stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vespasianus
Cuộc khởi nghĩa vĩ đại của người Do thái

Tuy nhiên, trong năm 66, Vespasianus được bổ nhiệm để đàn áp các cuộc nổi dậy lớn của người Do Thái ở Judaea. Một cuộc nổi dậy đã giết chết thống đốc trước đây và đánh đuổi Cestius Gallus, thống đốc của Syria, khi ông đã cố gắng để lập lại trật tự. Do đó, hai quân đoàn, với tám đội kỵ binh và mười đội quân phụ trợ, đã được phái đi dưới sự chỉ huy của Vespasianus, trong khi con trai ông, Titus, đến từ Alexandria với một đội quân khác. Trong thời gian này ông trở thành người bảo trợ của Flavius ​​Josephus, một nhà lãnh đạo kháng chiến của người Do Thái bị bắt tại cuộc vây hãm Yodfat. Vào giai đoạn kết thúc, hàng ngàn người Do Thái thiệt mạng và nhiều thị trấn bị phá hủy bởi người La Mã - những người đã thành công trong việc tái lập quyền kiểm soát Judea. Họ chiếm Jerusalem trong năm 70. Ông được nhớ tới bởi Josephus, trong "phong tục của người Do Thái" của mình như là một viên chức công bằng và nhân đạo, trái ngược với Herod đại đế người nổi tiếng vì Josephus đề cập ông ta đã trở thành quỷ dữ.
Josephus, trong khi dưới sự bảo trợ của Hoàng đế La Mã, đã viết rằng sau khi quân đoàn La Mã Legio X Fretensis đi theo Vespasianus phá hủy Jericho vào ngày 21 Tháng Sáu 68, ông đã bắt một nhóm người Do Thái không biết bơi (có thể là người Essenes từ Qumran), trói họ lại, và ném họ xuống biển Chết để kiểm tra sức nổi huyền thoại của nó.
Năm của bốn hoàng đế

Bài chi tiết: Năm tứ đế
Sau cái chết của Nero trong năm 68, La Mã đã có một loạt các hoàng đế cai trị một thời gian ngắn và một năm nội chiến. Galba đã bị ám sát bởi Otho, người đã bị đánh bại bởi Vitellius. Những người ủng hộ của Otho, đã tìm kiếm ứng cử viên khác để hỗ trợ, và hướng đến Vespasianus.
Theo Suetonius, một lời tiên tri phổ biến ở các tỉnh miền Đông tuyên bố rằng từ Judaea, những người cai trị trong tương lai của thế giới sẽ đến. Vespasianus cuối cùng đã tin rằng lời tiên tri này áp dụng đối với ông ta, và tìm thấy một số sấm truyền, tiên tri, và những điềm báo mà tăng cường niềm tin .
Ông cũng tìm thấy sự khích lệ ở Mucianus, thống đốc của Syria, và, mặc dù Vespasianus là một người kỷ luật nghiêm ngặt và cải cách mạnh tay, binh sĩ của Vespasianus đã dành ủng hộ tuyệt đối dành cho ông. Mọi con mắt ở phía Đông bây giờ hướng vào ông. Mucianus và các quân đoàn Syria đã sẵn sàng để hỗ trợ ông. Trong khi ông đang ở Caesarea, ông được tuyên bố là hoàng đế (1 Tháng Bảy năm 69), lần đầu tiên là quân đội tại Ai Cập dưới quyền Tiberius Julius Alexandrus, và sau đó là quân đội của ông ở Judaea (Ngày 11 tháng 7 theo Suetonius, ngày 03 tháng bảy theo Tacitus).
Tuy nhiên, Vitellius, người đang chiếm ngai vàng, có những đội quân tốt nhất của Rome bên phe ông ta - cựu chiến binh của quân đoàn Gallia và vùng sông Rhine. Nhưng uy tín của Vespasianus khiến ông nhanh chóng tập hợp được một quân đội mạnh, và quân đội của Moesia, Pannonia, và Illyricum sớm tuyên bố ủng hộ cho ông, và tôn ông làm làm chủ của một nửa của thế giới La Mã.
Trong khi Vespasianus ở Ai Cập để đảm bảo nguồn cung cấp lương thực của đế quốc, quân đội của ông đã tiến về phía đông bắc Ý dưới sự lãnh đạo của M. Antonius Primus. Họ đánh bại quân đội của Vitellius (đã chờ đợi ông ở Mevania) tại Bedriacum (hoặc Betriacum), cướp phá Cremona và tiến về La Mã. Họ tiến vào La Mã sau một cuộc chiến đấu dữ dội. Trong một sự nhầm lẫn do cuộc hỗn loạn, các công trình trên đồi Capitol đã bị đốt cháy và Sabinus, anh trai của Vespasianus đã bị giết bởi đám đông.
Ngay khi nhận tin loan báo về thất bại và cái chết của đối thủ tại Alexandria, vị hoàng đế mới một lần nữa gửi nguồn cung lương thực hết sức cần thiết đến Rome, cùng với một sắc lệnh hoặc lời tuyên bố về chính sách, trong đó ông đã bảo đảm một sự thay đổi toàn bộ luật pháp của Nero, đặc biệt là những người liên quan đến tội phản quốc. Trong khi ở Ai Cập, ông đã đến thăm đền Serapis, tại nơi này theo ghi chép, ông đã trải qua một giấc mộng.
Hoàng đế > Kết quả của cuộc nội chiến

