stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Năng lượng ở Kenya
Điện năng > Phân phối

Tại Kenya, chính phủ có kế hoạch chấm dứt sự độc quyền phân phối điện nhưng cho đến khi đó, việc phân phối điện chỉ được duy trì bởi một công ty:
Điện lực Kenya
Công ty chính (Khoảng 90% công suất):
Công ty sản xuất điện Kenya (KenGen)
Các nhà sản xuất điện độc lập (IPPs) (Khoảng 10% công suất):
Westmont
Iberafrica
OrPower4 (Kenya) chi nhánh của công nghệ Ormat
Tsavo Công ty điện lực Tsavo (TPC)
Aggreko
Địa nhiệt quốc tế châu Phi(AGIL)
Điện năng > Tiêu thụ

Nhà tiêu thụ điện lớn nhất của Kenya là Công ty đường ống dẫn Kenya tiếp theo là xi măng Karen.
Xăng dầu > Nhập khẩu

Kenya có một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất ở Đông Phi, nhà máy lọc dầu Mombasa với 90.000-thùng mỗi ngày (thùng/ngày). Các nhà máy lọc dầu thường hoạt động dưới công suất và xử lý dầu thô Murban nặng từ Abu Dhabi và dầu thô nặng khác từ Trung Đông. Vào năm 2011, theo cục thống kê Kenya (KNBS), Kenya nhập khẩu 33.000 (thùng/ngày) dầu thô hoàn toàn từ UAE. Theo KNBS, Kenya nhập khẩu 51.000 (thùng/ngày) sản phẩm dầu tinh chế vào năm 2011. Kenya có một hệ thống đường ống dẫn sản phẩm xăng dầu từ Mombasa đến vùng nội địa. Cảng Mombasa là một điểm quan trọng được các công ty năng lượng quốc gia lớn sử dụng như Hass Petroleum và Dalbit Petroleum. Hầu hết các sản phẩm nhập khẩu và/hoặc tinh chế trong nước được bán tại các thành phố lớn của Kenya và phần còn lại được đưa đến các nước láng giềng qua xe tải. Trong năm 2013, Kenya tiêu thụ khoảng 83,600 thùng/ngày các sản phẩm từ dầu mỏ.
Xăng dầu > Dự trữ

Vào giữa năm 2012 dầu được phát hiện ở Kenya. Điều này xảy ra sau một thời gian dài các hoạt động thăm dò đáng thất vọng tại Kenya. Các kho dự trữ trở nên khả thi về mặt thương mại sau khi được xác nhận có trữ lượng khoảng 300 triệu thùng.
Tính đến tháng 1 năm 2014, Tullow cho biết Northern Basin của Kenya có thể có vượt quá 1 tỷ thùng dầu. Dầu của Kenya có thể lên 10 tỷ thùng.
Xăng dầu > Sản xuất

Nếu đường ống Kenya-Uganda kết nối, nó có thể bơm 500,000 thùng dầu mỗi ngày.
Thách thức

Nhu cầu củi gỗ trong nước là 3,5 triệu tấn mỗi năm trong khi chỉ cung cấp được 1.5 triệu tấn một năm. Thâm hụt lớn về cung cấp củi gỗ đã dẫn đến nạn phá rừng tăng cao, gây hại đến những thực vật bản địa, kết quả gây ảnh hưởng xấu đến môi trường như sa mạc hóa, suy thoái đất, hạn hán và nạn đói.
Tương lai > Nguồn điện trong tương lai

| Năm | Nhu cầu | Công suất |
| --- | --- | --- |
| 2013 | 1.191 MW | 1,600 MW |
| 2015 | 2.500 MW | 3.000 MW |
| 2030 | 15.000 MW | 19.200 MW |
| Nguồn | Công suất (MW) |   Tỉ trọng (%) |
| --- | --- | --- |
| Địa nhiệt | 5.530 | 26% |
| Hạt nhân | 4.000 | 19% |
| Than | 2.720 | 13% |
| GT-NG | 2.340 | 11% |
| MSD | 1.955 | 9% |
| Nhập khẩu | 2.000 | 9% |
| Gió | 2.036 | 9% |
| Thủy điện | 1.039 | 5% |
| Tổng | 21.620 | 100% |
Tương lai > Nhóm năng lượng Đông Phi (Eastern Africa Power Pool) (EAPP)

