Điện ảnh Nga
Lịch sử hình thành và phát triển > Điện ảnh Đế quốc Nga

Bài chi tiết: Điện ảnh Đế quốc Nga
Những bộ phim đầu tiên được xem ở Đế quốc Nga đã được anh em nhà Lumière trình diễn phim tại các thành phố Moskva và Sankt-Peterburg vào tháng 5 năm 1896. Trong cùng tháng đó, người quay phim của Lumière tên là Camille Cerf đã làm bộ phim đầu tiên ở Nga, ghi lại cảnh đăng quang của Nga hoàng Nikolai II tại điện Kremli.
Aleksandr Drankov đã sản xuất bộ phim tường thuật đầu tiên của Nga Stenka Razin dựa trên các câu truyện dân gian, do Vladimir Romashkov làm đạo diễn. Năm 1910, Ladislas Starevich cho ra mắt bộ phim hoạt hình đầu tiên của Nga có tựa đề '''Lucanus Cervus''', được Sa Hoàng phong tặng huân vào năm 1911, và vẫn tiếp tục làm thêm nhiều phim hoạt hình khác cho đến khi Cách mạng Tháng Mười Nga bùng nổ vào năm 1917, Starevich đã di cư sang Pháp.
Năm 1912, phim trường Khanzhonkov được khánh thành, và đạo diễn Ivan Mozzhukhin đã làm nên bộ phim truyện đầu tay của ông tại đây, có tựa là Oborona Sevastopolya ("The Defense of Sevastopol"). Cùng năm này, bộ phim Nga liên quan đến Đức mang tựa Ukhod Velikovo Startsa ("Departure of the Grand Old Man") được công chiếu, đã đưa tên tuổi của đạo diễn tài ba Yakov Protazanov đến với thế giới. Đây cũng là một bộ phim tiểu sử nổi tiếng nói về cuộc đời của đại thi hào Lev Tolstoy. Bản thân Sa Hoàng Nga cũng đã tự tay làm một số phim gia đình ngay tại cung điện, cũng như bổ nhiệm một nhà điện ảnh làm cố vấn. Mặc dù vậy, Sa Hoàng cũng tỏ thái độ ủng hộ một ý kiến được viết vào năm 1913 về điện ảnh: "một vật phẩm trống rỗng... thậm chí còn có thế gây hại... ngu ngốc... chúng ta không nên bộc lộ sự quan tâm và quan trọng thái quá cho những thứ vặt vãnh, vớ vẩn này".
Thế Chiến I nổ ra năm 1914 đã gây ra không ít thay đổi cho nền điện ảnh Nga. Việc nhập khẩu phim trong nước bị sụt giảm nghiêm trọng, đặc biệt là các bộ phim của Đức cùng đồng minh đều biến mất khỏi thị trường Nga. Các nhà làm phim trong nước gần như ngay lập tức quay sang quan điểm bài Đức và bắt tay vào làm các bộ phim chứa đậm tư tưởng ái quốc. Các bộ phim này thường được sản xuất trong tình trạng vô cùng hấp tấp, thậm chí vừa quay vừa viết tiếp kịch bản. Kết quả là trong năm 1916, Nga đã sản xuất ra 499 bộ phim, hơn gấp 3 lần sản lượng của 3 năm trước đó, với thời lượng của các bộ phim cũng dài hơn. Trong khi đó, các đồng minh của Nga bắt đầu nhập khẩu về một số tác phẩm nổi bật, bao gồm các bộ phim của Protazanov và Yevgeni Bauer_một bậc thầy của dòng phim tâm lý, đồng thời cũng là người có sức ảnh hưởng toàn cầu, bao gồm cả ngành công nghiệp điện ảnh Mỹ. Bất lợi hơn nữa, các hãng phim Nga bị cấm đưa tên tuổi các nhà quay phim lên màn hình, khiến các tư liệu chiến tranh phải được nhập khẩu từ Pháp và Anh. Đồng thời, Hội đồng Skobolex cũng được chính phủ thành lập nhằm giám sát việc làm phim thời sự và các bộ phim tuyên truyền.
Sa Hoàng Nicholas II đã tiến cử một số trợ lý đặc biệt cho nhà làm phim của "The Defence of Sevastopol" và một số phim tương tự, nhưng điện ảnh Nga trong thời kỳ này  vẫn thiếu một nguồn tài trợ đủ lớn của chính phủ, hay nhận được sự điều hành và quản lý thích đáng. Tất cả chỉ có một số luật liên quan đến việc kiểm duyệt phim trên tầm cấp độ quốc gia như việc cấm làm phim về những nhân vật Sa Hoàng trong các bộ phim lớn, nhưng đại đa số các nhà làm phim lại được tự do sản xuất phim phục vụ quần chúng; các quan chức địa phương có lẽ là những người có trách nhiệm quản lý trong việc kiểm duyệt và cấm phát hành phim nghiêm ngặt nhất của thời kỳ này. Thể loại phim trinh thám và nhiều dạng phim mêlô khác (melodrama - thể loại phim sử dụng lối thể hiện cường điệu, thái quá) cũng rất được ưa chuộng trong thời kỳ này.
Mỉa mai thay, bộ phim quan trọng cuối cùng của Đế quốc Nga được hoàn thành vào năm 1917, Father Sergius (Otets Sergii), đã trở thành bộ phim được xuất xưởng đầu tiên dưới thời kỳ của đất nước Xô Viết mới, của nền điện ảnh Liên Xô.
Khi cuộc Cách mạng Tháng Hai Nga bùng nổ đến cao trào giữa tâm điểm của Chiến tranh Thế giới, cùng với việc nhân dân quay sang bài xích phong kiến, các nhà sản xuất phim bắt đầu ra mặt và sản xuất ra nhiều bộ phim chống đối Sa Hoàng Nga. Trong khi đường phố Nga vắng bóng người qua lại thi những tác phẩm này, cùng với lượng phim trinh thám và phim mêlô như thường lệ, đã lôi kéo được hầu hết các nhà cách mạng lấp đầy các rạp chiếu bóng lúc bấy giờ. Tuy nhiên sau đó, việc cơ sở hạ tầng bị tàn phá nặng nề bởi chiến tranh, cùng nền kinh tế kiệt quệ, phim ảnh Xô Viết địa phương lấy đề tài nông thôn áp đảo doanh thu, và sự ác cảm của công nghiệp điện ảnh với Chủ nghĩa Cộng sản đã khiến cho nền công nghiệp phim ảnh Nga chết dần ngay thời điểm Lênin, vào ngày 8/11/1917 khai sinh ra một đất nước mới, nước Cộng Hoà Xã hội Liên Bang Xô Viết Nga.
Mặc dù vấp phải sự đối đầu gay gắt từ các nhà sản xuất từ Pháp, Mỹ, Đức, Đan Mạch, Anh và Ý vì lý do chính trị, nhưng nền kinh tế nội địa của Nga trong 5 năm tiếp theo đó vẫn có những bước tiến vượt bậc. Chỉ tính riêng năm 1918, đã có 129 bộ phim Nga được ra đời (mặc dù đa số thời lượng của các bộ phim này tương đối ngắn).