stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gunupur

| Gunupur |
| --- | --- |

Gunupur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Orissa
Độ cao: 83 m (272 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 21,196
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 06857
Gunupur là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Rayagada thuộc bang Orissa, Ấn Độ.
Địa lý

Gunupur có vị trí 19°05′B 83°49′Đ﻿ / ﻿19,08°B 83,82°Đ﻿ / 19.08; 83.82 Nó có độ cao trung bình là 83 mét (272 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Gunupur có dân số 21.196 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Gunupur có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 72%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Gunupur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Guruvayoor

| Guruvayoor |
| --- | --- |

Guruvayoor
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Kerala
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 21,187
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 4889
Guruvayoor là một thành phố và khu đô thị của quận Thrissur thuộc bang Kerala, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Guruvayoor có dân số 21.187 người. Phái nam chiếm 46% tổng số dân và phái nữ chiếm 54%. Guruvayoor có tỷ lệ 85% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 86%, và tỷ lệ cho phái nữ là 85%. Tại Guruvayoor, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Thái Bảo (ca sĩ)

Đối với các định nghĩa khác, xem Thái Bảo.
| Thái Bảo> Thông tin cá nhân |
| --- | --- |
Sinh: 
Tên khai sinh: Kỳ Thái Bảo
Ngày sinh: 27 tháng 3, 1964 (60 tuổi)
Nơi sinh: Vinh, Nghệ An
 
Giới tính: nữ
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Ca sĩ
Gia đình: 
Con cái: Nguyễn Bảo Anh
 
Lĩnh vực: Nhạc thính phòng
Danh hiệu:  Nghệ sĩ ưu tú (2011)  Nghệ sĩ nhân dân (2015) 

Sự nghiệp âm nhạc
Đào tạo: Trường Âm nhạc Việt Nam
Dòng nhạc: Nhạc đỏ nhạc nhẹ nhạc trữ tình
Ca khúc: Thời hoa đỏ Thăm bến nhà Rồng Lời Bác dặn trước lúc đi xa
 
 
x • t • 
Thái Bảo (sinh ngày 27 tháng 3 năm 1964) là một ca sĩ, Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam thành công ở cả hai thể loại nhạc nhẹ và dân ca. Bà được nhận xét là "Một giọng hát không quá trẻ mà cũng chẳng chịu già. Cô như người đứng giữa hai thế hệ ca hát để mang thông điệp tình yêu đến cho mọi người: luôn lặng lẽ, cẩn trọng và nghiêm túc trau dồi nghệ thuật ca hát và diễn tấu cây đàn bầu".
Thái Bảo được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú năm 2013, Nghệ sĩ nhân dân năm 2015.
Tiểu sử

Thái Bảo sinh ra trong một gia đình trí thức ở thành phố Vinh. Cha mẹ và anh chị của bà đều làm trong ngành văn hóa nghệ thuật hoặc kỹ sư. Bà là con út trong gia đình có sáu anh chị em và được mẹ rất cưng chiều. Trong mắt mẹ bà, "Thái Bảo là đứa con Trời cho" vì trong suốt thời gian mang thai, bà đã bốn lần tới trạm xá để phá thai nhưng rồi tình mẫu tử trỗi dậy, bà không đủ can đảm để làm điều đó nên quyết định giữ Thái Bảo lại.
Thái Bảo thi đỗ Trường Âm nhạc Việt Nam trong một buổi tuyển sinh của trường tại Nghệ An. Bà về nhà xin phép cha mẹ thu xếp quần áo ra Hà Nội học. Tuy cha mẹ Thái Bảo vẫn mong con gái sẽ trở thành công chức nhưng khi thấy cô đi theo con đường nghệ thuật thì ông bà vẫn vui vẻ ủng hộ. Thái Bảo xa gia đình từ năm 10 tuổi. Mười sáu năm sau đó, bà theo học đàn bầu tại trường.
Sự nghiệp

