stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hoàng Tụy

| Hoàng Tụy> Chức vụ.Chủ tịch Hội đồng Viện Nghiên cứu Phát triển (IDS) |
| --- | --- |
Nhiệm kỳ: 2007 – 2009
Viện trưởng: Nguyễn Quang A
Viện phó: Phạm Chi Lan
Tiền nhiệm: thành lập
Kế nhiệm: giải thể
Vị trí:  Việt Nam
 
Viện trưởng Viện Toán học Việt Nam
Nhiệm kỳ: 1980 – 1989
Tiền nhiệm: Lê Văn Thiêm
Kế nhiệm: Phạm Hữu Sách
 
Chủ nhiệm Khoa Toán, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội
Nhiệm kỳ: 1961 – 1968
Hiệu trưởng: Ngụy Như Kontum
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch:  Việt Nam
Sinh: 7 tháng 12 năm 1927 làng Xuân Đài, xã Điện Quang, thị xã Điện Bàn, Quảng Nam
Mất: 14 tháng 7 năm 2019
Nghề nghiệp: nhà toán học
Dân tộc: Kinh
Đảng chính trị:  Đảng Cộng sản Việt Nam
Học vấn: giáo sư, tiến sĩ
Tặng thưởng: Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I về Khoa học Công nghệ (1996) Giải thưởng Phan Châu Trinh (2010)  Giải thưởng Constantin Carathéodory (2011)
| Hoàng Tụy |
| --- | --- |
Trường lớp: Đại học Quốc gia Moskva
Nổi tiếng vì: Lát cắt Tụy Lý thuyết tối ưu toàn cục
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Tối ưu hóa
Luận án:  Производные числа измеримых функций (Đạo hàm các hàm đo được) (1959)  
Người hướng dẫn luận án tiến sĩ: Dmitrii Evgenevich Menshov
 
Hoàng Tụy (7 tháng 12 năm 1927 – 14 tháng 7 năm 2019) là một giáo sư, nhà toán học tiêu biểu của Việt Nam. Cùng với Giáo sư Lê Văn Thiêm, ông là một trong hai người tiên phong trong việc xây dựng ngành Toán học của Việt Nam. Hoàng Tụy được coi là cha đẻ của lĩnh vực Tối ưu hóa toàn cục (Global Optimization) trong Toán học ứng dụng.
Không chỉ là một nhà toán học, Hoàng Tụy cũng có nhiều đóng góp cho giáo dục Việt Nam. Ông cũng là sáng lập viên Viện Nghiên cứu Phát triển IDS mà ông là Chủ tịch Hội đồng Viện.
Hoàng Tụy quyết định gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương từ năm 1950.
Một số công trình khoa học

Trên 100 công trình đăng trên các tạp chí có uy tín quốc tế về nhiều lĩnh vực khác nhau của toán học như: Quy hoạch toán học, Tối ưu toàn cục, Lý thuyết điểm bất động, Định lý minimax, Lý thuyết các bài toán cực trị, Quy hoạch lõm,...
Reiner Horst và Hoàng Tụy (2006 - xb lần thứ 3). 'Global Optimization - Deterministic Approaches (Tối ưu toàn cục - các cách tiếp cận tất định)'. Springer - Verlag. ISBN 3540610383. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |year= (trợ giúp)
Năm 1996, ông cùng Giáo sư Hiroshi Konno và nhà toán học trẻ Phan Thiên Thạch viết chung cuốn sách chuyên khảo nhan đề Optimization on Low Rank Nonconvex Structures (Tối ưu hóa trên những cấu trúc không lồi dạng thấp) dày 472 trang, đang được Kluwer Academic Publishers in đồng thời ở nhiều nơi.
Một cuốn sách khác, bộ Convex Analysis and Global Optimization, một giáo trình nghiên cứu trong ngành tối ưu toàn cục, cũng được nhà xuất bản nói trên in ở Mỹ và châu Âu trong năm 1997.
Ông là tổng biên tập của 2 tạp chí toán học tại Việt Nam (1980–1990), ủy viên ban biên tập của 3 tạp chí toán học quốc tế.
Danh dự, giải thưởng

Tiến sĩ danh dự trường Đại học Linköping, Thụy Điển (1995).
Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I (1996).
Giải thưởng Phan Châu Trinh (2010)
Giải thưởng Constantin Carathéodory (2011)
Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng (2015)
Chính kiến

