stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
S/2003 J 23

| --- | --- |
Hình ảnh khám phá của S/2003 J 23 được chụp bởi Kính viễn vọng Canada–Pháp–Hawaii vào tháng 2 năm 2003
Khám phá 
Khám phá bởi: Scott S. Sheppard và cộng sự
Nơi khám phá: Đài quan sát Mauna Kea
Ngày phát hiện: 6 tháng 2 năm 2003 (hình ảnh) tháng 1 năm 2004 (công bố)
Đặc trưng quỹ đạo 
Kỷ nguyên 17 tháng 12 năm 2020 (JD 2 459 200,5)
Cung quan sát: 14,22 năm (5 193 ngày)
Bán trục lớn: 0,1649635 AU (24.678.190 km)
Độ lệch tâm: 0,320 756 7
Chu kỳ quỹ đạo: –2,17 năm (–792,00 ngày)
Độ bất thường trung bình: 257,084 47°
Chuyển động trung bình: 0° 27m 16.361s / ngày
Độ nghiêng quỹ đạo: 146,154 64° (so với mặt phẳng hoàng đạo)
Kinh độ điểm mọc: 142,406 39°
Góc cận điểm: 295,730 90°
Vệ tinh của: Sao Mộc
Nhóm: Nhóm Pasiphae
Đặc trưng vật lý
Đường kính trung bình: ≈2 km
Suất phản chiếu: 0,04 (giả định)
Cấp sao biểu kiến: 23,6
Cấp sao tuyệt đối (H): 16,6
 
S/2003 J 23 là một vệ tinh tự nhiên của Sao Mộc. Nó được phát hiện bởi một nhóm các nhà thiên văn học từ Đại học Hawaii do Scott S. Sheppard dẫn dầu vào năm 2004 từ những bức ảnh chụp năm 2003.
S/2003 J 23 có đường kính khoàng 2 km, và quay quanh Sao Mộc ở khoảng cách trung bình 22.740 Mm trong 700.538 ngày, có độ nghiêng quỹ đạo là 149° so với hoàng đạo (149° so với xích đạo của Sao Mộc), chuyển động ngược và có độ lệch tâm quỹ đạo là 0.3931.
Nó thuộc nhóm Pasiphae, các vệ tinh dị hình chuyển động nghịch hành quanh Sao Mộc ở khoảng cách từ 22,8 - 24,1 Gm và với độ nghiêng nằm trong khoảng 144,5° - 158,3°.
Hoạt ảnh của hình ảnh khám phá được chụp vào ngày 6 tháng 2 năm 2003
Hình ảnh Recovery của S/2003 J 23 được chụp bởi CFHT vào ngày 24 tháng 2 năm 2017
Vệ tinh này hiện được coi là bị mất tích cho đến cuối năm 2020, khi nó được Sheppard và nhà thiên văn nghiệp dư Kai Ly phục hồi một cách độc lập. Sự phục hồi của vệ tinh này được công bố bởi Minor Planet Center vào ngày 13 tháng 1 năm 2021, trong khi các quan sát phục hồi bổ sung của Sheppard sau đó được công bố vào ngày 27 tháng 1 năm 2021.
Nguyễn Phương Anh (định hướng)

Nguyễn Phương Anh có thể đề cập đến:
Phương Anh, tên thật Nguyễn Phương Anh, ca sĩ sinh năm 1982 tại Hải Phòng
Nguyễn Phương Anh (sinh năm 1997), học sinh, được UNICEF chọn làm một trong những gương mặt tiêu biểu cho trẻ em khuyết tật.
Nguyễn Phương Anh hay Ash Mayfair, đạo diễn phim Vợ Ba và Giữa bóng tối và tâm hồn
Nguyễn Phương Anh, vận động viên Việt Nam
Valorant Champions Tour 2023: Game Changers Championship

