stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dyckia spinulosa
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dyckia spinulosa”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Calceolaria dilatata x pavonii

| Calceolaria dilatata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Calceolariaceae
Chi (genus): Calceolaria
Loài (species): C. dilatata
Danh pháp hai phần
Calceolaria dilatata Bor, 1984 
Calceolaria dilatata x pavonii là một loài thực vật có hoa trong họ Calceolariaceae. Loài này được Bor mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Calceolaria dilatata x pavonii”. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2013.
Hystrichodexia brevicornis

| Hystrichodexia brevicornis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Hystrichodexia
Loài (species): H. brevicornis
Danh pháp hai phần
Hystrichodexia brevicornis
Hystrichodexia brevicornis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Encyclia auyantepuiensis

| Encyclia auyantepuiensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Encyclia
Loài (species): E. auyantepuiensis
Danh pháp hai phần
Encyclia auyantepuiensis Carnevali & I.Ramírez 
Encyclia auyantepuiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Carnevali & I.Ramírez mô tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Encyclia auyantepuiensis”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Caladenia atradenia

| Caladenia atradenia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Caladenia
Loài (species): C. atradenia
Danh pháp hai phần
Caladenia atradenia D.L.Jones, Molloy & M.A.Clem. 
Caladenia atradenia là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được D.L.Jones, Molloy & M.A.Clem. mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Caladenia atradenia”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Hubli

| Hubballi |
| --- | --- |
—  Metropolis  —
Hubballi
 
Rani Chennamma Circle, HubballiRani Chennamma Circle, Hubballi
Tên hiệu: Chota Mumbai,
HubballiXem bản đồ KarnatakaHubballiXem bản đồ Ấn ĐộLocation of Hubballi
Country:  India
State: Karnataka
Chính quyền
 • Mayor: Sri D K Chavan
Diện tích
 • Tổng cộng: 213 km2 (82 mi2)
Độ cao: 671 m (2,201 ft)
Dân số (2011): 943,857
 • Thứ hạng: 51(India) Rank - 2nd (Karnataka)
Múi giờ: IST (UTC+05:30)
Pincode(s): 580001 - 580064 (incl. Dharwad west end)
Biển số xe: KA 25 (Navanagar RTO)   KA 63 (Gabbur RTO)
Official language: Kannada
Trang web: http://www.hdmc.mrc.gov.in
Hubballi hay Hubli là thành phố lớn thứ hai của bang Karnataka. Thành phố này hợp cùng với thành phố Dharwad tạo thành thành phố kép Hubballi-Dharwad, là đô thị lớn thứ hai của bang chỉ sau thành phố thủ phủ bang Bangalore.
Chú thích

↑  Raggi Mudde. “Hubli – The Commercial Hub Explored”. Karnataka.com.
Luzula

| Luzula |
| --- | --- |
Luzula lactea
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Juncaceae
Chi (genus): Luzula DC.
Các loài
 Xem trong bài.
Danh pháp đồng nghĩa
 Juncoides Ség. (1754), nom. rej.  Gymnodes (Griseb.) Fourr. (1869).  Nemorinia Fourr. (1869).  Cyperella Kramer ex MacMill. (1892).  Pterodes (Griseb.) Börner (1912), nom. illeg.  Ebingeri (1974). 
Luzula là một chi thực vật có hoa trong họ Juncaceae.
Loài

Luzula acuminata Raf.
Luzula alpinopilosa (Chaix) Breistr.
Luzula arctica Blytt
Luzula arcuata (Wahlenb.) Sw.
Luzula bulbosa (Wood)
Luzula campestris (L.) DC.
Luzula comosa E.Mey.
Luzula confusa Lindeb.
Luzula congesta (Thuill.) Lej.
Luzula divaricata S.Wats.
Luzula echinata (Small) F.J.Herm.
Luzula fastigiata E.Mey.
Luzula forsteri (Sm.) DC.
Luzula glabrata (Hoppe & Rostk.) Desv.
Luzula groenlandica Böcher
Luzula hawaiiensis Buchenau
Luzula lactea Link & E.Mey.
Luzula lutea (All.) DC.
Luzula luzulina
Luzula luzuloides (Lam.) Dandy & Wilmo
Luzula maxima (Rich.) DC.
Luzula multiflora (Ehrh.) Lej.
Luzula nivea
Luzula orestera (Sharsm.)
Luzula pallescens
Luzula pallidula Kirschner
Luzula parviflora (Ehrh.) Desv.
Luzula pilosa (L.) Willd.
Luzula piperi (Coville) M.E.Jones
Luzula rufescens Fisch. ex E.Mey.
Luzula spicata (L.) DC.
Luzula subcapitata (Rydb.) H.D.Harr.
Luzula subcongesta (S.Wats.)
Luzula sudetica
Luzula sylvatica (Huds.) Gaudin
Luzula tolmatchewii Kuvaev
Luzula wahlenbergii Rupr.
Chú thích

