stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bệnh tả
Lịch sử > Chiến lược toàn cầu

Vào năm 2017, WHO đã đưa ra chiến lược "Chấm dứt bệnh Dịch tả: lộ trình toàn cầu đến năm 2030" nhằm mục đích giảm 90% số ca tử vong do bệnh tả vào năm 2030. Chiến lược này được phát triển bởi "Lực lượng đặc nhiệm toàn cầu về kiểm soát bệnh tả" (GTFCC). Mỗi quốc gia sẽ xây dựng kế hoạch cụ thể và giám sát tiến độ. Cách tiếp cận để đạt được mục tiêu này kết hợp giữa giám sát, vệ sinh nguồn nước, điều trị và vắc xin uống. Cụ thể hơn, chiến lược kiểm soát tập trung vào ba cách tiếp cận: i) phát hiện sớm và ứng phó với các ổ dịch để ngăn chặn bùng phát rộng, ii) ngăn chặn lây truyền bệnh tả thông qua cải thiện vệ sinh môi trường và vắc xin tại các điểm nóng, và iii) khuôn khổ toàn cầu để kiểm soát bệnh tả thông qua GTFCC.
WHO và GTFCC không coi việc loại trừ bệnh tả trên toàn cầu là một mục tiêu khả thi. Mặc dù con người là vật chủ duy nhất của bệnh tả, vi khuẩn này vẫn có thể tồn tại trong môi trường mà không cần vật chủ là người. Trong khi không thể xóa sổ hết vi khuẩn, có thể loại trừ việc lây truyền từ người sang người; và có thể loại trừ tại từng địa phương, gần đây nhất là trong đợt bùng phát dịch tả Haiti những năm 2010, nước này đã đạt được chứng nhận loại trừ bệnh tả vào năm 2022.
GTFCC có mục tiêu tại 47 quốc gia, 13 quốc gia trong số đó đã thiết lập các chiến dịch tiêm chủng.
Dấu hiệu và triệu chứng

Các biểu hiện chính của bệnh tả là tiêu chảy nhiều, không đau và nôn mửa ra những chất dịch lỏng trong suốt. Các triệu chứng này thường bắt đầu bất ngờ, từ nửa ngày đến 5 ngày sau khi nhiễm khuẩn bằng đường ăn uống. Người bệnh tiêu chảy ra chất dịch thường được miêu tả giống như là "nước gạo" và có thể có mùi tanh. Một người bị tiêu chảy chưa được điều trị có thể thải ra 10 đến 20 lít nước chất thải một ngày gây tử vong. Đối với mọi người có triệu chứng, 3 đến 100 người bị nhiễm nhưng không có triệu chứng. Tiêu chảy đã từng được mệnh danh là "cái chết xanh" do da của bệnh nhân chuyển sang sắc xám xanh là kết quả của việc mất quá nhiều nước.
Nếu bị bệnh tiêu chảy nặng mà không điều trị bằng phương pháp bù nước qua tĩnh mạch, có thể đe dọa tính mạng do mất cân bằng điện giải và mất nước. Triệu chứng mất nước đặc trưng như huyết áp thấp, da bàn tay nhăn nheo, mắt trũng, và mạch đập nhanh.
Nguyên nhân

Nguyên nhân gây ra bệnh tả thường là dùng nước nhiễm vi trùng gây bệnh. Vi trùng gây bệnh có nhiều nhất ở trong phân của người bệnh và trong nước thải có chứa phân. Ngoài ra cá và các thực phẩm khác từ nước nhiễm vi trùng gây bệnh cũng có thể là nguồn gây bệnh do nấu ăn không kỹ hoặc ăn hải sản sống. Loài vi khuẩn này có thể sống một cách tự nhiên trong bất kỳ môi trường nào.
Nguyên nhân > Tính nhạy cảm

