stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thụ tinh nhân tạo
Trong chăn nuôi > Lịch sử

Trong chăn nuôi, công nghệ thụ tinh nhân tạo được ứng dụng từ lâu với mục đích nhằm tăng số lượng quần thể nhanh.
Theo truyền thuyết, thụ tinh nhân tạo bắt đầu từ thế kỷ XIV, vào năm 1322, một vị tù trưởng (người Ả Rập) của bộ lạc nọ muốn có giống ngựa tốt, đã sai người đi hứng tinh dịch của một con ngựa đực tốt ở bộ lạc láng giềng vào một nắm bông và mang về nhét vào âm hộ ngựa cái. Cũng có tài liệu cho rằng, người chăn ngựa lấy khăn nhét vào âm đạo của con ngựa cái vừa giao phối xong, sau đó rút ra và mang về nhét vào âm đạo của con ngựa đang động dục. Về sau, ngựa của vị tù trưởng mang thai và sinh ra một con ngựa như ông mong muốn, con ngựa này giống hệt con ngựa đực của bộ lạc láng giềng.
Từ thế kỷ thứ 17, thụ tinh nhân tạo mới được nghiên cứu và thực nghiệm rộng rãi trên nhiều đối tượng: I.I. Ivanov (Nga), L. Spallanzani (Italia), Bibbiena là những người đầu tiên thí nghiệm thụ tinh nhân tạo trên tằm; năm 1670, Malpighi nghiên cứu tằm; năm 1763, Lacobi nghiên cứu trên cá; năm 1677, các nhà khoa học Hà Lan phát hiện ra tinh trùng trong tinh dịch; năm 1779-1780, Lazzaro Spallanzani thực hiện thành công trên chó với tinh dịch thu được bằng phương pháp xoa bóp dương vật của chó đực.
Năm 1898 Heape, nhà bác học người Anh đã phát hiện ra chu kỳ sinh dục ở gia súc, đây là nền tảng khoa học cho kỹ thuật thụ tinh nhân tạo. Cùng thời điểm này, hai nhà khoa học người Mỹ là Pearson và Harrison đã phát hiện ra phương pháp dẫn tinh ngựa và bò.
Năm 1900, thụ tinh nhân tạo được thực hiện trên bò ở Nga (bởi nhà khoa học Ivanov) nhưng chưa phổ biến do gặp khó khăn trong việc khai thách tinh trùng của bò đực. Cùng thời gian này, thụ tinh nhân tạo được áp dụng rộng rãi trên chó ở Anh, Pháp. Thụ tinh nhân tạo được phát triển sau khi Joseppe Amantea, nhà bác học người Italia, đã phát minh ra âm đạo giả để khai thác tinh trùng của chó đực vào năm 1914. Từ phát minh này, lần lượt âm đạo gia để khai thác tinh trùng của các loài gia súc khác được ra đời khắc phục hàng loạt những khó khăn trong việc khai thác tinh, nhất là trên ngựa, các loài dạ cỏ (bò).
Ở Việt Nam, thụ tinh nhân tạo trên vật nuôi được ứng dụng đầu tiên vào năm 1957 tại Học viện Nông - Lâm, nay là Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Thụ tịnh nhân tạo được áp dụng trên lợn vào năm 1958, trên bò vào năm 1960, trên trâu vào năm 1961, trên ngựa vào năm 1964. Năm 1970, cơ sở đông lạnh tinh dịch bò dạng viên được xây dựng tại Moncada thuộc huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội. Năm 1986, Viện Chăn nuôi đã ứng dụng thành công thụ tinh nhân tạo trên gà, năm 1990 trên ngỗng, năm 1991 ứng dụng cho lai xa giữa ngan và vịt, năm 1995 ứng dụng trên cho dê, năm 1997 ứng dụng trên chó nghiệp vụ. Đến nay, thụ tinh nhân tạo được áp dụng rộng rãi trong chăn nuôi lợn và bò.
Trong chăn nuôi > Những lợi ích và hạn chế của thụ tinh nhân tạo trên vật nuôi

