stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sông Chu
Công trình thủy lợi, thủy điện

Năm 1921 đến 1929, Pháp đã xây dựng đập dâng nước Bái Thượng dài 160 m, cao 23,5 m, tưới cho hơn 50 nghìn ha đất ruộng hai vụ của Thanh Hoá, những năm 1990 đập được sửa chữa lại để đảm bảo an toàn.
Hiện trên sông Chu có 5 công trình thủy điện:
• Tại tỉnh Thanh Hóa:
Thủy điện Cửa Đạt 19°52′53″B 105°16′40″Đ﻿ / ﻿19,88139°B 105,27778°Đ﻿ / 19.88139; 105.27778﻿ (Thủy điện Cửa Đạt) công suất 97 MW, tại làng Cửa Đặt xã Vạn Xuân, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, hoàn thành 2010 .
Thủy điện Bái Thượng công suất 6 MW, tại đập Bái Thượng xã Xuân Bái, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, hoàn thành 2016 .
Thủy điện Xuân Minh công suất 15 MW, tại thôn Xuân Minh thị trấn Thường Xuân, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, hoàn thành 2018 .
•Tại Nghệ An:
Thủy điện Đồng Văn công suất 28 MW xã Đồng Văn huyện Quế Phong tỉnh Nghệ An.
Thủy điện Hủa Na công suất 180 MW xã Đồng Văn huyện Quế Phong
Chú thích

↑  Tập bản đồ hành chính Việt Nam. Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam. Hà Nội, 2013.
↑  Lam Sơn thực lục
↑  Lê Thông (2007) [2005]. Địa lý các tỉnh và thành phố Việt Nam (tập 3). Lê Huỳnh, Nguyễn Minh Tuệ et al . Hà Nội (Việt Nam): Nhà xuất bản Giáo dục. tr. 128. ISBN 8934980526392.
↑  Khánh thành công trình thủy lợi - thủy điện Cửa Đạt Lưu trữ 2017-08-08 tại Wayback Machine. VTC, 28/11/2010. Truy cập 11/07/2016.
1 2  6
| x t Hệ thống sông Mã |
| --- | --- |
Sông:  Âm  Bưởi  Chu  Luồng  Cầu Chày  Hép  Khao  Lèn  Lò  Ngang
Suối:  Két  Lư  Muội
Nậm:  Ban  Bà  Ca  Con  Công  É  Hua  Khuê  Lạnh  Lẹ  Mằn  Mừ  Pin  Pừn  Sọi  Tỉa
 Sg Hồng  Thái Bình  Sg Mã(Thủy điện)  Sg Lam  Thạch Hãn  Sg Hương  Thu Bồn  Trà Khúc  Sg Ba  Đồng Nai
Conanthera trimaculata

| Conanthera trimaculata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Tecophilaeaceae
Chi (genus): Conanthera
Loài (species): C. trimaculata
Danh pháp hai phần
Conanthera trimaculata (D.Don) F.Meigen 
Conanthera trimaculata là một loài thực vật có hoa trong họ Tecophilaeaceae. Loài này được (D.Don) F.Meigen mô tả khoa học đầu tiên năm 1893.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Conanthera trimaculata”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Corvus cornix

| Corvus cornix |
| --- | --- |
Bodden, Biển Baltic, Đức
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Corvidae
Chi (genus): Corvus
Loài (species): C. cornix
Danh pháp hai phần
Corvus cornix
 
Clamator glandarius + Corvus cornix
Corvus cornix là một loài chim trong họ Corvidae.
Loài quạ này được tìm thấy trên khắp Bắc, Đông và Đông Nam Châu Âu, cũng như các khu vực Trung Đông, nó là một loài chim màu xám với đầu, cổ họng, cánh, đuôi và lông đùi, cũng như mỏ đen, mắt và chân màu đen. Giống như loài ăn xác chết khác, loài quạ này là một loài ăn cơ hội và loài ăn tạp.
Chú thích

↑  BirdLife International (2017). “Corvus corone”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2017: e.T22706016A118784397. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22706016A118784397.en. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2021.[liên kết hỏng]
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Diospyros lunduensis

| Diospyros lunduensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ebenaceae
Chi (genus): Diospyros
Loài (species): D. lunduensis
Danh pháp hai phần
Diospyros lunduensis Ng 
Diospyros lunduensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thị. Loài này được Ng mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Chú thích

