stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dinar Serbia
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Stefan Uroš V

Sau Dušan, con trai là Stefan Uroš V kế vị nhưng không duy trì được quyền lực tập trung. Ban đầu tiền đúc có chất lượng tốt nhưng dần thì dòng chữ rất khó đọc do khuôn đúc kém. Chính sách tiền tệ đầu triều đại mô phỏng giống như thời Dušan. Còn về sau thì giống như việc điều hành quốc gia nói chung, việc quản lý sản xuất tiền này cũng được giao cho người khác.
Tiền đúc của sa hoàng Uroš có thể được phân thành ba nhóm cơ bản:
Miền nam và miền trung:
mặt trước là hình hoàng đế cưỡi ngựa, mặt sau là hình mão trụ, đánh dấu bằng ký hiệu nhỏ "—T" và "T—"
mặt trước là hình hoàng đế ngồi trên ngai, mặt sau là hình mão trụ, đánh dấu bằng ký hiệu "—Т" hoặc "—G" phổ biến hơn
mặt trước là hình Chúa Giêsu ngự trên ngai, mặt sau là hình hoàng đế trên ngai không có tựa lưng, đánh dấu bằng ký hiệu nhỏ "С—" và "—Е"
mặt trước là hình Chúa Giêsu trên thập tự giá, mặt sau là hình hoàng đế và hoàng hậu cầm thánh giá ở giữa.
tiền đúc tại Zvečan, một trong những thành cổ nhất Serbia Trung cổ, mặt trước là hình mão miện với dòng chữ "IMPERATOR-VROSIVS", mặt sau là hình ảnh thành Zvečan: tháp trên cổng thành, nhà thờ thánh George với thập tự, một kiến trúc khác ở bên trái có lẽ là cung vua. Dòng chữ trên tiền là "ЗВЕЧАНЬ — ГРАДЬ". Hình ảnh cách điệu thành Zvečan là dấu ấn thường thấy trên con dấu và tiền phương Tây. Ảnh hưởng này có thể đến từ Primorje với những bậc thầy nghề đúc đến từ mỏ Trepča gần đó có mức độ khai thác lên đến đỉnh điểm nửa đầu thế kỷ 15. Số lượng đúc ít, nay chỉ còn sót lại hai đồng dinar.
Miền bắc có thể được chia thành nhiều nhóm chi tiết:
mặt trước là hoàng đế đứng, mặt sau là Chúa Giêsu ngự trên ngai, dấu "С—" và "R—V".
phong cách đơn giản hóa với chữ méo mó.
mặt trước là Chúa Giêsu ngự trên ngai, mặt sau là hoàng đế và hoàng hậu đứng cầm thánh giá kép, dấu "R-V".
mặt trước là Chúa Giêsu ngự trên ngai, mặt sau là mão miện cách điệu.
Thành phố duyên hải Kotor và Ulcinj: Ở Kotor, Uroš tiếp tục đúc tiền của Dusan lúc trước, khác biệt ở dòng chữ "VROSIVS-IMPERATOR" trên mặt sau. Lazar Tomanović gọi tiền đúc tại Kotor là trifunci theo tên Thánh Tryphon.
Tại Kotor còn đúc đồng nửa dinar, một mặt là hình bán thân Thánh Tryphon dưới dòng chữ "SANTVS TRIPhO", mặt kia là hình bán thân sa hoàng Uroš cùng dòng chữ "IMPERAThORAS". Đồng folar được đúc ở Ulcinj có dòng chữ "VROSIVS REX" hoặc "VROSIVS". Ngoài các vùng duyên hải, những đồng tiền này lưu hành ở nhiều nơi khác, đặc biệt là phía đông bán đảo Balkan.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương

Sau khi triều đình trung ương suy yếu và tan rã, các lãnh chúa hùng mạnh nhất đã tự độc lập riêng rẽ.
Các tổng đốc kiểm soát mỏ bạc đã thu lợi về mình nhưng lại đúc những đồng tiền kém chất lượng. Do sợ bị quân đội để mắt, lúc đầu họ không dám đúc tiền bằng tên riêng mà ghép tên hoàng đế với tên mình. Số này có thể kể đến nhà Rastislalić, Uglješa Mrnjavčević và vua Vukašin.
Sau khi vua Vukašin không còn thần phục sa hoàng Uroš V khoảng năm 1367, các lãnh chúa khác cũng noi theo. Trong số đó có thân vương Lazar Hrebeljanović và Nikola Altomanović bắt đầu đúc tiền riêng.
Sau khi triều đại Nemanjić chấm dứt năm 1371, các lãnh chúa tiếp tục đúc tiền tuy chất lượng và số lượng lưu thông cũng như mức độ phổ biến không còn được như thời Dušan. Đế quốc Serbia bị chia cắt khiến nhiều lãnh chúa nổi lên, họ đều cố gắng thể hiện có tư cách kế thừa hợp pháp nhà Nemanjić hoặc quan hệ thân thuộc nào đó.
Các lãnh chúa mới nổi tận dụng thời cơ để mở rộng lãnh địa. Năm 1372, nhà Balšić chiếm Prizren, thân vương Lazar Novo Brdo, Vuk Branković chiếm một số vùng ở Kosovo. Marko Mrnjavčević, Jelena Mrnjavčević rồi đến Andreaš Vukašinović, Andrija Gropa, Konstantin Dragaš Dejanović và Vuk Branković bắt đầu đúc tiền và thu nhập đáng kể từ việc này. Nhưng các lãnh chúa phía nam đế quốc Serbia cũ nhanh chóng thần phục Thổ Nhĩ Kỳ và ngưng đúc tiền, nên những đồng tiền này rất hiếm và đều theo mẫu trước đây của vua Vukašin và sa hoàng Uroš.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Sa hậu Jelena

Sau khi sa hoàng Dušan băng hà, sa hậu Jelena (mẹ sa hoàng Uroš) đã cai trị Serres đông nam Macedonia trong khi đế quốc tan rã.
Sau năm 1360, bà lãnh đạo như một lãnh chúa độc lập (despina) và bị Uglješa thâu tóm năm 1365. Trong thời gian trị vì ngắn ngủi, sa hậu Jelena đúc ba loại dinar, chỉ khác nhau ở dòng chữ khắc. Mặt trước là hình sa hoàng Uroš, ngồi trên ngai không tựa, mặt nhìn hướng khác, tay phải cầm quyền trượng thánh giá, tay trái cầm akaki.
Mặt sau một trong ba đồng tiền ấy thể hiện sự cai trị của nữ lãnh chúa duy nhất Serbia Trung cổ: hình sa hậu Jelena đứng, tay phải cầm quyền trượng, tay trái là nhành cây, hai bên đều có hoa.
Khối lượng trung bình đồng dinar Jelena là từ 1,13 đến 0,86 gam.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Vua Vukašin

Vua Vukašin là một trong những lãnh chúa phong kiến quan trọng nhất đương thời. Năm 1365, ông được sa hoàng Uroš phong vương nhưng bắt đầu độc lập từ năm 1367. Quyền lực tập trung tại các thành Prilep, Skopje và Prizren. Xa nhất phía bắc, ông trấn giữ Pristina và Novo Brdo, phía tây là Prizren và phía đông là hồ Poru. Xưởng đúc tiền đặt tại Prizren và có thể cũng có xưởng ở Novi Brdo. Ông phát hành nhiều đồng tiền, có thể chia thành ba nhóm:
Mặt trước là hình vua Vukašin cưỡi ngựa, mặt sau là mão miện với dòng chữ "Vrosius imperator" xung quanh, nhiều khả năng lưu hành giai đoạn 1365-1367.
Mặt trước là hình Chúa Giêsu trên thập tự giá hoặc ngự trên ngai. Mặt sau là vua và hoàng hậu cầm thánh giá ở giữa. Mẫu này rất hiếm, được đúc theo mẫu của sa hoàng Uroš.
Mặt trước là hình Chúa Giêsu, mặt sau nhiều dòng chữ, phỏng theo đồng dinar của sa hoàng Dušan. Đây là đồng tiền chính, lưu hành rộng rãi trên cả lãnh địa, trên tiền đánh dấu nhiều ký hiệu.
Đồng dinar bạc của vua Vukašin và lãnh chúa Uglješa có hình mão miện (biểu trưng nhà Nemanjić) có hình đầu phụ nữ đội vương miện (biểu trưng nhà Mrnjavčević), biểu thị Vukašin thần phục làm chư hầu của Nemanjić. Hình đầu phụ nữ đội vương miện và đeo khuyên tai giống như chân dung vua chúa Serbia trên bích họa thế kỷ 14.
Khối lượng trung bình đồng bạc là 1,15 đến 1,05 gam.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Jelena Mrnjavčević

