stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cái Vồn
Lịch sử

Cái Vồn vốn là tên một ngôi chợ thuộc thôn Mỹ Thuận, tổng An Trường, huyện Vĩnh An, tỉnh An Giang dưới thời Nguyễn. Cái Vồn còn được gọi là Cái Nhồn, theo cách gọi người miền Tây.
Năm 1932, Cái Vồn trở thành tên một quận thuộc tỉnh Cần Thơ dưới thời Pháp thuộc, do đổi tên từ quận Trà Ôn trước đó.
Năm 1957, quận Bình Minh thuộc tỉnh Vĩnh Long được thành lập theo Nghị định số 10-BNV-NC-NĐ của chính quyền Việt Nam Cộng hòa, quận lỵ đặt tại Cái Vồn, về mặt hành chính thuộc xã Mỹ Thuận.
Sau năm 1975, Cái Vồn là thị trấn huyện lỵ huyện Bình Minh, được thành lập do tách đất từ xã Thành Lợi (ấp Thành Phước thuộc khu vực phà Hậu Giang tức phường Thành Phước ngày nay và khóm 2-3-4 phường Cái Vồn ngày nay) và một phần nhỏ xã Mỹ Thuận (ấp Mỹ Thới thuộc khu vực quận lỵ trước đây, tức khóm 1 phường Cái Vồn ngày nay).
Ngày 17 tháng 9 năm 2010, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 844/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Cái Vồn là đô thị loại IV.
Ngày 28 tháng 12 năm 2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 89/NQ-CP. Theo đó:
Chuyển huyện Bình Minh thành thị xã Bình Minh
Thành lập phường Cái Vồn trên cơ sở điều chỉnh 175,53 ha diện tích tự nhiên, 14.523 người của thị trấn Cái Vồn và 43,62 ha diện tích tự nhiên, 3.852 người của xã Thuận An
Thành lập phường Thành Phước trên cơ sở điều chỉnh 359,93 ha diện tích tự nhiên và 13.703 người còn lại của thị trấn Cái Vồn.
Sau khi thành lập, phường Cái Vồn có 219,15 ha diện tích tự nhiên và 18.375 người.
Tiền thân của phường là các khóm 1, 2, 3, 4 của thị trấn Cái Vồn cũ và một phần của các ấp Thuận Thới và Thuận Tân A của xã Thuận An.
Hiện nay, phường Cái Vồn được chia thành 5 khóm: 1, 2, 3, 4, 5. Khóm 5 được hình thành từ phần diện tích của xã Thuận An cũ.
Chú thích

1 2 3  “Nghị quyết 89/NQ-CP về việc thành lập thị xã Bình Minh và điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập các phường thuộc thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long”.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Danh mục địa danh dân cư, sơn văn, thủy văn, kinh tế - xã hội phục vụ công tác thành lập bản đồ tỉnh Vĩnh Long” (PDF). Cục Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam. 26 tháng 7 năm 2017. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 27 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2021.
↑  “Công nhận thị trấn Cái Vồn, huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long là đô thị loại IV”.
Ibaretama

| Ibaretama |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

  Hiệu kỳ

IbaretamaVị trí ở Brasil
Quốc gia:  Brasil
Bang: Ceará
Vùng thuộc bang: Sertões Cearenses
Tiểu vùng: Sertão de Quixeramobim
Diện tích
 • Tổng cộng: 877,25 km2 (338,71 mi2)
Dân số (2007)
 • Tổng cộng: 12.591
 • Mật độ: 14,35/km2 (37,2/mi2)
Múi giờ: BRT (UTC-3)
Mã điện thoại: 88 
Ibaretama là một đô thị thuộc bang Ceará, Brasil. Đô thị này có diện tích 877,25 km², dân số năm 2007 là 12591 người, mật độ 14,35 người/km².
Cirolana lingua

| Cirolana (Anopsilana) lingua> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Cirolanidae
Chi (genus): Cirolana
Danh pháp hai phần
Cirolana (Anopsilana) lingua Bowman & Iliffe, 1987 
Cirolana (Anopsilana) lingua là một loài chân đều trong họ Cirolanidae. Loài này được Bowman & Iliffe miêu tả khoa học năm 1987.
Chú thích

↑  Bruce, Niel L.; Schotte, M. (2010). Cirolana (Anopsilana) lingua (Bowman & Iliffe, 1987). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het World Register of Marine Species, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=258930
I Believe in You and Me

