stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đỉnh dầu
Cung cấp > Xác định nguồn dầu > Kiểm soát việc vượt cung > Quốc hữu hóa nguồn cung cấp dầu

Một yếu tố khác ảnh hưởng đến cung cấp dầu toàn cầu là việc quốc hữu hoá trữ lượng dầu mỏ của các quốc gia sản xuất. Việc quốc hữu hoá dầu xảy ra khi các quốc gia bắt đầu mất sản lượng dầu và từ chối không cho xuất khẩu. Kate Dourian, biên tập viên Platts 'Middle East, chỉ ra rằng trong khi các ước tính trữ lượng dầu mỏ có thể khác nhau, chính trị đã đi vào việc cân bằng nguồn cung dầu. "Một số quốc gia trở nên vượt quá giới hạn. Các công ty dầu mỏ lớn hoạt động tại Venezuela đều ở trong tình thế khó khăn vì sự quốc hữu hoá nguồn tài nguyên này ngày càng tăng. Các quốc gia này hiện không muốn chia sẻ trữ lượng của họ".
Theo công ty tư vấn PFC Energy, chỉ có 7% trữ lượng dầu khí ước tính của thế giới nằm ở các nước cho phép các công ty như ExxonMobil tự do. 65% thuộc sở hữu của các công ty nhà nước như Saudi Aramco, với phần còn lại ở các nước như Nga và Venezuela, nơi mà việc tiếp cận của các công ty Tây Âu và Bắc Mỹ rất khó khăn. Nghiên cứu PFC hàm ý các yếu tố chính trị đang hạn chế năng lực ở Mexico, Venezuela, Iran, Iraq, Kuwait, và Nga. Ả rập Xê út cũng đang hạn chế khả năng mở rộng năng lực, nhưng là do áp lực tự chủ, không giống như các nước khác. Do không có khả năng tiếp cận các quốc gia có khả năng thăm dò dầu mỏ, ExxonMobil gần như không thực hiện việc đầu tư để tìm kiếm dầu mới mà họ đã làm vào năm 1981.
Cung cấp > Xác định nguồn dầu > Kiểm soát việc vượt cung > OPEC ảnh hưởng đến cung ứng

OPEC là liên minh giữa 12 quốc gia sản xuất dầu khác nhau (Algeria, Angola, Ecuador, Iran, Irac, Kuwait, Libya, Nigeria, Qatar, Ả-rập Xê-út, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và Venezuela) để kiểm soát nguồn cung cấp dầu. Quyền lực của OPEC được củng cố khi nhiều quốc gia quốc hữu hóa việc nắm giữ dầu của họ, và ra quyết định tách khỏi "Seven Sisters", (Anglo-Iranian, Socony-Vacuum, Royal Dutch Shell, Gulf, Esso, Texaco, và Socal) và sáng lập các công ty dầu riêng để kiểm soát dầu. OPEC cố gắng ảnh hưởng đến giá cả bằng cách hạn chế sản xuất. Nó thực hiện điều này bằng cách phân bổ từng quốc gia thành viên một hạn ngạch cho sản xuất. Tất cả 12 thành viên đều đồng ý giữ giá cao bằng cách sản xuất ở các cấp thấp hơn. Không có cách nào để xác minh sự tuân thủ hạn ngạch, vì vậy mỗi thành viên phải đối mặt với cùng một động cơ để "gian lận" carten. Chính sách bán vũ khí của Hoa Kỳ và cung cấp các biện pháp an ninh cho Ả-rập Xê-út thường được coi là một nỗ lực để gây ảnh hưởng tới Saudis nhằm tăng sản lượng dầu mỏ. Theo giáo sư xã hội học Michael Schwartz, mục đích của cuộc chiến Iraq lần thứ hai là phá vỡ OPEC và trả lại quyền kiểm soát các mỏ dầu cho các công ty dầu mỏ phương Tây.
Ngoài ra, nhà kinh doanh hàng hóa Raymond Learsy, tác giả của Over a Barrel: Breaking the Middle East Oil Cartel, cho rằng OPEC đã đào tạo người tiêu dùng tin rằng dầu là nguồn tài nguyên hữu hạn hơn nhiều so với hiện nay. Để phản bác lại, ông đã chỉ ra những báo động sai lầm và sự hợp tác rõ ràng. Ông cũng tin rằng các nhà phân tích đỉnh dầu đang âm mưu với OPEC và các công ty dầu để tạo ra một "vở kịch bịa đặt về đỉnh dầu" để tăng giá dầu và lợi nhuận. Dầu đã tăng lên mức trên 30 USD / thùng tại thời điểm đó. Một lập luận phản đối đã được đưa ra trong Huffington Post sau khi ông và Steve Andrews, đồng sáng lập ASPO, đã tranh luận trên CNBC vào tháng 6 năm 2007.
Cung cấp > Dự đoán > Tác động của doanh nghiệp và giới hạn dân số

