stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Noli Me Tángere
Nguồn cảm hứng

José Rizal là nhà thơ, y sĩ, là một nhà dân chủ người Philippines, đã đưa ra ý tưởng viết một cuốn tiểu thuyết nói về những nỗi khốn khổ của người Philippines sau khi ông đọc tác phẩm Túp lều bác Tom của Harriet Beecher Stowe. Ông muốn cuốn tiểu thuyết mà mình sắp viết phải lột tả được sự lạc hậu, trì trệ về chính trị, kinh tế, văn hóa - giáo dục ở Philippines trong thời kỳ đang là thuộc địa của Thực dân Tây Ban Nha.
Trong một cuộc gặp mặt của người Philippines đang sinh sống và làm việc tại Madrid ngày 2 tháng 1 năm 1884, José Rizal đã đề xuất viết một cuốn tiểu thuyết về đất nước quê nhà và yêu cầu các bạn ông giúp đỡ trong quá trình viết. Đề nghị của ông đã được các bạn nhiệt liệt hưởng ứng va hoan nghênh, trong đó có: Pedro A. Paterno, Máximo Viola, Antonio Paterno, Graciano López Jaena, Evaristo Aguirre, Eduardo de Lete, Julio Llorente và Valentin Ventura. Tuy nhiên, dự án này đã không thành hiện thực. Những người đồng ý giúp Rizal viết tiểu thuyết thì lại không viết gì cả. Ban đầu, tiểu thuyết được lên kế hoạch mô tả tất cả các giai đoạn của cuộc sống ở Philippines, nhưng hầu hết mọi người đều muốn viết về phụ nữ. Rizal thậm chí còn thấy người bạn đồng hành của mình dành nhiều thời gian hơn để đánh bạc và tán tỉnh phụ nữ Tây Ban Nha. Vì lý do này, ông đã hủy bỏ kế hoạch hợp tác với người khác và quyết định viết bản thảo một mình.
Lịch sử xuất bản

Rizal đã hoàn thành cuốn tiểu thuyết vào tháng 12 năm 1886. Đầu tiên, theo một trong những người viết tiểu sử của Rizal, Rizal sợ cuốn tiểu thuyết có thể không được in và sẽ không được đọc. Ông đang phải vật lộn với những khó khăn về tài chính vào thời điểm đó và nghĩ rằng sẽ rất khó để in cuốn tiểu thuyết.
Ông đã được một người bạn của mình là Máximo Viola giúp đỡ về tài chính; điều này đã giúp ông in được cuốn sách tại Berliner Buchdruckerei-Aktiengesellschaft ở Berlin. Rizal ban đầu do dự, nhưng Viola khăng khăng muốn giúp ông và mọi việc kết thúc khi Viola cho Rizal vay 300 Peso cho 2.000 bản. Việc in ấn đã kết thúc sớm hơn 5 tháng ước tính. Viola đến Berlin vào tháng 12 năm 1886, và đến ngày 21 tháng 3 năm 1887, Rizal đã gửi một bản sao của cuốn tiểu thuyết cho một người bạn của ông tên là Blumentritt.
Cuốn sách bị các nhà chức trách Thực dân Tây Ban Nha cấm ở Philippines, mặc dù các bản sao đã được nhập lậu vào nước này. Phiên bản Philippines đầu tiên (và ấn bản được xuất bản lần thứ hai) cuối cùng được in ở Chofre y Compania ở Escolta năm 1899 tại Manila.
Phản ứng và di sản

