stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Qua Nhĩ Giai thị (Dận Nhưng)
Tiểu sử > Xuất thân cao quý

Bà mang họ Qua Nhĩ Giai thị (瓜尔佳氏), gia tộc vốn ở cư ngụ ở Liêu Đông, Mãn Châu Chính Bạch kỳ, sau đó đổi gọi thành [Thạch thị], vậy nên tất cả văn thư đều xưng bà theo họ ấy. Ngoại tằng tổ phụ Mãn Đạt Hải, truy thụy Tốn Giản Thân vương (巽简親王), cháu nội của Nỗ Nhĩ Cáp Xích, con trai thứ 7 của Lễ Liệt Thân vương Đại Thiện. Ngoại tổ phụ của bà là Thường A Đại, tập tước Tốn Thân vương (巽親王), song vì nhà có liên quan đến Đa Nhĩ Cổn mà chỉ được truy phong Hoài Mẫn Bối lặc (懷愍貝勒). Thân mẫu của bà là con gái thứ hai của Thường A Đại, được phong [Đa La Cách cách; 多罗格格], tương đương Quận quân.
Thân phụ của Qua Nhĩ Giai thị là Thạch Văn Bính (石文炳), con trai của Nhị đẳng thị vệ Hào Thiện (豪善), nhậm chức Đô thống, có mẹ là con gái thứ ba của Dự Thông Thân vương Đa Đạc, được phong Quận Chúa. Nội tằng tổ mẫu của Qua Nhĩ Giai thị, tức là mẹ của vị Quận chúa kia,  chính là Đích Phúc tấn Bát Nhĩ Tế Cát Đặc thị của Dự Thông Thân vương, gọi Hiếu Đoan Văn Hoàng hậu là chị họ. Như vậy cả hai họ nội ngoại của Qua Nhĩ Giai thị đều xuất thân Hoàng tộc, đặc biệt họ nội còn có dòng dõi Khoa Nhĩ Thấm bộ, từ nhỏ Qua Nhĩ Giai thị đã có thân phận cao quý hơn người, đó là một trong những lí do bà trở thành Hoàng thái tử phi của Dận Nhưng.
Tiểu sử > Hoàng thái tử phi Đại Thanh > Chỉ định thành hôn

Thời gian đầu, Qua Nhĩ Giai thị không được ghi cụ thể hành trạng, nên không rõ bà được chỉ định trở thành hôn thê của Hoàng thái tử Dận Nhưng khi nào. Năm Khang Hi thứ 34 (1695), Khang Hi Đế hạ chiếu lập Qua Nhĩ Giai thị làm Hoàng thái tử phi, công khai bà được nhắm đến vị trí Hoàng hậu tương lai.
Thân phận của Qua Nhĩ Giai thị lúc này là cực kì đặc thù, nhất là khi phu quân Dận Nhưng của bà được vô vàn sủng ái, nghi chế mũ mão đều như thiên tử, lại còn phụng mệnh giám quốc. Khang Hi Đế quy định hằng năm vào ba đại tiết Nguyên Đán, Đông chí, Thiên thu, bách quan đều phải hướng Thái tử hành lễ nhị bái lục khấu, lại ra lệnh kị danh húy của Thái tử, thậm chí đồ của Dận Nhưng còn tốt hơn cả đồ của Khang Hi Đế. Thái tử phi Qua Nhĩ Giai thị dù chưa phải là Hoàng hậu nhưng được đối đãi như Hoàng hậu, thời gian này xuân phong đắc ý, vinh quang phi thường. Bà phụ trách các công việc nội đình chỉn chu, cẩn thận, được Khang Hi Đế hết lòng khen ngợi.
Ngày 11 tháng 11 năm Khang Hi thứ 36 (1697), Thái tử phi hạ sinh con gái thứ ba cho Thái tử Dận Nhưng, và cũng là đứa con duy nhất của bà. Vị Hoàng tôn nữ vào năm thứ 59 (1720), ngày 2 tháng 6, Khang Hi Đế hạ chỉ phong Quận chúa, gả cho Thổ Mặc Đặc Đạt Nhĩ Hán Bối lặc A Lạt Bố Thản (默特达尔汉贝), một Hoàng tử của Mông Cổ.
Tiểu sử > Hoàng thái tử phi Đại Thanh > Hai lần bị phế

