stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vũ Công Trấn
Sự nghiệp

Lúc trẻ, ông học trường Giám, đỗ khoa Sĩ vọng và nổi tiếng là giỏi văn chương, học rộng, đỗ đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân khoa Giáp Thìn niên hiệu Bảo Thái năm 1724 vào thời vua Lê Dụ Tông. Theo Lịch triều hiến chương loại chí, năm 1728 ông làm chức hiệu thảo và tạm giữ chức giám sát Thanh Hoa, ông còn dự trúng khoa thi Đông các, có ba người được thưởng là Phạm Khiêm Ích, ông và Nguyễn Công Thái. Năm Long Đức đời Lê Thuần Tông Vũ Công Trấn làm tế tửu coi công phiên, sau bị chúa Trịnh Cương bãi chức do có lúc xử kiện không vừa ý chúa.
Thời Trịnh Doanh nắm quyền ông lại được triệu về vào năm 1740 khiến ông nổi tiếng và được chúa Trịnh trọng vọng. Khi chức tả hữu pháp ty được đặt ra vào năm 1749 thì ông được sai giữ chức này và rất được chúa tin cậy.
Sau Vũ Công Trấn được trải làm chức tả thị lang bộ Binh, tước hầu, về hưu thì lại được triệu ra. Ông còn dạy học khi không làm quan, có nhiều người theo học và đã có nhiều người thành đạt.
Khi qua đời ông được tặng thượng thư, tước Bộ quận công.
Nhận định

Phan Huy Chú trong Lịch triều hiến chương loại chí có nhận xét ông "giữ pháp luật không a dua với ai", "người cương trực, bướng, cứng cỏi, thẳng thắn nên bị kẻ quyền hành ghét". Trong Lịch triều hiến chương loại chí, Phan Huy Chú đã xếp ông vào hàng những "nhà Nho có đức nghiệp".
Vi sinh vật học

Một chiếc đĩa agar nuôi cấy vi sinh vật
Vi sinh vật học (tiếng Anh: microbiology, từ tiếng Hi Lạp cổ  μῑκρος (mīkros) 'nhỏ',  βίος (bíos) 'sự sống', và  -λογία (-logía) 'nghiên cứu về') là ngành khoa học nghiên cứu về vi sinh vật, chúng có thể là đơn bào, đa bào hoặc vô bào. Vi sinh vật học có nhiều phân ngành bao gồm virus học, vi khuẩn học, nguyên sinh vật học, nấm học, miễn dịch học và ký sinh trùng học.
Vi sinh vật nhân thực sở hữu những bào quan có màng, gồm nấm và sinh vật nguyên sinh, trong khi sinh vật nhân sơ —tất cả đều là vi sinh vật—được phân loại theo quy ước là các bào quan không màng, gồm vi khuẩn và cổ khuẩn. Theo truyền thống, các nhà vi sinh vật học dựa vào nuôi cấy, nhuộm và hiển vi học. Tuy nhiên, chưa tới 1% vi sinh vật có trong môi trường thông thường có thể được nuôi cấy phân lập bằng các phương tiện hiện tại. Các nhà vi sinh vật học thường dựa vào những công cụ sinh học phân tử như nhận dạng dựa trên trình tự DNA, ví dụ như trình tự gen 16S rRNA được sử dụng để nhận dạng vi khuẩn.
Virus được phân loại biến dị thành sinh vật, vì chúng được xem là vi sinh vật rất đơn giản hay những phân tử rất phức tạp. Tuy nhiên, prion (vốn chưa bao giờ được xem là vi sinh vật) đã được các nhà virus học nghiên cứu vì tác động lâm sàng bắt nguồn từ chúng, ban đầu được cho là do nhiễm virus mãn tính và các nhà virus học tìm kiếm—phát hiện ra "protein lây nhiễm".
Sự tồn tại của vi sinh vật được dự đoán từ nhiều thế kỷ trước khi chúng được quan sát lần đầu tiên, chẳng hạn như bởi tín đồ Kỳ Na giáo ở Ấn Độ và Marcus Terentius Varro ở La Mã cổ đại. Lần quan sát bằng kính hiển vi đầu tiên được ghi lại là lần quan sát thể quả của nấm mốc của Robert Hooke vào năm 1666, nhưng linh mục Dòng Tên Athanasius Kircher có thể xem là người đầu tiên nhìn thấy vi sinh vật, thứ mà ông nhắc đến khi quan sát trong sữa và đồ hỏng vào năm 1658. Antonie van Leeuwenhoek được xem là cha đẻ của vi sinh vật học khi ông quan sát và thí nghiệm các sinh vật cực nhỏ vào thập niên 1670 nhờ sử dụng kính hiển vi đơn giản do chính ông thiết kế. Ngành vi sinh khoa học được phát triển vào thế kỷ 19 thông qua công trình của Louis Pasteur và trong ngành vi sinh y học của Robert Koch.
Lịch sử

