stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mary I của Anh
Thiếu thời > Cha mẹ tiêu hôn

Trong khi đó, hôn nhân giữa Henry VIII của Anh và Catalina của Aragón có nguy cơ đổ vỡ. Thất vọng vì không có con trai nối ngôi, và vì khao khát kết hôn lần nữa, Henry muốn hủy bỏ hôn nhân với Catalina để cưới một người khác, nhưng ý định này của ông bị Giáo hoàng Clêmentê VII từ chối. Henry trích dẫn Kinh Thánh (Lê-vi ký 20: 21) để chứng minh rằng hôn phối giữa ông và Vương hậu Catalina là bất khiết bởi vì Catalina trước đó đã kết hôn với người anh trai quá cố của ông, Vương tử Arthur, trong khi Vương hậu Catalina nói rằng hôn nhân giữa bà với Arthur là chưa hoàn thiện (hai người chưa nên vợ chồng trong khuê phòng). Dựa trên yếu tố ấy mà Giáo hoàng Giuliô II đã tuyên bố hủy bỏ cuộc hôn nhân. Clement miễn cưỡng từ khước yêu cầu của Henry VIII là do áp lực từ Karl V, cháu của Vương hậu Catalina, và từng là hôn phu của Mary. Trước đó, quân đội của Karl V đã chiếm đóng Roma trong Chiến tranh Liên minh Cognac.
Từ năm 1531, Mary thường xuyên mắc bệnh và bị trầm cảm, dù không rõ nguyên nhân. Bà không được phép gặp mẹ, lúc ấy bà đã rời khỏi cung. Đầu năm 1533, Henry kết hôn với Anne Boleyn, đến tháng 5, Thomas Cranmer, Tổng Giám mục Canterbury, chính thức tuyên bố cuộc hôn nhân với Vương hậu Catalina bị hủy bỏ, và hôn nhân với Anne là hợp lệ. Henry tách khỏi Giáo hội Công giáo La Mã, tuyên bố đứng đầu Giáo hội Anh. Vương hậu Catalina trở thành Quả phụ Vương phi xứ Wales (Dowager Princess of Wales), và Mary bị xem là con ngoại hôn, và vị trí của bà trong danh sách kế vị được dành cho em gái cùng cha khác mẹ mới chào đời của bà, Elizabeth Tudor, con gái của Anne Boleyn.
Lập trường của Mary cương quyết không chịu thừa nhận Anne Boleyn là Vương hậu, và Elizabeth là Vương nữ khiến Henry tức giận. Bị căng thẳng và bị cấm đoán, Mary thường xuyên bệnh tật. Sứ thần của Hoàng đế Karl V trở thành người thân cận của Mary, thay bà khẩn khoản Henry VIII nhưng không thành. Mối quan hệ giữa Mary và phụ vương ngày càng tồi tệ; suốt ba năm, họ không chịu nói chuyện với nhau. Mặc dù Mary và mẹ đều mắc bệnh, bà từ chối khi được phép đến thăm mẹ. Khi Vương hậu Catalina từ trần năm 1536, Mary đau khổ "khôn nguôi". Khi Catalina được an táng tại Đại giáo đường Peterborough, Mary đau buồn ở một nơi vắng vẻ trong tòa nhà Hunsdon ở Hertfordshire.
Lên ngôi

