stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cây vĩ (âm nhạc)
Nguồn trích dẫn

↑  "Từ điển Bách khoa Việt Nam" - Nhà xuất bản Từ điển bách khoa, Hà Nội, 2003
↑  “Cấu tạo của đàn Violin gồm những gì?”.
↑  “archet”.
↑  “BOW”.
↑  “Archet”.
↑  "Section VIII: Of Yew Trees, Yew Bows, &c, &c" in The Book of Archery by George Hagar Hansard, 1841.
↑  The origins of the violin - the rebab, BBC
↑  “rabab (musical instrument) - Encyclopædia Britannica”. Britannica.com. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2013.
↑  Encyclopædia Britannica (2009), lira, Encyclopædia Britannica Online, truy cập ngày 20 tháng 2 năm 2009
Có thể cây cung là nguồn gốc của cây vĩ - năm 510 trước công nguyên
Cây vĩ vào khoảng những năm 1600 của thời kỳ nhạc Barôc.
Đàn tranh ajaeng của Hàn Quốc được chơi với vĩ kéo
Houghia optica

| Houghia optica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Houghia
Loài (species): H. optica
Danh pháp hai phần
Houghia optica
Houghia optica là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Gãy xương hở

Gãy xương hở là loại gãy xương có vết thương gần ổ gãy và vết thương này thông vào ổ gãy xương. Để chẩn đoán và phân loại mức độ tổn thương, hệ thống phân loại gãy xương hở của Gustilo là phương pháp được sử dụng nhiều nhất. Hệ thống này còn được dùng để hướng dẫn điều trị và tiên lượng lâm sàng. Chương trình cứu trợ mạng sống chấn thương nâng cao là hành động đầu tay trong việc điều trị gãy hở và để loại trừ các bệnh lý đe dọa tính mạng khác trong các trường hợp chấn thương. Nạn nhân còn được cho thuốc kháng sinh trong vòng tối thiểu 24 giờ để làm giảm nguy cơ xảy ra nhiễm trùng.
Hình minh họa của một ca gãy xương hở
Iatuca brevicornis

| Iatuca brevicornis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Iatuca
Loài (species): I. brevicornis
Danh pháp hai phần
Iatuca brevicornis Galileo & Martins, 2004 
Iatuca brevicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Grotella harveyi

| Grotella harveyi |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Grotella
Loài (species): G. harveyi
Danh pháp hai phần
Grotella harveyi Barnes & Benjamin, 1922 
Grotella harveyi là một loài bướm đêm thuộc chi Grotella, trong họ Noctuidae.Loài này được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Colorado, nơi đặc trưng của nó.
Anthophora alfkenella

| Anthophora alfkenella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Anthophorini
Chi (genus): Anthophora
Loài (species): A. alfkenella
Danh pháp hai phần
Anthophora alfkenella Priesner, 1957 
Anthophora alfkenella là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Priesner mô tả khoa học năm 1957.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Hoplodrina superstes

| Hoplodrina superstes |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Hoplodrina
Loài (species): H. superstes
Danh pháp hai phần
Hoplodrina superstes Ochsenheimer, 1816 
Hoplodrina superstes là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Horisme incurvaria

| Horisme incurvaria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Horisme
Loài (species): H. incurvaria
Danh pháp hai phần
Horisme incurvaria Erschoff 1877 
Horisme incurvaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Antiblemma peruda

| Antiblemma peruda> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Antiblemma
Loài (species): A. peruda
Danh pháp hai phần
Antiblemma peruda Schaus, 1911 
Antiblemma peruda là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Homalium micranthum

| Homalium micranthum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Salicaceae
Chi (genus): Homalium
Loài (species): H. micranthum
Danh pháp hai phần
Homalium micranthum (Boiv. ex Tul.) O. Hoffm. 
Homalium micranthum là một loài thực vật có hoa trong họ Liễu. Loài này được (Boivin ex Tul.) O. Hoffm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1881.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Homalium micranthum”. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2013.
Homalium moto

