stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hội chứng rối loạn nhận dạng toàn vẹn cơ thể
Khả năng chuyển đổi

Khả năng chuyển đổi (có thể được gọi là có thể chuyển đổi) là thuật ngữ được sử dụng để mô tả nhu cầu thay đổi cơ thể của một người khỏe mạnh để phát triển tình trạng suy yếu hoặc khuyết tật về thể chất. Điều này bị ảnh hưởng bởi quyết định và mong muốn cá nhân.
Theo ISH News, những người có thể chuyển giới trải qua quá trình này bằng cách tự gây thương tích về thể xác theo cách dẫn đến tàn tật suốt đời, thỏa mãn nguyện vọng được tàn tật của họ.
Người có thể chuyển đổi có thể muốn trở thành điếc, mù, cụt chi, liệt nửa người hoặc bất cứ điều gì khác.
Lịch sử

Apotemnophilia lần đầu tiên được mô tả trong một bài báo năm 1977 bởi các nhà tâm lý học Gregg Furth và John Money là chủ yếu có xu hướng tình dục. Năm 1986, Money mô tả một tình trạng tương tự mà ông gọi là acrotomophilia; cụ thể là, hưng phấn tình dục để đáp lại sự cắt cụt chi của bạn tình. Các ấn phẩm trước năm 2004 nói chung là nghiên cứu điển hình. Tình trạng này đã nhận được sự chú ý của công chúng vào cuối những năm 1990 sau khi bác sĩ phẫu thuật người Scotland Robert Smith cắt cụt chân tay của hai người khỏe mạnh khác đang khao khát được thực hiện điều này.
Năm 2004, Michael First đã công bố nghiên cứu lâm sàng đầu tiên, trong đó ông khảo sát 52 người mắc BID, một phần tư trong số họ đã trải qua phẫu thuật cắt cụt chi. Dựa trên nghiên cứu đó, First đã đặt ra thuật ngữ "rối loạn nhận dạng toàn vẹn cơ thể" để diễn đạt điều mà ông coi là một chứng rối loạn nhận dạng hơn paraphilia. Sau công việc của First, những nỗ lực nghiên cứu về BID như một tình trạng rối loạn thần kinh đã tìm kiếm những nguyên nhân có thể xảy ra trong não của những người mắc BID bằng cách sử dụng kỹ thuật hình ảnh thần kinh và các kỹ thuật khác. Nghiên cứu tạm thời phát hiện ra rằng những người mắc BID có nhiều khả năng muốn cắt bỏ chi bên trái hơn bên phải, phù hợp với tổn thương ở thùy đỉnh bên phải; Ngoài ra, phản ứng độ dẫn của da khác nhau đáng kể ở trên và dưới đường cắt cụt mong muốn, và đường cắt cụt mong muốn vẫn ổn định theo thời gian, với mong muốn thường bắt đầu từ thời thơ ấu. Công việc này không hoàn toàn giải thích được tình trạng này và nghiên cứu tâm lý tình dục cũng đang được tiến hành.
Jery Sandoval

| Jery Sandoval |
| --- | --- |

Sinh: Jery Luz Sandoval Sanabria 18 tháng 12, 1986 (37 tuổi) Barranquilla, Colombia
Tên khác: Jery
Nghề nghiệp: Ca sĩ, người viết ca từ, diễn viên and người mẫu
Năm hoạt động: 2000–nay
Loại: Pop, R&B, Europop
Jery ​​Sandoval (sinh ngày 18 tháng 12 năm 1986, tại Barranquilla, Colombia) là một nữ diễn viên, người mẫu và ca sĩ. Tại Colombia, cô được biết đến với vai María Reyes trong Los Reyes, một phiên bản Colombia của một telenovela Argentina có tên là Los Roldán. Cô cũng đóng vai chính trong Televisa México telenovela Código Postal với vai diễn Regina Corona. Gần đây nhất, cô đã xuất hiện trên series truyền hình Popland của MTV LA.
Cuộc đời

