stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vụ mất tích của Frederick Valentich
Frederick Valentich

Frederick Valentich (ngày 9 tháng 6 năm 1958 – mất tích ngày 21 tháng 10 năm 1978) có tổng thời gian bay khoảng 150 giờ và được xếp vào loại chứng thư hạng bốn, cho phép ông bay vào ban đêm, nhưng chỉ "trong điều kiện khí tượng trực quan". Valentich từng hai lần nộp đơn xin gia nhập Không quân Hoàng gia Úc (RAAF), nhưng đều bị từ chối vì không đủ trình độ học vấn. Anh ta là thành viên thuộc Đoàn Huấn luyện Không quân Hoàng gia Úc, quyết tâm theo nghiệp hàng không. Valentich đang học bán thời gian để trở thành phi công thương mại nhưng có thành tích kém, hai lần trượt cả 5 môn thi lấy giấy phép bay thương mại và gần nhất là vào tháng trước khi mất tích thì anh ta lại trượt thêm 3 môn nữa. Valentich từng gây ra một số sự cố trong các chuyến bay, chẳng hạn như đi lạc vào khu vực được kiểm soát ở Sydney, để rồi phải nhận một lời cảnh báo và hai lần cố tình bay vào mây đến nỗi bị xem xét truy tố. Theo cha của anh tên là Guido thì bản thân Valentich là một người rất tin tưởng vào UFO và luôn lo lắng về việc bị chúng tấn công.
Điểm đến trong chuyến bay cuối cùng của Valentich là Đảo King, nhưng chẳng mấy ai hay biết gì về động cơ của anh ta trong chuyến bay này . Valentich nói với các quan chức chuyến bay rằng anh ta sẽ đến Đảo King để đón một số người bạn, trong lúc anh ta nói với những người khác rằng mình sẽ đi nhặt tôm hùm đất. Các cuộc điều tra về sau cho thấy cả hai lý do nêu trên đều không đúng sự thật. Valentich còn không thèm thông báo cho Sân bay Đảo King về ý định hạ cánh ở đó, đi ngược lại "quy trình tiêu chuẩn".
Diễn biến vụ việc

Valentich đã truyền tin cho Dịch vụ bay Melbourne lúc 7 giờ 06 phút tối báo lại rằng một chiếc máy bay không xác định đang theo dõi anh ta ở độ cao 4.500 foot (1.400 m). Người ta thông báo cho anh ta biết không có chuyến bay nào ở cấp độ đó cả. Valentich ghi nhận mình có thể nhìn thấy một chiếc máy bay lớn không xác định dường như được chiếu sáng bởi bốn đèn hạ cánh sáng. Anh ta không thể xác nhận loại hình của nó, nhưng cho biết nó đã bay qua đầu khoảng 1.000 foot (300 m) và đang di chuyển với tốc độ cao. Valentich sau đó báo cáo rằng chiếc máy bay đang tiếp cận mình từ phía đông và nói rằng viên phi công kia có thể đang cố tình đùa giỡn với anh ta. Valentich cho biết chiếc máy bay đang "quay quanh" phía trên đầu mình và nó có bề mặt kim loại sáng bóng và ánh đèn xanh lục trên đó. Valentich báo cáo thêm rằng anh ta đang gặp sự cố về động cơ. Khi được yêu cầu xác định danh tính chiếc máy bay, Valentich nói: "Đó không phải là một chiếc máy bay". Đoạn truyền tin của Valentich ngay sau đó bị thứ tiếng ồn không xác định gây gián đoạn theo như mô tả đây là "tiếng kim loại, tiếng cào" trước khi mất hẳn liên lạc.
Tìm kiếm và cứu hộ

Một cuộc tìm kiếm trên biển và trên không đã được thực hiện bao gồm cả mảng giao thông tàu biển, một máy bay Lockheed P-3 Orion của RAAF, cùng với tám máy bay dân sự. Cuộc tìm kiếm bao trùm hơn 1.000 dặm vuông Anh (2.600 km2). Những nỗ lực tìm kiếm này đều bị ngừng lại vào ngày 25 tháng 10 năm 1978 mà không đạt được kết quả nào cả.
Tiến hành điều tra

