stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Daewoo Lacetti
Thế hệ đầu tiên (2002–2008) > Thị trường > châu Âu

Tại châu Âu, chiếc xe ban đầu được bán với tên Daewoo Lacetti, nhưng cuối năm 2004 nó được đổi lại là Chevrolet. Như ở thị trường nội địa, tại một số thị trường châu Âu, cái tên Lacetti cũng được dùng cho toàn bộ dòng sedan, station wagon và hatchback trên cùng cơ sở J-series. Ví dụ, tại Phần Lan và Đức, chỉ chiếc hatchback được bán dưới tên Lacetti.
Các model châu Âu có tuỳ chọn những loại động cơ xăng 4 xi lanh sau:
1.4 L E-TEC II — 93 hp (69 kW) ở tốc độ 6300 rpm
1.6 L E-TEC II — 108 hp (80 kW) ở tốc độ 5800 rpm
1.6L DOHC sedan (4 cửa) 108 bhp 0–100 km/h: 10.9 sec., tốc độ tối đa: 186 km MT 10–12 km/lít trong thành phố. 13–15 km/lít trên xa lộ.
1.6L DOHC hatch (5 cửa) 108 bhp 0–100 km/h: 10.6 sec., tốc độ tối đa: 184 km/h MT
1.8 L E-TEC II — 120 hp (90 kW) ở vòng quay 5800 rpm
8.5-9.5 km/lít trong thành phố. 12–14 km/lít trên xa lộ.
2.0 L E-TEC II — 132 hp (101 kW) ở 5800 rpm
8.5–9 km/lít trong thành phố. 12-13.5 km/lít trên xa lộ.
2.0L DOHC sedan (4 cửa) 132 bhp 0–100 km/h: 9 sec., tốc độ tối đa: 202 km/h MT
Tại châu âu phiên bản sedan cũng được bán với tên Daewoo Nubira, nhưng cuối năm 2003 có thông báo rằng Daewoo sẽ đổi thương hiệu thành Chevrolet ở các thị trường châu Âu và việc bán Chevrolet Nubira bắt đầu từ đầu năm 2004, ban đầu chỉ ở Đông Âu. Sau khi đổi thương hiệu các sản phẩm Daewoo thành Chevrolet trên khắp châu Âu, Nubiras được đổi tên thành Chevrolet Lacetti tại một số thị trường, vì thế mở rộng dòng Lacetti không chỉ gồm một model hatchback 5 cửa mà cả các mẫu sedan và station wagon cùng với Hàn Quốc.
Các động cơ được chế tạo cho Nubira và những chiếc xe anh em khác thương hiệu của nó đều như của Lacetti. Động cơ 1.8L bốn xi lanh có nguồn gốc từ nhà sản xuất ô tô Australia, Holden và giống với động cơ được dùng cho chiếc 2004 Astra. Nó thường được gọi là "Family 2 unit". Tất cả chúng đều là động cơ xăng 4 xi lanh.
Thế hệ đầu tiên (2002–2008) > Thị trường > Ấn Độ

Năm 2002, Lacetti được sản xuất ở Ấn Độ và được bán với tên gọi Optra và phiên bản hatchback với tên gọi Chevrolet Optra SRV (trước kia được gọi/bán là Chevrolet SRV), họ đang có kế hoạch đưa ra một phiên bản dùng động cơ diesel 2L mới trong tương lai gần.
Chiếc Optra được bán với hai tuỳ chọn động cơ, 1.6 L và 1.8 L. Ở tuỳ chọn thứ nhất có ba cấp độ bố trí, Elite, Elite LS, và LT Royale. Ở tuỳ chọn động cơ thứ hai, có hai cấp độ bố trí LT và LT AT, LT AT có hệ thống truyền động tự động.
Năm 2007 GM Ấn Độ đã cho ra đời chiếc Optra dùng động cơ diesel được gọi là Optra Magnum. Chiếc Magnum có mũi và nội thất hơi khác so với phiên bản chạy xăng. Hiện cả phiên bản chạy xăng và diesel thể thao đều có mũi mới (như mũi chiếc Optra SRV nhưng với lưới tản nhiệt trước hơi khác) và đèn đuôi, và được bán với tên gọi Optra Magnum xăng/diesel.
Chevrolet Optra 1.6 Elite - 2006 model
Chevrolet Optra 2.0 Magnum sedan (Ấn Độ)
Chevrolet Optra SRV (Ấn Độ)
Thế hệ đầu tiên (2002–2008) > Thị trường > Nhật Bản