Thụ tinh nhân tạo giúp nâng cao khả năng truyền giống của con đực, một con lợn đực giống tốt có thể phụ trách được từ hàng trăm đến hàng nghìn con lợn cái; một con bò đực giống tốt có thể phụ trách hàng vạn bò cái. Mỗi lần xuất tinh, có thể pha chế thành 30 – 40 liều tinh đối với lợn, trên 200 liều tinh đối với bò.
Thụ tinh nhân tạo giúp nâng cao phẩm chất đàn gia súc. Người chăn nuôi Việt Nam thường có câu “Đực tốt thì tốt cả đàn; nái (cái) tốt chỉ tốt một ổ”. Với chỉ một số ít đực giống tốt, được tuyển kỹ càng sẽ tạo ra một số lượng lớn liều tinh trùng có chất tốt, khi dẫn tinh cho gia súc cái thì các đặc điểm tốt của con sẽ được truyền cho đời sau.
Việc khai thác tinh trùng, pha chế bằng dung môi hoặc làm đông lạnh có thể bảo quản được trong thời gian dài ở nhiệt độ thích hợp. Tinh dịch của lợn sau pha chế có thể bảo quản ở nhiệt độ 16 – 180C được 1 – 4 ngày (tùy theo giống), tinh dịch trâu bò (dạng tinh đông lạnh) có thể bảo quản trong môi trường nitơ lỏng được 8 – 10 năm, thậm chí lên đến 40 năm. Bên cạnh đó, tinh trùng sau khi pha loãng gọn, nhẹ có thể vận chuyển đi xa trong những điều kiện khó khăn mà được giống khó có thể vận chuyển được.
Ngoài những ưu điểm trên, thụ tinh nhân tạo trên vật nuôi còn giúp tránh được những bệnh lây lan qua đường sinh sản thông qua giao phối trực tiếp; khắc phục sự chênh lệch về tầm vóc giữa con đực và con cái (ví dụ bò đực giống 1.000 kg rất khó phối giống cho bò cái tầm vóc khoảng 200 kg); đáp ứng nhu cầu số lượng cái động dục lớn trong điều kiện ít đực giống; kéo dài thời gian sử dụng đực giống và tăng hiệu quả kinh tế gấp từ 5-6 lần so với nhảy trực tiếp đối với lợn và hàng trăm lần đối với bò.
Tuy nhiên, để thụ tinh nhân tạo thành công đòi hỏi người thực hiện phải có kiến thức chắc về đặc điểm sinh lý, sinh sản của vật nuôi; có kinh nghiệm thực tiễn; hăng say với nghề. Thông thường, tỷ lệ thụ thai khi thụ tinh nhân tạo thấp hơn so với giao phối tự nhiên.
Trong chăn nuôi > Quy trình chung

Để thụ tinh nhân tạo trên vật nuôi cần triển khai các hoạt động cơ bản: khai thác tinh của con đực (hoặc con trống đối với gia cầm); đánh giá chất lượng tinh dịch và pha chế, bảo quản; thụ tinh cho con cái bằng việc sử dụng súng bắn tinh để bơm tinh trùng vào tận tử cung.
Trong chăn nuôi > Thụ tinh nhân tạo cho gà > Lấy tinh của gà trống

