M4 Sherman
Lịch sử sản xuất

Việc sản xuất được bắt đầu lần đầu tiên tại nhà máy Lima Locomotive khi nhà máy đang sản xuất xe tăng cho lực lượng quân đội Anh. M4 được sản xuất cho quân đội Anh và Mỹ. Michael Dewar chính là người đầu tiên qua Mỹ đặt hàng cho quân Anh, và hiện tại vẫn còn một chiếc Sherman tại bảo tàng thiết giáp Bovington.
Trong Thế chiến II, quân đội Mỹ có tổng cộng 16 sư đoàn thiết giáp và 70 tiểu đoàn tăng hoạt động độc lập. Trước tháng 9 năm 1942, Tổng thống Franklin D. Roosevelt đã chỉ thị cho các nhà máy phải sản xuất ít nhất 120.000 chiếc xe tăng để thành lập 61 sư đoàn thiết giáp để hỗ trợ cho lực lượng Đồng Minh tại Châu Âu. Mặc dù các nhà máy tại Mỹ không bị lực lượng không quân địch đánh bom nhưng phân nửa số nguyên liệu sản xuất xe tăng phải chuyển cho việc đóng tàu cho Hải quân, khiến cho quá trình sản xuất diễn ra khá lâu và số lượng xe tăng xuất xưởng chỉ được một nửa so với mục tiêu. Theo như tính toán thì số nguyên liệu (sắt, thép,...) chuyển cho các xưởng đóng tàu có thể sản xuất được hơn 67.000 chiếc xe tăng, nên thực tế chỉ có khoảng 53.500 chiếc xe tăng được Mỹ sản xuất từ năm 1942-1945.
Có tổng cộng bảy loại biến thể của M4 đưa vào sản xuất: M4, M4A1, M4A2, M4A3, M4A4, M4A5, và M4A6. Mặc dù có nhiều biến thể như vậy nhưng cấu tạo của các phiên bản khác nhau của M4 vẫn khá giống như nhau. Ví dụ điển hình nhất chính là phiên bản biến thể A4 và A3, A4 không có gì hơn A3. M4A1 có hơi khác M4 về phần động cơ, thân tăng của M4A1 hơi cong. Phiên bản M4A4 có hệ thống động cơ dài hơn khiến cho thân tăng của phiên bản này khá dài và có khá nhiều bộ guốc phanh xích. M4A5 được thiết kế cho quân đội Canada. M4A6 có bệ máy giãn dài và chỉ có dưới 100 chiếc được sản xuất.
Đa số các phiên bản Sherman đều sử dụng động cơ chạy bằng xăng, có hai phiên bản Sherman là M4A2 và M4A6 sử dụng động cơ diesel. M4A2 được lắp ráp sáu động cơ GMC 6-71 theo cặp sắp xếp theo kiểu thẳng hàng. M4A6 lại sử dụng động cơ Caterpillar RD1820 bố trí toả tròn. M4A4 sử dụng động cơ Chrysler A57 (thường được gửi đến các nước Đồng Minh và Liên Xô thông qua chương trình Lend-Lease). Các phiên bản M4 thường được trang bị động cơ toả tròn Continental. Các biến thể đời sau của nó cũng không thay đổi nhiều mà chỉ chú trọng thay thế hệ thống treo, ngăn chứa đạn mạ thiếc, gia cố lại lớp giáp bọc. Như phiên bản M4 "Composite", nó được lắp ráp thân tăng cong và phần thân tăng - phía sau được hàn dính với nhau qua một lớp sắt. Quân Anh có cách sắp xếp và bố trí máy khác với quân Mỹ.
