Rijeka
Lịch sử > Hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ hai

Số phận của thành phố một lần nữa được giải quyết bằng sự kết hợp giữa vũ lực và ngoại giao. Bất chấp những yêu cầu khăng khăng từ chính phủ Fiume lưu vong cộng tác với các đảng phái và kêu gọi tôn trọng chủ quyền của thành phố-quốc gia được quốc tế công nhận, và bất chấp những lời hứa ban đầu hào phóng của chính quyền Nam Tư về độc lập hoàn toàn và sau đó là quyền tự chủ rộng rãi cho thành phố-quốc gia (người dân địa phương được hứa hẹn ở nhiều mức độ tự trị khác nhau vào những thời điểm khác nhau trong thời kỳ chiến tranh, đáng chú ý nhất là khả năng trở thành một nhà nước của Cộng hòa Liên bang Nam Tư), thành phố được Nam Tư sáp nhập và được hợp nhất như một phần của Nhà nước Liên bang Croatia. Tất cả những tiếng nói bất đồng chính kiến ​​trong cộng đồng đều bị im lặng trong 12 tháng sau khi chiến tranh kết thúc. Tình hình do lực lượng Nam Tư tạo ra trên bộ cuối cùng đã được chính thức hóa bằng Hiệp ước hòa bình Paris năm 1947 giữa Ý và phe Đồng minh vào ngày 10 tháng 2 năm 1947, bất chấp cả những lời phàn nàn của chính phủ được bầu cử dân chủ cuối cùng và tổng thống lưu vong Riccardo Zanella và những nỗ lực của bộ trưởng ngoại giao Ý giàu kinh nghiệm Carlo Sforza nhằm duy trì các kế hoạch của Wilson trước đây về một giải pháp Nhà nước Tự do đa văn hóa, với một trụ sở địa phương cho Liên hợp quốc mới được thành lập. Một khi sự thay đổi chủ quyền của Nam Tư được chính thức hóa, và đặc biệt là trong những năm dẫn đến Cuộc khủng hoảng Trieste năm 1954, 58.000 trong số 66.000 cư dân của thành phố dần dần bị đẩy đi di cư (họ được gọi bằng tiếng Ý là esuli hoặc những người bị lưu đày khỏi Istria, Fiume và Dalmatia) hoặc phải chịu đựng sự áp bức khắc nghiệt của chế độ cộng sản Nam Tư mới. Đảng Cộng sản Nam Tư đã chọn một cách tiếp cận rõ rệt theo chủ nghĩa Stalin để giải quyết vấn đề dân tộc địa phương, đặc biệt sau khi những người đồng tình với Đảng Tự trị giành được sự ủng hộ lớn trong cuộc bầu cử địa phương đầu tiên được tổ chức trên lãnh thổ của thành phố từ năm 1945 đến năm 1946.
Sự phân biệt đối xử và ngược đãi mà nhiều người dân phải trải qua dưới bàn tay của các quan chức Nam Tư, trong những ngày cuối cùng của Thế chiến thứ hai và những năm đầu tiên của hòa bình, vẫn còn là ký ức đau thương đối với người dân địa phương và người dân, và phần nào là một chủ đề cấm kỵ đối với Rijeka. khuôn khổ chính trị, mà phần lớn vẫn phủ nhận các sự kiện. Các vụ hành quyết tóm tắt những kẻ bị cáo buộc là phát xít (thường nổi tiếng là chống phát xít hoặc công khai phi chính trị), nhằm vào tầng lớp trí thức địa phương, phe Tự trị, tầng lớp thương mại, cựu công chức Ý, quan chức quân đội và thường là thường dân (ít nhất là 650 vụ hành quyết người Ý diễn ra sau khi chiến tranh kết thúc) cuối cùng đã buộc hầu hết người Ý (thuộc các sắc tộc khác nhau) phải rời Rijeka/Fiume để tránh trở thành nạn nhân của một cuộc trả đũa khắc nghiệt hơn. Việc di dời là một hoạt động được lên kế hoạch tỉ mỉ, nhằm mục đích thuyết phục bộ phận người Ý khó hòa nhập trong cộng đồng người tự tin rời khỏi đất nước, như đã được các đại diện của giới lãnh đạo Nam Tư làm chứng nhiều thập kỷ sau đó.