7 quốc gia hợp tác với nhau vì họ đã thấy lợi ích chung khi có một khu vực năng lượng mạnh là:
Burundi
Cộng hòa Dân chủ Congo
Ai Cập
Ethiopia
Kenya
Rwanda
Sudan
Tuy nhiên đã bao gồm nhiều quốc gia như:
Tanzania (2010)
Libya (2011)
Djibouti
Uganda
Mục tiêu của Nhóm năng lượng Đông Phi (EAPP) là tăng công suất và giảm chi phí của cung cấp điện ở Kenya và cung cấp doanh thu Ethiopia thông qua việc xuất khẩu điện từ Ethiopia đến Kenya.
Trong giai đoạn đầu, lưới điện Kenya được nối với lưới điện Ethiopia.
Kenya cũng có kế hoạch kết nối điện với Nam Phi trong 2015 qua Tanzania, đó cũng là một phần của (SAPP).
Tương lai > Năng lượng địa nhiệt

Các nhà máy điện địa nhiệt có một vị trí nổi bật trong kế hoạch phát triển tổng thể của Kenya. Bao gồm Vision 2030, NCCAP và '5000+ MW trong 40 tháng'. Năng lượng địa nhiệt có tiềm năng cung cấp điện đáng tin cậy,có sức cạnh tranh, với lượng khí thải carbon nhỏ và làm giảm biến đổi khí hậu và để đa dạng hóa nguồn cung cấp năng lượng khỏi phụ thuộc vào thủy điện, hiện đang cung cấp phần lớn điện cho Kenya. Kenya đã đề ra mục tiêu tham vọng cho năng lượng địa nhiệt. Nhằm mở rộng công suất sản xuất điện địa nhiệt lên 5,000 MW trong năm 2030. Đến tháng 10 năm 2014, Kenya có công suất điện địa nhiệt khoảng 340 MW. Mặc dù có tham vọng lớn nhưng đạt được những tham vọng là một thách thức lớn.
Công ty sản xuất điện Kenya (KenGen) và Công ty phát triển địa nhiệt đã nâng cao sản lượng điện địa nhiệt của nước này từ 593MW lên 1 GW vào năm 2018 và 5 GW vào lưới điện năm 2030.
Tương lai > Năng lượng hạt nhân

Trong 2017, Ủy ban điện hóa hóa hạt nhân Kenya (Kneb) ước tính rằng một nhà điện hạt nhân có thể hoạt động vào năm 2027 và chi phí 500-600 tỷ Ksh (5-6 tỷ USD).
Vào tháng 9, năm 2010 Bộ năng lượng và dầu khí PS Patrick Nyoike công bố rằng Kenya có mục đích xây dựng một nhà máy năng lượng hạt nhân 1,000 MW trong khoảng từ năm 2017-2022. Đối với Kenya để đạt mức thu nhập trung bình, Nyoike xem năng lượng hạt nhân như là cách tốt nhất để sản xuất điện an toàn, sạch và đáng tin cậy (liên tục cung cấp điện). Các dự chi phí dự kiến sử dụng công nghệ Hàn Quốc là 3,5 tỷ USD.
Lượng khí thải Carbon

Kenya phát thải 03 % CO₂ của thế giới, khoảng 12.62 triệu tấn CO₂.
Bên ngoài đường dẫn

Năng lượng Tái Tạo (Kenya) Lưu trữ 2013-09-01 tại Wayback Machine
Bộ năng lượng và dầu khí Kenya (Kenya)
Ủy ban Quản lý Năng lượng (Kenya)
Công ty Phát triển Địa nhiệt(Kenya)
Điện lực Kenya
KenGen
| x t Năng lượng ở Châu Phi |
| --- | --- |
Quốc gia  có chủ quyền:  Ai Cập  Algérie  Angola  Bénin  Botswana  Bờ Biển Ngà  Burkina Faso  Burundi  Cameroon  Cabo Verde  Tchad  Comoros  Cộng hòa Dân chủ Congo  Cộng hòa Congo  Djibouti  Eswatini  Eritrea  Ethiopia  Gabon  Gambia  Ghana  Guinée  Guiné-Bissau  Guinea Xích Đạo  Kenya  Lesotho  Liberia  Libya  Madagascar  Malawi  Mali  Mauritanie  Mauritius  Maroc  Mozambique  Namibia  Nam Phi  Nam Sudan  Niger  Nigeria  Rwanda  São Tomé và Príncipe  Sénégal  Seychelles  Sierra Leone  Somalia  Sudan  Tanzania  Togo  Cộng hòa Trung Phi  Tunisia  Uganda  Zambia  Zimbabwe 
Quốc gia không  được công nhận:  Azawad  Cộng hòa Dân chủ Ả Rập Xarauy  Somaliland 
Lãnh thổ phụ thuộc   và vùng tự trị:  Quần đảo Canaria / Ceuta / Melilla / Plazas de soberanía (Tây Ban Nha)  Madeira (Bồ Đào Nha)  Mayotte / Réunion (Pháp)  Saint Helena / Đảo Ascension / Tristan da Cunha (Vuơng quốc Anh) 
Công nhân tại nhà máy địa nhiệt Olkaria.
Kırıkhan