Gà trống dùng để thụ tinh nhân tạo là gà trưởng thành, mạnh khỏe (nhất là không bị nhiễm ký sinh ngoài da, ký sinh khu trú xung quanh khu vực huyệt, khiến bộ phận sinh dục đực khó phát hiện), thể chất tốt. Đã được qua huấn luyện khai thác tinh, phải thuần thục, không hoảng sợ trong điều kiện căng thẳng hay bị nắm giữ (khi lấy tinh), được nuôi cách ly nhưng vẫn có khả năng khi gặp gà mái. Nơi nuôi nhốt gà trống không được quá nóng, nhiệt độ chuồng nuôi tương dối ổn định.
Có nhiều cách lấy tinh, phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất là người công nhân dùn tay trái luồn bên dưới lườn gà trống, hướng đầu gà vào bên trong người, dùng ngón tay nắm cẳng chân phải (gà trống lớn, ngón tay nắm cẳng trái). Tay phải vuốt giữa lưng xuống đến đuôi, ngón tay trái xoa bóp dưới bụng. Sau nhiều lần gà vỗ cánh, chuyển tay phải từ lưng qua huyệt (vent), dùng ngón cái và ngón trỏ day hai bên huyệt, đồng thời, bàn tay trái bóp vào vùng bụng cho đến khi một dòng dịch nhỏ như sữa chảy ra. Hứng tinh dịch bằng chén (thủy tinh, men, xứ). Một số trường hợp đặc biệt như vịt trời, bộ phận sinh dục không nhô hẳn ra ngoài, khi xuất tinh, một phần chảy lên một phần của bề mặt huyệt.
Mỗi lần xuất tinh, gà trống tiết từ 0,1 – 0,44 cc tinh trùng. Cường độ khai thác 2 – 4 ngày/lần.
Tinh có thể lưu từ 2 đến 4 giờ trong điều kiện thường (không nên để tinh bị khô, giữ trong điều kiện nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt của gà trống) mà không ảnh hưởng gì đến khả năng thụ tinh, có thể giữ lâu hơn trong điều kiện bảo quản.
Trong chăn nuôi > Thụ tinh nhân tạo cho gà > Gieo tinh cho gà mái

Gà mái dùng để thụ tinh nhân tạo phải đảm bảo đang giai đoạn động dục, không có trứng đã có vỏ ở phần dưới của vòi trứng để tinh trùng di chuyển dễ dàng đến nơi thụ tinh với trứng.
Khi thụ tinh, nhẹ nhàng ôm gà mái lên, giữ và kích thích gà mái tương tự khi lấy tinh gà trống. Day sau khi vỗ và xoa bóp, huyệt chuyển động và một vòi (là đầu cuối của vòi trứng) xuất hiện ở bên trái, có thể hình tỏa tròn (rosette) hoặc một nếp hoặc kẽ da. Khi đó, dùng súng bắn tinh, ống hút hoặc xilanh gieo tinh vào sâu từ 0.6 đến 2.5 cm tính từ đầu vòi. Cuối cùng, nới lỏng cơ thể gà mái ngay sau khi gieo tinh để ống dẫn trứng trở về vị trí bình thường, rút tinh trùng vào trong.
Cường độ gieo tinh thông thường một lần/tuần là đủ để duy trì sự thụ tinh (tinh trùng của gà trống có thể sống và thụ tinh cho trứng của gà mái trong vòng một tuần).
Trong chăn nuôi > Thụ tinh nhân tạo giữa ngan đực và vịt cái > Tạo đàn bố mẹ và huấn luyện