Năm thứ 47 (1708), ngày 18 tháng 9, sau một hồi phụ tử lục đục, triều thần bất hòa, Khang Hi Đế chính thức phế bỏ ngôi vị Thái tử của Dận Nhưng, giam cầm, mệnh Trực Quận vương Dận Thì trông coi. Thái tử phi Qua Nhĩ Giai thị bị tước đi sách bảo, ở Hàm An cung cùng phu quân chịu tội.
Tháng 10, Hoàng tam tử Dận Chỉ, tấu với Khang Hi Đế, cáo buộc Hoàng trưởng tử Dận Thì đi lại gần với Vu thuật sư (Mông Cổ Lạt ma Ba Hán Cách Long), sử dụng tà thuật hãm hại Hoàng đích tử Dận Nhưng để đoạt ngôi vị trí Thái tử. Năm Khang Hi thứ 48 (1709), bởi vì Đại A ca cùng Bát A ca tranh trữ thất bại, mẫu thuẫn trong các Hoàng tử càng trở nên gay gắt, Khang Hi Đế quyết định phục lập Thái tử Dận Nhưng, tin rằng những điều sai trái trước đây mà Thái tử làm là do bị yểm bùa mà nên. Ngày 10 tháng 3, làm lễ phục lập Hoàng đích tử Dận Nhưng làm Thái tử. Đích phi Qua Nhĩ Giai thị cũng từ đó mà trở về danh vị Hoàng thái tử phi. Cùng ngày, lấy Lễ bộ thượng thư Phú Ninh An (富寕安) làm Chính sứ, Lễ bộ tả Thị lang Thiết Đồ (切圖) làm Phó sứ cầm cờ tiết, để Qua Nhĩ Giai thị thụ sách bảo phục phong.
Năm Khang Hi thứ 50 (1711), tháng 10, Khang Hi Đế nghe tấu rằng, Thái tử Dận Nhưng tiếp xúc cùng những nhân sĩ bất chính, muốn liều lĩnh cưỡng ép Phụ hoàng thoái vị, tự mình lên ngôi. Khang Hi Đế nghe xong đại nộ, lập tức trở về Kinh, cho tra xét các đại thần thuộc "Thái tử đảng", đồng thời khiển trách Bộ quân Thống lĩnh Thác Hợp Tề (讬合齐), Hình bộ Thượng thư Tề Thế Vũ (齐世武), Binh bộ Thượng thư Cảnh Ngạch (耿额), Đô thống Ngạc Thiện (鄂缮), Nhạ Đồ (迓图). Đây chính là [Thẩm Thiên Sinh án] trứ danh. Lại đem Thác Hợp Tề cùng với tội ăn hối lộ trong Thẩm Thiên Sinh án mà bị phán treo cổ (cuối cùng chết trong ngục, thi thể bị thiêu), Tề Thế Vũ cũng bị phán treo cổ, Ngạc Thiện bị đoạt quan u cấm, Nhạ Đồ bị đưa vào Tân Giả Khố thủ mộ An Thân vương. Mâu thuẫn giữa Khang Hi cùng Thái tử chung quy phát triển đến trình độ không thể điều hòa, Khang Hi Đế quyết định lại một lần nữa phế Thái tử. Đích phi Qua Nhĩ Giai thị lại bị giam cùng phu quân ở Hàm An cung cũ, u uất sinh bệnh.
Tháng 7 năm Khang Hi thứ 57 (1718), Đích phi khứ thế, không rõ thọ bao nhiêu tuổi. Khang Hi khen ngợi Đích phi hiền hậu hiếu kính, dụ bộ Lễ tổ chức tang lễ cẩn thận. Sau khi Đích phi qua đời, Dận Nhưng không lập kế phối nữa. Năm Ung Chính thứ 2 (1724), Dận Nhưng bệnh nặng, Ung Chính Đế dụ đại thần an bài hậu sự. Ngày 14 tháng 12, Dận Nhưng qua đời khi vẫn còn bị cấm cố trong Hàm An cung, thọ 51 tuổi, được truy phong Lý Mật Thân vương (理密親王). Đích phi Qua Nhĩ Giai thị từ đó cũng đổi gọi [Lý Mật Thân vương Đích Phúc tấn; 理密親王嫡福晉].
Vườn quốc gia Hortobágy

| Di sản thế giới UNESCO |
| --- | --- |

Vị trí: Các hạt Borsod-Abaúj-Zemplén, Heves, Hajdú-Bihar và Jász-Nagykun-Szolnok, Hungary
Tiêu chuẩn: Văn hóa: iv, v
Tham khảo: 474
Công nhận: 1999 (Kỳ họp 23rd)
Diện tích: 74.820 ha
Vùng đệm: 199.380 ha
Website: http://www.hnp.hu/en
Tọa độ: 47°35′40″B 21°9′24″Đ﻿ / ﻿47,59444°B 21,15667°Đ﻿ / 47.59444; 21.15667