Ngày 6 tháng 7 năm 1553, Edward VI băng hà khi mới 15 tuổi. Edward không muốn trao ngai vàng cho Mary bởi vì e ngại Mary sẽ phục hồi Công giáo và đảo ngược mọi nỗ lực cải cách của ông, cũng như của phụ vương Henry VIII, người tìm mọi cách loại bỏ Mary khỏi danh sách kế vị. Các cố vấn cho biết không thể loại bỏ một mình Mary mà không làm như thế đối với Elizabeth, dù Elizabeth ủng hộ chương trình cải cách, Edward đồng ý tước bỏ quyền kế vị của cả hai người chị.
Ngược với tinh thần Đạo luật Kế vị thứ ba, theo đó Mary và Elizabeth đã được phục hồi quyền kế vị, Edward chọn con dâu của Dudley, Jane Grey, là người kế vị. Jane Grey là cháu ngoại của em gái Henry VIII, Mary Tudor, Vương hậu Pháp. Mẹ của Lady Jane, Frances Brandon, là em họ và là con đỡ đầu của Mary. Trước khi Edward băng hà, Mary được gọi về Luân Đôn để gặp nhà vua, nhưng bà được báo cho biết đó là cái cớ để bắt giữ bà rồi đưa Jane lên ngôi. Mary rời Hunsdon để đến vùng Đông Anglia; ở đây bà sở hữu những lãnh địa rộng lớn, năm 1549 tại đây bùng nổ một cơn bạo loạn đã bị Dudley đập tan. Nhiều người ủng hộ Công giáo cùng những người đối kháng với Dudley đang sống trong vùng. Ngày 9 tháng 7, từ Kenninghall, Norfolk, Mary viết thư gửi Hội đồng Cơ mật yêu cầu tuyên bố bà là người kế vị Edward.
Ngày 10 tháng 7 năm 1553, Dudley và những người ủng hộ ông tuyên bố Lady Jane là Nữ vương. Cũng trong ngày này, thư của Mary đến Luân Đôn. Ngày 12 tháng 7, tại Lâu đài Framlingham, Suffolk, Mary chiêu tập binh mã. Phe Dudley càng suy yếu thì phe Mary càng vững mạnh. Ngày 19 tháng 7, Jane bị truất ngôi. Jane và Dudley bị tống giam trong Tháp Luân Đôn. Ngày 3 tháng 8, Mary khải hoàn tiến vào Luân Đôn trong sự chào đón của dân chúng. Cùng đi với Mary có em gái cùng cha khác mẹ, Elizabeth.
Một trong những động thái đầu tiên của Mary trong cương vị Nữ vương là ra lệnh phóng thích những nhân vật Công giáo La Mã như Thomas Howard, Công tước thứ 3 xứ Norfolk, giám mục Stephen Gardiner và Edward Courtenay, Bá tước thứ 1 xứ Devon khỏi Tháp Luân Đôn. Mary biết cô gái trẻ Jane Grey chỉ là con tốt trong kế hoạch của Dudley, người bị xử tử vì tội phản quốc ngay sau vụ chính biến. Lady Jane Grey và chồng, Guildford Dudley, bị kết án, nhưng bị giam giữ tại Tháp Luân Đôn thay vì bị hành quyết, trong khi cha của Jane, Henry Grey, Công tước thứ 1 xứ Suffolk, được tha. Mary lâm vào tình huống khó xử bởi vì hầu hết thành viên Hội đồng Cơ mật đều có liên can đến kế hoạch lập Jane làm Nữ vương. Mary bổ nhiệm Gardiner vào Hội đồng, và cho ông nắm giữ cùng lúc hai chức vụ, Giám mục Winchester và Tể tướng, Gardiner đảm nhiệm hai chức vụ này cho đến khi qua đời vào tháng 11 năm 1555. Ngày 1 tháng 10 năm 1553, Gardiner chính thức trao vương miện cho Mary tại Tu viện Westminster.
Trị vì > Chính sách tôn giáo