Gaming tournamentBản mẫu:SHORTDESC:Gaming tournament
| Thông tin giải đấu |
| --- | --- |
Trò chơi: Valorant
Vị trí: São Paulo, Brazil
Ngày: 28 tháng 11 – 3 tháng 12
Quản lý: Riot Games
Thể thức giải đấu: Nhánh thắng nhánh thua
Địa điểm: Arena CBLOL
Số đội: 8
Tổng tiền thưởng: $500,000 USD
Vị trí chung cuộc
Vô địch:  Shopify Rebellion
Á quân:  Team Liquid Brazil
MVP:  Ava "florescent" Eugene (Shopify Rebellion)
← Championship Berlin 2022Championship Berlin 2024 →
Giải đấu Valorant Game Changers Championship 2023 là 1 giải đấu thể thao điện tử của bộ môn Valorant dành cho nữ và giới tính thứ 3. Đây là lần thứ 2 giải đấu Valorant GC Championship được tổ chức, là giải đấu toàn cầu của Valorant Champions Tour (VCT) trong mùa giải 2023. Giải đấu được tổ chức từ ngày 28 tháng 11 đến ngày 3 tháng 12, năm 2023 tại São Paulo, Brazil.
Shopify Rebellion lên ngôi vô địch giải đấu Valorant GC Championship 2023 sau khi xuất sắc đánh bại Team Liquid Brazil trong trận chung kết với tỉ số 3–2.
Địa điểm

São Paulo là thành phố được chọn để đăng cai tổ chức giải đấu. Tất cả các trận đấu được thi đấu tại Arena CBLOL.
Thể thức

8 đội tham dự thi đấu theo thể thức nhánh thắng nhánh thua. Tất cả các trận đấu được phân định bằng thể thức Bo3, ngoại trừ trận chung kết được phân định bằng thể thức Bo5.
Giải thưởng

| Thứ hạng | Đội | Tiền thưởng (USD) |
| --- | --- | --- |
| 1 | Shopify Rebellion | $180,000 |
| 2 | Team Liquid Brazil | $110,000 |
| 3 | G2 Gozen | $80,000 |
| 4 | Team SMG | $50,000 |
| 5–6 | BBL Queens | $25,000 |
| 5–6 | KRÜ Blaze | $25,000 |
| 7–8 | Evil Geniuses GC | $15,000 |
| 7–8 | Chao Hui EDG | $15,000 |
Ectoedemia kowynensis

| Ectoedemia kowynensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Liên bộ (superordo): Amphiesmenoptera
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân bộ (subordo): Glossata
Phân thứ bộ (infraordo): Heteroneura
Liên họ (superfamilia): Nepticuloidea
Họ (familia): Nepticulidae
Chi (genus): Ectoedemia
Loài (species): E. kowynensis
Danh pháp hai phần
Ectoedemia kowynensis Scoble, 1983 
Ectoedemia kowynensis là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Scoble năm 1983. Loài này có ở Nam Phi (Nó đã dược miêu tả ở Kowyn's Pass in Transvaal).
Ấu trùng ăn Maytenus peduncularis.
Chú thích

↑  “Nepticulidae và Opostegidae of the world”. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2011.
Republic Biscuit Corporation

| --- | --- |

Tên giao dịch: Rebisco
Tên cũ: England Biscuit Factory (1963–1972)
Loại hình: Công ty tư nhân
Ngành nghề: Chế biến thức ăn
Thành lập: 15 tháng 8 năm 1963; 61 năm trước (1963-08-15)
Người sáng lập: Jacinto Ng
Trụ sở chính: 38/F Joy-Nostalg Center, No. 17 ADB Avenue, Trung tâm Ortigas, Pasig, Metro Manila, Philippines
Khu vực hoạt động: Trên toàn thế giới
Thành viên chủ chốt:  Jacinto L. Ng (Chủ tịch danh dự và CEO)  Jonathan C. Ng (Chủ tịch) 
Sản phẩm: Bánh quy Bánh quy giòn Bánh quy Bánh xốp Bánh ngọt Bánh rán Bánh mì Kẹo Kẹo mút Kẹo cao su Thạch Khoai tây chiên Sôcôla Kem nhão Các loại hạt Đậu Hà Lan Hạt Kem Đồ uống Dầu ăn Bột Hỗn hợp làm bánh
Chi nhánh: Rebisco Foundation, Inc.
Công ty con:  JBC Food Corporation  Suncrest Foods, Inc.  Multirich Foods Corporation  Pinnacle Foods, Inc.  SPI Corporation  Agripacific Corporation  SFI Multimix Corporation  Omnipack Industrial Corporation  SFI Fresh Bakers Corporation  RBC Best Baker Foods, Inc.  Rebisco Vietnam Ltd.  Asia United Bank Corporation 
Website: www.rebisco.com.ph
Republic Biscuit Corporation (Rebisco) là một công ty thực phẩm ăn nhẹ của Philippines có trụ sở tại Trung tâm Ortigas, Pasig và Novaliches, Thành phố Quezon, Metro Manila, Philippines. Nó được thành lập vào ngày 15 tháng 8 năm 1963 bởi Jacinto Ng.
Rebisco Việt Nam

