stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Một cõi tâm linh
Sản xuất và công chiếu

Sau thành công gây tiếng vang với phim tài liệu Chuyện tử tế (1985), Trần Văn Thủy đã được các hãng phim, đài truyền hình quốc tế mời làm phim. Bộ phim đầu tiên ông làm theo đơn đặt hàng là Một cõi tâm linh theo lời mời từ đài Channel 4 [en] (Anh). Từ năm 1992, ông đã bay sang Luân Đôn để bàn bạc việc làm phim. Khi trở về nước, ông tiếp tục giữ liên lạc với nhà đài thông qua đạo diễn người Anh Neil Gibson. Tuy nhiên do ông Gibson bị đột tử trong khách sạn nên văn thư gửi cho Trần Văn Thủy đã không đến được tay người nhận và bị công an Việt Nam thu giữ. Đạo diễn Rod Stoneman của Channel 4 sau đó đã viết thẳng một bức thư gửi cho nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt để chuyển lá thư bị lưu giữ trên cho Trần Văn Thủy về việc làm phim. Vào ngày 27 tháng 1 năm 1992, Trần Văn Thủy được gọi lên Hội Điện ảnh Việt Nam để nhận bức thư với lời nhắn: "Làm hay không làm là tùy đạo diễn, đừng để họ nghĩ là nhà nước cấm cản". Sau sự kiện này, ông đã không gặp phải bất cứ trở ngại nào với việc làm phim hợp tác với nước ngoài cả dự án này lẫn các dự án khác.
Trần Văn Thủy là đạo diễn kiêm tác giả kịch bản phim, còn quay phim là Đỗ Khánh Tuấn và Nguyễn Thước. Ông đã có được sự hỗ trợ từ nhiều người suốt quá trình thực hiện bộ phim, trong số đó có Trịnh Công Sơn, em gái nhạc sĩ là Trịnh Vĩnh Thúy và nhà văn Tô Nhuận Vỹ. Ngoài các trường đoạn quay trong Sài Gòn, Huế, đoàn phim cũng di chuyển tới các nước Pháp, Đức, Ý, Anh, Mỹ để quay phần mộ của những nhân vật nổi tiếng như Karl Marx, Frédéric Chopin, Victor Noir,... Bộ phim với thời lượng dài 46 phút đã được hoàn thành vào năm 1993 và phát trên sóng truyền hình Anh cùng năm.
Giải thưởng

| Năm | Giải thưởng | Hạng mục | Đề cử | Kết quả | Tham khảo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1995 | Giải thưởng Hội Điện ảnh Việt Nam 1994 | Phim tài liệu | Một cõi tâm linh | Giải B |  |
Lịch sử kính viễn vọng
Kính viễn vọng quang học > Nền tảng quang học

Các vật thể giống như thấu kính được tìm thấy đã có niên đại 4000 năm mặc dù vẫn chưa biết liệu chúng được sử dụng cho các đặc tính quang học hay chỉ dùng để trang trí. Các tài liệu của người Hy Lạp về tính chất quang học của các quả cầu chứa đầy nước (thế kỷ thứ 5 TCN), sau đó là nhiều thế kỷ viết về quang học, bao gồm cả Ptolemy (thế kỷ thứ 2) trong cuốn Quang học của ông, người đã viết về các đặc tính của ánh sáng bao gồm phản xạ, khúc xạ và màu sắc, tiếp theo của Ibn Sahl (thế kỷ 10) và Ibn Al-Haytham (thế kỷ 11).
Việc sử dụng thấu kính trên thực tế bắt đầu từ việc sản xuất và sử dụng kính mắt rộng rãi ở miền Bắc nước Ý bắt đầu từ cuối thế kỷ 13. Nicholas of Cusa phát minh ra việc sử dụng thấu kính lõm để điều chỉnh tật cận thị vào năm 1451.
Kính viễn vọng quang học > Sự phát minh