Tại Nhật Bản, Suzuki đã phân phối Lacetti trong một thời gian ngắn với model Chevrolet Optra station wagon. Nó có hai cấp bố trí, LS và LT. Cả hai đều có tuỳ chọn truyền động tay 5 cấp hay truyền động tự động 4 cấp với một cần số trên bảng điều khiển. Chiếc Optra Wagon dùng động cơ 1.6 L hay 1.8 L.
Thế hệ đầu tiên (2002–2008) > Thị trường > Mexico

Tại México, Lacetti xuất hiện trên thị trường năm 2006 với tên gọi Optra để thay thế chiếc Chevrolet Cavalier và chỉ model sedan được bán.
Thế hệ đầu tiên (2002–2008) > Thị trường > Colombia

Tại Colombia, dưới thương hiệu Chevrolet, nó được tung ra năm 2004 với phiên bản sedan cùng các tuỳ chọn động cơ sau:
1.4 L động cơ GM Family 1 E-TEC II - 94 hp (69 kW) ở 6300 rpm 1.8 L động cơ GM Family II E-TEC II - 121 hp (90 kW) ở 5800 rpm Optra 1800 cc 2007 tại Colombia, Optra CO.
Năm 2006 phiên bản hatchback được giới thiệu, với chỉ động cơ 1.8 lít.
Tới cuối năm 2007, thay thế các động cơ 1.4 lít bằng một trong động cơ sau:
1.6 L động cơ GM Family 1 E-TEC II - 109 hp (80 kW) ở 5800 rpm. Ngoài ra, thiết kế bánh nâng cấp cho mọi model cũng được cung cấp.
Có thể có giá từ $ 43.290.000 đến $ 51.990.000 pesos.
Thế hệ đầu tiên (2002–2008) > Thị trường > Đông Nam Á

Tại Singapore, Chevrolet thay thế thương hiệu Daewoo sau khi GM mua lại Daewoo. Nó vẫn được cung cấp với cùng dòng từ Daewoo, gọi là Optra sedan, Optra station wagon và Optra5 hatchback tại Malaysia, Thái Lan, Philippines và Indonesia. Những chiếc xe này sử dụng động cơ 1.6 L hay 1.8 L engine với một bộ truyền động tự động cho các model đã được lựa chọn.
Thế hệ đầu tiên (2002–2008) > Thị trường > Hoa Kỳ

Suzuki đã đưa ra thị trường chiếc Lacetti được đổi tên thành Forenza và Reno bắt đầu tại Hoa Kỳ năm 2004 sau sự chấm dứt hoạt động của Daewoo Bắc Mỹ năm 2002 và thay thế Daewoo Nubira station wagon. Chiếc Forenza/Reno ở khoảng giữa Aerio (sau này là SX4) và chiếc hiện đã ngừng sản xuất Verona. Tại lãnh thổ Guam và Đảo Bắc Mariana, nó được bán với tên Chevrolet Optra, nhưng chỉ có dòng sedan.
Dòng model Hoa Kỳ có đặc điểm sử dụng động cơ 2.0 L 4 xi lanh E-TEC II sản xuất bởi Holden, có công suất tối đa 126 hp ở 5600 rpm.
Automotive News nói rằng Forenza và Reno sẽ ngừng sản xuất trong năm 2008 và Forenza đã được thay thế bằng Suzuki SX4 sedan sau năm 2008.
2004-2005 Suzuki Forenza sedan
2006-2008 Suzuki Forenza sedan
2006-2008 Suzuki Reno
Thế hệ thứ hai (2008–hiện tại)

