stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngã Bảy
Kinh tế - xã hội > Giáo dục

Trên địa bàn có 15 trường mầm non - mẫu giáo (trong đó: 6 trường công lập và 9 trường ngoài công lập), 9 trường tiểu học, 6 trường trung học cơ sở, 2 trường trung học phổ thông (THPT Nguyễn Minh Quang và THPT Lê Quý Đôn), số trường đạt chuẩn quốc gia (chiếm 95,65% tổng số trường). Hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, phổ cập giáo dục THCS; tỷ lệ học sinh bỏ học cấp phổ thông giảm hàng năm còn dưới 1%.
Ngoài ra, thành phố còn có 1 trường Cao đẳng Cộng Đồng tỉnh Hậu Giang (cơ sở 2, cơ sở 3), 1 trường Trung cấp Kỹ thuật – Công nghệ tỉnh Hậu Giang, 1 trung tâm giáo dục thường xuyên và 6 trung tâm học tập cộng đồng ở 6 phường, xã.
Kinh tế - xã hội > Y tế

Đến nay, thành phố có 1 bệnh viện đa khoa; 1 trung tâm y tế và 6 trạm y tế tại 6 xã, phường, tất cả đã được công nhận đạt tiêu chuẩn Quốc gia về y tế, 100% ấp, khu vực có nhân viên y tế; tỷ lệ người tham gia các hình thức bảo hiểm y tế đạt 90,2%. Nhìn chung, mạng lưới y tế trên địa bàn được hình thành và phát triển rộng khắp, trang thiết bị ngày càng được tăng cường nên đã góp phần nâng cao hiệu quả khám và chữa bệnh cho nhân dân ở các tuyến cơ sở.
Dân số

Tổng dân số toàn thành phố tính cả dân số quy đổi đến năm 2018 là 100.696 người; Trong đó dân số nội thị là 49.484 người (49,14%), dân số ngoại thị là 51.212 người (50,86%). Tỷ lệ tăng dân số trung bình năm 2018 khoảng 0,71%, tăng nhẹ so với các năm trước. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên của thành phố duy trì ở mức 0,91%. Mật độ dân số trung bình toàn thành phố là 1.290 người/km² - trong đó khu vực nội thị 
1.973 người/km², khu vực ngoại thị 1.290 người/km². Dân cư phân bố toàn thành phố khá đồng đều tuy nhiên tại khu vực nội thị mật độ dân số cao hơn, đặc biệt là phường Ngã Bảy - đây cũng là khu vực có cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội được đầu tư xây dựng tương đối đồng bộ.
Thành phố Ngã Bảy có diện tích 78,07 km², dân số năm 2019 là 61.209 người, mật độ dân số đạt 791 người/km². Ngã Bảy là đơn vị hành chính cấp huyện có mật độ dân số cao nhất tỉnh Hậu Giang.
Năm 2020, thành phố Ngã Bảy có diện tích 78,17 km², dân số khoảng 55.674 người với mật độ 712 người/km². Trong đó, trong độ tuổi lao động khoảng 34.968 người  (chiếm 57,41% dân số). Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên hàng năm 1,0%.
Thành phố Ngã Bảy đã đẩy mạnh và thực hiện tốt công tác xã hội hóa đào tạo nghề với các loại hình đào tạo đa dạng, phong phú phù hợp với điều kiện và 
nhu cầu thực tế sản xuất trên địa bàn. Giai đoạn 2015-2020, đào tạo nghề cho 10.164 lao động, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 58%. Thu nhập bình quân đầu người đạt 59,7 triệu đồng/người/năm, tăng gấp 2,05 lần so với năm 2015.
Thành phố Ngã Bảy có diện tích 78,07 km², dân số năm 2022 là 107.542 người (bao gồm: dân số thường trú là 73.603 người, dân số tạm trú quy đổi là 33.939 người) và dân số thành thị là 78.281 người.
Văn hóa

Địa danh này cùng kênh Phụng Hiệp được nhắc đến trong nhạc phẩm Tình anh bán chiếu của soạn giả Viễn Châu:
Văn hóa > Phim ảnh

Ván bài lật ngửa (1982) - Nhân vật chính Nguyễn Thành Luân ở đầu phim từ Khu 9 ra chợ Phụng Hiệp để bắt xe về Sài Gòn.
Chuyện Ngã Bảy (1996).
Du lịch

