stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Windows XP Embedded
Đặc điểm

Windows XP Embedded dựa trên nền tảng x86 của Windows XP Professional. Windows XP Embedded có một điểm yếu là hạn chế cấp phép ngăn chặn nó được triển khai vào máy tính tiêu chuẩn. Tuy vậy thì Microsoft đã khắc phục được điểm này. Windows XP Embedded có một API đầy đủ và hỗ trợ ứng dụng như bình thường. Ngoài ra XPe còn có khả năng khởi động từ CD-ROM, USB và mạng.
Thiết bị sử dụng Windows XP Embedded

Máy ATM/ Máy rút tiền
Các máy chơi game arcade
Máy tính tiền
Người máy tự động
Trạm Internet công cộng/ Trạm 3G
Thiết bị định vị
Các thiết bị điều khiển các phương tiện
Máy giải trí trên máy bay
Máy nói về thành phố cho khách du lịch/Kiost thông tin
Điện thoại công cộng BT
Máy tính công cộng
PDA
Các thiết bị nhúng nói chung
Trên thị trường ghi nhận một số máy tính cơ bản dùng XPe như máy Dell, Acer, Samsung,...
Thông tin thêm

Ngoài XPe thì còn có các phiên bản Windows XP dành cho thiết bị nhúng:
Windows Embedded for Point of Service
Phiên bản này nhắm đến các loại thiết bị chủ yếu phục vụ việc kinh doanh như máy tính tiền, máy ATM, trạm bơm nhiên liệu,... Nó không được Microsoft cung cấp mà bản có thể mua giấy phép.
Windows Fundamentals for Legacy PCs
Phiên bản này dành cho các máy yếu. Mục tiêu là các người dùng không có nhiều tiền nhưng muốn tận hưởng các tính năng của Windows XP mà không đủ khả năng nâng cấp phần cứng. Phiên bản này rất thích hợp cho các máy tính cũ.
Guaiúba

| Guaiúba |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

  Hiệu kỳ

GuaiúbaVị trí ở Brasil
Quốc gia:  Brasil
Bang: Ceará
Vùng thuộc bang: Metropolitana de Fortaleza
Tiểu vùng: Fortaleza
Diện tích
 • Tổng cộng: 267,203 km2 (103,168 mi2)
Dân số (2007)
 • Tổng cộng: 22.313
 • Mật độ: 83,51/km2 (216,3/mi2)
Múi giờ: BRT (UTC-3)
Mã điện thoại: 85 
Guaiúba là một đô thị thuộc bang Ceará, Brasil. Đô thị này có diện tích 267,203 km², dân số năm 2007 là 22313 người, mật độ 83,51 người/km².
Aacocrinus

| Aacocrinus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Echinodermata
Lớp (class): Crinoidea
Bộ (ordo): Monobathrida
Họ (familia): Actinocrinitidae; Patelliocrinidae
Chi (genus): Aacocrinus Bowsher,  1955
Loài
 Xem văn bản
Aacocrinus là một chi huệ biển đã tuyệt chủng thuộc họ Actinocrinitidae (hoặc Patelliocrinidae).
Chi này hiện chứa 14 loài sau:
Aacocrinus acylus (Webster & Jell 1999)
Aacocrinus algeriaensis (Webster, Maples, Sevastopulo, Frest & Waters 2004)
Aacocrinus boonensis
Aacocrinus chouteauensis
Aacocrinus enigmaticus (Webster & Lane 1987)
Aacocrinus milleri
Aacocrinus nododorsatus (Bowsher 1955)
Aacocrinus protuberoarmatus (Missouri)
Aacocrinus sampsoni
Aacocrinus senectus
Aacocrinus spinosulus
Aacocrinus spinulosus
Aacocrinus tetradactylus (Missouri)
Aacocrinus triarmatus
610 TCN