Một cuộc điều tra về vụ mất tích của Valentich do Sở Giao thông Vận tải Úc tiến hành đã không thể xác định được nguyên nhân nhưng nó được cho là "gây tử vong" cho Valentich. Năm năm sau khi máy bay của Valentich mất tích, một nắp che động cơ được tìm thấy dạt vào bờ biển trên đảo Flinders. Tháng 7 năm 1983, Cục Điều tra An toàn Hàng không đã hỏi Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Hải quân Hoàng gia Úc (RANRL) về khả năng nắp che này có thể đã "di chuyển" đến vị trí cuối cùng của nó từ khu vực máy bay biến mất. Cục lưu ý rằng "bộ phận được xác định bắt nguồn từ một chiếc máy bay Cessna 182 giữa một dãy số sê-ri nhất định", bao gồm cả chiếc máy bay của Valentich.[cần dẫn nguồn]
Đề xuất lời giải thích

Có ý kiến cho rằng Valentich đã tự dàn dựng vụ mất tích của mình: ngay cả khi tính đến chuyến đi kéo dài từ 30 đến 45 phút đến Mũi Otway, chiếc Cessna 182 một động cơ vẫn có đủ nhiên liệu để bay 800 km (500 mi); bất chấp các điều kiện lý tưởng, không có lúc nào chiếc máy bay lọt vào màn hình radar, khiến người ta nghi ngờ liệu nó có từng ở gần Mũi Otway hay không; và cảnh sát Melbourne nhận được báo cáo về một chiếc máy bay hạng nhẹ hạ cánh bí ẩn cách Mũi Otway không xa cùng lúc Valentich mất tích.
Một lời giải thích khác được đề xuất là Valentich bị mất phương hướng và bay lộn ngược. Nếu đúng như vậy, ánh sáng mà anh ta nghĩ rằng mình nhìn thấy sẽ là ánh đèn của chính chiếc máy bay của mình được phản chiếu trên mặt nước; sau đó anh ta sẽ bị rơi xuống nước. Tuy vậy, mẫu Cessna mà anh ta đang lái không thể bay ngược được lâu vì nó có hệ thống cung cấp nhiên liệu bằng trọng lực, nghĩa là động cơ của nó sẽ ngừng hoạt động rất nhanh. Ngoài ra, có người đề xuất thêm khả năng khác là anh ta đã tự sát thế nhưng qua các cuộc phỏng vấn với bác sĩ và đồng nghiệp quen biết Valentich từ lâu hầu như đã loại bỏ khả năng này.
Bản đánh giá năm 2013 về đoạn ghi radio và các dữ liệu khác của nhà thiên văn học và phi công về hưu của Không quân Mỹ James McGaha và tác giả Joe Nickell đề xuất rằng Valentich thiếu kinh nghiệm đã bị lừa bởi ảo giác về đường chân trời nghiêng mà anh ta đã cố gắng bù đắp và vô tình đưa máy bay của mình vào một đường đi xuống, cái gọi là "vòng xoắn ốc nghĩa địa" mà ban đầu anh ta nhầm với quỹ đạo đơn giản của máy bay. Theo các tác giả, lực G của vòng xoắn ốc siết chặt sẽ làm giảm lưu lượng nhiên liệu, dẫn đến hiện tượng "chạy không tải thô" như Valentich đã báo cáo. McGaha và Nickell cũng đề xuất rằng luồng sáng chiếu từ trên cao, dường như đứng yên mà Valentich báo cáo có lẽ là các hành tinh Sao Kim, Sao Hỏa và Sao Thủy, cùng với ngôi sao sáng Antares, những ngôi sao này sẽ di chuyển theo cách phù hợp với lời mô tả của Valentich.
Giới nghiên cứu UFO