Năm 2012, Rebisco gia nhập thị trường toàn cầu với việc ra mắt Rebisco Việt Nam, cung cấp bánh quy Rebisco Extreme với hương vị sô cô la và mocha là sản phẩm đầu tiên của họ. Nhà máy được khai trương vào năm 2015 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam, đánh dấu chi nhánh Rebisco bên ngoài Philippines.
Vibrio

| Vibrio |
| --- | --- |

Nhuộm tiên mao của V. cholerae

Phân loại khoa học 
Vực:: Bacteria
Ngành:: Proteobacteria
Lớp:: Gammaproteobacteria
Bộ:: Vibrionales
Họ:: Vibrionaceae
Chi:: Vibrio Pacini 1854

Loài điển hình
Vibrio cholerae 
Species
 V. adaptatus  V. aerogenes  V. aestivus  V. aestuarianus  V. agarivorans  V. albensis  V. alfacsensis  V. alginolyticus  V. anguillarum  V. areninigrae  V. artabrorum  V. atlanticus  V. atypicus  V. azureus  V. brasiliensis  V. bubulus  V. calviensis  V. campbellii  V. casei  V. chagasii  V. cholerae  V. cincinnatiensis  V. coralliilyticus  V. crassostreae  V. cyclitrophicus  V. diabolicus  V. diazotrophicus  V. ezurae  V. fluvialis  V. fortis  V. furnissii  V. gallicus  V. gazogenes  V. gigantis  V. halioticoli  V. harveyi  V. hepatarius  V. hippocampi  V. hispanicus  V. ichthyoenteri  V. indicus  V. kanaloae  V. lentus  V. litoralis  V. logei  V. mediterranei  V. metschnikovii  V. mimicus  V. mytili  V. natriegens  V. navarrensis  V. neonatus  V. neptunius  V. nereis  V. nigripulchritudo  V. ordalii  V. orientalis  V. pacinii  V. parahaemolyticus  V. pectenicida  V. penaeicida  V. pomeroyi  V. ponticus  V. proteolyticus  V. rotiferianus  V. ruber  V. rumoiensis  V. salmonicida  V. scophthalmi  V. splendidus  V. superstes  V. tapetis  V. tasmaniensis  V. tubiashii  V. vulnificus  V. wodanis  V. xuii  Moved:  V. fischeri to Aliivibrio fischeri  V. hollisae to Grimontia hollisae
Vibrio là một chi của vi khuẩn Gram âm, sở hữu một hình dạng cong-que (dấu phẩy), một vài loài trong số đó có thể gây ra ngộ độc thực phẩm, thường kết hợp với ăn hải sản chưa nấu chín. Thường được tìm thấy trong nước muối, các loài Vibrio là loài vi khuẩn kỵ khí thử nghiệm dương tính với chất oxy hóa và không hình thành bào tử. Tất cả các thành viên của chi là cử động dể dàng và có cực roi với lớp vỏ.  Các loài Vibrio thường có hai nhiễm sắc thể, điều này không bình thường đối với vi khuẩn. Mỗi nhiễm sắc thể có nguồn gốc sao chép riêng biệt và độc lập, và được bảo tồn cùng nhau theo thời gian trong chi. Các phylogenies gần đây đã được xây dựng dựa trên bộ gen (phân tích trình tự đa điểm).
OF Müller (1773, 1786) đã mô tả tám loài thuộc chi Vibrio (bao gồm trong Infusoria), ba trong số đó là dạng xoắn khuẩn. Một số loài khác ngày nay được gán cho eukaryote taxa, ví dụ, Peranema euglenoid hoặc cho tảo Bacillaria. Tuy nhiên, Vibrio Müller, 1773 được coi là tên của một chi động vật học, và tên của chi vi khuẩn đã trở thành Vibrio Pacini, 1854. Filippo Pacini đã phân lập được các vi sinh vật mà ông gọi là "rung động" từ bệnh nhân dịch tả năm 1854, vì khả năng vận động của chúng.
Chủng gây bệnh

