stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Horatio Nelson
Nguồn gốc

Adkin, Mark (2007). The Trafalgar Companion: A Guide to History's Most Famous Sea Battle and the Life of Admiral Lord Nelson. London: Aurum Press. ISBN 1-84513-018-9.
Bradford, Ernle (2005). Nelson: The Essential Hero. Wordsworth Military Library. ISBN 1-84022-202-6.
Coleman, Terry (2001). Nelson: The man and the legend. Bloomsbury. ISBN 0-7475-5900-7.
Goodwin, Peter (2002). Nelson's Ships: A History Of The Vessels In Which He Served: 1771 - 1805. London: Conway Maritime Press. ISBN 0-8117-1007-6.
Haydn, Joseph (1851). The Book of Dignities. Longmans, Brown, Green, and Longmans.
Hayward, Joel S. A. (2003). For God and Glory: Lord Nelson and His Way of War. ISBN 1-59114-351-9.
Hibbert, Christopher (1994). Nelson A Personal History. Basic Books. ISBN 0-201-40800-7.
Lambert, Andrew (2004). Nelson - Britannia's God of War. London: Faber and Faber. ISBN 0-571-21222-0.
Lavery, Brian (2003). Nelson and the Nile. London: Caxton Editions. ISBN 1-84067-5225.
Lee, Christopher (2005). Nelson and Napoleon, The Long Haul to Trafalgar. headline books. tr. 560. ISBN 0-7553-1041-1.
Nelson, Horatio, Lord Viscount, The Dispatches and Letters of Vice Admiral Lord Viscount Nelson: With Notes by Sir Nicholas Harris Nicolas G.C.M.G., The Third Volume, January 1798 to August 1799, Henry Colburn, London, 1845
Oman, Carola (1987). Nelson. London: Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-40672-0.
Pettigrew, Thomas (1849). Memoirs of the Life of Vice-Admiral, Lord Viscount Nelson, K. B., Duke of Bronté. London: T. & W. Boone.
Pocock, Tom (1987). Horatio Nelson. London: The Bodley Head. ISBN 0-370-31124-8.
Sugden, John (2004). Nelson: A Dream of Glory. London: Jonathan Cape. ISBN 0-224-06097-X.
Sugden, John (2013). Nelson: The Sword of Albion. New York: Henry Holt and Co. ISBN 080507807-X.
von Pivka, Otto (1980). Navies of the Napoleonic Era. Hippocrene Books. ISBN 0-88254-505-1.
White, Colin (2005). Nelson, The New Letters. Boydell Press. ISBN 1-84383-130-9.
The Naval Chronicle, Volume 3. J. Gold. 1800. (reissued by Cambridge University Press, 2010. ISBN 978-1-108-01842-5)
The Naval Chronicle, Volume 6. J. Gold. 1806. (reissued by Cambridge University Press, 2010. ISBN 978-1-108-01854-8)
Halo: Combat Evolved

| Halo: Combat Evolved |
| --- | --- |

Nhà phát triển: Bungie (Xbox) Gearbox Software (PC) Westlake Interactive (Mac OS X)
Nhà phát hành: Microsoft Game Studios MacSoft (Mac OS X)
Âm nhạc: Martin O'Donnell Michael Salvatori
Dòng trò chơi: Halo
Nền tảng: Xbox Windows Mac OS X Xbox 360
Phát hành:  15 tháng 11, 2001 XboxNA: 15 tháng 11, 2001 EU: 14 tháng 3, 2002WindowsNA: 30 tháng 9, 2003 EU: 10 tháng 10, 2003Mac OS XNA: 3 tháng 12, 2003Xbox 360 NA: 4 tháng 12, 2007 
Thể loại: FPS  TPS
Chế độ chơi: Singleplayer, Multiplayer, Cooperative
Halo: Combat Evolved hay Halo là tựa game đầu tiên trong dòng game Halo, theo thể loại bắn súng góc nhìn người thứ nhất (FPS) và bắn súng góc nhìn người thứ ba (TPS). Tựa game được phát triển tựa game bởi Bungie và phát hành bởi Microsoft vào ngày 15/11/2001 dành cho hệ thống Xbox. Phiên bản chơi trên PC được phát hành vào năm 2003 bởi Gearbox Software. Theo nhiều tạp chí game, Halo là game hay nhất và quan trọng nhất từ trước đến nay.
Lối chơi