Vespasianus được tuyên bố là hoàng đế bởi Viện nguyên lão trong khi ông ở Ai Cập vào tháng 12 năm 69 (người Ai Cập đã tuyên bố ông làm hoàng đế vào tháng 7 năm 69). Trong một giai đoạn ngắn, việc quản lý của đế chế đã được giao cho Mucianus, với sự trợ giúp của con trai Vespasianus, Domitianus. Mucianus bắt đầu thời kì cai trị của Vespasianus với cải cách về thuế là để khôi phục lại nền tài chính của đế chế. Sau khi Vespasianus đến Rome vào giữa năm70, Mucianus tiếp tục nhấn mạnh với Vespasianus về vấn đề thu thuế càng nhiều càng tốt.
Vespasian và Mucianus thay thế những thuế cũ và thiết lập các thuế mới, tăng cống nạp từ các tỉnh, và giữ con mắt thận trọng đối với các quan chức kho bạc.
Đầu năm 70, Vespasianus vẫn còn ở Ai Cập, nguồn cung cấp ngũ cốc Rome, và đã không rời đi Roma. Theo Tacitus, chuyến đi của ông đã bị trì hoãn do thời tiết xấu  Các nhà sử học hiện đại đưa ra giả thuyết rằng Vespasianus đã và đang tiếp tục củng cố sự ủng hộ từ người Ai Cập trước khi khởi hành  Những câu chuyện về sự thần diệu của Vespasianus đã chữa bệnh cho mọi người được lưu truyền ở Ai Cập. trong thời gian này, khởi nghĩa đã nổ ra ở Alexandria về chính sách thuế mới của ông và các chuyến tàu ngũ cốc đã bị dừng lại. Vespasianus cuối cùng đã khôi phục lại trật tự và các chuyến tàu ngũ cốc tiếp tục đến Rome
Ngoài cuộc nổi dậy ở Ai Cập, tình trạng bất ổn và cuộc nội chiến tiếp tục ở phần còn lại của đế quốc trong năm 70. Trong xứ Giu-đê, cuộc khởi nghĩa vẫn tiếp tục từ năm 66. Con trai của Vespasianus, Titus, cuối cùng đã dập tắt cuộc khởi nghĩa, chiếm Giê-ru-sa-lem và phá hủy đền thờ của người Do Thái trong năm 70. Theo Eusebius, Vespasianus sau đó ra lệnh lùng bắt tất cả các hậu duệ thuộc dòng dõi hoàng gia của vua David, khiến người Do Thái bị bức hại từ tỉnh này đến tỉnh khác.
Trong tháng một cùng năm, một cuộc nổi dậy khác đã xảy ra ở Gaul và Đức, được biết đến như là cuộc khởi nghĩa Batavi lần thứ hai. Cuộc khởi nghĩa này đã được lãnh đạo bởi Gaius Julius Civilis và Julius Sabinus. Sabinus, tuyên bố rằng ông là hậu duệ của Julius Caesar, tuyên bố bản thân mình là hoàng đế của Gaul. Cuộc khởi nghĩa đã đánh bại hai quân đoàn La Mã trước khi nó bị dập tắt bởi người em rể của Vespasianus, Quintus Petillius Cerialis, vào cuối năm 70.
Tiểu hoạ vẽ năm 1470 mô tả cảnh Vespasianus cưỡi ngựa dẫn quân đánh trận trọng chiến tranh La Mã-Do Thái lần thứ nhất. trích từ các tác phẩm lịch sử của Josephus.
Bản đồ Đế quốc La Mã trong Năm tứ đế (69). Các khu vực màu lam thể hiện các tỉnh trung thành với Vespasianus và Gaius Licinius Mucianus.
Tượng bán thân của Vespasian, Bảo tàng Pushkin, Moskva.
Đồng sestertius của Vespasian đúc năm 71 nhằm chúc mừng thắng lợi của ông trong chiến tranh La Mã-Do Thái lần thứ nhất. Mặt trước đồng xu là dòng chữ  IMP. CAES. VESPASIAN AVG. P. M., TR. P., P. P., COS. III, còn mặt sau có dòng chữ là IVDEA CAPTA (Kẻ chinh phục Do Thái)
Chimarra mlabriorum