Từ khi dầu khí trở thành yếu tố trọng điểm trong kĩ thuật nông nghiệp hiện đại, sự suy giảm trong việc cung cấp dầu mỏ toàn cầu có thể sẽ khiến giá cả lương thực nhảy vọt và nạn đói chưa từng có sẽ ập đến ở các thập kỉ kế tiếp. Nhà địa chất Dale Allen Pfeiffer cho rằng dân số thế giới luôn biến động,  và để có được một nền kinh tế bền vững và ngăn chặn thảm họa đó, dân số nước Mỹ phải giảm đi một phần ba, với dân số thế giới là hai phần ba.
Nguồn tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch lớn nhất trong nền nông nghiệp hiện đại là sản xuất amonia (cho phân bón) qua quy trình Haber, cần thiết cho việc sinh lợi cao cho nền nông nghiệp mạnh. Nhiên liệu hóa thạch đầu vào cụ thể cho sản xuất phân bón là khí tự nhiên, cung cấp khí hydro qua quá trình tái tạo hơi nước. Với khả năng cung cấp đủ năng lượng tái chế, hydro có thể được tạo ra mà không cần đến nhiên liệu hóa thạch sử dụng các quy trình như điện phân. Ví dụ, nhà máy thủy điện Vemork ở Norway sử dụng lượng điện dư thừa ở đầu ra để tạo amonia tái chế từ năm 1911 đến năm 1971.
Hiện tại, Iceland sử dụng điện từ các nhà máy thủy điện và địa nhiệt điện để sản xuất amonia, do Iceland có trữ lượng tài nguyên này lớn trong khi thiếu các nguồn hydrocarbon ở trong nước, và chi phí nhập khẩu khí tự nhiên cao.
Cung cấp > Khác

Nhà kinh tế học Robert L. Bradley, Jr. Vào năm 2007 đã viết trong cuốn The Review of Austrian Economics, "lý thuyết về thể chế Austrian đã giải thích mạnh mẽ cho những thay đổi về khan hiếm tài nguyên khoáng sản so với chủ nghĩa cạn kiệt kiểu tân cổ điển." Vào năm 2012 những bài viết của Erich Zimmermann và Julian Simon, Bradley cũng lập luận các nguồn lực có tính chủ quan hơn là khách quan về sự tồn tại của nền kinh tế. Ông kết luận rằng "những nguồn lực đến từ mặt đất cuối cùng cũng phụ thuộc vào những nguồn lực trong tâm trí."
Luật sư và kỹ sư cơ khí Peter W. Huber đã chỉ ra rằng trong năm 2006 thế giới cạn kiệt dầu giá rẻ. Khi giá dầu tăng, những nguồn nhiên liệu khác trở nên khả thi về mặt kinh tế. Ông đã tiên đoán rằng, "cát dầu của Alberta chứa đủ hydrocarbon để làm nhiên liệu cho toàn bộ hành tinh trong hơn 100 năm."
Blogger Steve Maly đã phản ánh một số quan điểm của Yergin, Rühl, Mather và Hofmeister.
Nhà báo môi trường George Monbiot trả lời báo cáo năm 2012 của Lenardo Maugeri bằng cách tuyên bố rằng có quá nhiều dầu (từ các nguồn bất thường) cho chủ nghĩa tư bản làm "chao đảo" thế giới với sự thay đổi khí hậu Stephen Sorell, giảng viên bậc cao Science and Technology Policy Research, Sussex Energy Group, và tác giả chính của báo cáo về suy giảm dầu cọ của UKERC, và Christophe McGlade, tiến sĩ nghiên cứu thuộc UCL Energy Institute đã chỉ trích các giả định của Maugeri về tỷ lệ suy giảm.
Có thể xem thêm

