stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vườn quốc gia Yala
Lịch sử

Ngày 1 tháng 3 năm 1938, Yala trở thành vườn quốc gia khi Sắc lệnh Bảo tồn Hệ Động Thực vật được thông qua bởi Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp khi đó, D. S. Senanayake. Vườn gồm năm khu.
| Khu | Diện tích | Năm được hợp nhất vào vườn |
| --- | --- | --- |
| Khu I | 14,101 hécta (0,05444 dặm vuông Anh) | 1938 |
| Khu II | 9,931 hécta (0,03834 dặm vuông Anh) | 1954 |
| Khu III | 40,775 hécta (0,15743 dặm vuông Anh) | 1967 |
| Khu IV | 26,418 hécta (0,10200 dặm vuông Anh) | 1969 |
| Khu V | 6,656 hécta (0,02570 dặm vuông Anh) | 1973 |
Nguồn: Sri Lanka Wetlands Information and Database
Bản đồ vườn quốc gia Yala.
Sorghum derzhavinii

| Sorghum derzhavinii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Sorghum
Loài (species): S. derzhavinii
Danh pháp hai phần
Sorghum derzhavinii Tzvelev 
Sorghum derzhavinii là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Tzvelev miêu tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sorghum derzhavinii”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Warneckea yangambensis

| Warneckea yangambensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Warneckea
Loài (species): W. yangambensis
Danh pháp hai phần
Warneckea yangambensis (A. Fern. & R. Fern.) Jacq.-Fél. 
Warneckea yangambensis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được (A. Fern. & R. Fern.) Jacq.-Fél. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Warneckea yangambensis”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Marijan Pušnik

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Marijan Pušnik
Ngày sinh:  1 tháng 11, 1960 (63 tuổi)
Nơi sinh:  Slovenia
Sự nghiệp quản lý
Năm:  Đội
1994–1996:  Dravograd
1996–1997:  Korotan Prevalje
1997–1998:  SAK Klagenfurt
1998–1999:  Dravograd
2000–2004:  Celje
2004–2005:  Pasargad Tehran
2006–2007:  Maribor
2007–2010:  Rudar Velenje
2010:  Damash (caretaker)
2012:  Celje
2013–2014:  Avispa Fukuoka
2015:  Olimpija Ljubljana
2016:  Hajduk Split
2017:  Olimpija Ljubljana
2017–:  Rudar Velenje
Marijan Pušnik (sinh ngày 1 tháng 11 năm 1960) là một huấn luyện viên và cựu cầu thủ bóng đá người Slovenia.
Sự nghiệp Huấn luyện viên

Marijan Pušnik đã dẫn dắt Dravograd, SAK Klagenfurt, Celje, Maribor, Avispa Fukuoka, Olimpija Ljubljana và Hajduk Split.
Quận Jackson, Texas

| --- | --- |
Quận Jackson, Texas
Bản đồ
 Vị trí trong tiểu bang Texas
 Vị trí của tiểu bang Texas trong Hoa Kỳ
Thống kê
Thành lập: 1837
Quận lỵ: Edna
Diện tích  - Tổng cộng  - Đất  - Nước:   857 mi² (2.220 km²) 829 mi² (2.147 km²) 28 mi² (73 km²), 3.21%
Dân số  - (2000)  - Mật độ:   14.391   18/mi² (7/km²)
Website: www.co.jackson.tx.us

Quận Jackson (tiếng Anh: Jackson County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Edna6. Theo kết quả điều tra dân số năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người.
Quận này được đặt tên theo Andrew Jackson, Tổng thống Hoa Kỳ từ năm 1829 đến năm 1837.
Taeniophyllum stella

| Taeniophyllum stella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Taeniophyllum
Loài (species): T. stella
Danh pháp hai phần
Taeniophyllum stella Carr 
Taeniophyllum stella là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Carr miêu tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Taeniophyllum stella”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Xín Mần (xã)

Xín Mần là một xã thuộc huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.
Địa lý