Bài chi tiết: Chevrolet Cruze
Thế hệ Lacetti thứ hai được chế tạo trên cơ sở GM Delta II được bán trên hầu hết các thị trường là Chevrolet Cruze.
Top Gear

Chiếc Chevrolet Lacetti đã được chọn là chiếc xe có giá hợp lý nhất trong chương trình của Top Gear "Ngôi sao trong một chiếc xe có giá hợp lý" tập tháng 8 năm 2006 và hiện vẫn là chiếc xe có giá hợp lý nhất thay thế chiếc Suzuki Liana.
2005–2007 Holden Viva sedan
Chevrolet Optra5 (Canada)
Euro-spec Chevrolet Nubira CDX Kombi
Cyperus chorisanthos

| Cyperus chorisanthos> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Cyperus
Loài (species): C. chorisanthos
Danh pháp hai phần
Cyperus chorisanthos C.B.Clarke 
Cyperus chorisanthos là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được C.B.Clarke mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyperus chorisanthos”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Erioptera subhistrio

| Erioptera subhistrio> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Erioptera
Danh pháp hai phần
Erioptera subhistrio Alexander, 1967 
Erioptera subhistrio là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Nguyễn Văn Sơn (Hà Giang)

Đối với các định nghĩa khác, xem Nguyễn Văn Sơn.
| Nguyễn Văn Sơn> Chức vụ.Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang |
| --- | --- |
Nhiệm kỳ: 10 tháng 12 năm 2015 – 1 tháng 12 năm 2024 8 năm, 357 ngày
Phó Chủ tịch: Nguyễn Minh Tiến (11/2010-7/2020) Trần Đức Quý (7/2014-) Hà Thị Minh Hạnh (4/2016-) Hoàng Gia Long (12/2020-)
Tiền nhiệm: Đàm Văn Bông 
Kế nhiệm: Phan Huy Ngọc
 
Phó Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang
Nhiệm kỳ: 30 tháng 9 năm 2015 – 1 tháng 12 năm 2024 9 năm, 62 ngày
Bí thư: Triệu Tài Vinh (2010-2019) Đặng Quốc Khánh (2019-2023) Nguyễn Mạnh Dũng (quyền, 2023-nay)
Tiền nhiệm: Đàm Văn Bông
Kế nhiệm: Phan Huy Ngọc
 
Thông tin cá nhân
Danh hiệu: Huân chương Lao động hạng Nhì
Sinh: 14 tháng 9, 1964 (60 tuổi) thị trấn Vĩnh Tuy, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Dân tộc: Kinh
Đảng chính trị:  Đảng Cộng sản Việt Nam
Nguyễn Văn Sơn (sinh năm 1964) là một chính khách Việt Nam. Ông nguyên là Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang khóa XVII, nhiệm kỳ 2016–2021.
Lý lịch và học vấn

Nguyễn Văn Sơn sinh ngày 14 tháng 9 năm 1964 tại thị trấn Vĩnh Tuy, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. Quê quán: xã Đông La, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội.
Ngày vào Đảng Cộng sản Việt Nam: 4/6/1994. Ngày vào Đảng chính thức: 4/6/1995.
Trình độ học vấn:
Giáo dục phổ thông: 10/10
Chuyên môn, học vị: Cử nhân Kinh tế - Tiến sĩ Kinh tế
Lý luận chính trị: Cử nhân.
Quản lý hành chính Nhà nước: Chuyên viên Cao cấp
Ngoại ngữ: Anh C
Tin học: Trình độ C
Sự nghiệp

