stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngô Trung tứ tài tử
Thành viên > Từ Trinh Khanh

Từ Trinh Khanh (徐禎卿, 1479-1511), tự Xương Cốc (昌榖), là nhà thơ nồi tiếng đời Minh, cùng với Lý Mộng Dương, Hà Cảnh Minh và bốn người khác được gọi là "Tiền thất tử" (前七子). Nguyên quán vốn ở Giang Tô, sau dời về Tô Châu. Đỗ tiến sĩ vào năm 1505, làm đến chức Phó tả tự Đại Lý tự, sau vì sơ suất để tù phạm bỏ trốn mà bị giáng làm Bác sĩ Quốc tử giám. Mất ở Bắc Kinh năm ba mươi ba tuổi, để lại Từ Định Công tập, Đàm nghệ lục. Trước khi tham gia vào khoa cử và quan trường, cùng với Đường Dần, Chúc Doãn Minh và Văn Trưng Minh là bốn tài tử vùng Ngô Trung. Trong khi Đường, Chúc, Văn nổi danh về thư pháp và hội hoạ, Từ Trinh Khanh lại thiên về thi ca và văn chương, được ca tụng là thi hào lớn nhất vùng Ngô Trung. Phong cách của ông mang hơi hướng thơ ca Tề và Lương, thể hiện sự tươi mới và diễm lệ, không có tâm trạng chán chường, bất mãn thực tại như văn sĩ đất Ngô. Sau này ông chịu ảnh hưởng bởi Lý Mộng Dương, dẫn đến thay đổi lớn về văn chương, tìm cách tập hợp tinh tuý của hai trường phái Nam Bắc Trung Quốc, tuy nhiên do qua đời sớm mà không có dịp hoàn thiện văn tài của mình. Đương thời bị văn sĩ đất Ngô phê bình là không có phong cách riêng, Lý Mộng Dương cũng phê bình là còn quá cứng nhắc, nhưng văn chương của Từ Trinh Khanh đã gây được ảnh hưởng lớn ở cả miền Bắc và Nam Trung Quốc.
Thành viên > Nhân vật Châu Văn Tân hư cấu

Trong văn chương và điện ảnh, bốn tài tử Ngô Trung được gọi là "bốn tài tử Giang Châu", và Từ Trinh Khanh bị thay thế bằng một nhân vật hư cấu là Châu Văn Tân (周文賓). Nguyên do là vì Từ Trinh Khanh có dung mạo xấu xí, tài năng và sự nghiệp của ông cũng không "hợp gu" với các thành viên còn lại: trong khi Đường, Chúc, Văn thiên về hội hoạ và thư pháp, thì tài năng của Từ Trinh Khanh lại thể hiện xuất chúng ở thi ca và văn xuôi. Sau khi đỗ tiến sĩ, ông cũng ở kinh đô nhậm chức và tham gia vào chốn quan trường, không về Tô Châu nữa, đồng thời tham gia vào trào lưu văn chương chính thống hơn là trường phái của nhóm văn sĩ đất Ngô có xu hướng phi chính thống.
Trong nghệ thuật và điện ảnh

Cuộc đời của bốn tài tử vùng Ngô Trung đã được chuyển thể thành một số tác phẩm điện ảnh như:
Đường Bá Hổ điểm Thu Hương (1993), phim hài Hồng Kông do Châu Tinh Trì thủ vai Đường Dần
Tứ đại tài tử (2000), phim Hồng Kông với nhân vật Châu Văn Tân thay thế cho Từ Trinh Khanh
Giang Nam tứ đại tài tử (2018)
Đường Dần
Văn Trưng Minh
Từ Trinh Khanh
Tournoisis

| --- | --- |
 Tournoisis
Tournoisis

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Centre-Val de Loire
Tỉnh: Loiret
Quận: Orléans
Tổng: Patay
Xã (thị) trưởng: Gérard Huchet (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 117–131 m (384–430 ft)
Diện tích đất1: 14,94 km2 (5,77 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 350  (2006)
 - Mật độ: 23/km2 (60/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 45326/ 45310
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Tournoisis là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp.
11292 Bunjisuzuki

