Louis XIV của Pháp
Di sản > Danh tiếng

Theo Nhật ký của Philippe de Courcillon, Louis XIV trên giường bệnh đã khuyên người thừa kế của mình như thế này:
Một số nhà sử học chỉ ra rằng việc cường điệu hóa tội lỗi của mình trước khi chết là một biểu hiện thông thường của một người sùng đạo vào thời đó. Do đó, họ không chú trọng nhiều vào những tuyên bố trên giường bệnh của Louis khi đánh giá những thành tựu của ông. Thay vào đó, họ tập trung vào những thành công về quân sự và ngoại giao, chẳng hạn như cách ông đưa một Vương tử người Pháp lên ngai vàng Tây Ban Nha. Họ cho rằng điều này đã chấm dứt mối đe dọa của một nước Tây Ban Nha hung hăng vốn can thiệp vào chính trị nội bộ của Pháp. Những nhà sử học này cũng nhấn mạnh đến tác động của các cuộc chiến tranh mà Louis XIV tạo ra đã mở rộng biên giới của Pháp và tạo ra nhiều vùng đệm biên giới giúp bảo vệ Pháp khỏi những cuộc xâm lược trong tương lai, giá trị này đã duy trì cho đến Cách mạng Pháp.
Có thể nói, Louis cũng đã gián tiếp giúp "giảm bớt gánh nặng cho thần dân [của mình]". Ví dụ, ông bảo trợ cho nghệ thuật, khuyến khích công nghiệp, thúc đẩy thương mại và kinh doanh, và tài trợ cho việc thành lập một đế chế thuộc địa của Pháp ở nước ngoài. Hơn nữa, các nhà sử học này coi việc giảm đáng kể các cuộc nội chiến và các cuộc nổi loạn của giới quý tộc trong thời kỳ trị vì của ông là kết quả của việc Louis củng cố quyền lực của hoàng gia đối với giới tinh hoa phong kiến. Trong phân tích của họ, những cải cách ban đầu của ông đã tập trung hóa nước Pháp và đánh dấu sự ra đời của nhà nước Pháp hiện đại. Họ coi những chiến thắng về chính trị và quân sự cũng như nhiều thành tựu văn hóa là cách Louis giúp đưa nước Pháp lên vị thế nổi bậc ở châu Âu. Người Âu châu bắt đầu ngưỡng mộ nước Pháp vì những thành công về quân sự và văn hóa, sức mạnh và sự tinh tế của nước này. Người châu Âu nói chung bắt đầu noi theo cách cư xử, giá trị, hàng hóa và phong thái của người Pháp. Tiếng Pháp trở thành ngôn ngữ chung của giới tinh hoa châu Âu.
Những người chỉ trích Louis lập luận rằng chi tiêu lớn cho quân sự và xây dựng trong nước của ông đã làm cho nước Pháp trở nên nghèo đói và phá sản. Tuy nhiên, những người ủng hộ ông lại phân biệt quốc gia vốn đã nghèo đói với nước Pháp vốn không nghèo đói.. Để làm bằng chứng hỗ trợ, họ trích dẫn các tài liệu thời bấy giờ, chẳng hạn như bình luận xã hội trong tác phẩm Thư từ Ba Tư của Montesquieu.
Mặt khác, những người chỉ trích Louis cho rằng sự biến động xã hội lên đến đỉnh điểm trong Cách mạng Pháp là do ông không cải cách các thể chế của Pháp khi chế độ quân chủ vẫn còn an toàn. Các học giả khác phản bác rằng có rất ít lý do để cải cách các thể chế trong khi phần lớn vẫn hoạt động tốt dưới thời Louis XIV. Họ cũng cho rằng những sự kiện xảy ra gần 80 năm sau khi ông qua đời là không thể lường trước được đối với Louis và trong mọi trường hợp, những người kế nhiệm ông đã có đủ thời gian để khởi xướng các cải cách của riêng họ.
Louis XIV thường bị chỉ trích vì sự phù phiếm của mình. Người viết hồi ký Louis de Rouvroy, Công tước xứ Saint-Simon, người đã tuyên bố rằng Louis coi thường mình, ông ấy đã chỉ trích Louis thế này:
Về phần mình, Voltaire coi sự phù phiếm của Louis là nguyên nhân khiến ông ấy trở nên hiếu chiến:
Tuy nhiên, Louis cũng đã nhận được lời khen ngợi. Hoàng đế Napoleon tuy chống Bourbon nhưng lại mô tả Louis XIV là "một vị vua vĩ đại", mà còn là "vị vua duy nhất của nước Pháp xứng đáng với cái tên đó". Gottfried Leibniz, triết gia Tin Lành người Đức, đã khen ngợi Louis XIV là "một trong những vị vua vĩ đại nhất từng có". Và Lãnh chúa Acton ngưỡng mộ Louis và gọi ông là "người đàn ông tài giỏi nhất sinh ra trong thời hiện đại trên bậc thềm ngai vàng". Nhà sử học và triết gia Voltaire đã viết: "Tên của ông không bao giờ có thể được phát âm mà không tôn trọng và không gợi lên hình ảnh của một thời đại đáng nhớ mãi mãi". Tác phẩm lịch sử Thời đại Louis XIV (The Age of Louis XIV) của Voltaire, đã gọi triều đại của Louis không chỉ là một trong 4 thời kỳ vĩ đại mà lý trí và văn hóa phát triển mạnh mẽ, mà còn là thời kỳ vĩ đại nhất từ ​​trước đến nay.