Sau khi đăng quang, Mary ra thông cáo sẽ không ép buộc thần dân phải theo tôn giáo của bà, nhưng đến cuối tháng 9, những giáo sĩ chủ trương cải cách như John Bradford, John Rogers, John Hooper, Hugh Latimer, và Thomas Cranmer đều bị tống giam. Quốc hội đầu tiên dưới triều Mary, họp vào đầu tháng 10 năm 1553, tuyên bố hôn nhân của song thân Nữ vương là hợp lệ, và hủy bỏ các luật lệ tôn giáo dưới triều Edward. Nền thần học của Giáo hội trở lại với thời kỳ trước cải cách, "Sáu Tín điều" năm 1539 được phục hồi với các điều khoản như tái xác nhận quy định độc thân cho giới tăng lữ. Những linh mục đã kết hôn bị trục xuất của giáo sở.
Mary luôn chống lại quyết định của Henry VIII tách khỏi Rô-ma và nỗ lực của Edward VI thiết lập giáo hội Kháng Cách. Cùng với chồng, Mary muốn nước Anh hòa giải với Rô-ma. Felipe thuyết phục Quốc hội hủy bỏ luật tôn giáo đã thông qua dưới triều Henry để đưa Giáo hội Anh trở lại thần phục Rô-ma. Mất vài tháng mới có được sự đồng thuận, và Mary cùng Giáo hoàng Julius III phải chấp nhận một số nhượng bộ: không thu hồi đất của các tu viện hiện đang ở trong tay những chủ đất mới là những người có nhiều ảnh hưởng. Đến cuối năm 1554, Giáo hoàng phê chuẩn thỏa thuận, và Đạo luật Dị giáo được phục hồi.
Khi Đạo luật Dị giáo được áp dụng, nhiều người Kháng Cách bị hành quyết trong thời kỳ bách hại dưới triều Mary. Nhiều người Kháng Cách giàu có, như John Foxe, chọn sống lưu vong, có khoảng 800 người rời bỏ nước Anh. Những cuộc hành quyết đầu tiên diễn ra trong năm ngày vào đầu tháng 2, 1555: John Rogers bị hành hình ngày 4 tháng 2, Laurence Saunders ngày 8 tháng 2, Rowland Taylor và John Hooper ngày 9 tháng 2. Tổng Giám mục Canterbury đang bị cầm tù, Thomas Cranmer, bị buộc phải chứng kiến hai Giám mục Nicholas Ridley và Hug Latimer bị thiêu sống. Đến ngày ông bị hỏa thiêu, Cranmer chịu cải đạo.
Theo quy trình thông thường của luật pháp, lẽ ra ông được xá tội vì đã hối cải. Song, Mary không chịu ân xá cho Cranmer. Khi lên giàn hỏa thiêu, trong một hành động gây nhiều xúc động, Cranmer rút lại lời chối bỏ đức tin Kháng Cách. Tổng cộng có 283 người bị hành hình, trong đó có 56 phụ nữ, hầu hết là bị hỏa thiêu. Các vụ hỏa thiêu đã gây nhiều bất bình đến nỗi Alfonso de Castro, một trong những tùy tùng của Felipe, cũng lên án chúng. Cố vấn của Felipe, Simon Renard, cảnh báo Felipe rằng "sự thực thi luật pháp cách tàn bạo" như thế có thể "gây ra một cuộc cách mạng". Mary vẫn kiên trì theo đuổi chính sách này cho đến khi băng hà, đã góp phần làm gia tăng tinh thần chống Công giáo và chống Tây Ban Nha trong dân chúng Anh, trong khi các nạn nhân của cuộc bách hại được tán tụng như là những người tuẫn đạo.
Tháng 11, 1554, Reginald Pole, người từng được kể tên trong số các ứng viên có thể trở thành phu quân của Mary, trở về như là sứ thần của Giáo hoàng. Pole được phong linh mục và bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Canterbury ngay sau khi Cranmer bị hỏa thiêu trong tháng 3, 1556.
Trị vì > Chính sách ngoại giao