Các nạn nhân đáng chú ý nhất của cuộc đàn áp chính trị và sắc tộc đối với người dân địa phương trong thời kỳ này là cuộc thanh trừng của Những người theo chủ nghĩa tự trị Fiume tấn công tất cả những nhân vật theo chủ nghĩa tự trị vẫn còn sống trong thành phố, và hiện có liên quan đến Phong trào Tự trị Liburnia. Những người theo chủ nghĩa Tự trị đã tích cực giúp đỡ các đảng phái Nam Tư trong việc giải phóng khu vực khỏi sự chiếm đóng của phát xít và Đức Quốc xã, và mặc dù nhận được nhiều lời hứa về quyền tự trị chính trị lớn cho thành phố, nhưng cuối cùng họ đều bị cảnh sát mật Nam Tư OZNA ám sát trong những ngày dẫn đến Nam Tư cuộc hành quân chiến thắng của quân đội vào thành phố và hậu quả của nó. Trong những năm tiếp theo, chính quyền Nam Tư đã gia nhập các thành phố tự trị của Fiume và Sušak và sau năm 1954, ít hơn một phần ba dân số ban đầu của các thành phố tự trị thống nhất hiện nay (chủ yếu là người Croat thiểu số trước đây ở Fiume và đa số ở Sušak) vẫn ở thành phố, bởi vì đô thị cũ của Fiume đã mất trong những năm này hơn 85% dân số ban đầu. Nam Tư có kế hoạch cho một tình hình nhân khẩu học tốt hơn ở Rijeka lên đến đỉnh điểm vào năm 1954 trong cuộc khủng hoảng Trieste, khi Đảng Cộng sản Nam Tư tập hợp nhiều thành viên địa phương để hủy hoại hoặc phá hủy các dấu tích đáng chú ý nhất của ngôn ngữ Ý/Venezia và tất cả các chữ khắc song ngữ trong thành phố ( vốn đã được cấp hợp pháp tình trạng song ngữ hoàn toàn sau khi chiếm đóng năm 1945), cuối cùng cũng 'de facto' (song không phải 'de jure') xóa song ngữ, ngoại trừ một số trường song ngữ được chọn và bên trong tòa nhà riêng của Cộng đồng Ý. Sau chiến tranh, những người Ý thuộc sắc tộc địa phương ở Rijeka rời Nam Tư đến Ý (cuộc di cư của người Istria-Dalmatia).
Thành phố sau đó được tái định cư bởi những người nhập cư từ nhiều vùng khác nhau của Nam Tư, một lần nữa thay đổi nặng nề về nhân khẩu học và thành phần ngôn ngữ của thành phố. Những năm này cũng trùng với thời kỳ tổng thể tái thiết và chương trình công nghiệp hóa mới sau chiến tranh tàn phá. Trong thời kỳ của chính quyền Cộng sản Nam Tư từ những năm 1950 đến những năm 1980, thành phố đã trở thành cảng chính của Cộng hòa Liên bang và bắt đầu phát triển trở lại, cả về nhân khẩu và kinh tế, tận dụng lợi thế của vùng nội địa mới được tái lập còn thiếu trong thời kỳ Ý, cũng như việc xây dựng lại sau chiến tranh của các ngành sản xuất truyền thống, nền kinh tế hàng hải và tiềm năng cảng của nó. Điều này, cùng với lịch sử thương mại phong phú của nó, cho phép thành phố sớm trở thành quận giàu thứ hai trong Nam Tư theo GDP bình quân đầu người. Tuy nhiên, nhiều ngành và công ty hoạt động dựa trên mô hình kinh tế kế hoạch xã hội chủ nghĩa đã không thể tồn tại khi chuyển sang nền kinh tế định hướng thị trường vào đầu những năm 1990.
Khi Nam Tư tan rã vào năm 1991, Nhà nước Liên bang Croatia trước đây trở nên độc lập và, trong Chiến tranh giành độc lập của Croatia diễn ra sau đó, Rijeka trở thành một phần của Croatia mới độc lập. Kể từ đó, thành phố đã trì trệ về kinh tế và nhân khẩu học của nó đã giảm xuống. Một số ngành công nghiệp và người sử dụng lao động lớn nhất của nó đã ngừng kinh doanh, nổi bật nhất trong số đó là Công ty vận tải biển Jugolinija, nhà máy ngư lôi, nhà máy giấy và nhiều công ty sản xuất và thương mại vừa và nhỏ khác. Các công ty khác đã phải vật lộn để duy trì hiệu quả kinh tế (như nhà máy đóng tàu Maj 3 của thành phố). Số lượng người làm việc trong lĩnh vực sản xuất giảm từ hơn 80.000 người vào năm 1990 xuống chỉ còn 5.000 người sau hai thập kỷ. Các vụ bê bối tư nhân hóa và tham nhũng quy mô lớn đánh dấu quá trình chuyển đổi từ chủ nghĩa xã hội sang chủ nghĩa tư bản của Croatia cũng như nền kinh tế chiến tranh trong nhiều năm đã đóng một vai trò quan trọng trong sự sụp đổ của nền kinh tế thành phố trong những năm 1990 và đầu những năm 2000. Quá trình chuyển đổi khó khăn và không chắc chắn của nền kinh tế thành phố từ sản xuất sang nền kinh tế dựa trên dịch vụ và du lịch vẫn đang được tiến hành.
Vào năm 2018, đã có thông báo rằng, 65 năm sau khi xóa bỏ tiếng Ý là ngôn ngữ chính thức của thành phố, các bảng hiệu song ngữ Croatia-Ý mới sẽ được đặt trở lại phần Fiume của đô thị thống nhất hiện đại.
Năm 2020, Rijeka được bầu chọn là Thủ đô Văn hóa Châu Âu cùng với Galway, với một chương trình được lên kế hoạch bao gồm hơn 600 sự kiện có tầm quan trọng về văn hóa và xã hội.