Xã Xín Mần có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Nàn Xỉn và xã Thèn Phàng
Phía tây giáp xã Chí Cà và Trung Quốc
Phía nam giáp xã Thèn Phàng
Phía bắc giáp Trung Quốc.
Xã Xín Mần có diện tích 16,80 km², dân số năm 2019 là 1.652 người, mật độ dân số đạt 98 người/km².
Hành chính

Xã Xín Mần được chia thành 6 thôn, bản: Xín Mần, Lao Pờ, Quán Ngài, Hậu Cấn, Tả Mồ Cán, Xóm Mới.
Lịch sử

Trước đây, Xín Mần là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì.
Ngày 1 tháng 4 năm 1965, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 49-CP về việc thành lập huyện Xín Mần trên cơ sở tách xã Xín Mần thuộc huyện Hoàng Su Phì.
Ngày 14 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 185/1981/QĐ-CP về việc sáp nhập xã Thèn Phàng vào Xín Mần.
Chú thích

1 2  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số đến 01 tháng 4 năm 2019 - tỉnh Hà Giang”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2020.[liên kết hỏng]
↑  Tổng cục Thống kê
↑  Quyết định số 49/1965/QĐ-CP
↑  Quyết định 185-CP năm 1981 điều chỉnh địa giới một số xã thuộc tỉnh Hà Tuyên
Kèn bầu

Kèn bầu toả nột của dân tộc Choang, Trung Quốc
Kèn bầu là nhạc khí hơi, sử dụng dăm kép (còn gọi là Kèn già nam, Kèn loa, Kèn bóp, Kèn bát). Kèn Bầu là nhạc khí hơi dăm kép rất phổ biến trên toàn thế giới, đồng thời một số nước khác ở Châu Âu hay Châu Á (trừ Nhật Bản và Lào) cũng có. Kèn Bầu được nhập vào Việt Nam và trở thành nhạc khí của các dân tộc Việt Nam như Tày, Chăm. Nó là nhạc cụ do nam giới sử dụng trong việc đón khách, đám cưới, đám tang, trong hội hè của các dân tộc thiểu số và là thành phần quan trọng nghệ thuật nhã nhạc cung đình Huế và chầu văn của người Kinh. Người ta thường diễn tấu nhạc cụ này với trống, chũm choẹ và chuông, đôi khi kết hợp với thanh la.
Tên gọi ở Việt Nam

Do kèn bầu là nhạc cụ phổ biến nên tên gọi của nó rất đa dạng theo vùng miền. Người Giáy gọi kèn bầu là "Pí lè". Người Dao gọi Pí lè là Dặc, người Chăm gọi là Kèn Saranai, một số dân tộc khác gọi là Pí kẻo hay Pí kiểu. Một số nhạc sĩ người Việt gọi nhạc cụ này là kèn Tàu.
Một số loại kèn bầu khác trên thế giới > Hne (Miến Điện)

Hne (tiếng Miến Điện: နှဲ) có một cây sextuple (được gọi là hnegan), được làm từ lá non của cây cọ non, được ngâm trong sáu tháng. Thân của hne được làm bằng gỗ, với một lỗ hình nón và bảy lỗ ngón tay ở phía trước, đặt theo một đường thẳng, với một cái chuông (ချူ, chu) được treo ở trên cùng. Nó có một chiếc chuông kim loại sáng loáng và có âm thanh lớn, và được sử dụng trong một bản hòa tấu cùng với mộc cầm, chiêng được điều chỉnh và trống được điều chỉnh. Có hai dạng riêng biệt: dạng nhỏ hơn được gọi là hne galay (နှဲ ကလေး) trong khi dạng lớn hơn được gọi là hne gyi (နှဲကြီး). Cái trước được sử dụng cho các bài hát trong khóa thông thường của thang chính diatonic, trong khi cái sau được sử dụng cho các bài hát theo phong cách lớn ở chế độ subdominant. Hne thường dùng trong nhạc cung đình, hoà tấu dân ca và múa rối.
Một số loại kèn bầu khác trên thế giới > Pí mon (Thái Lan)

