Danh sách nhân vật trong Anh hùng xạ điêu
Dương gia > Mục Niệm Từ

Mục Niệm Từ (穆念慈) là một nhân vật phụ trong tiểu thuyết "Anh hùng xạ điêu", là con nuôi Dương Thiết Tâm, nghĩa muội và cũng là người tình của Dương Khang. Về võ học, cô từng được Hồng Thất Công chỉ giáo trong 3 ngày nên cũng không dễ bị đánh bại. Nàng là cô gái rất hiếu thuận, trọng đạo lý, biết sống trọn tình. Cha mẹ ruột của Mục Niệm Từ bị chết trong chiến tranh loạn lạc, cô được Dương Thiết Tâm cứu và đem về nuôi dưỡng cũng như dạy võ cho cô. Hai cha con đi mãi võ để sống, cũng là đi khắp giang hồ để tìm tung tích của mẹ con Dương Khang, Bao Tích Nhược, người đã bị Hoàn Nhan Hồng Liệt bắt đi năm xưa.
Hoàng Dung từng bắt cô phải thề không được lấy Tĩnh vì nghĩ cô thích chàng. Trong một lần tỷ võ chiêu thân, cô vô tình gặp được Dương Khang, anh là người duy nhất đã đánh bại được cô trong số những người muốn thử sức nhưng chỉ lấy một chiếc giày làm phần thưởng, Tĩnh ca ca bất bình, ra tay hiệp nghĩa, lần đó cũng là lúc bắt đầu cho mối tình giữa họ. Dương Khang có dung mạo tuấn mỹ, thông minh nhạy bén, khí chất trác tuyệt, luôn xuất hiện trong bộ đồ gấm lộng lẫy, quý giá. Thế nên, Mục Niệm Từ vốn theo cha nuôi đi khắp mọi nơi, gặp đủ loại người cũng phải thừa nhận: “Đi khắp 13 tỉnh, chưa từng gặp được người tuấn mỹ như thế“. Cũng bởi quá u mê Dương Khang mà cô gái mới lớn Mục Niệm Từ mới khổ vì tình. Vì người mình yêu, cô không quản lặn lội thân gái dặm trường, âm thầm theo sát bảo vệ cho người yêu. Thậm chí còn can đảm xông pha bao khó khăn để cứu Dương Khang. Y vốn trêu hoa ghẹo nguyệt, lúc đầu coi thường Niệm Từ là cô gái giang hồ hạ đẳng, chẳng xứng với hắn mặc dù Bao Tích Nhược thích phẩm hạnh hiền từ và tốt bụng của Mục cô nương, cố gắng vun đắp cho đôi trẻ.
Giữa lúc Dương Khang phát hiện bí mật thân thế của mình và suy sụp vô cùng thì chân tình của Mục Niệm Từ đã khiến y cảm động rồi yêu nàng, hứa sẽ cưới làm vợ. Điều làm y hạnh phúc nhất đó chính là được nhìn thấy cô cười nói vui vẻ. Người đẹp mà cười thì nụ cười càng đẹp và cô càng duyên dáng, quyến rũ biết bao nhiêu. Kết quả của cuộc tình này là một thai nhi đã thành hình trong đêm động phòng trên Thiết chưởng sơn. Trớ trêu thay, cha nuôi Dương Khang, Hoàn Nhan Hồng Liệt là người đã ép cha nuôi Mục Niệm Từ, cũng là cha ruột của Dương Khang phải chết. Trong lòng cô tuy hận mà yêu, cô nhiều lần mong Dương Khang có thể quay đầu với cha nuôi mình mà về với cô, nhưng dù thế nào, Hoàn Nhan Hồng Liệt đã có ơn dưỡng dục với Dương Khang suốt mấy năm trời, ông thật sự coi Dương Khang là con đẻ của mình, vì lẽ đó Dương Khang đã rất lúng túng không biết làm thế nào.
Đến cuối cùng Dương Khang cũng chưa thật sự đưa ra được 1 quyết định thì đã bị giết bởi chính mình khi anh cố ý ám hại Hoàng Dung. Sau khi Dương Khang mất, cô đành phải nuốt nước mắt vào trong, chịu đựng số phận đau đớn của người phụ nữ mất chồng. Con cô vô tội nhưng lớn lên phải chịu đựng sự chê cười của bạn bè, sống thiếu tình cảm của cha. Mục Niệm Từ đã bỏ đi một mình và cô chẳng còn thiết gì nữa mà dành hết tâm sức ra để mà nuôi đứa con còn quấn tã của cô với Dương Khang. Theo mong muốn của cô, đứa bé đã được Quách Tĩnh đặt tên là Dương Quá, và sau này, khác với cha của nó, đứa bé này đã trở thành một trong những người anh hùng của thời cổ, được anh hùng võ lâm xếp vào võ lâm ngũ tuyệt và mang danh hiệu Tây Cuồng Dương Quá.
Trong phiên bản đầu tiên trước khi sửa đổi năm 1980, Mục Niệm Từ có 1 kết cục hoàn toàn khác, cô không phải là mẹ của Dương Quá như bản hiện hành mà đó là  Tần Nam Cầm (秦南琴). Tần Nam Cầm quê gốc ở Giang Tây, sinh ra ở Quảng Đông, theo ông nội đi bắt rắn, sở hữu một con hỏa điểu, hai ông cháu từng được Quách Tĩnh cứu giúp, đồng thời Tần Nam Cầm cũng có tình cảm với Quách Tĩnh. Sau đó Tần Nam Cầm bị Cầu Thiên Nhẫn bắt đến núi Thiết Chưởng và bị Dương Khang làm nhục, sinh ra Dương Quá. Hai mẹ con nương tựa vào nhau cho đến khi Dương Quá 11 tuổi thì Tần Nam Cầm bị rắn cắn chết trong 1 lần đi bắt rắn quên không đem theo thuốc, Dương Quá phải về lấy nhưng khi quay lại thì đã không kịp, từ đó cậu mồ côi và lưu lạc giang hồ. Con hỏa điểu của Tần Nam Cầm trong phiên bản Thần Điêu Hiệp Lữ đầu tiên cũng là con vật mổ mù mắt của Lý Mạc Sầu. Sau này Kim Dung đã xóa bỏ tất cả các chi tiết liên quan đến nhân vật này với khoảng 15000 chữ và đổi chi tiết mẹ của Dương Quá thành Mục Niệm Từ.
Còn Mục Niệm Từ ở phiên bản đầu tiên thì đã tự sát chết cùng Dương Khang ở Miếu Thiết Thương, sau khi Dương Khang bị vạch trần âm mưu và trúng độc, cô đã dùng cây giáo mà Dương Thiết Tâm để lại và tự tử theo cùng.
Tái hiện trong phim ảnh:
Mạnh Thu (phim Hồng Kông 1976),
Dương Phán Phán (phim Hồng Kông 1983),
Khâu Thục Nghi (phim Đài Loan 1988),
Quan Bảo Tuệ (phim Hồng Kông 1994),
Tưởng Cần Cần (phim Trung Quốc 2003),
Lưu Thi Thi (phim Trung Quốc 2008),Triệu Lệ Dĩnh (2014),
Mạnh Tử Nghĩa (phim Trung Quốc 2017),