↑  “Luzula”. Royal Botanic Gardens, Kew: World Checklist of Selected Plant Families. Truy cập 27 tháng 3 năm 2010. Chú thích có  tham số trống không rõ: |formato= (trợ giúp)
↑  The Plant List (2010). “Luzula”. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2013.
Dyckia tenebrosa

| Dyckia tenebrosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Dyckia
Loài (species): D. tenebrosa
Danh pháp hai phần
Dyckia tenebrosa Leme & H.E.Luther 
Dyckia tenebrosa là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được Leme & H.E.Luther mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dyckia tenebrosa”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Hubneria cuculliae

| Hubneria cuculliae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Hubneria
Loài (species): H. cuculliae
Danh pháp hai phần
Hubneria cuculliae
Hubneria cuculliae là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Lycosa rostrata

| Lycosa rostrata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Lycosidae
Chi (genus): Lycosa
Loài (species): L. rostrata
Danh pháp hai phần
Lycosa rostrata Franganillo-Balboa, 1930 
Lycosa rostrata là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Lycosa. Lycosa rostrata được Pelegrin Franganillo-Balboa miêu tả năm 1930.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Eulepidotis corineta

| Eulepidotis corineta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Eulepidotis
Loài (species): E. corineta
Danh pháp hai phần
Eulepidotis corineta Felder, 1874 
Eulepidotis corineta là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Idaea emarginaria

| Idaea emarginaria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Idaea
Loài (species): I. emarginaria
Danh pháp hai phần
Idaea emarginaria Hübner 1798 
Idaea emarginaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Haplinis subclathrata

| Haplinis subclathrata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Linyphiidae
Chi (genus): Haplinis
Loài (species): H. subclathrata
Danh pháp hai phần
Haplinis subclathrata Simon, 1894 
Haplinis subclathrata là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Haplinis. Haplinis subclathrata được Eugène Simon miêu tả năm 1894.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Gà nướng đất sét

Chicken dish from ChinaBản mẫu:SHORTDESC:Chicken dish from China
| --- | --- |
Một con gà nướng đất sét, được chế biến ở California
Tên khác: Gà phú quý Gà nhồi thịt nướng Gà hấp Hàng Châu Gà hấp bùn Gà bọc lá (phiên bản đơn giản hóa)
Loại: Gà nhồi
Xuất xứ: Trung Quốc
Vùng hoặc bang: Thường Thục, tỉnh Giang Tô
Thành phần chính: Gà, nước xốt và nhồi với nhiều loại nguyên liệu
 Nấu ăn: Gà nướng đất sét   Media: Gà nướng đất sét
Một món gà nướng đất sét với lá sen
Gà nướng đất sét hay còn gọi là Gà ăn mày (chữ Hán: 叫化雞, bính âm: jiàohuā jī, Hán Việt: khiếu hoa kê, tiếng Anh: Beggar's chicken) là một món gà của người Trung Quốc được nhồi, gói trong đất sét và lá sen (hoặc lá chuối hay lá tre để thay thế), sau đó nướng từ từ trên lửa nhỏ. Quá trình chế biến món ăn có thể mất đến sáu giờ. Mặc dù gà ăn mày được chế biến theo truyền thống bằng đất sét, nhưng người ta đã phát triển những công thức mới nhằm làm cho quá trình chế biến trở nên an toàn hơn. Món ăn thường được nướng bằng bột, nướng trong bao, nồi nấu bằng sứ hoặc lò nướng đối lưu.
Có thông tin cho rằng Tổng thống Hoa Kỳ lúc bấy giờ, Richard Nixon, rất thích món ăn này trong chuyến thăm Trung Quốc năm 1972.
Nguồn gốc

