stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Brachytrycherus perotteti

| Brachytrycherus perotteti> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Endomychidae
Chi (genus): Brachytrycherus
Loài (species): B. perotteti
Danh pháp hai phần
Brachytrycherus perotteti Arrow, 1920 
Brachytrycherus perotteti là một loài bọ cánh cứng trong họ Endomychidae. Loài này được Arrow miêu tả khoa học năm 1920.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Anno 1503

| Anno 1503 |
| --- | --- |

Nhà phát triển: Max Design
Nhà phát hành: Sunflowers Interactive EA Games
Dòng trò chơi: Anno
Nền tảng: Microsoft Windows
Phát hành: DE: 25 tháng 10 năm 2002 NA: 4 tháng 4 năm 2003 EU: 23 tháng 3 năm 2003
Thể loại: Chiến lược thời gian thực, xây dựng thành phố
Chế độ chơi: Chơi đơn
Anno 1503: The New World (phát hành dưới tên gọi 1503 A.D.: The New World ở Bắc Mỹ) là một game mô phỏng xây dựng và quản lý do hãng Max Design phát triển và Sunflowers Interactive phát hành vào năm 2002. Đây là một phần của dòng game Anno, và là phần tiếp theo trực tiếp của Anno 1602, trò chơi thành công nhất về mặt thương mại của Đức từ năm 2002. Anno 1503 xoay quanh việc xây dựng và duy trì một thuộc địa trong thế kỷ 16 ở Tân thế giới.
Giống như phiên bản tiền nhiệm, trò chơi đã thành công ở thị trường Đức và trở thành tựa game máy tính bán chạy nhất năm 2002. Đến năm 2006, doanh số toàn cầu của trò chơi đã đạt 2 triệu bản, với hơn 750.000 bản được bán tại các vùng lãnh thổ nói tiếng Đức. Tiếp theo là bản mở rộng, Treasures, Monsters & Pirates được phát hành vào năm 2004, và phần tiếp theo: Anno 1701.
Lối chơi

Anno 1503 bắt đầu với việc người chơi điều khiển một con tàu chứa đầy nhân lực và vật lực đi tìm kiếm một hòn đảo để định cư. Sau khi tìm thấy một địa điểm phù hợp thì đó cũng là lúc việc xây dựng thành phố bắt đầu. Tài nguyên ban đầu như thực phẩm và vải, nhưng tiến triển thành các loại hàng hóa phức tạp hơn và khác nhau. Cuối cùng, công dân trở thành quý tộc, và yêu cầu ít nhất mười loại hàng hóa và nhiều dịch vụ khác nhau, chẳng hạn như tiếp cận một nhà thờ lớn hoặc nhà tắm. Trò chơi được xây dựng xung quanh một người chơi và ba máy tính. Giống như Anno 1602, các máy tính có khả năng tiến bộ dần trong game, có nghĩa là chúng tiến lên cùng với người chơi. Người chơi máy tính cũng có cá tính có thể điều chỉnh, mà người chơi được phép tùy chỉnh trước khi bắt đầu game. Mỗi người chơi khác nhau, con người hoặc máy tính, được thể hiện bằng một màu sắc riêng biệt.
Nền kinh tế trong Anno 1503 được xây dựng dựa trên việc cung cấp các hàng hóa khác nhau cho các công dân thuộc địa. Nó bắt đầu với việc tạo ra hàng hóa giá rẻ, và tiến bộ ở cấp độ văn minh xuyên suốt game dẫn đến những chủng loại hàng hóa mới hơn. Vì trò chơi được xây dựng trên các cấp độ văn minh khác nhau (nhà thám hiểm tiên phong, dân định cư, công dân, thương gia, quý tộc), mỗi cấp độ văn minh đòi hỏi nhiều loại hàng hóa hơn và nhiều kỹ năng cân bằng và khéo léo hơn.
Công nghệ trong Anno 1503 bắt đầu ở cấp độ nhà thám hiểm tiên phong. Sau khi cung cấp cho công dân hàng hóa cơ bản như thực phẩm, vải và rượu, họ phát triển thành Settlers (dân định cư), cấp độ văn minh thứ hai. Các cấp độ thứ hai cho phép người định cư của người chơi xây dựng các công trình cao cấp hơn; tuy nhiên, người định cư đòi hỏi nhiều loại hàng hóa hơn để sinh sống lâu dài. Các tòa nhà trong game không nhất thiết phải có chức năng cụ thể cho người chơi, nhưng có hàm ngụ ý hoặc dưới chức năng hiệu quả cho người định cư trong game. Khả năng xây dựng được khuếch đại với sự mở rộng, có nghĩa là dân số lớn hơn có sức mạnh xây dựng hiệu quả hơn.
Hình thức quân sự của bản này phức tạp hơn Anno 1602. Game có hơn bảy loại đơn vị quân khác nhau, trái ngược với Anno 1602 chỉ có bốn loại đơn vị quân. Do đó, trong các trận chiến, trải nghiệm game trở nên khốc liệt hơn khi triển khai các đơn vị khác nhau trở thành chìa khóa trong chiến lược giành chiến thắng của người chơi.
Các công trình kiến trúc trong phiên bản này phong phú hơn so với Anno 1602. Điều này chủ yếu là do khu vực và hòn đảo có độ lớn hơn nhiều lần so với Anno 1602. Do đó, game có nhiều loại đồn điền và sự đa dạng hơn của các trang trại. Với những ngôi nhà và trang trại ban đầu được giới thiệu trong phiên bản trước, tựa game này cũng có nhiều trang trại với sự phong phú về nguồn tài nguyên bao gồm đá quý, tơ tằm, cá voi, dầu đèn, dược liệu, hoa bia, rượu vang, chàm, than, da, muối, tăng thêm cấp độ khó cho lối chơi trong game. Đồ họa công trình và ngôi nhà được cải thiện hơn so với phiên bản tiền nhiệm.
Phát triển