Pí mon  (tiếng Thái: ปี่ สอง) là kèn bầu của Thái Lan, như pí choa nhưng lớn hơn. Lao-pí (เลาปี่, thân của pí) được làm từ gỗ. Lamphoong (ลำโพง, miệng của pí) được làm từ kim loại. Các pí mon thường được chơi trong bản hòa tấu nhạc cung đình hoàng gia Thái và những bài dân ca Thái, kể cả múa mặt nạ Khon.
Một số loại kèn bầu khác trên thế giới > Pí choa (Thái Lan)

Pí choa (ปี่ชวา) hay pí-xoỏng-thon (pi song thon ปี่ สอง ท่อน) là loại kèn bầu gỗ Thái Lan Các thành phần chính bao gồm:                     Laopi (thân kèn), làm bằng gỗ cứng hoặc ngà voi, dài khoảng 27 cm, có thể cắt, tạo hình, khoan, 7 lỗ, được sắp xếp theo vị trí giống như ống sáo.                    Loa kèn pí choa được làm bằng gỗ cứng hoặc ngà voi. Phổ biến để sử dụng cùng một chất liệu như Lao Pi Có thể tách rời khỏi vòng lặp một cách độc lập. Cuối loa hơi loe ra để khuếch đại âm thanh. Đầu thổi làm từ lá cọ khô, ráp 4 miếng mỏng lại với nhau và gắn vào một thanh kim loại nhỏ. (Gọi là móc buộc), được làm bằng đồng thau hoặc bạc, được gọi là "kamphuat". Từ một số bằng chứng, họ đã sử dụng pi chawa trong Krabuan Phayuhayattra (กระบวน พยุหยาตรา, hành quân) vào thời kỳ tiền Ayutthaya. Các pi chawa ngày nay được sử dụng chủ yếu trong các nghi thức tang lễ.
Một số loại kèn bầu khác trên thế giới > Pí nài

Pí nài (ปี่ใน) Thái Lan được làm từ gỗ lim, dài khoảng 30 cm, được chia làm 3 đoạn ghép lại với nhau, có tất cả 8 lỗ và 1 chiếc lưỡi kèn (được làm từ lá thốt nốt khô). Dăm kèm có 1 đầu dẹp, một đầu tròn được cột chặt vào ống nối. Dăm kèn có vai trò quan trọng đặc biệt, nó không được quá khô cứng cũng như không được quá mềm mỏng. Dăm kèn phải đảm bảo được sự ngân vang từ đầu đến cuối không được cắt ngang khi chưa dứt bản nhạc. Thân kèn Có hình ống phình ở giữa và loe 2 đầu. Trên thân kèn được khoét các lỗ bấm để xác định cao độ. Ống nối được gắn vào thân bằng một loại sáp để đảm bảo không bị hở.
Lúc diễn tấu, người chơi đặt dăm kèn thẳng đứng cắt ngang lưỡi và thổi để tạo ra âm thanh. Kỹ thuật khó nhất khi diễn tấu pí nài là cách lấy hơi. Người chơi phải vừa thổi, vừa lấy hơi bằng mũi để làm sao tiếng kèn không bị ngắt khi chưa hết bản nhạc.
Trong quá trình diễn tấu, người chơi có thể áp dụng các kỹ thuật điều khiển lưỡi để tạo ra các âm thanh đặc biệt. Pí nài cùng với khèn bè, đàn ranat ek, đàn nhị saw u, saw duang,... trong dàn nhạc dân gian Hoàng gia pinphat.
Một số loại kèn bầu khác trên thế giới > Sralai (Campuchia)