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1 TCN
Thế kỷ::  thế kỷ 8 TCN  thế kỷ 7 TCN   thế kỷ 6 TCN
Thập niên::  thập niên 630 TCN  thập niên 620 TCN  thập niên 610 TCN  thập niên 600 TCN  thập niên 590 TCN
Năm::  613 TCN  612 TCN  611 TCN  610 TCN  609 TCN  608 TCN  607 TCN
| --- | --- |
Lịch Gregory: 610 TCN DCIX TCN
Ab urbe condita: 144
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 4141
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: −553 – −552
 - Shaka Samvat: N/A
 - Kali Yuga: 2492–2493
Lịch Bahá’í: −2453 – −2452
Lịch Bengal: −1202
Lịch Berber: 341
Can Chi: Canh Tuất (庚戌年) 2087 hoặc 2027     — đến — Tân Hợi (辛亥年) 2088 hoặc 2028
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: −893 – −892
Lịch Dân Quốc: 2521 trước Dân Quốc 民前2521年
Lịch Do Thái: 3151–3152
Lịch Đông La Mã: 4899–4900
Lịch Ethiopia: −617 – −616
Lịch Holocen: 9391
Lịch Hồi giáo: 1269 BH – 1268 BH
Lịch Igbo: −1609 – −1608
Lịch Iran: 1231 BP – 1230 BP
Lịch Julius: N/A
Lịch Myanma: −1247
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: −65
Dương lịch Thái: −66
Lịch Triều Tiên: 1724
610 TCN là một năm trong lịch La Mã.
Sự kiện

Naucratis, một thành phố ở Ai Cập, được thành lập, cuối cùng trở thành một trong những thành phố nổi bật hơn của quốc gia đó.
Necho II kế vị Psamtik I làm vua của Ai Cập.
Erioptera gaspeana

| Erioptera gaspeana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Erioptera
Danh pháp hai phần
Erioptera gaspeana Alexander, 1929 
Erioptera gaspeana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
380

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1
Thế kỷ::  thế kỷ 3  thế kỷ 4   thế kỷ 5
Thập niên::  thập niên 360  thập niên 370  thập niên 380  thập niên 390  thập niên 400
Năm::  377  378  379  380  381  382  383
Năm 380 là một năm trong lịch Julius.
Sinh

| --- | --- |
Lịch Gregory: 380 CCCLXXX
Ab urbe condita: 1133
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 5130
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 436–437
 - Shaka Samvat: 302–303
 - Kali Yuga: 3481–3482
Lịch Bahá’í: −1464 – −1463
Lịch Bengal: −213
Lịch Berber: 1330
Can Chi: Kỷ Mão (己卯年) 3076 hoặc 3016     — đến — Canh Thìn (庚辰年) 3077 hoặc 3017
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 96–97
Lịch Dân Quốc: 1532 trước Dân Quốc 民前1532年
Lịch Do Thái: 4140–4141
Lịch Đông La Mã: 5888–5889
Lịch Ethiopia: 372–373
Lịch Holocen: 10380
Lịch Hồi giáo: 249 BH – 248 BH
Lịch Igbo: −620 – −619
Lịch Iran: 242 BP – 241 BP
Lịch Julius: 380 CCCLXXX
Lịch Myanma: −258
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 924
Dương lịch Thái: 923
Lịch Triều Tiên: 2713
7706 Mien

| Tên định danh |
| --- | --- |
Tên định danh: 7706
Đặt tên theo: Mien crater
Tên định danh thay thế: 1993 FZ36
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.9920038
Viễn điểm quỹ đạo: 2.7919100
Độ lệch tâm: 0.1672075
Chu kỳ quỹ đạo: 1351.2273874
Độ bất thường trung bình: 117.05612
Độ nghiêng quỹ đạo: 2.70880
Kinh độ điểm mọc: 39.05229
Góc cận điểm: 47.07039
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.0
 
