Bão Yagi (2024)
Lịch sử khí tượng

Tiền thân của bão Yagi xuất phát từ ngày 30 tháng 8, khi Cục Khí tượng Nhật Bản (JMA) báo cáo rằng một vùng áp thấp đã hình thành, ở vị trí cách khoảng 290 hải lý (535 km) về phía Tây Bắc của Palau. Khu vực áp thấp rộng này bắt đầu tổ chức và phát triển thành một áp thấp nhiệt đới vào ngày 31 tháng 8. Hoạt động đối lưu sâu trở nên tập trung xung quanh một trung tâm tuần hoàn, nằm trong một môi trường thuận lợi với dòng ra mạnh về phía xích đạo và cực, cùng với nhiệt độ bề mặt biển ấm từ 29–30 °C (84–86 °F). Vào ngày 1 tháng 9, Cục Quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA) tuyên bố hệ thống này là một áp thấp nhiệt đới và đặt tên nó là Enteng, do nó hình thành trong Khu vực Trách nhiệm của Philippines (PAR). Vào lúc 03:00 UTC ngày hôm đó, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp Hoa Kỳ (JTWC) đã ban hành cảnh báo về việc hình thành một cơn bão nhiệt đới do trung tâm tuần hoàn mức thấp của nó trở nên rõ ràng với các dải mây hình thành ở các góc phần tư phía Bắc. Vài giờ sau, hệ thống này được phân loại là áp thấp nhiệt đới 12W, với trung tâm đối lưu tầng thấp (LLCC) nhanh chóng củng cố, một vùng mây dày đặc ở trung tâm, với các dải đối lưu sâu ở bán kính phía Tây; sau đó nó mạnh lên thành bão nhiệt đới và được JMA đặt tên quốc tế là Yagi.
Yagi sau đó chuyển hướng Tây Bắc dọc theo rìa phía Tây Nam của áp cao cận nhiệt đới mức trung, khiến các dải đối lưu của nó bị cắt về phía Bắc và để lộ trung tâm tuần hoàn mức thấp. Khi hệ thống di chuyển dọc theo bờ biển đảo Luzon, các đỉnh mây lạnh hơn trong trung tâm tiếp tục mở rộng, và vào lúc 14:00 PHT (06:00 UTC) ngày 2 tháng 9, bão đổ bộ vào Casiguran, Aurora. Trong sáu giờ tiếp theo, Yagi di chuyển sâu hơn vào Luzon và suy yếu khi tương tác với đất liền. Vào lúc 04:00 ngày 3 tháng 9 (21:00 UTC ngày 2 tháng 9), nó đi vào Biển Đông và bắt đầu hợp nhất với một hệ thống tuần hoàn phụ ở phía Tây vịnh Lingayen, với các dải đối lưu sâu của Yagi bắt đầu xoáy và phát triển các dải mây đối lưu mở rộng về phía Tây và Nam. Sáng ngày 3 tháng 9 (giờ Việt Nam), ngành khí tượng Việt Nam đã xác định bão Yagi vào biển Đông và trở thành cơn bão số 3 ở khu vực này trong năm 2024. Vào khoảng 06:00 UTC ngày 3 tháng 9, JMA báo cáo rằng Yagi đã mạnh lên thành bão nhiệt đới dữ dội nhờ vào nhiệt độ bề mặt biển ấm và nhiệt lượng đại dương cao. Sáng sớm hôm sau, cả JMA và JTWC đều tăng cấp bão lên thành bão cấp 2 khi có mắt bão bắt đầu hình thành trên ảnh vệ tinh, và Yagi bắt đầu di chuyển về phía Tây–Tây Bắc dọc theo rìa phía Tây Nam của áp cao cận nhiệt đới mực trung, với một mắt bão nhỏ gọn phát triển khi bão trải qua quá trình mạnh lên nhanh chóng.