| Kırıkhan |
| --- | --- |
—  Huyện  —
 

Vị trí của Kırıkhan
KırıkhanVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Hatay
Diện tích
 • Tổng cộng: 843 km2 (325 mi2)
Dân số (2007)
 • Tổng cộng: 99.866 người
 • Mật độ: 118/km2 (310/mi2)
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Kırıkhan là một huyện thuộc tỉnh Hatay, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 843 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 99866 người, mật độ 118 người/km².
Chú thích

↑  “Districts of Turkey” (bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
Mormonia denussa

| Mormonia denussa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Mormonia
Loài (species): M. denussa
Danh pháp hai phần
Mormonia denussa Ehrmann, 1893 
Mormonia denussa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Kotayk, Kotayk

| Kotayk |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

KotaykVị trí ở Armenia
Tọa độ: 40°16′48″B 44°39′36″Đ﻿ / ﻿40,28°B 44,66°Đ﻿ / 40.28000; 44.66000 
Quốc gia: Armenia
Tỉnh: Kotayk
Dân số (2011 ước tính)
 • Tổng cộng: 1.863 người
Múi giờ: UTC (UTC+4)
 • Mùa hè (DST): UTC (UTC+5)
Kotayk là một đô thị thuộc tỉnh Kotayk, Armenia. Dân số ước tính năm 2011 là 1863 người. Đô thị này thuộc vùng đô thị Yerevan.
Lịch sử chữ viết

Lịch sử chữ viết bắt đầu khi các hệ thống chữ viết đầu tiên của loài người xuất hiện vào đầu thời kỳ đồ đồng (cuối thiên niên kỷ 4 trước Công Nguyên) từ các biểu tượng tiền ký tự của thời kỳ đồ đá mới.
Hệ thống biểu tượng tiền ký tự

Những hệ thống chữ viết đầu tiên không tự xuất hiện. Chúng bắt nguồn từ các tập quán cổ xưa của các hệ thống biểu tượng. Những hệ thống này không thể coi là chữ viết, nhưng chúng có rất nhiều đặc điểm liên hệ với chữ viết sau này, vì vậy có thể gọi là hệ thống tiền ký tự (nguồn gốc của chữ viết). Chúng là các hệ thống biểu tượng khá dễ nhớ và ghi lại ý, cho phép truyền đạt thông tin nhất định. Tuy vậy, chúng không có nội dung ngôn ngữ. Những hệ thống này xuất hiện ở đầu thời kỳ đồ đá mới, khoảng thiên niên kỷ thứ 7 TCN. Đáng chú ý có hệ biểu tượng Vinca có những cải tiến về biểu tượng giản đơn ở đầu thiên niên kỷ 7 TCN, dần tăng tính phức tạp trong thiên niên kỷ tiếp theo và lên đến đỉnh cao là những bản ghi Tartaria vào thiên niên kỷ 5 TCN. Những biểu tượng được xếp theo hàng lối chặt chẽ, giúp chúng ta liên tưởng ngay đến văn bản. Các ký tự tượng hình của Cận đông thời cổ đại (Ai Cập, Cuneiform – tiền thân nền văn minh Sumer, Cretan) dường như không bắt nguồn từ những hệ thống biểu tượng trên. Vì vậy, khó có thể kết luận rằng hệ thống chữ viết đã kế thừa biểu tượng tiền chữ viết ở thời điểm nào.
Năm 2003, các biểu tượng khắc trên mu rùa được phát hiện ở Jiahu, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Phương pháp xác định tuổi bằng đồng vị carbon cho thấy những mu rùa này có từ thiên niên kỷ 2 trước công nguyên. Các mu rùa được tìm thấy khi khai quật những di chỉ ở 24 hang động thời đồ đá mới ở Jiahu, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Theo một số nhà khảo cổ, những chữ viết trên mai rùa có những điểm tương đồng với ký tự viết trên những thẻ xương động vật ở thiên niên kỷ 2 TCN. Tuy nhiên, nhiều nhà khảo cổ khác không đồng ý với quan điểm đó. Họ cho rằng những phác họa hình học giản đơn như thế không hề liên hệ đến chữ viết cổ xưa.
Ở nền văn minh sông Ấn, chuỗi biểu tượng tìm thấy có thể tạo thành hệ biểu tượng tiền ký tự, có thể là chịu ảnh hưởng từ sự xuất hiện chữ viết ở Lưỡng Hà.
Phát minh ra chữ viết

