stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dẻ thơm

| Castanea sativa |
| --- | --- |
Dẻ thơm
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fagales
Họ (familia): Fagaceae
Chi (genus): Castanea
Loài (species): C. sativa
Danh pháp hai phần
Castanea sativa Mill., 1768 
 Vùng phân bố của loài        ✖ Vùng phân bố trong tự nhiên (x là các điểm phân bố biệt lập).      ✖ Vùng du nhập và các điểm phân bố biệt lập kể từ thời đồ đá mới. 
Sồi Dẻ (danh pháp khoa học: Castanea sativa) là một loài thực vật có hoa trong họ Sồi, hạt ăn được. Nó là một loài cây gỗ, nguyên là cây bản địa của khu vực đông nam châu Âu và Tiểu Á, hiện đã phân tán rộng khắp châu Âu và nhiều nơi ở châu Á, chẳng hạn như khu vực thấp của dãy núi Himalaya và các khu vực khác của tiểu lục địa Ấn Độ có khí hậu ôn đới. Nó là loài cây chịu rét, sống lâu và nổi tiếng với hạt dẻ, được sử dụng như một thành phần thực phẩm trong ẩm thực.
Chú thích

↑  Barstow, M.; Khela, S. (2018). “Castanea sativa”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2018: e.T202948A67740523. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T202948A67740523.en. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2023.
↑  Miller. Gardeners Dictionary ed. 8 no. 1 (1768). Flora Europaea: Castanea sativa
Doraemon (loạt phim 2005)

Loạt phim truyền hình hoạt hình Nhật BảnBản mẫu:SHORTDESC:Loạt phim truyền hình hoạt hình Nhật Bản
| Doraemon |
| --- | --- |

Tên khác: Doraemon: Chú mèo máy đến từ tương lai
Thể loại: Science fiction
Sáng lập: Fujiko F. Fujio
Dựa trên: Doraemon của Fujiko F. Fujio
Kịch bản: Manami Sakurai
Đạo diễn: Soichiro Zen (2005–2017) Shinnosuke Yakuwa (2017–2018)  Hirofumi Ogura (2020–nay)
Lồng tiếng: Wasabi Mizuta Megumi Ōhara Yumi Kakazu Subaru Kimura Tomokazu Seki Chiaki
Nhạc phim: Kan Sawada
Quốc gia:  Nhật Bản
Ngôn ngữ: Tiếng Nhật
Số mùa: 20
Số tập: 837 (1160+ phân đoạn) (Danh sách chi tiết)
Sản xuất
Biên tập: Yuki Tsudo
Thời lượng: 20-26 phút
Đơn vị sản xuất: TV Asahi ADK Emotions  Shin-Ei Animation
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: ANN (TV Asahi)
Kênh trình chiếu tại Việt Nam: HTV3 (2015–2022)   POPS Worldwide (2017–nay)   K+ KIDS (2024–nay)
Phát sóng: 15 tháng 4 năm 2005 (2005-04-15) – nay
Thông tin khác
Chương trình liên quan:  Anime 1979  Anime 1973 
Doraemon (ドラえもん, Doraemon?) là một anime phim truyền hình dài tập của Nhật Bản dựa trên bộ manga cùng tên của Fujiko F. Fujio và là phiên bản kế nhiệm của loạt anime cùng tên năm 1979 và năm 1973, là bản chuyển thể thứ ba trong franchise này. Loạt phim do Shin-Ei Animation, TV Asahi và ADK Emotions sản xuất, được công chiếu trên TV Asahi tại Nhật Bản vào ngày 15 tháng 4 năm 2005 và hiện đang phát sóng tại hơn năm mươi quốc gia trên toàn thế giới. Kể từ khi công chiếu vào năm 2005, Doraemon đã phát sóng 837 tập, nhiều chương trình đặc biệt vào ngày lễ và 19 phim truyện. Loạt phim hoạt hình Doraemon này được gọi ở châu Á là Phiên bản Mizuta (水田版), theo tên Wasabi Mizuta, nữ diễn viên lồng tiếng cho Doraemon trong loạt phim này.
Trong suốt quá trình phát sóng, chương trình đã có hai bản lồng tiếng Anh. Bản đầu tiên được cấp phép bởi Viz Media để phát sóng độc quyền tại Bắc Mỹ và được phát triển bởi Bang Zoom! Entertainment Doraemon được phát sóng trên Disney XD tại Hoa Kỳ với tên gọi Doraemon: Gadget Cat From the Future từ ngày 7 tháng 7 năm 2014 đến ngày 1 tháng 9 năm 2015, với các lần phát lại cho đến năm 2017. Bản lồng tiếng thứ hai được sản xuất bởi LUK Internacional và bắt đầu phát sóng trên Boomerang tại Vương quốc Anh vào ngày 7 tháng 8 năm 2015, nhưng đã kết thúc không lâu sau đó vào tháng 1 năm 2016. Tại Việt Nam, loạt phim bắt đầu được phát sóng trên HTV3 vào ngày 3 tháng 12 năm 2015, phim cũng được phát hành trên YouTube bởi POPS Worldwide từ năm 2017.
Tính đến năm 2025, TV Asahi nắm giữ bản quyền phân phối và cấp phép cho bộ truyện, cũng như bản chuyển thể truyền hình trước đó và các bộ phim điện ảnh dài tập.
Sản xuất

