stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Pseudolimnophila eremnonota

| Pseudolimnophila eremnonota> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Pseudolimnophila
Danh pháp hai phần
Pseudolimnophila eremnonota Alexander, 1960 
Pseudolimnophila eremnonota là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Simodactylus prominens

| Simodactylus prominens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Simodactylus
Loài (species): S. prominens
Danh pháp hai phần
Simodactylus prominens Van Zwaluwenburg, 1940 
Simodactylus prominens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1940.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Porroglossum rodrigoi

| Porroglossum rodrigoi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Porroglossum
Loài (species): P. rodrigoi
Danh pháp hai phần
Porroglossum rodrigoi H.R.Sweet 
Porroglossum rodrigoi là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được H.R.Sweet miêu tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Porroglossum rodrigoi”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Nok hualon

| Nok hualon |
| --- | --- |

N. hualon ở Công viên quốc gia Na Hin, Lào
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Aves
Bộ:: Passeriformes
Họ:: Pycnonotidae
Chi:: Nok Fuchs et al., 2017
Loài:: N. hualon
Danh pháp hai phần
Nok hualon Woxvold, Duckworth, & Timmins, 2009


Các đồng nghĩa
 Pycnonotus hualon
Nok hualon là một loài chim trong họ Pycnonotidae.
Chú thích

↑  BirdLife International (2016). “Nok hualon”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2016: e.T22735824A95119271. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22735824A95119271.en. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2021.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
↑  “Bulbuls « IOC World Bird List”. www.worldbirdnames.org (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2017.
A sketch
Sarisa cookaria

| Sarisa cookaria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Sarisa
Loài (species): S. cookaria
Danh pháp hai phần
Sarisa cookaria Felder, 1873 
Sarisa cookaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Simodactylus pallidus

| Simodactylus pallidus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Simodactylus
Loài (species): S. pallidus
Danh pháp hai phần
Simodactylus pallidus Fleutiaux, 1934 
Simodactylus pallidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1934.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Pseudoperiboeum subarmatum

| Pseudoperiboeum subarmatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Pseudoperiboeum
Loài (species): P. subarmatum
Danh pháp hai phần
Pseudoperiboeum subarmatum Linsley, 1935 
Pseudoperiboeum subarmatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Tề Hiến công

Tề Hiến công (chữ Hán: 齊獻公; trị vì: 859 TCN – 851 TCN), tên thật là Khương Sơn (姜山), là vị vua thứ bảy của nước Tề - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.
Ông là con trai thứ của Tề Quý công – vua thứ 4 nước Tề và là em của Tề Ai công và Tề Hồ công – vua thứ 5 và thứ 6 nước Tề. Tề Ai công là anh cùng mẹ với ông.
Vua nhà Chu giết anh ông là Ai công và lập người anh khác Hồ công lên ngôi. Năm 860 TCN, ông mang quân đánh úp và lật đổ Hồ công, giành ngôi vua nước Tề, tức là Tề Hiến công.
Trong thời gian làm vua, ông thiên đô đến Lâm Tri, rời khỏi đô cũ thời Hồ công ở Bạc Cô; đồng thời đuổi hết những người con của Tề Hồ công ra nước ngoài.
Năm 851 TCN, Tề Hiến công mất. Ông ở ngôi tất cả chín năm. Con ông là Khương Thọ lên làm vua, tức là Tề Vũ công.
Chú thích

↑  Sử ký, Tề Thái công thế gia; Phương Thi Danh, sách đã dẫn, tr 7
| x t Các đời vua Khương Tề |
| --- | --- |
 Thái công  Đinh công  Ất công  Quý công  Ai công  Hồ công  Hiến công  Vũ công  Lệ công  Văn công  Thành công  Trang công  Hy công  Tương công  Vô Tri  Hoàn công  Vô Khuy  Hiếu công  Chiêu công  Xá  Ý công  Huệ công  Khoảnh công  Linh công  Trang công  Cảnh công  An Nhũ Tử  Điệu công  Giản công  Bình công  Tuyên công  Khang công 
 Chư hầu lớn thời Chu  Tấn  Sở  Khương Tề  Tần  Yên  Vệ  Trịnh  Tống  Trần  Lỗ  Ngô  Sái  Tào  Kỷ  Hứa  Đằng  Hình  Trâu  Cử  Tây Quắc  Hàn  Triệu  Ngụy  Điền Tề  Việt  Tây Chu  Đông Chu
Tân Lập, Bắc Quang

