stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mệnh lệnh hoa hồng

| Mệnh lệnh hoa hồng |
| --- | --- |

Thể loại: Hài hước Hành động
Định dạng: Phim truyền hình
Kịch bản: Thanh Hương
Đạo diễn: Võ Thanh Hòa
Diễn viên: Lư Hoàng Gia Bảo Ninh Dương Lan Ngọc Đinh Ứng Phi Trường Ngọc Phước Nguyệt Ánh Lương Thế Thành Ngân Quỳnh
Quốc gia:  Việt Nam
Ngôn ngữ: tiếng Việt
Số tập: 60
Sản xuất
Thời lượng: 25 phút/tập (không bao gồm quảng cáo)
Đơn vị sản xuất: Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh Hãng phim Gia Đình Việt
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: HTV7
Phát sóng: 6 tháng 10 năm 2010 – 25 tháng 2 năm 2011
Mệnh lệnh hoa hồng là một bộ phim truyền hình được thực hiện bởi Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh cùng Hãng phim Gia Đình Việt do Võ Thanh Hòa làm đạo diễn. Phim phát sóng lúc 19h00 từ thứ 4, 5 và Chủ Nhật hàng tuần bắt đầu từ ngày 6 tháng 10 năm 2010 và kết thúc vào ngày 25 tháng 2 năm 2011 trên kênh HTV7.
Nội dung

Mệnh lệnh hoa hồng xoay quan nhóm tứ quái gồm bốn người nổi tiếng thông minh nhưng vô cùng nghịch ngợm của lớp học 11A1 trường Ngân Hà: Bảo (Lưu  Hoàng Gia Bảo), Sơn (Đinh Ứng Phi Trường), Thủy (Ninh Dương Lan Ngọc) và  Hoà Hải (Ngọc Phước). Một ngày nọ, cả nhóm nhận được “mật lệnh hoa hồng” do thủ lĩnh Hoa Hồng ký tên, đề nghị họ điều tra về một vụ án trong lớp học...
Diễn viên

Lưu Hoàng Gia Bảo trong vai Bảo
Ninh Dương Lan Ngọc trong vai Thủy
Đinh Ứng Phi Trường trong vai Sơn
Ngọc Phước trong vai Hoà Hải
Nguyệt Ánh trong vai Cô Kim
Lương Thế Thành trong vai Thầy Nhân
Ngân Quỳnh trong vai Cô hiệu phó
Và một số diễn viên khác...
Ca khúc trong phim

Bài hát trong phim là ca khúc "Mỗi người một đôi tay" do Quang Huy, Hamlet Trương đồng sáng tác và Đinh Ứng Phi Trường thể hiện.
Tranh cãi

Tại thời điểm phim phát sóng, diễn viên Gia Bảo đã quyết định ngừng vai không đến phim trường để hoàn thành những phân đoạn cuối vì cho rằng mình bị đoàn làm phim nợ tiền cát-xê. Theo nguồn tin hậu trường, lý do dẫn đến chuyện này được cho một phần là vì nam diễn viên thường xuyên trễ giờ hoặc hủy lịch quay khiến tiến độ phim bị chậm.
Tòng (họ)

| Tòng> Tiếng Việt |
| --- | --- |
Chữ Quốc ngữ: Tòng
Phổ biến: Cộng đồng Tày - Thái
Họ Tòng là một họ của người Việt Nam. Họ Tòng thường có trong các cộng đồng dân tộc Tày - Thái-Hmoog.
Những người họ Tòng có danh tiếng

| Họ tên | Sinh thời | Dân tộc | Hoạt động |
| --- | --- | --- | --- |
| Tòng Thị Phóng  | 1954-... | Thái | Nữ chính khách Việt Nam, Ủy viên BCT Ban CHTW Đảng CSVN từ năm 2011 đến nay, Đại biểu Quốc hội VN từ năm 1996 đến nay. |
Kỳ Sơn

Đối với các định nghĩa khác, xem Kỳ Sơn (định hướng).
Kỳ Sơn là một huyện biên giới ở miền núi nằm ở phía tây của tỉnh Nghệ An, Việt Nam.
Đây là huyện được UNESCO đưa vào danh sách các địa danh thuộc Khu dự trữ sinh quyển miền tây Nghệ An.
Địa lý > Vị trí địa lý