Xem thêm: Hiển vi học và Vi khuẩn § Lịch sử nghiên cứu và phân loại
Con người đưa ra giả thuyết về sự tồn tại của vi sinh vật trong nhiều thế kỷ trước khi thực sự phát hiện ra chúng. Các tín đồ Kỳ Na giáo đã mặc nhận sự tồn tại của sự sống vi sinh vô hình dựa trên những lời dạy của Mahavira vào đầu thế kỷ thứ 6 TCN (599 TCN - 527 TCN).  Paul Dundas lưu ý rằng Mahavira khẳng định sự tồn tại của những sinh vật vi sinh vô hình sống trong đất, nước, không khí và lửa.  Kinh thánh Jain mô tả nigoda là những sinh vật siêu nhỏ sống thành cụm lớn và có quãng đời rất ngắn, được cho là có mặt khắp mọi nơi trong vũ trụ, ngay cả trong mô thực vật và thịt của động vật. Học giả người La Mã Marcus Terentius Varro nhắc đến vi sinh vật khi ông cảnh báo không nên đặt nhà gần đầm lầy "vì có loài sinh vật rất nhỏ không thể thấy bằng mắt thường, chúng lơ lửng trong không khí và thâm nhập vào cơ thể qua đường mũi và miệng, gây nên các bệnh nghiêm trọng."
Các nhà khoa học Ba Tư từng đưa ra giả thuyết về sự tồn tại của vi sinh vật, chẳng hạn như Avicenna trong cuốn sách The Canon of Medicine; Ibn Zuhr (còn được gọi là Avenzoar) là người phát hiện ra bệnh ghẻ còn Al-Razi là người đưa ra mô tả sớm nhất về bệnh đậu mùa trong cuốn sách The Virtuity Life (al-Hawi).
Năm 1546, Girolamo Fracastoro đề xuất rằng các bệnh dịch là do những thực thể dạng hạt gây ra, có thể lây nhiễm qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp, hay thậm chí không tiếp xúc trong khoảng cách xa.
Năm 1676, Antonie van Leeuwenhoek (sống phần lớn cuộc đời ở Delft, Hà Lan) đã quan sát vi khuẩn và các vi sinh vật khác bằng kính hiển vi một thấu kính do chính ông thiết kế. Ông được xem là cha đẻ của vi sinh vật học khi ông sử dụng kính hiển vi một thấu kính đơn giản do chính ông thiết kế. Trong khi Van Leeuwenhoek thường được xem là người đầu tiên quan sát vi sinh vật, thì Robert Hooke tiến hành quan sát thể quả của nấm mốc bằng kính hiển vi đầu tiên của mình, được ghi chép vào năm 1665. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng một linh mục Dòng Tên có tên là Athanasius Kircher là người đầu tiên quan sát thấy vi sinh vật.
Kircher là một trong những người đầu tiên thiết kế đèn lồng ảo thuật cho mục đích trình chiếu, vì vậy ông hẳn rất quen thuộc với các đặc tính của thấu kính. Ông ghi lại: "Liên quan đến cấu trúc tuyệt vời của sự vật trong tự nhiên, do Kính hiển vi nghiên cứu" vào năm 1646, cho rằng "liệu có ai tin rằng giấm và sữa chứa vô số giun." Ông còn lưu ý rằng đồ hỏng chứa vô số vi động vật trườn bò. Ông xuất bản tác phẩm Scrutinium Pestis (Quan sát dịch hạch) vào năm 1658, tuyên bố chắc nịch rằng căn bệnh này là do vi sinh vật gây ra, mặc dù những gì ông nhìn thấy rất có thể là các tế bào hồng cầu hoặc bạch cầu chứ không phải chính tác nhân gây bệnh dịch hạch.
Sự ra đời của vi khuẩn học