Đẩy mạnh quyết sách chinh phục Ireland của Vương tộc Tudor, dưới triều Mary dân Anh được đưa đến định cư tại vùng Midlands nhằm giảm thiểu các cuộc tấn kích vào Pale (khu vực bao quanh Dublin đang dưới quyền kiểm soát của Anh). Hai quận Queen và King được thành lập, người ta bắt đầu khai hoang và lập đồn điền. Những thị trấn quan trọng trong vùng được đặt tên là Maryborough (nay là Portlaoise) và Philipstown (nay là Daingean).
Tháng 1 năm 1556, cha của Phillip thoái vị, Phillip trở thành Quốc vương Tây Ban Nha với Mary là Vương hậu. Họ vẫn sống xa nhau; khi Felipe được tuyên bố là vua ở Bruxelles, Mary vẫn ở Anh. Tháng 2, 1556, Felipe thương thuyết để có cuộc hưu chiến ngắn ngủi với Pháp. Tháng sau, đại sứ Pháp tại Anh, Antoine de Noailles, có liên can đến một âm mưu chống lại Mary khi Sir Henry Dudley, cháu họ của Công tước xứ Northumberland, mưu chiêu tập binh mã tại Pháp. Dudley bị phản bội, những người liên can đang ở Anh đều bị vây bắt. Dudley sống lưu vong tại Pháp, Noailles rời khỏi Anh.
Từ tháng 3 đến tháng 7 năm 1557, Felipe về Anh để thuyết phục Mary ủng hộ Tây Ban Nha trong cuộc chiến chống Pháp. Mary muốn tuyên chiến nhưng bị các cố vấn chống đối bởi vì sẽ tổn hại cho thương mại với Pháp. Vả lại, như thế là vi phạm thỏa ước hôn nhân; hơn nữa nền kinh tế èo uột thừa hưởng từ Edward đang bị tác động mạnh bởi thất mùa triền miên do thời tiết xấu đã khiến nước Anh thiếu hụt trầm trọng tài chính và nguồn tiếp liệu. Người Anh chỉ chịu tuyên chiến sau khi Thomas Stafford, cháu của Reginald Pole, đem quân đánh nước Anh với sự trợ giúp của Pháp nhằm phế truất Mary. Hệ quả của cuộc chiến là mối quan hệ giữa Anh và Giáo hoàng trở nên căng thẳng bởi vì Giáo hoàng Phaolô VI là đồng minh với Henri II của Pháp. Tháng 1 năm 1558, quân Pháp chiếm Calais, lãnh thổ còn sót lại trên lục địa Âu châu thuộc chủ quyền của Anh. Mặc dù Calais là một gánh nặng tài chính cho đất nước, mất Calais lại là một tổn thất về ý thức hệ khiến uy tín của Mary bị sút giảm.
Trị vì > Thương mại và Tài chính

Nước Anh trong những năm trị vì của Mary luôn ẩm ướt do mưa triền miên cùng lũ lụt dẫn đến đói kém. Một khó khăn khác nữa là sự suy giảm trong buôn bán vải vóc với Antwerpen. Dù Nữ vương kết hôn với Felipe, nước Anh chẳng hưởng lợi gì từ nền thương mại khổng lồ có lợi tức lớn giữa Tây Ban Nha với Tân thế giới. Người Tây Ban Nha cẩn thận canh giữ lộ trình thương mại của họ, mà Mary không thể bỏ qua cho những thương vụ bất hợp pháp (thực chất là cướp biển) bởi vì bà là Vương hậu Tây Ban Nha.
Cố gia tăng mậu dịch và cứu vãn nền kinh tế, các cố vấn của Mary tiếp nối chính sách của Northumberland nhằm tìm kiếm những cơ hội thương mại mới. Mary cho thành lập Công ty Muscovy buôn bán với Nga, ra lệnh Diogo Homem lập bản đồ thế giới. Những nhà thám hiểm như John Lok và William Towerson giong buồm đi về hướng nam nhằm kết nối với bờ biển châu Phi.
Về tài chính, chính quyền của Mary chọn cách dung hòa giữa hình thái chính quyền hiện đại, với chi phí cao, và hệ thống thu thuế thời Trung cổ. Nữ vương duy trì chức Bộ trưởng Ngân khố từ thời Edward cho William Paulet, Hầu tước Winchester. Chính quyền cũng cho phát hành bộ mức thuế (1558) liệt kê các loại thuế cho mỗi mặt hàng nhập khẩu, được áp dụng cho đến năm 1604.
Băng hà

