stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gò Tháp

| Gò Tháp |
| --- | --- |
Gò Tháp Mười 
Đền thờ Võ Duy Dương và Đốc Binh Kiều ở Gò Tháp

Tọa độ: 10°36′20″B 105°49′43″Đ
Loại: di tích quốc gia đặc biệt
Chiều cao: 10 tầng
Thông tin địa điểm
Kiểm soát bởi: Thiên Hộ Dương
Lịch sử địa điểm
Xây dựng bởi: Phù Nam
Vật liệu: Cát
Trận đánh/chiến tranh: Khởi nghĩa Võ Duy Dương
Sự kiện: Thực dân Pháp xâm lược Nam Kỳ
Thông tin đơn vị đồn trú
Chỉ huy hiện tại: Thiên Hộ Vương
Đơn vị đồn trú: Quân lính nhà Nguyễn
Chủ sở hữu: Quân lính Thiên Hộ Vương
Khu di tích Gò Tháp là một di tích quốc gia đặc biệt, nằm trên địa bàn hai xã Mỹ Hòa và Tân Kiều, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp, cách Mỹ An (huyện lỵ) khoảng 11 km về hướng Bắc, cách Thành phố Cao Lãnh về hướng đông bắc 43 km (theo đường bộ và đường thủy).
Di tích Gò Tháp được biết đến từ những năm cuối thế kỷ XIX và vào những thập kỷ đầu thế kỷ XX, một số nhà nghiên cứu người Pháp đã đến đây khảo sát và công bố những phát hiện quan trọng về một số dấu tích kiến trúc cổ, tượng thờ, bia đá và văn tự cổ…Khu di tích Gò Tháp được các nhà khảo cổ học Việt Nam đã tiến hành khảo sát, đào thám sát và khai quật nhiều lần. Chủ động trong việc thành lập Khu di tích Gò Tháp là UBND tỉnh Đồng Tháp, Bộ VH-TT với sự tham gia đông đảo của các nhà khoa học Việt Nam và quốc tế trong các lĩnh vực liên quan.
Nhận thấy ý nghĩa và tầm quan trọng của khu di tích, ngay từ năm 2005, UBND tỉnh Đồng Tháp đã chỉ đạo khoanh vùng bảo vệ, lập phương án quy hoạch tổng thể với tổng diện tích khoảng 300 ha, với 04 khu chức năng chính là:
Khu di tích bảo tồn, bảo tàng 53 ha;
Khu rừng sinh thái 166 ha;
Khu dịch vụ 54 ha;
Khu nuôi thú hoang dã Đồng Tháp Mười 27 ha.
Hiện nay Khu di tích Gò Tháp có diện tích 320 ha, nằm trên địa bàn hai xã Mỹ Hòa và Tân Kiều thuộc huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp. Trong khu di tích gồm có các khu vực:
Khu trung tâm (Gò Tháp hay Gò Cát nổi), là khu bảo tồn văn hóa Phù Nam đã được khai quật, bao gồm các di tích kiến trúc, mộ táng, di tích trưng bày ngoài trời có mái che phục vụ du khách. Trên gò có nhiều tán cây cổ thụ che cái nắng cháy bỏng của Đồng Tháp Mười.
Khu văn hóa lễ hội và dịch vụ du lịch có diện tích 30 ha. Nơi đây bố trí nhà nghỉ, nhà hàng, tháp sen, sân khấu ngoài trời, khu đua thuyền và các công trình vui chơi giải trí khác.
Các di tích văn hóa như: Tháp Mười Cổ Tự, Đền thờ Thiên Hộ Dương và Đốc Binh Kiều, Miếu Bà Chúa Xứ cũng được tôn tạo, phục vụ khách tham quan chiêm bái. Hàng năm có hai kỳ lễ hội truyền thống dân gian vào rằm tháng 3 âm lịch: vía Bà Chúa Xứ và rằm tháng 11 âm lịch: Tưởng niệm hai vị anh hùng dân tộc Võ Duy Dương (Thiên Hộ Dương) và Đốc Binh Kiều, đã thu hút hàng trăm ngàn lượt khách hành hương về Gò Tháp để chiêm ngưỡng những kiến trúc cổ của nền văn hóa Óc Eo, cùng thưởng ngoạn sinh hoạt “học trò lễ”, “nhạc lễ”, “múa lân” và các hoạt động văn hóa nghệ thuật, vui chơi giải trí khác.
Khu du lịch văn hóa lịch sử có diện tích 20 ha vừa đưa vào sinh hoạt nhằm tái hiện lịch sử văn hóa xưa và nay của Gò Tháp. Khu du lịch sinh thái kéo dài từ phía bắc và tây nam, có diện tích 167 ha, nơi này sẽ tái tạo bảo tồn hệ sinh thái động vật vùng ngập nước, xây dựng nơi nghỉ dưỡng cùng các trò chơi dân gian.
Các di tích tiêu biểu trong khu di tích Gò Tháp