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Spacewatch
Nơi khám phá: Kitt Peak
Ngày phát hiện: 8 tháng 9 năm 1991
Tên định danh
Tên định danh: 11292
Tên định danh thay thế: 1991 RC28
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.7393579
Viễn điểm quỹ đạo: 3.2431033
Độ lệch tâm: 0.0842037
Chu kỳ quỹ đạo: 1889.6146934
Độ bất thường trung bình: 211.81583
Độ nghiêng quỹ đạo: 12.78696
Kinh độ điểm mọc: 155.50937
Góc cận điểm: 53.14640
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.8
 
11292 Bunjisuzuki (1991 RC28) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 9 năm 1991 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.
Valdivia, Antioquia

| Valdivia |
| --- | --- |
—  Khu tự quản  —
 

  Hiệu kỳ
 Vị trí của khu tự quản Valdivia trong tỉnh Antioquia
ValdiviaVị trí trong Colombia
Quốc gia:  Colombia
Tỉnh (Departmento): Antioquia
Thủ phủ: Valdivia
Diện tích
 • Tổng cộng: 545 km2 (210 mi2)
Dân số (28 tháng 5 năm 2005)
 • Tổng cộng: 10.879
 • Mật độ: 20/km2 (52/mi2)
Valdivia là một khu tự quản thuộc tỉnh Antioquia, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Valdivia đóng tại Valdivia Khu tự quản Valdivia có diện tích 545 ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Valdivia có dân số 10879 người.
Urceola huaitingii

| Urceola huaitingii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Urceola
Loài (species): U. huaitingii
Danh pháp hai phần
Urceola huaitingii (Chun & Tsiang) D.J. Middleton 
Urceola huaitingii là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Chun & Tsiang) Mabb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Urceola huaitingii”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Protracheoniscus cristatus

| Protracheoniscus cristatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Trachelipodidae
Chi (genus): Protracheoniscus
Loài (species): P. cristatus
Danh pháp hai phần
Protracheoniscus cristatus Borutzkii, 1945 
Protracheoniscus cristatus là một loài chân đều trong họ Trachelipodidae. Loài này được Borutzkii miêu tả khoa học năm 1945.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Protracheoniscus cristatus Borutzkii, 1945. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=262643
Pseudoneureclipsis mlangensis

| Pseudoneureclipsis mlangensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Inescta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Dipseudopsidae
Chi (genus): Pseudoneureclipsis
Loài (species): P. mlangensis
Danh pháp hai phần
Pseudoneureclipsis mlangensis Mosely, 1939 
Pseudoneureclipsis mlangensis là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Vườn quốc gia Desembarco del Granma

| Vườn quốc gia Desembarco del Granma |
| --- | --- |
IUCN loại II (Vườn quốc gia)
Bờ biển điển hình ở vườn quốc gia Desembarco del Granma
Vị trí tại Cuba
Vị trí: Cuba
Diện tích: 261.80 km²
Thành lập: 1986

 Di sản thế giới UNESCO
Loại: Thiên nhiên
Tiêu chuẩn: vii, viii
Đề cử: 1999 (Kỳ họp thứ 23)
Số tham khảo: 889
Quốc gia: Cuba
Vùng: châu Mỹ
 
 
Vườn quốc gia Desembarco del Granma (tiếng Tây Ban Nha: Parque Nacional Desembarco del Granma) là một vườn quốc gia ở  tỉnh Granma, phía đông nam Cuba. Vườn quốc gia này được đặt tên sau khi chiếc thuyền chở Fidel Castro, Che Guevara, Raúl Castro, và 79 người cộng sản của Cuba đi thuyền từ México đến Cuba vào năm 1956 để thực hiện cuộc cách mạng Cuba. Năm 1999, vườn quốc gia được liệt vào danh sách di sản thế giới của UNESCO vì bờ biển và những vách đá nguyên sơ.
Đây là khu vực trung tâm quan trọng nhất của thực vật đặc hữu và sư đa dạng Cuba. Số liệu nghiên cứu cho thấy, có 512 loại thực vật ở đây, , trong đó 60% là thực vật đặc hữu. Ngoà ra, có 13 loài động vật có vú, 110 loà chim, 44 loại bò sát và lưỡng cư sinh sống trên các địc hình bậc thang.
21588 Gianelli