Sau chuyến viếng thăm của Felipe trong năm 1557, Mary nghĩ rằng bà mang thai và sẽ sinh con vào tháng 3 năm 1558. Nữ vương viết di chúc rằng chồng bà sẽ là nhiếp chính nếu bà qua đời. Tuy nhiên, chẳng có đứa bé nào ra đời, và Mary buộc phải chấp nhận Elizabeth là người kế vị hợp pháp.
Từ tháng 5 năm 1558, Mary bị suy nhược và bệnh tật, rồi băng hà tại Cung Thánh James ở tuổi 42 do mắc bệnh cúm trong một cơn dịch đã cướp mạng sống của Reginald Pole sau đó cũng trong một ngày, 17 tháng 11, 1558. Bà chết trong đau đớn, có thể do u nang buồng trứng hoặc ung thư tử cung. Em gái cùng cha khác mẹ với Mary nối ngôi và trở thành Nữ vương Elizabeth. Phillip, lúc ấy đang ở Bruxelles, viết trong thư gửi em gái: "Anh cảm thấy hối tiếc về cái chết của cô ấy".
Theo di chúc, Mary muốn nằm cạnh mẹ, nhưng bà được an táng tại Tu viện Westminster trong một phần mộ sau này cũng an táng Elizabeth. Vua James I cho khắc dòng chữ tiếng Latinh trên mộ, Regno consortes et urna, hic obdormimus Elizabetha et Maria sorores, in spe resurrectionis (Chia sẻ với nhau vương quyền và mộ phần, chị em chúng tôi, Elizabeth và Mary, an nghỉ nơi đây trong niềm hi vọng được phục sinh).
Di sản

Tại tang lễ, John White, Giám mục Winchester, tán tụng Mary rằng: "Bà là con gái của một Quân vương; là chị gái của một Quân vương; là vợ của một Quân vương. Bà là Vương hậu (Queen), cũng đồng tước vị với một Quân vương".
Mặc dù những tranh cãi về quyền kế vị, những thảo luận về tính hợp pháp của những người trước đó (Hoàng hậu Matilda và Jane Grey) và những chống đối quyết liệt, Nữ vương Mary I của Anh là người phụ nữ đầu tiên trị vì nước Anh một cách chính thức, giành được sự ủng hộ của dân chúng trong giai đoạn đầu, nhất là từ người dân theo Công giáo La Mã. Các sử gia Công giáo như John Lingard cho rằng các chính sách của Mary thất bại không phải vì sai lầm mà vì bà sống không đủ lâu để xác lập chúng, và cũng vì xảy ra thiên tai dồn dập vượt quá tầm kiểm soát của Nữ vương.
Tuy nhiên, cuộc hôn nhân với Felipe của Tây Ban Nha khiến Nữ vương mất lòng dân, lại thêm chính sách tôn giáo gây ra sự bất bình sâu đậm. Quân đội thất trận trên đất Pháp, thời tiết khắc nghiệt, mùa màng thất bát làm gia tăng sự bất mãn. Để vợ ở lại nước Anh, Felipe dành phần lớn thời gian ở nước ngoài khiến vợ ông trở nên trầm cảm và suy giảm cơ may có con. Sau khi Mary qua đời, Felipe muốn kết hôn với Elizabeth nhưng bà từ chối. Khoảng 30 năm sau, Felipe cử lực lượng hải quân hùng mạnh, Armada Tây Ban Nha, sang đánh nước Anh để phế truất Elizabeth, nhưng bị thất bại.
Đến thế kỷ 17, người ta gọi Nữ vương Mary bằng biệt danh Mary khát máu (Bloody Mary) do những cuộc bách hại người Kháng Cách. Trong cuốn The First Blast of the Trumpet Against the Monstrous Regimen of Women phát hành năm 1558, John Knox mạnh mẽ đả kích Mary. Bà cũng xuất hiện như là một nhân vật tiêu cực nổi bật trong quyển Actes and Monuments của John Foxe, xuất bản năm 1563, khoảng 6 năm sau khi bà mất. Trong các thế kỷ kế tiếp, nhiều tác phẩm phổ biến trong vòng người Kháng Cách giúp định hình khái niệm Mary là một bạo chúa khát máu, vì chỉ trong vòng 5 năm mà bà đã khiến cả trăm người Tin Lành bị thảm sát. Đến giữa thế kỷ 20, hình ảnh của Mary được xây dựng mạnh mẽ và có mục đích đem lại Công giáo trở về Anh, sau nỗ lực cải cách Tin Lành ngắn ngủi dưới triều em trai Edward. Học giả H. F. M. Prescott cố điều chỉnh truyền thống cho rằng Mary là con người cố chấp và độc đoán với những nhận định khách quan hơn.
Mặc dù thời trị vì của Mary rõ ràng là thiếu hiệu quả và mất lòng dân, các chính sách tài chính, sự phát triển hải quân, và công cuộc thám hiểm thuộc địa, được xem là những thành quả của triều Elizabeth, thực chất đã được khởi xướng dưới triều Mary.
Danh hiệu

