stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trại súc vật
Tóm tắt > Chủ nghĩa động vật

Chủ nghĩa động vật là một hình ảnh phản chiếu có tính chất ngụ ý về các nhà nước mới trong lịch sử, đặc biệt trong giai đoạn mới thành lập, cũng như diễn tiến quan niệm của cách mạng và chính phủ mới về việc làm thế nào để thực hiện nó. Chủ nghĩa này do chú lợn Old Major rất được tôn trọng đề ra. Những chú lợn Snowball, Napoleon, và Squealer đã đưa các tư tưởng của Old Major vào trong một triết lý thực tế, mà chúng đặt tên chính thức là Chủ nghĩa động vật. Ngay sau đó Napoleon và Squealer bắt đầu thực hiện các trò truỵ lạc của loài người (uống rượu, ngủ trên giường và mua bán). Squealer được sử dụng để sửa đổi Bảy điều răn để thích hợp với sự “người hoá” của nó, nhằm bóp méo lý thuyết nhân đạo ban đầu của chính phủ mới để lập lại một xã hội chuyên chế độc tài thời jones.
Bảy điều răn là một danh sách các quy định hay luật được cho là để giữ trật tự và đảm bảo tính căn bản của Chủ nghĩa động vật bên trong Trại súc vật. Bảy điều răn được đưa ra để thống nhất mọi loài vật với nhau trong một lý tưởng chung chống lại con người và ngăn chặn các loài vật không đi theo những thói quen ma quỷ của con người. Bởi không phải tất cả loài vật đều có thể nhớ được Bảy điều răn, chúng được rút gọn lại thành một câu căn bản: "Bốn chân tốt! Hai chân xấu!" (với cánh cũng được tính là chân cho mục đích này, Snowball cho rằng cánh được tính như chân bởi chúng là các vật thể để vận động chứ không phải để thao tác), câu nói được những con cừu thường xuyên nhắc lại, khiến đám đông những con vật quên đi những lời nói dối của những con lợn. Bảy điều răn nguyên bản là:
Bất kỳ cái gì đi bằng hai chân đều là kẻ thù
Bất kỳ cái gì đi bằng bốn chân, hay có cánh, đều là bạn bè.
Không con vật nào được mặc quần áo.
Không con vật nào được ngủ trên giường.
Không con vật nào được uống rượu.
Không con vật nào được giết bất kỳ con vật nào khác.
Tất cả các loài vật là bình đẳng.
Sau này, Napoleon và những con lợn của nó tham nhũng bằng quyền lực tuyệt đối chúng có được với trang trại. Để duy trì sự đồng đẳng với các loài vật khác, Squealer bí mật viết thêm vào các điều răn để làm lợi cho các con lợn trong khi vẫn giữ bí mật để chúng không bị buộc tội phá vỡ các điều luật (như "Không con vật nào được uống rượu" được thêm "quá mức" và "Không con vật nào được ngủ trên giường" được thêm "trải ga"). Các điều răn cuối cùng bị bỏ đi hoàn toàn, và được thay thế bằng câu "Mọi con vật đều bình đẳng, nhưng một số con vật bình đẳng hơn những con vật khác", và "Bốn chân tốt, hai chân tốt hơn!" khi loài lợn ngày càng giống con người.
Các nhân vật

Tác giả Orwell đã nói rằng tác phẩm của ông không ám chỉ bất cứ quốc gia hoặc hệ thống chính trị cụ thể nào. Các sự kiện và nhân vật trong Trại súc vật có thể dùng để chỉ bất cứ một xã hội nào, trong bất cứ một giai đoạn nào có những đặc điểm tương tự với Trại súc vật; chính phủ độc tài, tham nhũng và sự khờ dại nói chung của loài người; Snowball là ẩn dụ cho những chính khách tốt bụng nhưng khờ khạo, và con lợn lãnh đạo, Napoleon, là ẩn dụ cho kiểu chính khách tư lợi và gian xảo. Các nhân vật khác ám chỉ những loại người khác nhau trong xã hội với những vai trò, tính cách, nhận thức và hành vi khác nhau.
Các nhân vật > Lợn