Kỳ Sơn có đường biên giới với nước bạn Lào dài 192 km, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp huyện Xam Neua (Sầm Nưa), tỉnh Huaphanh, Lào
Phía tây giáp các huyện Nong Het (Noọng Hét) và Mok May, tỉnh Xiengkhuang, Lào
Phía nam giáp các huyện Khamkeuth và Viengthong, tỉnh Borikhamxay), Lào.
Phía đông giáp huyện Tương Dương.
Địa lý > Điều kiện tự nhiên

Huyện Kỳ Sơn có diện tích 2.094,84 km², dân số là 65.881 người với đa phần là các bộ tộc Lào và Thái. Người Khơ Mú và người Mông đến Kỳ Sơn muộn hơn so với người Thái, cách đây khoảng 300 năm, chủ yếu di cư từ Lào sang và sống ở vùng núi rẻo giữa và rẻo cao. Còn người kinh, chỉ tập trung tại thị trấn Mường Xén sau năm 1954 và đến nay vẫn chiếm tỷ lệ nhỏ so với các dân tộc khác trong huyện.
Địa hình huyện Kỳ Sơn chủ yếu là núi, trong đó có nhiều dãy núi cao, hiểm trở. Dãy núi Pu Lai Leng thuộc xã Nậm Càn có đỉnh cao 2.711 m, là ngọn núi cao nhất của Nghệ An và cả hệ Trường Sơn. Ngoài ra, trên địa bàn huyện cũng có nhiều đỉnh núi cao khác như Pu Soong (2.365m), Pu Tông (2.345m), Pu Long (2.176m),...
Hệ thống sông suối chảy qua Kỳ Sơn khá dày đặc gồm dòng sông Cả với hai nhánh phụ là Nặm Nơn và Nặm Mộ dài khoảng 125 km, diện tích lưu vực khoảng 1 nghìn km² và hàng trăm khe suối lớn nhỏ như: khe Nằn, khe Chảo, Huổi Pà, Nhinh, Huồi Giảng, Ca Nhăn,... Đây vừa là những khó khăn, song cũng là tiềm năng để phát triển thủy điện vừa và nhỏ.
Lịch sử