Những dạng cổ xưa nhất của chữ viết mang những yếu tố như ký tự viết tắt dựa trên những yếu tố tượng hình và tượng ý. Đa phần các hệ thống chữ viết có thể chia làm ba loại: tượng ý, tượng thanh và chia đoạn. Tuy vậy, cả ba loại này đều tìm thấy ở bất kỳ hệ thống chữ viết nào với mức độ cấu thành khác nhau và khiến việc xếp loại mỗi hệ chữ viết trở nên khó khăn và nhiều mâu thuẫn.
Phát minh chữ viết đầu tiên cùng lúc với sự ra đời của thời kỳ đồ đồng ở cuối thời đồ đá mới, thiên niên kỷ 4 TCN. Người ta tin rằng hệ thống chữ viết đầu tiên của loài người ra đời cuối thiên niên kỷ 3 TCN tại vùng Sumer (Lưỡng Hà) ở dạng chữ hình nêm cổ xưa ở Triều đại Ur thứ ba. Cùng thời gian đó, những dạng tiền chữ viết Elamite phát triển thành chữ viết Elamite có hàng lối (dạng chữ viết này cho đến nay vẫn chưa giải mã được).
Sự phát triển của chữ viết tượng hình Ai cập song song với những ký tự vùng Lưỡng Hà và không nhất thiết là độc lập với nhau. Hệ thống tiền ký tự của người Ai Cập tiến hóa thành những ký tự tượng hình cổ xưa vào khoảng 3.200 năm TCN và phổ biến rộng rãi ở giữa thiên niên kỷ 3 TCN.
Ký tự của nền văn minh sông Ấn phát triển trong suốt thiên niên kỷ 3 cả ở dạng tiền chữ viết hoặc dạng chữ viết cổ xưa tuy vậy quá trình phát triển này tiến nhanh hơn khi nền văn minh đi qua giai đoạn đỉnh điểm vào khoảng 1.900 năm TCN.
Chữ viết của người Trung Quốc có lẽ là không cùng nguồn gốc với các nền văn minh Trung Đông. Từ hệ thống biểu tượng tiền chữ viết ở cuối thời kỳ đồ đá mới khoảng 6.000 năm TCN, chữ viết Trung Quốc ra đời khoảng 1.500 năm TCN vào thời nhà Thương.
Những hệ thống chữ viết ở châu Mỹ (bao gồm nền văn minh Maya và Olmec) cũng có những nguồn xuất xứ độc lập.
Phần lớn các hệ thống chữ viết trên thế giới ngày này đều bắt nguồn từ Ai Cập hoặc Trung Quốc. Có một vài ngoại lệ là hệ thống tượng ý của người Maya xuất hiện thế kỷ thứ 3 TCN và các ký tự tìm thấy trên đảo Phục Sinh.
Chữ viết thời đại đồ đồng > Chữ viết hình nêm

