stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giải bóng đá Vô địch Quốc gia 2022
Tranh cãi và sự cố > Liên quan đến khán giả, cổ động viên > Cổ động viên Hải Phòng nhổ nước bọt vào mặt trọng tài

Trong trận đấu giữa Hải Phòng và Topenland Bình Định ở vòng 8, khi tổ trọng tài đang làm thủ tục hoàn tất trận đấu, một cổ động viên của Hải Phòng có tên Trần Tiền Dũng đã tiến đến, túm cổ và nhổ nước bọt vào mặt trọng tài chính Hoàng Ngọc Hà. Vị trọng tài này cho rằng người gây sự từng làm việc ở câu lạc bộ Hải Phòng, trong khi theo giải trình của ban tổ chức sân Lạch Tray, người này là một khán giả, không phải nhân viên câu lạc bộ. Ông Hoàng Ngọc Hà cũng cho biết công tác an ninh của sân không tốt và mong muốn tình hình được cải thiện để các trọng tài yên tâm làm nhiệm vụ.
Hành động của Trần Tiền Dũng đã gây ảnh hưởng tiêu cực tới hình ảnh của giải đấu nói riêng và bóng đá Việt Nam nói chung. Chủ tịch câu lạc bộ Hải Phòng, ông Văn Trần Hoàn cho rằng sự việc xảy ra nằm ngoài ý muốn của ban lãnh đạo đội nhưng đây vẫn là trách nhiệm của đội bóng. Trưởng Ban kỷ luật VFF Vũ Xuân Thành khẳng định hành vi này có thể vượt qua cả các hình thức xử lý của bóng đá, bởi "cổ động viên này đã xúc phạm tới nhân phẩm và danh dự với trọng tài Hoàng Ngọc Hà, đó là chưa kể việc nhổ nước bọt vào mặt người khác như vậy vi phạm quy định phòng chống dịch." Bản thân ông Dũng sau đó cũng bày tỏ sự hối lỗi với việc làm của mình: "Tôi thừa nhận đã sai khi phản ứng như vậy. Ngay sau sự cố, tôi đã điện thoại xin lỗi trọng tài Hoàng Ngọc Hà." Trước đó, cổ động viên này cũng từng tấn công trọng tài Võ Minh Trí cách đây 10 năm và phải nhận án treo.
Với sự cố trên, câu lạc bộ Hải Phòng đã bị phạt thi đấu một trận trên sân nhà không có khán giả; còn ông Trần Tiến Dũng bị cấm vào sân vận động nơi tổ chức các trận thi đấu bóng đá thuộc quản lý, tổ chức của VFF trong vòng 36 tháng.
Hậu Hán thư

