stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Allogaster nigripennis

| Allogaster nigripennis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Allogaster
Loài (species): A. nigripennis
Danh pháp hai phần
Allogaster nigripennis Aurivillius, 1915 
Allogaster nigripennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Trận Hàm Tử

Trận Hàm Tử là tên gọi một số trận đánh trong lịch sử giữ nước của người Việt chống phương Bắc:
Trận Hàm Tử thời Chiến tranh Nguyên Mông – Đại Việt (1285): Quân Đại Việt do Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật, Chiêu Thành vương (không rõ tên), Hoài Văn hầu Trần Quốc Toản và tướng Nguyễn Khoái chỉ huy đánh tan cánh quân Mông Cổ do nguyên soái Toa Đô chỉ huy.
Trận Hàm Tử thời chiến tranh Đại Ngu – Minh (1406–1407): Quân Việt (Đại Ngu) do tả tướng quốc Hồ Nguyên Trừng chỉ huy phản công quân Minh do hai tướng Trương Phụ, Mộc Thạnh chỉ huy. Quân Minh thắng lớn.
Trận Hàm Tử thời chiến tranh Minh – Việt (1407–1414): Thủy quân Minh do tướng Trương Phụ chỉ huy đánh bại quân Việt do Đồng bình chương sự Đặng Dung chỉ huy, chấm dứt đợt tiến quân ra bắc của Nhà Hậu Trần năm 1409.
Bulbophyllum lasiopetalum

| Bulbophyllum lasiopetalum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Chi (genus): Bulbophyllum
Loài (species): B. lasiopetalum
Danh pháp hai phần
Bulbophyllum lasiopetalum Kraenzl. 
Bulbophyllum lasiopetalum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Herpetogramma brunnealis

| Herpetogramma brunnealis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Herpetogramma
Loài (species): H. brunnealis
Danh pháp hai phần
Herpetogramma brunnealis
Herpetogramma brunnealis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Callitriche cophocarpa

| Callitriche cophocarpa |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Plantaginaceae
Chi (genus): Callitriche
Loài (species): C. cophocarpa
Danh pháp hai phần
Callitriche cophocarpa Sendtn., 1854 
Callitriche cophocarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Mã đề. Loài này được Sendtn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Callitriche cophocarpa”. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2013.
Fred Astaire

| Fred Astaire |
| --- | --- |
Astaire trong Royal Wedding (1951)
Tên khai sinh: Frederick Austerlitz Jr.
Sinh: (1899-05-10)10 tháng 5, 1899 Omaha, Nebraska, Hoa Kỳ
Mất: 22 tháng 6, 1987(1987-06-22) (88 tuổi) Los Angeles, California, Hoa Kỳ
Năm hoạt động: 1917-1981
Hôn nhân: Phyllis Livingston Potter  (1933-1954)   Robyn Smith (1980-1987)
Fred Astaire (sinh ngày 10 tháng 5 năm 1899 - mất ngày 22 tháng 6 năm 1987) là một vũ công sân khấu kịch Broadway, biên đạo múa, ca sĩ và diễn viên từng giành được giải Oscar người Mỹ. Cuộc đời sân khấu và điện ảnh của ông kéo dài 76 năm, trong đó ông cho ra đời 30 bộ phim âm nhạc. Astaire có quan hệ đặc biệt với Ginger Rogers, người đóng 10 bộ phim cùng ông.
George Balanchine và Rudolph Nureyev đánh giá Astaire là một trong những vũ công xuất sắc nhất của thế kỷ 20 và ông cũng thường được thừa nhận là nghệ sĩ múa có tầm ảnh hưởng nhất trong lịch sử điện ảnh và âm nhạc truyền hình. Astaire được Viện phim Mỹ bầu là một trong những ngôi sao xuất sắc nhất trong lịch sử điện ảnh và được vinh danh trên Đại lộ Danh vọng Hollywood.
Ông qua đời vào ngày 22 tháng 6 năm 1987 vì bệnh viêm phổi ở tuổi 88. Ông được an táng tại Công viên Tưởng niệm Oakwood ở Chatsworth, California. Lời nói cuối cùng trước khi qua đời của ông gửi đến fan hâm mộ là "Cảm ơn những người hâm mộ đã ủng hộ tôi trong suốt những năm vừa qua"
Palyas aurata

| Palyas aurata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Palyas
Loài (species): P. aurata
Danh pháp hai phần
Palyas aurata Guenée, 1858 
Palyas aurata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Jung Jae-yong