Như đa số các game FPS, Halo tập trung chủ yếu vào việc điều khiển nhân vật chính qua góc nhìn của người thứ nhất tiêu diệt kể thù. Người chơi có một thanh máu và một tấm chắn năng lượng. Tấm chắn năng lượng sẽ tự đầy sau một thời gian, còn để đầy thanh máu, người chơi cũng phải "ăn" các túi cứu thương nằm rải rác ở các màn chơi. Trong Halo còn có các hộp đặc biệt, khi "ăn" các hộp đó người chơi có thể tàng hình hoặc tăng khả năng chống đỡ của tấm chắn năng lượng trong một khoảng thời gian nhất định.
Người chơi chỉ có thể mang theo hai vũ khí và số lượng đạn dược nhất định. Có tất cả 10 loại vũ khí trong game, và mỗi loại lại có một tính năng khác nhau nên chiến thuật cũng là một yếu tố quan trọng quyết định chiến thắng. Người chơi còn có thể mang theo hai loại lựu đạn là Fagmention Grenade và Plasma Grenade (hay "Sticky" Grenade). Mỗi loại chỉ được mang theo 4 quả.
Người chơi còn có thể sử dụng các loại phương tiện cơ giới như Banshee, Ghost, Warthog,... và một ụ súng Gun Turret. Lúc này, góc nhìn của người chơi sẽ tự động chuyển sang góc nhìn người thứ ba (TPS) để dễ bao quát.
Phần chơi chiến dịch

Phần chơi chiến dịch của Halo được chia làm nhiều màn chơi. Mỗi màn sẽ có các nhiệm vụ tương ứng. Phần lớn game là các trường đoạn bắn nhau, tuy nhiên, đan xen vào đó là các phần điều khiển phương tiện cơ giới, giúp tăng độ thú vị của trò chơi.
Như các tựa game khác, Halo có các Easter Egg được giấu kín ở một vài màn chơi, buộc người chơi phải tìm tòi khám phá và cũng để tăng giá trị chơi lại.
Phần chơi chiến dịch > Các loại vũ khí

| Tên | Được sử dụng bởi | Dạng | Cỡ băng đạn (pin, bình,> ..) | Giới hạn mang theo | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Assault Rifle | Con người | Súng trường | 60 viên | 600 viên |  |
| Pistol | Con người | Súng lục | 12 viên | 120 viên | Ngắm 2x |
| Shotgun | Con người | Súng ngắn | 12 viên | 60 viên |  |
| Sniper Rifle | Con người | Súng bắn tỉa | 4 viên | 24 viên (PC); 40 viên (Xbox) | Ngắm 2x, 4x, 8x |
| Rocket Launcher | Con người | Súng bắn tên lửa | 2 tên lửa | 8 tên lửa | Ngắm 2x |
| Flamethrower | Con người | Súng phun lửa | 100 lít gas | 600 lít gas | Chỉ được dùng trong phần chơi mạng phiên bản PC |
| Plasma Pistol | Covenant | Súng lục plasma | 100% năng lượng plasma | 100% năng lượng plasma |  |
| Plasma Rifle | Covenant | Súng trường plasma | 100% năng lượng plasma | 100% năng lượng plasma |  |
| Needler | Covenant | Súng bắn "kim" | 20 "kim" | 80 "kim" | "Kim" tự động đuổi theo mục tiêu |
| Fuel Rod Gun | Covenant | Súng bắn plasma được nén lại | 100% năng lượng plasma | 100% năng lượng plasma | Chỉ được dùng trong phần chơi mạng phiên bản PC |
| Fragmention Grenade | Con người | Lựu đạn | 1 quả | 4 quả |  |
| Plasma Grenade hoặc Sticky Grenade | Covenant | Lựu đạn plasma | 1 quả | 4 quả | Có thể "dính" vào mục tiêu |
| Energy Sword | Covenant | Kiếm năng lượng |  |  | Không thể dùng vũ khí này |
Phần chơi chiến dịch > Các loại phương tiện cơ giới