 Đất ngập nước Ramsar
Tên chính thức: Hortobágy
Đề cử: 11 tháng 4 năm 1979
Số tham khảo: 189
 
 
Vị trí tại Hungary
Hortobágy (phát âm tiếng Hungary: [ˈhortobaːɟ]) là một vườn quốc gia có diện tích 800 km² nằm ở phía đông Hungary là nơi giàu truyền thống lịch sử và văn hóa dân gian. Nó là một phần của vùng Đồng bằng Đại Hungary được xếp hạng là vườn quốc gia từ năm 1973, vườn quốc gia đầu tiên tại Hungary. Vườn quốc gia này được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1999. Nó là vườn quốc gia có diện tích lớn nhất Hungary và cũng là vùng đồng cỏ bán tự nhiên lớn nhất châu Âu.
Cho đến gần đây, người ta tin rằng thảo nguyên đất kiềm này được hình thành do quá trình chặt phá các khu rừng khổng lồ vào thời Trung Cổ, sau đó là các biện pháp nhằm kiểm soát dòng chảy Tisza, được cho là nguyên nhân dẫn đến cấu trúc hiện tại và độ pH của đất. Tuy nhiên, lịch sử của Hortobágy lâu hơn rất nhiều với việc kiềm hóa ước tính khoảng 10.000 năm trước, khi Tisza lần đầu tiên chảy băng qua vùng đồng bằng Hungary, làm đứt quãng nhiều dòng chảy khác từ các dãy núi phía Bắc. Sau đó là quá trình chăn thả gia súc và ngựa hoang trong Kỷ băng hà, các động vật được thuần hóa.
Một trong số những địa điểm mang tính biểu tượng tại đây là Cầu Chín Vòm. Các giếng chữ T truyền thống nằm rải rác khắp vườn quốc gia cùng với thi thoảng các ảo ảnh của cây cối phản chiếu bởi sông Puszta dưới sức nóng của nhiệt độ. Một phần của vườn quốc gia là Khu bảo tồn bầu trời tối.
Tuy nhiên, Hortobágy cũng là nơi có những hình ảnh không tốt khi nó là nơi mà những người theo chủ nghĩa Stalin ở Hungary đã bắt các đối thủ chính trị của họ lao động khổ sai, đặc biệt là sau thời kỳ Thông tin giống như tại hòn đảo Goli Otok ở Nam Tư dưới chế độ Tito và Bărăgan ở Rumani.
Động thực vật

Hortobágy là một thảo nguyên, một vùng đồng cỏ với các loài gia súc bao gồm Bò xám Hungary, Cừu Magya Racka, Trâu nước, Ngựa được chăm sóc bởi những mục đồng. Nó cung cấp môi trường sống cho nhiều loài, trong đó có 34 loài chim có thể kể đến Cắt chân đỏ, Rẽ giun, Ô tác lớn, Chích nước. Khu vực là điểm dừng chân quan trọng của nhiều loài chim di trú như Ngỗng ngực trắng nhỏ, Sếu cổ trắng, Choi choi Á-Âu.
Hình ảnh

Cừu Magya Racka
Cầu Chín Vòm
Cừu Magya Racka
Bò xám Hungary
Gentiana pneumonanthe
Hồ Tisza
Salvia
Ô tác lớn
Cắt chân đỏ
Trâu
Bay sach chruk