Khoảng 100 triệu vi khuẩn phải đi vào đường tiêu hóa mới gây ra bệnh tả ở người lớn có sức khỏe bình thường. Tuy nhiên, liều này thì thấp hơn đối với những người có axit dạ dày bị thấp (ví dụ như những người sử dụng chất ức chế bơm proton). Trẻ em cũng nhạy cảm hơn, đối với trẻ 2 đến 4 tuổi có tỉ lệ mắc bệnh cao nhất. Tính nhạy cảm của mỗi người đối với bệnh tả cũng phụ thuộc vào nhóm máu của họ, trong đó người có nhóm máu O sẽ nhạy cảm nhất. Những người có hệ miễn dịch bị suy giảm, như người mắc bệnh AIDS hay trẻ bị suy dinh dưỡng cũng là những đối tượng dễ bị nhiễm.
Nguyên nhân > Truyền bệnh

Bệnh tả chủ yếu truyền qua nguồn thức ăn hoặc nguồn nước bị nhiễm khuẩn. Ở các nước phát triển, hải sản thường là nguyên nhân chính, còn ở các nước đang phát triển con đường truyền chủ yếu từ nguồn nước. Ngoài con người bệnh tả chỉ được tìm thấy trên hai nhóm động vật khác đó là: động vật có vỏ cứng và phiêu sinh.
Cơ chế

Khi ăn vào, hầu hết vi khuẩn không sống sót được trong môi trường axit của dạ dày người. Một vài con còn sống sót sẽ bảo tồn năng lượng và thức ăn đã tích trữ trong quá trình đi qua dạ dày bằng cách ngừng sản xuất phần lớn protein. Khi vi khuẩn sống sót đi qua khỏi dạ dày và đến ruột non, chúng cần đẩy mình qua màng nhầy dày của ruột để đến thành ruột, nơi mà chúng có thể phát triển mạnh. Vi khuẩn V. cholerae bắt đầu sản xuất các protein flagellin hình trụ rỗng để tạo roi, chúng là các sợi xoắn xoay để đẩy mình qua chất nhầy của thành ruột non.
Một khi vi khuẩn tả đến được thành ruột non, chúng sẽ không cần roi để di chuyển nữa. Vi khuẩn bắt đầu dừng sản xuất protein flagellin để bảo tồn năng lượng và dinh dưỡng bằng cách trộn các protein mà chúng có được từ các chất hóa học xung quanh bị thay đổi. Khi đến thành ruột, V. cholerae bắt đầu sản xuất các protein có độc làm người bị nhiễm tiêu chảy. Điều này mang các lứa vi khuẩn mới vào nguồn nước uống và sẽ đi vào những vật chủ tiếp theo nếu không có các biện pháp vệ sinh thích hợp và đúng chỗ.
Chất độc vi khuẩn tả (CTX hay CT) là một chất phức tạp gồm 6 đơn vị protein: một bản sao duy nhất của tiểu đơn vị A (phần A), và năm bản sao của tiểu đơn vị B (phần B), được liên kết với nhau bởi liên kết disulfua. Năm tiểu đơn vị B tạo thành một vòng có 5 thành phần liên kết với các ganglioside GM1 trên bề mặt của các tế bào biểu mô ruột. Tỉ lệ A1 của tiểu đơn vị A là một enzym mà các G protein ADP-ribosylates, trong khi chuỗi A2 khớp với lỗ rỗng trung tâm của vùng tiểu đơn vị B. Tùy thuộc vào liên kết, phức hợp này được đưa vào tế bào thông qua endocytosis hấp thụ trung gian. Khi vào bên trong tế bào, liên kết disulfua bị giảm, và tiểu đơn vị A1 được tự do kết hợp với một protein của người được gọi là ADP-ribosylation factor 6 (Arf6). Sự liên kết thể hiện vị trí hoạt động của nó, cho phép nó ribosylate vĩnh viễn tiểu đơn vị alpha Gs của protein heterotrimeric G. Điều này tạo ra cAMP, chất này sau đó làm tiết ra H2O, Na+, K+, Cl−, và HCO3− trong ruột non và gây mất nước nhanh. Các gen mã hóa độc tố tả được đưa vào V. cholerae bằng cách chuyển gen ngang. Chủng độc lực của V. cholerae mang một biến thể của bacteriophage được gọi là CTXf hay CTXφ.
Chẩn đoán