| Homalium moto> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Magnoliophyta
Lớp (class): Magnoliopsida
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Salicaceae
Chi (genus): Homalium
Loài (species): H. moto
Danh pháp hai phần
Homalium moto H. St. John 
Homalium moto là một loài thực vật thuộc họ Salicaceae. Đây là loài đặc hữu của Polynésie thuộc Pháp.
Antiblemma orbiculata

| Antiblemma orbiculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Antiblemma
Loài (species): A. orbiculata
Danh pháp hai phần
Antiblemma orbiculata Felder, 1874 
Antiblemma orbiculata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Hydropsyche simulata

| Hydropsyche simulata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Hydropsychidae
Chi (genus): Hydropsyche
Loài (species): H. simulata
Danh pháp hai phần
Hydropsyche simulata Mosely, 1942 
Hydropsyche simulata là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Arslantaş, Bozkır

| Arslantaş |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ArslantaşVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Konya
Huyện: Bozkır
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 186 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Arslantaş là một xã thuộc huyện Bozkır, tỉnh Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 186 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Konya”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2012.
Anisodes delineata

| Anisodes delineata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Anisodes
Loài (species): A. delineata
Danh pháp hai phần
Anisodes delineata Warren 1906 
Anisodes delineata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Horisme griseata

| Horisme griseata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Horisme
Loài (species): H. griseata
Danh pháp hai phần
Horisme griseata Warren 1906 
Horisme griseata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Homalium nudiflorum

| Homalium nudiflorum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Salicaceae
Chi (genus): Homalium
Loài (species): H. nudiflorum
Danh pháp hai phần
Homalium nudiflorum (DC.) Baill. 
Homalium nudiflorum là một loài thực vật có hoa trong họ Liễu. Loài này được (DC.) Baill. mô tả khoa học đầu tiên năm 1886.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Homalium nudiflorum”. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2013.
Arslantaş, Ladik

| Arslantaş |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ArslantaşVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Samsun
Huyện: Ladik
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 31 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 55750 
Arslantaş là một xã thuộc huyện Ladik, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 31 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Samsun”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
Amerila simillima

| Amerila simillima> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Amerila
Loài (species): A. simillima
Danh pháp hai phần
Amerila simillima (Rothschild, 1917) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Rhodogastria simillima Rothschild, 1917 
Amerila simillima là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Amorphophallus andranogidroensis

| Amorphophallus andranogidroensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Chi (genus): Amorphophallus
Loài (species): A. andranogidroensis
Danh pháp hai phần
Amorphophallus andranogidroensis Hett. & Mangelsdorff 
Amorphophallus andranogidroensis là một loài thực vật có hoa trong họ Ráy (Araceae). Loài này được Hett. & Mangelsdorff mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Amorphophallus andranogidroensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Amalda borshengi

| Amalda borshengi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Liên họ (superfamilia): Olivoidea
Họ (familia): Olividae
Chi (genus): Amalda
Loài (species): A. borshengi
Danh pháp hai phần
Amalda borshengi Lan & Lee, 2002 
Amalda borshengi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.
Chú thích

↑  Lan & Lee. 2002. Memoir Malacological Society of Taiwan 2: 18-20. World Register of Marine Species, accessed ngày 28 tháng 4 năm 2010.
↑  Amalda borshengi Lan & Lee, 2002. World Register of Marine Species, truy cập 28 tháng 4 năm 2010.
Hunkunti, Lingsugur

| Hunkunti |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Raichur
Thành phố/thị trấn: Lingsugur
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Hunkunti là một làng thuộc tehsil Lingsugur, huyện Raichur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Daisuki (website)

