stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dolley Madison
Thời trẻ và cuộc hôn nhân đầu tiên

Dolley Payne sinh ngày 20 tháng 5 năm 1768 trong một khu định cư của những người theo Giáo hội Tín Hữu tại New Garden (nay thuộc quận Guilford, thành phố Greensboro, Bắc Carolina). Bà là con gái đầu lòng của Mary Coles Payne và John Payne Jr.
Mary và John kết hôn năm 1761 và đều là người đến từ bang Virginia. Vào năm 1765, cả hai vợ chồng di cư xuống Bắc Carolina. Mặc dù sống trong khu định cư của Giáo hội Tín Hữu, ban đầu, chỉ có Mary theo tôn giáo này, còn John Payne thì không. Mãi đến ba năm sau khi kết hôn, John mới đăng ký và được chấp nhận được tham dự hội nghị hằng tháng của Giáo hội Tín Hữu tại quận Hanover, Virginia nơi cha mẹ của Mary sống. John sau này trở thành một tín đồ ngoan đạo, và cả hai vợ chồng đều quyết định nuôi dạy con cái của họ theo đức tin của Giáo Hữu hội.
Năm 1769, gia đình Payne trở về Virginia. Dolley lớn lên trong đồn điền của ba mẹ bà ở vùng nông thôn ở phía đông tiểu bang. Tại đây, bà gắn bó khăng khít hơn với gia đình bên ngoại. Bà có tổng cộng 7 người em bao gồm: 3 người em gái (Lucy, Anna, Mary) và 4 người em trai (Walter, William Temple, Isaac, và John).
Năm 1783, khi cuộc Chiến tranh Cách mạng Hoa Kỳ nổ ra, John Payne, cũng như một số chủ nô khác ở những vùng giáp với miền Bắc nước Mỹ, đã thả tự do cho các nô lệ của mình. Trong khi một vài chủ nô người theo Đạo Giáo hữu như nhà Payne đã từ lâu được khuyến khích thả tự do nô lệ, một số chủ nô khác thì được thôi thúc bởi lý tưởng của phong trào cách mạng. Từ năm 1782 đến năm 1810, tỉ lệ giữa dân da màu tự do với tổng số dân da màu ở Virginia tăng từ dưới 1% lên 7.2%, và có khoảng 30,000 người da màu đã được tự do.
Khi Dolley được 15 tuổi, gia đình bà chuyển lên vùng Philadelphia, Pennsylvania nơi mà ba của bà, John, bắt đầu công việc buôn bán tinh bột. Tuy nhiên, đến năm 1791 thì việc làm ăn của ông thất bại và điều này đã khiến John bị khai trừ ra khỏi các buổi gặp gỡ của Giáo hội Tín hữu vì những giáo dân khác cho rằng đây là một điểm yếu của ông. Vào tháng 10 năm 1792, John Payne qua đời. Sau khi chồng mất, Mary Payne mở một nhà trọ nhỏ để trang trải cho sinh hoạt hằng ngày của gia đình. Sang năm 1793, bà dẫn hai người con nhỏ nhất của mình là Mary và John đến vùng phía tây Virginia để sống với người con gái Lucy và người chồng mới cưới của cô là George Steptoe Washington - một người cháu của vị Tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên George Washington.
Nhắc đến trong các phương tiện truyền thông khác

| --- | --- |

 First Lady Dolley Madison, C-SPAN
Irving Stone, Magnificent Doll (1946), film directed by Frank Borzage, Universal Pictures
Brown, Rita Mae, Dolley: A Novel of Dolley Madison in Love and War, New York: Bantam Books, 1994; reprint (Presidential Wives Series), Huntington, NY: Nova History Publications, 2001.
1999 Dolley Madison commemorative silver dollar
Đường giới hạn phía Bắc

Các sự cố thường xảy ra ở vùng biển phía nam của Đường giới hạn phía Bắc, được biểu thị bằng đường màu đỏ chia tách CHDCND Triều Tiên và Hàn Quốc.
Đường giới hạn phía Bắc (tiếng Hàn: 북방한계선／北方限界線; âm Hán Việt: Bắc phương hạn giới tuyến) tiếng Anh: Northern Limit Line hoặc North Limit Line (viết tắt: NLL) là đường phân định ranh giới ở vùng biển Hoàng Hải trong vòng tranh chấp giữa Bắc Triều Tiên và Hàn Quốc trên Bán đảo Triều Tiên. Đường phân giới quân sự này đóng vai trò biên giới biển trên thực tế giữa hai miền Triều Tiên.
Mô tả