Một que thử nhanh được dùng để xác định sự hiện diện của V. cholerae. Trong các mẫu này nó cho kết quả dương tính, các thử nghiệm sau đó cần nên tiến hành để xác định sức kháng kháng sinh. Trong các tình huống có dịch, chẩn đoán lâm sàng cần được thực hiện bằng cách lấy lời khai lịch sử bệnh của bệnh nhân và thực hiện các điều tra ngắn. Việc điều trị thường được tiến hành mà không cần hoặc trước khi xác nhận rõ thông tin phân tích từ phòng thí nghiệm.
Mẫu phân và tăm bông được thu thập từ trường hợp bệnh cấp tính, trước khi sử dụng kháng sinh, là hữu ích cho công tác chẩn đoán trong phòng thí nghiệm. Nếu bị nghi ngờ là dịch tả, tác nhân gây bệnh phổ biến là V. cholerae O1. Nếu nhóm V. cholerae serogroup O1 không được cô lập, công tác trong phòng thí nghiệm cần thử V. cholerae O139. Tuy nhiên, nếu các chủng này cũng không được cô lập, cần phải gởi mẫu phân đến phòng thí nghiệm đối chiếu. Nhiễm V. cholerae O139 nên được báo cáo và xử lý theo cách tương tự với bệnh gây ra bởi V. cholerae O1. Bệnh tiêu chảy có liên quan nên được tham chiếu với bệnh tả và phải được báo cáo trong trường hợp ở Hoa Kỳ.
Phòng tránh

Bệnh tả có thể tránh nếu có ý thức với bản thân và cộng đồng, bằng cách ăn chín và uống sôi. Tuyệt đối không ăn: rau sống, hải sản tươi sống, tiết canh, uống nước đá... trái cây phải ngâm nước muối, gọt sạch vỏ trước khi ăn. Tay chân luôn vệ sinh sạch sẽ, rửa tay bằng xà phòng sạch sẽ trước khi ăn uống và sau khi đi vệ sinh. Khi thành dịch thì dịch tả có tốc độ lây lan và gây tử vong khủng khiếp, không như tiêu chảy.
Mặc dù bệnh tả có thể đe dọa đến tính mạng, nhưng việc phòng chống bệnh này sẽ đạt hiệu quả nếu như thực hiện tốt công tác đảm bảo vệ sinh môi trường. Ở những nước phát triển, do hệ thống xử lý nước tiên tiến và việc áp dụng tốt các biện pháp vệ sinh môi trường, bệnh tả không còn là mối đe dọa sức khỏe chính. Đợt bùng nổ bệnh tả lớn gần đây nhất xảy ra ở Hoa Kỳ vào năm 1910–1911. Một số biện pháp hiệu quả về vệ sinh môi trường nếu được thiết lập và thực hiện đúng lúc sẽ ngăn chặn được đại dịch. Một số điểm chính làm gián đoạn con đường lan truyền bệnh có thể thực hiện như:
Khử trùng: Thải các chất thải đúng cách và xử lý nước thải phân của người bệnh tả và tất cả những vật dụng bị nhiễm như quần áo, giường chiếu là cần thiết. Tất cả các vật dụng tiếp xúc với bệnh nhân phải được khử trùng bằng nước nóng hoặc dùng nước javen nếu có thể. Bàn tay chạm vào bệnh nhân hoặc quần áo, giường chiếu của họ nên rửa sạch và khử trùng bằng nước clo hoặc các chất kháng khuẩn có hiệu quả khác.
Nước thải: Xử lý nước thải bằng các chất diệt khuẩn như clo, ôzôn, tia tử ngoại, hoặc các biện pháp khác trước khi thải nước vào nguồn tiếp nhận để ngăn ngừa lây lan bệnh.
Nguồn: Những cảnh báo về khả năng nhiễm khuẩn nên được dán xung quanh các nguồn nước bị nhiễm cùng các hướng dẫn cụ thể cho việc khử trùng (đun sôi, khử trùng bằng clo,...) trước khi sử dụng.
Lọc nước: Tất cả nguồn nước dùng trong uống, giặt giũ, nấu ăn nên được khử trùng như cách đã nêu trên là đun sôi, khử bằng clo, xử lý nước bằng ozon, tia cực tím hoặc lọc kháng khuẩn ở những nơi có thể có mặt bệnh tả.
Chăm sóc: Cần đeo găng tay y tế khi loại bỏ chất thải của bệnh nhân nhiễm dịch tả và không đổ xuống ao hồ, sông suối vì thế sẽ tăng nguy cơ bị nhiễm dịch tả.
Phòng tránh > Giám sát