Sralai (tiếng Khmer: ស្រឡៃ) là kèn của người Campuchia thuộc họ hơi chi dǎm kép. Loa kèn thân tròn, hơi bầu ở giữa, loe ở đầu, dài khoảng 10 – 11 cm, làm bằng ngà voi, sừng trâu hoặc gỗ quí (trắc, cẩm lai). Thân kèn là một ống rỗng ruột làm bằng gỗ quý (lim xanh, mun), dài 20 – 21 cm lớn dần về phía tiếp giáp với loa kèn.
Thân kèn có 8 lỗ bấm,7 lỗ bấm trên cách đều nhau khoảng 2 cm (lỗ số 1 kể từ loa kèn trở xuống),1 lỗ bấm dưới (nằm giữa lỗ 6 và 7, sát phần tiếp giáp với cọc dǎm). Cọc dǎm dài 6 cm, làm bằng bạc hoặc đồng thau uốn thành hình tổ sâu. Phần lớn cắm vào thân kèn, phần nhỏ dùng để gắn dǎm kèn. Dǎm kèn (lưỡi gà) làm bằng lá nón hoặc lá buông.
Kèn Sralai có các âm: Đô – Mi – Fa – Sol – La – Si. Khi thổi kèn Xaranai/Saranai người thổi không được ngắt hơi. Để đạt được kỹ thuật này người ta ứng dụng cách luồn hơi (dùng một phần hơi nhỏ ở khoang miệng đẩy vào dǎm kèn, cùng lúc lấy hơi đằng mũi chứa đầy phổi). Kèn Xaranai có vai trò lớn trong dàn nhạc truyền thống của người Khmer vì âm thanh của kèn vang, khoẻ và thường đi giai điệu khi hòa tấu các bài dân ca hay hoà tấu nhạc cung đình và kịch mặt nạ dân gian Lkhon Khol Wat Svay Andet. Kèn sralai có nguồn gốc từ các loại kèn pí của Thái Lan, trong đó có pí-nài (tiếng Thái:ปี่ใน). Người Chăm ở Việt Nam có loại kèn tương tự gọi là saranai.
Một số loại kèn bầu khác trên thế giới > Saenap (Bắc Triều Tiên)

Năm 1970, người Bắc Triều Tiên đã cải tiến loại kèn bầu Taepyeongso thành kèn Jangsaenap (장새납) có thân kèn dài và nhiều lỗ hơi hơn. Khi chơi kèn Jangsaenap, người nghệ sĩ không dùng ngón tay bịt lỗ hơi mà dùng dụng cụ ấn gọi là Nureugae (누르개) nên cách chơi cũng dễ hơn và thể hiện được đa dạng âm điệu hơn. Đây là sự kết hợp giữa kèn ô-boa phương Tây và kèn bầu Taepyeongso.
Một số loại kèn bầu khác trên thế giới > Toả nột (Trung Quốc)

Kèn toả nột âm sắc sáng, âm lượng khá lớn, phía trên có lỗ âm, khống chế cao độ của âm bằng cách ấn các ngón tay trái và tay phải. Đầu trên của nó có lắp một cái ống đồng giống với cái còi, đầu dưới gắn một vành loa làm bằng đồng, kèn toả nột diễn tấu bằng cách dùng môi khống chế còi để điều chỉnh sự thay đổi về âm lượng, cao độ của âm và âm sắc, và vận dụng các kỹ thuật, cho nên có thể khống chế được âm chuẩn khá là khó, nhưng đồng thời âm sắc âm lượng của nó khá lớn, do vậy kèn toả nột là một loại nhạc cụ có tính biểu cảm rất lớn. Một nghệ sỹ diễn tấu kèn toả nột giỏi cần phải có khả năng điều chỉnh còi rất tốt. Kèn toả nột thường được dùng diễn tấu trong các vở kinh kịch, dân ca Trung Quốc ở một số nơi và được dùng rộng rãi trong các hoạt động ngoài trời trong dân gian, như hiếu hỷ chúc tụng, lễ hội và tang ma. Ngày nay, kèn toả nột cũng được dùng trong nhạc thính phòng.
.
Một số loại kèn bầu khác trên thế giới > Gyaling

