stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gia Viễn (xã)
Lịch sử

Tên xã được lấy tên từ huyện Gia Viễn, tỉnh Hà Nam Ninh xưa và nay là tỉnh Ninh Bình khi bà con của vùng quê Gia Viễn vào miền nam khai phá rừng theo chủ trương chính sách của Đảng.
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành:
Quyết định số 67-HĐBT về việc thành lập xã Gia Viễn thuộc huyện Đạ Huoai trên cơ sở 5.940 hécta đất và 2.699 nhân khẩu của xã Đồng Nai cũ.
Quyết định số 68-HĐBT về việc chuyển xã Gia Viễn thuộc huyện Đạ Huoai về huyện Cát Tiên mới thành lập quản lý.
Ngày 21 tháng 1 năm 2020, HĐND tỉnh Lâm Đồng ban hành Nghị quyết số 166/NQ-HĐND về việc sáp nhập thôn Thanh Tiến và thôn Cao Sinh vào Thôn Trung Hưng.
Ngày 24 tháng 10 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1245/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2024). Theo đó, sáp nhập xã Gia Viễn thuộc huyện Cát Tiên vào huyện Đạ Huoai.
Văn hóa

Xã có Chùa Gia Viễn.
Chú thích

1 2  “Quyết định số 67-HĐBT năm 1986 về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số xã, phường, thị trấn thuộc huyện Đạ Huoai, huyện Đơn Dương, huyện Di Linh và thành phố Đà Lạt thuộc tỉnh Lâm Đồng”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 6 tháng 6 năm 1986. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 4 năm 2024. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2024.
1 2 3 4  “Tờ trình số 175/TTr-SNV về việc phê duyệt Đề cương nhiệm vụ và Dự toán kinh phí xây dựng Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 – 2025 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng”. Sở Nội vụ tỉnh Lâm Đồng. 25 tháng 3 năm 2024. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 4 năm 2024. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2024.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Xã Gia Viễn”. Cổng thông tin điện tử tỉnh Lâm Đồng. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2016.
↑  “Quyết định số 68-HĐBT năm 1986 về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Đạ Huoai thuộc tỉnh Lâm Đồng”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 6 tháng 6 năm 1986. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 6 năm 2024. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2024.
↑  “Nghị quyết số 166/NQ-HĐND về việc sắp xếp, sáp nhập và đổi tên thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng” (PDF). Trang thông tin điện tử Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Lâm Đồng. 24 tháng 1 năm 2020. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 6 tháng 4 năm 2024. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2024.
↑  “Nghị quyết số 1245/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2023 – 2025”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 24 tháng 10 năm 2024. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2024.
Vườn quốc gia Núi Chúa

| Vườn quốc gia Núi Chúa |
| --- | --- |
IUCN loại II (Vườn quốc gia)
Suối Lồ Ồ trong vườn quốc gia Núi Chúa
Vị trí tại Việt Nam
Vị trí: Nam Trung Bộ, Việt Nam
Thành phố gần nhất: Phan Rang-Tháp Chàm
Tọa độ: 11°42′1″B 109°09′10″Đ﻿ / ﻿11,70028°B 109,15278°Đ﻿ / 11.70028; 109.15278
Diện tích: 298,65 km²
Thành lập: 9 tháng 7 năm 2003; 21 năm trước (2003-07-09)
Cơ quan quản lý: UBND tỉnh Ninh Thuận
vqgnuichua.vn
Vườn quốc gia Núi Chúa là một vườn quốc gia tại huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam được thành lập vào năm 2003 theo Quyết định số 134/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ngày 9 tháng 7 năm 2003. Ngày 14 tháng 4 năm 2021, vườn quốc gia này đã được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới với diện tích là 106.600 hecta cùng với Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng. Với cả rừng, bán sa mạc, và biển với đặc điểm là vùng khô hạn độc đáo và hiếm có đặc trưng của Việt Nam và Đông Nam Á.
Chú thích

