stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nguyễn Trọng Tạo
Tiểu sử

Nguyễn Trọng Tạo sinh ngày 25 tháng 8 năm 1947 trong một gia đình nho học ở làng Trường Khê (nay là Diễn Hoa), huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
Nguyễn Trọng Tạo nhập ngũ năm 1969 tại Quân khu 4. Sau đó ông làm Đội trưởng Đội tuyên truyền văn hóa Đoàn 22B, Trưởng đoàn văn công xung kích Sư đoàn 341B.
Năm 1976 ông được Tổng cục Chính trị điều về Hà Nội tham gia Trại viết văn quân đội rồi vào học Trường viết văn Nguyễn Du khóa 1. Năm 1981, vì sự cố xuất bản bài thơ “Tản mạn thời tôi sống”, Nguyễn Trọng Tạo đã có ý định tự tử bằng hai khẩu súng ngắn. Sau đó, ông chấp nhận lệnh điều động vào làm Trưởng ban Biên tập Nhà văn hóa Quân khu Bốn, phải bỏ dở việc học ở Trường viết văn Nguyễn Du khi chỉ còn một thời gian ngắn nữa là tốt nghiệp.
Năm 1988, ông chuyển về Huế làm làm Trưởng ban Biên tập xuất bản Hội Văn học Nghệ thuật Bình Trị Thiên. Năm 1990, ông cùng nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường và nhà văn Nguyễn Quang Lập sáng lập Tạp chí Cửa Việt, làm biên tập và phụ trách mỹ thuật tạp chí này, bộ đầu tiên gồm 17 số.
Năm 1997, Nguyễn Trọng Tạo ra Hà Nội, công tác ở Tạp chí Âm nhạc của Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Năm 2000–2005 ông là Ủy viên Hội đồng Thơ Hội Nhà văn Việt Nam, kiêm Trưởng ban biên tập báo Thơ thuộc báo Văn Nghệ (2003–2004) rồi về hưu.
Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam; hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam; hội viên Hội Nhà báo Việt Nam.
Ngày 7 tháng 1 năm 2019, Nguyễn Trọng Tạo qua đời tại Bệnh viện Bạch Mai, vì căn bệnh ung thư phổi.
Sự nghiệp > Sự cố từ bài thơ “Tản mạn thời tôi sống”

Bài thơ “Tản mạn thời tôi sống” của Nguyễn Trọng Tạo được viết năm 1981, ở thời điểm đời sống đã có nhiều khó khăn, thất vọng và hoài nghi, lúc này ông mới ngoài ba mươi tuổi.  Bài thơ viết với một giọng thơ mới mẻ, một cách nhìn cuộc sống không giống ai, đề cập đến một hiện thực đau đớn, trần trụi, phơi bày cái nghèo nàn, cái hoang mang, sự thất vọng và cả sự sụp đổ thần tượng một thời. Đó thực chất là một cách “nhìn thẳng vào sự thật”, một cách vượt thoát khỏi những dư tưởng thời chiến tranh, vượt thoát khỏi những giáo điều để đưa thơ vào thế tục. Nhiều người cho rằng bài thơ này là một trong những bài thơ nổi bật của thập kỷ 1980.
Bài thơ được Nguyễn Trọng Tạo viết trong một đêm ở khu tập thể Vân Hồ. Khi viết xong bài thơ, chính ông đọc lại cũng thấy choáng váng. Bài thơ sau đó được truyền miệng cho nhiều bạn bè cùng nghe. Rất nhiều người đã tán thưởng. Rồi nhà văn Hoàng Minh Châu đã quyết định cho in bài thơ này trên báo Văn nghệ. Vừa in ra, dư luận đã râm ran. Độc giả và cả giới văn học truyền tay nhau đọc và bình luận. Nhưng sau đó không lâu là sự phản hồi từ một số người quản lý… Nguyễn Trọng Tạo bắt buộc phải tham gia những cuộc họp, kiểm điểm lên xuống. Cuộc sống trở nên tối tăm, đến nỗi có lúc ông đã định kết thúc cuộc sống của mình bằng hai khẩu súng ngắn. Sau đó, Nguyễn Trọng Tạo chấp nhận lệnh điều động vào công tác ở Nhà văn hóa Quân khu Bốn, buộc phải bỏ dở việc học ở Trường viết văn Nguyễn Du khi chỉ còn một thời gian ngắn nữa là tốt nghiệp.
Năm năm sau, đến thời kỳ “Đổi mới”, bài thơ của ông được in lại, được phát trên đài, và năm 1987 chính báo Văn Nghệ đã đăng bài của Phạm Quang Long nhận định rằng: “Dòng văn học Đổi mới đã được khơi nguồn từ nhiều năm trước Đổi mới, với bài thơ "Tản mạn thời tôi sống" của Nguyễn Trọng Tạo”.
Tác phẩm > Thơ