Bài chi tiết: Lợn trong văn hóa đại chúng
Các nhân vật > Ngựa và lừa

Có bốn nhân vật ngựa chính: Boxer, Clover, và Mollie, là những con ngựa, và Benjamin, là một con lừa. Boxer là một lao động trung thành, tử tế và luôn cống hiến. Về thể chất nó là con vật khoẻ nhất trang trại, nhưng ngây thơ và chậm chạp, điều này khiến nó luôn nói "Tôi sẽ làm việc nhiều hơn nữa" và "Napoleon luôn đúng" dù có tình trạng tham nhũng. Clover là bạn của Boxer, luôn chăm sóc Boxer, và nó cũng là con vật luôn chăm lo cho các con ngựa khác, và nói chung các con vật khác (như những con vịt được nó che chở giữa hai chân trước và bụng trong bài phát biểu của Thủ lĩnh). Mollie là con ngựa cái trẻ kiêu ngạo, luôn nghĩ về bản thân, thích hưởng lạc và thích đeo ruy băng trên bờm, ăn các cục đường, và bị con người làm hư chăm sóc kỹ lưỡng. Nó nhanh chóng rời bỏ đến trang trại khác và chỉ được đề cập tới một lần. Benjamin là một trong những con vật sống lâu nhất, và cũng là một trong số ít biết đọc. Nó là người bạn rất trung thành của Boxer, và không hề làm gì để cảnh báo các con vật khác về sự tham nhũng của các con lợn, (mà nó thầm nhận ra ngày càng trở nên trầm trọng). Khi được hỏi nó thấy hạnh phúc hơn lúc trước hay sau Cách mạng, Benjamin nói, "Những con lừa sống rất lâu. Các bạn chưa từng thấy một con lừa chết." Nó sống yếm thế và bi quan, câu nói thường xuyên của nó là; "Cuộc sống sẽ tiếp diễn như nó vẫn tiếp diễn - có nghĩa là, xấu xa". Nhưng nó cũng là một con vật khôn ngoan nhất trang trại, và có thể "đọc tốt như bất kỳ một con lợn nào".
Nguồn gốc

George Orwell đã viết bản chép tay năm 1943 và 1944 theo những kinh nghiệm của ông trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha, mà ông miêu tả trong cuốn Homage to Catalonia năm 1938.
Trong lời nói đầu của một ấn bản tiếng Ukraina năm 1947 cuốn Animal Farm ông đã giải thích cách thoát khỏi những cuộc thanh trừng trong cuộc chiến tại Tây Ban Nha đã dạy ông "sự dễ dàng thế nào để việc tuyên truyền chuyên chế có thể kiểm soát ý kiến của những người đã được khai sáng tại các quốc gia dân chủ." Điều này thúc đẩy Orwell thể hiện và mạnh mẽ lên án cái ông đã nhìn thấy như là tình trạng tham nhũng đã bóp méo các lý tưởng chủ nghĩa nhân đạo nguyên thủy.
Trong lời nói đầu đó Orwell cũng miêu tả cái mang cho ông ý tưởng đặt nội dung cuốn sách trong một trang trại:
...Tôi thấy một chú bé, có lẽ mười tuổi, lái một chiếc xe ngựa lớn dọc theo một con đường hẹp, quất ngựa bất cứ khi nào muốn rẽ. Điều đó khiến tôi nghĩ rằng nếu những con vật đó nhận thức được sức mạnh của chúng, chúng ta sẽ không có quyền lực với chúng, và rằng con người khai thác các con vật theo cách mà những người giàu khai thác người vô sản.
Orwell đã gặp phải nhiều khó khăn khi tìm cách xuất bản cuốn sách. Bốn nhà xuất bản từ chối; một ban đầu đã chấp nhận nhưng sau đó từ chối sau khi tham vấn với Bộ thông tin Anh Quốc. Cuối cùng Secker and Warburg đã xuất bản ấn bản đầu tiên 1945.
Ý nghĩa

