stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tiếng Nahuatl
Hình thái và cú pháp > Động từ

Động từ Nahuatl khá phức tạp và biến hình theo rất nhiều phạm trù ngữ pháp. Một động từ điển hình bao gồm căn tố, tiền tố, và hậu tố. Tiền tố biểu thị ngôi của chủ ngữ, cũng như ngôi và số của bổ ngữ và bổ ngữ gián tiếp, còn hậu tố biểu thị thì, thể, thức và số của chủ ngữ.
Hầu hết các phương ngữ Nahuatl có ba thì là hiện tại, quá khứ, và tương lai; và hai thể là hoàn thành và chưa hoàn thành. Một số biến thể có thêm 2 thể là tiếp diễn và thường xuyên. Bất kể phương ngữ Nahuatl nào cũng có ít nhất 2 loại thức là trần thuật và mệnh lệnh; một số phương ngữ có cả thức ước vọng và thức cấm đoán/cấm đoán phủ quyết.
Ngữ trị ở hầu hết các biến thể Nahuatl có thể biến đổi theo nhiều cách rất đa dạng. Tiếng Nahuatl cổ điển có thái bị động (cũng đôi khi được định nghĩa là thái vô nhân xưng), song đặc điểm này hiện rất hiếm. Trái lại, thái ứng dụng và thái gây khiến vẫn tồn tại ở nhiều phương ngữ đương đại. Nhiều biến thể Nahuatl cho phép cụm động từ với hai hoặc hơn động từ làm căn tố.
Cụm động từ dưới đây bao gồm hai gốc động căn tố, biến dạng theo thái gây khiến, đóng vai trò bổ ngữ trực tiếp lẫn gián tiếp:
ni-
Tôi-
kin-
họ-
tla-
gì đó-
kwa-
ăn-
ltiː-
CAUS-
s-
FUT-
neki
muốn
ni- kin- tla- kwa- ltiː- s- neki
Tôi- họ- {gì đó}- ăn- CAUS- FUT- muốn
"Tôi muốn cho họ ăn" (tiếng Nahuatl cổ điển)
Động từ trong một vài biến thể Nahuatl, đặc biệt là tiếng Nahuatl cổ điển, có khả năng biến dạng tùy vào hướng hành động ra xa hoặc lại gần người nói. Một số phương ngữ cũng sở hữu các phạm trù biến dạng nhất định để biểu thị mục đích, phương hướng, và thậm chí những ý nghĩa phức tạp như "đi để làm gì" hay "tới để làm gì", "đi, làm và quay lại", "làm trong khi đang đi", "làm trong khi đang tới", "tới rồi mới làm", hay "làm tắt việc gì đó".
Tiếng Nahuatl cổ điển và nhiều phương ngữ hiện đại được ngữ pháp hóa khi bày tỏ sự lịch thiệp đối với người nhận hoặc thậm chí đối với nhân vật và sự vật đang nhắc tới, bằng cách sử dụng các dạng động từ đặc biệt cũng như "các hậu tố tôn xưng" đặc biệt.
| --- | --- |
 Dạng động từ thân thuộc: ti-mo-tlaːlo-abạn-bản thân bạn-chạy-PRSti-mo-tlaːlo-a{bạn-bản thân bạn-chạy-PRS}"Bạn chạy" (tiếng Nahuatl cổ điển)   :  Dạng động từ tôn xưng: ti-mo-tlaːlo-tsino-abạn-bản thân bạn-chạy-HON-PRSti-mo-tlaːlo-tsino-a{bạn-bản thân bạn-chạy-HON-PRS}"Bạn chạy" (tỏ ý tôn trọng) (tiếng Nahuatl cổ điển)
Hình thái và cú pháp > Láy từ

Nhiều biến thể Nahuatl có đặc điểm láy ẩm năng sản, tức là chúng có thể tạo ra từ mới bằng cách lặp lại âm tiết đầu tiên của một căn tố. Đây là phương thức danh từ tiếng Nahuatl chuyển sang dạng số phức, ví dụ: /tlaːkatl/ 'đàn ông' → /tlaːtlaːkah/ 'những người đàn ông'. Ở một số biến thể, danh từ láy còn có khả năng biểu thị sự giảm kích, sự tôn xưng, hoặc sự phái sinh. Mặt khác, động từ láy tiếng Nahuatl chỉ đến sự lặp đi lặp lại của một hành động, ví dụ trong phương ngữ Tezcoco:
/wetsi/ 'anh ấy (hoặc cô ấy) ngã'
/we:-wetsi/ 'anh ấy (hoặc cô ấy) ngã nhiều lần'
/weʔ-wetsi-ʔ/ 'họ ngã'
Hình thái và cú pháp > Cú pháp

