stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Màn hình Retina

Một phần của màn hình Retina trên iPhone 4. Các pixel không thể nhìn thấy ở khoảng cách nhìn, tạo ấn tượng về văn bản giống như in ấn.
Một phần của màn hình thường trên iPhone 3GS. Các pixel có thể nhìn thấy ở khoảng cách nhìn.
Màn hình Retina là tên thương hiệu được Apple sử dụng cho loạt màn hình IPS LCD và màn hình OLED có mật độ điểm ảnh cao hơn màn hình truyền thống của Apple. Apple đã đăng ký thuật ngữ "Retina" làm nhãn hiệu liên quan đến máy tính và thiết bị di động với Văn phòng Bằng sáng chế và Thương hiệu Hoa Kỳ, Văn phòng Sở hữu Trí tuệ Canada và ở Jamaica. Vào ngày 27 tháng 11 năm 2012, văn phòng Bằng sáng chế và Thương hiệu Hoa Kỳ đã phê duyệt ứng dụng của Apple và "Retina" hiện là nhãn hiệu đã đăng ký cho thiết bị máy tính.
Khi một sản phẩm của Apple có màn hình Retina, mỗi tiện ích giao diện người dùng được nhân đôi chiều rộng và chiều cao để bù cho các pixel nhỏ hơn. Apple gọi chế độ này là chế độ HiDPI. Mục tiêu của màn hình Retina là làm cho màn hình hiển thị văn bản và hình ảnh cực kỳ sắc nét, do đó, pixel không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Điều này cho phép hiển thị để cạnh tranh với các đường cong mượt mà và độ sắc nét của văn bản in và tính trực tiếp của các bản in ảnh.
Những màn hình chất lượng tốt hơn này đã dần được phát hành trong một số năm và thuật ngữ này hiện được sử dụng cho gần như tất cả các sản phẩm của Apple có chứa màn hình, bao gồm Apple Watch, iPhone, iPod Touch, iPad, MacBook, MacBook Air, MacBook Pro và iMac. Apple sử dụng các phiên bản hơi khác nhau của thuật ngữ cho các model này, bao gồm Màn hình Retina HD cho iPhone 6 và các phiên bản mới hơn và Màn hình Retina 4K / 5K cho iMac.
Màn hình Retina của Apple không phải là một tiêu chuẩn tuyệt đối mà thay đổi tùy thuộc vào kích thước màn hình trên thiết bị và mức độ gần gũi của người dùng khi xem màn hình. Khi người dùng xem màn hình ở khoảng cách gần hơn với mắt của họ, như trên các thiết bị nhỏ hơn có màn hình nhỏ hơn, màn hình có nhiều PPI (Pixels Per Inch), trong khi các thiết bị lớn hơn có màn hình lớn hơn mà người dùng xem màn hình xa hơn sẽ sử dụng ít PPI hơn. Các phiên bản thiết bị sau này đã được cải thiện thêm, được tính bằng sự gia tăng kích thước màn hình (iPhone 6 Plus) hoặc tỷ lệ tương phản (iPhone 6 Plus và iMac với Màn hình Retina 4K/5K) hoặc gần đây hơn với số lượng PPI (iPhone X, XS, XS Max, 11 Pro và 11 Pro Max), do đó Apple sử dụng tên "Màn hình Retina HD", "Màn hình Retina 4K/5K", "Màn hình Super Retina HD" hoặc "Màn hình Liquid Retina HD".
Cơ sở lý luận

