stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Muhlenbergia michisensis
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Muhlenbergia michisensis”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Mẫu thử tiêm kích hạng nặng Savoia-Marchetti

Savoia-Marchetti SM.88, Savoia-Marchetti SM.91 và Savoia-Marchetti SM.92 là các mẫu thử máy bay tiêm kích hạng nặng của Ý trong Chiến tranh thế giới II. Tất cả đều có thân kép và dùng động cơ Daimler-Benz của Đức.
| x t Máy bay do SIAI, Savoia-Marchetti và SIAI-Marchetti chế tạo |
| --- | --- |
SIAI:  S.8 •  S.9 •  S.12 •  S.13 •  S.16 •  S.17 •  S.19 •  S.21 •  S.22 •  S.23 •  S.50 •  S.51 •  S.52 •  S.58 •  S.67 
Marchetti:  MVT 
Savoia-Marchetti:  S.55 •  S.56 •  S.57 •  S.59 •  SM.62 •  S.64 •  S.65 •  S.66 •  S.71 •  S.72 •  S.73 •  SM.74 •  SM.75 •  SM.76 •  SM.77 •  S.78 •  SM.79 •  SM.80 •  SM.81 •  SM.82 •  SM.83 •  SM.84 •  SM.85 •  SM.86 •  SM.87 •  SM.88 •  SM.89 •  SM.90 •  SM.91 •  SM.92 •  SM.93 •  SM.94 •  SM.95 
SIAI-Marchetti:  SM.101 •  SM.102 •  SA.202 •  S.205 •  S.208 •  S.210 •  S.211 •  SF.260 •  SF.600 •  S.700 •  SM.1019 
| x t Danh sách các nội dung liên quan đến hàng không |
| --- | --- |
Tổng thể: Thời gian biểu hàng không ·  Máy bay ·  Hãng chế tạo máy bay ·  Động cơ máy bay ·  Hãng chế tạo động cơ máy bay ·  Sân bay ·  Hãng hàng không  ·  Kỹ thuật hàng không
Quân sự: Không quân ·  Vũ khí máy bay ·  Tên lửa ·  Máy bay không người lái (UAV) ·  Máy bay thử nghiệm
Kỷ lục: Kỷ lục tốc độ bay ·  Kỷ lục quãng đường bay ·  Kỷ lục bay cao ·  Kỷ lục thời gian bay ·  Máy bay sản xuất với số lượng lớn
Mycetoma sapporense

| Mycetoma sapporense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Tetratomidae
Chi (genus): Mycetoma
Loài (species): M. sapporense
Danh pháp hai phần
Mycetoma sapporense Nakane, 1991 
Mycetoma sapporense là một loài bọ cánh cứng trong họ Tetratomidae. Loài này được Nakane miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Mycetoma ussuriense

| Mycetoma ussuriense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Tetratomidae
Chi (genus): Mycetoma
Loài (species): M. ussuriense
Danh pháp hai phần
Mycetoma ussuriense Nikitsky, 1985 
Mycetoma ussuriense là một loài bọ cánh cứng trong họ Tetratomidae. Loài này được Nikitsky miêu tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Bão Ballos

| Bão Ballos (2021) |
| --- | --- |
Bão Ballos lúc mạnh nhất, khi đang đổ bộ Hy Lạp vào ngày 15 tháng 10, 2021.
Dạng bão: Xoáy thuận ngoài nhiệt đới
Hình thành: 13 tháng 10, 2021
Kết thúc: 16 tháng 10, 2021
Áp suất thấp nhất: 1.005 mb (29,68 inHg)
Tuyết hoặc băng: 15 cm (5,9 in)
Tổng số thiệt hại: Một ban công bị sập ở ngoại ô Halandri của Athens.
Mất điện: Chưa có thông tin
Thiệt hại về người: Tổng cộng 2
Nơi ảnh hưởng: Pháp (Corsica), Ý, Hy Lạp, Slovenia, Croatia, Bosnia và Herzegovina, Serbia, Montenegro, Bắc Macedonia, Albania
Một phần của Mùa bão ở châu Âu 2021-22
Bão Ballos là một xoáy thuận ngoài nhiệt đới đáng chú ý đã gây ra lũ lụt tàn phá khắp Hy Lạp vào giữa tháng 10 năm 2021. Đây là cơn bão thứ 2 của mùa bão ở châu Âu 2021-22, sau bão Athina.
Lịch sử khí tượng

