stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giải thưởng Ngôi Sao Xanh 2021
Danh sách đề cử và đoạt giải > Phim điện ảnh

| --- | --- |
Phim hay nhất  Bố già – Vũ Ngọc Đãng, Trấn Thành Nhà sản xuất: Galaxy Studio JSC Chị Mười Ba 2: Ba ngày sinh tử – Võ Thanh Hòa Nhà sản xuất: Thu Trang General Entertainment Company Limited  Võ sinh đại chiến – Bá Cường Nhà sản xuất: Công ty TNHH Diệp Cơ Entertainment  Gái già lắm chiêu V: Những cuộc đời vương giả – Nam Cito, Bảo Nhân Nhà sản xuất: Công ty TNHH Mar 6  Thiên thần hộ mệnh – Victor Vũ Nhà sản xuất: Lotte Entertainment Việt Nam  Trạng Tí phiêu lưu ký – Phan Gia Nhật Linh Nhà sản xuất: Công ty cổ phần Studio 68  Song song – Nguyễn Hữu Hoàng Nhà sản xuất: Công ty TNHH Giải trí CJ HK 
Đạo diễn xuất sắc nhất Vũ Ngọc Đãng, Trấn Thành – Bố già Võ Thanh Hòa – Chị Mười Ba 2: Ba ngày sinh tử  Bá Cường – Võ sinh đại chiến  Nam Cito, Bảo Nhân – Gái già lắm chiêu V: Những cuộc đời vương giả  Victor Vũ – Thiên thần hộ mệnh  Phan Gia Nhật Linh – Trạng Tí phiêu lưu ký  Nguyễn Hữu Hoàng – Song song: Sáng tạo xuất sắc Diệp Thế Vinh – Trạng Tí phiêu lưu ký (Giám đốc hình ảnh) Peter Phạm – Võ sinh đại chiến (Đạo diễn võ thuật)  Nguyễn Ngọc Cường C.U – Võ sinh đại chiến (Giám đốc hình ảnh)  Bảo Nam – Gái già lắm chiêu V: Những cuộc đời vương giả (Thiết kế mỹ thuật)  Đỗ Mạnh Cường – Gái già lắm chiêu V: Những cuộc đời vương giả (Thiết kế phục trang)  Trấn Thành – Bố già (Biên kịch)  Christopher Wong – Thiên thần hộ mệnh (Giám đốc âm nhạc)  Bad Clay Studio – Trạng Tí phiêu lưu ký, Song song (Kỹ xảo)
Nam diễn viên chính xuất sắc nhất & Nam diễn viên được yêu thích nhất Tiến Hoàng – Võ sinh đại chiến (vai Khoa)  Trấn Thành – Bố già (vai Ba Sang) Hữu Khang – Trạng Tí phiêu lưu ký (vai Tí)  Đức Anh – Trạng Tí phiêu lưu ký (vai Mẹo)  Hoàng Long – Trạng Tí phiêu lưu ký (vai Dần): Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất & Nữ diễn viên được yêu thích nhất Kaity Nguyễn – Gái già lắm chiêu V: Những cuộc đời vương giả (vai Lý Linh)  Bảo Tiên – Trạng Tí phiêu lưu ký (vai Sửu) Thu Trang – Chị Mười Ba 2: Ba ngày sinh tử (vai Chị Mười Ba)  Lê Khanh – Gái già lắm chiêu V: Những cuộc đời vương giả (vai Lý Lệ Hà)  Hồng Vân – Gái già lắm chiêu V: Những cuộc đời vương giả (vai Lý Lệ Hồng)  Trúc Anh – Thiên thần hộ mệnh (vai Mai Ly)
Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất Tuấn Trần – Bố già (vai Quắn) Kiều Minh Tuấn – Chị Mười Ba 2: Ba ngày sinh tử (vai Thắng Khùng)  Anh Tú – Chị Mười Ba 2: Ba ngày sinh tử (vai Kẽm Gai)  La Thành – Bố già (vai Quý)  Tiến Luật – Song song (vai Ông Sơn): Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất Lê Giang – Bố già (vai Cẩm Lệ) Katleen Phan Võ – Võ sinh đại chiến (vai Trang)  Lê Khánh – Gái già lắm chiêu V: Những cuộc đời vương giả (vai Tôn Nữ Thục Lan)  Ngân Chi – Bố già (vai Bù Tọt)  Amee – Thiên thần hộ mệnh (vai Huyền)
Gương mặt triển vọng Gi A Nguyễn – Võ sinh đại chiến (vai Hoàng) Khương Lê – Gái già lắm chiêu V: Những cuộc đời vương giả (vai Jonathan Vĩnh Thuỵ)  Hoàng Duy – Trạng Tí phiêu lưu ký (vai Tiểu Tị)  Kim Thư – Trạng Tí phiêu lưu ký (vai Mùi):
Danh sách đề cử và đoạt giải > Phim truyền hình > Việt Nam