Dù bộ phim bám sát với nguyên tác manga, một vài thay đổi đã được thực hiện. Nhiều tình tiết chuyển thể từ các chương của manga đã được kéo dài hơn để có một cái kết hay và tăng giá trị giáo dục cho câu chuyện. Ngoài ra, một số yếu tố từ manga đã được giảm bớt. Một số ví dụ bao gồm tất cả các bảo bối của Doraemon có hình dạng và cách sử dụng giống như thuốc được thay đổi thành công cụ, thiết bị sử dụng; bố Nobita (người thường xuyên hút thuốc trong manga) hiếm khi hút thuốc trên phim.
Các diễn viên lồng tiếng cho năm nhân vật chính, Doraemon, Nobita, Shizuka, Jaian và Suneo, được chọn ra từ tổng số 590 người ứng tuyển. TV Asahi tuyên bố vào năm 2005 rằng họ sẽ chọn những diễn viên lồng tiếng gần giống với những diễn viên lồng tiếng của loạt phim tiền nhiệm, nhằm ít có sự thay đổi đáng kể từ dàn diễn viên ban đầu sang dàn diễn viên mới.
Tất cả các tình tiết và bản xem trước các tập tiếp theo trong tất cả các tập đều được cắt ngắn để phù hợp với thời lượng 30 phút trong các phiên bản quốc tế, ngoại trừ ở Hồng Kông, được cắt để vừa với thời lượng 15 phút. Kể từ ngày 1 tháng 5 năm 2009, bộ phim được phát sóng theo định dạng độ nét cao. Vào tháng 7 năm 2017, loạt phim đã có một bản cập nhật đồ hoạ. Kể từ năm 2019, phim được phát sóng vào tối thứ bảy hằng tuần cùng với một bài hát chủ đề mới.
Sản xuất > Bản lồng tiếng ở Mỹ

Bài chi tiết: Doraemon (phiên bản tiếng Anh)
Bản lồng tiếng Anh ở Mỹ của loạt phim này do Fujiko F. Fujio Pro, TV Asahi, Bang Zoom! Entertainment sản xuất, phân phối bởi Viz Media, đã được phát sóng trên Disney XD kể từ ngày 7 tháng 7 năm 2014 với tên Doraemon: Gadget Cat from the Future cùng một số thay đổi về tên gọi nhân vật và sở thích cá nhân.
Sản xuất > Bản lồng tiếng ở Vương quốc Anh

Loạt phim bắt đầu chiếu ở Vương quốc Anh vào ngày 17 tháng 8, 2015 trên kênh Boomerang.
Nội dung