Quần thể di tích Gò Tháp (tính từ con lộ Mỹ Hoà đi vào) gồm có 6 di tích tiêu biểu: Gò Tháp Mười; tháp Cổ Tự; Đền thờ cụ Đốc Binh Nguyễn Tấn Kiều và mộ cụ; gò Minh Sư, Đền thờ Thiên Hộ Võ Duy Dương và miếu Bà Chúa Xứ.
Các di tích tiêu biểu trong khu di tích Gò Tháp > Di tích khảo cổ Gò Tháp Mười

Di tích Gò Tháp hay Gò Tháp Mười là một di tích khởi nguồn và quan trọng nhất trong Khu di tích Gò Tháp. Gò Tháp cao hơn mặt ruộng xung quanh khoảng 3,8 m, (so với mực nước biển là 5,046 m) với diện tích khoảng 4.500 m².
Từ những cuộc khảo sát của nhà khảo cổ học người Pháp L.Malleret (1944) đã phát hiện trên Gò Tháp có nhiều gạch và hàng chục khối đá lớn, yoni, cột… (như 3 cột lớn bằng đá hoa cương mặt cắt ngang hình vuông cạnh 0,48 m, dài 1,56 m, 1,10m và 1,42m, một đầu có chốt đầu kia có mộng để ghép nối theo chiều cao).
Ngoài những phát hiện của các học giả người Pháp ở di tích Gò Tháp, sau năm 1975 các nhà khảo cổ học Việt Nam tiếp tục nghiên cứu và phát hiện chi tiết hơn về cấu trúc nền của di tích Gò Tháp được xây dựng vào thời Vương quốc Phù Nam (tồn tại trong thế kỷ thứ I-VII) với nhiều hiện vật khảo cổ có giá trị về lịch sử và văn hóa.-
Dấu tích rõ ràng nhất là kiến trúc gạch dài 17,30 m theo hướng Đông - Tây, rộng 12m (Bắc - Nam), cạnh bẻ góc, đối xứng hai phần Bắc - Nam, cho thấy kiến trúc khá quy mô và có liên quan đến nhiều kiến trúc khác xung quanh. Di vật gồm những mảnh gốm bình ấm có vòi, một số mảnh vỡ của Yoni, tượng Visnu, khuông đúc, đặc biệt có 2 tượng Visnu rất đẹp tuy không nguyên vẹn. Cho đến nay trong số các bia đá mang nội dung phản ánh về vương quốc Phù Nam có 1 tấm bia (ký hiệu K5) tìm thấy ở di tích Gò Tháp, được các nhà nghiên cứu định niên đại vào thế kỷ V. Nội dung văn bia thấm đượm tinh thần Hindu giáo, Chi phái Visnu là tôn giáo phổ biến song hành cùng Phật giáo trong văn hóa Óc Eo. Quan trọng nhất là văn bia còn cho biết, chính đây là vùng đầm lầy được chinh phục bởi vua Phù Nam Jayavarman và phong cho con trai là Gunavarman cai quản.
Trên gò có nhiều cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Cạnh gò có cây Trôm đã dược công nhận là cây di sản Việt Nam.
Các di tích tiêu biểu trong khu di tích Gò Tháp > Di tích Tháp Mười Cổ Tự (Chùa Tháp Linh)