| Nhị thập tứ sử |
| --- | --- | --- | --- |
| STT | Tên sách | Tác giả | Số quyển |
| 1 | Sử ký | Tư Mã Thiên | 130 |
| 2 | Hán thư | Ban Cố | 100 |
| 3 | Hậu Hán thư | Phạm Diệp | 120 |
| 4 | Tam quốc chí | Trần Thọ | 65 |
| 5 | Tấn thư | Phòng Huyền Linh (chủ biên) | 130 |
| 6 | Tống thư | Thẩm Ước | 100 |
| 7 | Nam Tề thư | Tiêu Tử Hiển | 59 |
| 8 | Lương thư | Diêu Tư Liêm | 56 |
| 9 | Trần thư | Diêu Tư Liêm | 36 |
| 10 | Ngụy thư | Ngụy Thâu | 114 |
| 11 | Bắc Tề thư | Lý Bách Dược | 50 |
| 12 | Chu thư | Lệnh Hồ Đức Phân (chủ biên) | 50 |
| 13 | Tùy thư | Ngụy Trưng (chủ biên) | 85 |
| 14 | Nam sử | Lý Diên Thọ | 80 |
| 15 | Bắc sử | Lý Diên Thọ | 100 |
| 16 | Cựu Đường thư | Lưu Hú (chủ biên) | 200 |
| 17 | Tân Đường thư | Âu Dương Tu, Tống Kỳ | 225 |
| 18 | Cựu Ngũ Đại sử | Tiết Cư Chính (chủ biên) | 150 |
| 19 | Tân Ngũ Đại sử | Âu Dương Tu (chủ biên) | 74 |
| 20 | Tống sử | Thoát Thoát (chủ biên) | 496 |
| 21 | Liêu sử | Thoát Thoát (chủ biên) | 116 |
| 22 | Kim sử | Thoát Thoát (chủ biên) | 135 |
| 23 | Nguyên sử | Tống Liêm (chủ biên) | 210 |
| 24 | Minh sử | Trương Đình Ngọc (chủ biên) | 332 |
| - | Tân Nguyên sử | Kha Thiệu Mân (chủ biên) | 257 |
| - | Thanh sử cảo | Triệu Nhĩ Tốn (chủ biên) | 529 |
Hậu Hán Thư (giản thể: 后汉书; phồn thể: 後漢書; bính âm: Hòuhàn shū) là một trong những tác phẩm lịch sử chính thức của Trung Quốc do Phạm Diệp biên soạn vào thế kỷ thứ 5, sử dụng một số cuốn sách sử và văn bản trước đó làm nguồn thông tin. Nó bao quát giai đoạn lịch sử Đông Hán từ năm 25 đến năm 220.
Cuốn sách này là một phần trong bộ Tiền tứ sử của tổng tập Nhị thập tứ sử cùng với các cuốn Sử ký Tư Mã Thiên, Hán Thư và Tam Quốc Chí. Phạm Việp đã sử dụng một số cuốn lịch sử trước đó, gồm cả những tác phẩm của Tư Mã Thiên và Ban Cố, và nhiều cuốn sử khác (một số cuốn có tên trùng với tác phẩm này như cuốn Hán sử của nhiều tác giả viết trong thế kỷ thứ 2 hay cuốn Hậu Hán sử của Viên Hoành từ thế kỷ thứ 4) đa số những cuốn đó không còn tồn tại nguyên vẹn đến ngày nay. 30 quyển cuối cùng của cuốn sách, được lấy từ cuốn Tiếp nối Hán Thư (Tục Hán thư), một tác phẩm do Tư Mã Bưu (司馬彪) thực hiện ở thế kỷ thứ 3, đã được Lưu Chiêu (劉昭) gộp thêm vào ở thế kỷ thứ 6 khi ông thực hiện phần chú giải.
Cuốn "Tây Vực trường sử" (Sử vùng Tây Vực) do Ban Dũng (班勇) thực hiện một thời gian ngắn sau năm 127, dựa trên một phần những ghi chép của cha ông là Ban Siêu, là nguồn tư liệu chính về văn hoá và kinh tế xã hội của Tây Vực trong quyển 88 của cuốn sách này. Điều này khẳng định thêm rằng, chính Phạm Diệp, người đã ghi chép ngắn gọn trong văn bản viết về những nguồn tài liệu của mình trong tập viết về Tây Vực với lời bình luận của ông ở cuối chương rằng ngày tháng trong đoạn về Tây Vực đó đã được sửa đổi, sử dụng ngày tháng khác biệt so với những cuốn sử trước đó, như thông tin của Ban Dũng.
Mục lục > Bản kỷ

Quyển 1 Thượng Quang Vũ Đế thượng (Nguyên tên gốc là Thế Tổ Quang Vũ Đế kỷ, sau Lý Hiền kỵ húy Lý Thế Dân mà đổi tên mới)
Quyển 1 Hạ Quang Vũ Đế hạ
Quyển 2 Hiển Tông, Hiếu Minh Đế
Quyển 3 Túc Tông, Hiếu Chương Đế
Quyển 4 Hiếu Hòa, Hiếu Thương Đế
Quyển 5 Hiếu An Đế
Quyển 6 Hiếu Thuận, Hiếu Xung, Hán Chất Đế
Quyển 7 Hiếu Hoàn Đế
Quyển 8 Hiếu Linh Đế
Quyển 9 Hiếu Hiến Đế (Phụ Hoằng Nông Hoài Vương Lưu Biện)
Quyển 10 Thượng, Hoàng hậu thượng - Quang Vũ Quách Hoàng hậu húy Thánh Thông, Quang Liệt Âm hoàng hậu húy Lệ Hoa, Minh Đức Mã Hoàng hậu, Giả Quý Nhân, Chương Đức Đậu hoàng hậu, Hòa Đế Âm Hoàng hậu, Hòa Hi Đặng Hoàng hậu húy Tuy (Là bộ sử duy nhất trong nhị thập tứ sử lập kỷ Hoàng hậu)
Quyển 10 Hạ, Hoàng hậu hạ - An Tư Diêm Hoàng hậu húy Cơ, Thuận Liệt Lương Hoàng hậu húy Nạp, Ngu Mỹ Nhân, Trần Phu nhân, Hiếu Sùng Yển Hoàng hậu, Hoàn Đế Ý Hiến Lương Hoàng hậu húy Nữ Oánh, Hoàn Đế Đặng Hoàng hậu húy Mãnh Nữ, Hoàn Tư Đậu hoàng hậu húy Diệu, Hiếu Nhân Đổng Hoàng hậu, Linh Đế Tống Hoàng hậu, Linh Tư Hà Hoàng hậu, Linh Hoài Vương Hoàng hậu húy Vinh,Hiến Đế Phục Hoàng hậu húy Thọ ,Hiến Mục Tào hoàng hậu húy Tiết
Mục lục > Chí