Vào ngày 5 tháng 9, JTWC tăng cấp hệ thống lên thành siêu bão và ước tính sức gió duy trì trong một phút tối đa 260 km/h (140 kn) – biến nó thành siêu bão cấp 5 tương đương, trở thành cơn bão thứ tư như vậy ở Biển Đông, sau Pamela năm 1954, Rammasun năm 2014 và Rai năm 2021 – với mắt bão sắc nét có đường kính 15 hải lý (28 km). Trong khi đó, JMA nâng cấp Yagi lên thành cơn bão dữ dội, ước tính nó đạt đỉnh cường độ với áp suất trung tâm tối thiểu là 915 hPa (27,02 inHg) và sức gió duy trì trong 10 phút tối đa 105 kn (195 km/h). Cơ quan khí tượng của Việt Nam cũng xác định Yagi đã đạt cường độ cấp 16 trên biển Đông, tương đương cấp siêu bão. Tuy nhiên, trong ngày hôm đó, Yagi suy yếu nhẹ khi trải qua chu trình thay thế thành mắt bão, trước khi mạnh lên nhẹ sau đó và đổ bộ gần Văn Xương ở Hải Nam vào khoảng 16:20 CST vào ngày 6 tháng 9. Sau khi đổ bộ vào tỉnh Hải Nam, mắt bão có đường kính 24 mi (39 km) vẫn xuất hiện ở trung tâm hoàn lưu của bão, thành mắt bão gần như hoàn chỉnh và dải xoáy ốc ở nửa vòng tròn phía Nam. Trước khi bão đổ bộ vào đảo Hải Nam, một phao khí tượng của Trung Quốc trên biển Đông ghi nhận trị số khí áp là 916 hPa (27,05 inHg). Bão Yagi đi qua phía Bắc đảo Hải Nam và quét qua Hải Khẩu, trước khi đổ bộ vào huyện Từ Văn, thành phố Trạm Giang, tỉnh Quảng Đông và tiến vào vùng biển ngoài khơi của vịnh Bắc Bộ, lúc này bão suy yếu bớt, mắt bão đã tạm biến mất. Trong quá trình bão quét qua Hải Nam, tốc độ gió giật tại một trấn (thị trấn) ở Văn Xương đạt trên cấp 17 và trị số khí áp mực nước biển đo được tại một thời điểm ở sân bay quốc tế Mỹ Lan Hải Khẩu là 928 hPa (27,40 inHg), ở trạm khí tượng Synoptic ở Hải Khẩu là 931,9 hPa (27,52 inHg), ở một trường tiểu học thuộc Văn Xương là 921,7 hPa (27,22 inHg). Sức gió mạnh nhất quan trắc được trên đất liền huyện Từ Văn đạt cấp 15 tại một trấn thuộc huyện này.
Ngày 7 tháng 9, bão Yagi sau khi suy yếu một chút lúc vừa qua đảo Hải Nam, đã ổn định lại cấu trúc và nhanh chóng tăng cường trở lại với một trung tâm hoàn lưu được xác định rõ ràng và đối lưu rất mạnh – được xác định bằng một dải mây lớn, ở đỉnh ghi nhận nhiệt độ đến −80 °C (−112 °F) hoặc lạnh hơn ở phía Nam của tâm bão. Các cơ quan khí tượng Nhật Bản, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp Hải quân Hoa Kỳ đánh giá bão mạnh lên trở lại ngay trên vịnh Bắc Bộ và vùng biển gần bờ miền Bắc Việt Nam, với sức gió theo ghi nhận của các cơ quan lần lượt là 90 kn (165 km/h) duy trì trung bình 10 phút tương đương cấp độ bão cuồng phong rất mạnh, và 115 kn (215 km/h) đối với tốc độ gió duy trì trung bình trong 1 phút, tương đương bão cuồng phong cấp 4 theo thang bão Saffir-Simpson. Vào khoảng 14:00 giờ Việt Nam ngày 7 tháng 9, Yagi đổ bộ vào Hải Phòng và Quảng Ninh, Việt Nam. JTWC mô tả đây là một sự kiện có tính lịch sử, xem cơn bão này là một trong những cơn bão dữ dội nhất từng tấn công miền Bắc Việt Nam. Sức gió mạnh nhất quan trắc được trên đất liền là cấp 14 (có thông tin là cấp 15) tại trạm khí tượng Bãi Cháy. Khí áp mực nước biển thấp nhất đo được tại trạm khí tượng Bãi Cháy (Quảng Ninh) là 955,2 hPa (28,21 inHg). Sau khi đổ bộ, JTWC đã ngừng cảnh báo về hệ thống này. Đỉnh mây ấm lên và đặc điểm mắt mây đầy lên, chứng tỏ bão đang suy yếu. Theo JMA, Yagi tiếp tục suy yếu dần khi di chuyển về phía Tây Nam dọc theo rìa phía Đông Nam của áp cao cận nhiệt đới ở mực trung sau khi đổ bộ, kết hợp với tương tác địa hình vùng núi phía Tây Bắc Bộ Việt Nam, Yagi đã yếu thành một áp thấp nhiệt đới vào ngày 8 tháng 9. Theo phân tích của JMA, Yagi được ghi nhận lần cuối vào lúc 12:00 UTC ngày 9 tháng 9 trên khu vực Bắc Lào–Myanmar. Tuy nhiên sau đó những tàn dư của Yagi bắt đầu di chuyển về phía Bắc Ấn Độ Dương, góp phần hình thành nên áp thấp sâu BOB 05 vào ngày 13–14 tháng 9.