| --- | --- |
 Dự đoán Ecoflation  Hubbert linearization  Oil Storm  Olduvai theory  The Limits to Growth Chính sách năng lư Energy development  Energy security  Global strategic petroleum reserves  Shale gas  Soft energy path  United States energy independence Kinh tế 2000s commodities boom  Ecological economics  Efficient energy use  Kuznets curve  List of countries by oil consumption  List of countries by proven oil reserves  Low-carbon economy  Oil burden  Renewable energy commercialization  Stranded assets  World oil market chronology from 2003:   Khác ACEGES  Age of Oil  Doomer  Global catastrophic risk  Oil Shockwave  Overconsumption  Overpopulation  Overshoot  Peak car  Peak coal  Peak copper  Peak gas  Peak gold  Peak minerals  Peak phosphorus  Peak uranium  Peak water  Peak wheat
Thông tin khác > Bài viết

Appenzeller, Tim. “The end of cheap oil”. National Geographic.
Benner, Katie (ngày 7 tháng 12 năm 2005). “Lawmakers: Will we run out of oil?”. CNN.
Benner, Katie (ngày 3 tháng 11 năm 2004). “Oil: Is the end at hand?”. CNN.
Colin, Campbell, Laherrère Jean. “The end of cheap oil”. Scientific American. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2007. Truy cập 1 Tháng tư năm 2017.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
Cochrane, Troy (ngày 4 tháng 1 năm 2008). “Peak oil?: Oil supply and accumulation”. Cultural Shifts. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 1 năm 2008. Truy cập 1 Tháng tư năm 2017.
De Young, R. (2014). "Some behavioral aspects of energy descent." Frontiers in Psychology, 5(1255).
“The future of oil”. Foreign Policy. Bản gốc lưu trữ 18 Tháng sáu năm 2009. Truy cập 1 Tháng tư năm 2017.
Leonardo Maugeri (ngày 20 tháng 5 năm 2004). “Oil: Never Cry Wolf—Why the Petroleum Age Is Far from over”. Science. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 2 năm 2012. Truy cập 1 Tháng tư năm 2017.
Porter, Adam (ngày 10 tháng 6 năm 2005). “'Peak oil' enters mainstream debate”. BBC News. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2010.
Kuhlman, Alex (tháng 6 năm 2006). “Peak oil and the collapse of commercial aviation” (PDF). Airways. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 14 tháng 5 năm 2007. Truy cập 1 Tháng tư năm 2017.
Jaeon Kirby & Colin Campbell (ngày 30 tháng 5 năm 2008). “Life at $200 a barrel”. Maclean's. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2017.
Stefan Schaller (ngày 28 tháng 9 năm 2010). “The Theory behind Peak Oil”. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 3 năm 2015. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2017.
Ariel Schwartz (ngày 9 tháng 2 năm 2011). “WikiLeaks May Have Just Confirmed That Peak Oil Is Imminent”. Fast Company.
Matthew Schneider-Mayerson (2013). “From politics to prophecy: environmental quiescence and the peak-oil movement” (PDF). Environmental Politics.
Thông tin khác > Phim tài liệu

The End of Suburbia: Oil Depletion and the Collapse of the American Dream (2004)
Crude Awakening: The Oil Crash (2006)
The Power of Community: How Cuba Survived Peak Oil (2006)
Crude Impact (2006)
What a Way to Go: Life at the End of Empire (2007)
Crude (2007) Australian Broadcasting Corporation documentary [3 x 30 minutes] about the formation of oil, and humanity's use of it
PetroApocalypse Now? (2008)
Blind Spot (2008)
Gashole (2008)
Collapse (2009)
Oil Education TV Lưu trữ 2016-01-11 tại Wayback Machine: Series of video interviews with international oil industry experts
Peak Oil: A Staggering Challenge to "Business As Usual"
Thông tin khác > Podcasts