Cách gò Tháp Mười chừng 100 m về phía Bắc là tháp Cổ Tự. Tương truyền có từ thời vua Thiệu Trị (1841-1847), phía trước còn có ngôi tháp thờ của người Chân Lạp. Ngôi chùa này trước kia ở Gò Tháp Mười đã được chính quyền Ngô Đình Diệm dời sang đây. Năm 1956 sau khi bị đặc công của Quân Giải phóng Tỉnh Kiến Phong đánh sập, ngôi chùa đã đượm màu hoang phế vì những vết tích chiến tranh. Hiện nay ngôi chùa cổ này đã được thay bằng một ngôi chùa mới đẹp và khang trang hơn từ sự đóng góp xây dựng của người dân.
Ngay cạnh chùa là một ngôi miếu có tên là Miếu Hoàng Cô tương truyền thờ em gái của Nguyễn Ánh (Vua Gia Long).
Các di tích tiêu biểu trong khu di tích Gò Tháp > Di tích Đền thờ và mộ cụ Đốc Binh Nguyễn Tấn Kiều. > Tiểu sử:

Nguyễn Tấn Kiều (? - 1866) là Phó tướng của Võ Duy Dương trong cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp ở Đồng Tháp Mười vào nửa cuối thế kỷ 19.
Tương truyền Đốc Binh Kiều là người miền Trung di cư vào miền Nam lập nghiệp ở huyện Kiến Đăng, tỉnh Định Tường.
Sau khi thành Gia Định thất thủ (1859), ông đến Gia Định đầu quân chống thực dân Pháp.
Nhờ giỏi võ nghệ, ông được cử chỉ huy một đội dân dũng. Năm 1861 Đại đồn Kỳ Hòa bị giặc Pháp san bằng, ông không theo quân triều đình rút về Biên Hòa mà dẫn quân về lập căn cứ ở Sầm Giang, Long Hưng (thuộc huyện Kiến Đăng) để tiếp tục chiến đấu.
Khi hay tin, Trương Định lập căn cứ Tân Hoà (Gò Công), Võ Duy Dương (còn gọi là Thiên Hộ Dương) lập căn cứ ở Bình Cách, Mỹ Quý (thuộc Ba Giồng, huyện Kiến Đăng), ông đem quân về hợp tác với chủ tướng Dương, được phong chức Đốc binh và rồi trở thành Phó tướng.
Trong cuộc tấn công Gò Tháp vào tháng 4 năm 1866, thực dân Pháp đã sai các sĩ quan là: Roubé, Paris de la Bollardère Gally, Passebose, Vigny và các cộng sự là Trần Bá Lộc, Huỳnh Công Tấn, Phạm Công Khanh...dẫn một đội quân đông đảo đồng loạt tấn công tấn cả ba đồn, hòng mở đường tiến vào đại bản doanh. Võ Duy Dương, Đốc Binh Kiều cùng nghĩa quân chống trả quyết liệt, đẩy lui được nhiều đợt tiến công của địch.
Chẳng may, lúc lên đài quan sát, Đốc Binh Kiều bị đạn của địch bắn trúng, được đưa về gò Giồng Dung điều trị. Nhưng do bị thương nặng, lại buồn rầu vì đại đồn thất thủ, ông mất ngay năm đó (1866). Nhưng cũng có người cho rằng, trong lúc đánh xáp lá cà, ông đã hy sinh tại trận chiến trên.
Các di tích tiêu biểu trong khu di tích Gò Tháp > Di tích Đền thờ và mộ cụ Đốc Binh Nguyễn Tấn Kiều. > Mộ táng