Giám sát và báo cáo kịp thời giúp khoanh vùng lây lan dịch bệnh. Bệnh tả phát triển theo mùa ở một số nước có căn bệnh này ở dạng đặc hữu (thường xuyên) chủ yếu vào mùa mưa. Hệ thống giám sát giúp cảnh báo sớm khả năng phát dịch, và có những biện pháp ứng phó kịp thời. Hệ thống giám sát hiệu quả cũng có thể cải thiện việc đánh giá nguy cơ bùng phát dịch tả tiềm năng. Hiểu biết về mùa vụ và vị trí của dịch cung cấp hướng dẫn cho việc cải thiện hoạt động kiểm soát dịch tả cho những vùng dễ bị tổn thương nhất. Để việc phòng chống hiệu quả, điều quan trọng là các trường hợp phát bệnh nên thông báo với cơ quan y tế quốc gia.
Phòng tránh > Tiêm vắc-xin

Bài chi tiết: Vắc-xin bệnh tả
Một lượng lớn vắc-xin tả an toàn và hiệu quả dùng qua đường uống đã có. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tiêm chủng của các nhóm có nguy cơ cao như trẻ em, người bị nhiễm HIV, ở những quốc gia mà bệnh này là đặc hữu. Nếu người dân được tiêm chủng mở rộng, các kết quả miễn dịch đàn, sẽ làm giảm số lượng nhiễm khuẩn trong môi trường.
Phòng tránh > Lọc Sari

Một phương pháp tương đối rẻ và hiệu quả đề phòng chống lây truyền vi khuẩn V. cholera là thực hiện gấp sari (một loại vải) nhiều lần để tạo ra một bộ lọc đơn giản đối với nước uống. Vải sari được gấp 4 đến 8 lần có thể tạo ra một màng lọc đơn giản nhằm làm giảm số lượng vi khuẩn V. cholera hoạt động trong nước được lọc.
Giáo dục sử dụng bộ lọc sari đúng cách là bắt buộc, vì có mối tương quan thuận giữa việc lạm dụng sari và tỉ lệ trẻ bị tiêu chảy; vải sari bẩn của người phụ nữ mặc là các véc tơ truyền bệnh đường ruột ở trẻ nhỏ. Việc giáo dục những nhóm dân cư có nguy cơ nhiễm bệnh cao sử dụng sari đúng cách có thể giảm các bệnh liên quan đến V. cholera.
Dịch tễ học