Vùng Đất huyện Kỳ Sơn cùng với huyện Tương Dương ở phía đông xưa kia là lãnh thổ của Vương quốc Bồn Man (vương quốc này nằm trải dài phía tây các tỉnh Nghệ An, Thanh Hóa, một phần Sơn La ngày nay của Việt Nam và tỉnh Hủa Phăn của Lào ngày nay). Vương quốc này chính thức bị sáp nhập vào Đại Việt thời vua Lê Thánh Tông (1479).
Năm 1490, thời nhà Hậu Lê, huyện Kỳ Sơn thuộc phủ Trà Lân, xứ Nghệ An.
Thời nhà Nguyễn, huyện Kỳ Sơn thuộc phủ Tương Dương, tỉnh Nghệ An.
Tháng 10 năm 1961, trước yêu cầu của công tác chỉ đạo thực tiễn ở miền núi, căn cứ vào tình hình từng vùng, tỉnh Nghệ An quyết định tách huyện Tương Dương thành 2 huyện Tương Dương và Kỳ Sơn.
Khi tách ra, huyện Kỳ Sơn có 12 xã: Bắc Lý, Bảo Nam, Bảo Thắng, Hín Ngộn, Huồi Giàng, Huồi Tụ, Hữu Kiệm, Mường Lống, Mường Típ, Mỹ Lý, Nậm Cắn, Phà Đánh.
Ngày 5 tháng 7 năm 1963, Bộ trưởng Bộ Nội vụ ra Quyết định số 125-NV thành lập 6 xã: Tà Cạ, Keng Đu, Na Loi, Bảo Lộc, Thiên Lý, Hữu Lập.
Ngày 15 tháng 4 năm 1967, Bộ trưởng Bộ Nội vụ ra Quyết định số 142-NV thành lập 6 xã: Nậm Càn, Đoọc Mạy, Na Ngoi, Mường Ải, Huồi Thắng, Mường Thù.
Ngày 27 tháng 12 năm 1975, hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh hợp nhất thành tỉnh Nghệ Tĩnh, huyện Kỳ Sơn thuộc tỉnh Nghệ Tĩnh.
Ngày 23 tháng 3 năm 1977, Bộ trưởng Phủ Thủ tướng ra Quyết định số 56-BT hợp nhất và điều chỉnh địa giới một số xã thuộc tỉnh Nghệ Tĩnh. Theo đó, sáp nhập bản Noọng Ó và bản Huồi Lào của xã Bảo Nam vào xã Phà Đánh; hợp nhất xã Bảo Nam và xã Bảo Lộc thành một xã lấy tên là xã Bảo Nam; sáp nhập bản Cha Nga và bản Piêng Píp của xã Thiên Lý vào xã Mỹ Lý; hợp nhất các bản còn lại của xã Thiên Lý và xã Bắc Lý thành một xã lấy tên là xã Bắc Lý; hợp nhất xã Hữu Lập và xã Hữu Kiệm thành một xã lấy tên là xã Hữu Kiệm; hợp nhất xã Mường Ải và xã Mường Típ thành một xã lấy tên là xã Mường Típ; hợp nhất xã Huồi Thắng và xã Huồi Tụ thành một xã lấy tên là xã Huồi Tụ; hợp nhất xã Mường Thù và xã Mường Lồng thành một xã lấy tên là xã Mường Lống.
Ngày 26 tháng 3 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định 78-CP chuyển xã Chiêu Lưu thuộc huyện Tương Dương về huyện Kỳ Sơn quản lý.
Ngày 8 tháng 8 năm 1984, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 104-HĐBT thành lập thị trấn Mường Xén - thị trấn huyện lị huyện Kỳ Sơn - trên cơ sở 190 ha diện tích tự nhiên của xã Tà Cạ.
Ngày 19 tháng 8 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 222-HĐBT điều chỉnh địa giới hành chính một số xã, thị trấn của các huyện Kỳ Sơn, Hương Khê và Thạch Hà thuộc tỉnh Nghệ Tĩnh. Theo đó, hợp nhất xã Huồi Giảng và xã Hín Ngộn thành một xã lấy tên là xã Tây Sơn; chia xã Hữu Kiệm thành 2 xã lấy tên là Hữu Kiệm và xã Hữu Lập; chia xã Mường Típ thành 2 xã lấy tên là xã Mường Típ và xã Mường Ải.
Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tái lập tỉnh Nghệ An từ tỉnh Nghệ Tĩnh cũ, huyện Kỳ Sơn trở lại thuộc tỉnh Nghệ An.
Hành chính

Huyện Kỳ Sơn có 21 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Mường Xén (huyện lỵ) và 20 xã: Bắc Lý, Bảo Nam, Bảo Thắng, Chiêu Lưu, Đoọc Mạy, Huồi Tụ, Hữu Kiệm, Hữu Lập, Keng Đu, Mường Ải, Mường Lống, Mường Típ, Mỹ Lý, Na Loi, Na Ngoi, Nậm Càn, Nậm Cắn, Phà Đánh, Tà Cạ, Tây Sơn.
Giao thông

Trong những năm qua, huyện Kỳ Sơn đã nỗ lực huy động mọi nguồn lực để củng cố mạng lưới giao thông trên địa bàn. Thực hiện chủ trương Nhà nước và nhân dân cùng làm, cùng với ngân sách của tỉnh, huyện, mỗi lao động trong huyện đã tự nguyện đóng góp 10 ngày công để gia cố và làm mới lại nhiều tuyến đường tới các xã, cụm và thôn bản. Nhờ đó, trong những năm qua, 9 tuyến đường quan trọng đã được khai thông. Năm 2003, 18/21 xã có đường ôtô vào đến trung tâm xã. Nhiều tuyến đường quan trọng khác cũng được triển khai thi công như: đường vành đai biên giới, hệ thống đường nối quốc lộ 7 với các xã phía nam huyện...
Kinh tế - xã hội > Kinh tế