Vào ngày 11 tháng 10, một xoáy thuận ngoại nhiệt đới hình thành ở Biển Đen, với áp suất khí quyển là 1.005 mbar (1.005 hPa). Sau đó, bão di chuyển nhanh vào biển Tyrrhenum gần miền nam nước Ý, trong đó nó đạt áp suất 1.010 mbar (1.010 hPa). Đến ngày 13 tháng 10, Cơ quan Khí tượng Quốc gia Hellenic đặt tên cho bão là “Ballos”, cơn bão thứ hai trong danh sách đặt tên hợp tác của cơ quan. Bão đổ bộ Hy Lạp ngày 14 tháng 10 rồi suy yếu dần. Sang ngày 15, bão tiếp tục suy yếu. Đến ngày 16 tháng 10, bão tan.
Ảnh hưởng

Tại Hy Lạp mưa lớn và lũ lụt ở Athens vào ngày 15 tháng 10 và một số hòn đảo khác đã được báo cáo. Dự báo sẽ có mưa lớn trong ngày 15 tháng 10 ở Đông Macedonia và Thrace và báo động đỏ với mưa lớn và giông bão nghiêm trọng ở các đảo Bắc Aegean. Lũ quét, ngập lụt nghiêm trọng đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của người dân Hy Lạp. Ngoài ra, gió giật mạnh đã quật đổ cây cối, gây tốc mái nhà cửa và đã làm hư hỏng mạng lưới điện gây ra mất điện ở một số vùng. Không chỉ gây ra mưa gió mạnh, bão còn gây ra một số trận tuyết đầu mùa ở Tây Macedonia.
Biểu đồ thể hiện đường đi và cường độ của bão theo thang Saffir-Simpson
Chú thích biểu đồ
Thang Saffir–Simpson

     Áp thấp nhiệt đới (≤38 mph, ≤62 km/h)

     Bão nhiệt đới (39–73 mph, 63–118 km/h)

     Cấp 1 (74–95 mph, 119–153 km/h)

     Cấp 2 (96–110 mph, 154–177 km/h)

     Cấp 3 (111–129 mph, 178–208 km/h)

     Cấp 4 (130–156 mph, 209–251 km/h)

     Cấp 5 (≥157 mph, ≥252 km/h)

     Không rõ



Kiểu bão
 Xoáy thuận nhiệt đới
 Xoáy thuận cận nhiệt đới
 Xoáy thuận ngoài nhiệt đới / Vùng áp thấp / Nhiễu động nhiệt đới / Áp thấp gió mùa
Nguyễn Khánh Toàn

Về những nhân vật khác có cùng tên, xin xem Nguyễn Khánh Toàn (định hướng).
| Nguyễn Khánh Toàn |
| --- | --- |

Chức vụ
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam
Nhiệm kỳ: 4 tháng 6 năm 1967 – 10 tháng 7 năm 1982 15 năm, 36 ngày
Tiền nhiệm: Trần Huy Liệu
Kế nhiệm: Đào Văn Tập
 
Thứ trưởng Bộ Giáo dục
Nhiệm kỳ: 3 tháng 11 năm 1946 – 
Bộ trưởng: Nguyễn Văn Huyên
 
Thông tin cá nhân
Sinh: ngày 1 tháng 8 năm 1905 Vinh, Nghệ An
Mất: ngày 9 tháng 12 năm 1993 Hà Nội
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Việt Nam
Vợ: Đào Ngọc Bích
Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Khánh Toàn (1905-1993) là một nhà giáo, nhà khoa học Việt Nam. Ông đã đóng góp nhiều công sức xây dựng nền Giáo dục Việt Nam và nền Khoa học Xã hội Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến năm 1982.
Tiểu sử