| Chimarra mlabriorum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Philopotamidae
Chi (genus): Chimarra
Loài (species): C. mlabriorum
Danh pháp hai phần
Chimarra mlabriorum P Chantaramongkol & H Malicky, 1989 
Chimarra mlabriorum là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Vĩ cầm

| Vĩ cầm |
| --- | --- |

Tên khác: Violon
Tiếng Anh: Violin hoặc Fiddle
Tiếng Đức: Violine hoặc Geige
Tiếng Pháp: Violon
Tiếng Ý: Violino
Âm vực: 
Bộ dây dàn nhạc giao hưởng
Violon – Viola – Cello – Contrebasse
Vĩ cầm hay Vi-ô-lông, Tiểu Đề cầm là loại đàn có kích thước nhỏ nhất và có âm vực cao nhất trong họ vĩ cầm. Đàn gồm có bốn dây, mỗi dây cách nhau một quãng năm đúng. Vĩ cầm phát triển vào thế kỉ 16 ở Ý và tiếp tục được cải tiến trong suốt thế kỉ 18 và 19. Loại đàn dùng cho người lớn có chiều dài khoảng 60 cm, rộng khoảng 20 cm, và luôn có kèm một cây vĩ có dây làm bằng lông đuôi ngựa, loại cao cấp hơn có thể làm bằng vây của cá voi nhưng ngày nay thường được làm bằng chất liệu ni lông hóa học có tính đàn hồi và khả năng sử dụng cao hơn. Đàn được làm từ các loại gỗ khác nhau như gỗ phong, vân sam... còn dây đàn được làm bằng thép hoặc ni lông. Người chơi vĩ cầm tạo ra âm thanh nhờ kéo hoặc gẩy đàn bằng tay phải và bấm nốt bằng tay trái. Vĩ cầm được sử dụng trong nhiều thể loại nhạc, bao gồm nhạc cổ điển, nhạc Baroque, jazz, âm nhạc dân gian và cả nhạc rock.
Họ vĩ cầm còn có ba loại khác là: viola, cello và contrebasse
Lịch sử