Hệ thống chữ viết nguyên thủy của người Sumer bắt nguồn từ những phiến đất sét được sử dụng để chỉ tên đồ vật. Cho đến cuối thiên niên kỷ 4 TCN, hệ thống này đã phát triển thành một phương pháp lưu lại các bản  kê, sử dụng bút trâm đầu tròn ấn lên tấm đất sét theo các góc khác nhau để ký hiệu con số. Cách ghi này dần được gia tố các biểu tượng ghi bằng bút trâm sắc để chỉ ra cái gì được đếm. Ghi chép sử dụng bút trâm đầu tròn và bút trâm đầu sắc, theo thời gian, được thay thế bằng bút trâm đầu hình nêm (vì thế mà có tên chữ viết hình nêm) vào khoảng 2.700 – 2.500 năm TCN. Ban đầu chỉ có những ký hiệu ghi hình (xem chữ tượng hình) nhưng đã phát triển, đưa vào yếu tố ngữ âm ở thời gian thế kỷ 29 TCN. Chừng 2.600 năm TCN, chữ viết hình nêm bắt đầu thể hiện âm tiết trong nhóm ngôn ngữ Sumer vùng Lưỡng Hà. Cuối cùng, chữ viết hình nêm trở thành hệ thống chữ viết phổ biến ghi lại ký hiệu ghi hình, âm tiết và con số. Kể từ thế kỷ 26 TCN, dạng chữ viết này du nhập vào ngôn ngữ Akkad (một ngôn ngữ trong nhóm Sumer) và các ngôn ngữ khác như Hurria (ngôn ngữ được nói ở phía bắc Lưỡng Hà khoảng 2.300 năm TCN và gần như biến mất 1.000 năm TCN) và Hittite (ngôn ngữ đã biến mất, đã từng được nói ở trung tâm Tiểu Á từ 1.600 đến 1.100 năm TCN). Những ký tự tương tự còn được tìm thấy trong ngôn ngữ Ugaritic (ngôn ngữ đã biến mất, từng được sử dụng ở Ugarit, Syria) và Ba Tư cổ.
Chữ viết thời đại đồ đồng > Chữ tượng hình Ai Cập cổ đại

Chữ viết đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đế chế Ai Cập, và đọc và viết là đặc quyền của nhóm người được giáo dục để ghi chép và giữ gìn văn bản. Chỉ những người với xuất thân nhất định mới được đào tạo để trở thành người ghi chép và giữ gìn văn bản. Họ phục vụ trong đền thờ, quân đội và hệ thống hành chính của nhà vua (Pharaon). Hệ thống chữ tượng hình Ai Cập  luôn phức tạp, khó học, nhưng trong nhiều thế kỷ sau khi ra đời, chúng còn trở nên khó học hơn nhiều. Chủ ý của thực tế này là nhằm duy trì đặc quyền của những người ghi chép và giữ gìn văn bản
Chữ viết thời đại đồ đồng > Chữ viết Trung Hoa

Ở Trung Quốc, các nhà sử học biết được rất nhiều điều về những Triều đại Trung Hoa đầu tiên nhờ những văn bản còn sót lại. Từ thời nhà Thương, đa số những ghi chép này tìm thấy trên xương động vật hoặc bản ghi bằng đồng. Những chữ ghi trên mai rùa, qua phương pháp xác định tuổi bằng đồng vị carbon cho thấy chúng được viết khoảng 1.500 năm TCN. Các nhà sử học phát hiện ra rằng loại vật liệu được sử dụng có ảnh hưởng đến văn bản được ghi chép và cách thức sử dụng chúng.
Có những phát hiện gần đây về các mai rùa có niên đại khoảng 6.000 năm TCN như các ký hiệu tìm thấy ở Jiahu, nhưng liệu chúng đã đủ phức tạp để được coi là chữ viết hay chưa thì vẫn còn tranh cãi. Nếu những hình vẽ này được xác định là ngôn ngữ ở dạng viết thì chữ viết Trung Hoa
Chữ viết thời đại đồ đồng > Ký tự Elamite

Những biểu tượng tiền ký tự Elamite vẫn chưa giải nghĩa được xuất hiện có lẽ từ 3.200 năm TCN và trở thành có hàng lối vào cuối thiên niên kỷ 3 TCN, chúng sau đó được thay thế bằng chữ viết hình nêm Elamite du nhập từ ngôn ngữ Akkad.
Chữ viết thời đại đồ đồng > Chữ tượng hình Tiểu Á

Chữ tượng hình Tiểu Á là ký tự ghi lại hình để biểu đạt thông tin ra đời ở phía tây Tiểu Á. Lần đầu tiên xuất hiện trên các con dấu hoàng gia để ghi lại ngôn ngữ Luwian (một ngôn ngữ ngày nay đã tuyệt chủng) khoảng thế kỷ 20 TCN.
Chữ viết thời đại đồ đồng > Ký tự Crete

Chữ tượng hình Crete được tìm thấy tại các di chỉ của nền Văn minh Minos đảo Crete (xuất hiện ở giữa thiên niên kỷ 2 TCN). Vẫn chưa được giải mã.
Chữ cái cổ Semitic (Trung Đông)

