stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Zaporizhzhia (tỉnh)
Địa lý > Đất đai

Các phần phía bắc và trung của tỉnh Zaporizhzhia này thuộc đới thảo nguyên của các loại đất chernozem (đất đen) thông thường và phương nam, phần phía nam thuộc đới thảo nguyên khô với các loại đất sẫm màu và hạt dẻ (kastanozem). Ngoài ra, còn có các loại đất khác như solonchak (đầm lầy muối), đầm lầy, đất sét, đồng cỏ.
Loại đất chủ yếu trong tỉnh là chernozem, hình thành từ thảm thực vật thảo nguyên phong phú trong quá khứ. Loại chernozem phương nam là loại đất chuyển tiếp giữa đất chernozem thông thường và đất hạt dẻ. Chernozem thông thường là đặc trưng của phần đông bắc của tỉnh và được hình thành ở nơi có nhiều thảo nguyên cỏ cói các loại. Chúng được ngăn cách với dải chernozem phương nam bởi một đường chạy dọc theo: Zaporizhzhia-Orihiv-Tokmak-Berdiansk. Mùn có màu xám đen đồng đều và kéo đến độ sâu 40–45 cm, bên dưới đến độ sâu 70–80 cm là mùn chuyển tiếp.
Địa lý > Tài nguyên

Tỉnh Zaporizhzhia có tài nguyên khoáng sản phong phú với nhiều mỏ quặng, đặc biệt là sắt và mangan. Tỷ trọng của tỉnh này trong tổng trữ lượng khoáng sản của Ukraina là: pecmatit 88,06%,apatit 63,42%, quặng mangan 69,1%, kaolin thứ cấp 22,9%, đất sét chịu lửa 8,6%.
Quỹ đất của tỉnh Zaporizhzhia tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2015 là 2.718,3 nghìn ha, trong đó 2.543,4 nghìn ha (93,6%) là đất cạn, và 174,9 nghìn ha (6,4%) là mặt nước. Đất nông nghiệp chiếm 2241,8 nghìn ha (82,5% tổng diện tích toàn tỉnh), trong đó đất canh tác là 1903,8 nghìn ha (70,0%), ruộng cỏ và đồng cỏ là 299,4 nghìn ha (11,0%). Việc cày xới đất quá mức làm xấu đi các điều kiện sinh thái và khả năng tự điều chỉnh của cảnh quan nông nghiệp, làm giảm hoạt động của các quá trình hình thành đất và độ phì tự nhiên của đất, và làm tăng độ xói mòn của chúng.
Tổng diện tích đất lâm nghiệp của vùng, bao gồm cả diện tích dải rừng phòng hộ là 117,2 nghìn ha. Độ che phủ của rừng là 4,0%, bao gồm cả dải rừng phòng hộ, trong khi của Ukraina là 15,9%. Các loài cây rừng chính là dương hòe, thông Krym và sồi thông thường.
Sự hình thành tài nguyên nước của vùng chủ yếu do lượng giáng thủy trong khí quyển (13,7 km³/năm). Dòng chảy bề mặt (0,48 km³/năm) và dòng chảy ngầm (0,15 km³/năm) chiếm ít hơn nhiều trong cân bằng nước hàng năm của khu vực. Lượng ẩm bốc hơi đáng kể (13,1 km³/năm).
Nhân khẩu > Thời kỳ cổ đại

Trong thời đại đồ đồng, các thảo nguyên phía đông của Ukraina có dân cư đông đúc. Các bộ lạc Ấn-Âu thuộc các nền văn hóa hầm hố, hầm mộ và mộ gỗ tròn từng sống ở đây. Văn hóa hầm hố (Yamna, 2700-1800 TCN) được đặt tên theo phương pháp chôn cất trong các hố bên trong gò mộ (kurgan). Nó phát sinh do sự pha trộn của các nền văn hóa đồ đồng địa phương với dân cư của vùng sông Don. Văn hóa hầm mộ (2200-1600 TCN) có cư dân chủ yếu làm chăn nuôi gia súc. Họ đến từ Ngoại Kavkaz, và dần khuẩt phục nền văn hóa địa phương.
Trong thời đại đồ đồng muộn, khí hậu trở nên ẩm ướt hơn khiến nông nghiệp năng suất hơn. Trước đó, các khu định cư nông nghiệp chỉ nằm dọc sông Dnepr, lúc này do lượng mưa tăng lên chúng đã di chuyển sâu vào thảo nguyên. Với sự thay đổi cuộc sống sang định cư, dân cư bắt đầu trở nên thịnh vượng, bằng chứng là những kho báu được phát hiện. Trong nền văn hóa Belozerskaya (từ 1200 TCN), khí hậu trở nên khô và mát hơn, canh tác lúa mì mất đi vai trò và các bộ lạc chuyển sang chăn nuôi gia súc.