| Tên | Chủng tộc | Dạng | Số lượng được chở tối đa | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Warthog | Con người | Xe chiến đấu quân sự | 3 người | Trong phần chơi mạng phiên bản PC, ngoài Warthog với Minigun, còn có Warthog với súng phóng tên lửa 3 nòng |
| Scorpion | Con người | Xe tăng chiến đấu | 5 người |  |
| Ghost | Covenant | Phương tiện chiến đấu dưới dất | 1 người |  |
| Banshee | Covenant | Phi cơ chiến đấu trên không | 1 người |  |
| Gun Turret | Covenant | Ụ súng plasma | 1 người |  |
Phần chơi chiến dịch > Các nhân vật

| Tên | Chủng tộc | Dạng | Lồng tiếng | Vai trò |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Master Chief | Con người | Con người | Steve Downes | Nhân vật chính do người chơi điều khiển |
| Cortana | Con người | Trí thông minh nhân tạo (AI) | Jen Taylor | Nhân vật chính |
| Thuyền trưởng Keyes | Con người | Con người | Pete Stacker | Nhân vật chính |
| Hạ sĩ Avery J. Johnson | Con người | Con người | David Scully | Nhân vật phụ |
| 343 Guilty Spark | Forerunner | Trí thông minh nhân tạo (AI) | Tim Dadabo | Nhân vật phản diện chính |
| Sangheili(Elite) | Covenant | Người ngoài hành tinh |  | Các nhân vật phản diện phụ |
| Unggoy(Grunt) | Covenent | Người ngoài hành tinh |  | Các nhân vật phản diện phụ |
| Hunter | Covenant | Người ngoài hành tinh |  | Các nhân vật phản diện phụ |
| Sentinel | Forerunner | Máy móc chiến đấu |  | Các nhân vật phản diện phụ |
| Flood |  | Loài mượn xác |  | Các nhân vật phản diện phụ |
| Lính thủy đánh bộ | Con người | Con người |  | Các nhân vật phụ |
Phần chơi mạng

Phần chơi mạng của Halo có đầy đủ các kiểu chơi như Capture the Flag (CTF), Slayer (Deathmatch),... và một lượng lớn màn chơi.
Muốn chơi được phần chơi mạng của Halo, người chơi phải kết nối với các server qua mạng internet hoặc mạng LAN. Các màn chơi mạng trong Halo rất đa dạng. Trong một màn chơi, có các loại vũ khí, túi cứu thương, hộp đặc biệt, phương tiện cơ giới hay các cổng dịch chuyển tức thời nằm rải rác đâu đó trong bản đồ. Với sự đa dạng về các loại vũ khí, phương tiện và vật dụng hỗ trợ, phần chơi mạng trên Halo đề cao tính chiến thuật, điều làm nên khác biệt với các FPS cùng thời điểm.
Thậm chí, Halo còn cho phép người chơi tùy chỉnh kiểu chơi, màn chơi tùy theo ý thích.
Một số loại vũ khí trong phiên bản PC phát hành năm 2003 chỉ có thể dùng trong phần chơi mạng.
Phần chơi mạng > Các bản đồ chơi mạng

Chill out
Blood gluch
Broading action
Sidewinder
Ice Field
Death island
Battle creek
vài bản đồ khác nữa...
Đánh giá, nhận xét, thành quả

Halo được nhận xét là một trong các game hay và quan trọng nhất từ trước đến nay, thậm chí còn được so sánh với huyền thoại Half-Life của hãng Valve. Các trang thông tin, tạp chí về game nổi tiếng như Gamespot, IGN, Edge,... đều cho Halo số điểm gần như tuyệt đối nhờ lối chơi, đồ họa, âm thanh ấn tượng và trên hết là phần chơi mạng tuyệt vời (phần chơi chiến dịch không được đánh giá cao vì cốt truyện có mô típ khá quen thuộc). Thậm chí, trang Eurogamer vẫn còn bị một phần game thủ tẩy chay vì đã cho Halo điểm số khá khắt khe 8/10.
Halo được rất nhiều giải thưởng về game, bao gồm cả giải Game hành động hay nhất năm của Game Critics Awards.
Từ khi lần đầu tiên được phát hành, Halo đã phá vỡ mọi kỉ lục bán ra của các tựa game trước đó. Tính đến ngày 5/9/2005, doanh số bán hàng của Halo đã đến 5 triệu bản trên toàn thế giới. Halo phổ biến đến mức đến tận bây giờ vẫn còn một cộng đồng chơi mạng đông đảo.
Bản Halo: Combat Evolved Anniversary

