Chung cư
Các ví dụ hiện tại > Scotland

Ở Scotland, thuật ngữ "tenement" không mang ý tiêu cực như ở những nơi khác, chỉ đơn giản là các tòa nhà chung cư có cầu thang chung và thiếu thang máy, đặc biệt là những tòa xây trước năm 1919. Các chung cư tenement đã và vẫn đang được ở bởi nhiều tầng lớp và nhóm thu nhập khác nhau. Ngày nay, chúng được mua bởi nhiều loại người, từ các chuyên gia trẻ đến người cao tuổi hưu trí, và cả chủ nhà ở xa thường cho sinh viên thuê sau khi họ rời khỏi ký túc xá của trường. National Trust for Scotland có Tenement House ở Glasgow là một viện bảo tàng ngôi nhà lịch sử giới thiệu về cuộc sống trong chung cư tenement như thời xa xưa.
Trong thế kỷ 19, chung cư tenement trở thành hình thức chính của nhà ở mới tại các thành phố công nghiệp của Scotland, mặc dù chúng đã phổ biến tại Old Town của Edinburgh từ thế kỷ 15, với chiều cao từ mười đến mười một tầng và một số trường hợp có mười bốn tầng. Xây dựng từ đá cát hoặc đá granite, chúng thường có ba đến năm tầng, mỗi tầng có hai đến bốn căn hộ. (Trong khi ở Anh, các thành phố công nghiệp thường ưa thích các ngôi nhà nối tiếp bằng gạch.) Các chung cư tenement được xây dựng thành từng dãy nhà, mỗi lối vào được gọi là "close" hoặc "stair" - cả hai đều chỉ lối đi chung đến các căn hộ riêng lẻ. Các bậc cầu thang và sảnh thường là không gian chung, và truyền thống là cư dân luân phiên quét dọn sàn và, đặc biệt ở Aberdeen, luân phiên sử dụng tiện nghi giặt ở khu vườn sau nhà. Hiện nay, việc làm sạch các khu vực chung thường được giao cho một đại lý quản lý.
Ở Glasgow, nơi có số lượng chung cư tenement tối đa của Scotland, các dự án cải tạo đô thị trong những năm 1950, 1960 và 1970 đã kết thúc tình trạng ổ chuột của thành phố, chủ yếu là các chung cư tenement cũ được xây vào đầu thế kỷ 19, nơi các gia đình mở rộng sống chung trong điều kiện chật hẹp. Chúng đã được thay thế bằng các tòa nhà cao tầng, trong vài thập kỷ, trở thành nơi tội phạm và nghèo đói. Glasgow Corporation đã nỗ lực để cải thiện tình hình, đặc biệt thành công với City Improvement Trust, đã san phẳng các khu ổ chuột của phố cổ, thay thế chúng bằng một con phố truyền thống, vẫn là một phong cảnh ấn tượng. (City Halls và Cleland Testimonial là một phần của kế hoạch này.) Chính phủ quốc gia đã hỗ trợ sau Thế chiến I với các Đạo luật Nhà ở nhằm cung cấp "ngôi nhà phù hợp cho những người anh hùng". Các khu vườn ngoại ô dựa trên mô hình Anh, như Knightswood, đã được thành lập. Những khu này quá đắt đỏ, vì vậy một loại chung cư tenement hiện đại, ba tầng cao, mái ngói và xây bằng đá nhân tạo, đã được giới thiệu và một chương trình giải tỏa khu ổ chuột đã bắt đầu để làm sạch các khu như Calton và Garngad.
Sau Thế chiến II, đã có kế hoạch tham vọng hơn, được gọi là Bruce Plan, để di dời hoàn toàn khỏi các khu ổ chuột và xây dựng các dự án nhà ở tầng trung hiện đại ở ngoại ô thành phố. Tuy nhiên, chính phủ trung ương từ chối tài trợ kế hoạch này, thay vào đó ưa thích giảm dân số thành phố và xây dựng một loạt các Thành phố mới. Như một lần nữa, các yếu tố kinh tế khiến nhiều tiện ích trong các kế hoạch "Thành phố mới" không bao giờ được xây dựng trong các khu vực này. Những dự án nhà ở này, còn được gọi là "schemes", nên được coi là không thành công; nhiều dự án, như Castlemilk, chỉ là các khu nhà nghỉ xa trung tâm thành phố, không có cửa hàng và quán rượu ("vùng hoang có cửa sổ", như Billy Connolly từng nói). Cuộc sống ở các tòa nhà cao tầng cũng bắt đầu với hoài vọng lớn - Moss Heights, được xây dựng trong những năm 1950, vẫn rất đáng khao khát - nhưng sau đó gặp áp lực kinh tế. Nhiều tòa nhà cao tầng sau này được thiết kế kém chất lượng và xây dựng rẻ tiền và sự ẩn danh của chúng gây ra một số vấn đề xã hội. Việc phá hủy các tòa nhà cao tầng để xây dựng các dự án nhà ở hiện đại đã dẫn đến một số trường hợp tái hiện lại khái niệm về chung cư tenement.
Năm 1970, một nhóm từ Đại học Strathclyde đã chứng minh rằng các chung cư tenement cũ về cơ bản vẫn còn tốt, và có thể được cải tổ bằng việc thay thế hệ thống cấp nước hiện đại và phòng tắm. Cơ quan đã thực hiện nguyên tắc này lần đầu tiên vào năm 1973 tại Old Swan Corner, Pollokshaws. Sau đó, các "Khu Hành động Nhà ở" đã được thiết lập để tái thiết các khu ổ chuột. Sau đó, các chung cư tenement sở hữu tư nhân được hưởng sự trợ giúp của chính phủ trong việc "làm sạch đá", tiết lộ một lớp đá cát màu mật ong sau lớp vỏ tenement mà trước đây được cho là màu xám. Chính sách phá hủy chung cư tenement ngày nay được xem là thiếu tầm nhìn, lãng phí và chủ yếu không thành công. Nhiều chung cư tenement tồi nhất của Glasgow đã được nâng cấp thành những nơi ở tốt đẹp trong những năm 1970 và 1980 và chính sách phá hủy được xem là đã phá hủy những ví dụ tốt về phong cách kiến trúc được đánh giá cao. Glasgow Housing Association đã tiếp quản hàng tồn kho nhà ở công cộng từ hội đồng thành phố vào ngày 7 tháng 3 năm 2003, và đã bắt đầu một chương trình phá hủy và làm sạch trị giá 96 triệu bảng Anh để xóa bỏ nhiều căn hộ tầng cao.