Ngày 9.12.2015 ông cùng với 126 người khác, trong đó có các nhân vật tên tuổi như Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu, Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, TS Nguyễn Quang A, GS Hoàng Tụy, GS Nguyễn Đình Cống, GS Chu Hảo, GS Tương Lai, Huỳnh Tấn Mẫm, Hồ Ngọc Nhuận, GS Trần Văn Thọ, GS Nguyễn Đăng Hưng, Đại sứ Nguyễn Trung, GS Phạm Xuân Yêm..., đã gửi một bức thư ngỏ đến Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, các đại biểu dự Đại hội lần thứ XII và toàn thể đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Bức thư đề nghị "đổi tên đảng (không gọi là Đảng Cộng sản); đổi tên nước (không gọi là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa); trả lại tự do cho những người khác chính kiến đang bị giam giữ; chấm dứt sự trấn áp và ngăn chặn nhân dân thực hiện quyền tự do dân chủ theo Hiến pháp" đồng thời nêu ý kiến "Thực tiễn của nước ta cũng như trải nghiệm của nhiều nước trên thế giới đã cho thấy rõ sai lầm và thất bại của đường lối xây dựng chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác - Lênin".
Chú thích

↑  Thư ngỏ gửi BCH Trung ương và toàn thể đảng viên Đảng CSVN Lưu trữ 2014-08-03 tại Wayback Machine, ijavn, 28.07.2014
↑  “GS. Hoàng Tụy, người khai sinh lý thuyết Tối ưu Toàn cục”. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 10 năm 2006. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2006.
↑  Hà Huy Khoái (2013), tr. 377
↑  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2007.
↑  GS Hoàng Tụy nhận giải thưởng toán học quốc tế, vietnamplus, 27.09.2011
↑  Hoàng Tụy, List of recent publications
↑  Theo Phạm Thịnh (21 tháng 11 năm 2010). “GS Hoàng Tụy đồng tình việc nhận căn hộ của GS Ngô Bảo Châu”. Báo Tiền Phong. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 11 năm 2010. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2010. VTC NewsQuản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
↑  Thế giới vinh danh GS Hoàng Tụy
↑  “Kêu gọi lãnh đạo 'đổi tên đảng, tên nước'”. BBC. Truy cập ngày 13 tháng 12 năm 2015.
Thư mục

Hà Huy Khoái, 2013, On contemporary mathematics in Vietnam, trong Seki, Founder of Modern Mathematics in Japan.
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  BIBSYS: 90308236  BNF: cb123398855 (data)  CiNii: DA0440468X  DBLP: 67/3073  GND: 170994236  ISNI: 0000 0001 1057 1710  LCCN: n89102753  NTA: 081376359  PLWABN: 9810541118105606  RERO: 02-A003375022  SNAC: w6bq4rwf  SUDOC: 032352662  VIAF: 39450695   WorldCat Identities (via VIAF): 39450695
Gò Vấp

Gò Vấp là một quận nội thành thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Từ những năm 80, quận Gò Vấp được xem là một quận có tốc độ đô thị hóa cao của Thành phố Hồ Chí Minh và đã có thời điểm không kiểm soát được[cần dẫn nguồn]. So với các quận khác, Gò Vấp còn có quỹ đất lớn.
Quá trình đô thị hóa quá nhanh đã làm cho Gò Vấp trở thành một trong ba quận có tốc độ tăng dân số cơ học cao nhất thành phố. Cụ thể, năm 1976 Gò Vấp có 144 ngàn dân thì năm 1995 đã có 223 ngàn người, năm 2000 là 231 ngàn, năm 2003 là 413 ngàn và năm 2004 là 455 ngàn người. Tính từ năm 1980 đến năm 2003, dân số của Gò Vấp tăng 2,87 lần, trung bình tăng mỗi năm 13,66%. Theo thống kê vào năm 2019 của Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh, dân số quận Gò Vấp là 602.180 người. Đây là quận đông dân thứ 2 của thành phố (sau quận Bình Tân).
Tên gọi