Tình yêu sáng sớm (in chung với Nguyễn Quốc Anh), 1974
Gương mặt tôi yêu (in chung với Trần Nhương, Khuất Quang Thụy), 1980
Sóng nhà đêm biếc tôi yêu (in chung với Nguyễn Hoa, Nguyễn Thụy Kha), 1984
Sóng thủy tinh, 1988
Gửi người không quen, 1989
Đồng dao cho người lớn, 1994, 1999
Thư trên máy chữ và Tản mạn thời tôi sống, 1995
Nương thân, 1999
Thơ trữ tình, 2001
36 bài thơ, 2006
Thế giới không còn trăng, 2006
Em đàn bà, 2008
Ký ức mắt đen, (song ngữ Việt – Anh), 2010
Thơ và Trường ca, 2011
Nến trắng (tam ngữ Việt – Anh – Ba Lan), 2014
Mẹ tôi
Dòng sông mặc áo
Tác phẩm > Trường ca

Biển mặn, 2015
Con đường của những vì sao (Trường ca Đồng Lộc), 1981, 2008
Tình ca người lính, 1984
Tác phẩm > Văn xuôi

Miền quê thơ ấu, 1988, tái bản với tên Mảnh hồn làng 1997, 2002, 2005
Ca sĩ mùa hè. 1991, 1998, 2003...
Khoảnh khắc thời bình, 1987
Chuyện ít biết về văn nghệ sĩ, 2001
Tác phẩm > Tiểu luận, phê bình

Văn chương cảm và luận, 1999
Tác phẩm > Ca khúc

“Làng quan họ quê tôi”,
“Khúc hát sông quê”,
“Đôi mắt đò ngang”,
“Tình ca bên một dòng sông”,
“Non nước Cao Bằng”,
“Mẹ tôi”,
“Đồng Lộc thông ru”,
“Tình ca hạt giống vàng”,
“Trống hội cổng làng”,
“Tình Thu”,
“Tình Đông”,
“Tình Xuân”,
“Tình Hạ”,
“Con dế buồn”,
“Mưa”,
“Nghe biển ru đêm”,
“Tình ca hoa cúc biển”…
Tác phẩm > Tuyển tập ca khúc

Ca khúc Nguyễn Trọng Tạo, 1996
Tình khúc bốn mùa, 1996
Khúc hát sông quê, 2002
Tác phẩm > Liveshow cá nhân

"Khúc hát sông quê" (liveshow thơ, nhạc) tổ chức vào tháng 8-2018 tại Hà Nội.
"Khúc hát sông quê" (liveshow thơ, nhạc) tổ chức vào tháng 8-2018 tại Nghệ An.
Tác phẩm > Tổng tập

Sau khi ông qua đời, gia đình, bạn bè đã hoàn thành bộ “Tuyển tập Nguyễn Trọng Tạo”, gồm 3 tập dày gần 2.000 trang in, giới thiệu 348 bài thơ, trường ca và 72 bài nhạc; 9 truyện ngắn và vừa; 13 tạp văn, 13 bài trả lời phỏng vấn và 86 bài viết về văn chương - cảm - luận, lý luận phê bình, chân dung, tự sự.
Vinh danh

Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2012
Vinh danh > Giải thưởng văn học

Giải thưởng thơ Nghệ An (1969)
Giải thưởng thơ hay báo Văn nghệ do độc giả bình chọn (1978)
Giải thưởng thơ hay báo Nhân dân (1978)
Giải thưởng thơ hay tạp chí Văn nghệ quân đội (1978)
Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Cố đô (1989–1994) cho tập truyện Miền quê thơ ấu
Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Cố đô (1995–2000) cho tập thơ Đồng dao cho người lớn
2 Giải thưởng của Bộ Văn hóa và Thông tin cho bìa sách đẹp: Những con chim kêu đêm, Khát
Nguồn:
Vinh danh > Giải thưởng âm nhạc

Giải thưởng đặc biệt của Uỷ ban nhân dân tỉnh Hà Bắc (1981) cho ca khúc "Làng Quan họ quê tôi"
Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Hồ Xuân Hương (1997–2002) cho ca khúc "Đôi mắt đò ngang"
Giải thưởng Văn học Nghệ thuật (1997) của Ủy ban Toàn quốc Liên hiệp các hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam cho ca khúc "Đôi mắt đò ngang"
5 lần đạt Giải thưởng Hội Nhạc sĩ Việt Nam cho các ca khúc: "Mặt trời trong thành phố" (1983); "Đường về Thạch Nham" (1984); "Con dế buồn" (1997); "Đồng Lộc thông ru" (1998); "Khúc hát sông quê" (2005)
Giải thưởng của Hội Nông dân Việt Nam (2001) cho ca khúc "Cánh đồng ở giữa hai làng"
Giải thưởng (cup) Những ca khúc hay về Nông nghiệp và Nông thôn Việt Nam (1945–2010) của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho 2 ca khúc "Làng Quan họ quê tôi" và "Khúc hát sông quê"
Nguồn:
Đời tư

Ông có 2 đời vợ.
Ông kết hôn với người vợ đầu là BS. Phan Thị Kim Thọ khi còn ở Nghệ An, có một cô con gái đầu là Nguyễn Thị Thu Hương, hiện là Giám đốc một ngân hàng tại Hà Nội.
Năm 1986, ông tái hôn với PGS. TS. Võ Thị Kim Thanh tại Tp. Huế, là con gái cụ Vũ Soạn. Hai người sinh được 2 người con, về sau đều tốt nghiệp Tiến sĩ ở Châu Âu, người con trai là TS. KTS. Nguyễn Vũ Trọng Thi và con gái út là TS. Nguyễn Vũ Bảo Chi.
Eragrostis bemarivensis

| Eragrostis bemarivensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Eragrostis
Loài (species): E. bemarivensis
Danh pháp hai phần
Eragrostis bemarivensis A.Camus 
Eragrostis bemarivensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được A.Camus mô tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eragrostis bemarivensis”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Senecio garcibarrigae

| Senecio garcibarrigae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Senecio
Loài (species): S. garcibarrigae
Danh pháp hai phần
Senecio garcibarrigae Cuatrec., 1944 
Senecio garcibarrigae là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Cuatrec. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1944.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Senecio garcibarrigae”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Hạ Áo

| Cờ tiểu bang | Huy hiệu tiểu bang |
| --- | --- |

Số liệu cơ bản
Thủ phủ:: Sankt Pölten
Thành phố lớn nhất:: Sankt Pölten
ISO 3166-2:: AT-3
Trang Web chính thức:: www.noe.gv.at
Vị trí Hạ Áo trong nước Áo