Đường phân giới chạy giữa phần lục địa tỉnh Gyeonggi vốn là một phần của Hwanghae trước năm 1945, và các đảo ngoài khơi liền kề, bao gồm Yeonpyeong và Baengnyeong. Do các điều kiện của hiệp ước đình chiến, phần đất liền được nhượng lại cho CHDCND Triều Tiên kiểm soát, trong khi các đảo vẫn là một phần của Hàn Quốc mặc dù gần miền Bắc hơn.
Đường phân giới kéo dài ra biển từ giới tuyến quân sự (MDL), và bao gồm các đoạn thẳng giữa 12 Điểm giữa các kênh, mở rộng trong một vòng cung ngăn ngừa lối ra giữa cả hai bên. Vào đầu phía tây của đường kéo dài dọc theo vĩ tuyến 38 đến đường trung tuyến giữa Triều Tiên và Trung Quốc.
Nguồn gốc

Hiệp định Đình chiến 1953, được ký bởi CHDCND Triều Tiên và Bộ Tư lệnh Liên Hợp Quốc (UNC), kết thúc Chiến tranh Triều Tiên và quy định rằng năm hòn đảo trong đó có đảo Yeonpyeong và Baengnyeong sẽ nằm dưới sự kiểm soát của UNC và Hàn Quốc. Tuy nhiên, đã không đạt được một đường phân định ranh giới trên biển, chủ yếu vì các UNC muốn căn cứ trên 3 hải lý (5,6 km) của vùng lãnh hải, trong khi Triều Tiên muốn sử dụng 12 hải lý (22 km).
Sau khi Bộ Tư lệnh Liên Hợp Quốc và CHDCND Triều Tiên không đạt được một thỏa thuận, người ta tin rằng đường ranh giới đã được thiết lập bởi UNC như một biện pháp kiểm soát hoạt động thực tế một tháng sau khi hiệp ước đình chiến được ký kết, ngày 30/8/1953. Tuy nhiên bản ghi tài liệu gốc này đã không được tìm thấy. Phân giới đầu tiên được vẽ để ngăn sự xâm nhập của Hàn Quốc vào miền Bắc đe dọa hiệp ước đình chiến. Tuy nhiên, vai trò của nó đã thay đổi để ngăn tàu của Triều Tiên hướng về phía Nam.
Năm 1974 Cơ quan tình báo Trung ương Mỹ (CIA) Báo cáo nghiên cứu điều tra nguồn gốc của NLL và ý nghĩa của nó, được giải mật năm 2000, nhận thấy rằng NLL được thành lập theo thứ tự thực hiện vào 14/1/1965 bởi Tư lệnh Lực lượng Hải quân Mỹ, Hàn Quốc. Một tiền đề của đường phân giới dưới một cái tên khác, đã được thành lập vào năm 1961 bởi các cùng chỉ huy. Không có tài liệu về đường phân giới trước năm 1960 có thể được CIA tìm thấy, sự nghi ngờ đối quan điểm cho rằng NLL đã được tạo ra ngay lập tức sau khi đình chiến. Mục đích ban đầu duy nhất của NLL là nhằm cấm tàu thuyền UNC từ về phía Bắc nó mà không có sự cho phép đặc biệt. Báo cáo lưu ý, tuy nhiên, trong ít nhất hai nơi NLL đã đi vào vùng nước cho là thuộc chủ quyền không tranh cãi của Triều Tiên. Không tìm thấy bằng chứng rằng Triều Tiên đã công nhận NLL.
Trong khi NLL đã được vẽ tại thời điểm khi một giới hạn lãnh hải 3 hải lý (5,6 km) là tiêu chuẩn, vào những năm 1970 giới hạn 12 hải lý (22 km) được quốc tế công nhận, và việc thực thi NLL cản trở Triều Tiên, trong khu vực, tiếp cận lãnh hải quan trọng (cho là thực tế hoặc tiềm năng). Năm 1973, Triều Tiên đã bắt đầu tranh cãi về NLL. Sau đó, sau khi 1982 Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển 1982, NLL cũng cản trở Triều Tiên thiết lập một khu vực đặc quyền kinh tế hiệu quả để kiểm soát đánh cá trong khu vực.
Hiện chưa rõ khi nào Triều Tiên được thông báo về sự tồn tại của NLL. Nhiều nguồn tin cho rằng thông tin này đã được thông báo tức thì, nhưng vào năm 1973 Thứ trưởng Ngoại giao Kenneth Rush nói, trong một tài liệu đã được giải mật, "Joint State-Defense Message" đến Đại sứ quán Mỹ ở Seoul nói rằng "Chúng tôi nhận thức rằng không có bằng chứng NLL đã bao giờ được chính thức trao cho Triều Tiên."
Tuy nhiên, Hàn Quốc lập luận rằng cho đến năm 1970, Triều Tiên mặc nhiên công nhận các đường ranh giới như là một đường phân định ranh giới biển. CHDCND Triều Tiên ghi nhận trong Niên giám Trung ương 1959 của họ của một đường ranh giới gần các đảo do UNC kiểm soát, cách khoảng ba hải lý, mà Hàn Quốc lập luận cho sự chấp nhận NLL của Triều Tiên..
Tình trạng