Jery ​​Sandoval sinh ra ở Barranquilla, Colombia và từ rất sớm cô đã sống ở Carmen de Bolivar. Ở đó cô học tại một trường Công giáo. Khả năng nghệ thuật của cô đã được chứng minh lúc 12 tuổi; đó là điều tự nhiên vì gia đình cô luôn ủng hộ sự quan tâm của cô đối với ca hát và âm nhạc. Sandoval bắt đầu hát trong dàn xướng ca của trường. Khi cô 12 tuổi, cô đã trở thành một phần của một nhóm nhạc có tên là "Notas y Colores", tại Carmen de Bolivar, nhóm đã hát những bản ballad và âm nhạc afroantilian. Ngoài ra, với người em họ của cô, Luis, họ thành lập một nhóm nhạc khác, nhóm đã giành vị trí đầu tiên trong một cuộc thi hát ở Sincelejo. Từ ngày 14 đến 16, Jery đi liên tục giữa Barranquilla và Bogota. Cô đã viết một số bài hát, trong đó có "Te Amo", "Cómo Dejarte" và "Mi Primer Día sin Ti". Năm 2001, nhờ công ty quản lý Iván Corredor Julio Navarra, Sandoval đã tham gia "Miss Miércoles", giành vị trí thứ hai.
Campoplex elegantulus

| Campoplex elegantulus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Campoplex
Loài (species): C. elegantulus
Danh pháp hai phần
Campoplex elegantulus Gupta & Maheshwary, 1977 
Campoplex elegantulus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Impages continua

| Impages continua |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Conoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Terebridae
Chi (genus): Impages
Loài (species): I. continua
Danh pháp hai phần
Impages continua (Deshayes, 1859) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Hastula continua (Deshayes, 1859)  Terebra continua (Deshayes, 1859)
Impages continua là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.
Chú thích

1 2  Impages continua (Deshayes, 1859). World Register of Marine Species, truy cập 7 tháng 4 năm 2010.
Heterostegania

| Heterostegania> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Heterostegania
Heterostegania là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2014.
Công viên địa chất

Cao nguyên đá Đồng Văn
Công viên địa chất Trương Dịch Đan Hà, Trung quốc
Công viên địa chất (tiếng Anh: geopark) là một khu vực tự nhiên, độc đáo, có ranh giới rõ ràng, trong đó chứa đựng một tập hợp các di sản địa chất có giá trị khoa học, phân bố trong phạm vi nhất định, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, đồng thời chứa đựng các giá trị về đa dạng sinh học, khảo cổ, lịch sử, văn hóa xã hội và có diện tích thích hợp để phát triển kinh tế địa phương, thông qua hình thức phát triển du lịch và các dịch vụ phụ trợ khác. Một công viên địa chất quốc gia khi có đủ điều kiện sẽ được UNESCO công nhận là Công viên địa chất Toàn cầu
Ý nghĩa

Công viên địa chất là một vùng với những giới hạn rõ ràng và có diện tích đủ rộng để đáp ứng sự phát triển kinh tế xã hội địa phương. Nó bao gồm một số điểm di sản địa chất nào đó ở mọi quy mô hay một bức khảm về thực thể địa chất có tầm quan trọng khoa học đặc biệt, hiếm có và đẹp, tiêu biểu cho một khu vực và lịch sử địa chất của khu vực đó, những sự kiện hay các quá trình. Nó không chỉ có ý nghĩa địa chất mà còn có giá trị sinh thái, khảo cổ, lịch sử hay văn hoá. Một công viên địa chất đáp ứng cho việc phát triển kinh tế xã hội đó là sự bền vững về mặt văn hóa và môi trường. Điều này tác động trực tiếp lên khu vực bởi sự cải thiện điều kiện sống của con người và môi trường nông thôn, như vậy nó tăng cường nhận dạng dân số với khu vực và tạo nên sự phục hồi văn hóa.
Những lợi ích tiềm năng khi thành lập một công viên địa chất là:
Du lịch được tăng trưởng.
Tạo công ăn việc làm cho cộng đồng địa phương.
Công nhân khai thác mỏ nhỏ quay lại làm việc
Gia tăng nhận thức về môi trường địa chất cho người dân.
Bảo vệ tốt hơn những vị trí nhạy cảm.
Việc bảo tồn di sản địa chất rất quan trọng và đã được UNESCO công nhận. Đặc biệt vào năm 1997, Hội nghị chung của UNESCO đã thông qua một sáng kiến phát triển mạng lưới geosites toàn cầu có đặc tính địa chất đặc biệt. Sau đó vào năm 2000 đã có một nghiên cứu khả thi về "Chương trình công viên địa chất UNESCO" và từ đó UNESCO hỗ trợ những sáng kiến về di sản địa chất thông qua Hội bảo tồn Di sản thế giới và sự hợp tác song phương thông qua hội Khoa học Trái Đất.
Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu

Bài chi tiết: Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu
Công viên địa chất tại Việt Nam

