Truyện tranh
Nghiên cứu về truyện tranh

Bài chi tiết: Nghiên cứu về truyện tranh
"Truyện tranh ... đôi khi có bốn chân, đôi khi có hai chân và đôi khi bay và đôi khi không ... để sử dụng một phép ẩn dụ như mê đắm như chính phương tiện nó, định nghĩa truyện tranh liên quan đến việc cắt một sự bí ẩn đan xen giữa một bí ẩn gói gọn trong một điều bí ẩn khác ..."
R. C. Harvey, 2001
Tương tự như vấn đề định nghĩa văn học và phim, chưa có sự đồng thuận nào về định nghĩa của phương tiện truyện tranh, và các định nghĩa và mô tả đã rơi vào nhiều trường hợp ngoại lệ. Các nhà lý thuyết như Töpffer, R.C. Harvey, Will Eisner, David Carrier, Alain Rey, và Lawrence Grove nhấn mạnh sự kết hợp giữa văn bản và hình ảnh, mặc dù có những ví dụ nổi bật về truyện tranh không lời trong lịch sử của nó. Các nhà phê bình khác, như Thierry Groensteen và Scott McCloud, đã nhấn mạnh sự ưu tiên của các trình tự hình ảnh. Về cuối thế kỷ 20, việc khám phá các truyền thống truyện tranh của các nền văn hóa khác nhau, việc khám phá lại các hình thức truyện tranh sớm bị lãng quên và sự phát triển của các hình thức mới làm cho việc định nghĩa truyện tranh trở thành một nhiệm vụ phức tạp hơn.
Nghiên cứu về truyện tranh châu Âu bắt đầu với các lý thuyết của Töpffer về công việc của mình vào những năm 1840, với sự nhấn mạnh vào các chuyển tiếp của bảng và sự kết hợp giữa hình ảnh và văn bản. Không có tiến bộ nào được đạt được cho đến những năm 1970. Sau đó, Pierre Fresnault-Deruelle sử dụng phương pháp ngữ nghĩa trong việc nghiên cứu về truyện tranh, phân tích mối quan hệ giữa văn bản và hình ảnh, mối quan hệ hình ảnh trên cùng một trang và sự gián đoạn hình ảnh, hoặc những gì Scott McCloud sau đó gọi là "closure". Vào năm 1987, Henri Vanlier giới thiệu thuật ngữ multicadre, hay "multiframe", để chỉ trang truyện tranh như một đơn vị ngữ nghĩa. Đến những năm 1990, các nhà lý thuyết như Benoît Peeters và Thierry Groensteen chuyển sự chú ý vào các lựa chọn sáng tạo poïetic của các nghệ sĩ. Thierry Smolderen và Harry Morgan đã có quan điểm tương đối về định nghĩa của truyện tranh, một phương tiện đã có nhiều hình thức khác nhau và ngang nhau trong suốt lịch sử của nó. Morgan xem truyện tranh là một phần của "les littératures dessinées" (hoặc "văn học vẽ"). Lý thuyết Pháp đã đặc biệt chú trọng vào trang, khác biệt với các lý thuyết Mỹ như của McCloud tập trung vào các chuyển tiếp từ khung hình này sang khung hình khác. Vào giữa những năm 2000, Neil Cohn bắt đầu phân tích cách truyện tranh được hiểu bằng cách sử dụng các công cụ từ khoa học nhận thức, vượt ra khỏi lý thuyết bằng việc sử dụng các thí nghiệm tâm lý học và thần kinh thực tế. Công trình này đã lập luận rằng các hình ảnh tuần tự và cấu trúc trang sử dụng cách "ngữ pháp" riêng biệt và tuân thủ các quy tắc để hiểu ngoài chuyển tiếp từ khung hình này sang khung hình khác và phân biệt các loại cấu trúc, và sự hiểu biết của não về truyện tranh tương tự như hiểu biết về các lĩnh vực khác như ngôn ngữ và âm nhạc.