Một số loài Vibrio là mầm bệnh. Hầu hết các chủng gây bệnh có liên quan đến viêm dạ dày ruột, nhưng cũng có thể nhiễm trùng vết thương hở và gây nhiễm trùng huyết. Chúng có thể được mang theo bởi nhiều động vật biển, chẳng hạn như cua hoặc tôm, và đã được biết là gây nhiễm trùng gây tử vong ở người trong quá trình tiếp xúc. Nguy cơ mắc bệnh lâm sàng và tử vong tăng với một số yếu tố, chẳng hạn như bệnh tiểu đường không kiểm soát được, nồng độ sắt tăng cao (xơ gan, bệnh hồng cầu hình liềm, bệnh hemochromatosis) và ung thư hoặc các tình trạng suy giảm miễn dịch khác. Các loài Vibrio gây bệnh bao gồm V. cholerae (tác nhân gây bệnh tả), V. parahaemolyticus và V. Vulnificus. V. cholerae thường lây truyền qua nước bị ô nhiễm. Các loài Vibrio gây bệnh có thể gây bệnh từ thực phẩm (nhiễm trùng), thường liên quan đến việc ăn hải sản chưa nấu chín. Các tính năng gây bệnh có thể được liên kết với cảm biến đại biểu, nơi vi khuẩn có thể biểu hiện yếu tố độc lực thông qua các phân tử tín hiệu của chúng.
V. Vulnificus bùng phát thường xảy ra ở vùng khí hậu ấm áp và nhỏ, thường gây chết người, dịch thường xuyên xảy ra. Một vụ bùng phát (outbreak) dịch xảy ra ở New Orleans sau cơn bão Katrina, và một số trường hợp gây tử vong xảy ra trong hầu hết các năm ở Florida. Tính đến năm 2013 tại Hoa Kỳ, nhiễm khuẩn Vibrio nói chung đã tăng 43% so với tỷ lệ quan sát được trong năm 20062002008. V. Vulnificus, chủng nặng nhất, không tăng. Nhiễm khuẩn Vibrio từ thực phẩm thường liên quan đến việc ăn động vật có vỏ sống.
V. parahaemolyticus cũng liên quan đến hiện tượng Kanagawa, trong đó các chủng phân lập từ vật chủ của người (phân lập lâm sàng) là tán huyết trên đĩa thạch máu, trong khi những chủng phân lập từ nguồn không phải là không tan máu.
Nhiều loài Vibrio cũng là động vật. Chúng gây bệnh cho cá và động vật có vỏ, và là nguyên nhân phổ biến gây tử vong trong sinh vật biển trong nước.
Điều trị

Chăm sóc y tế phụ thuộc vào sự giới thiệu lâm sàng và sự hiện diện của các điều kiện y tế tiềm ẩn.
Điều trị > Vibrio viêm dạ dày ruột

Bởi vì viêm dạ dày ruột Vibrio tự giới hạn ở hầu hết bệnh nhân, không cần điều trị nội khoa cụ thể. Bệnh nhân không thể dung nạp thay thế nước uống có thể yêu cầu điều trị bằng dung dịch truyền tĩnh mạch.
Mặc dù hầu hết các loài vi khuẩn Vibrio rất nhạy cảm với kháng sinh như doxycycline hoặc quinolon, điều trị kháng sinh không rút ngắn quá trình bệnh hoặc thời gian bài tiết mầm bệnh. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân bị sốt và sốt cao hoặc có tình trạng bệnh lý tiềm ẩn, có thể bắt đầu điều trị bằng kháng sinh đường uống với doxycycline hoặc quinolone.
Điều trị > Nhiễm trùng Vibrio Noncholera