Chính trị
Thủ hiến:: Johanna Mikl-Leitner (ÖVP)
Chính phủ:: ÖVP
Phân chia số ghế trong quốc hội tiểu bang (56 ghế):: ÖVP 31 SPÖ 19 Đảng Xanh 4 FPÖ 2
Bầu cử lần cuối:: 30 tháng 3 2003
Lần bầu cử kế đến:: 2008
Dân cư
Dân số:: 1.545.804 (15 tháng 5 năm 2001)
Mật độ dân số:: 81 người/km²
Địa lý
Diện tích:: 19.177,78 km²
Geografische Lage:: 47° 25' - 49° 1' bắc 14° 27' - 17° 4' đông
Phạm vi:: bắc-nam: 178 km tây-đông: 196 km
Điểm cao nhất:: 2.076 m (Schneeberg)
Điểm cao nhất:: 139 m  (Berg)
Phân chia hành chính
Tỉnh::: 4 thành phố 21 tỉnh
Các tỉnh của Niederösterreich
  
Hạ Áo (tiếng Đức: Niederösterreich [ˈniːdɐˌʔøːstɐʁaɪ̯ç] Tập tin:De-at-Niederösterreich.ogg; tiếng Séc: Dolní Rakousy; tiếng Slovak: Dolné Rakúsko) là một trong 9 bang của Cộng hòa Áo, là bang lớn nhất về diện tích và thứ nhì về dân số. Hạ Áo có ranh giới về phía bắc với các vùng Nam Bohemia và Nam Moravia của Cộng hòa Séc, về phía đông bắc với các vùng Trnava và Bratislava của Slovakia, về phía đông giáp giáp với các vùng Győr-Moson-Sopron và Vas của Hungary, về phía đông nam với bang Burgenland, về phía nam với bang Steiermark và về phía tây với bang Oberösterreich. Hạ Áo bao bọc hoàn toàn tiểu bang Viên, mà cho đến 1922 vẫn thuộc về Hạ Áo.
Địa lý

Nằm ở phía Đông của Thượng Áo, Hạ Áo lấy tên từ vị trí dưới đáy sông Danube, chảy từ tây sang đông. Hạ Áo có biên giới quốc tế, dài 414 km (257 dặm), với Cộng hòa Séc (chủ yếu là Nam Moravia) và Slovakia. Nhà nước có ranh giới bên ngoài dài nhất thứ hai của tất cả các tiểu bang Áo. Nó cũng giáp với các bang Áo Áo, Styria và Burgenland cũng như quanh Vienna.
Hạ Áo được chia thành bốn khu vực, được gọi là Viertel (khu):
Weinviertel hoặc Tertiary Lowland (dưới Manhartsberg)
Waldviertel hoặc cao nguyên Bohemian (phía trên Manhartsberg)
Mostviertel (phía trên Vienna Woods)
Industrieviertel (bên dưới rừng Vienna).
Các khu vực này có cấu trúc địa lý khác nhau. Trong khi Mostviertel bị chi phối bởi chân núi của dãy núi Alps Limestone với những ngọn núi cao tới 2.000 m (AA), phần lớn Waldviertel là một cao nguyên đá granit. Vùng đồi núi Weinviertel nằm về phía đông bắc, đi xuống vùng đồng bằng Marchfeld ở phía đông của bang, và được Danube tách khỏi lưu vực Vienna xuống phía nam, sau đó được tách ra khỏi rừng Vienna bằng một dòng suối nước nóng (The Thermenlinie) chạy từ bắc xuống nam.
Địa lý > Núi

Scheiblingstein (2,197 m)
Schneeberg (Klosterwappen; 2,076 m)
Rax (Scheibwaldhöhe; 1,943 m; điểm cao nhất: Heukuppe; 2,007 m – Styria)
Ötscher (1,893 m)
Dürrenstein (1,878 m)
Schneealpe (Ameisbühel; 1,828 m; điểm cao nhất: Windberg; 1,903 m – Styria)
Hochkar (1,808 m)
Gamsstein (1,774 m)
Stumpfmauer (1,770 m)
Göller (1,766 m)
Hochwechsel (1,743 m)
Gippel (1,669 m)
Großer Sonnleitstein (1,639 m)
Großer Zellerhut (1,639 m)
Gemeindealpe (1,626 m)
Drahtekogel (1,565 m)
Sonnwendstein (1,523 m)
Obersberg (1,467 m)
Königsberg (1,452 m)
Großer Sulzberg (1,400 m)
Reisalpe (1,399 m)
Gahns (1,380 m)
Tirolerkogel (1,377 m)
Türnitzer Höger (1,372 m)
Unterberg (1,342 m)
Traisenberg (1,230 m)
Dürre Wand (1,222 m)
Hohenstein (1,195 m)
Eisenstein (1,185 m)
Hohe Wand (1,132 m)
Großer Peilstein (1,061 m)
Weinsberg (1,041 m)
Hocheck (1,036 m)
Nebelstein (1,017 m)
Eibl (1,007 m)
Hohe Mandling (967 m)
Jauerling (961 m)
Anninger (675 m)
Buschberg (491 m)
Trận Baghuz Fawqani