Kèn gyaling (chữ Tạng: རྒྱ་གླིང་།; Wylie: rgya gling, tiếng Anh: cũng gọi làgya ling, gya-ling, jahlin, jah-lin, jahling, jah-ling, rgya-gling) là một loại kèn bầu truyền thống bằng gỗ được sử dụng ở Tây Tạng. Như tên gọi của nó, nó là loại kèn dăm kép (giống như kèn toả nột Trung Quốc) được sử dụng chủ yếu trong các tu viện Tây Tạng trong lễ puja (tụng kinh và cầu nguyện) và được liên kết với các vị thần hòa bình và ý tưởng về lòng sùng kính. Loại kèn này chỉ được các tu sĩ của đạo Phật sử dụng.
Một số loại kèn bầu khác trên thế giới > Vùng Okinawa (Nhật Bản)

Kèn bầu toả nột Trung Quốc được truyền bá và du nhập vào Vương quốc Lưu Cầu năm 1653 cùng dòng nhạc cung đình Uzagaku (御座楽). Âm giai nhạc Uzagaku có nét tương đồng với âm nhạc vùng Tây Nguyên ở Việt Nam, nó chuyên được sử dụng cho các lễ hội Hoàng tộc nhằm mang lại cảm giác hào hứng, rộn ràng.
Cấu tạo

Kèn Bầu Việt Nam có nhiều cỡ to, nhỏ khác nhau, chia làm ba loại:
Loại âm cao: Kèn Tiểu, Kèn Vắt, Kèn Củn.
Loại âm trung (sử dụng nhiều): Kèn Trung pha, Kèn Trung đục, Kèn Nàm.
Loại âm trầm: Kèn Đại, Kèn Đại trường, Kèn Quá khổ.
Kèn bầu Trung Quốc (tỏa nột) chia làm các loại sau:
Âm cao (cỡ nhỏ hay còn gọi là Truyền thống cao âm tỏa nột giản thể: 传统高音唢呐; phồn thể: 傳統高音嗩呐; bính âm: Chuántǒng gāoyīn suǒ nà): Thang âm Diatonic (D2-D3, A2-A3)
Âm trung cận cao (cỡ vừa cải tiến hay còn gọi là Gia kiện cao âm tỏa nột giản thể: 加键高音唢呐; phồn thể: 加鍵高音嗩呐; bính âm: Jiā jiàn gāoyīn suǒnà): Thang âm Chromatic (D1-F3)
Âm trung (cỡ vừa - loại cải tiến hay còn gọi là Gia kiện thứ trung âm tỏa nột giản thể: 加键次中音唢呐; phồn thể: 加鍵次中音嗩呐; bính âm: Jiā jiàn cì zhōng yīn suǒ nà): Thang âm Chromatic (E-F2). Phần thân giống với kèn Ô-boa, có 13 phím, mỗi phím bịt lên một lỗ
Âm trầm (cỡ lớn - loại cải tiến hay còn gọi là Gia kiện đê âm tỏa nột giản thể: 加键低音唢呐; phồn thể: 加鍵低音嗩呐; bính âm: Jiā jiàn dīyīn suǒnà): Thang âm Chromatic (G-E1), thân kèn có cấu tạo gần giống với kèn cornet phương Tây.
Âm cao (loại lớn hay còn gọi là Đại tỏa nột giản thể: 大唢呐; phồn thể: 大嗩呐; bính âm: Dà suǒ nà): Thang âm Diatonic (A1-A2), Thang âm ngũ cung (E1-A2)
Kèn bầu có 3 phần chính:
Dăm và vong kèn: là loại dăm kép, làm bằng ống sậy mềm (hoặc có thể bằng nguyên liệu khác),phần trên vót mỏng, một đầu bóp bẹp, cuối dăm để tròn để cắm vào đầu một cái thắng (vong). Cái thắng là một ống bằng kim loại nối liền giữa dăm kèn với thân kèn. Dăm kèn là bộ phận quan trọng nhất của kèn: dăm cứng quá khó thổi những âm trầm, dăm mềm quá khó lên âm cao. Dăm không tốt sẽ ảnh hưởng màu âm.
Thân kèn (suốt kèn): một ống rỗng lòng, dài từ 25 đến 30 cm, đường kính 2 đầu ống khác nhau vì có cấu tạo ống thuôn to dần. Trên lưng ống có 7 lỗ bấm và 1 lỗ nằm dưới thân ống nơi gần đầu ống do ngón cái đảm nhiệm. Các lỗ bấm của Kèn Bầu được khoét với khoảng cách đều nhau để có thể phát ra các âm theo thang âm 7 cung chia đều. Thông thường người ta chỉ sử dụng 7 lỗ bấm ở trên lưng ống, lỗ phía dưới thân ống chỉ được dùng cân tạo âm cao ở quãng tám.
Loa kèn (Bát kèn): làm bằng vỏ bầu khô (nên còn gọi là Kèn Bầu), hình chóp cụt, cũng có thể bằng gỗ cuốn đồng lá, cao từ 15 đến 17 cm, đường kính đáy từ 10 đến 12 cm. Ở Trung Quốc, người ta gắn một cái bầu (bát kèn) làm bằng kim loại có hình dạng giống như cái phễu, gọi là Đồng bát lang (giản thể: 铜八郞; phồn thể: 銅八郞; bính âm: Tóng bā láng), để âm thanh của cây kèn có thể vang xa.
Màu âm, Tầm âm