Tiếng Nahuatl là một ngôn ngữ phi cấu hình (non-configurational language), tức là  về cơ bản, thứ tự từ trong câu rất tự do. Theo đó, ba thành tố của câu có thể đứng ở vị trí tùy ý trong câu. Ngoài ra, tiếng Nahuatl còn là một ngôn ngữ bỏ-đại (pro-drop language), tức là nó cho phép câu văn lược bỏ cụm danh từ hoặc đại từ độc lập, bất kể vai trò chứ không chỉ riêng chủ ngữ. Ở hầu hết phương ngữ, đại từ được dùng để nhấn mạnh ý muốn biểu đạt. Điều nay cho phép sự hình thành các biểu thức cú pháp bất liên tục.
Michel Launey biện luận rằng tiếng Nahuatl cổ điển là ngôn ngữ có vị từ ở đầu (verb-initial language), song le thứ tự từ cơ bản vẫn còn khá tự do. Đặc điểm này mã hóa các thông tin về chức năng ngữ dụng, chẳng hạn tiêu điểm và tính chủ đề của câu. Điều tương tự cũng đã được suy ra cho các phương ngữ đương đại.
newal
Tôi
no-nobia
của tôi-hôn thê
newal no-nobia
Tôi {của tôi-hôn thê}
"Hôn thê của tôi" (nhấn mạnh rằng người ấy chỉ thuộc về mình) (tiếng Nahuatl Michoacán)
Tiếp xúc ngôn ngữ

Khoảng 500 năm tiếp xúc liên tục giữa các cộng đồng nói tiếng Nahuatl và các cộng đồng nói tiếng Tây Ban Nha, cộng với vị thế thiểu số của tiếng Nahuatl và vị thế uy tín hơn của tiếng Tây Ban Nha, đã tạo ra nhiều biến đổi có thể thấy ở các biến thể Nahuatl hiện nay, đặc trưng bởi vốn từ mượn rất lớn từ tiếng Tây Ban Nha, cũng như sự phát sinh các cấu trúc cú pháp và phạm trù ngữ pháp mới.
Kiểu cấu trúc bên dưới, với hàng loạt từ mượn, hiện được sử dụng rất phổ biến bởi người nói tiếng Nahuatl (từ in đậm là tiếng Tây Ban Nha):
pero
nhưng
āmo
không
tēchentenderoa
họ-chúng ta-hiểu-PL
lo
rằng
que
gì
tlen
gì
tictoah
chúng ta-nó-nói
en
trong
mexicano
tiếng Nahuatl
pero āmo tēchentenderoa lo que tlen tictoah en mexicano
nhưng không {họ-chúng ta-hiểu-PL} rằng gì gì {chúng ta}-nó-nói trong {tiếng Nahuatl}
"Nhưng họ không hiểu chúng ta nói gì trong tiếng Nahuatl" (tiếng Nahuatl Malinche)
Nhiều phương ngữ đương đại chỉ tuân theo thứ tự chủ-động-tân, có lẽ do bị ảnh hưởng của tiếng Tây Ban Nha. Một số biến đổi khác trong cú pháp của tiếng Nahuatl đương đại bao gồm việc sử dụng tiền giới từ thay vì hậu giới từ hay danh từ quan hệ và sự tái dịch giải các danh từ quan hệ/hậu giới từ cũ thành các tiền giới từ. Ở ví dụ sau đây trong tiếng Nahuatl Michoacán, hậu giới từ -ka 'với' được dùng như tiền giới từ, do không có bổ ngữ nào đứng trước nó:
ti-ya
bạn-đi
ti-k-wika
bạn-nó-mang
ka
với
tel
bạn
ti-ya ti-k-wika ka tel
bạn-đi bạn-nó-mang với bạn
"Bạn định mang nó đi với bạn sao?" (tiếng Nahuatl Michoacán)
Ở ví dụ sau đây trong tiếng Nahuatl Mexicanero ở Durango, danh từ quan hệ/hậu giới từ -pin 'trong/trên' được dùng như tiền giới từ. Ngoài ra, một liên từ tiếng Tây Ban Nha là porque cũng xuất hiện trong câu.
amo
không
wel
có thể
kalaki-yá
anh ấy-vào-PAST
pin
trong
kal
nhà
porke
bởi
ʣakwa-tiká
nó-đóng-bị
im
cái
pwerta
cửa
amo wel kalaki-yá pin kal porke ʣakwa-tiká im pwerta
không {có thể} {anh ấy-vào-PAST} trong nhà bởi nó-đóng-bị cái cửa
"Anh ấy đã không thể vào nhà bởi cái cửa bị đóng" (tiếng Nahuatl Mexicanero)
Một số phương ngữ thậm chí đã trải qua sự tiêu biến hình thái rất đáng kể, khiến một số nhà ngôn ngữ không còn coi chúng thuộc dạng hỗn nhập nữa.
Từ vựng