Khi giới thiệu iPhone 4, Steve Jobs cho biết số lượng pixel cần thiết cho màn hình Retina là khoảng 300 PPI cho một thiết bị được giữ cách mắt từ 10 đến 12 inch. Một cách để thể hiện điều này dưới dạng một đơn vị là pixel trên mỗi độ (PPD) có tính đến cả độ phân giải màn hình và khoảng cách mà thiết bị được xem. Dựa trên con số 300 dự đoán của Jobs, ngưỡng cho màn hình Retina bắt đầu ở giá trị PPD là 57 PPD. 57 PPD có nghĩa là một hình tam giác gầy cao với chiều cao bằng khoảng cách xem và góc trên cùng một độ sẽ có một cơ sở trên màn hình của thiết bị bao phủ 57 pixel. Bất kỳ chất lượng xem màn hình nào (từ màn hình điện thoại đến máy chiếu lớn) đều có thể được mô tả bằng thông số phổ quát không phụ thuộc kích thước này. Lưu ý rằng tham số PPD không phải là tham số nội tại của chính màn hình, không giống như độ phân giải pixel tuyệt đối (ví dụ 1920 × 1080 pixel) hoặc mật độ pixel tương đối (ví dụ: 401 PPI), nhưng phụ thuộc vào khoảng cách giữa màn hình và mắt của màn hình người (hoặc ống kính của thiết bị) đang xem màn hình; di chuyển mắt đến gần màn hình sẽ làm giảm PPD và di chuyển ra khỏi nó làm tăng PPD theo tỷ lệ với khoảng cách. Nó có thể được tính theo công thức:
2dr\tan(0.5^{\circ })
Trong đó  d là khoảng cách đến màn hình,  r là độ phân giải của màn hình tính theo pixel trên mỗi đơn vị chiều dài và  1^{\circ } là khẩu độ của hình nón có đỉnh là tiêu cự trên màn hình và chiều cao  d. Hình nón này tương ứng quang học với một hình nón bên trong mắt có cùng gốc và đỉnh ở một tiêu điểm khác là hố mắt. Khẩu độ đó, có thể được đo bằng các thử nghiệm trường thị giác, rất khác nhau giữa các đối tượng khác nhau của con người.
Trong thực tế, cho đến nay Apple đã chuyển đổi màn hình của thiết bị thành Retina bằng cách nhân đôi số pixel theo mỗi hướng, tăng gấp bốn lần tổng độ phân giải. Sự gia tăng này tạo ra một giao diện sắc nét hơn ở cùng kích thước vật lý. Ngoại lệ duy nhất này là iPhone 6 Plus, hiển thị màn hình của nó với số lượng gấp ba số pixel theo mỗi hướng, trước khi lấy mẫu xuống độ phân giải 1080p.
Tiếp nhận

Đánh giá về các thiết bị Apple có màn hình Retina nhìn chung rất tích cực trên cơ sở kỹ thuật, với các bình luận mô tả đây là một cải tiến đáng kể trên màn hình trước đó và ca ngợi Apple đã hỗ trợ ứng dụng của bên thứ ba cho màn hình độ phân giải cao hiệu quả hơn so với Windows. Mặc dù các màn hình có độ phân giải cao như T220 và T221 của IBM đã được bán trong quá khứ, nhưng chúng đã thấy ít sự thay đổi do chi phí khoảng 8400 đô la.
Đánh giá iPhone 4 năm 2010, Joshua Topolsky nhận xét:
"trước mắt chúng tôi, chưa bao giờ có màn hình chi tiết, rõ ràng hoặc có thể xem được hơn trên bất kỳ thiết bị di động nào. Không chỉ màu sắc và màu đen sâu và phong phú, mà bạn chỉ đơn giản là không thể nhìn thấy các pixel trên các trang web màn hình có thể xếp sau dòng nội dung pixel khi thu nhỏ trên 3GS hoàn toàn có thể đọc được trên iPhone 4, mặc dù văn bản vượt quá mức vi mô. "
Bill Hill, cựu nhân viên của Microsoft, một chuyên gia về kết xuất phông chữ, đã đưa ra những nhận xét tương tự:
Từng đó độ phân giải là tuyệt đẹp. Để thấy nó trên một thiết bị chính như iPad, chứ không phải là một màn hình kỳ lạ trị giá 13.000 USD, thật sự đáng kinh ngạc, và điều mà tôi đã chờ đợi hơn một thập kỷ để xem. Nó sẽ thiết lập một tiêu chuẩn cho độ phân giải trong tương lai mà mọi nhà sản xuất thiết bị và PC khác sẽ phải theo.
Nhà văn John Gruber cho rằng sự xuất hiện của Màn hình Retina trên máy tính sẽ thúc đẩy nhu cầu thiết kế lại giao diện và thiết kế cho màn hình mới:
Kiểu thiết kế thông tin phong phú, dữ liệu dày đặc được Edward Tufte tán thành giờ đây không chỉ có thể được thực hiện trên màn hình máy tính mà còn được thưởng thức trên một. Về lựa chọn phông chữ, bạn không chỉ không cần chọn một phông chữ được tối ưu hóa để hiển thị trên màn hình, mà không nên. Phông chữ được tối ưu hóa để hiển thị màn hình trông rẻ tiền trên MacBook Pro võng mạc đôi khi hoàn toàn nhảm nhí giống như cách họ làm khi được in trong một tạp chí bóng loáng.
Tranh cãi