Bài chi tiết: Danh sách công viên địa chất quốc gia (Việt Nam), Mạng lưới Công viên địa chất Việt Nam
Campoplex dubitator

| Campoplex dubitator> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Campoplex
Loài (species): C. dubitator
Danh pháp hai phần
Campoplex dubitator Horstmann, 1985 
Campoplex dubitator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Lebeckia melilotoides

| Lebeckia melilotoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Lebeckia
Loài (species): L. melilotoides
Danh pháp hai phần
Lebeckia melilotoides R.Dahlgren 
Lebeckia melilotoides là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được R.Dahlgren miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lebeckia melilotoides”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Ichneumon bicolor

| Ichneumon bicolor> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Ichneumon
Loài (species): I. bicolor
Danh pháp hai phần
Ichneumon bicolor Villers, 1789 
Ichneumon bicolor là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Heterostemma acuminatum

| Heterostemma acuminatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Heterostemma
Loài (species): H. acuminatum
Danh pháp hai phần
Heterostemma acuminatum Decne. 
Heterostemma acuminatum là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Decne. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Heterostemma acuminatum”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Leiocolea rutheana

| Leiocolea rutheana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Jungermanniaceae
Chi (genus): Leiocolea
Loài (species): L. rutheana
Danh pháp hai phần
Leiocolea rutheana (Limpr.) Müll.Frib. 
Leiocolea rutheana là một loài rêu tản trong họ Jungermanniaceae. Loài này được (Limpr.) K. Müller miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1940.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Leiocolea rutheana”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Jotus maculivertex

| Jotus maculivertex> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Jotus
Loài (species): J. maculivertex
Danh pháp hai phần
Jotus maculivertex Strand, 1911 
Jotus maculivertex là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Jotus. Jotus maculivertex được Embrik Strand miêu tả năm 1911.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Diadromus helvolus

| Diadromus helvolus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Diadromus
Loài (species): D. helvolus
Danh pháp hai phần
Diadromus helvolus (Cresson, 1867) 
Diadromus helvolus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Bảo tàng Văn hóa Sa Huỳnh

| --- | --- |
Lối vào Bảo tàng Văn hóa Sa Huỳnh (Hội An)

Thành lập: 1994
Vị trí: Hội An
Kiểu: Bảo tàng lịch sử
Bảo tàng Văn hoá Sa Huỳnh nằm tại số 149 đường Trần Phú, thành phố Hội An là một trong những nơi hiếm hoi ở Quảng Nam trưng bày các hiện vật về đời sống, sinh hoạt của các cư dân Sa Huỳnh xưa.
Thành lập và hiện trạng

Bảo tàng Văn hóa Sa Huỳnh thành lập năm 1994 trưng bày bộ sưu tập đầy đủ và độc đáo gồm 946 hiện vật liên quan đến cư dân cổ thuộc hệ văn hoá Sa Huỳnh (niên đại cách nay 2000 năm) được phát hiện qua các đợt khảo sát, khai quật khảo cổ học tại các địa điểm: Hậu Xá, Thanh Chiêm, An Bàng, Xuân Lâm ... từ năm 1989 đến năm 1994
Điều lý thú là các hiện vật đều có địa chỉ khảo cổ học rất tin cậy, vì cùng với hiện vật là hệ thống tài liệu, ảnh chụp,...minh chứng rõ ràng ví trí của chúng trong lòng đất. Qua tư liệu, hiện vật, Bảo tàng còn phản ánh nhiều thông tin khác về táng tục, quan niệm sống chết, nhận thức thẩm mỹ,  mối quan hệ giao lưu... của cư dân cổ thuộc hệ văn hoá Sa Huỳnh trên đất Hội An.
Đặc biệt, Bảo tàng này còn trưng bày một số hiện vật phát hiện ở di chỉ Bãi Ông - Cù Lao Chàm, minh chứng từ thời tiền sử cách  nay khoảng hơn 3000 năm đã có cư dân bản địa sinh sống ở đây. Bộ sưu tập  hiện vật  về Văn hoá Sa Huỳnh ở Hôị An tại Bảo tàng được các nhà khoa học đánh giá là phong phú và độc đáo vào bậc nhất của Việt Nam.
Hình ảnh hiện vật