Cuốn tiểu thuyết này và phần tiếp theo, El filibusterismo bị cấm bởi các nhà chức trách Thực dân Tây Ban Nha tại Philippines do chứa đựng hình ảnh tham nhũng và lạm dụng của Chính phủ thuộc địa và Giáo hội Công giáo. Các bản sao của cuốn sách vẫn bị buôn lậu, và khi Rizal trở về Philippines sau khi hoàn thành các nghiên cứu y khoa, ông đã nhanh chóng bị trục xuất bởi chính quyền địa phương. Vài ngày sau khi Rizal trở về, ông được Thống đốc Emilio Terrero triệu tập tới cung điện Malacañan. Thống đốc nói với rằng Noli Me Tángere chứa đựng các yếu tố "nhạy cảm". Sau một hồi thảo luận, Terrero cảm thấy buồn bã nhưng vẫn không thể chịu đựng áp lực từ Giáo hội chống lại cuốn sách.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Cuốn sách của tôi đã gây ra nhiều tai tiếng ở khắp mọi nơi, tôi được hỏi về điều đó. Họ muốn tấy chay tôi vì nó. Tôi bị coi là gián điệp Đức, đại diện của Bismarck, họ đồn rằng tôi là một người theo đạo Tin Lành, một thành viên Hội Tam Điểm, một phù thủy, một linh hồn chết tiệt và độc ác. Có những lời thì thầm rằng tôi đang lên kế hoạch gì đó, rằng tôi có một hộ chiếu nước ngoài và tôi đi lang thang qua các đường phố vào ban đêm... | ” |
— José Rizal
Phản ứng và di sản > Ảnh hưởng đến Cách mạng Philippines

Trang bìa của ấn bản Philippines đầu tiên. Xuất bản năm 1899.
Enicospilus thetis

| Enicospilus thetis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Enicospilus
Loài (species): E. thetis
Danh pháp hai phần
Enicospilus thetis Gauld & Mitchell, 1981 
Enicospilus thetis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Enicospilus transversus

| Enicospilus transversus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Enicospilus
Loài (species): E. transversus
Danh pháp hai phần
Enicospilus transversus Chiu, 1954 
Enicospilus transversus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Park Cho-rong

| Park Chorong |
| --- | --- |
Chorong vào năm 2016
Sinh: Park Cho-rong 3 tháng 3, 1991 (33 tuổi) Cheongju, Chungcheong-buk, Hàn Quốc
Quốc tịch:  Hàn Quốc
Nghề nghiệp: Ca sĩ nhạc sĩ diễn viên
Sự nghiệp âm nhạc
Thể loại: K-pop dance-pop pop ballad
Nhạc cụ: Thanh nhạc
Năm hoạt động: 2011–nay
Hãng đĩa: IST Entertainment
Hợp tác với: Apink
 
| --- | --- |
Tên tiếng Hàn
Hangul: 박초롱
Romaja quốc ngữ: Bak Cho-rong
McCune–Reischauer: Pak Ch'o-rong
Hán-Việt: Phác Nhất Linh
Park Cho-rong (Hangul: 박초롱, Hán-Việt: Phác Sơ Lung), sinh ngày 3 tháng 3 năm 1991, là một nữ ca sĩ thần tượng, diễn viên và nhạc sĩ người Hàn Quốc. Cô là trưởng nhóm của nhóm nhạc nữ A Pink và dưới sự quản lý của  IST Entertainment, với vai trò là một rap chính và hát phụ trong nhóm.
Tiểu sử

Park Cho-rong được sinh ra tại thành phố Cheongju, tỉnh Chungcheong Bắc, Hàn Quốc vào ngày 3 tháng 3 năm 1991. Cô có một người chị gái và một cô em gái. Bố của cô là bậc thầy Hapkido và là chủ nhân của một trung tâm dạy Hapkido, Chorong đã học Hapkido được 8 năm, đạt tới Đai đen Tam đẳng ở bộ môn này. Cô đã tốt nghiệp trường phổ thông Chungbuk.
Chorong tham gia thử giọng ở JYP Entertainment năm 2008, vào tới vòng chung kết. Tuy nhiên, cô ấy đã bị loại, và sau đó cô được tuyển chọn vào Cube Entertainment với vai trò là một thực tập sinh.
Tên của cô là tên thuần Hàn, "Chorong"(초롱) trong tiếng Hàn mang nghĩa "tươi sáng", "rực rỡ".
Sự nghiệp > Apink