Từ 10/1983 - 8/1987: Cán bộ Phòng Tài chính - Giá cả huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Tuyên.
Từ tháng 9/1987 - tháng 7/1991: Sinh viên Trường Đại học Tài chính Kế toán Hà Nội.
Từ tháng 8/1991 - 9/1991: Cán bộ Phòng Quản lý Ngân sách Văn xã - Sở Tài chính vật giá tỉnh Hà Tuyên.
Từ tháng 10/1991 - 10/1992: Tổ trưởng Tổ Kế hoạch Ngân sách văn xã - Sở Tài chính - Vật giá tỉnh Hà Giang.
Từ tháng 11/1992 - 10/1995: Phó phòng (phụ trách) Phòng Quản lý Ngân sách Văn xã - Sở Tài chính Hà Giang.
Từ tháng 11/1995 - 9/1997: Trưởng phòng Quản lý Ngân sách - Sở Tài chính tỉnh Hà Giang.
Từ tháng 10/1997 - 8/1998: Phó Giám đốc - Ủy viên Ban Cán sự Đảng, Bí thư Chi bộ Sở Tài chính Hà Giang.
Từ tháng 10/1997 - 8/1998: Phó Giám đốc - Ủy viên Ban Cán sự Đảng, Bí thư Chi bộ Sở Tài chính Hà Giang.
Từ tháng 9/1998 - 7/2000: Học viên Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.
Từ tháng 8/2000 - 9/2000: Phó Giám đốc - Ủy viên Ban Cán sự Đảng, Bí thư Đảng ủy Sở Tài chính Hà Giang.
Từ tháng 10/2000 - 3/2004: Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh - nhiệm kỳ 2000-2005, Bí thư Đảng ủy - Giám đốc Sở Tài chính Hà Giang.
Từ tháng 4/2004 - 11/2009: Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh - nhiệm kỳ 2005-2010, Bí thư Huyện ủy Bắc Quang.
Từ tháng 12/2009 - 10/2010: Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh - nhiệm kỳ 2005-2010, Ủy viên Ban Cán sự Đảng - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh.
Từ tháng 10/2010 - 10/2015: Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Bí thư Ban Cán sự Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh.
Tại kỳ họp thứ 16, Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Giang khóa XVI, nhiệm kỳ 2011 - 2016, họp từ ngày 8-10/12/2015, Nguyễn Văn Sơn được bầu giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang.
Ngày 29/6/2016, tại kỳ họp thứ nhất, Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Giang đã bầu Nguyễn Văn Sơn tiếp tục giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang khóa XVII, nhiệm kỳ 2016-2021.
Ngày 30/11/2024, tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hà Giang khóa XVII, nhiệm kỳ 2020 – 2025 lần thứ 27, Ban Tổ chức Tỉnh ủy Hà Giang đã công bố quyết định của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc thông báo nghỉ hưu trước tuổi kể từ ngày 1/12/2024 đối với ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; ông Trần Đức Quý, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh.
Kỉ luật

Tháng 12 năm 2019, Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 12 quyết định kỉ luật khiển trách ông Nguyễn Văn Sơn "vì có vi phạm, khuyết điểm trong công tác lãnh đạo, kiểm tra, giám sát và xử lí các vi phạm trong kì thi trung học phổ thông quốc gia năm 2018 tại tỉnh Hà Giang". Một nguyên nhân nữa là ông có người thân nhờ nâng điểm thi cho thí sinh.
Ngày 22 tháng 1 năm 2020, ông bị Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ban hành quyết định kỉ luật khiển trách do có vi phạm trong kì thi trên. Lúc này, ông đang giữ chức vụ Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang.
Chú thích