Năm 1979, Thái Bảo là một trong những văn nghệ sỹ vinh dự được phục vụ bộ đội ở mặt trận bảo vệ biên giới phía Bắc.
Trong một lần dự Liên hoan sinh viên ba nước Đông Dương tại Viêng Chăn, Thái Bảo đã ngẫu hứng ôm ghi-ta hát một ca khúc Lào. Giọng hát của bà đã khiến tất cả mọi người sửng sốt bởi âm thanh khàn khàn lạ tai đầy chất trữ tình quyến rũ. Nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương – người thầy của Thái Bảo là người phát hiện ra chất giọng đặc biệt của bà: rất khàn, nhưng rất khỏe và nồng nàn, ấm áp. Ông chính là người đã khuyên Thái Bảo theo con đường ca hát.
Với "trái tim truyền lửa", Thái Bảo đã thắp sáng sự nghiệp ca hát của mình. Vào năm 1984, lần đầu tiên bà được cùng đoàn đi phục vụ bộ đội và nhân dân Việt Nam ở các tỉnh biên giới phía Bắc.
Thái Bảo là một ca sĩ rất đam mê với nghề và nỗ lực phấn đấu không ngừng; bà luôn tìm tòi, sáng tạo và làm mới mình để không nhàm chán. Bà có giọng hát đặc biệt riêng, đồng thời luôn tạo dựng cho mình một lối hát riêng, một phong cách riêng và một hình ảnh riêng để không bị lẫn với ai khác. Vì vậy mà có rất nhiều "bài tủ" của bà đã đi vào lòng công chúng như "Vết chân tròn trên cát", "Quê nhà" của nhạc sĩ Trần Tiến; "Tâm hồn" của nhạc sĩ Huy Tiến; "Mùa xuân bên cửa sổ" của nhạc sĩ Xuân Hồng; "Mùa hoa cải" của nhạc sĩ Lê Vinh; "Thăm Bến Nhà Rồng", "Mưa rơi" của nhạc sĩ Trần Hoàn và nhiều năm gần đây là "Thời hoa đỏ" của nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng; "Lời ru cỏ non" của Trung tướng, nhà văn Hữu Ước,...
Cuộc đời nghệ thuật của Thái Bảo không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Năm 1997, tự nhiên bà nói cũng thấy khó khăn, đi khám mới biết bị u dây thanh quản.
Một người bạn bác sĩ khuyên bà nên sang Singapore phẫu thuật với hy vọng có thể hát lại. Một mình bà sang Singapore chữa bệnh bốn ngày. Ca phẫu thuật thành công; một năm sau khám lại thì bà được thông báo chính thức: u thường. Bà bắt đầu tập hát lại với sự giúp đỡ của nghệ sĩ Lê Dung. Ba tháng đầu rất khó khăn. Hát quá thì sợ đau, hát non lại không đạt. Rồi thì ngưỡng ấy qua đi, Thái Bảo tiếp tục hát.
Tháng 4 năm 2012, đoàn nghệ sĩ Việt Nam tham gia Liên hoan âm nhạc mùa xuân Bình Nhưỡng tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, trong đó có Thái Bảo. Bà đã giành cúp bạc với ca khúc Fascination.
Đời tư

Thái Bảo an phận với hình ảnh một nghệ sĩ kiểu mẫu "công chức" từ nhiều năm nay, chỉn chu từ trang phục đến lời ăn tiếng nói và chính những điều đó đã mang cho cô một cuộc sống bình yên. Hai vợ chồng bà cùng công tác tại Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam. Bà có một người con trai tên là Nguyễn Bảo Anh.
Danh sách album

Ru con mùa đông
Đàn bầu Việt Nam với dân ca quốc tế
Thăm bến nhà Rồng
Giọt nắng cuối ngày
Hoài Cảm
Nghe giọt nắng phai
Đàn bầu với dân ca quốc tế
...
Các bài hát nổi bật

Tâm hồn
Thăm bến nhà rồng
Thời hoa đỏ
Vết chân tròn trên cát
Mưa rơi
Xa rồi mùa đông
Biển chiều
Lời Bác dặn trước lúc đi xa
Thuyền hoa
Mùa xuân bên cửa sổ
Hoài cảm
Quê nhà
Phôi pha
Tình khúc chiều mưa
Nắng chiều
...
Chú thích