| --- | --- |

Loại website: Dịch vụ streaming video
Thành lập: 16 tháng 5 năm 2013; 11 năm trước (2013-05-16)
Giải thể: 11:59:+09:00, 31 tháng 10 năm 2017 (2017-10-31T11:59:+09:00)
Trụ sở: Tokyo, Nhật Bản
Quốc gia khởi đầu:  Nhật Bản
Khu vực hoạt động: Toàn cầu
Ngành nghề: Công nghiệp anime, Anime và Video theo yêu cầu
Công ty mẹ: Anime Consortium Japan Bandai Namco Holdings
Website: Daisuki.net (Lưu trữ)
Yêu cầu đăng ký: Tùy chọn
Tình trạng hiện tại: Ngừng hoạt động
Daisuki là một website Nhật Bản có nội dung chuyên về streaming anime, được thành lập vào năm 2013 bởi Asatsu-DK và sáu công ty sản xuất anime: Toei Animation, Aniplex, Sunrise, TMS Entertainment, Nihon Ad Systems, và Dentsu.
Daisuki từng nằm dưới sự quản lý của Anime Consortium Japan, một liên doanh anime tài trợ bởi Asatsu-DK, Bandai Namco, Quỹ Cool Japan cùng một số xưởng chế tác anime khác.
Website chấm dứt hoạt động từ ngày 31 tháng 10 năm 2017. vào lúc 11:59 JST. Tuy nhiên, việc phát sóng Dragon Ball Super vẫn được tiếp tục cho đến ngày 22 tháng 2 năm 2018, thời điểm nó được chuyển sang DRAGON BALL SUPER CARD GAME.
Anisodes dilogia

| Anisodes dilogia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Anisodes
Loài (species): A. dilogia
Danh pháp hai phần
Anisodes dilogia Prout 1938 
Anisodes dilogia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Amorphophallus ankarana

| Amorphophallus ankarana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Chi (genus): Amorphophallus
Loài (species): A. ankarana
Danh pháp hai phần
Amorphophallus ankarana Hett., Ittenbach & Bogner 
Amorphophallus ankarana là một loài thực vật có hoa trong họ Ráy (Araceae). Loài này được Hett., Ittenbach & Bogner mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Amorphophallus ankarana”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Arslançayırı, Havza

| Arslançayırı |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ArslançayırıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Samsun
Huyện: Havza
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 675 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 55700 
Arslançayırı là một xã thuộc huyện Havza, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 675 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Samsun”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
Địa chấn học

Địa chấn học là một lĩnh vực quan trọng của địa vật lý, là khoa học nghiên cứu về động đất và sự lan truyền sóng địa chấn (Seismic waves) trong Trái Đất hoặc hành tinh tương tự khác.
Thuật ngữ Seismology có nguồn từ tiếng Hy Lạp σεισμός (động đất) và -λογία (nghiên cứu). Địa chấn học nghiên cứu về động đất do các nguồn khác nhau, như quá trình kiến tạo, núi lửa, đại dương, khí quyển, và các nguồn nhân tạo. Nó nghiên cứu cả tác động động đất tới môi trường như sóng thần.
Những nghiên cứu để thu được thông tin về các trận động đất trong quá khứ thì tập hợp trong Cổ địa chấn (Paleoseismology).
Địa chấn học bao gồm địa chấn lớn (Seismology), và phần ứng dụng là thăm dò địa chấn (Seismic exploration) để khảo sát địa chất, môi trường và thăm dò tài nguyên khoáng sản.
Các loại sóng địa chấn

Bài chi tiết: Sóng địa chấn
Sóng địa chấn (Seismic wave) là dạng sóng cơ học chứa năng lượng và lan truyền trên mặt hay trong lòng Trái Đất hoặc hành tinh khác.
Sự khác nhau về cách thức lan truyền, đặc trưng dao động của phần tử môi trường,... dẫn đến việc phân chia ra các loại sóng địa chấn. Sự khác biệt lớn nhất là giữa sóng khối (Body waves) và sóng mặt (Surface waves).
Các loại sóng địa chấn > Sóng khối