Nhiều chi tiết về hình dạng, trang bị vũ khí và hiệu suất được cải thiện trong quá trình sản xuất mà không có sự thay đổi về số kiểu cơ bản của xe tăng. Chúng bao gồm hệ thống treo mạnh hơn, kho trữ đạn "ướt" (W) an toàn hơn và cách bố trí giáp chắc chắn hơn hoặc hiệu quả hơn, chẳng hạn như mẫu M4 "Composite", có giá thành rẻ hơn. Người Anh đặt tên các mẫu thiết kế khác nhau của Shermans bằng số hiệu cho các mẫu thân khác nhau với các chữ cái chỉ sự khác biệt về vũ khí trang bị và hệ thống treo: A cho mẫu trang bị pháo 76mm,  B mẫu trang bị lựu pháo 105mm, C cho mẫu trang bị pháo 17-pdr, và Y cho bất kỳ phương tiện nào được trang bị HVSS; Ví dụ như khẩu M4A1 (76) được người Anh vận hành được gọi là Sherman IIA.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |

| Định danh | Vũ khí chính | Thân xe | Động cơ |
| M4 | 75 mm | được hàn các phần lại | động cơ xăng Continental R975 cùng bộ tản nhiệt |
| M4(105) | lựu pháo 105 mm | được hàn các phần lại | động cơ xăng Continental R975 cùng bộ tản nhiệt |
| M4 Composite | 75 mm | nguyên khối mặt trước, hàn hai bên thân | động cơ xăng Continental R975 cùng bộ tản nhiệt |
| M4A1 | 75 mm | đúc nguyên khối | động cơ xăng Continental R975 cùng bộ tản nhiệt |
| M4A1(76)W | 76 mm | đúc nguyên khối | động cơ xăng Continental R975 cùng bộ tản nhiệt |
| M4A2 | 75 mm | được hàn các phần lại | Động cơ diesel GM 6046 (kết hợp với 6-71s) |
| M4A2(76)W | 76 mm | được hàn các phần lại | Động cơ diesel GM 6046 (kết hợp với 6-71s) |
| M4A3(75)W | 75 mm | được hàn các phần lại | động cơ xăng Ford GAA V8 |
| M4A3E2 "Jumbo" | 75 mm (một số 76 mm) | được hàn các phần lại | động cơ xăng Ford GAA V8 |
| M4A3(76)W | 76 mm | được hàn các phần lại | động cơ xăng Ford GAA V8 |
| M4A4 | 75 mm | được hàn các phần lại; mở rộng chiều dài xe | động cơ xăng Chrysler A57 Multibank |
| M4A6 | 75 mm | nguyên khối mặt trước, hàn hai bên thân; mở rộng chiều dài xe | động cơ diesel Caterpillar D200A cùng bộ tản nhiệt |
W = hệ thống kho trữ đạn ướt
Các phiên bản đầu của Sherman được trang bị pháo chính 75 mm. Mặc dù Cục quân khí đã tiến hành thiết kế các mẫu xe tăng T20 để thay thế cho Sherman, Quân đội Hoa Kỳ vẫn hài lòng với Sherman và Bộ chỉ huy Thiết giáp cho rằng một số chi tiết trên các mẫu đầu tiên không đạt yêu cầu của họ. Nhiều yếu tố và thiết kế mới đã được áp dụng vào các phiên bản Sherman mới sau này. Bản M4A1, M4A2 và M4A3 được lắp đặt tháp pháo rộng hơn với pháo 76 mm được lấy từ thí nghiệm xe tăng T23. Bản 76 mm tiêu chuẩn đầu tiên được lắp đặt trên phiên bản M4A1, được đưa vào biên chế vào tháng 1 năm 1944, và được thực chiến vào tháng 7 năm 1944 trong Chiến dịch Cobra. Nhiều biến thể của M4 và M4A3 đựoc sản xuất với lựu pháo 105  mm. Mẫu Sherman đầu tiên được trang bị pháo 105 mm là bản M4, được đưa vào biên chế trong tháng 2 năm 1944.
Từ tháng 5 tới tháng 7 năm 1944. Lục quân Hoa Kỳ đã chấp nhận sử dụng 254 xe tăng M4A3E2 Jumbo Sherman, với hệ thống giáp rất dày và mang pháo 75 mm trong tháp pháo T23 mới, chắc chắn hơn, có nhiệm vụ tiêu diệt các cứ điểm, hộ tống đoàn vận tải và tiên phong cho các mũi xung kích thiết giáp. M4A3 là phiên bản đầu tiên được sản xuất với hệ thống lò xo treo ngang HVSS cùng hệ thống bánh xích lớn, được đưa vào sản xuất trong tháng 8 năm 1944. Nhờ sự hiệu quả do hệ thống HVSS mang lại, mẫu thiết kế này được các kíp lái gọi là "Easy Eight", dựa trên định danh của mẫu thiết kế "E8". Các phiên bản M4 và M4A3 trang bị lựu pháo 105 mm, cùng với các phiên bản M4A1 và M4A2 mang pháo 76 mm, đều được trang bị hệ thống HVSS. Các kĩ sư người Mỹ và Anh sau đó phát triển thêm các loại xe chuyên dụng dựa trên thân xe Sherman, mặc dù chỉ có số ít được tham chiến, bao gồm bản Sherman có gắn lưỡi xúc, Sherman Duplex Drive. Sherman "Zippo" và mẫu mang hệ thống pháo phản lực T34 Calliope. Các thiết kế của người Anh (Sherman DD và Sherman quét mìn) góp phần hình thành lên các lực lượng chuyên dụng đặc biệt, được biết đến là "Những gã hề của Hobart" - "Hobart's Funnies", đặt theo tên của Thiếu tướng Percy Hobart, Sư đoàn trưởng Sư đoàn Thiết giáp 79 Anh Quốc.