↑  “Thái Bảo: "Nhiều nghệ sĩ thiệt thòi trong xét tặng danh hiệu"”. VnExpress. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2015.
↑  “NSƯT Thái Bảo tiết lộ bí mật đời mình”. Vietnamnet. 17 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2022.
↑  “NSND Thái Bảo hồi tưởng tháng năm 'lội bùn hát cho bộ đội nghe'”. Báo Pháp luật Việt Nam. Truy cập 1 tháng 9 năm 2020.
↑  “NSƯT Thái Bảo: người sinh ra để hát những ca khúc cách mạng”. Phụ Nữ Thủ Đô. 24 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2022.
↑  “NSND Thái Bảo và kỷ niệm nhớ đời khi bị cố NSND Lê Dung từ chối dạy nhạc”. Dân Việt. 14 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2022.
↑  “NSND Thái Bảo - Làm MV để tri ân cuộc đời!”. Pháp Luật Plus. 22 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 1 năm 2022. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2022.
↑  “"Thời hoa đỏ", sao em không đi hết những ngày đắm say?”. Dân Trí. 21 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2022.
↑  “NSND Thái Bảo: Đời nghệ sĩ đôi khi là gấm hoa, đôi khi là cay đắng”. CAND. 4 tháng 2 năm 2016. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2022.
↑  “NSND Thái Bảo: Tôi nghẹt thở khi hát tặng Chủ tịch Kim Jong Un”. Báo giao thông. 4 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2022.
↑  “Nghệ sĩ ưu tú Thái Bảo tiết lộ bí mật đời mình - VietNamNet”. Vietnamnet. Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2013.
Thánh Lucia

Đối với tôi tớ Chúa cùng tên, xem Lúcia dos Santos.
Đối với quốc gia, xem Saint Lucia.
| Thánh Lucia> Trinh nữ, Tử đạo |
| --- | --- |
Sinh: k. 283 Syracusae
Mất: 304 Syracusae
Tôn kính: Công giáo Rôma Chính thống giáo Đông phương Anh giáo Lutheran
Đền chính: San Geremia, Venezia
Lễ kính: 13 tháng 12
Biểu trưng: dây, đôi mắt, đôi mắt trên đĩa, cừu, thanh kiếm
Quan thầy của: người mù; tử đạo; Perugia, Syracusae, Italia; Imtarfa, Malta; bệnh dịch; người bán hàng; viêm họng; tác gia
Thánh Lucia thành Syracusae hay thánh Lucia Tử đạo (283–304) là một nữ tín hữu Kitô giáo người Ý đã chịu tử đạo trong đợt Đại Bách hại dưới triều hoàng đế Diocletianus. Tên Lucia của cô có gốc từ tiếng Latinh lux, nghĩa là ánh sáng. Cô là một trong những trinh nữ tử đạo nổi tiếng nhất, cùng với Agatha thành Sicily, Agnes thành Rome, Cecilia thành Rome và Catherine thành Alexandria.
Cuộc đời