Khi đăng quang, Mary có cùng danh hiệu như Henry VIII và Edward VI: "Mary, bởi ân điển của Thiên Chúa, là Nữ vương nước Anh, Pháp, và Ireland, Người Bảo vệ Đức tin, và Lãnh đạo Tối cao trên đất của Giáo hội Anh". Là giáo dân Công giáo sùng đạo, danh hiệu Lãnh đạo Tối cao của Giáo hội Anh là điều không thể chấp nhận được đối với Mary, đến Giáng sinh năm 1553, bà hủy bỏ danh hiệu này.
Theo thỏa ước hôn nhân, danh hiệu chính thức không chỉ có tên Mary mà còn có tên Felipe, "Philip và Mary, bởi ân điển của Thiên Chúa, là Quốc vương và Nữ vương Anh, Pháp, Naples, Jerusalem, và Ireland, Những người Bảo vệ Đức tin, Thân vương Tây Ban Nha và Sicilies, Đại Công tước Áo, Công tước xứ Milan, Công tước xứ Burgundy, và Công tước xứ Brabant, Bá tước xứ Habsburg, Flanders và Tyrol". Được sử dụng từ năm 1554, khi Philip kế vị ngai vàng Tây Ban Nha năm 1556, danh hiệu này bị thay thế bằng: "Philip và Mary, bởi ân điển của Thiên Chúa, là Quốc vương và Nữ vương Anh, Tây Ban Nha, Pháp, Sicilies, Jerusalem và Ireland, Những người Bảo vệ Đức tin, Đại Công tước Áo, Công tước xứ Burgundy, Milan và Brabant, Bá tước xứ Habsburg, Flanders và Tyrol".
Trong văn học nghệ thuật > Văn chương

Marie Tudor (1833) của Victor Hugo.
Tháp Luân Đôn (1840) của William Harrison Ainsworth.
Queen Mary (1875) của Alfred, Lord Tennyson (kịch).
The Prince and the Pauper (1881) by Mark Twain.
Young Bess (1944), Elizabeth, Captive Princess (1948), và Elizabeth and the Prince of Spain (1953) của Margaret Irwin. Một bộ ba cuốn tập chú vào giai đoạn đầu của Elizabeth I của Anh, mối quan hệ của bà với Mary và Felipe II của Tây Ban Nha.
Daughter of Henry VIII (1971) của Rosemary Churchill. Mary bất đồng với cha, Henry VIII của Anh.
The Ringed Castle (1971) của Dorothy Dunnett.
I Am Mary Tudor (1971), Mary the Queen (1973), và Bloody Mary (1974) của Hilda Lewis.
Queen's Lady (1981) của Patricia Parkes.
In the Shadow of the Crown (1988) của Eleanor Hibbert. Tiểu thuyết lịch sử về các Nữ vương Nhà Tudor.
In the Garden of Iden (1997) của Kage Baker.
In The Time Of The Poisoned Queen (1998) của Paul C. Doherty.
Elizabeth I: Red Rose of the House of Tudor (1999) của Kathryn Lasky.
Mary, Bloody Mary (1999) và Beware, Princess Elizabeth (2001) của Carolyn Meyer.
Kissed by Shadows (2003) của Jane Feather (kịch lịch sử).
The Queen's Fool (2004) của Philippa Gregory. Thuật lại việc Mary lên ngôi và trị vì với góc nhìn đồng cảm, cũng làm sống lại những hình ảnh kinh hoàng kéo dài trong cuộc đời Mary mà không che giấu sự khiếp đảm đối với việc bách hại tôn giáo.
Innocent Traitor (2007) và The Lady Elizabeth (2008) của Alison Weir. Hai cuốn tiểu thuyết nói về mối quan hệ thù địch của Mary đối với Lady Jane Grey và Elizabeth I.
The Queen's Sorrow (2008) của Suzannah Dunn.
Dracula and the Bloody Mary: A Tragicomedy (đầu thế kỷ 21) của Santiago Sevilla.
Trong văn học nghệ thuật > Điện ảnh và Truyền hình