Đường biên giới này không được Triều Tiên công nhận. Các lực lượng hải quân của Triều Tiên và Hàn Quốc thường xuyên tuần tra các khu vực xung quanh NLL. Do Triều Tiên không công nhận đường phân giới, tàu đánh cá của họ đánh bắt gần hoặc trên đường giới hạn, được hộ tống bởi tàu hải quân của CHDCND Triều Tiên.
Tình trạng > Quan điểm của Bộ Tư lệnh Liên Hợp Quốc (UNC)

UNC nhấn mạnh vị thế của mình về vấn đề biên giới ngày 23/ 8/1999, tuyên bố rằng vấn đề NLL là không thể thương lượng, vì đường ranh giới đã được công nhận là đường biên giới biển trên thực tế trong nhiều năm dài giữa hai miền Triều Tiên.
"NLL đã phục vụ như là một phương tiện hiệu quả ngăn ngừa căng thẳng quân sự giữa lực lượng quân đội Triều Tiên và Hàn Quốc trong 46 năm. Nó phục vụ như là một đường phân định ranh giới thực tế, trong đó đã góp phần vào sự tách biệt của các lực lượng."
—1999. 6. 11, United Nations Command
UNC nhấn mạnh rằng NLL phải được duy trì cho đến khi một đường phân giới quân sự (MDL) có thể được thiết lập thông qua một Ủy ban quân sự chung dựa trên thỏa thuận đình chiến.
Tuy nhiên, trong một điện tín ngoại giao Mỹ 1973, bây giờ đã được giải mật, lưu ý rằng UNC phản đối sự xâm nhập của Triều Tiên trong phạm vi 3 hải lý (5,6 km) của các đảo do UNC kiểm soát là vi phạm thỏa thuận đình chiến, nhưng không phản đối các xâm phạm NLL do NLL đã không được đề cập trong hiệp định đình chiến. Hàn Quốc muốn mô tả tất cả thâm nhập NLL là "hành động khiêu khích quân sự", nhưng Mỹ xem đó như là một vấn đề nghiêm trọng đối với quan điểm Mỹ về thỏa thuận đình chiến. Năm 1975, quan điểm của UNC là việc đánh cá và tuần tra của Triều Tiên ở phía nam của NLL, bên ngoài phạm vi 3 hải lý (5,6 km) của các đảo do UNC quản lý, là không thể biện minh cho hành động xâm phạm vùng nước do UNC kiểm soát; UNC sẽ không tham gia vào việc thiết lập một vùng đánh cá riêng của Hàn Quốc.
Tình trạng > Quan điểm của CHDCND Triều Tiên