Anno 1503 bắt đầu phát triển vào tháng 1 năm 1999. Nhà phát hành Sunflowers Interactive đã công bố tựa game này vào tháng 11 năm đó.
Tony Lee (cầu thủ bóng đá, sinh năm 1937)

Đối với cầu thủ và huấn luyện viên non-league Bradford City và Darlington, xem Tony Lee (cầu thủ bóng đá, sinh năm 1947).
| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Anthony Lee
Ngày sinh:  (1937-06-04)4 tháng 6 năm 1937
Nơi sinh:  Manchester, Anh
Vị trí:  Tiền vệ trái
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 19??-1958 |  Cheadle Rovers |   |   |
| 1958-1959 |  Southport |  10 |  (1) |
| 1959-19?? |  Cheadle Rovers |   |   |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Anthony Lee (sinh ngày 4 tháng 6 năm 1937) là một cựu cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở vị trí tiền vệ trái ở Football League cho Southport. Ông cũng từng thi đấu bóng đá non-league cho Cheadle Rovers.
Adenodolichos salviifoliolatus

| Adenodolichos salviifoliolatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Adenodolichos
Loài (species): A. salviifoliolatus
Danh pháp hai phần
Adenodolichos salviifoliolatus R.Wilczek 
Adenodolichos salviifoliolatus là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được R.Wilczek miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Adenodolichos salviifoliolatus”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Thelypteris pallescens

| Thelypteris pallescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Thelypteridaceae
Chi (genus): Thelypteris
Loài (species): T. pallescens
Danh pháp hai phần
Thelypteris pallescens Ching, 1941 
Thelypteris pallescens là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được Ching mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Thelypteris pallescens”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Thời gian biểu hàng không - trước thế kỷ 18
Hàng không trước thế kỷ 10