Đối với các định nghĩa khác, xem Tân Lập.
Tân Lập là một xã thuộc huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.
Địa lý

Xã Tân Lập nằm ở phía bắc huyện Bắc Quang, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các xã Tân Thành, Tân Quang, Việt Vinh
Phía tây giáp huyện Hoàng Su Phì và huyện Quang Bình
Phía nam giáp thị trấn Việt Quang
Phía bắc giáp huyện Vị Xuyên.
Xã Tân Lập có diện tích 74,83 km², dân số năm 2019 là 2.387 người, mật độ dân số đạt 32 người/km².
Lịch sử

Sau năm 1975, Tân Lập là một xã thuộc huyện Bắc Quang.
Ngày 18 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 136-HĐBT về việc thành lập xã Xuân Minh từ một phần đất của xã Tân Lập.
Ngày 29 tháng 1 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định 8-CP về việc thành lập xã Tân Thành trên cơ sở 1.684 ha diện tích tự nhiên và 1.478 nhân khẩu của xã Tân Lập.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Tân Lập còn lại 12.376 ha diện tích tự nhiên và 1.725 nhân khẩu.
Chú thích

1 2  Nghị định 8-CP năm 1997 về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số xã thuộc các huyện Yên Minh, Bắc Quang, tỉnh Hà Giang
1 2  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số đến 01 tháng 4 năm 2019 - tỉnh Hà Giang”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2020.[liên kết hỏng]
↑  Tổng cục Thống kê
↑  Quyết định 136-HĐBT năm 1983 điều chỉnh địa giới một số huyện thuộc tỉnh Hà Tuyên
Porroglossum teretilabia

| Porroglossum teretilabia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Porroglossum
Loài (species): P. teretilabia
Danh pháp hai phần
Porroglossum teretilabia Luer & Teague 
Porroglossum teretilabia là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer & Teague miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Porroglossum teretilabia”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Teencode

Teencode là một thuật ngữ dùng để chỉ một dạng chính tả không chính thức khác. Công dụng chính của dạng chữ viết này là dùng để mã hóa. Nó có nguồn gốc và được phát triển từ mạng xã hội và các trò chơi điện tử trực tuyến. Ban đầu, nó được sử dụng chủ yếu để tránh sự phát hiện nội dung của phụ huynh và những người khác. Teencode có nhiều loại khác nhau. Nó có các loại được phát triển dựa trên chữ Quốc ngữ hoặc độc lập so với chữ Quốc ngữ. Ngoài công dụng chính, nó còn được sử dụng để cho chữ viết trở nên cách điệu.
Lịch sử

Trên thực tế, teencode được sử dụng nhiều nhất và dần trở thành trào lưu từ những năm 2000 – 2005, thời đại mà internet và điện thoại di động bắt đầu phát triển cực đại ở Việt Nam, gắn liền với thế hệ cuối 1980 và đầu 1990 còn đang đi học.
Cơ bản, teencode nhen nhóm trong những tin nhắn SMS trên di động, qua việc viết tắt (do hạn chế 160 ký tự/tin nhắn, nếu quá số ký tự sẽ phát sinh phí). Sau đó là sự xuất hiện việc "mã hóa" con chữ thành những dãy số đặc biệt với quy luật riêng mà chỉ có giới học sinh ngày đó mới có thể "giải mã" được. Teencode đầu tiên được cho là lấy ý tưởng từ nhân vật Kid trong manga Thám tử lừng danh Conan của tác giả Aoyama Gosho.
Những năm 2007-2012, dạng ngôn ngữ này phát triển mạnh mẽ, với đủ cách biến đổi các con chữ. Các ứng dụng chuyển đổi giữa ngôn ngữ tiêu chuẩn và teencode cũng xuất hiện.
Hiện nay, teencode vẫn đang được giới trẻ sử dụng.
Đánh giá > Đánh giá từ xã hội

