stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Pilsbryspira arsinoe
Chú thích

1 2  Pilsbryspira arsinoe (Dall, 1919). World Register of Marine Species, truy cập 5 tháng 4 năm 2010.
Atwood, Pennsylvania

| Atwood, Pennsylvania |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 

 
 Vị trí trong Quận Armstrong, Pennsylvania
 Vị trí quận Armstrong trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỷ
Atwood, Pennsylvania
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Pennsylvania
Quận: Quận Armstrong
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 107
Múi giờ: EST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): EDT (UTC-4)
Atwood là một thị trấn thuộc quận Armstrong, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 107 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2012.
Philippimyia

| Philippimyia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Họ (familia): Syrphidae
Phân họ (subfamilia): Eristalinae
Chi (genus): Philippimyia
Philippimyia là một chi ruồi trong họ Syrphidae.
Chú thích

↑  “Classification of Syrphidae”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013.
Phêrô Nguyễn Văn Hiếu

| Phêrô Nguyễn Văn Hiếu |
| --- | --- |
Sinh: 1783 Hà Nam, Việt Nam
Mất: 28 tháng 4 năm 1840(1840-04-28) (56–57 tuổi)
Tôn kính: Giáo hội Công giáo Rôma
Chân phước: 27 tháng 5 năm 1900 bởi Giáo hoàng Lêô XII
Tuyên thánh: 19 tháng 6 năm 1988, Roma bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II
Lễ kính: 28 tháng 4
Bị bách hại:  bởi Minh Mạng (Nhà Nguyễn)
Phêrô Nguyễn Văn Hiếu là một thầy giảng tử vì đạo dưới triều vua Minh Mạng, được Giáo hội Công giáo Rôma phong Hiển Thánh vào năm 1988.
Ông sinh năm 1783 tại giáo xứ Đồng Chuối (nay là giáo xứ Tiêu Thượng, xã Tiêu Động, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam, thuộc Tổng giáo phận Hà Nội). Ông được sai đi giúp các thừa sai, rồi giúp linh mục Khoan ở xứ Phúc Nhạc. Ngày 24 tháng 8 năm 1837, ông bị bắt ở Đông Biên chung với linh mục Khoan và thầy Thanh. Khi bị giam ở Ninh Bình, ông bị tra tấn nhiều lần nhưng vẫn không chịu bước qua thập giá. Lúc đầu, ông chịu án giam hậu, sau chịu án trảm quyết. Ngày 28 tháng 4 năm 1840, ba người cùng bị xử trảm quyết ở pháp trường chân núi Cánh Diều, Ninh Bình. Giáo dân làng Yên Mối (nay là giáo xứ Gia Lạc, Giáo phận Phát Diệm) đem xác về an táng tại làng.
Chú thích

↑  “Giáo xứ Tiêu Thượng (Đồng Chuối)”. Tổng giáo phận Hà Nội.
↑  “Bức họa cuộc bắt bớ Thánh Thanh, Thánh Hiếu, và Thánh Khoan”. Tổng giáo phận Hà Nội.
↑  Lm. Nguyễn Đức Việt Châu, SSS. “Ngày 28/4: Thánh Phêrô Nguyễn Văn Hiếu – Thầy Giảng (1783-1840)”. Tổng giáo phận Hà Nội.
↑  Hội đồng Giám mục Việt Nam, Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm (2018). Hạnh các thánh tử đạo Việt Nam. Tôn giáo. tr. 116–117.
Atybe plantii

| Atybe plantii |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Atybe
Loài (species): A. plantii
Danh pháp hai phần
Atybe plantii Pascoe, 1864 
Atybe plantii là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Nassarius enzoi

| Nassarius enzoi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Buccinoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Nassariidae
Phân họ (subfamilia): Nassariinae
Chi (genus): Nassarius
Loài (species): N. enzoi
Danh pháp hai phần
Nassarius enzoi Bozzetti, 2007 
Nassarius enzoi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.
Chú thích

