Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa
Danh sách

| Thứ tự | Hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa | Sự kiện có thật trong lịch sử |
| --- | --- | --- |
| 1 | Trương Giác được "Nam Hoa lão tiên" tặng cuốn sách "Thái Bình yêu thuật" | Trương Giác dùng Đạo giáo tụ tập được nhiều tín đồ. "Nam Hoa lão tiên" là nhân vật hư cấu dựa trên Trang Tử (sống vào thế kỷ thứ 4 TCN), người được cho là tác giả Nam Hoa kinh |
| 2 | Lưu bị, Quan Vũ, Trương Phi kết nghĩa ở vườn đào | Sử sách chỉ nói ba người ngủ cùng giường, tình như anh em và Trương Phi nhận Quan Vũ làm anh. |
| 3 | Quan Vũ rèn nên Thanh long đao, Trương Phi rèn Bát xà mâu | Sử sách không ghi chép gì về binh khí của họ. Cổ kim đao kiếm lục ghi Quan Vũ lấy sắt từ núi Võ Đô rèn nên 2 thanh kiếm |
| 4 | Quan Vũ và Trương Phi ra trận chém chết các tướng "giặc khăn vàng" như Trình Viễn Chí, Đặng Mậu... | Trình Viễn Chí, Đặng Mậu, Tôn Trọng... đều là nhân vật hư cấu |
| 5 | Thái thú Thanh Châu là Cung Cảnh cầu viện Lưu Yên, anh em Lưu Quan Trương đi cứu viện thái thú Đại Châu là Lưu Khôi | Cung Cảnh, Lưu Khôi là nhân vật hư cấu |
| 6 | Trương Phi muốn giết Đổng Trác khi đánh Khăn Vàng nhưng Lưu Bị không cho | Tôn Kiên muốn giết Đổng Trác khi đánh Hàn Toại nhưng Trương Ôn không đồng ý  |
| 7 | Trương Phi say rượu đánh Đốc bưu | Lưu Bị đánh Đốc bưu |
| 8 | Tào Tháo ám sát Đổng Trác, sau khi thất bại thì giả vờ hiến Thất tinh đao rồi bỏ trốn | Trác phong chức cho Tào Tháo, Tháo không nhận, rời bỏ kinh đô về quê chiêu mộ trai tráng |
| 9 | Tào Tháo bị truy nã vì mưu giết Đổng Trác, Trần Cung bắt được nhưng thả ra và đi theo Tháo | Tào Tháo bị bắt nhầm vì tưởng là đinh tráng trốn binh dịch. Một công tào đã thuyết phục Huyện lệnh Trung Mâu thả ông ra |
| 10 | Tào Tháo sát hại cả nhà Lã Bá Sa, rồi quay lại giết nốt Bá Sa, khiến Trần Cung căm ghét và rời bỏ Tháo | Trần Cung không đi cùng Tào Tháo. Tháo đến nhà họ Lã không gặp, rồi giết người |
| 11 | Tào Tháo phát hiệu triệu chư hầu | Kiều Mạo phát hiệu triệu chư hầu. Tào Tháo chỉ mới tụ tập được đội quân nhỏ, theo dưới trướng Trương Mạo |
| 12 | 17 lộ chư hầu đánh Đổng Trác, có Mã Đằng tham gia. | 11 chư hầu đánh Đổng Trác. Mã Đằng kết minh với Đổng Trác cùng đánh chư hầu Sơn Đông |
| 13 | Đại tướng của Đổng Trác là Hoa Hùng liên tiếp đánh bại chư hầu, giết Pháo Trung, Du Thiệp, Phan Phụng. Tào Tháo rót rượu cho Quan Vũ ra trận, Vũ chém chết Hùng về thì rượu vẫn còn nóng | Hoa Hùng chỉ là tiểu tướng của Hồ Chẩn, bị quân của Tôn Kiên bắt được và giết chết. Quan Vũ không tham gia liên minh đánh Đổng Trác. Tào Tháo chỉ đi theo dưới cờ Trương Mạo, không phải chỉ huy. Các tướng chư hầu bị Hoa Hùng "chém chết" đều là hư cấu |
| 14 | Trong trận Hổ Lao, Lã Bố liên tiếp đánh bại các tướng chư hầu là Mục Thuận, Phương Duyệt, Vũ An Quốc, nhưng bị Trương Phi, Quan Vũ, Lưu Bị vây đánh, phải rút lui | Lưu Quan Trương không tham gia liên minh đánh Đổng Trác Trận Hổ Lao không có thật, các tướng bị Lã Bố giết là nhân vật hư cấu. Tam anh chiến Lã Bố chỉ là dân gian hư cấu |
