stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Pháp
Kỷ lục > Ghi bàn nhiều nhất

| # | Cầu thủ | Bàn | Trận | Hiệu số | Sự nghiệp |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Olivier Giroud | 57 | 137 | 0.42 | 2011–2024 |
| 2 | Thierry Henry | 51 | 123 | 0.41 | 1997–2010 |
| 3 | Kylian Mbappé | 48 | 84 | 0.57 | 2017– |
| 4 | Antoine Griezmann | 44 | 135 | 0.33 | 2014– |
| 5 | Michel Platini | 41 | 72 | 0.57 | 1976–1987 |
| 6 | Karim Benzema | 37 | 97 | 0.38 | 2007–2022 |
| 7 | David Trezeguet | 34 | 71 | 0.48 | 1998–2008 |
| 8 | Zinedine Zidane | 31 | 108 | 0.29 | 1994–2006 |
| 9 | Just Fontaine | 30 | 21 | 1.43 | 1953–1960 |
| 9 | Jean-Pierre Papin | 30 | 54 | 0.56 | 1986–1995 |
Huấn luyện viên

| TT | Huấn luyện viên | Thời gian huấn luyện | Số trận | Thắng | Hòa | Thua | Danh hiệu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Hội đồng của FFF | trước 1955 |  |  |  |  |  |
| 2 | Albert Batteux | 1955-1962 |  |  |  |  |  |
| 3 | Henri Guérin | 1962-1966 |  |  |  |  |  |
| 4 | José Arribas và Jean Snella | 1966 |  |  |  |  |  |
| 5 | Just Fontaine | 1967 |  |  |  |  |  |
| 6 | Louis Dugauguez | 1967-1968 |  |  |  |  |  |
| 7 | Georges Boulogne | 1969-1973 |  |  |  |  |  |
| 8 | Stefan Kovacs | 1973-1975 |  |  |  |  |  |
| 9 | Michel Hidalgo | 1976-1984 |  |  |  |  | Vô địch Euro 1984 |
| 10 | Henri Michel | 1984-1988 |  |  |  |  | Vô địch Intercontinental Cup 1985 |
| 11 | Michel Platini | 1988-1992 |  |  |  |  |  |
| 12 | Gérard Houllier | 1992-1993 |  |  |  |  |  |
| 13 | Aimé Jacquet | 1993-1998 |  |  |  |  | Vô địch World Cup 1998 |
| 14 | Roger Lemerre | 1998-2002 |  |  |  |  | Vô địch Euro 2000   Vô địch Confed Cup 2001 |
| 15 | Jacques Santini | 2002-2004 |  |  |  |  | Vô địch Confed Cup 2003 |
| 16 | Raymond Domenech | 2004-2010 |  |  |  |  | Á quân World Cup 2006 |
| 17 | Laurent Blanc | 2010-2012 |  |  |  |  |  |
| 18 | Didier Deschamps | 2012-nay |  |  |  |  | Á quân Euro 2016   Vô địch World Cup 2018   Vô địch UEFA Nations League 2021   Á quân  World Cup 2022 |
| Tổng cộng | Tổng cộng | Tổng cộng |  |  |  |  |  |
Ban huấn luyện

| Vị trí | Tên |
| --- | --- |
Huấn luyện viên trưởng: Didier Deschamps
Trợ lý huấn luyện viên: Guy Stéphan
Huấn luyện viên thủ môn: Franck Raviot
Huấn luyện viên thể lực: Christophe Geoffroy
Bác sĩ: Franck Le Gall
Giám đốc quản lý: Marino Faccioli
Tsunokakushi

Cô dâu Nhật đội mũ tsunokakushi
Tsunokakushi (角隠し)  là một loại mũ truyền thống được cô dâu đội trong lễ cưới theo nghi thức Thần đạo truyền thống ở Nhật Bản.
Tsunokakushi là một mảnh vải hình chữ nhật, có tác dụng che phủ bộ tóc giả của cô dâu. Tsunokakushi được tạo theo phong cách Bunkin takashimada (文金高島田, Văn kim cao đảo điền). Tsunokakushi thường được làm bằng lụa trắng, hòa hợp với bộ kimono truyền thống của cô dâu trong ngày cưới.
Theo quan niệm truyền thống, tsunokakushi được đội lên  đầu cô dâu để che đậy sự ghen tuông, bản ngã và  sự ích kỷ; nó cũng là tượng trưng cho hình tượng về một người vợ dịu dàng và ngoan ngoãn trong gia đình truyền thống Nhật Bản.
Chu kỳ bán rã