Quyển 1 Luật lịch thượng
Quyển 2 Luật lịch trung
Quyển 3 Luật lịch hạ
Quyển 4 Lễ nghi thượng
Quyển 5 Lễ nghi trung
Quyển 6 Lễ nghi hạ
Quyển 7 Tế tự thượng
Quyển 8 Tế tự trung
Quyển 9 Tế tự hạ
Quyển 10 Thiên văn thượng
Quyển 11 Thiên văn trung
Quyển 12 Thiên văn hạ
Quyển 13 Ngũ hành 1
Quyển 14 Ngũ hành 2
Quyển 15 Ngũ hành 3
Quyển 16 Ngũ hành 4
Quyển 17 Ngũ hành 5
Quyển 18 Ngũ hành 6
Quyển 19 Quận quốc 1
Quyển 20 Quận quốc 2
Quyển 21 Quận quốc 3
Quyển 22 Quận quốc 4
Quyển 23 Quận quốc 5
Quyển 24 Bách quan 1
Quyển 25 Bách quan 2
Quyển 26 Bách quan 3
Quyển 27 Bách quan 4
Quyển 28 Bách quan 5
Quyển 29 Dư phục thượng
Quyển 30 Dư phục hạ
Steve Wozniak

| Steve Wozniak |
| --- | --- |

Sinh: Stephen Gary Wozniak 11 tháng 8, 1950 (74 tuổi) San Jose, California, Hoa Kỳ
Trường lớp: Đại học California, Berkeley
Nghề nghiệp: Nhà khoa học máy tính Kỹ sư điện
Phối ngẫu: Alice Robertson (cưới 1976–1980) Candice Clark (cưới 1981–1987) Suzanne Mulkern (cưới 1990–2004) Janet Hill (cưới 2008)
Con cái: 3
Website: http://www.woz.org/
Stephen (hay Stephan) Gary "Steve" Wozniak (sinh ngày 11 tháng 8 năm 1950), biệt danh là Woz, là một kỹ sư máy tính, lập trình viên người Mỹ, người đồng sáng lập Apple Inc. với Steve Jobs và Ronald Wayne. Wozniak tạo ra máy tính Apple I và máy tính Apple II vào giữa những năm 1970, góp phần đáng kể vào cuộc cách mạng máy vi tính của thời kỳ đó. Ngoài có biệt danh phổ biến "Woz", Wozniak cũng đôi khi được gọi là "Phù thủy tuyệt vời của Woz" và "iWoz" (một tham chiếu đến lược đồ đặt tên cho nhiều sản phẩm của Apple). "Woz" (viết tắt cho "Wheels of Zeus) cũng là tên của một công ty Wozniak thành lập. Ông là đôi khi được gọi là các "Steve khác" của Apple Computer.
Năm 1970, Wozniak trở thành bạn của Steve Jobs, khi Jobs làm việc hè ở Hewlett-Packard (HP), nơi Wozniak lúc đó cũng đang làm việc với một Máy tính lớn. Theo cuốn tự truyện của Wozniak, Jobs đã có ý tưởng bán máy tính như một lắp ráp đầy đủ như một Mạch in. Wozniak, lúc đầu hoài nghi, sau đó đã được thuyết phục bởi Jobs rằng ngay cả khi họ đã không thành công, họ ít nhất có thể nói với các con cháu của họ họ đã có công ty riêng của họ. Cùng nhau họ đã bán được một số các tài sản của họ (như Wozniak của HP khoa học máy tính và Jobs Volkswagen van), tăng USD $ 1300, và lắp ráp các nguyên mẫu đầu tiên trong phòng ngủ Jobs và sau khi có được không để lại không gian trong nhà để xe Jobs. Wozniak của căn hộ tại San Jose đã được lấp đầy với các màn hình, các thiết bị điện tử, và một số trò chơi máy tính Wozniak đã phát triển, tương tự như SuperPong nhưng với overs giọng nói để blips trên màn hình.
Đến năm 1975, Wozniak đã thôi học Đại học California, Berkeley và phát triển các máy tính mà cuối cùng đã làm cho ông nổi tiếng. Ông đã tự mình thiết kế phần cứng, thiết kế bảng mạch, và hệ điều hành cho Apple I. Với thiết kế của Apple I, ông và Công việc chủ yếu làm việc để gây ấn tượng với các thành viên khác của Câu lạc bộ máy tính có trụ sở tại Palo Alto, Homebrew, một địa phương nhóm thiết bị điện tử người có sở thích rất quan tâm đến máy tính, một trong những trung tâm chính được thành lập thời kỳ home hobbyist, về cơ bản tạo ra các ngành công nghiệp máy vi tính trong nhiều năm.
Song Hồ