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln
Nơi khám phá: Socorro
Ngày phát hiện: 16 tháng 9 năm 1998
Tên định danh
Tên định danh: 21588
Tên định danh thay thế: 1998 SK157
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.5909350
Viễn điểm quỹ đạo: 3.5891380
Độ lệch tâm: 0.1615196
Chu kỳ quỹ đạo: 1984.0099818
Độ bất thường trung bình: 13.16554
Độ nghiêng quỹ đạo: 2.57272
Kinh độ điểm mọc: 131.20739
Góc cận điểm: 132.33541
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.4
 
21588 Gianelli (1998 SK157) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Triphosa aequivalens

| Triphosa aequivalens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Triphosa
Loài (species): T. aequivalens
Danh pháp hai phần
Triphosa aequivalens Prout 
Triphosa aequivalens là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Stiria ischune

| Stiria ischune> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Stiria
Loài (species): S. ischune
Danh pháp hai phần
Stiria ischune Dyar, 1912 
Stiria ischune là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Vườn quốc gia Lençóis Maranhenses

| Vườn quốc gia Lençóis Maranhenses |
| --- | --- |
IUCN loại II (Vườn quốc gia)
Cảnh quan của Vườn quốc gia Lençóis Maranhenses
Vị trí: Đông bắc Maranhão, Brasil
Tọa độ: 02°32′N 43°07′T﻿ / ﻿2,533°N 43,117°T﻿ / -2.533; -43.117
Diện tích: 155.000 hécta (380.000 mẫu Anh).
Chỉ định: Vườn quốc gia
Tạo ra: 2 tháng 6 năm 1981
Cơ quan quản lý: IBAMA
Sa mạc cát tại Lençóis Maranhenses
Vườn quốc gia Lençóis Maranhenses (Parque Nacional dos Lençóis Maranhenses) là một vườn quốc gia nằm ở bang Maranhão, ở phía đông bắc Brasil, ngay phía đông của vịnh Baía de São José, giữa 02º19'–02º45' Nam và 42º44'–43º29' Tây. Đây là một khu vực thấp, bằng phẳng, đất đai thường xuyên bị ngập lụt cùng với những cồn cát lớn. Có diện tích khoảng 1500 km², và mặc dù có lượng mưa phong phú nhưng hầu như là không có thảm thực vật tại đây. Vườn quốc gia được thành lập vào ngày 2 tháng 6 năm 1981. Nơi đây cũng là bối cảnh chính của bộ phim Brasil The House of Sand sản xuất năm 2005, là cảnh quay trong bài hát Kadhal Anukkal và là một cảnh trong bộ phim Ấn Độ Enthiran.
Mô tả

Bao gồm nhiều đụn cát trắng, lớn và sâu, trông Lençóis Maranhenses như một sa mạc, nhưng thực tế không phải vậy. Nằm ngay ngoài lưu vực Amazon, khu vực này thường có mùa mưa vào đầu năm. Mưa đã tạo nên một khung cảnh dị thường: nước sạch tụ lại ở các thung lũng giữa đụn cát, đồng thời một lớp đá không thấm nước dưới cát ngăn chặn việc nước thấm xuống đất. Kết quả là những đầm phá màu xanh và đen nằm giữa các đụn cát và lượng nước đạt đỉnh điểm nhất từ tháng 7 đến tháng 9.
Các đầm phá này có nhiều loài cá đến khi chúng đầy nhất sau tháng 7 và thông với những con sông như Rio Negro. Đặc biệt, loài cá sói hay cá hổ (Hoplias malabaricus) ngủ trong bùn và khu vực ẩm ướt kể cả khi các đầm phá gần cạn và xuất hiện ở mùa mưa kế tiếp.
Cư dân

