stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Oleum
Ứng dụng > Sản xuất acid sunfuric

Oleum là một chất trung gian quan trọng trong sản xuất acid sunfuric do khả năng hydrat hóa cao. Khi SO3 được thêm vào nước, thay vì hòa tan, nó có xu hướng tạo thành một màn sương mịn của acid sulfuric, rất khó quản lý. Tuy nhiên, SO3 được thêm vào acid sunfuric đậm đặc dễ dàng hòa tan, tạo thành quầng sau đó có thể được pha loãng với nước để tạo ra acid sunfuric đậm đặc bổ sung.
Ứng dụng > Là một trung gian cho giao thông vận tải

Oleum là một hình thức hữu ích để vận chuyển các hợp chất acid sunfuric, điển hình là trong các toa xe lửa, giữa các nhà máy lọc dầu (sản xuất các hợp chất lưu huỳnh khác nhau như một sản phẩm phụ của quá trình tinh chế) và người tiêu dùng công nghiệp.
Một số thành phần của oleum là rắn ở nhiệt độ phòng, và do đó an toàn hơn khi vận chuyển hơn là chất lỏng. Chất rắn có thể được chuyển đổi thành chất lỏng tại điểm đến bằng cách làm nóng bằng hơi nước hoặc pha loãng hoặc nồng độ. Điều này đòi hỏi phải cẩn thận để ngăn chặn quá nhiệt và bay hơi của trioxide lưu huỳnh. Để trích xuất nó từ một chiếc xe tăng đòi hỏi phải sưởi ấm cẩn thận bằng cách sử dụng ống dẫn hơi bên trong xe tăng. Phải hết sức cẩn thận để tránh quá nóng, vì điều này có thể làm tăng áp suất trong xe bồn vượt quá giới hạn van an toàn của xe tăng.
Ngoài ra, oleum ít ăn mòn kim loại hơn acid sulfuric, vì không có nước tự do để tấn công các bề mặt. [2] Do đó, acid sunfuric đôi khi được cô đặc thành đường cho các đường ống trong nhà máy và sau đó được pha loãng trở lại thành acid để sử dụng trong các phản ứng công nghiệp.
Tại Richmond, California vào năm 1993, một sự phóng thích đáng kể đã xảy ra do quá nóng, gây ra sự giải phóng lưu huỳnh trioxide hấp thụ độ ẩm từ khí quyển, tạo ra một màn sương của các hạt acid sulfuric có kích thước micromet tạo thành mối nguy hại cho sức khỏe đường hô hấp. Sương mù này lan rộng trên một khu vực rộng.
Ứng dụng > Nghiên cứu hóa học hữu cơ

Oleum là một thuốc thử khắc nghiệt, có tính ăn mòn cao. Một công dụng quan trọng của oleum làm thuốc thử là quá trình nitrat hóa thứ cấp của nitrobenzene. Quá trình nitrat hóa đầu tiên có thể xảy ra với acid nitric trong acid sunfuric, nhưng điều này làm mất tác dụng của vòng theo hướng thay thế điện di. Một thuốc thử mạnh hơn, oleum, là cần thiết để đưa nhóm nitro thứ hai vào vòng
Ứng dụng > Sản xuất thuốc nổ

Oleum được sử dụng trong sản xuất nhiều chất nổ với ngoại lệ đáng chú ý là nitrocellulose. (Trong sản xuất hiện đại của nitrocellulose, nồng độ H2SO4 thường được điều chỉnh bằng cách sử dụng oleum.) Các yêu cầu hóa học đối với sản xuất thuốc nổ thường yêu cầu hỗn hợp khan có chứa acid nitric và acid sunfuric. Acid nitric thương mại thông thường bao gồm azeotrope sôi liên tục của acid nitric và nước, và chứa 68% acid nitric. Do đó, hỗn hợp acid nitric thông thường trong acid sunfuric chứa một lượng nước đáng kể và không phù hợp với các quá trình như những quá trình xảy ra trong quá trình sản xuất trinitrotoluene.
Việc tổng hợp RDX và một số chất nổ khác không cần phải sử dụng.
Acid nitric khan, được gọi là acid nitric bốc khói trắng, có thể được sử dụng để điều chế hỗn hợp nitrat không có nước, và phương pháp này được sử dụng trong các hoạt động ở quy mô phòng thí nghiệm trong đó chi phí nguyên liệu không quan trọng. Acid nitric bốc khói rất nguy hiểm khi xử lý và vận chuyển, vì nó cực kỳ ăn mòn và dễ bay hơi. Đối với sử dụng trong công nghiệp, các hỗn hợp nitrat mạnh như vậy được điều chế bằng cách trộn ole với acid nitric thương mại thông thường để lưu huỳnh tự do trong lưu huỳnh tiêu thụ nước trong acid nitric
Phản ứng