Ghi chép đầu tiên về kính thiên văn đến từ Hà Lan vào năm 1608. Nó nằm trong một bằng sáng chế do nhà sản xuất kính mắt ở Middelburg, Hans Lippershey đệ trình lên Quốc hội Hà Lan vào ngày 2 tháng 10 năm 1608 cho kính mắt của ông " vì có thể nhìn mọi thứ ở xa như thể chúng đang ở gần ". Vài tuần sau, một nhà sản xuất kính mắt người Hà Lan khác, Jacob Metius cũng nộp đơn xin cấp bằng sáng chế. Quốc hội Hà Lan đã không trao bằng sáng chế cho Lippershey vì kiến thức về thiết bị này dường như đã được phổ biến  nhưng chính phủ Hà Lan đã trao cho Lippershey một hợp đồng về các bản sao thiết kế của ông.
Các kính thiên văn ban đầu của Hà Lan được cấu tạo bởi một thấu kính lồi và thấu kính lõm - những kính thiên văn được chế tạo theo cách này không làm đảo ngược hình ảnh. Thiết kế ban đầu của Lippershey chỉ có độ phóng đại 3x. Kính viễn vọng dường như đã được sản xuất ở Hà Lan với số lượng đáng kể ngay sau ngày của "phát minh" này, và nhanh chóng được phổ biến trên khắp châu Âu.
Kính viễn vọng quang học > Sự phát minh > Tuyên bố về những phát minh đầu tiên

Năm 1655, nhà ngoại giao Hà Lan William de Boreel đã cố gắng giải đáp bí ẩn về người đã phát minh ra kính thiên văn. Ông đã nhờ một thẩm phán địa phương ở Middelburg theo dõi những hồi ức về thời thơ ấu và những năm đầu trưởng thành của Boreel về một nhà sản xuất kính thiên văn tên là "Hans", người mà ông nhớ đến là người phát minh ra kính thiên văn. Thẩm phán đã được liên lạc với một người yêu cầu bồi thường vô danh, Johannes Zachariassen, nhà sản xuất kính Middelburg, người đã làm chứng rằng cha của ông, Zacharias Janssen đã phát minh ra kính viễn vọng và kính hiển vi vào đầu năm 1590. Lời khai này có vẻ thuyết phục đối với Boreel, người bây giờ nhớ lại rằng Zacharias và cha anh, Hans Martens, hẳn là những người anh nhớ. Kết luận của Boreel rằng Zacharias Janssen đã phát minh ra kính thiên văn đi trước một nhà sản xuất kính thiên văn khác, Hans Lippershey, đã được Pierre Borel thông qua trong cuốn sách năm 1656 của ông De vero telescopii. Sự khác biệt trong cuộc điều tra của Boreel và lời khai của Zachariassen (bao gồm việc Zachariassen trình bày sai ngày sinh và vai trò của mình trong phát minh) đã khiến một số nhà sử học coi tuyên bố này là đáng ngờ. Tuyên bố về "Janssen" sẽ tiếp tục trong nhiều năm và được thêm vào với Zacharias Snijder vào năm 1841 trình bày 4 ống sắt có thấu kính trong đó được cho là 1590 ví dụ về kính thiên văn của Janssen  và sử gia Cornelis de Waard 's năm 1906 tuyên bố rằng Người đàn ông đã cố gắng bán một chiếc kính thiên văn bị hỏng cho nhà thiên văn học Simon Marius tại Hội chợ Sách Frankfurt năm 1608 chắc hẳn là Janssen.
Kính viễn vọng giao thoa

Sơ đồ quang học cho thấy ánh sáng bị khúc xạ qua một hộp thủy tinh hình cầu chứa đầy nước, của Roger Bacon, De Multilicatione specierum
Ghi chú về việc Hans Lippershey đã yêu cầu cấp bằng sáng chế về kính thiên văn, nhưng không thành công vào năm 1608
Bản[liên kết hỏng] sao của một trong bốn thiết bị quang học mà Zacharias Snijder tuyên bố vào năm 1841 là những kính thiên văn ban đầu do Zacharias Janssen chế tạo. Chức năng thực sự và tác giả của nó đã gây ra tranh cãi trong nhiều năm.
Nhà trọ Nhất Khắc

Nhà trọ Nhất Khắc (Nhật: めぞん一刻, Hepburn: Mezon Ikkoku?) là một manga seinen do tác giả Takahashi Rumiko sáng tác.
Cốt truyện

