stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gia cầm
Các loài > Vịt nhà

Vịt nhà được chăn nuôi tại nhiều nước Đông Nam Á khoảng vài ngàn năm trước, trong đó có Việt Nam. Vịt có rất nhiều giá trị kinh tế, chúng cung cấp cho con người thịt vịt, trứng, lông. Ngoài ra, vịt còn được dùng để nuôi nhốt như một loài chim kiểng, hay phục vụ các màn xiếc trong Sở thú. Hầu hết các loài vịt đều được thuần hóa từ loài vịt cổ xanh (Anas platyrhynchos) ở vùng Mallard. Nhiều loài vịt ngày nay có kích cỡ lớn hơn so với thủy tổ của chúng (chiều dài từ cổ đến đuôi của chúng vào khoảng 12 inch tức khoảng 30 cm). Năm 2002, theo báo cáo của Tổ chức Lương - Nông Thế giới (FAO), Trung Quốc là thị trường tiêu thụ vịt dẫn đầu thế giới, kế đến là Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á khác.
Các loài > Ngan

Ngan nhà và Ngan bướu mũi đã được thuần hóa từ nhiều thế kỷ trước. Thịt ngan cũng được ưa chuộng hơn so với phần lớn thịt từ các giống vịt nhà (có lẽ là hậu duệ đã thuần hóa của vịt cổ xanh) do nạc hơn, chứ không chứa nhiều mỡ như thịt vịt, độ nạc và mềm của thịt ngan có thể so sánh với thịt bê. Các giống ngan thuần hóa thường có các đặc trưng bộ lông khác với của ngan hoang. Loại ngan có lông trắng thích hợp cho sản xuất thịt. Ngan mái nặng khoảng 2–5 kg (5-10 pao); ngan trống nặng khoảng 5–8 kg (10-17 pao). Ngan thuần hóa có thể sinh sản tới 3 lần mỗi năm. Một số ngan nuôi đã thoát ra ngoài hoang dã và hiện tại sinh đẻ ngoài khu vực bản địa của chúng, như ở Tây Âu và Hoa Kỳ.
Các loài > Ngỗng

Ngỗng nhà là loại gia cầm dễ nuôi, hay ăn, chóng lớn, ít mắc bệnh. Nuôi ngỗng có nhiều thuận lợi với đặc thù của ngỗng là có thể sử dụng rất hiệu quả thức ăn xanh. Con ngỗng được ví như một cỗ máy xén cỏ, khả năng vặt cỏ của ngỗng tốt hơn bò, ngỗng có thể vặt tận gốc cây cỏ, cả phần củ rễ, ngỗng ăn tạp các loại cỏ và không chê cỏ non, cỏ già, cỏ dại từ cỏ tranh đến lục bình ngỗng đều ăn được. Ngỗng chỉ ăn cỏ, ăn rau là chính, ít dùng lương thực. Nuôi trong 4-8 tháng ngỗng đã cho thu hoạch 4–7 kg. Có nhiều giống ngỗng như ngỗng trắng, ngỗng xám vằn, loại chân thấp, chân cao.
Các loài > Bồ câu nhà

Bồ câu nhà được nuôi tại nhiều nước để lấy thịt bồ câu đây là loài tương đối dễ nuôi. Nuôi chim bồ câu không đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc, chi phí cao mà hiệu quả nhanh. Chim bồ câu siêu thịt, có thể nặng từ 1,2 kg trở lên, dễ nuôi, nhanh lớn, ít bệnh, sinh sản tốt. Một số giống bồ câu nhà có thể tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp dư thừa như: đậu nành xấu, ngô, lõi ngô, rau cỏ đem nghiền thành cám viên cho chim bồ câu ăn. Chim bồ câu nhà đòi hỏi chuồng nuôi thoáng mát. Chim bồ câu rất nhạy cảm với ánh sáng. Sự đẻ trứng chỉ phụ thuộc vào một phần ánh sáng nhưng sự ấp trứng lại phụ thuộc chặt chẽ vào yếu tố ánh sáng. Bản năng ấp trứng của bồ câu phụ thuộc vào thời gian chiếu sáng ban ngày tối thiểu là 13 giờ.
Ngỗng chăn nuôi thả vườn ở Saint-Gervais-sur-Mare, Pháp
Esenköy, Zonguldak

| Esenköy |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
EsenköyVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Zonguldak
Huyện: Zonguldak
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 786 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 67000 
Esenköy là một xã thuộc huyện Zonguldak, tỉnh Zonguldak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 786 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Zonguldak”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Esenbeckia

| Esenbeckia |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tabanidae
Phân họ (subfamilia): Pangoniinae
Tông (tribus): Pangoniini
Chi (genus): Esenbeckia
Esenbeckia là một chi ruồi trong họ Tabanidae.
Các loài

