stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngôn ngữ tại Ấn Độ
Ngôn ngữ chính thức của Ấn Độ

Ấn Độ có tổng cộng 22 ngôn ngữ đồng chính thức. Điều này cũng dễ hiểu vì Ấn Độ rất đông dân mà không có một ngôn ngữ đồng nhất như quốc gia láng giềng Trung Quốc. Sau đây là danh sách các ngôn ngữ phổ biến nhất tại Ấn Độ, bao gồm cả ngôn ngữ chính thức lẫn ngôn ngữ sử dụng phổ biến trên thực tế:
| STT | Hệ chữ viết | Ngôn ngữ | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | Đa hệ chữ | Tiếng Maithili |  |
| 2. | Đa hệ chữ | Tiếng Punjab |  |
| 3. | Đa hệ chữ | Tiếng Sindh |  |
| 4. | Đa hệ chữ | Tiếng Magad |  |
| 5. | Đa hệ chữ | Tiếng Nepal Bhasa |  |
| 6. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Assam |  |
| 7. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Bodo |  |
| 8. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Hindi |  |
| 9. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Konkan |  |
| 10. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Meitei |  |
| 11. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Marathi |  |
| 12. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Nepal |  |
| 13. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Phạn |  |
| 14. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Chhattisgarh |  |
| 15. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Haryanv |  |
| 16. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Garo |  |
| 17. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Magar |  |
| 18. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Sherpa |  |
| 19. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Tamang |  |
| 20. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Gurung |  |
| 21. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Sunwar |  |
| 22. | Hệ chữ Phạn | Tiếng Rajasthan |  |
| 23. | Hệ chữ Gujarat | Tiếng Gujarat |  |
| 24. | Hệ chữ Kannada | Tiếng Kannada |  |
| 25. | Hệ chữ Ả Rập | Tiếng Kashmir |  |
| 26. | Hệ chữ Ả Rập | Tiếng Dogri |  |
| 27. | Hệ chữ Ả Rập | Tiếng Urdu |  |
| 28. | Hệ chữ Malayalam | Tiếng Malayalam |  |
| 29. | Hệ chữ Oriya | Tiếng Oriya |  |
| 30. | Hệ chữ Ol Chiki | Tiếng Santal |  |
| 31. | Hệ chữ Telugu | Tiếng Telugu |  |
| 32. | Hệ chữ Tamil | Tiếng Tamil |  |
| 33. | Hệ chữ Latin | Tiếng Anh |  |
| 34. | Hệ chữ Latin | Tiếng Karbi |  |
| 35. | Hệ chữ Latin | Tiếng Pnar |  |
| 36. | Hệ chữ Latin | Tiếng Khasi |  |
| 37. | Hệ chữ Latin | Tiếng Mizo |  |
| 38. | Hệ chữ Latin | Tiếng Kulung |  |
| 39. | Hệ chữ Latin | Tiếng Kokoborok |  |
| 40. | Hệ chữ Latin | Tiếng Pháp |  |
| 41. | Hệ chữ Latin | Tiếng Đức |  |
| 42. | Hệ chữ Tạng | Tiếng Tạng |  |
| 43. | Hệ chữ Tạng | Tiếng Sikkim |  |
| 44. | Hệ chữ Lepcha | Tiếng Lepcha |  |
| 45. | Hệ chữ Limbu | Tiếng Limbu |  |
Chú thích