Rất nhiều từ Nahuatl đã được mượn sang tiếng Tây Ban Nha, hầu hết liên quan đến đời sống bản địa độc đáo ở châu Mỹ. Một số từ mượn chỉ giới hạn ở tiếng Tây Ban Nha Mexico hoặc Trung Mỹ, số khác thì đã khuếch tán sang tất cả các biến thể của tiếng Tây Ban Nha. Nhiều trong số đó, ví dụ như chocolate, tomato và avocado, đã lan sang các thứ tiếng khác thông qua tiếng Tây Ban Nha.
Chẳng hạn, tiếng Anh sở hữu hai từ cực kỳ phổ biến chocolate và tomato (từ tiếng Nahuatl tomatl). Một số từ phổ biến nữa bao gồm coyote (từ tiếng Nahuatl koyotl), avocado (từ tiếng Nahuatl awakatl) và chile hay chili (từ tiếng Nahuatl chilli). Từ chicle cũng có gốc Nahuatl tsiktli 'thứ dính, chicle'. Một số từ tiếng Anh gốc Nahuatl khác bao gồm: Aztec (từ astekatl); cacao (từ kakawatl 'vỏ'); ocelot (từ oselotl). Ở Mexico, nhiều từ chỉ sự vật thân thuộc hằng ngày mang gốc Nahuatl đã minh chứng cho sự giao thoa phổ biến của tiếng Tây Ban Nha và tiếng Nahuatl – lượng từ bản địa nhiều đến nỗi người ta đã xuất bản từ điển mexicanismos (những từ đặc hữu của tiếng Tây Ban Nha Mexico) chỉ để truy gốc từ vựng Tây Ban Nha gốc Nahuatl, cũng như các từ tiếng Tây Ban Nha có nguồn gốc từ thổ ngữ khác. Rất nhiều địa danh nổi tiếng cũng nguyên là tiếng Nahuatl, ví dụ Mexico (từ Mexihko) và Guatemala (từ Kwahtemallan).
Chữ viết và văn chương > Văn chương