Kỳ Sơn là một trong 7 huyện của Nghệ An được xếp vào nhóm các huyện nghèo của cả nước. Là một trong 9 huyện khó khăn của cả nước, năm 2003, Kỳ Sơn còn 45% hộ thuộc diện nghèo đói. Người dân trong huyện vẫn mang nặng tâm lý trông chờ, ỷ lại vào các chính sách trợ cấp của Nhà nước. Đây cũng là lực cản không nhỏ đối với công cuộc đi lên của huyện.
Xác định rõ những thuận lợi và khó khăn trên con đường phát triển, trong những năm qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Kỳ Sơn đã phấn đấu không ngừng, đưa Kỳ Sơn không chỉ vững mạnh về an ninh - quốc phòng mà kinh tế - xã hội cũng có nhiều tiến bộ.
Kinh tế - xã hội > Nông nghiệp và lâm nghiệp

Là huyện vùng cao, Kỳ Sơn có tiềm năng lớn về phát triển kinh tế rừng. Toàn huyện có 59 nghìn ha rừng, chiếm 28% diện tích tự nhiên với nhiều loại động-thực vật phong phú và quý hiếm. Riêng về thực vật đã phát hiện được 12 họ gồm gần 150 loại cây có giá trị kinh tế cao. Trong đó có nhiều loại gỗ quý như: đinh, lim, sến, táu, mật gội, nếp, lát... mọc xen kẽ hoặc thành những quần thể diện tích rộng, trữ lượng gỗ lớn. Ngoài ra, rừng còn cho nhiều loại nứa, mét, song, giang,... đặc biệt là cây quế và cánh kiến. Bên cạnh đó, các loại dược liệu quý mọc tự nhiên như: ngũ gia bì, sa nhân, đẳng sâm, thiên niên kiện,... cùng một số cây đặc sản mọc tự nhiên ở Na Ngoi, Mường Típ, Tây Sơn,... đã tạo nên giá trị to lớn của các loại lâm sản phi gỗ. Rừng Kỳ Sơn có nhiều loại thú quý sống lâu đời, đã trở thành hiếm không chỉ ở Việt Nam mà cả nhiều nước trên thế giới như sóc bay, lợn rừng, sơn dương, báo,... Thêm nữa, Kỳ Sơn còn có nhiều khoáng sản có giá trị như mỏ than đá ở Nậm Cắn, mỏ đồng ở Phuxanbu với trữ lượng khá lớn.
Kỳ Sơn cũng có lợi thế nhất định trong phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch với cửa khẩu Nậm Cắn và quốc lộ 7A - một đầu mối giao thông quan trọng kết nối các huyện Tây Nam Nghệ An với một số tỉnh nước bạn Lào.
Bên cạnh những điều kiện thuận lợi, Kỳ Sơn cũng có những khó khăn riêng trong phát triển kinh tế. Cấu tạo bề mặt phức tạp, núi non chia cắt thành nhiều tiểu vùng khác nhau. Với độ dốc lớn, trung bình 350m.
Quỹ đất dồi dào, huyện Kỳ Sơn đã tập trung phát triển nông nghiệp theo hướng khai hoang mở rộng diện tích đất canh tác và thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng các loại cây trồng vật nuôi. Đến hết năm 2003, toàn huyện có trên 40 nghìn ha đất rẫy và đất ruộng, chiếm gần 20% diện tích đất tự nhiên. Diện tích gieo trồng hàng năm ổn định trong khoảng 10-11 nghìn ha, riêng năm 2003 đạt 11.639 ha cho sản lượng lương thực 14.450 tấn.
Ngoài một số cây lương thực truyền thống, huyện đã chủ động đưa nhiều loại cây ăn quả như mận, đào, xoài, mít, lê, hồng Nhật, đào ôxtrâylia và các loại cây công nghiệp như lạc, chè, đậu, vừng vào trồng, dần hình thành một số vùng chuyên canh nhằm từng bước chuyển dịch cơ cấu cây trồng. Đáng chú ý là cây mận tam hoa, một trong những loại cây thay thế cây thuốc phiện bắt đầu cho lượng quả đáng kể (năm 2003 đạt 250 tấn).
Lâm nghiệp huyện chủ trương xã hội hoá nghề rừng. Công tác bảo vệ khoanh nuôi và trồng mới hàng năm luôn được chú ý nên diện tích rừng trồng không ngừng gia tăng với nhiều loại cây như: keo lá tràm, bồ đề, lát, phèn, sở,...Việc giao đất, giao rừng từng bước được thực hiện có hiệu quả. Đến hết năm 2003, tổng diện tích đất lâm nghiệp đã giao đạt gần 170 nghìn ha. Các hiện tượng khai thác gỗ và săn bắn động vật trái phép giảm đáng kể. Rừng đầu nguồn - lá phổi cho cả tỉnh được bảo vệ an toàn. Tập quán du canh, du cư dần được xoá bỏ mà vẫn đảm bảo cuộc sống ổn định cho nhiều đồng bào dân tộc.
Kinh tế - xã hội > Xóa đói, giảm nghèo