7706 Mien (1993 FZ36) là một tiểu hành tinh vành đai chính.
8 TCN

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1 TCN
Thế kỷ::  thế kỷ 2 TCN  thế kỷ 1 TCN   thế kỷ 1
Thập niên::  thập niên 20 TCN  thập niên 10 TCN  thập niên 0 TCN  thập niên 0  thập niên 10
Năm::  11 TCN  10 TCN  9 TCN  8 TCN  7 TCN  6 TCN  5 TCN
| --- | --- |
Lịch Gregory: 8 TCN VII TCN
Ab urbe condita: 746
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 4743
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 49–50
 - Shaka Samvat: N/A
 - Kali Yuga: 3094–3095
Lịch Bahá’í: −1851 – −1850
Lịch Bengal: −600
Lịch Berber: 943
Can Chi: Nhâm Tý (壬子年) 2689 hoặc 2629     — đến — Quý Sửu (癸丑年) 2690 hoặc 2630
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: −291 – −290
Lịch Dân Quốc: 1919 trước Dân Quốc 民前1919年
Lịch Do Thái: 3753–3754
Lịch Đông La Mã: 5501–5502
Lịch Ethiopia: −15 – −14
Lịch Holocen: 9993
Lịch Hồi giáo: 648 BH – 647 BH
Lịch Igbo: −1007 – −1006
Lịch Iran: 629 BP – 628 BP
Lịch Julius: 8 TCN VII TCN
Lịch Myanma: −645
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 537
Dương lịch Thái: 536
Lịch Triều Tiên: 2326
Năm 8 TCN là một năm trong lịch Julius.
Mất

Hiếu Thành Hứa hoàng hậu
451 (số)

451 (bốn trăm năm mươi mốt) là một số tự nhiên ngay sau 450 và ngay trước 452.
Acanthaspidia typhlops

| Acanthaspidia typhlops> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Acanthaspidiidae
Chi (genus): Acanthaspidia
Loài (species): A. typhlops
Danh pháp hai phần
Acanthaspidia typhlops (G. O. Sars, 1879) 
Acanthaspidia typhlops là một loài chân đều trong họ Acanthaspidiidae. Loài này được G. O. Sars miêu tả khoa học năm 1879.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Acanthaspidia typhlops (G. O. Sars, 1879). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=118513
Copernicia roigii

| Copernicia roigii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Arecales
Họ (familia): Arecaceae
Chi (genus): Copernicia
Loài (species): C. roigii
Danh pháp hai phần
Copernicia roigii León 
Copernicia roigii là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được León mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Acanthaspidia namibia

| Acanthaspidia namibia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Acanthaspidiidae
Chi (genus): Acanthaspidia
Loài (species): A. namibia
Danh pháp hai phần
Acanthaspidia namibia Brandt, 2001 
Acanthaspidia namibia là một loài chân đều trong họ Acanthaspidiidae. Loài này được Brandt miêu tả khoa học năm 2001.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Acanthaspidia namibia Brandt, 2001. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=255627
Acacia mirandae

| Acacia mirandae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Acacia
Loài (species): A. mirandae
Danh pháp hai phần
Acacia mirandae L.Rico 
Acacia mirandae là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được L.Rico miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Acacia mirandae”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Comparettia coccinea

| Comparettia coccinea |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Tông (tribus): Cymbidieae
Phân tông (subtribus): Oncidiinae
Liên minh (alliance): Comparettia
Chi (genus): Comparettia
Loài (species): C. coccinea
Danh pháp hai phần
Comparettia coccinea Lindl. 
Comparettia coccinea là một loài phong lan.
Chéronvilliers

| --- | --- |
 Chéronvilliers
Chéronvilliers
Vị trí trong vùng Upper Normandy Chéronvilliers 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Normandie
Tỉnh: Eure
Quận: Évreux
Tổng: Rugles
Xã (thị) trưởng: Jacki Troussard (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 180–219 m (591–719 ft) (bình quân 215 m (705 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 21,51 km2 (8,31 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 389  (1999)
 - Mật độ: 18/km2 (47/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 27156/ 27250
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Chéronvilliers  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.
| x t Xã của tỉnh Eure  |
| --- | --- | --- |