Khi Đốc Binh Kiều mất, nghĩa quân mang thi hài ông về chôn cất tại nền đồn Trung ở Gò Tháp, đồng thời cũng làm vài ngôi mộ giả để nghi trang. Trước đây, ở Gò Tháp có đền thờ chung, thờ ông và chủ tướng Võ Duy Dương, đến năm 2015 UBND tỉnh Đông Tháp đã xây mới đền thờ của Thiên hộ Võ Duy Dương nên hai ông được thờ riêng. Và hàng năm, từ chiều 14 đến rạng sáng 16 tháng 11 (âm lịch), đều có tổ chức lễ hội để tưởng niệm.
Trong dân gian còn lưu truyền bài thơ ca ngợi ông như sau:
Vì nước quên mình bởi chữ trung,
Thương dân chi sá chốn sình bùn,
Mấy năm Đồng Tháp danh vang dội,
Cọp rống ngoài truông, cáo hãi hùng,
Hai thước im lìm nơi thạch động,
Đồng bào tưởng nhớ đứng thờ chung,
Nỗi lòng nghĩ đến nhiều năm trước,
Hương lửa đều không cảnh lạnh lùng.
Và ở huyện Cai Lậy, Tiền Giang có một ngôi trường phổ thông trung học mang tên ông.
Các di tích tiêu biểu trong khu di tích Gò Tháp > Đền thờ Thiên hộ Võ Duy Dương > Thờ phụng

Để tưởng nhớ Võ Duy Dương, tại Gò Tháp (xã Mỹ Hòa, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp), người dân đã lập đền thờ ông và đã được công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia. Tại nơi ông sinh ra (xã Nhơn Tân, huyện An Nhơn), năm 1997, dòng họ đã góp tiền xây dựng đền thờ và hàng năm tổ chức tế lễ.
Gần đây, sáng ngày 15 tháng 12 năm 2007 Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam trao tặng cho đền thờ Võ Duy Dương tại xã Nhơn Tân, huyện An Nhơn một tượng đồng phác họa chân dung ông, trong chương trình “Mỗi người một giọt đồng đúc tượng danh nhân”.
Tại đền thờ ông và Đốc Binh Kiều ở Gò Tháp có câu đối:
Sử sách sáng chói danh Thiên Hộ,
Bia miệng lưu truyền tiếng Đốc binh.
Ở đây cũng còn lưu truyền câu ca dao:
Chiều chiều mây giục gió vần
Cảm thương Thiên Hộ xả thân cứu đời!
Ngày 14 tháng 11 âm lịch hằng năm, là ngày giỗ chung hai ông.
Các di tích tiêu biểu trong khu di tích Gò Tháp > Di tích Miếu và gò Bà Chúa Xứ

Tại cuộc khai quật gò Bà Chúa Xứ năm 1984, các nhà khảo cổ đã đưa ra khỏi lòng đất một kiến trúc khá lớn nằm trong lòng gò với kích thước 20,90 x 13,40m có cạnh bẻ góc dài ngắn khác nhau, phần nền và móng có những ô vuông xây gạch, có chỗ dày đến 1,4m. Mặc dù phần kiến trúc bên trên đã bị phá hủy hoàn toàn nhưng các nhà khảo cổ cũng có thể căn cứ vào dấu tích nền móng và những mảnh đá kiến trúc còn lại để xác định đây là một đền thờ Hindu giáo được xây dựng khá chuẩn mực, có niên đại vào thế kỷ VI.
Lê Sĩ

Lê Sĩ (1816-20/8/1883) sinh năm 1816 tại làng Võ Xá, huyện Phong Lộc, nay là xã Võ Ninh, huyện Quảng Ninh, xuất thân từ gia đình võ quan ở các triều đại trước: Ông nội là Phấn Dõng tướng quân cấm binh, Phó Vệ Úy. Cụ thân sinh được tặng Hùng Oai tướng quân cẩm y vệ dưới thời Minh Mệnh, Thiệu Trị, triều Nguyễn.
Thời niên thiếu, được hấp thụ một nền giáo dục nho phong lẫn mã thượng (quân sự). Bản chất ông rất hiếu học, lại thông minh, nên giỏi cả văn lẫn võ.
Binh nghiệp