↑  “Diospyros lunduensis”. The Plant List. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2014.
↑  The Plant List (2010). “Diospyros lunduensis”. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2013.
Cryptothele sundaica javana

| Cryptothele sundaica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Zodariidae
Chi (genus): Cryptothele
Loài (species): C. sundaica
Danh pháp hai phần
Cryptothele sundaica Kulczynski, 1911 
Cryptothele sundaica là một phân loài nhện trong họ Zodariidae.
Loài này thuộc chi Cryptothele. Cryptothele sundaica javana được Wladislaus Kulczynski miêu tả năm 1911.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Combretum albopunctatum

| Combretum albopunctatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Combretaceae
Chi (genus): Combretum
Loài (species): C. albopunctatum
Danh pháp hai phần
Combretum albopunctatum Suess., 1953 
Combretum albopunctatum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được Suess. mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Combretum albopunctatum”. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2013.
Thygater crawfordi

| Thygater crawfordi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Eucerini
Chi (genus): Thygater
Loài (species): T. crawfordi
Danh pháp hai phần
Thygater crawfordi Urban, 1967 
Thygater crawfordi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1967.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Cotinusa trimaculata

| Cotinusa trimaculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Cotinusa
Loài (species): C. trimaculata
Danh pháp hai phần
Cotinusa trimaculata Mello-Leitão, 1922 
Cotinusa trimaculata là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Cotinusa. Cotinusa trimaculata được Cândido Firmino de Mello-Leitão miêu tả năm 1922.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Tẩy lông

Phấn bố lông cơ thể ở nam và nữ (ngoại trừ nách và đầu).
Tẩy lông là một hình thức loại bỏ lông bán vĩnh viễn, với việc loại bỏ lông từ gốc. Lông mới sẽ không phát triển trở lại trong vùng đã tẩy lông trong thời gian 4-6 tuần, mặc dù một số người sẽ bắt đầu thấy tái phát trong một tuần do một số lông của họ đang có trong chu kỳ phát triển lông khác. Gần như bất kỳ khu vực nào của cơ thể đều có thể được tẩy lông, bao gồm lông mày, lông mặt, lông mu (gọi là tẩy lông bikini), lông chân, lông tay, lông lưng, lông bụng dưới, và lông bàn chân. Có nhiều loại tẩy lông thích hợp cho từng khu vực trên người.
Eggy Party

| Eggy Party |
| --- | --- |
Nhà phát triển: NetEase
Nhà sản xuất: kwan
Nền tảng: Android, iOS
Phát hành: CN: May 27, 2022 TW: June 30, 2023 SEA: September 8, 2023 WW: February 23, 2024 JP: July 19, 2024
Thể loại: Battle royale Đua xe Platform Tiệc tùng
Chế độ chơi: Người chơi đơn, nhiều người chơi
Eggy Party (tiếng Trung: 蛋仔派对; bính âm: Dànzǎi Pàiduì) là một trò chơi tiệc tùng phổ thông được phát triển bởi NetEase. Phiên bản beta của trò chơi được phát hành vào ngày 27 tháng 5 năm 2022 cho nền tảng Android và iOS với Trung Quốc là quốc gia đầu tiên.
Conanthera campanulata

| Conanthera campanulata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Tecophilaeaceae
Chi (genus): Conanthera
Loài (species): C. campanulata
Danh pháp hai phần
Conanthera campanulata Lindl. 
Conanthera campanulata là một loài thực vật có hoa trong họ Tecophilaeaceae. Loài này được Lindl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1826.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Conanthera campanulata”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Crataegus wilsonii

| Crataegus wilsonii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Rosaceae
Chi (genus): Crataegus
Loạt (series): Sanguineae (Zabel ex C.K.Schneid) Rehder
Loài (species): C. wilsonii
Danh pháp hai phần
Crataegus wilsonii Sarg. 
Crataegus wilsonii là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được Sarg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Chú thích

