus striatus là loài chuồn chuồn trong họ Gomphidae. Loài này được Fraser mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Chú thích

↑  “striatus”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 8 năm 2010. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Lai xa

Giống chó "Labradoodle" là kết quả lai xa giữa chó Poodle với chó Labrador Retriever
Lai xa là quá trình lai giữa các sinh vật khác hẳn nhau về nguồn gốc. Quá trình này có thể xảy ra trong thiên nhiên hoang dã hoặc do con người tiến hành. Thuật ngữ tiếng Anh tương đương là outcrossing. Nghịch nghĩa với lai xa là giao phối cận huyết (ở động vật) và tự thụ phấn (ở thực vật).
Trong tự nhiên, ví dụ về lai xa thường được đưa vào các sách giáo khoa hoặc giáo trình Sinh học nhiều nhất là lai tự nhiên giữa ngựa và lừa, sinh ra la. Vì ngựa và lừa là hai loài khác nhau, nên kiểu lai xa này gọi là lai khác loài.
Trong lai nhân tạo, một phép lai xa tạo thành loài thực vật nhân tạo đầu tiên trên Thế giới là cải bắp lai cải củ. Kiểu lai xa này gọi là lai khác chi. Ngoài ra, lai xa thường gặp nhiều trong lai khác dòng, như lai chó săn vịt (Poodle) với chó tha mồi (Labrador Retriever).
Đặc điểm

Con lai xa thường có những đặc điểm hơn hẳn cả bố lẫn mẹ, nhất là có sức sống cao hơn. Hiện tượng này đã được nhận thấy rất lâu trước đây, như Gregor Mendel và Charles Darwin nêu ra. Chẳng hạn, trong cuốn sách "Tác động của việc lai tạo và tự thụ tinh ở giới Thực vật" (The Effects of Cross and Self-Fertilization in the Vegetable Kingdom), Darwin đã đưa ra những kết luận rõ ràng và dứt khoát về lợi ích thích nghi của việc lai xa, rằng "con cái từ sự kết hợp của hai cá thể khác biệt, đặc biệt nếu tổ tiên của họ phải chịu những điều kiện rất khác nhau, có lợi thế to lớn về chiều cao, cân nặng, sức sống và khả năng sinh sản". Hiện tượng này gần đây đã gọi là ưu thế lai. Ngược lại, lai gần hay giao phối cận huyết thì thường sinh ra con cái mang những đặc điểm bất lợi như thoái hóa giống, do sự biểu hiện của các đột biến alen lặn có hại ở thể đồng hợp tử.
Lai khác loài và lai khác chi thường sinh ra con lai bất thụ (không có khả năng sinh sản), vì con lai thừa hưởng một bộ nhiễm sắc thể đơn bội của loài này (n1) và một bộ nhiễm sắc thể đơn bội của loài kia (n2), tạo ra bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội không tương đồng với nhau (là n1 + n2), nên khó phát sinh ra giao tử.
Lai khác dòng là kỹ thuật cơ bản để tạo ra ưu thế lai. Do đó, lai xa làm tăng tính đa dạng di truyền, làm giảm xác suất biểu hiện của các alen lặn có hại gây ra bệnh hoặc bất thường di truyền.
Lai xa ở nấm rất phổ biến, nhờ đó đã tạo ra các loại nấm lưỡng bội riêng biệt từ các dòng đơn bội.
Nguồn trích dẫn

1 2 3  Sách giáo khoa (2019). Sinh học 12. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
1 2  Campbell (2010). Sinh học. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
1 2  “Outcross”.
↑  Phạm Thành Hổ (1998). Di truyền học. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
↑  “Darwin, C. R. 1876. The effects of cross and self fertilisation in the vegetable kingdom. London: John Murray”. darwin-online.org.uk. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 2 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2021.
↑  Bernstein H, Hopf FA, Michod RE (1987). “The molecular basis of the evolution of sex”. Adv. Genet. Advances in Genetics. 24: 323–70. doi:10.1016/s0065-2660(08)60012-7. ISBN 9780120176243. PMID 3324702.
↑  Billiard, S.; López-Villavicencio, M.; Hood, M. E.; Giraud, T. (2012). “Sex, outcrossing and mating types: unsolved questions in fungi and beyond”. Journal of Evolutionary Biology. 25 (6): 1020–1038. doi:10.1111/j.1420-9101.2012.02495.x. PMID 22515640. S2CID 25007801.
↑  Xu, J. (1995). “Analysis of inbreeding depression in Agaricus bisporus”. Genetics. 141 (1): 137–145. doi:10.1093/genetics/141.1.137. PMC 1206712. PMID 8536962.
↑  David M. Hillis. “Inbreeding, Linebreeding, and Outcrossing in Texas Longhorns”. University of Texas at Austin.
↑  “Mendel's Paper (English - Annotated)”. www.mendelweb.org.
Kudan (yêu quái)

Hình vẽ Kudan trên một bài báo
Kudan (tiếng Nhật: 件 nghĩa đen là "chất liệu", thường được thông dịch một cách sáng tạo hơn là "bò mặt người" hay bò đầu người hay ngưu nhân diện) là một yêu quái Nhật Bản (yōkai) được biết đến rộng rãi trên khắp Nhật Bản trong nửa đầu thế kỷ XIX cho đến nay. Theo ký tự kanji Nhật thì cụm từ Kudan gồm hai bộ ký tự là hito (人/nhân: Người) và ushi (牛/ngưu: Bò) hay còn gọi là ngưu nhân.
Đây là loại yêu quái có thân hình của một con bò nhưng có khuôn mặt của một con người, đặc trưng này trái ngược với các ngưu nhân trong thần thoại Hy Lạp và vùng Trung Cận Đông, châu Âu, nơi ngưu nhân là sinh vật thân người nhưng có đầu bò. Kudan dường như là sinh vật sinh ra chỉ để nhắn một lời tiên tri về một điều gì đó rồi chết đi. Truyền thuyết về Kudan kéo dài đến sau chiến tranh thế giới thứ hai. Ngày nay, yêu quái này là biểu tượng mang lại điều may mắn cho con người.
Các sự kiện