Người Cimmeria sống ở thảo nguyên Ukraina vào khoảng 900-680 TCN. Trong thời kỳ này đã có sự chuyển đổi từ thời đại đồ đồng sang thời đại đồ sắt, và từ canh tác sang chăn nuôi du mục (ngựa, cừu, bò). Vào thế kỷ thứ 7 TCN, người Scythia di chuyển về phía tây, băng qua sông Don vào thảo nguyên Ukraina, họ đẩy người Cimmeria về phía tây.
Vào năm 512, vua Ba Tư Darius I dẫn hàng trăm nghìn quân đến Đại Scythia. Người Scythia dẫn dụ quân Ba Tư đến vùng phía bắc biển Azov trên lãnh thổ của tỉnh Zaporizhzhia. Darius I buộc phải rời thảo nguyên Ukraina do chết vì đói, khát và các cuộc tấn công ban đêm của người Scythia.
Vào thế kỷ 3 TCN, người Sarmatia đánh bại người Scythia và khuất phục được thảo nguyên Ukraina. Ở tỉnh Zaporizhzhia, thời đại của người Sarmatia kéo dài từ cuối thế kỷ 3 TCN đến thế kỷ 4 CN. Người Sarmatia để lại những gò mộ ở Melitopol, Tokmak, Vasyliv và các nơi khác trong tỉnh. Khu chôn cất cổ Sarmatia nằm gần làng Novopylypivka, huyện Melitopol, dọc theo sông Molochna, là nơi có một trong những trung tâm chính trị của người Sarmatia.
Người Goth cùng với người tiền Slav thuộc văn hóa Chernyakhov tiến hành các cuộc đột kích qua sông Dnepr vào khu vực tỉnh Zaporizhzhia năm 239-269, khuất phục người Sarmatia và phá hủy các thành phố trên Biển Đen. Cơ đốc giáo bắt đầu thâm nhập vào người Goth, đây là lần đầu tiên trong số các bộ lạc cổ đại của Ukraina.
Người Hun đến từ phía đông đánh bại quốc vương Ermanaric của người Goth vào năm 375. Trong những năm 378-445, liên minh Hun được thành lập trên thảo nguyên Ukraina. Vào thế kỷ thứ 6, người Hun bị thay thế bởi người Avar.
Nhân khẩu > Thời kỳ Trung cổ

Năm 632, Đại Bulgaria được hình thành xung quanh biển Azov bởi các bộ lạc Bulgar. Vùng Bắc Azov của tỉnh Zaporizhzhia là một phần của Hãn quốc Bulgar. Trong tỉnh Zaporizhzhia, có những mộ cổ của người Bulgar gần thành phố Velikiy Tokmak, làng Ternivka, huyện Yakymiv.
Sau khi Khan Kubrat chết vào năm 668, Đại Bulgaria tan rã. Hãn quốc Khazar từ Kavkaz bắt đầu chinh phục Bắc Azov, mở rộng biên giới phía tây đến dọc sông Dnepr.
Vào thế kỷ thứ 9, một nền văn hóa hỗn hợp Alan-Bulgar hình thành ở ven sông Dnepr. Tuyến mậu dịch giữa người Varangia và người Hy Lạp đã góp phần tạo nên một nền văn hóa hỗn hợp như vậy. Vào đầu thế kỷ thứ 9, người Hungary (người Magyar) di chuyển từ Nam Ural đến vùng đất của Hãn quốc Khazar.
Dưới thời Thân vương Igor của Kiev (912-945), Kiev Rus' sáp nhập các khu vực tỉnh Zaporizhzhia ngày nay sau chiến tranh năm 939-942. Năm 972, Thân vương Sviatoslav I Igorevich bị người Pecheneg giết tại đảo Khortytsia trên sông Dnepr tại thành phố Zaporizhzhia ngày nay, trên đường rút chạy sau khi thất bại trước quân Byzantine. Với thất bại này, Kiev Rus' tạm thời mất cơ hội bảo vệ thảo nguyên Zaporozhzhia và vùng Bắc Azov.