Sau khi hiệp định đình chiến 1953 được ký kết giữa Liên Hợp Quốc và Triều Tiên, thỏa thuận về một phần mở rộng trên biển của khu vực phi quân sự đã không đạt được. Năm 1955, Triều Tiên tuyên bố lãnh hải mở rộng 12 hải lý (22 km). từ bờ biển. Hơn nữa, Triều Tiên đã không tranh luận một cách chính thức hoặc chủ động vi phạm NLL tới năm 1973. Lần đầu tiên, các nhà đàm phán của Triều Tiên tại cuộc họp 346 của Ủy ban đình chiến quân sự đã phản đối tình trạng của đường phân giới. Triều Tiên sau đó đưa các nhóm lớn tàu tuần tra qua NLL trên khoảng 43 lần trong tháng mười và tháng mười một. Triều Tiên nói rằng nó đã không được thông báo về sự tồn tại của đường phân giới, mà bây giờ được khẳng định bằng giải mật điện tín ngoại giao của Mỹ, vì vậy họ không thể kháng nghị nó sớm hơn.
Hãng tin nhà nước chính thức của Bắc Triều Tiên KCNA mô tả các dòng như "phòng tuyến sau cùng để ngăn chặn người dân đào thoát về phía bắc" được vẽ ra để đáp ứng "lợi ích tự biện minh của Washington."
Vào ngày 01/8/1977, Triều Tiên đã thành lập một khu đặc quyền kinh tế lên rộng 200 hải lý (370 km). Họ cũng cố gắng thiết lập một khu vực ranh giới quân sự 50 hải lý (93 km) xung quanh các hòn đảo tranh chấp với Hàn Quốc dọc theo NFL; Tuy nhiên, tuyên bố này đã bị từ chối.
Với sự sụp đổ của Liên Xô năm 1991, Triều Tiên muốn thiết lập một đặc khu kinh tế và cảng biển quốc tế ở Haeju, cảng nước sâu phía Nam của họ, để phát triển các cơ hội thương mại thay thế. Tuy nhiên, với việc thi hành NLL, việc tiếp cận với Haeju yêu cầu các tàu vận chuyển phải đi dọc theo bờ biển của Triều Tiên 65 hải lý (120 km), trong phạm vi 3 hải lý (5,6 km) của bờ biển. Điều này ngăn cản sự phát triển của Haeju như một cảng quốc tế lớn.
Kể từ tháng 9/1999, Triều Tiên đã tuyên bố một "Giới tuyến quân sự Biển Tây" (còn gọi là "Giới tuyến quân sự Liên Triều - Inter-Korean MDL") tiến về phía nam nhiều hơn. đường ranh giới trên biển này là một đường mở rộng từ ranh giới đất liền cách đều với đất liền của hai miền, với các kênh đến các đảo phía tây bắc dưới sự kiểm soát UNC, tuyên bố được dựa trên quyết định giới hạn luật quốc tế.
Theo một bài báo năm 2002 của KCNA, NLL vi phạm thỏa thuận đình chiến của Hàn Quốc và lãnh hải 12 dặm theo quy định của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển. Bài báo khẳng định Đường giới hạn phía Bắc là một nguyên nhân gốc rễ của xung đột vũ trang, và bằng cách khẳng định đường phân giới Mỹ và Hàn Quốc tìm cách sử dụng nó để châm ngòi cho cuộc xung đột quân sự. Một bài báo trước đó cho biết tại cuộc họp của ủy ban đình chiến quân sự trong tháng 12 năm 1973 và tháng 7 năm 1989 Triều Tiên cho rằng cuộc xung đột trong tương lai là không thể tránh khỏi đường ranh giới quân sự được vẽ trên Hoàng Hải bị xóa bỏ, và thúc giục Mỹ đàm phán biện pháp như vậy.
Ngày 21/12/2009, Triều Tiên thành lập một "peacetime firing zone" phía nam của NLL trong vùng biển tranh chấp với Hàn Quốc.
Tình trạng > Quan điểm của Hàn Quốc