Saudi America? – The U.S. Oil Boom in Perspective: https://energyx.org/saudi-america/
KunstlerCast 275 — Art Berman Clarifies Whatever Happened to Peak Oil: http://kunstler.com/podcast/kunstlercast-275-art-berman-clarifies-whatever-happened-to-peak-oil/ Lưu trữ 2023-03-31 tại Wayback Machine
Tiêu thụ dầu toàn cầu 1980-2013 (Cơ quan thông tin năng lượng)
Tiêu thụ dầu trên đầu người (màu tối hơn thể hiện mức tiêu thụ nhiều hơn, màu xám biểu thị không có dữ liệu) (nguồn: xem mô tả tệp)



       > 0.07

      0.07 - 0.05

      0.05 - 0.035

      0.035 - 0.025

      0.025 - 0.02


      0.02 - 0.015

      0.015 - 0.01

      0.01 - 0.005

      0.005 - 0.0015

       < 0.0015
Dân số thế giới
Sản xuất chất lỏng toàn cầu 2000-2015, cho thấy thành phần của dầu đá phiến của Hoa Kỳ (Cơ quan Thông tin Năng lượng)
Sản lượng dầu thấp của Hoa Kỳ từ năm 2012 và dự đoán sản lượng sẽ giảm đến cuối năm 2017, cùng với số lượng giàn khoan (Cơ quan Thông tin Năng lượng)
Sản lượng dầu thô của Hoa Kỳ lần đầu tiên vượt quá nhập khẩu kể từ đầu những năm 1990
Thăm dò dầu thế giới đạt đỉnh điểm vào những năm 1960
Mặc dù Hoa Kỳ đã chứng minh trữ lượng dầu tăng 3,8 tỷ thùng trong năm 2011, ngay cả sau khi trừ đi 2,07 tỷ thùng sản xuất, chỉ 8% trong số 5,84 tỷ thùng dầu mới được đặt trước là do những thăm dò mới (U.S. EIA)
Dầu dự trữ đã chứng minh, 2013
Biểu đồ của OPEC báo cáo dự trữ cho thấy sự tăng vọt trong dự trữ đã nêu mà không có những thăm dò liên quan, mặc dù thiếu hụt sản xuất hàng năm
Khu mỏ và nhà máy Mildred Lake của Syncrude gần Fort McMurray, Alberta
Sản lượng dầu ở Texas giảm kể từ khi đạt đỉnh vào năm 1972 nhưng gần đây đã hồi sinh do sản xuất dầu đá phiến
Tài nguyên độc đáo lớn hơn nhiều so với tài nguyên thông thường
Sản xuất dầu các nước 2013, bbl/ngày (CIA World Factbook)
Sản xuất dầu quốc gia
Bản đồ xuất khẩu dầu thô (2012) từ Harvard Atlas of Economic Complexity
Sản lượng dầu của Alaska đã giảm 70% kể từ khi đạt đỉnh vào năm 1988
OPEC dư thừa năng lực sản xuất dầu thô (US EIA)
Sử dụng năng lượng vận tải thế giới theo loại nhiên liệu 2012
Jombang (huyện)

| Jombang |
| --- | --- |
—  Huyện  —
 

 