Vợ vua Vukašin là Jelena Mrnjavčević cũng đúc đồng dinar, mặt trước là hình người cưỡi ngựa tượng trưng cho vua chúa với dòng chữ "КР—ЛЬ", mặt sau là mão miện, hướng sang phải, dòng chữ "'КРAЛHЧA—A ЄЛѢNA". Có thể bà cũng cho đúc đồng dinar khác có dòng chữ mang ý nghĩa "Nữ vương được phước" ở mặt sau.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Jovan Uglješa

Tiền đúc Uglješa có thể được chia thành ba nhóm riêng biệt:
Dinar với mão miện, giáp che.
Dinar hình đại bàng hai đầu đầu tiên, đây là đồng tiền lưu hành chính.
Phát hành chung với Vukašin. Năm 1365, Uglješa đúc tiền cùng với anh trai mình là Vukašin, nhân dịp ông tiếp quản quyền nhiếp chính từ sa hậu Jelena với vùng Ser. Mặt trước theo biểu tượng Đông La Mã của sa hoàng Dušan, tay phải cầm quyền trượng, tay trái cầm akaki, dòng chữ "СФ—ЗР". Mặt sau lại phỏng theo kiểu tiền Tây Âu: thánh giá với hoa huệ hai đầu và một ngôi sao ở giữa.
Tiền đúc có dấu chữ lồng viết tắt biểu thị sa hoàng Dušan có lẽ kéo dài đến năm 1368, là khi ông công nhận quyền tối cao của Uroš V. Sau đó, ông chỉ đúc một loại tiền không có dấu ấn vua chúa ở trên. Uglješa đúc tiền ít hơn Vukašin rất nhiều, có lẽ vì lãnh địa của ông không có mỏ bạc dồi dào giống như vùng Rudnik của Vukašin. Ngoài ra, lãnh địa Uglješa bị Thổ Nhĩ Kỳ đô hộ sớm hơn các vùng khác cả một thế kỷ, lại cũng thoát khỏi nền cai trị đó muộn hơn cả thế kỷ nữa nên tiền đúc Uglješa càng dễ dàng bị tiêu hủy nhiều hơn.
Tiền đúc Uglješa vốn trước đây được cho là của Jovan Oliver. Việc định danh lại các đồng tiền này bắt nguồn từ thực tế là tiền được đúc vào thời vua Vukašin khi mà dấu vết Oliver đã không còn nữa, cùng với mẫu mã kiểu dáng và vùng lưu hành tiền tệ chứng tỏ điều này.
Khối lượng trung bình đồng dinar này là 1,1 đến 0,97 gam. Tỷ lệ bạc rất cao, lên tới 98,24%.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Konstantin Dragaš

Konstantin Dragaš Dejanović đồng cai trị với anh trai Jovan Dragaš. Sau khi Jovan qua đời, Konstantin đứng độc lập trong vị thế chư hầu Thổ Nhĩ Kỳ. Ông được ghi nhận đã đúc tiền có hình Chúa Giêsu ngự trên ngai với nhiều dòng chữ, còn duy nhất một đồng được phát hiện ở Skopje. Ngoài ra, ông cũng đúc một loại tiền khác theo mẫu grosso Venize.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Andrija Gropa