| --- | --- |
Bộ phim xuất sắc nhất & Bộ phim được yêu thích nhất  Dương thế bao la sầu – Hoàng Mập Nhà sản xuất: Hãng phim Hoàng Thần Tài  Vũ điệu giữa bầy sói – Hoàng Thơ Nhà sản xuất: Lee Entertainment Cây nước mắt – Nguyễn Xuân Hiệp Nhà sản xuất: Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh  Kẻ sát nhân cô độc – Trần Đức Long Nhà sản xuất: Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh  Cuộc chiến nhân tình – Hoàng Mập Nhà sản xuất: Hãng phim Hoàng Thần Tài  Trong vòng xoay tội ác – Quách Khoa Nam Nhà sản xuất: Công ty DOP  Bồ công anh trước gió – Quách Khoa Nam Nhà sản xuất: Công ty cổ phần Chào Việt Nam  Chống lại số phận – Nhâm Minh Hiền Nhà sản xuất: Hãng phim Ngôi Sao Việt  Bánh mì ông Màu phần 2 – Nguyễn Quang Minh Nhà sản xuất: Công ty Điền Quân
Đạo diễn xuất sắc nhất Nguyễn Quang Minh – Bánh mì ông Màu phần 2 Nguyễn Xuân Hiệp – Cây nước mắt  Trần Đức Long – Kẻ sát nhân cô độc  Hoàng Thơ – Vũ điệu giữa bầy sói  Hoàng Mập – Cuộc chiến nhân tình  Hoàng Mập – Dương thế bao la sầu  Quách Khoa Nam – Trong vòng xoay tội ác  Quách Khoa Nam – Bồ công anh trước gió  Nhâm Minh Hiền – Chống lại số phận: Gương mặt triển vọng Lý Bình – Bánh mì ông Màu phần 2 (vai Minh Quân) Kim Phượng – Bồ công anh trước gió (vai Minh Tú lúc nhỏ)  Khánh Trinh – Dương thế bao la sầu (vai Phương Linh)  Mã Hiểu Đông – Kẻ sát nhân cô độc (vai Hoàng)
Nam diễn viên xuất sắc nhất & Nam diễn viên được yêu thích nhất Thạch Kim Long – Kẻ sát nhân cô độc (vai Thiếu tá Thái)  Đoàn Minh Tài – Chống lại số phận (vai Huy) Huy Cường – Bánh mì ông Màu phần 2 (vai Ông Dũng)  Lương Thế Thành – Bánh mì ông Màu phần 2 (vai Minh Khôi)  Lương Thế Thành – Chống lại số phận (vai Minh Tài)  Huy Khánh – Dương thế bao la sầu (vai Hội đồng Bùi)  Quang Sự – Vũ điệu giữa bầy sói (vai Long)  Kyo York – Cây nước mắt (vai Paul)  Lê Vinh – Cây nước mắt (vai Anh 70)  Huỳnh Trường Thịnh – Kẻ sát nhân cô độc (vai Thượng úy Luân)  Đông Dương – Cuộc chiến nhân tình (vai Dương)  Cao Minh Đạt – Trong vòng xoay tội ác (vai Tấn Đăng): Nữ diễn viên xuất sắc nhất & Nữ diễn viên được yêu thích nhất Việt Hương – Dương thế bao la sầu (vai Bà hội đồng Bùi)  Đàm Phương Linh – Bồ công anh trước gió (vai Minh Tú) Trương Quỳnh Anh – Bánh mì ông Màu phần 2 (vai Kim Chi)  Hoài An – Bánh mì ông Màu phần 2 (vai Bà Vân)  Thúy Diễm – Chống lại số phận (vai Lan Hương)  Quỳnh Lam – Dương thế bao la sầu (vai Kiều Oanh / Kiều Nhi)  Quỳnh Lương – Vũ điệu giữa bầy sói (vai Quyên)  Linh Chi – Cây nước mắt (vai Nhàn)  Hồng Ánh – Cây nước mắt (vai Chị 50)  Huyền Thạch – Kẻ sát nhân cô độc (vai Trung úy Nghi)
Danh sách đề cử và đoạt giải > Phim truyền hình > Nước ngoài