Trong một thời gian dài, teencode đã trở thành vấn đề được rất nhiều người, bài viết... nói tới. Dạng ngôn ngữ này chủ yếu là dùng những từ viết tắt, chữ cái thay thế. Với những ai không quen đọc và sử dụng sẽ gặp không ít khó khăn mỗi khi phải đọc các văn bản sử dụng teencode.
Có ý kiến cho rằng dạng ngôn ngữ này cần được và cũng đang dần được loại bỏ và đơn giản hóa để trả lại "sự trong sáng của tiếng Việt". Tuy nhiên, teencode vẫn được không ít bạn trẻ ưa chuộng.[cần dẫn nguồn]
Đánh giá > Ảnh hưởng tới tiếng Việt

Theo PGS Phạm Văn Tình, Tổng Thư ký Hội Ngôn ngữ học Việt Nam, nhu cầu sử dụng teencode xuất phát từ nhu cầu sáng tạo của giới trẻ, "cách viết lạ tạo ra sự thích thú, đáng yêu, hài hước khi giao tiếp, giúp tiếng Việt đa dạng hơn", tuy nhiên "nếu quá nhiều người lạm dụng thì sẽ làm mất đi hình hài và sự phát triển theo quy luật của tiếng Việt phổ thông".
Đánh giá > Ảnh hưởng tới người sử dụng teencode

Đối với những người còn đi học, việc lạm dụng teencode có thể gây ảnh hưởng xấu tới khả năng ngôn ngữ, gây khó khăn trong việc giao tiếp với cộng đồng trong tương lai.
Một số ví dụ về cách viết teencode

Chuyển một số chữ cái sang chữ cái khác: ph - f, ng - g/q, gi/d/ - j/z, c - k, qu - w, r - z,..
Viết tắt: không - k, anh - a, em - e,...
Chuyển chữ cái sang số: o - 0, e - 3, i - 1, a - 4,...
Dùng những kí tự đặc biệt để chỉ dấu: dấu sắc - ', dấu huyền - `, dấu nặng -., dấu hỏi - ?, dấu ngã - ~
Dùng những kí tự đặc biệt để chỉ chữ: đ - +), d - |),...
Viết tắt đặc biệt: "<3 = trái tim", "bt òy = biết rồi",...
Ghép các chữ cái đầu tiên trong cụm từ:"chs = chả hiểu sao" (có thể là "chơi"), "klq = không liên quan", "gato = ghen ăn tức ở", "ykr = ý kiến riêng",...
Viết tắt cụm từ tiếng Anh: "btw = by the way/nhân tiện", "lol = laugh out loud/cười lớn" (thường người Việt hiểu nghĩa là từ "Lồn" hơn là cười lớn)...
Dùng từ tiếng Anh đồng âm: "thứ high/thứ bar" (thứ hai, thứ ba)
Một số kiểu viết tắt khác như: ms = mới, bt = biết, vx = vẫn, nx = nữa, v/z = vậy, ngta = người ta...
Ngôn ngữ học

Theo PGS Phạm Văn Tình, khác với phương ngữ địa lý, phương ngữ xã hội, tiếng lóng, hay biệt ngữ, teencode là một ngôn ngữ ký sinh, phụ thuộc vào "vật chủ" là ngôn ngữ Việt.
Teencode cũng được so sánh với đề xuất cải tiến chữ Quốc ngữ của PGS Bùi Hiền.
Oligotrichum crispulum

| Oligotrichum crispulum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Polytrichopsida
Bộ (ordo): Polytrichales
Họ (familia): Polytrichaceae
Chi (genus): Oligotrichum
Loài (species): O. crispulum
Danh pháp hai phần
Oligotrichum crispulum (Hook. f. & Wilson) Kindb., 1888 
Oligotrichum crispulum là một loài rêu trong họ Polytrichaceae. Loài này được (Hook. f. & Wilson) Kindb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Oligotrichum crispulum”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Nikolay Fyodorovich Vatutin