Giới nghiên cứu UFO đã suy đoán rằng người ngoài hành tinh đã phá hủy máy bay của Valentich hoặc bắt cóc anh ta, khẳng định rằng một số cá nhân báo cáo đã nhìn thấy "luồng sáng xanh lục di chuyển thất thường trên bầu trời" và rằng anh ta đang "trong lúc lao dốc vào thời điểm đó". Họ tin rằng những lời tường thuật này rất quan trọng vì "ánh đèn màu xanh lục" từng được đề cập trong các đoạn truyền dẫn vô tuyến của Valentich.
Nhóm Ground Saucer Watch, có trụ sở tại Phoenix, Arizona nước Mỹ, tuyên bố rằng những bức ảnh do thợ sửa ống nước Roy Manifold chụp vào ngày Valentich mất tích cho thấy một vật thể chuyển động nhanh thoát ra khỏi mặt nước gần ngọn Hải đăng Cape Otway. Theo tác giả chuyên viết về UFO Jerome Clark, Ground Saucer Watch lập luận rằng họ cho thấy "một vật thể bay không xác định thực sự, có kích thước vừa phải, dường như được bao quanh bởi một luồng hơi/cặn khí thải giống như đám mây", mặc dù các bức ảnh không đủ rõ ràng để xác định vật thể này.
Chân dung Frederick Valentich
Một chiếc Cessna 182 tương tự như chiếc máy bay liên quan
Euphorbia eriophora

| Euphorbia eriophora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Euphorbia
Loài (species): E. eriophora
Danh pháp hai phần
Euphorbia eriophora Boiss. 
Euphorbia eriophora là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Boiss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Euphorbia eriophora”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Aechmea winkleri

| Aechmea winkleri |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Aechmea
Phân chi (subgenus): Ortgiesia
Loài (species): A. winkleri
Danh pháp hai phần
Aechmea winkleri Reitz, 1975 
Danh pháp đồng nghĩa
 Ortgiesia winkleri (Reitz) L.B.Sm. & W.J.Kress
Aechmea winkleri là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được Reitz mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Chú thích

↑  Kew World Checklist of Selected Plant Families
↑  The Plant List (2010). “Aechmea winkleri”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Mực xăm

Những chai mực xăm
Mực xăm là một loại chất lỏng hoặc gel có chứa sắc tố, được đưa vào lớp hạ bì của da để tạo ra hình ảnh vĩnh viễn. Thành phần của mực xăm bao gồm sắc tố (vô cơ hoặc hữu cơ), dung dịch mang (cồn hoặc nước) và phụ gia (chất bảo quản, chất điều chỉnh độ nhớt). Mực xăm được sử dụng trong xăm nghệ thuật, trang điểm vĩnh viễn và y tế. Tuy nhiên, mực xăm có thể gây ra phản ứng dị ứng, di chuyển sắc tố và một số thành phần có thể gây ung thư. Liên minh Châu Âu đã cấm một số sắc tố, trong khi FDA Hoa Kỳ chưa có quy định cụ thể. Xăm mình là một tập tục cổ xưa và mực xăm hiện đại phát triển sau khi máy xăm điện ra đời. Có ba loại mực xăm: vĩnh viễn, bán vĩnh viễn và tạm thời.
Thành phần của mực xăm chuyên nghiệp

Mực xăm được sản xuất với bảng màu đa dạng, có thể pha loãng hoặc kết hợp để tạo ra các màu sắc và sắc độ phong phú. Đa số nghệ sĩ xăm hình chuyên nghiệp sử dụng mực xăm được sản xuất sẵn (còn gọi là mực phân tán), trong khi một số nghệ sĩ tự pha chế mực bằng cách kết hợp bột màu khô với chất dẫn.
Tại Hoa Kỳ, các nhà sản xuất mực xăm không bắt buộc phải tiết lộ thành phần hoặc chứng minh rằng danh sách thành phần được công bố tự nguyện là chính xác. Công thức của họ có thể là độc quyền. Mực xăm từ các nhà sản xuất khác nhau rất khác nhau về công thức, chất lượng và độ an toàn.
Thành phần của mực xăm chuyên nghiệp > Sắc tố