| --- | --- |
Loại: Bữa sáng
Xuất xứ: Campuchia
Vùng hoặc bang: Đông Nam Á
Ẩm thực quốc gia kết hợp: Campuchia
Nhiệt độ dùng: Nóng
Thành phần chính: Thịt lợn, gạo
Bay sach chruk (tiếng Khmer: បាយសាច់ជ្រូក [baːj sac cruːk]; nghĩa là "Cơm Thịt Lợn") là một món ăn sáng gồm cơm thịt lợn của Campuchia.
Bay sach chruk được làm từ những miếng thịt lợn cắt mỏng ướp với đường thốt nốt, tỏi, nước cốt dừa và nước mắm - các biến thể của nước xốt được sử dụng tồn tại ở các vùng khác nhau của Campuchia. Thịt lợn này thường ăn kèm theo phần cơm lành mạnh kết hợp với một bát nước sốt gà được tô điểm bằng củ cải và hành tây chiên. Món ăn thường được chế biến và giữ ấm trên vỉ nướng hoặc vỉ than. Đây là một món ăn sáng khá phổ biến ở Campuchia.
Al Jawf (vùng)

| Vùng Al-Jouf |
| --- | --- |
—  Vùng  —
الجوف
 

 
 Bản đồ Ả Rập Xê Út với Al-Jawf có màu đỏ
Vùng Al-Jouf
Trực thuộc:  Ả Rập Saudi  
Thủ phủ: Sakakah
Manatiq (các huyện): 3
Diện tích
 • Tổng cộng: 100.212 km2 (38,692 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 440.009
 • Mật độ: 4,39/km2 (1,140/mi2)
ISO 3166-2: 12
Mã ISO 3166: SA-12
Vùng Al-Jawf (tiếng Ả Rập: الجوف al-Ǧawf phát âm [alˈdʒoːf]), còn viết là Al-Jouf, là một vùng thuộc miền bắc của Ả Rập Xê Út. Vùng có biên giới quốc tế với các tỉnh Zarqa, Amman và Ma'an của Jordan về phía tây. Diện tích của vùng là 100.212 km² và có dân số đạt 440.009 người theo điều tra nhân khẩu vào năm 2010. Thành phố thủ phủ là Sakakah.
Vùng có ba tỉnh là Sakakah, Qurayyat và Dumat Al-Jandal.
Al Jawf có một vài di tích lịch sử như Az-Za'bel, thánh đường Umar ibn Al-Khattaab, làng Kaf và cung điện Qadeer nổi tiếng vì các bản khắc đá.
Danh sách thống đốc

Các thống đốc của vùng từ đầu thập niên 1920:
Hoàng tử Assaf al Husain, 1923
Hoàng tử Abdullah bin Aqeel, 1924
Hoàng tử Turki bin Ahmad bin Mohammed al Sudairi, 1926
Hoàng tử Abdurrahman bin Saeed, từ 1928 đến 1929
Hoàng tử Ibrahim al Nashmi, từ 1929 đến 1930
Hoàng tử Turki bin Ahmad bin Mohammed al Sudairi, từ 1930 đến 1932
Hoàng tử Abdu-Aziz bin Ahmad bin Mohammed al Sudairi, 1933-
Hoàng tử Mohammed bin Ahmad bin Mohammed al Sudairi, từ 17 tháng 3 năm 1938, đến 5 tháng 9 năm 1943
Hoàng tử Abdurrahman bin Ahmad bin Mohammed al Sudairi, 5 tháng 9 năm 1943-
Hoàng tử Sultan bin Abdurrahman al Sudairi, 1989-
Hoàng tử Abdul Ilah bin Abdulaziz al Saud, từ 1998 đến 2001
Hoàng tử Fahd bin Badr bin Abdulaziz al Saud, 2001-
Nguyễn Như Vũ

| Nguyễn Như Vũ> Thông tin cá nhân |
| --- | --- |
Sinh: 
Tên khai sinh: Nguyễn Như Vũ
Ngày sinh: 21 tháng 7, 1960 (64 tuổi)
Nơi sinh: Từ Sơn, Bắc Ninh, Việt Nam
 
Giới tính: nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Đạo diễn

Sự nghiệp điện ảnh
Vai trò: Đạo diễn, Quay phim, Nhà sản xuất
Năm hoạt động: 1984 - nay
Trường phái: Phim tài liệu
Studio: Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương
Giải thưởng: Giải thưởng nhà nước về
 
 
Giải thưởng
Xem Giải thưởng
x • t • 
Nguyễn Như Vũ là nhà biên kịch, nhà quay phim, đạo diễn kiêm nhà sản xuất phim tài liệu người Việt Nam. Ông từng là Giám đốc Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, được phong tặng danh hiệu nghệ sĩ nhân dân và Giải thưởng nhà nước về Văn học nghệ thuật.
Cuộc đời