↑  “Lịch sử thành lập”. Vườn Quốc gia Núi Chúa. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2017.
↑  “Thông tin cơ bản”. Vườn Quốc gia Núi Chúa.[liên kết hỏng]
hồ Đá Vách
Vịnh Vĩnh Hy
Dicranomyia sternolobatoides

| Dicranomyia sternolobatoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Dicranomyia
Danh pháp hai phần
Dicranomyia sternolobatoides Alexander, 1964 
Dicranomyia sternolobatoides là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Pamphlebia simpliciaria

| Pamphlebia simpliciaria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Pamphlebia
Loài (species): P. simpliciaria
Danh pháp hai phần
Pamphlebia simpliciaria Walker, 1861 
Pamphlebia simpliciaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Đá Én Ca

| Thực thể địa lý tranh chấp Đá Én Ca |
| --- | --- |
Ảnh vệ tinh chụp đá Én Ca (NASA)
Địa lý
đá Én Ca
Vị trí: Biển Đông
Tọa độ: 8°6′22″B 114°8′1″Đ﻿ / ﻿8,10611°B 114,13361°Đ﻿ / 8.10611; 114.13361﻿ (đá Én Ca)
Quốc gia quản lý:  Malaysia
Tranh chấp giữa
Quốc gia:  Đài Loan
Quốc gia:  Malaysia
Quốc gia:  Philippines
Quốc gia:  Trung Quốc
Quốc gia:  Việt Nam
Đá Én Ca (tiếng Anh: Erica Reef; tiếng Filipino: Gabriela Silang; tiếng Mã Lai: Terumbu Siput; tiếng Trung: 簸箕礁; bính âm: Bòji jiāo; Hán-Việt: Bá Ky tiêu) là một rạn san hô vòng thuộc cụm An Bang (cụm Thám Hiểm) của quần đảo Trường Sa.
Trạm Sierra trên đá Én Ca
Đá Én Ca là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Malaysia, Philippines và Trung Quốc. Malaysia chiếm đóng rạn vòng này từ năm 1998 và đồn trú trên một tiền đồn gọi là Trạm Sierra.
Đặc điểm

Vành san hô đá Én Ca khép kín có hình ô-van bao bọc lấy một vụng biển nông. Chỉ có vài hòn đá ở mặt đông có thể nổi lên khi thủy triều xuống.
Lịch sử

Năm 1979, Malaysia công bố bản đồ trong đó một số đảo của Trường Sa được đánh dấu là lãnh thổ Malaysia. Tháng 6 năm 1983, Malaysia chiếm đóng quân sự đảo đầu tiên – Đá Hoa Lau – trong khu vực yêu sách. Tháng 9 năm 1983, Malaysia chính thức tuyên bố quyết định chiếm bãi ngầm James, đá Hoa Lau, bãi Kiêu Ngựa, đá Kỳ Vân và xem chúng là một phần của "vùng kinh tế biển" theo cách gọi của nước này. Tháng 12 năm 1986, hải quân Malaysia chiếm đảo Đá Kỳ Vân và Kiêu Ngựa.
Tháng 5 năm 1999, Malaysia xây dựng một một tiền đồn hải quân có tên là Trạm Sierra trên đá Én Ca.
Đường cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long

| Đường cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long |
| --- | --- |
Bảng kí hiệu đường cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long


Đường cao tốc đi trùng với  đoạn Nội Bài - Bắc Ninh
Thông tin tuyến đường
Loại: Đường cao tốc
Chiều dài: 146 km
Ký hiệu đường trước đây:  (2015 – 2021)
Một đoạn của đường thuộc:  (đoạn Nội Bài – Quế Võ)
Các điểm giao cắt chính
Đầu Tây:   và  tại Nội Bài, Sóc Sơn, Hà Nội
 :  tại Sóc Sơn, Hà Nội   tại Yên Phong, Bắc Ninh    tại Khả Lễ, thành phố Bắc Ninh, Bắc Ninh
Đầu Đông:  tại Hạ Long, Quảng Ninh
Vị trí đi qua
Tỉnh / Thành phố: Hà Nội, Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Dương, Quảng Ninh
Quận/Huyện:  Hà Nội: Sóc Sơn  Bắc Ninh: Yên Phong, Thành phố Bắc Ninh, Thị xã Quế Võ  Bắc Giang: Bắc Giang  Hải Dương: Thành phố Chí Linh  Quảng Ninh: Thành phố Đông Triều, Thành phố Uông Bí, Thành phố Hạ Long 
Hệ thống đường
 Hệ thống giao thông đường bộ Việt Nam  Quốc lộ • Cao tốc 
Cao tốc ←   → 
Đường cao tốc Nội Bài – Bắc Ninh – Hạ Long (ký hiệu toàn tuyến là CT.09) là đường cao tốc kết nối sân bay quốc tế Nội Bài với thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ở miền Bắc Việt Nam.
Quy hoạch