Thân xe của Sherman cũng được sử dụng để phát triển các loại xe hỗ trợ khác, bao gồm pháo tự hành chống tăng M10 Wolverine và M36 Jackson; pháo tự hành M7B1, M12, M40 và M43; xe thiết giáp sửa chữa M32 và M74 trang bị cần cẩu, hệ thống kéo và pháo cối 81 mm; và M34 (phát triển từ M32B1) và M35 (phát triển từ M10A1) có nhiệm vụ chuyên chở pháo.
| Định danh | Sản xuất | Số lượng | Thời gian |
| --- | --- | --- | --- |
| M4 | Công ty Pressed Steel Công ty Baldwin Locomotive Tập toàn American Locomotive Công ty Pullman-Standard Cục quân khí Thiết giáp Detroit | 6.748 | Tháng 7 năm 1942 – Tháng 1 năm 1944 |
| M4(105) | Cục quân khí Thiết giáp Detroit | 800 | Tháng 2 năm 1944 – Tháng 9 năm 1944 |
| M4(105) HVSS | Cục quân khí Thiết giáp Detroit | 841 | Tháng 9 năm 1944 – Tháng 3 năm 1945 |
| M4A1 | Công ty Lima Locomotive Công ty Pressed Steel Công ty Pacific Car and Foundry | 6.281 | Tháng 2 năm 1942 – Tháng 12 năm 1943 |
| M4A1(76)W | Công ty Pressed Steel | 2.171 | Tháng 1 năm 1944 – Tháng 12 năm 1944 |
| M4A1(76)W HVSS | Công ty Pressed Steel | 1.255 | Tháng 1 năm 1945 – Tháng 7 năm 1945 |
| M4A2 | Cục Thiết giáp Fisher (Grand Blanc) Công ty Pullman-Standard Tập đoàn American Locomotive Công ty Baldwin Locomotive Công ty Federal Machine and Welder | 8.053 | Tháng 4 năm 1942 – Tháng 5 năm 1944 |
| M4A2(76)W | Cục Thiết giáp Fisher | 1.594 | Tháng 5 năm 1944 – Tháng 12 năm 1944 |
| M4A2(76)W HVSS | Cục Thiết giáp Fisher  Công ty Pressed Steel | 1.321 | Tháng 1 năm 1945 – Tháng 5 năm 1945 |
| M4A3 | Công ty Ford Motor | 1.690 | Tháng 6 năm 1942 – Tháng 9 năm 1943 |
| M4A3(75)W | Cục Thiết giáp Fisher | 2.420 | Tháng 2 năm 1944 – Tháng 12 năm 1944 |
| M4A3(75)W HVSS | Cục Thiết giáp Fisher | 651 | Tháng 1 năm 1945 – Tháng 3 năm 1945 |
| M4A3E2 | Cục Thiết giáp Fisher | 254 | Tháng 5 năm 1944 – Tháng 7 năm 1944 |
| M4A3(76)W | Cục Thiết giáp Detroit Cục Thiết giáp Fisher   | 1.400 500 Tổng cộng 1.925 | Tháng 2 năm 1944 – Tháng 7 1944 Tháng 9 năm 1944 – Tháng 12 1944  |
| M4A3(76)W HVSS | Cục Thiết giáp Detroit | 2.617 | Tháng 7 năm 1944 – Tháng 4 năm 1945 |
| M4A3(105) | Cục Thiết giáp Detroit | 500 | Tháng 5 năm 1944 – Tháng 9 năm 1944 |
| M4A3(105) HVSS | Cục Thiết giáp Detroit | 2.539 | Tháng 9 năm 1944 – Tháng 6 năm 1945 |
| M4A4 | Cục Thiết giáp Detroit | 7.499 | Tháng 7 năm 1942 – Tháng 11 năm 1943 |
| M4A6 | Cục Thiết giáp Detroit | 75 | Tháo 10 năm 1943 – Tháng 2 năm 1944 |
| Tổng cộng |  | 49.234 |  |