Do dòng dõi võ tướng nên ông sớm chuyên về binh nghiệp. Chưa đầy 20 tuổi, đã tinh thông binh pháp, điêu luyện cả thập bát ban võ nghệ (18 môn võ nghệ) và đã được gửi đến trường võ bị Anh Danh ở Kinh Thành, sau đó được phái đi theo Trấn Tây quân vụ.
Năm Thiệu Trị thứ 3 (1837) bổ làm suất đội trong đội quân Hổ Uy Hữu Vệ, có nhiều công đức thăng lên chức Thành Thủ Úy, sung tả cơ Hiệp Quản tỉnh Quảng Nam.
Năm Tự Đức nguyên niên (năm đầu) (1848), bổ làm tả bảo Phó Vệ úy thuyên chuyển mãi Lãnh Binh tỉnh Lâm Bình.
Năm Tự Đức thứ 12 (1859), sung đốc binh quân thứ tỉnh Quảng Nam, khi triều đình xét công trạng quân thứ, được bổ làm binh Vệ Úy.
Năm Tự Đức thứ 14 (1861) sung Phó Đề Đốc tỉnh Biên Hòa, tổ chức đồn trú, trù định việc chuyển vặn quân lương cho các tỉnh Biên Hòa, Gia Định và Định Tường để đề phòng giặc Pháp đang lăm le xâm lược nước ta. Sau đó triều đình triệu về Kinh, giữ chức quyền Chưởng Vệ, quyền chưởng công việc Vũ Lâm dinh Tả Dực, kiêm Chưởng Vệ kinh tượng.
Năm Tự Đức thứ 16 (1863) lĩnh Tuần Vũ tỉnh Thuận Khánh.
Năm Tự Đức thứ 17 (1864) bổ quyền Chưởng Cơ, quyền chưởng Vũ Lâm dinh Hữu Dục.
Mùa thu năm thứ 19 (1866) ở Kinh thành xảy ra vụ chính biến do anh em Đoàn Trưng và đồng đảng phò hoàng tôn Đinh Đạo phất cờ đề bốn chữ ’’Ngũ Đại Hoàng Tôn’’ kéo vào Thành Nội định lật đổ ngai vàng.
Ông Lê Sĩ, theo lệnh vua, đưa quân bản bộ chặn bắt, lập được công. Sau đó, ông được thăng chức Vũ Lâm Thống Chế, tước Kiên Dũng Nam và thưởng kim bài với hai chữ ’’Tướng Trung’’ giữ chức quyền Hữu Quân, kiêm quân Thượng Tứ Viện.
Năm Tự Đức thứ 20 (1867) lĩnh chức quyền Đô Thống Hữu quân.
Tài liệu tham khảo chung

Quảng Bình nhân vật chí, xem: https://www.quangbinh.gov.vn/3cms/le-sy-(1816-20-8-1883).htm Lưu trữ 2020-09-28 tại Wayback Machine
Saxifraga seguieri

| Saxifraga seguieri |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Saxifragales
Họ (familia): Saxifragaceae
Chi (genus): Saxifraga
Loài (species): S. seguieri
Danh pháp hai phần
Saxifraga seguieri Spreng., 1807 
Saxifraga seguieri là một loài thực vật có hoa trong họ Saxifragaceae. Loài này được Spreng. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1807.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Saxifraga seguieri”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Hardcore Henry

| Hardcore  |
| --- | --- |
Đạo diễn: Ilya Naishuller
Tác giả: Ilya Naishuller
Sản xuất: Timur Bekmambetov Ekaterina Kononenko Ilya Naishuller Inga Vainshtein Smith
Diễn viên: Sharlto Copley Haley Bennett Danila Kozlovsky Cyrus Arnold Ilya Naishuller Will Stewart
Quay phim: Pasha Kapinos Vsevolod Kaptur Fedor Lyass
Dựng phim: Steve Mirkovich
Hãng sản xuất: Bazelevs Versus Pictures  
Công chiếu:  12 tháng 9 năm 2015 (2015-09-12) (TIFF)  
Thời lượng: 90 phút
Quốc gia: Nga Hoa Kỳ
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Hardcore là một bộ phim hành động 2015 của nhà văn và đạo diễn Ilya Naishuller. Phim có sự tham gia của Sharlto Copley, Haley Bennett, Danila Kozlovsky, Cyrus Arnold, Ilya Naishuller và Will Stewart.
Phân vai

Sharlto Copley vai Jimmy
Haley Bennett vai Estelle
Danila Kozlovsky vai Akan
Cyrus Arnold vai Nat
Ilya Naishuller vai Tim
Will Stewart vai Robbie
Darya Charusha vai Dominatrix
Andrei Dementiev vai Slick Dmitry
Công chiếu