Người Pecheneg là một bộ lạc nguy hiểm ở thảo nguyên Ukraina, họ bị Thân vương Yaroslav Thông thái đánh bại vào năm 1036. Sau đó, thảo nguyên Ukraina xuất hiện bộ lạc du mục mới là người Tork đến từ phía đông. Từ giữa thế kỷ 11, thảo nguyên Bắc Azov bị người Cuman đánh chiếm.
Trong nửa đầu thế kỷ 13, trước mối nguy từ người Mông Cổ-Tatar, người Cuman đã kêu gọi các thân vương Rus' bảo vệ. Các thân vương đã hợp nhất với người Cuman, việc tập hợp quân đội và hợp nhất diễn ra tại khu vực đảo Khortytsia. Nhưng liên quân này thất bại trong Trận sông Kalka năm 1223 có tính quyết định.
Sau khi chiếm vùng Bắc Azov vào đầu những năm 1240, người Mông Cổ-Tatar triệt phá các khu định cư, tiêu diệt hoặc chiếm hữu người dân địa phương. Vì điều này, thảo nguyên Bắc Azov gần như trở nên hoang vắng. Thảo nguyên Zaporizhzhia và Bắc Azov trở thành một phần của Krym ulus thuộc Hãn quốc Kim Trướng.
Năm 1445, thảo nguyên Zaporizhzhia ở tả ngạn sông Dnepr trở thành một phần của Hãn quốc Krym, tách khỏi Hãn quốc Kim Trướng. Nhóm người Tatar-Nogai thực hiện các cuộc tấn công tàn khốc vào các thành phố và làng mạc, tiêu diệt và đẩy hàng nghìn người vào cuộc sống nô lệ. Hãn quốc Krym trở thành một trong những trung tâm buôn bán nô lệ lớn nhất ở Trung Đông.
Cho đến giữa thế kỷ 19, các thảo nguyên của nội địa Ukraina là nơi sinh sống của các nhóm người du mục và bán định cư Yedisan và Yedychkul thuộc tộc Nogai, thần phục Hãn quốc Krym.
Nhân khẩu > Thời đại Cossack

Trong thời đại Cossack, kéo dài ở vùng Zaporizhia từ đầu thế kỷ 16 cho đến năm 1775, các vùng đất của tỉnh Zaporizhia bắt đầu là nơi sinh sống của người Ukraina. Cossack được thành lập trong vai trò một đội quân dưới thời Đại Công quốc Litva, khi lực lượng này củng cố biên giới phía nam sông Dnepr chống lại người Tatar-Nogai. Người ta tin rằng những người du cư này đã trở thành cơ sở cho người Cossack Ukraina. Sich Zaporizhia đầu tiên được thành lập bởi Dmytro Vyshnevetsky ở đảo Khortytsia vào thế kỷ 16. Khoảng năm 1554-1555, ông cho xây dựng một thành trì trên đảo Maly Khortytsia gần đó, thuộc sở hữu của người Cossack, sau này trở thành một phần của hệ thống công sự Sich.
Từ cuối thế kỷ 16, Sich Zaporizhia đã trở thành căn cứ chính của cuộc chiến chống xâm lược Thổ Nhĩ Kỳ-Tatar và là trung tâm quan trọng của cuộc đấu tranh giải phóng của nhân dân Ukraina chống lại áp bức xã hội và dân tộc, chống lại quân xâm lược quý tộc Ba Lan, và sau đó là chống lại Sa hoàng tại Moskva. Sự xuất hiện của người Cossack góp phần vào sự phát triển ngày càng sâu rộng hơn của các vùng đất hoang và sự hồi sinh của hoạt động kinh tế ở đây.
Vào cuối tháng 1 năm 1648, một cuộc nổi dậy vũ trang chống lại sự thống trị của Ba Lan đã nổ ra ở Zaporizhia dưới sự lãnh đạo của Bohdan Khmelnytsky. Người Cossack đã tấn công quân đồn trú của chính phủ Ba Lan, nằm trong khu vực đảo Khortytsia, và đánh bại họ. Sự kiện này đánh dấu sự khởi đầu của cuộc chiến tranh giải phóng của nhân dân Ukraina. Người Cossack đã giành được chiến thắng quyết định trong các trận chiến quan trọng.
Trước chiến thắng của Bohdan Khmelnytsky trong Chiến tranh Giải phóng của nhân dân Ukraina, phần lớn tỉnh Zaporizhzhia nằm dưới sự cai trị của tộc Nogai. Sau năm 1648, các vùng đất phía bắc và phía đông của tỉnh thuộc quyền kiểm soát của Sich Zaporizhia. Vào thế kỷ 18, chúng thuộc về đơn vị Samara palanka.