Huyện Kỳ Sơn đã ra quy chế: tất cả công chức mỗi cơ quan gắn với một xã nghèo. Mỗi đảng viên tuỳ điều kiện, khả năng có thể giúp bà con thoát nghèo. Nhờ đó, trong 5 năm (1995 - 2000), hàng nghìn hộ trên địa bàn huyện đã được giúp đỡ và nhiều hộ vươn lên thoát nghèo.
Kinh tế - xã hội > Loại bỏ cây thuốc Phiện

Thực hiện chủ trương của tỉnh Nghệ An, năm 1996, Kỳ Sơn đã phát động cuộc vận động loại bỏ cây thuốc phiện ra khỏi đời sống cộng đồng. Để chủ trương này thành hiện thực, huyện đã thành lập các đoàn công tác đến từng bản tuyên truyền về sự nguy hại của cây thuốc phiện, tổ chức họp các già làng, trưởng bản ký cam kết và vận động nhân dân trong bản tự xoá nhổ nương thuốc phiện đã trồng, thay vào đó là các loại cây làm kinh tế khác như: mận tam hoa, khoai sọ, bí xanh, ngô lai, cánh kiến, lê, hồng, đào,... Nhờ đó, đến tháng 6-2004, toàn huyện không còn diện tích trồng cây thuốc phiện. Đây là thành công nổi bật của Kỳ Sơn gần 10 năm qua.
Kinh tế - xã hội > Xã hội

Hệ thống trường học và trạm xá cũng được đầu tư với kinh phí lớn, hàng trăm tỷ đồng. Năm 2003, 21/21 xã đều có trường học và trạm xá mới khang trang, phục vụ tốt nhu cầu học tập và khám chữa bệnh của nhân dân. Chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao. Trong những năm gần đây, huyện đã có học sinh thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp của Trung ương và tỉnh. Công tác chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho cộng đồng được đảm bảo. Các phong trào văn hoá, thể dục - thể thao diễn ra sôi nổi. Năm 2003, toàn huyện có 28 làng văn hoá và 1.500 gia đình văn hoá. Tất cả các xã đều có ăng ten chảo phục vụ việc tiếp sóng phát thanh, truyền hình từ Trung ương và tỉnh, đưa thông tin tới từng người dân. Tỷ lệ hộ dùng nước sạch gia tăng đáng kể, đạt gần 80%. Đến trước tết Nguyên Đán năm 2004, điện lưới quốc gia đã về đến Kỳ Sơn, đem lại ánh sáng, niềm vui cho đồng bào.
Chú thích

| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Kỳ Sơn.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  Phòng thống Huyện Kỳ Sơn, số liệu năm 2007
↑  Quyết định số 56-BT năm 1977
↑  Quyết định số 78-CP năm 1977
| x t Các đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc tỉnh Nghệ An |
| --- | --- |
Thành phố:  Vinh (tỉnh lỵ) 
Thị xã (3):  Cửa Lò ·  Hoàng Mai ·  Thái Hòa 
Huyện (17):  Anh Sơn ·  Con Cuông ·  Diễn Châu ·  Đô Lương ·  Hưng Nguyên ·  Quỳ Châu ·  Kỳ Sơn ·  Nam Đàn ·  Nghi Lộc ·  Nghĩa Đàn ·  Quế Phong ·  Quỳ Hợp ·  Quỳnh Lưu ·  Tân Kỳ ·  Thanh Chương ·  Tương Dương ·  Yên Thành 
Đơn vị hành chính thuộc tỉnh Nghệ An
Tú Mịch