Âm thanh kèn Bầu khỏe, vang, hơi chói tai (ở âm cao) thích hợp nhạc điệu mạnh, chân thực, đồng thời có khả năng thể hiện tình cảm, đôi khi ảm đạm và có màu bi thảm. Muốn thay đổi màu âm có thể dùng bộ phận hãm tiếng, âm thanh sẽ giảm đi nhưng có phần mờ đục.
Tầm âm Kèn Loa (Fa) rộng hai quãng tám: từ Fa1 đến Fa3 (f1 đến f3)
Khoảng âm dưới: âm thanh hơi rè, diễn tả tình cảm bi thiết.
Khoảng âm giữa: âm thanh vang, trong sáng, hùng mạnh.
Khoảng âm cao: âm thanh sắc nhọn, chói chang.
| x t Các nhạc cụ dân tộc Việt Nam |
| --- | --- |
 Dây (Đàn bầu • Đàn đáy • Đàn nhị/Đàn hồ • Đàn tam • Đàn tranh • Đàn tứ • Đàn tỳ bà • Đàn nguyệt • Đàn sến • Guitar phím lõm • Tam thập lục •  Trống quân) Màng rung (Trống bản • Trống bộc • Trống cái • Trống cơm • Trống chầu •  Trống chiến •  Trống đế • Trống mảnh • Trống khẩu •  Bồng) Hơi (Kèn bầu •  Tù và • Sáo trúc • Tiêu) Tự thân vang (Biên chung •  Chiêng •  Chũm chọe  •  Chuông •  Khánh/Biên khánh •  Mõ •  Phách • Sênh sứa • Sênh tiền • Song lang • Thanh la • Tiu/Cảnh •  Trống đồng) 
Miền núi phía Bắc:  Bẳng bu •  Cò ke •  Đao đao •  Đàn môi •  Đuống/Luống •  Kèn lá •  Khèn H'Mông •  Linh •  Pi cổng •  Pí đôi/Pí pặp •  Pí lè •  Pí một lao •   Pí phướng •  Púa •  Sáo H'Mông •  Ta in •  Tính tẩu •  Trống nêm •  Trống tang sành 
Bắc Trung Bộ:  Abel •  Khèn bè •  Cr'tót • Ta lư 
Tây Nguyên:  Cồng chiêng (Aráp • Knăh ring • M’nhum • T’rum • Vang)  Trống cái (H'gơr • Pơ nưng yun)  Alal •  Bro •  Chênh kial •  Chiêng tre • Chapi • Đàn đá •  Đing năm •  Đinh đuk •  Đing ktút •  Đuk đik •  Goong •  Goong đe •  K'lông pút •  K’ny •  Khinh khung •  Pơ nưng yun •  Rang leh •   Rang rai •  T'rưng •  Ta pòl •   Tol alao •  Tông đing •  Tơ đjếp •  Tơ nốt 
Duyên hải Nam Trung Bộ:  Trống Paranưng • Trống Ghinăng
Chú thích