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Jeong Jae-yong
Ngày sinh:  14 tháng 9, 1990 (34 tuổi)
Nơi sinh:  Hàn Quốc
Chiều cao:  1,88 m (6 ft 2 in)
Vị trí:  Tiền vệ
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Ulsan Hyundai
Số áo:  6
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2009–2012:  Đại học Cao Ly
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2013–2016 |  FC Anyang |  86 |  (15) |
| 2016– |  Ulsan Hyundai |  43 |  (6) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 1 tháng 1 năm 2018
Jeong Jae-yong (Tiếng Hàn: 정재용; sinh ngày 14 tháng 9 năm 1990) là một cầu thủ bóng đá Hàn Quốc thi đấu ở vị trí tiền vệ cho Ulsan Hyundai.
Sự nghiệp

Anh được lựa chọn bởi FC Anyang ở đợt tuyển quân K League 2013.
Jeong ghi bàn thắng hay nhất mùa giải của Hàn Quốc cho FC Anyang.
Jae-yong gia nhập Ulsan Hyundai vào mùa hè 2016, và ghi 2 bàn trong trận đấu đầu tiên của K League Classic 2017.
Poiana Câmpina

| Poiana Câmpina |
| --- | --- |
—  Xã  —
 

 

Poiana CâmpinaVị trí ở România
Quốc gia:  România
Hạt: Prahova
Thủ phủ: Poiana Câmpina 
Dân số (2002)
 • Tổng cộng: 5.341 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 107425 
Poiana Câmpina là một xã thuộc hạt Prahova, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 5341 người.
Chú thích

↑  “Communes of Romania” (bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
Leptochilus pothifolius

| Leptochilus pothifolius> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Pteridopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Leptochilus
Loài (species): L. pothifolius
Danh pháp hai phần
Leptochilus pothifolius (Buch.-Ham. ex D. Don) Fraser-Jenk., 2008 
Leptochilus pothifolius là một loài thực vật có mạch trong họ Polypodiaceae. Loài này được (Buch.-Ham. ex D. Don) Fraser-Jenk. mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Leptochilus pothifolius”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Bộ Cá rô đồng

| Bộ Cá rô đồng |
| --- | --- |
Anabas testudineus
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata 
Nhánh: Craniata
 
Phân ngành (subphylum): Vertebrata
Phân thứ ngành (infraphylum): Gnathostomata
Liên lớp (superclass): Osteichthyes
Lớp (class): Actinopterygii 
Nhánh: Actinopteri
 
Phân lớp (subclass): Neopterygii
Phân thứ lớp (infraclass): Teleostei 
Nhánh: Osteoglossocephalai
Nhánh: Clupeocephala
Nhánh: Euteleosteomorpha
Nhánh: Neoteleostei
Nhánh: Eurypterygia
Nhánh: Ctenosquamata
Nhánh: Acanthomorphata
Nhánh: Euacanthomorphacea
Nhánh: Percomorphaceae
Nhánh: Anabantaria
 
Bộ (ordo): Anabantiformes Britz, 1995
Các phân bộ và họ
 Nandoidei Pristolepididae Regan, 1913  Badidae Barlow, Liem & Wickler, 1968  Nandidae Bleeker, 1852  Channoidei Channidae Fowler, 1934  Aenigmachannidae Britz, Dahanukar, Anoop, Philip, Clark, Raghavan & Rüber, 2020  Anabantoidei Anabantidae Bonaparte, 1831  Helostomatidae Bonaparte, 1831  Osphronemidae van der Hoeven, 1832 
Danh pháp đồng nghĩa
 Labyrinthici (Cuvier & Valenciennes, 1828) 
Bộ Cá rô đồng (danh pháp khoa học: Anabantiformes) là một bộ cá vây tia nước ngọt với 7 họ (Pristolepididae, Badidae, Nandidae, Channidae, Anabantidae, Helostomatidae và Osphronemidae) và có ít nhất khoảng 252-258 loài trong 28 chi. Nhóm cá này được tìm thấy ở châu Á và châu Phi, với một số loài đã du nhập vào Hoa Kỳ. Các họ này theo truyền thống xếp trong bộ Perciformes.
Nhóm cá này được đặc trưng bằng sự hiện diện của các răng trên xương cận bướm (parasphenoid). Các loài cá quả và cá rô được hợp nhất bởi sự hiện diện của cơ quan tai trong, là cơ quan hô hấp phụ trên mang gập nhiều nếp. Nó được hình thành từ sự mở rộng mạch của xương thượng mang (epibranchial bone) của cung mang thứ nhất và được sử dụng để thở trong không khí.
Nhiều loài trong nhóm này là cá cảnh phổ biến – đáng chú ý nhất có lẽ là cá chọi xiêm và một số loài cá cờ. Ngoài công dụng như là cá cảnh, nhiều loài cá dạng cá rô (như cá tai tượng) cũng được nuôi thả làm cá thực phẩm tại các quốc gia bản địa của chúng. Nhiều loài cá sặc cũng được thu hoạch làm thực phẩm.
Phân loại phát sinh chủng loài cá vây tia còn sinh tồn và hóa thạch năm 2024 của Near và Thacker mở rộng Synbranchiformes (= Anabantaria) để bao gồm cả Anabantiformes (= Anabantoidei trong phân loại của các tác giả này).
Hệ thống học > Phát sinh chủng loài