↑  “The World Factbook”. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 6 năm 2008. Truy cập 11 tháng 10 năm 2015.
↑  tiếng Nihali, tiếng Shompen, và các ngôn ngữ khác nhau trong ngữ hệ Andaman
↑  1. Schwartzberg, Joseph E., 2007. Encyclopædia Britannica, India—Linguistic Composition. Quote: "By far the most widely spoken is Hindi, the country's official language, with more than 300 million speakers." 2. Oldenburg, Phillip. (1997-2007) Encarta Encyclopedia "India: Official Languages." Quote: "Hindi is the main language of more than 40 percent of the population. No single language other than Hindi can claim speakers among even 10 percent of the total population. Hindi was therefore made India's official language in 1965. English, which was associated with British rule, was retained as an option for official use because some non-Hindi speakers, particularly in Tamil Nādu, opposed the official use of Hindi."
3. United Kingdom, Foreign and Commonwealth Office: India—Country Profile. Quote: "The official language of India is Hindi written in the Devanagari script and spoken by some 30% of the population as a first language. Since 1965 English has been recognised as an 'associated language'." 4. UNESCO: Education for All—The Nine Largest Countries Lưu trữ 2006-12-30 tại Wayback Machine Quote: "Hindi is the language of 30 percent of the population and the official language of India."
5. United States Library of Congress, Federal Research Division, Country Profile: India Quote: "Languages: Hindi is the official language and the most commonly spoken, but not all dialects are mutually comprehensible. English also has official status and is widely used in business and politics, although knowledge of English varies widely from fluency to knowledge of just a few words."
6 United Nations High Commissioner for Refugees, Country Profile: India Quote: "Hindi is constitutionally designated as the official language of India, with English as an associate official language."
↑  See: PART XVII (OFFICIAL LANGUAGE) Lưu trữ 2018-01-27 tại Wayback Machine
↑  Không có ngôn ngữ quốc gia tại Ấn Độ: Tòa án Tối cao Gujarat
↑  Andrew Simpson (2007). “Language and national identity in Asia”. Oxford University Press. ISBN 0-19-926748-0. ... the languages of the Eighth Schedule, which have been referred to as the national languages of India since Nehru initiated such a practice... Chú thích journal cần |journal= (trợ giúp)
↑  James W. Tollefson (2002). “Language policies in education: critical issues”. Routledge. ISBN 0-8058-3601-2. ... Despite negligible practical import, the symbolic significant of Schedule VIII inclusion is substantial... Any language included in Schedule VIII is a national language of India... the "national" languages of India, i.e., those in Schedule VIII... Chú thích journal cần |journal= (trợ giúp)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21  Ngôn ngữ được công nhận ở cấp liên bang hoặc được nói nhiều nhưng không phải chính thức.
Ngày quốc tế phiên dịch

Thánh Giêrônimô đang nghiên cứu. Một tranh vẽ của Domenico Ghirlandaio
Ngày Quốc tế Phiên dịch, còn gọi là Ngày Quốc tế Dịch thuật là một hoạt động kỷ niệm diễn ra vào ngày 30 tháng 9 hàng năm nhân dịp lễ Thánh Giêrônimô, một linh mục Kitô giáo đã chuyển ngữ Thánh Kinh sang tiếng Latinh và được Giáo hội suy tôn làm thánh bổn mạng của giới dịch thuật và thông ngôn. Kể từ khi Hiệp hội Dịch thuật Quốc tế (FIT) được thành lập năm 1953, tổ chức này đã không ngừng tổ chức kỷ niệm ngày này. Năm 1991 FIT đưa ra khái niệm quốc tế hóa ngày Dịch thuật nhằm để xây dựng mối đoàn kết trong cộng đồng dịch thuật toàn cầu, và cũng để quảng bá phát triển ngành biên phiên dịch tại các quốc gia trên thế giới (không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng). Đây là dịp người làm công tác dịch thuật trên thế giới bày tỏ niềm tự hào về ngành nghề có ý nghĩa của mình, vốn ngày càng cần thiết trong quá trình toàn cầu hóa hiện nay.[citation needed]
Nguồn và liên kết ngoài

CEATL, Liên hiệp các Hội dịch thuật văn học châu Âu
Nephrodium fraternum

| Nephrodium fraternum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Nephrodium
Loài (species): N. fraternum
Danh pháp hai phần
Nephrodium fraternum Hieron., 1908 
Nephrodium fraternum là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Hieron. mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Nephrodium fraternum”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Sữa ong chúa