Chi này gồm các loài:
Esenbeckia abata (Philip)
Esenbeckia curtipalpis Philip
Esenbeckia delta Hine
Esenbeckia deltachi (Philip)
Esenbeckia downsi Philip
Esenbeckia flavohirta Bell
Esenbeckia incisuralis (Say)
Esenbeckia incisuralis tinkhami Philip
Esenbeckia minor Krob.
Esenbeckia osornoi Fairchild
Esenbeckia pavida Williston
Esenbeckia planiventris saussurei Bell
Esenbeckia prasiniventris Macq.
Esenbeckia ricardoi (Fairchild)
Esenbeckia scionoides Philip
Esenbeckia semiflava Wied.
Esenbeckia tepicana Towns.
Esenbeckia translucens Macq.
.
Erymanthus

| Erymanthus |
| --- | --- |
Erymanthus transversopustulatus
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Liên họ (superfamilia): Cleroidea
Họ (familia): Cleridae
Phân họ (subfamilia): Clerinae
Chi (genus): Erymanthus Spinola, 1841
Erymanthus là một chi bọ cánh cứng trong phân họ Clerinae, thuộc họ Cleridae.
Các loài

Erymanthus diversipes
Erymanthus horridus
Erymanthus transversopustulatus
Halehalli, Anekal

| Halehalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Bangalore Urban
Tehsil: Anekal
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Halehalli là một làng thuộc tehsil Anekal, huyện Bangalore Urban, bang Karnataka, Ấn Độ.
Hastingsia atropurpurea

| Hastingsia atropurpurea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Asparagaceae
Chi (genus): Hastingsia
Loài (species): H. atropurpurea
Danh pháp hai phần
Hastingsia atropurpurea Becking, 1986 
Hastingsia atropurpurea là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Becking mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hastingsia atropurpurea”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Eriolaena affinis

| Eriolaena affinis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Eriolaena
Loài (species): E. affinis
Danh pháp hai phần
Eriolaena affinis Pierre, 1888 
Eriolaena affinis là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Pierre mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eriolaena affinis”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Xã Belle, Quận Edmunds, South Dakota

| Xã Belle Belle Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí quận Edmunds trong tiểu bang Nam Dakota ở Hoa Kỷ
Xã Belle
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: South Dakota
Quận: Quận Edmunds
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 145
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Belle (tiếng Anh: Belle Township) là một xã thuộc quận Edmunds, tiểu bang Nam Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 145 người.
Áo lụa Hà Đông (bài hát)

Đối với các định nghĩa khác, xem Áo lụa Hà Đông.
| "Áo lụa Hà Đông" |
| --- | --- |
Bìa tờ nhạc Áo lụa Hà Đông
Bài hát  
Ngôn ngữ: Tiếng Việt
Công bố: 1971
Soạn nhạc: Ngô Thụy Miên
Viết lời: Nguyên Sa
"Áo lụa Hà Đông" là bài hát được sáng tác bởi nhạc sĩ Ngô Thụy Miên vào năm 1971, phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của cố thi sĩ Nguyên Sa.
Hoàn cảnh sáng tác