| --- | --- |
Bộ phim được yêu thích nhất Cuộc đua tình ái – Arshad Khan  Tình tội lỗi – Ravi Bhushan   Nàng trợ lý của anh – Lục Miêu   Tôi là Busaba – Pook Pantham Thongsang, Karun Komanuwong   Tình án vượt thời gian – Mi Thanawat Panyarin  
Nam diễn viên được yêu thích nhất Rrahul Sudhir – Cuộc đua tình ái (vai Vansh)  Shakti Arora – Tình tội lỗi (vai Kunal)   Vishal Vashishtha – Cuộc đua tình ái (vai Kabir)   Lưu Đặc – Nàng trợ lý của anh (vai Thành Lệ)   Film Thanapat – Tôi là Busaba (vai Saran)   Tao Phiangphor – Tình ái vượt thời gian (vai Hemachat) : Nữ diễn viên được yêu thích nhất Helly Shah – Cuộc đua tình ái (vai Ridhima)  Aditi Sharma – Tình tội lỗi (vai Mauli)   Drashti Dhami – Tình tội lỗi (vai Nandini)   Tưởng Mộng Tiệp – Nàng trợ lý của anh (vai Lệnh Tầm Tầm)   Bee Namthip – Tôi là Busaba (vai Busaba)   Ferny Nopjira – Tình ái vượt thời gian (vai Pitchaya)
Danh sách đề cử và đoạt giải > Phim chiếu mạng – Web drama

| --- | --- |
Phim hay nhất & Phim được yêu thích nhất Chuyện xóm tui phần 2 – Nhật Trung Nhà sản xuất: Kênh Thu Trang Official  Về nhà ăn Tết – Nguyễn Thành Nam Nhà sản xuất: Kênh Hồ Bích Trâm Official Tâm sắc Tấm – Neko Lê Nhà sản xuất: Kênh Ngọc Thanh Tâm Official  Gia đình cục súc – Ngọc Hùng Nhà sản xuất: Kênh Võ Tấn Phát  Chàng phi công của em – Đỗ Thái Nhà sản xuất: Kênh Ưng Hoàng Phúc  Vợ hai – Huy Trần Nhà sản xuất: Kênh KIM Entertainment  Bí mật 69 – Huy Khánh Nhà sản xuất: Kênh Huy Khánh Entertainment  Chị mẹ học yêu – Quốc Thuận Nhà sản xuất: Kênh Galaxy Play  Chuyện trường chuyện lớp – Nguyễn Đức Cảnh Nhà sản xuất: Kênh Hải Triều 
Nam diễn viên xuất sắc nhất Minh Dự – Gia đình cục súc (vai Súc) Trấn Thành – Tâm sắc Tấm (vai Louis Trần)  Tiến Luật – Chuyện xóm tui phần 2 (vai Mạnh Gấu)  Võ Tấn Phát – Gia đình cục súc (vai Cục)  Khương Dừa – Về nhà ăn Tết (vai Đức)  Ưng Hoàng Phúc – Chàng phi công của em (vai Hoàng Phúc)  Huy Khánh – Vợ hai (vai Đăng Quân)  Huy Khánh – Bí mật 69 (vai Khánh)  Minh Anh – Bí mật 69 (vai Bơ)  Nhật Huy – Chị mẹ học yêu (vai Cu Bin)  Mạc Văn Khoa – Chị mẹ học yêu (vai Khoa)  Hải Triều – Chuyện trường chuyện lớp (vai Kim Thanh): Nữ diễn viên được yêu thích nhất Hồ Bích Trâm – Về nhà ăn Tết (vai Dương) Ngọc Thanh Tâm – Tâm sắc Tấm (vai Tâm)  Thu Trang – Chuyện xóm tui phần 2 (vai Nhót)  Kim Cương – Chàng phi công của em (vai Thiên Kim)  Diễm Trần – Vợ hai (vai Thi Mây)  Bella Mai – Vợ hai (vai Phương Mai)  Cao Thái Hà – Bí mật 69 (vai Ngân)  Ngọc Trinh – Chị mẹ học yêu (vai Băng Di)
Chú thích

↑  Hồng Minh (17 tháng 11 năm 2021). “Ngôi Sao Xanh lần 8 đổi mới ấn tượng trong hạng mục giải thưởng cùng những tên tuổi hàng đầu Vbiz”. Sài Gòn Giải Phóng. Truy cập ngày 4 tháng 12 năm 2022.
↑  Kênh TodayTV (19 tháng 11 năm 2021). “Danh Sách Đề Cử Giải Thưởng Ngôi Sao Xanh Lần 8 - Gương Mặt Điện Ảnh và Truyền Hình Hôm Nay”. Youtube. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2022.
Tư Mã Ý