Phim được giới thiệu tại Liên hoan phim quốc tế Toronto 2015 vào ngày 12 tháng 9 năm 2015.
Chú thích

1 2  “'Hardcore': TIFF Review”. The Hollywood Reporter. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2015.
↑  “Watch The Trailer For TIFF's First-Person Sci-Fi Actioner”. Blogs.indiewire.com. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2015.
Pelargopsis amauroptera

| Pelargopsis amauroptera |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp bị đe dọa  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Coraciiformes
Họ (familia): Alcedinidae
Chi (genus): Pelargopsis
Loài (species): P. amauroptera
Danh pháp hai phần
Pelargopsis amauroptera
Pelargopsis amauroptera là một loài chim trong họ Alcedinidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Saxifraga sedoides

| Saxifraga sedoides |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Saxifragales
Họ (familia): Saxifragaceae
Chi (genus): Saxifraga
Loài (species): S. sedoides
Danh pháp hai phần
Saxifraga sedoides L., 1753 
Saxifraga sedoides là một loài thực vật có hoa trong họ Saxifragaceae. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Saxifraga sedoides”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Lính cứu thương đường phố

Lính cứu thương đường phố tại Dupont Circle ở Washington, DC trong cuộc biểu tình phản chiến ngày 24 tháng 9 năm 2005.
Lính cứu thương đường phố là những nhóm những tình nguyện viên tham gia vào các cuộc biểu tình để cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế cơ bản nhất như sơ cứu. Không giống như bác sĩ hồi sức cấp cứu hay nhân viên y tế, lính cứu thương đường phố thường nghiệp dư hơn vì họ tham gia với trình độ kiến thức y học khác nhau.
Lính cứu thương đường phố có thể điều trị cho người bị chấn thương cơ học, hóa học, có vết thương từ các loại vũ khí kiểm soát đám đông, người bị động vật tấn công, người bị kiệt sức vì nóng nực, động kinh, v..v...
Lịch sử

Lính cứu thương đường phố  bắt nguồn từ Hoa Kỳ trong Phong trào Dân quyền và phong trào phản chiến trong thập niên 1960. Họ quan niệm y học dùng để tự vệ và hỗ trợ y tế cho Phong trào Anh-điêng (AIM), Cựu Chiến binh Việt Nam Chống Chiến tranh (VVAW), Đảng Young Lords, Đảng Black Panther, và các tổ chức cách mạng khác của thập niên 1960 và 1970. Để sơ cứu nếu người biểu tình bị cảnh sát dùng bình xịt hơi cay, trước đây lính cứu thương đường phố  dùng quy trình MOfibA (Mineral Oil followed immediately by Alcohol, dùng dầu khoáng, ngay sau đó dùng rượu).  Do quy trình MOfibA có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho bệnh nhân nếu lính cứu thương thực hiện không chuẩn xác, quy trình LAW (Liquid Antacid and Water, thuốc kháng acid và nước). Tuy nhiên ngày nay lính cứu thương chỉ được dùng nước để sơ cứu. [cần dẫn nguồn]
Habenaria nabucoi

| Habenaria nabucoi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Habenaria
Loài (species): H. nabucoi
Danh pháp hai phần
Habenaria nabucoi Ruschi 
Habenaria nabucoi là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ruschi mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Habenaria nabucoi”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Lê Tranh (Phúc vương)

Đối với các định nghĩa khác, xem Lê Tranh.
Lê Tranh (chữ Hán: 黎錚; 27 tháng 3, 1467 - 6 tháng 8, 1500), là một Hoàng tử và là nhà thơ thời nhà Hậu Lê.
Tiểu sử