| Số chu kỳ bán rã đã trải qua | Phân số còn lại | Phần trăm còn lại | Phần trăm còn lại |
| --- | --- | --- | --- |
| 0 | 1⁄1 | 100 |  |
| 1 | 1⁄2 | 50 |  |
| 2 | 1⁄4 | 25 |  |
| 3 | 1⁄8 | 12 | ,5 |
| 4 | 1⁄16 | 6 | ,25 |
| 5 | 1⁄32 | 3 | ,125 |
| 6 | 1⁄64 | 1 | ,5625 |
| 7 | 1⁄128 | 0 | ,78125 |

| n | 1⁄2n | 100⁄2n | 100⁄2n |
Chu kỳ bán rã hay thời gian bán rã (ký hiệu t½) là thời gian cần thiết để một lượng (chất) giảm xuống còn một nửa giá trị ban đầu. Thuật ngữ này thường được sử dụng trong vật lý hạt nhân để mô tả các nguyên tử không ổn định trải qua quá trình phân rã phóng xạ nhanh như thế nào hoặc các nguyên tử ổn định tồn tại được bao lâu. Thuật ngữ này cũng được sử dụng tổng quát hơn để mô tả bất kỳ loại phân rã theo cấp số mũ nào (hoặc hiếm khi là không theo số mũ). Ví dụ, khoa học y tế sử dụng thuật ngữ thời gian bán thải của thuốc và các hóa chất khác trong cơ thể con người. Khái niệm ngược lại của chu kỳ bán rã (trong tăng trưởng theo cấp số nhân) là chu kỳ nhân đôi (doubling time).
Bản chất xác suất

Chu kỳ bán rã thường mô tả sự phân rã của các thực thể riêng biệt, chẳng hạn như các nguyên tử phóng xạ. Trong trường hợp đó, sẽ không đúng nếu sử dụng định nghĩa "chu kỳ bán rã là thời gian cần thiết để chính xác một nửa số thực thể phân rã". Ví dụ, nếu chỉ có một nguyên tử phóng xạ và chu kỳ bán rã của nó là một giây thì sẽ không còn "một nửa nguyên tử" nào sau một giây.
Thay vào đó, chu kỳ bán rã được định nghĩa theo xác suất: "Chu kỳ bán rã là thời gian cần thiết để chính xác một nửa số thực thể phân rã trung bình". Nói cách khác, xác suất để một nguyên tử phóng xạ phân rã trong chu kỳ bán rã của nó là 50%.
Ví dụ, trong hình ảnh là minh họa của nhiều nguyên tử giống hệt nhau đang trải qua quá trình phân rã phóng xạ. Lưu ý rằng sau một chu kỳ bán rã, không có chính xác một nửa số nguyên tử còn lại, mà chỉ còn lại xấp xỉ, ​​do sự biến đổi ngẫu nhiên trong quá trình. Tuy nhiên, theo luật số lớn, khi có nhiều nguyên tử giống hệt nhau đang phân rã (bên phải) sẽ khiến sự phân rã tổng thể diễn ra đều đặn hơn và dễ dự đoán hơn.
Nhiều thực hành đơn giản khác nhau có thể chứng minh sự phân rã xác suất (probabilistic decay), ví dụ như liên quan đến việc tung đồng xu hoặc chạy một chương trình máy tính thống kê.
Công thức tính chu kỳ bán rã theo cấp số mũ

Bài chi tiết: Phân rã theo cấp số mũ
Sự phân rã theo cấp số mũ có thể được mô tả bằng bất kỳ công thức nào trong bốn công thức tương đương sau:
{\begin{aligned}N(t)&=N_{0}\left({\frac {1}{2}}\right)^{\frac {t}{t_{1/2}}}\\N(t)&=N_{0}2^{-{\frac {t}{t_{1/2}}}}\\N(t)&=N_{0}e^{-{\frac {t}{\tau }}}\\N(t)&=N_{0}e^{-\lambda t}\end{aligned}}
Trong đó:
N0 là đại lượng ban đầu của chất sẽ phân rã (đại lượng này có thể được đo bằng gam, mol, số nguyên tử,...).
N(t) là đại lượng còn lại và chưa phân rã sau thời gian t.
t½ là chu kỳ bán rã của đại lượng phân rã.
τ là một số dương gọi là thời gian tồn tại trung bình (mean lifetime) của đại lượng phân rã.
λ là một số dương gọi là hằng số phân rã của đại lượng phân rã.
Ba tham số t½, τ, và λ có liên quan trực tiếp như sau:
t_{1/2}={\frac {\ln(2)}{\lambda }}=\tau \ln(2)
Trong đó ln(2) là logarit tự nhiên của 2 (xấp xỉ 0,693).
Ví dụ > Vật lý