Nguyễn Như Vũ có bút danh Phương Nam sinh ngày 21 tháng 07 năm 1960 tại Từ Sơn, Bắc Ninh; ông là con nhà quay phim, đạo diễn phim tài liệu Nguyễn Như Ái.
Ông được tiếp xúc với máy ảnh từ năm 9 tuổi và tốt nghiệp khoa Quay phim trường Đại học Điện ảnh và Truyền hình Konrat Wolf của Cộng hòa Dân chủ Đức về nước năm 1984, Nguyễn Như Vũ làm việc tại Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương cùng với bố mẹ ông, tại đây ông lần lượơt nắm giữ một số vị trí Xưởng trưởng Xưởng Khoa học (2000-2013), Phó Tổng giám đốc (2013-2016) và Quyền Tổng giám đốc Hãng phim (2016-2020).
Nguyễn Như Vũ từng là Trưởng Ban giám khảo thể loại Phim tài liệu tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc lần thứ 35 Trưởng Ban tổ chức Liên hoan Phim tài liệu châu Âu - Việt Nam lần thứ 8.
Đến năm 2023, ông đã đạo diễn của hơn 20 phim và tham gia quay 50 phim tài liệu. Ông có thời gian làm giảng viên Bộ môn phim tài liệu tại Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội. Nguyễn Như Vũ được trao tặng Giải thưởng nhà nước về vào đượt V, năm 2023
Tác phẩm

| Năm | Tựa đề | Thể loại | Đạo diễn | Vai trò khác | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Ngôi nhà bên hồ - Haus am See | Phim tài liệu | Có |  |  |
| 1985 | Tôi đã tìm thấy con rồng của tôi - Ich habe meinen Drachen entdeckt | Phim tài liệu | Dieter Schumann | Quay phim | Phim Đức |
|  | Bước ngoặt hiểm nghèo | Phim tài liệu |  | Quay phim |  |
| 1996 | Chuyện từ góc công viên | Phim tài liệu | Trần Văn Thủy, Hồ Trí Phổ | Quay phim |  |
| 2000 | Cao nguyên đá | Phim tài liệu | Lê Mạnh Thích | Quay phim |  |
| 2003 | Đi tìm những tác giả của bộ phim Ngày độc lập 2-9-1945 | Phóng sự | Có |  |  |
| 2003 | Gian nan hạnh phúc | Phim tài liệu | Có |  |  |
| 2004 | Hành trình gen | Phim khoa học | Có |  |  |
| 2004 | Giáo sư Đào Duy Anh |  | Có |  |  |
| 2004 | Nuôi tôm hùm lồng trên biển | Phim khoa học | Có |  |  |
| 2008 | Đất trắng |  | Có |  |  |
| 2008 | Đất trắng | Phim khoa học | Có |  |  |
| 2010 | Thành phố bên sông Hồng | Phim tài liệu | Có |  |  |
| 2010 | Bản anh hùng ca quan hệ Việt – Lào |  | Có |  |  |
| 2011 | Động đất sóng thần: Thảm họa khôn lường | Phim khoa học | Có |  |  |
| 2015 | Ứng dụng tế bào gốc chữa bệnh |  | Có |  |  |
| 2016 | Giáo sư Tôn Thất Tùng - người thầy tôn kính | Phim tài liệu | Đồng đạo diễn Đào Đức Thanh | Giám đốc sản xuất |  |
| 2016 | Mưa a-xít | Phim khoa học | Có |  |  |
| 2018 | Ông Tây nước mắm | Phim tài liệu | Đồng đạo diễn Đào Đức Thanh |  |  |
| 2018 | Ánh sáng của con | Phim tài liệu | Đỗ Thị Huyền Trang | Biên tập, Giám đốc sản xuất |  |
| 2019 | Cha tôi và đồng đội | Phim tài liệu | Nguyễn Sỹ Bằng | Biên tập |  |
| 2020 | Chữ Quốc ngữ: theo dòng thời gian | Phim tài liệu | Đặng Linh | Biên tập |  |
| 2023 | Luật sư - Bộ trưởng Bộ Tư pháp Vũ Trọng Khánh - Người chấp bút dự thảo Hiến pháp đầu tiên của nước ta | Phim tài liệu | Đồng đạo diễn Vũ Thu Hiền | Biên kịch |  |
| 2023 | Mạn đàm trà Việt | Phim tài liệu | Đồng đạo diễn Nguyễn Như Nam |  |  |
Giải thưởng