Chuyên ngành vi khuẩn học (về sau là một phân ngành của vi sinh vật học) được thành lập vào thế kỷ 19 bởi Ferdinand Cohn, một nhà thực vật học chuyên nghiên cứu về tảo và vi khuẩn quang hợp, giúp ông mô tả một số vi khuẩn gồm Bacillus và Beggiatoa. Cohn cũng là người đầu tiên xây dựng sơ đồ phân loại vi khuẩn và phát hiện ra nội bào tử. Louis Pasteur và Robert Koch (nhưng đồng nghiệp cùng thời với Cohn) lần lượt thường được xem là hai vị cha đẻ của vi sinh vật học và vi sinh y học hiện đại. Pasteur nổi tiếng nhất với loạt thí nghiệm được thiết kế để bác bỏ thuyết tự sinh được nhiều người áp dụng lúc bấy giờ, qua đó củng cố bản sắc của vi sinh vật học dưới dạng một ngành khoa học sinh học. Một trong những học trò của ông, Adrien Certes, được xem là người sáng lập ngành vi sinh vật biển. Pasteur còn thiết kế các phương pháp bảo quản thực phẩm (thanh trùng) và vắc-xin phòng một số bệnh như bệnh than, dịch tả gà và bệnh dại. Koch nổi danh nhất với những đóng góp của ông cho thuyết mầm bệnh, chứng minh rằng cụ thể các bệnh là do các vi sinh vật gây bệnh của từng bệnh gây ra. Ông phát triển một loạt tiêu chí được gọi là nguyên tắc Koch. Koch là một trong những nhà khoa học đầu tiên chú trọng phân lập vi khuẩn trong môi trường nuôi cấy thuần túy, kết quả là ông đã mô tả một số vi khuẩn mới, gồm cả Mycobacterium tuberculosis, tác nhân gây bệnh lao.
Trong khi Pasteur và Koch thường được coi là những vị sáng lập vi sinh vật học, công trình của họ lại không phản ánh chính xác tính đa dạng thật sự của thế giới vi sinh vật vì họ chỉ tập trung vào các vi sinh vật có liên quan trực tiếp đến y học. Mãi cho đến cuối thế kỷ 19 và nhờ có công trình của Martinus Beijerinck và Sergei Winogradsky, phạm vi thực sự của vi sinh học mới được tiết lộ. Beijerinck có hai đóng góp lớn cho ngành vi sinh vật học: phát hiện ra virus và phát triển các kỹ thuật nuôi cấy gia phú.  Trong khi nghiên cứu của ông về virus khảm thuốc lá thiết lập nên những nguyên tắc cơ bản của virus học, thì chính sự phát triển nuôi cấy gia phú có tác động trực tiếp nhất đến vi sinh vật học bằng cách cho phép nuôi cấy nhiều loại vi khuẩn với các đặc điểm sinh lý cực kỳ đa dạng. Winogradsky là người đầu tiên phát triển khái niệm hóa vô cơ dưỡng và qua đó tiết lộ vai trò thiết yếu của vi sinh vật trong các quá trình địa hóa. Ông chịu trách nhiệm phân lập và mô tả đầu tiên cả vi khuẩn nitrat hóa và cố định đạm. Nhà vi sinh vật học người Canada-Pháp Felix d'Herelle vừa là người đồng phát hiện thể thực khuẩn vào năm 1917, vừa là một trong những nhà vi sinh vật học được ứng dụng sớm nhất.
Joseph Lister là người đầu tiên sử dụng chất khử trùng phenol trên vết thương hở của bệnh nhân.
Phân ngành

Bài chi tiết: Phân ngành vi sinh vật học
Các phân ngành của vi sinh vật học có thể được phân loại thành khoa học ứng dụng, hoặc phân chia theo dạng phân loại, như trường hợp của vi khuẩn học, nấm học, nguyên sinh động vật học, virus học, tảo học và sinh thái vi sinh. Có sự chồng chéo đáng kể giữa phân ngành cụ thể của vi sinh vật học với nhau và với các phân ngành khác, những khía cạnh nhất định của các phân ngành này có thể vượt ra ngoài phạm vi truyền thống của vi sinh vật học. Một phân ngành vi sinh vật học nghiên cứu thuần túy được gọi là vi sinh tế bào.
Ứng dụng