Raymond Soneira, chủ tịch của DisplayMate Technologies, đã thách thức tuyên bố của Apple. Ông nói rằng sinh lý của retina con người sao cho phải có ít nhất 477 pixel mỗi inch trong màn hình hiển thị pixel để các pixel trở nên không thể nhìn thấy được bằng mắt người ở khoảng cách 12 inch (305 mm). Tuy nhiên, nhà thiên văn học và blogger khoa học Phil Plait lưu ý rằng, "nếu bạn có thị lực [tốt hơn 20/20], thì ở một bước chân, các pixel của iPhone 4S sẽ được phân giải. Hình ảnh sẽ trông như pixel. / 20 tầm nhìn], hình ảnh sẽ trông ổn... Vì vậy, theo tôi, những gì Jobs nói là ổn. Soneira, trong khi về mặt kỹ thuật, đã rất kén chọn. " Nhà thần kinh học võng mạc Bryan Jones đưa ra một phân tích tương tự về chi tiết hơn và đi đến một kết luận tương tự: "Tôi thấy các tuyên bố của Apple đứng vững với những gì mắt người có thể cảm nhận được."
Trang web fan hâm mộ của Apple CultOfMac tuyên bố rằng độ phân giải mà mắt người có thể nhận thấy ở mức 12 inch là 900 PPI, kết luận "Màn hình Retina của Apple chỉ cách đó khoảng 33%". Về chủ đề thị lực 20/20, họ cho biết "hầu hết các nghiên cứu cho thấy thị lực bình thường thực sự tốt hơn nhiều so với 20/20. Trên thực tế, những người có thị lực bình thường thường không nhìn thấy thị lực của họ giảm xuống 20/20 cho đến khi họ 60 tuổi hoặc 70 tuổi "(được xác nhận bởi các chuyên gia kiểm tra thị lực Precision Vision). CultOfMac cũng lưu ý rằng mọi người không phải lúc nào cũng xem màn hình ở một khoảng cách không đổi và đôi khi sẽ di chuyển lại gần hơn, tại thời điểm đó, màn hình không còn có thể được phân loại là Retina.
Đối thủ cạnh tranh

Điện thoại thông minh đầu tiên sau iPhone 4 xuất hiện với màn hình hiển thị mật độ pixel tương đương là Nokia E6, chạy Symbian Anna, với độ phân giải 640 × 480 ở kích thước màn hình 62,5mm. Tuy nhiên, đây là trường hợp riêng biệt cho nền tảng, vì tất cả các thiết bị dựa trên Symbian ^ 3 khác có màn hình lớn hơn với độ phân giải thấp hơn. Một số điện thoại thông minh Symbian cũ hơn, bao gồm Nokia N80 và N90, có màn hình 2.1 inch ở mức 259 ppi, đây là một trong những sản phẩm sắc nét nhất tại thời điểm đó. Điện thoại thông minh Android đầu tiên có cùng màn hình - Meizu M9 đã được ra mắt vài tháng sau đó vào đầu năm 2011. vào tháng 10 cùng năm, Galaxy Nexus đã được công bố, có màn hình với độ phân giải tốt hơn. vào năm 2013, hơn 300 ppimark đã được tìm thấy trên các điện thoại tầm trung như Moto G. Từ 2013 2015, nhiều thiết bị hàng đầu như Samsung Galaxy S4 và HTC One (M8) có màn hình 1080p (FHD) khoảng 5 inch cho một Hơn 400 PPI vượt qua mật độ Retina trên iPhone 5. Thiết kế lại lớn nhất mới nhất của iPhone, iPhone 6, có độ phân giải 1334 × 750 trên màn hình 4,7 inch, trong khi các đối thủ như Samsung Galaxy S6 có màn hình QHD có độ phân giải 2560 × 1440, gần gấp bốn lần số pixel được tìm thấy trong iPhone 6, mang lại cho S6 một 577 PPI gần gấp đôi so với 326 PPI của iPhone 6.
IPhone 6 Plus lớn hơn có "Màn hình Retina HD", màn hình 5,5 inch 1080p với 401 PPI, hầu như không gặp hoặc tụt hậu so với các đối thủ phablet Android như OnePlus One và Samsung Galaxy Note 4. Ngoài độ phân giải, tất cả Các thế hệ màn hình iPhone Retina nhận được xếp hạng cao cho các khía cạnh khác như độ sáng và độ chính xác màu, so với các điện thoại thông minh hiện đại, trong khi một số thiết bị Android như LG G3 đã hy sinh chất lượng màn hình và thời lượng pin để có độ phân giải cao. Ars Technica đã đề xuất "sự thừa thãi của rất nhiều tính năng điện thoại hàng đầu, chuyển từ 720p sang 1080p sang 1440p và hơn thế nữa... mọi thứ đều rất tốt để có, nhưng bạn khó có thể tranh luận rằng bất kỳ trong số chúng đều cần thiết". Hơn nữa, các nhà phát triển có thể tối ưu hóa nội dung tốt hơn cho iOS do có ít kích thước màn hình của Apple trái ngược với các biến thể định dạng hiển thị rộng của Android.
Nhiều mẫu Ultrabook dựa trên Windows đã cung cấp tiêu chuẩn màn hình 1080p (FHD) từ năm 2012 và thường là QHD hoặc QHD + dưới dạng màn hình nâng cấp tùy chọn. Màn hình Retina là tiêu chuẩn trên MacBook Pro và MacBook thế hệ thứ 3, được phát hành lần lượt vào năm 2012 và 2015. Apple đã triển khai màn hình Retina trong thế hệ thứ ba của dòng máy tính xách tay nhập cảnh, MacBook Air, vào năm 2018.[cần dẫn nguồn][không khớp với nguồn]
Scilab