·  Saint-Philbert-sur-Risle ·  Saint-Pierre-d'Autils ·  Saint-Pierre-de-Bailleul ·  Saint-Pierre-de-Cernières ·  Saint-Pierre-de-Cormeilles ·  Saint-Pierre-de-Salerne ·  Saint-Pierre-des-Fleurs ·  Saint-Pierre-des-Ifs ·  Saint-Pierre-du-Bosguérard ·  Saint-Pierre-du-Mesnil ·  Saint-Pierre-du-Val ·  Saint-Pierre-du-Vauvray ·  Saint-Pierre-la-Garenne ·  Saint-Quentin-des-Isles ·  Saint-Samson-de-la-Roque ·  Saint-Sébastien-de-Morsent ·  Saint-Siméon ·  Saint-Sulpice-de-Grimbouville ·  Saint-Sylvestre-de-Cormeilles ·  Saint-Symphorien ·  Saint-Thurien ·  Saint-Victor-de-Chrétienville ·  Saint-Victor-d'Épine ·  Saint-Victor-sur-Avre ·  Saint-Vigor ·  Saint-Vincent-des-Bois ·  Saint-Vincent-du-Boulay ·  Sancourt ·  Sassey ·  La Saussaye ·  Saussay-la-Campagne ·  Sébécourt ·  Selles ·  Serez ·  Serquigny ·  Surtauville ·  Surville ·  Suzay ·  Sylvains-les-Moulins ·  Theillement ·  Le Theil-Nolent ·  Thevray ·  Thiberville ·  Thibouville ·  Thierville ·  Le Thil ·  Les Thilliers-en-Vexin ·  Thomer-la-Sôgne ·  Le Thuit ·  Le Thuit-Anger ·  Thuit-Hébert ·  Le Thuit-Signol ·  Le Thuit-Simer ·  Tilleul-Dame-Agnès ·  Le Tilleul-Lambert ·  Le Tilleul-Othon ·  Tillières-sur-Avre ·  Tilly ·  Tocqueville ·  Le Torpt ·  Tosny ·  Tostes ·  Touffreville ·  Tournedos-Bois-Hubert ·  Tournedos-sur-Seine ·  Tourneville ·  Tourny ·  Tourville-la-Campagne ·  Tourville-sur-Pont-Audemer ·  Toutainville ·  Touville ·  Le Tremblay-Omonville ·  La Trinité ·  La Trinité-de-Réville ·  La Trinité-de-Thouberville ·  Triqueville ·  Le Troncq ·  Le Tronquay ·  Trouville-la-Haule ·  La Vacherie ·  Val-de-Reuil ·  Valailles ·  Le Val-David ·  Valletot ·  Vandrimare ·  Vannecrocq ·  Vascœuil ·  Vatteville ·  Le Vaudreuil ·  Vaux-sur-Eure ·  Venables ·  Venon ·  Les Ventes ·  Verneuil-sur-Avre ·  Verneusses ·  Vernon ·  Vesly ·  Vézillon ·  Le Vieil-Évreux ·  La Vieille-Lyre ·  Vieux-Port ·  Vieux-Villez ·  Villalet ·  Villegats ·  Villers-en-Vexin ·  Villers-sur-le-Roule ·  Villettes ·  Villez-sous-Bailleul ·  Villez-sur-le-Neubourg ·  Villiers-en-Désœuvre ·  Vironvay ·  Vitot ·  Voiscreville ·  Vraiville |  |
Phytomyptera stackelbergi

| Phytomyptera stackelbergi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Phytomyptera
Loài (species): P. stackelbergi
Danh pháp hai phần
Phytomyptera stackelbergi
Phytomyptera stackelbergi là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Cophixalus aenigma