Nguyễn Khánh Toàn sinh ngày 1 tháng 8 năm 1905 tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An trong một gia đình công chức nghèo. Quê gốc làng Thanh Lương, phường Hương Xuân, Thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Năm 1926, vì những hoạt động chống Pháp, mặc dù học rất giỏi nhưng sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Sư phạm Đông Dương, ông không được bổ nhiệm làm việc ở bất cứ một trường công nào.
Cùng năm đó, ông đứng ra làm chủ nhiệm, kiêm chủ bút tờ "Le Nhà quê". Mới ra được số đầu thì bị thống đốc Nam Kỳ ra lệnh đình chỉ và bắt giam.
Năm 1927, ông bị xử án treo. Sau đó luật sư Phan Văn Trường mời ông làm chủ bút báo L’Annam nhưng cũng bị xử 2 tháng án treo.
Năm 1928, Nguyễn Khánh Toàn đệ đơn lên Thống đốc Trung Kỳ xin đi Pháp.
Năm 1929, ông sang học tại Trường Đảng Liên Xô theo giới thiệu của Đảng Cộng sản Pháp.
Năm 1930, Quốc tế Cộng sản giới thiệu ông làm nghiên cứu sinh sử học với đề tài "Chiến tranh nông dân ở Đông Dương vào thế kỷ XVIII - Khởi nghĩa Tây Sơn" và nhận học vị tiến sĩ tại Khoa Sử, Đại học Phương Đông (Liên Xô). Do có những đóng góp tích cực, ông đã được Quốc tế Cộng sản giao trọng trách là Phó Ban Đông Dương.
Năm 1939, ông được điều động về Trung Quốc hoạt động với nhóm Cộng sản Việt Nam ở Diên An. Tại đây ông tham gia giảng dạy Khoa Lịch sử cách mạng thế giới và Khoa tiếng Nga với bí danh Hoàng Chính Quang
Năm 1946, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Giáo dục.
Năm 1960, ông được cử làm Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước.
Từ năm 1965 đến năm 1982, sau khi Ban Khoa học Xã hội tách khỏi Ủy ban Khoa học Nhà nước để đổi thành Viện Khoa học Xã hội rồi Ủy ban Khoa học Xã hội (nay là Viện Khoa học Xã hội Việt Nam), ông được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm cơ quan nghiên cứu khoa học này cho đến ngày nghỉ hưu.
Ông là Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III (1960 - 1976), đại biểu Quốc hội các khóa II và III (1960 - 1971).
Ông từng là Chủ tịch Hội đồng chỉ đạo nghiên cứu, phiên dịch và xuất bản Đại Việt sử ký toàn thư
Ông được bầu làm viện sĩ nước ngoài Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô và Viện Hàn lâm Khoa học CHDC Đức.
Ông mất ngày 9 tháng 12 năm 1993, hưởng thọ 88 tuổi. Nơi an nghỉ cuối cùng tại Nghĩa trang Mai Dịch.
Năm 1996, Ông được Chính phủ truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học cho "Cụm những công trình thuộc lĩnh vực sử học, trong đó nổi bật 2 cuốn: Vài nhận xét về thời kỳ cuối nhà Lê đến nhà Nguyễn Gia Long (1954) và Vấn đề dân tộc trong cách mạng vô sản (1960)
Năm 2008, ông được Nhà nước truy tặng Huân chương Sao Vàng
Đóng góp

"Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Khánh Toàn là linh hồn của cải cách giáo dục lần thứ nhất (1950) và cải cách giáo dục lần thứ hai (1960)..., kiến trúc sư những thắng lợi trong giai đoạn đầu của sự nghiệp giáo dục cách mạng ở nước ta". (Nhận xét của Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn).
Theo Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Duy Quý: "Phương pháp luận nghiên cứu mác xít của Giáo sư, Viện sĩ Nguyễn Khánh Toàn đã trở thành một mẫu mực để các nhà nghiên cứu khoa học xã hội - nhân văn ở nước ta thuộc các thế hệ học tập, noi theo".
Giáo sư Nguyễn Khánh Toàn là một trong những người đầu tiên đề xuất nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Nói, viết thông thạo các thứ tiếng Pháp, Nga, Anh, Trung, GS. Nguyễn Khánh Toàn là một tấm gương sáng cho cán bộ khoa học trong việc học tập ngoại ngữ và sử dụng ngoại ngữ như một điều kiện thiết yếu để mở rộng tầm hiểu biết trong nghiên cứu khoa học.
Tác phẩm

Ông là một học giả uyên thâm với kiến thức vừa bao quát, vừa chuyên sâu trong các lĩnh vực Sử học, Văn học, Triết học, Ngôn ngữ học, Dân tộc học, Luật học, Giáo dục học, và có vốn hiểu biết phong phú về văn hóa phương Đông cũng như phương Tây. Ông đã chỉ đạo biên soạn đề cương bộ:
Lịch sử Việt Nam / Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam. Hà Nội: Khoa học Xã hội, 1971-1989 (chủ biên)
Lịch sử văn học Việt Nam (tập I, 1970, 1971, 1976 và 2004)
Tổng tập văn học (trọn bộ 42 tập, 2000)
Từ điển tiếng Việt
Ngữ pháp tiếng Việt (1983)
Các công trình riêng:
Vài nhận xét về thời kỳ từ cuối Lê đến đầu nhà Nguyễn Gia Long (1954)
Đại cương về văn học sử Việt Nam (1954)
Vấn đề dân tộc trong cách mạng vô sản (1960)
Xung quanh một số vấn đề về văn học và giáo dục (1972)
Ngoài ra, Nguyễn Khánh Toàn đã có trên 500 bài viết bằng nhiều thứ tiếng được đăng tải trên các báo trong và ngoài nước.
Danh hiệu Tôn vinh

Giáo sư (1976)
Huân chương Sao vàng
Giải thưởng Hồ Chí Minh
Tên ông được đặt cho một trường trung học cơ sở tại Thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế và một đường phố ở quận Cầu Giấy, Hà Nội, một đường phố ở phường An Cựu - Huế.
1961: Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng nhất.
1984: Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất.
1984: Huân chương Hồ Chí Minh, Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.
Huân chương hữu nghị giữa các dân tộc do Liên Xô tặng.
Huy chương 100 năm ngày sinh Lenin.
Huy chương của Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Tiệp Khắc.
1975: Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Cộng hòa dân chủ Đức.
1976: Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô
Gia đình

Vợ là bà Đào Ngọc Bích, kết hôn năm 1941 và có 3 người con: 2 gái, 1 trai.
Mìn M15

Mặt cắt ngang của một quả mìn M15 và ngòi M603, và hình dáng bên ngoài của mìn dùng ngòi râu.
Mìn M15 là một loại mìn chống tăng cỡ lớn của Hoa Kỳ. Nó lớn hơn loại mìn Mìn M6, loại đã bị loại ra khỏi trang bị của quân đội. Mìn này đã được sử dụng trong Chiến tranh Triều Tiên.
Mô tả

Mìn có vỏ thép hình tròn cỡ lớn, có một đĩa nén ở phía trên của vỏ. Ở giữa đĩa nén có một vị trí để nắp ngòi nổ, ngòi này có thể đặt ở trạng thái "ARMED" (mở bảo hiểm) hoặc "SAFE" (an toàn). Đĩa nén đè lên trên một lò xo lá, lò xo này đè lên trên ngòi nổ M603. Khi có lực đủ lớn đè lên đĩa nén, đĩa này sẽ nén xuống lò xo và đè lên ngòi M603, ngòi M603 sẽ hoạt động và kích nổ mìn. Ngòi cũng có hai ngòi nổ phụ, một ngoi nổ phụ ở cạnh mìn và một ngòi nổ phụ đặt ở đáy mìn.
Đặc điểm kĩ thuật