Ảnh chụp của Professor Gary Lee Todd.
Bảo tàng liên quan

Năm 2019, nhân dịp kỷ niệm 10 năm UNESCO công nhận khu đền tháp Mỹ Sơn là Di sản Văn hóa thế giới, sáng ngày 2/12/2009, tại thôn Trà Kiệu, xã Duy Sơn, UBND huyện Duy Xuyên tổ chức Lễ khánh thành Bảo tàng Văn hóa Sa Huỳnh – Cham Pa Duy Xuyên.
Với 200 hiện vật có niên đại cách ngày nay khoảng từ 2000 – 2500 năm được trưng bày như: mộ chum, bình, nồi gốm và các khuyên tai, chuỗi hạt mã não, thủy tinh cùng nhiều hiện vật Chăm như các tượng vật thần, phù điêu, mộ chum... được sưu tầm và khai quật tại các di chỉ khảo cổ ở các khu di chỉ Chiêm Sơn, Trung Phường, Gò Mã Vôi, Gò Dừa... đã phản ánh rõ nét đời sống văn hóa xã hội của các cư dân tiền - sơ sử.
Bảo tàng văn hóa Sa Huỳnh - Champa tại Duy Xuyên
Hạng Quang Đạt

| Hạng Quang Đạt |
| --- | --- |
Hạng năm 2017
Sinh: 1958 (65–66 tuổi) Ôn Châu, Chiết Giang, Trung Quốc
Hạng Quang Đạt (tiếng Trung: 项光达; bính âm: Xiàng guāngdá; sinh năm 1958) là doanh nhân người Trung Quốc. Ông là người sáng lập Tsingshan Group, một công ty luyện kim chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực sản xuất thép không gỉ.
Tiểu sử

Hạng Quang Đạt sinh năm 1958 trong một gia đình thuộc tầng lớp lao động ở Ôn Châu, Chiết Giang. Ông bắt đầu công việc vào năm 1980 với tư cách là thợ cơ khí trong một công ty thủy sản nhà nước theo chương trình tuyển dụng của Đặng Tiểu Bình, cuối cùng được thăng chức làm giám đốc phân xưởng của công ty. Năm 1986, ông thành lập xưởng sản xuất cửa kính ô tô.
Tsingshan Group

Ông từ bỏ công việc tại một công ty quốc doanh vào năm 1988 để trở thành một doanh nhân toàn thời gian, huy động số tiền tương đương khoảng 100.000 USD từ bạn bè và người thân để tài trợ cho công việc kinh doanh. Trong một cuộc phỏng vấn, ông đã chuyển hướng sang sản xuất thép không gỉ sau chuyến đi đến Đức năm 1992, điều này thuyết phục ông rằng việc sản xuất các bộ phận xe hơi sẽ không bền vững trong dài hạn. Công ty được đổi tên thành Tsingshan vào năm 1998, và phát triển nhanh chóng do tập trung vào việc giảm chi phí. Công ty tiên phong trong việc sử dụng gang niken rẻ hơn thay cho niken kim loại trong sản xuất thép không gỉ và triển khai việc sử dụng lò quay để sản xuất liên tục.
Dưới thời điều hành của ông, Tsingshan đầu tư vào các mỏ niken ở Indonesia trong những năm 2000, khi trữ lượng vẫn chưa được chứng minh. Tsingshan thành lập các khu liên hợp sản xuất niken và thép không gỉ ở Sulawesi (Khu công nghiệp Morowali), điều này càng làm giảm chi phí sản xuất thép không gỉ. Tsingshan cũng thành lập các nhà máy sản xuất ở Ấn Độ và Zimbabwe. Mặc dù vào giữa những năm 2000, Tsingshan là một trong số các nhà sản xuất thép không gỉ ở Ôn Châu, nhưng đến năm 2021, công ty này đã chiếm gần 1/4 sản lượng toàn cầu, cho đến nay vẫn là công ty lớn nhất trong ngành. Giá trị tài sản ròng của Hạng Quang Đạt được Forbes ước tính vào năm 2021 là 1,2 tỷ USD.
Trong tháng 3 năm 2022, ông bắt đầu có một vị thế bán khống lớn bằng niken thông qua Tsingshan, để phòng ngừa trước bảo hiểm giá. Tuy nhiên, do giá niken tăng lên do Nga tấn công Ukraina, ông buộc phải mua hợp đồng niken tại Sàn giao dịch Kim loại Luân Đôn, tạo ra một sự siết chặt ngắn hạn. Giá niken tại sàn giao dịch tăng hơn 100%, đạt hơn 100.000 USD/tấn trước khi giao dịch bị đình chỉ. Vào thời điểm giao dịch bị đình chỉ, Tsingshan bị thiệt hại 8 tỷ USD trên giấy tờ.
Benachamatti, Ron