Ngoài phân rã hạt nhân, chu kỳ bán rã còn xuất hiện trong các quá trình điện học như mạch điện RC hay RL; ở đó, hằng số phân rã λ là nghịch đảo của hằng số thời gian τ của mạch. Với các mạch RC và RL đơn giản, λ bằng RC (tích điện trở và điện dung hay L/R (thương của độ tự cảm trên điện trở).
Ví dụ > Hóa học

Trong phản ứng hóa học, lấy theo chuyển hóa bậc một, λ là hằng số tốc độ phản ứng.
Ví dụ > Dược học

Trong dược học, thời gian bán thải là thời gian để lượng thuốc giảm đi một nửa so với ban đầu, nhờ vào các quá trình hấp thụ và chuyển hóa khác nhau, ký hiệu bởi  t_{\frac {1}{2}}.
\mathrm {N} ={\frac {\mathrm {N} _{0}}{2^{\frac {t}{T}}}}
Đa phân rã

Đại lượng phân rã có thể là tích của nhiều quá trình phân rã với các hằng số phân rã khác nhau. Ví dụ, xét quá trình phân rã với hai hằng số phân rã λ1, λ2, tương tự trên, ta có chu kỳ bán rã t½ tương ứng là:
Hay biểu diễn theo các chu kỳ bán rã riêng lẻ:
Chú thích cụm nguồn tham khảo

↑
Chú thích

↑  Muller, Richard A. (12 tháng 4 năm 2010). Physics and Technology for Future Presidents. Princeton University Press. tr. 128–129. ISBN 9780691135045.
↑  Chivers, Sidney (16 tháng 3 năm 2003). “Re: What happens during half-lifes [sic] when there is only one atom left?”. MADSCI.org.
↑  “Radioactive-Decay Model”. Exploratorium.edu. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2012.
↑  Wallin, John (tháng 9 năm 1996). “Assignment #2: Data, Simulations, and Analytic Science in Decay”. Astro.GLU.edu. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 9 năm 2011.Quản lý CS1: URL hỏng (liên kết)
↑  Rösch, Frank (12 tháng 9 năm 2014). Nuclear- and Radiochemistry: Introduction. 1. Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-022191-6.
↑  Rösch, Frank (12 tháng 9 năm 2014). Nuclear- and Radiochemistry: Introduction. 1. Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-022191-6.
↑  “Elimination Half-Life”. Pharmacology in one semester. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 20 tháng 2 năm 2020.
1 2  “Definition of Half-Life (t½)”. AIDSinfo. 19 tháng 2 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 20 tháng 2 năm 2020.
↑  Curry, Stephen H. (1993). “PHARMACOKINETICS OF ANTIPSYCHOTIC DRUGS”. Antipsychotic Drugs and their Side-Effects. Elsevier. tr. 127–144. doi:10.1016/b978-0-12-079035-7.50015-4. ISBN 978-0-12-079035-7. The elimination half-life measures the kinetics of loss of drug from the body as a whole once all distribution equilibria have been achieved.
1 2  Dasgupta, Amitava; Krasowski, Matthew D. (2020). “Pharmacokinetics and therapeutic drug monitoring”. Therapeutic Drug Monitoring Data. Elsevier. tr. 1–17. doi:10.1016/b978-0-12-815849-4.00001-3. ISBN 978-0-12-815849-4. S2CID 209258489. The half-life of a drug is the time required for the serum concentration to be reduced by 50%. Once the half-life of the drug is known, the time required for clearance can be estimated. Approximately 97% of the drug is eliminated by 5 halflives, while ~99% is eliminated by 7 half-lives.
↑  Toutain, P. L.; Bousquet-Melou, A. (2004). “Plasma terminal half-life” (PDF). Journal of Veterinary Pharmacology and Therapeutics. 27 (6): 427–439. doi:10.1111/j.1365-2885.2004.00600.x. PMID 15601438. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 20 tháng 2 năm 2020. Following i.v. administration, the terminal half-life is the time required for plasma/blood concentration to decrease by 50% after pseudo-equilibrium of distribution has been reached; then, terminal half-life is computed when the decrease in drug plasma concentration is due only to drug elimination, and the term ‘elimination half-life’ is applicable. Therefore, it is not the time necessary for the amount of the administered drug to fall by one half.
Minh họa nhiều nguyên tử giống hệt nhau trải qua quá trình phân rã phóng xạ, bắt đầu với 4 nguyên tử trên mỗi hộp (trái) hoặc 400 nguyên tử trên mỗi hộp (phải). Con số ở trên cùng là số chu kỳ bán rã đã trải qua. Lưu ý hệ quả của luật số lớn: với nhiều nguyên tử hơn, sự phân rã tổng thể diễn ra đều đặn hơn và dễ dự đoán hơn.
Giải vô địch bóng đá U-14 nữ châu Á