Cư dân Zaporizhia đạt được những bước tiến đáng kể trong sự phát triển kinh tế của khu vực. Vào thế kỷ 18, Sich Zaporizhia chiếm lãnh thổ miền Nam Ukraina. Nông nghiệp phát triển kém trên các vùng đất của quân đội. Điều này được giải thích bởi dân số thưa thớt trong khu vực và mối đe dọa hủy diệt liên tục từ người Tatar. Cơ sở của đời sống kinh tế vào đầu thế kỷ 18 ở Zaporozhia là chăn nuôi gia súc và đánh cá.
Nhân khẩu > Thời kỳ Đế quốc Nga

Kể từ năm 1741, những người chạy khỏi Hetmanat Cossack và Nga được phép định cư trong lãnh thổ của Sich Zaporizhia, nơi này dần dần được chính phủ Nga sáp nhập. Quá trình định cư trên thảo nguyên Ukraina diễn ra rất chậm chạp, người Thổ Nhĩ Kỳ và người Tatar phá hủy các khu định cư mới của người Ukraina và Nga trong các cuộc tấn công, ngăn cản sự phát triển của các vùng đất trù phú, màu mỡ. Sau chiến thắng của Đế quốc Nga với sự giúp đỡ của người Cossack trong Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1768–1774), phần còn lại của lãnh thổ của tỉnh Zaporizhzhia nằm dưới quyền cai trị của Đế quốc Nga.
Chính phủ Nga hoàng từ lâu đã tìm cách loại bỏ Sich do đây là một điểm nóng của cuộc đấu tranh chống phong kiến, nay đã quyết định tiêu diệt nó. Vào tháng 7 năm 1775, quân đội Nga hoàng do tướng Peter Tekeli chỉ huy, trở về từ mặt trận Thổ Nhĩ Kỳ, đã bất ngờ tấn công Sich và tiêu diệt nó. Các vùng đất của Sich Zaporozhia trước đây phần lớn được phân phối cho các quý tộc Nga.
Chính phủ Nga cố gắng định cư vùng đất của Sich Zaporozhia với những người không phải là người Ukraina. Các quý tộc Nga lôi kéo nông nô Nga khỏi các điền trang ở Nga. Tuy nhiên, thành phần dân tộc Ukraina chiếm đa số trong số những người định cư đầu tiên trên vùng đất Zaporizhzhia. Chạy trốn khỏi sự áp bức đối với nông nô, nhiều nông nô từ các tỉnh miền Trung của Nga và vùng Hữu ngạn Ukraina đã định cư ở đây.
Từ cuối những năm 1830, một bộ phận đáng kể các địa chủ lớn bắt đầu chuyển sang hình thức canh tác tư bản chủ nghĩa. Vào những năm 1840, nhiều doanh nghiệp nhỏ đã xuất hiện ở một số thành phố và thị trấn, chủ yếu để chế biến nông sản. Việc phát triển đất đai và phát triển lực lượng sản xuất đã góp phần vào việc định cư sâu rộng hơn trong khu vực.
Vào cuối thế kỷ 19 trong lãnh thổ của tỉnh Zaporizhzhia hiện đại, việc khai hoang đất canh tác hầu như đã hoàn thành. Trong những năm 1880 và 1890, các thành phố Oleksandrivsk (Zaporizhzhia hiện nay), Berdiansk, Melitopol, Orihiv trở thành những thị trường lao động lớn. Hàng chục nghìn công nhân hướng đến đó do các loại hình kinh tế trong khu vực sử dụng rộng rãi lao động giá rẻ.
Năm 1889, ở Zaporozhzhia, máy móc được sử dụng trong quá trình gieo hạt và thu hoạch trên một phần ba diện tích đất canh tác. Nhu cầu lớn về máy móc đã kích thích sự ra đời của các nhà máy sản xuất máy cày, máy gặt và máy bừa ở Oleksandrivsk. Một trong những công trình đường sắt đầu tiên trong khu vực là tuyến Lozova-Sevastopol, được xây dựng vào những năm 70 của thế kỷ 19, nó chạy dọc suốt từ bắc đến nam của tỉnh.