| --- | --- |
Hình chụp Scilab đang chạy
Phát triển bởi: Scilab Enterprises

Phiên bản ổn định: 5.5.1    /    2 tháng 10 năm 2014; 10 năm trước (2014-10-02)
 
Kho mã nguồn: gitlab.com/scilab/scilab  
Hệ điều hành: Linux, Mac OS X, Windows
Thể loại: Kỹ thuật máy tính
Giấy phép: CeCILL
Website: http://www.scilab.org/, http://www.scilab-enterprises.com
Scilab là gói phần mềm tính toán số phát triển từ năm 1990 bởi các nhà nghiên cứu từ INRIA và École nationale des ponts et chaussées (ENPC). Tạo ra vào tháng 5 năm 2003, nó được phát triển và duy trì bởi INRIA.
Tổng quan

Scilab là ngôn ngữ lập trình hướng số bậc cao. Ngôn ngữ này cung cấp một môi trường lập trình diễn giải, với ma trận như kiểu dữ liệu chính. Bằng cách tính toán dựa trên ma trận, kiểu động, và quản lý bộ nhớ tự động, nhiều vấn đề có thể được thể hiện trong một số ít các dòng mã lệnh hơn so với các giải pháp tương tự trong các ngôn ngữ truyền thống như Fortran, C, hoặc C++. Điều này cho phép người dùng nhanh chóng xây dựng các mô hình trong phạm vi toán học. Trong khi ngôn ngữ cung cấp các phép toán ma trận cơ bản như phép nhân, gói Scilab cũng cung cấp một thư viện các phép toán bậc cao. Phần mềm này có thể được sử dụng cho xử lý tín hiệu, phân tích thống kê, xử lý ảnh, mô phỏng động lực chất lưu, và tối ưu hóa.
Cú pháp của Scilab tương tự như MATLAB, Scilab bao gồm bộ chuyển đổi mã nguồn từ MATLAB. Scilab hiện sẵn dùng miễn phí dưới giấy phép mã nguồn mở. Do tính chất đó một số đóng góp của người dùng đã được tích hợp vào Scilab.
Giấy phép

Dòng Scilab 5 được phân phối dưới giấy phép GPL-phù hợp với giấy phép CeCILL.
Trước phiên bản 5, Scilab là phần mềm nửa miễn phí theo danh nghĩa phần mềm tự do. Lý do của việc này là do các giấy phép của phiên bản trước đó bị cấm phân phối thương mại theo khoản 6 của định nghĩa mã nguồn mở.
Cú pháp