| --- | --- |
Logo giải đấu năm 2015
Thành lập: 2014
Khu vực: Châu Á (AFC)
Số đội: 27
Đội vô địch hiện tại:  CHDCND Triều Tiên (lần 2)   Thái Lan (lần 1)   Jordan (lần 2)   Bangladesh (lần 1)
Đội bóng thành công nhất:  CHDCND Triều Tiên (2 lần)   Jordan (1 lần)   Việt Nam (2 lần)   Bangladesh (2 lần)
 2016
Giải vô địch bóng đá khu vực nữ U-14 châu Á (tên tiếng Anh: AFC U-14 Girls' Regional Championship) là giải bóng đá nữ dưới 14 tuổi của các quốc gia Châu Á. Giải đấu này được tổ chức bởi Liên đoàn bóng đá châu Á một năm một lần và tổ chức ở 4 khu vực châu Á.
Thể thức

Giải đấu năm là giải đấu đầu tiên được tổ chức ở 4 khu vực. Mỗi khu vực có một nhà vô địch riêng sau khi giành chiến thắng ở trận chung kết cuối cùng.
Các kết quả

Không có trận tranh hạng ba.
Chia sẻ danh hiệu.
Chia sẻ vị trí thứ 3.
Đấu vòng tròn.
Tôn Lỗ Dục

Tôn Lỗ Dục (chữ Hán: 孙鲁育; ?-255), biểu tự Tiểu Hổ (小虎), là một công chúa Đông Ngô thời Tam Quốc của Trung Quốc. Bà là con gái nhỏ của Tôn Quyền, hoàng đế khai quốc Đông Ngô, và người thiếp Bộ Luyện Sư. Bà còn được gọi là Chu Công chúa (朱公主) do từng được ban hôn cho Chu Cứ, một võ tướng phục vụ Tôn Quyền.
Cuộc đời