Các mối quan hệ phát sinh chủng loài giữa các họ cá dạng cá rô được vẽ dưới đây theo Collins et al. (2015), với bổ sung họ Aenigmachannidae.
Near và Thacker (2024) gộp Badidae và Pristolepididae trong Nandidae, còn Channidae thì bao gồm cả Aenigmachannidae.
Hệ thống học > Phân loại học

Dưới đây là danh sách phân loại các nhóm còn sinh tồn trong bộ Anabantiformes ở cấp chi.
Bộ Anabantiformes Britz, 1995
Phân bộ Nandoidei
Họ Pristolepididae Regan, 1913
Pristolepis Jerdon, 1849
Họ Badidae Barlow, Liem & Wickler, 1968
Badis Bleeker, 1853
Dario Kullander & Britz, 2002
Họ Nandidae Bleeker, 1852
Afronandus Meinken, 1955
Polycentropsis Boulenger, 1901
Nandus Valenciennes, 1831
Phân bộ Channoidei
Họ Channidae Fowler, 1934
Parachanna Teugels & Daget, 1984
Channa Scopoli, 1777
Họ Aenigmachannidae Britz, Dahanukar, Anoop, Philip, Clark, Raghavan & Rüber, 2020
Aenigmachanna Britz, Anoop, Dahanukar & Raghavan, 2019
Phân bộ Anabantoidei
Họ Anabantidae Bonaparte, 1831
Anabas Cloquet, 1816
Ctenopoma Peters, 1844
Microctenopoma Norris, 1995
Sandelia Castelnau, 1861
Họ Helostomatidae Gill, 1872
Helostoma Cuvier, 1829
Họ Osphronemidae van der Hoeven, 1832
Phân họ Belontiinae Liem, 1962
Belontia Myers, 1923
Phân họ Osphroneminae van der Hoeven, 1832
Osphronemus Lacepède, 1801
Phân họ Luciocephalinae Bleeker, 1852
Luciocephalus Bleeker, 1851
Sphaerichthys Canestrini, 1860
Ctenops McClelland, 1845
Parasphaerichthys Prashad & Mukerji, 1929
Phân họ Macropodusinae Hoedeman, 1948
Trichogaster Bloch & Schneider, 1801
Trichopodus Lacepède, 1801
Betta Bleeker, 1850
Parosphromenus Bleeker, 1877
Macropodus Lacepède, 1801
Malpulutta Deraniyagala, 1937
Pseudosphromenus Bleeker, 1879
Trichopsis Canestrini, 1860
Clifford Shull

| Clifford Shull |
| --- | --- |
Sinh: 23.9.1915 Pittsburgh, Pennsylvania, Hoa Kỳ
Mất: 31.3.2001 (85 years) Medford, Massachusetts
Quốc tịch: Hoa Kỳ
Trường lớp: Học viện Công nghệ Carnegie  Đại học New York
Nổi tiếng vì: Tán xạ neutron
Giải thưởng: Giải Nobel Vật lý (1994)
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Vật lý học
Nơi công tác: Phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge  Học viện Công nghệ Massachusetts
 
Clifford Glenwood Shull (23.9.1915 tại Pittsburgh, Pennsylvania, Hoa Kỳ – 31.3.2001 tại Medford, Massachusetts) là nhà vật lý người Mỹ đã đoạt Giải Nobel Vật lý năm 1994 (chung với Bertram Brockhouse).
Tiểu sử