| Tấn Tuyên Đế |
| --- | --- |
 Cao Tổ Tuyên Hoàng Đế- Tư Mã Ý
Tên
Tự: Trọng Đạt (仲達)
Thông tin chung
Thế lực: Tào Ngụy
Chức vụ: Thái phó
Sinh: 179  Lạc Dương
Mất: 7 tháng 9 năm 251
Miếu hiệu: Cao Tổ (晋高祖)
Thụy hiệu: Tuyên Hoàng Đế (宣皇帝)
Tư Mã Ý (chữ Hán: 司馬懿; 179 – 7 tháng 9 năm 251), biểu tự Trọng Đạt (仲達), là nhà chính trị, nhà quân sự phục vụ nước Tào Ngụy thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông cũng là người đặt nền móng cho việc nhà Tây Tấn đoạt ngôi nhà Tào Ngụy.
Ông có công lớn bảo vệ được Tào Ngụy trước các cuộc Bắc phạt của Gia Cát Lượng. Sau một khoảng thời gian dài nhẫn nhịn Tào Sảng để chờ thời cơ, ông đã tiến hành một cuộc lật đổ ngoạn mục vào năm 249, khiến hoàng đế Tào Ngụy chỉ còn là bù nhìn. Từ đó vị trí quyền lực nhất của ông trong triều đình nhà Ngụy đã tiếp tục được chuyển giao cho hai con ông là Tư Mã Sư và Tư Mã Chiêu, nắm quyền lực thực tế của nhà Ngụy, tạo tiền đề cho cháu của ông là Tư Mã Viêm soán ngôi nhà Tào Ngụy, thành lập nhà Tấn, thống nhất Trung Hoa, chấm dứt thời kỳ Tam Quốc.
Sau khi nhà Tấn thành lập, Tư Mã Ý đã được cháu mình truy tôn thụy hiệu là Tuyên hoàng đế (宣皇帝), miếu hiệu là Cao Tổ (高祖), nên còn được gọi là Tấn Cao Tổ (晉高祖) hay Tấn Tuyên Đế (晋宣帝).
Thiếu thời

Gia tộc Tư Mã tự cho mình là con cháu của Cao Dương, hậu duệ của Trùng Lê, hạ quan Chúc Dung. Từ thời viễn cổ đến triều Thương đều giữ chức Hạ quan. Đến thời nhà Chu, Hạ quan đổi thành Tư Mã. Thời vua Chu Tuyên vương, tiên tổ Trình Bác Hưu Phụ có công bình định Từ Châu mà phong họ Tư Mã thành quý tộc. Đời thứ 12, Tư Mã Ngang theo Hạng Vũ diệt Tần, được ban tước Ân vương, đóng đô ở quận Hà Nội. Thời nhà Hán, gia tộc Tư Mã đời đời đều ở đây.
Cha Tư Mã Ý là Tư Mã Phòng (司馬防), mẹ là Kỳ Đình (奇庭). Gia đình ông có tám người con trai. Mỗi người đều có một hiệu kết thúc bằng chữ Đạt. Do đó, anh em họ đều được gọi chung là Tư Mã Bát Đạt (司馬八達). Đây là một thuật ngữ để tỏ lòng kính trọng, bởi các nhóm tám nhân vật tài năng khác trong các thời kỳ trước đều đã được gọi theo cách này.
Gia đình Tư Mã Ý ban đầu sống tại kinh đô Lạc Dương. Khi Đổng Trác tàn phá Lạc Dương và dời đô tới Trường An, anh trai Tư Mã Ý là Tư Mã Lãng đã dẫn gia đình về quê cũ ở Huyện Ôn và sau đó dự đoán rằng nơi ấy sẽ trở thành chiến trường nên tiếp tục chuyển về Lê Dương (黎陽).
Năm 194, khi Tào Tháo đánh nhau với Lưu Bị, Tư Mã Ý lại đưa gia đình về Ôn huyện.
Dưới trướng Tào Tháo

Những nguyên nhân nói về việc Tư Mã Ý phục vụ dưới trướng Tào Tháo có khác biệt, nhưng ông đã chấp nhận chức vụ đầu tiên trong phe Tào Tháo ở tuổi ba mươi. Theo Tấn thư, Tư Mã Ý rằng nhà Hán sẽ nhanh chóng chấm dứt, và không thấy có động cơ gia nhập phe Tào, vốn đã chiếm quyền kiểm soát của Nhà Hán. Ông đã từ chối các lời mời của Tào Tháo, viện cớ mình đang bị bệnh. Tào Tháo không tin lý do này, và phái người tới nhà ông vào ban đêm để kiểm tra. Biết trước điều này, Tư Mã Ý nằm trong giường cả buổi đêm không cử động.
Năm 208, Tào Tháo đã trở thành Thừa tướng và ra lệnh cho Tư Mã Ý tới tham chính, nói rằng "Nếu ông ta lẩn tránh, hãy bắt giữ". Sợ điều không hay sẽ xảy ra khi còn từ chối, Tư Mã Ý cuối cùng chấp nhận giữ chức Văn học duyện (文學掾). Tuy nhiên, theo Ngụy lược, Tào Hồng, người em họ của Tào Tháo, đã yêu cầu Tư Mã Ý tới để được làm bạn với ông ta, nhưng Tư Mã Ý, vì không đánh giá cao Tào Hồng, đã giả vờ ốm phải chống gậy để tránh gặp mặt ông ta. Tào Hồng tức giận tới gặp Tào Tháo kể lại câu chuyện, sau đó Tào Tháo trực tiếp yêu cầu Tư Mã Ý tới gặp. Chỉ khi ấy Tư Mã Ý mới chính thức theo phe Tào.
Dưới trướng Tào Tháo, ông bắt đầu thăng tiến qua các chức vụ Đông Tào duyện (東曹掾), chức quan chịu trách nhiệm đưa các quan chức vào làm việc, Chủ bộ (主簿) và Tư mã (司馬), chức quan đảm nhiệm hỗ trợ và cố vấn.
Năm 215, khi Tào Tháo đánh bại Trương Lỗ và bắt nhân vật này đầu hàng, Tư Mã Ý đã khuyên Tào Tháo tiếp tục tiến về phía nam tới Ích Châu, bởi Lưu Bị vẫn chưa ổn định được quyền kiểm soát ở đó. Tuy nhiên, Tào Tháo không theo lời khuyên này. Tư Mã Ý nằm trong số các cố vấn hối thúc Tào Tháo áp dụng hệ thống Đồn điền chế và ủng hộ Tào Tháo lên nắm chức Ngụy Vương.
Thời Tào Phi