| Năm | Giải thưởng | Tác phẩm | Hạng mục | Đề cử | Kết quả | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 9 | Bước ngoặt hiểm nghèo | Phim tài liệu nhựa | Quay phim xuất sắc | Đoạt giải |  |
| 2001 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 13 | Cao nguyên đá | Phim tài liệu nhựa | Quay phim xuất sắc | Đoạt giải |  |
| 2010 | Giải Cánh diều 2009 | Người thắp lửa | Phim tài liệu nhựa | Đạo diễn xuất sắc | Đoạt giải |  |
| Năm | Giải thưởng | Tác phẩm | Hạng mục | Kết quả | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2004 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 14 | Nuôi tôm hùm lồng trên biển | Phim tài liệu - khoa học | Bông sen Bạc |  |
| 2004 | Giải Cánh diều 2003 | Gian nan hạnh phúc | Phim tài liệu | Cánh diều Bạc |  |
| 2005 | Giải Cánh diều 2004 | Hành trình gen | Phim tài liệu | Cánh diều Bạc |  |
| 2009 | Giải Cánh diều 2008 | Đất trắng | Phim khoa học | Cánh diều Bạc |  |
| 2010 | Giải Cánh diều 2009 | Người thắp lửa | Phim tài liệu nhựa | Cánh diều vàng |  |
| 2010 | Liên hoan ảnh, phim tài liệu, phóng sự ASEAN lần thứ nhất | Người thắp lửa | Phim tài liệu | Giải ba |  |
| 2012 | Giải Cánh diều 2011 | Động đất, sóng thần - Thảm họa khôn lường | Phim khoa học | Cánh diều vàng |  |
|  | Liên hoan phim về môi trường | Mưa a-xít | Phim khoa học | Giải B |  |
Cộng hòa Ragusa

Cộng hòa Ragusa, hay Cộng hòa Dubrovnik, là một nước cộng hòa hàng hải đặt tại trung tâm thành phố Dubrovnik (Ragusa trong tiếng Ý và Latinh) ở Dalmatia (ngày nay là vùng cực nam Croatia hiện tại) đã tồn tại từ năm 1358 đến 1808. Ragusa đã đạt đến đỉnh cao trong thương mại vào thế kỷ 15 và 16 dưới sự bảo hộ của Đế quốc Ottoman, trước khi bị Đế quốc Pháp của Napoléon chinh phục vào năm 1808. Dân số của nước cộng hòa vào khoảng 30.000 người, gồm 5.000 người sinh sống trong các bức tường thành phố. Ragusa đã để lại khẩu hiệu Non bene pro toto libertas venditur auro (tiếng Latinh nghĩa là "Tự do không thể đổi lấy đống vàng").
Tên gọi

Cái tên nguyên thủy là Communitas Ragusina (tiếng Latinh nghĩa là "thành phố tự trị Ragusa" hay "cộng đồng"), vào thế kỷ 14 nó đã được đổi tên thành Respublica Ragusina, lần đầu tiên được đề cập vào năm 1385, (tiếng Latinh nghĩa là Cộng hòa Ragusa). Trong tiếng Ý gọi là Repubblica di Ragusa và trong tiếng Croatia thì gọi là Dubrovačka Republika (phát âm tiếng Serbia-Croatia: [dǔbroʋat͡ʃkaː repǔblika]). Tên gọi Ragusa đã chứa gốc gác của những người dân chạy trốn xứ Epidaurus ở Illyria, vốn bị phá hủy vào thế kỷ 6 và nó đã được sử dụng lại vào thời kỳ trong lịch sử khu vực này.
Tên gọi Dubrovnik trong tiếng Croatia bắt nguồn từ chữ dubrava có nghĩa là một lùm cây sồi; dựa theo một từ nguyên học dân gian kỳ lạ, người Thổ Nhĩ Kỳ đã đổi thành Dobro-Venedik nghĩa là Venezia-Tốt. Nó được đưa vào sử dụng cùng với Ragusa sớm nhất là vào thế kỷ 14. Cái tên Ragusa trong tiếng Latinh, Ý và Dalmatia bắt nguồn từ Lausa (từ chữ Hy Lạp ξαυ: xau, "vách đứng"); rồi sau lại đổi thành Rausium (Appendini nói rằng tới sau năm 1100, vùng biển sẽ dời qua chỗ mà nay là Ragusa nếu như vậy, nó chỉ có thể nằm tại Placa hoặc Stradun) hoặc Rausia (ngay cả Lavusa, Labusa, Raugia và Rachusa) và cuối cùng là Ragusa.
Lãnh thổ