Andrija Gropa là một tổng trưởng đến từ Albania. Năm 1377, ông là lãnh chúa độc lập tại Ohrid và cho đúc tiền có hình Chúa Giêsu trên thập tự giá. Dựa vào dòng chữ mặt sau, đồng dinar này chia làm bốn loại. Chữ trên tiền đều là cổ tự Slav cho thấy ông đứng trong hàng ngũ phong kiến của đế quốc Serbia. Một loại tiền chỉ có tên Gropa mà không kèm tước vị tổng trưởng cho thấy ông đã là một quý tộc quan trọng và giàu có ngay trong thời vua Vukašin còn trị vì. Đồng tiền tìm thấy ở Kičevo có thể được đúc vào thập niên 1480, trên đó có dòng chữ "bởi ơn Chúa, đại tổng trưởng Gropa vùng Orhid".
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Nikola Altomanović

Khoảng năm 1367, Nikola Altomanović nắm giữ một mỏ bạc và cho đúc tiền riêng. Vào thời điểm đó, ông là lãnh chúa quyền lực nhất khu vực. Ba loại tiền được biết đến. Hai loại tiền đầu tiên giống như của các lãnh chúa khác: loại thứ nhất có hình Chúa Giêsu ngự trên ngai, loại thứ hai là hình Chúa Giêsu trên thập giá, mặt sau đều là nhiều dòng chữ. Loại thứ ba tương tự như đồng dinar Uroš được đánh dấu "S-V" ở mặt sau.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Thân vương Lazar

Thân vương Lazar muốn thừa kế ngôi Nemanjić theo tư cách dòng họ bên vợ là Milica. Ông đã đúc một số loại tiền xu ở Novi Brdo, trên mặt có dòng chữ "Кнез Лазар" (Knez Lazar). Tiền đúc của Lazar có thể được phân thành năm nhóm cơ bản dựa theo biểu tượng trên đó:
Mặt trước có chữ "КНЕЗ ЛАЗАР", mặt sau là hình Chúa Giêsu ngự trên ngai.
Mặt trước là hình thân vương Lazar tay cầm quyền trượng cùng dòng chữ "КНЕЗ ЛАЗАР", mặt sau là hình Chúa Giêsu ngự trên ngai.
Mặt trước là hình thân vương Lazar, mặt sau là hình sừng bò, cả hai mặt đều có dòng chữ "ГОСПОДИНА КНЕЗА ЛАЗАРА".
Mặt trước là hình thân vương Lazar tay cầm quyền trượng và các biến thể của dòng chữ Latinh "CONTE LASAR", mặt sau là hình Chúa Giêsu trong khung hình hạt hạnh nhân (mandorla) hoặc ngự trên ngai. Loại tiền này được cho là đúc sau khi ông qua đời. Có những đồng xu giống như vậy, ghi cả tên hai cha con ông và dòng chữ bằng tiếng Ý vì họ cho phép các thương gia Dubrovnik quản Novo Brdo.
Mặt trước có chữ Latinh, mặt sau là hình mão trụ với sừng bò, gia huy Hrebeljanović.
Sinh thời Lazar, Dubrovnik đều quản lý đúc tiền cùng với cả mẫu khuôn đúc. Biểu tượng hình Lazare có thể đến từ mẫu đúc đồng folar Dubrovnik từ cuối thế kỷ 13 đến năm 1436.
Khối lượng đồng bạc của Lazar giảm dần theo thời gian, những đồng đầu tiên nặng 0,83 gam, trong khi những đồng cuối chỉ nặng 0,54 gam. Ngay khi ông còn trị vì và sau đó, có rất nhiều tiền giả được lưu hành, trong đó một số đồng rất khó nhận ra.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Vuk Branković