Gà ăn mày rất phổ biến ở Trung Quốc; nhiều vùng tuyên bố rằng đây là loại đồ ăn truyền thống của nơi đó. Hầu hết các chuyên gia đều nhất trí rằng món ăn có nguồn gốc từ Hàng Châu. Phương pháp nấu chậm bọc đất sét đã có từ hàng ngàn năm về trước.
Có nhiều truyền thuyết khác nhau xoay quanh nguồn gốc của gà ăn mày. Trong một lần nọ, một người ăn xin trộm một con gà từ một trang trại nhưng không có nồi hoặc dụng cụ nấu, nên anh ta đã bọc gà trong lá sen và gói đất sét và bùn xung quanh nó, sau đó đặt vào một cái hố được đốt lửa rồi chôn đi. Khi đào con gà lên và mở đất sét ra, anh thấy thịt gà mềm và thơm phức. Trong các dị bản khác, người ăn xin đã đánh cắp gà từ tay hoàng đế và sử dụng phương pháp nướng hố bùn để làm cho khói không bay lên, tránh thu hút sự chú ý của cận vệ hoàng cung. Cuối cùng, hoàng đế dừng lại dùng bữa với người ăn xin và rất thích món ăn này, đến nỗi ông đã thêm nó vào trong thực đơn của hoàng cung, còn người ăn xin thì trở nên phát đạt nhờ bán món gà này cho người dân địa phương. Theo một truyền thuyết khác, gà ăn mày này là món khoái khẩu thời thơ ấu của Hoàng đế Hán Cao Tổ đời nhà Hán, người xuất thân là một nông dân. Khi ông lên ngôi hoàng đế, công thức này đã trở thành đặc sản của hoàng cung.
Ảnh hưởng tại Việt Nam

Sách Lĩnh Nam chích quái đã nhắc đến vai trò quan trọng của nắm đất đối với đời sống, ăn uống của người Việt: "Việc hôn nhân lấy gói đất làm đầu". Trong mắt người Việt, nắm đất bình thường lại trở thành một thứ quà quý. Từ xa xưa, người Việt cổ đã có tục ăn đất và theo thời gian, đất trở thành một "gia vị" không thể thiếu trong nhiều món ăn Việt.
Gà làm sạch lông, để nguyên con, nhồi lá chanh và sả vào bụng cho thơm. Bọc gà bằng lá chuối thật kín, tiếp đó là một lớp đất sét pha nhão. Toàn bộ khối "gà đất" này sẽ được nướng với rơm trong 1-2 giờ, canh lửa thật kĩ và lật gà thật đều tay. Thành quả sẽ là món gà nướng thơm lừng mùi lá chanh, sả, chút mùi than hồng nhè nhẹ và đặt biệt là phần da gà bóng loáng cùng thịt mọng nước. Theo thời gian, kĩ thuật nướng đất của người Việt đã ngày càng phát triển và hình thành một dòng đặc sản riêng. Ngoài món gà đắp đất nướng cải biên từ Trung Quốc, người Việt còn có vịt nướng đất sét, cá quả nướng đất sét, dùng hình thức tương tự như trên nhưng thay đổi các loại gia vị và rau thơm cho phù hợp với từng loại thịt.
Chế biến

Ngày nay, bột nhào đôi khi còn thay thế cho đất sét để chế biến món ăn, mặc dù một số công thức vẫn bắt buộc phải phủ một lớp đất sét không độc để giữ ẩm, rồi sau đó nhồi với nhiều nguyên liệu khác nhau. Gà có thể nướng trong lò, nướng ngoài trời hoặc xông khói, hay trên lửa trại. Đất sét không độc để chế biến món gà ăn mày có thể được lấy từ các cửa hàng đồ kim khí hoặc đồ thủ công; tuy nhiên, người nấu phải chú ý khi nướng món ăn bằng đất sét vì nếu nhiệt độ quá cao, "đất có thể bị nứt và sẽ rất nguy hiểm" do áp suất tích tụ trong lớp vỏ đất sét. Việc nấu món ăn bằng bột sẽ an toàn hơn; nồi nấu ăn bằng sứ cũng có thể được dùng để giữ ẩm, nhưng chúng có giá thành khá đắt đỏ. Ngoài ra, tùy theo cách chế biến mà có thể cho gà vào một cái bao rồi bỏ vào lò nướng.
Khi nướng gà trong lò đối lưu, người chế biến không cần đậy món gà lại và cho phép nó chín đều, nhưng gà vẫn phải được bọc bằng lá sen và các tấm giấy bạc, đồng thời sẽ nhanh chín hơn khi nướng trong lò điện. Biến tấu đơn giản của món ăn này còn được gọi là "Gà bọc nhôm".
Gà ăn mày được bọc giấy bạc, nướng trong lò đối lưu hiện đại thay vì bọc đất sét theo cách truyền thống và nướng trong một lò thông thường hoặc xông khói ở ngoài trời.
Lycomorphodes tortricina

| Lycomorphodes tortricina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Lycomorphodes
Loài (species): L. tortricina
Danh pháp hai phần
Lycomorphodes tortricina Rothschild, 1913 
Lycomorphodes tortricina là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Dryopteris aneitensis