Trong khi một số người sợ vi sinh vật do một số vi sinh vật liên quan đến nhiều bệnh ở người, thì nhiều vi sinh vật còn chịu trách nhiệm cho nhiều quá trình có lợi như lên men công nghiệp (ví dụ: sản xuất rượu, giấm và chế phẩm sữa), sản xuất kháng sinh và làm phương tiện phân tử để vận chuyển DNA đến các sinh vật phức tạp như thực vật và động vật. Các nhà khoa học cũng khai thác kiến thức của họ về vi sinh để tạo ra những enzym quan trọng về mặt công nghệ sinh học như Taq polymerase,  gen chỉ thị để sử dụng trong những hệ thống di truyền khác và các kỹ thuật sinh học phân tử mới như hệ thống lai hai loại men.
Vi khuẩn có thể được sử dụng để sản xuất amino acid trong công nghiệp. Corynebacterium glutamicum là một trong những loài vi khuẩn quan trọng nhất với sản lượng hàng năm hơn hai triệu tấn amino acid, chủ yếu là L-glutamate và L-lysine. Vì một số vi khuẩn có thể tổng hợp kháng sinh nên chúng được sử dụng cho mục đích y học, chẳng hạn như Streptomyces để tạo ra kháng sinh aminoglycoside.
Một loạt polyme sinh học chẳng hạn như polysaccharide, polyester và polyamide do vi sinh vật chế ra. Vi sinh vật được sử dụng để sản xuất polyme sinh học theo công nghệ sinh học với những đặc tính hạn chế phù hợp với ứng dụng y tế có giá trị cao như kỹ thuật mô và vận chuyển thuốc. Ví dụ, vi sinh vật được sử dụng để tổng hợp xanthan, alginate, cellulose, cyanophycin, poly (axit gamma-glutamic), levan, acid hyaluronic, acid hữu cơ, polysaccharide, oligosaccharide và polyhydroxyalkanoate.
Vi sinh vật có lợi cho phân hủy sinh học hoặc xử lý sinh học đối với chất thải sinh hoạt, nông nghiệp, công nghiệp và ô nhiễm dưới bề mặt trong đất, trầm tích và môi trường biển. Khả năng phân hủy chất thải độc hại của mỗi vi sinh vật phụ thuộc vào bản chất của từng loại ô nhiễm. Vì các nơi thường có nhiều loại chất gây ô nhiễm, nên cách tiếp cận hiệu quả nhất để phân hủy sinh học bằng vi sinh vật là sử dụng hỗn hợp các loài vi khuẩn và chủng nấm, mỗi loại dùng riêng để phân hủy sinh học một hoặc nhiều loại chất gây ô nhiễm.
Quần xã vi sinh vật cộng sinh mang lại lợi ích cho sức khỏe của con người và động vật, gồm có hỗ trợ tiêu hóa, sản xuất các vitamin và amino acid có lợi, đồng thời ngăn chặn vi sinh gây bệnh. Một số lợi ích có thể đem lại bằng cách ăn thực phẩm lên men, men vi sinh (vi khuẩn có khả năng có lợi cho hệ tiêu hóa) hoặc tiền sinh (các chất được tiêu thụ để kích thích vi sinh vật phát triển). Cách mà hệ vi sinh vật ảnh hưởng đến sức khỏe con người và động vật, cũng như những phương pháp tác động đến hệ vi sinh vật là những lĩnh vực nghiên cứu thiết thực.
Nghiên cứu đã đề xuất rằng vi sinh vật có thể hữu ích trong điều trị ung thư. Nhiều chủng clostridia không gây bệnh có thể xâm nhập và nhân lên trong các khối u rắn. Những vector clostridia có thể được sử dụng một cách an toàn và có thể cung cấp protein điều trị, đã được chứng minh trong nhiều mô hình tiền lâm sàng.
Một vài vi khuẩn được sử dụng để nghiên cứu các cơ chế cơ bản. Một ví dụ về vi khuẩn mô hình được sử dụng để nghiên cứu tế bào di động hoặc quá trình sản xuất và phát triển polysaccharide là Myxococcus xanthus.
Boychinovtsi