Theo những câu chuyện dân gian địa phương, đây là nơi định cư của người Caeté, người đã thức dậy một ngày nọ và thấy thị trấn của họ bị chôn vùi trong cát.
Vườn quốc gia chỉ có nhiệm vụ bảo vệ hệ sinh thái nơi đây; vì thế nhiều người đã sinh sống ở đây. Đây cũng là vấn đề ở vườn quốc gia Jericoacoara gần đó. Những người này chủ yếu làm nghề đánh cá vào mùa mưa; đến mùa khô họ bỏ đi, đến những khu vực lân vận và làm việc trên những lô đất nhỏ.
Tham quan

Nằm trên bờ đông bắc của bang Maranhão, bên bờ sông Preguiças, công viên vây quanh những đô thị như Humberto de Campos, Primeira Cruz, Santo Amaro do Maranhão và Barreirinhas.
Có vài tuyến xe buýt/xe tải thường trực giữa Barreirinhas và São Luís (thủ phủ của Maranhão) với khoảng cách khoảng 260 km (160 dặm). Sông Preguiças nối vườn quốc gia với Atins, một thị trấn nhỏ ở rìa Nam của công viên. Những con đường quan trọng nhất gần công viên là BR-135, BR-222, MA-404, và MA-225. Lençois Maranhenses khá rộng lớn và không có con đường vào trực tiếp. Bởi trình trạng được bảo vệ, hầu hết các phương tiện giao thông không được phép vào. Lối vào công viên được làm riêng dành cho xe tải 4 bánh.
Thư viện ảnh

Khung cảnh vườn quốc gia
Hồ
Một đầm phá
Các đụn cát và đầm phá
Hoàng hôn trên công viên
Hồ
Hồ cá Lagoa dos Peixes
Một ngư dân
Hải đăng Preguiças
Làng Mandacaru nhìn từ ngọn hải đăng
Những đụn cát
Lago Verde
Toàn cảnh công viên
Lagoa Bonita
Đầm phá ở Lençóis Maranhenses
Uroxys vincentiae

| Uroxys vincentiae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Uroxys
Loài (species): U. vincentiae
Danh pháp hai phần
Uroxys vincentiae Arrow, 1903 
Uroxys vincentiae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Nguyễn Chích

| Nguyễn Chích阮隻 |
| --- | --- |
Đình Thượng hầu
Tên khác: Lê Chích
Thụy hiệu: Trinh Vũ
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 1382
Nơi sinh: Thanh Hóa
 
Mất: 
Thụy hiệu: Trinh Vũ
Ngày mất: 1448
Nơi mất: Đại Việt
 
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Phu nhân: Nguyễn Thị Bành
 
Tước hiệu: Đình Thượng hầu
Quốc gia: Đại Việt
Quốc tịch: Việt Nam
Thời kỳ: Nhà Hồ, nhà Minh, nhà Lê
Truy phong
Tước hiệu: 
Hiến Quốc côngbởi Lê Nhân Tông
 
Chức vị: 
Nhập nội tư không bình chương sựbởi Lê Nhân Tông
 
x • t • 
Nguyễn Chích (chữ Hán: 阮隻 1382–1448) hay Lê Chích (黎隻) là công thần khai quốc nhà Lê sơ, người tham gia khởi nghĩa Lam Sơn. Ông quê ở xã Đông Ninh, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.
Ông là đệ nhất mưu sĩ của Bình Định Vương Lê Lợi trong thời kỳ chống quân Minh.
Dựng căn cứ Hoàng – Nghiêu