↑  Phipps, J.B., O’Kennon, R.J., Lance, R.W. (2003). Hawthorns and medlars. Royal Horticultural Society, Cambridge, U.K.
↑  The Plant List (2010). “Crataegus wilsonii”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Ga Trái Hút

| Ga Trái Hút |
| --- | --- |
Địa chỉ: Xã An Bình, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái
Tọa độ: 21°58′20″B 104°35′30″Đ﻿ / ﻿21,97222°B 104,59167°Đ﻿ / 21.97222; 104.59167
Tuyến: Đường sắt Hà Nội - Lào Cai
Lịch sử
Đã mở: 1902
Đã đóng: Đang hoạt động

Ga Trái Hút là một nhà ga xe lửa tại huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái. Nhà ga là một điểm của đường sắt Hà Nội - Lào Cai và nối với ga Mậu Đông với ga Lâm Giang.
Chú thích

↑  DANH SÁCH CÁC TUYẾN ĐƯỜNG SẮT VÀ GA
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Ga trước Mậu Đông | Đường sắt Việt Nam Đường sắt Hà Nội - Lào Cai | Ga sau Lâm Giang |
| Đường sắt Hà Nội – Lào Cai |
| --- | --- |
Hà Nội - Long Biên - Gia Lâm - Yên Viên - Cổ Loa - Đông Anh - Bắc Hồng - Thạch Lỗi - Phúc Yên - Hương Canh - Vĩnh Yên - Hướng Lại - Bạch Hạc - Việt Trì - Phủ Đức - Tiên Kiên - Phú Thọ - Chí Chủ - Vũ Ẻn - Ấm Thượng - Đoan Thượng - Văn Phú - Yên Bái - Cổ Phúc - Ngòi Hóp - Mậu A - Mậu Đông - Trái Hút - Lâm Giang - Lang Khay - Lang Thíp - Bảo Hà - Thái Văn - Cầu Nhô - Phố Lu - Lạng - Thái Niên - Làng Giàng - Lào Cai (>>Côn Minh)
Ga Long Biên

| Ga Long Biên |
| --- | --- |
Cổng chính ga Long Biên nằm ở lối xuống cầu Long Biên
Địa chỉ: Gầm Cầu, Phường Đồng Xuân, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
Tọa độ: 21°02′23″B 105°51′1″Đ﻿ / ﻿21,03972°B 105,85028°Đ﻿ / 21.03972; 105.85028
Tuyến: Đường sắt Hà Nội - Lào Cai Đường sắt Hà Nội - Quan Triều Đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng Đường sắt Hà Nội - Hải Phòng
Đường ray: 1
Lịch sử
Đã mở: 1902
Đã đóng: Đang hoạt động
Vị trí
Ga Long BiênVị trí tại Hà Nội

Ga Long Biên là một nhà ga xe lửa, đặt tại điểm cuối của cầu Long Biên, thuộc địa bàn phường Đồng Xuân, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Ga tiếp theo nằm về phía Tây là ga Hà Nội, về phía Đông là ga Gia Lâm.Ga có diện tích 500 m².
Cổng chính của nhà ga quay về lối xuống cầu Long Biên phía quận Hoàn Kiếm. Cổng phụ là một cầu thang 23 bậc.
Nơi đây là điểm xuất phát của các chuyến tàu đi phường Quán Triều, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên và thị trấn Đồng Đăng, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn. Các chuyến tàu đi Lào Cai, Hải Phòng xuất phát từ ga Hà Nội hoặc về từ ga Gia Lâm hầu hết đều dừng đón, trả khách ở nơi đây.
Cầu thang ra vào ga nằm ở phố Gầm Cầu, dành cho hành khách có hành lý gọn nhẹ.
Nhà ga nằm ở vị trí rất thuận tiện cho du khách trong việc tham quan chợ Đồng Xuân, khu phố cổ Hà Nội.
Được hình thành từ năm 1902, ga Long Biên là một trong những công trình kiến trúc lâu năm và nằm ở ví trí giao thương nhộn nhịp hàng đầu Hà Nội. Năm 2019, nhà ga chính thức được cải tạo lại.
Ga kế cận

| Ga trước |   | Đường sắt Việt Nam |   | Ga sau |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Hà Nội Hướng đi Hà Nội |   | Đường sắt Hà Nội – Lào Cai |   | Gia Lâm Hướng đi Lào Cai |
| Hà Nội Hướng đi Hà Nội |   | Đường sắt Hà Nội – Quan Triều |   | Gia Lâm Hướng đi Quán Triều |
| Hà Nội Hướng đi Hà Nội |   | Đường sắt Hà Nội – Đồng Đăng |   | Gia Lâm Hướng đi Đồng Đăng |
| Hà Nội Hướng đi Hà Nội |   | Đường sắt Hà Nội – Hải Phòng |   | Gia Lâm Hướng đi Hải Phòng |
Tia X