Nhiều loại mực xăm dùng bột màu công nghiệp, loại dùng để nhuộm vải, sơn ô tô, hay in ấn. Mực xăm xịn thì chủ yếu dùng chất tạo màu hữu cơ. Người ta còn cho thêm kim loại nặng vào để điều chỉnh màu sắc. Bột màu trong mực xăm có thể là các hạt rắn nhỏ xíu hoặc các phân tử riêng lẻ, ví dụ như titan dioxit hoặc oxit sắt.
| Màu sắc | Sắc tố |
| --- | --- |
Đen: Có thể chứa:   Carbon đen, thường là thành phần chính của mực đen  Oxide sắt, như magnetite và wustite, cùng với nickel từ tạp chất trong oxide sắt
Trắng: Có thể chứa:   Titan dioxide  Kẽm Những sắc tố này đã thay thế cho các sắc tố độc hại hơn như bari sulfat và chì trắng.
Đỏ: Có thể chứa:   Cadmium sulphide hoặc cadmium selenide  Oxide sắt hoặc ferric hydrate (đỏ đất son)  Thủy ngân sulfide, còn gọi là chu sa và đỏ vermilion (dù thành phần này đã dần bị loại bỏ khỏi việc sử dụng)  Hợp chất azo  Quinacridone
Cam: Có thể được coi là một sắc thái của đỏ
Vàng: Có thể chứa:   Cadmium sulphide  Hợp chất azo  Sắc tố dùng trong mực trắng để làm sáng màu vàng
Xanh lá: Có thể chứa:   Cobalt hoặc oxide crom  Pthalocyanine xanh lá, còn gọi là xanh phthalo  Hỗn hợp của cobalt và chromate chì (vàng chrome)
Xanh dương: Có thể chứa:   Cobalt, chẳng hạn như cobalt nhôm oxide, còn gọi là xanh cobalt  Phthalocyanine đồng, còn gọi là xanh phthalo  Nickel
Tím: Có thể chứa:   Cobalt  Mangan
Nâu: Có thể chứa oxide sắt, chẳng hạn như đất son
Một số nguyên tố khác được tìm thấy với hàm lượng rất nhỏ trong một số loại mực bao gồm antimon, arsenic, beryli, selen, và nhôm. Titan dioxit hơi có tính mài mòn và có thể khiến các mảnh kim loại niken và chromi bị bong ra từ kim xăm và đi vào da.
Các nhà sản xuất mực xăm thường pha trộn các sắc tố kim loại và/hoặc sử dụng các chất làm sáng màu (như chì hoặc titan) để giảm chi phí sản xuất. Mực xăm bị nhiễm các chất gây dị ứng kim loại đã được biết là gây ra các phản ứng dị ứng nghiêm trọng, đôi khi nhiều năm sau đó, khi không có sẵn mực ban đầu để kiểm tra.
Thành phần của mực xăm chuyên nghiệp > Sắc tố > Mực xăm phản quang

Mực dạ quang dùng trong xăm mình không tự phát sáng trong bóng tối mà chỉ phản ứng với tia UV, tạo hiệu ứng phát sáng dưới ánh đèn blacklight. Thành phần chính của loại mực này là các hạt nhựa siêu nhỏ chứa chất nhuộm dạ quang. Mực dạ quang có thể gây kích ứng da và hiện vẫn còn nhiều tranh cãi về độ an toàn của nó trong giới xăm hình.
Thành phần của mực xăm chuyên nghiệp > Sắc tố > Mực phát sáng trong bóng tối

Mực xăm phát sáng trong bóng tối hấp thụ và giữ lại ánh sáng, sau đó phát sáng trong điều kiện tối thông qua quá trình lân quang. Chất photpho trong loại mực này có thể gây phát ban da và có thể gây ung thư, và nhiều nghệ sĩ xăm hình cho rằng loại mực này không an toàn để sử dụng.
Mực xăm truyền thống