Theo Văn bia quốc triều tả mệnh công thần, Nguyễn Chích mồ côi cả cha lẫn mẹ từ nhỏ. Ông là người ít nói, ít cười, hiền lành, trung thực, có chí lớn.
Năm Nguyễn Chích 25 tuổi, nước Đại Ngu của nhà Hồ mất do cuộc xâm lược của nhà Minh. Ông nuôi chí đánh đuổi người Minh để cứu nước.
Sử sách không chép rõ thời điểm Nguyễn Chích nổi dậy chống quân Minh, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng ông khởi nghĩa khoảng sau khi nhà Hậu Trần mất (1413) cho tới trước khi Lê Lợi khởi nghĩa ở Lam Sơn (1418). Căn cứ ban đầu mà ông xây dựng là tại Vạn Lộc. Từ Vạn Lộc, Nguyễn Chích đánh ra các vùng xung quanh, cả huyện Đông Sơn quân Minh không dám đến cướp phá.
Sau đó Nguyễn Chích tiến quân đánh chiếm núi Hoàng và núi Nghiêu là vùng giáp 3 huyện Đông Sơn, Nông Cống và Triệu Sơn, xây dựng khu vực này thành căn cứ lớn. Căn cứ này có vách núi dựng đứng và sông Hoàng chảy qua là chiến hào tự nhiên, thuận lợi cho việc phòng thủ lẫn tiến công.
Từ Hoàng Nghiêu, Nguyễn Chích mở rộng phạm vi hoạt động ra vùng lân cận ở Thanh Hoá và bắc Nghệ An. Sách Đại Nam nhất thống chí chép: "Hiệu lệnh của ông được thi hành ở các huyện Đông Sơn, Nông Cống và Ngọc Sơn".
Quân Minh lo lắng. Tướng người Việt theo quân Minh là Lương Nhữ Hốt tìm cách dụ hàng Nguyễn Chích nhưng thất bại.
Gia nhập quân Lam Sơn

Năm 1418, Lê Lợi khởi nghĩa ở Lam Sơn (Thọ Xuân, Thanh Hoá). Nghe tin thanh thế của Nguyễn Chích, Lê Lợi sai người mang thư đến mời ông về cùng tham gia quân Lam Sơn. Nguyễn Chích đồng ý theo Lê Lợi, nhưng thời gian đầu ông vẫn ở căn cứ Hoàng Nghiêu. Từ Hoàng Nghiêu, ông mang quân ra đánh Lương Nhữ Hốt ở đồn Cổ Vô, được Lê Lợi phong chức Vinh lộc đại phu Lân hổ vệ tướng quân. Sau đó Lê Lợi lại phong ông làm Đô đốc đạo phủ quản tổng đô đốc quân dân, tước Quan nội hầu.
Cuối năm 1420, ông mang toàn bộ lực lượng gia nhập với Lê Lợi – lúc đó đóng ở Mường Nanh. Ông được Lê Lợi phong làm Thiết đột hữu vệ Đồng tổng đốc chủ quân sự.
Từ năm 1421 đến 1423, ông tham gia nhiều trận đánh với quân Lam Sơn như trận Ba Lẫm (tháng 12 năm 1421) và trận Sách Khôi (tháng 2 năm 1422) đánh bại 10 vạn quân Minh của Trần Trí. Trong những trận đánh nêu trên, Nguyễn Chích đã thể hiện tài năng mật thám vượt trội của mình. Đội ngũ gián điệp dưới trướng của ông đã nhiều lần cung cấp những thông tin hữu ích góp phần vào những thắng lợi đó. Nhờ công lao đó, ông được Lê Lợi thăng lên chức thiếu uý.
Dâng hiến kế vào Nghệ An

Từ năm 1418 đến 1423, quân Lam Sơn chỉ hoạt động quanh quẩn ở vùng núi Thanh Hoá, bị quân Minh nhiều lần đánh bại. Trong tình thế khó khăn, Lê Lợi đã phải giảng hoà với quân Minh để củng cố thực lực. Cuối năm 1424, khi sứ giả quân Lam Sơn là Lê Trăn bị quân Minh bắt giữ, Lê Lợi bèn cắt đứt giảng hoà với địch.
Vào thời điểm đó, Nguyễn Chích đã hiến kế với Lê Lợi:
Chấp thuận kế hoạch của ông, Lê Lợi quyết định tiến vào Nghệ An. Đầu tiên quân Lam Sơn tập kích đồn Đa Căng (nay thuộc xã Vạn Hòa - Nông Cống, Thanh Hoá). Tháng 11 năm 1424 quân Lam Sơn liên tiếp giành thắng lợi, hạ thành Trà Lân và tiến vào Nghệ An, sau đó đánh bại quân Minh ở Khả Lưu, Bồ Ải (tháng 5 năm 1425).
Thành Nghệ An bị bao vây cô lập, quân Lam Sơn tiến ra đánh Diễn châu và Tây Đô (tháng 6 năm 1425). Nhân đà thắng lợi, tháng 8 năm 1425, Lê Lợi sai Trần Nguyên Hãn mang quân vào đánh chiếm đất Tân Bình và Thuận Hoá. Hai thành này cũng bị vây.
Các nhà sử học đánh giá rất cao về kế vào Nghệ An của Nguyễn Chích. Chỉ trong vòng chưa đầy 1 năm kể từ khi thực hiện kế hoạch của ông, quân Lam Sơn làm chủ 1 vùng rộng lớn từ Thanh Hoá và Thuận Hoá, bao vây các thành địch. Nếu so sánh với thời gian 6 năm 1418 – 1423 chỉ quanh quẩn ở mấy huyện ở Thanh Hoá thì thấy hiệu quả của việc thay đổi chiến thuật này rất lớn.
Tiến ra bắc