Ông sinh tại Pittsburgh, Pennsylvania và tốt nghiệp trung học ở trường "Schenley High School" tại Pittsburgh. Ông đậu bằng cử nhân ở Học viện Công nghệ Carnegie và bằng tiến sĩ ở Đại học New York. Trong Thế chiến thứ hai, ông làm việc cho Công ty Texas Company ở Beacon, New York; sau đó làm trong "Phòng thí nghiệm Clinton" (nay là Phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge), và cuối cùng làm việc ở Học viện Công nghệ Massachusetts từ năm 1955 tới khi nghỉ hưu năm 1986.
Công trình nghiên cứu

Clifford Shull được trao Giải Nobel Vật lý năm 1994 chung với Bertram Brockhouse. cho công trình tiên phong của ông trong tán xạ neutron, một kỹ thuật để tiết lộ vị trí các nguyên tử ở bên trong một vật liệu, giống như các viên đạn bắn thia lia tiết lộ nơi có những chướng ngại vật trong bóng tối.
Ông bắt đầu công trình tiên phong của mình từ năm 1946 ở nơi mà ngày nay là Phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge. Shull đã hợp tác với Ernest Wollan, và trong 9 năm liên tiếp, họ khám phá cách sử dụng các neutron được sản xuất bởi các lò phản ứng hạt nhân để thăm dò cấu trúc nguyên tử của vật liệu. Theo ông thì vấn đề quan trọng nhất là xác định các vị trí của các nguyên tử hiđrô trong vật liệu.
Shull đã nghiên cứu tính chất cơ bản của chính neutron bằng kỹ thuật tán xạ. Ông cũng khởi xướng việc nghiên cứu nhiễu xạ neutron đầu tiên của vật liệu từ tính. Anthony Nunes, giáo sư Vật lý học ở Đại học Rhode Island đã viết: "Nếu có một cha đẻ của việc tán xạ neutron ở Hoa Kỳ, thì đó chính là Giáo sư Shull"...
Giải thưởng và Vinh dự

1956: Giải Oliver E. Buckley của Hội Vật lý Hoa Kỳ
1956: Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ
1975: Viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
1993: Giải Gregori Aminoff của Viện hàn lâm Khoa học hoàng gia Thụy Điển
1994: Giải Nobel Vật lý (chung với Bertram Brockhouse).
Các bài báo vinh danh Shull

Carroll, Cindy. "Carnegie Mellon University Receives Nobel Laureate Clifford Shull Papers Grant and Additional Gift Will Make the Collection Available to Researchers" Lưu trữ 2008-07-23 tại Wayback Machine, (Mar.ngày 1 tháng 12 năm 2004): Carnegie Mellon University.
Stevenson, Daniel C. "Shull wins Physics Nobel for work done 40 years ago" Lưu trữ 2012-05-27 tại Wayback Machine, The Tech-Online Edition. Vol. 114, no. 68, Feb.ngày 1 tháng 7 năm 1995: Massachusetts Institute of Technology (MIT).
"Oak Ridge Pays Tribute to its Nobel Prize Winner" Lưu trữ 2012-12-14 tại Archive.today, Oak Ridge National Laboratory.
Giải thưởng mang tên Shull

The Clifford G. Shull Prize in Neutron Physics Lưu trữ 2008-05-09 tại Wayback Machine, Hội Tán xạ Neutron Hoa Kỳ.
Xuất bản phẩm

Davidson, W. L., Morton, G. A., Shull, C. G. & E. O. Wollan. "Neutron Diffraction Analysis of NaH and NaD", United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (ngày 28 tháng 4 năm 1947).
Shull, C. G.; Wollan, E. O. "The Diffraction of Neutrons by Crystalline Powders", Oak Ridge National Laboratory (ORNL), United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (ngày 28 tháng 4 năm 1947).
Shull, C.G., Wollan, E.O. & M.C. Marney. "Neutron Diffraction Studies", Oak Ridge National Laboratory (ORNL), United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (Oct. 22, 1948).
Rundle, R.E., Shull, C.G. & E.O. Wollan. "The Crystal Structure of Thorium and Zirconium Dihydrides by X-ray and Neutron Diffraction", Ames Laboratory, Oak Ridge National Laboratory (ORNL), United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (Apr. 20, 1951).
Nathans, R., Riste, T., Shirane, G. & C.G. Shull. "Polarized Neutron Studies on Antiferromagnetic Single Crystals: Technical Report No. 4", Massachusetts Institute of Technology (MIT), Brookhaven National Laboratory, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), National Security Agency (NSA), Air Force Office of Scientific Research (AFOSR), (Nov. 26, 1958).
Shull, C.G. "Low Temperature and Neutron Physics Studies: Final Progress Report, ngày 1 tháng 3 năm 1986--ngày 31 tháng 5 năm 1987", Massachusetts Institute of Technology (MIT), United States Department of Energy, (ngày 27 tháng 7 năm 1989).
Ruacodes

| Ruacodes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Ruacodes Hampson, 1908
Ruacodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Loài