Đối với các định nghĩa khác, xem Song Hồ (định hướng).
Song Hồ là một phường thuộc thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.
Địa lý

Phường Song Hồ nằm ở trung tâm thị xã Thuận Thành, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Hồ
Phía tây giáp xã Đại Đồng Thành
Phía nam giáp phường Gia Đông
Phía bắc giáp huyện Tiên Du ranh giới tự nhiên là sông Đuống.
Phường có diện tích 3,71 km², dân số năm 2022 là 7.531 người, mật độ dân số đạt 2.029 người/km².
Lịch sử

Vùng đất phường Song Hồ hiện nay vào đầu thế kỷ 19 là đất thuộc tổng Đông Hồ, huyện Siêu Loại, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc. Về sau, trấn Kinh Bắc đổi thành tỉnh Bắc Ninh, phủ Thuận An đổi thành phủ Thuận Thành nên tổng Đông Hồ thuộc huyện Siêu Loại, phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Tổng Đông Hồ gồm các làng xã cổ là: Đông Hồ (tên nôm là làng Mái), Tú Khê, Xuân Tú, Cẩm Tháp, Đạo Tú. Về sau có thời kỳ, Đông Hồ và Tú Khê hợp thành Đông Khê, Xuân Tú và Cẩm Tháp hợp thành Tú Tháp.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền mới chia vùng đất tổng Đông Hồ thành ba xã: Tú Hồ (gồm các làng: Đông Hồ, Tú Khê, Đạo Tú, Xuân Tú và Tú Tháp), Bắc Hồ (gồm các làng: Trương Xá, Lạc Thổ, Lạc Đạo), Đông Côi (gồm các làng: Cả, Lẽ và ấp Đông Côi). Ngày 9 tháng 2 năm 1966, hai xã Bắc Hồ và Tú Hồ hợp nhất thành xã Song Hồ theo Quyết định số 34-NV của Bộ trưởng Bộ Nội vụ.
Ngày 18 tháng 2 năm 1997, Chính phủ ra nghị định thành lập thị trấn Hồ trên cơ sở 261,45 ha diện tích tự nhiên và 4.988 người của xã Song Hồ, 223,36 ha diện tích tự nhiên và 3.009 người của xã Gia Đông.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Song Hồ còn lại 375,80 ha diện tích tự nhiên và 6.106 người.
Ngày 13 tháng 2 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 723/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 10 tháng 4 năm 2023). Theo đó, thành lập thị xã Thuận Thành và thành lập phường Song Hồ thuộc thị xã Thuận Thành trên cơ sở toàn bộ 3,71 km² diện tích tự nhiên, 7.531 người của xã Song Hồ.
Văn hóa

