Tài chính công
Tổng quan

Tài chính công là một trong những nhánh kinh tế cũ nổi bật về nêu vai trò và chức năng của chính phủ trong nền kinh tế. Chính phủ là một tổ chức chính thức hoặc không chính thức do người dân trong một khu vực cụ thể tạo ra để thực hiện các chức năng khác nhau như bảo vệ người dân khỏi các cuộc tấn công từ bên ngoài, bảo vệ tài sản tư nhân của người dân, tạo việc làm, duy trì luật pháp và trật tự nội bộ, cung cấp các nhu cầu xã hội như giáo dục, y tế,...
Vai trò chính của chính phủ là cung cấp điểm bắt đầu cho phân tích tài chính công. Về lý thuyết, trong những trường hợp nhất định, thị trường tư nhân sẽ phân bổ hàng hóa và dịch vụ giữa các cá nhân một cách hiệu quả (nghĩa là không xảy ra lãng phí và thị hiếu cá nhân phù hợp với khả năng sản xuất). Nếu thị trường tư nhân có thể mang lại kết quả tốt và việc phân phối thu nhập được xã hội chấp nhận, thì chính phủ sẽ có rất ít hoặc không có phạm vi hoạt động. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, các điều kiện về hiệu suất của thị trường tư nhân bị vi phạm. Ví dụ, nếu nhiều người có thể mua cùng một hàng hóa (thời điểm hàng hóa đó được sản xuất và bán, họ bắt đầu cung cấp miễn phí tiện ích của mình cho mọi người) đồng thời (tiêu dùng không đối thủ, không loại trừ), thì thị trường tư nhân có thể cung cấp quá ít hàng hóa đó. Quốc phòng là một ví dụ về tiêu dùng không đối thủ, hoặc hàng hóa công cộng.
"Thất bại thị trường" xảy ra khi thị trường tư nhân không phân bố hàng hóa hoặc dịch vụ một cách hiệu quả. Sự tồn tại của thất bại thị trường đã đưa ra những cơ sở lý luận dựa trên việc cung cấp hiệu quả các hàng hóa và dịch vụ của tập thể hoặc chính phủ. Ngoại ứng, hàng hóa công cộng, lợi thế thông tin, nền kinh tế mạnh về quy mô và ảnh hưởng của mạng có thể gây ra thất bại thị trường. Tuy nhiên, việc cung cấp thông tin công cộng thông qua chính phủ hoặc hiệp hội tự nguyện có thể gây kém hiệu quả và thường được gọi là "sự thất bại của chính phủ".
Theo giả thuyết, các quyết định của chính phủ về phạm vi và mức độ hiệu quả của hoạt động có thể được tách biệt với việc thiết kế hệ thống thuế (tách Diamond-Mirrlees). Vì vậy, chúng ta nên thiết kế các chương trình công cộng để tối đa hóa lợi ích xã hội và trừ đi những chi phí (tính toán các chi phí lợi ích), sau đó những doanh thu cần thiết để chi trả cho chi tiêu đó được tăng lên thông qua một hệ thống thuế giúp giảm thiểu tổn thất do biến dạng kinh tế gây ra. Trên thực tế, thành lập ngân sách chính phủ hoặc ngân sách công sẽ phức tạp hơn và thường dẫn đến các hoạt động không hiệu quả.
Chính phủ có thể thanh toán chi tiêu bằng cách đi vay (ví dụ, bằng trái phiếu chính phủ), mặc dù đi vay chỉ là một phương pháp phân bố gánh nặng thuế theo thời gian chứ không phải để thay thế nó. Sự thâm hụt là chênh lệch giữa chi tiêu và thu nhập của chính phủ. Tích lũy thâm hụt theo thời gian là tổng nợ công. Tài chính thâm hụt cho phép các chính phủ giải quyết gánh nặng thuế theo thời gian và cung cấp cho các chính phủ một công cụ chính sách tài khóa quan trọng. Thâm hụt cũng có thể thu hẹp các lựa chọn của các chính phủ kế nhiệm. Cũng có sự khác biệt giữa tài chính công và tài chính tư nhân, trong tài chính công, nguồn thu nhập là gián tiếp, ví dụ, các loại thuế khác nhau (thuế cụ thể, thuế giá trị gia tăng), nhưng trong tài chính tư nhân thì nguồn thu nhập là trực tiếp.