| Dryopteris aneitensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Dryopteris
Loài (species): D. aneitensis
Danh pháp hai phần
Dryopteris aneitensis (Hook.) C. Chr. 
Dryopteris aneitensis là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được C.Chr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dryopteris aneitensis”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Epitausa coppryi

| Epitausa coppryi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Epitausa
Loài (species): E. coppryi
Danh pháp hai phần
Epitausa coppryi Guenée, 1852 
Epitausa coppryi là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Hubneria decipiens

| Hubneria decipiens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Hubneria
Loài (species): H. decipiens
Danh pháp hai phần
Hubneria decipiens
Hubneria decipiens là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Calea trujilloi

| Calea trujilloi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Calea
Loài (species): C. trujilloi
Danh pháp hai phần
Calea trujilloi V.M.Badillo, 1975 
Calea trujilloi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được V.M.Badillo mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Calea trujilloi”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Bạo loạn miền Nam Thái Lan

Cờ của Pattani Raya, một biểu tượng của chủ nghĩa ly khai Pattani
Bạo loạn miền Nam Thái Lan là một chiến dịch ly khai tập trung ở vùng Pattani, 3 tỉnh miền nam của Thái Lan với bạo loạn liên tục lan sang các tỉnh lân cận và đe dọa lan đến thủ đô Bangkok. Một loạt các xung đột đã dẫn đến cái chết của 1200 người trong thập kỷ qua, với hơn 1000 người chết kể từ khi bạo loạn nổ ra tháng 1 năm 2004. Vùng bạo loạn là nơi đa số cư dân lại là thiểu số Hồi giáo trên một đất nước Phật giáo, các vụ bạo động rẽ qua một bước ngoặt mới đáng ngại hơn vì liên can trực tiếp đến tôn giáo. Người Hồi Giáo nơi đây vẫn thường than phiền là bị chính phủ trung ương kỳ thị. Chỉ trong tháng 1 năm 2004, liên tiếp 5 tu sĩ Phật giáo tại nơi này bị kẻ lạ dùng dao tấn công một cách dã man trong 4 vụ khác nhau. Ba vụ ở tỉnh Yala và 1 vụ ở tỉnh Narathiwat, 3 tu sĩ thiệt mạng, trong đó có một người chỉ mới 13 tuổi. Những người còn lại bị thương nặng. Họ đều bị tấn công trong lúc đang đi khất thực theo truyền thống của các nhà sư Thái Lan. Theo các nhà quan sát, các vụ tấn công vào các tu sĩ Phật giáo rất hiếm thấy tại xứ chùa vàng, một quốc gia có hơn 90% dân chúng theo đạo Phật.
Tính đến tháng 8/2009, có hơn 3.700 người thiệt mạng tại ba tỉnh cực Nam Thái Lan - Narathiwat, Pattani và Yala - kể từ khi cuộc chiến tranh du kích đòi ly khai bộc phát trở lại vào tháng 1/1960. Sự hiện diện đông đảo của lực lượng an ninh không ngăn chặn được tình trạng bạo động gây tổn thất sinh mạng cho cả phía người theo Phật giáo lẫn Hồi giáo. Phiến quân tấn công thành phần công chức, những người hợp tác với chính quyền, binh sĩ, cảnh sát và thành phần mật báo viên. Họ cũng tấn công vào thường dân để cộng đồng người theo Phật giáo phải hoảng sợ rời khỏi khu vực này. Khu vực ba tỉnh cực Nam Thái Lan từng là một tiểu vương quốc Hồi giáo cho đến khi bị chính phủ Thái sáp nhập vào đầu thế kỷ 20.
Mâu thuẫn tôn giáo