Hình ảnh chụp X quang tay đeo nhẫn của nhà giải phẫu, nhà sinh lý học, nhà mô học người Thụy Sĩ Albert von Kölliker, chụp bởi Röntgen
X-quang của phổi người
Bức xạ X (còn gọi là tia X hay X-ray hay tia Röntgen) là một dạng của sóng điện từ. hầu hết tia X có dải bước sóng trong khoảng từ 0,01 đến 10 nano mét tương ứng với dãy tần số từ 30 Petahertz đến 30 Exahertz (3×1016 Hz to 3×1019 Hz) và có năng lượng từ 120 eV đến 120 keV. Trong nhiều ngôn ngữ, bức xạ X được gọi là bức xạ Röntgen, được đặt tên theo nhà khoa học người Đức gốc Hà Lan Wilhelm Röntgen, ngay sau khi ông khám phá ra một loại bức xạ mà chưa ai biết đến.
Các dải năng lượng

| Tên | Bước sóng | Tần số (Hz) | Năng lượng photon (eV) |
| --- | --- | --- | --- |
| Tia gamma | ≤ 0,01 nm | ≥ 30 EHz | 124 keV - 300+ GeV |
| Tia X | 0,01 nm - 10 nm | 30 EHz - 30 PHz | 124 eV - 124 keV |
| Tia tử ngoại | 10 nm - 380 nm | 30 PHz - 790 THz | 3.3 eV - 124 eV |
| Ánh sáng nhìn thấy | 380 nm-700 nm | 790 THz - 430 THz | 1.7 eV - 3.3 eV |
| Tia hồng ngoại | 700 nm - 1 mm | 430 THz - 300 GHz | 1.24 meV - 1.7 eV |
| Vi ba | 1 mm - 1 met | 300 GHz - 300 MHz | 1.7 eV - 1.24 meV |
| Radio | 1 mm - 100000 km | 300 GHz - 3 Hz | 12.4 feV - 1.24 meV |
Các dải năng lượng > Tia X cứng và tia X mềm

Các tia X có năng lượng photon cao (trên 5-10 keV, bước sóng dưới 0,2-0,1 nm) được gọi là tia X cứng, những tia X có năng lượng thấp được gọi là tia X mềm. Do có khả năng đâm xuyên, các tia X cứng được sử dụng rộng rãi để nhìn thấy hình ảnh bên trong các vật thể, thường được dùng để chụp X quang trong y tế và kiểm tra hành lý tại an ninh sân bay. Thuật ngữ X-quang được sử dụng để chỉ một hình ảnh được tạo bởi tia X. Vì các bước sóng của tia X cứng tương đương với kích thước của các nguyên tử, nó rất hữu ích để xác định các cấu trúc tinh thể bằng tinh thể học tia X. Ngược lại, tia X mềm bị hấp thụ dễ dàng trong không khí; độ dài suy giảm khoảng 600 eV (~ 2 nm). Các tia X trong môi trường nước nhỏ hơn 1 micromet.
Các dải năng lượng > Tia gamma

Không có sự đồng thuận về một định nghĩa phân biệt giữa tia X và tia gamma. Một thực tế phổ biến là để phân biệt giữa hai loại bức xạ dựa trên nguồn của chúng: tia X phát ra bởi các electron, trong khi các tia gamma được phát ra bởi hạt nhân nguyên tử. Định nghĩa này gặp một số vấn đề: các quá trình khác cũng có thể tạo ra các photon năng lượng cao, hoặc đôi khi phương pháp tạo ra không được biết. Một giải pháp thay thế phổ biến khác là phân biệt X và gamma trên cơ sở bước sóng (tần số hoặc năng lượng photon),Với bức xạ ngắn hơn một số bước sóng tùy ý, chẳng hạn như 10−11 m (0,1 Å), thì là bức xạ gamma.
Phương pháp này chỉ định một photon cho một thể loại đã rõ, nhưng chỉ có thể xác định được nếu biết được bước sóng. Tuy nhiên, hai định nghĩa này thường trùng với nhau vì bức xạ điện từ phát ra bởi các tia X thường có bước sóng và năng lượng photon thấp hơn phóng xạ phát ra từ hạt nhân phóng xạ.
Tính chất