Halo: Combat Evolved Anniversary là một bản remake của Halo: Combat Evolved do 343 Industries thực hiện để kỉ niệm 10 năm lần đầu tiên xuất hiện của tựa game chính. Gọi là một bản remake, tuy nhiên 343 Industries chỉ khoác lên Halo một bộ Engine Game tiên tiến hơn và một vài thay đổi nhỏ để phù hợp hơn với cốt truyện của các phần sau. Tựa game chỉ độc quyền cho Xbox 360.
Sông Cầu

Đối với các định nghĩa khác, xem Sông Cầu (định hướng).
| --- | --- |
Sông Cầu

Sông Nguyệt Đức, sông Phú Lương

Sông

 Sông Cầu đoạn chảy qua Xóm 1, làng Thổ Hà, Vân Hà, Việt Yên, Bắc Giang 
Quốc gia:  Việt Nam
Tỉnh: Bắc Kạn, Thái Nguyên, Hà Nội, Bắc Ninh, Bắc Giang


Các phụ lưu
 - hữu ngạn: sông Đu, sông Công, sông Cà Lồ




Nguồn: 
 - Vị trí: Núi Phia Boóc, Văn Ôn, Phương Viên, Chợ Đồn, Bắc Kạn
 - Cao độ: 1.170 m (3.839 ft)
Cửa sông: Ngã ba Lác
 - vị trí: Lục Đầu Giang, Bắc Giang, Bắc Giang, Việt Nam
 - tọa độ: 21°7′26″B 106°17′52″Đ﻿ / ﻿21,12389°B 106,29778°Đ﻿ / 21.12389; 106.29778


Chiều dài: 290 km (180 mi)
Lưu vực: 6.030 km2 (2.328 dặm vuông Anh)
Lưu lượng: 
 - trung bình: 153 m3/s (5.403 cu ft/s)


Sông Cầu (còn gọi là sông Như Nguyệt, sông Phú Lương (Phú Lương Giang, 富良江), sông Thị Cầu, sông Nguyệt Đức hay mỹ danh dòng sông quan họ), là con sông quan trọng nhất trong hệ thống sông Thái Bình, sông nằm lọt trong vùng Đông Bắc Việt Nam .
Lưu vực sông Cầu là một trong năm con sông dài nhất ở miền Bắc Việt Nam (Hồng, Đà, Lô, Cầu, Đáy) và cũng là một trong những lưu vực sông lớn ở Việt Nam, có vị trí địa lý đặc biệt, đa dạng và phong phú về tài nguyên cũng như về lịch sử phát triển kinh tế - xã hội của các tỉnh nằm trong lưu vực của nó.
Dòng chảy

Sông Cầu bắt nguồn từ phía Nam đỉnh Phia Boóc (cao 1.578 m) của dãy Văn Ôn trong địa phận xã Phương Viên và xã Bằng Phúc  huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn, chảy ngoằn ngoèo giữa hai dãy núi Ngân Sơn và dãy núi Sông Gâm theo hướng bắc tây bắc-nam đông nam tới địa phận xã Dương Phong, huyện Bạch Thông rồi đổi hướng để chảy theo hướng tây tây nam-đông đông bắc qua thành phố Bắc Kạn tới xã Mỹ Thanh huyện Bạch Thông. Tại đây nó đổi hướng để chảy theo hướng đông bắc-tây nam. Tại xã Nông Hạ huyện Chợ Mới nó nhận một chi lưu phía hữu ngạn, chảy về từ xã Mai Lạp cùng huyện theo hướng tây bắc-đông nam. Tới địa phận thị trấn Chợ Mới, nó nhận một chi lưu nữa phía hữu ngạn rồi đổi hướng sang tây bắc-đông nam. Tới địa phận xã Vân Lăng (huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên), nhận một chi lưu phía tả ngạn rồi đổi hướng sang bắc đông bắc-nam tây nam. Tới xã Sơn Cẩm, thành phố Thái Nguyên nhận tiếp một chi lưu phía hữu ngạn là sông Đu rồi chảy qua lòng thành phố. Chảy tới xã Nga My huyện Phú Bình thì đổi sang hướng đông bắc-tây nam tới phường Thuận Thành, thành phố Phổ Yên nhận tiếp một chi lưu là sông Công. Tới ranh giới xã Mai Đình huyện Hiệp Hòa và xã Việt Long huyện Sóc Sơn (Hà Nội) nó nhận một chi lưu nhỏ phía hữu ngạn là sông Cà Lồ rồi chảy tiếp về phía đông qua ranh giới của thị xã Việt Yên - Bắc Giang và huyện Yên Phong - Bắc Ninh rồi hợp lưu với sông Thương tại ngã ba Lác (nơi giáp ranh giữa Đồng Phúc, Đức Long và Phả Lại) để tạo thành sông Thái Bình.
Thông số chính

