Tiếng Swahili
Ngữ pháp > Lớp danh từ

Giống như các ngôn ngữ nhóm Bantu khác, ngữ pháp của tiếng Swahili chia danh từ thành một số lớp. Nhiều từ trong một câu sẽ tương hợp về lớp. Động từ tương hợp về lớp với chủ ngữ và tân ngữ; tính từ, giới từ và từ chỉ định tương hợp về lớp với danh từ mà chúng thuộc nó. Dưới đây có sáu câu có chủ ngữ thuộc về sáu lớp khác biệt với nhau (ba lớp số ít, ba lớp số nhiều), nên có thể xem tiền tố của số và động từ thay đổi:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mtotomã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | mmojamã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | anasoma.mã: swa được nâng cấp thành mã: sw  |   | Watotomã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | wawilimã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | wanasoma.mã: swa được nâng cấp thành mã: sw  |
| đứa trẻ | một | đang đọc |  | đứa trẻ | hai | đang đọc |
| Một đứa trẻ đang đọc. | Một đứa trẻ đang đọc. | Một đứa trẻ đang đọc. |  | Hai đứa trẻ đang đọc. | Hai đứa trẻ đang đọc. | Hai đứa trẻ đang đọc. |
 : 
| Kitabumã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | kimojamã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | kinatosha.mã: swa được nâng cấp thành mã: sw  |  | Vitabumã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | viwilimã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | vinatosha.mã: swa được nâng cấp thành mã: sw  |
| sách | một | là đủ |  | sách | hai | là đủ |
| Một cuốn sách là đủ. | Một cuốn sách là đủ. | Một cuốn sách là đủ. |  | Hai cuốn sách là đủ. | Hai cuốn sách là đủ. | Hai cuốn sách là đủ. |
 : 
| Ndizimã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | mojamã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | inatosha.mã: swa được nâng cấp thành mã: sw  |  | Ndizimã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | mbilimã: swa được nâng cấp thành mã: sw  | zinatosha.mã: swa được nâng cấp thành mã: sw  |
| chuối | một | là đủ |  | chuối | hai | là đủ |
| Một quả chuối là đủ. | Một quả chuối là đủ. | Một quả chuối là đủ. |  | Hai quả chuối là đủ. | Hai quả chuối là đủ. | Hai quả chuối là đủ. |
Tiếng Swahili chuẩn có 16 lớp (nếu tính số ít và số nhiều là lớp riêng, theo thoả thuận của Meinhof).
| Số lớp | Loại từ | Tiền tố> Danh từ | Tiền tố> Chủ ngữ | Tiền tố> Bỏ ngữ | Tiền tố> "của" | Tiền tố> Tính từ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | người | m-, mw- | a- | m- | wa | m-, mw- |
| 2 | (số nhiều của số 1) | wa-, w- | wa- | wa- | wa | wa-, w- |
| 3 | cây | m- | u- | u- | wa | m-, mw- |
| 4 | (số nhiều của số 3) | mi- | i- | i- | ya | mi-, m-/my- |
| 5 | nhóm, từ tăng to | ji-/Ø, j- | li- | li- | la | ji-/Ø, j- |
| 6 | (số nhiều của số 5) | ma- | ya- | ya- | ya | ma-, m- |
| 7 | dụng cụ, từ giảm nhẹ | ki-, ch- | ki- | ki- | cha | ki-, k-/ch- |
| 8 | (số nhiều của số 7) | vi-, vy- | vi- | vi- | vya | vi-, v-/vy- |
| 9 | động vật, "khác", từ mượn | N-, ny- | i- | i- | ya | N-, ny- |
| 10 | (số nhiều của số 9 và 11) | N-, ny- | zi- | zi- | za | N-, ny- |
| 11 | đồ giãn ra | u-, w-/uw- | u- | u- | wa | m-, mw- |
| 14 | trừu tượng | u-, w-/uw- | u- | u- | wa | m-/u-, mw-/w- |
| 15 | dạng vô định động từ | ku-, kw- | ku- | ku- | kwa | ku-, kw- |
| 16 | vị trí | -ni, mahali | pa- | pa- | pa | pa-, p- |
| 17 | hướng, xung quanh | -ni | ku- | ku- | kwa | ku-, kw- |
| 18 | trong, dọc theo | -ni | mu- | mu- | mwa | mu-, mw- |
↑  Tiếng Bantu nguyên thủy vốn có 22 lớp, và các nhà ngôn ngữ học đặt số của lớp theo ngôn ngữ nguyên thủy đó. Một vài cái trong lớp nguyên thủy đó không có mặt trong tiếng Swahili, mà đó là lý do số lớp bỏ sót một vài số.
↑  Dạng của tiền tố thay đổi tuỳ gốc từ bắt đầu với phụ âm hay nguyên âm. Ở dưới có thể xem hai dạng: dạng trước phụ âm và dạng trước nguyên âm. Một vài tiền tố có thêm dạng tuỳ vào nhân tố khác.
↑  Tiền tố là phụ âm mũi hay là không gì, tuỳ vào phụ âm đầu tiên của gốc từ. Ví dụ: ndegemã: swa được nâng cấp thành mã: sw  "chim", mvinyomã: swa được nâng cấp thành mã: sw  "rượu", kalamumã: swa được nâng cấp thành mã: sw  "bút"
↑  Một vài động từ thôi: kwendamã: swa được nâng cấp thành mã: sw  "đi", kwishamã: swa được nâng cấp thành mã: sw  "ngừng".
Trong vùng mà tiếng Swahili chuẩn không phổ biến lắm, hệ thống lớp danh từ bị đơn giản hoá nhiều. Chủ ngữ và tân ngữ nếu là con người thì sẽ tương hợp với động từ theo cách lớp số 1 và 2, còn mọi chủ ngữ và tân ngữ không phải là con người tương hợp như là lớp 9 và 10 —dù thuộc lớp đó hay không.
Có thể dùng cùng một gốc từ với tiền tố lớp khác biệt để tạo từ có nghĩa phái sinh. Ví dụ: mtoto/watotomã: swa được nâng cấp thành mã: sw  "đứa trẻ" (người), utotomã: swa được nâng cấp thành mã: sw  "tuổi thơ ấu" (trừu tượng), kitoto/vitotomã: swa được nâng cấp thành mã: sw  "đứa bé" (từ giảm nhẹ), toto/matotomã: swa được nâng cấp thành mã: sw  "đứa trẻ lớn" (từ tăng to).