| Nikolai Vatutin |
| --- | --- |
Vatutin năm 1943
Tên bản ngữ: Никола́й Фёдорович Вату́тин
Sinh: (1901-12-16)16 tháng 12 năm 1901 Chepukhino, Voronezh Governorate (nay thuộc Belgorod Oblast), Đế quốc Nga
Mất: 15 tháng 4 năm 1944(1944-04-15) (42 tuổi) Kiev, Liên Xô
Thuộc:  Liên Xô
Năm tại ngũ: 1920–1944
Cấp bậc: Đại tướng
Chỉ huy:  Phương diện quân Voronezh  Phương diện quân Tây Nam  Phương diện quân Ukraina 1 
Tham chiến:  Trận Stalingrad  Trận Vòng cung Kursk 
Tặng thưởng:  Anh hùng Liên Xô   Huân chương Lenin ×2   Huân chương Cờ đỏ   Huân chương Suvorov hạng I   Huân chương Kutuzov hạng I 
Con cái: Yelena (con gái; 1930–2016) Viktor (con trai; 1932–?)
Người thân: Tatiana Romanovna Vatutina (vợ)
Chữ ký: 
Nikolay Fyodorovich Vatutin (tiếng Nga: Николай Федорович Ватутин; sinh ngày 16 tháng 12 năm 1901, mất ngày 14 tháng 4 năm 1944) là một chỉ huy Hồng quân nổi tiếng trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong Chiến tranh Xô-Đức, ông được giới quân nhân Xô Viết gán cho biệt danh "Đại kiện tướng tấn công", (Гроссмейстер от наступления).
Tiểu sử và sự nghiệp trước chiến tranh

Nikolay Vatutin sinh năm 1901 trong một gia đình nông dân ở Voronezh thuộc Đế quốc Nga. Năm 1920 ông được gọi nhập ngũ và chiến đấu trong lực lượng Hồng quân chống lại các du kích nông dân nổi dậy Ukraina của Nestor Makhno. Năm 1921 ông trở thành Đảng viên Đảng Bolshevik. Năm 1926 ông bắt đầu vào học tại Học viện Quân sự Frunze và sau đó là Học viện Bộ Tổng tham mưu Xô viết. Năm 1938, sau khi Hồng quân trở nên thiếu hụt trầm trọng chỉ huy do cuộc Đại thanh trừng, Vatutin được cử giữ chức Tham mưu trưởng Quân khu đặc biệt Kiev.
Năm 1939, Vatutin trở thành Tham mưu trưởng Cụm quân Nam của Hồng quân. Năm 1940, sau những trận chiến ở Bessarabia, ông được thăng hàm trung tướng và được giao vị trí quan trọng Cục trưởng Cục tác chiến của Bộ Tổng tham mưu. Tuy là vị chỉ huy có tài và sáng tạo, nhưng Vatutin vẫn còn trẻ và chưa hề có kinh nghiệm chiến đấu hay chỉ huy ở quy mô lớn như vậy. Vì lý do này, Vatutin cùng với các tướng lĩnh khác phải chịu trách nhiệm trong việc Hồng quân thiếu sự chuẩn bị trước Chiến dịch Barbarossa của quân đội Đức Quốc xã ngày 22 tháng 6 năm 1941.
Chiến tranh thế giới thứ hai > Những kinh nghiệm đầu tiên