Nhạc cụ dây ra đời sớm nhất chủ yếu được chơi bằng cách gẩy vào dây đàn (ví dụ như đàn lyre của Hi Lạp). Nhạc cụ dây dùng vĩ có lẽ bắt nguồn từ vùng đất Trung Á. Những người thuộc dân tộc Turk và Mông Cổ được xem như là những nhạc công đầu tiên sử dụng nhạc cụ dây dùng vĩ. Nhạc cụ của họ gồm hai dây, cả dây đàn và vĩ kéo đều làm từ lông đuôi ngựa. Nhạc cụ dây lan rộng đến Trung Quốc, Ấn Độ, Đế quốc Đông La Mã (Byzantine) và Trung Đông, sau đó được phát triển thành đàn erhu, đàn rebab, đàn lyra và đàn esraj.
Vĩ cầm bốn dây đầu tiên được cho là của Andrea Amati, sản xuất năm 1555 (các loại vĩ cầm khác xuất hiện sớm hơn và chỉ có ba dây, được gọi là violetta). Vĩ cầm lập tức trở nên phổ biến với những nhạc công đường phố cho đến giới quý tộc.
Những thợ làm đàn nổi tiếng nhất từ thế kỉ 16 đến thế kỉ 18 tập trung ở Brescia và Cremona, Ý, gồm có Dalla Corna, Micheli, Inverardi, Gasparo da Salò, Giovanni Paolo Maggini, Amati, Guarneri và Stradivari.Heron|date=1914|publisher=E. Howe}} Accessed ngày 5 tháng 9 năm 2015.</ref>
Ngày nay, các nhạc cụ từ thời hoàng kim của chế tác vĩ cầm, nhất là những cây đàn được làm bởi Stradivari và Guarneri del Gesù, được nhiều nghệ sĩ và các nhà sưu tầm săn lùng. Kỉ lục hiện nay là cây đàn Lady Blunt của Stradivari, được bán với giá 9.8 triệu bảng Anh vào ngày 20/6/2011.
Cấu tạo

Thân vĩ cầm hầu như được làm toàn bộ bằng gỗ. Một cây vĩ cầm truyền thống thường có mặt trước và mặt sau làm bằng gỗ vân sam, hai bên và cổ làm bằng gỗ thông. Hai mặt đàn thường được chế tạo thủ công. Để chế tạo mặt bên đàn, người ta hun nóng gỗ và uốn quanh các khuôn. Nhìn từ phía trước, thân vĩ cầm có thể chia làm ba bộ phận: phần trên và phần dưới nở rộng, phần giữa hẹp giới hạn bởi hai chữ C quay lưng vào nhau. Hai khe hình chữ S và tấm nâng nằm ở gần như chính giữa thân đàn. Phía trên thân đàn là cần đàn, tiếp đến là hộp chốt và cuộn xoắn ốc. Cần đàn, hộp chốt và cuộn xoắn thường được tạc từ một mảnh gỗ nguyên. Gắn liền với cần đàn và kéo dài xuống đến phần giữa của thân đàn là bàn phím. Bàn phím là một thanh gỗ, thường là gỗ thông, được đẽo cong về hai bên và được dán lên cần đàn. Nơi tiếp nối giữa bàn phím và hộp chốt có một mảnh gỗ nhô lên đỡ lấy dây đàn gọi là mấu. Hộp chốt gồm bốn chốt lên dây. Người ta thường dùng gỗ mun để làm các chốt lên dây, bàn phím và mấu, ngoài ra có thể dùng các loại gỗ khác có màu tối như hoàng dương hoặc hồng mộc. Chốt mắc dây gắn ở phần dưới thân đàn, thường được làm bằng gỗ mun hoặc các loại gỗ khác có màu tối, nhưng ngày nay có thể làm bằng nhựa hoặc các vật liệu tổng hợp. Chốt mắc dây vừa dùng để gắn dây với thân đàn, vừa có thể dùng để lên dây với biên độ hẹp và độ chính xác cao. Ngựa đàn là một mảnh gỗ hoặc nhựa nâng dây đàn lên khỏi mặt đàn, truyền dao động của dây đến cột trụ và thanh dọc bên trong. Ngựa đàn không bị gắn chặt vào thân đàn mà được các dây đàn giữ ở đúng vị trí. Các khe hình chữ S ở hai bên ngựa đàn, làm nhiệm vụ cho không khí đi vào và đi ra khỏi hộp đàn, tạo nên âm thanh. Ngoài ra các khe hình chữ S còn cho phép tiếp cận với những phần bên trong hộp đàn nếu cần sửa chữa. Bên trong vĩ cầm có hai bộ phận quan trọng: que chống và thanh dọc. Que chống bị kẹp giữa mặt trước và mặt sau của đàn, còn thanh dọc thì được dán lên phía trong của mặt trước, song song với dây đàn. Ngoài chức năng tăng cường sức chịu lực của mặt đàn, hai bộ phận trên còn có tác dụng truyền dao động của dây xuống hộp đàn.
Dây vĩ trước kia được làm từ ruột ngựa (hoặc trâu, bò, cừu). Ngày nay dây đàn có thể làm bằng ruột động vật, thép hoặc các vật liệu tổng hợp và được bọc ngoài bởi dây kim loại. Dây mi thường không được bọc ngoài và làm bằng thép trần hoặc được mạ vàng. Người chơi vĩ cầm thường phải thay dây khi nó không còn giữ được âm thanh và độ căng như ban đầu.
Theo truyền thống, vĩ được làm bằng gỗ còn dây vĩ làm từ lông đuôi ngựa, nhưng cũng có lúc lông nhân tạo được dùng để thay thế. Ngày nay, người ta còn dùng thủy tinh hữu cơ và sợi carbon để làm vĩ. Dây vĩ được phủ colophane (nhựa thông) định kì để làm tăng độ ma sát với dây đàn. Dây vĩ được kéo căng nhờ một con ốc gắn ở quai (bộ phận mà người chơi giữ lấy khi đang chơi đàn). Vĩ dành cho violin dài khoảng 29 inch (75 cm), rộng 3 cm và nặng khoảng 60 g (2.1 oz).
Kích cỡ