Doraemon là một chú mèo máy được Nobi Sewashi (Nobi Nobito), cháu ba đời của Nobi Nobita, gửi từ thế kỷ 22 về quá khứ của cụ mình để giúp đỡ Nobita trở nên tiến bộ và giàu có, tức là cũng sẽ cải thiện hoàn cảnh của con cháu Nobita sau này. Còn ở hiện tại, Nobita là một cậu bé luôn thất bại ở trường học, và sau đó công ty phá sản, thất bại trong công việc, đẩy gia đình và con cháu sau này vào cảnh nợ nần.
Các câu chuyện trong Doraemon thường có một chủ đề chung, đó là xoay quanh những rắc rối hay xảy ra với cậu bé Nobita học lớp bốn, nhân vật chính thứ hai của bộ truyện. Doraemon có một chiếc túi thần kỳ trước bụng với đủ loại bảo bối của tương lai. Cốt truyện thường gặp nhất sẽ là Nobita trở về nhà khóc lóc với những rắc rối mà cậu gặp phải ở trường học hoặc với bạn bè. Sau khi bị cậu bé van nài hoặc thúc giục, Doraemon sẽ đưa ra một bảo bối giúp Nobita giải quyết những rắc rối của mình, hoặc là để trả đũa hay khoe khoang với bạn bè của cậu. Nobita sẽ lại thường đi quá xa so với dự định ban đầu của Doraemon, thậm chí với những bảo bối mới cậu còn gặp rắc rối lớn hơn trước đó. Đôi khi những người bạn của Nobita, thường là Honekawa Suneo hoặc Goda Takeshi (Jaian), lại lấy trộm những bảo bối và sử dụng chúng không đúng mục đích. Tuy nhiên thường thì ở cuối mỗi câu chuyện, những ai sử dụng sai mục đích bảo bối sẽ phải chịu hậu quả do mình gây ra, và người đọc sẽ rút ra được bài học từ đó.
Nhân vật

Bài chi tiết: Danh sách nhân vật trong Doraemon
Danh sách tập phim

Bài chi tiết: Danh sách tập phim Doraemon (2005–2014), Danh sách tập phim Doraemon (2015–2024), và Danh sách tập phim Doraemon (2025–nay)
| Năm | Tập | Phát sóng gốc> Phát sóng lần đầu | Phát sóng gốc> Phát sóng lần cuối |
| --- | --- | --- | --- |
| 2005 | 64 | 15 tháng 4, 2005 | 31 tháng 12, 2005 |
| 2006 | 80 | 13 tháng 1, 2006 | 31 tháng 12, 2006 |
| 2007 | 64 | 12 tháng 1, 2007 | 31 tháng 12, 2007 |
| 2008 | 69 | 11 tháng 1, 2008 | 31 tháng 12, 2008 |
| 2009 | 53 | 9 tháng 1, 2009 | 31 tháng 12, 2009 |
| 2010 | 53 | 8 tháng 1, 2010 | 17 tháng 12, 2010 |
| 2011 | 66 | 3 tháng 1, 2011 | 16 tháng 12, 2011 |
| 2012 | 77 | 6 tháng 1, 2012 | 31 tháng 12, 2012 |
| 2013 | 68 | 11 tháng 1, 2013 | 30 tháng 12, 2013 |
| 2014 | 69 | 17 tháng 1, 2014 | 30 tháng 12, 2014 |
| 2015 | 85 | 9 tháng 1, 2015 | 31 tháng 12, 2015 |
| 2016 | 76 | 15 tháng 1, 2016 | 31 tháng 12, 2016 |
| 2017 | 71 | 13 tháng 1, 2017 | 31 tháng 12, 2017 |
| 2018 | 79 | 7 tháng 1, 2018 | 31 tháng 12, 2018 |
| 2019 | 66 | 18 tháng 1, 2019 | 28 tháng 12, 2019 |
| 2020 | 73 | 11 tháng 1, 2020 | 31 tháng 12, 2020 |
| 2021 | 87 | 9 tháng 1, 2021 | 31 tháng 12, 2021 |
| 2022 | 84 | 8 tháng 1, 2022 | 31 tháng 12, 2022 |
| 2023 | 75 | 7 tháng 1, 2023 | 31 tháng 12, 2023 |
| 2024 | 69 | 6 tháng 1, 2024 | 31 tháng 12, 2024 |
| 2025 |  | 4 tháng 1, 2025 |  |
Diễn viên > Nhật Bản