Phường Song Hồ vốn nổi tiếng với dòng tranh dân gian Đông Hồ ở làng Đông Hồ và nghề sản xuất chất điệp truyền thống ở làng Đạo Tú cung cấp cho làng Đông Hồ. Tại làng Hồ còn có chợ Hồ, một trung tâm mua bán giấy lớn đầu thế kỷ 20. Ngày nay, nghề làm tranh dân gian đã bị mai một, dân làng Đông Hồ chủ yếu chuyển sang làm nghề làm hàng vàng mã.
Đường phố chính

Đường Âu Cơ
Phố Nguyễn Chí Tố
Đường Phố Hồ - Á Lữ
Đường Đê Đại Hà
Đường trục Lạc Hoài
Đường trục Đạo Tú
Đường trục Đông Hồ
Đường trục Đông Khê
Đường trục Tú Tháp
Đường nội bộ các ĐTM DABACO, Vũ Kiệt...
Chú thích

1 2 3 4  “Nghị quyết số 723/NQ-UBTVQH15 năm 2023 về việc thành lập thị xã Thuận Thành và các phường thuộc thị xã Thuận Thành, thị xã Quế Võ và các phường thuộc thị xã Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh”.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  cuốn Tên làng xã Việt Nam đầu thế kỷ 19, trang 68.
↑  “Báo cáo kiểm kê về di sản: VN.0092NTC Làng nghề truyền thống tranh Đông Hồ”. Danh mục kiểm kê Di sản văn hóa phi vật thể.
↑  “Tình hình thay đổi đơn vị hành chính ở huyện Thuận Thành”. Cổng thông tin điện tử Sở Nội vụ tỉnh Bắc Ninh. 27 tháng 8 năm 2018. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2023.
↑  “Nghị định số 13-CP năm 1997 về việc thành lập thị trấn huyện lỵ huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh”.
↑  Bài Mùa xuân trên giấy điệp, trong sách Truyện các làng nghề, của Tạ Phong Châu, Nguyễn Quang Vinh và Nghiêm Đa Văn, trang 100.
↑  Bài Nhịp chày Yên Thái và những trang giấy thanh tân, trong sách Truyện các làng nghề, của Tạ Phong Châu, Nguyễn Quang Vinh và Nghiêm Đa Văn, trang 94.
| x t sXã, phường thuộc thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh |
| --- | --- | --- |
| Phường (10) |  An Bình ·  Gia Đông ·  Hà Mãn ·  Hồ ·  Ninh Xá ·  Song Hồ ·  Thanh Khương ·  Trạm Lộ ·  Trí Quả ·  Xuân Lâm  |  |
| Xã (8) |  Đại Đồng Thành ·  Đình Tổ ·  Hoài Thượng ·  Mão Điền ·  Nghĩa Đạo ·  Ngũ Thái ·  Nguyệt Đức ·  Song Liễu  |  |
Zálezly

| Zálezly |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

  Hiệu kỳ
Zálezly
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Jihočeský
Huyện: Prachatice
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ0315 550698
Zálezly là một làng thuộc huyện Prachatice, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.
524 Fidelio

524 Fidelio
| Tên |
| --- | --- |
Tên: Fidelio
Tên chỉ định: 1904 NN
Phát hiện
Người phát hiện: Max Wolf
Ngày phát hiện: 14 tháng 3 năm 1904
Nơi phát hiện: Heidelberg
Thông số quỹ đạo
KNTV 18 tháng 8 năm 2005 (ngJ 2453600.5)
Độ lệch tâm (e): 0.129
Bán trục lớn (a): 2.635 ĐVTV
Cận điểm quỹ đạo (q): 2.295 ĐVTV
Viễn điểm quỹ đạo (Q): 2.975 ĐVTV
Chu kỳ quỹ đạo (P): 4.277 NJ
Độ nghiêng quỹ đạo (i): 8.223°
Kinh độ (Ω): 326.849°
Acgumen (ω): 79.428°
Độ bất thường trung bình (M): 354.768°
524 Fidelio là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu XC, có thành phần cấu tạo vừa bằng kim loại vừa bằng cacbon.
Nó có đường kính 71 km, di chuyển ở quỹ đạo gần trung tâm vành đai tiểu hành tinh. Tiểu hành tinh này do Max Wolf phát hiện ngày 14.3.1904 ở Heidelberg, và được đặt theo tên
biệt danh của Leonora trong vở opera duy nhất Fidelio của Beethoven.
Carthage