Tôn Lỗ Dục là con gái nhỏ của Tôn Quyền, hoàng đế khai quốc của Đông Ngô, và người thiếp Bộ Luyện Sư. Bà có một người chị gái, Tôn Lỗ Ban. Tên biểu tự của hai chị em, lần lượt là Đại Hổ (大虎) và Tiểu Hổ (小虎).
Tôn Lỗ Dục ban đầu được vua cha ban hôn cho Chu Cứ, một võ tướng của Đông Ngô. Hai người có với nhau một cô con gái, người về sau đã cưới con trai thứ sáu của Tôn Quyền, Tôn Hưu, cũng là anh em cùng cha khác mẹ của Tôn Lỗ Dục.
Vào những năm 240, một cuộc đấu tranh quyền lực đã nổ ra giữa hai người con trai của Tôn Quyền - Thái tử Tôn Hòa và người em Tôn Bá, để tranh giành vị trí Trữ quân. Cuộc đấu tranh quyền lực có tác động phân cực đối với các triều thần của Tôn Quyền; hai phe đối lập, mỗi phe ủng hộ Tôn Hòa hoặc Tôn Bá, nổi lên trong số đó. Trong thời gian này, chồng của Tôn Lỗ Dục, Chu Cứ, ủng hộ Tôn Hòa, trong khi chị gái của bà là Tôn Lỗ Ban và chồng Toàn Tông đứng về phía Tôn Bá. Khi Tôn Lỗ Ban cố gắng để vận động Tôn Lỗ Dục hỗ trợ Tôn Bá, nhưng lại bị Tôn Lỗ Dục từ chối, bà đã trở thành cái gai trong mắt của chính chị gái ruột của mình.
Năm 250, cuộc đấu tranh quyền lực đã chấm dứt khi Tôn Quyền buộc Tôn Bá phải tự sát và phế truất Tôn Hòa khỏi vị trí Thái tử. Nhiều đại thần tham gia vào cuộc đấu tranh quyền lực đã bị xử tử, lưu đày hoặc bị cách chức. Chồng Tôn Lỗ Dục, Chu Cứ, bị giáng chức và bị điều đi làm Thái thú Tân Đô (新都郡; phụ cận Thuần An, Chiết Giang ngày nay). Trong khi Chu Cứ đang trên đường đến Tân Đô, Tôn Hoằng, một trong những người ủng hộ Tôn Bá, đã lợi dụng sức khỏe yếu của Tôn Quyền để giả truyền sắc chỉ ra lệnh cho Chu Cứ phải tự sát.
Sau khi Chu Cứ chết, Tôn Quyền đã gả con gái mình cho Lưu Toản. Vốn Lưu Toản trước đây đã từng cưới người con gái thứ hai của Tôn Quyền (chị cùng cha khác mẹ của Tôn Lỗ Dục), nhưng bà đã chết sớm. Vì vậy Tôn Quyền đã sắp xếp cho con gái nhỏ Tôn Lỗ Dục góa chồng kết hôn với phò mã Lưu Toản góa vợ.
Vào tháng 8 hoặc tháng 9 năm 255, dưới triều Tôn Lượng, Tôn Nghi và một số triều thần âm mưu lật đổ quyền thần Tôn Tuấn, nhưng đã bị phát hiện và xử tử trước khi có thể thực hiện kế hoạch. Tôn Lỗ Ban, vốn lén lút tư thông Tôn Tuấn sau khi chồng là Toàn Tông qua đời năm 249, đã nắm lấy cơ hội để buộc tội cô em gái mình là Tôn Lỗ Dục có liên quan đến âm mưu này. Tôn Lỗ Dục bị bắt và xử tử. Bà được chôn cất tại Thạch Tử Cương (石子崗), một ngọn đồi ở Vũ Hoa Đài, Nam Kinh, Giang Tô ngày nay.
Sự kiện sau đó

Sau khi Tôn Tuấn chết năm 256, người em họ Tôn Lâm đã kế vị phụ chính cho hoàng đế Đông Ngô Tôn Lượng. Vào khoảng giữa năm 256 và 258, Tôn Lượng nghi ngờ rằng Tôn Lỗ Ban có liên quan đến cái chết của Tôn Lỗ Dục, vì vậy đã triệu kiến chị gái  mình vào chất vấn. Tôn Lỗ Ban sợ hãi và nói dối, đổ lỗi cho các con trai của Chu Cứ là Chu Hùng (朱熊) và Chu Tổn (朱損). Tôn Lượng tin lời Tôn Lỗ Ban, cho rằng chính Chu Hùng và Chu Tổn đã phản bội Tôn Lỗ Dục - đặc biệt là kể từ khi Chu Tổn cưới em gái Tôn Tuấn - vì vậy đã ra lệnh lão tướng Đinh Phụng Xử tử Chu Hùng và Chu Tổn.
Năm 258, Tôn Lâm phế truất Tôn Lượng và tôn lập Tôn Hưu, con trai thứ sáu của Tôn Quyền, lên ngôi. Vợ của Tôn Hưu, Chu thị, là con gái của Chu Cứ và Tôn Lỗ Dục. Ngày 18 tháng 1 năm 259, Tôn Hưu làm đảo chính, diệt trừ Tôn Lâm và bè đảng. Tôn hưu cũng cho quật mồ Tôn Tuấn và trừ bỏ các tước vị. Những người từng bị xử tử trong thời Tôn Tuấn và Tôn Lâm phụ chính đều được phục hồi, trong đó có cả Tôn Lỗ Dự, người vừa là chị vừa là mẹ vợ của Tôn Hưu.
Chú thích