Trong số các ngôn ngữ bản xứ của châu Mỹ, tiếng Nahuatl là một trường hợp cực kỳ độc đáo, do nó sở hữu vốn ngữ liệu dồi dào với niên đại về tận thế kỷ thứ 16. Văn chương tiếng Nahuatl bao trùm đa dạng các đề tài và thể loại; mỗi văn liệu lại ra đời trong một hoàn cảnh khác nhau. Người Nahua thời kỳ tiền-chinh phục phân biệt hai thể loại ngữ văn đó là tlahtolli 'bài nói' và cuicatl 'bài hát', gần giống sự khác biệt giữa "văn xuôi" và "thơ ca".
Thể văn xuôi tlahtolli tiếng Nahuatl đã được bảo tồn dưới nhiều dạng. Các thể loại sử ký và biên niên sử ghi chép lại các sự kiện quan trọng trong quá khứ, thường được viết từ quan điểm của một altepetl (một kiểu tổ chức xã hội ở Trung Bộ châu Mỹ) nhất định và thường kết hợp các yếu tố hư lẫn thật. Một số tác phẩm quan trọng thuộc thế loại này có xuất xứ từ Chalco, bởi Chimalpahin; từ Tlaxcala, bởi Diego Muñoz Camargo; từ Mexico-Tenochtitlan, bởi Fernando Alvarado Tezozomoc; và từ Texcoco, bởi Fernando Alva Ixtlilxochitl. Rất nhiều cuốn biên niên sử có tác giả khuyết danh, và chúng thường sử dụng hệ lịch bản địa để đếm năm, chẳng hạn các biên niên sử Cuauhtitlan và Anales de Tlatelolco. Một số câu chuyện thần thoại vẫn còn được lưu truyền, chẳng hạn "Huyền thoại về năm mặt trời", thần thoại sáng thế của người Aztec trong Thủ bản Chimalpopoca.
Thơ ca Nahuatl được lưu tồn thông qua hai tác phẩm chính: Cantares Mexicanos và Romances de los señores de Nueva España, hai cuốn sưu tập nhiều thi phẩm từ thế kỷ 16 và 17. Một số ca khúc có vẻ đã được truyền khẩu từ thời tiền chinh phục cho tới tận thời chữ Latinh phổ cập, chẳng hạn những ca khúc được quy cho vua của Texcoco Nezahualcoyotl. Karttunen & Lockhart (1980) xác định có bốn thể loại ca khúc chính, đó là icnocuicatl ('ca khúc buồn'), xopancuicatl ('ca khúc mùa xuân'), melahuaccuicatl ('ca khúc thường') và yaocuicatl ('ca khúc chiến tranh'). Thơ Aztec vận dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ và đề cập đến nhiều chủ đề; có khi là lời than vãn về sự ngắn ngủi của đời người, có khi là sự tung hô lòng quả cảm của các chiến binh hi sinh trong chiến tranh, cũng có khi là sự trân trọng cái đẹp của cuộc sống.
Chữ viết và văn chương > Phong cách học

Người Aztec phân biệt hai ngữ vực trong ngôn ngữ của họ: tiếng của thường dân (macehuallahtolli) và tiếng của quý tộc (tecpillahtolli). Do văn học là thú tiêu khiển của tầng lớp thượng lưu, hầu hết các tư liệu về văn xuôi và thơ ca được viết theo phong cách tecpillahtolli. Thể văn nói cao sang của giới quý tộc đặc trưng với việc sử dụng biện pháp tu từ sóng đôi, theo đó người hùng biện sẽ sắp câu chữ sao cho cho chúng đi theo cặp. Chẳng hạn như:
ye maca timiquican
'Mong ta không chết'
ye maca tipolihuican
'Mong ta không héo tàn'
Giới ngôn ngữ học còn xác định một kiểu sóng đôi khác là difrasismo, khi người nói hoặc viết ghép hai cụm từ lại với nhau để tạo ra một ý nghĩa ẩn dụ mới. Kiểu ẩn dụ này cực kỳ phổ biến trong các tác phẩm tiếng Nahuatl cổ điển, và đã được Sahagún ghi chép rất tỉ mỉ trong Thủ bản Florentine, cũng như Andrés de Olmos trong cuốn Arte. Ví dụ sau đây biểu diễn phép ẩn dụ difrasismos:
in xochitl, in cuicatl
'Bông hoa, bài hát' – nghĩa là 'bài thơ'
in cuitlapilli, in atlapalli
'cái đuôi, cái cánh' – nghĩa là 'thường dân'
in toptli, in petlacalli
'cái hòm, cái hộp' – nghĩa là 'bí mật'
in yollohtli, in eztli
'quả tim, giọt máu' – nghĩa là 'cacao'
in iztlactli, in tencualactli
'chất độc, nước bọt' – nghĩa là 'dối trá'
The Spectre (bài hát của Alan Walker)

"The Spectre" là bài hát EDM được sáng tác bởi DJ và nghệ sĩ người Anh Alan Walker, kết hợp với các ca sĩ không được công nhận được nhạc sĩ kiêm đạo diễn người Na Uy Jesper Borgen giới thiệu. Nó được sáng tác bởi Jesper Borgen, Walker, Marcus Arnbekk, Mood Melodies và Lars Kristian Rosness, với the latter four xử lí sản xuất, và lời bài hát được viết bởi tất cả nhà soạn nhạc như Tommy La Verdi và Gunnar Greve. Bài hát được phát hành thông qua Mer Musikk vào 15 tháng 9 năm 2017.
Bối cảnh