Wasabi Mizuta - Doraemon
Makiko Omoto - Doraemon (nhỏ)
Megumi Ōhara - Nobi Nobita
Haruka Tomatsu - Nobi Nobita (nhỏ)
Yumi Kakazu - Minamoto Shizuka
Subaru Kimura - Goda Takeshi (Jaian)
Tomokazu Seki - Honekawa Suneo
Chiaki Fujimoto - Dorami
Yumiko Kobayashi - Dorami (nhỏ)
Kotono Mitsuishi - Nobi Tamako
Yasunori Matsumoto - Nobi Nobisuke
Shihoko Hagino - Dekisugi Hidetoshi
Kenji Nojima - Bố của Dekisugi
Katsuhisa Hōki - Ông Kaminari
Fumio Kuniyoshi (Blumio) - Ông Kaminari
Wataru Takagi - Thầy giáo
Masakazu Morita - Thầy giáo
Sachi Matsumoto - Nobi Sewashi
Ai Orikasa - Minamoto Michiko
Mahito Oba - Minamoto Yoshio
Aruno Tahara - Minamoto Yoshio
Minami Takayama - Mẹ của Suneo
Hideyuki Tanaka - Bố của Suneo
Takumi Yamazaki - Honekawa Sunekichi
Miyako Takeuchi - Mẹ của Jaian
Shinpachi Tsuji - Goda Sasuke
Vanilla Yamazaki - Goda Jaiko
Tomato Akai - Mini-Dora
Hisako Kanemoto - Mini-Dora
Rie Kugimiya - Lulli (tập 228)
Yukari Tamura - Lapis Espinela
Koki Miyata - Goro
Motoki Takagi - Moteo Mote, giọng bổ sung
Kazuki Ogawa - Moteo Mote, giọng bổ sung
Nobuyuki Hiyama - Goro Nobi
Hisao Egawa - Kyobo
Masuo Amada - Kyobo
Shōgo Suzuki - Kyobo
Yoshitsugu Matsuoka - Kyobo
Mitsuaki Madono - Pawaemon
Akira Kubodera - Pawaemon
Miura Haruma - Pawaemon
Toshiyuki Morikawa - Pawaemon
Shin'ichiro Miki - Depon Alex
Keiji Fujiwara - Bengal Richness
Satoshi Tsumabuki - Giọng bổ sung
Kazuya Tsurumaki - Giọng bổ sung
Hideaki Anno - Giọng bổ sung
Kazumi Totaka - Giọng bổ sung
Shigeru Miyamoto - Giọng bổ sung
Masahiro Sakurai - Giọng bổ sung
Diễn viên > Việt Nam

Thuỳ Tiên - Doraemon
Hoàng Khuyết - Nobi Nobita
Hoài Thương - Minamoto Shizuka
Minh Vũ - Honekawa Suneo
Thiện Trung - Goda Takeshi (Jaian)
Kiều Oanh - Dorami
Thanh Lộc - Dekisugi Hidetoshi
Kim Anh - Goda Jaiko, Sewashi
Thu Hiền - Mẹ Nobita
Trần Vũ - Ba Nobita
Tuyết Nhung - Mẹ Shizuka
Huyền Trang - Mẹ Suneo
Kiều Oanh - Mẹ Jaian
Chơn Nhơn - Thầy giáo
Hạnh Phúc - Ông Kaminari
Chánh Tín - Goda Sasuke
Tuấn Anh - Ba Shizuka
Tất My Ly - Ba Suneo
Trí Luân - Ba Nobisuke
Thúy Hằng - Lulli
Kim Ngọc - Goro
Tấn Phong - Moteo Mote
Mỹ Lợi - Minamoto Yoshio
Lệ Thu - Mini-Dora
Linh Phương - Lapis Espinela
Thủy Tiên - Goro Nobi
Ngọc Quyên - Pawaemon
Nhất Duy - Ba Dekisugi
Thu Huyền - Depon Alex
Kim Phước - Bengal Richness
Âm nhạc > Nhạc mở đầu