Cú pháp của Scilab phần lớn dựa trên ngôn ngữ MATLAB. Cách đơn giản nhất để thực hiện mã lệnh Scilab là gõ vào dấu nhắc -->, trong cửa sổ lệnh. Bằng cách này, Scilab được sử dụng như shell toán học tương tác.
Tham khảo (Tiếng Anh)

↑  “SCILAB Consortium launched”. 2003.
↑  Holopainen, Timo (2000). “Modelling and simulation of multitechnological machine systems” (PDF).
↑  Guenther, Raidl (1998). “An improved genetic algorithm for the multiconstrained 0-1 knapsackproblem”. Evolutionary Computation Proceedings. doi:10.1109/ICEC.1998.699502. ISBN 0780348699.
Amazoonops

| Amazoonops |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Phân ngành:: Chelicerata
Lớp:: Arachnida
Bộ:: Araneae
Phân thứ bộ:: Araneomorphae
Họ:: Oonopidae
Chi:: Amazoonops Bonaldo

Loài điển hình
Amazoonops caxiuana 
Loài
 Amazoonops almeirim Ott, Ruiz, Brescovit & Bonaldo, 2017  Amazoonops cachimbo Ott, Ruiz, Brescovit & Bonaldo, 2017  Amazoonops caxiuana Ott, Ruiz, Brescovit & Bonaldo, 2017  Amazoonops ducke Ott, Ruiz, Brescovit & Bonaldo, 2017  Amazoonops juruti Ott, Ruiz, Brescovit & Bonaldo, 2017
Amazoonops là một chi nhện thuộc họ Oonopidae. Chi này được  Ott, Ruiz, Brescovit & Bonaldo mô tả năm 2017. Tính đến  năm 2017, chi này bao gồm 5 loài, tất cả đều được phát hiện tại Brasil.
Loạn 12 sứ quân

| x t sNội chiến của Việt Nam |
| --- | --- |
Lạc Việt-Âu Việt (257 TCN) • Vạn Xuân-Dã Năng (557-571) • Loạn 12 Sứ quân (944-968) • Lê-Mạc (1533-1677) •  Trịnh-Nguyễn (1627-1775) • Nguyễn-Tây Sơn (1771-1785) • Trịnh-Tây Sơn (1786) • Nguyễn-Tây Sơn (1787-1802)
Loạn 12 sứ quân (chữ Nôm: 亂12使君; chữ Hán: 十二使君之亂, Thập nhị sứ quân chi loạn) là một giai đoạn nội chiến diễn ra vào cuối thời nhà Ngô, kéo dài từ năm 944 sau khi Ngô Quyền mất cho đến khi Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước, lập ra nhà Đinh năm 968, được ghi chép trong phần Bản kỷ Ngô sứ quân Ngô Xương Xí.
Cuộc loạn lạc này có nguyên nhân sâu xa từ quá trình phân hóa xã hội thời Bắc thuộc, dẫn đến việc xuất hiện tầng lớp thổ hào, quan lại có thế lực mạnh về kinh tế, chính trị và tạo ra sự phân tán cát cứ. Thực chất của cuộc nội chiến này là việc đấu tranh giành quyền lực tối cao trên đất Tĩnh Hải quân của các thủ lĩnh địa phương khi nhà Đường suy yếu, người Việt có cơ hội đứng lên tranh giành quyền lãnh đạo. Giai đoạn này có mầm mống từ đầu thế kỷ X và có cơ hội phát triển mạnh từ khi Dương Tam Kha cướp ngôi nhà Ngô, các nơi không chịu thuần phục, các thủ lĩnh nổi lên cát cứ một vùng, nhiều người còn xưng Vương như An vương Ngô Nhật Khánh, Vũ Ninh vương Nguyễn Thủ Tiệp, Quang Hiển quốc vương Kiều Thuận, Quảng Trí quân Nguyễn Khoan hoặc tranh ngôi vua như Lã Xử Bình, Dương Huy, Đỗ Cảnh Thạc, Kiều Công Hãn và đem quân đánh chiếm lẫn nhau.
Giai đoạn 12 sứ quân kéo dài hơn 20 năm (944–968) và kết thúc khi Đinh Tiên Hoàng thống nhất đất nước, lập ra nhà nước Đại Cồ Việt – Nhà nước phong kiến tập quyền đầu tiên trong lịch sử của nước Việt Nam. Giống với thời Xuân Thu – Chiến Quốc của Trung Quốc và Chiến Quốc của Nhật Bản, giai đoạn này cũng có thể coi là một thời kỳ chiến quốc của Việt Nam.
Bối cảnh và lịch sử > Các Hào trưởng trở thành Tiết độ sứ