Các photon tia X khi mang đủ năng lượng có thể ion hóa nguyên tử và phá vỡ liên kết phân tử. Điều này làm cho nó trở thành một loại bức xạ ion hoá, do đó gây hại cho mô sống cơ thể. Liều bức xạ cao trong một khoảng thời gian ngắn gây ra bệnh nhiễm xạ, trong khi liều thấp hơn có thể làm tăng nguy cơ ung thư do xạ trị. Chụp X-quang trong y tế có nguy cơ làm tăng bị ung thư mặc dù nó có nhiều lợi ích của việc kiểm tra. Khả năng ion hoá của tia X có thể được sử dụng trong điều trị ung thư để diệt tế bào ác tính bằng cách sử dụng phương pháp xạ trị. Nó cũng được sử dụng để xác định đặc tính vật liệu bằng cách sử dụng quang phổ tia X.
Tia X có bước sóng ngắn hơn nhiều so với ánh sáng nhìn thấy, nó có thể được cấu trúc nhỏ hơn nhiều so với những gì có thể nhìn thấy bằng kính hiển vi bình thường. Điều này có thể được sử dụng trong kính hiển vi X-quang để có được hình ảnh có độ phân giải cao và xác định vị trí các nguyên tử trong tinh thể.
Các tia X cực mạnh có thể đi qua các vật thể dày mà không bị hấp thu hoặc phân tán nhiều. Vì lý do này, tia X được sử dụng rộng rãi để thu hình ảnh bên trong các đối tượng bọc kín. Các ứng dụng thường thấy nhất là trong chụp X quang y tế và máy quét an ninh sân bay, nhưng các kỹ thuật tương tự cũng quan trọng trong công nghiệp (ví dụ chụp X quang công nghiệp và CT công nghiệp) và nghiên cứu (ví dụ CT động vật nhỏ). Độ sâu thâm nhập thay đổi theo một vài bậc độ lớn so với phổ tia X. Điều này cho phép điều chỉnh năng lượng photon cho ứng dụng để truyền tải đầy đủ thông qua đối tượng và đồng thời có độ tương phản tốt trong hình ảnh.
Tính chất > Khả năng nhìn thấy ở mắt người

Quan điểm thông thường coi mắt người không nhìn thấy tia X. Tuy nhiên ngay sau phát hiện của Röntgen vào năm 1895 đã có thông báo nhìn thấy ánh sáng màu xanh lục-xám yếu khi trong phòng tối. Song vì sự nguy hiểm của tia X nên không có nghiên cứu tiếp theo để xác định cơ chế thật sự. Giả thiết đưa ra là tia X kích thích trực tiếp võng mạc và/hoặc kích thích huỳnh quang và mắt người cảm nhận ánh sáng thường thứ cấp .
Câu chuyện phát hiện ra tia X

Tối ngày 8 tháng 11 năm 1895, Wilhelm Röntgen đang kiểm tra xem liệu tia cathode (tia âm cực) có thể đi xuyên qua kính hay không thì bất ngờ nhận thấy một ánh sáng phát ra từ một tấm được phủ hóa chất gần đó. Ông gọi những tia tạo ra ánh sáng này là tia X, vì bản chất chưa rõ của chúng.
Với đầu óc nhạy bén, đầy kinh nghiệm của một nhà vật lý học, việc này đã lôi cuốn ông và 49 ngày sau ông liên tục ở lỳ trong phòng thí nghiệm, mỗi ngày ông chỉ ngừng công việc nghiên cứu ít phút để ăn uống, vệ sinh và chợp mắt nghỉ ngơi vài giờ. Nhờ thế, ông đã tìm ra tính chất của thứ tia bí mật mà ông tạm đặt tên là tia X và mang lại cho ông giải Nobel về vật lý đầu tiên vào năm 1901.
Nguồn phát tia X > Đèn tia X