Quan điểm của Hàn Quốc từ những năm 1970 là:
NLL  là một biện pháp không thể thiếu để thực thi các Hiệp định đình chiến;
NLL ở vị trí gần giữa các đảo của Hàn Quốc và đất liền Triều Tiên;
Triều Tiên đã ngầm chấp thuận NLL cho đến 1973, vì vậy mặc nhiên công nhận NLL.
Năm 2002, Bộ Quốc phòng công bố một bài báo khẳng định lại tính hợp pháp của NLL, và cho rằng tuyên bố của CHDCND Triều Tiên về NLL là không có căn cứ. Tài liệu này kết luận rằng:
NLL đã là giới tuyến biển thực tế trong 49 năm qua và đã được khẳng định và xác nhận bởi Hiệp ước Cơ bản Liên Triều 1992 (1992 South-North Basic Agreement);
Cho đến một đường ranh giới biển không xâm lược mới được thành lập, NLL sẽ được duy trì giống như giới tuyến quân sự trên đất liền, và các quyết định phản ứng sẽ được thực hiện cho tất cả các sự xâm nhập của Triều Tiên;
Bất kỳ đường ranh giới biển không xâm lược mới chỉ có thể được thành lập thông qua các cuộc thảo luận giữa hai miền, và NLL không phải là chủ đề đàm phán giữa Mỹ hoặc UNC với miền Bắc;
Các tuyên bố của Triều Tiên vi phạm Hiệp định đình chiến và không tương thích với tinh thần và các quy định của luật quốc tế.
Ngày 4/10/2007, Tổng thống Hàn Quốc Roh Moo-hyun và lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-il đã giải quyết các vấn đề tranh chấp NLL bằng một tuyên bố chung:
"Hai miền đã đồng ý để tạo ra một khu vực hòa bình và hợp tác đặc biệt ở Biển Tây 'bao gồm Haeju và vùng phụ cận trong một nỗ lực nhằm chủ động thúc đẩy bằng việc tạo ra một khu vực đánh cá chung và khu vực hòa bình trên biển, thiết lập một vùng kinh tế đặc biệt, tận dụng hải cảng Haeju, cho phép các tàu dân sự đi qua các tuyến đường kết nối trực tiếp tới Haeju và hoạt động chung ở khu vực cửa sông Hàn. "
Tuy nhiên, sau này Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak từ chối tiếp cận này, mô tả NLL là "biên giới quan trọng góp phần gìn giữ hòa bình trên đất của chúng ta."
Các học giả Hàn Quốc tại Viện Hàng hải Hàn Quốc lập luận vào năm 2001, tình trạng pháp lý giữa hai miền Triều Tiên là một chế độ đặc biệt chi phối bởi các thỏa thuận đình chiến, chứ không tuân theo các luật quốc tế thông thường ví dụ như Luật Biển. Do đó, NLL là tùy thuộc vào thỏa thuận chính trị giữa hai miền Triều Tiên, chứ không phải là chế tài luật quốc tế.
Tình trạng > Quan điểm của Mỹ

Quan điểm của Chính phủ Mỹ, phân tách từ Bộ Tư lệnh Liên Hợp Quốc, không được thể hiện rõ nét. Khi được hỏi về NLL, đại diện chính phủ Hoa Kỳ thường tham vấn các câu hỏi đến UNC ở Hàn Quốc.
Tháng 2/1975, Ngoại trưởng Henry Kissinger viết trong một điện tín mật, hiện đã được giải mật, rằng "Miền Bắc tuần tra đường giới hạn không có tư cách pháp lý quốc tế... Trong chừng mực nó có mục đích đơn phương phân chia vùng biển quốc tế, nó rõ ràng là trái với luật quốc tế và quan điểm của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển." Trước đó, vào năm 1973 một "Joint State-Defense Message" Đại sứ quán Mỹ ở Seoul nói rằng Hàn Quốc "là sai lầm trong giả định chúng tôi sẽ tham gia trong nỗ lực để áp dụng NLL", và Đại sứ Mỹ nói với chính phủ Hàn Quốc rằng tuyên bố lãnh hải 12 dặm (19 km) của Triều Tiên đã tạo ra một khu vực bât ổn với NLL.
Trong tháng 11/2010, sau khi Triều Tiên pháo kích Yeonpyeong, Tổng thống Barack Obama cho biết Mỹ đang "vai kề vai" với Hàn Quốc và lên án các cuộc tấn công, nhưng không đề cập cụ thể về NLL.
Xung đột biên giới