Tú Mịch là một xã thuộc huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.
Xã Tú Mịch có diện tích 53,73 km², dân số năm 1999 là 3.256 người, mật độ dân số đạt 61 người/km².
Theo thống kê năm 2019, xã Tú Mịch có diện tích 53,73 km², dân số là 3.751 người, mật độ dân số đạt 70 người/km².
Chú thích

1 2 3  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số đến 01 tháng 4 năm 2019 - tỉnh Lạng Sơn” (PDF). Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2020.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
Porphyrinia rosita

| Porphyrinia rosita> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Porphyrinia
Loài (species): P. rosita
Danh pháp hai phần
Porphyrinia rosita Guenée, 1852 
Porphyrinia rosita là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Poa morrisii

| Poa morrisii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Poa
Loài (species): P. morrisii
Danh pháp hai phần
Poa morrisii Vickery 
Poa morrisii là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Vickery miêu tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Chú thích

↑  “Poa morrisii Vickery”. The Plant List. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2013.
↑  The Plant List (2010). “Poa morrisii”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Họ Đào kim nương

| Họ Đào kim nương |
| --- | --- |
Minh họa cây hương đào (Myrtus communis)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae Juss., 1789
Chi điển hình
Myrtus L., 1753 
Các chi
 Khoảng 130; xem văn bản
Họ Đào kim nương hay họ Sim (theo tên gọi của chi Rhodomyrtus), còn gọi là họ Hương đào (theo chi Myrtus) (danh pháp khoa học: Myrtaceae) là một họ thực vật hai lá mầm, được đặt trong bộ Đào kim nương (Myrtales). Sim (đào kim nương), đinh hương, ổi, bạch đàn, tiêu Jamaica và ổi dứa đều thuộc họ này. Tất cả các loài đều có thân gỗ, chứa tinh dầu và hoa mọc thành cụm từ 4-5 hoa đơn. Một đặc trưng nổi bật của họ này là li be nằm ở cả hai bên của xylem (chất gỗ), chứ không ở bên ngoài như ở phần lớn các loài thực vật khác. Lá của chúng thuộc loại thường xanh, mọc so le hay mọc đối, lá đơn và thông thường có mép lá nhẵn (không khía răng cưa). Hoa thường có 5 cánh hoa, mặc dù ở một vài chi thì cánh hoa rất nhỏ hay không có. Nhị hoa thường rất dễ thấy, có màu sáng và nhiều về lượng.
Lịch sử tiến hóa

Thornhill et al. (2012a) ước tính niên đại nhóm chỏm cây Myrtoideae là (90,3-)83 - 71,3(-64,9) Ma (triệu năm trước), với niên đại trẻ hơn, khoảng (78,3-)71,5(-65,4) Ma, được Thornhill et al. (2015) ưu tiên lựa chọn hơn; niên đại (86-)80(-70) Ma được Sytsma et al. (2004) đề xuất và khoảng 75 Ma do Berger et al. (2015) đề xuất.
Các hóa thạch phấn hoa có nguồn gốc từ siêu lục địa cổ đại Gondwana. Sự tan vỡ của Gondwana trong kỷ Phấn trắng (145 đến 66 Mya) đã cô lập về mặt địa lý các đơn vị phân loại tách rời và cho phép hình thành loài nhanh chóng; cụ thể, các chi từng được coi là thành viên của họ cũ Leptospermoideae (hiện nay đã bị xóa bỏ) hiện chỉ cô lập ở Châu Đại Dương. Nói chung, các chuyên gia đồng ý rằng sự hình thành loài địa lý chịu trách nhiệm cho sự khác biệt của các đơn vị phân loại của Myrtaceae, ngoại trừ trường hợp các loài của chi Leptospermum hiện nay cũng sinh tồn ở cả New Zealand và New Caledonia, những hòn đảo có thể đã bị nhấn chìm dưới nước vào thời điểm phân hóa trong thế Eocen muộn.
Sự đa dạng loài