Bài này viết về thành phố lịch sử. Đối với Cộng hòa Phoenician, xem Carthage cổ đại. Đối với Đô thị hiện đại, xem Carthage (đô thị). Đối với Sân bay, xem Sân bay quốc tế Tunis–Carthage. Đối với Sử dụng khác, xem Carthage (định hướng).
Địa điểm khảo cổ tại TunisiaBản mẫu:SHORTDESC:Địa điểm khảo cổ tại Tunisia
| --- | --- |
Nhà tắm Antoninus, Carthage
Vị trí tại Tunisia
Vị trí: Tunisia
Vùng: Tunis
Tọa độ: 36°51′10″B 10°19′24″Đ﻿ / ﻿36,8528°B 10,3233°Đ﻿ / 36.8528; 10.3233

 Di sản thế giới UNESCO
Loại: Văn hóa
Tiêu chuẩn: ii, iii, vi
Đề cử: 1979 (Kỳ họp 3)
Số tham khảo: 37
Quốc gia:  Tunisia
Vùng: Danh sách di sản thế giới tại châu Phi
 
 
Carthage (tiếng Phoenicia: 𐤒𐤓𐤕𐤇𐤃𐤔𐤕, Qart-ḥadašt, "Thành phố mới" ; tiếng Hy Lạp cổ: Καρχηδών, Karkhēdōn ; tiếng Latinh: Carthāgō ; tiếng Ả Rập: قرطاج, Qarṭāj) là một trung tâm và thành phố thủ đô cổ của nền Văn minh Carthage, phía đông hồ Tunis, ngày nay là khu vực ngoại ô Tunis, thủ đô của Tunisia. Carthage được coi là trung tâm thương mại quan trọng nhất của Địa Trung Hải cổ đại và được cho là một trong những thành phố giàu có bậc nhất Thế giới cổ đại.
Thành phố này phát triển từ một thuộc địa của Phoenicia trở thành thủ đô của Đế chế Punic thống trị phần lớn tây nam Địa Trung Hải trong thiên niên kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Nữ hoàng Dido huyền thoại được coi là người gây dựng lên thành phố, mặc dù lịch sử về sự tồn tại của bà bị nghi ngờ. Theo các tác phẩm của Timaeus của Taormina, bà đã mua đất từ một bộ lạc địa phương khu vực đất có nhiều nhất có thể được bao quanh bởi một tấm da bò. Bà đã cắt da bò thành từng dải, đưa ra yêu sách của mình và thành lập một đế chế, thông qua phát động Chiến tranh Punic khiến Carthage trở thành hiểm họa hiện hữu duy nhất của Rome lúc bấy giờ, cho đến khi người Vandal xuất hiện sau đó vài thế kỷ.
Thành phố sau đó bị phá hủy bởi Cộng hòa La Mã trong cuộc chiến tranh Punic lần thứ ba vào năm 146 trước Công Nguyên, sau đó tái phát triển với tên gọi Carthage La Mã để trở thành thành phố chính của La Mã ở tỉnh Châu Phi. Carthage sau đó bị cướp bóc và phá hủy bởi Omeyyad và một lần nữa trong Trận Carthage năm 698 nhằm ngăn không cho Đế quốc Đông La Mã chiếm lại. Nó vẫn bị chiếm đóng trong thời kỳ Hồi giáo và được người Hồi giáo sử dụng như một pháo đài cho đến thời kỳ Hafsid, khi Thập tự chinh thứ tám chiếm giữ thành phố và tàn sát cư dân. Hafsid đã quyết định phá hủy hệ thống phòng thủ của thành phố để nó không thể được sử dụng làm căn cứ bởi một thế lực thù địch nào nữa. Và nó tiếp tục tồn tại như là một giám mục.
Thuật ngữ Punic bắt nguồn từ tiếng Latin Punicus (hoặc Poenicus), có nghĩa là "người Carthage", và ám chỉ đến tổ tiên người Phoenicia của người Carthage. Tính từ tiếng Latinh pūnicus được phản ánh trong tiếng Anh trong một số từ vay mượn từ tiếng Latinh—đặc biệt là Chiến tranh Punic và tiếng Punic.
Địa thế