Phúc vương Tranh (福王錚) sinh ngày 27 tháng 3, năm Quang Thuận thứ 4 (1467) tại kinh đô Thăng Long, là con thứ sáu của Lê Thánh Tông, mẹ là tài nhân họ Nguyễn (1444 - 1479), người làng Thiên Mỗ, huyện Từ Liêm.
Năm 1471, Thánh Tông sai đại thần Lê Hy Cát (黎希葛) mang sách vàng và ấn báu phong Hoàng tử Tranh làm Phúc Vương (福王), cho lập phủ ở phường Đông Tác, huyện Vĩnh Xương thuộc Thăng Long.
Tháng 12, năm 1486, Phúc vương bà Thục Tuân, con gái Thượng thư bộ Binh Trịnh Văn Lượng (郑文亮) về làm vợ. Năm 1488, bà phi ấy mất, Phúc vương ở vậy cho tới năm 1494, mới cưới người vợ thứ hai là bà Châu Linh, con gái quan Mậu ân sứ Lưu Cảnh Đức (刘景德).
Tháng 8 năm 1500, ngày 4, Phúc vương mắc bệnh nặng. Sau khi dặn bảo người trong phủ là việc tang phải tiết kiệm, không làm lễ Phật và chỉ theo lễ cổ, thì qua ngày mùng 6, ông qua đời, hưởng dương 33 tuổi. Thương tiếc ông, Hiến Tông cho bãi triều ba ngày, ban cho tiền làm lễ táng, và ban cho tên thụy là Ý Khang (懿康).
Theo Lê Quý Đôn, ...tính Phúc Vương giản dị, thanh đạm, ôn hòa, đứng đắn, thực thà, ít nói, luôn giữ mình theo lễ nghĩa phép tắc, ham mê sách vở (thích nhất là Kinh Dịch, cũng hiểu được ý nghĩa lớn của sách), giỏi viết chữ thảo, rất hay thơ, phong cách thơ thanh cao hùng tráng, đã từng được vua Lê Thánh Tông đặc biệt khen ngợi, coi trọng. Người đương thời thường sánh ông với Đông Bình và Hà Gian đời xưa" .
Khu đền mộ

Sau khi Phúc Vương mất, tháng 10 năm đó (1500), người thân đưa ông về an táng tại cánh đồng Hạnh Hoa Khê (tục gọi là xứ Mả Bia) thuộc Tây Mỗ (nay thuộc huyện Từ Liêm, Hà Nội), là quê mẹ của Phúc Vương.
Năm 1944, nhà văn Trúc Khê có tới thăm mộ Phúc Vương, thì thấy đó là một nấm đất rộng, trên phủ cỏ, ước chừng ba bốn mét đường kính. Ở đầu mộ có dựng một tấm bia đứng trên lưng rùa (lớn bằng tấm bia lớn ở Văn Miếu Hà Nội), mặt chính hướng về hướng Nam, nhưng vì trải nhiều năm tháng nên đã mòn hết chữ. Cách mộ chừng trăm bước là ngôi đền nhỏ hẹp, sự phụng tự bên trong cũng khá thanh giản. Ngoài ra, trong đền còn có tấm bia ghi sự dựng đền và tu sửa đền .
Thơ văn

Thơ văn của Phúc Vương Tranh đã thất lạc hết, hiện chỉ còn lại hai bài thơ chữ Hán được chép trong Hoàng Việt thi tuyển do Bùi Huy Bích biên soạn. Đó là bài Phụng họa Ngự chế Thiên vực giang hiểu phát (làm theo thể thất ngôn bát cú) và bài Xuân tảo (làm theo thể thất ngôn tứ tuyệt). Theo nhà văn Trúc Khê, thì cứ xem hai bài ấy cũng đủ biết Vương là một nhà thơ rất lỗi lạc .
| --- | --- |
 Phiên âm Hán-Việt: Phụng họa Ngự chế Thiên vực giang hiểu phát Hành sắc du du thự sắc nùng, Hoa khai như hải độ đầu hồng. Sơn phì thủy tú xuân dung lý, Ngư dược diên phi thánh hóa trung. Kha hạm hiểu xung thiêng chướng vụ, Tinh kỳ tình động nhất thiên phong. Tiểu thần hạnh đắc bồi thanh tất, Khoái đổ minh thời chí trị công.:  Trúc Khê dịch thơ: Phụng họa bài thơ ngự chế: Buổi sớm từ sông Thiên Vực ra đi Đường xa bóng sớm còn dầy, Trăm hoa tươi thắm nở đầy bên sông. Nước non rờ rỡ xuân dung, Rồng bay cá nhảy trong vòng trời Nghiêu. Đè sương thuyền ngự veo veo, Tinh kỳ phấp phới theo chiều gió mai. Xe loan phận mọn theo đòi, Bốn phương mừng thấy nơi nơi thái hòa.
| --- | --- |
 Phiên âm Hán-Việt: Xuân tảo Ngật tọa niêm hương vạn niệm hy, Vi biên độc bãi tưởng thiên ky. Nguyên minh hiểu viện hoa do thấp, Phong tống hàn canh liễu bất phi.:  Trúc Khê dịch thơ: Sớm xuân Đốt hương lòng lặng như tờ, Đọc xong Kinh Dịch ngồi mơ sự trời. Trăng tàn hoa đẫm sương rơi, Liễu trong gió sớm không hơi động cành.
Gia Quyến