Ngày 30 tháng 6 năm 1941, Vatutin rời Bộ Tổng tham mưu để đảm nhận vị trí Tham mưu trưởng Phương diện quân Tây Bắc và lập tức thể hiện năng lực của mình. Ông luôn tỏ ra là một vị chỉ huy lạc quan, tôn trọng cấp dưới, khiêm tốn và đặc biệt dũng cảm. Phương diện quân của Vatutin có nhiệm vụ bảo vệ Leningrad khỏi cuộc tấn công của Cụm tập đoàn quân Bắc Đức Quốc xã mà mũi xung kích là các lực lượng thiết giáp của tướng Erich von Manstein. Vatutin là người chỉ huy lực lượng Xô viết ở gần Novgorod và có nhiệm vụ tập trung lực lượng tổ chức phản kích để bao vây quân Đức, ông đã làm Manstein bất ngờ, buộc vị tướng Đức này phải quay về thế phòng ngự và buộc Cụm tập đoàn quân Bắc phải tổ chức lại lực lượng để dập tắt cuộc tấn công của Hồng quân. Bằng cách đó, chiến dịch của Vatutin đã làm người Đức bỏ lỡ mùa hè quý giá cho một cuộc tấn công hiệu quả vào Leningrad và giúp Hồng quân có thêm thời gian để củng cố việc phòng ngự thành phố. Quân đội Đức sau này đã không bao giờ có thể chiếm được Leningrad, một trong những thất bại mang tính chiến lược của họ trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Thực ra thì chiến dịch của Vatutin ban đầu không đạt được kết quả mong muốn vì ông đã đánh giá quá cao khả năng lực lượng Hồng quân của mình, trong khi mục tiêu đề ra quá lớn và sự phối hợp giữa các lực lượng Xô viết rất yếu. Thêm vào đó, Vatutin cũng không tính đến việc quân Đức có thể lợi dụng địa hình để tổ chức phòng ngự và làm chậm nhịp tấn công của Hồng quân, điều này đã làm lực lượng của Vatutin bị thiệt hại lớn, tới gần 60% lực lượng. Rất may mắn cho cuộc tấn công của người Liên Xô là Sư đoàn xe tăng số 28 của Đại tá Ivan Chernyakhovsky đã chiến đấu đặc biệt xuất sắc dẫn đến thắng lợi cuối cùng của chiến dịch.
Tháng 1 năm 1942, trong cuộc tấn công mùa Đông của Hồng quân sau chiến thắng của Trận Moskva, Vatutin đã bao vây được hai quân đoàn Đức Quốc xã tại Demyansk, đây là cuộc bao vây lớn đầu tiên do Hồng quân thực hiện thành công.
Chiến tranh thế giới thứ hai > Voronezh và Stalingrad

Từ tháng 5 đến tháng 7 năm 1942, Vatutin là Phó Tổng tham mưu trưởng Hồng quân cho đến khi Cụm tập đoàn quân Nam Đức Quốc xã mở Chiến dịch Blau. Cuộc tấn công mở màn chiến dịch của người Đức là nhằm vào Voronezh với ý đồ chọc thủng chiến tuyến của các lực lượng Xô viết để tiếp đó tấn công vào sau lưng Phương diện quân Nam và Phương diện quân Tây Nam Hồng quân, tiến đến bao vây hai phương diện quân này. Vì tình hình cấp bách, ngày 1 tháng 7, Vatutin được cử làm đại diện Tổng hành dinh (Stavka) tại mặt trận này, sau đó là Tư lệnh Phương diện quân Voronezh.
Trong Trận Voronezh, Vatutin một lần nữa hợp tác cùng Chernyakhovsky, lúc này là Tư lệnh Quân đoàn xe tăng 18 của Tập đoàn quân 60. Khi những đoàn xe tăng của Chernyakhovsky còn đang được trở đến bằng tàu hỏa thì người Đức đã mở cuộc tấn công lớn vào trận địa của Hồng quân. Chernyakhovsky đã ngay lập tức điều một lữ đoàn của mình ra thẳng mặt trận mà không chờ tập hợp đầy đủ toàn bộ số xe tăng còn lại, lữ đoàn xe tăng của Chernyakhovsky đã thành công trong việc đẩy lui một lực lượng quân Đức vượt trội về quân số. Sau sự kiện này, Vatutin đề nghị Stalin giao chức Tư lệnh Tập đoàn quân 60 cho Chernyakhovsky, ban đầu Stalin không đồng ý với ý kiến này nhưng cuối cùng đã bị Vatutin thuyết phục và Chernyakhovsky nhanh chóng trở thành một trong những chỉ huy chủ chốt của Hồng quân trong chiến tranh.
Ngày 22 tháng 10 năm 1942, Vatutin được cử giữ chức Tư lệnh Phương diện quân Tây Nam tham gia cuộc phản công và bao vây Tập đoàn quân 6 Đức Quốc xã trong Trận Stalingrad. Để bảo đảm mặt trận của Hồng quân xung quanh Stalingrad, tháng 12 năm 1942, phương diện quân của Vatutin đã bao vây và tiêu diệt hai phần ba trong số 130.000 quân tinh nhuệ của Tập đoàn quân số 7 Ý, một trong những nguyên nhân dẫn đến thất bại cuối cùng của Tập đoàn quân 6 Đức Quốc xã.
Chiến tranh thế giới thứ hai > Voronezh và Stalingrad > Kharkov và Kursk