| 15 | Triệu Vân đâm chết Khúc Nghĩa, cứu Công Tôn Toản | Khúc Nghĩa là tướng giỏi của Viên Thiệu, giúp Thiệu đánh bại Công Tôn Toản, vì kiêu ngạo nên bị Thiệu giết |
| 16 | Mã Siêu đâm chết Lý Mông và bắt sống Vương Phương khi mới 17 tuổi | Sử sách không đề cập, thay vào đó chỉ chép một sự kiện khác là Mã Siêu trực tiếp dẫn quân Tây Lương đánh tan quân Quách Viên, Cao Cán trong trận sông Phần |
| 17 | Vương Doãn dùng Điêu Thuyền làm mỹ nhân liên hoàn kế | Điêu Thuyền là tên một nhân vật hư cấu, Vương Doãn xúi giục Lã Bố giết Đổng Trác vì trước đó Lã Bố tư thông với tiện thiếp của Đổng Trác (không rõ tiện thiếp đó có phải tên là Điêu Thuyền hay không) |
| 18 | Lã Bố yêu Điêu Thuyền nên bị Đổng Trác phi kích ở Phụng Nghi Đình | Lã Bố tư thông với một tiện thiếp (không rõ tên) của Đổng Trác và bị Đổng Trác phi kích vì việc khác |
| 19 | Tôn Kiên giấu ngọc tỷ, rút về Giang Đông nên bị Lưu Biểu chặn đánh bắn chết | Hán Đế có nhiều ngọc tỷ, không chỉ một. Tôn Kiên và Lưu Biểu xung đột vì anh em họ Viên ghét nhau, Kiên là thuộc hạ Viên Thuật, còn Biểu về phe Viên Thiệu. |
| 20 | Điển Vi khỏe mạnh, một tay dựng cột cờ lớn trong trại Tào Tháo | Điển Vi giữ cột cờ khi còn phục vụ Trương Mạo |
| 21 | Hỏa Đức Tinh Quân đến đốt nhà My Trúc, vì thương Trúc là người đoan chính nên báo trước để ông dời đi | Truyền thuyết ghi trong "Sưu thần ký" (搜神記) do Can Bảo (干寶) viết năm 350 |
| 22 | Viên Thuật bị Tào Tháo ví như "xương khô trong mả" khi uống rượu luận anh hùng với Lưu Bị ở Hứa Xương | Người ví Viên Thuật như "xương khô trong mả" là Khổng Dung. Khi Đào Khiêm muốn bàn giao Từ châu cho Lưu Bị, Lưu Bị không dám nhận mà tiến cử Viên Thuật. Đào Khiêm liền hỏi ý kiến Khổng Dung, Khổng Dung chê Thuật không thể đảm đương bằng nhận xét này. |
| 23 | Trần Cung bày mưu phóng hỏa đốt thành Bộc Dương, khiến Tào Tháo suýt mất mạng | Dựa trên diễn biến có thật trong Chiến dịch Duyện châu, Lã Bố dùng mưu của Trần Cung đánh bại quân Tào, đốt cháy doanh trại và khiến Tào Tháo suýt bị bắt sống |
| 24 | Hạ Hầu Đôn bị tướng của Lã Bố là Tào Tính bắn trúng mắt, rút tên nuốt con ngươi rồi đâm chết Tính | Hạ Hầu Đôn bị thương trong chiến trận, mất một mắt nên quân Tào gọi là "Manh Hạ Hầu" (Hạ Hầu đui), không có chuyện rút tên nuốt con ngươi. Tào Tính xuất hiện trong Anh hùng ký của Vương Xán, không rõ mất năm nào |
| 25 | Trong trận Hạ Phì, Trần Cung khuyên Lã Bố ra ngoài thành đóng tạo thế ỷ giốc, Bố lại nghe lời vợ là Nghiêm thị nên không đi | Nghiêm thị là nhân vật hư cấu, vợ con Lã Bố không được ghi tên trong sử sách |
| 26 | Sau khi quân Tào thắng Lã Bố, Quan Vũ quì xuống xin Tào Tháo tha cho Trương Liêu | Quan Vũ cầu xin Tào Tháo cho lấy Đỗ thị (mẹ của Tần Lãng). Trương Liêu và Tang Bá tự đến hàng Tào sau khi Lã Bố bị hành quyết |