Bài chi tiết: Apink
Vào tháng 2 năm 2011, Park Chorong được thông báo là thành viên thứ hai và là trưởng nhóm của nhóm nhạc Apink. Trước đó cô ấy đã xuất hiện trong MV Shock (Japanese Ver.) của BEAST. Trước khi debut cùng Apink, Chorong cùng các thành viên khác trong nhóm tham gia Apink News (Chương trình thực tế của nhóm nhạc trước khi debut). Vào ngày 19 tháng 4 năm 2011, Apink phát hành đĩa đơn đầu tiên của nhóm mang tên "Mollayo (I don't know)" và ngày 21 tháng 4, Chorong chính thức được debut với tư cách là một thành viên Apink trên sân khấu ca nhạc M!Countdown đồng thời biểu diễn hai bài hát là " Mollayo" và "Wishlist" nằm trong Seven Springs of Apink của họ.
Sự nghiệp > Viết lời nhạc

Park Chorong là một thành viên với nhiều kinh nghiệm trong vai trò là một người viết lời bài hát, cô ấy bắt đầu bằng việc viết bài fansong đầu tiên "April 19th" cho ngày kỉ niệm 1 năm debut của nhóm. Theo Park Chorong, cô ấy viết "April 19th" trong khi nghĩ về các fan và sân khấu biểu diễn đầu tiên của họ. Cho đến thời điểm hiện tại, các bài hát cô ấy viết lời bao gồm:
| Năm | Song | Album | Notes |
| --- | --- | --- | --- |
| 2012 | April 19 | Une Année | Được phát hành như một bài fansong để kỉ niệm lần đầu tiên debut,  Âm nhạc bởi Kim Jin-Hwan |
| 2014 | Love Story | Pink Blossom | Âm nhạc bởi Kim Jin-Hwan |
| 2014 | So Long | Pink Blossom | Âm nhạc bởi Master Key |
| 2014 | Wanna Be | Pink Luv | Âm nhạc bởi Son Young-jin and Big Sancho |
| 2015 | Deja Vu | Pink Memory | Âm nhạc và biên soạn lại bởi Choi Yong-chan |
| 2016 | The Wave | Pink Revolution | Được phát hành như một bài fansong cho kỉ niệm 5 năm debut, Âm nhạc bởi Kim Jin-Hwan |
| 2016 | To. Us | Pink Revolution | Âm nhạc bởi Kim Jin-Hwan |
| 2016 | Ordinary Thing | Dear | Viết lời cùng với Son Na-eun |
| 2017 | Eyes | Pink Up |  |
| 2018 | Miracle (기적 같은 이야기 | Miracle | Viết lời cùng LOOGONE, Beom x Nang và J.MI |
| 2018 | Don't be silly | ONE & SIX | Viết lời cùng Iuvssong |
| 2019 | Enough | PERCENT | Âm nhạc bởi Wiidope, Kofi Owusu-Ofori, Nikel |
| 2020 | Moment | LOOK | Âm nhạc bởi BOOMBASTIC |
| 2022 | Free & Love | HORN | Âm nhạc bởi Justin Reinstein, JJean |
Sự nghiệp > Diễn xuất

Park Chorong bắt đầu sự nghiệp diễn xuất với vai diễn trong bộ phim Gia đình yêu thương (2011) của đài MBC. Sau đó cô tham gia với tư cách vai diễn khách mời trong bộ phim Reply 1997 (2012) với vai mẹ của Sung Si-won (lúc trẻ) với thành viên cùng nhóm Yoon Bomi và tham gia vào MV "Insane" của nhóm nhạc BTOB (2012). Vào năm 2014 cô tham gia diễn xuất với vai Han Soo-ah trong bộ phim truyền hình Plus Nine Boys (2014) trên đài TVN (Hàn Quốc).Ngoài ra Chorong còn tham gia một số Webdrama khác
Sự nghiệp > Sự nghiệp âm nhạc