Tháng 1 năm 1943, Vatutin chỉ huy lực lượng Hồng quân truy kích quân Đức về phía Đông Ukraina. Cuộc tấn công của Vatutin đã giúp Phương diện quân Voronezh lúc này do Đại tướng Filipp Golikov chỉ huy chiếm lại Kharkov. nhưng đội quân mỏi mệt của Vatutin đã bị trải rộng trên một địa bàn lớn dẫn đến việc Manstein kịp tập trung lực lượng và đánh bại Hồng quân do Vatutin chỉ huy ở phía Nam Kharkov vào tháng 2 và sau đó bao vây quân của Golikov và chiếm lại thành phố Kharkov. Golikov bị cách chức nhưng Vatutin vẫn được khen thưởng vì chiến đấu dũng cảm và được thăng hàm Đại tướng Hồng quân.
Ngày 28 tháng 3, Vatutin thay Golikov giữ chức Tư lệnh Phương diện quân Voronezh chuẩn bị cho Trận Kursk. Trong trận đánh lớn này, Vatutin đã sử dụng phương pháp tác chiến sáng tạo thay vì cách dàn quân theo quy ước thông thường, dẫn đến chiến thắng của Hồng quân tại Kursk. Sau chiến thắng, Vatutin nhận thấy Thống chế Manstein cho rằng Hồng quân không còn đủ sức để tấn công, vì vậy ông đã tổ chức một chiến dịch tấn công bất ngờ vào lực lượng Đức Quốc xã, dẫn đến việc giải phóng thành phố Belgorod.
Chiến tranh thế giới thứ hai > Những chiến thắng ở Ukraina

Ngày 20 tháng 10 năm 1943, Phương diện quân Voronezh được đổi tên thành Phương diện quân Ukraina 1. Sau khi bí mật tập hợp lực lượng và tung hỏa mù bằng một bản kế hoạch giả, Vatutin một lần nữa lại làm Manstein bất ngờ khi tấn công quân Đức từ một hướng mà họ không ngờ tới. Ngày 6 tháng 11, lực lượng của Vatutin giải phóng Kiev và tiếp tục đẩy quân Đức về phía Tây. Ngày 19 tháng 12, quân đội Đức Quốc xã do Thống chế Manstein chỉ huy tổ chức bao vây và tiêu diệt lực lượng mà ông này nghĩ là 4 quân đoàn Hồng quân đang đóng trên tuyến đường sắt Korosten-Kiev. Thực ra thì đây chỉ là lực lượng giả do Vatutin lập ra, quân chủ lực của Phương diện quân Ukraina 1 đã tập trung tấn công vào hướng khác, quân Đức thất bại và nhanh chóng bị đẩy xa hơn về phía Tây.
Cuối tháng 12, đầu tháng 1 năm 1943, sau khi đánh lui cuộc phản công của hai Tập đoàn quân xe tăng Đức, làm thất bại mưu đồ tái chiếm Kiev của Hitler, N.F.Vatutin chỉ huy Phương diện quân Ukraina 1 mở Chiến dịch tấn công Zhitomir–Berdichev và Chiến dịch tấn công Rovno–Lutsk tạo ra một bàn đạp tấn công rộng lớn rất quan trọng trên cánh Bắc của Phưuong diện quân để hai tháng sau đó, từ bàn đạp này, các tập đoàn quân xe tăng của Phương diện quân tiến hành thành công Chiến dịch tấn công Proskurov–Chernovtsy, tiến hành đòn hợp vây và đánh thiệt hại nặng Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức).
Tháng 1 năm 1944, phương diện quân của Vatutin và Phương diện quân Ukraina 2 của tướng Ivan Koniev tiến hành Chiến dịch Korsun-Shevchenko bao vây quân Đức. Một lần nữa, Vatutin lại chiến thắng trong cuộc đấu trí với Manstein, mặc dù tham chiến sau lực lượng của Koniev 2 ngày, Vatutin đã cử Tập đoàn xe tăng số 6, vốn mới được thành lập và chưa tập hợp đủ lực lượng, bất ngờ tấn công và chọc sâu vào tuyến phòng ngự của người Đức. Ngày 3 tháng 2, tập đoàn quân này đã kết nối được với lực lượng thiết giáp của Koniev và tạo thành một "cái túi" bao vậy 56.000 lính Đức. Ngày 17 tháng 2, "cái túi" được giải quyết, lực lượng Đức bị tiêu diệt hoàn toàn.
Tháng 2 năm 1944, ông là đồng tác giả (cùng với G. K. Zhukov) của kế hoạch Chiến dịch tấn công Proskurov–Chernovtsy, một trong các chiến dịch lớn nhất của quân đội Liên Xô ở hữu ngạn Ukraina. Nhưng số phận không may đã làm ông vĩnh viễn rời khỏi cuộc đời chỉ huy quân đội.
Ảnh hưởng của sự kiện