Thậm chí trước khi Tào Tháo mất, Tư Mã Ý đã cận kề với người kế vị ông ta là Tào Phi. Khi Tào Phi được chọn làm Thế tử nhà Ngụy năm 216, Tư Mã Ý trở thành trợ thủ đắc lực của Tào Phi. Khi Tào Tháo phân vân giữa việc lựa chọn Tào Phi và Tào Thực, Tư Mã Ý nằm trong số những người ủng hộ Tào Phi và giúp ông lên kế vị. Nhờ thế, Tư Mã Ý được Tào Phi hết lòng tin cậy.
Sau khi Tào Tháo chết, Tào Phi kế vị trở thành Ngụy Văn Đế, Tư Mã Ý đã tham gia vào việc hạ bệ và gạt Tào Thực khỏi vũ đài chính trị. Ông được Tào Phi phong làm Hà Tân đình hầu (河津亭侯), thăng Thừa tướng Trưởng sử (丞相長史), dần lên Thượng thư, Đốc quân rồi Ngự sử Trung thừa (御史中丞), cải tước vị thành An Quốc Hương hầu (安國鄉侯). Năm 221, ông được thăng Thị trung, kiêm Thượng thư Hữu phó xạ.
Năm 225, Tào Phi cầm quân tấn công Đông Ngô của Tôn Quyền, và giao cho Tư Mã Ý cai quan kinh đô khi ông ta vắng mặt. Tào Phi coi Tư Mã Ý như Tiêu Hà, người được ca ngợi về những đóng góp lặng lẽ phía sau trận tiền. Ngay sau khi trở về, Tào Phi một lần nữa đánh giá cao Tư Mã Ý, nói "Khi ta đang ở phía Đông, ông đã ở lại kinh đô bảo vệ nó chống lại nhà Thục ở phía Tây. Khi ta đi về phía Tây đánh Thục, ta sẽ lại để ông ở lại chống lại nhà Ngô ở phía Đông". Tư Mã Ý nhanh chóng được thăng chức Lục Thượng thư sự (録尚書事) (người đứng đầu các quan thượng thư), ở thời điểm ấy có quyền lực thực tế và trách nhiệm như Thừa tướng.
Thời Tào Duệ

Năm 226, khi Tào Phi đã gần chết, ông giao phó người kế vị là Tào Duệ cho Tư Mã Ý, Tào Chân, và Trần Quần. Khi Tào Duệ trở thành Ngụy Minh Đế, ông rất tin tưởng Tư Mã Ý và phong cho Tư Mã Ý chức Phiêu kỵ Đại tướng quân (驃騎大將軍) nắm quyền kiểm soát quân đội tại Dự châu và Kinh châu (督荊豫二州諸軍事) vùng biên giới giữa Ngụy và Ngô để chống lại các lực lượng của Tôn Quyền.
Thời Tào Duệ > Trận Tân Thành