Vuk Branković là con trai út tổng đốc Ohrid Branko Mladenović dưới thời Dušan. Ông nắm nhiều mỏ bạc, chì, kẽm, đồng, sắt và vàng, các mỏ lớn nhất là: Brskovo, Gluhavica, Trepča, Janjevo và Novo Brdo; từ đó cho đúc một lượng lớn các đồng tiền khác nhau.
Chữ viết trên tiền Serbia Trung cổ thường là tiếng Serbia bằng chữ Kirin và tiếng Latinh bằng chữ Latinh. Tên tiền (dinar) không được viết trên đồng xu, ngoại trừ trường hợp Vuk Branković đúc các đồng có chữ "ВЛКОВ ДИНАР" (VLKOV DINAR).
Vuk đúc 17 loại dinar, có thể chia ra làm ba nhóm cơ bản:
Một nhóm được đúc dưới thời là chư hầu của thân vương Lazar, hình mão trụ, khiên và chữ nhiều dòng. Có phiên bản hình ngựa và dòng chữ Kirin.
Một nhóm có hình Chúa Giêsu ngự trên ngai, mặt kia là hình Thánh Stephen đứng cầm cành cọ và Sách Phúc Âm, các đồng trước đó không có mô típ này.. Ngoài ra còn có các phiên bản hình lãnh chúa cầm quyền trượng, giáo hoặc biểu ngữ.
Một mặt có dòng chữ Kirin lồng vào nhau. Trong nhóm cũng có hình Thánh Stephen cầm Sách Phúc Âm và bình xông hương và các hình tượng sư tử và khiên. Những đồng này được đúc vào giai đoạn về sau và nhẹ hơn các đồng lưu hành trước đó.
Lần đầu tiên đồng dinar Serbia có dòng chữ chạy vòng quanh mép. Gia huy được chia thành ba dải chéo song song.
Thời kỳ này cũng có rất nhiều đồng tiền sao chép mẫu đồng dinar của Vuk Branković, tiêu biểu nhất là hình Chúa Giêsu ngự trên ngai và tên lãnh chúa hoặc thành phố.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Thành Skopje

Thành Skopje đúc tiền riêng cho đến khi bị quân Thổ chiếm đóng năm 1392. Có hai loại được lưu hành. Loại thứ nhất số lượng ít, có hình Chúa Giêsu đăng quang và thánh bảo trợ Stephen cầm nến cùng Sách Phúc Âm, mặt sau theo mẫu dinar của Vuk Branković, khác biệt duy nhất là có tên thành phố. Loại thứ hai phổ biến hơn có hình Chúa Giêsu ngự trên ngai và tên thành phố trên hai dòng chữ. Mỗi đồng nặng 0,59 gam.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Thành Prizren

Thành Prizren đúc nhiều tiền hơn, từ năm 1378-1396 cho đến khi về tay Vuk Branković. Loại thứ nhất có hình Chúa Giêsu ngự trên ngai lưng tựa cao và hai dòng chữ, mặt sau là tên thành phố "ПРИЗРЕNЬ". Loại tiền phổ biến nhất là biến thể của loại thứ nhất, điểm khác biệt là ngai không có lưng tựa cao. Ngoài ra còn có loại thứ ba với hình Chúa Giêsu đứng trong vầng hào quang mandorla (hình quả hạnh). Loại phổ biển nhất nặng 0,44 gam còn loại thứ ba nặng có 0,38 gam.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Vua Marko

Con trai vua Vukašin là Marko Mrnjavčević cai trị miền tây Macedonia và có nhiều đồng dinar riêng:
Còn một đồng duy nhất nặng 1,10 gam, có hình Chúa Giêsu ngự trên ngai, vua cưỡi ngựa, cầm vương trượng gắn đạo kỳ labarum.
Mặt trước là năm dòng chữ Kirin "ВЬХА/БАБЛГОВ/ѢРНИКР/АЛЬМА/РКО" (vua Marko trung tín trong Chúa Giêsu). Mặt sau là hình Chúa Giêsu ngự trên ngai.
Mặt trước là năm dòng chữ Kirin "ВЬХА/БАБЛГОВ/ѢРНИКР/АЛЬМА/РКО". Mặt sau là hình Chúa Giêsu trong mandorla với các ngôi sao xung quanh.
Mặt trước là bốn dòng chữ Kirin "БЛГО/ВѢРНИ/КРАЛЬ/МАРКО" (vua Marko ngoan đạo). Mặt sau là hình Chúa Giêsu trong một trụ sao.
Còn một đồng duy nhất nặng 0,87 gam, có hình Chúa Giêsu ngự trên ngai, vua đứng cầm vương trượng gắn thánh giá, hình ảnh độc đáo này xuất hiện duy nhất tại Macedonia đương thời. Đây là đợt phát hành cuối cùng của Marko.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Andrijaš Mrnjavčević