Những chữ cái đúng nghĩa đầu tiên (những chữ cái phụ âm, gán mỗi biểu tượng tương ứng với một âm vị, nhưng không nhất thiết mỗi âm vị ứng với một biểu tượng) xuất hiện khoảng 1.800 năm TCN ở Ai Cập Cổ đại, như một cách miêu tả ngôn ngữ được phát triển bởi những người Semitic phục vụ ở Ai Cập, nhưng những nguyên tắc chữ cái này không được du nhập vào hệ thống chữ viết tượng hình của Ai cập trong suốt thiên niên kỷ. Những chữ cái phụ âm ban đầu này vẫn ít được coi trọng trong nhiều thế kỷ. Và chúng chỉ trở nên quan trọng khi vào cuối thời kỳ đồ đồng, khi ký tự tiền chữ viết Sinaitic phân thành hai nhánh là hệ thống tiền chữ cái Canaan (khoảng 1.400 TCN) và hệ thống chữ cái nam Ả rập (khoảng 1.200 TCN). Hệ thống tiền chữ cái Canaan có lẽ bị ảnh hưởng bởi hệ thống chữ viết ghép vần Byblos mà hiện này vẫn chưa giải mã được và sau đó truyền ảnh hưởng vào chữ cái Ugantic (khoảng 1.300 TCN).
Chữ cái cổ Semitic (Trung Đông) > Chữ viết Ấn Độ

Những ký hiệu tìm thấy của nền văn minh sông Ấn thời đồ đồng giữa vẫn chưa giải nghĩa được. Vẫn chưa rõ những ký hiệu này được xếp vào ký hiệu tiền ký tự hay đó là một dạng chữ viết biểu tượng-ngữ âm của các hệ thống chữ viết thời kỳ đồ đồng khác.
Thời kỳ đồ sắt và sự ra đời hệ thống chữ viết hoa

Bảng chữ cái Phoenicia là hệ thống tiền chữ cái Canaan được tiếp tục phát triển ở thời kỳ đồ sắt (được cho là kế thừa từ sự chấm dứt của hệ thống này năm 1.050 TCN). Hệ thống chữ cái này đưa đến sự ra đời của chữ cái Aramaic và chữ cái Hy Lạp; rồi thông qua người Hy Lạp, dẫn đến sự ra đời của các chữ cái Tiểu Á và chữ cái Italic cổ (bao gồm tiếng Latin) vào thể kỷ 8 TCN. Chữ cái Hy Lạp đưa vào các ký hiệu nguyên âm. Nhóm chữ viết Brahmic của Ấn Độ có lẽ hình thành từ thế kỷ 5 TCN từ những tiếp xúc với chữ viết Aramaic. Chữ viết Hy Lạp và Latin vào các thế kỷ đầu Công nguyên là phát tích của một số hệ thống ký tự châu Âu như chữ cái Runes, chữ cái Gothic và chữ cái Cyrillic. Trong khi đó, chữ viết Aramaic là khởi nguồn của chữ cái Hebrew, chữ cái Syriac và chữ cái Arabic; chữ cái nam Ả rập mang đến sự hình thành chữ cái Ge’ez.
Cũng thời gian này (thế kỷ 4), chữ viết Nhật Bản ra đời từ chữ viết Trung Hoa.
Chữ viết và lịch sử

Các nhà sử học phân định rạch ròi thời tiền sử và thời lịch sử, theo đó thời lịch sử bắt đầu kể từ khi có các nguồn ghi chép đáng tin cậy. Sự xuất hiện của chữ viết ở một khu vực được kế tiếp, trong vài thế kỷ sau đó, bằng những ghi chép rời rạc thì không được đưa vào thời lịch sử được. Chỉ khi có sự hiện diện của những văn bản liền mạch, đan kết thì mới đánh dấu thời lịch sử. Trong các xã hội học vấn ban đầu, phải mất đến 600 năm để những ghi chép đầu tiên được kế thừa bằng những nguồn văn bản chặt chẽ (khoảng năm 3.200 đến 2.600 TCN). Trong trường hợp nước Ý, quãng thời gian này là 500 năm từ khi có chữ cái Italic cổ đến khi Plautus viết hài kịch (năm 750 đến 250 TCN). Với những  tộc German, khoảng thời gian cũng dài tương đương: 500 năm kể từ những ghi chép rời rạc đầu tiên của chữ viết cổ Futhark khoảng năm 200 đến những văn bản đầu tiên như quyển Abrogans năm 750.
Lá thư tìm thấy ở Telloh của thầy tế Lu'enna gửi nhà vua (có lẽ tên là) Urukagina của thành Lagash, Lưỡng Hà, thông báo con ngài đã chết trận, khoảng năm 2.400 TCN.
Kırıkköy, Lüleburgaz