Năm 220, khi Mạnh Đạt đầu hàng Ngụy và được Tào Phi tin cậy giao chức quản lý Tân Thành. Tư Mã Ý không tin ông ta và can gián Tào Phi đừng trọng dụng Đạt, nhưng ý kiến không được nghe. Năm 227, Mạnh Đạt bắt đầu các cuộc thương lượng với Ngô và Thục, hứa hẹn sẽ quay sang chống Ngụy khi có cơ hội. Tuy nhiên, ông đã lưỡng lự trước những lời hối thúc của Gia Cát Lượng, và Gia Cát Lượng đã buộc ông ta phải hành động bằng cách tiết lộ ý muốn làm loạn của Mạnh Đạt cho Thân Nghi, người đang cầm quyền ở Ngụy Hưng (魏興). Khi Mạnh Đạt biết âm mưu đã bị lộ, ông ta bắt đầu chiêu tập binh mã để hành động.
Sợ Mạnh Đạt khởi binh ngay, Tư Mã Ý gửi cho ông ta một bức thư nói:
Mạnh Đạt đọc thư cho rằng mình không còn nguy hiểm gì nữa, và không gấp rút chuẩn bị. Ông tin rằng Tư Mã Ý, đang phải trấn giữ vùng biên giới giữa Ngụy và Thục, phải mất hàng tháng để về gặp Tào Phi xin quân rồi mới tới Tân Thành được. Tuy nhiên, Tư Mã Ý ngay lập tức lên đường tới Tân Thành trong 8 ngày, nhanh chóng đánh bại Mạnh Đạt còn chưa kịp chuẩn bị, và giết ông ta. Hành động này đóng góp trực tiếp vào thành công của Trận Nhai Đình khiến Tư Mã Ý càng nổi tiếng.
Thời Tào Duệ > Chiến dịch đánh Công Tôn Uyên

Sau khi Vô Khâu Kiệm không thể đánh bại các lực lượng của Công Tôn Uyên ở Liêu Đông, và Công Tôn Uyên đã tự phong làm Yên Vương, Tào Duệ trao cho Tư Mã Ý nhiệm vụ tấn công Công Tôn Uyên. Tư Mã Ý hai lần đánh bại Công Tôn Uyên trên chiến trường, và buộc ông ta phải rút lui về Tương Bình (襄平), và chuẩn bị bao vây. Trời đột ngột đổ mưa lớn khiến cuộc chiến gián đoạn, nhưng ngay khi mưa tạnh, Tư Mã Ý tung ra một cuộc tấn công tổng lực. Công Tôn Uyên và các con bị giết khi chạy trốn.
Dẹp Vương Lăng

Năm 249, vị tướng nhiều quyền lực Vương Lăng (王淩), người nắm trách nhiệm chỉ huy thành phố chiến lược Thọ Xuân (壽春, Lục An, An Huy ngày nay) âm mưu nổi dậy chống lại quyền lực của Tư Mã Ý, cùng với sự giúp đỡ của Sở vương Tào Bưu (曹彪) và cũng là một con trai của Tào Tháo (người được dự định sẽ lên thay Tào Phương).
Năm 251, Vương Lăng đã sẵn sàng thực hiện kế hoạch thì bị hai vị quan dưới quyền là Hoàng Hoa (黃華) và Dương Hoằng (楊弘) phản bội tiết lộ cho Tư Mã Ý. Tư Mã Ý nhanh chóng tiến quân về phía đông trước khi Vương kịp chuẩn bị và hứa sẽ tha cho ông ta. Vương Lăng biết mình không thể chống lại và đầu hàng, nhưng một lần nữa Tư Mã Ý nuốt lời buộc Vương Lăng và Tào Bưu phải tự sát. Tất cả gia đình Vương Lăng cũng như gia đình những người thuộc phe phái của ông đều bị giết.
Sau khi gia đình mình đã kiểm soát được nước Ngụy, Tư Mã Ý qua đời ngày 7 tháng 9 năm đó, hưởng thọ 73 tuổi. Thụy hiệu là Văn Trinh (文贞), sau cải Văn Tuyên (文宣), táng ở Thủ Dương sơn (首陽山) (tức dưới chân núi xây dựng Thủ Dương Lăng của Tào Phi). Con trai ông là Tư Mã Sư lên thay quyền chấp chính Tào Ngụy.
Di sản