Trong Cách mạng Nga 1905, trong cuộc bãi công toàn Nga tháng 10, các công nhân đường sắt của vùng Zaporizhia đã tham gia tích cực, các tổ chức công đoàn bắt đầu ra đời.  Hưởng ứng cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản Moskva, công nhân Oleksandrivsk tiến hành khởi nghĩa vũ trang vào ngày 9 thang 12, chiến đấu chiếm giữ nhà ga và xưởng đường sắt. Sau thất bại của cuộc cách mạng 1905-1907, Sa hoàng đã đối xử tàn bạo với những người tham gia cuộc khởi nghĩa vũ trang tháng 12 ở Oleksandrivsk và các nơi khác.
Hành chính

Trước cải cách hành chính vào năm 2020, tỉnh Zaporizhzhia được chia thành 20 huyện (raion) cùng với 5 thành phố trực thuộc tỉnh: Berdiansk, Enerhodar, Melitopol, Tokmak và thủ phủ Zaporizhzhia.
| Tên gọi | Tên tiếng Ukraina | Diện tích  (km²) | Dân số điều tra 2015 | Trung tâm hành chính | Dân số đô thị |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tp. Zaporizhzhia | Запоріжжя (місто) | 334 | 757.650 | Zaporizhzhia (Tp) | 757.650 |
| Tp. Berdiansk | Бердянськ (місто) | 83 | 117.492 | Berdiansk (Tp) | 114.401 |
| Tp. Enerhodar | Енергодар (місто) | 64 | 54,397 | Enerhodar (Tp) | 54,397 |
| Tp. Melitopol | Мелітополь (місто) | 51 | 156.022 | Melitopol (Tp) | 156.022 |
| Tp. Tokmak | Токмак (місто) | 33 | 32.209 | Tokmak (Tp) | 32.209 |
| Berdiansk | Бердянський район | 1.776 | 25.533 | Berdiansk (Tp) | N/A * |
| Bilmak | Більмацький район | 1.300 | 22.500 | Bilmak | 9.423 |
| Chernihivka | Чернігівський район | 1.200 | 17.331 | Chernihivka | 5.994 |
| Huliaipole | Гуляйпільський район | 1.300 | 27.067 | Huliaipole | 15.116 |
| Kamianka-Dniprovska | Кам'янсько-Дніпровський район | 1.240 | 40.525 | Kamianka-Dniprovska | 13.223 |
| Melitopol | Мелітопольський район | 1.780 | 49.724 | Melitopol (Tp) | N/A * |
| Mykhailivka | Михайлівський район | 1.067 | 29.250 | Mykhailivka | 15.609 |
| Novomykolaivka | Новомиколаївський район | 915 | 16.206 | Novomykolaivka | 6.764 |
| Orikhiv | Оріхівський район | 1.590 | 46.239 | Orikhiv | 20.358 |
| Polohy | Пологівський район | 1.340 | 40.576 | Polohy | 19.552 |
| Pryazovske | Приазовський район | 1.947 | 27.636 | Pryazovske | 9.106 |
| Prymorsk | Приморський район | 1.400 | 30.334 | Prymorsk | 12.085 |
| Rozivka | Розівський район | 610 | 8.960 | Rozivka | 3.289 |
| Tokmak | Токмацький район | 1.442 | 22.705 | Tokmak (Tp) | N/A * |
| Vasylivka | Василівський район | 1.620 | 64.131 | Vasylivka | 37.232 |
| Velyka Bilozerka | Великобілозерський район | 470 | 8.064 | Velyka Bilozerka | 6.124 |
| Vesele | Веселівський район | 1.128 | 21.756 | Vesele | 10.042 |
| Vilniansk | Вільнянський район | 1.280 | 47.572 | Vilniansk | 16.795 |
| Yakymivka | Якимівський район | 1.850 | 33.942 | Yakymivka | 15.386 |
| Zaporizkyi | Запорізький район | 1.462 | 57.842 | Zaporizhzhia (Tp) | N/A * |
Sau cải cách hành chính năm 2020, tỉnh chia thành 5 huyện, hợp nhất với 5 thành phố trực thuộc cũ:
| Tên gọi | Tên tiếng Ukraina | Diện tích  (km²) | Dân số điều tra 2001 | Dân số ước tính 2021 | Trung tâm  hành chính |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Berdiansk | Бердянський район | 4.456 | 214.062 | 179.118 | Berdyansk |
| Melitopol | Мелітопольський район | 6.962 | 318.353 | 280.816 | Melitopol |
| Polohy | Пологівський район | 6.767 | 216.933 | 167.060 | Polohy |
| Vasylivka | Василівський район | 4.295 | 217.018 | 184.224 | Vasylivka |
| Zaporizhzhia | Запорізький район | 4.693 | 962.805 | 855.297 | Zaporizhzhia |
Nhân khẩu

Dân số của tỉnh Zaporizhzhia tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2020 là 1.687.401 người, bao gồm dân số thành thị 1.306.231 người, chiếm 77,4%, dân số nông thôn là 381.170 người, chiếm 22,6%. Tính đến ngày 1 tháng 11 năm 2018, ước tính có khoảng 1.709.000 người (4,5% dân số Ukraina, vị trí thứ 9) sống ở tỉnh Zaporizhzhia.. Hơn 43% dân số của tỉnh (745,4 nghìn người) sống ở thành phố Zaporozhzhia.