↑  “Hà Giang có Chủ tịch tỉnh mới”. Báo Dân trí. ngày 2 tháng 12 năm 2010. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2017.
↑  “Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang Nguyễn Văn Sơn làm việc với lãnh đạo Thành phố Hà Giang”. Truyền hình Hà Giang. ngày 3 tháng 2 năm 2017. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2017.
↑  “Tóm tắt Tiểu sử Nguyễn Văn Sơn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang”. Báo Hà Giang điện tử. ngày 10 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2017.
↑  “Gia Lai, Hà Giang, Sóc Trăng có Chủ tịch HĐND và UBND mới”. Báo Tài nguyên và Môi trường Online. ngày 11 tháng 12 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2017.
↑  “Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hà Giang lần thứ XVI thành công tốt đẹp”. Báo Hà Giang điện tử. ngày 29 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2017.
↑  “Ông Thào Hồng Sơn trúng cử Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Giang”. Báo Tin tức Thông tấn xã Việt Nam. ngày 29 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2017.
↑  “Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang nghỉ hưu trước tuổi”.
1 2 3  Viết Tuân. “Chủ tịch tỉnh Hà Giang bị khiển trách”. VnExpress. 2020-01-23. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2020.
Sơn Cang

| Sơn Cang |
| --- | --- |

Chức vụ
Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh II, Bộ Công an Việt Nam
Nhiệm kỳ: 2004 – 6 tháng 9 năm 2022
Vị trí:  Việt Nam
 
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 11
Nhiệm kỳ: 11/2002 – 8/2005
 
Giám đốc Công an tỉnh Trà Vinh
Thông tin cá nhân
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Sinh: (1948-02-28)28 tháng 2 năm 1948 ấp Cây Xoài, xã Ngũ Lạc, huyện Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh
Mất: 6 tháng 9 năm 2022(2022-09-06) (74 tuổi) Trà Vinh
Nghề nghiệp: sĩ quan công an, chính trị gia
Dân tộc: Khmer
Tôn giáo: Phật giáo
Đảng chính trị:  Đảng Cộng sản Việt Nam
Binh nghiệp
Phục vụ: Công an nhân dân Việt Nam
Cấp bậc: Trung tướng
Sơn Cang (sinh ngày 28 tháng 2 năm 1948 – mất ngày 6 tháng 9 năm 2022, tên thường gọi: Hai Cang) là một Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam và chính trị gia người Khmer ở Việt Nam. Ông từng là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh II, Bộ Công an Việt Nam (2004-), Giám đốc Công an tỉnh Trà Vinh (9/1992), Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 11. Ông được Chủ tịch nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 2015.
Ông qua đời ở Trà Vinh vào ngày 6 tháng 9 năm 2022, hưởng thọ 74 tuổi.
Xuất thân

Sơn Cang, tên thường gọi: Hai Cang, sinh ngày 28 tháng 2 năm 1948 ở trong một gia đình bần nông ở ấp Cây Xoài, xã Ngũ Lạc, huyện Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh.
Sự nghiệp