Trận Baghuz Fawqani là một cuộc tấn công của Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo, được không quân, pháo binh và nhân viên lực lượng đặc biệt của liên quân do Mỹ dẫn đầu hỗ trợ, bắt đầu vào ngày 9 tháng 2 năm 2019. Đây là một phần của chiến dịch Deir ez-Zor của Nội chiến Syria. Cuộc chiến này bao gồm một loạt các cuộc tấn công mặt đất, đã diễn ra trong và xung quanh Syria thị trấn Al-Baghuz Fawqani ở vùng giữa thung lũng sông Euphrates, gần biên giới Iraq-Syria, và được coi là lãnh thổ còn lại cuối cùng của Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant (ISIL) ở miền đông Syria.
Sau khi bao vây và dồn lực lượng Nhà nước Hồi giáo vào một cụm làng đông dân cư và một khu lều trại dọc bờ sông trong tuần đầu tiên, SDF nhận ra rằng số lượng dân thường nhiều hơn dự đoán, chủ yếu là người thân của các chiến binh ISIL nước ngoài, vẫn còn ở trong khu vực này. Với sự giám sát của Liên minh, SDF đã tiến hành phương pháp tác chiến từng bước, tung ra các cuộc tấn công dữ dội sau đó tạm dừng để cho phép các chiến binh đầu hàng, con tin và gia đình di tản nhằm giảm thiểu thương vong dân thường. Chiến lược "đánh lừa", cùng với sự kháng cự mạnh mẽ, cuồng tín của các chiến binh thánh chiến ISIL kỳ cựu trong một khu vực nhỏ nhưng dày đặc, đã làm cho trận chiến kéo dài thành một cuộc bao vây trường kỳ. SDF chính thức tuyên bố chiến thắng cuối cùng trước Nhà nước Hồi giáo ở Baghuz Fawqani vào ngày 23 tháng 3.
Bối cảnh

Kể từ tháng 9 năm 2017, Lực lượng Dân chủ Syria đã tham gia chiến dịch giành quyền kiểm soát lãnh thổ từ nhóm khủng bố Nhà nước Hồi giáo ở miền đông Syria. Những bước tiến của SDF được hỗ trợ bởi các lực lượng Mỹ, Anh và Pháp từ Liên minh CJTF-OIR thông qua sự hỗ trợ trên không, pháo binh của Pháp và Mỹ, và sự hỗ trợ và giám sát của lực lượng đặc biệt Mỹ. SDF đã phát động giai đoạn thứ ba và cuối cùng trong chiến dịch của họ vào tháng 9 năm 2018, dần dần chiếm được phần còn lại của lãnh thổ ISIL nằm trên sông Euphrates gần biên giới Iraq-Syria. Đến ngày 1 tháng 2 năm 2019, ISIL đã bị giảm xuống còn bốn km2 lãnh thổ, đóng hộp chống lại dòng sông với SDF tiến từ phía tây bắc, lực lượng chính phủ Syria chặn các cửa sông và lực lượng Iraq được triển khai để ngăn chặn sự xâm nhập qua biên giới. Cuộc di cư khổng lồ của thường dân diễn biến phức tạp, với SDF tạm dừng tiến lên trong gần 10 ngày trước trận chiến. Trong vòng 10 ngày trước trận chiến, hơn 20.000 dân thường đã chạy trốn khỏi khu vực này. SDF tuyên bố rằng một số con tin nước ngoài, bao gồm nhà báo người Anh mất tích John Cantlie và linh mục Dòng Tên người Ý bị bắt cóc, Cha Paolo Dall'Oglio, có thể bị giam giữ trong khu vực này.
Vào ngày 9 tháng 2 năm 2019, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Florence Parly đã đến thăm Firebase Saham, một căn cứ yểm trợ pháo binh chung giữa Pháp và Mỹ gần Al-Qa'im, Iraq, hỗ trợ chiến dịch chống ISIL của SDF. Gặp gỡ các lực lượng Pháp ở đó, Parly nói với họ rằng đừng bị phân tâm và rằng Pháp "quyết tâm hoàn thành cuộc chiến chống lại những kẻ đã tấn công nước này", đề cập đến các cuộc tấn công khủng bố ở Pháp trong những năm gần đây do những kẻ trung thành với ISIL tiến hành.
Cô Bà