↑  Bozzetti (2007). Malacologia Mostra Mondiale 55 (2): 7-9. World Register of Marine Species, accessed ngày 18 tháng 4 năm 2010.
↑  Nassarius enzoi Bozzetti, 2007. World Register of Marine Species, truy cập 18 tháng 4 năm 2010.
Amarante, Bồ Đào Nha

| Amarante |
| --- | --- |
—  Huyện  —
 

  Hiệu kỳ
AmaranteVị trí ở Bồ Đào Nha
Quốc gia:  Bồ Đào Nha
Tỉnh: Porto
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 59.638 người
Múi giờ: EET (UTC+0)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+1)
Thành phố kết nghĩa: Achères, Wiesloch, Nampula, Châteauneuf-sur-Loire 
Amarante là một huyện thuộc tỉnh Porto, Bồ Đào Nha. Huyện này có diện tích 301 km², dân số thời điểm năm 2001 là 59638 người.
Nectopsyche nordmani

| Nectopsyche nordmani> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Leptoceridae
Chi (genus): Nectopsyche
Loài (species): N. nordmani
Danh pháp hai phần
Nectopsyche nordmani H Klingstedt, 1943 
Nectopsyche nordmani là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Keila, Saale-Orla

| Keila |
| --- | --- |

  Huy hiệu
Vị trí của Keila thuộc Huyện Saale-Orla-Kreis  
Keila
Quốc gia: Đức
Bang: default
Huyện: Saale-Orla-Kreis
Liên xã: Ranis-Ziegenrück
Chính quyền
 • Thị trưởng: Ulrich Schulze-Könitzer
Diện tích
 • Tổng cộng: 4,16 km2 (161 mi2)
Độ cao: 455 m (1,493 ft)
Dân số (2021-12-31)
 • Tổng cộng: 74
 • Mật độ: 0,18/km2 (0,46/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+01:00)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 07389
Mã vùng: 036483
Biển số xe: SOK
Trang web: www.vg-ranis-ziegenrueck.de
Keila, Saale-Orla là một đô thị ở huyện Saale-Orla, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 4,16 km2, dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 95 người.
Yeşilkale, Kangal

| Yeşilkale |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YeşilkaleVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Sivas
Huyện: Kangal
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 229 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Yeşilkale là một xã thuộc huyện Kangal, tỉnh Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 229 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Sivas”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Perizoma constellata

| Perizoma constellata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Perizoma
Loài (species): P. constellata
Danh pháp hai phần
Perizoma constellata Dognin, 1913 
Perizoma constellata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
1657

| --- | --- |
Thế kỷ: : Thế kỷ 16 · Thế kỷ 17 · Thế kỷ 18
Thập niên:: 1620 1630 1640 1650 1660 1670 1680
Năm:: 1654 1655 1656 1657 1658 1659 1660
| --- | --- |
Lịch Gregory: 1657 MDCLVII
Ab urbe condita: 2410
Năm niên hiệu Anh: 8 Cha. 2 – 9 Cha. 2 (Interregnum)
Lịch Armenia: 1106 ԹՎ ՌՃԶ
Lịch Assyria: 6407
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 1713–1714
 - Shaka Samvat: 1579–1580
 - Kali Yuga: 4758–4759
Lịch Bahá’í: −187 – −186
Lịch Bengal: 1064
Lịch Berber: 2607
Can Chi: Bính Thân (丙申年) 4353 hoặc 4293     — đến — Đinh Dậu (丁酉年) 4354 hoặc 4294
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 1373–1374
Lịch Dân Quốc: 255 trước Dân Quốc 民前255年
Lịch Do Thái: 5417–5418
Lịch Đông La Mã: 7165–7166
Lịch Ethiopia: 1649–1650
Lịch Holocen: 11657
Lịch Hồi giáo: 1067–1068
Lịch Igbo: 657–658
Lịch Iran: 1035–1036
Lịch Julius: theo lịch Gregory trừ 10 ngày
Lịch Myanma: 1019
Lịch Nhật Bản: Meireki 3 (明暦３年)
Phật lịch: 2201
Dương lịch Thái: 2200
Lịch Triều Tiên: 3990
Năm 1657 AD (số La Mã: MDCLVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm [1] của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
Sự kiện > Tháng 4