Ngày 3/3/1962, 14 tuổi, ông bắt đầu thoát ly tham gia cách mạng, gia nhập đội du kích bí mật của ấp.
Tháng 7/1964, ông được phân công làm giao liên của Công an huyện Cầu Ngang.
Tháng 3/1966, ông được điều động về làm Chiến sỹ cảnh vệ, bảo vệ trại giam của Ban An ninh tỉnh Trà Vinh.
Tháng 10 năm 1967, ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đến tháng 5/1971, ông được bổ nhiệm Phó Tiểu ban Bảo vệ chính trị của Ban An ninh tỉnh Trà Vinh.
Từ tháng 2/1979, ông được giao nhiệm vụ Phó trưởng phòng Bảo vệ chính trị, Công an tỉnh Cửu Long, Phó tổ trưởng tổ chuyên gia Công an thuộc Đoàn chuyên gia Việt Nam giúp chính quyền tỉnh Kom-pong-speu, Campuchia.
Tháng 11/1983, hoàn thành nhiệm vụ quốc tế, ông về nước, được điều động làm Trưởng Công an huyện Trà Cú.
Năm 1986, ông là Tỉnh ủy viên dự khuyết và Tỉnh ủy phân công về làm Bí thư chi bộ xã Phước Hưng, huyện Trà Cú.
Tháng 3/1988, với cấp bậc hàm Trung tá, ông được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Công an tỉnh Cửu Long.
Tháng 9/1992, sau khi Trà Vinh tái lập, ông được bổ nhiệm Giám đốc Công an tỉnh Trà Vinh.
Năm 2003, ông được phong cấp hàm Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam. Đến thời điểm này, ông là người con Khmer duy nhất của lực lượng vũ trang Việt Nam mang quân hàm cấp tướng.
Từ tháng 11/2002 đến tháng 8/2005, ông là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 11.
Năm 2007, ông được thăng quân hàm từ Thiếu tướng lên Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam cùng 11 người khác là Trần Đại Quang, Trương Hòa Bình, Đặng Văn Hiếu, Trịnh Lương Hy, Hoàng Đức Chính, Nguyễn Xuân Xinh, Lê Văn Thành, Phạm Văn Đức, Phạm Nam Tào, Vũ Hải Triều, Nguyễn Văn Thắng.
Phong tặng

Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (2015)
Stockwellia quadrifida

| Stockwellia quadrifida> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
Sắp bị đe dọa  (NCA)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Stockwellia D.J.Carr, S.G.M.Carr & B.Hyland
Loài (species): S. quadrifida
Danh pháp hai phần
Stockwellia quadrifida D.J.Carr, S.G.M.Carr & B.Hyland 
Danh pháp đồng nghĩa
 Myrtaceae Gen. nov. sp. (Boonjie BH 6589) 
Stockwellia quadrifida là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được D.J.Carr, S.G.M.Carr & B.Hyland mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

1 2  
Carr, Denis J.; Carr, Stella G. M.; Hyland, Bernie P. M.; Wilson, Peter G.; Ladiges, Pauline Y. (2002). “Stockwellia quadrifida (Myrtaceae), a new Australian genus and species in the eucalypt group”. Botanical Journal of the Linnean Society. 139: 415–421. doi:10.1046/j.1095-8339.2002.00062.x. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2013.
1 2  “Stockwellia%”. Australian Plant Name Index (APNI), Integrated Botanical Information System (IBIS) database (listing by % wildcard matching of all taxa relevant to Australia). Centre for Plant Biodiversity Research, Australian Government. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2013.[liên kết hỏng]
↑  
Bản mẫu:RFK6.1
↑  Cooper, Wendy; Cooper, William T. (tháng 6 năm 2004). “Stockwellia quadrifida D.J.Carr, S.G.M.Carr & B.Hyland”. Fruits of the Australian Tropical Rainforest. Clifton Hill, Victoria, Australia: Nokomis Editions. tr. 355. ISBN 9780958174213. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2013.
↑  The Plant List (2010). “Stockwellia quadrifida”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Tôm tít