Giống như acid sunfuric đậm đặc, oleum là một chất khử nước mạnh đến mức nếu đổ vào glucose bột hoặc hầu như bất kỳ loại đường nào khác, nó sẽ hút các nguyên tố nước ra khỏi đường trong phản ứng tỏa nhiệt, để lại gần như carbon nguyên chất. Cacbon này mở rộng ra bên ngoài, cứng lại như một chất đen đặc với bọt khí trong đó.
Nhà hát Wojciech Bogusławski ở Kalisz

Nhà hát Wojciech Bogusławski tại Quảng trường Bogusławskiego, Kalisz (2019)
Nhà hát (2006)
Nhà hát Wojciech Bogusławski ở Kalisz (tiếng Ba Lan: Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, viết tắt: TWB) là một trong những nhà hát nổi tiếng và lâu đời nhất ở Ba Lan, tọa lạc ở số 1 Quảng trường Bogusławskiego, thành phố Kalisz, và bắt đầu hoạt động từ năm 1801. Tên gọi Nhà hát được đặt theo tên nhà sáng lập kể từ năm 1936.
Lịch sử

Nhà hát Wojciech Bogusławski gắn liền với một dòng lịch sử lâu dài:
Nghệ sĩ đa tài huyền thoại người Ba Lan - Wojciech Bogusławski sáng lập một tòa Nhà hát bằng gỗ vào năm 1801.
Sau năm 1830, một nhà hát kiên cố hơn được xây dựng lại, nhưng không may bị thiêu rụi trong một trận hỏa hoạn vào năm 1858.
Trong hơn 40 năm tiếp theo, các buổi biểu diễn buộc phải diễn ra ở nhiều nơi, chẳng hạn trong một trường dạy cưỡi ngựa hay một sân khấu tạm bợ khác.
Trong giai đoạn 1896–1900, một Nhà hát mang phong cách Tân Phục hưng được xây dựng theo thiết kế của Józef Chrzanowski. Tòa nhà bị người Đức thiêu rụi vào năm 1914.
Nhà hát như hiện nay do kiến trúc sư người Ba Lan Czesław Przybylski thiết kế và được xây dựng trong giai đoạn 1920-1936.
Nhà hát Wojciech Bogusławski có tên trong danh sách di tích vào năm 1979.
Giám đốc Nhà hát

| Giám đốc Nhà hát Wojciech Bogusławski ở Kalisz (Từ năm 1957) |
| --- | --- |
1957–1963: Tadeusz Kubalski
1964-1970: Alina Obidniak
1970–1973: Izabella Cywińska
1973-1974: Zbigniew Bebak
1974–1977: Andrzej Wanat
1977–1980: Waldemar Wilhelm
1980–1982: Roman Próchnicka
1982–1991: Maciej Grzybowski
1991–1994: Zbigniew Lesień
1994–1998: Jan Buchwald
1998–2001: Jan Nowara
2001–2007: Robert Czechowski
2007–2014: Igor Michalski
2014-2017: Magda Grudzińska
Từ năm 2017: Bartosz Zaczykiewicz
Diễn viên