Trịnh Tạc kế vị chúa Trịnh, hiệu Tây Vương.
Sự kiện > Tháng 5

Ngày 25 và 26: chiến dịch Hộ Quốc Lĩnh tại Phúc Kiến.
Sinh

| --- | --- |
Lịch Gregory: 1657 MDCLVII
Ab urbe condita: 2410
Năm niên hiệu Anh: 8 Cha. 2 – 9 Cha. 2 (Interregnum)
Lịch Armenia: 1106 ԹՎ ՌՃԶ
Lịch Assyria: 6407
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 1713–1714
 - Shaka Samvat: 1579–1580
 - Kali Yuga: 4758–4759
Lịch Bahá’í: −187 – −186
Lịch Bengal: 1064
Lịch Berber: 2607
Can Chi: Bính Thân (丙申年) 4353 hoặc 4293     — đến — Đinh Dậu (丁酉年) 4354 hoặc 4294
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 1373–1374
Lịch Dân Quốc: 255 trước Dân Quốc 民前255年
Lịch Do Thái: 5417–5418
Lịch Đông La Mã: 7165–7166
Lịch Ethiopia: 1649–1650
Lịch Holocen: 11657
Lịch Hồi giáo: 1067–1068
Lịch Igbo: 657–658
Lịch Iran: 1035–1036
Lịch Julius: theo lịch Gregory trừ 10 ngày
Lịch Myanma: 1019
Lịch Nhật Bản: Meireki 3 (明暦３年)
Phật lịch: 2201
Dương lịch Thái: 2200
Lịch Triều Tiên: 3990
Mất

Tháng 4: Trịnh Tráng.
Nishikawa Yoshihide

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Yoshihide Nishikawa
Ngày sinh:  10 tháng 4, 1978 (46 tuổi)
Nơi sinh:  Tochigi, Nhật Bản
Vị trí:  Tiền vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2001 |  Oita Trinita |   |   |
| 2002-2003 |  Shonan Bellmare |   |   |
| 2004-2005 |  Sagawa Printing |   |   |
| 2005-2007 |  Tochigi SC |   |   |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Yoshihide Nishikawa (sinh ngày 10 tháng 4 năm 1978) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ

Yoshihide Nishikawa đã từng chơi cho Oita Trinita, Shonan Bellmare, Sagawa Printing và Tochigi SC.
Neuroleon dancalicus

| Neuroleon dancalicus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Myrmeleontidae
Phân họ (subfamilia): Myrmeleontinae
Tông (tribus): Nemoleontini
Phân tông (subtribus): Neuroleontina
Chi (genus): Neuroleon
Loài (species): N. dancalicus
Danh pháp hai phần
Neuroleon dancalicus Navás, 1931 
Neuroleon dancalicus là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Navás miêu tả năm 1931.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Nhà thờ cột và ván gỗ