Sự phát triển của ấu trùng bên trong sữa ong chúa
Sữa ong chúa là chất tiết ra từ ong mật được dùng làm chất dinh dưỡng nuôi ấu trùng, cũng như ong chúa trưởng thành. Sữa ong chúa được tiết ra từ các tuyến trong hầu dưới của ong thợ và nuôi dưỡng tất cả ấu trùng trong đàn, bất kể giới tính hay vị thế.
Trong quá trình một tổ ong đang tìm ra ong chúa mới, ong thợ sẽ kiến tạo tế bào ong chúa đặc biệt. Ấu trùng trong các tế bào này được cho ăn nhiều sữa ong chúa. Kiểu cho ăn này kích hoạt sự phát triển hình thái của ong chúa, bao gồm cả buồng trứng phát triển đầy đủ cần thiết để đẻ trứng.
Sữa ong chúa được bán rộng rãi trên thị trường như một loại thực phẩm chức năng. Đây là một loại thuốc thay thế thuộc danh mục liệu pháp châm nọc ong. Năm 2010, tại Hoa Kỳ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm đã có hành động pháp lý chống lại các công ty sử dụng tuyên bố vô căn cứ về lợi ích sức khỏe để tiếp thị sản phẩm sữa ong chúa. Các nghiên cứu được thực hiện kể từ đó đã phát hiện ra sữa ong chúa có khả năng tăng cường sản xuất collagen, giãn mạch, giảm tác động của hội chứng tiền kinh nguyệt, và như một phương pháp điều trị sau mãn kinh ở người, và chống lại bệnh Alzheimer ở động vật.
Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Wikipedia tiếng Việt  về tính pháp lý và độ chính xác của các thông tin có liên quan đến y học và sức khỏe. Độc giả cần liên hệ và nhận tư vấn từ các bác sĩ hay các chuyên gia. . Xem chi tiết tại Wikipedia:Phủ nhận y khoa và Wikipedia:Phủ nhận về nội dung.
Nhưng điều đáng chú ý là sữa ong chúa chứa hormon và các chất đặc biệt có tác dụng củng cố và tăng cường sức khoẻ con người. Nó là thuốc rất bổ đặc biệt đối với người già, suy nhược, thiếu máu... Có nghiên cứu cho thấy trẻ em ăn nhiều sữa ong chúa sẽ dậy thì sớm hơn so với trẻ em cùng lứa.
Sữa ong chúa chứa một tỷ lệ đáng kể của protein, amino acid, lipid, vitamin và đường, và cũng có nhiều giá trị dinh dưỡng và dược lý.
Cụ thể, thành phần của nó bao gồm: protein, 22 loại amino acid, lipid (chủ yếu là acid béo 10-DHA), carbohydrate (chủ yếu là đường glucose, fructose), các vitamin (vitamin B1, vitamin B2, vitamin B3, vitamin B5, vitamin B6, vitamin B9,vitamin C, vitamin H, Inositol…) và các chất khoáng (K, Ca, Mg, Cu, Fe, Zn, Se, Li, Ga…). Sữa ong chúa không có các vitamin A, D, E và K.
Trong thực tế, các nghiên cứu khoa học đã chứng minh số lợi ích của sữa ong chúa với sức khỏe con người. Tuy nhiên, một số thí nghiệm trong phòng và trên cơ thể người cho thấy::
Chất hoạt động làm giãn mạch và làm hạ huyết áp;
Chất hoạt động làm giảm cholesterol;
Chất chống ung thư.
Những lợi ích của sữa ong chúa với phụ nữ sau mãn kinh cũng được một nghiên cứu lâm sàng Nhật Bản đề cập, vì liên quan đến việc sản xuất estrogen. Tuy nhiên, kiến thức về tác động của loại thuốc trong dài hạn khi sử dụng sữa ong chúa lâu dài với phụ nữ sau mãn kinh, cũng như con người nói chung, vẫn chưa biết được đầy đủ .
Về những tác động tiêu cực có thể có sức khỏe con người, chỉ có một trường hợp viêm đường ruột liên quan đến tiêu chảy đã được báo cáo tại Nhật Bản vào năm 1997 sau khi dùng sữa ong chúa hàng ngày với liều lượng 10 ml trong vòng 25 ngày trên một người phụ nữ cao tuổi. Trường hợp này, liên quan đến tiêu thụ quá mức của sữa ong chúa, và không hấp thụ được hết.
Nowielin