Bài chi tiết: Xung đột Triều Tiên hậu 1953
Cuộc đụng độ giữa tàu đánh cá và tàu hải quân của Hàn Quốc thường xuyên xảy ra dọc theo NFL. Do vùng biển dọc theo NFL rất giàu cua xanh, các vụ đụng độ trên biển đôi khi được gọi là "Chiến tranh Cua". Các sự cố bao gồm:
Trận chiến Yeonpyeong lần 1 (1999) - Bốn tàu tuần tra của Triều Tiên và một nhóm các tàu đánh cá vượt qua ranh giới và bắt đầu một cuộc đấu súng khiến một tàu của Triều Tiên bị chìm, năm tàu tuần tra bị hư hỏng, 30 thủy thủ thiệt mạng và 70 người bị thương.
Trận chiến Yeonpyeong lần 2 (2002) - hai tàu tuần tra của Triều Tiên vượt qua NLL gần đảo Yeonpyeong và bắt đầu pháo kích; sau khi bị áp đảo và bị thiệt hại, các tàu rút lui.
Ngày 01/11/2004 ba tàu của Triều Tiên vượt qua NLL. Họ bị các tàu tuần tra của Hàn Quốc thông báo phản đối, nhưng không trả lời. Các tàu Hàn Quốc đã nổ súng và tàu Triều Tiên rút lui mà không bắn trả. Không có thương vong được báo cáo.[cần dẫn nguồn]
Trận chiến Daecheong (2009) - Một chiếc tàu pháo của Triều Tiên vượt qua NLL và đi vào vùng biển gần đảo Daecheong, tàu Hàn Quốc khai hỏa và báo cáo gây thiệt hại nghiêm trọng cho một tàu tuần tra của Triều Tiên và một người chết.
Vào ngày 27/1/2010, Triều Tiên bắn pháo vào các nước ở gần tàu NLL và tàu Hàn Quốc bắn trả. Vụ việc xảy ra gần đảo Baengnyeong do Hàn Quốc kiểm soát. Ba ngày sau đó, Triều Tiên tiếp tục bắn pháo về phía khu vực này.
Sự cố đắm tàu Cheonan (2010) - ROKS Cheonan (PCC-772), một tàu hộ tống của Hàn Quốc, bị đánh chìm bởi một vụ nổ, giết chết 46 thủy thủ; kết quả của cuộc điều tra quốc tế do hàn Quốc đứng đầu đã đổ lỗi cho Triều Tiên, vốn đã từ chối tham gia.
Pháo kích Yeonpyeong (2010) - quân đội Triều Tiên đã bắn khoảng 170 quả đạn pháo vàođảo Yeonpyeong, giết chết bốn người Hàn Quốc, làm bị thương 19, và gây thiệt hại trên diện rộng đến các cư dân làng chài trên đảo.
Xung đột biên giới > Tổng số

Nhìn chung, các tranh chấp đã dẫn đến:
54 nhân viên quân sự của Triều Tiên thiệt mạng
54 nhân viên quân sự của Hàn Quốc thiệt mạng
95 nhân viên quân sự của Triều Tiên bị thương
99 nhân viên quân sự của Hàn Quốc bị thương
4 thường dân của Hàn Quốc thiệt mạng
19 thường dân của Hàn Quốc bị thương
Quân trang bị mất hoặc hư hại bao gồm:
1 tàu phóng lôi của Triều Tiên bị chìm
1 tàu pháo của Triều Tiên bị hư hỏng
6 tàu tuần tra của Triều Tiên bị hư hỏng
1 tàu hộ tống của Hàn Quốc bị chìm
1 tàu tuần tra của Hàn Quốc bị chìm
1 tàu hộ tống của Hàn Quốc bị hư hỏng
2 tàu tuần tra của Hàn Quốc bị hư hỏng
Vidua interjecta

| Vidua interjecta> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Viduidae
Chi (genus): Vidua
Loài (species): V. interjecta
Danh pháp hai phần
Vidua interjecta
Vidua interjecta là một loài chim trong họ Viduidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Typhlacontias johnsonii

| Typhlacontias johnsonii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Scincidae
Chi (genus): Typhlacontias
Loài (species): T. johnsonii
Danh pháp hai phần
Typhlacontias johnsonii Andersson, 1916 
Typhlacontias johnsonii là một loài thằn lằn trong họ Scincidae. Loài này được Andersson mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Chú thích

↑  “Typhlacontias johnsonii”. The Reptile Database. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2013.
Lophozia obtusa

| Lophozia obtusa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Jungermanniaceae
Chi (genus): Lophozia
Loài (species): L. obtusa
Danh pháp hai phần
Lophozia obtusa (Lindb.) A. Evans, 1900 
Lophozia obtusa là một loài Rêu trong họ Jungermanniaceae. Loài này được (Lindb.) A. Evans mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lophozia obtusa”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Thủy năng