Tại Khối Đông Âu cả Animal Farm và Nineteen Eighty-Four sau này đều có trong danh sách sách cấm cho tới die Wende năm 1989, và chỉ có được trên các mạng lưới Samizdat phe nhóm.
Trận Windmill trong tiểu thuyết được Sant Singh Bal[ai nói?] coi là "thuộc những đoạn quan trọng tạo nên điều cốt lõi của cuốn tiểu thuyết." Harold Bloom cho rằng các nội dung trong sách được lấy cảm hứng từ cách mạng Pháp. Cụ thể, lợn Thủ Lĩnh là sự nhại lại các nhà tư tưởng thời khai sáng tại Pháp (như Rosseau), lợn Napoleon là một sự lặp lại nguyên vẹn cái tên của Hoàng đế Napoleon, người đã lợi dụng cuộc Cách mạng Pháp để giành lấy ngôi vị. Trận Windmill trong cuốn sách thì được lấy cảm hứng từ Trận Valmy nổi tiếng, nơi quân cách mạng Pháp đã đánh thắng liên quân các nước phong kiến châu Âu. Khẩu hiệu "tất cả các loài vật đều bình đẳng" cũng là sự nhại lại nguyên vẹn khẩu hiệu "tất cả mọi người đều bình đẳng" trong Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp Trái lại, Peter Edgerly Firchow và Peter Hobley Davison cho rằng những sự kiện trong Animal Farm phản ánh những gì diễn ra tại Liên Xô, trận đánh tưởng tượng này thể hiện Cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại đặc biệt là Trận Stalingrad và Trận Moscow. Trong trận đánh, Fredrick đã đào các hố và những nơi đặt thuốc nổ bên trong, và nó được "Toàn thể các con vật, ngoại trừ Napoleon" yểm hộ; nhà xuất bản đã sửa nó thành "Mọi con vật, gồm cả Napoleon" nhằm lái người đọc liên tưởng đến Joseph Stalin, nhà lãnh đạo đã chọn ở lại Moskva khi người Đức tiến công. Trận Cowshed thì thể hiện cuộc xâm lược của liên quân vào nước Nga Xô viết năm 1918, và thất bại của Bạch vệ trong cuộc Nội chiến Nga.
Như Orwell đã nói, tác phẩm của ông không ám chỉ bất kỳ nước nào, do đó các sự kiện trong cuốn sách có thể được suy diễn theo rất nhiều hướng khác nhau (trên đây chỉ là 2 hướng suy diễn trong số đó), bởi rất nhiều cuộc cách mạng tại các quốc gia khác nhau (Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ...), hoặc sự ra đời của các tôn giáo đều có những sự kiện, nhân vật tương đồng với cuốn sách.
Những nỗ lực tìm kiếm một nhà xuất bản

Trong Thế chiến II mọi việc trở nên rõ ràng với Orwell rằng một tác phẩm văn học bị suy diễn là chống Liên Xô (dù Orwell đã nói rõ rằng tác phẩm của mình không ám chỉ bất kỳ nước nào) không phải là thứ mà hầu hết các nhà xuất bản lớn sẽ đụng vào — gồm cả nhà xuất bản thường xuyên của ông Gollancz. Ông cũng đã nộp bản đánh máy tới Faber and Faber, nơi nhà thơ T. S. Eliot (người là một đạo diễn phim) cũng từ chối nó; Eliot đã viết thư trả lời Orwell ca ngợi "văn hay" và "tính chính trực cơ bản" của nó nhưng tuyên bố rằng họ sẽ chỉ chấp nhận xuất bản nó nếu có được một số thiện cảm cho quan điểm "mà tôi cho rằng nói chung là Trotskyite". Eliot đã nói ông thấy quan điểm "không thuyết phục", và chắc rằng những con lợn được tạo ra cho sự điều hành tốt nhất của trang trại; ông giả định rằng một số người có thể cho rằng "điều gì cần thiết.. không phải là thêm công kích chủ nghĩa cộng sản mà thêm nhiều con lợn có đầu óc hướng tới cộng đồng".
Một nhà xuất bản ông tìm kiếm trong cuộc chiến, ban đầu chấp nhận Animal Farm, sau đó đã từ chối cuốn sách sau khi một quan chức tại Bộ thông tin cảnh báo ông — dù người được cho là đã ra lệnh này sau đó bị phát hiện là một điệp viên Liên Xô. Nhà xuất bản sau đó viết thư cho Orwell, nói:
Nếu cuốn sách chỉ đề cập chung tới những kẻ độc tài và những thể chế độc tài như Ngài nói thì việc xuất bản không có vấn đề gì, nhưng nó lại không như vậy, như tôi thấy hiện nay, vì gợi liên tưởng đến toàn bộ quá trình phát triển của Nga Xô viết và hai nhà lãnh đạo của nó [Lenin và Stalin], vì thế nó chỉ có thể gây liên tưởng đến nước Nga, chứ không phải bất kỳ một quốc gia nào khác.
Một điều khác: nó sẽ bớt gây hấn hơn nếu loài vật thống trị trong cuốn sách không phải là những con lợn. Tôi nghị việc lựa chọn lợn làm loài thống trị chắc chắn gây cảm giác xúc phạm tới nhiều người, và đặc biệt tới những người dễ tự ái, như người Nga.
Dù được viết năm 1943, Animal Farm mãi tới năm 1945 Animal Farm mới được xuất bản vì tình trạng khan hiếm giấy và lo ngại làm xấu đi quan hệ liên minh Anh-Xô.[cần dẫn nguồn]
Vấn đề "Tự do báo chí" tại Anh