Năm 1944 là năm bất hạnh lớn cho gia đình N. F. Vatutin. Hai người em trai của ông, trung úy Afanasy Fyodorovich và thượng sĩ Semyon Fyodorovich cũng hy sinh vào tháng 2 và tháng 3 năm 1944, mẹ ông, bà Vera Yefimovna đã phải chôn ba đứa con ruột chỉ trong hai tháng vào giai đoạn cuối cùng của Chiến tranh giữ nước vĩ đại
N. F. Vatutin bị thương nặng khi Chiến dịch tấn công Proskurov–Chernovtsy chưa triển khai. Là đồng tác giả kế hoạch, Nguyên soái Georgi Zhukov thay thế ông ở vị trí Tư lệnh Phương diện quân Ukraina 1 và trực tiếp chỉ huy chiến dịch này. Ngày tổ chức tang lễ cho N. F. Vatutin cũng là ngày chiến dịch đã hoàn thành thắng lợi.
Sau vụ phục kích N. F. Vatutin, tất cả các phương diện quân Liên Xô nhận được chỉ thị từ Đại bản doanh yêu cầu các tư lệnh, tham mưu trưởng, ủy viên hội đồng quân sự khi đi thị sát mặt trận phải có các đơn vị trinh sát đi trước để "làm sạch" địa bàn, phải đem theo các đội cận vệ tinh nhuệ, được trang bị hỏa lực mạnh và thường xuyên liên lạc với Sở chỉ huy. Tư lệnh các tập đoàn quân tại địa bàn được cấp trên thị sát phải chịu trách nhiệm cá nhân về việc bảo đảm an toàn cho họ. Đại bản doanh điều động các đơn vị SMERSH (Cơ quan phản gián bảo vệ hậu phương quân đội) và các trung đoàn NKVD đến hỗ trợ các phương diện quân tiến hành "tảo thanh" các vùng phía sau mặt trận. Từ ngày 11 đến hết tháng 4 năm 1944, các đơn vị SMERSH và NKVD khu vực mặt trận đã tiến hành 65 cuộc tảo thanh, tiêu diệt 1.129 phần tử UPA.
Tư lệnh Phương diện quân Ukraina 1 N. F. Vatutin trong thời gian chỉ huy chiến dịch Korsun - Shevchenko, năm 1944
Simodactylus pseudoinflatus

| Simodactylus pseudoinflatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Simodactylus
Loài (species): S. pseudoinflatus
Danh pháp hai phần
Simodactylus pseudoinflatus Schimmel, 2003 
Simodactylus pseudoinflatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010