| Boychinovtsi |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 
BoychinovtsiLocation in Bungaria
Quốc gia:  Bulgaria
Tỉnh: Montana, Bulgaria
Dân số (tháng 12 năm 2011)
 • Tổng cộng: 1.524 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 3430 
Mã điện thoại: 09513 
Boychinovtsi là một thị trấn thuộc tỉnh Montana, Bulgaria, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2011 là 1524 người.
Dân số

Dân số trong giai đoạn 2004-2011 được ghi nhận như sau:
| Năm | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dân số | 1858 | 1812 | 1764 | 1710 | 1692 | 1648 | 1615 | 1524 |
From the year 1962 on: No double counting—residents of multiple communes (e.g. students and military personnel) are counted only once.
Monnina parviflora

| Monnina parviflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Polygalaceae
Chi (genus): Monnina
Loài (species): M. parviflora
Danh pháp hai phần
Monnina parviflora (Bonpl.) Kunth, 1821 
Monnina parviflora là một loài thực vật có hoa trong họ Polygalaceae. Loài này được (Bonpl.) Kunth mô tả khoa học đầu tiên năm 1821.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Monnina parviflora”. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.
Tristaniopsis collina

| Tristaniopsis collina |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Tristaniopsis
Loài (species): T. collina
Danh pháp hai phần
Tristaniopsis collina Peter G.Wilson & J.T.Waterh. 
Tristaniopsis collina là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Peter G.Wilson & J.T.Waterh. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tristaniopsis collina”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Paratomapoderus miniatus

| Paratomapoderus miniatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Attelabidae
Chi (genus): Paratomapoderus
Loài (species): P. miniatus
Danh pháp hai phần
Paratomapoderus miniatus Faust, 1882 
Paratomapoderus miniatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Attelabidae. Loài này được Faust miêu tả khoa học năm 1882.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Cheilea tectumsinense

| Cheilea tectumsinense |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Vanikoroidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Littorinimorpha
Họ (familia): Hipponicidae
Chi (genus): Cheilea
Loài (species): C. tectumsinense
Danh pháp hai phần
Cheilea tectumsinense (Lamarck, 1822) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Mitrularia tectum-sinense (Lamarck, 1822)
Cheilea tectumsinense là một loài động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Hipponicidae, the hoof snails.
Chú thích

1 2  Cheilea tectumsinense (Lamarck, 1822). WoRMS (2009). Cheilea tectumsinense (Lamarck, 1822). Truy cập through the Cơ sở dữ liệu sinh vật biển at http://marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=212112 on 14 tháng 8 năm 2010.
Kinh tế học Phật giáo

Kinh tế học Phật giáo (tiếng Anh: Buddhist economics) là một cách tiếp cận của Phật giáo đối với kinh tế học. Kinh tế học Phật giáo khảo sát đặc điểm tâm lý của trí óc con người, và những ưu tư, khát vọng, và cảm xúc vốn thúc đẩy hoạt động kinh tế. Cách hiểu về kinh tế học của Phật giáo nhắm đến việc làm rõ những gì là có hại và những gì là có ích trong những hoạt động của con người liên quan đến sản xuất và tiêu thụ, và nhất là cố gắng làm cho con người trưởng thành về mặt đạo đức. Kinh tế học Phật giáo cho rằng những quyết định duy lý thực sự chỉ có thể có được khi chúng sinh hiểu điều gì đã tạo nên sự bất duy lý. Khi hiểu điều gì tạo ra ham muốn, con người nhận ra rằng tất cả của cải trên thế gian này cũng không thể thỏa mãn được ham muốn đó. Khi con người hiểu được tính phổ quát của sợ hãi, họ trở nên có lòng trắc ẩn hơn với mọi sinh linh. Như vậy cách tiếp cận đối với kinh tế học này không dựa trên lý thuyết và mô hình mà dựa trên sức mạnh của sự cảm quan, sự thấu hiểu, và sự kiềm chế. Thuật ngữ "Kinh tế học Phật giáo" được E. F. Schumacher sử dụng vào năm 1955, khi ông đến Miến Điện với tư cách là cố vấn kinh tế cho Thủ tướng U Nu, và sau đó bởi những môn đệ của Schumacher và những tác giả Phật giáo Nam tông như Prayudh Payutto, Phrabhavanaviriyakhun, và Sulak Sivaraksa.
Chú thích