"I Believe in You and Me" là một bản ballad do Sandy Linzer và David Wolfert sáng tác năm 1982, và được ghi âm và phát hành đầu tiên bởi nhóm nhạc R&B The Four Tops năm 1983 (mặc dù thực chất đây là một bản solo của giọng ca chính Levi Stubbs). Dù không thành công trong việc chinh phục top 40 ở Mỹ, nó cũng đạt được những thành công tương đối trên bảng xếp hạng R&B ở đây, khi đạt vị trí thứ 40.
Năm 1996, Whitney Houston ghi âm lại bài hát cho bộ phim của cô The Preacher's Wife và phát hành làm đĩa đơn. Sau đó, phiên bản này đã gặt hái nhiều thành công khi lọt vào top 5 bảng xếp hạng pop lẫn R&B ở Mỹ, và được biết đến như là một bài hát Whitney Houston. Mặc dù vậy, trong một bài phỏng vấn vào năm 2001, đồng tác giả David Wolfert cho rằng "Không ai có thể hát nó như Levi từng làm".
Xếp hạng

| Bảng xếp hạng (1983) | Vị trí cao nhất |
| --- | --- |
US Hot Black Singles (Billboard): 40
Phiên bản của Whitney Houston

Năm 1996, ca sĩ nhạc Pop và R&B Whitney Houston đã hát lại "I Believe in You and Me" cho album nhạc phim The Preacher's Wife, với sự tham gia sản xuất của Mervyn Warren và Houston cho phiên bản trên phim và David Foster cho phiên bản đĩa đơn. Nó đã giúp cô nhận một đề cử giải Grammy cho Trình diễn giọng R&B nữ xuất sắc nhất vào năm 1998.
Bài hát nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ so sánh nó với một bản hit lại rất thành công trước đó của cô "I Will Always Love You". Houston đã trình diễn "I Believe in You and Me" trong nhiều chương trình và lễ trao giải như: Saturday Night Live, Chương trình xổ số quốc gia của Anh quốc, giải thưởng Âm nhạc Thế giới...bên cạnh nhiều chuyến lưu diễn lớn trong sự nghiệp của cô.
Phiên bản của Whitney Houston > Xếp hạng > Xếp hạng tuần

| Bảng xếp hạng (1997) | Vị trí cao nhất |
| --- | --- |
Canada (RPM Top 100 Singles): 59
Hà Lan (Single Top 100): 74
Đức (Official German Charts): 98
Thụy Điển (Sverigetopplistan): 46
Anh Quốc (OCC): 16
Hoa Kỳ Billboard Hot 100: 4
Hoa Kỳ Hot R&B/Hip-Hop Songs (Billboard): 4
Hoa Kỳ Adult Contemporary (Billboard): 2
Phiên bản của Whitney Houston > Xếp hạng > Xếp hạng cuối năm

| Bảng xếp hạng (1997) | Vị trí |
| --- | --- |
Canadian Adult Contemporary Tracks: 29
US Billboard Hot 100: 33
US Adult Contemporary Singles: 11
US R&B Singles: 29
US Soundtrack Singles: 5
Phiên bản của Whitney Houston > Xếp hạng > Chứng nhận

| Quốc gia | Chứng nhận | Số đơn vị/doanh số chứng nhận |
| --- | --- | --- |
| Hoa Kỳ (RIAA) | Bạch kim | 0^ |
 * Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ. ^ Chứng nhận dựa theo doanh số nhập hàng.
Elaphria albovariegata

| Elaphria albovariegata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Elaphria
Loài (species): E. albovariegata
Danh pháp hai phần
Elaphria albovariegata Strand, 1921 
Elaphria albovariegata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Chiến xa trong lịch sử Trung Hoa cổ đại

Bài viết này nói về một phương tiện thời cổ đại. về chòm sao truyền thống của Trung Quốc, xem Chiến xa (chòm sao Trung Quốc).
Chiến xa Trung Hoa cổ đại (tiếng Trung: 战车; bính âm: zhànche; hán việt: chiến xa) được sử dụng như là một loại phương tiện để tấn công và truy kích kẻ địch trên các cánh đồng ở vùng đồng bằng rộng lớn ở Trung Quốc thời cổ đại trong khoảng năm 1200 TCN. Các chiến xa cũng được các chỉ huy quân đội sử dụng như một cái bục di động để điều khiển các đoàn quân, trong khi chiến xa được bố trí thêm các cung thủ và các binh sĩ cầm kích để tăng tính cơ động. Chúng có tầm quan trọng đạt đến đỉnh cao vào thời Xuân Thu, nhưng sau đó dần bị thay thế một cách rộng rãi bởi kỵ binh vào thời Hán.
Lịch sử