Carthage đã được xây dựng trên một mũi đất cùng với một con lạch nhỏ hướng ra biển ở phía bắc và nam. Địa điểm của thành phố làm cho nó trở thành trung tâm của buôn bán đường biển của Địa Trung Hải. Tất cả các tàu thuyền qua biển đã phải vượt qua giữa Sicilia và bờ biển của Tunisia, nơi Carthage được xây dựng, tạo điều kiện cho nó trở thành thế lực hùng mạnh và quyền lực.
Hai hải cảng nhân tạo lớn được xây dựng trong phạm vi thành phố, một cảng là nơi trú ẩn của hạm đội tàu chiến gồm 220 tàu và một dành cho việc buôn bán. Một bức tường thành được xây dựng để bao bọc cả hai cảng.
Thành phố được bao bọc bởi tường thành 23 dặm (37 km) chiều dài, dài hơn tường thành của các thành phố được so sánh khác. Hầu hết các bức tường được đặt trên bờ và vì vậy ít gây được chú trọng vì người Carthage kiểm soát biển, tiến hành các cuộc tấn công từ hướng đó là khó khăn. Khoảng 2,5 -3 dặm (4-4,8 km) của tường trên eo đất tới phía tây là thực sự lớn và trong thực tế đã không bao giờ bị xâm nhập.
Thành phố có một khu nghĩa trang rất lớn, khu vực tôn giáo, khu vực chợ, hội đồng thành phố, tháp canh và một nhà hát và được chia thành bốn khu vực dân cư với cùng một bố cục. Ở trung tâm thành phố là một pháo đài gọi là Byrsa. Nó là một trong những thành phố lớn nhất trong thời đại Hy Lạp hóa (theo một số ước tính chỉ Alexandria là lớn hơn) và là một trong những thành phố lớn nhất trước thời kì công nghiệp.
Lịch sử

Xem thêm: Lịch sử Carthago và Carthage cổ đại
Lịch sử > Lịch sử thành lập

Nghiên cứu lịch sử của Carthago là một vấn đề do dấu tích văn hóa và các tài liệu cổ đã bị tiêu hủy bởi người La Mã ở cuối cuộc Chiến tranh Punic lần thứ ba, rất ít nguồn còn sót lại về lịch sử của người Carthago. Còn rất ít những bản dịch cổ về Punic bởi người Hy Lạp và La Mã và từ những chữ khắc trên đài kỷ niệm và các tòa nhà được phát hiện ở Bắc Phi. Các nguồn khảo cổ học chính là sử học Hy Lạp và La Mã bao gồm Livy, Polybius, Appian, Cornelius Nepos,Silius italicus, Plutarch, Dio Cassius và Herodotus. Những nhà văn, nhà sử học này thuộc các dân tộc thường cạnh tranh, và có những cuộc xung đột với Carthago. Những thành phố Hy Lạp cạnh tranh với Carthago vì Sicilia, và những người La Mã đã chiến đấu trong ba cuộc chiến tranh chống lại Carthago. Không ngạc nhiên khi mà các tài liệu của họ chứa những thông tin thù địch trong khi lại có rất ít tác phẩm Hy Lạp phản bác. Hầu hết những tác phẩm dạng này thường đã biến mất.
Lịch sử > Lịch sử thành lập > Nữ hoàng Elissa (Dido)

Nữ hoàng Elissa (còn được gọi là "Alissar", theo tiếng Ả Rập và tên [6] اليسار cũng اليسا và عليسا), sau này còn được gọi là Dido, là người khai quốc Carthago. Vào thời kì đỉnh cao, kinh đô của bà được gọi là "thành phố Mặt Trời" thống trị hơn 300 đô thị khác của miền tây Địa Trung Hải, và lãnh đạo thế giới Phoenici (hoặc Punic).
Theo Justinus, Elissa là một công chúa xứ Týros. Bà là con gái của vua Matten xứ Týros (còn được gọi là Muttoial hay Belus II). Khi ông mất, ngai vàng đã được truyền lại cho cả bà và em trai bà là vua Pygmalion. Bà đã lập gia đình với chú của mình là Acherbas (còn được gọi là Sychaeus), một giáo sĩ tối cao phụng sự tại miếu thờ thần Melqart, là người giàu có và nắm đại quyền trong tay. Điều này đã dẫn đến sự xung đột giữa nhà vua và tôn giáo. Pygmalion là một bạo chúa, ham thích vàng bạc và mưu mô, ông ta luôn luôn mong muốn chiếm đoạt tài sản và quyền lực của Acherbas. Pygmalion đã ám sát Acherbas trong miếu thờ và lừa dối về cái chết của người chồng của chị mình trong một thời gian dài.
Dưới ách thống trị hà khắc của Pygmalion, người dân Týros kêu la về sự độc đoán của vị bạo quân và gây nên mâu thuẫn trong nội bộ Hoàng tộc. Sau khi hiểu được rằng Pygmalion đàn áp nhân dân, muốn cô lập mình và thậm chí còn định sát hại mình để độc chiếm ngai vàng, Elissa chạy trốn khỏi Týros để thoát khỏi bàn tay tàn nhẫn của em trai mình. Cùng đi với bà có nhiều người dân Týros không muốn ở lại quê hương để mà tiếp tục bị bạo chúa đè đầu cưỡi cổ.
Lịch sử > Lịch sử thành lập > Dido qua sử thi Aeneid của Virgil