Đối với ngan đực:
Chọn những con có ngoại hình cân đối, thân hình vạm vỡ, ngực sâu rộng, mắt sáng, mào đỏ, nhanh nhẹn, lông bóng mượt, hăng hái về tính dục (khi thả con mái vào có hiện tượng đuổi theo, dựng lông đầu, đánh những con đực khác).
Nhốt riêng ngan đực mỗi ô một con, đồng thời nhốt gần đó 1-2 ngan cái có ngoại hình cân đối và đã thành thục về tính (26 tuần tuổi) để kích thích ngan đực và sử dụng làm mái thí tình khi khai thác tinh của ngan đực.
Người chăn nuôi, người lấy tinh tiếp xúc hàng ngày với ngan đực để làm quen, huấn luyện cho ngan đực có phản xạ sinh dục bằng cách vuốt dọc sống lưng ngan đực. Công việc này được làm từ ngay ngày đầu bằng cách mở ô cửa ra dùng tay vuốt lưng ngan đực từ vai xuống đề hõm đuôi. Thao tác này được thực hiện trên 2 lần/ngày, thời gian vuốt trên 2-3 phút, thực hiện trong 10-14 ngày; trong quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng và huấn luyện đều cố định người và trang phục.
Vào ngày thứ 10 - 14, khi người nuôi tiếp xúc thấy ngan đực đứng yên, không né tránh, dùng hai tay bắt ngan cái thí tình bằng cách giữ hai cánh và nhẹ nhàng đặt vào ô ngan đực sau đó quan sát phản ứng giao tiếp của chúng. Những con có phản ứng đạp mái sẽ có hiện tượng rỉa lông đầu, lông cổ, trèo lên lưng ngan cái, vào thời điểm này cần bắt ngan mái sang ô ngan trống khác. Thao tác này cũng tiến hành mỗi lần 2-3 phút, thực hiện 2 lần/ngày kéo dài 10-14 ngày.
Sau giai đoạn huấn luyện, ngan đực sẽ có phản xạ đạp mái với biểu hiện khi mở ô ngan mái ra (để bắt ra ngoài) thì con đực đã nháo nhác về phía ngan mái, quay sang ô đực khác để đánh nhau. Thời điểm này, chúng tôi tiến hành lấy tinh thử để xác định lượng tinh của từng con đực và đánh dấu những con cho tinh kém để thay bằng những con khác.
Khu vực chuồng ngan đảm bảo khô, thoáng, ấm. Nuôi dư­ỡng ngan đực được tuân theo đúng quy trình chăn nuôi, thú y. Quá trình huấn luyện ngan được tiến hành nhẹ nhàng, không nóng vội.
Trong chăn nuôi > Thụ tinh nhân tạo giữa ngan đực và vịt cái > Khai thác, pha loãng tinh của ngan đực

Thời gian lấy tinh và thụ tinh được tiến hành từ 6h00’ – 9h00’ để đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Các dụng cụ lấy tinh: cốc hứng tinh (cốc thủy tinh trung tính có chiều cao 12–15 cm, miệng rộng 4–5 cm), pipet hút tinh có vạch chia ml, ống pha loãng tinh dịch (ống nghiệm có chia vạch ml), dung môi pha loãng tinh, phích bảo quản tinh dịch.
Khi lấy tinh, nhẹ nhàng bắt ngan cái bằng hai tay đặt vào ô ngan đực cần lấy tinh. Sau khi cho ngan cái vào ô, con đực có phản xạ đạp ngan cái như làm quen, trèo lên lưng con cái, lấy thăng bằng bằng hai chân bấu chặt lấy 2 âu cánh con cái, mỏ ngậm chặt lông đầu cổ. Lúc này, nhẹ nhàng kéo con mái ra phía cửa để dễ thực hiện thao tác hứng tinh. Để đuôi ngan cái quay về phía cửa (phía người lấy tinh). Khi ngan đực đạp ngan cái, người lấy tinh chuẩn bị sẵn cốc chứa tinh trên tay, khi ngan đực có phản xạ thò gai giao cấu để giao phối nhanh chóng đưa miệng cốc về phía gai giao cấu (hậu môn) để chuẩn bị hứng tinh. Khi hứng tinh, đưa cốc sát vào hậu môn con đực, dùng ngón cái và trỏ của tay trái giữ nhẹ phần hõm đuôi ngan đực, sau đó dùng ngón trỏ tay phải kiểm tra lỗ huyệt con đực, nếu thấy nổi cục và rắn lại, đuôi ngoáy nhanh (là lúc chuẩn bị xuất tinh) thì nhanh chóng ấn miệng cốc và ấn nhẹ phao câu con mái xuống để cho gai giao cấu của ngan đực bật vào lòng cốc, chờ cho ngan đực phóng hết tinh vào trong lòng cốc thì bỏ ra và nhẹ nhàng bắt ngan cái ra. Trung bình mỗi con ngan đực lấy được 1-2 ml tinh dịch.
Sau khi lấy được tinh, kiểm tra, đánh gia sơ bộ chất lượng tinh dịch bằng mắt thường. Bình thường tinh dịch có màu từ trắng đục đến ghi, những trường hợp tinh dịch có màu khác như­ trong vắt, đen, màu nâu, màu đỏ hoặc vẩn đục thì chúng tôi loại bỏ.
Sau khi kiểm tra cảm quan đánh giá sơ bộ chất lượng tinh, dùng pipet hút nhẹ nhàng tinh dịch từ cốc, đọc số lượng ml của từng con và cho sang ống pha loãng.
Pha loãng tinh dịch: Dùng dung môi pha loãng để pha; tỷ lệ pha loãng là 3ml tinh dịch + 1ml dung môi. Khi pha loãng nghiêng ống nghiệm nhẹ nhàng đưa dung môi cho chảy xuống theo thành ống pha loãng và quay nhẹ nhàng ống để trộn đều tinh dịch với dung môi.
Hút tinh dịch đã đ­ược pha loãng vào các ống dẫn tinh (cọng rạ) và đư­a vào thùng bảo quản, duy trì nhiệt độ 37oC. Thời gian bảo quản và sử dụng tối đa 45 phút.
Trong chăn nuôi > Thụ tinh nhân tạo giữa ngan đực và vịt cái > Thụ tinh cho vịt cái