Bệnh tả ảnh hưởng khoảng 3-5 triệu người trên khắp thế giới, và gây ra 58.000–130.000 ca tử vong mỗi năm tính đến năm 2010. Các trường hợp này chủ yếu xuất hiện ở các nước đang phát triển. Vào đầu thập niên 1980, số ca tử vong được tin là hơn 3 triệu người mỗi năm. Rất khó để tính chính xác số ca bệnh, vì nhiều trường hợp tử vong không được báo cáo do người ta lo ngại rằng nó sẽ ảnh hưởng tiêu cực đếnh hoạt động du lịch của quốc gia. Bệnh tả vẫn còn tồn tại quy mô dịch và đặc hữu ở nhiều khu vực trên thế giới.
Mặc dù biết khá rõ về cơ chế của việc lây lan bệnh tả, nhưng điều này không dẫn đến việc hiểu đầy đủ về việc phát dịch ở một vài nơi nhưng nơi khác lại không. Thiếu xử lý chất thải phân và thiếu xử lý nước uống tạo điều kiện cho bệnh lây lan, nhưng những vùng cung cấp nước như các hồ chứ nước, và hải sản được vận chuyển đến những vùng xa có thể phát tán dịch bệnh. Dịch tả không được biết đến ở châu Mỹ trong hầu hết hết kỷ 20, nhưng nó xuất hiện trở lại vào cuối thế kỷ XX này.
Chữa trị

Biện pháp chữa trị quan trọng nhất là phải cung cấp lại đầy đủ nước, đường và muối, thường phải được tiêm vào mạch máu để không phải qua đường ruột. Ở các nước Thế giới thứ ba, người ta cũng chữa trị thành công và đơn giản bằng cách cho uống nước thay thế. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyên nên cho uống một dung dịch đường và muối gồm có các thành phần sau:
Glucose (đường nho) 20 g/l
Natri cacbonat 2,5 g/l
Natri chloride (muối ăn) 3,5 g/l
Kali chloride 1,5 g/l
Với những biện pháp này tỷ lệ tử vong có thể giảm từ 60% xuống còn 1%. Cách phòng bệnh tốt nhất là phải sử dụng nước sạch trong ăn uống và sinh hoạt. Chủng ngừa bệnh chỉ có hiệu lực trong vòng khoảng 6 tháng và chỉ ở khoảng 80% người được tiêm chủng.
Nhóm máu và bệnh tả

Các nghiên cứu gen mới đây cho thấy rằng mức độ dễ bị lây nhiễm của một người đối với bệnh tả phụ thuộc vào nhóm máu của họ. Người có nhóm máu O dễ bị lây nhiễm nhất trong khi người có nhóm máu AB có khả năng kháng cự nhiều nhất, gần như là miễn nhiễm. Giữa hai thái cực này là những người có nhóm máu A và B với nhóm máu A có khả năng kháng cự nhiều hơn nhóm máu B.
Ca bệnh nổi bật

Một số người nổi tiếng đã chết vì bệnh tả:
Nhạc sĩ Tchaikovsky thường được được cho là qua đời vì bệnh tả do uống nước chưa đun sôi vài ngày trước đó tại một bệnh viện. Mẹ của Tchaikovsky cũng chết vì bệnh tả. Tuy nhiên, một số học giả, bao gồm nhà âm nhạc học người Anh David Brown và nhà viết tiểu sử Anthony Holden, đã đưa ra giả thuyết rằng cái chết của ông là do tự sát.
Sadi Carnot, nhà vật lý học, sáng lập ngành nhiệt động học (mất 1832)
Charles X, Vua Pháp (mất 1836)
James K. Polk, tổng thống thứ mười một của Hoa Kỳ (mất 1849)
Carl von Clausewitz, nhà lý thuyết chính trị người Đức (mất 1831)
Maria Agata Szymanowska, nhà soạn nhạc và nhạc công Ba Lan (mất 1831)
Nikola Tesla, nhà phát minh, kỹ sư và nhà tương lai học người Mỹ gốc Serbia nổi tiếng với những đóng góp trong việc thiết kế hệ thống điện xoay chiều (AC) hiện đại, đã mắc bệnh dịch tả vào năm 1873 ở tuổi 17. Ông đã nằm liệt giường trong 9 tháng và gần chết nhiều lần, nhưng đã sống sót và hồi phục hoàn toàn.
Xã hội và văn hóa

Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo nên tập trung phòng ngừa, chuẩn bị và đối phó với sự lan truyền của bệnh tả. Họ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống giám sát. Chính quyền có thể đóng vai trò trong tất cả các lĩnh vực này. Điều này có nghĩa là chính quyền của quốc gia sở tại có thể đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh tả hoặc làm giảm mức độ lây nhiễm của bệnh.
Sonata