| Cophixalus aenigma> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Anura
Họ (familia): Microhylidae
Chi (genus): Cophixalus
Loài (species): C. aenigma
Danh pháp hai phần
Cophixalus aenigma Hoskin, 2004 
Cophixalus aenigma (tên tiếng Anh: Tapping Nursery-frog) là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Úc.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Acanthaspidia neonotus

| Acanthaspidia neonotus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Acanthaspidiidae
Chi (genus): Acanthaspidia
Loài (species): A. neonotus
Danh pháp hai phần
Acanthaspidia neonotus Menzies & George, 1972 
Acanthaspidia neonotus là một loài chân đều trong họ Acanthaspidiidae. Loài này được Menzies & George miêu tả khoa học năm 1972.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Acanthaspidia neonotus (Menzies & George, 1972). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=255629
Idaea maderae

| Idaea maderae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Idaea
Loài (species): I. maderae
Danh pháp hai phần
Idaea maderae Bethune-Baker 1891 
Idaea maderae là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Liparis pandurata

| Liparis pandurata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Liparis
Loài (species): L. pandurata
Danh pháp hai phần
Liparis pandurata Ames 
Liparis pandurata là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ames mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Liparis pandurata”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Chiến tranh Nguyên Mông – Đại Việt lần 1

| x t Chiến tranh Nguyên Mông - Đại Việt |
| --- | --- |
1258 – 1285 – 1287 - 1288
| x t Kháng chiến của Việt Nam |
| --- | --- |
Chống Tần (218–208 TCN) • Chống Triệu (179 TCN) • Chống Tây Hán (111 TCN) • Chống Đông Hán lần 1 (40–43) • Chống Đông Hán lần 2 (157-160) • Chống Đông Hán lần 3 (178-181) • Chống Đông Ngô (248) • Chống Lưu Tống (468) • Chống Lương (542–550) • Chống Đường lần 1 (687) • Chống Đường lần 2 (722) • Chống Đường lần 3 (791) • Chống Nam Hán lần 1 (930–931) • Chống Nam Hán lần 2 (938) • Chống Tống lần 1 (981) • Chống Tống lần 2 (1075–1077) • Chiến tranh Nguyên Mông – Đại Việt * (Chống Nguyên-Mông lần 1 (1258) • Chống Nguyên–Mông lần 2 (1285) • Chống Nguyên-Mông lần 3 (1287–1288)) • Chống Minh lần 1 (1406–1407) • Chống Minh lần 2 (1407–1413) • Chống Minh lần 3 (1418–1427) • Chống Xiêm (1785) • Chống Thanh (1788–1789) • Chống Pháp lần 1 (1858–1884) • Chống Nhật (1940–1945) • Chống Pháp lần 2 (1945–1954) • Chống Mỹ (1954–1975)
Chiến tranh Mông Nguyên – Đại Việt lần thứ nhất hay Kháng chiến chống Mông Nguyên lần thứ nhất là cách người Việt Nam gọi cuộc chiến đấu của quân dân Đại Việt chống lại quân đội của đế quốc Mông Cổ do Uriyangqatai (Ngột Lương Hợp Thai) chỉ huy vào trong khoảng thời gian nửa tháng cuối tháng 1 năm 1258 (hay năm Nguyên Phong thứ 7.
Cuộc chiến mở đầu với trận Bình Lệ Nguyên, sau đó là trận Phù Lỗ. Quân Mông Cổ thắng 2 trận này, nhưng họ không diệt được đạo quân chủ lực của nhà Trần. Quân Mông Cổ tiến vào kinh thành của Đại Việt trong 9 ngày. Quân đội nhà Trần đã phản công, đại phá quân Mông trong trận Đông Bộ Đầu khiến cho đội quân này phải chạy về phía Bắc, sau đó còn phải hứng chịu một cuộc tập kích khác của thủ lĩnh miền núi là Hà Bổng. Cuộc chiến này đã kết thúc với chiến thắng của nước Đại Việt, ghi dấu công lao của vua Trần Thái Tông trong việc lãnh đạo quân dân Đại Việt chiến đấu chống quân đội Mông Cổ.
Bối cảnh