Tư Mã Ý đã chinh chiến nhiều lần, đa số là chiến thắng, đánh bại nhiều đối thủ như Công Tôn Uyên, Tào Sảng, Vương Lăng. Ông chỉ từng thất bại trước Gia Cát Lượng trong lần Bắc phạt thứ 4, và sau lần thua đó thì ông biết mình không địch lại Gia Cát Lượng, và chuyển sang sách lược cố thủ không ra đánh, chờ Thục Hán phải tự rút lui. Điều này cho thấy Tư Mã Ý là một tướng tài, không chỉ giỏi mưu kế mà còn biết tự lượng sức mình.
Trương Đễ, thừa tướng Đông Ngô thời Tam quốc, đánh giá nhà Tào Ngụy không được lòng dân, họ Tư Mã đã thừa cơ chuẩn bị việc giành ngôi từ lâu:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Tào Tháo dẫu công trùm Trung Hạ, uy chấn tứ hải, (nhưng) ưa chuộng quyền thuật, chinh phạt không thôi, dân sợ oai mà không nhớ đức vậy. Phi, Duệ nối ngôi, còn tàn ngược hơn, trong xây cung thất, ngoài sợ hùng hào, đông tây rong ruổi, không năm nào yên; họ gây mất lòng dân, đã lâu ngày rồi. Cha con Tư Mã Ý từ khi nắm quyền, nhiều lần lập công, dẹp bỏ hà khắc mà ban bố ân huệ, vì họ mưu đồ làm chúa mà cứu chữa căn bệnh ấy, lòng dân theo về, cũng đã lâu rồi. Bởi thế Hoài Nam ba lần loạn, mà phúc tâm không rối; cái chết của Tào Mao, tứ phương chẳng động... Gốc rễ của họ vững chắc rồi, gian kế đã lập rồi. | ” |
Thời nhà Đường, Tư Mã Ý là nhân vật được ca ngợi trong Tấn thư và được tôn kính. Sau khi Nhà Đường sụp đổ, niềm tin của mọi người bắt đầu thay đổi, rằng quyền kế tục Nhà Hán đã được chuyển sang nhà Thục Hán. Vì thế, Tư Mã Ý bắt đầu mất thanh danh, một quan điểm được ghi lại trong cuốn tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa. Trong tiểu thuyết này, Tư Mã Ý được khắc họa là một nhân vật rất tham vọng, xảo trá, chỉ phục vụ lợi ích dòng họ và chỉ đạo các con cướp quyền lực về cho gia đình. Trong tiểu thuyết này, nhiều lời bình về Tư Mã Ý hoặc mâu thuẫn, hoặc do La Quán Trung lấy từ những câu chuyện dân gian được kể lại qua nhiều thế hệ.
Bởi những đóng góp của Tư Mã Ý cho nhà Tào Ngụy là đáng kể, một cuộc tranh luận đã kéo dài đến tận ngày nay và dường như sẽ không bao giờ chấm dứt về động cơ chiến đấu của Tư Mã Ý, rằng ông có ý giúp Tào Ngụy như Hoắc Quang đã làm thời nhà Hán, hay ông hành động là vì tham vọng giành ngôi giống như Tào Tháo đã từng làm với nhà Hán. Tuy nhiên, ông đã chết chỉ vài năm sau khi giành lại quyền lực từ Tào Sảng, không để lại câu trả lời rõ ràng về ý định của ông.
Về sau, con trai ông Tư Mã Chiêu được phong Tấn vương, ông được con trai truy tôn làm Tấn Tuyên Vương (晋宣王). Đến khi cháu nội ông là Tư Mã Viêm lập ra nhà Tấn, Tư Mã Ý được truy tôn làm Cao Tổ Tuyên Hoàng Đế (高祖宣皇帝).
Truyền thuyết

Một truyền thuyết về Tư Mã Ý nói rằng ông có thể quay đầu 180° trên cổ để nhìn về đằng sau mà không cần quay người. Đặc điểm này được xem là giống như con chim cú. Truyền thuyết cũng nói rằng khi Tào Tháo nghe được việc này và muốn tự mình xem xét. Tào Tháo tới đằng sau Tư Mã Ý và gọi tên ông, và quả thực đầu ông quay được xung quanh.
Theo Tấn thư, khi Tào Tháo biết việc này ông rất cẩn trọng với Tư Mã Ý, nói rằng:
Tào Phi sau này cũng có nhận xét tương tự:
Trong trò chơi hiện đại

Tư Mã Ý xuất hiện trong loạt trò chơi Dynasty Warriors của Koei, lần đầu ông xuất hiện ở Dynasty Warriors 2. Tư Mã Ý được thể hiện như một người xảo quyệt, tàn nhẫn và đặc biệt kiêu ngạo với mỗi chiến thắng. Trong suốt trò chơi đối thủ của ông là Gia Cát Lượng cho tới khi ông này chết ở cao nguyên Ngũ Trượng, tỉnh Thiểm Tây. Trong Dynasty Warriors 6 ông có vẻ ngoài hơi khác thay chiếc quạt lông bằng vuốt. Trong Dynasty Warriors 7, ông trở lại sử dụng cầm Quạt lông có tên "Fenghuang Wing" và là lãnh đạo của nước Tấn (Jin) - một nước mới của trò chơi.
Gia đình > Tổ tiên

Tư Mã Tích (司馬錫) (tổ tiên xa).
Tư Mã Ngang (司馬卬) (Tần mạt Ân vương (秦末殷王), tổ đời 12).
Tư Mã Quân (司馬鈞) (kị).
Tư Mã Lượng (司馬量) (cụ).
Tư Mã Tuấn (司馬儁) (ông).
Tư Mã Phòng (司馬防) (cha).
Gia đình > Anh em