1 2 3  ([高貴鄉公正元二年（乙亥、二五五年）]秋，七月，吳將軍孫儀、張怡、林恂謀殺孫峻，不克，死者數十人。全公主譖朱公主於峻，曰「與儀同謀」。峻遂殺朱公主。) Zizhi Tongjian vol. 76.
↑  (魯育公主字小虎，大帝次女，步後所生，適朱據。) Jiankang Shilu vol. 4.
1 2  (孫休朱夫人，朱據女，休姊公主所生也。) Sanguozhi vol. 50.
↑  (吳主權步夫人，... 生二女，長曰魯班，字大虎，前配周瑜子循，後配全琮；少曰魯育，字小虎，前配朱據，...) Sanguozhi vol. 50.
↑  (殷基通語曰：初權旣立和為太子，而封霸為魯王，初拜猶同宮室，禮秩未分。... 自侍御賔客造為二端，仇黨疑貳，滋延大臣。丞相陸遜、大將軍諸葛恪、太常顧譚、驃騎將軍朱據、會稽太守滕胤、大都督施績、尚書丁密等奉禮而行，宗事太子，驃騎將軍步隲、鎮南將軍呂岱、大司馬全琮、左將軍呂據、中書令孫弘等附魯王，中外官僚將軍大臣舉國中分。) Tongyu annotation in Sanguozhi vol. 59.
↑  (初，孫和為太子時，全主譖害王夫人，欲廢太子，立魯王，朱主不聽，由是有隙。) Sanguozhi vol. 50.
↑  (初，全主譖王夫人並廢太子和，欲立魯肅王霸為嗣。朱主不聽，全主恨之。) Jiankang Shilu vol. 4.
↑  (時全寄、吳安、孫奇、楊笁等陰共附霸，圖危太子。譖毀旣行，太子以敗，霸亦賜死。) Sanguozhi vol. 59.
↑  (... 遂左遷新都郡丞。未到，中書令孫弘譖潤據，因權寢疾，弘為昭書追賜死，時年五十七。) Sanguozhi vol. 57.
↑  (... 後配劉纂。) Sanguozhi vol. 50.
↑  (吳歷曰：纂先尚權中女，早卒，故又以小虎為繼室。) Wu Li annotation in Sanguozhi vol. 50.
↑  (五鳳中，孫儀謀殺峻，事覺被誅。全主因言朱主與儀同謀，峻枉殺朱主。) Sanguozhi vol. 50.
↑  (及少帝即位，孫儀謀殺孫峻事覺，伏誅。全主因譖朱主，埋於石子崗。) Jiankang Shilu vol. 4.
↑  (孫亮時，二子熊、損各復領兵，為全公主所譖，皆死。) Sanguozhi vol. 57.
↑  (太平中，孫亮知朱主為全主所害，問朱主死意？全主懼曰：「我實不知，皆據二子熊、損所白。」亮殺熊、損。損妻是峻妹也，) Sanguozhi vol. 50.
↑  (亮內嫌綝，乃推魯育見殺本末，責怒虎林督朱熊、熊弟外部督朱損不匡正孫峻，乃令丁奉殺熊於虎林，殺損於建業。) Sanguozhi vol. 64.
↑  (永安元年十二月丁卯，... 闓乘船欲北降，追殺之。夷三族。發孫峻棺，取其印綬，斲其木而埋之，以殺魯育等故也。綝死時年二十八。休恥與峻、綝同族。特除其屬籍，稱之曰故峻、故綝云。休又下詔曰：「諸葛恪、滕胤、呂據蓋以無罪為峻、綝兄弟所見殘害，可為痛心，促皆改葬，各為祭奠。其罹恪等事見遠徙者，一切召還。」) Sanguozhi vol. 64.
Kinh tế Ethiopia
Lịch sử

Mặc dù việc phát hành các đồng tiền đúc không bắt đầu cho đến khoảng 270, tiền kim loại có thể đã được sử dụng trong các thế kỷ Aksum trước khi đúc tập trung. Periplus của Biển Erythraean đề cập rằng Aksum nhập khẩu đồng thau "mà họ sử đã dùng cho đồ trang trí và để cắt làm tiền", và họ nhập khẩu "một ít tiền (denarion) cho [sử dụng với] người nước ngoài sống ở đó." Một số ảnh hưởng bên ngoài khuyến khích việc sử dụng tiền xu là không thể phủ nhận. Các đồng tiền La Mã, Himyarite và Kushan đều được tìm thấy ở các thành phố lớn của Aksumite. Việc đúc tiền xu bắt đầu khoảng 270 CN, bắt đầu với triều đại của Endubis.
Khoảng thế kỷ thứ V-VIII, cây cà phê được đưa vào thế giới Ả Rập từ Ethiopia. Coffea arabica, loài được đánh giá cao nhất, có nguồn gốc từ vùng cao nguyên phía tây nam của Ethiopia. Lâu trước khi trồng cà phê, tuy nhiên, các loại cây lương thực khác như kê chân vịt, eragrostis tef, cao lương, đậu ván và thầu dầu đã được thuần hóa và trồng ở Ethiopia.
Các ngành > Nông, lâm, ngư nghiệp