| 27 | Tào Tháo giả vờ định tự sát sau khi ngựa giẫm nát ruộng lúa, sau cắt tóc thay thủ cấp. Quân Tào hết lương, Tháo hỏi "mượn đầu" quan giữ lương là Vương Hậu để trấn an lòng quân | Không có trong sử sách. Vương Hậu là nhân vật hư cấu |
| 28 | Lưu Bị thua trận chạy lạc, gặp thợ săn là Lưu An. An bí mật giết vợ, làm thịt đãi Lưu Bị | Lưu An là nhân vật hư cấu. Việc quân đội của Lưu Bị từng bị hết lương thực, phải ăn thịt người là sự kiện có thật và được ghi chép trong "Anh Hùng Ký" (英雄記) của Vương Xán (王粲), tuy nhiên sách không nói rõ Lưu Bị có phải ăn thịt người hay không |
| 29 | Quan Vũ bị vây ở thành Hạ Bì, ra ba điều kiện với Trương Liêu để hàng Tào, trong đó có điều kiện: nếu biết Lưu Bị ở đâu thì nhất định Quan Vũ sẽ bỏ Tào Tháo đi tìm Lưu Bị | Quan Vũ bị bắt và hàng Tào, sử sách không ghi ông đưa ra điều kiện gì, ít lâu sau Tào Tháo sai Trương Liêu tới dò xét, Quan Vũ mới nói với Trương Liêu là nếu biết Lưu Bị ở đâu thì nhất định ông sẽ bỏ đi tìm Lưu Bị. Như vậy, việc này diễn ra sau khi Quan Vũ bị Tào Tháo bắt chứ không phải trước đó. |
| 30 | Tào Tháo tặng ngựa Xích Thố của Lã Bố ngày xưa cho Quan Vũ, Vũ tạ ơn | Ngựa Xích Thố của Lã Bố là có thật. Nhưng Quan Vũ chưa từng sở hữu hay cưỡi ngựa Xích Thố. |
| 31 | Viên Thiệu mang 70 vạn quân ra trận Quan Độ, Tào Tháo có 7 vạn | Không rõ số quân hai bên, chỉ chắc chắn quân Viên Thiệu đông hơn nhiều nhưng không thể tới 70 vạn quân. |
| 32 | Văn Xú đánh bại Trương Liêu, Từ Hoảng, nhưng bị Quan Vũ chém chết | Văn Xú bị quân Tào đánh bại và giết chết, không rõ là ai giết |
| 33 | Quan Vũ qua năm ải chém sáu tướng | Sử sách chỉ chép Quan Vũ về với Lưu Bị chứ không ghi chép cụ thể hành trình và diễn biến. Lúc đó cả Tào Tháo và Quan Vũ đều đang ở doanh trại tiền tuyến, không ở Hứa Xương. Sáu viên tướng bị Vũ giết đều là nhân vật hư cấu |
| 34 | Quan Vũ thu nhận Châu Thương, nhận Quan Bình làm con nuôi | Châu Thương là nhân vật hư cấu không có thật trong sử sách, Quan Bình là con trai trưởng của Quan Vũ |
| 35 | Quan Vũ chém Sái Dương ở Cổ thành sau 3 hồi trống (trước trận Quan Độ) | Lưu Bị giết Sái Dương sau trận Quan Độ |
| 36 | Triệu Vân giết Bùi Nguyên Thiệu, chiếm núi làm sơn tặc, sau gặp lại Lưu Bị | Bùi Nguyên Thiệu là nhân vật hư cấu. Triệu Vân đã lén theo Lưu Bị từ khi Bị đang ở nhờ Viên Thiệu, hàng ngày Vân lén lút đi chiêu mộ nhân sĩ cho Bị mà Viên Thiệu không hề hay biết. |
| 37 | Tôn Sách chém Vu Cát và bị Vu Cát ám ảnh phát bệnh chết | Tôn Sách bị gia nhân của Hứa Cống ám sát |
| 38 | Thủ lĩnh sơn tặc ở Giang Hạ, là Trương Vũ cưỡi ngựa Đích Lư đấu với Triệu Vân, bị đâm chết. Đầu lĩnh khác là Trần Tôn đuổi theo cướp lại ngựa, bị Trương Phi giết. Vân dâng Đích Lư cho Lưu Bị | Trương Vũ, Trần Tôn là nhân vật hư cấu |
| 39 | Sái Mạo muốn ám sát Lưu Bị, Bị cưỡi ngựa Đích Lư nhảy qua suối chạy thoát | Truyện Thế ngữ, không được ghi trong chính sử |
| 40 | Trình Dục theo lệnh của Tào Tháo giả mạo thư của mẹ Từ Thứ | Mẹ Từ Thứ bị bắt trong trận Trường Bản, tự nguyện viết thư gọi con |