Sonata (/səˈnɑːtə/, Tiếng Ý: [soˈnaːta]; sonate, sonare) là một thuật ngữ chỉ định một loạt các hình thức sáng tác, đến thời kỳ cổ điển có tầm quan trọng ngày một tăng và đầu thế kỷ 19 đại diện cho một nguyên tắc sáng tác các tác phẩm quy mô lớn. Sau thời kỳ Baroque hầu hết các tác phẩm được thực hiện bởi một nhạc cụ độc tấu, thường là một nhạc cụ chính (solo), hoặc bởi một nhạc cụ độc tấu (solo) đi kèm với một nhạc cụ phụ họa.
Về hình thức soạn một sonata cũng giống như Concerto là từ 2 đến 4 phần, thường thấy là 3 (movement). Một nhạc cụ solo chính và có khi cùng một nhạc cụ phụ. Bản Sonata Ánh Trăng nổi tiếng chính là phần thứ nhất của bản Piano sonata thứ 14 của Beethoven.
Các nhà soạn nhạc nổi bật

Arcangelo Corelli
Domenico Scarlatti
Antonio Vivaldi
Joseph Haydn
Luigi Boccherini
Wolfgang Amadeus Mozart
Ludwig van Beethoven
Frédéric Chopin
Felix Mendelssohn
Robert Schumann
Franz Liszt
Johannes Brahms
Sergei Rachmaninoff
Ne Myo Thihapate

| Ne Myo Thihapate   နေမျိုး သီဟပတေ့ |
| --- | --- |
Sinh: Thung lũng sông Mu, Myanmar thời Taungoo
Thuộc: Nhà Konbaung
Quân chủng: Quân đội Myanmar
Năm tại ngũ: 1752–1776
Cấp bậc: Tướng quân
Tham chiến: Sự nghiệp thống nhất Myanmar của Alaungpaya (1752–1759)  Myanmar xâm lược Luangprabang (1765)   Chiến tranh Ayutthaya - Myanmar (1765–1767)   Chiến tranh Ayutthaya - Myanmar (1775–1776)
Tặng thưởng: Ne Myo Thihapate   Ne Myo Thenapati (1776)
Công việc khác: Thượng thư trong Hluttaw (1776–1782?)
Ne Myo Thihapate (tiếng Miến Điện: နေမျိုး သီဟပတေ့; phát âm [nè mjó θìha̰pətḛ]; có nơi viết là Nemyo Thihapte) là một vị tướng quân nhà Konbaung, Myanmar. Ông nổi tiếng với tư cách là vị tướng đã chinh phạt vương quốc Ayutthaya, cùng tướng Maha Nawrahta, tháng 4 năm 1767.
Quân công

Vị tướng này được Vua Alaungpaya coi là một trong 68 nanh vuốt của mình vào năm 1752. Ông là một trong những "người lính xuất sắc nhất" đã giúp Alaungpaya thống nhất giang sơn (1752–1759).
Quân công > Đánh Luangprabang và Ayutthaya (1765–1767)