Bệnh nhân bị nhiễm trùng không nhiễm trùng Vibrio hoặc nhiễm trùng huyết nặng hơn nhiều và thường có các điều kiện y tế khác. Điều trị nội khoa bao gồm:
Bắt đầu điều trị bằng kháng sinh hiệu quả (doxycycline hoặc quinolone)
Điều trị nội khoa tích cực với thay thế chất lỏng và thuốc vận mạch tích cực để hạ huyết áp và sốc nhiễm trùng để điều chỉnh các bất thường về axit-base và điện giải có thể liên quan đến nhiễm trùng huyết nặng
Cắt bỏ mê sảng sớm trong vòng 24 giờ sau khi phát triển các triệu chứng lâm sàng có thể cứu sống được ở những bệnh nhân bị viêm cân hoại tử.
Bóc tách sớm vết thương bị nhiễm trùng có vai trò quan trọng trong trị liệu thành công và đặc biệt được chỉ định để tránh cắt cụt ngón tay, ngón chân hoặc tay chân.
Đánh giá và can thiệp phẫu thuật khẩn cấp và nối tiếp là cần thiết vì bệnh nhân có thể xấu đi nhanh chóng, đặc biệt là những người bị viêm cân hoại tử hoặc hội chứng khoang.
Phẫu thuật tái tạo, chẳng hạn như ghép da, được sử dụng trong giai đoạn phục hồi.
Các chủng khác

V. harveyi là mầm bệnh của một số động vật thủy sinh và đáng chú ý là nguyên nhân gây ra chứng rung cảm phát sáng ở tôm (tôm).
Tiên mao

Các loài Vibrio "điển hình", được phát hiện sớm, chẳng hạn như V. cholerae, có một tiên mao đơn cực (đơn bào) có vỏ bọc. Một số loài, chẳng hạn như V. parahaemolyticus và V. alginolyticus, có cả một lá cờ đơn cực với vỏ bọc và lá cờ mỏng chiếu theo mọi hướng (peritrichous), và các loài khác, như V. fischeri, có búi của cột cờ cực (lophotrichous).
Biến đổi tự nhiên

Biến đổi tự nhiên là một sự thích nghi phổ biến của vi khuẩn đối với việc chuyển DNA sử dụng nhiều sản phẩm gen của vi khuẩn. Để một vi khuẩn người nhận liên kết, tiếp nhận và tái tổ hợp DNA ngoại sinh vào nhiễm sắc thể của nó, nó phải trở nên đủ năng lực (competent), nghĩa là vào trạng thái sinh lý đặc biệt. Quá trình hấp thu DNA của V. cholerae có khả năng tự nhiên bao gồm một pilus do năng lực mở rộng và một protein gắn DNA hoạt động như một con rachet và cuộn DNA vào trong periplasm. Biến đổi tự nhiên cũng đã được mô tả cho V. fishingi, V. Vulnificus và V. parahaemolyticus.
RNA nhỏ

V. cholerae đã được sử dụng trong các khám phá về nhiều RNA nhỏ của vi khuẩn. Sử dụng sRNA-Seq và ứng viên sRNA ứng cử viên phía Bắc đã được xác định và đặc trưng là IGR-sRNA (vùng intragenic), AS-sRNA (được phiên mã từ chuỗi antisense của [[khung đọc mở (ORF) và có nguồn gốc ORF. Một trong những ứng cử viên từ nghiên cứu này, IGR7, đã được chứng minh có liên quan đến chuyển hóa carbon và sau đó đổi tên thành MtlS RNA. Các sRNA khác được xác định trong V. cholerae thông qua sàng lọc di truyền và phương pháp tính toán bao gồm RNA Qrr, RNA điều hòa Vibrio của OmpA, MicX sRNA, Vibrio cholerae ToxT RNA hoạt hóa, RNA tfoR và VqmR sRNA.
Arctopsyche inaequispinosa

| Arctopsyche inaequispinosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Hydropsychidae
Chi (genus): Arctopsyche
Loài (species): A. inaequispinosa
Danh pháp hai phần
Arctopsyche inaequispinosa F Schmid, 1968 
Arctopsyche inaequispinosa là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Retimohnia

| Retimohnia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Buccinoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Buccinidae
Chi (genus): Retimohnia McLean, 1995
Loài điển hình
Retimohnia frielei Dall, W.H., 1891
Retimohnia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.
Các loài