Bộ truyện có các bài hát mở đầu mới, ngoại trừ tập đầu tiên. Hầu hết các phiên bản quốc tế của bộ truyện chỉ sử dụng bài hát chủ đề thứ 3. Ở Việt Nam, các bài hát được phổ lời tiếng Việt và được biểu diễn bởi Huyền Chi.
| # | Biểu diễn | Tiêu đề | Ngày bắt đầu | Ngày kết thúc |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 12 Girls Band | "Doraemon no Uta" (ドラえもんのうた, "Doraemon no Uta"?) | 15 tháng 4, 2005 | 21 tháng 10, 2005 |
| 1 | Huyền Chi | "Doraemon" |  |  |
| 2 | Rimi Natsukawa | "Hagushichao" (ハグしちゃお, "Hagushichao"?) | 28 tháng 10, 2005 | 20 tháng 4, 2007 |
| 2 | Huyền Chi | "Hãy ôm chặt tay nhau" |  |  |
| 3 | Mao | "Yume wo Kanaete Doraemon" (夢をかなえてドラえもん, "Yume wo Kanaete Doraemon"?) | 11 tháng 5, 2007 | 6 tháng 9, 2019 |
| 3 | Huyền Chi | "Giấc mơ thần tiên" |  |  |
| 4 | Gen Hoshino | "Doraemon" | 5 tháng 10, 2019 |  |
Âm nhạc > Nhạc kết thúc

|  | Tiêu đề | Biểu diễn | Ngày bắt đầu | Ngày kết thúc |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | "Odore Dore Dora Doraemon Ondo 2007" (踊れ・どれ・ドラ ドラえもん音頭2007, "Odore Dore Dora Doraemon Ondo 2007"?) | Wasabi Mizuta (水田わさび, Wasabi Mizuta?) | 29 tháng 6, 2007 | 10 tháng 8, 2007 |
| 2. | "Doraemon Ekaki-uta" (ドラえもん・えかきうた", "Doraemon Ekaki-uta"?) | Wasabi Mizuta (水田わさび, Wasabi Mizuta?) |  |  |
| 3. | "Dorami-chan Ekaki-uta" (ドラミちゃんのえかきうた, "Dorami-chan Ekaki-uta"?) | Chiaki (千秋, Chiaki ?) |  |  |
| 4. | "Doraemon Ekaki-uta" ( ドラえもん絵描き歌, "Doraemon Ekaki-uta"?) | Wasabi Mizuta (水田わさび, Wasabi Mizuta?) | 23 tháng 4, 2005 | 27 tháng 9, 2005 |
Taherpur

| Taherpur |
| --- | --- |
Taherpur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Tây Bengal
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 20,060
Múi giờ: UTC+05:30
Taherpur là một thành phố và là một khu vực quy hoạch (notified area) của quận Nadia thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Taherpur có dân số 20.060 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Taherpur có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Taherpur, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
742 Edisona