| Dân số thường trú>  | Dân số thường trú>  | Dân số thường trú>  | Dân số thường trú>  | Dân số thường trú>  | Dân số thường trú>  | Dân số thường trú>  | Dân số thường trú>  | Dân số thường trú>  | Dân số thường trú> 1989 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  | 2 074 018 |
| 1990 | 1991 |  1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 |
| 2 081 836 | 2 087 798 | 2 094 784 | 2 100 466 | 2 092 524 | 2 074 940 | 2 055 614 | 2 034 624 | 2 015 453 | 1 994 147 |
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |
| 1 972 338 | 1 948 620 | 1 926 810 | 1 908 525 | 1 891 809 | 1 876 391 | 1 860 242 | 1 846 136 | 1 832 099 | 1 820 503 |
| 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 |
| 1 810 875 | 1 800 526 | 1 790 879 | 1 784 454 | 1 775 044 | 1 765 137 | 1 752 853 | 1 738 699 | 1 722 382 | 1 705 047 |
| 2020 | 2021 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 1 686 612 | 1 665 726 |  |  |  |  |  |  |  |  |
Các chỉ số về sinh, tử và gia tăng dân số tự nhiên giai đoạn 1950–2020.
| Hệ số (‰) | 1950 | 1960 | 1970 | 1990 | 2000 | 2010 | 2020 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tỷ suất sinh | 21,9 | 19,7 | 15,0 | 12,4 | 7,1 | 10,0 | 6,3 |
| Tỷ suất tử | 6,7 | 6,4 | 8,3 | 11,9 | 15,8 | 15,8 | 17,5 |
| Tăng tự nhiên | 15,2 | 13,3 | 6,7 | 0,5 | -8,7 | -5,8 | -11,2 |
Theo điều tra dân số năm 2001, 86,2% dân số của tỉnh Zaporizhzhia được sinh ra trên lãnh thổ của Ukraina, 13,8% dân số sinh ra trên lãnh thổ của các quốc gia khác (đặc biệt là 10,4% trên lãnh thổ của Nga). 71,5% dân số sinh ra ở tỉnh Zaporizhzhia, 14,7% sinh ra ở các tỉnh khác của Ukraina.
Nhân khẩu > Dân tộc

Tỉnh Zaporizhzhia có đại diện của hơn 130 dân tộc sinh sống trên lãnh thổ. Trong thành phần dân tộc của dân số trong khu vực, đại đa số là người Ukraina, với số lượng là 1364,1 nghìn người, chiếm 70,8% tổng dân số.
Tỷ lệ lịch sử của thành phần dân tộc trong tỉnh Zaporizhzhia theo số liệu điều tra dân số, %::
|  | 1926 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2001 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Người Ukraina | 67,4 | 68,3 | 65,6 | 63,8 | 63,1 | 70,8 |
| Người Nga | 18,1 | 25,9 | 29,0 | 31,1 | 32,0 | 24,7 |
| Người Bulgaria | 4,5 | 2,5 | 2,1 | 1,9 | 1,7 | 1,4 |
| Người Belarus | 0,4 | 0,7 | 0,8 | 0,8 | 0,9 | 0,7 |
| Người Do Thái | 2,9 | 1,4 | 1,1 | 0,9 | 0,7 | 0,2 |
| Người Đức | 5,7 | 0,0 | 0,0 | 0,1 | 0,1 | 0,1 |
Thành phần dân số dân tộc của tỉnh Zaporizhzhia tính đến năm 2001, theo tỷ lệ %
| № | Dân tộc | Số lượng | Tỷ lệ |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Người Ukraina | 1.364.095 | 70,80 % |
| 2 | Người Nga | 476.748 | 24,74 % |