| Một số diễn viên sân khấu tên tuổi của Nhà hát (hiện nay và quá khứ) |
| --- | --- |
Thời gian:  Diễn viên 
Hiện nay: Lech Wierzbowski (từ năm 1986)
Hiện nay: Ewa Kibler (từ năm 1989)
Hiện nay: Dariusz Sosiński (từ năm 1996)
Hiện nay: Zbigniew Antoniewicz (từ năm 1996)
Hiện nay: Kama Kowalewska (từ năm 1999)
Hiện nay: Izabela Wierzbicka (từ năm 2002)
Hiện nay: Wojciech Masacz (từ năm 2004)
Hiện nay: Michał Grzybowski (từ năm 2007)
Hiện nay: Marcin Trzęsowski (từ năm 2007)
Hiện nay: Izabela Beń (từ năm 2008)
Hiện nay: Dawid Lipiński (từ năm 2015)
Hiện nay: Natasza Aleksandrowitch (từ năm 2015)
Hiện nay: Łukasz Kaczmarek (từ năm 2016)
Hiện nay: Jakub Łopatka (từ năm 2017)
Hiện nay: Aleksandra Pałka (từ năm 2017)
Hiện nay: Lech Zuchowicz (từ năm 2017)
Quá khứ: Krzysztof Chamiec (1954–1955)
Quá khứ: Michał Chorosiński (1999–2000)
Quá khứ: Antonina Girycz (1960–1961)
Quá khứ: Dorota Kolak (1980–1982)
Quá khứ: Halina Kowalska (1966–1967)
Quá khứ: Janusz Michałowski (1969–1973)
Quá khứ: Cezary Morawski
Quá khứ: Henryk Talar (1970–1973)
Quá khứ: Halina Łabonarska (1970–1973)
Quá khứ: Józef Łodyński (1954–1957)
Microlejeunea nyandaruensis

| Microlejeunea nyandaruensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lejeuneaceae
Chi (genus): Microlejeunea
Loài (species): M. nyandaruensis
Danh pháp hai phần
Microlejeunea nyandaruensis Pocs, 2002 
Microlejeunea nyandaruensis là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được Pocs mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Microlejeunea nyandaruensis”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Bebelis divaricata

| Bebelis divaricata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Bebelis
Loài (species): B. divaricata
Danh pháp hai phần
Bebelis divaricata (Fisher, 1947) 
Bebelis divaricata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Idiocnemis australis

| Idiocnemis australis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Platycnemididae
Chi (genus): Idiocnemis
Loài (species): I. australis
Danh pháp hai phần
Idiocnemis australis Gassmann, 1999 
Idiocnemis australis là loài chuồn chuồn trong họ Platycnemididae. Loài này được Gassmann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Chú thích

↑  “australis”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Vườn quốc gia Mangroves

| Vườn quốc gia Mangroves |
| --- | --- |
IUCN loại II (Vườn quốc gia)

Vị trí: Cộng hòa Dân chủ Congo
Tọa độ: 5°45′N 12°45′Đ﻿ / ﻿5,75°N 12,75°Đ﻿ / -5.750; 12.750
Diện tích: 768 km²
Thành lập: 1992
Cơ quan quản lý: Viện Bảo tồn thiên nhiên Cộng hòa Dân chủ Congo (ICCN)

 Đất ngập nước Ramsar
Tên chính thức: Vườn quốc gia Mangroves
Đề cử: 18 tháng 1 năm 1996
Số tham khảo: 788
 
 
Vườn quốc gia Mangroves (Còn được gọi là tiếng Pháp: Parc Marine des Mangroves, Vườn quốc gia biển Mangroves hay Khu bảo tồn biển Muanda, Vườn quốc gia Rừng ngập mặn) là một khu vực được bảo vệ và vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế theo Công ước Ramsar thuộc Cộng hòa Dân chủ Congo. Đây là vườn quốc gia biển duy nhất của đất nước và là khu vực đáng chú ý với những cánh rừng ngập mặn. Nó là nơi trú ẩn quan trọng của loài Lợn biển có nguy cơ tuyệt chủng sống ở cửa sông Congo. Những khu rừng ngập mặn ở đây khác với những khu rừng ngập mặn ở Nam Á. Được thành lập vào năm 1992, vườn quốc gia này có diện tích 768 km2 (297 dặm vuông Anh), là vườn quốc gia nhỏ nhất ở Cộng hòa Dân chủ Congo.
Ngoài loài lợn biển, vườn quốc gia còn bảo tồn nhiều quần thể động vật hoang dã đáng chú ý khác như Hà mã, Cá sấu, Rắn, Linh dương lau sậy phía nam và Linh dương bụi rậm.
Huỳnh Quốc Cường