| 41 | Từ Thứ ra đi đã vòng lại để tiến cử Gia Cát | Từ Thứ và Gia Cát cùng phục vụ Lưu Bị một thời gian |
| 42 | Gia Cát Lượng bày kế cho Lưu Bị hỏa thiêu gò Bác Vọng | Lưu Bị tự đốt Bác Vọng trước khi có Gia Cát |
| 43 | Gia Cát Lượng hỏa thiêu Tân Dã | Trận Tân Dã không có thật |
| 44 | My phu nhân trao A Đẩu cho Triệu Vân và tử tiết, Cam phu nhân tự chạy thoát | Triệu Vân cứu mẹ con Cam phu nhân ở Tràng Bản |
| 45 | Triệu Vân một thương một ngựa tung hoành trong quân Tào, đâm chết nhiều tướng Tào (bộ tướng của Tào Tháo là Hạ Hầu Ân, bộ tướng của Tào Nhân là Thuần Vu Đạo, bộ tướng của Tào Hồng là Yến Minh, bộ tướng Hạ Hầu Đôn là Chung Tấn và Chung Thân), và cả Cao Lãm | Các "tướng Tào" bị Vân giết đều là nhân vật hư cấu, Cao Lãm không rõ năm mất |
| 46 | Trương Phi hét lớn, khiến tướng Hạ Hầu Kiệt sợ vỡ mật, chết ở cầu Trường Bản | Trương Phi đứng án ngữ cầu, hò hét dọa địch rồi sau đó đốt cầu, quân Tào không ai dám qua sông và cũng không ai chết cả. Hạ Hầu Kiệt là nhân vật hư cấu. |
| 47 | Gia Cát Lượng đối đáp với quần nho Đông Ngô | Gia Cát Lượng chỉ sang Đông Ngô để đề nghị liên minh |
| 48 | Ngô quốc thái nhắc Tôn Quyền gọi Chu Du theo lời dặn của Tôn Sách | Tôn Sách chết mà sử không chép là dặn dò gì, bản thân Ngô quốc thái chỉ là nhân vật hư cấu |
| 49 | Tào Tháo có 83 vạn quân trong trận Xích Bích | Số quân Tào chỉ khoảng 22 vạn |
| 50 | Gia Cát Lượng mượn bài phú Đài Đồng Tước của Tào Thực để khích Chu Du đánh trận Xích Bích | Sau trận Xích Bích (207), Tào Tháo mới cho xây đài (xong 210), 2 năm sau Tào Thực mới làm bài phú (212). |
| 51 | Chu Du lừa Tưởng Cán trong trận Xích Bích | Chu Du chối từ Tưởng Cán sau trận Xích Bích |
| 52 | Gia Cát Lượng dùng "thuyền cỏ mượn tên", thu hàng vạn mũi tên của Tào Tháo trước trận Xích Bích | Tôn Quyền dùng thuyền hứng mũi tên của Tào Tháo trong trận Nhu Tu năm 213 |
| 53 | Chu Du, Gia Cát Lượng bàn mưu kế, cùng viết chữ "hỏa" trong lòng bàn tay | Hoàng Cái thấy thuyền quân Tào neo sát lại cùng nhau, nên hiến kế hỏa công cho Chu Du |
| 54 | Hoàng Cái dùng kế khổ nhục, Hám Trạch khi dâng thư trá hàng phải đấu trí với Tào Tháo | Việc gửi thư trá hàng của Hoàng Cái lập tức được Tào Tháo tin theo, không cần phải bày kế khổ nhục và cũng không cần Hám Trạch phải đấu trí với Tào Tháo |
| 55 | Bàng Thống hiến kế liên hoàn trong trận Xích Bích | Bàng Thống không tham gia trận Xích Bích |
| 56 | Khổng Minh lập đàn cầu gió đông | Đây chỉ là sự hư cấu của La Quán Trung |
| 57 | Trên đường rút chạy sau khi thua trận Xích Bích, Tào Tháo cười 3 lần, chê Chu Du Gia Cát Lượng kém, mỗi lần đều bị phục binh do Gia Cát sắp đặt sẵn đổ ra đánh tơi bời. | Tào Tháo sau khi chạy thoát mới cười, Lưu Bị đã phái binh truy kích nhưng không kịp. |
| 58 | Đường Hoa Dung, Quan Vũ tha Tào Tháo | Lưu Bị chặn đánh Tào Tháo ở Hoa Dung nhưng không kịp, Tào Tháo chạy thoát. |