Bài chi tiết: Đèn phát tia X
Phát hiện của Wilhelm Röntgen dẫn đến việc chế tạo ra đèn phát tia X (hay đèn Röntgen, X-ray tube). Đó là nguồn phát tia X nhân tạo, thứ dụng cụ hiện vẫn đang sử dụng phổ biến trong các ứng dụng tia X. Nguyên lý hoạt động của đèn Röntgen là trong một ống chân không các điện tử được gia tốc tới tốc độ cao, khi đập vào anode sẽ bị hãm đột ngột, và phát xạ ánh sáng năng lượng cao. "Bức xạ khi bị hãm" hay bức xạ hãm theo tiếng Đức là "Bremsstrahlung", trở thành thuật ngữ được sử dụng trong văn liệu tiếng Anh.
Nguồn phát tia X > Trong thiên nhiên

Trong thiên nhiên thì sự phân rã phóng xạ của các đồng vị phóng xạ trong đất đá, sự xâm nhập của tia vũ trụ,... dẫn đến sự có mặt các hạt tích điện năng lượng cao và tia gamma trong sinh quyển. Tương tác của chúng với vật chất ở đây làm phát sinh tia X theo hai cơ chế chính.
Bức xạ hãm các hạt tích điện, phát ra photon có dải năng lượng từ tia gamma đến tia X.
Các photon của tia gamma và tia X năng lượng cao tán xạ theo hiệu ứng Compton tạo ra tia X thứ cấp.
Các vụ sét đánh tạo ra vùng plasma nhiệt độ cao cũng phát ra tia X, nhưng liều lượng không đáng kể.
Trong thực tế đời sống không phải quan tâm đến phông tia X. Chỉ trong nghiên cứu sinh học di truyền tiến hóa, tia X tự nhiên được coi là đóng góp vào việc tạo ra các biến dị trong DNA.
Nguồn phát tia X > Trong vũ trụ

Các thiên thể có nhiệt độ cực cao bức xạ tia X theo lý thuyết bức xạ của vật đen tuyệt đối, và là cơ sở để xác định nhiệt độ vì sao đó.
Sử dụng trong Y tế

Từ khi Wilhelm Conrad Röntgen phát hiện ra tia X có thể chẩn đoán cấu trúc xương, tia X được phát triển để sử dụng cho chụp hình y tế.
Năm 1897, tia X lần đầu tiên được sử dụng trên chiến trường quân sự, trong Chiến tranh Balkan, để tìm các mảnh đạn và vị trí xương gãy bên trong cơ thể bệnh nhân.
Khoa X quang là một lĩnh vực chuyên biệt trong y tế sử dụng ảnh tia X và các kĩ thuật khác để chẩn đoán bệnh bằng hình ảnh nên còn được gọi là Khoa chẩn đoán hình ảnh.
Việc sử dụng tia X đặc biệt hữu dụng trong việc xác định bệnh lý về xương, nhưng cũng có thể giúp ích tìm ra các bệnh về phần mềm. Ưu điểm của ứng dụng này là chẩn đoán và điều trị nhiều bệnh tật một cách nhanh chóng mà không làm bệnh nhân đau đớn (ví dụ như các bệnh về đường máu, bệnh ung thư,...). Một vài ví dụ như khảo sát ngực, có thể dùng để chẩn đoán bệnh về phổi như là viêm phổi, ung thư phổi hay phù nề phổi, và khảo sát vùng bụng,có thể phát hiện ra tắc ruột (tắc thực quản), tràn khí (từ thủng ruột), tràn dịch (trong khoang bụng). Trong vài trường hợp, sử dụng X quang còn gây tranh cãi, như là sỏi mật (ít khi cản quang) hay sỏi thận (thường thấy nhưng không phải luôn luôn). Hơn nữa, các tư thế chụp X quang truyền thống ít sử dụng trong việc tạo hình các phần mềm như não hay cơ. Việc tạo hình cho phần mềm được thay thế bằng kĩ thuật chụp Cắt lớp vi tính (Tiếng Anh: computed axial tomography, CAT hay CT scanning) hoặc tạo hình bằng chụp cộng hưởng từ (MRI) hay siêu âm.
Tia X còn được sử dụng trong kỹ thuật soi trực tiếp "thời gian thực", như thăm khám thành mạch máu hay nghiên cứu độ cản quang của các tạng rỗng nội tạng (chất lỏng cản quang trong các quai ruột lớn hay nhỏ) bằng cách sử dụng máy chiếu huỳnh quang. Hình ảnh giải phẫu mạch máu cũng như các can thiệp y tế qua hệ thống động mạch đều dựa vào các máy soi X quang để định vị các thương tổn tiềm tàng và có thể chữa trị.
Xạ trị tia X, là một can thiệp y tế, hiện nay dùng chuyên biệt cho các tế bào ung thư nông (là những khối u không nằm quá sâu trong cơ thể), dùng các tia X có năng lượng mạnh.
Phục vụ kiểm tra an ninh tại cửa khẩu