"The Spectre" là bản làm lại của đĩa đơn của Walker vào năm 2015 tên "Spectre", được phát hành thông qua NoCopyrightSounds vào 6 tháng 1 năm 2015. Đến 22 tháng 12 năm 2016, Walker ra mắt bài hát trong suốt buổi live show "Alan Walker is Heading Home", tại quê nhà của anh ở Bergen, Na Uy. Anh đưa bài hát này lên nhiều tháng trước khi phát hành bài hát, cũng như phát một phiên bản sửa đổi của bài hát trên sân khấu chính tại Tomorrowland Belgium năm 2017. Trong một cuộc phỏng vấn với Dance Music Northwest, Walker mô tả bài hát là "một phiên bản mới hơn của bài hát cũ của tôi là Spectre", tương tự như "những gì tôi đã làm với 'Fade' và 'Faded'". Walker nói về bài hát trong một thông cáo báo chí: "Các phản ứng và phản hồi từ mọi người thực sự tuyệt vời, tôi rất vui mừng vì nó đã được phát hành chính thức. Đây là bài hát mà tôi muốn dành cho những người hâm mộ cốt lõi của tôi, những người đã theo tôi kể từ khi tôi bắt đầu sáng tác."
Đánh giá chuyên môn

Your EDM cảm thấy bài hát "chứa tất cả các yếu tố của Alan Walker mà các fan hâm mộ đều tìm kiếm và yêu thích", kể cả "thiết kế âm thanh, giọng hát mờ nhạt, và chìa khóa làm nên Alan Walker". So với Faded, nó coi như là "một mẫu mới hơn, tinh tế hơn" Rajrishi Murthi của Bangin Beats coi bài hát là "một bài hát vui vẻ đã sẵn sàng chứng nhận làm tự hào tất cả các thông tin xác thực của một bản hit".
Xuất hiện trở lại

Vào tháng 9 năm 2023, bài hát nổi tiếng trở lại nhờ một meme lan truyền được đăng trên các nền tảng chia sẻ phương tiện truyền thông, trong đó có hình ảnh giả định của một chú Mèo Xì Trum, thường đi kèm với lời bài hát "We live, we love, we lie" (Chúng ta sống, chúng ta yêu, chúng ta lừa dối) của Walker.
Ghi công và đội ngũ thực hiện

Danh sách ghi công được lấy từ Tidal.
Alan Walker – sáng tác nhạc, sản xuất
Marcus Arnbekk – sáng tác nhạc, sản xuất
Mood Melodies – sáng tác nhạc, sản xuất
Lars Kristian Rosness – sáng tác nhạc, sản xuất
Jesper Borgen – sáng tác nhạc, thu âm
Tommy La Verdi – lời bài hát
Gunnar Greve – lời bài hát, sản xuất điều hành
Sören von Malmborg – thống nhất
Fredrik Borch Olsen – đồng sản xuất
Bảng xếp hạng > Bảng xếp hạng hàng tuần

| Bảng xếp hạng (2017–18) | Vị trí  cao nhất |
| --- | --- |
Áo (Ö3 Austria Top 40): 14
Cộng hòa Séc (Rádio Top 100): 30
Cộng hòa Séc (Singles Digitál Top 100): 57
Đức (GfK): 50
Hungary (Single Top 40): 32
Ý (Musica e Dischi): 25
Mexico Airplay (Billboard): 31
Na Uy (VG-lista): 5
Philippines (Philippine Hot 100): 65
Ba Lan (Polish Airplay Top 100): 7
Slovakia (Rádio Top 100): 76
Slovakia (Singles Digitál Top 100): 97
Thụy Điển (Sverigetopplistan): 22
Thụy Sĩ (Schweizer Hitparade): 13
Thụy Sĩ (Media Control Romandy): 8
Hoa Kỳ Hot Dance/Electronic Songs (Billboard): 24
Bảng xếp hạng > Bảng xếp hạng cuối năm

| Bảng xếp hạng (2018) | Vị trí |
| --- | --- |
Hoa Kỳ Hot Dance/Electronic Songs (Billboard): 83
Chứng nhận

| Quốc gia | Chứng nhận | Số đơn vị/doanh số chứng nhận |
| --- | --- | --- |
| Áo (IFPI Áo) | Bạch kim | 30.000‡ |
| Đan Mạch (IFPI Đan Mạch) | Vàng | 45.000‡ |
| Đức (BVMI) | Vàng | 150.000‡ |
| Ý (FIMI) | Vàng | 25.000‡ |
| México (AMPROFON) | Bạch kim | 60.000‡ |
| Ba Lan (ZPAV) | Bạch kim | 50.000‡ |
| Tây Ban Nha (PROMUSICAE) | Vàng | 30.000‡ |
| Thụy Điển (GLF) | Bạch kim | 20.000‡ |
 ‡ Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ và phát trực tuyến.
Mittweida