Các loài trong chi Retimohnia gồm có:
Retimohnia acadiana Garcia, 2008
Retimohnia buccinoides (Dall, 1913)
Retimohnia caelata A. E. Verrill, 1880
Retimohnia carolinensis (A. E. Verrill, 1884)
Retimohnia clarki (Dall, 1907)
Retimohnia corbis (Dall, 1913)
Retimohnia daphnelloides (Okutani, 1964)
Retimohnia frielei (Dall, 1891)
Retimohnia glypta (A. E. Verrill, 1882)
Retimohnia hondoensis (Dall, 1913)
Retimohnia japonica (Dall, 1913)
Retimohnia laticingulatus (Golikov & Gulbin, 1977)
Retimohnia micra (Dall, 1907)
Retimohnia robusta (Dall, 1913)
Retimohnia sordida (Dall, 1907)
Retimohnia toyamana (Tiba, 1981)
Retimohnia vernalis (Dall, 1913)
Retimohnia virens (Dall, 1877)
Chú thích

↑  Retimohnia McLean, 1995. World Register of Marine Species, truy cập 17 tháng 12 năm 2010.
↑  Retimohnia acadiana Garcia, 2008. World Register of Marine Species, truy cập 17 tháng 4 năm 2010.
↑  Retimohnia caelata A. E. Verrill, 1880. World Register of Marine Species, truy cập 17 tháng 4 năm 2010.
↑  Retimohnia carolinensis (A. E. Verrill, 1884). World Register of Marine Species, truy cập 17 tháng 4 năm 2010.
↑  Retimohnia glypta (A. E. Verrill, 1882). World Register of Marine Species, truy cập 17 tháng 4 năm 2010.
Aciphylla poppelwellii

| Aciphylla poppelwellii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Apiales
Họ (familia): Apiaceae
Chi (genus): Aciphylla
Loài (species): A. poppelwellii
Danh pháp hai phần
Aciphylla poppelwellii Petrie, 1921 
Aciphylla poppelwellii là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tán. Loài này được Petrie mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Aciphylla poppelwellii”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Sư đoàn 22 Bộ binh Quân lực Việt Nam Cộng hòa

| Sư đoàn 22 Bộ binh Việt Nam Cộng hòa |
| --- | --- |
Phù hiệu
Hoạt động: 1955-1975
Quốc gia:  Việt Nam Cộng hòa
Phục vụ:  Quân lực VNCH
Quân chủng: Lục quân
Phân loại: Bộ binh
Bộ phận của:  Quân đoàn II và QK 2  Bộ tổng Tham mưu
Khẩu hiệu: -Tam sơn -Nhị hà
Tham chiến: -Mặt trận Cao nguyên 1975 -Mặt trận Cao nguyên vàBắc Bình Định 1972 Chiến dịch Đường 5-Phú Yên
Các tư lệnh
Chỉ huy nổi tiếng: -Hồ Văn Tố -Linh Quang Viên -Nguyễn Văn Hiếu -Lê Ngọc Triển -Lê Đức Đạt -Phan Đình Niệm
Sư đoàn 22 Bộ binh Quân lực Việt Nam Cộng hòa là một đơn vị cấp sư đoàn của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, là một trong 2 đơn vị chủ lực thuộc Quân đoàn II và Quân khu 2. Phù hiệu của Sư đoàn có hình biểu tượng 3 ngọn núi và 2 dòng sông nên còn được gọi một cách hoa mỹ là "Hắc tam sơn,bạch nhị hà”. Năm 1972 tại chiến trường Kontum "Mùa hè đỏ lửa", Sư đoàn phải đối mặt với một lực lượng có quân số gấp 3 và hoả lực yểm trợ vượt trội của đối phương, dẫn đến tổn thất nặng nề cho đơn vị và sự hy sinh của vị Tư lệnh Sư đoàn mới chỉ cầm quân chưa đầy một tháng.
Lịch sử hình thành