Lucia sinh ra tại Syracusae ở đảo Sicilia thuộc nước Ý. Cô mồ côi cha từ bé. Thuở thiếu thời, cô đã được giáo dục đức tin và đã dành trọn cuộc đời để thờ phụng Thiên Chúa; vậy nhưng khi trưởng thành, mẹ cô, một người gốc Hy Lạp tên là Eutychia đã ép cô phải lập gia đình. Mẹ Lucia hứa gả cô cho một thanh niên giàu có theo tập tục thời bây giờ: Chỉ cần hai gia đình quen biết, không cần đến sự đồng thuận của đôi nam nữ.
Sau đó, mẹ Lucia lâm trọng bệnh nhưng may mắn qua khỏi. Sau biến cố này Lucia thêm phần tin vào Chúa, cô cho rằng tất cả là do Thiên Chúa đã ban phước lành; từ đó cô từ khước hôn nhân đồng thời bán tất cả tài sản riêng dùng làm của hồi môn của mình để phân phát cho kẻ nghèo khó.
Vì bị từ hôn, chàng trai đáng lẽ là chồng của Lucia đã tố cáo với Hoàng đế La Mã Diocletianus (vốn là một vị vua không có cảm tình với Kitô giáo) rằng Lucia hiện đang theo đạo Thiên Chúa.
Cô bị bắt và bị giải tới trước mặt quan Paschase. Paschase dụ dỗ cô dâng hương tế thần nhưng cô không đồng ý vì vậy ông này đã hủy hoại trinh tiết Lucia bằng cách giao cô cho một số thanh niên dâm đãng để làm nhục. Nhưng tình thương của Chúa thật nhiệm màu. Chúa đã làm phép lạ gìn giữ Lucia làm cho thân xác Lucia hoá ra nặng như đá nên không kẻ nào có thế làm hại được nàng.
Sau đó với sự nóng giận của một người thua cuộc, quan Paschase đã đã cho quân lính tẩm dầu vào thân xác Lucia và đốt cháy cho đến chết. Lucia đã hy sinh vì Chúa năm 304.
Di hài

Theo lời kể của Sigebert (1030-1112) một tu sĩ ở Genbloux trong sách "Sermo de Sancta Lucia" thì thi hài của cô được an táng tại Sicilia hơn 400 năm, cho đến khi Quận công Spoleto chiếm được đảo và cho di chuyển Thánh tích về Corfinium ở Ý. Năm 972, Thánh tích lại được dời chuyển một lần nữa bởi hoàng đế Otho I về nhà thờ Thánh Vincent tại Metz. Một cánh tay của Thánh nữ được cắt ra cho tu viện Luitburg thuộc giáo phận Spires. Một phần Thánh tích của Thánh nữ Lucia được tìm thấy tại Constantinopolis năm 1204 và chuyển về tu viện Thánh Geremia. Thánh tích được an vị tại đây hơn 777 năm.
Sau đó ngày 07 tháng 11 năm 1981, hai tên trộm người Sicilians đập vỡ hòm kính lấy đem đi hài cốt của Thánh nữ chỉ còn chừa lại xương sọ và mặt nạ. Thánh tích lại được trả về một tháng sau đó theo lời khẩn khoản yêu cầu của giáo quyền của đảo Sicilia.
Mừng kính

Lễ kính thánh Lucia được cử hành vào ngày 13 tháng 12, trong mùa Vọng. Trước khi lịch pháp được cải cách, ngày này từng trùng với Đông chí - ngày ngắn nhất trong năm, do đó mà lễ kính bà được coi là một lễ hội ánh sáng.
Lễ này được mừng đặc biệt tại các nước Scandinavia, nơi vốn có mùa đông lạnh giá kéo dài. Khi đó, các thiếu nữ mặc trang phục trắng với khăn đỏ (tượng trưng cho sự tử đạo), mang cành cọ, đội vòng lá và khay nến trên đầu. Tại Na Uy và Thụy Điển, các cô gái mang bánh và cùng hát trong các đoàn rước. Người ta nói rằng mừng kính ngày lễ thánh Lucia sẽ giúp sống qua những ngày đông dài với đủ ánh sáng.
Thánh tích Lucia tại nhà thờ Geremia
Cuộc rước trong ngày thánh Lucia tại Thụy Điển
Quân đội Đế quốc Mông Cổ