↑  “Diễn đàn hát văn Việt Nam”. Truy cập 10 tháng 2 năm 2015.
↑  “Bản giao hưởng Santorini của Yanni được biểu diễn bởi dàn hợp xướng nhạc cụ cổ truyền Trung Quốc ở Nam Dương”.
Kèn bầu sorna của Ả Rập
Kèn hne
Kèn pí-mon (Pi mon) ở một bảo tàng dân tộc ở Thái Lan
Hai cây kèn sralai chụp được trong một khu trưng bày hiện vật ở bảo tàng Phnom Penh
Kèn bầu taepyeongso được hai nhạc công Triều Tiên thổi tại một đám tang Hoàng gia
Kèn toả nột bằng đồng ở một bảo tàng ở Bắc Kinh
Các tu sĩ Tây Tạng thổi kèn gyaling
Kèn bầu (bên trái) phường bát âm trong một đám ma
Kèn bầu taepyeongso của Triều Tiên dùng trong Nhã nhạc và tang lễ
Âm giai của kèn
Trận Mariupol (2022)

Trận Mariupol hay Cuộc vây hãm Mariupol là một cuộc giao tranh quân sự đang diễn ra giữa Nga và Ukraina, bắt đầu vào ngày 24 tháng 2 năm 2022, trong chiến dịch quân sự đặc biệt 2022 của Nga, như một phần của cuộc tấn công miền Đông Ukraine. Nó kết thúc vào ngày 20 tháng 5 năm 2022, khi Nga tuyên bố các lực lượng Ukraina còn lại ở Mariupol đã đầu hàng  sau khi họ được lệnh ngừng chiến đấu.
Thành phố Mariupol nằm trong Donetsk Oblast ở Ukraine và được Cộng hòa Nhân dân Donetsk ly khai do Nga hậu thuẫn tuyên bố chủ quyền. Các lực lượng Nga đã bao vây hoàn toàn thành phố vào ngày 2 tháng 3, sau đó họ dần dần giành được quyền kiểm soát thành phố. Hội Chữ thập đỏ mô tả tình hình là "ngày tận thế", và chính quyền Ukraine đã cáo buộc Nga gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn ở thành phố, với các quan chức thành phố báo cáo rằng khoảng 100.000 thường dân đã thiệt mạng. Các quan chức Ukraine cũng báo cáo rằng ít nhất 95% thành phố đã bị phá hủy trong cuộc giao tranh, phần lớn là do các cuộc bắn phá của Nga.
Diễn biến > Pháo kích trước rồi tiến vào thành phố > Từ 24.2 tới 28.2