Orwell lúc đầu đã viết một lời nói đầu phàn nàn về sự kiểm duyệt tự thân của Anh và làm thế nào người dân Anh đã bị đàn áp trong việc chỉ trích Liên Xô, đồng minh trong Thế chiến II của họ. "Sự thật tai hại về kiểm duyệt văn học tại Anh là bởi nó hầu như là tự nguyện. ... Mọi thứ đang được giữ đúng đắn bên ngoài báo chí Anh, không phải bởi vì Chính phủ can thiệp mà bởi một thoả thuận chung ngầm rằng 'nó sẽ không được làm' để đề cập tới sự thực đặc biệt đó." Chính đoạn lời nói đầu cũng bị kiểm duyệt và vào tháng 6 năm 2009 vẫn chưa được xuất bản trong hầu hết các ấn bản của cuốn sách. Vợ ông Eileen Blair đã làm việc trong cuộc chiến tại Bộ thông tin kiểm duyệt báo chí.
Secker và Warburg đã xuất bản phiên bản đầu tiên của Animal Farm năm 1945 mà không có đoạn mở đầu. Tuy nhiên, nhà xuất bản đã để không gian cho một lời nói đầu trong bản in thử của tác giả. Vì những lý do chưa được biết, không lời nói đầu nào được cung cấp và toàn bộ số trang đã phải làm lại ở những phút cuối cùng.
Nhiều năm sau, năm 1972, Ian Angus đã tìm thấy bản đánh máy gốc có nhan đề "Tự do Báo chí", và Bernard Crick đã xuất bản nó, cùng với lời nói đầu của chính ông trong The Times Literary Supplement ngày 15 tháng 9 năm 1972 as "How the essay came to be written". Bản thử của Orwell chỉ trích sự tự kiểm duyệt của báo chí Anh, đặc biệt trong việc đàn áp những miêu tả không tâng bốc Stalin và chính phủ Liên Xô. Bản thử này cũng xuất hiện trong ấn bản Animal Farm tại Italia năm 1976, với một lời giới thiệu khác nữa của Crick, tuyên bố là ấn bản đầu tiên có lời nói đầu. Các nhà xuất bản khác vẫn ngần ngại in nó.
Những đề cập văn hoá

Bài chi tiết: Trại súc vật trong văn hoá đại chúng
Những đề cập tới cuốn tiểu thuyết thường xuất hiện trong các tác phẩm khác của văn hoá đại chúng, đặc biệt trong âm nhạc và các show truyền hình.
Biến thể

Animal Farm đã hai lần được chuyển thể thành phim. Animal Farm năm 1954 là phim truyện hoạt hình và phim Animal Farm năm 1999 là một phiên bản TV live action, cả hai đều có những khác biệt so với tiểu thuyết. Trong bộ phim năm 1954 Napoleon bị lật đổ trong một cuộc cách mạng thứ hai trong khi trong bộ phim năm 1999 chế độ của Napoleon tự sụp đổ, trong khi ở nguyên tác thì Napoleon vẫn tiếp tục nắm quyền.
Xuất bản

