Nhật Bản xâm lược Đài Loan (1874)
Diễn biến > Chuẩn bị

Trước khi quyết định xuất binh tấn công Đài Loan, Nhật Bản đã tiến hành nhiều công tác chuẩn bị. Chính phủ Nhật Bản bổ nhiệm Trung tướng Lục quân Saigō Tsugumichi (em trai của Saigō Takamori) làm Đô đốc "Cục Sự vụ Phiên địa", phụ trách toàn bộ cuộc hành quân. Ngoài ra, Nhật Bản đã thuê cố vấn quân sự Mỹ Charles William Le Gendre (tên Trung Quốc là Lý Tiên Đắc), cựu Tổng lãnh sự Mỹ tại Hạ Môn, người có hiểu biết sâu rộng về khu vực dân tộc bản địa Đài Loan. Le Gendre đã thiết kế một kế hoạch quân sự cụ thể cho Nhật Bản và đóng vai trò là cố vấn chiến lược.
Nhật Bản cũng cử các sĩ quan như Kabayama Sukenori và Mizuno Jun tới Đài Loan để tiến hành điều tra trước, thu thập thông tin tình báo. Trong quá trình chuẩn bị, Nhật Bản thuê tàu Anh và Mỹ, đồng thời có kế hoạch tuyển dụng thêm nhiều chuyên gia và nhân viên nước ngoài để tăng cường sức mạnh cho cuộc hành quân. Tuy nhiên, khi kế hoạch Nhật Bản ngày càng lộ rõ, các cường quốc phương Tây bắt đầu đặt nghi vấn về tính hợp pháp việc Nhật Bản sử dụng vũ lực ở Đài Loan. Đặc biệt, Anh đóng vai trò hai mặt, vừa thông báo cho Trung Quốc về hành động Nhật Bản, vừa đóng vai trò trung gian hòa giải. Anh cũng cảnh báo Trung Quốc rằng kế hoạch quân sự Nhật Bản có sự dính líu tới cố vấn người Mỹ Le Gendre, người bị cho là chủ mưu đứng sau cuộc tấn công này.
Vào tháng 4 năm 1874, khi kế hoạch quân sự của Nhật Bản trở nên rõ ràng, nhà Thanh dần thống nhất lập trường. Từ cấp địa phương như Phủ Đài Loan, Trấn Đài Loan đến các quan cấp cao như Tổng đốc Mân Chiết và Tổng lý Nha môn, tất cả đều nhấn mạnh rằng khu vực "phiên địa" (lãnh thổ người dân tộc bản địa) ở miền nam Đài Loan vẫn là lãnh thổ nhà Thanh. Dù chính quyền nhà Thanh không kiểm soát chặt chẽ các bộ tộc bản địa, nhưng họ khẳng định không cho phép nước ngoài can thiệp vào lãnh thổ của mình. Ngày 18 tháng 4, Tổng lý Nha môn đã chính thức thông báo với Đại sứ Anh Thomas Wade rằng: "Dù người bản địa không tuân theo pháp luật Trung Quốc, nhưng đất của họ vẫn là đất Trung Quốc". Tuyên bố này nhấn mạnh rằng dù người bản địa tự trị, lãnh thổ của họ vẫn thuộc Trung Quốc.
Khi lập trường của nhà Thanh rõ ràng, các cường quốc phương Tây như Anh và Mỹ thay đổi thái độ. Anh và Mỹ tuyên bố giữ thái độ trung lập trong vụ việc, từ chối cho Nhật Bản thuê tàu chiến. Điều này gây khó khăn ngoại giao lớn cho Nhật Bản. Do áp lực quốc tế, chính phủ Nhật Bản bắt đầu xuất hiện sự chia rẽ nội bộ. Chính khách Ōkubo Toshimichi, một quan chức quan trọng trong chính phủ, đã đến Nagasaki để ra lệnh đình chỉ cuộc hành quân. Tuy nhiên, Saigō Tsugumichi từ chối tuân theo lệnh, viện dẫn lý do "mọi thứ đã sẵn sàng" và quyết định tiếp tục tiến quân, dẫn đầu 3.600 binh lính tiến thẳng đến Đài Loan.
Hành động của Saigō Tsugumichi được coi là dấu hiệu sớm chủ nghĩa quân phiệt tại Nhật Bản. Việc ông tự ý hành động bất chấp chỉ thị chính trị cho thấy sự độc lập quân đội Nhật Bản trong các vấn đề quốc tế, thậm chí không tuân thủ kiểm soát từ chính phủ. Sự kiện này được coi là một ví dụ điển hình mô hình "quân đội hành động trước, chính trị xác nhận sau", đặt nền móng cho các cuộc xâm lược và mở rộng lãnh thổ sau này của Nhật Bản.
Nhà sử học nổi tiếng của Nhật Bản, Ryōtarō Shiba, đã có bình luận sâu sắc về cuộc hành quân này, gọi nó là "hải tặc kiểu quan chức" (官製の和寇), chỉ ra rằng đây là một đội quân vô danh, hành động giống như hải tặc trong lịch sử với tính chất bành trướng và cướp bóc.