Vĩ cầm có nhiều kích cỡ khác nhau để phù hợp với người chơi đàn. Ngoài cỡ lớn nhất 4/4, còn có cỡ 3/4, 1/2, 1/4, 1/8, 1/10, 1/16, 1/32, thậm chí là 1/64. Đàn với kích cỡ nhỏ thường hiếm được sản xuất và chủ yếu là được đặt hàng riêng. Độ dài của riêng phần hộp đàn đối với cỡ 4/4 là khoảng 14 inch (35 cm), cỡ 3/4 là khoảng 13 inch (33 cm) và cỡ 1/2 là khoảng 12 inch (30 cm).
Lên dây đàn

Cao độ của các nốt trên vĩ cầm thường được điều chỉnh bằng cách vặn chốt hoặc dùng dụng cụ chỉnh gắn trên chốt mắc dây. Dây vĩ cầm được lên với cao độ sol - rê - la - mi. Tuy nhiên, trong một vài trường hợp, người chơi có thể lên dây không đúng với cao độ chuẩn, ví dụ dây sol được điều chỉnh lên một cung thành la. Cách lên dây không đúng chuẩn này được gọi là ''scordatura'' hoặc ''cross-tuning''. Ví dụ như trong ''Danse Macabre'' của Saint-Saëns, đàn violin solo có dây mi được hạ thấp xuống thành mi giáng hoặc trong chương thứ ba của bản ''Contrast'' (Béla Bartók), dây mi cũng được hạ xuống thành mi giáng và dây sol được nâng lên thành sol thăng. Thông thường, người chơi lên dây la trước tiên (440 Hz) sau đó kéo hai dây liền một lúc để kiểm tra cao độ.
Chú thích

↑  Singh, Jhujhar. “Interview: Kala Ramnath”. News X. YouTube. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2015.
↑  {{Chú thích sách|title=Violin-making, as it was and is: Being a Historical, Theoretical, and Practical Treatise on the Science and Art of Violin-making, for the Use of Violin Makers and Players, Amateur and Professional. Preceded by An Essay on the Violin and Its Position as a Musical Instrument|last1=Allen|first1=Edward <ref>
↑  Choudhary, S.Dhar (2010). The Origin and Evolution of Violin as a Musical Instrument and Its Contribution to the Progressive Flow of Indian Classical Music: In search of the historical roots of violin. Ramakrisna Vedanta Math. ISBN 978-9380568065. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2015.
Bức tranh San Zaccaria Altarpiece của Giovanni Bellini, Venice 1505.
Cấu tạo một cây vĩ cầm
Vĩ dành cho vĩ cầm, viola và cello (violoncelle)
Đàn cỡ 1/16 so với đàn cỡ 4/4