Tại miền Nam nước Thái, nơi đa số dân chúng theo đạo Hồi, đây là lần đầu tiên từ nhiều năm mới xuất hiện những hành vi bạo động như vậy. Trong tháng Giêng 2004, tình hình khu vực miền Nam Thái Lan căng thẳng hẳn lên sau một loạt những vụ tấn công vào các cơ sở là biểu tượng của chính quyền trung ương như trường công, đồn bót cảnh sát, thậm chí cả doanh trại quân đội. Trong bối cảnh đó, các sự kiện liên tiếp nhắm vào tu sĩ Phật giáo tại vùng đông dân Hồi Giáo này đã khiến giới quan sát lo ngại là tinh thần hận thù tôn giáo có thể bị kích động thêm khiến cho tình hình tại miền Nam Thái Lan thêm bất ổn định. Tình trạng mà người theo đạo Hồi ở miền Nam Thái Lan cho là bị phân biệt đối xử là một nhân tố thuận lợi cho việc kích động thù hận đó. Tại khu vực này, những người theo đạo Phật chỉ là thiểu số, nhưng họ thường là những thành phần giàu có hơn là đa số người theo đạo Hồi.
Mặt khác, cộng đồng Hồi Giáo ở miền Nam Thái Lan lại là người gốc Mã Lai, trong lúc người theo Phật giáo thường là người gốc Thái. Do đó, những người Thái đạo Phật bị những người Hồi Giáo tại chỗ coi là người từ nơi khác tới. Sau cùng, đa số những chức vụ quan trọng trong guồng máy hành chánh và cảnh sát tại miền Nam Thái Lan lại được giao cho người theo đạo Phật. Hiện tượng này lại càng tạo thêm tâm lý bất mãn trong đa số cư dân là người Hồi Giáo.
Chính quyền Bangkok vào ngày 24/1, 2004 quy trách nhiệm các vụ bạo động nhắm vào các tu sĩ Phật giáo cho các thành phần Hồi Giáo đòi ly khai. Theo Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra, dụng tâm của những kẻ sát nhân là muốn tạo ra xung đột tôn giáo. Cuộc điều tra tìm kiếm thủ phạm được ráo riết xúc tiến.
Tuy nhiên, đối với nhiều nhà phân tích, với các vụ bạo động lúc đó đang gia tăng trở lại và bắt đầu nhiễm màu sắc tôn giáo, chính quyền Bangkok sẽ phải xem xét lại chính sách của họ đối với thiểu số Hồi Giáo tại Thái Lan nhằm giải tỏa tâm lý bất bình trong cộng đồng này vốn là môi trường dẫn đến bạo động.
Tiếp diễn

Tháng 7/2005, Thủ tướng Thaksin Shinawatra nhận thêm nhiều quyền lực mới để xử lý với cuộc bạo loạn. Tháng 9/2006, Tư lệnh quân đội Sonthi Boonyaratkalin được tăng cường quyền lực thi hành để chống lại các cuộc bạo loạn. Ngày 19/9, Sonthi và quân đội Thái Lan đã lật đổ Thaksin. Bất chấp các thái độ hòa giải từ hội đồng tư vấn, bạo loạn vẫn tiếp tục leo thang.
Ngày 26 tháng 10 năm 2009, hai Phật tử trong một ngôi làng, tuổi 19 và 46, bị giết trong một cuộc bắn lén ở tỉnh Pattani vào buổi trưa. Các hung thủ là bốn người tình nghi phiến quân đi trên hai xe gắn máy. Cũng tại Pattani, một phiến quân 29 tuổi và một cảnh sát biên phòng thiệt mạng trong cuộc chạm súng vào buổi tối, có một cảnh sát viên khác cũng bị thương. Trong một vụ nổ súng khác trong tỉnh, một dân làng gốc Hồi giáo, 23 tuổi, bị kẻ lạ mặt, tình nghi là phiến quân, bắn chết khi đang chạy xe gắn máy.
Quốc tế > Malaysia

Ngày 10 tháng 1 năm 2013, Tổng thư ký Hội Đồng An Ninh Quốc gia Thái Lan, Trung tướng Paradorn Pattathabutr nói rằng Malaysia ủng hộ nỗ lực của chính phủ Thái Lan nhằm chấm dứt tình trạng bạo động, đồng thời sẵn sàng trợ giúp trong vai trò trung gian nếu được yêu cầu, khi tháp tùng Phó Thủ tướng Chalerm Yoobamrung trong chuyến viếng thăm Malaysia.
Phía Malaysia từng hỗ trợ Philippines trong cuộc thương thảo với thành phần Hồi Giáo ly khai và cho biết sẽ ứng dụng mô hình này vào trường hợp Thái Lan.
Thương thảo hòa bình

Ngày 28 tháng 3 năm 2013, Chính phủ Thái Lan mở phiên họp chính thức đầu tiên với đại diện của nhóm nổi dậy Mặt Trận Cách mạng Dân Dộc (Barisan Revolusi Nasional, BRN) nhằm thương thuyết hòa bình. Cuộc thảo luận chú trọng vào cách làm sao để giảm bớt đổ máu.
Chính phủ Thái Lan cũng thông báo một vụ nổ bom vào sáng ngày 28 tháng Ba, làm thiệt mạng ba binh sĩ và cho rằng đây là hành động nhắm phá hoại cuộc hòa đàm. Có năm binh sĩ khác cũng bị thương trong vụ nổ bom nhắm vào một đội tuần tra trong tỉnh Narathiwat.