| Nowielin |
| --- | --- |
—  Village  —
 

Nowielin
Country:  Ba Lan
Voivodeship: West Pomeranian
County: Pyrzyce
Gmina: Pyrzyce
Dân số : 481
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Mã bưu chính: 74-230 
Nowielin [nɔˈvjɛlin] là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Pyrzyce, thuộc hạt Pyrzyce, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 4 kilômét (2 mi) phía nam Pyrzyce và 41 km (25 mi) về phía đông nam của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Ngôi làng có dân số là 480 người.
Xã Bart, Quận Lancaster, Pennsylvania

| Xã Bart Bart Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 

 
 Vị trí trong Quận Lancaster, Pennsylvania
 Vị trí quận Lancaster trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỳ
Xã Bart
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Pennsylvania
Quận: Quận Lancaster
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 3.094
Múi giờ: EST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): EDT (UTC-4)
Xã Bart (tiếng Anh: Bart Township) là một xã thuộc quận Lancaster, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 3.094 người.
Stapelia surrecta

| Stapelia surrecta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Stapelia
Loài (species): S. surrecta
Danh pháp hai phần
Stapelia surrecta N. E. Br. 
Stapelia surrecta là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được N.E. Br. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Stapelia surrecta”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Nyctemera basinigra

| Nyctemera basinigra> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Nyctemera
Loài (species): N. basinigra
Danh pháp hai phần
Nyctemera basinigra
Nyctemera basinigra là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Taranis nezi

| Taranis nezi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Conoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Conidae
Phân họ (subfamilia): Raphitominae
Chi (genus): Taranis
Loài (species): T. nezi
Danh pháp hai phần
Taranis nezi Okutani, 1964 
Taranis nezi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.
Chú thích

↑  Taranis nezi Okutani, 1964. World Register of Marine Species, truy cập 29 tháng 3 năm 2010.
Nguyễn Chánh Thi

| Nguyễn Chánh Thi |
| --- | --- |
Trung tướng Nguyễn Chánh Thi
Chức vụ
 Đại biểu Chính phủ tại Trung phần
Nhiệm kỳ: 11/1965 – 3/1966
Cấp bậc: -Trung tướng
 
 Tư lệnh Quân đoàn I
Nhiệm kỳ: 10/1964 – 3/1966
Cấp bậc: -Thiếu tướng -Trung tướng (11/1965)
Tiền nhiệm: -Thiếu tướng Tôn Thất Xứng
Kế nhiệm: -Thiếu tướng Nguyễn Văn Chuân
Vị trí: Vùng 1 chiến thuật
 
 Tư lệnh Sư đoàn 1 Bộ binh
Nhiệm kỳ: 2/1964 – 10/1964
Cấp bậc: -Đại tá -Chuẩn tướng (5/1964) -(Thiếu tướng 10/1964)
Tiền nhiệm: -Đại tá Trần Thanh Phong
Kế nhiệm: -Chuẩn tướng Nguyễn Văn Chuân
Vị trí: Vùng 1 chiến thuật
 
 Phụ tá Tư lệnh Quân đoàn I
Nhiệm kỳ: 12/1963 – 2/1964
Cấp bậc: -Đại tá
Vị trí: Vùng 1 chiến thuật
Tư lệnh: -Trung tướng Nguyễn Khánh
 