Tháng 9 năm 1426, Lê Lợi kéo đại quân ra bắc, quân Lam Sơn liên tiếp thắng trận, đánh tan các đạo viện binh của Vương An Lão và Vương Thông, đẩy quân Minh vào thế phòng thủ ở Đông Quan và các thành ở Bắc Bộ. Trong thời gian đó, Nguyễn Chích được giao việc vây thành Nghệ An. Sau đó ông được Lê Lợi điều ra bắc, giữ chức tổng tri Hồng Châu và Tân Hưng.
Đầu năm 1427, ông cùng tướng Bùi Quốc Hưng mang quân bao vây, hạ thành Tiêu Diêu (Gia Lâm, Hà Nội) và Thị Cầu (Bắc Ninh), quân Minh trong hai thành này phải mở cửa ra hàng.
Sau khi các tướng vây thành Đông Quan là Đinh Lễ, Lý Triện tử trận và Nguyễn Xí cùng Đỗ Bí bị bắt khi quân Minh đánh úp từ trong ra, Lê Lợi điều ông về vây mặt nam thành này.
Cuối năm 1427, viện binh của Liễu Thăng và Mộc Thạnh lại sang cứu Vương Thông. Nguyễn Chích cùng Phạm Văn Xảo, Trịnh Khả, Lê Khuyển lên trấn ải Lê Hoa để chặn Mộc Thạnh. Nghe tin đạo quân Liễu Thăng bị tiêu diệt, Mộc Thạnh rút quân về nước. Quân Lam Sơn đuổi theo truy kích một trận nữa.
Công thần nhà Hậu Lê

Khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi, Lê Lợi lên ngôi, lập ra nhà Hậu Lê. Năm 1429, Nguyễn Chích được phong tước Đình thượng hầu, ban cho họ Lê của vua. Từ đó ông được gọi là Lê Chích.
Thời gian đầu, Lê Chích được tham gia triều chính nhưng sau đó ông bị Lê Lợi cách chức. Các nhà nghiên cứu phỏng đoán rằng, sử không chép rõ về tội lỗi của ông, việc ông bị cách chức do sự nghi ngại công thần của Lê Lợi.
Năm 1433, Lê Thái Tổ mất, con là Lê Thái Tông lên thay. Lê Chích được phục chức làm Đồng tổng quản châu Hoá, trấn thủ Thát Ải.
Quân Chiêm Thành hai lần cướp phá, ông đều chặn đánh tan, giữ yên biên giới phía nam. Sau đó, Lê Chích còn lập công trong 2 lần đi đánh Chiêm Thành, được phong tước Đình hầu.
Tháng chạp năm 1448, Nguyễn Chích mất, thọ 67 tuổi. Lê Nhân Tông truy tặng ông làm Nhập nội tư không bình chương sự, Hiến quốc công, thụy hiệu là Trinh Vũ.
Thời Nguyễn, Gia Long liệt ông vào làm bậc công thần khai quốc nhà Lê thứ nhì (năm 1802).
Đánh giá