Những diễn viên đóng vai Mary:
Jeanne Delvair trong Marie Tudor (1917). Chuyển thể từ tiểu thuyết của Victor Hugo.
Gwen Ffrangcon Davies trong Tudor Rose (1936), về Lady Jane Grey
Yvette Pienne trong Pearls of the Crown (1937).
Ann Tyrrell trong Young Bess (1953)
Sheila Allen trong The Prince and the Pauper (1962),
Françoise Christophe trong Marie Tudor (1966). Chuyển thể từ tiều thuyết của Victor Hugo.
Nicola Pagett trong Anne of the Thousand Days (1969).
Verina Greenlaw trong loạt phim truyền hình của BBC The Six Wives of Henry VIII (1971).
Daphne Slater trong loạt phim truyền hình của BBC Elizabeth R (1971).
Inge Keller trong Die Liebe und die Königin (1977), chuyển thể từ tiểu thuyết của Victor Hugo.
Jane Lapotaire trong Lady Jane (1986)
Mary MacDonald trong Kings and Queens of England Volume I (1993)
Kathy Burke trong Elizabeth (1998)
Lara Belmont trong loạt phim truyền hình Henry VIII (2003).
Joanne Whalley trong loạt phim truyền hình The Virgin Queen (2005)
Bláthnaid McKeown (mùa 1) và Sarah Bolger (mùa 2 - 4) trong loạt phim truyền hình The Tudors (2007 - 2010)
Constance Stride trong The Other Boleyn Girl  (2008)
Miranda French trong The Twisted Tale Of Bloody Mary (2008)
Lily Lesser trong Wolf Hall (2015)
Ángela Cremonte trong Carlos, rey emperador (2015 - 2016)
Romola Garai trong Becoming Elizabeth (2022) của Starz
Bbibbi

đĩa đơn 2018 của IUBản mẫu:SHORTDESC:đĩa đơn 2018 của IU
Error đĩa đơn của IUBản mẫu:SHORTDESC:Error đĩa đơn của IU
"Bbibbi" (삐삐; Ppippi) là một bài hát được thu âm bởi ca sĩ kiêm nhạc sĩ Hàn Quốc IU, được phát hành dưới dạng kỹ thuật số vào ngày 10 tháng 10 năm 2018, thông qua Kakao M. Ca khúc tự viết do Son Myung-gab sản xuất. Sau đó bài hát đã đạt được thành tích ở vị trí số một trên Gaon Digital Chart. Bài hát được phát hành để kỷ niệm 10 năm kể từ khi IU ra mắt. Cô chia sẻ rằng lời của "Bbibbi" là nói về việc làm sao để giữ được khoảng cách an toàn trong một mối quan hệ, giống như giữa thần tượng và người hâm mộ. Tuy nhiên về sau, lời ca khúc lại bị chỉnh sửa thành tình yêu nam nữ nói chung.
Bối cảnh

Vào ngày 1 tháng 10 năm 2018, IU đã công bố đĩa đơn mới thông qua các áp phích quảng cáo trên các tài khoản mạng xã hội khác nhau. Theo Kakao M, bài hát được viết để kỷ niệm mười năm kể từ khi IU ra mắt.
Sáng tác

"Bbibbi" là một ca khúc thuộc thể loại Alt R&B với ca từ đanh thép, bài hát như một thông điệp "dằn mặt" mà IU muốn gửi tới những người đã buông lời cay đắng với mình, thông qua việc cô xoay quanh các bình luận về hình ảnh của mình. Sự chúy ý được đổ dồn đến khi cô thanh toán cho đơn hàng, bao gồm những từ và cụm từ như "yellow C-A-R-D" và "hello stu-P-I-D". "Bbibbi" dùng để chỉ máy nhắn tin trong tiếng Hàn, cụ thể là tiếng ồn mà thiết bị tạo ra trước khi mọi người để lại tin nhắn.
Đón nhận