Heddal stavkirke tại Notodden, thế kỷ 13, Nhà thờ ván gỗ lớn nhất tại Na Uy
Nhà thờ bằng ván gỗ ở Urnes, xây dựng khoảng năm 1130, Di sản thế giới UNESCO
Nhà thờ ván gỗ xây dựng từ thế kỷ 12 tại làng Borgund thuộc hạt Sogn og Fjordane
Một nhà thờ cột và ván gỗ (tiếng Anh:Stave church, tiếng Na Uy: Stavkirke) là phong cách xây dựng cơ sở Kitô giáo thời Trung cổ từng rất phổ biến ở tây bắc châu Âu. Cấu trúc của tòa nhà gồm có những cây cột chịu lực và xà ngang (rầm nhà) và một bộ khung bằng những cây gỗ, tường là những tấm ván gỗ, cột chịu lực chính được gọi là stafr trong tiếng Na Uy cổ, và stav trong tiếng Na Uy hiện đại, từ đó loại nhà thờ này được gọi là stavkirke trong tiếng Na Uy.
Loại nhà thờ này bắt đầu được xây từ khi người dân Bắc Âu bắt đầu theo đạo Ki-tô nhiều nhất trong thế kỷ 12, 13 cho đến thời Hậu kỳ Trung Cổ.
Trong thời Trung cổ có lẽ có hơn 1.000 nhà thờ như thế ở Na Uy (một số người tin rằng có thể còn nhiều hơn, đến khoảng 2000  nhà thờ), nhưng đa số đã biến mất trong những năm 1350-1650, có lẽ là một kết quả của sự thay đổi nhu cầu sau khi xảy ra bệnh dịch và sau đó là phong trào Cải cách Tin Lành. Trong năm 1650 có khoảng 270 nhà thờ ván gỗ còn tồn tại, và 136 trong số này đã biến mất trong khoảng thời gian 100 năm tiếp theo sau đó. Ngày nay chỉ còn có thể bảo quản 28 nhà thờ ván gỗ thời Trung cổ ở Na Uy. Trong số đó là Nhà thờ bằng ván gỗ ở Urnes, xây dựng khoảng năm 1130, được công nhận là Di sản thế giới UNESCO. Bên ngoài Na Uy chỉ còn một nhà thờ ván gỗ xây dựng khoảng năm 1500 tại Hedared, đô thị Borås, Thụy Điển và một nhà thờ ván gỗ Na Uy được chuyển năm 1842 đến tái dựng lại tại ngoại ô Krummhübel, Đức, nay là thuộc Karpacz tỉnh Dolnośląskie, Ba Lan.
Cấu trúc

| --- | --- |
Cắt ngang: chú thích  A: cột thẳng nổi  B: cột hỗ trợ  C: cửa Bắc  D: cửa Nam  E: Đoạn cuối cây cột nổi  F: Đầu hồi, trang trí bắt chéo  G: Chóp (mái)  H: Mặt bằng  J: Cột bắt chéo chữ X  K: Phần chêm vào  L: vòm hiên  M: rui (Thanh gỗ đặt theo chiều dốc của mái nhà)  N: Xà ngang  O: Vòm chêm vào  P: Vòm chêm và
mái nhà Nhà thờ Borgund nhìn từ bên trong
Bên trong Nhà thờ Borgund
Bên trong nhà thờ Hopperstad
Lom Stavkirke
Phổ biến

Ở Na Uy cho tới thời Phục hưng có khoảng 750  nhà thờ gỗ, là đa số của tổng cộng các nhà thờ trong nước (1200). Khoảng đầu thế kỷ 19, còn lại khoảng 100 nhà thờ.
Ngày nay đa số các nhà thờ gỗ còn lại ở Na Uy, 28 trong số tổng cộng là 33  được xem là chính cống, bởi vì phần lớn lượng gỗ là đã có từ thời trung cổ. 3 trong số nhà thờ còn lại được xây mới trong những thế kỷ sau này. Nhà thờ ván gỗ Vågå được xây lại hoàn toàn từ 1625 cho tới 1627 và nhà thờ gỗ Fåvang từ 1630 tới 1631.
Ở Thụy Điển, đa số các nhà thờ gỗ đã bị đốt cháy trong thời kỳ dịch hạch vào thế kỷ 17. Chỉ còn lại một nhà thờ chính cống từ thời trung cổ, đó là nhà thờ gỗ Hedared (khoảng 16 km từ Borås).
Chú thích