Tính đến năm 2015, nông nghiệp chiếm gần 40,5% GDP, 81% xuất khẩu và 85% lực lượng lao động. Nhiều hoạt động kinh tế khác phụ thuộc vào nông nghiệp, bao gồm tiếp thị, chế biến và xuất khẩu nông sản. Sản xuất chủ yếu là tính chất sinh hoạt và phần lớn xuất khẩu hàng hóa được cung cấp bởi ngành nông nghiệp thương phẩm nhỏ. Cây trồng chính bao gồm cà phê, legume (ví dụ: đậu), cải dầu, cây lương thực, khoai tây, mía và rau. Xuất khẩu gần như hoàn toàn là hàng nông sản, với cà phê là nguồn thu ngoại tệ lớn nhất, và ngành công nghiệp hoa trở thành nguồn thu mới: năm 2005/2006, xuất khẩu cà phê của Ethiopia chiếm 0,9% tổng xuất khẩu thế giới và cải dầu và hoa chiếm 0,5%. Ethiopia là nước sản xuất ngô lớn thứ hai của châu Phi. Năm 2000, chăn nuôi gia súc của Ethiopia đóng góp tới 19% tổng GDP.
Tính đến năm 2008, một số quốc gia nhập khẩu hầu hết thực phẩm của nước này, như Ả Rập Xê Út, đã bắt đầu lên kế hoạch mua và phát triển các vùng đất canh tác lớn ở các nước đang phát triển như Ethiopia. Việc thu hồi đất này đã làm gia tăng lo ngại về thực phẩm được xuất khẩu sang các nước thịnh vượng hơn trong khi dân số địa phương phải đối mặt với sự thiếu hụt của chính họ.
Lâm sản chủ yếu là gỗ tròn dùng trong xây dựng. Các tài sản lâm sinh được sử dụng trong xây dựng, khu vực chế tạo và như nguồn năng lượng.
Thủy sản của Ethiopia hoàn toàn là nước ngọt, vì nước này không giáp biển. Mặc dù tổng sản lượng đã liên tục tăng kể từ năm 2007, ngành đánh bắt cá là một phần rất nhỏ của nền kinh tế. Nghề cá chủ yếu là thủ công. Trong năm 2014, gần 45.000 ngư dân đã được tuyển dụng trong ngành với chỉ 30% trong số họ làm việc toàn thời gian.
Các ngành > Khoáng sản và khai thác khoáng sản

Ngành khai thác mỏ nhỏ ở Ethiopia. Nước này có trữ lượng than đá, opan, ngọc, kaolinit, quặng sắt, natri cacbonat và tantan, nhưng chỉ vàng được khai thác với số lượng đáng kể. Năm 2001, sản lượng vàng lên tới 3,4 tấn. Việc khai thác muối từ các lớp muối trong cuộc vùng sụt lún Afar, cũng như từ các mỏ muối ở các huyện Dire và Afder ở phía nam, chỉ có tầm quan trọng nội bộ và chỉ có một lượng không đáng kể được xuất khẩu.
Vào ngày 30 tháng 8 năm 2012, công ty Anh Nyota Minerals đã chuẩn bị trở thành công ty nước ngoài đầu tiên nhận được giấy phép khai thác vàng từ nguồn ước tính 52 tấn ở miền tây Ethiopia.
Các ngành > Năng lượng