"Bbibbi" đã đứng đầu Bảng xếp hạng kỹ thuật số Gaon vào tuần kết thúc vào ngày 13 tháng 10, trở thành bài hát đứng top 1 thứ 20 của cô tại Hàn Quốc -nhiều nhất đối với bất kỳ nghệ sĩ nào.
Video ca nhạc

Trong MV rực rỡ sắc màu, IU "thay hình đổi dạng" liên tục, khi thì đi lang thang với thời trang cao cấp, khi nhảy nhót trong trang phục hoài cổ, ném cả chồng báo đi như không bận tâm, nhìn ống nhòm khi quấn khăn theo kiểu của nghệ sĩ Grace Kelly như thể cô đang săn đám thợ săn ảnh. Khi hát, cô không quan tâm tới người khác và nói rằng đây "không phải việc của tôi", cô làm duyên nhìn vào máy quay và phô ra đủ mặt của mình.
Video hiện có hơn 156 triệu lượt xem, trở thành video âm nhạc Hàn Quốc phổ biến thứ hai của một nữ ca sĩ solo trong năm 2018.
Giải thưởng

| Critic/Publication | List | Rank | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- |
| Billboard | Billboard's 100 Best Songs of 2018: Critics' Picks | 87 |  |
| Billboard | The 20 Best K-pop Songs of 2018: Critics' Picks | 4 |  |
| JawaPos | 9 K-Pop Songs Popular Throughout 2018 | 7 |  |
| KultScene | 50 Best K-pop Songs Of 2018 | 50 |  |
| PAPER | PAPER's Top 20 K-Pop Songs of 2018 | 5 |  |
| SBS | Top 100 Asian pop songs of 2018 | 44 |  |
| Spotify | Best of 2018: K-Pop | 18 |  |
| Publication | Accolade | Rank / Year | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- |
| Medium | 25 Best K-Pop Songs of the 2010s | 22 |  |

| Program | Network | Date | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- |
| Music Bank | KBS | ngày 19 tháng 10 năm 2018 |  |
| Show! Music Core | MBC | ngày 20 tháng 10 năm 2018 |  |
| Show! Music Core | MBC | ngày 27 tháng 10 năm 2018 |  |
| Show! Music Core | MBC | ngày 3 tháng 11 năm 2018 |  |
| Inkigayo | SBS | ngày 21 tháng 10 năm 2018 |  |
| Inkigayo | SBS | ngày 28 tháng 10 năm 2018 |  |
| Inkigayo | SBS | ngày 4 tháng 11 năm 2018 |  |
Xếp hạng

| Chart (2018) | Peak  position |
| --- | --- |
New Zealand Hot Singles (RMNZ): 26
Singapore (RIAS): 26
South Korea (K-pop Hot 100): 1
South Korea (Gaon): 1
US World Digital Songs (Billboard): 5
Chứng nhận

| Quốc gia | Chứng nhận | Số đơn vị/doanh số chứng nhận |
| --- | --- | --- |
| Hàn Quốc (KMCA) | Bạch kim | 2.500.000* |
Streaming
| Hàn Quốc (KMCA) | Bạch kim | 100.000.000 |
 * Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ.  Chứng nhận dựa theo doanh số phát trực tuyến.
Carex baccans

| Carex baccans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Carex
Loài (species): C. baccans
Danh pháp hai phần
Carex baccans Nees, 1834 
Carex baccans là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Nees mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Carex baccans”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Pagoda (Reading, Pennsylvania)

| --- | --- |
Pagoda


Vị trí: 98 Duryea Drive, Reading, PA
Chùa là một tòa nhà lịch sử, được xây dựng trên đỉnh phía nam của Núi Penn nhìn ra Reading, Pennsylvania, Hoa Kỳ. Nó đã là một biểu tượng của thành phố trong hơn một thế kỷ.