Jombang
Tọa độ: 7°28′N 112°14′Đ﻿ / ﻿7,467°N 112,233°Đ﻿ / -7.467; 112.233 
Quốc gia:  Indonesia
Tỉnh: Đông Java
Thủ phủ: Jombang
Diện tích
 • Tổng cộng: 1.159 km2 (447 mi2)
Dân số 
 • Tổng cộng: 1.163.420
 • Mật độ: 1,000/km2 (2,600/mi2)
Múi giờ: UTC+7
Website: www.jombangkab.go.id
Jombang là một huyện của tỉnh Đông Java, Indonesia. Thủ phủ là Jombang. Huyện có diện tích 1.159,5 km² và dân số là 1.163.420 người (2005). Jombang trở thành huyện vào năm 1910.
Jombang được chia thành 21 phó huyện (Kecamatan): Bandar Kedungmulyo, Perak, Gudo,Diwek, Ngoro, Mojowarno, Bareng, Wonosalam, Mojoagung, Sumobito, Jogoroto, Peterongan, Jombang, Megaluh, Tembelang, Kesamben, Kudu, Ngusikan, Ploso, Kabuh và Plandaan.
Khí hậu

| Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> Tháng | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 1 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 2 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 3 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 4 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 5 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 6 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 7 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 8 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 9 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 10 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 11 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> 12 | Dữ liệu khí hậu của huyện Jombang> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 33 (91) | 32 (90) | 33 (91) | 32 (90) | 31 (88) | 31 (88) | 30 (86) | 31 (88) | 32 (90) | 33 (91) | 35 (95) | 33 (91) | 32.2 (90.0) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 29 (84) | 28 (82) | 29 (84) | 28 (82) | 27 (81) | 27 (81) | 27 (81) | 27 (81) | 27 (81) | 28 (82) | 30 (86) | 29 (84) | 28 (82) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 25 (77) | 25 (77) | 25 (77) | 25 (77) | 24 (75) | 24 (75) | 23 (73) | 23 (73) | 22 (72) | 24 (75) | 26 (79) | 25 (77) | 24.3 (75.7) |
| Lượng mưa trung bình mm (inches) | 223 (8.8) | 221 (8.7) | 198 (7.8) | 237 (9.3) | 147 (5.8) | 181 (7.1) | 37 (1.5) | 20 (0.8) | 5 (0.2) | 29 (1.1) | 80 (3.1) | 280 (11.0) | 138.2 (5.44) |
| Số ngày mưa trung bình | 15 | 10 | 10 | 8 | 7 | 7 | 4 | 0 | 0 | 1 | 8 | 14 | 84 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 71 | 79.78 | 78.32 | 82.83 | 74.16 | 69.7 | 66.61 | 68.03 | 64.23 | 64.22 | 64.3 | 72.8 | 71.3 |
Nguồn 1: “Weather Forecast & Reports - Long Range & Local | Wunderground | Weather Underground”. www.wunderground.com. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2016.
Nguồn 2: “Badan Pusat Statistik Kabupaten Jombang”. jombangkab.bps.go.id. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2016.
Mứt

| --- | --- |
Loại: Mứt
Xuất xứ:  Việt Nam  Châu Âu: mứt nhừ (jam)
Năm sáng chế: thường nhật (phương Tây), dịp Tết (châu Á)
Thành phần chính: Trái cây (dâu tây, cáy dừa, vỏ bưởi, chùm ruột,...), đường.
 Nấu ăn: Mứt trái cây   Media: Mứt trái cây
Mứt dâu tây được bày trên dĩa
Cửa hàng bán mứt tại Sài Gòn
Mứt, mứt trái cây hay mứt quả là một loại thực phẩm ngọt có thể được tìm thấy ở nhiều nước trên thế giới,nó được chế biến từ nhiều loại trái cây và một số loại củ nấu với đường và một số nguyên liệu khác cho đến độ khô từ 65-70%.Nguyên liệu đường trong mứt luôn có mặt và cần đạt gần nồng độ khoảng 55 - 60%, nó không chỉ đóng vai trò làm ngọt mà còn để bảo quản mứt,có tác dụng tăng độ đông.Trong mứt, các vi sinh vật vì bị co lại nên không hoạt động,hoặc không phát triển vì nồng độ axit cao (trong mứt quả) vì thế nhiều loại mứt nấu xong có thể không cần thanh trùng (tuy một số loại mứt có độ khô thấp hơn cấn phải thanh trùng trong thời gian ngắn để diệt nấm men, nấm mốc). Mứt có thể được tồn trữ trong một thời gian ngắn sau đó nó bắt đầu bị vữa, dần dần, thoạt đầu ở trên bề mặt rồi lan dần ra. Nếu bảo quản mứt ở nhiệt độ thấp, pH dưới 2,8 cùng có nhiều tạp chất, hoặc trong trường hợp bị tác động cơ học, mứt càng chóng bị vữa hơn.
Phân loại