↑  (tiếng Na Uy) Ola Storsletten: «En arv i tre», s.24.
↑  (tiếng Na Uy) Kart over de gjenværende Lưu trữ 2011-08-14 tại Wayback Machine
↑  Erich Burger: Norwegische Stabkirchen. Geschichte, Bauweise, Schmuck. Erstveröff., DuMont, Köln 1978 (= DuMont-Kunst-Taschenbücher; 69), ISBN 3-7701-1080-3.
Cắt dọc
Allium kuramense

| Allium kuramense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Amaryllidaceae
Chi (genus): Allium
Loài (species): A. kuramense
Danh pháp hai phần
Allium kuramense F.O.Khass. & N.Friesen 
Allium kuramense là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được F.O.Khass. & N.V.Friesen mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Allium kuramense”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Nokona coracodes

| Nokona coracodes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Sesiidae
Chi (genus): Nokona
Loài (species): N. coracodes
Danh pháp hai phần
Nokona coracodes (Turner 1922) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Trochilium coracodes Turner, 1922  Conopia coracodes  Sphecia coracodes 
Nokona coracodes là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Toowoomba in Queensland.
Phân loại

Nokona coracodes was placed as a đồng nghĩa của Nokona carulifera, but was reinstated as a valid species năm 2001.
Allium kopetdagense

| Allium kopetdagense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Amaryllidaceae
Chi (genus): Allium
Loài (species): A. kopetdagense
Danh pháp hai phần
Allium kopetdagense Vved. 
Allium kopetdagense là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Vved. mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Allium kopetdagense”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Yeşilkaya, Niksar

| Yeşilkaya |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YeşilkayaVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Tokat
Huyện: Niksar
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 269 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 60600 
Yeşilkaya là một xã thuộc huyện Niksar, tỉnh Tokat, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 269 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Tokat”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.
Alexander von Humboldt

| Alexander von Humboldt |
| --- | --- |
Chân dung do Joseph Karl Stieler vẽ năm 1843
Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander Freiherr von HumboldtTập tin:De-Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander Freiherr von Humboldt.oga (14 tháng 9 năm 1769 - 6 tháng 5 năm 1859), thường được biết đến với tên Alexander von Humboldt là một nhà khoa học và nhà thám hiểm nổi tiếng của Vương quốc Phổ. Ông là em trai của Wilhelm von Humboldt, bộ trưởng nội các Vương quốc Phổ và là nhà triết học, ngôn ngữ học.
Từ năm 1799 đến năm 1804, von Humboldt đã thực hiện chuyến thám hiểm Mỹ Latinh, ông là người đầu tiên tìm hiểu và mô tả vùng đất "mới" này theo quan điểm khoa học thực sự. Ông cũng là một trong những người đầu tiên đề ra giả thuyết cho rằng hai bờ Đại Tây Dương (ở phía Mỹ Latinh và phía Châu Phi) đã từng gắn liền với nhau. Về cuối đời, von Humboldt đã cho xuất bản bộ sách 5 tập Kosmos trong nỗ lực thống nhất các nhánh kiến thức khác nhau của thế giới.
Tiểu sử