Vào năm 1206, Thành Cát Tư Hãn đã thành công trong việc thống nhất các bộ lạc Mông Cổ, từ đó Đế quốc Mông Cổ liên tục thực hiện nhiều cuộc chiến nhằm mở rộng đế quốc của mình. 50 năm sau, đến đời Đại hãn thứ 4, tức Mông Kha, ông đã tiến hành các chiến dịch tấn công nước Nam Tống (Trung Quốc). Mông Kha muốn đánh vào sườn nhà Tống thông qua việc cử em trai là Hốt Tất Liệt đánh Đại Lý. Đánh Đại Lý xong vào năm 1253, Hốt Tất Liệt trở về, ra lệnh cho Ngột Lương Hợp Thai ở lại đánh các nước chưa hàng phục.
Đến năm 1257, việc chiếm Đại Việt nằm trong chiến lược tổng thể của quân đội Mông Cổ nhằm tiêu diệt Nam Tống. Bốn cánh quân Mông Cổ sẽ tấn công Nam Tống từ những địa điểm khác nhau từ phía Nam và phía Tây. Nắm quyền chỉ huy 3 cánh quân kia là Mông Kha, Hốt Tất Liệt và Tháp Sát Nhi. Cánh quân còn lại – cánh quân thứ tư, sau khi chiếm Đại Việt sẽ đánh thốc vào Nam Tống từ mạn cực Nam. Tổng chỉ huy của cánh quân thứ tư là Ngột Lương Hợp Thai. Nhà Trần (Đại Việt) được thành lập vào năm 1225, đến thời điểm nhà Nguyên xâm phạm, đã có nền hòa bình 180 năm kể từ khi nhà Tống xâm lược vào năm 1076.
Diễn biến

Đội quân của Ngột Lương Hợp Thai sau khi chiếm được Đại Lý, rồi đóng binh ở A Mễ (阿迷, nay là Khai Viễn châu Hồng Hà tỉnh Vân Nam) phía Bắc Đại Việt, sai hai sứ giả đến dụ hàng Đại Việt. Nhà Trần đã nhốt hai viên sứ giả vào ngục và trói bằng dây tre. Theo Nguyên sử: Ngột Lương Hợp Thai không thấy tin tức hai viên sứ giả này, bèn sai tướng là Triệt Triệt Đô cùng đem 3000 quân, chia đường tiến binh tấn công Đại Việt. Đến tháng Mười âm năm Đinh Tỵ quân Nguyên Mông tiến tới áp sát biên giới (vùng ải Lê Hoa). Tháng Chín âm năm 1257, chủ trại Quy Hóa là Hà Khuất báo tin có sứ Nguyên sang. Vua Trần không nghe lời dụ hàng, xuống chiếu ra lệnh đem quân thủy bộ ra ngăn giữ biên giới (vùng ải Lê Hoa, núi Mai Lĩnh), theo sự tiết chế của Trần Quốc Tuấn và truyền cả nước sắm sửa vũ khí.
Diễn biến > Quân Trần rút lui