| Tôm tít |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Crustacea
Lớp (class): Malacostraca
Phân lớp (subclass): Hoplocarida
Bộ (ordo): Stomatopoda Latreille, 1817
Siêu họ và họ 
 Bathysquilloidea Bathysquillidae Indosquillidae Gonodactyloidea Alainosquillidae Hemisquillidae Gonodactylidae Odontodactylidae Protosquillidae Pseudosquillidae Takuidae Erythrosquilloidea Erythrosquillidae Lysiosquilloidea Coronididae Lysiosquillidae Nannosquillidae Tetrasquillidae Squilloidea Squillidae Eurysquilloidea Eurysquillidae Parasquilloidea Parasquillidae 
Tôm tít, tôm tích, tôm thuyền, bề bề hay tôm búa (do một số loài có càng tiến hóa thành dạng chùy), là tên được dùng để gọi nhóm giáp xác biển thuộc bộ Tôm chân miệng (Stomatopoda). Chúng không phải tôm cũng chẳng phải bọ ngựa nhưng chúng có tên trong tiếng Anh là Mantis shrimp hay tôm bọ ngựa vì chúng giống cả hai, với cặp càng giống của bọ ngựa. Tôm tít có mặt rộng rãi tại những vùng biển ôn đới và nhiệt đới trên toàn cầu. Bộ Tôm chân miệng bao gồm khoảng trên 400 loài và tất cả chúng đều nằm trong phân bộ Giáp đơn (Unipeltata). Bộ này có nhiều họ, trong đó họ Squillidae là họ có nhiều loài được dùng làm thực phẩm tại Việt Nam.
Người Assyria cổ gọi tôm tít là châu chấu biển. Tại Úc, chúng có tên là "kẻ giết tôm" (Prawn killers) và ngư dân Âu Mỹ đặt cho chúng cái tên "kẻ xé ngón cái" (Thumb splitters) do chúng có thể kẹp rách da ngón tay nếu không thận trọng khi gỡ chúng khỏi lưới, có trường hợp hiếm hoi, tôm tít có thể làm vỡ kính bể nuôi cá cảnh với một cú đánh bằng đôi càng.
Tôm tít được nuôi làm vật cảnh trong bể cá cảnh nước mặn và việc nuôi cảnh này có thể đóng vai trò nhất định trong quá trình nghiên cứu đời sống còn nhiều bí ẩn của tôm tít. Tuy nhiên, nhiều người nuôi cảnh khác lại cho chúng là vật hại vì chúng có thể đục lỗ trong các bộ xương san hô chết và trốn trong đó; những mẩu san hô này thường được thu thập vì chúng rất hữu dụng trong các bể cá cảnh. Vì vậy, chuyện tôm tít còn sót trong mẩu san hô nhào ra tấn công các loài cá cảnh, tôm cảnh,... là chuyện thường xảy ra. Đồng thời chúng rất khó bắt khi đã nằm trong bể và có trường hợp tôm tít đã đập vỡ thành của các bể cá thủy tinh.
Mô tả

Tôm tít có thể dài tới 30 xentimét (12 in) và một số trường hợp đặc biệt thì con số này là 38 cm (15 in). Giáp đầu của tôm tít chỉ bao phủ phần sau đầu và 4 đốt đầu tiên của ngực. Màu sắc thân thay đổi tùy loài từ nâu, xanh lục, đen nhạt đến hồng, vàng nhạt; một số loài sống trong vùng biển nhiệt đới còn có màu sắc rực rỡ để được nuôi trong các bể cá. Tôm tít có 8 đôi chân, trong đó 5 đôi đầu có càng, sau đó là những đôi chân bơi. Mắt tôm tít có những cấu trúc đặc biệt, được xem là phức tạp nhất trong giới động vật. Mắt và đôi ăng ten đầu tiên được gắn nơi những đoạn di động riêng biệt tại đầu tôm. Mắt tôm tít giúp chúng phân biệt được những vật thể chung quanh như những rạng san hô, những con mồi, kể cả mồi có thân trong suốt.
Đa số các loài tôm tít sinh sống tại những vũng, hố cạn dọc các bờ biển thuộc vùng nhiệt đới và ôn đối (vùng Ấn Độ Dương sang Thái Bình Dương bao gồm khu vực giữa Phi châu qua đến Hawaii) tại những vùng triều giữa. Chúng sống vùi, ẩn nấp trong hang hay kẽ đá. Chúng chỉ chui ra khỏi nơi trú ẩn để tìm mồi và tùy loài có thể sinh hoạt ban ngày hoặc ban đêm. Tôm tít thuộc loại 'tôm dữ', ăn thịt sống, săn cá nhỏ, nhuyến thể và giáp xác nhỏ hơn. Chúng dùng đôi chân thứ nhì, to (thường gọi là càng) để bắt mồi. Mặc dù chúng là loài săn mồi phổ biến ở nhiều vùng nước nông nhiệt đới và cận nhiệt, giới khoa học chưa tìm hiểu được nhiều thông tin về tôm tít vì loài sinh vật này chủ yếu chỉ chui rúc trong các hang hốc chứ ít chịu ló mặt ra ngoài.
Mô tả > Càng