ISBN 0-451-51679-6 (gáy giấy, 1956, Signet Classic)
ISBN 0-582-02173-1 (bìa giấy, 1989)
ISBN 0-15-107255-8 (bìa cứng, 1990)
ISBN 0-582-06010-9 (bìa giấy, 1991)
ISBN 0-679-42039-8 (bìa cứng, 1993)
ISBN 0-606-00102-6 (prebound, 1996)
ISBN 0-15-100217-7 (bìa cứng, 1996, Anniversary Edition)
ISBN 0-452-27750-7 (gáy giấy, 1996, Anniversary Edition)
ISBN 0-451-52634-1 (gáy giấy phổ thông, 1996, Anniversary Edition)
ISBN 0-582-53008-3 (1996)
ISBN 1-56000-520-3 (bọc vải, 1998, Large Type Edition)
ISBN 0-7910-4774-1 (bìa cứng, 1999)
ISBN 0-451-52536-1 (gáy giấy, 1999)
ISBN 0-7641-0819-0 (gáy giấy, 1999)
ISBN 0-8220-7009-X (e-book, 1999)
ISBN 0-7587-7843-0 (bìa cứng, 2002)
ISBN 0-15-101026-9 (bìa cứng, 2003, with Nineteen Eighty-Four)
ISBN 0-452-28424-4 (gáy giấy, 2003, Centennial Edition)
ISBN 0-8488-0120-2 (bìa cứng)
ISBN 0-03-055434-9 (bìa cứng) Animal Farm with Connections
ISBN 0-395-79677-6 (bìa cứng) Animal Farm & Related Readings, 1997
ISBN 0-582-43447-5 (bìa cứng, 2007)
ISBN 0-14-103349-5 (gáy giấy, 2007)
Ngày 17 tháng 7 năm 2009, Amazon.com đã rút một số tít của Amazon Kindle, gồm cả Animal Farm và Nineteen Eighty-Four của George Orwell, khỏi danh sách bán, người mua trả lại, và xoá các khoản trong các thiết bị của người mua sau khi phát hiện ra rằng nhà xuất bản thiếu một số quyền để xuất bản những cuốn đang bị nghi vấn. Các ghi chú và chú giải của những cuốn sách do những người sử dụng viết trên thiết bị của họ cũng bị xoá. Sau khi hành động này dẫn tới những lời phản đối và so sánh với chính Nineteen Eighty-Four, người phát ngôn của Amazon Drew Herdener đã nói rằng công ty "… đang thay đổi những hệ thống của chúng tôi để trong tương lai chúng tôi sẽ không xoá bỏ các cuốn sách khỏi các thiết bị của khách hàng trong những hoàn cảnh như vậy."
Tiếng Việt

Animal Farm có bản dịch đầu tiên ra tiếng Việt do Nhà in Viễn Đông (Imprimerie d’Extrême orient - IDEO) in tại Sài Gòn trước năm 1952 với tựa là Cuộc cách-mạng trong trại súc-vật. Năm 1975 thời Việt Nam Cộng hòa thì có bản dịch của Đỗ Khánh Hoan cũng in tại Sài Gòn với tựa Nông trại súc vật. Ngoài ra tại Hoa Kỳ Có bản dịch Trại súc vật của Đỗ Cẩm Sơn trong khi ở Tiệp Khắc Hà Minh Thọ cho in bản Muông cầm trại khoảng thập niên 1990.
Dưới thời Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thì Phạm Nguyên Trường có ra một bản dịch do nhà xuất bản Giấy Vụn in, nhưng đây thực ra là bản in lậu (không có bản quyền) và “nhà xuất bản Giấy Vụn” thực ra chỉ là một nhóm cá nhân chuyên in ấn bất hợp pháp tại Việt Nam.
Năm 2013 Công ty Nhã Nam và Nhà xuất bản Hội nhà văn ấn hành phiên bản thứ sáu bằng tiếng Việt do An Lý dịch dưới nhan đề Chuyện ở nông trại. Tuy nhiên sau đó sách đã bị thu hồi.
Chú thích

↑  Orwell, writing in his review of Franz Borkenau's The Spanish Cockpit in Time and Tide, ngày 31 tháng 7 năm 1937, and "Spilling the Spanish Beans", New English Weekly, ngày 29 tháng 7 năm 1937
↑  Bradbury, Malcolm, Introduction
Tài liệu trích dẫn