Anh trai: Tư Mã Lãng (司馬朗), tự Bá Đạt (伯達).
Em trai: Tư Mã Phu (司馬孚), tự Thúc Đạt (叔達).
Em trai: Tư Mã Quỳ (司馬馗), tự Quý Đạt (季達). Thân phụ của Tư Mã Việt
Em trai: Tư Mã Tuân (司馬恂), tự Hiển Đạt (顯達).
Em trai: Tư Mã Tiến (司馬進), tự Huệ Đạt (惠達).
Em trai: Tư Mã Thông (司馬通), tự Nhã Đạt (雅達).
Em trai: Tư Mã Mẫn (司馬敏), tự Ấu Đạt (幼達).
Gia đình > Phu nhân

Trương Xuân Hoa, sau này được đặt thụy hiệu là Tuyên Mục Hoàng hậu (宣穆皇后).
Phục phu nhân (伏夫人 , 227 - 283) , Tấn Vũ Đế phong Quốc Thái phi (國太妃) , sinh bốn con trai.
Bách phu nhân (柏夫人) , thụ sủng.
Trương phu nhân (張夫人).
Gia đình > Hậu duệ trực tiếp

Sử sách ghi nhận Tư Mã Ý có 10 người con trai và 1 người con gái như sau:
Tư Mã Sư (司馬師), tự Tử Nguyên (子元), mẹ: Tuyên Mục Hoàng hậu. Được Tấn Vũ Đế truy tặng Thế Tông Cảnh hoàng đế (世宗景皇帝).
Tư Mã Chiêu (司馬昭), tự Tử Thượng (子上), mẹ: Tuyên Mục Hoàng hậu. Sinh Tấn Vũ Đế Tư Mã Viêm, truy tặng Thái Tổ Văn hoàng đế (太祖文皇帝).
Tư Mã Cán (司馬幹), tự Tử Lương (子良), mẹ: Tuyên Mục Hoàng hậu. Truy tặng Bình Nguyên vương (平原王).
Tư Mã Lượng (司馬亮), tự Tử Dực (子翼), mẹ: Phục phu nhân, tước Nhữ Nam vương (汝南王), sau tham gia Loạn bát vương.
Tư Mã Trụ (司馬伷), tự Tử Tương (子將), mẹ: Phục phu nhân, tước Lang Tà vương (琅邪王), tổ phụ của Tấn Nguyên Đế.
Tư Mã Kinh (司馬京), tự Tử Tá (子佐), mẹ: Phục phu nhân, mất sớm, tước Thanh Huệ đình hầu (清惠亭侯).
Tư Mã Tuấn (司馬駿), tự Tử Tang (子臧), mẹ: Phục phu nhân, tước Phù Phong Vũ vương (扶風武王).
Tư Mã Dung (司馬肜), tự Tử Huy (子徽), mẹ: Trương phu nhân, tước Lương vương (梁王).
Tư Mã Luân (司馬倫), tự Tử Di (子彝), mẹ: Bách phu nhân, tước Lang Tà quận vương (琅邪郡王). Sau tham gia loạn bát vương, cướp ngôi cháu là Tấn Huệ Đế Tư Mã Trung, là hoàng đế thứ 3 nhà Tây Tấn.
Nam Dương công chúa (南陽公主), mẹ: Tuyên Mục Hoàng hậu.
Chú thích

↑  Sakaguchi 2005:158
↑  ibid.
1 2  Tấn thư, quyển 1.
↑  Ngụy lược
1 2  Tấn thư, quyển 1
1 2  Sakaguchi 2005:160
↑  ibid.
1 2  Watanabe 2006:283
↑  ibid.
↑  ibid.
↑  Sakaguchi 2005:161
↑  Thục Chí, Gia Cát Lượng truyện.
↑  Watanabe 2006:270
↑  Watanabe 2006:272
↑  Watanabe 2006:276, Sakaguchi 2005:161
↑  Watanabe 2006:278
↑  Sakaguchi 2005:204
↑  ibid.
↑  Watanabe 2006:280, Sakaguchi 2005:162
↑  Sakaguchi 2005:50
↑  ibid.
↑  Sakamoto 2005:51
↑  Watanabe 2006:281
↑  Sakamoto 2005:162, Watanabe 2006:282
↑  Tư trị thông giám. NXB Văn học. Tập 5 - Ngụy kỷ, quyển 10, trang 338-339
↑  Tam Quốc bình giảng - Nguyễn Tử Quang, Nhà xuất bản Tổng hợp An Giang, 1988
Tư Mã Ý
Wushu tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2023

| Wushu  tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2023 |
| --- | --- |
Địa điểm: Khu E Nhà thi đấu Chroy Changvar
Vị trí: Phnôm Pênh, Campuchia
Các ngày: 09 ― 11 tháng 5 năm 2023
← 20212025 →
Wushu là một trong những môn thể thao được tranh tài tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2023 ở Campuchia. Bộ môn Wushu tại kỳ SEA Games 32 lần này sẽ diễn ra trọn vẹn trong 3 ngày thi đấu từ ngày 09 đến ngày 11 tháng 5.