Vào năm 1930, xứ Bắc kỳ tổ chức cuộc thi hoa hậu ở Hà Nội, cho bất cứ ai, làm nghề gì, không kể tuổi tác... miễn là khi đi thi phải mặc áo lụa Hà Đông.[cần dẫn nguồn] Cuối cùng, người đăng quang trong cuộc thi là người đẹp Lý Lệ Hà. Cô xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo ở Thái Bình, vì mưu sinh phải trôi nổi lên Hà Nội kiếm sống và làm nghề hát cho các quán rượu.[cần dẫn nguồn]
Sau khi thay đổi cuộc đời, cô trở nên nổi tiếng và là niềm ước mơ của bao công tử nhà giàu trong cả nước. Tuy nhiên chẳng ai có thể với tới được người đẹp "chân lấm, tay bùn" này và chỉ một thời gian sau Lý Lệ Hà trở thành người tình của quốc vương Bảo Đại.[cần dẫn nguồn]
Có lẽ cũng như bao chàng trai si mê sắc đẹp khác, dù đã trải qua hơn 20 năm sau, nhà thơ Nguyên Sa vẫn mơ tưởng đến nụ cười, ánh mắt khuynh đảo của hoa hậu đầu tiên và buộc ông phải viết bài thơ ca ngợi người đẹp mặc áo lụa ấy. Đến năm 1969, khi nghe câu chuyện về hoa hậu "thuần nông" phút chốc trở thành người yêu của ông vua cuối cùng Việt Nam, Ngô Thụy Miên đã viết nên ca khúc nổi tiếng "Áo Lụa Hà Đông" khi mới 21 tuổi, được phổ lời từ bài thơ của Nguyên Sa như để ngưỡng mộ những cô gái tựa như đóa sen vươn lên từ đầm lầy.[cần dẫn nguồn]
Cũng nhờ bài hát này, rất nhiều người đã biết tới làng lụa Vạn Phúc, nơi xuất phát của lụa Hà Đông nổi tiếng.
Lưu hành

Bài hát cũng được nhiều ca sĩ nổi tiếng trình diễn thành công, nằm trong danh sách những bài hát được cho là thành công nhất của Thái Thanh, Tuấn Ngọc, Duy Trác...
Sau năm 1975, bài hát cũng được trình diễn trong chương trình Duyên dáng Việt Nam. Bài hát này và bài "Niệm khúc cuối" là một trong hai bài hát của Ngô Thụy Miên được cấp phép tại Việt Nam.
Đánh giá

Báo Tuổi trẻ: Những giai điệu ngọt ngào của bài Áo lụa Hà Đông của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên (thơ Nguyên Sa) ra đời cách đây đã gần bốn mươi năm. Vậy mà mỗi khi thoáng thấy bóng dáng chiếc áo lụa trên đường phố Sài Gòn, nhiều người lại nghĩ ngay đến những ca từ thiết tha của bài hát ấy: Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát, bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông...
Báo Công an Đà Nẵng: Nếu như Từ Công Phụng và Du Tử Lê được coi là một sự hòa quyện giữa thơ và nhạc, Phạm Duy và Phạm Thiên Thư là tri kỷ thì Ngô Thụy Miên và Nguyên Sa là cuộc gặp gỡ đầy thú vị của hai tâm hồn lãng mạn, dậy lửa yêu đương. Cuối năm 1969, sau bốn năm hai ca khúc đầu tay, Ngô Thụy Miên đã đến với những dòng thơ của Nguyên Sa. Ông nói, tôi đến không từ một sự lựa chọn vì tôi đã nhìn thấy mình trong thơ Nguyên Sa, tôi đã nghe được những rung động thầm kín nhất của tuổi trẻ mình được ông tạo nên bằng những lời thơ ngọt ngào, tình tứ và tươi mát. Cũng giống như bao anh em thanh niên, sinh viên học sinh của thập niên 60, Ngô Thụy Miên yêu và thuộc không ít thơ của Nguyên Sa. Nhắc đến "Áo lụa Hà Đông", không ai không biết. Bới thế, khi gieo nhạc bài thơ này, Ngô Thụy Miên đã biến nó trở thành một giai điệu bất hủ, sống mãi cùng thời gian...
Erythresthes shimomurai

| Erythresthes shimomurai> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Erythresthes
Loài (species): E. shimomurai
Danh pháp hai phần
Erythresthes shimomurai Holzschuh, 1989 
Erythresthes shimomurai là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Eucereon velutinum

| Eucereon velutinum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Eucereon
Loài (species): E. velutinum
Danh pháp hai phần
Eucereon velutinum
Eucereon velutinum là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Eudoliche major

| Eudoliche major> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Eudoliche
Loài (species): E. major
Danh pháp hai phần
Eudoliche major Rothschild, 1913 
Eudoliche major là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Vấn đề môi trường ở Việt Nam