Như cái tên của tác phẩm đã nêu, câu chuyện xảy ra tại một nhà trọ mang tên là Nhất Khắc (Ikkoku). Người quản lý nhà trọ trước đó đã quyết định nghỉ hưu, và ông cử một phụ nữ trẻ tên là Otonashi Kyoko đến thay thế mình. Người quản lý xinh đẹp đã khiến Godai Yusaku, người học trò nghèo trọ ở phòng 5 thầm yêu thương. Tuy nhiên, Yusaku gặp rất nhiều khó khăn trong việc bày tỏ tình cảm với Kyoko. Những lần anh tỏ tình với Kyoko hầu như đều thất bại: hoặc anh bị người khác vô tình làm gián đoạn, hoặc anh làm Kyoko hiểu lầm và gây ra những tình huống dở khóc dở cười. Mọi chuyện trở nên rắc rối hơn khi Kyoko gia nhập một câu lạc bộ quần vợt dành cho phụ nữ, ở đó cô gặp Mitaka Shun, một người thanh niên giàu có, đẹp trai nhưng tốt bụng. Shun thực lòng yêu thương Kyoko và mong cô kết hôn với anh, nhưng Kyoko cảm thấy khó xử khi đứng trước tình cảm của Yusaku lẫn Shun. Tiếp đó, Nikaido Nozomu, một cậu học sinh 18 tuổi gia nhập "cộng đồng" Ikkoku để rồi cũng thầm thương cô quản lý xinh đẹp của khu nhà trọ. Và một điều ít ai biết là Kyoko đã từng có một người chồng yểu mệnh tên là Otonashi Soichiro, anh qua đời chỉ sáu tháng sau khi hai người kết hôn và hình ảnh người chồng quá cố vẫn còn rất sâu đậm trong trái tim Kyoko. Rõ ràng, đối với Yusaku, một người học trò nghèo, cục mịch và gặp nhiều lận đận trong thi cử, việc có được trái tim của Kyoko không hề đơn giản...
Các nhân vật

Bài chi tiết: Danh sách các nhân vật trong Nhà trọ Nhất Khắc
Manga

Bài chi tiết: Danh sách các chương truyện Nhà trọ Nhất Khắc
Trái với các manga khác của Rumiko, Mezon Ikkoku không được đăng trên tạp chí Shonen Sunday mà trên Big Comic Spirit. Nguyên do là Shonen Sunday đăng mỗi chương một tuần, trong khi đó Big Comic Spirit thì cứ hai tuần mới đăng một chương. Điều này giúp cho sức ép công việc của tác giả Rumiko giảm bớt. Thật ra bà buộc phải làm như vậy vì trong thời gian này Rumiko vừa viết Urusei Yatsura trên Shonen Sunday, vừa viết Mezon Ikkoku trên Big Comic Spirit! Tổng cộng đã có 162 chương Mezon Ikkoku phát hành trên Big Comic Spirit từ tháng 11 năm 1980 tới tháng 4 năm 1987.
Sau đó, các chương manga của Mezon Ikkoku bắt đầu xuất hiện trong các đơn hành bản (tankōbon), xuất bản bởi Shogakukan. Tổng cộng có 15 đơn hành bản như vậy, mỗi tập có 10-11 chương. Chất lượng các trang đơn hành bản được đánh giá là tốt hơn so với các trang Mezon Ikkoku trên Big Shonen. Tuy nhiên các đơn hành bản càng lúc càng hiếm, vì Shogakukan về sau đã phát hành các tập truyện mới hơn, đẹp hơn và đắt tiền hơn. Ví dụ như, loạt đơn hành bản khổ rộng (wideban) 10 tập đã được xuất bản vào năm 1993 (cùng với Urusei Yatsura), với một số trang in màu chưa từng xuất hiện trong đơn hành bản Mezon Ikkoku trước đây. Tiếp đó là loạt văn khố bản (bunkoban) được xuất bản năm 1997. Đến năm 2000, loạt tổng tập biên (soushuuhen) của Mezon Ikkoku được phát hành với chất lượng giấy in tốt hơn hẳn, và trong các tập tổng tập biên xuất hiện các trang in màu của Mezon Ikkou từng có trên Big Comic Spirit. Đáng tiếc là bộ tổng tập biên chỉ in đến chương 78 thì ngưng. Và đến năm 2007, bộ tân trang bản Mezon Ikkoku ra mắt độc giả. Mặc dù là "tân trang bản", nhưng nội dung của các bản này không có gì mới, cách trình bày cũng không được đánh giá cao, nhất là trang bìa bị chê là "in cẩu thả". Hầu hết các bản này, phần bìa đều tác giả Takahashi Rumiko chính tay thiết kế. Và tạp chí Big Comic Sprit cũng tự xuất bản các tập sách Mezon Ikkoku của riêng mình, được đánh giá là trình bày khá bắt mắt. Trong các tập sách của Big Comic Spirit cũng được in kèm theo các trang màu của Mezon Ikkoku cùng với những trang phỏng vấn các fan hâm mộ câu chuyện ở nhà trọ Nhất Khắc.
Bản manga tiếng Anh do Nhà xuất bản Viz Media, công ty con của Shogakukan và Shueisha xuất bản. Ban đầu, cứ mỗi tháng Viz xuất bản các tập truyện độ dài 2 chương 1 cuốn, và sau 6 tháng Viz tập hợp các chương này lại thành một tập truyện lớn 12 chương. Đã có 14 tập như vậy ra đời. Năm 2004, Viz tái bản Mezon Ikkoku, bản mới này tuy kích cỡ nhỏ hơn nhưng cách đọc được giữ nguyên từ phải sang trái giống như cách đọc bên Nhật, và, quan trọng hơn, các chương còn khuyết thiếu trong bản cũ nay đã được bổ sung đầy đủ trong bản mới.
Ngoài ra Mezon Ikkoku còn có một cuốn Art Book Collection, và trọng tâm của nó hướng về anime nhiều hơn là manga.
Bạn đọc cũng có thể tìm đọc online các chương của Mezon Ikkoku trên một số trang web, ví dụ Manga Volume hay AnimeA. Tuy nhiên phần lớn các bản tiếng Anh trên trang này lấy từ bộ truyện bản cũ, các trang được in lộn ngược để đọc từ trái sang phải.
Anime