↑  “Gross National Happiness » Maintenance Mode” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 2 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2021.
1 2  Payutto, Ven. P. A. “Buddhist Economics - A Middle Way for the Market Place” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 5 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2015.
↑  E. F. Schumacher: Life and Work
Văn học cổ đại

Trước khi phổ cập chữ viết, văn học truyền miệng không phải lúc nào cũng được duy trì tốt, mặc dù một số văn bản và một phần các tác phẩm đã tồn tại. August Nitschke [de]  thấy một số truyện cổ tích là những tác phẩm sống sót trong văn học có niên đại từ những người kể chuyện về Kỷ băng hà và Thời kỳ đồ đá.
Danh sách các văn bản cổ đại > Thời kỳ đồ đồng

Thời đại đồ đồng sớm: thiên niên kỷ thứ 3 TCN (ngày gần đúng). Văn học chữ viết sớm nhất có từ khoảng 2600 TCN (tiếng Sumer cổ điển). Tác giả văn học sớm nhất được biết đến với tên là Enheduanna, một nữ tư tế người Sumer và nhân vật công chúng hẹn hò với ca. thế kỷ 24 TCN. Một số văn bản văn học rất khó để xác định ngày nó được viết ra, chẳng hạn như Sách của cái chết của Ai Cập, được ghi lại trong Giấy cói của Ani vào khoảng năm 1240 TCN, nhưng các phiên bản khác của cuốn sách có lẽ có từ khoảng thế kỷ 18 TCN.
2600 văn bản tiếng Sumer từ Abu Salabikh, bao gồm Hướng dẫn của Shuruppak và bài thánh ca đền Kesh
2400 văn bản Kim tự tháp Ai Cập, bao gồm bài thánh ca Cannibal
2400 Bộ luật Urukagina tiếng Sumer
2400 đá Ai Cập
2350 Ai Cập Những câu châm ngôn của Ptahhotep
2270 Bài thánh ca của Enheduanna, tiếng Sumer
2250-2000 Những câu chuyện Sumer sớm nhất trong Sử thi Gilgamesh
2100 Lời nguyền của người Agade
2100 Cuộc tranh luận giữa người và chim
2050 Luật của Ur-Nammu
2000 Văn bản trên quan tài, Ai Cập
2000 Sumer Than tiếc cho Ur
2000 Sumerian Enmerkar và Chúa tể Aratta
Thời đại đồ đồng trung: khoảng 2000 đến 1600 TCN (hiển thị thời gian gần đúng)
2000-1900 Câu chuyện về thủy thủ đắm tàu
1950 Luật của Eshnunna
1900 Truyền thuyết của Etana
1900 Bộ luật Lipid-Ishtar
1859-1840 Ai Cập Người nông dân xuất chúng
1859-1840 Câu chuyện về Sinuhe của Ai Cập (trong Hieratic)
1859-1840 Tranh chấp giữa một người đàn ông và Ba Ai Cập
1859-1813 Dạy học trung thành Ai Cập
1850 Văn bản Kultepe
1800 Akkadian Enûma Eliš
1780 Akkadian Thư Mari, bao gồm cả sử thi Zimri-Lim
1754 Bộ luật Hammurabi
1750Văn bản Anitta
1700 Sử thi Atra-Hasis
1700 Giấy cói Westcar Ai Cập
1700 Sử thi Gilgamesh
1650 Giấy cói Ipuwer Ai Cập
1600 Eridu Genesis
Vũ Công Tuấn

Vũ Công Tuấn (1640–1689) là vị chúa Bầu cuối cùng cát cứ tại Tuyên Quang trong thời kỳ Nam Bắc triều và Trịnh Nguyễn phân tranh trong lịch sử Việt Nam.
Thân thế