Ruacodes tela (Smith, 1900)
Marcus Aurelius

Marcus Aurelius Antoninus Augustus (ngày 26 tháng 4 năm 121 – 17 tháng 3 năm 180) là một Hoàng đế La Mã, trị vì từ năm 161 đến khi ông mất vào năm 180. Ông từng là quan chấp chính của Đế quốc La Mã vào năm 140. Từ thuở thiếu thời ông đã được học kỹ về triết học, và sau này, ông được vị minh quân Antoninus Pius chọn làm con nuôi để thừa kế ngai vàng. Sau khi Antoninus Pius qua đời, ông là đồng Hoàng đế cùng Lucius Verus trị vì từ năm 161 cho đến khi Hoàng đế Lucius mất năm 169. Về cuối đời, ông đồng trị vì với Hoàng đế Commodus – con trai của ông, cho đến khi ông tạ thế. Ông là vị Hoàng đế thứ 16 của Đế quốc La Mã (nếu tính luôn cả bốn ông vua trị vì ngắn ngủi trong Năm Tứ đế), là vị Hoàng đế cuối cùng trong thời đại Ngũ hiền đế, và cũng được xem là một trong những nhà hiền triết kiệt xuất của chủ nghĩa khắc kỷ.
Là một chiến binh, ông đã xây dựng Đế quốc La Mã cường thịnh. Dưới triều đại lâu dài của vua Marcus Aurelius, Quân đội La Mã phải vào sinh ra tử chinh chiến chống Đế quốc Parthia đang phục hưng, và chống nhau với các bộ lạc man tộc German dọc theo biến giới phía Bắc Limes Germanicus – những người đã tiến vào xứ Gaule và vượt qua sông Danube. Những chiến binh tinh nhuệ của ông đã kéo rốc đến châu Á, đánh thắng quân Parthia và chiếm lĩnh được cả thành Ctesiphon là kinh đô của người Parthia. Trong khi đó, ở phương Bắc, nhà vua trở thành "nhà chinh phạt của giặc rợ German" nhờ thân chinh khởi binh đại phá tan tác man tộc German vào năm 172. Ở phía Đông Đế quốc, một viên thống soái của Quân đội La Mã là Avidus Cassius, dù đã lập nên nhiều chiến công cho ông, khởi binh làm loạn vào năm 175 giữa lúc nhà vua đang suýt nữa tiến đánh người German. Ông đã truyền lệnh cho tướng sĩ thẳng tay dập tắt cuộc phản loạn, và bản thân Avidus Cassius cũng bị tiêu diệt. Mặc dù sự bách hại Kitô hữu tại Đế quốc La Mã được cho là gia tăng trong thời đại của ông nhưng thái độ đích thực của ông đối với các Kitô hữu không được rõ.
Là một vị Hoàng đế tài cao học rộng, ông đã ban hành nhiều cải cách. Tác phẩm Suy tưởng được Hoàng đế Marcus Aurelius thân hành ngự bút viết trong những năm tháng binh lửa từ năm 170 đến năm 180 (bằng tiếng Hy Lạp), được xem là một tác phẩm kinh điển của triết học Khắc kỷ, về trách nhiệm và sự phục vụ của chính quyền. Qua cuốn sách này, chúng ta biết rằng ông đã tiếp nhận tư tưởng của nhà văn hào Platon về một ông vua - hiền triết như thế nào Và chúng ta cũng biết được về cuộc sống nội tâm của bậc đại minh quân La Mã. Nhờ đó, ông trở thành một vị vua - hiền triết mẫu mực, dù rằng ông bách chiến bách thắng trong những cuộc binh đao. Marcus Aurelius là người cuối cùng trong Ngũ Hiền Đế, cũng là nhà cai trị cuối cùng của thời đại Pax Romana.
Nguồn tài liệu