Giáp trụ của chiến binh Mông Cổ
Cung thủ kỵ binh Mông Cổ. Ảnh trong tác phẩm Jami' al-tawarikh của Rashid-al-Din Hamadani.
Tổ chức và chiến thuật quân sự của quân đội Đế quốc Mông Cổ là cơ sở cho người Mông Cổ chinh phục các quốc gia từ châu Á sang châu Âu, từ đó tạo lập nên đế quốc rộng lớn của họ.
Hệ thống này của người Mông Cổ ban đầu hình thành từ cách tổ chức đời sống du mục, về sau được Thành Cát Tư Hãn phát triển, rồi được mở rộng bởi tướng lĩnh và con cháu của ông. Quân Mông Cổ đã sử dụng các công nghệ và phương pháp khác nhau một cách linh hoạt và phù hợp với mỗi vùng đất mà họ chinh phạt. Các quân sư và chuyên gia vũ khí từ những đất nước khác đã được thu nhận và trọng dụng. Trong nhiều trường hợp, quân Mông Cổ đánh bại quân thù đông đảo hơn.
Cấu trúc chỉ huy của quân đội Mông Cổ rất linh hoạt, giúp họ có thể tổ chức tấn công hàng loạt, họ thường chia thành các nhóm nhỏ để bao vây kẻ thù và dẫn quân địch vào một khu vực phục kích, hoặc chia thành các nhóm nhỏ khoảng 10 người để truy quét tàn quân kẻ thù chạy trốn. Mặc dù họ chiến đấu theo đơn vị, từng người lính chịu trách nhiệm về trang bị, vũ khí của riêng họ và có tối đa năm con ngựa cưỡi. Gia đình và đàn gia súc đi cùng họ trong các cuộc viễn chinh.
Nguồn gốc > Khiết Đan

Người Khiết Đan có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến sự phát triển của quân đội đế quốc Mông Cổ. Vào thời kỳ nổi lên của nước Liêu, họ có một đạo quân dày dặn kinh nghiệm, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ người Thổ Nhĩ Kỳ cổ, người Duy Ngô Nhĩ, người Yenisei Kyrgyz và người Hán. Quân đội Khiết Đan bao gồm một đội quân bảo vệ (ordo) là một đơn vị chiến đấu chuyên nghiệp với quân số 100.000 người kết hợp cùng với quân lính của tất cả các bộ lạc Khiết Đan. Về sau, tù binh từ các dân tộc bị họ chinh phục cũng được trưng dụng. Quân Khiết Đan được tổ chức theo hệ thống thập phân: đơn vị nhỏ nhất là một đội gồm 5 người, lớn hơn là các đội 10, 100 và 1.000 binh sĩ.
Người Khiết Đan thương sử dụng các binh sĩ chuyên việc phao tin đồn gây hoảng loạn trong doanh trại của kẻ thù. Trong các trận đánh, quân Khiết Đan sử dụng tất cả các kỹ thuật chiến đấu đặc trưng của người du mục: tấn công bất ngờ, giả vờ rút lui, phục kích. Cuộc chiến mà họ tiến hành thường được mở màn bởi các cung thủ, họ bắn tên bao phủ đội hình quân địch. Tiếp theo là các đội quân giáo và kiếm xông lên. Sau đó, quân Khiết Đan truy kích tàn quân kẻ thù bại trận để tiêu diệt tận gốc. Người Khiết Đan đã khéo léo tiến hành các hoạt động bao vây và vây hãm, trong đó các tù nhân được sử dụng thường xuyên cho các hoạt động này. Trong các cuộc bao vây, người Khiết Đan cho đào và xây dựng các công sự xung quanh pháo đài mà họ muốn hạ. Ngược lại, người Khiết Đan cũng xây dựng các pháo đài dã chiến có tháp và cổng để chống lại các cuộc tấn công của kẻ thù.
Vũ khí chính của quân Khiết Đan là cung. Ngoài cung tên, người Khiết Đan còn dùng giáo, phi tiêu, kiếm và chùy. Bộ binh được trang bị nhiều loại vũ khí khác nhau. Binh lính được bảo vệ bởi trát giáp (札甲) (áo giáp lamellar) hoặc áo giáp gỗ và mũ bảo hiểm. Ngựa cũng được trang bị áo giáp.
Truyền thống quân sự Khiết Đan chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ Trung Quốc, và đã ảnh hưởng lớn đến sự phát triển quân đội của nhà nước Hắc Khiết Đan (Tây Liêu) và liên minh bộ lạc Nãi Man (乃蛮). Tuy nhiên, cho đến nay, rất ít sử liệu đề cập quân đội của vương quốc Tây Liêu. Tại Hãn quốc, tất cả đàn ông từ 18 tuổi đều có nghĩa vụ đi lính. Quân đội Hắc Khiết Đan bao gồm một đội quân bộ binh đông đảo, trang bị vũ khí giống như nhà nước Đại Liêu trước đó của họ. Năm 1211, ở Hắc Khiết Đan, Khuất Xuất Luật nắm lấy quyền lực.
Nguồn gốc > Nữ Chân