Di tích Khu liên hiệp đình chiến Nam Bộ (Di tích lịch sử cấp Quốc gia)
Chợ nổi Ngã Bảy
Làng nghề đan cần xé
Làng nghề đóng ghe xuồng
Làng nghề hầm than gỗ
Vườn dâu Thiên Ân
Già Lam Cổ Tự.
Giao thông > Giao thông bộ

Quốc lộ 1 đoạn qua thành phố dài hơn 12 km, mặt đường rộng từ 11–19 m.
Quốc lộ Quản Lộ – Phụng Hiệp: Bắt đầu từ phường Ngã Bảy, thành phố Ngã Bảy đi thành phố Cà Mau (tỉnh Cà Mau), đoạn qua thành phố khoảng 7 km, mặt đường rộng 11 m, tất cả đều được thảm bê tông nhựa.
Đường tỉnh: có 2 tuyến ĐT.927, ĐT.927C đoạn qua thành phố có chiều dài 11,3 km.
Đường thành phố quản lý: các tuyến đường có chiều rộng mặt đường thường từ 3,5m đến 12m, nhưng cũng có những tuyến mặt đường rộng hơn 20m như đường: Nguyễn Huệ, đường Nguyễn Thị Minh Khai,...
Đường liên xã và giao thông nông thôn: đến nay 2/2 xã trong thành phố đã có hệ thống đường nhựa cho xe ô tô lưu thông đến trung tâm xã. Các tuyến đường trên địa bàn tất cả các ấp đã được thảm nhựa hoặc bê tông xi măng.
Giao thông > Các tuyến đường chính

Đường Hùng Vương (Quốc lộ 1 cũ đi qua các phường Hiệp Lợi, Hiệp Thành và Ngã Bảy)
Quốc lộ Quản Lộ – Phụng Hiệp đi qua phường Hiệp Thành)
Đường 3 Tháng 2 (đường tránh Quốc lộ 1) đi qua xã Đại Thành và các phường Hiệp Lợi, Hiệp Thành)
Đường 30 Tháng 4 (tỉnh lộ 927) đi qua phường Lái Hiếu
Đường Nguyễn Trãi (tỉnh lộ 927) đi qua phường Ngã Bảy và phường Lái Hiếu
Đường Nguyễn Trung Trực đi qua phường Lái Hiếu
Đường Trần Nam Phú đi qua phường Hiệp Thành)
Tỉnh lộ 927C đi qua phường Ngã Bảy, xã Đại Thành, xã Tân Thành.
Giao thông > Đường nội ô

Phường Ngã Bảy: Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Lý Thường Kiệt, Mạc Đĩnh Chi, Triệu Ẩu, Bạch Đằng, Nguyễn Minh Quang, Phạm Hùng, Đoàn Văn Chia, Nguyễn Huệ, Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai, Phan Đình Phùng, Châu Văn Liêm, Nguyễn Văn Nết, Nguyễn Thị Xem,...
Phường Lái Hiếu: Triệu Vĩnh Tường, Ngô Quyền, Nguyễn Thị Định,...
Phường Hiệp Thành: 1 Tháng 5, Cao Thắng, Hoàng Hoa Thám, Nguyễn Du, Trương Thị Hoa,...
Giao thông > Giao thông thủy

Ngã Bảy có các tuyến sông, kênh lớn tỏa ra như một ngôi sao vươn tới các vùng miền lân cận như: Mang Cá, Cái Côn, Búng Tàu, Lái Hiếu, Sóc Trăng, Xẻo Môn, Xẻo Vông, các tuyến này có thể lưu thông tàu thuyền tải trọng từ 100 – 2.000 tấn.
Ngoài ra, còn có các tuyến kênh rạch tự nhiên khác phục vụ cho lưu thông đường thủy và phân bố tương đối đều trên địa bàn tạo thành hệ thống giao thông đường thủy dày đặc, đáp ứng tốt nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hoá của nhân dân.
Hình ảnh

Vòng xoay Ngã Bảy
Một góc chợ Ngã Bảy
Cầu Phụng Hiệp
Chợ Ngã Bảy
Sông tại thành phố Ngã Bảy
Một đoạn sông
Phố phường Ngã Bảy
Chú thích