| Benachamatti |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Gadag
Thành phố/thị trấn: Ron
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Benachamatti là một làng thuộc tehsil Ron, huyện Gadag, bang Karnataka, Ấn Độ.
Chánh án Hoa Kỳ

| Chánh án Hoa Kỳ |
| --- | --- |
Con dấu Tòa án tối cao Hoa Kỳ
Đương nhiệm John G. Roberts, Jr. từ ngày 29 tháng 9 năm 2005
Tòa án tối cao Hoa Kỳ
Chức vụ: Ngài Chánh án (thân mật) Quý Thẩm phán (tại tòa) Tướng công (trang trọng)
Tình trạng: Chánh án
Thành viên của: Hệ thống tòa án liên bang Hội đồng Tư pháp Văn phòng Hành chính Tòa án
Trụ sở: Trụ sở Tòa án tối cao, Washington, D.C.
Bổ nhiệm bởi: Tổng thống với sự phê chuẩn của Thượng viện
Nhiệm kỳ: Suốt đời
Tuân theo: Hiến pháp Hoa Kỳ
Thành lập: 4 tháng 3 năm 1789 (235 năm trước) (1789-03-04)
Người đầu tiên giữ chức: John Jay
Lương bổng: $298.500
Website: SupremeCourt.gov
Chánh án Hoa Kỳ (chief justice of the United States) là chánh án Tòa án tối cao Hoa Kỳ và quan chức cấp cao nhất của ngành tư pháp liên bang Hoa Kỳ. Đoạn 2 Khoản 2 Điều II Hiến pháp Hoa Kỳ quy định thẩm phán Tòa án tối cao do tổng thống Hoa Kỳ bổ nhiệm với sự phê chuẩn của Thượng viện. Đoạn 6 Khoản 3 Điều I mặc định sự tồn tại của chức danh chánh án Hoa Kỳ khi quy định chánh án Hoa Kỳ chủ tọa phiên luận tội tổng thống.
Chánh án Hoa Kỳ phân công việc xem xét thụ lý vụ án của Tòa án tối cao, chủ tọa tranh luận tại phiên tòa và chủ trì việc nghị án. Ngoài ra, chánh án phân công một thẩm phán soạn thảo quyết định của Tòa án tối cao trong trường hợp thuộc đa số.
Theo truyền thống, chánh án Hoa Kỳ là người thực hiện lễ tuyên thệ nhậm chức tổng thống. Chánh án là đại diện của nhánh tư pháp, giám đốc hành chính của hệ thống tòa án liên bang và người đứng đầu Hội đồng Tư pháp Hoa Kỳ, nắm quyền bổ nhiệm Văn phòng Hành chính Tòa án Hoa Kỳ. Chánh án cũng là thành viên hội đồng quản trị, viện trưởng Viện Smithsonian.
Từ khi Tòa án tối cao được thành lập vào năm 1789 thì đã có 17 người đảm nhiệm chức vụ Chánh án Hoa Kỳ. Chánh án Hoa Kỳ đầu tiên là John Jay. Từ năm 2005, chánh án Hoa Kỳ đương nhiệm là John Roberts. Năm trong số 17 chánh án Hoa Kỳ là thẩm phán Tòa án tối cao trước khi trở thành chánh án Hoa Kỳ.
Nguồn gốc, tên gọi chức danh và quá trình bổ nhiệm