Sự nghiệp âm nhạc của Park Chorong gắn liền với Sự nghiệp âm nhạc của A Pink và được tìm thấy trong sự nghiệp A Pink.
Danh sách phim

Phim Truyền Hình
| Năm | Đài | Tựa đề | Nhân vật | Vai |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2011 | MBC | All My Love | Cho Rong | Vai phụ |
| 2012 | tvN | Reply 1997 | Lee Il Hwa thời trẻ  | Cameo |
| 2014 | tvN | Plus Nine Boys | Han Soo Ah/Bong Sook | Vai phụ |
| 2017 | Naver Tv cast | Special Law of Romace | Seo Ji Hye | Vai chính |
| 2018 | tvN | A Poem A day | Kim Mi Rae | Cameo |
Phim Điện ảnh
| Năm | Tựa đề | Nhân vật | Vai |
| --- | --- | --- | --- |
| 2020 | Road Family | Yoo Ri | Vai chính |
Enicospilus thoas

| Enicospilus thoas> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Enicospilus
Loài (species): E. thoas
Danh pháp hai phần
Enicospilus thoas Gauld & Mitchell, 1981 
Enicospilus thoas là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
NGC 1763

| Tinh vân phát xạ |
| --- | --- |
NGC 1763 from the Hubble Telescope
Dữ liệu quan sát: kỷ nguyên
Xích kinh: 04h 56m 51.5s 
Xích vĩ: −66° 24′ 25″
Chòm sao: Kiếm Ngư

Tên gọi khác: LHA 120-N 11B, ESO 85-EN20
Xem thêm: Danh sách tinh vân
NGC 1763 (còn được gọi là ESO 85-EN20) là một tinh vân phát xạ với cụm sao nhúng trong chòm sao Kiếm Ngư trong Đám mây Magellan Lớn, Nó rất sáng, rất lớn và rất không đều. Kích thước rõ ràng của nó là khoảng 3.0-5.0 arcmin. Nó là một phần của một khu vực rộng lớn gồm các ngôi sao có tên LMC-N11 (N11) được nhà thiên văn học James Dunlop phát hiện vào năm 1826 và cũng được John Herschel quan sát vào năm 1834.  Bản thân tinh vân được phân loại theo LHA 120-N 11B hoặc ESO 85-EN20.
Hexatoma taenioptera

| Hexatoma taenioptera> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Hexatoma
Danh pháp hai phần
Hexatoma taenioptera Wiedemann, 1828 
Hexatoma taenioptera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Erica propinqua

| Erica propinqua> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ericaceae
Chi (genus): Erica
Loài (species): E. propinqua
Danh pháp hai phần
Erica propinqua L.Guthrie & Bolus, 1905 
Erica propinqua là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được L.Guthrie & Bolus mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Erica propinqua”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Erica pubigera

| Erica pubigera> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ericaceae
Chi (genus): Erica
Loài (species): E. pubigera
Danh pháp hai phần
Erica pubigera Salisb. 
Erica pubigera là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được Salisb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1802.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Erica pubigera”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Hexatoma tahanensis

| Hexatoma tahanensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Hexatoma
Danh pháp hai phần
Hexatoma tahanensis Edwards, 1928 
Hexatoma tahanensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Lakkalahalli, Sandur

| Lakkalahalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Bellary
Thành phố/thị trấn: Sandur
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Lakkalahalli là một làng thuộc tehsil Sandur, huyện Bellary, bang Karnataka, Ấn Độ.
Standfussiana kuruschicola

| Standfussiana kuruschicola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Standfussiana
Loài (species): S. kuruschicola
Danh pháp hai phần
Standfussiana kuruschicola Boursin, 1940 
Standfussiana kuruschicola là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Hanchihalli, Tumkur

| Hanchihalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Tumkur
Thành phố/thị trấn: Tumkur
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Hanchihalli là một làng thuộc tehsil Tumkur, huyện Tumkur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Eriogonum roseum

| Eriogonum roseum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Polygonaceae
Chi (genus): Eriogonum
Loài (species): E. roseum
Danh pháp hai phần
Eriogonum roseum Durand & Hilg., 1857 
Eriogonum roseum là một loài thực vật có hoa trong họ Rau răm. Loài này được Durand & Hilg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1857.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eriogonum roseum”. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2013.
Hexatoma nudivena

| Hexatoma nudivena> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Hexatoma
Danh pháp hai phần
Hexatoma nudivena Alexander, 1933 
Hexatoma nudivena là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Nyctemera disjuncta

| Nyctemera disjuncta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Nyctemera
Loài (species): N. disjuncta
Danh pháp hai phần
Nyctemera disjuncta
Nyctemera disjuncta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Masatopes curtus

| Masatopes curtus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Masatopes
Loài (species): M. curtus
Danh pháp hai phần
Masatopes curtus Breuning & Villiers, 1959 
Masatopes curtus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Noironte

| --- | --- |
 Noironte

Village of Noironte

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bourgogne-Franche-Comté
Tỉnh: Doubs
Quận: Besançon
Tổng: Audeux
Liên xã: Grand Besançon
Xã (thị) trưởng: Bernard Madoux (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 206–278 m (676–912 ft) (bình quân 224 m (735 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 6,73 km2 (2,60 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 324  
 - Mật độ: 48/km2 (120/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 25427/ 25170

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Noironte là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Robert F. Engle

|  |
| --- | --- |

Sinh: 10 tháng 11, 1942 (81 tuổi) Syracuse, New York, Hoa Kỳ
Quốc tịch: Hoa Kỳ
Nơi công tác: Đại học New York, từ 2000 Đại học California, San Diego, (1975-2003) Viện Công nghệ Massachusetts, (1969-1975)
Lĩnh vực: Kinh tế lượng
Trường theo học: Đại học Cornell, (Ph.D. 1969) Williams College, (B.S. 1964)
Chịu ảnh hưởng của: Ta-Chung Liu
Ảnh hưởng tới: Tim Bollerslev Mark Watson
Đóng góp: ARCH Đồng liên kết
Giải thưởng: Giải Nodel Kinh tế (2003)
Thông tin tại IDEAS/RePEc
Robert Fry Engle III (sinh 10 tháng 11 năm 1942) là một nhà kinh tế Mỹ và là người đoạt giải Nobel Kinh tế 2004 cùng với Clive Granger, "cho các phương pháp phân tích số liệu kinh tế theo chuỗi thời gian ARCH".
Tiểu sử

Engle sinh tại Syracuse, New York và tốt nghiệp Williams College với tấm bằng cử nhân vật lý. Ông nhận bằng thạc sĩ vật lý và tiến sĩ kinh tế đều ở Đại học Cornell năm 1966 và 1969. Sau khi hoàn thành luận án tiến sĩ, Engle trở thành giáo sư kinh tế tại Viện Công nghệ Massachusetts từ năm 1969 tới 1977. Ông tham gia giảng dạy tại Đại học California, San Diego (UCSD) năm 1975, cho đến khi ông nghỉ hưu năm 2003. Hiện nay ông đang là giáo sư danh dự và giáo sư nghiên cứu tại UCSD. Ông hiện đang giảng dạy tại trường kinh doanh Stern Đại học New York, tại đây ông là giáo sư quản lý tài chính mang tên Michael Armellino. Tại Đại học New York, ông dạy chương trình quản lý rủi ro cho nhân viên dành cho thạc sĩ khoa học, cùng với sự hợp tác của Viện tài chính Amsterdam.
Các công trình tiêu biểu