Sông Cầu có diện tích lưu vực khoảng 6.030 km², với chiều dài khoảng 290 km, độ cao bình quân lưu vực: 190 m, độ dốc bình quân 16,1%, chiều rộng lưu vực trung bình: 31 km, mật độ lưới sông 0,95 km/km² và hệ số uốn khúc 2,02.
Sông Cầu, đoạn qua Việt Yên, Bắc Giang
Sông Cầu chảy qua Sóc Sơn, Hà Nội
Làng Thổ Hà bên dòng sông Cầu
Cầu Vát in bóng xuống dòng sông Cầu
Sông Cà Lồ - một nhánh của sông Cầu
Chế độ thủy văn

Lưu vực sông Cầu có dòng chính là sông Cầu với chiều dài 290 km bắt nguồn từ núi Văn Ôn (Vạn On) ở độ cao 1.170 m và đổ vào sông Thái Bình ở Phả Lại. Trong lưu vực sông Cầu có tới 26 phụ lưu cấp một với tổng chiều dài 670 km và 41 phụ lưu cấp hai với tổng chiều dài 645 km và hàng trăm km sông cấp ba, bốn và các sông suối ngắn dưới 10 km. Lưu vực sông Cầu nằm trong vùng mưa lớn (1.500-2.700 mm/năm) của các tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên. Tổng lưu lượng nước hàng năm đạt đến 4,2 tỷ m³. Sông Cầu được điều tiết bằng hồ Núi Cốc trên sông Công (một chi lưu của nó) với dung tích hàng trăm triệu m³.
Chế độ thủy văn của các sông trong lưu vực sông Cầu được chia thành 2 mùa:
Mùa lũ bắt đầu từ tháng 6 đến tháng 9 và chiếm 70-80% tổng lưu lượng dòng chảy trong năm.
Mùa khô từ tháng 10 đến tháng 5 năm sau, chỉ chiếm 20-30% tổng lưu lượng dòng chảy của năm.
Lưu lượng dòng chảy trung bình các tháng trong năm chênh lệch nhau tới 10 lần, mực nước cao và thấp nhất chênh nhau khá lớn, có thể tới 5–6 m.
Các vấn đề liên quan