Gò Vấp còn được gọi Gò Vắp và theo một số nhà nghiên cứu thì đây mới là tên gốc, tên hiện nay (Gò Vấp) là do đọc trại ra.
Có thuyết cho rằng nguồn gốc của tên Gò Vấp là do trước đây nơi này là một ngọn đồi trồng cây vấp (cây này còn có tên khác trong tiếng Chăm là Krai, tên tiếng Việt là vấp hoặc vắp, lùn). Hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh còn hai cây vấp trong Thảo Cầm Viên.
Một vài nguồn tin khác cho rằng, khu vực đất thuộc quận Gò Vấp cao hơn so với các vùng khác. Đây được gọi là gò đất. Do khu vực này là gò đất cao, cho nên dễ bị vấp té, kết hợp lại ta có tên Gò Vấp. Tuy nhiên thì đây chỉ là giả thiết của một số người lớn tuổi và một số người khác. Hiện chưa có nguồn thông tin chính xác về tên gọi này, đây chỉ là giả thiết của một vài người dân Gò Vấp.[cần dẫn nguồn]
Vị trí Địa lý

Quận Gò Vấp nằm ở phía bắc nội thành Thành phố Hồ Chí Minh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp quận Bình Thạnh
Phía tây và phía bắc giáp Quận 12, ranh giới là kênh Tham Lương - Bến Cát - Nước Lên
Phía nam giáp các quận Phú Nhuận và Tân Bình.
Quận có diện tích 19,73km², dân số năm 2019 là 676.899 người, mật độ dân số đạt 34.308 người/km².
Lịch sử > Thời phong kiến

Gò Vấp đã được khai phá từ những ngày đầu khi lưu dân Việt đi mở đất từ cuối thế kỷ XVI đầu thế kỷ XVII. Năm 1698, khi Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh thừa lệnh Chúa Nguyễn Phúc Chu kinh lý miền Nam, xác lập chủ quyền cương thổ của Việt Nam ở vùng đất mới thì đất Gò Vấp đã có tên trong sổ bộ, thôn, xã thuộc huyện Tân Bình, Phủ Gia Định. Gò Vấp cách trung tâm Bến Nghé xưa (quận 1 bây giờ) khoảng 1 km về phía Tây Bắc, lại nằm trên vùng đất "Gò" cao (hơn 11m so với mặt biển) có nước ngọt của sông Bến Cát - phụ lưu của sông Sài Gòn - thuận lợi canh tác và sinh hoạt, vì thế lưu dân chọn lập làng, dựng ấp, tạo dựng quê hương mới.
Theo Bản đồ Sài Gòn - Gia Định đầu tiên do Trần Văn Học lập năm 1815 (được nhà sử học Nguyễn Đình Đầu giới thiệu và minh họa tại buổi báo cáo về "Vai trò khoa học và kỹ thuật của Trần Văn Học trong lịch sử 300 năm thành phố" do liên hiệp các Hội Khoa học kỹ thuật thành phố tổ chức vào ngày 23 tháng 4 năm 1998 tại Thành phố Hồ Chí Minh) thì địa danh Gò Vấp thuộc địa phận Hanh Thông Xã, tổng Bình Trị Thượng, huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định.
Theo Gia Định Thành thông chí của Trịnh Hoài Đức thì vào triều Gia Long, năm 1818, vùng đất mang tên Gò Vấp rộng lớn nằm trong địa phận các tổng Bình Trị và Dương Hòa thuộc huyện Bình Dương. Năm 1836, khi Nhà Nguyễn đạc điền và lập bạ cho toàn bộ lục tỉnh Nam Kỳ thì vùng đất Gò Vấp thuộc tổng Bình Trị Hạ, huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định.
Lịch sử > Thời Pháp thuộc