Vịt mái sinh sản đang trong giai đoạn khai thác trứng. Hàng ngày, người chăn nuôi tiến hành vệ sinh chuồng nuôi và sân chơi sạch sẽ, bổ sung thêm độn chuồng và thu nhặt trứng vào 6 - 7 giờ sáng. Thời gian phối tinh cho vịt mái là từ 6 - 9 giờ, được tiến hành ngay khi khai thác, pha loãng tinh dịch của ngan đực.
Lắp ỗng dẫn tinh vào súng bắn tinh, nâng súng lên để bọt khí nổi lên trên đầu ống và bóp cò súng để đẩy hết bọt khí ra ngoài.
Bắt vịt cái, cầm hai chân dốc đầu xuống d­ưới. Sau đó bộc lộ lỗ huyệt của vịt bằng cách dùng 2 ngón cái và 2 ngón trỏ ấn nhẹ xung quanh lỗ huyệt, đồng thời dùng hai đùi kẹp sẽ tạo ra áp lực cho âm đạo lộn ra. Đến khi xuất hiện một lỗ tròn nhỏ, cầm súng bắn tinh nhẹ nhàng đư­a đầu ống dẫn tinh vào tử cung và khi có cảm giác hẫng tay tức là ống dẫn tinh đã qua đư­ợc cơ vòng âm đạo, nhanh chóng bóp cò súng để đẩy một lượng tinh dịch vào tử cung của vịt mái. Sau đó, nhẹ nhàng rút súng ra và kéo nhẹ hậu môn lên, mở hai đùi ra để trả tử cung về vị trí cũ và thả vịt xuống nền. Việc thụ tinh nhõn tạo được tiến hành lặp lại sau 4 ngày.
Trên người > Tổng quan

Trên người, thụ tinh nhân tạo chủ yếu nhằm mục đích hỗ trợ sinh sản cho những cặp vợ chồng hiếm muộn, vô sinh, vì lý do nào đó mà tinh trùng không thể thụ tinh cho trứng bằng phương pháp tự nhiên.
Thụ tinh nhân tạo được áp dụng cho cặp vợ chồng vô sinh mong muốn có con; cụ thể như vô sinh do: tinh trùng người chồng yếu, rối loạn phóng noãn, lạc nội mạc tử cung, yếu tố cổ tử cung. Một số trường hợp khác như: người chồng không có tinh trùng, cần xin mẫu tinh trùng để thực hiện thụ tinh nhân tạo cho người vợ; lưu giữ tinh trùng; một số phụ nữ đơn thân, mong muốn có con dù chưa (hoặc không) lập gia đình; một số trường hợp người chồng qua đời khi chưa có con và nguyện vọng người vợ mong muốn có con với người chồng đã khuất…
Để thực hiện được thụ tinh nhân tạo, người phụ nữ phải có ít nhất một vòi tử cung thông.
Trên người > Quy trình thụ tinh nhân tạo