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Ngày sinh:  19 tháng 3, 1972 (52 tuổi)
Nơi sinh:  Sa Đéc, Sa Đéc, Việt Nam Cộng hòa
Chiều cao:  172 cm (5 ft 8 in)
Vị trí:  Tiền đạo
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1994–2004 |  Đồng Tháp |   |   |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1995–1996 |  Việt Nam |  3 |  (3) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Huỳnh Quốc Cường (sinh 19 tháng 3 năm 1972) tại thị xã Sa Đéc, tỉnh Sa Đéc (nay là thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp), là cầu thủ bóng đá đã giải nghệ, chơi tại vị trí tiền đạo .Anh cùng với Trịnh Tấn Thành đã tạo thành cặp tiền đạo lợi hại của bóng đá Đồng Tháp trong thời kỳ hoàng kim 1994-2000. Anh từng là một trong những tiền đạo chủ chốt của câu lạc bộ Đồng Tháp và đội tuyển Việt Nam. Do chấn thương đầu gối nghiêm trọng trong mùa bóng 1997, anh đã phải sớm phải giã từ sự nghiệp bóng đá .
Thống kê sự nghiệp Quốc tế

| Năm | Số lần ra sân | Số bàn thắng |
| --- | --- | --- |
1995: 2
1996: 1
Tổng cộng: 3
Bàn thắng

| # | Lần ra sân | Ngày | Địa điểm | Đối thủ | Tỷ số | Kết quả | Giải đấu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1 | 4 tháng 12 năm 1995 | Thái Lan |  Malaysia | 1–0 | 2–0 | Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1995 |
| 2 | 2 | 8 tháng 12 năm 1995 | Thái Lan |  Campuchia | 4–0 | 4–0 | Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1995 |
| 3 | 3 | 15 tháng 9 năm 1996 | Sân vận động Quốc gia, Kallang, Singapore |  Indonesia | 1–0 | 3–2 | Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 1996 |
Thành tích

V league: Vô địch: 1996
Cúp Tiger
Hạng ba: 1996
SEA Games
Hạng nhì: SEA Games 1995
Dialeurodicus silvestrii

| Dialeurodicus silvestrii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hemiptera
Phân bộ (subordo): Sternorrhyncha
Liên họ (superfamilia): Aleyrodoidea
Họ (familia): Aleyrodidae
Phân họ (subfamilia): Aleurodicinae
Chi (genus): Dialeurodicus
Loài (species): D. silvestrii
Danh pháp hai phần
Dialeurodicus silvestrii Leonardi, 1910 
Dialeurodicus silvestrii là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleurodicinae.
Dialeurodicus silvestrii được Leonardi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1910.
Chú thích

↑  Jon H. Martin & Laurence A. Mound (2007) "An annotated check list of the world's whiteflies (Insecta: Hemiptera: Aleyrodidae)" Zootaxa 1492: 1-84 Link
Lục bộ (Việt Nam)

Lục bộ hay sáu bộ là thuật ngữ chỉ sáu cơ quan chức năng cao cấp trong tổ chức triều đình quân chủ Á Đông (hoàn chỉnh nhất ở thời Lê sơ, vua Lê Thánh Tông).
Việt Nam