Năm 905, nhà Đường suy yếu, Khúc Thừa Dụ là Hào trưởng Hồng Châu, được dân chúng ủng hộ, đã tiến quân ra chiếm đóng phủ thành Đại La, tự xưng là Tiết độ sứ. Họ Khúc đã mở đầu thời kỳ tự chủ của người Việt sau hơn 1000 năm Bắc thuộc.
Năm 906, tướng Nguyễn Nê theo lệnh vua Đường đem 7000 quân sang An Nam đòi họ Khúc triều cống. Nguyễn Nê dựng bản doanh ở Thành Quả, lấy vợ Việt sinh ra ba con trai sau này là các sứ quân Nguyễn Khoan, Nguyễn Thủ Tiệp và Nguyễn Siêu. Cũng trong thời kỳ nhà Đường suy yếu, nhiều thủ lĩnh Trung Hoa chạy loạn xuống Tĩnh Hải quân lập ấp mà con cháu họ sau này trở thành các sứ quân như Đỗ Cảnh Thạc và Trần Lãm.
Năm 918, Khúc Hạo mất, Khúc Thừa Mỹ lên thay. Thừa Mỹ tỏ ra hèn yếu, bất lực nên dù đã có Đại La (Hà Nội) vẫn không khống chế nổi các hào trưởng địa phương, mà phải cầu viện nhà Hậu Lương (Trung Quốc). Quân Nam Hán tiến sang, bắt Khúc Thừa Mỹ và đem về Quảng Châu.
Năm 931, hào trưởng Dương Đình Nghệ từ Ái châu đánh đuổi Thứ sử Lý Tiến của nước Nam Hán, giải phóng thành Đại La. Lưu Cung sai Trần Bảo mang quân sang tiếp viện. Dương Đình Nghệ chủ động mở cửa thành nghênh đón địch, tiêu diệt viện binh Nam Hán, chém chết Trần Bảo. Sau đó ông tự lập làm Tiết độ sứ, dùng Ngô Quyền, Đinh Công Trứ (thân sinh của Đinh Bộ Lĩnh), Kiều Công Tiễn làm nha tướng.
Năm 937, Kiều Công Tiễn, hào trưởng Phong Châu, một tướng dưới quyền đã giết hại Dương Đình Nghệ để cướp quyền với lý do Đình Nghệ là người gây ra cái chết của Khúc Thừa Mỹ, chúa cũ của Tĩnh Hải quân. Hai cháu nội Tiễn là Kiều Công Hãn và Kiều Thuận sau này trở thành các sứ quân ở gần khu vực Phong Châu.
Năm 938, Ngô Quyền là con rể Dương Đình Nghệ ra Đại La giết Kiều Công Tiễn rồi dẹp giặc Nam Hán ở sông Bạch Đằng, lên ngôi Vua, lập ra nhà Ngô, dựng lại quyền tự chủ. Trong số các tướng có Sứ quân Đỗ Cảnh Thạc, Sứ quân Kiều Công Hãn và Sứ quân Phạm Bạch Hổ. Tàn dư họ Kiều còn lại là Sứ quân Kiều Thuận chạy về chiếm vùng núi Hồi Hồ và liên kết với Ma Xuân Trường thâu tóm các tộc trưởng miền núi.
Bối cảnh và lịch sử > Triều đình Cổ Loa dẹp loạn