Bài chi tiết: Danh sách tập phim Mezon Ikkoku
Phim hoạt hình Mezon Ikkoku được trình chiếu lần đầu trên kênh Fuji TV từ ngày 26 tháng 3 năm 1986 đến ngày 2 tháng 3 năm 1988. Một điều khá thú vị là, Mezon Ikkoku được đánh giá là một trong số các xê-ri phim dài tập ngắn nhất của tác giả Takahashi Rumiko. Hơn nữa, anime Mezon Ikkoku ra đời khá lâu sau khi manga Mezon Ikkoku (gần 6 năm), nên các nhà làm phim không phải lo thực hiện theo kiểu vừa làm vừa chờ các tập manga ra đời. Họ có đủ thời gian để khảo sát lại và nghiên cứu kỷ phần lớn cốt truyện tác phẩm, từ đó xây dựng bộ phim một cách hoàn hảo hơn và sáng tạo hơn. Bộ anime Mezon Ikkoku chiếm tới 16,2% lượt khán giả xem truyền hình, trong đó tập 1 là cao nhất: 22,1 %.
Ê-kíp làm phim Mezon Ikkoku cũng giống như nhóm thực hiện Urusei Yatsura trước đây, trong đó có những nhân vật nổi tiếng như:
Đạo diễn: Yamazaki Kazuo
Episode director: Mochizuki Tomomi
Xây dựng nhân vật: Moriyama Yuji và Takada Akemi
Âm nhạc: Kawai Kenji
Nhưng sau đó không lâu, Kitty Animation, một công ty tham gia thực hiện Mezon Ikkoku và sau này là Một nửa Ranma đã thực hiện một số thay đổi về nhân sự trong ê-kíp thực hiện bộ phim. Họ yêu cầu lồng các đoạn nhạc của nghệ sĩ người Mỹ Gilbert O'Sullivan, và các đoạn nhạc phim mở đầu và kết thúc phải được thay đổi (trong một thời hạn rất ư là ngắn). Và trong thời gian này, một thành viên trong nhóm đảm trách xây dựng nhân vật là Moriyama Yuji rời khỏi dự án bởi nhiều lý do riêng, mặc dù ông đã kịp quay lại để tham gia thiết kế bộ anime movie The Final Chapter. nhưng may mắn là Takada Akemi, một trong những chuyên gia nổi tiếng nhất trong lãnh vực này, vẫn đủ sức để đảm đương vai trò khi Yuji rút lui. Đến năm 1988, tức là gần cuối xê-ri anime, Mezon Ikkoku đột ngột gặp một số khó khăn khi số lượng khán giả sụt giảm, nhân sự thay đổi và lịch làm việc của một số diễn viên lồng tiếng trở nên hết sức dày đặc. Tuy nhiên bộ anime rồi cũng kết thúc tốt đẹp trong năm đó, và nó trở thành một trong những anime được yêu thích nhất Nhật Bản.
Sau đó, Mezon Ikkoku còn có 3 tập OVA, tên là:
Utsuriyuku Kisetsu no Naka de (Through the Passing Seasons), phát hành vào ngày 25 tháng 9 năm 1988. Bộ OVA dài 90 phút này có thể được xem là một bản tóm tắt của toàn bộ tác phẩm Mezon Ikkoku. Các cảnh trong bộ phim phần lớn chính là các cảnh trong bộ anime nhiều tập, được cắt ra và ghép khéo léo để tạo thành một câu chuyện hoàn chỉnh.
Ikkoku-kou Nanpa Shimatsuki (Shipwrecked on Ikkoku Island), phát hành vào ngày 31 tháng 1 năm 1991 và kéo dài 30 phút. Cốt truyện bộ OVA diễn ra vào một chuyến đi nghỉ mát của các nhân vật chính trong Mezon Ikkoku. Nhưng trong chuyến hành trình họ bị đắm tàu và dạt vào một hòn đảo...
Predule Mezon Ikkoku: When the Cherry Blossoms Return in the Spring, phát hành vào ngày 25 tháng 6 năm 1992 nói về chuyện tình giữa Kyoko và người chồng xấu số Soichiro cùng với khoảng thời gian trước khi Kyoko làm quản lý nhà trọ Nhất Khắc. Giống như Utsuriyuku Kisetsu no Naka de, bộ OVA này cũng sử dụng các cảnh lấy trong bộ phim anime nhiều tập để xây dựng nên cốt truyện của nó.
Anime > Movie Kanketsuhen