Đường cao tốc này từng được quy hoạch từ năm 2015 đến 2021 là một phần lớn của Đường cao tốc Nội Bài – Hạ Long – Móng Cái cũ với ký hiệu là CT.06 trước khi đoạn Hạ Long – Móng Cái được tách ra thành một phần của  mới.
Vị trí

Theo quy hoạch mạng lưới giao thông đường bộ đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào năm 2021, tuyến cao tốc này có chiều dài 146 km với điểm đầu giao với đường cao tốc Hà Nội – Lào Cai tại huyện Sóc Sơn, Hà Nội, điểm cuối giao với đường cao tốc Hạ Long – Vân Đồn tại thành phố Hạ Long. Trong đó đoạn qua Hà Nội dài 15 km, đoạn qua Bắc Ninh dài 23 km, đoạn qua Bắc Giang dài 7 km, đoạn qua Hải Dương dài 44 km và đoạn qua Quảng Ninh dài 57 km
Đường cao tốc được chia thành 3 đoạn tuyến: Nội Bài – Bắc Ninh, Bắc Ninh – Phả Lại và Phả Lại – Hạ Long. Trong đó đoạn Nội Bài – Bắc Ninh dài 30 km trùng với hướng tuyến Quốc lộ 18 và cũng là một phần của tuyến đường vành đai 4 (Hà Nội), đã được xây dựng từ năm 1998 và hoàn thành sau 4 năm.
Thiết kế

Đường cao tốc Nội Bài – Hạ Long được xây dựng với 4 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp. Giai đoạn tiền cao tốc, sẽ đạt vận tốc 80 km/h; riêng đoạn Nội Bài – Bắc Ninh hiện tại đang được khai thác 4 làn xe và có làn xe máy đi tạm ở 2 làn dừng khẩn cấp (vì đoạn này chưa có đường gom và đường gom này cũng là đường đi dưới thấp của một phần Đường vành đai 4 (Hà Nội). Giai đoạn cao tốc, sẽ nâng cấp lên 6 làn xe và 2 làn dừng khẩn cấp (theo dự thảo điều chỉnh quy hoạch) với vận tốc tối đa lên 120 km/h.
Chi tiết tuyến đường > Làn xe

Nội Bài – Bắc Ninh: 4 làn xe; 2 làn xe máy, xe thô sơ
Chi tiết tuyến đường > Chiều dài

Nội Bài – Bắc Ninh: 30 km
Bắc Ninh – Hạ Long: 116 km
Chi tiết tuyến đường > Tốc độ giới hạn

Nội Bài – Bắc Ninh: Tối đa 80 km/h.
Lộ trình chi tiết

IC : Nút giao, JCT : Điểm lên xuống, SA : Khu vực dịch vụ (Trạm dừng nghỉ), TN : Hầm đường bộ, TG : Trạm thu phí, BR : Cầu
Đơn vị đo khoảng cách là km.
Lộ trình chi tiết > Đoạn Nội Bài – Bắc Ninh