Câu chuyện lịch sử về manga thường tập trung vào lịch sử gần đây sau Chiến tranh thế giới thứ hai, hoặc cố gắng chứng minh rằng nó có nguồn gốc sâu trong quá khứ, chẳng hạn như trong cuộc trưng bày tranh Chōjū-jinbutsu-giga vào thế kỷ 12 và 13, hoặc tranh Hokusai Manga của thế kỷ 19. Tổng quan lịch sử truyện tranh Nhật Bản đầu tiên là Nihon Manga-Shi của Seiki Hosokibara vào năm 1924. Nhận định về truyện tranh Nhật Bản sau chiến tranh đầu kỷ là chủ yếu của một bản chất chính trị thuận tay trái cho đến khi cuốn Truyện tranh hiện đại: Bức tranh toàn cảnh của Tomofusa Kure được xuất bản vào năm 1986, trong đó không đặt nặng vấn đề chính trị mà tập trung vào các khía cạnh hình thức, như cấu trúc và "ngữ pháp" của truyện tranh. Lĩnh vực nghiên cứu về manga đã tăng nhanh, với nhiều sách về chủ đề này xuất hiện trong những năm 1990. Các lý thuyết hình thức của manga tập trung vào việc phát triển một "lý thuyết biểu đạt manga", với sự nhấn mạnh vào mối quan hệ không gian trong cấu trúc hình ảnh trên trang, phân biệt phương tiện này với phim hoặc văn học, trong đó dòng thời gian là yếu tố tổ chức cơ bản. Các khóa học về nghiên cứu truyện tranh đã lan rộng ở các trường đại học Nhật Bản, và Hội nghiên cứu về Truyện tranh và Hoạt hình Nhật Bản (ja) được thành lập vào năm 2001 để thúc đẩy nghiên cứu truyện tranh. Xuất bản cuốn Manga! Manga! The World of Japanese Comics của Frederik L. Schodt vào năm 1983 đã khiến từ manga được sử dụng ngoài Nhật Bản để chỉ "truyện tranh Nhật Bản" hoặc "truyện tranh theo phong cách Nhật Bản".
Will Eisner  và Scott McCloud (phải) đã đề xuất các định nghĩa quan trọng và gây tranh cãi về truyện tranh.
Coulton Waugh đã cố gắng viết một bản sử thi toàn diện về truyện tranh Mỹ với cuốn The Comics (1947). Comics and Sequential Art của Will Eisner (1985) và Understanding Comics của Scott McCloud (1993) là những nỗ lực đầu tiên bằng tiếng Anh để hình thành nghiên cứu về truyện tranh. The Aesthetics of Comics của David Carrier (2000) là cuốn sách đầu tiên về toàn bộ quyển truyện tranh từ góc độ triết học. Các nỗ lực quan trọng của Mỹ trong việc định nghĩa truyện tranh bao gồm định nghĩa của Eisner, McCloud và Harvey. Eisner mô tả những gì ông gọi là "nghệ thuật tuần tự" như "sự sắp xếp các bức tranh hoặc hình ảnh và từ để kể một câu chuyện hoặc thể hiện một ý tưởng"; Scott McCloud định nghĩa truyện tranh là "sự sắp xếp các hình ảnh và các hình ảnh khác xen kẽ theo trình tự, nhằm truyền tải thông tin và/hoặc tạo ra phản ứng thẩm mỹ trong người xem", định nghĩa một cách hình thức chặt chẽ mà tách biệt truyện tranh khỏi các vấn đề lịch sử và văn hóa. R.C. Harvey định nghĩa truyện tranh là "câu chuyện hoặc bài diễn thuyết hình ảnh trong đó từ (thường được viết vào khu vực hình ảnh bằng phông chữ) thường đóng góp vào ý nghĩa của hình ảnh và ngược lại". Mỗi định nghĩa đã gặp phải những người phản đối. Harvey coi định nghĩa của McCloud không bao gồm những hình ảnh đơn và phản đối việc McCloud giảm thiểu yếu tố từ ngôn ngữ, và nhấn mạnh "đặc điểm quan trọng của truyện tranh là sự kết hợp của nội dung từ văn bản". Aaron Meskin xem các lý thuyết của McCloud là một cố gắng nhân tạo để xác nhận vị trí của truyện tranh trong lịch sử nghệ thuật.
Nghiên cứu truyện tranh trên phạm vi văn hóa là phức tạp do sự khác biệt lớn về ý nghĩa và phạm vi của từ "truyện tranh" trong các ngôn ngữ khác nhau. Thuật ngữ tiếng Pháp cho truyện tranh, bandes dessinées ("dải vẽ") nhấn mạnh sự xen kẽ giữa các hình ảnh vẽ là một yếu tố xác định, điều có thể ám chỉ việc loại trừ truyện tranh dựa trên hình ảnh thực. Thuật ngữ manga được sử dụng trong tiếng Nhật để chỉ tất cả các hình thức của truyện tranh, phim hoạt hình, và châm biếm.