1 2  “Nghị định số 98/2005/NĐ-CP về việc thành lập thị xã Tân Hiệp, tỉnh Hậu Giang; thành lập phường, xã thuộc thị xã Tân Hiệp”. Thư viện Pháp luật. 26 tháng 7 năm 2005. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 12 năm 2021.
1 2  “Nghị định số 124/2006/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính, thành lập xã, thị trấn thuộc thị xã Vị Thanh, huyện Long Mỹ, đổi tên thị xã Tân Hiệp thành thị xã Ngã Bảy, tỉnh Hậu Giang”. Thư viện Pháp luật. 27 tháng 10 năm 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 12 năm 2021.
1 2  “Nghị quyết số 869/NQ-UBTVQH14 năm 2020 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hậu Giang”. Thư viện Pháp luật. 10 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 1 năm 2021.
1 2  “Quyết định số 1589/QĐ-BXD năm 2015 về việc công nhận thị xã Ngã Bảy là đô thị loại III trực thuộc tỉnh Hậu Giang”. Thư viện Pháp luật. 30 tháng 12 năm 2015.
1 2 3  Võ Hoài Hận: UBND thành phố Ngã Bảy (29 tháng 11 năm 2023). “Kế hoạch số 215/KH-UBND ngày 29/11/2023 của UBND thành phố Ngã Bảy về việc xây dựng thành phố Ngã Bảy là đô thị loại II đến năm 2030”. Cổng thông tin điện tử thành phố Ngã Bảy, tỉnh Hậu Giang. tr. 1, 2, 11. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2024.
↑  Tổng cục Thống kê
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  “Về việc phê duyệt Quy hoạch sử dụng đất thời kỳ 2021 - 2030 và kế hoạch sử dụng đất năm 2021 thành phố Ngã Bảy”. Cổng thông tin điện tử thành phố Ngã Bảy, tỉnh Hậu Giang. 4 tháng 11 năm 2021. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 2 năm 2022. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2022.
↑  Quyết định số 94/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Phụng Hiệp, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang là đô thị loại IV.
↑  Bộ Nội Vụ (7 tháng 6 năm 2005). “Tờ trình số 1360/TTr-BNV ngày 07/06/2005 của Bộ Nội Vụ về việc thành lập thị xã Tân Hiệp, tỉnh Hậu Giang” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2023.
↑  “Đăng ký chứng nhận thương hiệu "Cam sành Ngã Bảy"”.
↑  “Khởi công công trình bảo tồn Chợ nổi Ngã Bảy, Hậu Giang”.
↑  CỔNG THÔNG TIN QUY HOẠCH XÂY DỰNG VÀ QUY HOẠCH ĐÔ THỊ VIỆT NAM. “Quy hoạch chung đô thị Ngã Bảy, tỉnh Hậu Giang đến năm 2040” (PDF). Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2019.
↑  Hoài Trọng (23 tháng 9 năm 2019). “THỊ XÃ NGÃ BẢY: TỔNG KẾT CÔNG TÁC TỔNG ĐIỀU TRA DÂN SỐ VÀ NHÀ Ở NĂM 2019”. Trang thông tin Thành phố Ngã Bảy. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2020.
Vòng xoay trung tâm thành phố Ngã Bảy
Bùi Văn Ga

| Bùi Văn Ga |
| --- | --- |

Chức vụ
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam
Nhiệm kỳ: 30 tháng 6 năm 2010 – 1 tháng 12 năm 2017 7 năm, 154 ngày
Vị trí:  Việt Nam
 




















Thông tin cá nhân
Sinh: 18 tháng 11, 1957 (67 tuổi) Bình Định, Việt Nam Cộng hòa
Tôn giáo: Không
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Việt Nam
Bùi Văn Ga (sinh ngày 18 tháng 11 năm 1957) là một chính khách kiêm cựu kĩ sư người Việt Nam. Ông nguyên là Thứ trưởng của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam.
Tiểu sử