742 Edisona
| Tên |
| --- | --- |
Tên: Edisona
Tên chỉ định: 1913 QU
Phát hiện
Người phát hiện: Franz Kaiser
Ngày phát hiện: 23 tháng 2 năm 1913
Nơi phát hiện: Heidelberg
Thông số quỹ đạo
KNTV 18 tháng 8 năm 2005 (ngJ 2453600.5)
Lệch tâm (e): 0.119
Bán trục lớn (a): 3.012 ĐVTV
Cận điểm quỹ đạo (q): 2.653 ĐVTV
Viễn điểm quỹ đạo (Q): 3.370 ĐVTV
Chu kỳ quỹ đạo (P): 5.226 NJ
Độ nghiêng quỹ đạo (i): 11.215°
Kinh độ (Ω): 64.368°
Acgumen (ω): 286.233°
Độ bất thường trung bình (M): 28.434°
742 Edisona là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Eos. Nó được Franz Kaiser phát hiện ngày 23.2.1913 ở Heidelberg, và được đặt theo tên Thomas Edison, nhà phát minh người Mỹ
Jakhal Mandi

| Jakhal Mandi |
| --- | --- |
Jakhal Mandi
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Haryana
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 6.890
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 1692522
Jakhal Mandi là một thành phố và là nơi đặt ủy ban đô thị (municipal committee) của quận Fatehabad thuộc bang Haryana, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jakhal Mandi có dân số 6890 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Jakhal Mandi có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Jakhal Mandi, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Xã Strawberry, Quận Fulton, Arkansas

| Xã Strawberry Strawberry Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí trong Quận Fulton, Arkansas
 Vị trí quận Fulton trong tiểu bang Arkansas ở Hoa Kỷ
Xã Strawberry
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Arkansas
Quận: Quận Fulton
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 742
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-4)
Xã Strawberry (Anh: Strawberry Township) là một xã thuộc quận Fulton, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 742 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.
Pariana bicolor

| Pariana bicolor> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Pariana
Loài (species): P. bicolor
Danh pháp hai phần
Pariana bicolor Tutin 
Pariana bicolor là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Tutin mô tả khoa học đầu tiên năm 1936.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pariana bicolor”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Capparis sessilis

| Capparis sessilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Brassicales
Họ (familia): Capparaceae
Chi (genus): Capparis
Loài (species): C. sessilis
Danh pháp hai phần
Capparis sessilis Banks ex DC., 1824 
Capparis sessilis là một loài thực vật có hoa trong họ Capparaceae. Loài này được Banks ex DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Capparis sessilis”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Bình Ngô đại cáo

Đối với các định nghĩa khác, xem Bình Ngô đại cáo (tranh).
| Bình Ngô đại cáo |
| --- | --- |
Trang đầu tiên của bản Bình Ngô đại cáo được chép lại trong Hoàng Việt văn tuyển của Bùi Huy Bích, xuất bản năm 1825
Tiêu đề gốc: 平吳大誥
Ra đời: 1428
Nơi lưu trữ: Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, Hà Nội
Ủy thác bởi: Lê Lợi
Tác giả: Nguyễn Trãi
Mục đích: Tuyên bố giành chiến thắng trong cuộc kháng chiến chống Minh và khẳng định sự độc lập của Đại Việt
Toàn văn
 Bình Ngô đại cáo tại Wikisource
Bình Ngô đại cáo (chữ Hán: 平吳大誥) là một bài cáo viết bằng chữ Hán do Nguyễn Trãi soạn thảo vào năm 1428, thay lời Bình Định Vương Lê Lợi để tuyên cáo về việc giành chiến thắng trong cuộc kháng chiến chống nhà Minh, khẳng định quyền độc lập và tự chủ của Đại Việt trước triều đình phương Bắc.
Bình Ngô đại cáo có thể được chia thành bốn phần, nêu bật các khía cạnh quan trọng của lịch sử Việt Nam, bao gồm quyền tự chủ, bản sắc dân tộc, sự tàn bạo của quân Minh trong thời kỳ cai trị, tinh thần chiến đấu của nghĩa quân Lam Sơn và lòng khoan dung của Lê Lợi khi tha thứ cho quân bại trận. Tác phẩm nhấn mạnh triết lý "đại nghĩa thắng hung tàn, chí nhân thay cường bạo", nhấn mạnh rằng độc lập quốc gia không chỉ dựa trên sức mạnh quân sự mà còn nằm ở đức độ của lãnh đạo, sự đoàn kết và lòng yêu nước của nhân dân. Bản cáo này cũng ghi dấu sự chuyển biến lớn trong quan hệ ngoại giao Việt – Trung, thiết lập sự ngang hàng về văn hóa, tinh thần dân tộc và khát vọng hòa bình.
Bình Ngô đại cáo được coi là bản "tuyên ngôn độc lập" thứ hai của người Việt sau Nam quốc sơn hà. Tác phẩm không chỉ mang ý nghĩa chính trị và lịch sử mà còn được đánh giá cao về giá trị văn học, được ca ngợi là "thiên cổ hùng văn". Đây là tác phẩm tiêu biểu của văn học yêu nước Việt Nam trung đại, mang tính chất vừa là tuyên ngôn chính trị vừa là áng văn chương sâu sắc. Ngày nay, Bình Ngô đại cáo trở thành một tác phẩm kinh điển được giảng dạy trong hệ thống giáo dục Việt Nam.
Tên gọi