Năm 944, Ngô Quyền mất, con trai Dương Đình Nghệ là Dương Tam Kha cướp ngôi, tự lập mình làm vua, xưng Dương Bình vương. Ngô Xương Ngập (con trưởng Ngô Quyền) chạy về nhà một hào trưởng là Phạm Lệnh Công ở làng Trà Hương (Hải Dương). Dương Tam Kha ba lần sai quân đi bắt Ngô Xương Ngập mà không được.
Từ khi Dương Tam Kha lấy ngôi của nhà Ngô, thêm nhiều nơi không chịu thần phục. Đặc biệt là loạn ở hai thôn Đường - Nguyễn, nhiều thủ lĩnh nổi lên chống đối như Sứ quân Ngô Nhật Khánh ở Đường Lâm (thôn Đường) và Sứ quân Nguyễn Khoan nổi dậy ở Tam Đái (thôn Nguyễn), Sứ quân Phạm Bạch Hổ là con của Phạm Lệnh Công chiếm Đằng Châu, Sứ quân Trần Lãm chiếm giữ ở Bố Hải Khẩu.
Năm 950, Dương Tam Kha sai Ngô Xương Văn (con Ngô Quyền) đi đánh 2 thôn Đường Lâm và Nguyễn Gia Loan ở Thái Bình. Ngô Xương Văn cho rằng đây là các ấp vô tội và thuyết phục các tướng dẫn quân quay lại lật đổ Dương Tam Kha. Xương Văn không giết Tam Kha, chỉ giáng xuống làm Chương Dương công. Ngô Xương Văn tự xưng làm Nam Tấn Vương, đóng đô ở Cổ Loa, cho người đón anh trai Ngô Xương Ngập về cùng làm vua, là Thiên Sách Vương. Lúc đó cùng tồn tại hai vua là Thiên Sách Vương và Nam Tấn Vương, sử sách gọi là Hậu Ngô Vương.
Năm 951, Hậu Ngô Vương tiến đánh Đinh Bộ Lĩnh ở Hoa Lư hơn một tháng không được đành mang Đinh Liễn về Cổ Loa làm con tin. Cũng từ đó Ngô Xương Ngập chuyên quyền, không cho Xương Văn tham dự chính sự nữa.
Năm 954, Ngô Xương Ngập bị bệnh thượng mã phong mà chết, chỉ còn một vua là Nam Tấn Vương Ngô Xương Văn.
Sau khi Thiên Sách vương mất, thủ lĩnh ở quận Thao Giang là Chu Thái quật cường không thần phục nhà Ngô. Nam Tấn vương thân chinh đi đánh, chém được Chu Thái. Cũng sau thời gian này, Ngô Xương Văn đi đánh giặc Lý Huy/Dương Huy ở châu Tây Long, đóng quân ở cửa Phù Lan, suốt tháng trời giặc tan mới rút quân trở về.
Bối cảnh và lịch sử > Chiến tranh giữa các sứ quân (966-968)

Năm 965, Ngô Xương Văn đi đánh thôn Đường tức Đường Lâm của sứ quân Ngô Nhật Khánh và thôn Nguyễn Gia Loan của sứ quân Nguyễn Thái Bình bị phục binh bắn nỏ chết. Khi Ngô Xương Xí nối ngôi, Ngô Nhật Khánh là anh em cùng họ cũng kéo quân từ Đường Lâm về Cổ Loa tranh giành.
Cũng trong năm 965 Thứ sử Phong Châu Kiều Công Hãn kéo quân về triều đình Cổ Loa cùng tranh ngôi vua với Lã Xử Bình, con của Ngô Xương Ngập là Ngô Xương Xí phải lui về giữ đất Bình Kiều, trở thành Ngô Sứ quân. Theo sử gia Ngô Thì Sĩ "thì lúc đó Nam Tấn mới mất, trong nước rối ren, Đinh Liễn có công dẹp loạn, lại được phong tước, chứ chẳng như những con tin tầm thường nhân lúc loạn lạc mà trốn về". Đinh Liễn sau 15 năm làm con tin ở Cổ Loa đã trở về Hoa Lư, cùng cha là Đinh Bộ Lĩnh sang đầu quân cho Sứ quân Trần Lãm ở Thái Bình.
Năm 966 Thứ sử Dương Huy, Thứ sử Kiều Công Hãn, Tham mưu Lã Xử Bình và Nha tướng Đỗ Cảnh Thạc tranh nhau làm vua. Đinh Bộ Lĩnh giết được Lã Xử Bình, kiểm soát được thành Cổ Loa. Các tướng Kiều Công Hãn, Đỗ Cảnh Thạc thua chạy về Phong Châu và Đỗ Động, nổi dậy thành sứ quân.
Các sứ quân ra mặt đánh chiếm lẫn nhau: Phạm Bạch Hổ tấn công Trần Lãm, Lã Đường tấn công Đỗ Cảnh Thạc; Kiều Công Hãn tấn công Nguyễn Khoan; Nguyễn Thủ Tiệp giết Dương Huy chiếm Vũ Ninh và tự xưng là Vũ Ninh vương.
Năm 967, Sứ quân Trần Lãm mất, Sứ quân Ngô Nhật Khánh từ Đường Lâm, Đỗ Động Giang tập hợp 500 con em Ngô Tiên chúa đánh Bố Hải Khẩu, khi đến đất Ô Man thì bị Ngô phó sứ chặn đánh phải bỏ về. Đinh Bộ Lĩnh liền cất quân đi đánh, không bộ lạc nào ở đó không hàng phục. Các sứ quân Phạm Bạch Hổ, Ngô Nhật Khánh, Ngô Xương Xí đem quân về hàng, lực lượng họ Đinh ngày càng lớn mạnh. Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp các sứ quân Đỗ Cảnh Thạc, Nguyễn Siêu, Nguyễn Khoan, Kiều Công Hãn, Kiều Thuận.
Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh tiếp tục đánh dẹp các sứ quân Lý Khuê, Lã Đường và thống nhất Tĩnh Hải quân, lên ngôi Hoàng đế ở kinh đô Hoa Lư, chính thức lập ra triều đại nhà Đinh trong lịch sử Việt Nam.
Nguyên nhân và hậu quả > Hậu quả