| Mittweida   |
| --- | --- |

  Huy hiệu

Mittweida  
Quốc gia: Đức
Bang: Sachsen
Vùng hành chính: Chemnitz
Huyện: Mittelsachsen
Liên xã: Mittweida 
Chính quyền
 • Thị trưởng: Matthias Damm (CDU)
Diện tích
 • Tổng cộng: 41,24 km2 (1,592 mi2)
Độ cao: 288 m (945 ft)
Dân số (2006-12-31)
 • Tổng cộng: 16.277
 • Mật độ: 3,9/km2 (10/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 09648
Mã vùng: 03727
Biển số xe: FG
Thành phố kết nghĩa: Gabrovo, Viersen, Bornheim, Slavutych, Česká Lípa
Website: www.mittweida.de
Mittweida (phát âm tiếng Đức: [mɪtˈvaɪda]) là một thị xã trong bang tự do Sachsen, Đức. Thị xã thuộc huyện Mittelsachsen. Mittweida nằm bên sông Zschopau, 18 km về phía bắc Chemnitz, và 54 km về phía tây của Dresden.
Trong đệ nhị thế chiến, một phân trại của trại tập trung Flossenburg nằm ở đây.
Habanera (aria)

Habanera ("[âm nhạc hoặc khiêu vũ] của La Habana"), là tên phổ biến hơn của "L'amour est un oiseau rebelle" (phát âm tiếng Pháp: [lamuʁ ɛt‿œ̃ wazo ʁəbɛl]; "Tình yêu là chú chim nổi loạn"), một aria trong vở opera Carmen của Georges Bizet sáng tác năm 1875. Đây là aria dẫn vào khi nhân vật trùng tên vở kịch xuất hiện. Bản aria dành cho vai diễn giọng mezzo-soprano, nằm ở cảnh 5 của màn thứ nhất.
Bối cảnh

Phần âm nhạc của aria này vốn dựa trên điệu habanera "El Arreglito ou la Promesse de mariage", được viết bởi nhà soạn nhạc người Tây Ban Nha Sebastián Iradier và xuất bản lần đầu năm 1863, tuy vậy Bizet tưởng rằng đó là âm nhạc dân gian. Khi có người khác nói với ông rằng nhân vật sáng tác bản nhạc mà ông dựa trên đã mất từ 10 năm trước, Bizet đã viết thêm lưu ý về nguồn gốc của bản nhạc trong ấn bản đầu tiên mà ông sáng tác. Mặc dù kịch bản bằng tiếng Pháp của vở Carmen hoàn chỉnh được viết bởi Henri Meilhac và Ludovic Halévy, nhưng lời ca của aria này đều do Bizet sáng tác. Bản Habanera được Galli-Marié trình diễn lần đầu tiên tại Opéra-Comique vào ngày 3 tháng 3 năm 1875. Trong buổi diễn tập lần đầu tiên của Carmen, Bizet đã loại bỏ nhịp 3
4 và một phiên khúc nhịp 6
8, Ông đã viết lại Habanera nhiều lần trước khi cùng hài lòng thống nhất với Galli-Marié. Nietzsche, một người hâm mộ cuồng nhiệt của Carmen, đã nhận xét về aria này "khêu gợi một cách đầy trớ trêu" mô tả "thần Eros như những gì mà người thời xưa nghĩ: tinh nghịch, có sức quyến rũ của một thiên thần và cả sự đáng sợ của một con quỷ". Rodney Milnes lại nhận xét rằng bản aria "không nặng nề như một cương lĩnh có tính triết học mà đơn giản như một phát ngôn về chính sự thật và tạo cảm giác tinh nghịch nhờ sử dụng nhiều nhịp ngắn liên tục."
Âm nhạc