Tên gọi Bình Ngô đại cáo có nghĩa đen là "tuyên cáo rộng rãi về việc dẹp yên giặc Ngô". Từ "Bình" (平) ở đây mang nghĩa "dẹp yên", còn "Ngô" (吳) là cách Nguyễn Trãi gọi người Minh trong tác phẩm này. Việc sử dụng chữ "Ngô" thay vì chữ "Minh" vẫn là đề tài tranh cãi trong giới học thuật. Người sáng lập nhà Minh, Chu Nguyên Chương (tức Minh Thái Tổ), là người quê ở Hào Châu, nay thuộc Phượng Dương, tỉnh An Huy, Trung Quốc, trong lãnh thổ của nước Ngô thời Tam Quốc. Trước khi xưng đế, Chu Nguyên Chương từng được Hàn Lâm Nhi phong tước "Ngô Quốc Công" và sau đó là "Ngô Vương" khi ông trở thành một trong những lãnh chúa hùng mạnh nhất ở vùng Giang Nam. Dưới danh nghĩa này, Chu Nguyên Chương đã xây dựng lực lượng quân sự lớn mạnh, tranh đấu và mở rộng thế lực trong bối cảnh hỗn loạn của Trung Quốc thời Nguyên mạt.
Tên gọi > "Ngô"

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Na cho rằng, việc Nguyễn Trãi dùng chữ "Ngô" thay vì "Minh" trong tác phẩm là nhằm ngầm nhấn mạnh chiến thắng của Đại Việt, qua việc chỉ gọi nhà Minh theo tên đất tổ của Chu Nguyên Chương. Theo nhà nghiên cứu người Đài Loan Trương Triết Đĩnh, cách gọi này còn mang một dụng ý chính trị sâu sắc khác, đó là hạ thấp vị thế nhà Minh, xem họ như một chính quyền cục bộ địa phương thay vì một triều đại chính thống. Việc dùng từ "Ngô" cũng nhằm củng cố tính chính thống và vị thế thiên tử của Lê Lợi, khẳng định rằng triều Lê là một "thiên hạ" độc lập, chính danh, ngang hàng với triều đình Trung Hoa, không bị lệ thuộc hoặc phục tùng.
Theo nhà Việt Nam học người Mỹ Stephen O'Harrow, Nguyễn Trãi cũng có thể đã sử dụng từ "Ngô" để nhắc đến một sự kiện trong lịch sử Trung Quốc: cuộc chiến giữa hai nước Ngô và Việt đầu thời Chiến Quốc. Trong cuộc chiến này, vua Câu Tiễn nước Việt đã đánh bại Phù Sai nước Ngô, tạo nên hình ảnh một cuộc chiến tranh chính nghĩa của một nước nhỏ chống lại nước lớn xâm lược. Việc sử dụng từ "Ngô" thay vì "Minh" có thể được xem là một cách Nguyễn Trãi so sánh khéo léo giữa chiến thắng của Đại Việt trước nhà Minh với chiến thắng của Câu Tiễn trước Phù Sai. Bằng cách đó, Nguyễn Trãi khơi dậy tinh thần tự hào dân tộc, tái hiện hình ảnh về một cuộc chiến chính nghĩa của một dân tộc nhỏ nhưng quyết tâm, sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ chủ quyền trước kẻ thù hùng mạnh.
Tên gọi > "Đại cáo"