Bailey83221 (ngày 12 tháng 5 năm 2006). “Animal Farm suppression”. LiveJournal.
Bott, George (1968) [1958]. Selected Writings. London, Melbourne, Toronto, Singapore, Johannesburg, Hong Kong, Nairobi, Auckland, Ibadan: Heinemann Educational Books. tr. 13–14, 23. ISBN 0-4351-3675-5.
Dag, O. (ngày 19 tháng 12 năm 2004). “George Orwell: The Freedom of the Press”. orwell.ru. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 3 năm 2005. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2008.
Davison, Peter (2000). “George Orwell: Animal Farm: A Fairy Story -- 'A Note on the Text'”. England: Penguin Books. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 12 năm 2006. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2009.
doollee.com. “Wooldridge Ian – playwright”. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2008.
Grossman, Lev (2005). “The Complete List / TIME Magazine – ALL-TIME 100 Novels”. TIME magazine. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 4 năm 2010. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2008. Đã định rõ hơn một tham số trong author-name-list parameters (trợ giúp)
Hitchens, Christopher. Unacknowledged Legislation: Writers in the Public Sphere. Verso. tr. 38. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2008.
Christian Lowe (editor) (ngày 10 tháng 3 năm 2006). “Defense Tech: CIA, Movie Producer”. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 8 năm 2006. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2008.Quản lý CS1: văn bản dư: danh sách tác giả (liên kết)
Moran, Daniel. Critical Essays – Animal Farm and the Russian Revolution. CliffsNotes. tr. 39. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2008.
Orwell, George (tháng 3 năm 1947). “Preface to the Ukrainian Edition of Animal Farm”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2005. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2009.
Taylor, David John (2003). Orwell: The Life. H. Holt. tr. 197. ISBN 0-8050-7473-2.
Woolridge, Ian. “Ian Wooldridge – Animal Farm”. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2008.
Lá cờ Sừng và Móng được nhắc đến trong cuốn sách. 1 họa sĩ trên mạng là Marc Pasquin vẽ biểu tượng này nhại theo hình búa liềm. Tuy nhiên cần lưu ý là tác giả chỉ nhắc về lá cờ này chứ không hề mô tả chi tiết, nên thực ra có rất nhiều cách vẽ khác nhau về lá cờ này, mỗi cách vẽ lại ám chỉ một nước hoặc một biểu tượng khác nhau tùy theo mục đích tuyên truyền của họa sĩ
Thành phố trực thuộc trung ương

Thành phố trực thuộc trung ương là loại hình đơn vị hành chính đô thị cấp cao nhất do nhiều nhà nước đơn nhất sử dụng, với vị trí ngang bằng với tỉnh ở các quốc gia đó. Thành phố trực thuộc trung ương do chính quyền nhà nước quản lý trực tiếp tương tự như các đặc khu liên bang của nhà nước liên bang. Nhiều quốc gia đã áp dụng loại đơn vị hành chính này với một số biến thể khác nhau. Về mặt địa lý và văn hóa, nhiều thành phố là vùng đất nằm giữa các tỉnh, một số thành phố nằm ở vị trí chiến lược giữa các tỉnh.
| Quốc gia | Thành phố trực thuộc trung ương | Bài chi tiết |
| --- | --- | --- |
|  Belarus | Minsk |  |
|  Campuchia | Kep, Pailin, Phnôm Pênh, Sihanoukville |  |
|  Trung Quốc | Bắc Kinh, Trùng Khánh, Thượng Hải, Thiên Tân | Thành phố trực thuộc trung ương (Trung Quốc) |
|  Kazakhstan | Almaty, Astana, Baikonur, Shymkent |  |
|  CHDCND Triều Tiên | Bình Nhưỡng, Nampho, Rason, Kaesong | Thành phố trực thuộc trung ương (Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên) |
|  Hàn Quốc | Seoul, Busan, Daegu, Incheon, Gwangju, Daejeon, Ulsan, Sejong | Thành phố trực thuộc trung ương (Hàn Quốc) |
|  Kyrgyzstan | Bishkek, Osh |  |
|  Lào | Viêng Chăn |  |
|  Moldova | Chişinău, Bălți, Bender |  |
|  Mông Cổ | Ulaanbaatar |  |
|  Philippines | Thành phố có mức đô thị hóa cao: Manila, Thành phố Angeles, Bacolod, Baguio, Butuan, Cagayan de Oro, Caloocan, Thành phố Cebu, Thành phố Davao, General Santos, Iligan, Thành phố Iloilo, Lapu-Lapu, Las Piñas, Lucena, Makati, Malabon, Mandaluyong, Mandaue, Marikina, Muntinlupa,  Navotas, Olongapo, Parañaque, Pasay, Pasig, Puerto Princesa, Thành phố Quezon, San Juan, Tacloban, Taguig, Valenzuela, Thành phố Zamboanga;  Thành phố độc lập: Thành phố Cotabato, Dagupan, Naga, Ormoc, Santiago Đô thị độc lập: Pateros | Thành phố của Philippines |
|  Đài Loan | Đài Bắc, Cao Hùng, Tân Bắc, Đài Trung, Đài Nam, Đào Viên | Thành phố trực thuộc trung ương (Trung Hoa Dân Quốc) |
|  Turkmenistan | Ashgabat |  |
|  Ukraina | Kyiv, Sevastopol (tranh cãi) |  |
|  Uzbekistan | Tashkent |  |
|  Việt Nam | Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế | Thành phố trực thuộc trung ương (Việt Nam) |
Micromia chlaenistes