Đứng đầu mỗi bộ là thượng thư, giúp việc có tả thị lang, hữu thị lang (thời Lý - Trần - Lê) hoặc tham tri (thời Nguyễn). Chức vị hàng thứ ba thời Nguyễn là thị lang.
Dưới cấp bộ là ty. Đứng đầu mỗi ty là lang trung với viên ngoại lang và chủ sự giúp sức.
Năm 1089, Lý Nhân Tông bắt đầu đặt các bộ nhưng chưa đủ. Đời Trần có các bộ đặt dưới quyền điều khiển của tướng quốc.
Đầu thời Lê sơ, có hai bộ là Lại bộ và Lễ bộ.
Đến đời Lê Nghi Dân (1459) triều đình nước Việt được tổ chức dựa theo hệ thống của Trung Hoa mới chính thức đặt đủ Lục bộ.
Thời Lê Thánh Tông vẫn giữ nguyên và đặt dưới quyền điều khiển trực tiếp của hoàng đế. Các triều đại sau tiếp tục duy trì.
Quan văn, quan võ được xếp theo 6 bộ: Lại bộ; Lễ bộ; Hộ bộ; Binh bộ; Hình bộ và Công bộ. Đến thời vua Duy Tân,  triều đình mở thêm Học bộ tác ra từ Lễ bộ.
Lại bộ

Bài chi tiết: Bộ Lại
Bộ Lại (Bộ Nội vụ) hoặc Lại bộ là bộ giữ việc quan tước, phong tước, ân ban thuyên chuyển, lựa chọn, xét công, bãi truất và thăng thưởng, bổ sung quan lại, cung cấp người cho các nha môn. Đứng đầu Bộ Lại là Thượng thư bộ Lại (Lại bộ Thượng thư).
Lại bộ > Những quan Lại bộ danh tiếng

Nguyễn Cư Trinh (1716 - 1767): Danh thần đời Nguyễn Phúc Khoát, quê Thừa Thiên, Huế. Ông là người văn võ song toàn, đỗ hương cống, làm Lại bộ thượng thư. Nhiều lần cầm binh đánh dẹp, khai hoang lập ấp, phát triển bờ cõi phía Nam, lập công lớn trong việc chiêu dụ, mở nước, an dân. Ông rất được trọng vọng bởi am tường chính trị, doanh điền, ngoại giao, có bản tính liêm khiết và phong thái tao nhã. Thơ văn ông còn truyền tụng nhiều, cả chữ Hán lẫn chữ Nôm, độc đáo nhất là Độc Am thi tập và bài vè 340 câu Sãi vãi.
Ngô Đình Diệm (1901-1963): Lại bộ Thượng thư dưới thời Bảo Đại, giữ chức trong một thời gian ngắn năm 1933. Ông là thượng thư trẻ nhất trong triều đình khi ấy.  Tháng 7 năm 1933, ông từ chức vì bất hòa với người Pháp.
Lễ bộ

Xem thêm thông tin: Bộ Lễ
Lễ bộ giữ việc lễ nghi, tế tự, khánh tiết, yến tiệc, trường học, thi cử, áo mũ, ấn tín, phù hiệu, chương tấu, biểu văn, sứ thần cống nạp, các quan chầu mừng, tư thiên giám, thuốc thang, bói toán, tăng lục, đạo lục, giáo phường, đồng văn nhã nhạc. Bộ này trông coi việc tổ chức và kiểm soát vấn đề thi cử (thi Nho học khoa cử) chọn người tài ra giúp triều đình. Bộ này tương đương với Học bộ thời cận đại và các bộ: Bộ giáo dục và Đào tạo, Bộ Ngoại giao, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch và Bộ Thông tin và Truyền thông ngày nay.
Đến thời vua Duy Tân, Học bộ tách ra từ Lễ bộ để cai quản việc học hành, thi cử.
Lễ bộ > Những quan Lễ bộ danh tiếng