Sau khi chiếm Nam Kỳ làm thuộc địa, thực dân Pháp đẩy mạnh quá trình đô thị hóa vùng Bến Nghé – Sài Gòn, năm 1894, mở rộng thành phố lên phía Bắc lấy rạch Thị Nghè và đường Thuận Kiều (đường Cách mạng Tháng Tám và Trường Chinh ngày nay) làm giới. Huyện Bình Dương của tỉnh Gia Định ở phía Bắc và tỉnh Chợ Lớn ở phía Nam trở thành các khu ngoại ô của thành phố Sài Gòn.
Tỉnh Gia Định từ ngày 1 tháng 1 năm 1911 chia thành 4 quận: Hóc Môn, Thủ Đức, Gò Vấp và Nhà Bè. Vào năm 1917, quận Gò Vấp gồm 3 tổng: Dương Hòa Thượng, Bình Trị Hạ, Bình Trị Thượng với 37 làng trực thuộc.
Từ năm 1940 đến năm 1953 nhiều làng được sáp nhập, còn lại 24 làng, bao gồm cả vùng đất các quận Bình Thạnh, Phú Nhuận, Tân Bình, Tân Phú, Quận 12 và một phần các huyện Bình Chánh, Hóc Môn ngày nay. Vào thời gian này làng Tân Sơn Nhứt (ngày nay gọi là Tân Sơn Nhất) không còn sau khi thực dân Pháp đuổi dân chiếm đất để xây dựng sân bay Tân Sơn Nhứt.
Ngày 11 tháng 5 năm 1944, Toàn quyền Đông Dương ký nghị định tách 17 làng và một số vùng (nằm kế cận Khu Sài Gòn - Chợ Lớn) của tỉnh Gia Định để lập tỉnh Tân Bình. Lúc này, vùng đất quận Gò Vấp bao gồm toàn bộ tổng Dương Hòa Thượng (có bảy làng: Bình Hưng Hòa, Phú Nhuận, Tân Sơn Nhì, Tân Sơn Hoà, Tân Hòa, Vĩnh Lộc và Phú Thọ Hoà), năm làng (Hanh Thông Xã, Hanh Thông Tây, Bình Hòa Xã, Thạnh Mỹ Tây và An Hội) thuộc tổng Bình Trị Thượng được giao cho tỉnh Tân Bình quản lý. Tỉnh Tân Bình khi đó có duy nhất một quận là quận Châu Thành (lập ngày 19 tháng 9 năm 1944).
Ngày 25 tháng 10 năm 1944, hai làng An Hội và Hạnh Thông Tây sáp nhập, lập thành làng Thông Tây Hội. Tỉnh Tân Bình tồn tại đến tháng 8 năm 1945 thì giải thể. Các làng trên đều trở lại thuộc quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định.
Lịch sử > Thời Việt Nam Cộng hòa

Năm 1955, quận Gò Vấp có 15 làng:
Tổng Bình Trị Thượng có 08 làng: An Nhơn Xã, An Phú Đông, Bình Hòa Xã, Thạnh Lộc Thôn, Hanh Thông Xã, Thạnh Mỹ Tây, Thông Tây Hội và Quới Xuân;
Tổng Dương Hòa Thượng có 07 làng: Bình Hưng Hòa, Phú Nhuận, Phú Thọ Hòa, Tân Hòa, Tân Sơn Hòa, Tân Sơn Nhì và Vĩnh Lộc.
Sau năm 1956, các làng gọi là xã. Quận lỵ Gò Vấp đặt tại xã Hạnh Thông Xã. Ngoài ra, trong giai đoạn 1956-1975 tỉnh lỵ Gia Định cũng nằm trong địa bàn xã Bình Hòa thuộc quận Gò Vấp.
Ngày 29 tháng 4 năm 1957, chính phủ Việt Nam Cộng hòa ban hành Nghị định 138-BNV/HC/NĐ ấn định địa giới tỉnh Gia Định gồm 6 quận (10 tổng, 61 xã), trong đó tăng thêm 2 quận là Bình Chánh và Tân Bình. Quận Tân Bình được thành lập trên cơ sở cắt tổng Dương Hòa Thượng (gồm bảy xã: Bình Hưng Hòa, Phú Nhuận, Phú Thọ Hòa, Tân Hòa, Tân Sơn Hòa, Tân Sơn Nhì và Vĩnh Lộc) ra khỏi quận Gò Vấp.
Năm 1957, quận Gò Vấp chỉ còn lại một tổng là Bình Trị Thượng với 08 xã trực thuộc: An Nhơn, An Phú Đông, Bình Hòa, Thạnh Lộc, Hạnh Thông, Thạnh Mỹ Tây, Thông Tây Hội và Quới Xuân.
Năm 1960, sáp nhập xã Quới Xuân vào xã Thạnh Lộc Thôn, quận Gò Vấp còn 07 xã. Từ năm 1962 chính quyền Việt Nam Cộng hòa bỏ dần, đến năm 1965 bỏ hẳn cấp hành chính tổng, các xã trực tiếp thuộc quận. Cho đến ngày 29 tháng 4 năm 1975, quận Gò Vấp có 07 xã trực thuộc: An Nhơn, An Phú Đông, Bình Hòa, Thạnh Lộc, Hạnh Thông, Thạnh Mỹ Tây, Thông Tây Hội.
Lịch sử > Thông tin thêm về các phường