Hình xăm cổ nhất trên thế giới được tìm thấy trên người băng Ötzi, có niên đại tận 5300 năm. Ngày xưa, người ta dùng bồ hóng hoặc than củi nghiền nhỏ để làm mực xăm.  Hình xăm truyền thống của người Ainu sử dụng bồ hóng làm chất màu, thể hiện những tín ngưỡng quan trọng liên quan đến bếp lửa trong gia đình.
Xăm hình batok là kiểu xăm truyền thống của người Philippines. Ngày xưa, người ta chế mực xăm từ nhiều nguyên liệu khác nhau, ví dụ như lá cây cà chua giã nát trộn với bồ hóng và nước, mật lợn với bồ hóng, hay bồ hóng lấy từ gỗ nhựa cháy. Có khi người ta còn lấy bồ hóng trộn với nước mía, ủ cho lên men một chút rồi mới dùng. Bây giờ thì đơn giản hơn, chỉ cần hòa bồ hóng với nước lã trong gáo dừa là được.
Phụ nữ Inuit có truyền thống kakiniit, hình xăm trong lịch sử được làm bằng muội đèn qulliq và mỡ hải cẩu Trong sự hồi sinh của truyền thống này vào thế kỷ 21, những người thực hành sử dụng mực xăm được sản xuất công nghiệp.
Trong nghệ thuật xăm hình horimono của Nhật Bản có kỹ thuật tebori, xăm bằng tay với mực sumi. TLoại mực này được làm từ bồ hóng của một số loại gỗ đặc biệt, kết hợp với keo động vật, và phương pháp xăm này tạo ra màu đen ánh xanh lục trên da..
Trong nghệ thuật xăm hình tā moko của người Māori, các chuyên gia đã chế tạo mực từ tro của các bộ phận cây có nhựa (như nhựa cây kauri) hoặc nấm sâu bướm, trộn với dầu thực vật.
Tác động đến sức khỏe

Các thành phần của mực xăm có thể gây ra phản ứng dị ứng trên da, bao gồm các sắc tố màu đỏ, xanh lá cây, vàng và xanh lam. Mực màu, chẳng hạn như màu đỏ, dường như gây ra phản ứng dị ứng thường xuyên hơn mực đen, có thể là do một lượng nhỏ thủy ngân sunfua trong một số sắc tố màu đỏ. Một số sắc tố màu vàng có chứa cadmium sulfide, một hợp chất nhạy sáng, và khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, điều này có thể gây viêm da do ánh sáng, mặc dù hiếm gặp.
Mực xăm có thể bị nhiễm vi khuẩn, chẳng hạn như Mycobacterium chelonae, có thể gây nhiễm trùng da.
Một số thành phần thường được sử dụng trong mực xăm có khả năng gây ung thư, ví dụ như muội than trong mực đen có thể chứa hydrocarbon thơm đa vòng. Nhiều hạt trong mực xăm siêu nhỏ, dễ dàng chui vào tế bào và có thể gây ung thư. Tia UV có thể khiến các sắc tố azo phân hủy thành amin thơm bậc một, cũng có thể gây ung thư. Tuy nhiên, một nghiên cứu năm 2012 cho rằng số ca ung thư da do xăm hình rất ít, có thể chỉ là trùng hợp ngẫu nhiên.
Sau khi xăm, một phần mực sẽ theo mạch máu và hệ bạch huyết đi khắp cơ thể, một số có thể được bài tiết hoặc lưu trữ ở nơi khác. Các sắc tố mực xăm có thể di chuyển vào các hạch bạch huyết, bao gồm cả các nguyên tố độc hại trong mực như crom. Cần có các nghiên cứu dài hạn để xác định xem các sắc tố trong hạch bạch huyết ở người có gây hại hay không.
Diodon

| Diodon |
| --- | --- |
Khoảng thời gian tồn tại: 55–0 triệu năm trước đây  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N       Early Eocene to Present