Những nguồn tài liệu chính về cuộc đời và triều đại của Hoàng đế Marcus Aurelius đều rời rạc và thường không đáng tin cậy. Tuyển tập tài liệu quan trọng nhất là những tiểu sử vua chúa La Mã cổ trong bộ sử Historia Augusta, được cho là viết bởi một nhóm tác giả vào đầu thế kỷ thứ IV, nhưng thực chất là được viết bởi một tác giả duy nhất (trong bài này gọi là "nhà tiểu sử học viết về ông") từ cuối thế kỷ thứ IV (khoảng 395). Bộ sử "Historia Augusta" bao gồm một loạt tiểu sử nói phét và hư cấu về các vị Hoàng đế cấp dưới và những tên vua cướp ngôi, nhưng những tiểu sử viết trước đó, chủ yếu là dựa theo những tư liệu cổ mà ngày nay đã mất (Marius Maximus và Ignotus), thì viết tốt hơn nhiều. Về cuộc đời và triều đại của Hoàng đế Marcus Aurelius, tiểu sử của các vị Hoàng đế Hadrianus, Antoninus Pius, Marcus Aurelius và Lucius Verus đều có uy tín cao, nhưng những tiểu sử của Aelius Verus và Avidius Cassius – một tên vua cướp ngôi cùng thời với Marcus Aurelius – đều là tự bịa đặt ra.
Nhà giáo Fronto và một vài triều thần nhà Antoninus vẫn còn hiện hữu trong một loạt văn kiện rời rạc, kể về thời kỳ lịch sử từ khoảng năm 138 cho đến năm 166. Tác phẩm Suy tưởng do nhà vua thân hành ngự bút viết giúp cho chúng ta am hiểu về cuộc sống nội tâm của ông, nhưng không làm cho chúng ta hiểu được năm tháng của các sự kiện, và chỉ có một vài ghi chú đặc biệt về tình hình thế giới khi ông trị vì La Mã. Một tài liệu viết chi tiết chủ yếu về thời đại đó là của Cassius Dio, một Thượng Nghị sĩ người Hy Lạp ở thành Nicaea xứ Bithynia, đã viết lịch sử La Mã kể từ thời lập quốc cho đến năm 229 trong 80 cuốn sách. Bộ sử của Dio thật cần thiết đối với lịch sử quân sự thời đó, nhưng ông có quan điểm chống đối mạnh mẽ đối với các cuộc chinh phạt của Đế quốc La Mã và hay có luận điểm hợp với cái chức Thượng Nghị sĩ của ông. Một số tư liệu văn chương khác cung cấp những chi tiết đặc biệt: gồm có các tác phẩm của thầy thuốc Galen viết về tập quán của các vua nhà Antoninus, những bài diễn văn của Aelius Aristides về bản chất của thời gian, và những thành phần trong các Bộ luật Digest và Codex Justinianus nói về luật lệ đất nước đời vua Marcus Aurelius. Các bi văn và đồng tiền cũng bổ sung cho những tư liệu văn chương. Ở thời hiện đại, nhà sử học Frank McLynn có viết nên tác phẩm "Marcus Aurelius: A Life" - một cuốn tiểu sử được đánh giá rất cao, đã kể về cuộc đời và sự nghiệp của vị đại minh quân. Một cuốn tiểu sử hiện đại khác có giá trị cao về vị đại anh quân La Mã cũng được nhà sử học Anthony Birley làm nên, đó là tác phẩm "Marcus Aurelius: A Biography".
Thời niên thiếu và sự nghiệp > Quan hệ với tướng Pompeius

Theo bộ sử Historia Augusta – một tài liệu không đáng tin cậy, Marcus Aurelius Antoninus là hậu duệ của danh tướng Gnaeus Pompeius Magnus thông qua bà Pompeia Magna – con gái của Pompeius Magnus. Bà nội ông, Rupilia là chắt của Scribonia – con gái của Lucius Scribonius (quan chấp chính của Đế quốc La Mã vào năm 16) và bản thân Scribonia cũng là chắt của tướng Pompeius thông qua cả cha lẫn mẹ của bà. Như vậy, vua Marcus Aurelius và con trai ông là vua Commodus là những vị Hoàng đế duy nhất có quan hệ với Pompeius – con rể đồng thời là kẻ kình địch của nhà độc tài Julius Caesar (100–44 trước Công Nguyên) năm xưa.