H'Mông
Dân số và địa bàn cư trú > Người Hmông ở Việt Nam

Nằm trong một quốc gia đa dân tộc, dân tộc Hmông được coi là một thành viên quan trọng trong cộng đồng các dân tộc ở Việt Nam . Dân tộc Hmông cư trú thường ở độ cao từ 800 đến 1500 m so với mực nước biển gồm hầu hết các tỉnh miền núi phía Bắc trong một địa bàn khá rộng lớn, dọc theo biên giới Việt - Trung và Việt - Lào từ Lạng Sơn đến Nghệ An, trong đó tập trung chủ yếu ở các tỉnh thuộc Đông và Tây bắc Việt Nam như: Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Sơn La... Do tập quán du cư nên một số người Hmông trong những năm 1980, 1990 đã di dân vào tận Tây Nguyên, sống rải rác ở một số nơi thuộc Gia Lai và Kon Tum.
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, người Hmông ở Việt Nam có dân số 1.393.547 người, đứng hàng thứ 6 trong bảng danh sách các dân tộc ở Việt Nam, cư trú tại 62 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố,tập trung tại:
Hà Giang (292.677 người, chiếm 31,9% dân số toàn tỉnh và 21,7% tổng số người Hmông tại Việt Nam), sinh sống tại hầu hết các huyện của tỉnh với hai nhóm chính là Hmông trắng và Hmông hoa, cư trú xen kẽ với các dân tộc khác.
Điện Biên (228.279 người, chiếm 34,8% dân số toàn tỉnh và 16,0% tổng số người H’Mông tại Việt Nam), tập trung nhiều nhất là ở Tủa Chùa, Điện Biên, Điện Biên Đông, Mường Chà, Tuần Giáo, Mường Nhé và Nậm Pồ. Có các nhóm như người Hmông Trắng sống rải rác ở các vùng Tủa Chùa, Tuần Giáo, Mường Chà, người Hmông Đỏ ở Mường Chà, người Hmông Đen tập trung đông ở khu vực Tủa Chùa.
Sơn La (200.480 người, chiếm 14,6% dân số toàn tỉnh và 14,7% tổng số người Hmông tại Việt Nam), sống rải rác ở các xã vùng cao của tỉnh.
Lào Cai (183.172 người, chiếm 23,8% dân số toàn tỉnh, 13,7% tổng số người Hmông tại Việt Nam), có các nhóm như Hmông Hoa tại Bắc Hà, Hmông Đen tại Sa Pa, Hmông Trắng tại Bát Xát, người Hmông Xanh tại vùng núi Nậm Tu, xã Nậm Xé, huyện Văn Bàn.
Lai Châu (110.323 người), có nhóm Hmông Trắng đông nhất chiếm 60%, tập trung ở các huyện Mường Tè, Sìn Hồ, Phong Thổ, Than Uyên. Nhóm Hmông Hoa cư trú ở các huyện Tam Đường, Tân Uyên. Nhóm Hmông Đen cư trú ở các huyện Sìn Hồ, Phong Thổ. Nhóm Hmông Đỏ sinh sống trên địa bàn các xã Dào San, Tung Qua Lìn, huyện Phong Thổ. Nhóm Hmông Xanh sinh sống ở bản Ma Sang, xã Nậm Pì, huyện Nậm Nhùn.
Yên Bái (107.049 người), tập trung chủ yếu ở các huyện: Huyện Mù Căng Chải (57,179 người), Huyện Văn Chấn (13,353) và các miền núi huyện Văn Yên, Trấn Yên. Chủ yếu là người Hmông Hoa và Hmông Đỏ.
Cao Bằng (61.579 người) tập trung ở các huyện Bảo Lạc, Bảo Lâm.
Đắk Lắk (39.241 người), di cư sau 1975.
Đắk Nông (34.976 người), di cư sau 1975.
Nghệ An (33.957 người), tập trung tại các huyện Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong.
Bắc Kạn (22.608 người), tập trung tại huyện Pác Nặm.
Tuyên Quang (21.310 người)
Thanh Hóa (18.585 người), chủ yếu ở 6 xã miền núi của 3 huyện Quan Hoá, Quan Sơn và Mường Lát.
Thái Nguyên (10.822 người)
Trên thực tế cho thấy các cư dân Hmông ở Việt Nam vẫn có quan hệ với các cư dân đồng tộc ở các nước khác, đặc biệt là những địa bàn sát biên giới giữa Việt Nam với Trung Quốc và Lào. Một bộ phận đáng kể người Hmông vẫn còn theo các lối sống truyền thống ở miền tây bắc Việt Nam. Với sự gia tăng của du lịch vào các khu vực này trong những năm 1990 đã giới thiệu cho nhiều người Hmông lối sống phương Tây, và trang phục truyền thống của người Hmông đang dần dần biến mất.
Đợt di cư đầu tiên của người Hmong đến Đông Dương có thể trong thế kỷ XVI, đặc biệt tại Bắc Kỳ. Nhưng không có các nhân chứng hay tài liệu viết nào từ miền bắc Đông Dương xác nhận sự hiện diện của họ trước cuối thế kỷ thứ 18. Trong nửa sau thế kỷ 19, đông đảo người Hmong di cư từ Tứ Xuyên, Quý Châu và Vân Nam vào Đông Dương và tiến xa xuống phía nam đến tận vĩ tuyến thứ 17 gần vùng Tak tại Thái Lan. Hmông là tên tự gọi có nghĩa là người (Hmông). Còn các dân tộc khác còn gọi dân tộc này với các tên Miêu, Mèo. Căn cứ vào đặc điểm về dân tộc học và ngôn ngữ học, người ta chia tộc Hmông ra làm các ngành: Hmông Trắng (Hmoob Dawb / Hmôngz Đơưz), Hmông Hoa (Hmoob Sib / Hmôngz Siz), Hmông Đỏ (Hmoob Lees / Hmông Lênhs), Hmông Đen (Hmoob Dub / Hmôngz Đuz), Hmông Xanh (Hmoob Ntsuab / Hmôngz Ntsuôz), Na Miểu (Mèo nước). Người Pà Thẻn ở phía Nam tỉnh Hà Giang nói tiếng Pà Thẻn (là một ngôn ngữ riêng biệt thuộc ngữ tộc Hmông) và được Chính phủ Việt Nam xếp là dân tộc riêng.
Phụ nữ Hmông ở Tả Phìn
Người Hmông ở Tả Phìn
Trẻ em ở Sa Pa