Họ Myrtaceae chứa ít nhất 3.000 loài, phân bổ trong 130-150 chi. Chúng phân bổ rộng khắp ở vùng nhiệt đới và ôn đới ấm áp trên thế giới, và nói chung rất phổ biến trong nhiều khu vực đa dạng sinh học của thế giới. Các chi với quả nang như Eucalyptus, Corymbia, Angophora, Leptospermum, Melaleuca, Metrosideros chỉ có ở khu vực Cựu thế giới, tách biệt với chi một loài là Tepualia ở Chile. Các chi với quả nhiều cùi thịt tập trung nhiều ở miền đông Úc và Malesia (khu sinh thái Australasia) và khu vực nhiệt đới Trung- Nam Mỹ. Eucalyptus (bạch đàn) là chi chiếm đa số, gần như có mặt ở khắp mọi nơi trong khu vực ẩm thấp hơn của Úc và kéo dài về phía bắc với mật độ thưa hơn tới tận Philipin. Một cây trong loài Eucalyptus regnans hiện nay là loại thực vật có hoa cao nhất thế giới. Các chi quan trọng khác ở Úc là Callistemon (tràm liễu), Syzygium (trâm, roi), và Melaleuca (tràm). Chi Osbornia, có nguồn gốc ở khu vực Australasia, là các loại cây đước. Eugenia, Myrcia và Calyptranthes là các chi trong số các chi lớn nhất ở Trung và Nam Mỹ. Hệ thống APG III năm 2009 công nhận 131 chi và khoảng 4.620 loài cho họ này. Các ước tính gần đây cho rằng họ này chứa khoảng 5.950 loài trong 132 chi.
Phân loại

Trong lịch sử, họ Myrtaceae đã từng được chia thành hai phân họ.
Phân họ Myrtoideae có quả nhiều cùi thịt và lá đối, mép trơn. Phần lớn các chi trong phân họ này có một trong ba dạng dạng phôi dễ nhận ra. Các chi của Myrtoideae có thể rất khó phân biệt khi không có quả đã chín. Phân họ Myrtoideae được tìm thấy khắp thế giới trong các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, với các trung tâm đa dạng nằm ở Trung Mỹ, Nam Mỹ, đông bắc Úc và Malesia.
Phân họ Leptospermoideae có quả khô, không nứt (quả nang) và các lá mọc so le hay theo vòng xoắn. Phân họ Leptospermoideae tìm thấy chủ yếu ở Australasia, với trung tâm đa dạng nằm ở Úc. Nhiều chi ở miền tây Úc có các lá bị tiêu giảm mạnh và các hoa mang các đặc điểm điển hình cho vùng sinh trưởng khô cằn hơn.
Sự phân chia Myrtaceae thành Leptospermoideae và Myrtoideae đã bị nhiều tác giả nghi ngờ, trong đó có Johnson và Briggs (1984), các ông đã xác định 14 tông hay nhánh trong họ Myrtaceae, và phát hiện ra là phân họ Myrtoideae là đa ngành. Phân tích ở mức độ phân tử của Wilson, O'Brien và cộng tác viên vào năm 2001 đã phát hiện thấy 11 phân nhóm rõ nét trong phạm vi họ này, bao gồm nhiều phân nhóm đã được Johnson và Briggs xác định. Phân tích phân tử sau đó của Sytsma và Litt (2002) đã phát hiện phân nhóm Myrtoideae ở Trung - Nam Mỹ phù hợp với phân họ đa ngành Leptopermoideae.
Các chi Heteropyxis và Psiloxylon, được một số học giả đưa vào trong họ Myrtaceae, nhưng trong khoảng thời gian gần đây lại được tách ra thành các họ riêng rẽ là Heteropyxidaceae và Psiloxylaceae bởi nhiều học giả, dựa trên chứng cứ về sự tách ra của chúng trước khi có sự xuất hiện của tổ tiên chung cho họ Myrtaceae. Tuy nhiên, Wilson, O'Brien et al. cũng như hệ thống APG III năm 2009 vẫn coi các chi này là các thành phần cơ sở của họ Myrtaceae. Phân loại năm 2005 của Wilson et al. công nhận 17 tông trong 2 phân họ Myrtoideae và Psiloxyloideae, dựa trên phân tích phát sinh chủng loài ADN lạp thể.
Phân loại dưới đây lấy theo Wilson (2011) với bổ sung các tông đơn chi Cloezieae, Xanthomyrteae.
Phân họ Myrtoideae: Khoảng 129 chi, 5.894 loài.
Tông Backhousieae: 2 chi, 10 loài.
Tông Chamelaucieae: Khoảng 35+ chi và 600+ loài.
Tông Cloezieae: 1 chi (Cloezia), 5 loài.
Tông Eucalypteae: 7 chi, 935 loài.
Tông Kanieae. Có thể tách ra thành Kanieae nghĩa hẹp chỉ gồm 1 chi (Kania) với 6 loài và Tristaniopsideae gồm 7 chi và 59 loài còn lại.
Tông Leptospermeae: 10 chi, 178 loài.
Tông Lindsayomyrteae: 1 chi, 1 loài (Lindsayomyrtus racemoides).
Tông Lophostemoneae: 4 chi, 7 loài.
Tông Melaleuceae: 2 chi, 335 loài.
Tông Metrosidereae: 1 chi (Metrosideros), 60 loài.
Tông Myrteae: 47 chi, 2.690 loài.
Tông Osbornieae: 1 chi, 1 loài (Osbornia octodonta).
Tông Syncarpieae: 1 chi (Syncarpia), 3 loài.
Tông Syzygieae: 1 chi (Syzygium) và khoảng 1.045-1.200 loài.
Tông Tristanieae: 2 chi, 4 loài.
Tông Xanthomyrteae: 1 chi (Xanthomyrtus), 23 loài.
Tông Xanthostemoneae: 3 chi, 48 loài.
Phân họ Psiloxyloideae = Heteropyxidoideae: 2 chi, 4 loài.
Tông Heteropyxideae: 1 chi (Heteropyxis), 3 loài.
Tông Psiloxyleae: 1 chi, 1 loài (Psiloxylon mauritianum).
Phân loại > Các chi