Alexander von Humboldt sinh ngày 14 tháng 9 năm 1769 tại Berlin thuộc Markgrafschaft Brandenburg (lãnh địa của bá tước Brandenburg) nằm trong Đế quốc La Mã thần thánh. Cha của Alexander, ông Alexander Georg von Humboldt, thuộc một gia đình nổi tiếng ở Pomerania, là thiếu tá trong Quân đội Phổ và đã từng được khen thưởng vì thành tích chiến đấu trong Chiến tranh Bảy năm. Mẹ của Alexander là bà Maria Elizabeth von Colomb, vợ góa của nam tước von Holwede. Ông Georg và bà Elizabeth cưới nhau năm 1766, họ có hai người con là Wilhelm và Alexander.
Khi còn nhỏ, Alexander von Humboldt không phải là đứa trẻ đặc biệt thông minh hoặc khỏe mạnh. Tuy vậy cậu bé Alexander đã bộc lộ niềm đam mê sưu tầm và ghi nhãn cho các loại cây cỏ, ốc và côn trùng, vì vậy cậu thường được gọi đùa là "nhà bào chế thuốc". Sau cái chết bất ngờ của người cha năm 1779 khi Alexander mới 10 tuổi, việc dạy dỗ hai anh em von Humboldt hoàn toàn do bà Maria đảm trách. Khi lên đại học, Alexander học ngành tài chính trong 6 tháng tại Đại học Frankfurt (Oder). Ngày 25 tháng 4 năm 1789 ông trúng tuyển vào Đại học Göttingen, khi đó đang rất nổi tiếng với những bài giảng của Christian Gottlob Heine và Johann Friedrich Blumenbach. Khả năng khoa học đa dạng của von Humboldt bắt đầu phát triển trong thời gian học tập ở đây. Trong kì nghỉ năm 1789 ông đã thực hiện một chuyến dã ngoại khoa học trên sông Rhine và cho ra đời chuyên luận khoa học đầu tiên, Mineralogische Beobachtungen über einige Basalte am Rhein.
Sự say mê du hành và khám phá trong von Humboldt thực sự hình thành sau khi ông kết bạn với Georg Forster, con rể của Heyne - người đồng hành với thuyền trưởng James Cook ở chuyến thám hiểm thứ hai. Từ đó trở đi, công việc học tập và tài năng khoa học hiếm có của von Humboldt bắt đầu hướng tới việc chuẩn bị các chuyến thám hiểm mang tính khoa học thực sự. Để bổ sung kiến thức, ông bắt đầu học thương mại và ngoại ngữ ở Hamburg, địa chất học ở Technische Universität Bergakademie Freiberg (Đại học bách khoa và mỏ Freiberg) (dưới sự hướng dẫn của Abraham Gottlob Werner), giải phẫu học ở Jena, cuối cùng là thiên văn học và phương pháp sử dụng các dụng cụ khoa học dưới sự hướng dẫn của Franz Xaver von Zach và J. G. Köhler.
Những cuộc du hành > Du hành và làm việc ở châu Âu

Mùa hè năm 1790 Alexander von Humboldt thực hiện một chuyến đi ngắn tới Anh cùng người bạn Forster. Trong hai năm 1792 và 1797 ông tới Viên còn năm 1795 ông thực hiện những chuyến tìm hiểu về địa chất và thực vật tại Thụy Sĩ và Ý. Ngày 29 tháng 2 năm 1792 ông được chọn làm hội thẩm viên ở Berlin, mặc dù chỉ coi đây là công việc tạm thời trước khi thực sự tập trung vào khoa học, ông vẫn hoàn thành nó một cách xuất sắc đến nỗi nhanh chóng được thăng chức và được cử thực hiện một số nhiệm vụ ngoại giao quan trọng. Sau cái chết của người mẹ ngày 19 tháng 11 năm 1796, von Humboldt bắt đầu hoàn toàn tập trung vào những dự định khoa học và thám hiểm mà ông đã mơ ước từ lâu.
Những cuộc du hành > Thám hiểm Mỹ Latinh