Xã Hạnh Thông: các phường 1, 3, 5 hiện nay
Xã Thông Tây Hội: các phường 8, 10, 11, 12, 14 hiện nay
Xã An Nhơn: các phường 6, 15, 16, 17 hiện nay
Hành chính

Phường 10 là nơi đặt trụ sở Ủy ban nhân dân và các cơ quan hành chính của quận.
Giáo dục > Các cơ sở giáo dục

| Tên | Địa chỉ | Website |
| --- | --- | --- |
| Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia tại TPHCM | 181 Lê Đức Thọ, Phường 17 |  |
| Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh | 12 Nguyễn Văn Bảo, Phường 1 |  |
| Trường Đại học Trần Đại Nghĩa | 189 Nguyễn Oanh, Phường 10 |  |
Giáo dục > Các trường cao đẳng

| Tên | Địa chỉ | Website | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| Trường Cao đẳng Văn Lang Sài Gòn | 80/68 Dương Quảng Hàm, Phường 5 |  Lưu trữ 2024-05-11 tại Wayback Machine |  |
| Trường Cao đẳng Việt Mỹ | 1A Nguyễn Văn Lượng, Phường 6 |  | Cơ sở Gò Vấp |
| Trường Cao đẳng Y Dược Hồng Đức | 5 Quang Trung, Phường 11 |  |  |
Một số tên đường phố

Gồm các đường đặt tên số, và các tên chữ dưới đây:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| An Hội An Nhơn Bạch Đằng Bến Đình Bùi Quang Là Đỗ Thúc Tịnh Dương Quảng Hàm Hạnh Thông Hoàng Minh Giám Hồ Diệu Băng Huỳnh Khương An Huỳnh Văn Nghệ  | Lê Đức Thọ Lê Hoàng Phái Lê Lai Lê Lợi Lê Quang Định Lê Thị Hồng Lê Văn Thọ Lương Ngọc Quyến Lý Thường Kiệt Nguyên Hồng Nguyễn Bỉnh Khiêm Nguyễn Du  | Nguyễn Duy Cung Nguyễn Kiệm Nguyễn Minh Khiêm Nguyễn Oanh Nguyễn Thái Sơn Nguyễn Thượng Hiền Nguyễn Tư Giản Nguyễn Tuân Nguyễn Văn Bảo Nguyễn Văn Công Nguyễn Văn Dung Nguyễn Văn Khối  | Nguyễn Văn Lượng Nguyễn Văn Nghi Phạm Huy Thông Phạm Ngũ Lão Phạm Văn Chiêu Phạm Văn Bạch Phạm Văn Đồng Phan Huy Ích Phan Văn Trị Quang Trung Tân Sơn Thiên Hộ Dương  | Thích Bửu Đăng Thông Tây Hội Thống Nhất Trần Bá Giao Trần Phú Cương Trần Quốc Tuấn Trần Thị Nghỉ Trưng Nữ Vương Trương Đăng Quế Trương Minh Ký Tú Mỡ  |
Một số tên đường phố > Tên đường ở Gò Vấp trước năm 1975

| Tên đường trước 1975 | Tên đường hiện nay |
| --- | --- |
Bắc Tiến: Lê Đức Thọ
Trung Dũng: Nguyên Hồng
Võ Di Nguy: Nguyễn Kiệm và Nguyễn Oanh
Phan Thanh Giản và Chương Dương: Nguyễn Thái Sơn
Trương Vĩnh Ký: Nguyễn Văn Bảo
Minh Mạng: Nguyễn Văn Lượng
Gia Long: Nguyễn Văn Nghi
Hương Lộ 11: Phan Huy Ích và Phạm Văn Chiêu
Võ Tánh: Trần Phú Cương
Chú thích