c 1700 BC
Thần thoại Hy Lạp viết về Icarus và Daedalus khao khát bay
c. 1000 BC
Những cỗ máy biết bay trong thần thoại Hình được gọi là Vimana được đề cập trong kinh Vedas
c. 850 BC
Truyện cổ tích về vua Bladud thử bay qua thành phố New Troy, nhưng đã rơi xuống và thiệt mạng.
c. 500 BC
Người Trung Hoa bắt đầu sử dụng diều.
c. 400 BC
Thông quan việc miêu tả chim bồ câu, nhà toán học Hy Lạp Archytas của Tarentum có thể đã chế tạo được một chiếc diều.
c. 200 BC
Người Trung Hoa phát minh ra khí cầu khí nóng đầu tiên: Đèn trời Khổng Minh
c. 220 BC
Người Trung Hoa sử dụng diều như một dụng cụ đo xa.
559
Yuan Huangtou người nước Yên, là người đầu tiên sử dụng một diều lượn nhảy từ một tháp cao xuống mà không chết — 559
c. 852
Abbas Ibn Firnas nhảy từ một tòa tháp ở Córdoba, Tây Ban Nha với một áo choáng quá khổ, chiếc áo đó như một chiếc dù ngăn cho anh ta rơi tự do.
c. 875
Abbas Ibn Firnas đã thực hiện một cố gắng đầu tiên để điều khiển thiết bị bay, ông đã cho chiếc tàu lượn của mình bay thử, nó được làm từ gỗ và lông chim, Abbas Ibn Firnas đã kiểm soát được độ cao và phương hướng từ một tòa tháp ở Córdoba, Tây Ban Nha.
Hàng không thế kỷ 10 - thế kỷ 16

c. 1000
Diều lượn được cho là đã phổ biến ở một số vùng của Thái Bình Dương. Chúng hầu như chắc chắn do người điều khiển và được sử dụng cho quân sự, tôn giáo và các lý do nghi lễ.
c. 1010
Eilmer của Malmesbury chế tạo một chiếc diều lượn và cho nó bay lên từ tháp chuông, chiếc diều lượn đã bay được khoảng 200 mét.
1241
Quân đội Mông Cổ sử dụng những chiếc diều nhẹ trong Trận Legnica.
c. 1250
Roger Bacon viết những mô tả kỹ thuật đầu tiên về chuyến bay, và mô tả một thiết kế máy bay cánh chim trong quyển sách của mình mang tên Secrets of Art and Nature (Những bí ẩn của Nghệ thuật và Tự nhiên).
1282
Marco Polo viết về một nghi lễ dựng diều và do người điều khiển.
1486 - 1513
Leonardo da Vinci thiết kế một máy bay cánh chim với hệ thống điều khiển bề mặt. Ông đã hình dung và phác thảo cỗ máy biết bay như một trực thăng và chiếc dù, những ghi chú nghiên cứu về những luồng khí và những hình dạng khí động học.
1496
Nhà toán học Italy Giambattista Danti được cho là đã bay từ một ngọn tháp.
c. 1500
Hieronymus Bosch cho thấy trong bức tranh bộ ba The Temptation of the Holy Antonius, trong số những thứ khác có hai chiếc khí cầu đang chiến đấu với nhau phía trên một thành một đang cháy.
1558
Giambattista della Porta công bố một lý thuyết và tài liệu xây dựng một chiếc diều.
Hàng không thế kỷ 17

16??
Lê Công Hành khi đi sứ ở Trung Quốc bị giam cầm trên một lầu cao, ông đã nảy ra sáng kiến lấy hai chiếc lọng kẹp chặt hai bên hông, nhảy ra ngoài và xuống đất an toàn.
1638
John Wilkins, Giám mục Chester, đề xuất một số ý tưởng cho tương lai như những phi công trong cuốn sách của ông mang tên Khám phá một thế giới trên mặt trăng.
Bản chép của Evliya Çelebi nói rằng chiếc diều lượn của Hezarfen Ahmet Celebi với đôi cánh nhân tạo đã bay từ một đỉnh của Tháp Galata tại Istanbul và điều khiển được chiếc diều bay qua Eo biển Bosporus, hạ cánh thành công trên quảng trường Doğancılar tại Üsküdar.
1644
Nhà vật lý Italy Evangelista Torricelli đã thành công trong việc giải thích được áp suất không khí, và đã tạo ra một vùng chân không.
1654
Nhà vật lý và thị trưởng của Magdeburg, Otto von Guericke đã tiến hành đo trọng lượng của không khí và giải thích những kết quả của ông trong cuốn sách nổi tiếng của mình mang tên Magdeburger Halbkugeln (bán cầu của Magdeburg). 16 con ngựa không thể tách được hai nửa quả cầu được áp kín vào nhau và rút hết không khí bên trong, do áp suất khí bên ngoài.
1670
Francesco Lana de Terzi một thầy tu dòng Tên mô tả trong luận án của mình Prodomo về một dự án khí cầu chân không, đây là một kế hoạch xem xét thực tế, kỹ thuật đầu tiên về một khí cầu. Tuy nhiên, de Terzi viết: Chúa trời sẽ không bao giờ cho phép một cỗ máy như vậy được chế tạo…bởi vì mọi người nhận thấy rằng không có thành phố nào sẽ an toàn từ những cuộc tấn công bất ngờ… (nguyên văn: God will never allow that such a machine be built…because everybody realises that no city would be safe from raids…).
1678
Chuyến bay với cỗ máy có đôi cánh đập được cho là của một thợ khóa người Pháp tên Jacob Besnier.
1680
Nhà vật lý Italy Giovanni Alfonso Borelli, cha đẻ của cơ sinh học, chỉ ra trong luận thuyết của mình mang tên On the movements of animals rằng những chuyển động đập của cánh với sức mạnh của các cơ con người không thể thành công.
1687
Isaac Newton (1642-1727) xuất bản Philosophiae Naturalis Principia Mathematica (Những nguyên lý toán học của triết học tự nhiên), cơ sở của vật lý cổ điển. Trong quyển II, ông giới thiệu xuất xứ lý thuyết cốt yếu của phương trình lực kéo.
Velká Lečice