Ban đầu Alexander von Humboldt được mời tham gia cuộc đi biển vòng quanh thế giới của thuyền trưởng Nicolas Baudin, nhưng sau khi chuyến đi này bị hoãn, ông đã rời Paris tới Marseille cùng nhà thực vật học Aimé Bonpland, với hy vọng sẽ được tham gia cuộc viễn chinh của Napoléon Bonaparte tới Ai Cập. Không có phương tiện di chuyển, hai người buộc phải tới Madrid, nơi họ gặp bộ trưởng Don Mariano Luis de Urquijo - người đã mang đến cho Alexander và Aimé cơ hội thám hiểm một vùng đất "mới", Mỹ Latinh.
Với lời giới thiệu của de Urquijo, von Humboldt và Bonpland được lên con tàu Pizarro đi tới châu Mỹ. Họ xuất phát từ cảng La Coruña ngày 5 tháng 6 năm 1799, dừng lại 6 ngày ở Tenerife để leo lên đỉnh núi lửa Teide và tới Cumaná, Venezuela ngày 16 tháng 7. von Humboldt tới thăm hội truyền giáo ở Caripe và phát hiện ra loài chim dầu (Steatornis caripensis, tên Latinh do chính von Humboldt đặt). Quay về Cumaná, trong hai đêm 11 và 12 tháng 11 năm 1799, von Humboldt đã quan sát hiện tượng kỳ thú mưa sao băng Leonids, sự kiện thiên văn đánh dấu sự hiểu biết đầu tiên của khoa học về tính chu kỳ của hiện tượng này. Tháng 2 năm 1800, sau khi cùng Bonpland tới Caracas, von Humboldt rời bờ biển với mục đích khám phá dòng chảy của con sông Orinoco. Trong chuyến du hành kéo dài 4 tháng này, ông đã đi qua gần 3000 km trải dài trên vùng đất hoang dã và không có người ở của Nam Mỹ với những khám phá khoa học quan trọng như việc tìm ra sự tồn tại của kênh Casiquiare nối sông Orinoco với sông Amazon, hay xác định chính xác vị trí rẽ nhánh của con sông. Loài cá chình điện được von Humboldt và Bonpland phát hiện ngày 19 tháng 3 năm 1800 khi hai nhà thám hiểm bị điện giật khá mạnh vì chạm vào loài sinh vật này.
Ngày 24 tháng 11, hai người bạn lại tiếp tục đi thuyền buồm tới Cuba, dừng chân tại hòn đảo này vài tháng trước khi trở về đất liền ở Cartagena, Colombia. Sau một chuyến đi mệt mỏi và khó khăn vượt qua con sông Magdalena và những đỉnh núi đóng băng của dãy Cordillera Real (Ecuador), von Humboldt và Bonpland tới Quito ngày 6 tháng 1 năm 1802. Những ngày ở lại Quito của hai người được đánh dấu bằng chuyến leo lên đỉnh hai ngọn núi lửa Pichincha và Chimborazo. Nhóm leo núi của von Humboldt đã chạm tới độ cao 5786 mét, một kỉ lục thế giới vào thời bấy giờ. Chuyến du hành Ecuador kết thúc với cuộc thám hiểm nguồn của con sông Amazon về phía Lima, Peru. Tại Callao, von Humboldt đã quan sát được hiện tượng Sao Kim đi qua Mặt Trời ngày 9 tháng 11, những đặc tính giống phân bón của phân chim (guano) cũng được người châu Âu biết tới lần đầu tiên nhờ những ghi chép của ông trong giai đoạn này. Sau Peru, von Humboldt và Bonpland phải trải qua một cuộc đi biển đầy sóng gió để tới México, nơi họ ở lại trong một năm, di chuyển qua nhiều thành phố trước khi tới Hoa Kỳ trong một thời gian ngắn. Hai người trở về châu Âu trên con thuyền buồn xuất phát từ cửa sông Delaware và tới đích tại Bordeaux ngày 3 tháng 8 năm 1804.
Những cuộc du hành > Danh tiếng vượt trội

Trong giai đoạn đầu thế kỉ 18 ở châu Âu có lẽ von Humboldt là một trong những người nổi tiếng nhất. Các viện hàn lâm, cả ở Phổ và nước ngoài đều muốn mời ông trở thành viện sĩ chính thức. Vua Friedrich Wilhelm III của Phổ thậm chí còn ban cho von Humboldt một chỗ chính thức trong nội các của Hoàng gia với mức lương 2500 thaler (sau đó tăng gấp đôi) mà gần như không phải làm gì. Ở nước Pháp von Humboldt cũng được cả giới khoa học và xã hội Paris hết sức trọng vọng tuy vậy ông vẫn quyết định về sống cố định ở Berlin từ ngày 12 tháng 5 năm 1827. Tại đây ông tiến hành các nghiên cứu về từ trường Trái Đất. Theo lời đề nghị của Alexander, chính quyền Nga đã cho xây dựng một loạt các trạm nghiên cứu từ trường và khí tượng ở Bắc Á.