Bộ sử thi Aeneid của nhà thi hào La Mã Virgil, mở đầu với lời ca ngợi công đức cao cả của Nữ hoàng Dido (tên Hy Lạp của nữ hoàng Elissa). Chỉ trong vòng bảy năm, kể từ khi người Carthago di trú khỏi Týros, bà hoàn tất quá trình gầy dựng thành Carthago.
Virgil nhận xét bà là một Nữ hoàng có nhân cách cao quý, bà cho phép Hoàng tử Aeneas thành Troia tỵ nạn với những chiến binh của mình, sau khi Troia bị người Hy Lạp xâm chiến. Thấy Dido đem lòng yêu Aeneas, Thần vương Jupiter sai Mercury - vị sứ giả của Thần vương - đến khuyên can Aeneas rằng chàng không được ở lại Carthago mà phải từ bỏ tình yêu của mình, phải lên thuyền tới Ý để lập nên thành La Mã. Virgil kết thúc bộ sử thi này với đoạn Aeneas từ chối tình yêu của Dido, làm cho trái tim của bà bị tan vỡ. Bà đã ra lệnh cho xây dựng một giàn thiêu nơi bà ngã xuống thanh gươm của Aeneas.
Lịch sử > Cộng hòa Carthago

Xem thêm: Cộng hòa Carthago
Cộng hoà Carthago là một trong những quốc gia lâu đời nhất và hùng mạnh nhất trong thế giới Địa Trung Hải cổ đại. Các thư tịch cổ còn sót lại đến này kể về những cuộc chiến với xứ Syracuse và Cộng hòa La Mã, với kết quả là chiến bại kèm theo sự cáo chung của Nhà nước cổ đại Carthago trong cuộc chiến tranh Punic lần 3.
Quân đội

Bài chi tiết: Lực lượng quân đội Carthago
Theo Polybius, Carthago dựa rất nhiều, mặc dù không độc quyền, vào lính đánh thuê nước ngoài đặc biệt là trong chiến tranh ở nước ngoài. Cốt lõi của quân đội của nó là từ bắc phi (dân tộc Libya và người Numidia, cũng như "Liby-Phoenicia" - Punics). Các binh sĩ đã được hỗ trợ bởi lính đánh thuê từ các nhóm dân tộc khác nhau, trải dài trên khắp Địa Trung Hải, những người chiến đấu tại các đơn vị của chính quốc gia họ. Người Celt, Balearic, và Iberia đặc biệt chiếm ưu thế hơn cả. Sau cuộc chinh phục của nhà Barca ở bán đảo Iberia, lính Iberia thậm chí còn đông hơn người Carthago. Carthago có trên chiến trường một lực lượng kị binh rất ghê gớm, đặc biệt là ở châu Phi, quê hương của nó. Một lực lượng quan trọng trong đó là kị binh nhẹ của Numidia. Một loại quân khác được sử dụng là những con voi chiến bắc Phi đã tuyệt chủng. Chúng được đào tạo cho chiến tranh và được sử dụng để phổ biến cho các cuộc tấn công mặt trước hoặc như chống lại sự tấn công của kị binh. Một đội quân có thể được trang bị tới hàng trăm con voi hoang dã như vậy, nhưng trong các văn bản cổ xưa thì chỉ có ít hơn một trăm được triển khai. Những người quản tượng được trang bị giáo và búa để giết voi nếu chúng quay ngược trở lại về phía quân đội của mình.