Island in Baisha, Penghu, TaiwanBản mẫu:SHORTDESC:Island in Baisha, Penghu, Taiwan
|  Đảo Cô Bà  |
| --- | --- |

Đảo Cô Bà
Địa lý
Vị trí: Bạch Sa, Bành Hồ, Đài Loan
Tọa độ: 23°42′54″B 119°33′22″Đ﻿ / ﻿23,715°B 119,556°Đ﻿ / 23.715; 119.556
Hành chính
đảo Cô Bà (tiếng Trung: 姑婆嶼; bính âm: Gūpó Yǔ; Bạch thoại tự: Ko͘-pô-sū) là một đảo ở hương Bạch Sa, huyện Bành Hồ, Đài Loan và đây cũng là đảo không có người ở lớn nhất ở biển bắc của quần đảo. Đảo chạy theo hướng bắc nam và dài khoảng một km, toàn bộ hòn đảo chủ yếu được hình thành bởi bốn khối đất liền và ba eo đất nhỏ.
Trên đảo có một "Bia kỷ niệm xác tàu đắm của Anh", và vị trí của bia là điểm cao nhất trên đảo. Nền bờ biển phía bắc bị sóng biển bào mòn nhiều năm là vùng sản xuất rong biển tự nhiên nổi tiếng với chất lượng cao, mỗi khi mùa đông đến, dân làng Xích Khám lại đưa thuyền ra thu hoạch, tạo nên khung cảnh như một phiên chợ biển sôi động.
Về nguồn gốc tên đảo Cô Bà, những người lớn tuổi địa phương nghe được từ tổ tiên của họ: một chiếc thuyền chở đầy diễn viên của đoàn kịch bị lật khi đi qua khu vực biển lân cận. Thỉnh thoảng những chiếc thuyền đánh cá đang hoạt động gần đó lại nghe thấy tiếng kêu tha lương, thời xa xưa, những cô gái chưa chồng chết được gọi là "Cô Bà", vì vậy dân làng đặt tên cho hòn đảo là "đảo Cô Bà".
Đảo Cô Bà là một nơi có nhiều rong biển hoang dã nổi tiếng ở Bành Hồ, được người dân Bành Hồ gọi là vàng đen. Phía bắc của đảo Cô Bà là một khu vực rong biển hoang dã, hoàn toàn không bị ô nhiễm. Rong biển sinh trưởng từ cuối tháng 10 đến cuối tháng 3 hàng năm, vào mùa đông gió mùa đông bắc hoạt động mạnh, sóng vỗ thúc đẩy quá trình sinh trưởng của rong biển nên mùa đông là mùa thu hoạch hay còn gọi là mùa "hái vàng đen".
Vùng biển giữa đảo Cô Bà và đảo Bạch Sa là ngư trường đánh bắt cá trổng lớn nhất, từ tháng 4 đến tháng 9 hàng năm là thời kỳ sinh sản của cá trổng ở Bành Hồ, trong đó tháng 5 là thời kỳ cá mẹ đẻ trứng, vì vậy để duy trì hệ sinh thái của cá trổng, đây là thời gian cấm đánh bắt cá trổng.
Minsk