Sóng khối (Body waves) truyền qua phần bên trong của Trái Đất. Nó tạo ra đường tia sóng (raypath) bị cong hay khúc xạ do các thay đổi mật độ và modul (độ cứng) ở phần bên trong của Trái Đất. Mật độ và modul thay đổi tùy theo nhiệt độ, thành phần, và pha của vật chất. Hiệu ứng này tương tự như sự khúc xạ của sóng ánh sáng.
Sóng khối có hai loại chính:
Sóng sơ cấp (Primary waves) hay sóng dọc, sóng P, là sóng có phương dao động của hạt môi trường xảy ra dọc theo phương truyền. Sóng P là sóng nén, sóng áp suất, truyền nhanh hơn sóng khác. Trong quan sát động đất nó đến trạm địa chấn đầu tiên, nên có tên là sơ cấp (Primary). Sóng này có thể đi qua loại vật liệu bất kỳ, gồm cả chất lỏng, khí, và có thể truyền nhanh gần gấp đôi so với tốc độ của sóng S. Trong địa vật lý thăm dò quen dùng thuật ngữ sóng dọc để chỉ sóng P.
Sóng thứ cấp (Secondary waves) hay sóng ngang (Shear waves), sóng S, là sóng có phương dao động của hạt môi trường ngang theo phương truyền. Sóng S truyền chậm hơn sóng P, giá trị thường cỡ 60% tốc độ sóng P ở cùng môi trường đó. Trong quan sát động đất nó đến trạm địa chấn sau sóng P, nên có tên là thứ cấp (Secondary). Sóng S chỉ truyền trong chất rắn hoặc thể vô định hình gần rắn, không truyền qua chất lỏng và khí. Trong địa vật lý thăm dò quen dùng thuật ngữ sóng ngang để chỉ sóng S.
Các loại sóng địa chấn > Sóng mặt

Sóng mặt (Surface waves) lan truyền trên bề mặt, là mặt tiếp giáp giữa các pha của vật chất là rắn-không khí, nước-không khí, và rắn-lỏng. Bùn nhão phủ trên đá cứng có thể xem là gần lỏng và sóng mặt xuất hiện ở mặt đá cứng. Sóng mặt lan truyền chậm hơn sóng khối (P và S), và dao động của hạt môi trường có dạng phức tạp, nhưng biên độ giảm dần theo độ sâu. Trong trận động đất mạnh, sóng mặt có thể có biên độ của một vài cm, và là sóng gây phá hủy.
Sóng Rayleigh (Rayleigh wave), còn gọi là rung cuộn mặt đất (Ground roll), là sóng mặt lan truyền có gợn sóng tương tự như sóng trên mặt nước. Sự tồn tại của các sóng này được Lord Rayleigh, dự báo vào năm 1885, và sau đó đặt theo tên ông. Sóng truyền chậm hơn sóng khối, vào khoảng 90% tốc độ sóng S cho môi trường đàn hồi đồng nhất điển hình. Trong môi trường phân lớp (như lớp vỏ và lớp manti trên) tốc độ sóng Rayleigh phụ thuộc vào tần số và bước sóng.
Sóng Love (Love wave) là sóng mặt ngang phân cực ngang (sóng SH), chỉ xuất hiện trong môi trường nừa không gian vô hạn bị phủ bởi một lớp có bề dày hữu hạn. Chúng được đặt tên theo nhà toán học người Anh A.E.H. Love, người tạo ra một mô hình toán học của sóng năm 1911. Sóng lan nhanh hơn sóng Rayleigh một chút, vào khoảng 90% tốc độ sóng S, và có biên độ lớn nhất.
Động đất