| 3 | Người Bulgaria | 27.764 | 1,44 % |
| 4 | Người Belarus | 12.655 | 0,66 % |
| 5 | Người Armenia | 6.411 | 0,33 % |
| 6 | Người Tatar | 5.177 | 0,27 % |
| 7 | Người Do Thái | 4.353 | 0,23 % |
| 8 | Người Gruzia | 3.899 | 0,20 % |
| 9 | Người Azerbaijan | 2.490 | 0,13 % |
| 10 | Người Moldova | 2.476 | 0,13 % |
| 11 | Khdaa | 20.742 | 1,08 % |
|  | Tổng | 1.926.810 | 100 % |
Thành phần dân tộc của các huyện và thành phố trong tỉnh Zaporizhzhia theo điều tra dân số năm 2001
|  | Người Ukraina | Người Nga | Người Bulgaria | Người Belarus |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tp. Zaporizhzhia | 70,7 | 25,5 | 0,4 | 0,7 |
| Tp. Berdiansk | 56,8 | 37,4 | 3,3 | 0,8 |
| Tp. Enerhodar | 57,1 | 39,8 | 0,3 | 0,8 |
| Tp. Melitopol | 55,2 | 38,9 | 1,8 | 0,8 |
| Tp. Tokmak | 81,4 | 16,6 | 0,3 | 0,5 |
| Berdiansk | 75,9 | 14,7 | 7,3 | 0,4 |
| Bilmak | 88,1 | 10,0 | 0,1 | 0,5 |
| Vasylivka | 77,4 | 20,2 | 0,3 | 0,5 |
| Velyka Bilozerka | 92,6 | 5,9 |  | 0,2 |
| Vesele | 76,7 | 19,9 | 0,3 | 0,4 |
| Vilniansk | 84,7 | 12,9 | 0,2 | 0,6 |
| Huliaipole | 93,1 | 5,4 | 0,1 | 0,4 |
| Zaporizhzhia | 83,8 | 13,9 | 0,2 | 0,7 |
| Kamianka-Dniprovska | 57,3 | 40,1 | 0,2 | 0,5 |
| Melitopol | 62,8 | 31,2 | 0,6 | 0,7 |
| Mykhailivka | 74,0 | 22,9 | 0,1 | 1,1 |
| Novomykolaivka | 92,8 | 6,0 |  | 0,3 |
| Orikhiv | 90,4 | 8,1 | 0,2 | 0,4 |
| Polohy | 92,8 | 5,8 | 0,2 | 0,3 |
| Pryazovske | 55,9 | 26,6 | 12,5 | 1,2 |
| Prymorsk | 52,5 | 22,2 | 23,4 | 0,5 |
| Rozivka | 82,2 | 12,8 |  | 0,5 |
| Tokmak | 83,4 | 14,0 | 0,4 | 0,9 |
| Chernihivka | 92,0 | 6,0 | 0,8 | 0,3 |
| Yakymivka | 61,6 | 31,6 | 1,6 | 0,7 |
Nhân khẩu > Ngôn ngữ

Ngôn ngữ mẹ đẻ của dân cư tỉnh Zaporizhzhia theo kết quả của các cuộc tổng điều tra dân số, %
|  | 1926 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2001 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tiếng Ukraina | 63,3 | 61,0 | 57,1 | 51,4 | 49,3 | 50,2 |
| Tiếng Nga | 24,1 | 37,2 | 41,4 | 47,2 | 48,9 | 48,2 |
| Tiếng Bulgaria | 3,8 | 1,7 | 0,7 | 0,5 | 0,8 | 0,5 |
| Khác | 8,8 | 0,1 | 0,8 | 0,9 | 1,0 | 1,0 |
Ngôn ngữ mẹ đẻ của cư dân các huyện và thành phố thuộc tỉnh Zaporizhzhia theo điều tra dân số năm 2001
|  | Tiếng Ukraina | Tiếng Nga | Tiếng Bulgaria | Tiếng Armenia | Tiếng Belarus | Tiếng Di-gan |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Toàn tỉnh | 50,2 | 48,2 | 0,5 | 0,2 | 0,1 | 0,1 |
| Tp. Zaporizhzhia | 41,7 | 56,8 | 0,1 | 0,2 | 0,1 | 0,1 |
| Tp. Berdiansk | 24,2 | 75,1 | 0,3 | 0,1 | 0,1 |  |
| Tp. Melitopol | 20,4 | 78,1 | 0,2 | 0,1 | 0,1 | 0,2 |
| Tp. Tokmak | 70,3 | 29,4 |  | 0,1 | 0,1 |  |
| Tp. Enerhodar | 37,8 | 61,7 |  | 0,1 | 0,1 |  |