Mặc dù Bizet giữ nguyên bố cục cốt lõi của bài hát Iradier ở việc mỗi câu hát ở giọng Rê thứ và chỉ mỗi đoạn điệp khúc ở giọng trưởng, nhưng ông cũng đã loại bỏ đoạn chen dài và chất liệu âm nhạc nửa sau, đồng thời thêm vào sắc độ, các biến thể trong điệp khúc và hòa âm trong phần đệm, làm cho bản nhạc trở nên đáng ghi nhớ. Việc tái phối khí cũng như bổ sung các liên ba trong phần hát và flute ở âm khu thấp đã giúp tăng thêm hiệu ứng. Bất chấp sự thay đổi về điệu thức, không có sự chuyển điệu rõ ràng nào trong aria và âm nền trì tục của nốt rê được duy trì xuyên suốt. Âm vực của giọng hát nằm ở khoảng giữa D4 và F♯5 với âm khu giọng lên tới giữa D4 và D5. Mặc dù Bizet đã mượn giai điệu từ một bài hát của Iradier nhưng có ý kiến cho rằng ông đã phát triển nó "với phong cách hòa âm không thể bắt chước và điệu nhảy habanera đầy ám ảnh".
Dàn nhạc cho bản aria này bao gồm hai sáo flute, hai oboe, hai clarinet, hai bassoon, bốn kèn cor, timpani, kẻng ba góc và tambourine, toàn bộ dàn dây, cộng với hai 'pít-tông' (kèn trumpet nhưng chỉ dành cho hợp âm cuối cùng). Phần phụ của dàn nhạc cho buổi công diễn lần đầu có tổng cộng là 62 hoặc 57 nhạc sĩ (tùy thuộc vào việc có tính thêm những nghệ sĩ phụ họa cho âm nhạc bên ngoài sân khấu hay không).
Theo kịch bản, nhân vật Don José là người duy nhất trên sân khấu không thèm chú ý đến Carmen khi cô ta hát Habanera, và sau khi hát xong, cô tiến lại gần anh. Ở cuối cảnh diễn ngắn sau lời nói của Carmen "épinglier de mon âme", cô ta ném một bông hoa quế vào José, dàn hợp xướng nữ hát lại điệp khúc "L'amour est enfant de bohème, Il n'a jamais, jamais connu de loi, Si tu ne m'aimes pas, je t'aime, Si je t'aime, prends garde à toi !". Đoạn điệp khúc này cũng quay lại trong một khoảnh khắc ngắn ở cuối màn 1, nơi Carmen ngân nga 'fredonnant' khi đối mặt với trung úy Zuniga.
Màn trình diễn của ca sĩ Natalia Kutateladze năm 2020
Antonio Gramsci

| Antonio Gramsci |
| --- | --- |
Chân dung Gramsci năm 1916
Sinh: Antonio Francesco Gramsci (1891-01-22)22 tháng 1 năm 1891 Ales, Sardinia, Ý
Mất: 27 tháng 4 năm 1937 (46 tuổi) Roma, Ý
Trường lớp: Đại học Turin
Tác phẩm nổi bật: Bút ký trong tù

Thời kỳ: Triết học thế kỷ 20
Vùng: Triết học phương Tây
Trường phái:  Chủ nghĩa Marx phương Tây  Chủ nghĩa nhân văn Marx 
Đối tượng chính: Chính trị ý thức hệ văn hóa
Tư tưởng nổi bật:  Bá quyền văn hóa  Giai cấp tư sản là nhóm bá quyền  Chủ trương xây dựng nhóm phản bá quyền  Cuộc chiến vị thế 
 Ảnh hưởng bởi  Marx  Croce  De Sanctis  Giovanni Gentile  Machiavelli  Engels  Lenin  Sorel  Labriola  Bordiga  Pareto  Mosca  
 Ảnh hưởng tới  Louis Althusser  William K. Carroll  Stuart Hall  Edward Said  Ernesto Laclau  New Left  Tan Malaka  
 
Chữ ký

Antonio Gramsci (22 tháng 1 năm 1891 – 27 tháng 4 năm 1937) là một nhà triết học, nhà chính trị và lý luận chính trị, nhà ngôn ngữ học và ký giả người Ý. Gramsci là một trong những người sáng lập và lãnh đạo một thời gian ngắn Đảng Cộng sản Ý. Về mặt triết học, ông là một trong những nhà tư tưởng cực kỳ quan trọng của chủ nghĩa Marx Tây phương, đã góp phần mở rộng phân tích Marxist, vốn chỉ chú trọng phạm trù kinh tế chính trị, sang phạm trù văn hóa xã hội.
Chú thích