Diodon holocanthus

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Actinopterygii
Bộ:: Tetraodontiformes
Họ:: Diodontidae
Chi:: Diodon Linnaeus, 1758

Loài điển hình
Diodon hystrix Linnaeus, 1758
Diodon là chi cá nóc điển hình của họ Diodontidae.
Đặc điểm phân biệt

Các loài các nóc thuộc chi Diodon có những đặc điểm phân biệt dưới đây:
gai có hai gốc, có thể di chuyển (có nguồn gốc từ vảy biến đổi) phân bố trên cơ thể.
hàm giống mỏ, dùng để nghiền nát con mồi có vỏ cứng (các loài giáp xác và động vật thân mềm).
Chúng khác với các loài cá nóc thuộc các chi Cyclichthys và Chilomycterus, vốn có những gai cứng cố định.
Cơ chế phòng thủ

Giống như cá nóc thực sự thuộc họ Tetraodontidae, các loài cá nóc Diodon có thể tự phồng lên. Khi đó, những chiếc gai dựng đứng sẽ vuông góc với da, gây ra khó khăn lớn cho những kẻ săn mồi: một con cá Diodon lớn phồng lên hoàn toàn có thể làm một con cá mập nghẹt thở đến chết. Theo Charles Darwin trong The Voyage Of the Beagle (1845), Darwin được Bác sĩ Allen ở Forres, Vương quốc Anh cho biết rằng Diodon thực sự đã được tìm thấy "trôi nổi khi còn sống và căng phồng trong dạ dày của cá mập". Con cá được cho là đã bị cá mập nuốt nhưng đã tự phồng lên và gây ra cái chết cho kẻ tấn công nó.
Chúng có thể gây độc, thông qua sự tích tụ của tetrodotoxin hoặc ciguatera.
Các loài > Các loài hiện hữu

Hiện tại có 5 loài còn tồn tại được ghi nhận trong chi này:
| Hình ảnh | Tên khoa học | Tên thông dụng | Phân bổ |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Diodon eydouxii Brisout de Barneville, 1846 | Pelagic porcupinefish | circumtropical distribution |
|  | Diodon holocanthus Linnaeus, 1758 | Long-spined porcupinefish | tropical zones of major seas and oceans |
|  | Diodon hystrix Linnaeus, 1758 () | Spot-fin porcupinefish | tropical and subtropical waters of the world, including the Mediterranean Sea |
|  | Diodon liturosus G. Shaw, 1804 | Black-blotched porcupinefish | tropical and subtropical waters of the Indo-Pacific area from eastern coasts of Africa to Japan |
|  | Diodon nicthemerus G. Cuvier, 1818 | Slender-spined porcupinefish | southern Australia, as far north as Port Jackson to Geraldton, Western Australia |
Các loài > Hóa thạch

Hóa thạch của cá Diodon được biết đến từ các tầng biển có niên đại từ kỷ Tam. Chúng khá tương tự như các loài hiện đại. Các loài hóa thạch bao gồm:
Diodon tenuispinus.
Diodon scyllai.
Chú thích

↑  Sepkoski, J. (2002). “A compendium of fossil marine animal genera”. Bulletins of American Paleontology. 364: 560. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 7 năm 2011.
1 2  Lieske, E. & Myers, R.F. (2004): Coral reef guide; Red Sea London, HarperCollins ISBN 0-00-715986-2
↑  Darwin, C. (1845). Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world, under the Command of Capt. Fitz Roy, R.N. 2d edition. London: John Murray. tr. 14.
↑  Matsuura, K (2014). “Taxonomy and systematics of tetraodontiform fishes: a review focusing primarily on progress in the period from 1980 to 2014”. Ichthyological Research. 62 (1): 72–113. doi:10.1007/s10228-014-0444-5.
| --- | --- |
Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại:  Wikidata: Q1809104  Wikispecies: Diodon  ADW: Diodon  AFD: Diodon  BOLD: 2579  EoL: 46570716  Fossilworks: 36290  GBIF: 2406531  iNaturalist: 49271  ITIS: 173390  NCBI: 223142  NZOR: 6b10086a-cf5e-4c80-b04d-59942d2452e2  Plazi: 08C79C50-7166-3C7D-E1CB-06D5A29CC0BB  uBio: 112660  WoRMS: 126231  ZooBank: EFD61F13-AE18-42A7-864C-5660EA9492F2 
Răng hóa thạch của Diodon. Miocene của Hoa Kỳ
Chiến dịch Taman lần thứ nhất