Bùi Văn Ga (tên thật là Bùi Văn Gà) sinh ngày 18 tháng 11 năm 1957 tại Bình Định.
Ông bảo vệ luận án Tiến sĩ với nhan đề "Contribution a l'etude des flammes parietales turbulentes de diffusion" tại École Centrale de Lyon (Pháp) vào năm 1989.
Ông bảo vệ luận án Tiến sĩ khoa học chuyên ngành Động cơ nhiệt với nhan đề "Góp phần nghiên cứu ngọn lửa tự do, rối và khuếch tán bằng nhiên liệu khí và nhiên liệu lỏng" tại Đại học Bách Khoa Đà Nẵng vào năm 1994.
Năm 2002, ông được phong học hàm Giáo sư.
Bùi Văn Ga từng là giảng viên Đại học Bách khoa Đà Nẵng, nguyên Trưởng ban quan hệ quốc tế Đại học Đà Nẵng, nguyên Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghệ - Đại học Đà Nẵng, Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ thành phố Đà Nẵng nhiệm kỳ 2006 - 2010, Ủy viên Hội đồng chính sách Khoa học công nghệ Quốc gia 2009 - 2013.
Từ 2004-2006: Hiệu trưởng trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng.
Từ 2006-29 tháng 10 năm 2010: Giám đốc Đại học Đà Nẵng.
Ngày 30 tháng 06 năm 2010: được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bổ nhiệm là Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Ngày 25 tháng 3 năm 2011: được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bổ nhiệm là Phó Chủ tịch Hội đồng chức danh Giáo sư nhà nước thay GS-TSKH. Bành Tiến Long (có hiệu lực vào ngày 1 tháng 4 năm 2011)
Ngày 19 tháng 5 năm 2015, theo quyết định 650/QĐ-TTg, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bổ nhiệm lại ông Bùi Văn Ga giữ chức Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Tháng 9 năm 2017, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã ký quyết định số 1448/QĐ-TTg về việc ông Bùi Văn Ga, được kéo dài thời gian công tác sau khi hết tuổi làm công tác quản lý từ ngày 1 tháng 12 năm 2017, để giảng dạy và nghiên cứu khoa học tại Đại học Đà Nẵng theo nghị định số 141/2013/NĐ-CP ngày 24 tháng 10 năm 2013 của Chính phủ.
Chú thích

↑  “Giáo sư – Tiến sĩ khoa học Bùi Văn Ga: Tôi từ chân đất đi lên”.
1 2  Bùi Văn Ga, Báo Bình Định
↑  “Bộ GD-ĐT có thêm Thứ trưởng mới”. Báo điện tử Dân Trí. ngày 6 tháng 7 năm 2010. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2017.
↑  “Thủ tướng tái bổ nhiệm hai Thứ trưởng”. Báo Đất Việt. ngày 19 tháng 5 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 8 năm 2015. Truy cập ngày 2 tháng 8 năm 2017.
↑  “Kéo dài thời gian công tác của Thứ trưởng Bùi Văn Ga”. VietNamNet. 26 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2017.
Hadja Fatimata Ouattara

| Hadja Fatimata Ouattara |
| --- | --- |

Chức vụ
Minister of Digital Economy and Postal Development of Burkina Faso
Nhiệm kỳ: 23 February 2017 – 
Tiền nhiệm: Aminata Sana Congo
 
Hadja Fatimata Ouattara (nee Sanon) là một chính trị gia người Burkina Faso, từng là Bộ trưởng Bộ Kinh tế Kỹ thuật số và Phát triển Bưu chính kể từ tháng 2/2017.
Giáo dục và giáo dục sớm

Ouattara theo học trường Cao đẳng Sainte-Marie tại khu phố Bobo-Dioulasso của Tounouma và có bằng kỹ sư máy tính của Đại học Bách khoa Bobo-Dioulasso và bằng thạc sĩ về mạng máy tính và đa phương tiện từ Trung tâm Quốc tế về Nghiên cứu Tiên tiến Ứng dụng tại Đại học Humber ở Canada.
Sự nghiệp

Năm 2005, Ouattara trở thành quản trị trang web của Mạng quản lý tri thức Burkina và thành lập Hiệp hội Burkinabè cho Linux và phần mềm miễn phí. Bà là Cố vấn kỹ thuật cho Bộ CNTT. Bà cũng làm việc cho một số tổ chức phi chính phủ  và là thành viên sáng lập của Mạng phần mềm tự do châu Phi. Trong giai đoạn chuyển tiếp sau cuộc nổi dậy Burkinabé 2014, bà giữ vị trí Thư ký kỹ thuật cho Bộ Công vụ.
Ouattara được Tổng thống Roch Marc Christian Kaboré bổ nhiệm làm Bộ trưởng Kinh tế Kỹ thuật số và Phát triển Bưu chính vào ngày 23 tháng 2 năm 2017. Vào tháng 4 năm 2017, bà đã khởi động xây dựng mười ba vòng cáp quang đô thị ở mỗi thủ đô khu vực của đất nước, một dự án trị giá 36 triệu euro được thiết kế có tên là "G-cloud", phần lớn được tài trợ thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế Đan Mạch. Vào tháng 6, bà là một trong những người sáng lập Hội nghị Pháp ngữ châu Phi khai mạc về Dữ liệu mở và Chính phủ mở, với đại diện từ 22 quốc gia châu Phi. Vào tháng 7, bà đã mở Diễn đàn CNTT thứ hai Burkina Faso ở Ouagadougou và khẳng định mục tiêu của chính phủ là số hóa hoàn toàn các quy trình hành chính của mình và cung cấp quyền truy cập toàn cầu vào công nghệ kỹ thuật số cho tất cả Burkinabès.
Nhà Tây Sơn

