Triệu Từ Truyền
Nhận xét về Triệu Từ Truyền

Luật sư Bùi Chánh Thời tức Như Trị, người giữ Vườn Thơ tuần báo "Văn Nghệ Tiền Phong" số 217 tháng 09/1963 đã có đôi dòng nhận xét như sau: "Trên trang thơ này, chúng ta đã nhiều lần giao cảm với tâm hồn của Triệu Cung Tinh, nhà thơ nhiều ưu tư của thời đại. Những vần thơ chua xót, gợi sầu, thể hiện được tất cả những băn khoăn của tuổi trẻ giữa thế giới u ám ngày nay".
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Dưới tia mặt trời hoàng hôn hấp hối Trên miền đồng khô cỏ cháy bao la Nằm đây nghe chim hót khúc bi ca Được nuôi nấng thân tôi bằng thứ ấy. (trích Bài thơ cho hôm nay - 6/1963). | ” |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Anh gắn lên môi điếu thuốc chưa đốt Vì không hộp quẹt Nhưng có dòng khói từ trong mũi bay ra Đó là khói của trái đạn cay Và giọt máu hồng Trên đầu điếu thuốc của anh Anh nghĩ đến em Điếu thuốc đã tàn Dù không hộp quẹt. (Nghĩ tới em trang 33, trong "Đêm lên cơn dài" - Bộ Lạc Mới xuất bản 1965) Người con gái cắn chiếc hoa đỏ dại trên môi Đi thật chậm đếm từng hơi thở Một cánh chim sâu lũi qua lũi lại Mặt đất đẩy quả bom về máy bay Người con gái cắn mặt trời như ăn bánh ngọt. (Miền đồng ruộng - 3/1966) | ” |
Trong "Ý Thức Thơ Bộ Lạc Mới", năm 19 tuổi, Triệu Cung Tinh của ngày ấy (25-01-1966) đã viết như một tuyên ngôn: "Thơ là những ngôn-ngữ-cử-động, chứ không phải như ngôn từ xuất phát từ triệu cửa miệng hàng ngày. Ngôn-ngữ-cử-động có thể chất chứa ý nghĩa hoặc tự nó xuất hiện ý nghĩa trong tâm trí con người. Sở dĩ có ngôn-từ-cử-động, vì con người có nhu cầu tâm hồn, u uất siêu hình mà tiếng nói hàng ngày không biểu hiện, bộc lộ nổi... Tâm hồn con người tuỳ thuộc vào hoàn cảnh lịch sử tiến hoá, đem theo khát vọng mới cho con người. Và thơ tiến bộ trên nền tảng văn hoá đó".
Nhà mỹ học Hoàng Thiệu Khang cho rằng về thi pháp tiết tấu, nhịp điệu thơ Triệu Từ truyền vừa truyền thống vừa hiện đại. (báo Người Lao động 04/3/1991). Trong một bài viết nhà thơ Nguyễn Tôn Nhan đã nhận đinh:
Cái "xích tử chi tâm"(tấm lòng con đỏ) chẳng phai màu chút gì. Nó không bao giờ còn phai màu được nữa, vì đã được tôi luyện đến mức tuyệt thậm thâm rồi. Đã cửu chuyển công thành rồi. Câu nói này có thể áp dụng đúng vào thơ Triệu Từ Truyền, vì từ năm 1975 đến nay anh đã in liên tiếp nhũng thi tập được văn giới nhắc tới nhiều. Ấy là cõi thi ca độc đáo của riêng anh. Bạn đọc thử đọc lại những bài thơ in lại từ tập Đêm Lên Cơn Dài (9), anh đã viết cách đây hơn 40 năm vậy mà không mất đi sắc màu tươi roi rói của các loại thi pháp "Hậu" hay "Tân" gì gì đó của ngày hôm nay.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ..Chứa chất trong thơ Triệu Từ Truyền là niềm vui, là nỗi đau, là chờ đợi, là sự yếu đuối, là lòng quả cảm của con người. Người đọc nhận ra thông điệp này, có thể từ những câu chữ, hình ảnh mà cũng có thể từ cảm giác, từ linh cảm, như ta đứng trước một bức tranh của các họa sĩ hiện đại. Cái ta nhận biết không phải là chiếc lá, bông hoa hay khuôn mặt người mà là cảm xúc do toàn bộ bố cục hay màu sắc của bức tranh đem lại.  (trích lời bạt tập thơ Va chạm Hư Không -24/9/1998 của nhà thơ Ý Nhi) | ” |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Chất "tranh đấu" trong thơ anh ngày nay không còn là sự tìm kiếm hòa bình, thống nhất cho một quê hương nữa mà là cho nhân phẩm và giá trị nhân bản của toàn xã hội, và ở mọi nơi nơi. Không dừng lại ở sự thống nhất cho địa dư xứ sở một thời, anh còn muốn tìm tới sự liền lạc mãi mãi giữa mọi tâm hồn người.Trong trường hợp này Triệu Từ Truyền khá giống Trịnh Công Sơn trong âm nhạc. Người nhạc sĩ thiên tài này cũng đã từng "đơn ca" giữa những "hợp ca tranh đấu" lúc bấy giờ. Ông đã và mãi còn đi tiếp cho những đơn-ca-tranh-đấu khác trong lòng một đất nước, một nhân loại còn bất toàn chứ không "ngủ yên trên chiến thắng". Mặt khác, ở loại nhạc trữ tình, Trịnh Công Sơn vẫn sáng chói bên cạnh các đồng nghiệp tài năng Phạm Duy, Cung Tiến, Phạm Đình Chương, Lê Uyên Phương, Vũ Thành An, Ngô Thụy Miên…. Thì cũng thế, ngoài thơ tranh đấu, Triệu Từ Truyền trong thơ tình, thơ đời cũng vẫn có thể sánh vai với những Thanh Tâm Tuyền, Trần Dạ Từ, Nguyên Sa, Bùi Giáng, Nguyễn Đức Sơn, Nhã Ca… một thời. Nhưng, như đã nói, anh đứng hẳn một bên (chứ không "trốn lính" tại chỗ như Trịnh Công Sơn) nên không được nêu tên chính thức trong văn học sử miền Nam trước 1975, song vẫn "âm thầm" đi bên họ, trong cõi thơ bền bỉ của mình.  (trích Làm thơ đến tận cùng đâu phải chuyện chơi! - Đoàn Vị Thượng, nhà thơ-nhà phê bình văn học - Người của Cộng đồng. Yahoovanhoaviet.com, 2006) Triệu Từ Truyền vẫn buồn, có điều, đó không phải nỗi buồn của kiếp nô lệ. Giờ đây, nỗi buồn của anh sâu sắc hơn, gần gũi hơn nhưng lại trở nên mông lung, mờ tỏ. Nỗi buồn của người đã kinh qua phần lớn cuộc đời mình để có được nhiều điều. Không ai gây ra, cũng chẳng ai chia được, nỗi buồn ấy sinh ra từ trong bản thể và vừa dày vò vừa cho anh cơ hội, lý do để tồn tại: Hoa lục bình nở tím - dù trôi hay không trôi - dù gần hay xa khơi. (Mức đến). Như một người cô đơn anh đối diện với những tĩnh vật tâm hồn mình, trò chuyện, lắng nghe, nhâm nhi cùng chúng qua cơn trầm uất của chính mình: Tách trà rung co giật - với cường độ động đất – phát bước sóng tri âm - gửi về người xa khuất – ly kia buồn phát sốt - rịn mồ hôi hôn mê – cà phê thành thang thuốc - uống cho tan não nề (Ly tách). Thì ra trong Triệu Từ Truyền, những gì đã bắt đầu từ rất lâu, từ những ngày mới làm thơ, vẫn nằm nguyên đâu đó trong sâu kín tâm hồn anh, điều đã làm anh không giống những người khác: cách nhìn sự vật. (Trích Nhập cuộc với chính mình của Ngô Thị Kim Cúc, nhà văn – Báo Tuổi Trẻ 03/5/1994) | ” |