Loạn 12 sứ quân dẫn đến tình trạng xóa bỏ chính quyền Trung ương, xu hướng chia cắt phân tán lực lượng tạo điều kiện thuận lợi cho các thế lực xâm lược mà trực tiếp là cường quyền Trung Hoa thâu tóm và khôi phục lại ách đô hộ cũ. Cuốn "Lịch sử Việt Nam" của Ủy ban Khoa học xã hội năm 1971 viết:
Việc vua Đinh Tiên Hoàng khôn khéo kết hợp dùng võ công và biện pháp chiêu hàng các sứ quân để sớm chấm dứt loạn 12 sứ quân là rất kịp thời, vì không lâu sau đó nhà Tống duỗi tới Quảng Châu, diệt nước Nam Hán (971), áp sát biên giới Đại Cồ Việt. Nếu không có sự xuất hiện của Đinh Bộ Lĩnh để thống nhất quốc gia bị chia sẻ tan nát thì Việt Nam khó thoát khỏi họa xâm lăng từ phương Bắc tái diễn khi nhà Tống hoàn thành việc thống nhất Trung Hoa.
Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước > Xây dựng lực lượng

Đinh Bộ Lĩnh là con Đinh Công Trứ làm quan Thứ sử ở Hoan Châu. Cha mất sớm, ông theo mẹ về quê sinh sống nương nhờ người chú ruột. Lớn lên, Đinh Bộ Lĩnh cũng tập hợp dân chúng ở vùng Hoa Lư chờ thời cơ đến. Đầu tiên ông mở rộng căn cứ của mình từ vùng rừng núi Hoa Lư ra vùng đồng bằng ven biển sông Hồng bằng cách cùng con trai là Đinh Liễn sang đầu quân trong đạo binh của Sứ quân Trần Minh Công, tức Trần Lãm, ở Bố Hải Khẩu (Thái Bình). Sau đó ông được Trần Minh Công trao binh quyền, đưa quân về Hoa Lư, chiêu mộ binh lính, chống nhà Ngô và các sứ quân khác.
Cuộc chiến thắng của họ Đinh thật vang dội và đã quyết định tình thế thời bấy giờ vì những hào kiệt của Giao Châu hầu hết đều có mặt dưới cờ của Đinh Bộ Lĩnh (Giao Châu thất hùng gồm: Đinh Bộ Lĩnh, Đinh Liễn, Lê Hoàn, Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Phạm Hạp, Phạm Cự Lạng). Sau những chiến công oanh liệt liên tiếp ông được dân chúng tôn làm Vạn Thắng Vương.
Trong nhiều trường hợp, hoàn cảnh, tùy vào thực trạng mỗi sứ quân mà Đinh Bộ Lĩnh tìm cách đánh thích hợp, hoặc bằng quân sự, hoặc bằng liên kết, hay dùng mưu dụ hàng.