Khối lượng: 14.3 kg
Thuốc nổ: 10.3 kg thuốc nổ Comp B
Đường kính: 333 mm
Cao: 150 mm
Lực đè gây nổ: 120 đến 340 kg
Mychonia ustularia

| Mychonia ustularia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Mychonia
Loài (species): M. ustularia
Danh pháp hai phần
Mychonia ustularia Warren, 1904 
Mychonia ustularia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Mychonia ochracea

| Mychonia ochracea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Mychonia
Loài (species): M. ochracea
Danh pháp hai phần
Mychonia ochracea Dognin, 1911 
Mychonia ochracea là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Nam Kalimantan

| Nam Kalimantan Kalimantan Selatan |
| --- | --- |
—  Tỉnh  —
 
Từ trên xuống: Pulau Kembang, chợ nổi ở Banjarmasin, đồi Loksado, sông Martapura, Tượng đài tuyên ngôn, Tanjung Dewa, núi Halau-Halau
  Hiệu kỳ Ấn chương
Khẩu hiệu: Haram Manyarah Waja Sampai Kaputing (tiếng Banjar)
 Vị trí của Nam Kalimantan ở Indonesia
Nam Kalimantan
Quốc gia:  Indonesia
Thiết lập: 14 tháng 8, 1950
Thủ phủ: Banjarbaru
Chính quyền
 • Thành phần: Chính quyền khu vực Nam Kalimantan
Diện tích
 • Tổng cộng: 38.744,23 km2 (14,959,23 mi2)
Thứ hạng diện tích: Thứ 19
Độ cao cực đại: 1.901 m (6,237 ft)
Dân số (2014)
 • Tổng cộng: 3.913.908
 • Thứ hạng: Thứ 17
 • Mật độ: 100/km2 (260/mi2)
Dân cư
 • Dân tộc: Người Banjar (76%), người Java (13%)
 • Ngôn ngữ: Tiếng Indonesia (chính thức), tiếng Banjar
 
Múi giờ: Giờ Trung Indonesia (UTC+8)
Mã bưu chính: 70xxx, 71xxx, 72xxx
Mã ISO 3166: ID-KS
Biển số xe: DA
HDI:  0,677 (trung bình) 
Thành phố lớn nhất theo diện tích: Banjarbaru - 371 kilômét vuông (143 dặm vuông Anh)
Thành phố lớn nhất theo dân số: Banjarmasin - (625.481 - 2010)
Huyện lớn nhất theo diện tích: Kotabaru - 9.482,73 kilômét vuông (3.661,30 dặm vuông Anh)
Huyện lớn nhất theo dân số: Banjar - (506.839 - 2010)
Trang web: Government official site
=
Nam Kalimantan (tiếng Indonesia: Kalimantan Selatan) là một tỉnh của Indonesia, tọa lạc ở Kalimantan, phần lãnh thổ Borneo thuộc Indonesia. Tỉnh lỵ là Banjarbaru. Dân số của Nam Kalimantan là hơn 3,625 triệu người theo thống kê 2010; dân số ước tính năm 2014 là 3.913.908 người.
Mòng biển mỏ đen

| Mòng biển mỏ đen |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Nguy cấp khắp nước (NZ TCS)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Charadriiformes
Họ (familia): Laridae
Chi (genus): Chroicocephalus
Loài (species): C. bulleri
Danh pháp hai phần
Chroicocephalus bulleri Hutton, 1871 
Danh pháp đồng nghĩa
 Larus bulleri 
Chroicocephalus bulleri là một loài chim trong họ Laridae.
Chú thích