Lấy tinh dịch: trước khi lấy tinh trùng, người chồng (hay người đàn ông) cần kiêng quan hệ tình dục trong khoảng một tuần; khi lấy tinh dịch toàn bộ bộ phận sinh dục và tay người chồng được vệ sinh sạch sẽ, sau đó người chồng xuất tinh bằng phương pháp thủ dâm.
Lọc, rửa tinh trùng: đây là kỹ thuật nhằm mục đích loại bỏ tinh trùng chết, tinh tương để thu được mẫu có nhiều tinh trùng khoẻ mạnh để sử dụng trong thụ tinh nhân tạo (bơm vào buồng tử cung của phụ nữ) hoặc thụ tinh trong ống nghiệm.
Bơm tinh trùng vào buồng tử cung: đây là kỹ thuật sử dụng catheter được đưa qua cổ tử cung để bơm trực tiếp tinh trùng đã lọc rửa vào buồng tử cung. Phương pháp bơm tinh trùng vào buồng tử cung sẽ làm tăng tỷ lệ có thai.
Saint-Christophe-en-Champagne

| --- | --- |
 Saint-Christophe-en-Champagne
Saint-Christophe-en-Champagne

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Pays de la Loire
Tỉnh: Sarthe
Quận: La Flèche
Tổng: Brûlon
Xã (thị) trưởng: Marcel Geslot (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 64–109 m (210–358 ft)
Diện tích đất1: 7,81 km2 (3,02 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 194  (2006 )
 - Mật độ: 25/km2 (65/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 72274/ 72540
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Saint-Christophe-en-Champagne là một xã ở tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire, Tây Bắc nước Pháp.
Ống (truyền dẫn)

Ống thoát nước của bảo tàng Louvre
Ống thoát nước của Vieille Bourse từ Lille (Pháp)
Ống thép carbon trong một kho lưu trữ
Ống Polyetylen mật độ cao (HDPE)
Ống nhựa (PVC)
Ống (tiếng Anh: pipe, tube) là một phần hình hình trụ rỗng, thường nhưng không nhất thiết phải có tiết diện là hình tròn, được sử dụng chủ yếu để truyền tải chất mà có thể chảy   — chất lỏng và chất khí (gọi chung là các chất lưu), chất bùn, bột và khối lượng lớn của các chất rắn nhỏ. Nó cũng có thể được sử dụng cho các ứng dụng kết cấu; ống rỗng cứng hơn trên mỗi đơn vị trọng lượng so với các ống rắn.
Trong cách sử dụng phổ biến, các từ ống (pipe) và đường ống (tube) thường có thể thay thế cho nhau, nhưng trong công nghiệp và kỹ thuật, các thuật ngữ được xác định duy nhất. Tùy thuộc vào tiêu chuẩn áp dụng mà nó được sản xuất, pipe thường được chỉ định bởi đường kính danh nghĩa với đường kính ngoài (outside diameter, OD) không đổi và lịch trình xác định độ dày. Tube thường được chỉ định bởi OD và độ dày thành, nhưng có thể được chỉ định bởi bất kỳ hai OD, đường kính bên trong (inside diameter, ID) và độ dày thành. Ống thường được sản xuất theo một trong một số tiêu chuẩn công nghiệp quốc tế và quốc gia.  Trong khi các tiêu chuẩn tương tự tồn tại đối với ống ứng dụng công nghiệp cụ thể, ống thường được chế tạo theo kích cỡ tùy chỉnh và phạm vi đường kính và dung sai rộng hơn. Nhiều tiêu chuẩn công nghiệp và chính phủ tồn tại để sản xuất pipe và tube. Thuật ngữ "tube" trong tiếng Anh cũng thường được áp dụng cho các phần không phải hình trụ, nghĩa là ống vuông hoặc hình chữ nhật. Nói chung, "pipe" là thuật ngữ tiếng Anh phổ biến hơn ở hầu hết thế giới, trong khi "tube" được sử dụng rộng rãi hơn ở Hoa Kỳ.
Phan Thị Vàng Anh

| Phan Thị Vàng Anh> Thông tin cá nhân |
| --- | --- |
Sinh: 
Ngày sinh: 18 tháng 8, 1968
Nơi sinh: Hà Nội
 