Khi vua Thái Tông triệt binh về sông Thiên Mạc, Lê Tần đã thảo luận với ông về những chuyện cơ mật, không mấy người biết tới. Khi ấy, Thái Tông cũng ngự thuyền nhỏ tới thuyền của em là Thái uý Trần Nhật Hiệu để hỏi ý Nhật Hiệu về kiến về kế sách giữ nước. Nhật Hiệu ngồi dựa vào mạn thuyền, không thể nào đứng lên được và đưa ngón tay xuống chấm nước rồi ghi hai chữ "nhập Tống" trên mạn thuyền (tức là nên chạy sang lánh ở đất Nam Tống). Thái Tông bèn hỏi về tình hình của quân Tinh Cương dưới quyền Nhật Hiệu, thì Nhật Hiệu đáp lại: "Không gọi được chúng đến". Thế rồi, nhà vua lại ngự thuyền đến chỗ Thái sư Trần Thủ Độ. Khi nghe câu hỏi của nhà vua, Thủ Độ tâu:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Đầu thần chưa rơi xuống đất, Bệ hạ đừng lo gì khác. | ” |
— Trần Thủ Độ
Ngày hôm sau, ngày 18 tháng 1 năm 1258, hai bên chạm trán một lần nữa tại Phù Lỗ, vua Trần đã chặt cầu Phù Lỗ từ trước.
Hai bên đối mặt nhau qua một con sông (sông Cà Lồ) mà bày trận, quân Mông Cổ vẫn là người qua sông phá trận. Quân Mông muốn qua sông nhưng không có thuyền bè, bèn men theo bờ sông bắn tên xuống nước, thấy chỗ nào tên bắn xuống mà không nổi lên tức là cạn, rồi dùng kị binh băng qua sông. Quân Trần vẫn tiếp tục gặp bất lợi, nhưng một lần nữa họ lại chủ động rút lui. Sau đó, quân Trần lại chủ động rút khỏi Thăng Long.
Quân Mông Cổ chiếm được kinh đô Đại Việt sau 2 trận đánh. Nguyên sử chép: Ngột Lương Hợp Thai cũng phá quân bộ, lại cùng A Thuật hội đánh, đại phá chúng, rồi vào nước này. Nhật Quýnh (chỉ vua Trần) trốn chạy ra hải đảo. Bắt gặp sứ giả ngày trước ở trong ngục, bị dây tre trói lằn vào da thịt, lúc cởi trói ra, một sứ giả chết, do đó làm cỏ thành này.
Diễn biến > Quân Trần phản công

Chiếm được kinh đô chỉ sau hai trận đánh, nhưng kho tàng trống rỗng là vấn đề lớn đối với đội quân Mông Cổ. Những cuộc cướp bóc để kiếm lương ở vùng ngoại vi và phụ cận không có nhiều kết quả, quân Mông Cổ lâm vào tình trạng thiếu thốn lương thực.
Nửa đêm ngày 28 tháng 1 năm 1258, từ nơi trú quân (Thiên Mạc) trên Hoàng Giang, Trần Thái Tông cùng Thái tử Trần Hoảng ngự lâu thuyền ngược sông, bất ngờ đánh thẳng vào quân Mông Cổ. Quân Mông Cổ cho rằng lực lượng quân Trần đã kiệt quệ sau trận thua đầu nên rất chủ quan, do đó khi bị tập kích đã không kịp trở tay, bị thua to. Sau khi bị phá tan tại Đông Bộ Đầu, quân Mông Cổ không giữ nổi Thăng Long nữa. Chúng đồng loạt tháo chạy thẳng về Vân Nam.
Như khi mới tiến quân vào, quân Mông Cổ rút chạy theo dọc sông Thao, nhưng theo con đường bộ ở phía tả ngạn. Quân Mông rút lui quá nhanh, ngoài cả dự tính của nhà Trần khiến vua Trần chưa kịp bố trí lực lượng đón đánh. Tuy nhiên khi đến Quy Hóa (vùng Lào Cai, Yên Bái), quân Mông bị chủ trại là Hà Bổng – một thổ quan người Tày - tập kích kịch liệt. Trong số quân của Hà Bổng có những người Thái chạy từ nước Đại Lý vừa bị Mông Cổ diệt sang theo Đại Việt, muốn trả thù người Mông Cổ nên đã đánh rất hăng khiến quân Mông Cổ khốn đốn; chỉ vì số quân của Hà Bổng ít người nên thiệt hại của quân Mông Cổ không lớn. Trên đường rút về, do sợ bị quân Trần truy đuổi đằng sau, quân Mông Cổ cố rút nhanh và không cướp phá dân chúng, do đó người Việt mỉa mai gọi là "giặc Bụt".