| x t Mặt trận Kavkaz |
| --- | --- |
Hoa nhung tuyết •  Tikhoretsk-Stavropol •  Armavir-Maikop •  Novorossiysk lần thứ nhất •  Mozdok-Malgobek •  Tuapse •  Nalchik-Ordzhonikidze •  Bắc Kavkaz •  Salsk-Rostov •  Krasnodar •  Không chiến tại Kuban •  Đất nhỏ •  Taman lần thứ nhất •  Novorossiysk lần thứ hai •  Taman lần thứ hai
Chiến dịch Taman lần thứ nhất do quân đội Liên Xô tổ chức tấn công các lực lượng chủ yếu của Tập đoàn quân 17 (Đức) đóng tại bán đảo Taman (bao gồm cả các lực lượng đang đóng tại Novorossiysk) nhằm buộc tập đoàn quân này phải rút sang bán đảo Krym, hoàn thành toàn bộ các mục tiêu chiến lược của chiến dịch Kavkaz.
Kế hoạch tấn công vào Taman được bắt đầu xây dựng từ ngày 20 tháng 4, khi triển vọng cuộc phản công của Quân đoàn xung kích 5 Đức vào cụm quân Myskhako tại phía Nam Novorossiysk và Quân đoàn 49 (Đức) vào Tập đoàn quân 56 (Liên Xô) trên hướng Krymsk đã bị bẻ gãy. Ngày 29 tháng 4 năm 1943, các Tập đoàn quân 18 và 56 (Liên Xô) bắt đầu tấn công. Trong 5 ngày đầu của chiến dịch, quân đội Liên Xô thu được một số kết quả hạn chế, đánh chiếm được một số điểm dân cư như Krymsk, Abinsk, Slaviansk, Petrovskaya. Ngày 5 tháng 4, Bộ tư lệnh Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) điều Quân đoàn bộ binh 49 (nguyên là Quân đoàn sơn chiến 49) vượt eo biển Kerch trở lại tham chiến. Cả bốn tập đoàn quân Liên Xô đều bị Tập đoàn quân 17 (Đức) chặn lại trên "Phòng tuyến xanh" từ sông Kurka, dọc theo một đoạn sông Kuban qua Kievskoye, Moldavansky đến Neberdzhaevskaya ở phía Bắc Novorossiysk. Các nỗ lực tiếp theo của quân đội Liên Xô nhằm tiếp tục đột phá vào "Phòng tuyến xanh" của Tập đoàn quân 17 (Đức) đều thất bại. Quân đoàn 44 (Đức) đã giữ vững các cụm cứ điểm Kievskoye, Moldovanskaya. Ngày 15 tháng 5, Quân đội Liên Xô buộc phải ngừng tấn công.
Ngày 21 tháng 5 năm 1943, Tổng tư lệnh tối cao quân đội Liên Xô I. V. Stalin cách chức Tư lệnh Phương diện quân Bắc Kavkaz của trung tướng I. I. Maslenikov và cử thiếu tướng I. E. Petrov thay thế với nhiệm vụ "phải quét sạch quân Đức khỏi bán đảo Taman trong thời hạn 4 tháng".
Bối cảnh