Có rất nhiều vấn đề môi trường ở Việt Nam, do hậu quả từ Chiến tranh Việt Nam, cũng như quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng của Việt Nam từ sau cuộc cải cách kinh tế vào năm 1986 còn được gọi là Đổi Mới. Theo báo cáo từ chính phủ Việt Nam năm 2001, một số vấn đề chính được nêu ra là ô nhiễm đất, tài nguyên rừng bị suy thoái, mất đa dạng sinh học, ô nhiễm nước, ô nhiễm không khí và vấn đề quản lý chất thải rắn.
Gần đây, vấn đề biến đổi khí hậu đang trở thành một mối quan tâm lớn tại Việt Nam. Theo một nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới năm 2007 cho thấy Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu.
Tổng cục Môi trường Việt Nam thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm chính trong vấn đề môi trường ở Việt Nam. Ở cấp tỉnh, các Sở Tài nguyên và Môi trường là đơn vị chịu trách nhiệm. Các tổ chức phi chính phủ, như Viện Kinh tế sinh thái cũng đóng một vai trò về vấn đề này.
Lịch sử

Bài chi tiết: Hậu quả chất độc da cam tại Việt Nam
Từ năm 1961 đến năm 1971, quân đội Hoa Kỳ cấp cho Việt Nam Cộng Hòa sử dụng hơn 19 triệu gallon chất diệt cỏ, trong đó có hơn 12 triệu gallon chứa dioxin gây ô nhiễm nghiêm trọng thường được gọi là Chất độc da cam. Tuy nhiên, những nghiên cứu về mức độ ảnh hưởng sau này còn tương đối hạn chế. Số liệu từ năm 2009 cho thấy tổng lượng đất canh tác trong tổng số đất là khoảng 20 phần trăm.
Thông qua kế hoạch cải cách kinh tế bắt đầu vào năm 1986, bước vào thời kì Đổi Mới, Việt Nam cho thấy sự tăng trưởng đáng kể trong phát triển kinh tế. Những cải cách doanh nghiệp và nông nghiệp đã đem lại thành công, với 30.000 doanh nghiệp tư nhân, từ những năm 1990 đến 2005 nghèo đói đã giảm từ 50 phần trăm xuống còn 29 phần trăm dân số. Tuy nhiên, một số báo cáo đã chỉ ra rằng do sự tăng dân số quá nhanh đã tạo nên một gánh nặng lên lớn đến môi trường, dẫn đến sự xung đột giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.
Nguyên nhân chính > Môi trường nước

Trong việc cung cấp nước đô thị tồn tại một sự khác biệt lớn giữa các thành phố lớn và nhỏ. Nước máy là nguồn cung cấp nước có sẵn tại các thành phố lớn như Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội gần như là toàn bộ người dân được sử dụng nước máy, trong khi đó ở các thành phố nhỏ hơn chỉ có 60%.. Tại các khu vực nông thôn, 75% dân số tiếp cận được nguồn nước sạch, nhưng chỉ có 51% số hộ ở nông thôn có hố xí hợp vệ sinh. Khoảng 60% các Công ty Sản xuất nước (WPCS) tham gia vào thị trường nước đóng tại các khu vực đô thị. Tuy nhiên cho đến nay việc cung cấp nước phần lớn là do Chính phủ thực hiện. Các WPCS ngày càng giảm hoạt động..
Tại các khu vực nông thôn, giếng đào vẫn là nguồn nước quan trọng nhất, chiếm 39-44%. Chỉ có 10% dân số nông thôn được cấp nước bằng đường ống.. Ô nhiễm nước gây ra thiệt hại lớn nhất tại khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long. Đồng bằng này được coi là vựa lúa của Việt Nam. Ô nhiễm nước là nguyên nhân tăng nhanh tỷ lệ bệnh tiêu chảy, do hầu hết người dân ở khu vực này phụ thuộc vào nguồn nước mặt sông.
Bệnh lây qua đường nước phổ biến ở Việt Nam là tả, sốt thương hàn, lỵ, tiêu chảy và viêm gan A. Trong trường hợp của bệnh tả, mặc dù số người chết do dịch tả đã không nhiều hơn 2 từ năm 1996, nhưng số lượng các trường hợp được báo cáo của bệnh tả là vẫn còn khá cao. Do nguồn nước uống bị ô nhiễm bởi vi khuẩn, số lượng các ca được báo cáo bệnh tả là trên 500, đạt 1900 trong năm 2007, và 600 trong năm 2010. Tỷ lệ tử vong do bệnh tả gần như 0% kể từ năm 1999. Trong năm 2009, số lượng các ca bệnh tiêu chảy được báo cáo là 296.000 trong tổng số. Theo WHO, số trường hợp chết có liên quan đến tình trạng vệ sinh môi trường nước trong năm 2004 ở Việt Nam là 5938. Một thực tế đáng ngạc nhiên là trong tổng số 5938 người chết, thì có đến 4905 là trẻ em dưới 5 tuổi, điều này có nghĩa trẻ em là nạn nhân chính của vấn đề vệ sinh nước, vệ sinh môi trường.
Nguyên nhân chính > Ô nhiễm không khí