Đến ngày 6 tháng 2 năm 1988, tức 3 ngày sau khi loạt anime phát sóng trên truyền hình kết thúc, bộ movie Kanketsuhen (The Final Chapter) được trình chiếu trên màn ảnh, gần như đồng thời với Urusei Yatsura Movie 5: The Final Chapter. Bộ movie phát hành trên DVD có 2 phiên bản, bản gốc dài 72 phút và bản sửa chữa (thêm thắt các đoạn nhạc mở đầu/kết thúc, các đoạn prewiew,...) dài 90 phút. Cốt truyện của bộ Movie diễn ra vào hai ngày trước khi hai nhân vật chính Godai Yusaku và Otonashi Kyoko làm đám cưới. Có lẽ vì đã lỡ là "The Final Chapter" (chương cuối) nên gần như toàn bộ các nhân vật trong Mezon Ikkoku đều xuất hiện trong movie này.
Thông tin về bộ phim:
Tên tiếng Anh: The Final Chapter
Tên tiếng Nhật: Kanketsuhen
Chiếu lần đầu: ngày 6 tháng 2 năm 1988
Bài hát trong phim: Kiss of Glass thể hiện bởi Himenogi Rika
Đạo diễn: Mochizuki Tomomi
Hình ảnh: Shimada Michiru & Moichizuki Tomomi
Âm nhạc: Mori Hideharu
Thiết kế nhân vật: Moriyama Yuji
Anime > Các bài hát trong anime Mezon Ikkoku