Đối với các định nghĩa khác, xem Tây Sơn (định hướng).
Nhà Tây Sơn (chữ Nôm: 家西山, chữ Hán: 西山朝 / Tây Sơn triều) là một triều đại quân chủ trong lịch sử Việt Nam tồn tại từ năm 1778 đến năm 1802, được thành lập trong bối cảnh tranh chấp quyền lực cuối thời Lê Trung hưng (1533–1789). Theo cách gọi của phần lớn sử gia, nhất là các sử gia hiện đại tại Việt Nam thì "nhà Tây Sơn" được dùng để gọi triều đại của anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ và Nguyễn Huệ để phân biệt với nhà Nguyễn của Nguyễn Ánh (vì cùng họ Nguyễn). Ngoài ra, "Tây Sơn" cũng chỉ các lãnh tụ và quân đội khởi nghĩa xuất thân từ ấp Tây Sơn; cũng được dùng làm tên cuộc chiến của Tây Sơn.
Người nắm quyền đầu tiên của nhà Tây Sơn là Nguyễn Nhạc, người anh cả, lên ngôi năm 1778. Tới năm 1788, Nguyễn Nhạc nhường ngôi cho em là Nguyễn Huệ, chính là Quang Trung hoàng đế.
Một trong những công tích lớn nhất của nhà Tây Sơn trong lịch sử dân tộc là đã tiến đến rất gần công cuộc thống nhất và mở rộng lãnh thổ đất nước sau hàng trăm năm Việt Nam bị chia cắt bởi các cuộc tranh giành quyền lực giữa các thế lực lớn Mạc –Trịnh – Nguyễn kể từ khi nhà Lê sơ (1428–1527) bị sụp đổ, đồng thời triều đại này đã 2 lần đánh bại quân xâm lược ngoại quốc (quân Xiêm La và quân nhà Thanh) bằng những chiến dịch quân sự thần tốc. Tuy nhiên, năm 1792, vua Quang Trung (Nguyễn Huệ) đột ngột qua đời khi còn khá trẻ, người kế vị là Quang Toản còn quá nhỏ (9 tuổi) đã khiến nhà Tây Sơn không có lãnh đạo đủ năng lực, ưu thế dần chuyển sang Nguyễn Ánh, một hậu duệ của dòng họ Chúa Nguyễn nắm quyền trên đất Đàng Trong trước kia.
Triều đại Tây Sơn tồn tại khoảng 24 năm thì sụp đổ sau khi Nguyễn Ánh tiến hành một cuộc chiến tranh toàn diện để tiêu diệt nhà Tây Sơn và thành lập nhà Nguyễn. Đối với nhà Nguyễn, nhà Tây Sơn bị xem là giặc phản loạn do họ đã đánh đổ thế lực của chúa Nguyễn. Chính vì thế, nhà Nguyễn tìm nhiều cách xóa bỏ uy tín và những di tích liên quan tới nhà Tây Sơn, nhưng những người mến mộ vẫn ghi nhớ các chiến tích và công lao của nhà Tây Sơn, nhiều nơi đã lập đền thờ các vị vua, tướng lĩnh của triều đại này. Ngày nay, nhà Tây Sơn được coi là một triều đại chính thống của Việt Nam, hoàng đế Quang Trung được coi là người anh hùng dân tộc với những chiến công chống ngoại xâm và cũng là người đề ra nhiều cải cách quan trọng trong xây dựng đất nước.
Bối cảnh lịch sử