| Velká Lečice |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

  Hiệu kỳ
Velká Lečice
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Středočeský
Huyện: Příbram
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ020B 513539
Velká Lečice là một làng thuộc huyện Příbram, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.
Tôi là robot

| I, Robot |
| --- | --- |
Bìa của lần ấn bản đầu tiên
Thông tin sách
Tác giả: Isaac Asimov
Minh họa bìa: Ed Cartier
Quốc gia: Hoa Kỳ
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Thể loại: Tập truyện ngắn khoa học viễn tưởng
Nhà xuất bản: Gnome Press
Ngày phát hành: 1950
Kiểu sách: Print (Hardback)
Số trang: 272 pp
ISBN: NA
Cuốn sau: The Complete Robot
Tôi là robot (tên gốc tiếng Anh: I, Robot) là tập gồm 9 truyện ngắn thể loại khoa học viễn tưởng của nhà văn Isaac Asimov, được Gnome Press xuất bản lần đầu tiên vào năm 1950 với 5.000 bản in. Những truyện trong cuốn sách được xuất bản đầu tiên trong các tạp chí Super Science Stories và Astounding Science Fiction từ năm 1940 đến 1950. Những truyện này xoay quanh những câu chuyện do Tiến sĩ Susan Calvin kể cho phóng viên (cũng là người dẫn chuyện) vào thế kỷ 21. Mặc dù có thể đọc riêng rẽ từng truyện, chúng đều lấy bối cảnh là mối quan hệ giữa con người, người máy và đạo đức, và khi kết hợp lại, chúng kể một câu chuyện lớn hơn của Asimov về lịch sử của ngành robot học.
Một số truyện xuất hiện nhân vật TS. Susan Calvin, nhà tâm lý robot hàng đầu tại Công ty người máy Hoa Kỳ (U.S. Robots and Mechanical Men, Inc.), hãng sản xuất robot lớn nhất. Theo trình tự các truyện, Asimov đã viết theo trình tự thời gian theo hồi tưởng của Calvin trong cuộc phỏng vấn về cuộc đời làm việc của bà, chủ yếu là những quan tâm về hành vi bất thường của người máy, và việc sử dụng "ngành tâm lý robot học" để giải quyết chúng. Quyển sách cũng có một truyện ngắn trong đó xuất hiện lần đầu tiên Ba điều luật của robot rất nổi tiếng của Asimov. Các nhân vật khác xuất hiện trong các truyện ngắn là Powell và Donovan, một đội kiểm nghiệm hiện trường chuyên xác định các vấn đề trong những mẫu thử nghiệm của Công ty.
Đầu tiên Asimov muốn đặt tên tuyển tập là Mind and Iron, nhưng sau đó nhà xuất bản đã phản đối và lựa chọn tựa đề khác.
Mục lục