Vào ngày 24 tháng 2, pháo binh Nga đã bắn phá thành phố, khiến 26 người được tường thuật bị thương. Sáng ngày 25 tháng 2 từ lãnh thổ do Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng kiểm soát ở phía đông, quân đội Nga tiến về phía Mariupol. Lực lượng này chạm trán với quân đội Ukraine gần làng Pavlopil. Theo Thị trưởng Mariupol, Vadym Boychenko các đơn vị Ukraina đã đánh bại quân đội Nga và 22 xe tăng Nga đã bị phá hủy trong chiến dịch này.
Hải quân Nga đã bắt đầu một cuộc đổ bộ lên bờ biển Azov cách Mariupol 70 km về phía tây vào tối ngày 25 tháng 2. Một quan chức quốc phòng Mỹ tuyên bố rằng Nga có khả năng triển khai hàng nghìn lính thủy đánh bộ từ bãi biển này.
Ngày 26 tháng 2, các đơn vị pháo binh Nga tiếp tục bắn phá Mariupol. Chính phủ Hy Lạp tuyên bố rằng 10 thường dân Hy Lạp đã thiệt mạng do các cuộc không kích của Nga tại Mariupol, trong đó 6 người thiệt mạng ở làng Sartana và 4 người bị giết ở làng Buhas.
Sáng ngày 27 tháng 2, Boychenko tuyên bố rằng một hàng dài xe tăng Nga đã nhanh chóng tiến về Mariupol từ phía Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng, nhưng cuộc tấn công này đã bị lực lượng Ukraine đẩy lui, với 6 lính Nga bị bắt.
Sau đó trong ngày 27 tháng 2, một bé gái 6 tuổi ở Mariupol đã thiệt mạng do pháo kích của Nga.
Trong suốt ngày 28 tháng 2, thành phố vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Ukraine, mặc dù bị quân đội Nga bao vây và pháo kích liên tục. [14] [15]  [16] Sau đó, theo Đài Châu Âu Tự do / Radio Liberty, Thiếu tướng Nga Andrey Sukhovetsky đã bị giết bởi một tay súng bắn tỉa Ukraine gần Mariupol, nhưng các nguồn khác [cần giải thích] nói rằng ông đã bị giết trong cuộc tấn công Kyiv. [17] [18]
Trong suốt ngày 28 tháng 2, thành phố vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Ukraine, mặc dù bị quân đội Nga bao vây và pháo kích liên tục. Điện, gas và kết nối internet đến phần lớn các khu vực trong thành phố đã bị cắt đứt vào buổi tối. Sau đó, theo Đài Châu Âu Tự do / Radio Liberty, Thiếu tướng Nga Andrey Sukhovetsky đã bị giết bởi một tay súng bắn tỉa Ukraine gần Mariupol, nhưng các nguồn khác [cần giải thích] nói rằng ông đã bị giết trong cuộc tấn công Kyiv.
Diễn biến > Bao vây Mariupol > Từ 8.3 tới 9.3

Vào ngày 8 tháng 3, một nỗ lực khác để sơ tán người dân được thực hiện, nhưng chính phủ Ukraina cáo buộc Nga vi phạm lệnh ngừng bắn một lần nữa bằng cách ném bom vào hành lang sơ tán.
Vào ngày 9 tháng 3, hãng tin AP cho biết rất nhiều thường dân và binh sĩ Ukraine đã được các công nhân thành phố chôn cất trong một ngôi mộ tập thể tại một trong những nghĩa trang của thành phố. Các cuộc pháo kích của Nga đã tấn công nghĩa trang vào ngày hôm trước, làm gián đoạn các cuộc chôn cất và làm hư hại một bức tường. Sau đó, một nỗ lực ngừng bắn khác đã thất bại sau khi Orlov báo cáo rằng binh sĩ Nga đã nổ súng vào các công nhân xây dựng và các điểm sơ tán. Orlov mô tả tình trạng thiếu hụt nguồn cung cấp của thành phố trầm trọng đến mức cư dân phải làm tan tuyết để lấy nước. Cuối ngày hôm đó, Hội đồng thành phố Mariupol đã ra thông báo rằng một cuộc không kích của Nga đã tấn công và phá hủy một nhà hộ sinh và bệnh viện nhi đồng. Các quan chức Ukraine tuyên bố rằng ba thường dân đã thiệt mạng và ít nhất 17 người bị thương.
Cùng ngày, các bức ảnh vệ tinh về Mariupol được chụp vào sáng ngày 9 tháng 3 được trang tin khoa học, Space.com, đưa tin cho thấy "thiệt hại lớn" đối với các căn hộ cao tầng, nhà dân, cửa hàng tạp hóa và các cơ sở hạ tầng dân sự khác, so sánh ảnh trước và ảnh sau. Công ty vận hành vệ tinh không gian và các camera của nó hoạt động cho U.S. cơ quan tình báo và quân đội Hoa Kỳ.