| Yakymivka | 42,5 | 55,1 | 0,1 | 0,4 | 0,1 |  |
| Berdiansk | 68,5 | 27,8 | 3,1 | 0,3 | 0,1 |  |
| Vasylivka | 70,8 | 28,4 | 0,1 | 0,3 | 0,1 | 0,1 |
| Velyka Bilozerka | 93,7 | 5,8 |  |  |  | 0,1 |
| Vesele | 70,5 | 28,2 |  | 0,5 | 0,1 |  |
| Vilniansk | 84,7 | 14,7 |  | 0,2 | 0,1 |  |
| Huliaipole | 94,1 | 5,2 |  | 0,3 | 0,2 |  |
| Zaporizkyi | 83,9 | 15,4 | 0,1 | 0,2 | 0,2 |  |
| Kamianka-Dniprovska | 44,5 | 54,7 |  | 0,4 | 0,1 |  |
| Bilmak | 89,1 | 10,2 |  | 0,3 | 0,2 |  |
| Melitopol | 39,4 | 58,2 | 0,1 | 0,2 | 0,1 | 0,3 |
| Mykhailivka | 67,1 | 31,8 |  | 0,3 | 0,2 | 0,2 |
| Novomykolaivka | 93,8 | 5,8 |  |  | 0,1 |  |
| Orikhiv | 91,4 | 8,2 |  | 0,1 | 0,1 |  |
| Polohy | 92,9 | 6,5 |  | 0,1 | 0,1 |  |
| Pryazovske | 37,4 | 53,3 | 7,1 | 0,5 | 0,5 |  |
| Prymorsk | 32,5 | 55,2 | 12,0 | 0,1 | 0,1 |  |
| Rozivka | 82,4 | 17,0 |  |  | 0,2 |  |
| Tokmak | 79,9 | 19,5 | 0,1 |  | 0,3 |  |
| Chernihivka | 93,5 | 5,9 | 0,1 | 0,1 | 0,1 |  |
Theo số liệu của  cuộc điều tra dân số toàn Ukraina năm 2001 , 86,77% cư dân của tỉnh Zaporizhzhia nói rằng họ thông thạo tiếng  Ukraina và 85,92%  nói thông thạo tiếng Nga . 93,79% cư dân tỉnh Zaporizhzhia  cho biết thông thạo ngôn ngữ dân tộc của họ.
Thông thạo ngôn ngữ của các dân tộc trong tỉnh Zaporizhzhia theo điều tra dân số năm 2001.
|  | Ngôn ngữ dân tộc mình | Tiếng Ukraina | Tiếng Nga |
| --- | --- | --- | --- |
| Người Ukraina | 94,69% |  | 81,16% |
| Người Nga | 98,59% | 67,35% |  |
| Người Bulgaria | 57,52% | 70,75% | 95,27% |
| Người Belarus | 29,62% | 65,45% | 92,09% |
| Người Armenia | 62,39% | 52,46% | 88,96% |
| Người Tatar | 53,47% | 54,14% | 93,05% |
| Người Do Thái | 6,82% | 77,85% | 97,36% |
| Người Gruzia | 36,37% | 64,32% | 79,46% |
| Người Azerbaijan | 64,18% | 45,70% | 88,11% |
| Người Moldova | 46,81% | 68,54% | 87,48% |
| Người Đức | 26,66% | 64,15% | 95,25% |
| Người Hy Lạp | 15,01% | 73,80% | 94,03% |
| Người Di-gan | 80,76% | 47,22% | 80,76% |
| Người Ba Lan | 16,12% | 84,22% | 88,78% |
Kinh tế

Theo số liệu của năm 2016, tổng sản phẩm khu vực của vùng đạt 104,323 tỷ hryvnia (₴) tính theo giá thực tế (đứng thứ 9 trong số các tỉnh); theo đầu người là 59.729 hryvnia (vị trí thứ 5). Tổng đóng góp của tỉnh vào GRP của Ukraina là 4,4%. Thành phần chính của GDP là tổng giá trị gia tăng (GVA), con số vào năm 2016 là 82,054 tỷ hryvnia (đứng thứ 9 trong các tỉnh); theo đầu người là 46.979 hryvnia (vị trí thứ 6).
Các loại hình hoạt động kinh tế của nên kinh tế tỉnh là: công nghiệp (bao gồm cung cấp điện, khí đốt) là 41%; nông, lâm, ngư nghiệp là 13,9%; thương mại bán buôn và bán lẻ là 10,4%; giao dịch với bất động sản là 6%..