Tất các cái bài hát trong Mezon Ikkoku được tập hợp trong album Mezon Ikkoku Shīdī Shinguru Memoriaru Fairu phát hành vào ngày 7 tháng 11 năm 1998. Trước đó vào tháng 11 năm 1989, các đoạn nhạc phim mở đầu và kết thúc của Mezon Ikkoku đã được tập hợp thành một bộ phim ngắn dài 30 phút.
Bài hát đầu
Kanashimi yo Konnichi wa (thể hiện bởi Yuki Saito, chương 1-23, 25-37)
Alone Again (Naturally) (thể hiện bởi Gilbert O'Sullivan, chương 24)
Suki sa (thể hiện bởi Anzen Chitai, chương 38-52)
Sunny Shining Morning (thể hiện bởi Kiyonori Matsuo, chương 53-76)
Hi Damari (thể hiện bởi Kōzō Murashita, chương 77-96)
Bài hát cuối
Ashita Hareru ka (thể hiện bởi Takao Kisugi, chương 1-14)
Ci · ne · ma (thể hiện bởi Picasso, chương 15-23, 25-33)
Get Down (thể hiện bởi Gilbert O'Sullivan, chương 24)
Fantasy (thể hiện bởi Picasso, chương 34-52)
Sayonara no Sobyō (Sayonara no dessan) (thể hiện bởi Picasso, chương 53-76)
Begin the Night (thể hiện bởi Picasso, chương 77-96)
Anime > Các video games về Mezon Ikkoku

Maison Ikkoku: Omoide no Photograph (1986, thể loại phiêu lưu, Microcabin, chơi trên máy PC-9801 và PC Engine)
Maison Ikkoku: Omoide no Photograph (1988, thể loại phiêu lưu, Bothtec, chơi trên máy Famicom)
Maison Ikkoku Kanketsuhen: Sayonara, Soshite...... (1988, thể loại phiêu lưu, Microcabin, chơi trên máy PC-9801 and MSX2)
Bộ phim truyền hình Mezon Ikkoku

Giống như Ichi-Pondo no Fukuin, Mezon Ikkoku đã được dựng thành phim truyền hình. Cho đến nay đã có ba bộ phim về tác phẩm nổi tiếng này.
Bộ phim truyền hình Mezon Ikkoku > Toki wo Koeru Omoi > Thông tin chi tiết

Tên Nhật: Toki wo Koeru Omoi
Tên tiếng Anh: Appartment Fantasy
Chiếu lần đầu:: 10 tháng 10 năm 1986
Bộ phim truyền hình Mezon Ikkoku > Toki wo Koeru Omoi > Tham gia làm phim

Tác giả: Takahashi Rumiko
Đạo diễn: Sawai Shinichiro
Biên kịch: Tanaka Yozo
Âm nhạc: Hishashi Jo
Bộ phim truyền hình Mezon Ikkoku > Mezon Ikkoku > Thông tin chi tiết

Tên Nhật: Mezon Ikkoku
Kanji: めぞん一刻
Chiếu lần đầu:: 12 tháng 7 năm 2007
Thời gian công chiếu: Thứ 7 lúc 21 giờ
Nhạc nền: Mamotte Agetai thể hiện bởi Yumi Matsutoya (松任谷由実)
Bộ phim truyền hình Mezon Ikkoku > Mezon Ikkoku > Tham gia làm phim

Kịch bản gốc: Takahashi Rumiko
Đạo diễn: Motoki Katsuhide (本木克英)
Biên kịch: Yoshikazu Okada (内山聖子)
Âm nhạc: Yoshikazu Suo (周防義和)
Bộ phim truyền hình Mezon Ikkoku > Mezon Ikkoku Kanketsuhen > Thông tin chi tiết

Tên Nhật: Mezon Ikkoku Kanketsuhen
Kanji: めぞん一刻　完結編
Đánh giá: 8.0 (Kanto)
Chiếu lần đầu:: 26 tháng 7 năm 2008
Thời gian công chiếu: Thứ 7 lúc 21 giờ
Nhạc nền:
Bộ phim truyền hình Mezon Ikkoku > Mezon Ikkoku Kanketsuhen > Tham gia làm phim

Kịch bản gốc: Takahashi Rumiko
Đạo diễn: Hiroshi Akabane (赤羽博)
Biên kịch: Yoshikazu Okada (内山聖子)
Chú thích