Thủy năng hay năng lượng nước là năng lượng nói chung nhận được từ lực hoặc năng lượng của dòng nước, dùng để sử dụng vào những mục đích có lợi.
Trước khi được mở rộng ra thương mại hóa điện năng, thủy năng đã được sử dụng cho mục đích thủy lợi, và cung cấp năng lượng cho nhiều máy móc khác nhau, như cối xay nước, máy dệt, máy cưa, cẩu trục ở âu tàu, và thang máy dùng trong nhà.
Một phương pháp khác sử dụng một trompe (bơm nén khí cổ) để tạo không khí nén từ dòng nước, không khí nén này sau đó có thể được sử dụng để làm nguồn năng lượng cung cấp cho các máy móc khác ở khoảng cách xa nguồn nước.
Lịch sử

Thủy năng đã được sử dụng từ xa xưa từ thời nền văn minh Lưỡng Hà và Hy Lạp cổ đại, nơi mà các hạng mục thủy lợi đã được sử dụng từ thiên niên kỷ thứ VI trước Công nguyên và đồng hồ nước đã được sử dụng từ đầu thiên niên kỷ thứ II trước Công nguyên. Những ví dụ khác về sử dụng sức nước gồm có hệ thống Qanat ở Ba Tư cổ đại và hệ thống dẫn nước Turpan ở Trung Quốc cổ đại.
Lịch sử > Bánh xe nước và cối xay nước

Sức nước đã được sử dụng hàng trăm năm nay. Ở Ấn Độ, bánh xe nước và cối xay nước đã được xây dựng; ở Đế quốc La Mã, các cối xay gió dùng sức nước dùng để xay bột từ hạt ngũ cốc, và cũng được dùng để cưa gỗ và đá; ở Trung Hoa, cối xay nước đã được sử dụng rộng rãi từ thời nhà Hán. Năng lượng của sóng nước chảy ra từ một bồn nước được sử dụng để đãi quặng kim loại trong một phương pháp được gọi là hushing. Phương pháp này được sử dụng đầu tiên ở mỏ vàng Dolaucothi ở  xứ Wales kể từ năm 75 sau Công nguyên, nhưng đã được phát triển ở Tây Ban Nha ở mỏ Las Medulas. Hushing cũng được sử dụng rộng rãi ở Anh vào thời Trung cổ và thời kì sau đó để đãi quặng chì và thiếc. Nó còn được sử dụng sau đó trong phương pháp thủy lực trong suốt thời kỳ cuộc đổ xô đi tìm vàng ở California.
Ở Trung Quốc và các nước Á Đông còn lại, sức nước còn giúp làm quay bánh xe dẫn nước vào các kênh thủy lợi. 
Vào thời kỳ đầu của cuộc cách mạng Công nghiệp ở Anh, nước là nguồn năng lượng chính cho các phát minh như  cơ cấu sức nước của Richard Arkwright. Mặc dù việc sử dụng hơi nước trong nhiều nhà máy và xưởng xay xát lớn, thủy năng vẫn được sử dụng trong suốt thế kỷ 18,19 tiếp theo trong nhiều nhà máy nhỏ hơn, như phần dẫn động của đường ống lò cao nhỏ (như lò Dyfi) và cối xay, được xây dựng tại thác Saint Anthony, lợi dụng độ cao 50-foot (15 m) trên Sông Mississippi.
Vào những năm 1830, thời hoàng kim của kỷ nguyên xây dựng kênh đào, sức nước cũng được dùng để vận chuyển bằng xà lan lên và xuống những ngọn đồi dốc bằng cách sử dụng đường ray dốc.
Lịch sử > Ống dẫn thủy năng

Mạng lưới thủy năng, sử dụng các đường ống mang lưu chất bị nén để truyền tải năng lượng cơ học từ nguồn, như bơm, tới người dùng đầu cuối. Được mở rộng trong các thành phố thời nữ hoàng Victoria, Anh. Một mạng lưới thủy năng cũng được sử dụng ở Geneva, Thụy Sĩ. Jet d'Eau nổi tiếng có nguồn gốc là một van áp lực dư của hệ thống này.
Công dụng hiện đại > Đập thủy điện

Bài chi tiết: thủy điện
Công dụng hiện đại > Năng lượng thủy triều

Bài chi tiết: năng lượng thủy triều
Công dụng hiện đại > Năng lượng dòng thủy triều

Bài chi tiết: năng lượng thủy triều
Công dụng hiện đại > Năng lượng sóng

Bài chi tiết: Năng lượng sóng