Trong thế kỷ 18, nước Đại Việt nằm dưới quyền cai trị tượng trưng của vua Lê, có danh mà không có quyền hành chính trị. Quyền lực thực sự nằm trong tay hai gia đình phong kiến, các chúa Trịnh ở phía Bắc, kiểm soát nhà vua và điều khiển triều đình ở Thăng Long và các chúa Nguyễn ở phía Nam, đóng đô tại thành Phú Xuân. Hai bên từng đánh lẫn nhau để giành quyền kiểm soát toàn bộ đất nước trong suốt 45 năm và đều tuyên bố trung thành với nhà Lê để củng cố quyền lực cho mình.
Cuộc chiến Trịnh Nguyễn phân tranh kết thúc năm 1672 và cuộc sống của những người nông dân ở phía Bắc của các chúa Trịnh khá yên bình. Trong khi đó ở phía Nam, các chúa Nguyễn dần dần sáp nhập vương quốc Chiêm Thành và ảnh hưởng chính trị, quân sự lên vương quốc Chân Lạp. Các chúa Nguyễn thường hỗ trợ quân sự cho Chân Lạp để Chân Lạp đánh lại một nước mạnh kế cạnh là Xiêm. Từ đó, các Chúa Nguyễn nhận các vùng đất từ Chân Lạp như món quà đền ơn, mở mang thêm lãnh thổ Đàng Trong về phía Nam.
Từ giữa thế kỷ 18, người nông dân bị bần cùng và họ đã đứng lên khởi nghĩa cả ở Đàng Ngoài lẫn Đàng Trong. So với Đàng Trong, phong trào nông dân Đàng Ngoài mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, các cuộc khởi nghĩa quận He (Nguyễn Hữu Cầu), quận Hẻo (Nguyễn Danh Phương), chàng Lía, Hoàng Công Chất... ở Đàng Ngoài và Đàng Trong nhìn chung đều chưa đủ quy mô, sức mạnh và sự liên kết cần thiết để đánh đổ chính quyền cai trị. Mặt khác, những người cầm quyền lúc đó như Trịnh Doanh ở Đàng Ngoài và Nguyễn Phúc Khoát ở Đàng Trong có đủ tài năng, uy tín để huy động lực lượng trấn áp các cuộc khởi nghĩa.
Cuối đời chúa Nguyễn Phúc Khoát, ông trở nên lười nhác, ham hưởng lạc mà bỏ bê triều chính. Các quan lại cấp dưới cũng học theo thói xa xỉ đó, nạn tham ô, hối lộ cũng vì thế mà ngày càng nghiêm trọng. Lê Quý Đôn xứ Đàng Ngoài trong Phủ biên tạp lục có nhận xét về thời kỳ cuối chúa Nguyễn là:
Triều đình ngày càng suy yếu, lòng dân chán ghét, các cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra báo hiệu sự cai trị của chúa Nguyễn đã sắp đến hồi kết.
Lật đổ chúa Nguyễn

Bài chi tiết: Chiến tranh Tây Sơn-Chúa Nguyễn, 1771-1785
Lật đổ chúa Nguyễn > Tình hình Đàng Trong cuối thời chúa Nguyễn