“Autoregressive Conditional Heteroscedasticity with Estimates of the Variance of United Kingdom Inflation”. Econometrica. 50 (4): 987–1008. 1982. JSTOR 1912773.
. (with David F. Hendry and Jean-Francois Richard). “Exogeneity”. Econometrica. 51 (2): 277–304. 1983. JSTOR 1911990.Quản lý CS1: khác (liên kết)
. (with C. Granger, J. Rice and A. Weiss). “Semi-parametric Estimates of the Relation between Weather and Electricity Demand”. J. Amer. Statist. Assoc. 81 (394): 310–320. 1986. doi:10.1080/01621459.1986.10478274.Quản lý CS1: khác (liên kết)
. (with Clive Granger). “Co-Integration and Error Correction: Representation, Estimation, and Testing”. Econometrica. 55 (2): 251–276. 1987. JSTOR 1913236.Quản lý CS1: khác (liên kết)
. (with David Lilien and Russell Robins). “Estimation of Time Varying Risk Premia in the Term Structure: the ARCH-M Model”. Econometrica. 55 (2): 391–407. 1987. JSTOR 1913242.Quản lý CS1: khác (liên kết)
. (with V. Ng, and M. Rothschild). “Asset Pricing with a Factor ARCH Covariance Structure: Empirical Estimates for Treasury Bills”. Journal of Econometrics. 45 (1–2): 213–237. 1990. doi:10.1016/0304-4076(90)90099-F.Quản lý CS1: khác (liên kết)
. (with J.R. Russell). “Autoregressive Conditional Duration: A New Model for Irregularly Spaced Transaction Data”. Econometrica. 66 (5): 1127–1162. 1998. JSTOR 2999632.Quản lý CS1: khác (liên kết)
“Dynamic Conditional Correlation – A Simple Class of Multivariate GARCH Models”. Journal of Business and Economic Statistics. 20 (3): 339–350. 2002. doi:10.1198/073500102288618487.
. (with Maureen O'Hara, David Easley and L. Wu). “Time-Varying Arrival Rates of Informed and Uninformed Traders”. Journal of Financial Econometrics. 6 (2): 171–207. 2008. doi:10.1093/jjfinec/nbn003.Quản lý CS1: khác (liên kết)
Hexatoma obsoleta

| Hexatoma obsoleta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Hexatoma
Danh pháp hai phần
Hexatoma obsoleta Williston, 1900 
Hexatoma obsoleta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Hexatoma obliqua

| Hexatoma obliqua> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Hexatoma
Danh pháp hai phần
Hexatoma obliqua Alexander, 1923 
Hexatoma obliqua là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Hexatoma obscura

| Hexatoma obscura> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Hexatoma
Danh pháp hai phần
Hexatoma obscura Meigen, 1818 
Hexatoma obscura là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Haworthia diaphana

| Haworthia diaphana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Asparagaceae
Chi (genus): Haworthia
Loài (species): H. diaphana
Danh pháp hai phần
Haworthia diaphana M.Hayashi 
Haworthia diaphana là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được M.Hayashi mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Haworthia diaphana”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Laloides pseudolus

| Laloides pseudolus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Laloides
Loài (species): L. pseudolus
Danh pháp hai phần
Laloides pseudolus (Osten Sacken, 1882) 
Laloides pseudolus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Laloides pseudolus được Osten-Sacken miêu tả năm 1882. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Helipterum pygmaeum

| Helipterum pygmaeum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Helipterum
Danh pháp hai phần
Helipterum pygmaeum , 
Helipterum pygmaeum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được mô tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Helipterum pygmaea”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Haworthia emeralda

| Haworthia emeralda> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Asparagaceae
Chi (genus): Haworthia
Loài (species): H. emeralda
Danh pháp hai phần
Haworthia emeralda M.Hayashi 
Haworthia emeralda là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được M.Hayashi mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Haworthia emeralda”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.