Quách Đình Bảo đỗ Thám hoa khoa Quý Mùi (1463), được cử đi sứ Trung Quốc năm 1470, được thăng lên Lễ bộ Thượng thư năm 1483 (niên hiệu Hồng Đức 14), người khởi xướng việc chuẩn hóa định danh tiến sĩ theo quy định năm 1472 của vua Lê Thánh Tông, một trong những người lập nên các bia tiến sĩ đầu tiên ở Văn miếu - Quốc tử giám, thành viên của Tao đàn nhị thập bát tú.
Nguyễn Sư Mạnh đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân, khoa Giáp Thìn niên hiệu Hồng Đức 15 (1484) đời Lê Thánh Tông. Được bổ làm Lễ bộ thương thư, tước Sùng Tín hầu, cử đi sứ Trung Quốc năm 1500.
Phạm Gia Mỗ (1476 - 1548): Văn thần thời Lê sơ và Mạc, quê Hải Dương. Giỏi ứng biến, nhiều mưu lược, đỗ tiến sĩ năm 1505, làm Lễ bộ thượng thư. Nhà Lê suy yếu, ông kết thông gia và ngầm giúp đỡ Mạc Đăng Dung lộng quyền, đảo chính, lập ra nhà Mạc, nên được thăng tới chức Thái sư (Tể tướng). Ông nổi tiếng bởi bản tính hoạt bát và tác phong quyết đoán.
Phan Huy Vịnh (1800 - 1870): Danh sĩ đời Tự Đức, quê Hà Tĩnh. Đỗ cử nhân năm 1828, làm quan Lễ bộ thượng thư. Am hiểu văn hoá, có tài thi ca, lại từng hai lần đi sứ Trung Quốc, ông để lại nhiều bài thơ du ký rất hay và bản dịch Tỳ bà hành (của Bạch Cư Dị) được coi là tác phẩm dịch thuật thành công nhất của văn học Việt Nam.
Cao Xuân Dục (1843–1923) là một quan đại thần của triều đình nhà Nguyễn, Việt Nam, từng làm tổng đốc, thượng thư và Đông các đại học sĩ, tổng tài Quốc sử quán và Học bộ thượng thư đầu tiên.
Hộ bộ

Hộ bộ thời Lê giữ việc ruộng đất, nhân khẩu, kho tàng, thu phát, bổng lộc, đồ cống nạp, thuế khoá, muối và sắt. Bộ Hộ thời Nguyễn giữ chính sách điền thổ, hộ khẩu, tiền thóc, điều hòa nguồn của cải nhà nước. Ngày nay Hộ Bộ tương đương với các bộ: Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương và Bộ NN và PTNT.
Hộ bộ > Những quan bộ Hộ danh tiếng

Nguyễn Tông Khuê (1692-1766): Danh thần thời Lê Mạc, quê Thái Bình. Rất giỏi văn chương, đỗ tiến sĩ năm 29 tuổi, làm quan đến Hộ bộ Thị lang và từng hai lần thống lĩnh đoàn đi sứ Trung Quốc. Khẳng khái, cương trực và tài hoa, ông được sĩ phu đương thời ngưỡng mộ, đánh giá là một trong bốn người giỏi nhất kinh đô (Tràng An tứ hổ).
Nguyễn Huy Lượng (? - 1808): Văn thần, danh sỹ, quê làng Sủi, Gia Lâm, Chương lĩnh hầu, Hữu Thị lang Bộ Hộ. Năm 1801, vua Cảnh Thịnh làm lễ tế giao ở một địa điểm gần hồ Tây, đã giao cho Nguyễn Huy Lượng, bấy giờ đang làHộ bộ Hữu Thị lang (Hộ bộ thời Lê giữ việc ruộng đất, nhân khẩu, kho tàng, thu phát, bổng lộc, đồ cống nạp, thuế khoá, muối và sắt. Hộ bộ thời Nguyễn giữ chính sách điền thổ, hộ khẩu, tiền thóc, điều hòa nguồn của cải nhà nước, ngoài ra bộ Hộ còn được xem là bộ Lao động Sản Xuất) soạn một bài thơ và một bài phú tiến dâng, và bài kiệt tác Tụng Tây Hồ phú đã ra đời nhân dịp này.
Phạm Phú Thứ (chữ Hán: 范富恕; 1820–1883) là một đại thần triều nhà Nguyễn. Ông cùng với Nguyễn Trường Tộ là những người có quan điểm canh tân đất nước trong những năm cuối thế kỷ 19. Năm 1863, ông được bổ nhiệm chức Lại bộ Tham tri, Tòng Nhị phẩm hàm. Cùng năm đó, ông được cử làm phó sứ trong phái bộ Phan Thanh Giản sang Pháp chuộc 3 tỉnh miền đông Nam kỳ.Trong khi ở Pháp ông còn đi thăm các nước châu Âu khác như Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha. Qua chuyến đi này, ông rút ra được nhận thức rằng, chỉ có con đường canh tân mới giúp đất nước thoát khỏi thảm họa lạc hậu. Sau khi về nước, năm 1866 ông được thăng chức Hộ bộ Thượng thư.
Binh bộ