Kudan thường xuất hiện tại các trang trại ở Kyushu và miền Tây Nhật Bản và nó chỉ thích uống sữa. Kudan là sinh vật tiên tri dưới hình dáng một con bò nhưng có khuôn mặt người. Tuổi thọ của một con Kudan chỉ kéo dài vài ngày sau khi chào đời. Chúng được sinh ra từ những con bò và được cho là điềm báo cho một sụ kiện lịch sử quan trọng. Dân gian đồn thổi rằng, Kudan là một yokai chỉ xuất hiện sau khi thời kỳ Edo kết thúc. Đây là giai đoạn xã hội có nhiều biến động to lớn, sự sụp đổ của Mạc Phủ, sự trở lại của đế quốc, việc mở cửa với phương Tây. Trong thời gian này, hàng loạt câu chuyện về Kudan được sinh ra và đưa ra những lời tiên tri xuất hiện khắp nước Nhật.
Một trong những dự đoán của Kudan chính là Chiến tranh Nga–Nhật và cuộc chiến Thái Bình Dương. Năm 1827, một Kudan xuất hiện ở tỉnh Etchu (nay là một phần của quận Toyama) và được gọi là "Kudabe" (くだべ). Sinh vật này đã dự đoán "Nhiều người sẽ trở thành nạn nhân của một dịch bệnh trong vài năm tới nếu họ không treo hình vẽ "Kudabe" trong nhà!". Năm 1836, tại tỉnh Tango, một con Kudan khác đã xuất hiện trên núi Kurahashi. Ngày 21 tháng 06 năm 1909, một tờ báo của Nagoya đã đăng bài về Kudan, trong đó Kudan với khuôn mặt người sống trên đảo Goto đã dự đoán về chiến tranh của Nhật và Nga. Sinh vật này sau khi chết đã được trưng bày tại bảo tàng Yahiro ở Nagasaki, bảo tàng hiện đã đóng cửa.
Năm 1930, một Kudan xuất hiện trong rừng ở quận Kagawa đã tiên đoán rằng. "Một cuộc chiến tranh sẽ xảy ra. Nhật sẽ chiến thắng nhưng sau đó, chúng ta sẽ phải đối mặt với bệnh dịch hạch. Các duy nhất để thoát là ăn đậu đỏ và buộc những sợi dây quanh cổ tay trong 3 ngày kể từ ngày nghe lời tiên tri", sau đó đã ứng nghiệm với nạn đói Tenpō. Năm 1933, tin đồn này đã lan tới quận Nagano nhưng bị biến thể thành một con thú với đầu rắn ở đền Suwa (quận Nagano) truyền đi. Kết quả, hàng loạt trường tiểu học đã phải bổ sung thêm đậu đỏ vào khẩu phần ăn trưa cho học sinh theo yêu cầu từ gia đình. Năm 1943, một con Kudan xuất hiện ở Iwakuni đã dự đoán: "Chiến tranh sẽ kết thúc vào năm sau trong tháng Tư hoặc tháng Năm".
Ý nghĩa

Sau khi sinh, Kudan đã có thể nói tiếng người và chúng bắt đầu đưa ra những lời tiên tri. Chúng thường là những dự đoán về mùa màng, nạn đói, bệnh dịch hay chiến tranh. Những dự đoán của Kudan nhiều lần ứng nghiệm thành sự thật. Ngay khi hoàn thành lời tiên tri của mình, Kudan sẽ chết đi. Tại Nhật có một thành ngữ Kudan no Gotoshi ("件の如し") nghĩa là "Giống như Kudan". Từ này xuất hiện cả trong dân gian lẫn các văn bản hành chính. Nó được dùng trong trường hợp nói về một điều gì đó luôn luôn đúng. Trong tiếng Việt có thể nói nôm na là "Nói như đúng rồi ấy". Thành ngữ này xuất hiện vào thời Heian trong khi Kudan xuất hiện vào cuối thời kì Edo nên mối quan hệ giữa cụm từ này và yokai Kudan vẫn còn là một bí ẩn. Ngày nay, hình ảnh Kudan được dùng làm bùa may mắn, thịnh vượng, sức khỏe và bảo vệ người đeo khỏi tai họa.
Giải trí

Kudan là chất liệu để sáng tác một số truyện tranh (manga) liên quan như: "Kyokou Suiri – Những vụ án của quái vật" của tác giả Shiroudaira Kyou. Trong tác phẩm này có nhân vật Sakuragawa Kurou một cậu trai hai mươi tư tuổi, Kurou là con trai út của một gia đình chuyên nghiên cứu cách để con người có được sức mạnh của yêu quái. Họ dùng chính dòng dõi của mình để thí nghiệm. Anh là sản phẩm thành công cuối cùng: sở hữu sự bất tử của nhân ngư và khả năng tiên tri của Kudan là quái thú đầu người mình bò. Kurou hiền lành và tốt bụng, nhưng chính vì thể trạng của mình mà anh luôn sợ hãi khi yêu ai đó. Trước sự theo đuổi quyết liệt của Kotoko, cuối cùng anh cũng bị chinh phục. Ngoài ra còn bộ truyện tranh Kudan no Gotoshi-Ngưu nhân.