| Tripteridia dinosia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Tripteridia
Loài (species): T. dinosia
Danh pháp hai phần
Tripteridia dinosia Prout, 1932 
Danh pháp đồng nghĩa
 Eupithecia dinosia Prout, 1926  Micromia (Prosthetopteryx) chlaenistes Prout, 1932  Micromia chlaenistes 
Tripteridia dinosia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  “Home of Ichneumonoidea”. Taxapad. Dicky Sick Ki Yu. 1997–2012. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Choisya ternata

| Choisya ternata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Choisya Kunth
Loài (species): C. ternata
 Kunth, 1823 
Các loài
 About 7-9 species, including:  Choisya dumosa  Choisya katherinae  Choisya ternata
Danh pháp đồng nghĩa
 Astrophyllum Torr. & A.Gray
Choisya ternata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Kunth mô tả khoa học đầu tiên năm 1823.
Chú thích

1 2  “Genus: Choisya Kunth”. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. ngày 21 tháng 3 năm 2008. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2009.
↑  “GRIN Species Records of Choisya”. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 11 năm 2000. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2010.
↑  The Plant List (2010). “Choisya ternata”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
U-109 (tàu ngầm Đức)

Ít nhất hai tàu ngầm của Hải quân Đức từng được đặt cái tên U-109:
SM U-109 là một tàu ngầm Lớp Type U 93 hạ thủy năm 1917, phục vụ trong Thế Chiến I và bị đánh chìm năm 1918
Trong Thế Chiến I, Đức còn có một tàu ngầm với tên tương tự:
SM UB-109 là một tàu ngầm duyên hải  Lớp Type UB III hạ thủy năm 1917 và bị đánh chìm năm 1918
U-109 (1940) là một  tàu ngầm lớp Type IX hạ thủy năm 1940, hoạt động trong Thế Chiến II và bị đánh chìm năm 1943
Bộ trưởng Quốc phòng (Ấn Độ)

| Bộ trưởng Quốc phòng Rakshā Mantri |
| --- | --- |
Quốc huy Ấn Độ
Quốc kỳ Ấn Độ
Đương nhiệm Rajnath Singh từ 30 tháng 5 năm 2019
 Bộ Quốc phòng
Kính ngữ: Ngài
Thành viên của: Nội các Ấn Độ
Báo cáo tới: Thủ tướng Quốc hội
Bổ nhiệm bởi: Tổng thống sau khi tham vấn Thủ tướng
Nhiệm kỳ: 5 năm
Thành lập: 15 tháng 8 năm 1947
Người đầu tiên giữ chức: Baldev Singh
Cấp phó: Shripad Yesso Naik   Bộ trưởng Nhà nước
Website: mod.gov.in
Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ (Tiếng Hindi: Rakshā Mantri)  là quan chức đứng đầu bộ Quốc phòng Ấn Độ và là một trong những quan chức cấp cao của chính phủ Ấn Độ. Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ là quan chức đứng đầu của Liên hiệp Hội đồng Bộ trưởng (tức nội các Ấn Độ) cũng như là bộ trưởng cao cấp của Nội các Liên hiệp. Bộ trưởng Quốc phòng thời kiêm luôn chức chủ tịch Viện Nghiên cứu và Phân tích Quốc phòng Manohar Parrikar cũng như là giám đốc Viện Công nghệ Quân sự và Đại học Quốc phòng Quốc gia Ấn Độ.
Chức vụ thường xuyên hỗ trợ cho Bộ trưởng là Bộ trưởng Nhà nước về Quốc phòng và Phó Bộ trưởng Quốc phòng (ít thường xuyên hơn).
Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ hiện nay là ông Rajnath Singh. Ông nhậm chức ngày 30 tháng 5 năm 2019.