Vũ Công Tuấn là con trai của Vũ Công Ứng (Vũ Công Đức).
Thời gian cai trị

Chúa cha Vũ Công Ứng trước đó đã phản lại vua Lê chúa Trịnh, tự xưng vương. Đến năm 1669, vì có mâu thuẫn với thủ hạ là Ma Phúc Trường, Vũ Công Ứng yếu thế, lo sợ về kinh tự thú song giữa đường bị giết chết. Chúa Trịnh cho là Công Đức tuy lỗi đạo làm tôi, song nghĩ đến ông cha Công Đức có công lao to, nghĩa không thể dứt, mới lập Vũ Công Tuấn nối nghiệp, cho làm đô đốc thiêm sự, ban tước Khoan quận công, ban cấp dân lộc để giữ việc thờ cúng. Các con trai, con gái của Vũ Công Tuấn đều được vỗ về yên ủi. Còn Ma Phúc Trường bị cho là kẻ bất trung, đem giam vào ngục.
Năm 1672, nhân lúc chúa Trịnh mang đại quân đi đánh chúa Nguyễn phía nam, Vũ Công Tuấn ở Kinh sư đã trốn về Tuyên Quang đánh cướp dân châu này. Vũ Công Tuấn câu kết với dòng dõi họ Mạc là Mạc Kính Vũ, tự xưng Tiểu Giao Cương Vương và chạy sang Vân Nam nhờ nhà Thanh giúp sức. Thổ ty phủ Khai Hóa (Vân Nam) nhà Thanh nhân dịp này chiếm đất cướp dân của Đại Việt, suốt thời Hậu Lê không đòi lại được. Năm Chính Hoà 10 (1689), người Thanh bắt Vũ Công Tuấn và trao trả cho họ Trịnh, rồi bị triều đình giết tại ngã ba sông Bạch Hạc. Triều đình đặt chức Lưu thủ ở Tuyên Quang, từ đó dòng dõi "Chúa Bầu" chấm dứt. Dòng dõi họ Vũ là Vũ Công Đĩnh được triều đình cho lấy tiền ngoại phụ của 7 xã để tế tự giữ hương hỏa họ Vũ.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Tiền nhiệm: Thụy Quận Công | Chúa Bầu 1669-1689 | Kế nhiệm: Không có, Chúa Bầu diệt vong. |
Chú thích

↑  Ngô Cao Lãng, Lịch triều tạp kỷ, trang 105-107.
↑  “Tạp chí Quê hương, "Hậu vận của Vũ Công Tuấn", ngày 5 tháng 3 năm 2014”. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 7 năm 2022. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2023.
Tài liệu tham khảo

Đại Việt sử ký toàn thư, quyển 17
Cương mục, quyển 33
| x t Chúa Bầu |
| --- | --- |
 Khánh Dương hầu  •  Gia quốc công  •  Nhân quận công  •  Hòa quận công  •  Tông quận công  •  Khoan quận công
Chúa Trịnh  •  Chúa Nguyễn  •  Chúa Bầu
Armington, Illinois

| Armington |
| --- | --- |
—  Làng  —
Armington, Illinois
 
 
 =
 Vị trí bang Illinois, Hoa Kỳ
Armington
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Illinois
Quận: Quận Tazewell
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 343
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Armington là một làng thuộc quận Tazewell, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 343 người.
Dân số

Dân số qua các năm:
Năm 2000: 368 người.
Năm 2010: 343 người.
Monnina parasylvatica

| Monnina parasylvatica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Polygalaceae
Chi (genus): Monnina
Loài (species): M. parasylvatica
Danh pháp hai phần
Monnina parasylvatica C.M. Taylor, 1985 
Monnina parasylvatica là một loài thực vật có hoa trong họ Polygalaceae. Loài này được C.M. Taylor mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Monnina parasylvatica”. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.[liên kết hỏng]
Quận Allegan, Michigan

Quận Allegan một quận thuộc tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người.
Địa lý

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.
Tristaniopsis fruticosa

| Tristaniopsis fruticosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Tristaniopsis
Loài (species): T. fruticosa
Danh pháp hai phần
Tristaniopsis fruticosa (Ridl.) Peter G.Wilson & J.T.Waterh., 1982 
Tristaniopsis fruticosa là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Ridl.) Peter G.Wilson & J.T.Waterh. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tristaniopsis fruticosa”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.