Thế bấm thứ nhất
Huyền thoại Người Dơi

Bài này viết về một bộ phim. Đối với trò chơi, xem Batman Begins (trò chơi).
| Huyền thoại Người Dơi  |
| --- | --- |
Áp phích chính thức của phim
Đạo diễn: Christopher Nolan
Kịch bản:  Christopher Nolan  David S. Goyer 
Cốt truyện: David S. Goyer
Dựa trên: Nhân vật của DC Comics
Sản xuất:  Charles Roven  Emma Thomas  Larry Franco 
Diễn viên:  Christian Bale  Michael Caine  Liam Neeson  Katie Holmes  Gary Oldman  Cillian Murphy  Tom Wilkinson  Rutger Hauer  Ken Watanabe  Morgan Freeman 
Quay phim: Wally Pfister
Dựng phim: Lee Smith
Âm nhạc:  Hans Zimmer  James Newton Howard 
Hãng sản xuất:  Warner Bros. Pictures  DC Comics  Legendary Pictures  Syncopy  Patalex III Productions  
Phát hành: Warner Bros. Pictures
Công chiếu:  15 tháng 6 năm 2005 (2005-06-15) (Mỹ)  17 tháng 6 năm 2005 (2005-06-17) (Anh)  19 tháng 8 năm 2005 (2005-08-19) (Việt Nam)  
Thời lượng: 140 phút
Quốc gia:   Hoa Kỳ   Anh 
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Kinh phí: 150 triệu USD
Doanh thu: 373,6 triệu USD
Huyền thoại Người Dơi (tên gốc tiếng Anh: Batman Begins) là bộ phim siêu anh hùng dựa trên nhân vật giả tưởng trong truyện tranh của DC Comics là Batman, được đạo diễn bởi Christopher Nolan. Với Christian Bale trong vai Batman cùng với dàn diễn viên Michael Caine, Liam Neeson, Katie Holmes, Gary Oldman, và Morgan Freeman. Phim reboot lại series phim về Batman, kể câu chuyện về nguồn gốc nhân vật, từ nỗi sợ hãi ban đầu của Bruce Wayne với loài dơi, cái chết của cha mẹ anh, hành trình trở thành Batman của anh, và trận chiến chống lại kế hoạch hủy diệt thành phố Gotham của Ra's al Ghul và Scarecrow. Phim lấy cảm hứng từ những bộ truyện tranh kinh điển về Batman như The Man Who Falls, Batman: Year One, và Batman: The Long Halloween.
Sau một chuỗi các dự án không thành công nhằm phục hồi Batman trên màn ảnh sau thất bại về phê bình Batman & Robin (năm 1997), Nolan và David S. Goyer bắt đầu làm việc với bộ phim vào đầu năm 2003 nhắm đến một phong cách tăm tối và thực tế hơn, với tính nhân đạo và chủ nghĩa hiện thực là nền tảng của phim. Mục tiêu là khiến khán giả chú ý đến cả Batman lẫn Bruce Wayne.
Huyền thoại Người Dơi thành công cả về thương mại lẫn giới phê bình. Phim khởi chiếu 15/6/2005 ở Mỹ và Canada trên 3,858 rạp chiếu phim. Tuần mở đầu phim thu về 48 triệu đô la, và cuối cùng tổng doanh thu toàn cầu là hơn 372 triệu đô la. Phim được 85% fresh rating trên trang Rotten Tomatoes. Phim được đề cử Oscar cho hạng mục Quay phim xuất sắc nhất và được 3 giải BAFTA nữa. Phim cũng được đứng trong danh sách "500 Greatest Movies of All Time" của tạp chí điện ảnh danh tiếng Empire và giữ một vị trí trong "Top 250" của trang thông tin dữ liệu điện ảnh IMDb.
Huyền thoại Người Dơi là phim mở đầu cho loạt phim bộ ba The Dark Knight về Batman của Nolan, phần tiếp theo của phim mang tên Kỵ sĩ bóng đêm (2008) và phần cuối tựa đề Kỵ sĩ bóng đêm trỗi dậy (2012).
Chủ đề