Năm 1764, Vua Hsinbyushin quyết định nối lại việc chinh phạt Ayutthaya. Ông sai hai tướng Thihapate và Maha Nawrahta cùng chỉ huy quân đi đánh. Thihapate chỉ huy cánh quân phía bắc, còn Maha Nawrahta chỉ huy cánh quân phía nam. Đầu năm 1765, Thihapate dẫn 2 vạn quân hùng mạnh uy hiếp các vương quốc của người Lào. Vương quốc Viêng Chăn không dám đánh, chịu làm chư hầu của Myanmar. Luangprabang kháng cự, bị Thihapate dễ dàng đè bẹp vào tháng 3 năm 1765. Nhờ thế, quân Myanmar kiểm soát hoàn toàn tuyến biên giới phía bắc của Ayutthaya.
Sau đó, Thihapate tấn công vào Ayutthaya dọc theo sông Chao Phraya xuống tận kinh đô Ayutthaya. Đạo quân của ông đến được ngoại vi Ayutthaya vào ngày 20 tháng 1 năm 1766, và hội quân với đạo quân của Maha Nawrahta. Quân Myanmar bắt đầu tiến hành vây hãm suốt 14 tháng. Khoảng tháng 3 năm 1767, Maha Nawrahta bệnh chết, và Ne Myo Thihapate trở thành chỉ huy tối cao của toàn bộ chiến dịch. Quân của ông đã chọc thủng phòng tuyến của Ayutthaya vào ngày 7 tháng 4 năm 1767, và đã cướp phá toàn bộ kinh thành này.
Thihapate không ở lại Ayutthaya lâu vì cuối năm 1767 Vua Hsinbyushin gọi ông mang quân về để đối phó với quân Thanh. Quân Ayutthaya nhân cơ hội giành lại lãnh thổ của mình trong các năm 1768 và 1769.
Quân công > Ở Lan Na (1773)

Đầu năm 1773, Ne Myo Thihapate đóng quân ở Chiang Mai, Lan Na. Vua Hsinbyushin lại muốn tiếp tục chinh phạt Ayutthaya nhưng vẫn lo ngại quân Thanh ở phía bắc. (Chiến tranh giữa Myanmar với quân Thanh kết thúc mà không làm hài lòng nhà Thanh. Nên nhà Thanh vẫn điều động một lược lượng quân sự lớn ở khu vực biên giới với Myanmar hòng tái chiến.) Ở Lan Na, Thihapate đã đứng về phe các quan lại bản xứ bất đồng với viên quan cai trị người Myanmar Thado Mindin. Nhưng sau đó, Vua điều ông lên trấn giữ Chiang Saen.
Quân công > Đánh Ayutthaya (1775–1776)

Ba thủ lĩnh bản xứ ở Lan Na chạy sang Ayutthaya, và dẫn quân Ayutthaya về quét sạch quân Myanmar vào năm 1774. Đáp trả, Hsinbyushin, ra lệnh tấn công Ayutthaya. Thihapate một lần nữa được sai chỉ huy cánh quân phía bắc và là phó cho Tổng Tư lệnh toàn chiến dịch là Maha Thiha Thura. Tháng 10 năm 1775, Thihapate dẫn quan từ Chiang Saen xuống Chiang Mai. Ông chiếm được Chiang Mai nhưng gặp phải sự kháng cự quyết liệt của quân Ayutthaya. Ông rút khỏi Chiang Mai quay về Chiang Saen khi Maha Thiha Thura ra lệnh lui quân vì Vua Hsinbyushin mất tháng 6 năm 1776. Quân Myanmar để mất Lan Na. Nhưng với quân công của mình, ông được Vua Singu ban hiệu Ne Myo Thenapati và cho làm Wungyi (thượng thư).
Lofsöngur

| Tiếng Anh: Hymn |
| --- | --- |

Quốc ca của  Iceland
Tên khác: Ó Guð vors lands (Tiếng Anh: O, God of Our Land)
Lời: Matthías Jochumsson
Nhạc: Sveinbjörn Sveinbjörnsson
Được thông qua: 1944

Mẫu âm thanh
Lofsöngur (instrumental)tập tin trợ giúp
 
"Lofsöngur" (phát âm tiếng Iceland: [ˈlɔvˌsœiŋkʏr̥], lit. "Hymn"), cũng được biết đến với tên "Ó Guð vors lands" (phát âm [ouː ˈkvʏð ˈvɔr̥s ˈlants]; tiếng Anh: "O, God of Our Land"), là quốc ca của Iceland, với phần lời do Matthías Jochumsson viết và nhạc của Sveinbjörn Sveinbjörnsson. Bài hát được sử dụng làm quốc ca Iceland vào năm 1944, khi quốc gia này bỏ phiếu chấm dứt liên minh cá nhân với Đan Mạch và trở thành một nước cộng hòa.
Giai điệu được rất nhiều người coi là khó để hát. Nhiều người Iceland cho rằng họ không thể hát bài này. Bài hát này về cơ bản là một bài thánh ca đã là chủ đề tranh cãi trong thời gian gần đây, nhưng những người ủng hộ chỉ ra thực tế là Iceland có một giáo hội nhà nước Kitô giáo cho đến nay là tôn giáo phổ biến nhất.
Lịch sử