1 2 3  http://www.furinkan.com/maison/manga/about.html
1 2  http://www.furinkan.com/maison/anime/about.html
↑  http://www.furinkan.com/maison/anime/specials.html
Đơn hành bản của manga Mezon Ikkoku.
Mezon Ikkoku bản tiếng Anh.
Áp phích bộ phim Kanketsuhen
Áp phích phim Mezon Ikkoku trình chiếu năm 2007
Mabalacat

| Mabalacat, Pampanga> Vị trí |
| --- | --- |
Bản đồ Pampanga với vị trí của MabalacatBản đồ Pampanga với vị trí của Mabalacat
Chính quyền
Vùng: Central Luzon (Vùng III)
Tỉnh: Pampanga
Huyện: Khu vực 1 củaPampanga
Các Barangay: 27
Cấp:: 1st class
Thời gian thành lập: 1712
Thị trưởng: Marino Morales (NPC)
Trang mạng chính thức: The Trang mạng chính thức của the Municipality of Mabalacat
Số liệu thống kê
Diện tích: 165.8 km²
Dân số      Tổng       Mật độ:   129,990 (2000) 780/km² (2000)
Mabalacat là một đô thị hạng 1 ở northern part of the tỉnh Pampanga, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 171.045 người trong 35,134 hộ.
Barangay

| --- | --- |
 Atlu-Bola  Bical  Bundagul  Cacutud  Calumpang  Camachiles  Dapdap  Dau  Dolores  Duquit  Lakandula  Mabiga  Macapagal Village  Mamatitang:  Mangalit  Marcos Village  Mawaque (Mauaque)  Paralayunan  Poblacion  San Francisco  San Joaquin  Santa Ines  Santa Maria  Santo Rosario  Sapang Balen  Sapang Biabas  Tabun
Polypodium vescoi

| Polypodium vescoi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Polypodium
Loài (species): P. vescoi
Danh pháp hai phần
Polypodium vescoi Drake, 1893 
Polypodium vescoi là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Drake mô tả khoa học đầu tiên năm 1893.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Polypodium vescoi”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Mông Cổ xâm lược Trung Á

| x t Các cuộc chinh phục của Mông Cổ |
| --- | --- |
Tây Hạ  • Đông Hạ  • Kim  • Tống (trận Tương Dương • trận Nhai Môn)  • Đại Lý  Trung Á (Tây Liêu  • Khwarezmia)  • Ấn Độ  • Volga Bulgaria  châu Âu (Rus'  • Ba Lan  • Hungary  • Dzurdzuketia  • Bulgaria)  • Cao Ly  • Ngoại Kavkaz  • Tây Tạng  • Tiểu Á  • Syria  • Nhật Bản  • Đại Việt (1258  • 1285  • 1287-1288  • trận Bạch Đằng)  Baghdad • Palestine • Nhật Bản • Miến Điện • Java
Cuộc xâm lược Trung Á của Mông Cổ được tiến hành sau sự thống nhất các bộ lạc người Mông Cổ và Đột Quyết trên thảo nguyên Mông Cổ năm 1206. Cuộc xâm lược này kết thúc khi Thành Cát Tư Hãn chinh phục được đế chế Khwarezmid vào năm 1221
Các Hãn quốc Duy Ngô Nhĩ, Cát La Lộc và Tây Liêu

Các dân tộc Duy Ngô Nhĩ (Uyghur), Cát La Lộc (Karluk), Đột Quyết (Turk) và Tháp Cát Khắc (Tajik) bản địa đã phục tùng người Mông Cổ. Năm 1210, Ba Nhi Truật A Nhi Thải Đích Cân (Baurchuk Art Tekin), người Duy Ngô Nhĩ, cai trị Cao Xương Hồi Cốt (Kara-Khoja), đã trình diện trước Đại hãn Mông Cổ và tuyên thệ đồng minh với người Mông Cổ. Ông ta được Thành Cát Tư Hãn gả một công chúa cho, và người Duy Ngô Nhĩ đã trở thành những chư hầu dưới quyền người Mông Cổ. Một lãnh đạo của người Cát La Lộc và người Khả Tát (Khazar), lãnh chúa của lưu vực sông Chuy, đã theo gương người Duy Ngô Nhĩ.
Tây Liêu là vương quốc của những người Khiết Đan của nhà Liêu (907 - 1125) đã bị người Nữ Chân nhà Kim đánh bật ra khỏi Trung Hoa. Năm 1124, một số người Khiết Đan chạy phía tây dưới sự lãnh đạo của Da Luật Đại Thạch và thành lập Tây Liêu giữa Semirechye và sông Chuy. Họ làm chủ Trung Á vào thế kỉ 12 sau khi tiêu diệt Ahmed Sanjar, chỉ huy quân của đế quốc Đại Seljuq trong trận Qatwan. Tuy nhiên, quyền lực của họ bị tan rã từ năm 1211 bởi những hoạt động phối hợp giữa Muhammad II nhà Khwarezm-Shah (1200 - 1220) và Khuất Xuất Luật (Kuchlug), một hoàng tử tị nạn người Nãi Man (Naiman), chống lại người Mông Cổ của Thành Cát Tư Hãn. Khuất Xuất Luật sau được người Tây Liêu che chở, nhưng ông ta cuỗi cùng đã chiếm ngôi cúc nhi hãn (gurkhan) của Da Luật Trực Lỗ Cổ vào năm 1211.
Khuất Xuất Luật tấn công thành A Lực Ma Lý (Almaliq), và người Cát La Lộc ở đó là chư hầu của người Mông Cổ nên đã kêu gọi Thành Cát Tư Hãn giúp đỡ. Năm 1216, Thành Cát Tư phái tướng Triết Biệt (Jebe) đánh Khuất Xuất Luật. Người Mông Cổ đánh bại Tây Liêu ở Bát Lạt Sa Cổn (Balasaghun), Khuất Xuất Luật chạy trốn, song vẫn bị giết vào năm 1218.
Khwarezmia