Thủy năng và rừng là nguồn năng lượng chính của Ethiopia. Nước này đáp ứng khoảng 90% nhu cầu điện từ thủy điện, dùng để phát điện, với nông nghiệp, phụ thuộc vào lượng mưa dồi dào. Công suất lắp đặt hiện tại được đánh giá ở mức khoảng 2000 MW, với kế hoạch mở rộng tới 10.000 MW. Nói chung, người Ethiopia dựa vào rừng cho gần như tất cả nhu cầu năng lượng và xây dựng của họ; kết quả là nạn phá rừng của nhiều vùng cao nguyên trong ba thập kỷ qua.
Ít hơn một nửa số thị trấn và thành phố của Ethiopia được kết nối với lưới điện quốc gia. Các yêu cầu về dầu được đáp ứng thông qua nhập khẩu các sản phẩm tinh chế, mặc dù một số dầu đang được vận chuyển trên đất liền từ Sudan. Việc thăm dò dầu mỏ ở Ethiopia đã được tiến hành trong nhiều thập kỷ, kể từ khi Hoàng đế Haile Selassie I được cấp quyền khai thác 50 năm đối với SOCONY-Vacuum vào tháng 9 năm 1945.
Những phát hiện dầu khí gần đây trên khắp Đông Phi đã chứng kiến khu vực này nổi lên như một nước mới trong ngành dầu khí toàn cầu. Điều thú vị các mỏ khí khổng lồ ở Đông Phi, tuy nhiên, sự suy giảm mạnh về giá dầu và kỳ vọng hồi phục hình chữ L với giá thấp trong những năm tới đang ngày càng thách thức tính khả thi về kinh tế của ngành trong khu vực này. Trữ lượng ước tính khoảng 4 ngàn tỷ foot khối (110×10^9 m3), trong khi thăm dò khí và dầu đang được tiến hành ở khu vực Gambela giáp với Sudan.
Những khám phá này dự kiến sẽ mang lại hàng tỷ đô la đầu tư hàng năm cho khu vực này trong thập kỷ tới. Theo ước tính của BMI, những phát hiện trong vài năm qua còn nhiều hơn bất kỳ khu vực nào khác trên thế giới, và những khám phá này dự kiến sẽ tiếp tục trong vài năm tới. Tuy nhiên, giá dầu thế giới giảm đang đe doạ tính khả thi thương mại của nhiều triển vọng về khí đốt này.
Các ngành > Khu vực chế tạo

Một chương trình tư nhân hóa các doanh nghiệp nhà nước đã được tiến hành từ cuối những năm 1990. Đã có sự tăng trưởng lớn về sản xuất ở Ethiopia. Một số khu công nghiệp đã được xây dựng với trọng tâm là hàng dệt.
Các ngành > Giao thông vận tải

Trước cuộc bùng nổ của cuộc chiến tranh Eritrea - Ethiopia năm 1998–2000, Ethiopia chủ yếu dựa vào các cảng biển Assab và Massawa ở Eritrea để thương mại quốc tế. Vào năm 2005, Ethiopia sử dụng các cảng của Djibouti, nối với Addis Ababa bằng tuyến đường sắt Addis Ababa - Djibouti, và đến một mức độ thấp hơn ở Port Sudan ở Sudan. Vào tháng 5 năm 2005, chính phủ Ethiopia bắt đầu đàm phán sử dụng cảng Berbera ở Somaliland.
Các ngành > Đường sá

Tính đến năm 2016, có 113.066 kilômét (70.256 mi) hoạt động trong mọi thời tiết.
Các ngành > Hàng không

Ethiopian Airlines là hãng hàng không lớn nhất châu Phi và có lợi nhất. Nó phục vụ 123 điểm đến và có một đội bay gồm 97 máy bay.
Các ngành > Đường sắt

Mạng lưới đường sắt của Ethiopia đã nhanh chóng mở rộng. Vào năm 2015, đường sắt nhẹ đầu tiên ở châu Phi đã được mở tại Addis Ababa. Năm 2017, đường sắt điện Addis Ababa-Djibouti. Hiện nay, 2 tuyến đường sắt khác đang được xây dựng: Awash-Woldiya và Woldiya-Mekelle.
Các ngành > Viễn thông

Viễn thông được cung cấp bởi một nhà độc quyền nhà nước, Ethio Telecom, trước đây là Tổng công ty Viễn thông Ethiopia.
Các ngành > Du lịch

Ngoài thương mại bán buôn và bán lẻ, giao thông vận tải, và thông tin liên lạc, các ngành dịch vụ bao gồm gần như hoàn toàn của du lịch. Được phát triển vào những năm 1960, du lịch đã giảm rất nhiều trong những năm 1970 và 1980 dưới thời chính phủ quân sự. Sự phục hồi bắt đầu vào những năm 1990, nhưng sự tăng trưởng đã bị hạn chế do thiếu khách sạn và cơ sở hạ tầng khác, mặc dù bùng nổ xây dựng các khách sạn và nhà hàng vừa và nhỏ, và do ảnh hưởng của hạn hán, cuộc chiến 1998–2000 với Eritrea và bóng ma của chủ nghĩa khủng bố. Năm 2002, hơn 156.000 khách du lịch đã nhập cảnh, nhiều người trong số họ đến từ nước ngoài, chi tiêu hơn 77 triệu USD. Trong năm 2008, số lượng khách du lịch vào nước này đã tăng lên 330.000. Năm 2015, Ethiopia được xếp hạng là "Điểm đến du lịch tốt nhất thế giới" bởi Hội đồng Du lịch và Thương mại châu Âu.