↑  “Niên giám thống kê năm 2020: Dân số và lao động”. Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 7 năm 2022. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2022.
1 2  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số Việt Nam đến ngày 01 tháng 4 năm 2019”. Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2020.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  Huỳnh Minh (2006). Gia Định xưa. Nhà xuất bản Văn Hóa Thông tin. tr. tr. 93.
↑  “Một người Gò Vấp quyết tìm cây vấp và thấy hai cây”.
1 2  Lược sử 300 năm Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh. Nhà xuất bản Trẻ. 1999.
↑  “Quyết định 70-HĐBT năm 1983 về việc phân vạch địa giới một số phường và xã thuộc thành phố Hồ Chí Minh”.
↑  “Nghị định số 143/2006/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính phường, quận; thành lập phường thuộc quận Gò Vấp, Quận 12 và quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh”.
↑  “Nghị quyết số 1278/NQ-UBTVQH15 của UBTVQH về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2023–2025”. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 11 năm 2024.
| x t sPhường thuộc quận Gò Vấp |
| --- | --- |
Phường (12):  Phường 1 ·  Phường 3 ·  Phường 5 ·  Phường 6 ·  Phường 8 ·  Phường 10 ·  Phường 11 ·  Phường 12 ·  Phường 14 ·  Phường 15 ·  Phường 16 ·  Phường 17 
Cây Vắp hay Vấp, tên khoa học Mesua ferrea
Công viên Gia Định
Bản đồ tỉnh Gia Định thời Việt Nam Cộng hòa
Tlinh

| Tlinh |
| --- | --- |
Tlinh vào năm 2023
Sinh: Nguyễn Thảo Linh 7 tháng 10, 2000 (24 tuổi) Hà Nội, Việt Nam
Nghề nghiệp:  Rapper  ca sĩ kiêm nhạc sĩ sáng tác bài hát  vũ công 
Năm hoạt động: 2020–nay
Cha mẹ: Nguyễn Mạnh Chiến (cha) Nguyễn Thị Đức Hạnh (mẹ)
Người thân: Nguyễn Nhật Linh (anh trai)
Giải thưởng: Danh sách
Sự nghiệp âm nhạc
Thể loại:  V-pop  R&B  pop rap  hip hop 
Nhạc cụ:  Giọng hát  piano  guitar 
Hãng đĩa:  Ais Label  Hãng đĩa Thời Đại 
Website: aislabel.com/artist/tlinh/
 
Nguyễn Thảo Linh (sinh ngày 7 tháng 10 năm 2000), thường được biết đến với nghệ danh Tlinh (viết cách điệu là tlinh), là một nữ rapper, ca sĩ kiêm nhạc sĩ sáng tác bài hát và vũ công người Việt Nam. Khởi đầu là một thành viên trong nhóm nhảy Last Fire Crew, Tlinh chuyển hướng sang con đường âm nhạc chuyên nghiệp vào năm 2020 khi cô tham gia mùa đầu tiên của chương trình truyền hình Rap Việt.
Sau khi kết thúc Rap Việt với thành tích khá ấn tượng, Tlinh bắt đầu tham gia đồng sáng tác lẫn góp giọng trong một chuỗi các đĩa đơn gây sốt bao gồm "Thích quá rùi nà", "Em là châu báu", "Yêu thầm", "Xích thêm chút (Remix)" và "Siren". Năm 2021, cô phát hành đĩa đơn solo đầu tay "Gái độc thân" theo thể loại pop và R&B, qua đó đĩa đơn đã giúp cô gặt hái được thành công về mặt thương mại lẫn chuyên môn. Tiếp nối thành công, cô cho ra mắt hai đĩa đơn solo "Không cần phải nói nhiều", "Strip 'em Down" và bài hát hợp tác với Grey D đứng đầu các bảng xếp hạng "Vài câu nói có khiến người thay đổi" (2022).
Năm 2023, Tlinh ra mắt album phòng thu đầu tay Ái. Album thuộc thể loại R&B, pop đã mang về cho cô bài hát solo quán quân đầu tiên "Nếu lúc đó" trên Billboard Vietnam Hot 100, Billboard Vietnam Top Vietnamese Songs và hai giải Làn Sóng Xanh, cũng như góp mặt trong top 5 trên Top Bài hát 2023, Top Bài hát Việt Nam 2023 và là nghệ sĩ nữ duy nhất nằm trong Top Nghệ sĩ 2023 tại chiến dịch Nhìn lại 2023 của Spotify. Tạp chí L'Officiel Vietnam vinh danh cô trong danh sách 19 người phụ nữ của năm, NME xếp Ái đứng thứ 15 trong số 25 album châu Á xuất sắc nhất, trong khi Paper gọi cô là ngôi sao sáng nhất của Việt Nam.
Năm 2024, Tlinh phát hành đĩa mở rộng FLVR cùng Low G, thời điểm này cô trở lại với phong cách hip hop và cộng tác trong một vài ca khúc tiếp tục gặt hái thành công về mặt thương mại. Đầu năm 2025, cô vinh dự nhận giải Nữ ca sĩ/rapper của năm của Làn Sóng Xanh.
Cuộc đời và sự nghiệp > 2000–2019: Thời niên thiếu