Tên tiếng Việt trong ngoặc đơn lấy từ bản dịch của Nhà xuất bản Trẻ năm 2001.
"Introduction" (Tiến sĩ Calvin)
"Robbie"
"Runaround" (Tên lêu lổng)
"Reason" (Lý lẽ ngược đời)
"Catch that Rabbit" (Có bắt được thỏ mới bỏ vào nồi)
"Liar!" (Kẻ bịp bợm)
"Little Lost Robot" (Người máy mất tích)
"Escape!"
"Evidence" (Bằng chứng)
"The Evitable Conflict"
Chuyển thể phim,, truyền hình và kịch

Đã có ít nhất ba truyện ngắn trong Tôi là robot được chuyển thể trên truyền hình. Đầu tiên là tập Out of this World năm 1962 do Boris Karloff chủ trì có tên gọi là "Little Lost Robot" với Maxine Audley đóng vai Susan Calvin. Vào thập niên 1960, hai truyện ngắn lấy từ tập truyện cũng được chuyển thành hai tập phim truyền hình Out of the Unknown: "The Prophet" (1967), dựa trên "Reason"; và "Liar!" (1969). Tập 12 của loạt phim truyền hình khoa học viễn tưởng của Liên Xô This Fantastic World, quay vào năm 1987 có tựa đề Don't Joke with Robots dựa trên các tác phẩm của Aleksandr Belyaev, Fredrik Kilander và truyện "Liar!" của Asimov.
Vào cuối thập niên 1970, Warner Brothers giành được quyền làm phim dựa trên quyển sách, nhưng không có kịch bản nào được chấp thuận. Nỗ lực đáng chú ý nhất là của Harlan Ellison, người đã cộng tác với chính Asimov để làm ra một bản thể hiện được tinh thần tập truyện. Asimov được dẫn lời nói rằng kịch bản này sẽ là "bộ phim khoa học viễn tưởng đầu tiên thực sự trưởng thành, phức tạp, đáng giá từng được làm ra."
Kịch bản của Ellison lấy bối cảnh quanh các truyện ngắn của Asimov liên quan đến phóng viên tên là Robert Bratenahl tìm hiểu thông tin về người yêu cũ Stephen Byerly của Susan Calvin. Những truyện của Asimov sẽ xuất hiện ở dạng hồi tưởng khác một chút với truyện gốc trong đó nhấn mạnh vai trò của nhân vật Calvin hơn. Ellison đã đặt Calvin vào những truyện mà ở bản gốc bà không xuất hiện và nhấn mạnh hơn vai trò của bà trong những truyện có mặt bà. Khi xây dựng kịch bản ở dạng một chuỗi các hồi tưởng nhấn mạnh vào sự phát triển của nhân vật hơn là hành động, Ellison đã sử dụng lại hình mẫu là bộ phim Citizen Kane.
Dù được các nhà bình luận khen ngợi, kịch bản nói chung được cho là không thể làm phim được do công nghệ và ngân sách làm phim thấp lúc bấy giờ. Asimov cũng tin rằng bộ phim có thể đã bị bỏ xó do mâu thuẫn gữa Ellison và nhà sản xuất: khi nhà sản xuất đề nghị thay đổi kịch bản, thay vì tuân thủ theo lời cố vấn của Asimov, Ellison đã "phản ứng dữ dội" và nặng lời với nhà sản xuất. Kịch bản này cuối cùng được xuất bản thành sách với tựa đề I, Robot: The Illustrated Screenplay, in 1994 (reprinted 2004, ISBN 1-4165-0600-4).
"I, Robot" is the title of an episode of the original The Outer Limits television show. The episode, based on the Eando Binder short story, first aired on ngày 14 tháng 11 năm 1964, during the second season. It was remade under the same title in 1995.
Bài chi tiết: I, Robot (film)
The film I, Robot, starring Will Smith, was released by Twentieth Century Fox on ngày 16 tháng 7 năm 2004 in the United States. Its plot is not based on any one story in the collection but does incorporate elements of "Little Lost Robot" and other stories, and uses many of Asimov's characters and ideas about robots, including the Three Laws.
Chú thích