Việt Nam là một nước đang phát triển nhanh, với hơn 90 triệu người vào năm 2014. Tuy nhiên phát triển kinh tế lại không quan tâm đến bảo vệ môi trường như tình trạng phá rừng ngày càng tăng, không kiểm soát được tiêu chuẩn khí thải xe, gây ô nhiễm xăng do khí thải của xe máy, quy hoạch đô thị nghèo nàn đã gây ra một áp lực lớn đến môi trường không khí, chất lượng không khí ở các thành phố lớn ngày càng giảm.
Thành phố Hà Nội đứng trong top đầu thế giới về ô nhiễm môi trường không khí trong nhiều năm. Đường phố xảy ra thường xuyên tình trạng ngập trong sương mù khói bụi bẩn trên đường.
Nguyên nhân chính > Môi trường biển

Việt Nam có đường bờ biển dài hơn 3200 km với nhiều hệ rừng ngập mặn đặc thù có tính đa dạng sinh học cao. Tuy nhiên diện tích rừng ngập mặn của Việt Nam đang giảm nhanh. Trong thời gian 1943 - 1995, 
diện tích rừng ngập mặn vùng đồng bằng sông Cửu Long giảm từ hơn 154.000ha xuống còn 
không đầy 15.174ha, bình quân mất khoảng 2.670 ha/năm. Rừng ngập mặn thuộc tỉnh Quảng 
Ninh và thành phố Hải Phòng cũng bị chặt phá hàng loạt cho mục đích khai hoang, lấn biển. 
Hàng ngàn ha rừng ngập mặn khu vực Yên Mỹ, Đồng Rui, Cái Dăm (Quảng Ninh); Đình Vũ, Tiên 
Lãng (Hải Phòng) đã được khoanh bao làm đầm nuôi thủy sản.
Phát triển công nghiệp trên bờ và các lưu vực sông lớn làm cho vùng biển ven bờ và cửu sông Việt Nam bị ô nhiễm, có nơi ở mức nghiêm trọng. Hoạt động hàng hải cũng gây ô nhiễm lớn, do nước thải từ các phương tiện vận tải. Nước thải thường phát sinh từ phương tiện hàng hải, nhà máy đóng mới và sửa chữa tàu biển, cảng biển, bãi và kho chứa hàng. Nhiều rạn san hô bị chết, hiện tượng thủy triều đỏ xuất hiện một số nơi. Ngoài ra, các vụ va chạm tàu thuyền trên biển làm tràn hóa chất, dầu, các chất độc hại... cũng là một trong những nguyên nhân làm ảnh hưởng đến môi trường biển và hệ sinh thái khu vực ven biển.
Sự cố

Vụ Vedan xả chất thải ra sông Thị Vải
Cá chết hàng loạt ở Việt Nam năm 2016
Vụ thay thế cây ở Hà Nội 2015
Cát tặc và sự kiện bán cát Việt ra nước ngoài 2017
Sự cố thủy điện Sông Tranh 2
Nạn phá rừng ở Việt Nam
Khói mù Đông Nam Á 2015
Chất diệt cỏ do quân đội Mỹ rải xuống Việt Nam
Henckelia grandifolia

| Henckelia grandifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Gesneriaceae
Chi (genus): Henckelia
Loài (species): H. grandifolia
Danh pháp hai phần
Henckelia grandifolia A.Dietr., 1831 
Danh pháp đồng nghĩa
 Henckelia macrophylla Spreng., 1827 ?  Calosacme macrophylla Wall., 1829 [vô hiệu lực]  Chirita macrophylla Wall., 1830  Didymocarpus grandifolius (A.Dietr.) F.Dietr., 1834  Chirita macrophylla subsp. tirapensis Panigrahi, 1967  Chirita macrophylla var. tirapensis (Panigrahi) Deb & R.M Dutta, 1972
Henckelia grandifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Tai voi (Gesneriaceae). Loài này phân bố tại Nepal, Ấn Độ (Assam, Sikkim, Tây Bengal), Bhutan, miền bắc Myanmar, Trung Quốc (Vân Nam), miền bắc Thái Lan.
Lịch sử phân loại

