Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2012
Nội dung chung

Luật khẳng định công dân có quyền được thông tin về pháp luật và có trách nhiệm chủ động tìm hiểu, học tập pháp luật, đồng thời xác định trách nhiệm của Nhà nước bảo đảm, tạo điều kiện cho công dân thực hiện quyền đó. Quyền này của công dân được cụ thể hóa tại các điều khoản về tư vấn, hướng dẫn tìm hiểu pháp luật, cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật, đáp ứng phù hợp với các vùng miền địa phương thành thị hay nông thôn khác nhau. Với nguyên tắc lấy Nhà nước giữ vai trò nòng cốt, luật xác định chính sách xã hội hóa công tác này, có nguyên một điều khoản riêng quy định, trong đó giao Chính phủ căn cứ tình hình kinh tế – xã hội của từng thời kỳ để quy định cụ thể chính sách hỗ trợ đối với chủ thể tham gia thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật. Bên cạnh đó, luật đã thể hiện chính sách này tại các quy định về hình thức như: hòa giải ở cơ sở, khai thác tủ sách pháp luật, lồng ghép trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của tổ chức chính trị và đoàn thể, câu lạc bộ và các thiết chế văn hóa khác ở cơ sở; quy định khuyến khích và có chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện đối với các chủ thể tham gia thực hiện, trách nhiệm của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, trách nhiệm của các tổ chức liên quan về pháp luật, của gia đình, và những người được mời tham gia. Ngoài công dân thông thường, luật cũng quy định các đối tượng đặc biệt được phổ biến, giáo dục pháp luật theo các nội dung, hình thức tương thích là người dân ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, ven biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn và ngư dân, người lao động trong các doanh nghiệp, nạn nhân bạo lực gia đình, người khuyết tật, người đang chấp hành hình phạt tù, đang bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc, và người đang bị áp dụng biện pháp giáo dục tại cấp xã, bị phạt tù được hưởng án treo.
Về nguyên tắc, luật định nội dung hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật phải bảo đảm bao quát tất cả các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành, hiển nhiên lấy Hiến pháp là văn bản cao nhất. Tuy nhiên, do số lượng văn bản được ban hành hằng năm là quá lớn lại thuộc mọi lĩnh vực của đời sống xã hội nên để công tác này đem lại hiệu quả thiết thực thì luật hướng về việc lựa chọn các lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến đời sống và hoạt động nghề nghiệp của người dân hoặc tác động trực tiếp đến những ngành, lĩnh vực nhất địn, gồm dân sự, hình sự, hành chính, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường, lao động, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, giao thông, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, các thỏa thuận quốc tế. Bên cạnh đó, nội dung hoạt động này còn bao gồm các ý thức như tôn trọng và chấp hành pháp luật, bảo vệ pháp luật; lợi ích của việc chấp hành pháp luật; gương người tốt, việc tốt trong thực hiện pháp luật nhằm góp phần tạo niềm tin vào pháp luật, xây dựng con người mới vừa có hiểu biết pháp luật, vừa có ý thức chấp hành pháp luật.
Về hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật thì bao gồm họp báo, thông cáo báo chí hoặc phổ biến trực tiếp; tư vấn, hướng dẫn tìm hiểu, cung cấp thông tin, tài liệu; thực hiện thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa truyền thanh, internet, panel, áp phích, tranh cổ động hoặc đăng tải trên công báo; đăng tải thông tin pháp luật trên trang thông tin điện tử hoặc niêm yết tại trụ sở, bảng tin của cơ quan, tổ chức, khu dân cư; tổ chức thi tìm hiểu pháp luật; thực hiện thông qua công tác xét xử, xử lý vi phạm hành chính, hoạt động tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân; thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở; lồng ghép trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của tổ chức chính trị và các đoàn thể, câu lạc bộ, tủ sách pháp luật và các thiết chế văn hóa khác ở cơ sở; thông qua chương trình giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân. Để cụ thể hóa các hình thức này, luật cũng có các điều quy định cụ thể hình thức riêng. Trong đó, hình thức đăng tải thông tin pháp luật trên trang thông tin điện tử và công tác trên các phương tiện thông tin đại chúng được luật quy định cụ thể các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm thực hiện các hình thức này để bảo đảm tính khả thi, tăng cường trách nhiệm của cơ quan, tổ chức.