Bài chi tiết: Bộ Binh (bộ)
Binh bộ giữ việc binh nhung, quân cấm vệ, xe ngựa, đồ nghí trượng, khí giới, giữ việc biên giới, lính thú, nhà trạm, phố xá, nơi hiểm yếu, việc khẩn cấp, tuyển dụng chức võ, tương đương với bộ Quốc phòng.
Thời nhà Nguyễn, Binh bộ gồm có bốn ty và một xứ. Bốn ty là ty Võ tuyển, ty Kinh kỳ, ty Trực tỉnh, ty Khảo công. Một xứ là xứ Binh trực. Mỗi ty có các quan lang trung, viên ngoại, chủ sự, và tư vụ cùng các thư lại phụ tá.
Ty Võ tuyển trông coi quan chế, phẩm trật, tuyển bổ, xét thưởng.
Ty Kinh kỳ riêng giám sát các võ quan cũng như các việc phòng thủ, diễn tập tại kinh thành. Công việc hầu giá khi vua đi tuần du và công nhu ở Bộ đường cũng do ty này đảm nhiệm.
Ty Trực tỉnh trông coi võ bị ở các tỉnh.
Ty Khảo công được giao việc quản lý các trạm dịch.
Xứ Binh trực là cơ quan trừ bị với nhân sự là thư lại chưa vào ngạch. Xứ này chủ yếu đảm nhiệm các việc thư tịch và khi cần thì chịu lệnh từ các ty.
Binh bộ > Những quan bộ Binh danh tiếng

Lê Văn Thịnh (1050 -?): giữ chức Thái sư dưới thời Lý Nhân Tông. Năm 1075, ông đỗ đầu kỳ thi Minh kinh Bác học và trở thành Thị độc (hầu đọc) của ấu đế. Năm 1084, ông đến trại Vĩnh Bình để bàn việc cương giới lãnh thổ với nhà Tống, đòi lại được đất Quảng Nguyên. Tuy nhiên vì án Dâm Đàn mà ông bị bãi chức về quê.
Lê Quang Định (1759-1813): Binh bộ thượng thư đầu tiên của triều Nguyễn, giữ chức từ 1802 đến 1810 dưới triều Gia Long. Năm 1804, ông làm Chánh sứ sang nhà Thanh cầu phong, đồng thời mang theo đề xuất của triều đình đổi quốc hiệu thành Nam Việt. Vua Thanh về sau chấp nhận quốc hiệu là Việt Nam, và phong vua Gia Long là "Việt Nam Quốc Vương".
Tôn Thất Thuyết (1839-1913): Binh bộ thương thư dưới triều Tự Đức, Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc. Ông chủ trương chống Pháp, là người tổ chức trận phản công tại Kinh thành Huế 1885, và sau đó chỉ huy lực lượng kháng chiến của nhà Nguyễn dưới quyền vua Hàm Nghi tại căn cứ Tân Sở.
Hình bộ

Hình bộ giữ việc luật lệnh, hình phạt án tù, ngục tụng và xét xử người phạm tội ngũ hình. Ngày nay, Hình Bộ tương đương với các cơ quan sau: Toà án ND Tối cao, Viện Kiểm sát ND Tối cao, Bộ Tư pháp, một phần Bộ Công an…
Hình bộ > Những quan Hình bộ danh tiếng

