Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô
Lịch sử > Thời kỳ Lenin 1917-1922

Theo Lenin Trung ương Đảng là cơ quan quyền lực tối cao. Nhưng Leon Trotsky chỉ trích tầm nhìn này, cho rằng Trung ương Đảng là cơ quan độc tài kiểm soát toàn bộ Đảng.
Trong những năm đầu dưới sự lãnh đạo của Lenin, Trung ương Đảng là cơ quan quyết định quan trọng quyết định thực tiễn và lý thuyết, các quyết định được thông qua đa số, ví dụ Trung ương Đảng đã bỏ phiếu hoặc không ký hiệp ước hòa bình với người Đức trong khoảng thời gian từ 1917 đến 1918 trong Thế chiến I; đa số đã bỏ phiếu ủng hộ hòa bình trong khi Trotsky rút lại ý kiến vào năm 1918. Kết quả của cuộc bỏ phiếu là Hòa ước Brest-Litovsk . Trong các cuộc thảo luận sôi nổi trong Ban Chấp hành Trung ương Đảng về một nền hòa bình có thể có với người Đức, Lenin chỉ có thiểu số; Trotsky và Nikolai Bukharin đều có nhiều sự ủng hộ hơn của Lenin. Chỉ khi Lenin tìm kiếm một liên minh với Trotsky và những người khác, các cuộc đàm phán với người Đức đã được bỏ phiếu với đa số tuyệt đối. Chẳng hạn, sự chỉ trích của các quan chức khác đã được cho phép trong các phiên họp toàn thể, Karl Radek nói với Lenin (chỉ trích lập trường ủng hộ hòa bình với người Đức), "Nếu có năm trăm người can đảm ở Petrograd, bọn tôi sẽ tống đồng chí vào tù". Quyết định đàm phán hòa bình với người Đức chỉ được đưa ra khi Lenin đe dọa từ chức, từ đó dẫn đến một liên minh tạm thời giữa những người ủng hộ Lenin và những người ủng hộ Trotsky và những người khác. Không có lệnh trừng phạt nào được đưa ra đối với phe đối lập trong Trung ương Đảng sau quyết định này.
Hệ thống này có nhiều thiếu sót, đối lập với Lenin điều mà nhiều người coi là chính sách tập trung quá mức của ông đã thu hút sự chú ý của giới lãnh đạo trong Đại hội Đảng lần thứ VIII (tháng 3/1919) và Đại hội Đảng lần thứ IX (tháng 3/1920). Tại Đại hội Đảng lần thứ IX, những người Dân chủ Tập trung, một phe đối lập trong Đảng, đã buộc tội Lenin và các đồng chí của ông, thành lập một Ban Chấp hành Trung ương, là "nhóm đầu sỏ nhỏ của Đảng... đang cấm những người có quan điểm lệch hướng". Một số đại biểu tham dự Đại hội khá cụ thể trong các chỉ trích, một trong số họ cáo buộc Lenin và các đồng chí của ông đã biến Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô Viết Ukraine trở thành nơi lưu đày của phe đối lập. Lenin không phản hồi sự chỉ trích này, ông thừa nhận rằng thiếu sót là sự giả tạo, nhưng nếu thực tế các chính sách đó đã được thực hiện thì sự chỉ trích của ông trong Đại hội Đảng lần thứ IX đã không xảy ra. Trong Đại hội Đảng lần thứ X (tháng 3/1921) Lenin đã lên án phe Công nhân Đối lập, một phe trong Đảng Cộng sản, vì đã đi chệch khỏi chủ nghĩa Cộng sản và buộc tội theo chủ nghĩa Trotsky. Lenin đã tuyên bố rằng chủ nghĩa phe nhóm được cho phép, nhưng chỉ được phép trước và trong các Đại hội Đảng khi các phe khác nhau cần giành được phiếu bầu. Một số thành viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, từng là thành viên của phe Công nhân Đối lập, đã xin từ chức nhưng việc từ chức của họ không được chấp nhận, và thay vào đó họ bị phê chuẩn chuyển sang kỷ luật Đảng. Đại hội Đảng lần thứ X cũng đưa ra lệnh cấm chủ nghĩa bè phái trong Đảng Cộng sản; tuy nhiên, những gì Lenin coi là 'nền tảng', như phe Dân chủ Tập trung và phe Công nhân Đối lập, đã được cho phép. Các phe phái, trong suy nghĩ của Lenin, là các nhóm trong Đảng Cộng sản đã phá vỡ kỷ luật Đảng.
Bất chấp lệnh cấm phe phái, phe Công nhân Đối lập vẫn tiếp tục kích động chống lại các chính sách của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, và trước Đại hội Đảng lần thứ XI (tháng 3/1922), phe Công nhân Đối lập đã đưa ra một nỗ lực phi lý để giành được sự ủng hộ cho các vị trí của họ trong Quốc tế Cộng sản. Quốc tế Cộng sản, không bất ngờ, ủng hộ các vị trí của Trung ương Đảng. Trong Đại hội Đảng lần thứ XI, Alexander Shliapnikov, lãnh đạo phe Công nhân Đối lập, tuyên bố rằng một số cá nhân từ Trung ương Đảng đã đe dọa ông. Lenin không phản hồi về thông tin này, nhưng ông tuyên bố rằng kỷ luật Đảng cần phải được tăng cường trong "một cuộc trốn tránh" -Chính sách kinh tế mới được giới thiệu tại Đại hội Đảng lần thứ X. Đại hội Đảng lần thứ XI là đại hội cuối cùng do Lenin chủ trì, ông bị đột quỵ vào tháng 5/1922, bị liệt vào tháng 12 năm sau, công khai tình trạng sức khỏe vào tháng 3/1923, ông qua đời vào ngày 21/1/1924.