Hiến pháp Hoa Kỳ mặc định sự tồn tại của chức danh chánh án tại Đoạn 6 Khoản 3 Điều I: "Trong trường hợp luận tội tổng thống Hoa Kỳ thì chánh án là chủ tọa". Khoản 1 Điều III chỉ quy định thành viên Tòa án tối cao được gọi là "thẩm phán". Luật Tổ chức tư pháp năm 1789 quy định chức danh chánh án Tòa án tối cao Hoa Kỳ và thẩm phán Tòa án tối cao Hoa Kỳ.
Năm 1866, Salmon P. Chase bắt đầu gọi chức danh chánh án là chánh án Hoa Kỳ. Từ đó, Quốc hội sử dụng tên gọi mới trong những đạo luật về sau. Melville Fuller là người đầu tiên được bổ nhiệm chức danh chánh án Hoa Kỳ vào năm 1888.
Là một thẩm phán liên bang, chánh án Hoa Kỳ do tổng thống bổ nhiệm với sự phê chuẩn của Thượng viện. Khoản 1 Điều III Hiến pháp Hoa Kỳ quy định nhiệm kỳ của thẩm phán liên bang là suốt đời. Nhiệm kỳ của chánh án Hoa Kỳ kết thúc khi chánh án qua đời, nghỉ hưu, từ chức hoặc bị bãi nhiệm.
Lương chánh án Hoa Kỳ do Quốc hội quyết định; năm 2022, lương hàng năm của chánh án là 286.700 đô la Mỹ, nhỉnh hơn lương thẩm phán Tòa án tối cao là 274.000 đô la Mỹ.
Đã có ba thẩm phán Tòa án tối cao đương nhiệm được bổ nhiệm làm chánh án Hoa Kỳ: Edward Douglass White vào năm 1910, Harlan Fiske Stone vào năm 1941 và William Rehnquist vào năm 1986. Abe Fortas được tổng thống đề cử vào năm 1968 nhưng không được Thượng viện phê chuẩn. William Cushing được bổ nhiệm làm chánh án vào năm 1796 nhưng từ chối nhậm chức. Đã có hai nguyên thẩm phán Tòa án tối cao được bổ nhiệm làm chánh án Hoa Kỳ: John Rutledge được Tổng thống George Washington bổ nhiệm vào năm 1795 trong thời gian Thượng viện ngừng họp nhưng cuối cùng không được phê chuẩn, Charles Evans Hughes được bổ nhiệm vào năm 1930. Ngoài ra, nguyên Chánh án Hoa Kỳ John Jay được bổ nhiệm lần thứ hai nhưng từ chối, dọn đường cho John Marshall làm chánh án.
Nhiệm vụ và quyền hạn

Ngoài những nhiệm vụ của một thẩm phán Tòa án tối cao, chánh án Hoa Kỳ có một số nhiệm vụ đặc thù.
Nhiệm vụ và quyền hạn > Chủ tọa phiên luận tội tổng thống, phó tổng thống

Khoản 3 Điều I Hiến pháp Hoa Kỳ quy định chánh án Hoa Kỳ chủ tọa phiên luận tội tổng thống. Đã có ba chánh án Hoa Kỳ làm chủ tọa một phiên luận tội tổng thống: Salmon P. Chase (phiên luận tội Andrew Johnson, William Rehnquist (phiên luận tội Bill Clinton) và John Roberts (phiên luận tội Donald Trump lần thứ nhất; Roberts từ chối làm chủ tọa phiên luận tội Donald Trump lần thứ hai sau khi Trump mãn nhiệm. Chủ tịch Thượng viện tạm quyền Patrick Leahy chủ tọa phiên luận tội). Nội quy Thượng viện quy định chánh án Hoa Kỳ chủ tọa phiên luận tội phó tổng thống nhằm ngăn ngừa tình trạng một phó tổng thống chủ tọa phiên luận tội của chính mình.
Nhiệm vụ và quyền hạn > Thâm niên

Thủ tục, nội quy của Tòa án tối cao dựa trên thâm niên của các thẩm phán. Chánh án Hoa Kỳ là người đầu tiên trong thứ tự ưu tiên, bất kể thời gian giữ chức.
Chánh án Hoa Kỳ quyết định danh sách những đơn kháng cáo mà các thẩm phán xem xét thụ lý vụ án tại những cuộc họp hàng tuần. Tòa án tối cao thụ lý ít hơn 1% số vụ án được kháng cáo lên Tòa án tối cao. Những thẩm phán Tòa án tối cao có thể bổ sung vụ án vào chương trình làm việc hàng tuần nhưng quyết định của chánh án có ảnh hưởng lớn đối với công việc của Tòa án tối cao.
Khi thuộc đa số biểu quyết tán thành, chánh án Hoa Kỳ có quyền phân công một thẩm phán soạn thảo quyết định của Tòa án tối cao. Chánh án có thể phân công một thẩm phán giỏi ngoại giao với những thẩm phán khác, một thẩm phán nhất trí với chánh án hoặc chính chánh án. Người soạn thảo quyết định có ảnh hưởng lớn đối với nội dung bởi một quyết định nhưng mỗi thẩm phán sẽ có văn phong, ý kiến rất khác nhau.
Chánh án Hoa Kỳ chủ trì việc nghị án và thông thường là người đầu tiên phát biểu thảo luận. Tuy có quyền biểu quyết trước nhưng chánh án có thể đợi biểu quyết để xem thẩm phán nào tán thành quyết định của Tòa án tối cao.