Sau những thất bại ở đồng bằng trung lưu sông Kuban và buộc phải bỏ thành phố Krasnodar cùng với hầu hết đồng bằng Kuban và rút về cố thủ tại bán đảo Taman, Tập đoàn quân 17 (Đức) đã dựng lên ở đây một tuyến phòng thủ vững chắc gồm hai lớp. Lớp ngoài gồm hai tuyến phòng thủ không liên tục. Tuyến thứ nhất từ Cheburgolskaya dọc theo sông Protoka (phân lưu của sông Kuban) qua Petrovskaya đến Slavianskaya (Slaviansk on Kuban) trên bờ phải sông Kuban, tuyến thứ hai từ bờ trái sông Kuban (đối diện với Slavianskaya) dọc theo sông Abin đến phía trước thị trấn Abinsk và bao gồm cả cụm cứ điểm Abinsk. Lớp phòng thủ thứ hai liên tục từ phía Đông căn cứ không quân Temryuk qua Kievskoye, Moldavanskoye đến Krymsk, được cấu trúc kiến cố bằng đá do sư đoàn tù nhân khai thác từ mỏ đá Verkhnerbakansky đem về cùng với bê tông cốt thép làm bằng xi măng lấy từ nhà máy xi măng Tháng Mười Đỏ tại Novorossiysk. Phía Tây, trên bờ Biển Đen có bãi biển Anapa với một cảng nhỏ. Phía Bắc, nằm trên bờ biển Azov là căn cứ không quân Temryuk thuộc Tập đoàn quân không quân 4.
Từ ngày 4 đến ngày 6 tháng 4, Tập đoàn quân 56 (Liên Xô) bắt đầu mở các cuộc đột kích vào Abinsk nhưng buộc phải rút lui trước các hỏa điểm kiên cố của quân Đức. Hơn 80 khẩu pháo và 112 khẩu súng cối của tập đoàn quân bị rải ra trên một chính diện rộng 35 km đã không thể chế áp được hỏa lực của Quân đoàn bộ binh 49 (Đức). Ngày 14 tháng 4, tướng A. A. Gresko mở lại các đợt công kích mạnh hơn, thậm chí, các sư đoàn bộ binh 61 và 383 đã chiến được Abinsk và tiếp cận được các cứ điểm ở Krymsk. Chiều ngày 14 tháng 2, tướng Rudolf Konrad tung 60 xe bọc thép phản kích, đẩy lùi Tập đoàn quân 56 (Liên Xô) về Abinsk. Nhận thấy một mình Tập đoàn quân 56 không thể đủ lực lượng để tấn công từ một hướng, ngày 15 tháng 4, Bộ Tổng tham mưu quân đội Liên Xô cử tướng S. M. Stemenko đến chiến trường nghiên cứu và tìm biện pháo tháo gỡ.
Từ ngày 15 tháng 4 năm 1943, khi Quân đoàn xung kích 5 thuộc Tập đoàn quân 17 (Đức)bị hút vào các trận đánh giằng co ác liệt trên bán đảo Myskhako, ngày 18 tháng 4, Bộ Tổng tham mưu quân đội Liên Xô đã trù tính đến một kế hoạch tấn công có tính tổng lực hơn của Tập đoàn quân 18 và Tập đoàn quân 56 vào cánh Nam của Tập đoàn quân 47 với chủ lực là Quân đoàn xung kích 5 (Đức) lúc này đang bị phân tán trên hai hướng Novorossiysk và Abinsk. Mục tiêu của cuộc tấn công này không chỉ là đánh sập cánh Nam của Tập đoàn quân 17 Đức mà còn không cho Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) có thể sử dụng Tập đoàn quân này trên một hướng chiến lược khác mà hướng đó hoàn toàn có thể là khu vực Belgorod - Kursk theo phán đoán của nguyên soái G. K. Zhukov. Kế hoạch dự định sử dụng chi viện tối đa của Không quân của hạm đội Biển Đen và không quân của Tập đoàn quân không quân 5 (Cụm không quân Kuban). Ngày phát động tiến công được dự kiến khi chiến dịch tảo thanh của tướng Wilhelm Wetzel bị chặn đứng và cụm quân Myskhako của Tập đoàn quân 18 bắt đầu phản công.