Chủ đề chính của phim là nỗi sợ hãi, thứ hỗ trợ cho câu chuyện về Bruce Wayne trở thành một anh hùng. Đạo diễn Christopher Nolan xác định ý tưởng đằng sau của phim là "một người phải đối mặt với nỗi sợ hãi trong sâu thẳm tâm can mình và phải cố vượt qua nó". Chủ đề sợ hãi cũng được rõ ràng với sự lựa chọn nhân vật phản diện là Scarecrow - một kẻ dùng khí gas gây sợ hãi lên nạn nhân của mình.
Sản xuất > Phát triển

Tháng 1 năm 2003, Warner Bros. thuê đạo diễn của Memento, Christopher Nolan đạo diễn một phim về Batman chưa có tiêu đề, và David S. Goyer hai tháng sau ký hợp đồng viết kịch bản cho phim. Nolan dự định khởi động lại cả dòng phim về Batman bằng cách "kể về nguồn gốc nhân vật, câu chuyện chưa từng được kể trên màn ảnh rộng lần nào". Nolan cho rằng tính nhân đạo và hiện thực sẽ là nền tảng cho một bộ phim khởi đầu, và "thế giới của Batman sẽ rất thực tế".
Cảnh đầu phim khi Bruce Wayne còn nhỏ ngã xuống giếng là lấy từ "The Man Who Falls", một truyện ngắn của Denny O'Neil và Dick Giordano. "The Long Halloween" của Jeph Loeb và Tim Sale, cũng ảnh hưởng đến kịch bản của Goyer, với tên trùm tội phạm Carmine Falcone là một trong những yếu tố được lấy từ "Long Halloween". Biên kịch định thêm nhân vật Harvey Dent vào phim, nhưng cuối cùng thay thế anh bởi một nhân vật mới Rachel Dawes vì họ thấy không thể dành nhiều thời gian cho nhân vật này. Nhân vật này sau đó được thể hiện bởi Aaron Eckhart trong The Dark Knight. Phần tiếp theo của Long Halloween là "Batman: Dark Victory", cũng có chút ảnh hưởng.
Sản xuất > Quay phim

Quá trình quay phim bắt đầu từ tháng 3/2004 ở sông băng Vatnajökull ở Iceland (trong phim là ở Bhutan). Đoàn làm phim đã xây dựng một ngôi làng và cửa trước cho đền của Ra's, còn phải làm đường lên vùng xa xôi hẻo lánh đó nữa. Thời tiết là một vấn đề, với gió thổi với vận tốc 121 km/h và thiếu tuyết.
Dù phim rất u ám, Nolan muốn nhiều lứa tuổi có thể cùng xem phim. "Rõ ràng là không thể cho trẻ con quá nhỏ xem, tôi nghĩ phim có chút hơi quá đối với chúng, nhưng trẻ 10-12 tuổi chắc là được, vì khi là trẻ con tôi rất thích xem những phim như thế này". Do đó phim không quay cảnh nào có máu me.
Sản xuất > Thiết kế