 Tư lệnh Liên đoàn Nhảy dù (từ 26/5/1959 là Lữ đoàn Nhảy dù)
Nhiệm kỳ: 9/1956 – 11/1960
Cấp bậc: -Đại tá (10/1959)
Tiền nhiệm: -Đại tá Đỗ Cao Trí
Kế nhiệm: -Trung tá Cao Văn Viên
Vị trí: Quân khu Thủ đô
 
 Tư lệnh phó Liên đoàn Nhảy dù
Nhiệm kỳ: 8/1955 – 3/1956
Cấp bậc: -Thiếu tá -Trung tá (11/1955)
Vị trí: Quân khu Thủ đô
Tư lệnh: -Trung tá Đỗ Cao Trí
 
 Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 5 Nhảy dù
Nhiệm kỳ: 4/1955 – 8/1955
Cấp bậc: -Đại úy -Thiếu tá (8/1955)
Kế nhiệm: -Đại úy Ngô Xuân Soạn
Vị trí: Quân khu Thủ đô
 
Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1 Ngự lâm quân
Nhiệm kỳ: 6/1954 – 4/1955
Cấp bậc: -Đại úy (6/1954)
Kế nhiệm: -Đại úy Lý Trọng Mỹ
Vị trí: Cao nguyên Trung phần (Đà Lạt)
Quốc trưởng: Bảo Đại
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch:  Hoa Kỳ  Việt Nam Cộng hòa
Sinh: 23 tháng 2 năm 1923 làng Dương Nỗ, Phú Vang, Thừa Thiên, Liên bang Đông Dương
Mất: 23 tháng 6 năm 2007 (84 tuổi) Lancaster, Pennsylvania, Hoa Kỳ
Nguyên nhân mất: Tuổi già
Nơi ở: Pennsylvania, Hoa Kỳ
Nghề nghiệp: Quân nhân
Dân tộc: Kinh
Cha: Nguyễn Chánh Dung
Mẹ: Tạ Thị Nay
Họ hàng: Anh: Nguyễn Chánh Thân Em: Nguyễn Chánh Hàm
Con cái: 4 người con (3 tai, 1 gái) Nguyễn Chánh Lộc Nguyễn Chánh Minh Nguyễn Chánh Hiển Nguyễn Thị Hoàng Yến
Học vấn: Thành chung
Alma mater: -Trường Trung học Đệ nhất cấp tại Huế -Trường Võ bị Địa phương Nam Việt tại Cap Saint-Jacques (Vũng Tàu) -Trung tâm Nghiên cứu Quân sự Hà Nội -Học viện Fort Leavenworth, Kansas, Hoa Kỳ
Quê quán: Trung Kỳ
Phục vụ trong quân đội
Thuộc:  Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Phục vụ:  Việt Nam Cộng hòa
Năm tại ngũ: 1941 - 1966
Cấp bậc:  Trung tướng
Đơn vị:  Binh chủng Nhảy dù  Sư đoàn 1 Bộ binh  Quân đoàn I và QK 1
Chỉ huy:  Quân đội Thuộc địa Pháp  Quân đội Liên hiệp Pháp  Quân đội Quốc gia  Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Tham chiến: -Chiến tranh Đông Dương - Chiến tranh Việt Nam
Nguyễn Chánh Thi (1923-2007) nguyên là một cựu tướng lĩnh gốc Nhảy dù của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, cấp bậc Trung tướng. Ông xuất thân từ một trường Võ bị Địa phương do Chính phủ Quốc gia trong Liên hiệp Pháp mở ra ở miền Đông Nam phần. Ông đã từng là Tư lệnh một Binh chủng được xem là xuất sắc nhất và Tư lệnh một Quân đoàn giàu truyền thống nhất của Quân đội Nam Việt Nam trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Ông là người được Tạp chí Times mệnh danh là "chuyên gia đảo chính". Bởi vì ông là một sĩ quan quân đội dính líu đến nhiều cuộc đảo chính và phản đảo chính trong lịch sử tồn tại của Việt Nam Cộng hòa.
Tiểu sử và Binh nghiệp