| Số> Kết nối trực tiếp với  Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai | Tên> Kết nối trực tiếp với  Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai | Khoảng cách từ đầu tuyến> Kết nối trực tiếp với  Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai | Kết nối> Kết nối trực tiếp với  Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai | Ghi chú> Kết nối trực tiếp với  Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai | Vị trí> Kết nối trực tiếp với  Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai | Vị trí> Kết nối trực tiếp với  Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | IC Nội Bài | 0.0 |   Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai  Quốc lộ 2 Sân bay quốc tế Nội Bài Đường Võ Văn Kiệt | Đầu tuyến đường cao tốc | Hà Nội | Sóc Sơn |
| 2 | IC Võ Nguyên Giáp | 5.8 | Sân bay quốc tế Nội Bài Đường Võ Nguyên Giáp | Không có lối vào từ hướng Sân bay Nội Bài đi Bắc Ninh | Hà Nội | Sóc Sơn |
| 3 | JCT Khu đô thị vệ tinh Sóc Sơn | 6.3 | Đường trục Khu đô thị vệ tinh Sóc Sơn |  | Hà Nội | Sóc Sơn |
| 4 | IC Phù Lỗ | 7.8 |  Quốc lộ 3 |  | Hà Nội | Sóc Sơn |
| BR | Cầu vượt đường sắt | ↓ |  | Vượt đường sắt Hà Nội – Quan Triều | Hà Nội | Sóc Sơn |
| BR | Cầu Cà Lồ | ↓ |  | Vượt sông Cà Lồ | Ranh giới Hà Nội – Bắc Ninh | Ranh giới Hà Nội – Bắc Ninh |
| 5 | IC CT.07 | 17.2 |  Đường cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên – Bắc Kạn – Cao Bằng |  | Bắc Ninh | Yên Phong |
| 6 | IC Chờ | 19.0 | Đường tỉnh 295 |  | Bắc Ninh | Yên Phong |
| 7 | IC Yên Phong (Samsung) | 21.0 | Đường Yên Phong |  | Bắc Ninh | Yên Phong |
| 8 | JCT Khu công nghiệp Yên Phong | 23.0 | Đường trục Khu công nghiệp Yên Phong | Chỉ ra từ hướng Bắc Ninh Chỉ vào đến hướng Nội Bài | Bắc Ninh | Yên Phong |
| 9 | JCT Đường tỉnh 286 | 24.7 | Đường tỉnh 286 | Chỉ ra từ hướng Nội Bài Chỉ vào đến hướng Bắc Ninh | Bắc Ninh | Yên Phong |
| SA | Trạm dừng nghỉ Kinh Bắc |  |  | Chỉ hướng đi Nội Bài | Bắc Ninh | Yên Phong |
| BR | Cầu Đào Xá | ↓ |  | Vượt sông Ngũ Huyện Khê | Bắc Ninh | Thành phố Bắc Ninh |
| BR | Cầu Xuân Ổ | ↓ |  | Vượt đường sắt Hà Nội – Đồng Đăng và Đường tỉnh 295B | Bắc Ninh | Thành phố Bắc Ninh |
| 10 | IC Khả Lễ | 30.7 |  Đường cao tốc Hà Nội – Bắc Giang (  Quốc lộ 1) |  | Bắc Ninh | Thành phố Bắc Ninh |
Kết nối với   Đường cao tốc Bắc Ninh – Phả Lại
1.000 mi = 1.609 km; 1.000 km = 0.621 mi       Được đề xuất       Nút giao chưa hoàn thiện       Chuyển đổi tuyến       Chưa mở
Chú thích

1 2  “Quyết định 1454/QĐ-TTg năm 2021 phê duyệt Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 do Thủ tướng Chính phủ ban hành”.
↑  “Dự thảo QUY CHUẨN KỸ THUẬT QUỐC GIA VỀ BÁO HIỆU ĐƯỜNG BỘ - Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam (2015)” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 23 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2023.
↑  “Đầu tư hơn 5.200 tỷ đồng làm 35,3km đường vành đai 4 qua Bắc Ninh”. Báo điện tử Kinh tế & Đô thị. 31 tháng 3 năm 2022.
Cách mạng Anh