Sư đoàn 22 Bộ binh được thành lập vào ngày 1 tháng 8 năm 1955 tại Ban Mê Thuột với danh xưng ban đầu là Sư đoàn Khinh chiến số 4 của Quân đội Quốc gia Việt Nam do Trung tá Nguyễn Văn Chuân làm Tư lệnh đầu tiên. Sau một thời gian ngắn, Sư đoàn di chuyển xuống Quy Nhơn và đặt Bộ Tư lệnh cố định ở đây.
Về sau, vì địa bàn hoạt động và tác chiến của Sư đoàn quá rộng nên lập thêm một căn cứ nữa ở Kontum và đặt ở đây thêm Bộ tư lệnh Tiền phương gọi là Tiền cứ của Sư đoàn, còn nơi đặt Bộ tư lệnh ở Quy Nhơn gọi là Hậu cứ.
Sau khi phế truất Quốc trưởng Bảo Đại và tuyên bố thành lập Việt Nam Cộng hòa, Tổng thống Ngô Đình Diệm đã cho tổ chức lại Quân đội Quốc gia Việt Nam và chính thức cải danh lại là Quân đội Việt Nam Cộng hòa. Khối Bộ binh được tổ chức lại thành 4 Sư đoàn Dã chiến và 6 Sư đoàn Khinh chiến. Sư đoàn Dã chiến gồm các Sư đoàn: 1, 2, 3, 4, với quân số hơn 8.500 người mỗi Sư đoàn, là những Sư đoàn có biên chế, trang bị mạnh, được huấn luyện tác chiến chính quy để đảm đương nhiệm vụ chủ yếu là ngăn chặn quân chủ lực của miền Bắc vào. Sư đoàn Khinh chiến gồm các sư đoàn: 11, 12, 13, 14, 15, 16, với quân số hơn 5.000 người mỗi Sư đoàn, là Sư đoàn được tổ chức biên chế, trang bị gọn nhẹ hơn, đảm nhận nhiệm vụ chủ yếu là bảo đảm an ninh nội địa, kết hợp tiếp sức chi viện cho các Sư đoàn Dã chiến khi cần. Ngày 1 tháng 10 năm 1958 Sư đoàn 4 Khinh chiến được tổ chức lại và đổi phiên hiệu thành Sư đoàn 14 khinh chiến.
Cuối năm 1958, Bộ Tổng tham mưu Quân đội Việt Nam Cộng hòa một lần nữa tổ chức lại các đơn vị. Khi đó, 3 Sư đoàn khinh chiến 12, 13, và 16 được giải thể và bổ sung về các Sư đoàn còn lại để thành lập 7 Sư đoàn Bộ binh 1, 2, 5, 7, 21, 22, 23, với quân số hơn 10.500 người mỗi Sư đoàn.
Ngày 31 tháng 3 năm 1959 Sư đoàn 14 Khinh chiến được tổ chức lại, thâu nhận thêm quân số của Sư đoàn 12 Khinh chiến (được giải tán), đồng thời kết hợp với Khu chiến thuật 22 để cải danh lần cuối và hình thành Sư đoàn 22 Bộ binh, với 3 Trung đoàn 40, 41, 42 (sau tăng cường thêm Trung đoàn 47).
Địa bàn của Sư đoàn phụ trách 3 tỉnh bắc cao nguyên Trung phần và 2 tỉnh bắc duyên hải Trung phần gồm Kontum, Pleiku, Phú Bổn, Bình Định và Phú Yên. Khi đổi thành Sư đoàn 22 Bộ binh, Tư lệnh đương nhiệm của Sư đoàn là Trung tá Trần Thanh Chiêu. Sư đoàn nêu cao với phương châm: Trấn Sơn – Bình Hải để làm tôn chỉ cho mình.
Trấn áp phong trào tự trị Tây Nguyên