Ông sinh ngày 23 tháng 2 năm 1923 trong một gia đình gia giáo, nề nếp tại làng Dương Nỗ, Phú Vang, Thừa Thiên, miền Trung Việt Nam. Thân phụ ông đương thời là Công chức và cũng là cựu binh trong Quân đội Pháp. Ông tốt nghiệp Trung học phổ thông chương trình Pháp tại Huế với văn bằng Thành chung.
Quân đội Thuộc địa Pháp

Theo truyền thống của thân phụ, năm 1941 ông gia nhập Quân đội Pháp khi mới có hơn 17 tuổi, mang số quân: 43/232.579 Ngày 9 tháng 3 năm 1945, khi Nhật đảo chính Pháp, ông cùng nhiều binh sĩ trong Quân đội Pháp bị bắt giữ. Tháng 8 năm đó, lợi dụng khi Việt Minh cướp chính quyền, ông đã đào thoát nhưng lại bị du kích Việt Minh bắt giam tại Ba Tơ, Quảng Ngãi. Mãi đến khi Pháp tái chiếm Đông Dương và tấn công lên Ba Tơ, lợi dụng sơ hở ông trốn thoát và trở về chiến đấu cho Quân đội Pháp.
Quân đội Thuộc địa Pháp > Quân đội Liên hiệp Pháp

Năm 1949 ông được cử theo học khóa huấn luyện sĩ quan ở Trường Võ bị Địa phương Nam Việt tại Vũng Tàu (Cap Saint-Jacques) nhằm bổ sung các sĩ quan người Việt cho Quân đội Liên hiệp Pháp. Sau tám tháng thụ huấn, tốt nghiệp với cấp bậc Thiếu úy, ông được chọn vào Lực lượng Nhảy dù, tham gia nhiều cuộc hành quân tại chiến trường Bắc Kỳ.
Quân đội Thuộc địa Pháp > Quân đội Quốc gia Việt Nam

Tháng 6 năm 1951, sau hơn nửa năm Quân đội Quốc gia thành lập, ông chuyển ngạch phục vụ được giữ chức vụ Đội trưởng Đội Biệt kích số 1 của Tiểu đoàn 1 Nhảy dù. Đầu năm 1952, ông được thăng cấp Trung úy tại nhiệm. Ngày 22 tháng 3 năm 1954, ông được điều về Lực lượng Ngự lâm quân của Quốc trưởng Bảo Đại, giữ chức vụ Đại đội trưởng thuộc Tiểu đoàn 2 Ngự Lâm quân ở Đà lạt. Tháng 6 cùng năm, ông được thăng cấp Đại úy và được cử giữ chức vụ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1 Ngự lâm quân. Sau đó, ông được cử đi học khóa Trung đoàn trưởng tại Trung tâm Nghiên cứu Quân sự Hà Nội.
Lưu vong lần thứ nhất và trở về