"Cách mạng Anh" đã được sử dụng để mô tả hai sự kiện khác nhau trong lịch sử Anh. Lần đầu tiên được các nhà sử học Whig gọi là Cuộc cách mạng Vinh quang năm 1688, theo đó James II được thay thế bởi William III và Mary II với tư cách là quân chủ và một chế độ quân chủ lập hiến được thành lập.
Tuy nhiên, trong thế kỷ XX, các nhà sử học Marxist đã giới thiệu việc sử dụng thuật ngữ "Cách mạng Anh" để mô tả thời kỳ Nội chiến Anh và thời kỳ thịnh vượng chung Anh (1640, 1616), trong đó Nghị viện đã thách thức chính quyền của vua Charles I, tham gia trong cuộc xung đột dân sự chống lại các lực lượng của anh ta, và xử tử anh ta vào năm 1649. Sau đó là giai đoạn mười năm của chính phủ cộng hòa tư sản, "Khối thịnh vượng chung", trước khi chế độ quân chủ được khôi phục dưới hình dạng của con trai Charles, Charles II, vào năm 1660.
Agelaius phoeniceus

| Agelaius phoeniceus |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Icteridae
Chi (genus): Agelaius
Loài (species): A. phoeniceus
Danh pháp hai phần
Agelaius phoeniceus (Linnaeus, 1766) 
 
Agelaius phoeniceus là một loài chim trong họ Icteridae.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Agelaius phoeniceus”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Charlie Chaplin
Tiểu sử > Thiếu thời (1889–1913) > Tuổi thơ nghèo khó

Charles Spencer Chaplin Jr. sinh ngày 16 tháng 4 năm 1889. Ông là con của cặp vợ chồng Charles Chaplin Sr. và Hannah Chaplin (nhũ danh Hill). Không có giấy tờ khai sinh nhưng Chaplin tin rằng mình sinh ra ở Phố Đông, Walworth, thuộc Nam Luân Đôn. Cha mẹ ông cưới nhau 4 năm trước đó, và Hannah từ trước đã có một đứa con trai ngoài giá thú tên là Sydney. Vào lúc Chaplin chào đời, cha mẹ họ đều là những nghệ sĩ rạp hát. Hannah, con gái một người làm giày, đã có một sự nghiệp ngắn ngủi và ít thành công dưới nghệ danh Lily Harley, trong khi Charles, vốn là con trai một người bán thịt, là một ca sĩ nổi danh. Hai người ly thân từ khoảng năm 1891. Năm 1892, Hannah có một đứa con thứ ba – George Wheeler Dryden – với nghệ sĩ rạp hát Leo Dryden. Đứa trẻ được Dryden đem về nuôi khi mới 6 tháng tuổi và chỉ tiếp xúc với Chaplin 30 năm sau đó.
Tuổi thơ Chaplin chất chứa nhiều khó khăn và nghèo đói, làm cho đường công danh về sau của ông trở thành "câu chuyện từ nghèo đói tới giàu sang kịch tính nhất từng được biết tới", theo người viết tiểu sử David Robinson. Những năm đầu đời, Chaplin sống với mẹ và anh trai Sydney ở quận Kennington của Luân Đôn. Hannah không có kế sinh nhai nào ngoài việc chăm sóc trẻ em và may áo, còn Chaplin Sr. thì không chu cấp gì cho con trai. Khi hoàn cảnh dần trở nên khốn khổ, Chaplin, lúc đó lên 7 tuổi, bị gửi vào một trại tế bần. Hội đồng Southwark đưa cậu vào Trường quận Trung tâm Luân Đôn dành cho những người bần cùng, thời gian mà Chaplin nhắc lại như "một sự tồn tại trơ trọi". Cậu được đoàn tụ trong thời gian ngắn với mẹ 18 tháng sau đó, trước khi Hannah phải đưa cả nhà vào lại trại tế bần tháng 7 năm 1898. Những đứa trẻ được gửi tới trường Norwood, một cơ sở dành cho trẻ em bần cùng khác.
"Tôi hầu như không hề hay biết đến một cuộc khủng hoảng bởi vì chúng tôi sống trong một cuộc khủng hoảng triền miên; và là một cậu bé, tôi không đếm xỉa đến những rắc rối muộn phiền bằng cách quên chúng đi."
– Charlie Chaplin nói về tuổi thơ mình
Tháng 9 năm 1898, mẹ Chaplin phải vào trại tâm thần Cane Hill - bà đã trở nên loạn trí có lẽ là do nhiễm bệnh giang mai và suy dinh dưỡng. Trong hai tháng Hannah ở đó, Chaplin và anh trai Sydney đến sống với người cha mà trước đó họ ít khi biết tới. Charles khi đó đã trở thành một người nghiện rượu nặng, và đã đối xử bạo ngược với con cái đến nỗi đại diện Hiệp hội Chống Ngược đãi Trẻ em Quốc gia phải tới làm việc. Cha Chaplin mất 2 năm sau đó ở tuổi 38 do bệnh xơ gan.
Bệnh của Hannah sau đó thuyên giảm ít nhiều, nhưng tới tháng 5 năm 1903 lại tái phát. Chaplin, khi đó 14 tuổi, phải đưa mẹ tới bệnh viện, sau đó bà lại bị bệnh viện trả về Cane Hill. Cậu sống một mình trong vài ngày, buộc phải đi tìm thức ăn và thỉnh thoảng ngủ ngoài đường, cho tới khi Sydney - đã đăng lính vào Hải quân hai năm trước đó - trở về. Hannah được đưa ra khỏi trại tâm thần 8 tháng sau đó, nhưng tới tháng 3 năm 1905 bà phát bệnh trở lại, lần này vĩnh viễn. Chaplin sau này kể lại: "Chúng tôi chẳng thể làm gì ngoài chấp nhận số phận của người mẹ bất hạnh". Hannah sống trong trạng thái cần người thường trực trông nom cho tới khi qua đời vào năm 1928.
Tiểu sử > Thiếu thời (1889–1913) > Nghệ sĩ trẻ tuổi