Chiếu X quang để thu được hình ảnh các đồ vật bên trong hành lý gói kín hay trong quần áo trên thân người, được thực hiện tại các cửa khẩu có yêu cầu an ninh cao, như cửa lên máy bay, cửa khẩu sang nước khác, và một số nhà giam đặc biệt.
Hệ thống quét an ninh thường tích hợp chiếu X quang với quét dò kim loại, để thu được thông tin tin cậy hơn về đối tượng được quét.
Hóa phân tích dùng tia X

Bài chi tiết: Phổ tán sắc năng lượng tia X
Phổ tán sắc năng lượng tia X viết tắt là EDX hay EDS (tiếng Anh: Energy-dispersive X-ray spectroscopy), là kỹ thuật phân tích thành phần hóa học của vật rắn dựa vào việc ghi lại phổ tia X phát ra từ vật rắn do tương tác với các bức xạ mà chủ yếu là chùm điện tử có năng lượng cao trong các kính hiển vi điện tử. Có ba biến thể đo như dưới đây.
Phổ điện tử Auger (AES, Auger Electron Spectroscopy): thay vì phát ra các tia X đặc trưng, khi các điện tử có năng lượng lớn tương tác với lớp điện tử sâu bên trong nguyên tử sẽ khiến một số điện tử lớp phía ngoài bị bật ra tạo ra phổ AES.
Phổ huỳnh quang tia X (XPS, X-ray Photoelectron Spectroscopy): tương tác giữa điện tử và chất rắn gây phát ra phổ huỳnh quang của tia X, có thêm các thông tin về năng lượng liên kết.
Phổ tán sắc bước sóng tia X (WDS, X-ray Wavelength-Dispersive Spectroscopy): tương tự như phổ EDX nhưng có độ tinh cao hơn, có thêm thông tin về các nguyên tố nhẹ, nhưng lại có khả năng loại nhiễu tốt hơn EDS và chỉ phân tích được một nguyên tố cho một lần ghi phổ.
Thiên văn học tia X

Bài chi tiết: Thiên văn học tia X
Thiên văn học tia X nghiên cứu các vật thể vũ trụ ở các bước sóng tia X. Nó xác định ra các đối tượng phát xạ nhiệt có nhiệt đô trên 107 độ Kelvin, là các sao hay vùng khí dày (được gọi là phát xạ vật đen tuyệt đối).
Vì tia X bị khí quyển Trái Đất hấp thụ mạnh, việc quan sát phải được thực hiện trên khí cầu ở độ cao lớn, các tên lửa, hay trên tàu vũ trụ.
Wilhelm Conrad Röntgen, người khám phá ra tia X
Ứng dụng của tia X cứng và tia X mềm
Biểu tượng nguy cơ bức xạ ion hoá
Sơ đồ nguyên lý hoạt động đèn Röntgen
Ảnh chụp tia X hộp sọ người
Thiên hà Andromeda quan sát bằng tia cực tím và vùng quan sát bằng tia X năng lượng cao, NASA, xuất ngày 5/01/2016.
Diospyros longipilosa

| Diospyros longipilosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ebenaceae
Chi (genus): Diospyros
Loài (species): D. longipilosa
Danh pháp hai phần
Diospyros longipilosa Phengklai, 1977 
Diospyros longipilosa là một loài thực vật có hoa trong họ Thị. Loài này được Phengklai mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Diospyros longipilosa”. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2013.