↑  http://www.doc.govt.nz/Documents/science-and-technical/nztcs1entire.pdf
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Myriopteris minor

| Myriopteris minor> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Pteridaceae
Chi (genus): Myriopteris
Loài (species): M. minor
Danh pháp hai phần
Myriopteris minor F, 1850 
Myriopteris minor là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được F mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Myriopteris minor”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Nabaluia clemensii

| Nabaluia clemensii |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Nabaluia
Loài (species): N. clemensii
Danh pháp hai phần
Nabaluia clemensii Ames 
Nabaluia clemensii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ames mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Nabaluia clemensii”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Ngoại giao Việt Nam thời Trần

Ngoại giao Việt Nam thời Trần phản ánh quan hệ ngoại giao của Việt Nam dưới triều đại nhà Trần từ năm 1226 đến năm 1400 trong lịch sử Việt Nam.
Bối cảnh

Năm 1226, Trần Cảnh lên ngôi vua, lập ra nhà Trần. Trong triều đại nhà Trần, ngoài những cuộc chiến tranh với quân Nguyên Mông ở phía Bắc thì Đại Việt cũng có những sự liên hệ với các nước láng giềng phía tây và phía nam là Ai Lao và Chiêm Thành.
Với các triều đại Trung Quốc > Với Nam Tống và Mông Cổ-Nguyên Mông

Năm 1229, nhà Trần sai sứ sang thăm nước Tống. Nhà Tống phong vua làm An Nam Quốc Vương.
Sau chiến tranh giữa Mông Cổ và Đại Việt năm 1258, đến năm 1261, Hốt Tất Liệt sai Lễ bộ Lang Trung Mạnh Giáp và Lễ bộ Viên Ngoại lang Lý Văn Tuấn đem thư sang dụ. Nhà Trần sai Thông thị đại phu Trần Phụng Công, Chư vệ ký ban Nguyễn Thám, Viên ngoại lang Nguyễn Diễn mang thư sang Nguyên thông hiếu. Nhà Nguyên phong vua làm An Nam Quốc Vương, ban cho 3 tấm gấm tây, 6 tấm gấm kim thục.
Năm 1262, Hốt Tất Liệt gửi chiếu cho vua Trần nhằm định rõ về việc cống triều. Đến năm 1267, nhà Nguyên có nhắc lại việc đó trong chiếu gửi vua Trần Thánh Tông.
Năm 1271, khi nhà Nguyên đổi quốc hiệu là "Đại Nguyên" thì có gửi thư sang cho vua Trần, dụ vào chầu. Tuy nhiên, vua lấy cớ bị bệnh để từ chối lời mời trên.
Năm 1272, nhà Nguyên sai Ngột Lương làm sứ sang dụ, hỏi giới hạn cái cột đồng Mã Viện. Vua sai Viên ngoại lang Lê Kính Phu đi hội khám. Lúc trở về, Kính Phu nói rằng, cột đồng Mã Viện dựng lâu năm đã bị mai một, không còn tung tích gì nữa. Đến năm 1275, nhà Nguyên lại cho người đi dò sát biên giới. Vua Trần Thánh Tông sai Lê Khắc Phục và Lê Tuý Kim sang chầu vua Nguyên, yêu cầu miễn sáu điểm.
Năm 1277, Trần Thái Tông băng hà. Năm sau, vua Trần nhường ngôi cho thái tử Trần Khâm (tức Trần Nhân Tông). Biết được hai tin này, nhà Nguyên cử Lễ bộ thượng thư Sài Thung đi cùng ba vị đại thần khác sang trách hỏi.
Năm 1281, nhận thấy nguy cơ xâm lược Đại Việt của nhà Nguyên, vua Trần Nhân Tông bèn sai chú họ là Trần Di Ái (tức Trần Ải) và Lê Mục, Lê Tuân sang đất Nguyên, và đi theo Sài Thung về đến kinh đô của Đại Nguyên. Vua Nguyên phong ba ông này một số chức tước trong bộ máy cai trị nhà Nguyên.
Vào các năm 1285 và 1288, Chiến tranh Mông Nguyên - Đại Việt lần thứ hai và lần thứ ba bùng nổ, kết thúc với sự thắng lợi của Đại Việt. Vào các năm 1291 và 1293, nhà Nguyên lại sai sứ sang dụ vua Trần vào chầu nhưng trong cả hai lần đó thì vua Trần đều từ chối với các lý do như có tang, có bệnh.
Hơn 30 năm sau, vào năm 1324, vua Nguyên sai sứ sang báo tin là mới lên ngôi và trao cho một quyển lịch. Năm 1331, khi nhà Nguyên sang báo việc có vua mới lên ngôi, vua Trần sai sứ sang chúc mừng.
Với các triều đại Trung Quốc > Với Nhà Minh