Đối với các định nghĩa khác, xem Minsk (định hướng).
| Minsk Мінск  ·  Менск  ·  Минск |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 
Theo chiều kim đồng từ hình trên bên trái: Toà thị chính thành phố Minsk, Nhà thờ đỏ, Quảng trường ga đường sắt, Quảng trường độc lập, Nhà hát quốc gia và rạp ballet, Nhà thờ Các Thánh Peter và Paul.
  Hiệu kỳ Huy hiệu
 Vị trí của Minsk tại Belarus
MinskXem bản đồ BelarusMinskXem bản đồ Châu Âu
Quốc gia:  Belarus
Thành lập: 1067
Diện tích
 • Thành phố: 957,840 km2 (369,824 mi2)
Độ cao: 280,6 m (920,6 ft)
Dân số (2014)
 • Mật độ: 5.966/km2 (15,450/mi2)
 • Đô thị: 2.101.018
 • Vùng đô thị: 3.259.336(Thành phố Minsk+vùng Minsk)
Múi giờ: UTC+3
Mã bưu chính: 220001-220141
Mã điện thoại: +375 17
Mã ISO 3166: BY-HM
Thành phố kết nghĩa: Gaziantep
License plate: 7
GDP danh nghĩa (2017): 13 tỉ$
Trên người: 7.000$
Website: www.minsk.gov.by
Minsk (tiếng Belarus: Мінск, phát âm [mʲinsk]; tiếng Nga: Минск, [mʲinsk],Tiếng Việt phát âm: Min-xcơ) là thủ đô và thành phố lớn nhất của Belarus, nằm trên dòng chảy hai con sông Svislach và Nyamiha. Đóng vai trò thủ đô, Minsk có địa vị hành chính đặc biệt, vừa là thủ phủ của vùng Minsk (voblast) và raion (huyện) Minsk. Tính đến năm 2013, thành phố này có dân số 2.002.600 người. Minsk cũng là trụ sở hành chính Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CIS).
Những ghi chép cổ nhất nhắc đến Minsk có niên đại từ thế kỷ XVI (1067), khí nó là một phần của Công quốc Polotsk. Năm 1242, Minsk sáp nhập vào Đại công quốc Lietuva. Nó được ban cho đặc quyền thị trấn năm 1499.
Năm 1569, nơi đây trở thành thủ phủ của Województwo Minsk, Thịnh vượng chung Ba Lan-Litva. Minsk bị sáp nhập vào đế quốc Nga năm 1793, sau đợt phân chia Ba Lan lần II. Từ 1919 đến 1991, sau Cách mạng Tháng Mười, Minsk là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Byelorussia, Liên Xô.
Địa lý

Minsk tọa lạc bên sườn đông nam của dãy đồi Minsk, một vùng đồi thoải chạy từ phía tây nam (đoạn thượng lưu sông Neman) về phía đông bắc. Độ cao trung bình của thành phố là 220 mét (720 ft) trên mực nước biển. Địa mạo của Minsk được định hình nhờ hai kỷ băng hà gần đây nhất. Sông Svislach, chảy ngang qua thành phố theo chiều tây bắc-đông nam, nằm trong một urstromtal, tức một thung lũng sông cổ đại hình thành bằng nước chảy từ các dải băng đang tan vào kỷ băng hà mới nhất. Có sáu con sông nhỏ hơn khác chảy qua địa phận thành phố, cả sáu đều thuộc lưu vực biển Đen.
Minsk nằm trong vùng rừng hỗn giao đặc trưng chung cho Belarus. Những rừng thông và rừng hỗn giao giáp rìa thành phố, đặc biệt là ở mặt bắc và đông. Một phần rừng được giữ lại trong các công viên (ví dụ, trong công viên Chelyuskinites) khi thành phố lan rộng.
Địa lý > Khí hậu