Sau khi hoàn thành công cuộc Nam tiến của mình, trong những năm cuối đời, Vũ vương Nguyễn Phúc Khoát trở nên tự đắc. Ông say mê tửu sắc, không còn thiết tha việc nước nữa. Theo gia phả Nguyễn Phước tộc (hậu duệ chúa Nguyễn) thì:
Chính sự của họ Nguyễn ngay từ thời Vũ vương Nguyễn Phúc Khoát đã gây ra những ảnh hưởng tiêu cực cho dân chúng. Hệ thống thuế khóa phức tạp, cồng kềnh, nặng nề, quan dưới lạm thu khiến dân phải nộp nhiều hơn quy định. Thuế thổ sản có tới hàng ngàn thứ, tính cả những sản vật nhỏ nhặt. Năm 1741, Phúc Khoát ra lệnh truy thu thuế của cả những người bỏ trốn. Tới năm 1765 lại có lệnh truy thu thuế còn thiếu của 10 năm trước.
Năm 1765, Vũ vương Nguyễn Phúc Khoát qua đời, chính quyền chúa Nguyễn rơi vào tay quyền thần Trương Phúc Loan. Loan thao túng triều chính, tự xưng là "Quốc phó", giết Nguyễn Phúc Luân (cha của Nguyễn Phúc Ánh) và lập Nguyễn Phúc Thuần, lúc đó mới 12 tuổi lên ngôi, tức là Định vương. Trương Phúc Loan trở thành quyền thần lấn lướt trong triều đình, mọi quyền hành đều bị thao túng. Loan nắm giữ Bộ Hộ, quản cơ Trung tượng kiêm Tàu vụ, thâu tóm mọi quyền lực về chính trị và kinh tế. Loan nổi tiếng là tham lam, thường vơ vét của công, mua quỵt của các thương nhân nước ngoài. Thuế sản vật các mỏ vàng Thu Bồn, Đồng Hương, Trà Sơn, Trà Vân... đều rơi vào tay Loan, hàng năm Loan chỉ nộp vào ngân sách quốc gia 1-2 phần mười số thuế thu được. Có đợt sau trận lụt, nhà Loan bày vàng ra phơi "sáng chóe" cả sân. Cả nhà họ Trương chia nhau nắm giữ mọi chức vụ chủ chốt. Người bấy giờ gọi là Trương Tần Cối.
Cùng lúc đó, Lại bộ Thượng thư Nguyễn Cư Trinh, trụ cột của triều Nguyễn qua đời (tháng 5 năm 1767). Họ Trương không còn ai ngăn trở, càng ra sức lộng hành: bán quan tước, ăn tiền tha tội, hình phạt phiền nhiễu, thuế má nặng nề, nhân dân cực khổ. Những người có tài như Tôn Thất Dục bị Loan tìm cách hãm hại. Tài chính vô cùng kiệt quệ. Cơ nghiệp Chúa Nguyễn đến đây là suy vong, nhiều cuộc nổi dậy của nông dân bắt đầu diễn ra.
Năm 1769, vị vua mới của nước Xiêm là Taksin tung ra một cuộc chiến nhằm tìm cách lấy lại quyền kiểm soát nước Chân Lạp (Campuchia) vốn chịu nhiều ảnh hưởng của chúa Nguyễn. Quân của Chúa Nguyễn buộc phải lùi bước khỏi những vùng đất mới chiếm.
Thất bại trước những cuộc đụng độ với Xiêm La cộng với sưu thuế nặng nề cùng tình trạng tham nhũng tại địa phương khiến cho chính quyền chúa Nguyễn đã yếu càng yếu thêm. Nhiều nông dân lâm vào nghèo khổ, mâu thuẫn xã hội Đàng Trong trở nên gay gắt, lòng dân trở nên chán ghét chúa Nguyễn. Đó chính là thời cơ để ba anh em Tây Sơn bắt đầu khởi nghĩa chống lại chúa Nguyễn.
Lật đổ chúa Nguyễn > Tiến đánh Gia Định > Tấn công thế lực người Hoa

Sử sách nhà Nguyễn và một số thư từ của các giáo sĩ ở Gia Định thời đó đều ghi lại việc tấn công người Hoa của Tây Sơn vào năm 1782, do những người Hoa này đã hỗ trợ cho chúa Nguyễn chống lại Tây Sơn. Việc người Hoa trợ giúp cho chúa Nguyễn khiến họ gây nên mối thù với Tây Sơn và Nguyễn Nhạc đã coi người Hoa là đối thủ chiến tranh cần phải diệt trừ. Quân Tây Sơn khi tấn công vào Cù lao Phố thì gặp phải sự chống đối mạnh của quân Hòa Nghĩa (người Hoa) ủng hộ Nguyễn Ánh tại đây khiến cho một thân tướng là Đô đốc Phạm Ngạn tử trận, binh lính thương vong nhiều, Nguyễn Nhạc nghe tin rất đau xót (Đại Nam thực lục viết: "...Nguyễn Nhạc nghe tin Ngạn chết, đau như mất hai tay"), ông cho rằng đạo quân Hòa Nghĩa toàn là quân Thanh trá hình, rồi nổi giận ra lệnh phá nát khu người Hoa ở Gia Định để trả thù.
Sách Lịch sử Gia Định – Sài Gòn trước 1802 dẫn lại từ Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức, một viên quan người Hoa của nhà Nguyễn năm 1820, đã mô tả cuộc tấn công người Hoa ở Gia Định do Nguyễn Nhạc chỉ huy năm 1782:
Sách Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802 của Tạ Chí Đại Trường trích dẫn từ Đại Nam thực lục, Đại Nam liệt truyện và thư của các linh mục có mặt ở Gia Định lúc đó miêu tả vụ phá hủy khu người Hoa ở Chợ Lớn năm 1782 của Nguyễn Nhạc:
Đánh bại liên quân Xiêm – Nguyễn Ánh

