Mai phi
Câu chuyện > Viết Lâu đông phú

Khi còn ở nhà, Mai phi đọc sự tích Trần A Kiều, Hoàng hậu của Hán Vũ Đế vì một bài "Trường Môn phú" của Tư Mã Tương Như mà phục sủng, bèn đưa 1000 lương hoàng kim hối lộ Cao Lực Sĩ, thỉnh người nào như Tư Mã Tương Như viết giùm bà một thiên phú đắc sủng. Nhưng họ Cao nịnh hót Dương Quý phi, cũng lại rất sợ thế lực họ Dương, nên từ chối và nói khéo không ai dám làm thay.
Nghe đến vậy, Mai phi buồn bã, tự viết nên Lâu đông phú (樓東賦) để mong nhận lại sự thương xót của Huyền Tông. Nội dung của bài phú này như sau:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  樓東賦 ... 玉鑒塵生，鳳奩香殄。 懶蟬發之巧梳，閑樓衣之輕練。 苦寂寞於蕙宮，但凝思乎蘭殿。 信飄落之梅花，隔長門而不見，況乃花心颺恨，柳眼弄愁。 暖風習習，春鳥啾啾。 樓上黃昏兮，聽鳳吹而回首；碧雲日暮兮，對素月而凝眸。 溫泉不到，憶拾翠之舊遊；長門深閉，嗟青鸞之信修。 憶昔太液清波，水光蕩浮，笙歌燕賞，陪從宸旒。 奏舞鸞之妙曲，乘畫鷁之仙舟。 君情繾綣，深敘綢繆。 誓山海而長在，似日月而無休。 柰何嫉色庸庸，妒氣衝衝，奪我之愛幸，斥我於幽宮。 思舊歡之莫得，夢相著乎朦朧，度花朝與月夕，若懶對乎春風。 欲相如之奏賦，柰代才之不工。屬愁吟之未盡，已響動乎疏鍾。 空長歎而掩袂，躊躇步於樓東。 |  Lâu đông phú ... Ngọc giám trần sinh, phượng liêm hương trân. Lãn thiền mấn chi xảo sơ, bế lũ y chi khinh luyện. Khổ tịch mịch ư thông cung, đãn chú tư hồ lan điện. Tín tiêu mai chi tận lạc, cách Trường Môn nhi bất kiến. Huống nãi hoa tâm dương hận, liễu nhãn lộng sầu. Noãn phong tập tập, xuân điểu thu thu. Lâu thượng hoàng hôn hề, thính phượng xuy nhi hồi thủ. Bích vân nhật mộ hề, đối tố nguyệt nhi ngưng mâu. Ôn tuyền bất đáo, ức thập thuý chi cựu sự. Trường môn thâm bế, ta thanh loan chi tín tu. Ức tích thái dịch thanh ba, thủy quang đãng phù. Sanh ca yến thưởng, bồi tòng thần lưu. Tấu vũ loan chi diệu khúc, thừa họa nghịch chi tiên chu. Quân tình khiển quyển, thâm tự trù mâu. Hệ sơn hải nhi trường tại, tự nhật nguyệt nhi vô hưu. Nại hà tật sắc dung dung, đố khí trùng trùng, đoạt ngã chi ái hạnh, xích ngã vu u cung. Tư cựu hoan chi mạc đắc, mộng tương trứ hồ mông lung, độ hoa triều dữ nguyệt tịch, nhược lại đối hồ xuân phong. Dục tương như chi tấu phú, nại đại tài chi bất công. Chúc sầu ngâm chi vị tẫn, dĩ hưởng động hồ sơ chung. Không trường thán nhi yểm mệ, trù trừ bộ vu lâu đông. |  Bài phú đông Lầu ... Gương ngọc bụi bám, hộp phượng hương phai. Mái tóc mây thưa chải, tấm áo thêu biếng cài. Khổ vắng vẻ nơi huệ các, riêng nhớ nhung chốn lan đài. Tin hoa mai đang rơi rụng, nhìn Trường Môn nào thấy ai. Hơn nữa: Lòng hoa khơi hận, mắt liễu vương hờn. Gió ấm man mác, chim xuân ran ran. Trên lầu hoàng hôn chừ, nghe phượng thổi ngoảnh đầu lơ láo. Bỗng mây chiều tối chừ, nhìn trăng sáng ngước mắt ngùi than. Suối ấm không tới, nhớ buổi nhặt cỏ xanh hân hoan. Trường môn đóng chặt, thương nỗi tin chim nhạn khó khăn. Nhớ xưa Thái Dịch sóng gợn, nước sáng lập lờ. Sênh ca yến tiệc, theo hầu đức vua. Tâu khúc loan múa, lên thuyền rồng khua. Tình vua quyến luyến, xoắn xuýt duyên tơ. Thề non nước vững vàng muôn thuở, cùng nhật nguyệt sáng tỏ ngàn thu. Cớ sao ghét sắc đùng đùng, lòng ghen hung hung. Cướp ta niềm ân sủng, bỏ ta nơi u cung. Mong vui xưa khó được, những mơ tưởng lung tung. Nhìn trăng chiều cùng hoa sớm, thẹn gió xuân thêm lạnh lùng. Muốn Tương Như dâng phú, sợ đời kém tài hùng. Nỗi buồn ngâm chưa dứt, đã vẳng tiếng chuông đồng. Uổng than dài nhỏ lệ, lần bước trên lầu đông. |
Khi biết được, Dương Quý phi tức giận, ở trước mặt Huyền Tông tố cáo: 「"Giang phi quá thô bỉ hạ tiện, dùng ẩn ngữ để biểu thị oán hận, thỉnh ngài ban nàng ta chết!"」. Đường Huyền Tông đọc xong quả có cảm động, nhưng không đành trái ý Quý phi nên không có hồi đáp cụ thể nào, trầm mặc không nói. Một lần, có người đi sứ Lĩnh Nam trở về, Mai phi liền hỏi người hầu: 「"Người này là ai từ đâu tới? Chẳng lẽ là sứ giả tới đưa hoa mai sao?"」. Nhưng người hầu đáp đó là sứ giả biếu tặng Dương phi mấy trái vải, Mai phi nghe xong liền bùi ngùi.
Nhân có sứ thần dâng lên đôi trân châu, Đường Huyền Tông lén gọi người hầu đem đến tặng bà. Mai phi buồn rầu không nhận, gửi trả lại cùng với 1 bài thơ như sau:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  谢赐珍珠 ... 柳叶双眉久不描 残妆和泪污红绡 长门自是无梳洗 何必珍珠慰寂寥 |  Tạ tứ trân châu ... Liễu diệp song mi cửu bất miêu Tàn trang hoà lệ ố hồng tiêu Trường môn tự thị vô sơ tẩy Hà tất trân châu uỷ tịch liêu. |  Bài thơ lạy tạ vì đã ban trân châu ... Lâu rồi không vẽ chân mày lá liễu Quần áo xưa đã hoen ố lệ buồn Cửa ngõ căn phòng không còn lau rửa Thì cần gì châu ngọc để vỗ về nỗi cô đơn. |
Đọc xong bài thơ, Huyền Tông buồn rầu không vui, sai Nhạc phủ dựa theo thơ mà soạn ra một khúc nhạc, gọi là 「"Nhất hộc châu"; 一斛珠]. Ca khúc này về sau mãi vẫn được lưu truyền đến đời Tống.