Do việc khai thác và phát triển chưa hợp lý như phát triển công nghiệp và khai khoáng ồ ạt, chặt phá rừng phòng hộ đầu nguồn cũng như phát triển làng nghề chưa có quy hoạch cụ thể và việc xử lý nước thải còn bị coi nhẹ v.v nên nguồn nước, cảnh quan và hệ sinh thái của sông Cầu cũng như lưu vực đang bị suy thoái và có nguy cơ cạn kiệt, nguồn nước ngày càng bị ô nhiễm nặng nề, giảm giá trị sử dụng, ảnh hưởng xấu đến sản xuất và đời sống, môi trường sinh thái, cảnh quan thiên nhiên.
Ngày 23 tháng 6 năm 2001, tại thị xã Bắc Giang đã diễn ra Hội nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân 6 tỉnh (thuộc đề án sông Cầu) lần thứ 4 nhằm tìm ra giải pháp toàn diện cho các vấn đề kể trên. Tại hội nghị đã ký "Thỏa ước về hợp tác bảo vệ và khai thác bền vững sông Cầu và lưu vực sông Cầu".
Hiện trên sông Cầu có các cây cầu bắc qua:
Cầu trên xã Đôn Phong, huyện Bạch Thông, Bắc Kạn, nối xã với tỉnh lộ 257
Cầu trên xã Dương Phong, thành phố Bắc Kạn
Cầu Dương Quang, thành phố Bắc Kạn
Cầu Phà, thành phố Bắc Kạn
Cầu Phà mới (Cầu Bắc Cạn 2), thành phố Bắc Kạn
Cầu Bắc Kạn, thành phố Bắc Kạn
Cầu tại xã Mỹ Thanh, Bạch Thông, Bắc Kạn
Cầu Thác Giềng, trên quốc lộ 3B, Phường Xuất Hóa, thành phố Bắc Kạn
Cầu trên xã Cao Kỳ, huyện Chợ Mới, Bắc Kạn
Cầu Nà Nậm, xã Thanh Thịnh, Chợ Mới, Bắc Kạn
Cầu Nà Khon, trên tỉnh lộ 256, Chợ Mới, Bắc Kạn
Cầu Cao Ngạn, trên quốc lộ 1B, nối xã Sơn Cẩm với xã Cao Ngạn, tỉnh Thái Nguyên
Cầu Gia Bẩy, tỉnh Thái Nguyên
Cầu Bến Tượng, tỉnh Thái Nguyên
Cầu treo Huống, thành phố Thái Nguyên - Đồng Hỷ, Thái Nguyên
Cầu đường sắt đi Trại Cau, Thái Nguyên
Cầu Mây, trên quốc lộ 37, huyện Phú Bình, Thái Nguyên
Cầu Vát, nối xã Trung Giã, Sóc Sơn, Hà Nội với xã Hợp Thịnh, Hiệp Hòa, Bắc Giang
Cầu Đông Xuyên, nối huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang và huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
Cầu đường sắt Đáp Cầu, Bắc Ninh - Bắc Giang
Cầu Thị Cầu, nối thành phố Bắc Ninh - thị xã Việt Yên, Bắc Giang
Cầu Như Nguyệt, Bắc Ninh - Bắc Giang
Cầu Yên Dũng, nối thị xã Quế Võ, Bắc Ninh với thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang
Phụ lưu

sông Cà Lồ, lấy nước từ sông Hồng, kết hợp với nguồn nước từ dãy núi Tam Đảo, để đổ vào sông Cầu tại địa phận xã Việt Long (huyện Sóc Sơn - Hà Nội), sông có chiều dài 89 km
Sông Công dài 96 km, bắt nguồn từ huyện Định Hóa (Thái Nguyên chảy theo hướng đông nam hợp lưu với Sông Cầu tại địa phận xã Trung Giã (huyện Sóc Sơn).
Sông Ràng
Sông Đu
Sông Chợ Chu
Sông Nghinh Tường
Sự kiện lịch sử

Năm 1077 trên sông Như Nguyệt, quân đội nhà Lý do danh tướng Lý Thường Kiệt chỉ huy đã đánh bại đội quân xâm lược của nhà Bắc Tống gồm 100.000 quân do Quách Quỳ chỉ huy.
Văn hóa > Thánh Tam Giang

Trong truyền thuyết, vị thần cai quản sông Cầu là Đức thánh Tam Giang, do hai tướng Trương Hống, Trương Hát của Triệu Việt Vương sau khi chết được phong thần. Sau này hai ông đã hiển linh giúp Nam Tấn Vương đánh Lý Huy, các quân Việt Nam đánh quân phương Bắc (thời Ngô Quyền, Lê Hoàn, Lý Thường Kiệt...). Đồng thời hai ông cũng cai quản cả sông Long Nhỡn (sông Thương), sông Đuống.
Văn hóa > Dòng sông Quan họ

