Edmund Husserl

| Edmund Husserl |
| --- | --- |
Chân dung Husserl những năm 1910
Sinh: Edmund Gustav Albrecht Husserl ngày 8 tháng 4 năm 1859 Proßnitz, Bá quốc Moravia, Đế quốc Áo (nay là Prostějov, Cộng hòa Séc)
Mất: 27 tháng 4 năm 1938(1938-04-27) (79 tuổi) Freiburg, Đức Quốc xã
Học vị: Đại học Leipzig (1876–78) Đại học Berlin (1878–81) Đại học Viên (1881–83, 1884–86: PhD, 1883) Đại học Halle (1886–87: Dr. phil. hab., 1887)

Thời kỳ: Triết học thế kỷ 20
Vùng: Triết học phương Tây
Trường phái: Triết học lục địa Hiện tượng học Hiện tượng học cấu tạo siêu nghiệm (những năm 1910) Hiện tượng học di truyền (những năm 1920–những năm 30) Chủ nghĩa thực chứng logic Chủ nghĩa duy thực Áo (ban sớm) Thuyết nền tảng Thuyết khái niệm Chủ nghĩa duy thực gián tiếp Thuyết tương xứng chân lý
Tổ chức: Đại học Halle (1887–1901) Đại học Göttingen (1901–1916) Đại học Freiburg (1916–1928)
Luận văn:  Beiträge zur Variationsrechnung (Đóng góp về phép tính biến phân) (1883)  Über den Begriff der Zahl (Về khái niệm con số) (1887) 
Tư vấn tiến sĩ: Leo Königsberger (cố vấn PhD) Carl Stumpf (cố vấn tiến sĩ triết học)
Tư vấn học thuật khác: Franz Brentano
Học sinh lấy bằng tiến sĩ: Edith Stein Roman Ingarden
Đối tượng chính: Nhận thức luận, bản thể học, triết học toán học, tính liên chủ quan
Tư tưởng nổi bật:  Danh sách  Hiện tượng học  Giảm trừ hiện tượng học vs. giảm trừ eidetic  Noesis vs. noema  Bản thể học hình thức  Thuyết khoảnh khắc  Dữ liệu thụ phát  Lebenswelt  Tự-ý thức tiền-phản tư  Chủ nghĩa chủ quan siêu nghiệm  Phê phán thái độ tự nhiên ("chủ nghĩa khách quan thực hữu")  Lưu nạp và dàn nạp  Nachgewahren  Urdoxa  Mô tả hiện tượng học  Bộ phận học  
 Ảnh hưởng bởi Bolzano, Brentano, Descartes, Hume, Kant, Kerry, Leibniz, Lotze, Masaryk, Natorp, Platon, Rickert, Stumpf, Weierstrass, Windelband 
 Ảnh hưởng tới Blumenberg, Carnap, Derrida, Dussel, Farber, Fink, Gallagher, Gödel, Heidegger, Henry, Ingarden, Kołakowski, Köchler, Landgrebe, Mises, Levinas, Marcel, Marion, Merleau-Ponty, Ortega y Gasset, Patočka, Plessner, Przywara, Putnam, Reinach, Ricœur, Ryle, Sartre, Scheler, Schütz, Sellars, Smith, Stein, Stiegler, Strauss, Weyl, Willard, Wojtyła, Zahavi, Zubiri 
 
Edmund Gustav Albrecht Husserl (tiếng Đức: [ˈɛtmʊnt ˈhʊsɐl];; phiên âm tiếng Việt: Étman Huxéc; 8 tháng 4 năm 1859 – 27 tháng 4 năm 1938) là một nhà triết học vô thần và toán học Đức-Do Thái có công sáng lập trường phái hiện tượng học.
Trong các tác phẩm sơ kỳ, Husserl chỉ trích chủ nghĩa duy sử và chủ nghĩa duy tâm lý trong lĩnh vực logic học thông qua các phân tích về tính ý hướng. Trong các tác phẩm thuộc giai đoạn chín muồi về sau, ông theo đuổi nỗ lực nhằm tạo dựng một khoa học nền tảng hệ thống dựa trên một khái niệm mà ông gọi là "giảm trừ hiện tượng học". Husserl cho rằng ý thức siêu nghiệm hạn định mọi tri thức khả hữu, theo đó tái định hình môn hiện tượng học thành một triết học duy tâm-siêu nghiệm. Tư tưởng của Husserl đã ảnh hưởng sâu sắc đến bối cảnh triết học phương Tây thế kỷ XX, giúp ông trở thành một trong những nhân vật chủ chốt của nền triết học đương đại.
Husserl từng học toán theo sự dạy bảo của Karl Weierstrass và Leo Königsberger, học triết theo sự dìu dắt của Franz Brentano và Carl Stumpf. Ông giữ chức Privatdozent đảm trách dạy triết tại Đại học Halle kể từ năm 1887, sau được phong chức giáo sư, lần đầu tại Göttingen kể từ năm 1901, và lần thứ hai tại Freiburg kể từ năm 1916 cho tới khi về hưu vào năm 1928. Năm 1933, do chính sách chủng tộc hiện hành của Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa, Husserl bị sa thải khỏi thư viện Đại học Freiburg, vài tháng sau cũng đành từ chức tại Deutsche Akademie. Ông qua đời sau một trận ốm tại Freiburg vào năm 1938.