Trong thời gian còn chống trả Tây Sơn tại Nam Bộ, Nguyễn Ánh nhiều lần thông qua giám mục Pigneau de Béhaine (hay Bá Đa Lộc) để cầu viện người Pháp nhưng không thu được nhiều kết quả. Do đó Ánh có ý chuyển sang cầu viện ở Xiêm La.
Tháng 2 năm Giáp Thìn (1784), Nguyễn Ánh từ Hà Tiên sang Xiêm La hội kiến với vua Xiêm La là Chất Tri (Chakri, Rama I) tại Vọng Các (Bangkok). Theo quan điểm của các tác giả Việt Nam hiện đại là Nguyễn Lương Bích và Phạm Ngọc Phụng thì đây là lần "cõng rắn cắn gà nhà" đầu tiên của Nguyễn Ánh.
Vua Xiêm sai hai tướng là Chiêu Tăng, Chiêu Sương đem 2 vạn quân thủy cùng 300 chiến thuyền, ngoài ra còn có 3 vạn quân bộ, tiến sang Chân Lạp với danh nghĩa giúp vua Chân Lạp, thực chất với ý đồ tạo gọng kìm phía Tây, chờ cơ hội tiêu diệt quân Tây Sơn.
Quân Xiêm nhanh chóng lấy được Rạch Giá, Ba Thắc, Trà Ôn, Mân Thít, Sa Đéc. Tuy nhiên, do ỷ thế mà đi đến đâu cũng quấy nhiễu dân sự, làm nhiều điều tàn ác, cho nên bị dân chúng oán hận, ngay cả chúa Nguyễn Ánh cũng phải nói trong 1 bức thư gởi cho linh mục J. Liot:
Tướng Tây Sơn giữ đất Gia Định là Phò mã Trương Văn Đa, thấy quân Xiêm thế lực mạnh, bèn cố thủ tại Gia Định và sai người về Quy Nhơn báo. Vua Tây Sơn sai Long Nhương tướng quân Nguyễn Huệ đem quân vào đánh.
Đánh bại liên quân Xiêm – Nguyễn Ánh > Trận Rạch Gầm – Xoài Mút

Bài chi tiết: Trận Rạch Gầm - Xoài Mút
Sau khi vào Gia Định, Nguyễn Huệ cho bố trí trận địa và nhử quân Xiêm đến gần đoạn sông Rạch Gầm và Xoài Mút ở phía trên Mỹ Tho, quyết tâm đánh một trận tiêu diệt hết quân Xiêm.
Đêm 19 rạng 20 tháng 1 năm 1785 (đêm 9 rạng 10 tháng 12 năm Giáp Thìn) quân Xiêm lợi dụng thủy triều xuôi theo dòng sông để tấn công Mỹ Tho nhằm phá vỡ đội thuyền phòng thủ của Tây Sơn. Quân Tây Sơn giả thua rút dần về hướng Mỹ Tho, nhử đối phương lọt vào trận địa mai phục đoạn sông Rạch Gầm – Xoài Mút. Khi quân Xiêm lọt vào trận mai phục, bất ngờ quân Tây Sơn bắn pháo ở cù lao Thới Sơn và bờ sông Tiền, khóa chặt hai đầu, dồn quân Xiêm vào thế "tiến thoái lưỡng nan". Bên cạnh đó, hỏa hổ ở hai bên bờ nã đạn tới tấp vào đội hình làm quân Xiêm rối loạn, tinh thần hoang mang rồi bỏ chạy. Cùng lúc đó, một đội thuyền cảm tử chở đầy rơm và những vật liệu dễ cháy đâm thẳng vào thuyền quân Xiêm làm cho số bị chìm, số bị cháy. Trong khi đó, cánh quân bộ Xiêm La ngay từ đầu đã bị quân Tây Sơn chặn đánh không cho cứu viện.
Chỉ một trận quyết chiến diễn ra không đầy một ngày, Nguyễn Huệ đã tiêu diệt hoàn toàn quân Xiêm. Mấy vạn quân Xiêm chỉ sót lại vài nghìn người, chạy theo đường thượng đạo trốn về nước. Các tướng Chiêu Tăng, Chiêu Sương và Nguyễn Ánh phải bỏ chạy theo đường thủy, bộ về Xiêm La, 4.000 quân chỉ còn lại 800. Cánh quân Xiêm trên bộ nghe tin thất trận cũng tan rã và tháo chạy.
Trận đánh chớp nhoáng là một kỳ tích của Nguyễn Huệ và quân Tây Sơn. Sau trận đánh này, quân Tây Sơn nổi tiếng đến mức số quân Xiêm còn lại phải thốt lên rằng: "Sợ Tây Sơn như sợ cọp".
Đánh dẹp xong, Nguyễn Huệ đem quân về Quy Nhơn, để Đô đốc Đặng Văn Trấn ở lại giữ đất Gia Định.