Phần sông Cầu đoạn chảy qua ranh giới 2 tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh tập trung hầu hết các làng quan họ của vùng văn hóa Kinh Bắc. Do đó mà sông Cầu được gọi là dòng sông quan họ trong thơ ca và trong bài hát nổi tiếng của Phan Lạc Hoa mang tên "Tình yêu trên dòng sông quan họ":
Horae

| Horae |
| --- | --- |
Nữ thần tự nhiên, xã hội, thời khắc

Thông tin cá nhân
Cha mẹ: Zeus và Themis
Anh chị em: Thallo • Carpo • Auxo • Eunomia • Dike • Eirene
Horae (tiếng Hy Lạp Ὧραι  / Horai, có nghĩa: "mùa")  là một nhóm các nữ thần làm nhiệm vụ cai quản và phân chia thời gian, ban đầu có 3 nữ thần sau đó tăng lên 4 người, gọi là các nữ thần bốn mùa và cứ thế con số tăng dần lên 9, 10 hoặc có lúc 12 nữ thần, các nữ thần chịu trách nhiệm điều tiết quá trình phát triển của thiên nhiên qua các mùa trong năm, trở thành nhóm nữ thần của trật tự và công lý, cai quản, duy trì sự ổn định xã hội. Cuối cùng họ nhập thể và phân chia nhau kiểm soát các thời khắc trong ngày, từ rạng đông cho đến đêm tối.
Thần thoại Horae

Truyền thuyết kể lại rằng các Horae xuất hiện đầu tiên ở vùng Iliad, là con gái của Zeus và Themis, có quan hệ chị em với các nữ thần số mệnh Moirai, được Zeus giao nhiệm vụ canh giữ các cánh cổng của Olympus, thúc đẩy sự tăng trưởng của trái đất, tập hợp các ngôi sao và chòm sao. Sử thi Homer gọi các nữ thần Horae là cánh cửa của thiên đàng, họ được giao trọng trách mở và đóng những cánh cổng vĩnh cửu của Olympus. Các vị thần và con người bất kể nam, nữ muốn lên hoăc xuống đỉnh Olympus, đều phải qua nơi ở của Horae để các nàng mở cửa mây, nghĩa là các nàng cất lên những đám mây dày đặc bao quanh, che kín cung điện Olympus. Các mùa trong năm cũng được mô tả một cách tượng trưng như điệu nhảy của Horae, được cho phù hợp với các thuộc tính của hoa mùa xuân, hương thơm và sự tươi mát duyên dáng.
Khi Zeus tạo ra Pandora - Người phụ nữ đầu tiên của loại người, các Horae cùng với Charites và Peitho đội vương miện cho Pandora tặng tất cả hoa và các món quà cho nàng. Tương tự khi nữ thần Aphrodite, nổi lên từ bọt biển và trôi dạt đến bờ biển Síp, các Horae mặc cho cô tấm áo choàng nhuộm bằng hoa mùa xuân vàng rượi, mịn như da trời, mỏng như mây trắng với những bông hoa violet màu tím. Sau này các Horae cũng là quản gia của nữ thần Aphrodite có nhiệm vụ hạ xuống âm phủ để đón Adonis từ Persephone trở về với Aphrodite.  Ngoài ra hình ảnh các nữ thần Horae cũng gắn liền với các vị thần và những anh hùng như: Hera, Dionysus, Hermes và Aristaeus.
Số lượng Horae

Số lượng Horae thay đổi theo các nguồn khác nhau nhưng thường là ba nữ thần như: bộ ba nữ thần ba mùa (ba giờ) Thallo; Carpo; Auxo – là những vị nữ thần của trật tự tự nhiên cai quản thời gian chín nở của cây trái và mùa màng hay Eunomia, Dike, Eirene các nữ thần kiểm soát và duy trì sự ổn định xã hội nói chung.
Số lượng Horae > Các Horae ở các vùng

Tại Argos, Hy Lạp những nữ thần trong Horae, chỉ có hai chứ không phải ba đó là: Auxesia (Auxo) – Nữ thần mùa hè và Damia (Carpo) – Nữ thần mùa đông. Truyền thuyết kể lại rằng họ là những cô gái người Cretan được thờ phụng như những nữ thần sau khi bị ném đá cho đến chết.
Tại Athens, Hy Lạp Auxo là một trong hai Charites được tôn thờ (cùng với Hegemone), Auxo là Charites của mùa xuân và Hegemone là Charites của mùa thu.
Số lượng Horae > Bộ ba Horae cổ điển