Bài chi tiết: Động đất
Thăm dò địa chấn

Thăm dò địa chấn là tập hợp các phương pháp địa chấn dùng các nguồn có kiểm soát như nổ mìn, rung, đập, các nguồn phát chuyên dụng (Seismic Source),... phát sóng địa chấn vào môi trường đất đá hoặc nước, và bố trí quan sát thích hợp để thu được trường sóng địa chấn. Quan sát trường sóng được tập hợp thành băng ghi địa chấn. Xử lý phân tích các băng ghi sẽ thu được phân bố các ranh giới địa chấn, tốc độ truyền sóng và đặc trưng truyền, từ đó giải đoán ra cấu trúc địa chất, thành phần, tính chất, trạng thái đất đá dưới sâu hoặc độ sâu, hoặc trạng thái đáy nước.
Nó phục vụ giải quyết các nhiệm vụ địa chất khác nhau, như nghiên cứu cấu trúc vỏ Trái Đất, tìm kiếm thăm dò dầu khí, tài nguyên khoáng sản, hải dương học, địa chất biển, vẽ bản đồ địa hình vùng nước và biển, khảo sát địa chất thủy văn và địa chất công trình, khảo cổ học, tìm vật bị chìm dưới nước như tàu thuyền cầu cống,...
Thăm dò địa chấn có thể chia ra theo mục tiêu khảo sát và phương cách quan sát, xử lý số liệu ra các phương pháp như sau:
Địa chấn phản xạ (Seismic Reflection) : Sử dụng sóng phản xạ để nghiên cứu thạch quyển, có thể đến độ sâu vài km, phục vụ tìm kiếm dầu khí và khoáng sản.
Địa chấn nông phân giải cao (High Resolution Seismics) : Dạng rút gọn của Địa chấn phản xạ với một kênh đo thực hiện trên vùng nước, phục vụ tìm kiếm khoáng sản, hải dương học, địa chất biển,...
Địa chấn khúc xạ (Seismic Refraction, Imaging): Sử dụng sóng thứ cấp do hiện tượng khúc xạ sóng sinh ra, phục vụ khảo sát địa chất thủy văn và địa chất công trình, tìm kiếm khoáng sản,...
Địa chấn mặt cắt thẳng đứng (Vertical Seismic Profiling, VSP) : Quan sát trường sóng địa chấn trong lòng đất dọc theo hố khoan để thu được tham số tốc độ truyền các sóng, phục vụ liên kết cho tài liệu Địa chấn phản xạ.
Sonar : Các dụng cụ dùng sóng âm thanh, từ hạ âm đến siêu âm, để định vị và nghiên cứu các đối tượng trong lòng nước hoặc đáy nước, phục vụ các mục đích quân sự, hải dương học, địa chất biển, vẽ bản đồ địa hình vùng nước và biển, khảo cổ học, tìm vật bị chìm dưới nước, các nhu cầu dân sinh dò tìm luồng lạch cho tàu thuyền,...
Vi địa chấn (Microtremor) : Quan sát rung động của môi trường (Ambient Vibrations) do các nguồn ngẫu nhiên phát ra để nghiên cứu phản ứng nền móng công trình với sóng động đất trong địa kỹ thuật để phục vụ thiết kế kháng chấn công trình.
Thí nghiệm địa chấn (Seismic Test) : Tập hợp các thí nghiệm địa kỹ thuật dùng sóng địa chấn để đo tham số cơ lý đất đá trong hố khoan hoặc trên mặt đất, phục vụ khảo sát địa chất công trình.
Nghiên cứu lòng Trái Đất

Bài chi tiết: Cấu trúc Trái Đất
Vì các sóng địa chấn lan truyền và tương tác với các cấu trúc bên trong của Trái Đất, chúng cung cấp phương pháp phân giải cao để nghiên cứu bên trong của hành tinh.
Một trong những phát hiện quan trọng đầu tiên do Richard Dixon Oldham đưa ra năm 1906 và được Harold Jeffreys khẳng định năm 1926, là lõi ngoài Trái Đất là chất lỏng. Sóng S không truyền qua chất lỏng. Lõi lỏng gây ra một "vùng tối" về phía đối diện hành tinh, ở đó không quan sát thấy sóng S của các trận động đất. Ngoài ra, sóng P đi chậm hơn nhiều qua lõi ngoài so với lớp vỏ Manti.
Xử lý số liệu từ nhiều địa chấn kế (seismometers) để dựng ảnh chụp cắt lớp (tomography), các nhà địa chấn học đã lập được bản đồ lớp của Trái Đất với độ phân giải tầm vài trăm cây số. Điều này đã cho phép các nhà khoa học phát hiện các thành tố đối lưu (Convection cells), và yếu tố quy mô lớn khác như đới tốc độ siêu thấp (Ultra Low Velocity Zones) gần ranh giới lõi ngoài-lớp vỏ Manti.