| Kırıkköy |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 
KırıkköyVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kırklareli
Huyện: Lüleburgaz
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 1,877 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Kırıkköy là một thị trấn thuộc huyện Lüleburgaz, tỉnh Kırklareli, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 1.877 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kırklareli”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Köseler, Eşme

| Köseler |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KöselerVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Uşak
Huyện: Eşme
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 145 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Köseler là một xã thuộc huyện Eşme, tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 145 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Uşak”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Kẻ lãng du trên biển sương mù

| Kẻ lãng du trên biển sương mù |
| --- | --- |

Tác giả: Caspar David Friedrich
Thời gian: 1819
Chất liệu: Sơn dầu
Kích thước: 94.8 cm × 74.8 cm (37.3 in × 29.4 in)
Địa điểm: Bảo tàng Nghệ thuật Kunsthalle Hamburg, Hamburg, Đức
Kẻ lãng du trên biển sương mù (tên gốc tiếng Đức: Der Wanderer über dem Nebelmeer, tiếng Anh: Wanderer above the Sea of Fog) là tác phẩm tranh sơn dầu năm 1818 của họa sĩ người Đức, Caspar David Friedrich. Bức tranh hiện đang được trưng bày tại bảo tàng Kunsthalle Hamburg ở Hamburg, Đức.
Chú thích

↑  Arts Council of Great Britain (1959). “The romantic movement. Fifth exhibition to celebrate the tenth anniversary of the Council of Europe, 10 July to ngày 27 tháng 9 năm 1959, the Tate Gallery and the Arts Council Gallery, London”. Hathi Trust.
↑  Exhibition Catalogue: Caspar David Friedrich. Die Underling der Romantic in Essen ind Hamburg, Firmer Verlag, München (December 2006), page 267
Montopoli in Val d'Arno

Montopoli in Val d'Arno là một đô thị ở tỉnh Pisa trong vùng Toscana thuộc Ý, có cự ly khoảng 40 km về phía tây nam của Florence và khoảng 30 km về phía đông của Pisa. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 10.299 người và diện tích là 29,9 km².
Đô thị Montopoli in Val d'Arno có các frazioni (đơn vị cấp dưới) Capanne, Castel del Bosco, San Romano, Marti.
Montopoli in Val d'Arno giáp các đô thị: Castelfranco di Sotto, Palaia, Pontedera, San Miniato, Santa Maria a Monte.
Olaf Thon

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Olaf Thon
Ngày sinh:  1 tháng 5, 1966 (58 tuổi)
Nơi sinh:  Gelsenkirchen, Tây Đức
Chiều cao:  1,70 m
Vị trí:  Tiền vệ, hậu vệ
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
1972–1980:  STV Horst-Emscher
1980–1983:  Schalke 04
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1983–1988 |  Schalke 04 |  157 |  (56) |
| 1988–1994 |  Bayern Munich |  148 |  (30) |
| 1994–2002 |  Schalke 04 |  166 |  (10) |
| Tổng cộng |   |  471 |  (96) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1983–1984 |  U18 Tây Đức |  10 |  (4) |
| 1984–1985 |  U21 Đức |  3 |  (2) |
| 1984–1998 |  Đức |  52 |  (3) |
Sự nghiệp quản lý
Năm:  Đội
2010–2011:  VfB Hüls
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Olaf Thon (sinh 1 tháng 5 năm 1966) là một cựu cầu thủ và huấn luyện viên bóng đá người Đức.
Chủ yếu chơi ở tiền vệ trung tâm, sự nghiệp chuyên nghiệp 19 năm của ông gắn liền với Schalke 04 và Bayern Munich. Ông đã thi đấu hơn 500 trận chính thức và ghi 100 bàn thắng cho hai đội này   .  Với biệt danh "Giáo sư", ông đã có hơn 50 lần khoác áo đội tuyển quốc gia Đức. Trong phần cuối sự nghiệp, ông chơi ở vị trí hậu vệ quét.