Giữa khoảng thời gian ở trong trường dành cho trẻ bần cùng và chăm sóc mẹ lâm bệnh thần kinh, Chaplin bắt đầu biểu diễn. Theo ông nhớ thì lần đầu tiên xuất hiện nghiệp dư là năm 5 tuổi, khi Chaplin thay thế mẹ mình một đêm diễn ở Aldershot. Đó chỉ là một sự kiện riêng lẻ và đột xuất, nhưng tới khi lên 9, nhờ vào sự cổ vũ của người mẹ, Chaplin ngày càng hứng thú với việc trình diễn. Về sau ông viết lại: " bà đã truyền cho tôi cảm giác rằng tôi có tài năng nào đó". Nhờ những quan hệ của người cha, Chaplin được nhận vào một đoàn clog-dancing (nhảy đeo guốc đập nhịp) có tên The Eight Lancashire Lads ("Tám anh chàng xứ Lancashire"), theo đoàn đi biểu diễn ở các rạp hát nước Anh trong suốt những năm 1899 và 1900. Chaplin làm việc chăm chỉ, và tiết mục này khá ăn khách vào lúc đó, nhưng cậu không thỏa mãn với nhóm nhảy và ước muốn sản xuất một tiết mục hài kịch.
Trong mấy năm lưu diễn với đoàn, mẹ Chaplin bảo đảm cho cậu vẫn có thể tới lớp, nhưng ở tuổi 13 cậu đã bỏ học. Chaplin tự kiếm sống bằng nhiều nghề khác nhau, trong khi vẫn ấp ủ tham vọng trở thành diễn viên. Năm lên 14, ít lâu sau khi mẹ tái phát bệnh, cậu đăng ký vào một hãng sân khấu ở West End của Luân Đôn. Người quản lý nhận thấy triển vọng ở Chaplin, và lập tức cho cậu vai diễn đầu tiên, một đứa trẻ bán báo trong vở Jim, a Romance of Cockayne của H. A. Saintsbury. Vở kịch khai diễn vào tháng 7 năm 1903, nhưng không thành công và phải ngừng diễn sau hai tuần; tuy nhiên nhiều bài phê bình đã ghi nhận vai của Chaplin là vai diễn hài hước duy nhất trong toàn bộ vở kịch. Saintsbury giúp cho Chaplin được tham gia vào vở Sherlock Holmes do Charles Frohman dàn dựng, trong đó cậu sắm vai cậu bé hầu phòng Billy trong ba chuyến lưu diễn toàn quốc. Vai của cậu được đón nhận nồng nhiệt tới mức cậu được đưa về Luân Đôn để diễn vai này cùng với William Gillette, đồng tác giả và là diễn viên đầu tiên thủ vai Holmes. Chaplin về sau nhắc lại: "Chuyện diễn ra như thể ở thiên đường vậy". Vào lúc 16 tuổi, Chaplin đã sắm vai trong vở kịch do West End dàn dựng ở Nhà hát Công tước York từ tháng 10 tới tháng 12 năm 1905. Cậu hoàn thành chuyến lưu diễn cuối cùng cho vở Sherlock Holmes vào đầu năm 1906, trước khi rời vở diễn hơn hai năm rưỡi.
Tiểu sử > Thiếu thời (1889–1913) > Hài kịch