Nhà Nguyên bị lật đổ, Nhà Minh lên thay. Năm 1385, nhà Minh sai sứ sang đòi 20 tăng nhân. Năm sau, vua Minh đánh tiếng mượn đường đánh Chiêm, bèn đòi 50 con voi, đặt dịch trạm từ phủ Nghệ An về Vân Nam. Đến năm 1395, nhà Minh sai bọn Nhâm Hanh Thái sang đòi 5 vạn quân, 50 cỗ voi, 50 vạn thạch lương đưa đến biên giới nhằm trấn áp Đại Việt, nhưng Hanh Thái đã mật báo cho Đại Việt, và triều đình đã lấy cớ không cung cấp quân lính và voi chiến, chỉ cấp một ít lương thực sai quan đưa đến Đồng Đăng rồi trở về kinh đô, nhưng Minh Thái Tổ lại sai sứ sang đòi nhà sư, phụ nữ xoa bóp, người bị thiến. Lúc này Đại Việt đã cung cấp cho nhà Minh, mỗi loại một ít. Sau đó, đến năm 1400 thì Hồ Quý Ly cướp ngôi vua Trần, lập ra nhà Hồ.
Với các nước Đông Nam Á > Chiêm Thành

Có thể nói trong các triều đại Việt Nam, Chiêm Thành không lúc nào không quấy phá và cuộc chiến tranh giữa hai nước vẫn thường xuyên xảy ra. Lúc nhà Trần lên ngôi, nước Chiêm Thành vẫn giữ lệ triều cống và giao hòa. Sau khi Trần Thái Tông đánh Chiêm Thành năm 1252, giữa Đại Việt và nước Chiêm Thành có sự qua lại tốt đẹp. Đến đời vua Trần Anh Tông, thượng hoàng Trần Nhân Tông sang thăm vãn cảnh nước Chiêm và để cho tình giao hảo của hai nước trở nên bền vững hơn, thượng hoàng đã gả công chúa Huyền Trân cho vua Chiêm Thành là Chế Mân năm 1306. Chế Mân dâng châu Ô và châu Lý cho Đại Việt. Vua Trần Anh Tông đổi tên là Thuận Châu và Hóa Châu rồi đặt quan cai trị cũng như cho di dân sang ở. Một năm sau, Chế Mân chết. Theo tục lệ Chiêm Thành thì hoàng hậu phải bị hỏa thiêu chết theo. Vua Trần Anh Tông sai tướng Trần Khắc Chung giả tiếng vào thăm rồi tìm kế rước về.
Với các nước Đông Nam Á > Các quốc gia khác

Khi đất Ai Lao chưa hình thành nên quốc gia thống nhất, lúc này ở đây chỉ có các mường nhỏ, chịu thần phục và nộp cống cho Đại Việt. Nhìn chung, trong thời kỳ này, Đại Việt ít quan hệ với các mường, và cũng như là với nước Lan Xang sau này, ngoài những lần Đại Việt đem quân đi đánh đất Ai Lao. Với Chân Lạp, sử sách không ghi nhận những lần tiếp xúc giữa hai nhà nước. Đối với nước Xiêm, sử sách chỉ ghi nhận vào năm 1335, thượng hoàng Trần Minh Tông đi tuần biên giới phía Tây, một phái bộ Xiêm đã đến Cửa Rào chào thượng hoàng.
Chú thích