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Acca  Accara  Acmena  Acmenosperma  Actinodium  Agonis  Allosyncarpia  Amomyrtella  Amomyrtus  Angasomyrtus  Angophora   Archirhodomyrtus  Arillastrum  Astartea  Asteromyrtus  Austromyrtus  Backhousia  Baeckea  Balaustion  Barongia  Basisperma  Beaufortia  Blepharocalyx  Callistemon  Calothamnus  Calycolpus  Calycorectes  Calyptranthes  Calyptrogenia  Calythropsis  Calytrix  Campomanesia  Carpolepis  Chamelaucium  Chamguava  Choricarpia  Cleistocalyx (Vối)  Cloezia  Conothamnus  Corymbia  Corynanthera  Cupheanthus  Darwinia  Decaspermum   |  Eremaiea  Eucalyptopsis  Eucalyptus  Eugenia  Feijoa (Acca)  Gomidesia  Gossia  Hexachlamys  Homalocalyx  Homalospermum  Homoranthus  Hottea  Hypocalymma  Kania  Kjellbergiodendron  Kunzea  Lamarchea  Legrandia  Lenwebbia  Leptospermum  Lindsayomyrtus  Lithomyrtus  Lophomyrtus  Lophostemon  Luma  Lysicarpus  Mallostemon  Marlierea  Melaleuca (Tràm)  Meteoromyrtus  Metrosideros  Micromyrtus  Mitranthes  Mitrantia  Monimiastrum  Mosiera  Myrceugenia  Myrcia  Myrcianthes  Myrciaria  Myrrhinium  Myrtastrum  Myrtella  Myrteola   |  Myrtus (Hương đào)  Neofabricia  Neomitranthes  Neomyrtus  Ochrosperma  Octamyrtus  Osbornia  Paramyrciaria  Pericalymma  Phymatocarpus  Pileanthus  Pilidiostigma  Piliocalyx  Pimenta  Pleurocalyptus  Plinia  Pseudanamomis  Psidium (Ổi)   Purpureostemon  Regelia  Rhodamnia  Rhodomyrtus (Sim, Đào kim nương)  Rinzia  Ristantia  Scholtzia  Siphoneugena  Sphaerantia  Stereocaryum  Stockwellia   Syncarpia  Syzygium (Trâm, roi)  Tepualia  Thryptomene  Tristania  Tristaniopsis  Ugni  Uromyrtus  Verticordia  Waterhousea  Welchiodendron  Whiteodendron  Xanthomyrtus  Xanthostemon   |