Cộng hòa Ragusa cai trị một khu vực nhỏ gọn ở miền Nam Dalmatia – biên giới cuối cùng của nó được hình thành vào năm 1426 – bao gồm vùng bờ biển lục địa từ Neum đến bán đảo Prevlaka cũng như bán đảo Peljesac và các đảo Lastovo và Mljet, cũng như một số đảo nhỏ bên Lastovo và Dubrovnik như Koločep, Lopud và Sipan. Vào thế kỷ 15 nước cộng hòa Ragusa cũng đánh chiếm một số đảo như Korčula, Brač và Hvar được khoảng tám năm. Tuy nhiên họ đã phải từ bỏ do sự kháng cự của giới quý tộc nhỏ tại địa phương tỏ ra có thiện cảm với Venezia đã cấp cho họ một số đặc quyền.
Lịch sử

Xem thêm: Lịch sử Dubrovnik
Lịch sử > Nguồn gốc

Thành phố được thành lập vào thế kỷ 7 (khoảng năm 614) sau khi những toán quân Avar và Slav phá hủy thành phố La Mã Epidaurum mà nay là Cavtat. Một số những người sống sót di chuyển 25 km (16 dặm) về phía bắc đến một hòn đảo nhỏ gần bờ biển nơi họ thành lập một khu định cư mới mang tên Lausa. Nó được cho là một cuộc tấn công thứ hai của người Slav vào năm 656 dẫn đến kết quả là Epidaurum bị hủy diệt hoàn toàn. Epidaurum trước đó đã bị người Goth phá hủy vào năm 265 và theo nhà văn người Anh John Gardner Wilkinson, "Rausium (Ragusa) có thể được thành lập rất lâu trước khi Epidaurus cuối cùng bị phá hủy, và sự bùng nổ của các giống man tộc khác nhau vào thế kỷ thứ ba và tiếp theo đã dẫn đến việc thành lập ban đầu của nơi ẩn náu này".
Những người tị nạn từ Epidaurum của Đế quốc La Mã đã xây dựng nên khu định cư mới của họ trên hòn đảo nhỏ (một số nguồn sử liệu cho là bán đảo) của Lausa ngoài khơi bờ biển trong khi các nhóm dân cư khác (chủ yếu là người Croatia) định cư dọc theo bờ biển trong những thế kỷ sau, trực tiếp ngang qua kênh hẹp và đặt tên cho khu định cư mới của họ là Dubrovnik. Ban đầu các nhóm dân cư tỏ ra nghi ngờ lẫn nhau. Theo thời gian họ gần gũi hơn và cuối cùng vào thế kỷ 12, cả hai khu định cư đều được sáp nhập. Vùng kênh rạch đã chia tách thành phố được lấp kín tạo nên những khu phố chính còn lại đến ngày nay (gọi là Stradun) trở thành trung tâm thành phố. Như vậy, Dubrovnik đã trở thành tên gọi Slav cho một thị trấn thống nhất.
Lịch sử > Những thế kỷ đầu tiên