Phu Nhân
Thục Tuân, là chính phi, con gái Lễ bộ Thượng thư Trịnh Văn Lượng, lấy Phúc Vương tháng 12 năm 1486, theo Đại Việt Thông sử bà mất năm 1488, theo bài văn bia trên Tấm Bia ở Hạnh Hoa Khê bà mất năm 1495.
Châu Cáp(hoặc Châu Hạp là kế phi, con gái quan Chiêu Liệt đại phu Lưu Cảnh Đạt (hoặc Mậu ân sứ Lưu Cảnh Đức lấy Phúc Vương ngày 27 tháng 12 năm 1495.
Con Trai
Lúc Phúc Vương qua đời có một người con trai còn nhỏ (không biết tên)
Có ba con trai nhỏ, theo Đại Việt Thông sử
Con Gái
Thị Dự, con gái lớn, lúc Phúc Vương qua đời thì đã đến tuổi cài trâm.
Thị Dượng, con gái thứ, lúc Phúc Vương qua đời thì đã lên 3 tuổi
Con gái út (không biết tên), lúc Phúc Vương qua đời thì mới biết bò
Sách tham khảo

Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử (mục "Phúc Vương"). Nhà xuất bản khoa học xã hội, Hà Nội, 1978.
Trúc Khê, "Thăm mộ nhà thơ Phúc Vương Tranh", in trong Tuyển tập Trúc Khê Ngô Văn Triện. Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, 2003.
Chú thích

↑  Đại Việt thông sử (bản dịch, tr. 150). Chú thích: Đông Bình tức Đông Bình vương, con trai của vua Hán Quang Vũ ở Trung Quốc. Đông Bình ham làm việc thiện, có câu nói nổi tiếng là: "Làm việc thiện là điều vui sướng nhất" (vi thiện tối lạc). Hà Gian tức Hà Gian Hiến vương, tên thật là Đức, con vua Hán Cảnh Đế ở Trung Quốc. Ông ham học tập và sưu tầm sách cổ.
↑  Theo bài viết "Thăm mộ nhà thơ Phúc Vương Tranh" của Trúc Khê, tr. 574-575.
↑  Trúc Khê, bài viết đã dẫn, tr. 573.
1 2 3 4 5 6  “PHÚC VƯƠNG TRANH VÀ TẤM BIA Ở HẠNH HOA KHÊ – Thần Tiên Việt Nam 越南神仙”.
1 2 3  Đại Việt thông sử (bản dịch, tr. 184)
Pearcea abunda

| Pearcea abunda> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Gesneriaceae
Chi (genus): Pearcea
Loài (species): P. abunda
Danh pháp hai phần
Pearcea abunda (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog, 1996 
Pearcea abunda là một loài thực vật có hoa trong họ Tai voi. Loài này được (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog mô tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pearcea abunda”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Đức Mẹ Giang Sơn

Đức Mẹ Giang Sơn là tên gọi tượng đài Đức Mẹ nằm trên đồi Giang Sơn, cách thành phố Buôn Ma Thuột 30 km về phía đông nam theo Quốc lộ 27 đường đi Đà Lạt. Đây là trung tâm hành hương Công giáo thuộc Giáo phận Ban Mê Thuột.