Mứt trái cây trong ngành ẩm thực Tây phương có dạng sệt phải dùng muỗng múc ra. Loại mứt này có tên tiếng Anh là jam. Thành phần tạo nên jam là trái cây xay nhuyễn thành dạng bột hoặc được nghiền nhỏ nấu với đường và gelatin cho mềm, sệt. Người ta thường dùng các trái cây có độ dày thịt và mọng nước như dâu, nho, anh đào, việt quất, phúc bồn tử để nấu jam vì thế jam thường có độ dày thịt của các loại trái cây tươi. Ngoài jam thì một loại mứt nhừ khác là preserves - dạng mứt có phần thịt trái cây được cắt thành từng miếng nhỏ chứ không nhuyễn như jam hay được ép thành nước như jelly. Những miếng trái cây này thường là hỗn hợp được nằm lẫn trong jam hay jelly. Loại khác nữa là marmalade tức loại mứt nhừ thường được dùng cho các loại thuộc họ cam, quýt (như cam, chanh, quýt , bưởi, tắc/quất…) trong đó là trái cây lẫn vỏ được nấu kỹ với đường thành mứt mà không cần dùng gelatin. Ngoài việc phết vào bánh mì để ăn thì tất cả các loại mứt nhừ này dùng trong chế biến bánh kẹo, làm sữa chua, kem.
Mứt theo dạng dùng ở Việt Nam thì là món ăn riêng như đồ ăn vặt ở dạng tương đối khô, không cần kèm với thứ gì khác mà chỉ cần bỏ vào miệng ăn. Chính xác nó được làm từ hoa quả ướp đường và sên trên chảo cho khô, thường dùng vào những dịp lễ lạc như Tết Nguyên đán, Tết Trung thu... Vì khá ngọt khi ăn mứt người dùng hay uống thêm nước chè dùng vị chát của chè đặc để hãm vị ngọt.
Các loại trái cây, củ được dùng để làm mứt rất đa dạng và phong phú từ dâu tây, dừa, khoai lang, táo... đến hạt sen, mỗi loại mứt sẽ có một màu sắc và hương vị đặc trưng tùy theo nguyên liệu dùng để chế biến thành. Mứt quả được chế biến ở nhiều dạng, có thể phân thành các dạng: mứt đông, mứt nhuyễn, mứt miếng đông, mứt rim, mứt khô.
Địa phương làm mứt

Ở nước ta có rất nhiều nơi làm mứt nhưng không thể bỏ qua Xuân Đỉnh (Hà Nội) với nhiều sản phẩm mứt. Ngoài ra ở La Phù (Hà Nội), Thiết Trụ (Hưng Yên) cũng nổi tiếng với nghề làm mứt tuy nhiên vấn đề chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm chưa được chú trọng nhiều. Mứt được làm ra gồm nhiều loại như mứt bí, mứt chuối, mứt dừa, mứt sen, mứt lạc, mứt gừng, v.v... Một số nơi có tiếng với một loại mứt nào đó nhưng vẫn có thể làm ra cả nhiều loại mứt khác.
Một số sản phẩm mứt gắn liền với một số địa phương như: mứt gừng Kim Long (Thừa Thiên Huế), mứt táo làng Vị (Hưng Yên), mứt gừng Bình Nhâm (Bình Dương), mứt dừa Hòa Khánh (Tiền Giang), mứt sen làng Nành (Hà Nội), mứt bí thôn Dâu (Hưng Yên), mứt me Cái Vồn (Vĩnh Long), mứt gừng Mỹ Chánh (Quảng Trị).
Robert-François Damiens