Các loài tôm tít được phân thành 2 nhóm chính với tiêu chuẩn phân loại dựa theo kiểu càng của chúng:
Tôm giáo (spearer) với càng có phần phụ rất nhọn và nhiều ngạnh, nhìn giống như càng của bọ ngựa, dùng để đâm và xé mồi.
Tôm búa (smasher) với càng có dạng chùy và phần đầu nhọn của càng có cấu trúc thô sơ hơn (nhưng vẫn khá sắc nhọn và thường xuyên được dùng để tỉ thí với các con tôm khác). Cấu trúc càng phản ánh lối săn mồi của chúng: dùng chiếc chùy to và cứng để nện con mồi và đập vỡ thức ăn. Phần phía trong của đầu càng có thể có một bên lưỡi sắc nhọn và dùng để cắt đứt con mồi khi nó bơi.
Cả hai loại tôm đều có chiến thuật tấn công là bung càng ra thật nhanh và đập càng thật mạnh vào con mồi. Cú đập có thể gây ra thương tích nghiêm trọng cho con mồi, kể cả khi con mồi có kích thước lớn hơn tôm tít rất nhiều. Đối với tôm búa, càng của chúng được vung ra với tốc độ nhanh khủng khiếp với gia tốc lên đến 10.400 'g' (102.000 m/giây2 hay 335.000 ft/giây2) và vận tốc 23 m/giây từ khởi đầu bất động, bằng với gia tốc của một viên đạn 0,22 calibre. Vì vung càng quá nhanh, tôm búa có thể tạo ra những bong bóng khí nằm trong khoảng không gian giữa càng và bề mặt chúng đánh vào. Khi các bong bóng này vỡ ra, chúng tạo ra một lực đáng kể cộng thêm vào lực tác động 1500 Newton của càng vào con mồi, nói cách khác 1 lần vung càng của tôm búa tạo ra đến 2 cú đập cùng một lúc vào con mồi: một cú đập bởi càng và một cú đập bởi áp suất tạo ra do sự vỡ của các bong bóng khí. Cũng chính vì lý do này, dù tôm búa có đập hụt đi nữa thì áp suất do bong bóng khí gây ra đủ để làm choáng váng hoặc thậm chí giết chết con mồi.
Đồng thời, việc vỡ các bong bóng khí trên cũng tạo ra hiện tượng phát quang do âm thanh (Sonoluminescence). Điều này sẽ sản sinh một lượng rất nhỏ ánh sáng nhưng có nhiệt độ rất cao (có thể lên tới vài nghìn độ K) trong bong bóng khí - mặc dù các ánh sáng và nhiệt độ này chỉ tồn tại trong một thời gian cực ngắn và có mức độ rất yếu đến mức chỉ có thể được phát hiện bởi các thiết bị tối tân. Hiện tượng này có lẽ không có ảnh hưởng gì về sinh học tới con mồi mà chỉ là các tác dụng phụ của việc vung càng quá nhanh. Tôm pháo cũng sản sinh ra hiện tượng này theo cách tương tự.
Tôm búa sử dụng kỹ năng này để tấn công các con mồi có vỏ cứng như ốc, cua, sò, hàu; chiếc càng dạng chùy của chúng đủ khỏe để phá vỡ lớp vỏ cứng của chúng. Trong khi đó tôm giáo thì ưa các loại mồi mềm hơn như cá vì chiếc càng sắc nhọn và nhiều gai của chúng cỏ thể dễ dàng đâm và xé toạc những con mồi loại này.