Phần thứ hai trong tên gọi, đại cáo (大誥), mang ý nghĩa liên quan đến thể loại văn chương và quy mô của văn bản này. Theo Hán ngữ đại từ điển, "Đại cáo" là tên một thiên trong Kinh Thư của Khổng Tử. Nội dung thiên "Đại cáo" kể về Chu công Đán, người giúp Chu Thành vương dẹp loạn Tam Giám, viết Đại cáo để công bố đại đạo với thiên hạ. Hai chữ "đại cáo" mang ý nghĩa quan trọng nhất trong mệnh đề "trần đại đạo dĩ cáo thiên hạ" (trình bày đạo lý lớn để công bố cho thiên hạ). Nguyễn Đăng Na cho rằng, "đại cáo" kể từ đó trở thành một thuật ngữ cố định chỉ loại văn bản công bố những điều trọng đại, mang tính pháp lý cao. Theo ông, Nguyễn Trãi, qua Bình Ngô đại cáo, đã nhân chiến thắng quân Minh để trình bày "đại đạo" của Đại Việt — đại nghĩa thắng hung tàn, chí nhân thay cường bạo. Điều này giống như cách Chu Thành Vương dùng Đại cáo để công bố chiến thắng trước Vũ Canh. Sự so sánh ngầm này thể hiện mong muốn của Nguyễn Trãi khi so sánh Lê Thái Tổ với Chu Thành Vương, và khẳng định rằng tác phẩm của ông mang ý nghĩa ngang tầm với thiên Đại cáo trong Kinh Thư.
Cũng theo Nguyễn Đăng Na, "đại cáo", ngoài ý nghĩa gắn với văn học cổ đại, còn có nghĩa thứ hai gắn liền với triều Minh đương thời. Năm Hồng Vũ thứ 18 (1385), Minh Thái Tổ ban bố văn kiện pháp luật gọi là Ngự chế đại cáo (御製大誥), tượng trưng cho quyền uy và sức mạnh của triều đình nhà Minh. Nguyễn Trãi dùng đại cáo không chỉ để tuyên bố độc lập mà còn để ngầm nhấn mạnh rằng tác phẩm của mình mang ý nghĩa trọng đại, sánh ngang với văn kiện pháp luật của Chu Nguyên Chương. Trong khi Đại cáo của Minh Thái Tổ bảo vệ quyền lợi và uy quyền của nhà Minh, thì Bình Ngô đại cáo mang ý nghĩa như một văn bản pháp lý tối cao tuyên bố quyền tự chủ của Đại Việt.
Nhà nghiên cứu Lý Thơ Phúc phản bác lại Nguyễn Đăng Na, cho rằng "đại cáo" chỉ là một cụm từ với "đại" là thành tố phụ, có nghĩa là "lớn" hoặc "trọng đại", và "cáo" là yếu tố chính mang nghĩa công bố. Do đó, "đại cáo" chỉ có ý nghĩa là một "bản cáo trọng đại" hoặc "công bố lớn" chứ không phải là một thể loại văn học độc lập như Nguyễn Đăng Na đề xuất. Lý Thơ Phúc khẳng định rằng việc phân loại "đại cáo" như một thể loại văn học riêng là không có cơ sở học thuật rõ ràng và có thể gây ngộ nhận không cần thiết trong việc giảng dạy văn học. Ông cho rằng cách hiểu hợp lý là xem Bình Ngô đại cáo đơn giản là một bài cáo trọng đại tuyên bố chiến thắng trước quân Minh. Điều làm nên giá trị lịch sử và văn chương của bài cáo này là tính chất trọng đại của nó và cách thức Nguyễn Trãi truyền tải chiến thắng và đạo lý dân tộc qua tác phẩm.