Dân tộc Nữ Chân cũng có quân đội phát triển không kém gì Khiết Đan. Quân Nữ Chân được tổ chức theo cách tương tự như Khiết Đan: quân đội được chia thành các đơn vị 5, 10, 100 và 1.000. Lực lượng cốt lõi của quân đội có vai trò bảo vệ hoàng gia. Kỷ luật sắt có vai trò quan trọng trong quân đội. Lực lượng chính của quân đội là kỵ binh, được chia thành kỵ binh nặng và kỵ binh nhẹ. Các lực lượng khác bao gồm bộ binh, pháo binh ném đá và bắn súng, được xây dựng theo mô hình quân đội của Trung Quốc.
Chiến thuật của quân Nữ Chân bao gồm đánh tạt sườn, đánh tập hậu và tấn công đồng loạt. Một đội tiêu chuẩn sẽ bao gồm 20 kỵ binh bọc áo giáp và trang bị giáo sẽ tấn công xung phong. Đây là những chiến binh dũng cảm nhất, kiên định và mạnh mẽ nhất. Theo sau đội hình này là 50 cung thủ mặc áo giáp da được trang bị cung tên. Quân Nữ Chân được nhận định khéo léo, dũng cảm và không khoa trương. Những người đương thời ngạc nhiên trước các kỵ binh Nữ Chân bởi khả năng vượt sông bằng ngựa của họ.
Vũ khí phổ biến nhất của quân Nữ Chân là cung. Trong cuộc chiến với nước Tống, họ cũng bắt đầu sử dụng nỏ. Quân trang có nhiều loại giáo, kiếm, gươm, chùy và chùy quả tạ, các loại rìu. Binh lính mặc trát giáp và đội mũ giáp để bảo vệ đầu.
Tổ chức quân đội > Hình thành quân đội, trường đào tạo tướng

Trong việc thành lập quân đội, người Mông Cổ theo truyền thống của những người du mục thảo nguyên, nhưng chính người Mông Cổ đã hoàn thiện nghệ thuật quân sự của các dân tộc du mục. Vào thế kỷ 12, quan hệ cộng đồng nguyên thủy của Mông Cổ tan rã. Các na nhan (那颜) - đại diện của giới quý tộc, họ có đàn gia súc lớn trên những đồng cỏ tốt là bộ phận nổi bật của dân cư. Thủ lĩnh của bộ lạc và lãnh đạo quân lính của Mông Cổ được gọi là hãn, có quyền nắm giữ và phân phát chiến lợi phẩm sau các cuộc cướp bóc. Từ tổ chức hệ thống bộ lạc, người Mông Cổ đã từng bước phát triển tổ chức quân sự dân chủ: các gia đình và bộ lạc được quản lý bởi Hốt lý lặc thai (hội đồng trưởng lão của bộ lạc).
Những người lính chuyên nghiệp Mông Cổ thành lập các đội gọi là нөхөр (từ Mông Cổ xưa, tạm dịch: Đội đồng hành) luôn trong tư thế sẵn sàng chiến đấu. Sự hình thành và phát triển của các đội нөхөр đã góp phần vào sự xuất hiện và gia tăng sức mạnh của hãn, từ đó làm giảm tính tự do đời sống du mục của người Mông Cổ. нөхөр là lực lượng nòng cốt trong các lực lượng vũ trang bộ tộc của Mông Cổ. Một trường huấn luyện quân sự cũng đã được thành lập để đào tạo tướng lĩnh.
Quân đội Mông Cổ được tổ chức theo hệ thống thập phân. Quân đội được chia thành hàng chục (thập hộ; 十户), hàng trăm (bách hộ sở; 百户所), hàng ngàn (thiên hộ chế; 千户制) và hàng chục ngàn (Vạn hộ chế; 万户制), đứng đầu là lĩnh ban (領班), bách phu trưởng, thiên phu trưởng và vạn phu trưởng. Hàng ngàn người không chỉ là một đơn vị quân đội, mà còn là một đơn vị hành chính - lãnh thổ. Các đơn vị vạn hộ chế thống nhất có đạo quân kỵ binh đông đảo với số lượng lên tới 100.000 người. Quân đội Mông Cổ được chia thành 3 phần: trung tâm, cánh phải và cánh trái. Trong quân đội thời Thành Cát Tư Hãn, một đơn vị gồm hàng chục và hàng trăm lính theo quy chuẩn xuất phát từ một gia tộc hoặc một nhóm gia tộc. Các đơn vị hợp thành lớn hơn, chẳng hạn như đơn vị thiên hộ chế, được hình thành bởi một nhóm các bộ tộc và bộ lạc thống nhất. Đây là một phần trong chính sách định hướng mục tiêu của Thành Cát Tư Hãn, với mục tiêu là vượt qua tình trạng mất đoàn kết và tập trung hóa quyền lực nhà nước.
| Tên đơn vị quân sự | Số quân |
| --- | --- |
Thập hộ: 10
Bách hộ: 100
Thiên hộ: 1.000
Vạn hộ: 10.000