1 2 3 4  Đại Việt Sử ký Toàn thư, bản kỷ quyển 5
1 2 3 4 5  Lưu Văn Lợi, sđd, mục Hòa hoãn với Mông Cổ
1 2 3 4 5 6  Đại Việt sử ký toàn thư, Bản kỷ quyển 6
1 2 3  Đại Việt sử ký toàn thư, bản kỷ quyển 7
↑  Đại Việt sử ký Toàn thư, Bản kỷ Quyển 8
1 2  Đại Việt Sử ký Toàn thư, Bản kỷ quyển 9
↑  Viện sử học, sđd, tr 40-41
↑  Lưu Văn Lợi, sđd, mục Quan hệ với Lào
↑  Lưu Văn Lợi, sđd, mục Quan hệ với Chân Lạp
↑  Lưu Văn Lợi, sđd, mục Quan hệ với Xiêm
| x t Nhà Trần |
| --- | --- |
Quân chủ: Thái Tông •  Thánh Tông •  Nhân Tông •  Anh Tông •  Minh Tông •  Hiến Tông •  Dụ Tông •  Hôn Đức công •  Nghệ Tông •  Duệ Tông •  Phế Đế •  Thuận Tông •  Thiếu Đế
Sự kiện: Hoài Vương khởi binh •  Chiến tranh Nguyên Mông – Đại Việt (lần 1 •  lần 2 •  lần 3)  •  Sáp nhập Ô Lý •  Vụ án Huệ Vũ vương •  Biến loạn Đại Định •  Chiến tranh Việt – Chiêm (1367–1396) •  Phế Đế Xương Phù •  Nhà Trần sụp đổ 
Các lĩnh vực:  Chính trị •  Hành chính •  Quan chế  •  Quân sự •  Pháp luật •  Văn học •  Nghệ thuật •  Kinh tế (Thủ công nghiệp •  Thương mại •  Nông nghiệp •  Tiền tệ)  •  Giáo dục •  Tôn giáo (Thiền phái Trúc Lâm) •  Ngoại giao •  Văn hóa Lý–Trần
Di tích:  Hoàng thành Thăng Long •  Hành cung Thiên Trường •  Hành cung Vũ Lâm  •  Tháp Bình Sơn •  Chùa Phổ Minh •  Khu di tích nhà Trần tại Đông Triều •  Khu lăng mộ các vua Trần ở Thái Bình •  Đền Cao An Phụ •  Khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc •  Khu di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử •  Khu di tích lịch sử Bạch Đằng
Hiện vật:  An Nam tứ đại khí (Tượng Phật chùa Quỳnh Lâm •  Vạc Phổ Minh)  •  Trúc Lâm đại sĩ xuất sơn đồ
 Hồng Bàng  An Dương Vương  Triệu  Tự chủ  Đinh  Tiền Lê  Lý  Trần  Hồ  Lê sơ  Lê trung hưng  Mạc  Tây Sơn  Nguyễn 
| x t Lịch sử ngoại giao Việt Nam |
| --- | --- |
Các thời kỳ:  Hồng Bàng  •  An Dương Vương  •  Nhà Triệu  •  Tự chủ  •  Nhà Ngô  •  Nhà Đinh  •  Nhà Tiền Lê  •  Nhà Lý  •  Nhà Trần  •  Nhà Lê sơ  •  Nhà Mạc  •  Đàng Ngoài  •  Đàng Trong  •  Nhà Tây Sơn  •  Nhà Nguyễn 
Các nước có bang giao:  Trung Quốc  •  Mân Việt  •  Chiêm Thành  •  Chân Lạp  •  Ai Lao  •  Xiêm La  •  Pháp  •  Anh  •  Tây Ban Nha 
Liên quan:  Ngoại giao đương đại