| Robert-François Damiens |
| --- | --- |

Sinh: (1715-01-09)9 tháng 1 năm 1715 La Thieuloye, Artois, Vương quốc Pháp
Mất: 28 tháng 3 năm 1757(1757-03-28) (42 tuổi) Place de Grève, Paris, France
Nguyên nhân mất: Hành quyết công khai bằng Phanh thây
Tên khác: Robert-François Damier
Nghề nghiệp: Người giúp việc
Nổi tiếng vì: Cố ám sát vua Louis XV của Pháp vào năm 1757
Phối ngẫu: Elizabeth Molerienne
Robert-François Damiens (phát âm tiếng Pháp: [ʁɔbɛʁ fʁɑ̃swa damjɛ̃]; có nguồn ghi họ của ông là Damier, [damje]; 9 tháng 1 năm 1715 – 28 tháng 3 năm 1757) là một người hầu người Pháp từng cố ám sát Vua Louis XV vào năm 1757 nhưng bất thành và bị đem đi hành quyết công khai. Ông là người cuối cùng ở Pháp bị tử hình bằng hình thức phanh thây, một hình phạt truyền thống dành cho tội giết vua.
Cuộc sống đầu đời

Damiens sinh ngày 9 tháng 1 năm 1715 tại La Thieuloye, một ngôi làng gần Arras ở miền bắc nước Vương quốc Pháp. Ông nhập ngũ từ khi còn nhỏ. Sau khi xuất ngũ, ông trở thành người giúp việc tại trường Cao đẳng Dòng Tên ở Paris. Ông bị đuổi khỏi đó, cũng như các công việc khác, vì hành vi sai trái, khiến ông có biệt danh là Robert le Diable ("Robert Quỷ dữ").
Động cơ của Damiens vẫn luôn được tranh luận; một số sử gia còn cho rằng ông bị bệnh tâm thần. Dựa theo những gì mà Damiens trả lời khi bị thẩm vấn, dường như ông đã lâm vào trạng thái kích động sau khi dân tình giận dữ và náo động vì các giáo phẩm Công giáo Pháp từ chối ban bí tích cho các tín đồ của giáo phái Jansen. Ông dường như đổ lỗi hoàn toàn cho Vua Louis XV về điều này và do đó đã lập một kế hoạch để ám sát nhà vua.
Nỗ lực ám sát

Vào ngày 5 tháng 1 năm 1757 lúc 4 giờ chiều, khi Nhà vua đang bước vào xe ngựa của mình tại Cung điện Versailles, Damiens đã lao qua đội cận vệ của Nhà vua và đâm ông bằng một con dao bỏ túi. Kẻ ám sát không hề cố gắng trốn thoát và đã bị bắt giữ ngay lập tức. Bộ quần áo mùa đông dày của Louis XV có tác dụng bảo vệ nên con dao chỉ gây ra một vết thương nhẹ, đâm sâu 1 cm (0,4 in) vào ngực nhà vua. Tuy nhiên, Louis vẫn đang chảy máu và gọi một người xưng tội đến vì ông sợ mình có thể chết. Khi Vương hậu Maria chạy đến bên Louis, ông đã cầu xin sự tha thứ cho vô số chuyện ngoại tình của mình.
Damiens đã bị bắt ngay tại chỗ và bị đưa đi tra tấn để buộc ông tiết lộ danh tính của bất kỳ đồng phạm nào hoặc những người đã cử ông đến. Nỗ lực này đã không thành công. Ông đã bị xét xử và kết án là tội giết vua bởi Parlement của Paris, và bị kết án kéo lê và xé xác bằng ngựa tại Place de Grève.
Tra tấn và hành quyết