Sau 3 năm lưu vong tại Campuchia, ngày 5 tháng 11 năm 1963, ông về nước sau khi nhận được tin Cuộc đảo chính quân sự lật đổ Tổng thống Diệm do các tướng lĩnh cầm đầu đã thành công. Ông được phục hồi cấp bậc và được cử làm Tư lệnh phó Quân đoàn 1, Quân khu 1 cho Trung tướng Nguyễn Khánh vào tháng 12 năm 1963.
Tuy được cử giữ chức vụ Tư lệnh phó quân đoàn, nhưng trên thực tế chỉ là một chức vụ hữu danh vô thực và không trực tiếp cầm quân. Điều này dẫn đến việc ngày 30 tháng 1 năm 1964, ông tham gia cuộc "Chỉnh lý" của tướng Nguyễn Khánh và đưa tướng Nguyễn Khánh lên cầm quyền. Sau cuộc chỉnh lý, ông được tướng Nguyễn Khánh cử làm Tư lệnh Sư đoàn 1 Bộ binh thay thế Đại tá Trần Thanh Phong.
Tháng 5 năm 1964, ông được thăng cấp Chuẩn tướng, vừa mới được tướng Nguyễn Khánh đặt ra. Ba tháng sau, do việc ủng hộ Hiến chương Vũng Tàu, ông được tướng Khánh thăng Thiếu tướng.
Ngày 13 tháng 9 năm 1964, một cuộc binh biến do Trung tướng Dương Văn Đức và Ðại tá Huỳnh Văn Tồn cầm đầu đã nổ ra, đưa lực lượng của Sư đoàn 7 Bộ binh về Sài Gòn, đưa yêu sách hạ bệ tướng Khánh, bấy giờ giữ chức Chủ tịch Hội đồng Quân đội Cách mạng. Tướng Nguyễn Khánh sợ hãi, trốn vào Bộ Tổng tham mưu rồi lên máy bay để trốn về Đà Lạt. Thiếu tướng Nguyễn Văn Thiệu, lúc đó đang là Tham mưu trưởng Liên quân tại Bộ Tổng tham mưu, đã yêu cầu tướng Nguyễn Chánh Thi đem lực lượng Sư đoàn 1 giải cứu Sài Gòn. Tướng Thi nhờ có sự ủng hộ của các tư lệnh Nhảy dù, Thủy quân Lục chiến và Không quân, nên đã nhanh chóng bức các lực lượng binh biến phải từ bỏ mục đích và rút lui. Nhờ công lao này, ngày 1 tháng 10 cùng năm tướng Khánh đã bổ nhiệm ông vào chức vụ Tư lệnh Quân đoàn 1 thay thế Thiếu tướng Tôn Thất Xứng, sau khi bàn giao Sư đoàn 1 Bộ binh lại cho Chuẩn tướng Nguyễn Văn Chuân.
Ngày 19 tháng 2 năm 1965, Thiếu tướng Lâm Văn Phát, Ðại tá Phạm Ngọc Thảo, Đại tá Bùi Dzinh và Trung tá Lê Hoàng Thao lại đem quân và xe tăng vào chiếm trại Lê Văn Duyệt, đài phát thanh Sài Gòn, bến Bạch Đằng và sân bay Tân Sơn Nhất, lùng bắt tướng Nguyễn Khánh. Một lần nữa, tướng Khánh phải đào thoát bằng máy bay ra Vũng Tàu.
Hội đồng các tướng lĩnh đã cử tướng Nguyễn Chánh Thi làm Tư lệnh Quân đoàn Giải phóng Thủ đô, đưa quân về Sài Gòn để phản đảo chính. Được sự ủng hộ của các tướng trẻ, ngày 20 tháng 2, tướng Thi nhanh chóng bức quân đảo chính rút lui, sau khi đạt thỏa thuận yêu cầu Quốc trưởng Phan Khắc Sửu ra lệnh giải nhiệm tướng Khánh, và ép tướng Khánh phải xuất ngoại "trị bệnh".
Lần lưu vong cuối cùng

