Trận Tours
Diễn biến > Dàn trận và chờ đợi

Diễn biến trận đánh hết sức quyết liệt và phức tạp. Theo như tất cả các văn bản ghi chép lại thì quân Hồi giáo đã hoàn toàn không phát hiện được một lực lượng lớn đã bố trí sẵn sàng để giáp mặt vợi họ tại Tours. Charles đã có được yếu tố bất ngờ mà ông mong muốn. Ông quyết định bắt đầu một trận chiến với một chiến thuật phòng thủ kiểu phalanx. Người Frank đã sắp xếp một đội hình hình vuông lớn, với địa hình gồm cây cối và dốc ngược lên để phá vỡ bất cứ đợt xung kích nào của kỵ binh
Trong vòng khoảng bảy ngày, hai quân đội đối mặt nhau và chỉ tung ra những trận đụng độ nhỏ. Quân Umayyads chờ đợi cho đến khi họ có toàn bộ lực lượng, điều mà họ đã có được (khi các toán quân trong các vùng phụ cận kéo tới), nhưng họ vẫn rất lo lắng. ‘Abd-al-Raḥmân, mặc dù là một chỉ huy giỏi, đã để cho Charles tập hợp đủ lực lượng và chọn được vị trí tốt cho trận đánh. Hơn nữa, rất khó khăn cho quân Umayyad để dò xét quy mô quân đội của đối phương, vì Charles đã sử dụng các lùm cây và cánh rừng để làm cho lực lượng của ông có vẻ như nhiều hơn thực tế. Vì vậy mà ‘Abd-al-Raḥmân phải tập hợp tất cả các cánh quân của mình để gom đủ một lực lượng lớn hơn, nhưng việc này cũng giúp Charles có thời gian để thu thập được nhiều hơn nữa các lính bộ binh kỳ cựu của mình, đến từ các tiền đồn của Vương quốc, và đó là tất cả hy vọng cho chiến thắng mà ông có. Ngoài ra thì ông cũng được tăng cường bởi những người dân có vũ trang đến từ nhiều nơi (họ bất mãn với quân Hồi giáo vì đã cướp bóc họ), nhưng những người dân này thì có vẻ như không giá trị lắm cho chiến đấu, ngoại trừ việc đi thu thập thực phẩm và quấy rối người Hồi giáo. Không giống như những người lính bộ binh của ông, vốn có cả kinh nghiệm chiến đấu và có kỷ luật nhà binh cao, những người dân vũ trang thì lại chẳng có gì cả và Charles tất nhiên cũng không có ý định đặt niềm tin rằng họ sẽ đứng vững để chống lại các đợt tấn công bằng kỵ binh. Hầu hết các nhà sử học trong nhiều thế kỷ qua đều cho rằng người Frank bị thua thiệt về số lượng lúc bắt đầu trận chiến với tỷ lệ ít nhất là 1 chọi 2.
Charles đã đánh cược rằng cuối cùng ‘Abd-al-Raḥmân sẽ cảm thấy bắt buộc phải chiến đấu và tiến lên để chiếm Tours. Không ai trong họ muốn tấn công trước, nhưng rồi ‘Abd-al-Raḥmân cuối cùng cảm thấy rằng ông buộc phải đánh Tours, điều đó có nghĩa là phải đi qua quân đội của người Frank ở trên ngọn đồi ở phía trước của ông ta. Quyết định chờ đợi của Charles cuối cùng đã được chứng minh là rất quan trọng, vì nó buộc quân Umayyads phải vội vàng tiến ngược lên phía trên ngọn đồi và bị ngăn trở bởi các lùm cỏ dại và các rừng cây, làm mất đi một phần lớn những lợi thế tự nhiên của một đợt tấn công kỵ binh.
Charles đã chuẩn bị cho cuộc đối đầu này từ trận Toulouse cả một thập kỷ trước. Ông cũng biết rằng nếu ông không thành công thì không còn một lực lượng nào có thể bảo vệ phương Tây Thiên chúa giáo. Nhưng Gibbon, cũng như các sử gia thời cận đại và hiện đại, cho rằng Charles đã làm những gì tốt nhất khi ở trong một tình huống xấu. Mặc dù ít quân hơn và phụ thuộc vào bộ binh, lại không có kỵ binh nặng, Charles lại có một lực lượng là những lính bộ binh hạng nặng thiện chiến, những người hoàn toàn đặt lòng tin vào ông. Hơn nữa, như sử gia Davis đã chỉ ra rằng những người lính bộ binh này được vũ trang rất đầy đủ, mỗi người mang đến có lẽ là 75 pound Anh (khoảng 30 kg) áo giáp sắt và khiên gỗ cho trận chiến.
Trong đội hình phalanx, họ có thể chiến đấu tốt hơn để chống lại những đợt tấn công bằng kỵ binh so với cách nghĩ thông thường, đặc biệt là Charles đã có thể đảm bảo cho họ vị trí ở các vùng đất cao và cây cối để hỗ trợ hơn nữa cho họ trong việc chặn đứng những đợt tấn công kiểu như vậy. Charles cũng có những yếu tố bất ngờ khác ngoài việc chọn vị trí cho trận đánh. Đó là yếu tố bất ngờ để làm cho đối thủ của ông là hoàn toàn không biết gì về lực lượng của ông. Martel đã huấn luyện binh sĩ của mình trong một thập kỷ cho trận chiến này và cũng đã nhận biết được điểm mạnh và điểm yếu của đối thủ. May mắn cho Martel, các lực lượng của Hồi giáo không biết gì nhiều về người Frank.
Người Frank được cung cấp đủ quần áo để chống lại cái lạnh và có ưu thế địa hình. Người Ả Rập không chuẩn bị cho cái lạnh dữ dội của một mùa đông đang tới từ phía bắc châu Âu, mặc dù họ có lều trại mà người Frank không có, nhưng họ cũng không muốn tấn công vào một đội quân người Frank mà họ tin rằng có thể có một số lượng rất lớn. Về cơ bản, quân Umayyads muốn người Frank tiến xuống và tạo ra một thế trận mở, trong khi người Frank lại hình thành một đội hình phòng thủ chặt chẽ và muốn người Hồi giáo đánh ngược lên. Đây là một ván bài chờ đợi mà Charles đã thắng cuộc: cuộc chiến bắt đầu vào ngày thứ bảy, khi mà ‘Abd-al-Raḥmân không còn muốn trì hoãn cuộc chiến một cách vô thời hạn khi mùa đông đang tới gần.