Bị đưa ra khỏi phòng giam vào sáng ngày 28 tháng 3 năm 1757, Damiens được cho là đã nói "La journée sera rude" ("Ngày hôm nay sẽ khó khăn"). Đầu tiên, ông bị tra tấn bằng cách dùng những dụng cụ gọi là "ủng" để kẹp chặt chân một cách đau đớn. Sau đó, ông bị tra tấn bằng kìm nung đỏ; bàn tay cầm dao của ông trong vụ ám sát bất thành đã bị đốt bằng lưu huỳnh; sáp nóng chảy, chì nóng chảy và dầu sôi được đổ vào vết thương của ông. Sau đó, ông bị giao cho đao phủ hoàng gia Charles-Henri Sanson (người sau này trớ trêu thay lại tiếp tục hành quyết Vua Louis XVI), sau khi thiến Damiens, đã dùng ngựa kéo giãn tay và chân ông để phanh thây. Nhưng tứ chi của Damiens không dễ tách rời: những người chủ trì ra lệnh cho Sanson cắt gân của Damiens, và sau khi cắt xong, những con ngựa đã có thể thực hiện việc phanh thây. Sau khi Damiens bị hành quyết, trước sự hoan nghênh của đám đông, phần thân thể vẫn còn sống của ông ta đã bị thiêu trên cọc. Một số nguồn tin khác cho biết Damiens đã chết khi cánh tay còn lại cuối cùng của ông bị cắt bỏ.
Những lời trăng trối của Damiens không được xác định chắc chắn. Một số nguồn cho rằng ông đã nói "Hỡi tử thần, tại sao ngươi lại đến lâu như vậy?"; những nguồn khác cho rằng những lời cuối cùng của Damiens chủ yếu bao gồm nhiều lời cầu xin lòng thương xót của Chúa.
Hậu quả

Sau khi Damiens qua đời, hài cốt của ông đã bị thiêu rụi thành tro và bị gió thổi bay. Ngôi nhà của ông bị san bằng, anh chị em của ông buộc phải đổi tên, và cha, vợ và con gái của ông bị trục xuất khỏi Pháp.
Nước Pháp chưa từng chứng kiến ​​một nỗ lực ám sát vua nào kể từ vụ ám sát Vua Henri IV năm 1610. Sự ô nhục của Damiens vẫn còn đó. Bốn mươi năm sau khi ông qua đời, ký ức về công dân khét tiếng nhất của Arras đã được sử dụng để chống lại một người bản xứ Arras khác, Maximilien de Robespierre. Nhân vật gây chia rẽ của Cách mạng Pháp thường được kẻ thù của ông mô tả là cháu trai của Damiens. Mặc dù không đúng sự thật, nhưng lời vu khống này vẫn có uy tín đáng kể trong số những người theo chủ nghĩa quân chủ và những người ủng hộ nước ngoài. Đối với những người khác, vụ hành quyết Damiens đã trở thành một vụ việc Cause célèbre (một vụ pháp lý nổi tiếng), minh họa cho sự man rợ của Ancien Régime.
Di sản

Cuộc hành quyết được chứng kiến ​​bởi nhà thám hiểm Giacomo Casanova, người tình cờ đến vào cùng ngày xảy ra vụ tấn công và đã thuật lại sự kiện trong hồi ký của mình:
Chúng tôi đã can đảm chứng kiến ​​cảnh tượng kinh hoàng trong 4 giờ ... Damiens là một kẻ cuồng tín, với ý định làm một việc tốt và nhận được phần thưởng trên thiên đàng, đã cố gắng ám sát Louis XV; và mặc dù nỗ lực đó đã thất bại, và anh ta chỉ gây ra cho nhà vua một vết thương nhẹ, anh ta đã bị xé thành từng mảnh như thể tội ác của anh ta đã hoàn thành. ... Tôi đã nhiều lần buộc phải quay mặt đi và bịt tai lại khi nghe thấy tiếng thét chói tai của anh ta, một nửa cơ thể của anh ta đã bị xé toạc ra khỏi cơ thể, nhưng Lambertini và người dì béo không nhúc nhích một inch nào. Có phải vì trái tim họ chai sạn không? Họ nói với tôi, và tôi giả vờ tin họ, rằng nỗi kinh hoàng của họ trước sự độc ác của kẻ khốn nạn đã ngăn cản họ cảm thấy lòng trắc ẩn mà những cực hình chưa từng thấy của anh ta đáng lẽ phải khơi dậy.
—Quyển 2, Tập 5, Chương 3