Trong sách Kiến văn tiểu lục, Lê Quý Đôn ca ngợi ông như sau:
Ghi công

Tại xã Đông Ninh hiện có đền thờ và văn bia Tướng quân Nguyễn Chích .
Tại phố Thống Nhất 1, phường Trường Thi có đền thờ Tướng quân Nguyễn Chích .
Hiện nay, tên của ông (Nguyễn Chích) đã được đặt cho một đường phố của thành phố Thanh Hoá (tại phường Nam Ngạn) và một trường trung học cơ sở của huyện Đông Sơn (tên cũ là trường Năng khiếu Đông Sơn).
Gia đình

Vợ là bà Nguyễn Thị Bành, một trong những nữ tướng hiếm hoi trong lịch sử các triều đại phong kiến Việt Nam.
Chú thích

↑  Việt Nam sử lược/Quyển I/Phần III/Chương XIV
↑  Joël Luguern Le Viêt-nam 1997 - Page 81 "Parmi eux figuraient un descendant des Trân, le général Trân-nguyên-Han, un chef paysan local, Nguyên-Chich, un chef de l'ethnie montagnarde des Muong, Lê-Lai, et celui qui deviendra son ami tout en restant son conseiller, le lettré ..."
↑  Khăć Viện Nguyêñ, Vietnam: une longue histoire (L'Harmattan, 1999; ISBN 2-7384-8503-0), p. 70
↑  Danh nhân quân sự Việt Nam, Nhiều tác giả, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 2006
↑  Khởi nghĩa Lam Sơn – Phan Huy Lê, Phan Đại Doãn, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1977
1 2  Danh nhân quân sự Việt Nam, Nhiều tác giả, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 2006
↑  Ban nghiên cứu và biên soạn lịch sử Thanh Hoá. Tên làng xã Thanh Hoá, tập II. Nhà xuất bản Thanh Hoá, 2001. tr. 48.
↑  Ban nghiên cứu và biên soạn lịch sử Thanh Hoá. Tên làng xã Thanh Hoá, tập II. Nhà xuất bản Thanh Hoá, 2001. tr. 182.
↑  Nguyễn Thanh Điệp (27 tháng 5 năm 2019). “Mối tình của nữ tướng giả trai và đội quân kỳ lạ nhất sử Việt”. Truy cập 21 tháng 11 năm 2020.
↑  Nguyễn Thanh Điệp. “10 nữ tướng anh hùng của nước Việt khiến kẻ thù khiếp sợ”.
Xanthochorema calcaratum

| Xanthochorema calcaratum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Hydrobiosidae
Chi (genus): Xanthochorema
Loài (species): X. calcaratum
Danh pháp hai phần
Xanthochorema calcaratum F Schmid, 1989 
Xanthochorema calcaratum là một loài Trichoptera thuộc họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tournon-sur-Rhône (quận)

| Quận Tournon-sur-Rhône |
| --- | --- |
—  Quận  —
 
 

Quận Tournon-sur-Rhône
Quốc gia:  Pháp
Quận lỵ: Tournon-sur-Rhône
Diện tích
 • Tổng cộng: 1,858 km2 (717 mi2)
Dân số (1999)
 • Tổng cộng: 123,731
 • Mật độ: 67/km2 (170/mi2)
 
Quận Tournon-sur-Rhône là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Ardèche, ở vùng Auvergne-Rhône-Alpes. Quận này có 12 tổng và 126 xã.
Các đơn vị hành chính > Các tổng

Các tổng của quận Tournon-sur-Rhône là:
Annonay-Nord
Annonay-Sud
Le Cheylard
Lamastre
Saint-Agrève
Saint-Félicien
Saint-Martin-de-Valamas
Saint-Péray
Satillieu
Serrières
Tournon-sur-Rhône
Vernoux-en-Vivarais
Trichoglottis odoratissima

| Trichoglottis odoratissima> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Trichoglottis
Loài (species): T. odoratissima
Danh pháp hai phần
Trichoglottis odoratissima Garay 
Trichoglottis odoratissima là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Garay miêu tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Trichoglottis odoratissima”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Reşatlı, Kırıkhan

| Reşatlı |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ReşatlıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Hatay
Huyện: Kırıkhan
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 170 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Reşatlı là một xã thuộc huyện Kırıkhan, tỉnh Hatay, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 170 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Hatay”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)