Thiên hoàng Kōmei
Lên ngôi Thiên hoàng > Nước Mỹ "mở cửa" Nhật Bản (1853 - 1854)

Thời kỳ Thiên hoàng Kōmei lên ngôi đã chứng kiến sự "thúc bách" đòi mở cửa của các nước phương Tây với Nhật Bản, mở đầu là Mỹ. Thập niên 50 của thế kỷ XIX, cách mạng công nghiệp ở Mỹ phát triển mạnh nên công nhân Mỹ làm việc suốt ngày đêm mà không nghỉ ngơi nên họ cần đèn để soi sáng. Để kiếm nguyên liệu cho việc soi đèn, người Mỹ sử dụng tinh dầu (hay dầu cá) của cá voi (có nhiều ở phương Đông) làm nhiên liệu để đốt và thắp đèn. Hơn nữa, Mỹ muốn "mở cửa" Nhật Bản để có chỗ đứng trong con đường buôn bán với Trung Hoa. Chính những nguyên nhân đó đã thúc đẩy Mỹ phải "mở cửa" Nhật Bản. Một nhà văn Herman Melville đã viết: "Nhật Bản, cái nước đóng kín cửa khóa hai vòng kia, nếu một ngày nào phải tỏ ra hiếu khách, đó cũng là nhờ có những con tàu săn cá voi như chúng ta. Và chuyện như thế đang sắp sửa được thực hiện".
Ngày 7 tháng 8 năm 1853, Tư lệnh hạm đội Đông Ấn Độ của Mỹ là Matthew C. Perry (1794-1858) dẫn 4 chiếc thuyền có trang bị đại pháo đến thành phố cảng Uraga trao cho chính quyền quốc thư của Tổng thống Mỹ Millard Fillmore (1800-1874, tổng thống thứ 13, tại chức 1850-53) đòi Nhật phải mở cửa thông thương. Trước đe dọa này, Mạc phủ dùng kế hoãn binh, hẹn Perry năm sau sẽ trả lời. Perry vừa rút đi thì lập tức Đề đốc Putyaacutetin (Evfmij Vasalievich, 1803-1883)  đến Nagasaki và cũng đưa ra đòi hỏi tương tự như của Perry.
Trước tình hình ấy, Mạc phủ lúng túng không biết phải giải quyết như thế nào. Viên rōjū shuza (Lão trung thủ tọa, tương đương Thủ tướng Nhật lúc đó) là Abe Masahiro (1843 - 1855) tiến hành cuộc trưng cầu ý kiến xem ý kiến của các tầng lớp nhân dân Nhật Bản như thế nào. Trong số 61 ý kiến từ gần 400 bức thư trả lời của daimyo, cận thần của Shogun, nho gia thì có 26 ý kiến (chung) là nhượng bộ và chấp nhận đòi hỏi của Mỹ, 14 ý kiến mơ hồ và một số ý kiến khác không rõ rệt.
Ngày 13/02/1854, Perry trở lại Nhật với 7 chiếc thuyền xâm nhập vào sâu trong vịnh Edo, có ý dùng võ lực thật sự nếu thương thuyết không xong. Sau khi đặt chân lên Yokohama, thái độ của Perry trước sau vẫn cứng rắn tuy lời lẽ trong công hàm ngoại giao của Tổng thống Fillmore rất lịch sự. Masahiro ở thế quá kẹt đành phải chấp thuận đòi hỏi mở cửa hải khẩu của Mỹ. Ông cử Hayashi Akira làm đại diện của Nhật, ký với Perry bản Điều ước Kanagawa (31 tháng 3 năm 1854)
Nội dung của Hiệp ước thân thiện năm 1854, ngoài những lời hoa mỹ, có 4 điều khoản chính:
1) Nhật Bản sẽ cung cấp lương thực, chất đốt cho tàu thuyền Mỹ.
2) Hai bên hứa cứu hộ lẫn nhau mỗi khi có tàu thuyền gặp nạn.
3) Nhật thừa nhận việc Mỹ gửi lãnh sự đến đóng tại Shimoda và Hakodate.
4) Nhật dành cho Mỹ quyền quốc gia được ưu đãi đặc biệt.
Ngay sau Mỹ, Nhật lại ký với Nga hiêp ước Puyaacutetin. Hiệp ước này quy định là lãnh thổ của Nhật kể từ đảo Etorofu (Trạch Tróc) trở xuống phía Nam, còn từ đảo Uruppu (Đắc Phủ) trở lên phía bắc là lãnh thổ của Nga. Riêng đảo Karafuto (Hoa Thái) là nơi dân chúng hai nước có thể sống tạp cư. Nơi đây, hai bên không phân biên giới và dân chúng có thể tự do chọn nơi sinh sống. Người Nga được ghé Shimoda, Hakodate cũng như một cảng thứ ba là Nagasaki.
Năm 1856, Townsend Harris (1804-1878) được Tổng thống Mỹ là Franklin Pierce cử làm Tổng lãnh sự đầu tiên của Mỹ tại Shimoda, Nhật Bản (1856 - 1862). Đến trấn nhậm nhiệm sở mới, Harris tìm cách thương lượng với Shogun để ký Hiệp ước thông thương với người Nhật. Tuy nhiên, viên rōjū shuza kế nhiệm Masahiro là Hotta Masayoshi (1855 - 1858) lại là một người cứng rắn, cự tuyệt việc thông thương với Mỹ. Thêm nữa, vị Thiên hoàng tại ngôi là Kōmei lại rất ghét người ngoại quốc thậm tệ. Tư tưởng "nhương di" (bài ngoại) của triều đình trở thành tư tưởng chủ đạo và không được thay đổi. Để gây sức ép buộc Nhật Bản phải mở cửa, Harris bèn lấy sự việc quân Anh - Pháp đánh bại quân Thanh và ký với nhà Thanh Hiệp ước Thiên Tân (1858) để buộc được viên Đại lão Ii Naosuke (cầm quyền từ 1858 - 1860), buộc ông phải thông thương. Thương thuyết thành công, viên đại lão Naosuke ký với Mỹ Hiệp ước thông thương Mỹ - Nhật (6/1858) gồm 5 điểm:
1) Nhật mở cửa cho Mỹ các hải cảng ở Kanagawa, Nagasaki, Niigata, Hyôgo và hai đô thị Edo và Ōsaka.
2) Việc thông thương có nghĩa là mậu dịch được tự do.
3) Mở những nơi cư trú cho người ngoại quốc ở các bến cảng nhưng họ không được đi lại trên toàn quốc.
4) Thừa nhận quyền lãnh sự tài phán (trị ngoại pháp quyền).
5) Thừa nhận chế độ quan thuế theo hiệp định (Nhật Bản không có chủ quyền về quan thuế).