Trong bản thảo chép tay của Nathaniel Wallich có ghi danh pháp Calosacme macrophylla. Tuy nhiên, danh pháp này là vô hiệu lực, do nó chỉ là tên gọi trần trụi (nom. nud). Năm 1830, Nathaniel Wallich công bố mô tả khoa học đầu tiên cho loài này dưới danh pháp Chirita macrophylla. Năm 1831, Albert Gottfried Dietrich công bố danh pháp Henckelia grandifolia, trong đó ghi đồng nghĩa của nó là Chirita macrophylla Wall. Pl. Asiat. Rar. p. 56.
Trong thời gian trước năm 2011, nói chung người ta coi nó thuộc về chi Chirita với danh pháp Chirita macrophylla, chẳng hạn như Ủy ban biên tập Quần thực vật Trung Hoa. 1998. Flora of China (Scrophulariaceae through Gesneriaceae). 18: 1–449. Trong C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (chủ biên) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
Kết quả phân tích phát sinh chủng loài của Weber et al. (2011) cho thấy Chirita macrophylla nằm trong mối quan hệ họ hàng gần với các loài Henckelia, vì thế danh pháp Henckelia grandifolia có độ ưu tiên cao nhất để được chọn làm danh pháp chính thức, mặc dù nó được công bố hợp lệ muộn hơn Chirita macrophylla. Weber et al. (2011) đã lựa chọn Henckelia grandifolia làm danh pháp chính thức cho loài này.
Danh pháp Henckelia macrophylla Spreng., 1827 công bố hợp lệ sớm hơn cả, nhưng không thể sử dụng do nó là đồng nghĩa của Didymocarpus macrophyllus Wall. ex D.Don, 1825; mặc dù một vài dữ liệu cho thấy nó vẫn có thể là đồng nghĩa của H. grandifolia.
Chú thích

↑  805. Calosacme macrophylla trong Numer. List [Wallich]. 1829
↑  Pl. Asiat. Rar. (Wallich). 1: 56, t. 72. 1830 - Chirita macrophylla
↑  The Plant List (2013). “Chirita macrophylla”. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2016.
↑  Sp. Pl., ed. 6. 1: 573. 1831 - Henckelia grandiflora trong Species Plantarum. Editio sexta
↑  Chirita macrophylla Wall.
1 2  Weber, A.; Middleton, D.J.; Forrest, A.; Kiew, R.; Lim, C.L.; Rafidah, A.R.; Sontag, S.; Triboun, P.; Wei, Y.-G.; Yao, T.L.; Möller, M. (2011). “Molecular systematics and remodelling of Chirita and associated genera (Gesneriaceae)”. Taxon. 60 (3): 767–790.
↑  Henckelia macrophylla trong Syst. Veg. (ed. 16) [Sprengel]
↑  Didymocarpus macrophylla trong Prodr. Fl. Nepal. 122; et Cat. n. 1825.
↑  Henckelia macrophylla trong The Plant List
Xanthopimpla habermehli

| Xanthopimpla habermehli> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Xanthopimpla
Loài (species): X. habermehli
Danh pháp hai phần
Xanthopimpla habermehli Krieger, 1915 
Xanthopimpla habermehli là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Eulophia subulata

| Eulophia subulata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Eulophia
Loài (species): E. subulata
Danh pháp hai phần
Eulophia subulata Rendle 
Eulophia subulata là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rendle mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eulophia subulata”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Eulophia subsaprophytica

| Eulophia subsaprophytica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Eulophia
Loài (species): E. subsaprophytica
Danh pháp hai phần
Eulophia subsaprophytica Schltr. 
Eulophia subsaprophytica là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eulophia subsaprophytica”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Euphorbia fiherenensis

| Euphorbia fiherenensis |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Magnoliophyta
Lớp (class): Magnoliopsida
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Euphorbia
Loài (species): E. fiherenensis
Danh pháp hai phần
Euphorbia fiherenensis Poiss. 
Euphorbia fiherenensis là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Euphorbia fiherenensis.
Xanthorhoe obscura

| Xanthorhoe obscura> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Xanthorhoe
Loài (species): X. obscura
Danh pháp hai phần
Xanthorhoe obscura Philpott, 1921 
Xanthorhoe obscura là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.