[Bản ghi âm dàn nhạc và giọng nam năm 1929 (câu đầu tiên)
Bản ghi âm đầu tiên của "Lofsöngur"
Cuối thế kỷ 19 chứng kiến ​​âm nhạc ở Iceland phát triển và hưng thịnh. Mặc dù nhiều nhà soạn nhạc ban đầu của họ phải học tập và áp dụng thương mại của họ ở nước ngoài do không có đủ cơ hội được cung cấp ở quê nhà, nhưng họ vẫn có thể mang những gì đã học trở lại Iceland. Một trong những nhạc sĩ này là Sveinbjörn Sveinbjörnsson, người đầu tiên từ quê hương ông theo đuổi "sự nghiệp quốc tế với tư cách là một nhà soạn nhạc". Ông đến Edinburgh vào đầu những năm 1870, và viết nhạc cho Lofsöngur trong một ngôi nhà phố nằm ở New Town của thành phố vào năm 1874. Đến năm 1922, bài hát trở nên nổi tiếng và được yêu thích trên khắp Iceland, để công nhận điều này, Althing đã trao cho Sveinbjörnsson một khoản trợ cấp nhà nước. Ông là nhà soạn nhạc đầu tiên trong cả nước được vinh danh như vậy.
Phần trữ tình của bài hát được viết bởi Matthías Jochumsson, một trong những "nhà thơ được yêu thích nhất" trong đất nước, người cũng là một linh mục. Mặc dù tấm bảng kỷ niệm ở Edinburgh cho rằng cả nhạc và lời đều được viết ở đó, nhưng ngày nay người ta tin rằng Jochumsson trên thực tế đã sản xuất bản nhạc sau ở quê hương của mình. Giống như Sveinbjörnsson, Jochumsson trở thành nhà thơ Iceland đầu tiên được nhận lương hưu nhà nước. Tổ chức Althing cũng phong tặng cho ông danh hiệu "Trạng nguyên quốc dân".
Nó được viết trùng với các lễ hội năm 1874 để tôn vinh một thiên niên kỷ kể từ khi người Bắc Âu lần đầu tiên đặt chân đến hòn đảo này. It is for this reason that the full translation of the anthem's title is "The Millennial Hymn of Iceland". Chính vì lý do này mà bản dịch đầy đủ của tựa đề bài quốc ca là "The Millennial Hymn of Iceland" (Bài thánh ca ngàn năm của Iceland). Bài hát được phát lần đầu tiên vào ngày 2 tháng 8 năm đó, tại một buổi lễ được tổ chức tại Nhà thờ Reykjavík để kỷ niệm cột mốc quan trọng, với vua Đan Mạch (cũng là vua của Iceland) - Christian IX - có tham dự. Tuy nhiên, bài hát đã không được chính thức sử dụng làm quốc ca của đất nước cho đến 70 năm sau vào năm 1944, khi người Iceland bỏ phiếu trong một cuộc trưng cầu dân ý để chấm dứt liên minh cá nhân của nhà nước họ với Đan Mạch và trở thành một nước cộng hòa.
Sveinbjörn Sveinbjörnsson  soạn nhạc cho "Lofsöngur", trong khi Matthías Jochumsson  viết lời.
Một biển ghi nhớ tại 15 London Street ở Edinburgh, Scotland, tưởng nhớ quốc ca Iceland, Lofsöngur được sáng tác một phần ở căn nhà này.