Nguyễn Thảo Linh sinh ngày 7 tháng 10 năm 2000 tại Hà Nội trong một gia đình làm nghề nha sĩ, cha cô là Nguyễn Mạnh Chiến và mẹ cô là Nguyễn Thị Đức Hạnh. Cô được tiếp xúc với âm nhạc khi tình cờ nghe anh trai mở ca khúc "Poker Face" của Lady Gaga. Từ đó, cô bắt đầu tìm hiểu và nuôi dưỡng sở thích với âm nhạc. Gia đình sau đó đã cho cô học piano và guitar.
Thuở nhỏ, Tlinh theo học bậc trung học cơ sở tại trường Marie Curie. Năm 2013, cô thử sức ở mùa đầu tiên của chương trình truyền hình Giọng hát Việt nhí nhưng dừng chân ở vòng đối đầu. Năm 2014, Tlinh tiếp tục tham gia chương trình truyền hình Ngôi sao Việt nhưng dừng chân ở tập 7. Thời gian sau đó cô tập trung theo học lớp tiếng Trung, trường Trung học phổ thông chuyên Hà Nội – Amsterdam và tiếp tục đỗ vào khoa y dược, trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm 2018, cô đăng tải bản hát lại trên ứng dụng SoundCloud và bắt đầu tập sáng tác nhạc vào cuối năm đó. Năm 2019, Tlinh gia nhập nhóm nhảy Last Fire Crew và tại đây cô lần đầu được tiếp xúc trực tiếp với văn hóa hip hop. Song song với việc học đại học, Tlinh còn dành khoảng thời gian này để tập nhảy và đi làm thêm. Cuối năm đó, cô gặp gỡ với nhạc sĩ kiêm nhà sản xuất thu âm 2pillz, và kể từ đây thì họ trở thành cộng sự.
Phong cách nghệ thuật > Phong cách âm nhạc

Trong tôi cũng có sự đằm thắm, chiều sâu cảm xúc. Tôi viết nhạc để động viên chính mình và phụ nữ xung quanh, rằng có đau khổ nhưng vẫn phải mạnh mẽ.
Tlinh, báo điện tử VnExpress, 6 tháng 3 năm 2023.
Tlinh định hướng âm nhạc bằng những từ ngữ: "quyến rũ, nữ tính, mềm mại nhưng vẫn mạnh mẽ, tự tin". Chủ đề cô viết thường hướng đến tình yêu, nữ quyền, tự do, tình dục cùng cách đi giai điệu khác biệt pha trộn yếu tố Á Đông và lối chơi chữ thương hiệu mang đến sự sáng tạo, ấn tượng. Trên tạp chí Elle Man, cây viết Tuấn Anh đã chỉ ra rằng sức hút trong âm nhạc của Tlinh nằm ở khả năng "đi sâu vào nội tâm khát khao cất lên tiếng nói nữ quyền, hướng đến tự do", "vừa mang nhịp thở thành thị phóng khoáng" và đầy suy tư là nhận xét của Gia Huy từ tạp chí Tatler Vietnam, trong khi Y My từ tạp chí L'Officiel Vietnam nhận định: "Những sáng tác của Tlinh có thể phần nào đại diện cho dòng chảy âm nhạc hiện tại, khi pop rap hay R&B chiếm xu thế và có xu hướng phát triển với thế hệ ca sĩ kiêm sáng tác bài hát triển vọng" và so sánh âm nhạc của cô như cuộc cách mạng tình dục cho nhạc Việt. Khi xếp album Ái của cô vào danh sách 25 album châu Á xuất sắc nhất, tạp chí NME của Anh đã mô tả album là một bản thu alternative R&B tuyệt đẹp và họ cũng nhận xét rằng nó "là tuyên bố chắc nịch về quyền tự quyết trong nghệ thuật, Ái khiến nhiều định kiến phải thay đổi".
Tlinh là một trong những nghệ sĩ gen Z có sức ảnh hưởng và thành công nhất hiện nay, khi cô hội tụ đủ những yếu tố rap, hát, sáng tác, biểu diễn, vũ đạo, chơi nhạc cụ, tư duy làm nhạc tiệm cận nhạc Âu Mỹ. Bằng tính nhất quán trong thông điệp lẫn chất nhạc, tài năng của Tlinh được mô tả là sự "cộng hưởng của âm nhạc, vũ đạo, hình ảnh nghệ thuật và giá trị tích cực", qua đó thì cô đã được công nhận là một nghệ sĩ đa năng. Ngoài ra, sức sáng tạo dồi dào của Tlinh trong nhiều sản phẩm hợp tác khiến cô còn được mệnh danh là "Công chúa đi Feat".
Phong cách nghệ thuật > Thời trang và hình ảnh