Nolan lấy cảm hứng cho Huyền thoại Người Dơi từ bộ phim khoa học viễn tưởng kinh điển Blade Runner (1982). Anh đã mời quay phim của Blade Runner là Wally Pfister đến để thực hiện bộ phim này. Nolan làm việc với nhà thiết kế sản xuất Nathan Crowley để tạo hình diện mạo thành phố Gotham. Crowley xây dựng một mô hình thành phố kín cả nhà để xe của Nolan. Nhiều yếu tố được lấy từ New York, Chicago, Tokyo; những con hẻm dựa trên khu ổ chuột Kowloon (nay đã bị phá bỏ) ở Hồng Kông.
Những nhà làm phim muốn tạo một bộ Batsuit cho phép di chuyển dễ dàng để chiến đấu và ẩn nấp. Các phim trước thì Batsuit luôn bị giới hạn mà khó di chuyển phần đầu. Nhà thiết kế trang phục Lindy Hemming và nhóm của cô đã thiết kế bộ Batsuit. Cơ bản là áo trong bằng cao su tổng hợp, sau đó là lớp nhựa phủ bên ngoài. Nhóm đã phải trộn nhiều loại bọt khác nhau để chọn ra hỗn hợp nào nhẹ, bền, co giãn tốt nhất. Về phần chiếc áo choàng, đạo diễn Christopher Nolan muốn một chiếc áo choàng có thể bay theo gió đẹp như nhiều truyện tranh về Batman. Nhóm của Hemming làm chiếc áo choàng từ loại nylon làm dù có tĩnh điện. Trên cùng của chiếc áo choàng là chiếc mũ trùm đầu, được thiết kế bởi Nolan, Hemming, và người giám sát thiết kế phục trang Graham Churchyard. Mũ trùm đầu được thiết kế đủ mỏng để di chuyển được nhưng cũng phải đủ dày để tránh bị nhăn khi Bale quay đầu trong khi mặc Batsuit.
Sản xuất > Chỉ đạo võ thuật

Các cảnh chiến đấu sử dụng kỹ thuật chiến đấu Keysi, kỹ thuật cũng được sử dụng sau này trong các phần tiếp theo, The Dark Knight và The Dark Knight Rises. Kỹ thuật này là một hệ thống tự vệ mà luyện tập dựa trên nghiên cứu và bồi dưỡng những bản năng tự nhiên.
Sản xuất > Hiệu ứng đặc biệt

Nolan muốn dùng diễn viên đóng thế truyền thống hơn là kỹ xảo vi tính CGI (computer-generated imagery). Các mô hình được sử dụng cho đường phố và đền của Ra's al Ghul. Tuy nhiên, cũng có nhiều cảnh phải sử dụng hình ảnh CG, như các tòa nhà chọc trời ở Gotham, tháp của tập đoàn Wayne, và một số cảnh quay đường ray trên không. Cảnh cuối trên đường ray sử dụng hỗn hợp cả hình ảnh thật, mô hình, lẫn CGI.
Những con dơi thì hoàn toàn là kỹ xảo vi tính, trừ những cảnh quay chỉ có 1-2 con dơi, vì quay với một số lượng lớn dơi thật thì sẽ rất khó khăn.
Sản xuất > Âm nhạc

Phần nhạc nền của Huyền thoại Người Dơi được soạn bởi Hans Zimmer và James Newton Howard. Zimmer và Howard đã đến trường quay của phim để lấy cảm hứng soạn nhạc. Zimmer soạn nhạc cho các cảnh hành động, trong khi Howard tập trung vào những cảnh tâm lý của phim.
Phát hành

Huyền thoại Người Dơi khởi chiếu ngày 15 tháng 6 năm 2005 ở Mỹ và Canada trên 3.858 rạp chiếu, trong đó có 55 rạp IMAX. Phim đứng đầu về doanh thu trong tuần đầu công chiếu với 48.745.440 đô la, một con số "lớn nhưng không ấn tượng so với tiêu chuẩn phim bom tấn ngày nay". Doanh thu sau 5 ngày là 72,9 triệu đô la, hơn Batman Forever (1995). Huyền thoại Người Dơi cũng phá kỷ lục 5 ngày đầu tiên công chiếu ở 55 rạp IMAX, thu về 3,16 triệu đô la. Khán giả xem phim có 57% là nam giới và 54% người dưới 25 tuổi.
Phim đứng đầu thêm một tuần nữa, với 27.589.389 đô la, giảm 43% so với tuần đầu. Huyền thoại Người Dơi cuối cùng thu được 205.343.774 đô la trong nước và doanh thu toàn thế giới được 372.710.015 đô la. Nó là phim có doanh thu cao thứ 4 trong số các phim về Batman, kém Batman của Tim Burton với 411.348.924 đô la và The Dark Knight, The Dark Knight Rises với doanh thu hơn 1 tỷ đô la. Huyền thoại Người Dơi là phim có doanh thu cao thứ 8 ở Mỹ trong năm 2005.