Nhà nước Mông Cổ tập trung nhiều vào chiến tranh: phụ nữ có nghĩa vụ phải phục vụ. Pháp luật Mông Cổ ghi rằng:...những người phụ nữ hành quân cùng với quân đội nên làm các công việc và các nhiệm vụ của đàn ông trong và sau khi họ đi chinh chiến. Những người không thể phục vụ trong quân đội thì phải có nghĩa vụ lao động.
Tổ chức quân đội > Bảo vệ

Bài chi tiết: Khiếp bệ
Theo lệnh của Thành Cát Tư Hãn:
"Một đội quân của khiếp bệ nên bổ sung những người con trai có năng lực và sức mạnh vượt trội của vạn phu trưởng, thiên phu trưởng, bách phu trưởng, cũng như con trai của những người thuộc tầng lớp tự do. Các con của họ phải đi quân dịch với mười cặp anh em trai. Các "na nhan" chuyên cấp ngựa phải gửi đến năm cặp anh em trai. Các con của lĩnh ban na nhan, cũng như con của những người tự do, phải đi quân dịch với ba cặp anh em trai, đồng thời tất cả đều có nghĩa vụ phải trình diện ngựa riêng, để hành quân qua các vùng đất." Những người không thể phục vụ trong quân đội có nghĩa vụ lao động khác. Kỵ binh Mông Cổ được xem là yếu và ít hiệu quả so với lính cung thủ.
Dựa trên cách huy động này, vệ binh đông đến 10 nghìn lính. Vị trí đặc quyền mà đội vệ binh có là bất kỳ khiếp bệ nào sẽ đều có cấp bậc cao hơn một binh sĩ hoặc chỉ huy cùng cấp. Mặc dù có tư cách đặc quyền, lính canh khiếp bệ được giao thêm các nhiệm vụ: ở lại với hãn trong lúc không có chiến sự. Đội vệ binh từng tồn tại trong quân đội của nhiều dân tộc du mục, nhưng chính người Mông Cổ dưới thời Thành Cát Tư Hãn đã thành công trong việc hợp nhất vệ binh với quân đội thành một.
Tổ chức quân đội > Lệnh