Em trai Marko là Andrijaš Mrnjavčević đã đúc đồng dinar rất giống của anh trai mình khoảng thập niên 1380. Ngày nay biết đến hai loại, mặt trước đều có 3 dòng chữ "БЛГО/ВѢРНИ/АНДРЕ/АШЬ", mặt sau
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Đurađ Balšić

Sau thời thân vương Lazar, nhân vật quyền lực và đáng kính nhất là Đurađ I Balšić. Sau khi chiếm trung tâm kinh tài trọng yếu Prizren, Đurađ lập xưởng đúc và phát hành tiền lần đầu khoảng giữa năm 1372. Tiền của Đurađ có thể chia thành nhiều loại:
Đồng dinar nặng 1,04 gam, đường kính 18 mm. Một mặt là 4 dòng chữ Kirin là lời Chúa Giêsu, sao chép mẫu của vua Vukašin. Mặt kia là Chúa Giêsu ngự trên ngai có lưng tựa cao, giống với một loại tiền của thân vương Lazar.
Đồng dinar nặng 0,97 gam, đường kính 18 mm. Một mặt giống như loại thứ nhất, chỉ khác về kiểu chữ. Mặt kia là thành huy Raška, mô phỏng theo mẫu của Đušan.
Đồng dinar nặng 1,0 - 1,1 gam, đường kính 18–19 mm. Một mặt cũng theo mẫu 4 dòng chữ Kirin lời Chúa Giêsu. Mặt kia là hình đầu sói, mũ trụ kiểu phương Tây khác với truyền thống Raška và củng cố quyền lực gia tộc. Bên phải là chữ Latinh "G" cách điệu kết hợp với chữ Kirin "Г".
Đồng dinar có 5 dòng chữ Kirin với ý nghĩa Đurađ là lãnh chúa lớn do Chúa chọn. Mặt kia là gia huy có hình đầu sói, giáp trụ kiểu phương Tây. Loại tiền này có thể được đúc sau năm 1374.
Đồng dinar có đường kính 18–19 mm. Một mặt là 5 dòng chữ Kirin lời Chúa Giêsu. Mặt kia là hình đầu sói, mão trụ kiểu phương Tây mới, phía dưới có chữ Kirin "H". Hiện chỉ còn một mẫu duy nhất là 1/3 mảnh một đồng bạc bị cắt lưu giữ trong Bảo tàng Slav tại Osijek.
Đồng dinar nặng 0,7 gam, đường kính 17 mm. Một mặt là 5 dòng chữ Kirin diễn tả ý nghĩa lãnh chúa lớn trong Chúa. Mặt kia là hình đầu sói và mão trụ, phía dưới là chữ Latinh "N". Trên tiền cũng có chữ Latinh "G" cách điệu kết hợp với chữ Kirin "Г".
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Balša II Balšić

Đurađ qua đời, em trai là Balša II Balšić kế vị, mở rộng lãnh địa về phía nam hướng Primorje-Berat và Vlorë. Năm 1385, ông sáp nhập Durrës rồi tử trận khi giao tranh với quân Thổ. Ông đúc đồng tiền với mặt trước là thánh Stephen bảo trợ thành Shkodër, mặt sau là gia huy hình đầu sư tử. Tiền Balšić thay chữ Kirin bằng chữ Latinh, trở thành thông lệ về sau.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Đurađ II Stracimirović

Sau khi Balša II qua đời, Đurađ II Stracimirović trở thành người đứng đầu nhà Balšić. Ông đúc được hai loại tiền. Loại thứ nhất có hình thánh bảo trợ Stephen và được đúc ở Shkodër đến năm 1391 khi rơi vào tay Konstantin Balšić. Tiền có dấu chữ "P-L" và nặng 1,16 gam.
Loại thứ hai mặt trước có hình thánh Lavrentija bảo hộ nhà Balšić, có thể đúc ở Bar. Dòng chữ trên mặt trước là "SLAVRENCIVS M", còn mặt sau là gia huy Balšić với dòng chữ "M D GEORGI S—TRACIMIR". Loại tiền này nặng trung bình 1,08 gam.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Balša III Balšić