Bài chi tiết: Mông Cổ xâm lược Khwarezmia
Cuộc xâm lược Khwarezmia của người Mông Cổ kéo dài từ năm 1219 đến 1221. Thật ra, Đế quốc Mông Cổ lúc đầu không có ý định xâm lược Đế quốc Khwarezmia. Thành Cát Tư Hãn trước đó đã gửi một bức thư cho vua của Đế chế Khwarezmid, chúc mừng ông ta như một người ngang hàng: "Ngài cai trị mặt trời lặn còn tôi (cai trị) mặt trời mọc". Cuộc chinh phục ban đầu của người Mông Cổ nhắm đến "tất cả những người sống trong lều nỉ", đã thống nhất các bộ tộc du mục ở Mông Cổ và sau đó là người Thổ Khố Man (Turkmen) và những dân tộc du mục khác tương đối ít đổ máu, và hầu như không có tổn hại vật chất. Tuy nhiên, khi người đứng đầu của một thành phố của Khwarezmid từ chối tiếp nhận sứ thần và sau một thời hạn 3 ngày, đã giết sứ giả và hầu hết phái đoàn. Những người Mông Cổ còn lại bị trả về với đầu bị cạo trọc, một dấu hiệu truyền thống của nô lệ và sự phục tùng trong văn hóa Mông Cổ. Vài tháng sau, khi biết được thái độ tiếp đãi này, Thành Cát Tư Hãn nổi giận và lấy đó làm cớ để xâm lược.
Cuộc xâm lược Trung Á của người Mông Cổ đã dẫn đến sự tàn phá hoàn toàn Đế chế Khwarezmid cùng với những cuộc thảm sát rất nhiều dân thường trong vùng. Người Mông Cổ đã hủy diệt một cách có hệ thống một lượng lớn dân cư của các thành phố, như Bukhara. Điều này đã khiến người Mông Cổ nổi tiếng là những kẻ tàn bạo khát máu, và đặc tính này khắc sâu trong tâm trí những người sống sót sau những chiến dịch của người Mông Cổ.
Trong suốt thời kì xâm lược Transoxania (nay là Uzbekistan, Tajikistan, nam Kyrgyrstan và đông nam Kazakhstan) năm 1219, cùng với quân chủ lực Mông Cổ, Thành Cát Tư Hãn cũng sử dụng một đơn vị máy bắn đá đặc biệt của Trung Hoa trong các trận chiến. Chúng được sử dụng trở lại vào năm 1220 ở Transoxania. Người Trung Hoa có thể đã dùng những chiếc máy bắn đá này để bắn những quả bom thuốc súng, vì họ đã có những thứ này từ trước đó. Trong khi Thành Cát Tư Hãn chinh phục Transoxania và Ba Tư, nhiều người Trung Hoa quen với việc sử dụng thuốc súng đã phục vụ trong quân đội của ông. Các sử giả cho rằng cuộc xâm lược của Mông Cổ đã mang những vũ khí dùng thuốc súng của người Trung Hoa vào Trung Á. Một trong số đó là hỏa súng, một kiểu súng cối Trung Hoa.