↑  phát âm tiếng Ý: [an'tɔ:njo 'ɡramʃi]
Tiếng Man

| Tiếng Man |
| --- | --- |
Gaelg, Gailck
Phát âm: [[Trợ giúp:IPA/tiếng Manx|[əˈɣɪlg], [əˈɣɪlk]]] y Ghaelg, y Ghailk
Sử dụng tại: Đảo Man
Mất hết người bản ngữ vào: Không còn là một ngôn ngữ thứ nhất từ năm 1974 khi Ned Maddrell qua đời.
Phục hồi: 1.800 người nói ngôn ngữ thứ hai, có cả trẻ con (2015)
Dân tộc: Người Man
Phân loại: Ấn-ÂuCeltInsularGoidelTiếng Man
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại: Đảo Man
Quy định bởi: Coonseil ny Gaelgey (Hội đồng Gael Man)
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1: gv
ISO 639-2: glv
ISO 639-3: glv
Glottolog: manx1243
Linguasphere: 50-AAA-aj

ELP: Manx
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tiếng Man (tên bản địa Gaelg or Gailck, phát âm [ɡilg] hay [ɡilk]), cũng được gọi là tiếng Gael Man, là một ngôn ngữ Celt nhánh Goidel của hệ ngôn ngữ Ấn-Âu, về mặt lịch sử từng được nói bởi người Man. Chỉ một thiểu số người trên đảo Man có thể nói lưu loát ngôn ngữ này, nhưng số đông hơn có hiểu biết về nó. Tiếng Man là một phần quan trọng của văn hóa và di sản đảo Man. Dù Ned Maddrell, người cuối cùng nói tiếng Man như tiếng mẹ đẻ, đã mất vào năm 1974, ngôn ngữ này chưa bao ngờ hoàn toàn bị loại bỏ. Nhờ nhiều cố gắng để phục hồi, tiếng Man đã trở nên phổ biến hơn trên đảo, nhiều đài phát thanh, biển thông báo và một trường tiểu học song ngữ đã xuất hiện. Sự phục hồi tiếng Man đạt được là do có tài liệu lưu giữ; ví dụ, Kinh Thánh đã được dịch sang tiếng Man.
Tên gọi > Tên bản địa/nội danh

Trong tiếng Man, nó được gọi là Gaelg hay Gailck, những từ cùng gốc với từ "Gael". Những ngôn ngữ chị em tiếng Ireland và tiếng Gael Scotland dùng lần lượt nội danh Gaeilge (biến thể vùng miền Gaoluinn, Gaedhlag, Gaelge và Gaelic) và Gàidhlig. Như hai tiếng trên, tên ngôn ngữ hay đi cùng với mạo từ xác định: y Ghaelg hayy Ghailck (tiếng Ireland an Ghaeilge, tiếng Scotland a' Ghàidhlig).
Số người nói

| Năm | Số người nói tiếng Man> Tổng cộng | Số người nói tiếng Man>  % dân số đảo | Dân số đảo Man |
| --- | --- | --- | --- |
| 1874 | 16,200 | 30% | 54,000 (1871) |
| 1901 | 4,419 | 8.1% | 55,000 |
| 1911 | 2,382 | 4.8% | 52,000 |
| 1921 | 896 | 1.5% | 60,000 |
| 1931 | 529 | 1% | 49,000 |
| 1951 | 275 | 0.5% | 55,000 |
1974: Người cuối cùng nói tiếng Man như tiếng mẹ đẻ mất
| 1991 | 650 | 0.9% | 71,000 |
| 2001 | 1,500 | 1.9% | 78,000 |
| 2011 | 1,650 | 1.9% | 86,000 |
| 2015 | 1,800 | 2% | 88,000 |
Liên khảo

của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
| x t s Ngôn ngữ tại Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland |
| --- | --- |
Ngôn ngữ chính thức:  Tiếng Anh trên thực tế 
Ngôn ngữ khu vực được công nhận:  Cornwall  Pháp  Ireland  Man  Norman Auregnais  Guernésiais  Jèrriais  Sercquiais  Scots  Gael Scotland  Scots Ulster  Wales 
Ngôn ngữ khác:  Angloromani  Shelta 
Ngôn ngữ ký hiệu:  Anh  Ireland  Bắc Ireland  Kent cổ 
Ngôn ngữ theo vùng:  Cornwall  Bắc Ireland  Scotland  Wales