Balša III Balšić học theo đời trước đúc 3 đồng gross với hình thánh Lavrentija ở mặt trước và gia huy ở mặt sau. Khác biệt là dùng chữ Kirin, loại thứ nhất có mã dấu "—м". Khối lượng trung bình là 1,04 và 1,05 gam. Xưởng đúc tiền không được đặt tại lãnh địa nhà như trước mà ở xa hơn và giữ vai trò quan trọng đáng kể.
Do không có con hay cháu trai, Balša III truyền lại lãnh địa cho Stefan Lazarević.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Konstantin Balšić

Konstantin Balšić cai trị Shkodër và vùng phụ cận trong tư cách vua chư hầu của sultan Bayezid. Đồng tiền Konstantin có hình vua ngồi trên ngai với dòng chữ "Rex Constantinvs". Đồng tiền này khác biệt với các đồng khác của nhà Balšić, nặng trung bình 1,21 gam.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Cộng hòa Dubrovnik

Dubrovnik cùng Balkan có hoạt động giao thương sôi nổi hiệu quả trong nhiều thế kỷ. Dubrovnik bắt đầu đúc tiền riêng từ cuối thế kỷ 13, duy trì cho đến khi cáo chung năm 1803.
Tài liệu lâu đời nhất ghi chép về hoạt động đúc tiền thường xuyên của Dubrovnik là từ năm 1337. Không những vậy, Dubrovnik còn chế tạo khuôn đúc và công cụ để bán cho các nước, các thành khác.
Dubrovnik đúc đồng dinar đầu tiên có tới 47 đồng tiền khác. Những đồng đầu tiên năm 1337 nặng trung bình 1,951 gam với hàm lượng bạc 91,667%, đến năm 1626 nặng có 0,642 gam với 80% bạc.
Đồng dinar Dubrovnik lấy theo mẫu đồng ducat Venezia, một mặt có hình Chúa Giêsu trong mandorla.
Bên cạnh đó, Dubronik còn đúc đồng poludinar (9 loại), đồng dinarić (8 loại).
Đồng poludinar đúc từ năm 1370. Một mặt là hình mặt Chúa Giêsu, mặt kia là mặt thánh Blaise với mũ giám mục.
Đồng dinar và dinarić của Dubrovnik có giá trị không thay đổi so với các loại tiền khác mà nước cộng hòa từng lưu hành: bằng 30 follaro, và một perperi bằng 12 dinar (dinarić).
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Bosna

Sau khi chiếm Hum khoảng thập niên 1330, ban Stefan II Kotromanić bắt đầu khai thác mỏ ở Bosna và đúc tiền riêng. Ngày nay còn giữ được lượng lớn các đồng dinar của ông. Tiền dựa theo mẫu và cách thức của Venezia, Serbia và Dubrovnik. Tiền không có họa tiết gia huy, mặt trước là hình ban đứng hoặc ngồi trên ngai, mặt sau là Chúa Giêsu ngự trên ngai.
Ban Stefan Tvrtko I Kotromanić là cháu gọi Stefan II Kotromanić bằng chú cũng học theo cách đó và đúc đồng dinar riêng. Từ năm 1365, ông nhận được khuôn đúc mới từ Dubrovnik do Hội đồng (
tiếng Latinh: Consilium Rogatorum) chấp thuận. Khuôn đúc có một mặt là hình thanh kiếm, mặt kia là hình Chúa Giêsu. Các đồng dinar này về kiểu dáng lẫn trọng lượng đều tương đương với đồng Dubrovnik nên cũng ngang giá, khối lượng 0,64-1,85 gam, bằng 6 đồng soldat và 30 đồng minca.
Hiện chưa rõ liệu Tvrtko có tiếp tục đúc tiền sau khi lên ngôi vua năm 1377 hay không. Chỉ chắc chắn rằng sau khi ông qua đời năm 1391 thì việc đúc tiền bị gián đoạn, có thể do tình hình bất ổn, thay vua đổi tướng liên tục.
Năm 1436, vua Stefan Tvrtko II Kotromanić bắt đầu đúc các đồng tiền riêng là groš, dinar và poludinar. Mặt trước là hình mão miện, chữ "Т" (tên vua) và dòng chữ "dni regis Bosne". Mặt sau là Thánh bảo trợ Grigorije Bogoslov.
Nửa đầu thế kỷ 15, việc Bosna đúc tiền gây bất lợi cho Cộng hòa Dubrovnik. Mỗi lần phát hành đều gây phản ứng dữ dội, thương gia Dubrovnik bỏ đi hoặc đòi hỏi ngừng đúc tiền, họ cố gắng biến tiền Dubrovnik là đồng tiền lưu hành duy nhất trên lãnh thổ Bosna.
Lịch sử > Trung cổ > Phân loại > Lãnh chúa địa phương > Các depost