Giới tính: nữ
Quốc tịch: Việt Nam
Nghề nghiệp: nhà văn, nhà thơ
Gia đình: 
Bố: Chế Lan Viên
Mẹ: Vũ Thị Thường
 

Sự nghiệp nghệ thuật
Bút danh: Thảo Hảo
Thành viên của: Hội Nhà văn Việt Nam
Tác phẩm: Nhân trường hợp chị thỏ bông
 
 
x • t • 
Phan Thị Vàng Anh (sinh năm 1968), còn có bút danh là Thảo Hảo, là một nữ nhà văn và nhà thơ Việt Nam.
Tiểu sử

Phan Thị Vàng Anh sinh ngày 18 tháng 8 năm 1968 tại Hà Nội, con gái của nhà thơ Chế Lan Viên và nhà văn Vũ Thị Thường. Chị tốt nghiệp Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh năm 1993, hiện sống ở Thành phố Hồ Chí Minh, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1996. Năm 2005, chị được bầu làm ủy viên ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam nhiệm kỳ 7.
Cuối năm 2009, chị từng có thời gian cùng anh Đỗ Minh tham gia quản lý trang web Soi rất có uy tín trong giới mỹ thuật Việt Nam.
Nhận xét

Nhà văn Nguyễn Khải từng khen Phan Thị Vàng Anh một câu ngắn: "Nguyễn Huy Thiệp mặc váy".
Các tác phẩm chính

Khi người ta trẻ (tập truyện, 1993) (đã được dịch và xuất bản tại Pháp  với tên Quand on est jeune)
Ở nhà (truyện vừa, 1994)
Hội chợ (tập truyện, 1995)
Nhân trường hợp chị thỏ bông (tản văn dưới bút danh Thảo Hảo)
Gửi VB (tập thơ, 2006)
Trong phường Thành Công, có làng Thành Công (phim tài liệu)
Ghi chép nhỏ của người cưỡi ngựa (tản văn, 2016), 19 bài
Truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh (2016)
Giải thưởng

Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 1993 cho tập truyện Khi người ta trẻ.
Giải nhất Truyện rất ngắn của tạp chí Thế giới Mới 1995 cho tác phẩm Hoa muộn.
Giải thưởng của Hội Nhà văn Hà Nội 2007 cho tập thơ Gửi VB.
Thông tin thêm

Bài thơ Mèo con đi học do Phan Thị Vàng Anh viết năm 1975 từng được đưa vào sách Tập đọc lớp 1 của Việt Nam.
Hôm nay trời nắng chang chang.
Mèo con đi học chẳng mang thứ gì.
Chỉ mang một cái bút chì.
Và mang một mẩu bánh mì con con.
Chú thích

↑  35 năm "Mèo con đi học", Thể thao & Văn hóa, 4 tháng 2 năm 2011
Tân Quới (định hướng)

Tân Quới có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Thị trấn Tân Quới, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long.
Xã Tân Quới, huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp.
Xã Tân Quới Trung, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long.
Tjuyu

Tjuyu (đôi khi được dịch là Thuya hay Thuyu) là một nữ quý tộc Ai Cập, vợ của tể tướng Yuya và là mẹ của hoàng hậu Tiye.
Thân thế

Tjuyu là người vợ duy nhất được biết đến của Yuya. Bà sinh cho ông 2 người con: Chính cung hoàng hậu Tiye, hôn thê của Amenhotep III và Đại pháp quan Anen. Pharaon Ay cũng được tin là một người con của bà, nhưng điều này thiếu căn cứ.
Bà nắm giữ nhiều chức vụ tôn giáo quan trọng dưới triều đại của người con rể Amenhotep III. Bà được gọi là "Nữ thi sĩ của thần Hathor" và "Người giải trí của thần Amun và Min". Tại Akhnim, Tjuyu được gọi là "Người cai quản hậu cung" của Min và của Amun tại Thebes.
An táng