Horae là tên chung của các nữ thần của các mùa khác nhau trong năm hay luật lệ tự nhiên của thời gian. Họ ban đầu họ là cai quản thiên nhiên, hiện diện ở những khía cạnh khác nhau của mùa. Theo thời gian, họ trở thành các nữ thần. Các Horae mang đến các sự vật có tính chu kì của tự nhiên, cuộc sống.
Số lượng Horae > Bộ ba Horae cổ điển > Bộ ba Horae đầu tiên cai quản các mùa

Bộ ba đầu tiên cũng là quen thuộc nhất với gắn liền với hình ảnh của Aphrodite và Zeus, các Horae này đại diện cho ba mùa nông nghiệp trong năm và thường được thờ cúng ở các vùng nông thôn Hy Lạp.
Thallo hay Thalatte (Θαλλώ, nghĩa là "Người mang hoa", tiếng La Mã: Flora) – Nữ thần mùa xuân cai quản sự đâm chồi nảy lộc của cây cỏ, hoa màu ngoài ra còn là thần bảo vệ thanh thiếu niên.Thallo là đứa con đầu lòng của Themis. Theo thần thoại kể lại, vào thời điểm Thallo vừa sinh ra, cây cối bỗng trở nên tốt tươi, đâm chồi nảy lộc, muôn loài trở nên tươi mới, không khí trong lành chào đón nữ thần ra đời. Zeus đã đưa con mình tới sống tại một hòn đảo và được các tiên nữ ở đó nuôi dưỡng.
Auxo hay Auxesia (Αὐξώ có nghĩa là "Tăng trưởng") – Nữ thần mùa hè bảo bảo hộ của thực vật và cây cối, sự tăng trưởng, phát triển cũng và khả năng sinh sản.
Carpo hay Carpho hay Xarpo (Καρπώ nghĩa là "Người mang thức ăn"; trong cuốn The Greek Myths (1955) của Robert Graves nghĩa là "rách nát")  – Nữ thần mùa thu phụ trách kiểm soát thời gian chín nở và thu hoạch, để lại những đám mấy xung quanh đỉnh Olympus để canh gác ngọn núi. Nàng phục vụ cho Persephone, Aphrodite và Hera cũng như có mối quan hệ mật thiết Dionysus, Apollo và Pan.
Số lượng Horae > Bộ ba Horae cổ điển > Bộ ba Horae thứ hai cai quản xã hội

Bộ ba thứ hai là các Horae con của Zeus và Themis. Các nàng này đảm nhiệm vai trò duy trì trật tự xã hội và luật pháp nên thường được thờ cúng trong các thành phố.
Dike (Δίκη, có nghĩa là"Sự công bằng", tiếng La Mã: Iustitia) – Nữ thần công lý cai trị công lý đạo đức của con người, như mẹ Themis cai trị công lý thần thánh.
Eunomia (Εὐνομία, có nghĩa là "Trật tự") – Nữ thần pháp luật cai trị và kiểm soát mọi thứ ổn định, vào đúng trật tự (có thông tin Eunomia có thể là con gái của Hermes và Aphrodite).
Eirene hay Irene (Εἰρήνη. "Hòa bình", tiếng La Mã: Pax), – Nữ thần hòa bình là hiện thân của hòa bình và giàu có, được miêu tả trong nghệ thuật là một phụ nữ trẻ xinh đẹp hình ảnh Eirene được miêu tả như đang bế Plutus - đứa con của Demeter trên tay và tay còn lại cầm vương trượng.
Số lượng Horae > Bộ ba Horae cổ điển > Bộ ba Horae cuối cùng cai quản vật chất

Bộ ba cuối cùng cũng là bộ kém phổ biến nhất là các Horae đại diện cho vật chất
Pherusa – Nữ thần của cải cai quản tài sản, đất đai, trang trại.
Euporie hoặc Euporia – Nữ thần sung túc cai quản sự dư giả, đầy đủ.
Orthosie hoặc Orthosia  – Nữ thần phồn thịnh cai quản sự phát đạt, thịnh vượng.
Số lượng Horae > Bộ tứ Horae cai quản bốn mùa

Bộ tứ bốn mùa là các Horae con của hai vị thần Helios và Selene và cũng là bốn người hầu của Hera kể từ khi Hy Lạp có bốn mùa trong năm
Eiar – Nữ thần mùa xuân
Theros – Nữ thần mùa hè
Phthinoporon – Nữ thần mùa thu
Cheimon – Nữ thần mùa đông