Chaplin sớm tìm thấy việc làm trong một công ty mới, và tiếp tục lưu diễn cùng anh trai - Sydney bấy giờ cũng theo đuổi sự nghiệp diễn xuất - trong một vở kịch vui ngắn mang tên Repairs. Tháng 5 năm 1906, Chaplin tham gia tiết mục dành cho giới trẻ Casey's Circus, mà anh phát triển các tiểu đoạn khôi hài ăn khách và sớm trở thành ngôi sao của buổi diễn. Vào thời điểm tiết mục hoàn thành lưu diễn tháng 7 năm 1907, chàng trai 18 tuổi đã trở thành một nghệ sĩ hài thực thụ. Tuy vậy anh vẫn nỗ lực tìm thêm công việc, và có thử một tiết mục solo nhưng thất bại.
Trong khi đó, Sydney Chaplin gia nhập công ty hài kịch danh tiếng Fred Karno năm 1906, và tới năm 1908 đã trở thành một diễn viên trụ cột của công ty. Tháng 2 năm đó, Sydney xin được một kỳ diễn thử hai tuần cho em trai. Karno ban đầu lo lắng, xem Chaplin là "một anh chàng nhợt nhạt, yếu ớt, có vẻ ủ rũ", "trông quá nhút nhát để làm được điều gì tử tế trong rạp hát." Nhưng Chaplin đã để lại ấn tượng ngay trong đêm đầu tiên tại nhà hát London Coliseum và nhanh chóng nhận được hợp đồng làm việc. Chaplin bắt đầu bằng việc đóng một loạt vai nhỏ, dần tiến tới những vai chính trong năm 1909. Tháng 4 năm 1910, anh nhận đảm đương đoản kịch mới, Jimmy the Fearless ("Jimmy Can đảm"). Thành công vang dội của nó khiến báo chí tập trung chú ý đáng kể vào Chaplin.
Karno chọn ngôi sao mới trẻ tuổi Chaplin tham gia vào một bộ phận hát lưu diễn tại hệ thống rạp kịch vui của Bắc Mỹ. Chaplin dẫn dắt vở diễn và gây ấn tượng cho những nhà phê bình, họ mô tả anh như "một trong những nghệ sĩ kịch câm vĩ đại nhất từng thấy ở đây". Vai thành công nhất của anh là một gã say rượu gọi là "Inebriate Swell" ("Swell Nát rượu") được nhiều người ghi nhận. Chuyến lưu diễn kéo dài 21 tháng, và nhóm diễn trở lại Anh tháng 6 năm 1912. Chaplin sau này kể lại rằng anh "có một cảm giác bất an, cảm tưởng như mình chìm vào sự tầm thường về trí tuệ", và do đó anh đã rất mừng rỡ khi một chuyến lưu diễn mới bắt đầu vào tháng 10.