↑  http://www.imdb.com/character/ch0005854/ Lưu trữ 2016-12-18 tại Wayback Machine IMDb list of actresses that have played Susan Calvin.
↑  (tiếng Nga) State Fund of Television and Radio Programs Lưu trữ 2009-09-08 tại Wayback Machine
1 2  Ellen Weil & Wolfe, Gary K. (2002). Harlan Ellison: The Edge of Forever. Columbus, OH: Ohio State University Press. tr. 126. ISBN 0814208924.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Isaac Asimov, "Hollywood and I". In Asimov's Science Fiction, May, 1979.
1 2  Topel, Fred (ngày 17 tháng 8 năm 2004). “"Jeff Vintar was Hardwired for I,ROBOT" (interview with Jeff Vintar, script writer)”. Screenwriter's Utopia. Christopher Wehner. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 10 năm 2006. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2007.
| x t Tuyển tập truyện ngắn của Isaac Asimov |
| --- | --- |
Thập niên 1950:  I, Robot (1950)  The Martian Way and Other Stories (1955)  Earth Is Room Enough (1957)  Nine Tomorrows (1959) 
Thập niên 1960:  The Rest of the Robots (1964)  Through a Glass, Clearly (1967)  Asimov's Mysteries (1968)  Nightfall and Other Stories (1969) 
Thập niên 1970:  The Early Asimov (1972)  The Best of Isaac Asimov (1973)  Tales of the Black Widowers (1974)  Buy Jupiter and Other Stories (1975)  The Bicentennial Man and Other Stories (1976)  More Tales of the Black Widowers (1976)  The Key Word and Other Mysteries (1977) 
Thập niên 1980:  Casebook of the Black Widowers (1980)  The Complete Robot (1982)  The Winds of Change and Other Stories (1983)  The Union Club Mysteries (1983)  Banquets of the Black Widowers (1984)  The Disappearing Man and Other Mysteries (1985)  The Edge of Tomorrow (1985)  The Alternate Asimovs (1986)  The Best Mysteries of Isaac Asimov (1986)  The Best Science Fiction of Isaac Asimov (1986)  Science Fiction by Asimov (1986)  Robot Dreams (1986)  Azazel (1988)  The Asimov Chronicles (1989) 
Thập niên 1990:  Puzzles of the Black Widowers (1990)  Robot Visions (1990)  The Complete Stories, Volume 1 (1990)  The Complete Stories, Volume 2 (1992)  Gold (1995)  Magic (1996) 
Thập niên 2000:  The Return of the Black Widowers (2003) 
| x t I, Robot của Isaac Asimov |
| --- | --- |
 "Robbie"  "Runaround"  "Reason"  "Catch that Rabbit"  "Liar!"  "Little Lost Robot"  "Escape!"  "Evidence"  "The Evitable Conflict"
Apsilochorema akis

| Apsilochorema akis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Hydrobiosidae
Chi (genus): Apsilochorema
Loài (species): A. akis
Danh pháp hai phần
Apsilochorema akis H Malicky, 1997 
Apsilochorema akis là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
Tây Ban Nha chinh phục Đế quốc Inca

| x t Tây Ban Nha chinh phục Đế quốc Inca |
| --- | --- |
Cuộc chinh phục Peru Punta Quemada  Puná  Cajamarca  Vilcaconga  Cusco lần một  Maraycalla  Chimborazo  Cusco lần hai  Ollantaytambo Conquistador tranh giành thuộc địa Abancay  Las Salinas  Chupas  Iñaquito  Huarina  Jaquijahuana  Chuquinga Nhà nước Tân-Inca sụp đổ Vilcabamba
Cuộc chinh phục Đế quốc Inca của Tây Ban Nha, còn gọi là Cuộc chinh phục Peru, là một trong những chiến dịch quan trọng nhất trong quá trình Tây Ban Nha thuộc địa hóa châu Mỹ. Sau nhiều năm thăm dò sơ khảo và tranh chấp quân sự, 168 binh sĩ Tây Ban Nha dưới quyền conquistador Francisco Pizarro, các anh em của ông và đồng minh bản địa bắt giữ được Sapa Inca Atahualpa tại trận Cajamarca năm 1532. Sau cái chết của Atahualpa, cuộc chinh phục dai dẳng mới thực sự bắt đầu nhưng đã kết thúc với chiến thắng của Tây Ban Nha vào năm 1572, sáp nhập hoàn toàn lãnh thổ rộng lớn của Đế quốc Inca vĩ đại một thuở thành Phó vương quốc Peru, một phần của Đế quốc Tây Ban Nha. Cuộc chinh phục Đế quốc Inca (tên bản địa là "Tahuantinsuyu" hoặc "Tawantinsuyu" trong tiếng Quechua, nghĩa là "Vương quốc bốn phần"), kéo theo các chiến dịch bành trướng sang vùng Chile, Colombia ngày nay và Lưu vực sông Amazon.
Dòng sự kiện