Sau khi bị đưa về Sài Gòn, ngày 27 tháng 5 năm 1966, qua những hoạt động trung gian của Ðại sứ Lodge và tướng William Westmoreland, tướng Kỳ đã gặp tướng Thi để bàn về số phận tướng Thi và tướng Ðính. Tướng Kỳ đã đồng ý không đưa 2 tướng ra xét xử ở tòa án binh với tội danh phản loạn, với sự bảo đảm của người Mỹ sẽ chu đáo và giúp ông ổn định đời sống của gia đình ông trên đất Mỹ. Ngày 14 tháng 7 năm 1966, hai tướng Thi - Đính bị Hội đồng Tướng lĩnh đưa ra kỷ luật với quyết định loại ngũ vĩnh viễn cả hai tướng ra khỏi quân đội và đồng thời buộc tướng Nguyễn Chánh Thi lưu vong ra nước ngoài.
Ngày 29 tháng 7 năm 1966, phát ngôn của chính phủ tuyên bố tướng Nguyễn Chánh Thi sẽ rời Việt Nam sang Mỹ để "chữa bệnh". Ngày 31 tháng 7, ông lên đường qua Mỹ chữa bệnh "thối mũi". Trước khi đi, ông ném tất cả huân chương đã được tặng, chỉ giữ cái mền như là kỷ niệm cuối cùng của cuộc đời quân ngũ.
Tại Mỹ, lúc đầu tướng Thi được nhận trợ cấp một tháng 600 USD theo chế độ của một trung tướng hồi hưu. Việc này bị tướng Kỳ chỉ trích quyết liệt với lý do tướng Thi đã bị loại ngũ. Vì vậy, trợ cấp của tướng Thi bị giảm xuống chỉ còn 170 USD một tháng.
Theo bài viết của báo New York Times, trong những năm sống lưu vong tại Hoa Kỳ, tướng Thi đã từng làm nhiều nghề, như bảo vệ cho một khách sạn nhỏ tại Los Angeles, và mở một tiệm cà phê ở Arkansas.
Tháng 2 năm 1972, sau 6 năm sống ở đất Hoa Kỳ, Nguyễn Chánh Thi đã mua một suất vé như một hành khách dân sự để trở về quê hương Việt Nam. Tuy nhiên, tướng Nguyễn Văn Thiệu, khi đó đang là Tổng thống, đã ra lệnh không cho cựu tướng được đặt chân xuống phi trường Tân Sơn Nhất. Ông đành trở lại Hoa Kỳ mà không ngờ rằng đây là lần cuối cùng ông có thể nhìn lại quê hương Việt Nam.
Năm 1985, ông cho xuất bản hồi ký "Một trời tâm sự" kể về cuộc đời mình. Tuy có tham gia một số hoạt động xã hội của các cựu binh Việt Nam Cộng hòa tại Hoa Kỳ, nhưng ông từ chối tham gia tất cả các phong trào vận động vũ trang để chống lại chính phủ Việt Nam.
Sau hơn 40 năm tha hương, ông qua đời lúc 6 giờ 42 phút chiều thứ Bảy ngày 23 tháng 6 năm 2007 (giờ miền Đông Hoa Kỳ) tại Lancaster, Pennsylvania, thọ 85 tuổi.
Gia đình

Thân phụ: Nguyễn Chánh Tâm, tên gọi khác: Nguyễn Chánh Dung, nguyên là Công chức ngoại ngạch cho Chính quyền Thuộc địa Pháp, ông Tâm cũng đã từng tham gia Quân đội Pháp trong Thế chiến thứ nhất
Thân mẫu: Tạ Thị Nay
Bào huynh: Nguyễn Chánh Thân
Bào đệ: Nguyễn Chánh Hàm (Sinh năm 1935 tại Thừa Thiên, tốt nghiệp khóa 14 Võ bị Đà Lạt. Cấp bậc sau cùng: Trung tá Bộ binh)
Các con: Nguyễn Chánh Lộc, Nguyễn Chánh Minh, Nguyễn Chánh Hiển và Nguyễn Thị Hoàng Yến.
Nephrodium furcatum

| Nephrodium furcatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Nephrodium
Loài (species): N. furcatum
Danh pháp hai phần
Nephrodium furcatum Hook., 1862 
Nephrodium furcatum là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Hook. mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Nephrodium furcatum”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Xanthorhoe stupida

| Xanthorhoe stupida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Xanthorhoe
Loài (species): X. stupida
Danh pháp hai phần
Xanthorhoe stupida Alphéraky, 1897 
Xanthorhoe stupida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.