Minsk có khí hậu lục địa ẩm (phân loại khí hậu Köppen Dfb). Thành phố thường có sương mù, đặc biệt là vào mùa thu và mùa xuân.
| Dữ liệu khí hậu của Minsk> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 1 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 2 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 3 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 4 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 5 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 6 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 7 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 8 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 9 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 10 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 11 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> 12 | Dữ liệu khí hậu của Minsk> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 10.3 (50.5) | 13.6 (56.5) | 18.9 (66.0) | 28.8 (83.8) | 30.9 (87.6) | 35.8 (96.4) | 35.0 (95.0) | 35.8 (96.4) | 31.0 (87.8) | 24.7 (76.5) | 16.0 (60.8) | 11.1 (52.0) | 35.8 (96.4) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | −2 (28) | −0.8 (30.6) | 4.5 (40.1) | 12.8 (55.0) | 18.9 (66.0) | 22.4 (72.3) | 24.3 (75.7) | 23.6 (74.5) | 17.5 (63.5) | 10.3 (50.5) | 3.6 (38.5) | −0.6 (30.9) | 11.2 (52.2) |
| Trung bình ngày °C (°F) | −4.2 (24.4) | −3.6 (25.5) | 0.7 (33.3) | 7.6 (45.7) | 13.4 (56.1) | 17.1 (62.8) | 19.1 (66.4) | 18.2 (64.8) | 12.7 (54.9) | 6.7 (44.1) | 1.4 (34.5) | −2.6 (27.3) | 7.2 (45.0) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | −6.3 (20.7) | −6 (21) | −2.6 (27.3) | 2.9 (37.2) | 8.3 (46.9) | 12.2 (54.0) | 14.4 (57.9) | 13.4 (56.1) | 8.7 (47.7) | 3.8 (38.8) | −0.5 (31.1) | −4.5 (23.9) | 3.7 (38.7) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | −39.1 (−38.4) | −35.1 (−31.2) | −30.5 (−22.9) | −18.4 (−1.1) | −5 (23) | 0.0 (32.0) | 4.3 (39.7) | 1.7 (35.1) | −4.7 (23.5) | −12.9 (8.8) | −20.4 (−4.7) | −30.6 (−23.1) | −39.1 (−38.4) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 47 (1.9) | 40 (1.6) | 41 (1.6) | 43 (1.7) | 66 (2.6) | 79 (3.1) | 97 (3.8) | 71 (2.8) | 51 (2.0) | 55 (2.2) | 49 (1.9) | 47 (1.9) | 686 (27.0) |
| Số ngày mưa trung bình | 11 | 9 | 11 | 13 | 18 | 19 | 18 | 15 | 18 | 18 | 17 | 13 | 180 |
| Số ngày tuyết rơi trung bình | 24 | 21 | 15 | 4 | 0.3 | 0 | 0 | 0 | 0.04 | 3 | 13 | 22 | 102 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 86 | 83 | 77 | 67 | 66 | 70 | 71 | 72 | 79 | 82 | 88 | 88 | 77 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 44 | 66 | 134 | 181 | 257 | 273 | 269 | 242 | 165 | 97 | 36 | 27 | 1.790 |
| Phần trăm nắng có thể | 18 | 24 | 37 | 43 | 52 | 54 | 53 | 53 | 43 | 30 | 14 | 12 | 40 |
Nguồn 1: Pogoda.ru.net
Nguồn 2: Cục Khí tượng Thủy văn Belarus
Minsk trông từ sông Svislach và Troitskoye Predmestye (một vùng ngoại ô)
Porella wataugensis

| Porella wataugensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Porellaceae
Chi (genus): Porella
Loài (species): P. wataugensis
Danh pháp hai phần
Porella wataugensis (Sull.) M. Howe, 1897 
Porella wataugensis là một loài rêu trong họ Porellaceae. Loài này được (Sull.) M. Howe mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Porella wataugensis”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Rhesala inconspicua

| Rhesala inconspicua> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Rhesala
Loài (species): R. inconspicua
Danh pháp hai phần
Rhesala inconspicua Rothschild, 1916 
Rhesala inconspicua là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Litva
Lịch sử

Bài chi tiết: Lịch sử Litva