Tóm tắt dòng sự kiện trích từ MacQuarrie (2008:xiii & xiv)
1524–1525 – Francisco Pizarro thực hiện cuộc thám hiểm thứ nhất bất thành dọc bờ khu vực nay là Colombia.
1526 – Pizzaro, Diego de Almagro, và Hernando de Luque góp tiền thành lập Tập đoàn Levant.
1526–1527 – Pizarro và Almagro thực hiện cuộc thám hiểm Nam Mỹ thứ hai, tới được Tumbez.
k. 1528 – Hoàng đế Inca Huayna Capac băng hà do mắc đậu mùa. Cái chết của ông châm ngòi cho cuộc nội chiến đẫm máu giữa hai anh em cùng cha khác mẹ Atahualpa và Huáscar.
1528–1529 – Pizarro trở về Tây Ban Nha và được hoàng hậu Isabel của Bồ Đào Nha bảo hộ cho cuộc chinh phục Peru sắp đến.
1531–1532 – Pizarro thực hiện cuộc thám hiểm Nam Mỹ thứ ba. Atahualpa bị bắt sống tại trận Cajamarca.
1533 – Atahualpa bị xử tử; Pizarro hành quân tới Cuzco và đưa Manco Inca 17 tuổi lên làm Tân vương Inca.
1535 – Pizarro thành lập Thành phố Lima; Almagro rời Peru đi thám hiểm Chile.
1536 – Gonzalo Pizarro cướp vợ của Manco Inca, Cura Olcollo. Manco nổi dậy vây thành Cuzco. Juan Pizarro bị giết. Manco lệnh cho tướng Quizo Yupanqui tấn công Lima.
1537 – Almagro trở về từ Chile và chiếm Cuzco từ tay Hernando và Gonzalo Pizarro. Rodrigo Orgóñez cướp bóc Vitcos và bắt con trai của Manco Inca, Titu Cusi. Manco chạy về Vilcabamba, tái lập nơi đây thành thủ đô của nhà nước Tân Inca.
1538 – Hernando Pizarro xử tử Diego de Almagro.
1539 – Gonzalo Pizarro xâm lược và cướp bóc thành Vilcabamba; Manco Inca tẩu thoát nhưng vợ của Manco bị Francisco Pizarro giết.
1541 – Francisco Pizarro bị ám sát bởi Diego de Almagro II và phe trung thành với De Almagro.
1544 – Manco Inca bị giết bởi phe thân Almagro. Người Inca tuy vậy không khuất phục.
1572 – Phó vương Peru, Bá tước Francisco Toledo, tuyên chiến với nhà nước Tân-Inca; Vilcabamba thất thủ và Túpac Amaru, quốc vương Inca cuối cùng, bị bắt và hành quyết ở Cuzco. Thành Vilcabamba bị bỏ hoang; người Tây Ban Nha di dân Vilcabamba về thị trấn Thiên chúa giáo San Francisco de la Victoria de Vilcabamba.
Thư mục > Tập san

Stern, Steve J. (1981). “The Rise and Fall of Indian-White Alliances: A Regional View of "Conquest" History” [Sự trỗi dậy và suy tàn của liên minh Bản địa-Da trắng: Một góc nhìn cục bộ về lịch sử "Cuộc Chinh phục"]. Hispanic American Historical Review (bằng tiếng Anh). Hoa Kỳ: Nhà xuất bản Đại học Duke. 61 (3): 461–491. doi:10.1215/00182168-61.3.461.
Livi-Bacci, Massimo (2006). “The Depopulation of Hispanic America after the Conquest” [Sự sụt giảm dân số của Châu Mỹ Latinh sau kỷ nguyên Chinh phục]. Population and Development Review (bằng tiếng Anh). Hoa Kỳ: Hội đồng Dân số. 32 (2): 199–232. doi:10.1111/j.1728-4457.2006.00116.x. JSTOR 20058872.