Sau khi đến Tây Nguyên, Sư đoàn có một thời gian yên tĩnh bởi hoạt động vũ trang của những người Cộng sản chưa phát triển đến đây. Phong trào BaJaRaKa đòi quyền tự trị cho Cao nguyên đã bị Chính quyền trấn áp từ năm 1958. Bên cạnh lực lượng của Sư đoàn còn có các toán Dân sự Chiến đấu (Civilian Indigenous Defense Group – CIDG) và Lực lượng Đặc biệt (Special Force) gồm các chiến binh Dân tộc thiểu số Rhadé, Bahnar, Sédang, Kaho, Bru... do chính CIA trực tiếp huấn luyện và chỉ huy.
Cuối năm 1963, khi cuộc đảo chính Quân sự lật đổ Tổng thống Ngô Đình Diệm nổ ra, Lực lượng Sư đoàn cùng với Quân đoàn II, lúc này dưới quyền Thiếu tướng Nguyễn Khánh, án binh bất động. Sau khi đảo chính thành công, tướng Nguyễn Khánh mới tuyên bố Vùng 2 ủng hộ đảo chính.
Thời kỳ yên ả của Sư đoàn bắt đầu chấm dứt sau đảo chính vì áp lực Mỹ buộc chính phủ Quân sự Việt Nam Cộng hòa khi đó thả lãnh tụ phong trào BaJaRaKa. Thậm chí, Y Bham Enuol Chủ tịch phong trào, còn được nhậm chức Phó Tỉnh trưởng Đarlac. Paul Nưr, Phó chủ tịch phong trào nhậm chức Phó Tỉnh trưởng Kontum.
Ngày 30 tháng 1 năm 1964, tướng Nguyễn Khánh thực hiện "Chỉnh lý" và nắm quyền lực cao nhất. Tháng 3 năm 1964, lãnh đạo phong trào Barajaka đã thành lập Mặt trận Giải phóng Cao Nguyên (Front de Libération des Hauts Plateaux – FLHP), còn được biết đến với tên gọi "Mặt trận Cao Nguyên", đòi quyền tự trị. Y Dhơn Adrong, một lãnh đạo chủ trương bạo động đã kêu gọi cán bộ dân vệ và biệt kích người Thượng trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa gia nhập FLHP chống lại Chính phủ Việt Nam Cộng hòa.
Tuy vậy, do có sự can thiệp từ Đại sứ quán Mỹ, các hoạt động của FLHP và của FULRO sau này đều không phải là quá lo ngại với Chính quyền Việt Nam Cộng hòa và hoạt động của Sư đoàn 22. Đối thủ thực sự của họ mạnh hơn nhiều: Quân Giải phóng miền Nam, mà chính xác hơn là Quân đội nhân dân Việt Nam từ miền Bắc chi viện cho chiến trường.
Đơn vị trực thuộc và phối thuộc

| STT | Đơn vị | Chú thích | STT | Đơn vị | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  1 |  Trung đoàn 40 |  |  11 |  Biệt đội Quân báo |  |
|  2 |  Trung đoàn 41 |  |  12 |  Biệt đội Kỹ thuật |  |
|  3 |  Trung đoàn 42 |  |  13 |  Biệt đội Tác chiến Điện tử |  |
|  4 |  Trung đoàn 47 |  |  14 |  Tiểu đoàn Quân y |  |
|  5 |  Đại đội Tổng hành dinh |  |  15 |  Tiểu đoàn Truyền tin |  |
|  6 |  Đại đội Trinh sát |  |  16 |  Tiểu đoàn Tiếp vận |  |
|  7 |  Đại đội Quân cảnh |  |  17 |  Tiểu đoàn Công binh Chiến đấu |  |
|  8 |  Đại đội Công vụ |  |  18 |  Trung đoàn Pháo binh | Các Tiểu đoàn: 220 (155 ly), 221, 222, 223 (105 ly). Phối thuộc và dưới sự điều động của Tư lệnh Sư đoàn |
|  9 |  Đại đội Quân vận (Quân xa) |  |  19 |  Thiết đoàn 14 | Thuộc "Lữ đoàn 2 Kỵ binh". Phối thuộc và dưới sự điều động của Tư lệnh Sư đoàn |
|  10 |  Đại đội Hành chính Tài chính |  |  |  |  |