Tjuyu được hợp táng với chồng tại ngôi mộ KV46, Thung lũng các vị vua, được phát hiện bởi nhà nghiên cứu James Quibell. Ngôi mộ đã bị trộm đột nhập, nhưng may mắn thay các vật dụng tùy táng quý giá và hai xác ướp của ông bà vẫn còn nguyên vẹn.
Bà mất sau Yuya không lâu, ở độ tuổi gần 60.
Chú thích

↑  Michael Rice (1999). Who's Who in Ancient Egypt. Routledge. tr.207
↑  Rice, sđd, tr.222
↑  Joyce Tyldesley (2006). Chronicles of the Queens of Egypt. Thames & Hudson, tr.116
↑  Cyril Aldred (1989): Akhenaten, King of Egypt, Thames and Hudson, tr.96 ISBN 0-500-27621-8
↑  “KV 46 (Yuya and Thuyu)”. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2018.
↑  Anthony David & Rosalie David (1992), A Biographical Dictionary of Ancient Egypt, London: Seaby, tr.167 ISBN 1-85264-032-4
Quan tài bên trong của Tjuyu (Bảo tàng Cairo)
Tượng của Tjuyu (Bảo tàng Louvre)
Yakaboyu, İnebolu

| Yakaboyu |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YakaboyuVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kastamonu
Huyện: İnebolu
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 158 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Yakaboyu là một xã thuộc huyện İnebolu, tỉnh Kastamonu, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 158 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kastamonu”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.[liên kết hỏng]
(14884)

(14884) 1991 PH16 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 7 tháng 8 năm 1991.
Salpichlaena volubilis

| Salpichlaena volubilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida /  Pteridopsida (disputed)
Bộ (ordo): Polypodiales
(không phân hạng): Eupolypods II
Họ (familia): Blechnaceae
Chi (genus): Salpichlaena
Loài (species): S. volubilis
Danh pháp hai phần
Salpichlaena volubilis (Kaulf.) Hook., 1842 
Salpichlaena volubilis là một loài thực vật có mạch trong họ Blechnaceae. Loài này được (Kaulf.) Hook. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1842.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Salpichlaena volubilis”. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2013.[liên kết hỏng]
NGC 384

| NGC 384> Dữ liệu quan sát (Kỷ nguyên J2000) |
| --- | --- |
Chòm sao: Pisces
Xích kinh: 01h 07m 25.1s
Xích vĩ: +32° 17′ 33″
Dịch chuyển đỏ: 0.014120
Vận tốc xuyên tâm Mặt Trời: 4,233 km/s
Cấp sao biểu kiến (V): 14.05
Đặc tính
Kiểu: G
Kích thước biểu kiến (V): 1.1' × 0.9'
Tên gọi khác
UGC 00686, CGCG 501-084, MCG +05-03-055, 2MASX J01072503+3217341, 2MASXi J0107250+321734, PGC 3983.
NGC 384 là một thiên hà hình elip nằm trong chòm sao Song Ngư. Nó được phát hiện vào ngày 4 tháng 11 năm 1850 bởi Bindon Stoney. Nó được Dreyer mô tả là "khá mờ nhạt, khá nhỏ, phía tây nam của 2.", cái còn lại là NGC 385. Cùng với các thiên hà NGC 375, NGC 379, NGC 382, NGC 383, NGC 385, NGC 386, NGC 387 và NGC 388, NGC 384 tạo thành một cụm thiên hà có tên Arp 331.
Yakacık, Bayındır

| Yakacık |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
Huyện trong tinh İzmir
YakacıkVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: İzmir
Huyện: Bayındır
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 627 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Yakacık là một xã thuộc huyện Bayındır, tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 627 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in İzmir”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Tragopogon

| Tragopogon |
| --- | --- |
Tragopogon porrifolius
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Tragopogon L., 1753
Loài điển hình
Tragopogon porrifolius L. 
Danh pháp đồng nghĩa
 Chromopappus Boriss.
Tragopogon là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).