Thành Cát Tư Hãn đã tạo ra một thể chế đặc biệt cho quân đội của ông, với trách nhiệm chính là lên kế hoạch bố trí quân đội, trinh sát quân địch, vạch ra các tuyến đường cho những người du mục, vị trí của các trại. Các tướng tham mưu được gọi là yurtsi (Mông Cổ bao thị) báo cáo trực tiếp việc binh sự lên hãn. Vị trí của yurtchi trưởng có thể sánh ngang với vị trí của thủ lĩnh đứng đầu bộ tộc.
Thành Cát Tư Hãn đích thân bổ nhiệm các chỉ huy các đoàn quân lớn, dựa trên công trạng và tài năng mà không phân biệt nguồn gốc xuất thân của người đó. Nhờ vậy, nhiều tướng lĩnh tài năng đã có thể tiến thân. Mặc dù vậy nếu tướng lĩnh có con trai xuất chúng và muốn chuyển địa vị chỉ huy hiện có cho đứa con thì cần phải có sự chấp thuận của hãn. Trường huấn luyện quân sự của người Mông Cổ được huấn luyện bởi vệ binh: họ là những người phục vụ trong đội vệ binh được tự động bổ nhiệm làm chỉ huy của đơn vị vạn hộ.
Tổ chức quân đội > Thư từ và báo tin, mua hàng hóa

Thành Cát Tư Hãn đã tổ chức một hệ thống gửi thư và báo tin hợp lý. Vô số "trạm bưu chính" xuất hiện trên lãnh thổ của đế chế. Tất cả các con đường dài được chia thành nhiều phần trong đó có một quan chức coi quản để duy trì trật tự, người qua lại và hàng hóa. Tại các trạm này, họ ưu tiên cho kỵ binh đưa thư của hãn. Nhờ những đổi mới này, các mệnh lệnh của hãn đã nhanh chóng đến được quân đội ở các nơi. Điều này được đề cập trong Yase (luật) của Thành Cát Tư Hãn: Ông ra lệnh thiết lập các vị trí thường trực cho đại hãn, để sớm biết về tất cả các sự kiện diễn ra trong đế quốc.
Thành Cát Tư Hãn cũng tổ chức một lực lượng hậu cần cho quân đội của ông. Nhiệm vụ cung cấp cho quân đội mọi thứ cần thiết từ vũ khí, phương tiện, trang thiết bị đến nhà ở. Nhiệm vụ của họ cũng bao gồm việc phân phát các chiến lợi phẩm cướp được, trong đó hãn nhận được một phần năm, tương đương chỉ huy đơn vị.
Tổ chức quân đội > Kỷ luật

Thành Cát Tư Hãn đã thiết lập kỷ luật sắt cho quân đội Mông Cổ. Đối với nhiều tội trạng, phạm nhân thường phải đối mặt với án tử hình. Trong trường hợp một người lính đào ngũ khỏi chiến trường, hàng chục người mà anh ta làm chủ sẽ bị xử tử, và nếu đó là chỉ huy thì sẽ lên tới cả trăm người bị xử tử cùng lúc (mặc dù vậy, một số nhà sử học cho rằng thông tin về luật lệ hà khắc như vậy trong quân đội Mông Cổ chỉ là bản dịch sai các tác phẩm của Plano Carpini). Một hệ thống tương tự như vậy cũng đã từng tồn tại trong quân đội Nữ Chân. Bộ luật được thành lập bởi Thành Cát Tư Hãn (gọi là Yasa), yêu cầu những người lính hỗ trợ lẫn nhau. Vì vậy, nếu trong một cuộc hành quân, một người lính Mông Cổ đánh rơi thứ gì đó xuống đất, người lính di chuyển phía sau anh ta có nghĩa vụ phải nhặt thứ rơi xuống đó lên và trao lại cho người chủ của nó, nếu không thì người sau sẽ phải đối mặt với hình phạt tàn khốc. Mỗi chiến binh Mông Cổ có nghĩa vụ phải chuẩn bị kỹ lưỡng cho cuộc hành quân: hình phạt có thể được áp dụng bởi sự thiếu chuẩn bị vũ khí và những thứ cần thiết trên đường hành quân. Hình phạt tử hình cũng được áp dụng, chẳng hạn như cướp bóc chưa đúng thời cơ vào trại địch hoặc ngủ tại doanh trại. Phạm tội nhỏ thường bị trừng phạt bằng tiền phạt cũng như hình phạt về thể xác.