Người Saracen đã tiến hành vây hãm Dubrovnik vào năm 866 và 867; cuộc bao vây kéo dài mười lăm tháng và buộc phải chấm dứt do sự can thiệp của Hoàng đế Đông La Mã Basil xứ Macedonia bằng cách điều động một hạm đội dưới quyền chỉ huy của tướng Niketas Oryphas đến giải vây. Với sự suy yếu của Byzantium, Venezia bắt đầu nhận thấy Ragusa như một đối thủ cần phải được đặt dưới sự kiểm soát của mình, nhưng nỗ lực để chinh phục thành phố vấp phải thất bại vào năm 948. Các công dân của thành phố đã cho thắng lợi này là nhờ sự hiển linh của Thánh Blaise (tiếng Croatia: Sveti Vlaho), người mà họ chọn làm vị thánh bảo trợ của Ragusa. Ragusa trong những thế kỷ đầu thời Trung Cổ là một hòn đảo có dân cư gốc Illyria bị Latinh hóa chỉ nói thứ tiếng Dalmatia Roman của riêng mình.
Năm 1050, vua Croatia là Stjepan I, người cai trị Croatia và Dalmatia, đã ban vùng đất dọc theo bờ biển giúp ranh giới của Ragusa được mở rộng tới Zaton, 16 km (10 mi) (10 dặm) về phía bắc của thành phố lúc ban đầu, giao cho nước cộng hòa quyền kiểm soát nguồn cung cấp nước ngọt hiện lên từ một dòng suối ở đầu lạch Ombla. Sự ban ơn của Stjepan còn bao gồm cảng Gruž, mà bây giờ là cảng thương mại cho Dubrovnik. Vào thế kỷ 12, Dubrovnik và khu vực xung quanh đã được mô tả trong tác phẩm của nhà địa lý Ả Rập nổi tiếng Muhammad al-Idrisi. Trong tác phẩm của mình, ông có nhắc đến Dubrovnik như là thành phố cực nam của Croatia. Năm 1191, giới thương gia của thành phố đã được Hoàng đế Isaac II Angelos cấp quyền thương mại tự do ở Byzantium. Đặc quyền tương tự cũng giành được một vài năm trước đó từ Serbia (1186) và từ Bosnia (1189). Điều lệ của Ban Kulin xứ Bosnia cũng là tài liệu chính thức đầu tiên mà thành phố được gọi là Dubrovnik.
Lịch sử > Thời kỳ nội thuộc Venezia

Năm 1205 khi nước Cộng hòa Venezia đem quân xâm chiếm Dalmatia với lực lượng của cuộc Thập tự chinh thứ tư, Ragusa đã buộc phải trả một cống nạp và trở thành một nguồn cung cấp nguyên liệu cho Venezia (da, sáp, bạc và các kim loại khác). Venezia đã sử dụng thành phố này làm thành căn cứ hải quân của mình ở miền nam biển Adriatic. Không giống như Zadar, chẳng có nhiều xích mích giữa Ragusa và Venezia là vì thành phố vẫn chưa bắt đầu để cạnh tranh như một hãng vận tải hay thế trong thương mại giữa phương Đông và phương Tây; Ngoài ra, thành phố giữ lại hầu hết nền độc lập của mình. Tuy vậy người dân nơi đây lại phẫn nộ vì những khoản cống nạp ngày càng gia tăng và lòng căm thù truyền kiếp giữa Ragusa và Venezia bắt đầu lớn dần.
Vào giữa thế kỷ thứ mười ba đảo Lastovo đã được thêm vào lãnh thổ ban đầu. Sau đó, vào năm 1333, bán đảo Peljesac và Dubrovacko primorje được mua lại từ Serbia với phúc lành của Bosnia; đảo Mljet bị chiếm vào năm 1345. Vào tháng 1 năm 1348, Cái Chết Đen đến viếng thăm thành phố này.
Lịch sử > Độc lập và khai sinh nền Cộng hòa

Chiếu theo Hiệp ước Zadar vào năm 1358 thì Venezia bị buộc phải chuyển giao tất cả yêu sách lại cho Dalmatia, thành phố chấp nhận quyền bá chủ ôn hòa của vua Louis I nước Hungary. Ngày 27 tháng 6 năm 1358, thỏa thuận cuối cùng đã đạt được tại Visegrád giữa Louis và Tổng Giám mục Ivan Saraka. Thành phố công nhận chủ quyền của Hungary, nhưng giới quý tộc địa phương vẫn tiếp tục cai trị với rất ít can thiệp từ Buda. Cộng hòa Ragusa được lợi từ quyền bá chủ của vua Louis nước Hungary, mà vương quốc này không phải là một cường quốc hải quân do đó họ sẽ có ít xung đột lợi ích hơn. Viên rector Venezia cuối cùng rời khỏi với tâm trạng vội vàng.
Năm 1399, thành phố có được khu vực giữa Ragusa và Pelješac gọi là Primorje. Một cuộc chiến ngắn ngủi với Bosnia vào năm 1403 đã kết thúc bằng việc quân Bosnia rút lui. Từ năm 1419 đến năm 1426, vùng Konavle phía nam Astarea, bao gồm cả thành phố Cavtat đã được bổ sung vào số thuộc địa của nước cộng hòa. Vào nửa đầu của thế kỷ 15 Hồng y Ivan Stojković (Johannes de Carvatia) đã tích cực ở Dubrovnik trong vai trò là một nhà cải cách Giáo hội và nhà văn nổi tiếng.