Hình tượng của Tlinh được xây dựng chỉn chu với hình ảnh bắt mắt và luôn là chủ đề bàn tán của công chúng. Cùng với đội ngũ chuyên nghiệp, cô gắn bó cùng nhà tạo mẫu Tigrebia, người đã định hình phong cách thời trang cho Tlinh từ những ngày đầu tiên. Theo đuổi phong cách thời trang đường phố và Y2K đang thịnh hành, họ xây dựng cho cô hình ảnh nghệ sĩ biến hóa đa dạng: từ quyến rũ, nữ tính, gợi cảm, cá tính cho đến độc nhất, văn minh, hiện đại và độc lập. Những bộ trang phục của Tlinh thường là sản phẩm thiết kế nội địa, mang tính thể nghiệm, sự phá cách và cả yếu tố thẩm mỹ. Bên cạnh đó, hình ảnh đôi cánh được cô thể hiện xuyên suốt có ý nghĩa như sự quyền lực của người phụ nữ và trong video âm nhạc "Nữ siêu anh hùng", nó được lấy cảm hứng từ hình tượng vị thần Cupid. Bộ trang phục được thực hiện từ chất liệu túi nhựa trong bìa đĩa mở rộng Ghệ Remixes của em ơi là sự đáp trả của Tlinh đối với những người đã gọi ca khúc "Ghệ iu dấu của em ơi" là "nhạc rác". Dù theo đuổi phong cách quyến rũ, song có một số ý kiến nhận xét rằng hình ảnh mà Tlinh xây dựng không phù hợp với những trang phục táo bạo, thậm chí là nhạy cảm cũng như phong cách 'già dặn' so với tuổi và cho rằng "Tlinh sẽ tiến xa hơn nếu biết giữ gìn hình ảnh, lối ứng xử và cách lựa chọn trang phục". Tuy nhiên, cô giải thích: "[...] âm nhạc hay bất kỳ loại hình nghệ thuật nào khác đều luôn được sáng tạo khi người nghệ sĩ suy nghĩ về một hình tượng nào đó trong tâm trí" và thời trang giúp cô truyền tải ý tưởng nghệ thuật rõ ràng và sắc nét. Tạp chí L'Officiel Vietnam sau đó đã chỉ ra rằng, hình ảnh cô mang lại "có sự tính toán". Tháng 6 năm 2024, Tlinh bắt đầu cộng tác với nhà tạo mẫu Vĩnh Khoa và Trần Huỳnh Nhật An.
Tlinh hợp tác cùng thương hiệu thời trang nội địa Beuter để cho ra mắt tới hai bộ sưu tập thời trang Ghệ vào ngày 8 tháng 6 năm 2023 và Ái vào ngày 5 tháng 1 năm 2024 nhằm quảng bá cho Ái. Nhờ sức ảnh hưởng của mình, cô được nhiều nhãn hàng chọn làm gương mặt đại diện cho những chiến dịch quảng cáo. Cô từng hợp tác với các thương hiệu Maybelline, Kotex, PNJ, Dibao, Apple, trà xanh không độ, California Fitness & Yoga, Crocs và mang lại hiệu ứng thành công. Tlinh cũng từng tham dự các sự kiện ra mắt bộ sưu tập tại Việt Nam của nhà mốt Gucci, Marc Jacobs, Maison Kitsuné hay thương hiệu MLB và cô còn xuất hiện trên trang bìa tạp chí L'Officiel Vietnam.