Việc Serbia tan rã tạo điều kiện cho Ottoman thâm nhập vào trung tâm Balkan, sau khi thân vương Lazar qua đời tại Kosovo Polje năm 1389.
Bạc lên giá khuyến khích khai thác cả các mỏ nhỏ hơn. Cuối thế kỷ 14 đầu thế kỷ 15 chứng kiến số mỏ bạc được đưa khai thác đạt đến đỉnh điểm:
Kopapnik: Zaplanine (1400), Livada (1405), Belasnica (1423), Kovači (1926), Belo Brdo (1438)
Podrinje: Crnča (1367), Zajača (1412), Bohorin và Krupanj (1415)
Mỏ: Selac và Rudište gần Beograd
Các xưởng đúc tiền chính thời depost đặt gần các mỏ ở Breskovo, Rudnik, Novi Brdo, Trepča, Koporići, Plana, Srebrnica và Rudisti, cũng như ở khu đô thị Skopje, Prizren, Zvečan, Ohrid, Pristina, Shkodër, Bar, Smederevo, các thành tự quản Kotor và Ulcinj.
Những mỏ mới mở này đã giúp các depostnâng được vị thế tiền tệ Serbia. Đồng tiền nặng hơn, chất lượng và có giá trị lưu thông lớn.
Không những vậy, xưởng đúc tiền cũng được lập tịa các thành phố lớn là trung tâm kinh tế, văn hóa và tôn giáo. Thời depost cho lập xưởng đúc đầu tiên tại Rudnik. Khoảng năm 1430 ra đời xưởng đúc quan trọng nhất ở Smederevo, cũng là thời điểm depost Đurađ Branković xây pháo đài và cung điện. Đồng tiền có tên thành phố bằng chữ Kirin, viết tắt hoặc đầy đủ. Các xưởng đúc khác là ở Novi Brdo và Srebrnica.
Vào thời despot, những công dân đáng kính Dubrovnik là người chuyên thuê xưởng đúc, họ cũng thường cùng nhau tham gia hiệp hội thương mại chung.
Tiền xu thời Stefan Lazarević và người kế vị despot là Đurađ Branković rất phổ biến trên lãnh thổ Belgrad. Tiền đúc thời despot có trọng lượng nhỏ nhất. Ngày nay, loại tiền này được gọi là obola và còn được phổ biến với cái tên maljušniki.
Một lượng lớn các loại tiền xu đã được đúc, trên đó là sự kết hợp nhiều mẫu biểu tượng khác nhau. Vào giai đoạn đầu, đa số tiền có hình Chúa Giêsu trong mandorla phỏng theo mẫu tiền Dubrovnik, rồi dần chuyển sang những hình ảnh thế tục theo tiền Trung Âu.
Khối lượng tiền thời despot dao động từ 0,15 đến 1,40 gam. Đồng tiền cơ bản tại Serbia là dinar được lưu hành đồng thời đồng gros, sequin, perperi và ducat của Venezia, rồi đồng bạc Thổ Nhĩ Kỳ ngày càng trở nên phổ biến.