Thống nhất nước Ý
Bối cảnh > Từ thời cổ điển đến cận đại

Bán đảo Ý từng được thống nhất bởi thể chế Cộng hòa La Mã vào nửa cuối thế kỷ 3 trước Công nguyên. Trong vòng 700 năm tiếp theo, toàn bán đảo Ý được coi là lãnh thổ mở rộng de facto của thủ đô nước Cộng hòa La Mã và Đế quốc La Mã, được hưởng nhiều đặc quyền nhưng không được chuyển đổi thành tỉnh. Dưới triều Hoàng đế Augustus, các khác biệt trong quyền lợi đô thị và quyền lợi chính trị được thiết lập từ thời Cộng hòa bị bãi bỏ, đồng thời Italia thuộc La Mã được phân chia thành nhiều vùng hành chính do Viện nguyên lão La Mã trực tiếp cai trị.
Sau khi Đế quốc Tây La Mã sụp đổ, nước Ý duy trì tình trạng thống nhất trong Vương quốc Ostrogoth cho tới năm 568 thì chứng kiến sự tranh giành giữa Vương quốc Lombardia và Đế quốc Đông La Mã, khiến nền thống nhất ở nước Ý bị phá vỡ trong nhiều thế kỷ. Sau khi bị Đế quốc Francia chinh phạt, tước hiệu Vua nước Ý được sáp nhập vào chức vụ Hoàng đế La Mã Thần thánh; dù vậy trong phần lớn thời gian thì hoàng đế La Mã Thần thánh lại là một người ngoại bang, nói tiếng Đức và ít quan tâm đến việc cai trị nước Ý; thực vậy các hoàng đế chưa từng kiểm soát toàn bộ bán đảo Ý. Vì lẽ đó, trên bán đảo Ý dần dà hình thành một hệ thống các thành bang. Vùng Nam Ý chịu sự cai quản của Vương quốc Sicilia hay Vương quốc Napoli do người Norman thành lập. Vùng Trung Ý thì nằm dưới sự cai quản của Giáo tông của Giáo hội Công giáo – người đứng đầu một vương quốc thế quyền có tên là Lãnh địa Giáo tông.
Tình trạng này trụ vững bất chấp phong trào Phục Hưng và dần suy yếu vào thời kỳ cận đại, khi thế giới chứng kiến sự xuất hiện của các quốc gia dân tộc hiện đại. Bán đảo Ý, bao hàm Lãnh địa Giáo tông, khi đó đã trở thành chiến trường ủy nhiệm của các nước lớn, điển hình là Đế quốc La Mã Thần thánh (trong đó có Áo), Tây Ban Nha và Pháp. Những điềm báo về sự đoàn kết dân tộc xuất hiện trong Hiệp ước thành lập Liên minh Italia vào năm 1454 hay trong chính sách đối ngoại của hai nhà cai trị Cộng hòa Firenze là Cosimo de' Medici và Lorenzo de' Medici vào thế kỷ 15. Các tác giả chủ đạo của thời kỳ Phục Hưng như Dante, Petrarca, Boccaccio, Machiavelli và Giucciardini đều phản đối sự thống trị của ngoại bang đối với bán đảo Ý. Nhà thơ Petrarca từng tuyên bố trong bài thơ Italia Mia rằng "lòng dũng cảm cổ xưa vẫn chưa chết trong những con tim đất Ý". Nhà văn Machiavelli về sau đã trích dẫn bốn câu thơ của Italia Mia trong tác phẩm Quân Vương, qua đó ông thể hiện thái độ trông chờ một nhà lãnh đạo chính trị sẽ lộ diện để thống nhất nước Ý và "giải phóng nước ta khỏi quân man rợ".
Trong Các cuộc chiến tranh Ý, Pháp đã tấn công một số quốc gia trên bán đảo Ý trong vòng 65 năm, khởi đầu bằng chiến dịch thôn tính Vương quốc Napoli vào năm 1494 của quốc vương Pháp là Charles VIII. Dù vậy, với Hòa ước Cateau-Cambrésis (1559), nhiều vùng của Ý phải chịu sự kiểm soát trực tiếp hay gián tiếp của Vương quốc Tây Ban Nha dưới triều nhà Habsburg. Hòa ước Westfalen (1648) chính thức chấm dứt quyền cai trị của các hoàng đế La Mã Thần thánh trên đất Ý. Tuy nhiên, chi tộc Tây Ban Nha của hoàng tộc Habsburg, khi đó đang cai trị tại Đế quốc Tây Ban Nha, đã kế tục cũng như nắm quyền cai trị vùng Nam Ý và Công quốc Milano cho tới khi cuộc Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha (1701–1714) nổ ra. Về sau, bán đảo Ý lại phải chứng kiến các cuộc chiến giành quyền thống trị vùng đất này giữa triều nhà Habsburg tại Áo với triều nhà Bourbon tại Tây Ban Nha cho tới khi Chiến tranh Kế vị Áo ngã ngũ.
Tinh thần dân tộc Ý sơ khai có thể được thấy qua tác phẩm Della Patria degli Italiani (1764) của sử gia Gianrinaldo Carli. Tác giả kể về chuyện một người khách vãng lai bước vào tiệm cà phê tại thành Milano và khiến cho tất cả mọi người bối rối khi cho rằng mình chẳng phải người nước ngoài, cũng chẳng phải người thành Milano nhưng là một người Ý.
"Họ hỏi: 'Thế anh là ai?'
Người khách trả lời: 'Tôi là người Ý'."
—Gianrinaldo Carli,  (1764)