Nguyễn Huy Nhuận (1677-1758), Đại Tư Mã Triệu Quận Công, Tham tụng, danh sỹ triều Lê, quê làng Phú Thị (làng Sủi), Gia Lâm, đỗ tiến sĩ năm 1703, Hình bộ Thượng thư, văn chương giỏi, võ nghệ giỏi, chúa Trịnh đánh giá "nhân kiệt chốn Đẩu Nam", sau kiêm Tế tửu Quốc Tử Giám.
Lê Trọng Thứ (1704 - 1783). Danh sĩ thời Lê Mạt, quê Thái Bình. Nổi tiếng văn thơ, giỏi việc chính trị, đỗ đồng tiến sĩ năm 1724, làm Hình bộ Thượng thư. Thông thái, nhiệt tình, giao lưu rộng, ông được sĩ phu khắp nơi quý mến. Ông là cha của nhà bác học thiên tài Lê Quý Đôn.
Bùi Bằng Đoàn (1889-1955): Hình bộ Thượng thư dưới thời Bảo Đại, giữ chức từ năm 1933 đến 1945. Nổi tiếng thanh liêm, chính trực, ông từng tham gia thông ngôn, bảo vệ nhà cách mạng Phan Bội Châu trong phiên tòa nằm 1925. Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, ông được Hồ Chí Minh mời tham gia chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Công bộ

Công bộ coi việc xây dựng thành hào, cầu cống đường sá, việc thổ mộc, thợ thuyền, tu sửa xây dựng, thi hành lệnh cấm về núi rừng, vườn tược và sông ngòi. Có thể xem là tương đương với bộ Giao thông Vận tải và bộ Xây dựng ngày nay.
Công bộ > Những quan Công bộ danh tiếng

Phạm Thiệu (1512 - 1584): Văn thần thời nhà Mạc, quê Bắc Ninh. Đỗ hoàng giáp năm 1553, làm quan Công bộ Thượng thư. Nổi tiếng văn thơ, lão luyện chính trị, ông giúp nhà Mạc đắc lực trong việc tổ chức bộ máy nhà nước, mở mang văn hóa và phát triển giáo dục.
Chú thích

↑  Woodside, Alexander. Vietnam and the Chinese Model. Cambridge, MA: the Council on East Asian Studies, Harvard University, 1988. Trang 69.
↑  Theo "Dư địa chí" của Nguyễn Trãi còn có Dân bộ, tức là Hộ bộ
1 2 3 4 5 6  Tuổi Thân với danh nhân Việt Nam Lưu trữ 2006-05-09 tại Wayback Machine www.tcvn.gov.vn
↑  danviet.vn (5 tháng 11 năm 2018). “Cuộc đời Ngô Đình Diệm (Kỳ 1): Bước đường từ Tri huyện lên Tổng thống”. danviet.vn. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2024.
↑  Triều đại phong kiến duy nhất có Bộ Học, VnExpress, 6/12/2016
↑  Nội các triều Nguyễn, Nguyễn Hồng Phong (chủ tịch biên dịch). Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ, Tập 9. Huế: Nhà xuất bản Thuận Hóa, 1993. Trang15-6.
↑  Trần Đức Anh Sơn (17 tháng 3 năm 2024). “Hành trình khai sinh quốc hiệu Việt Nam”. baoquangnam.vn. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2024.
↑  Võ, Thạnh (13 tháng 7 năm 2020). “Ngày kinh đô Huế thất thủ 135 năm trước”. VnExpress. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2024. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  “Phát huy giá trị di tích thành Tân Sở ở Quảng Trị”. Báo Nhân Dân điện tử. 11 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2024.
Phủ phụ chánh triều vua Duy Tân. Từ trái sang phải: Tôn Thất Hân (Thượng thư bộ Hình), Nguyễn Hữu Bài (bộ Lại), Huỳnh Côn (bộ Lễ), Hoàng thân Miên Lịch, Lê Trinh (bộ Công), Cao Xuân Dục (bộ Học).
Tranh vẽ Bộ Lại thời nhà Nguyễn
Tranh vẽ Lễ bộ thời nhà Nguyễn
Tranh vẽ Hộ bộ thời nhà Nguyễn
Tranh vẽ Công bộ thời nhà Nguyễn