Tượng cỗ xe ngựa tứ mã được Tần Thủy Hoàng chuyên dùng trong lăng mộ.
Các tư liệu cổ cho biết chiến xa được phát minh bởi quan đại thần nhà Hạ là Vũ Trung (奚仲) và cho rằng chúng được sử dụng trong trận Đất Cam (甘之战) vào thế kỷ 21 TCN. Tuy vậy, các bằng chứng khảo cổ cho thấy một số lượng nhỏ các chiến xa bắt đầu được sử dụng vào khoảng năm 1200 TCN ở cuối thời nhà Thương. Điều này chứng thực sự lan truyền vật chất của phát minh từ thảo nguyên Á - Âu sang phương Tây, bởi người Proto - Ấn - Âu (có khả năng là người Tochari), những người tương tự đã sản xuất công nghệ sản xuất ngựa, nông nghiệp và mật ong qua bồn địa Tarim vào Trung Quốc. Các Giáp cốt văn mô tả chữ "xa" (車) là một chiếc xe ngựa hai bánh với một cây sào để buộc ngựa.
Chiến xa đạt đến đỉnh cao và vẫn là một vũ khí mạnh mẽ cho đến khi kết thúc Thời kỳ Chiến quốc (475 TCN-221 TCN) khi việc sử dụng nỏ được tăng cường, bộ binh được tập trung, việc áp dụng các đơn vị kỵ binh tiêu chuẩn và thích nghi với kỵ binh du mục (kỵ binh bắn cung) thay thế vai trò của chiến xa. Những chiếc xe ngựa tiếp tục làm xe chỉ huy cho các tướng lĩnh trong triều đại nhà Tần và nhà Hán trong khi những cỗ chiến xa bọc thép cũng được nhà Hán sử dụng để chống lại Liên minh Hung Nô trong Chiến tranh Hán - Hung Nô, đặc biệt là trong Trận Mạc Bắc năm 119 SCN. Đội quân của tướng Vệ Thanh, khởi hành từ Đinh Hương, đã chạm trán với đội quân 80.000 kỵ binh của Hung Nô. Vệ Thanh đã ra lệnh cho đội quân của mình sắp xếp những cỗ chiến xa bọc thép hạng nặng theo một đội hình vòng tròn, tạo ra những pháo đài di động.
Với những thay đổi về bản chất của chiến tranh, cũng như sự sẵn có ngày càng tăng của các giống ngựa lớn hơn, trong triều đại nhà Tần và nhà Hán (221 TCN - 220 SCN), chiến xa đã được thay thế bằng kỵ binh và bộ binh, và cỗ xe một trục trở nên ít quan trọng hơn. Tại thời điểm này, chiến xa trục đôi đã phát triển như một phương tiện vận chuyển nhẹ và dễ điều khiển. Trong thời Đông Hán (25-220 SCN) và sau đó trong thời kỳ Tam Quốc (220-280 SCN), chiến xa trục đôi là hình thức chiếm ưu thế. Sự thay đổi này được nhìn thấy trong vô số các tác phẩm chạm khắc đá thời nhà Hán và trong nhiều mô hình lăng mộ bằng gốm. Theo thời gian, khi xã hội phát triển, cỗ xe đầu thời kỳ tiền Tần dần biến mất.
Cấu trúc

Chiến xa ở Trung Quốc thường có 2 bánh xe và được kéo bởi 2 hay bốn con ngựa với một cái trục có độ dài khoảng 3m lúc đầu thường thẳng nhưng về sau cong ở hai đầu. Ở đầu trục có một thanh ngang dài khoảng 1m có treo hai cái ách gỗ để buộc ngựa lại. Các bánh xe gỗ thường có chiều dài từ 1.2 - 1.4m được gắn vào trục dài 3 m (9.8 ft) và được bảo vệ bởi một chốt trục bằng đồng. Bánh xe ở thời nhà Thương có 18 nan hoa, trong khi thời nhà Chu lại có số lượng từ 18 đến 26. Thân chiến xa dài 1m và rộng 0.8m có vách gỗ và có cửa mở phía sau để quân lính leo vào.
Đến thời Xuân Thu (771 - 476 TCN) đã có những sự phát triển về thiết kế và cấu trúc của chiến xa. Góc của trục dài được nâng lên ở đầu xe nhằm làm giảm lực kéo của ngựa và tăng tốc độ của xe. Chiều rộng của thân xe cũng tăng lên khoảng 1.5m cho phép binh sĩ tự do hơn khi di chuyển. Các thành phần chính như cột, chốt bánh xe và ách được gia cố bằng các vật đúc bằng đồng được trang trí, làm tăng sự ổn định và độ bền của cỗ xe. Những chiếc chiến xa này thường được gọi là "chiến xa vàng" (金车), "chiến xa tấn công" (攻车) hay "chiến xa vũ trang" (戎车).
Chiến xa của Trung Quốc, giống như những kiểu chiến xa ở vùng Á - Âu, đều có những đặc trưng về tính năng với tốc độ cao bởi sự kết hợp giữa thiết kế nhẹ, cùng với việc sử dụng hệ thống ngựa kéo - những con vật với tốc độ cao có sẵn trong tự nhiên.
Kíp lái và vũ khí

Chốt trục xe kiểu lưỡi giáo của Trung Quốc, bảo tàng tỉnh Hồ Bắc
Trục xe ngựa có bánh răng cưa
Tượng đồng mô phỏng chiến xa trang bị rìu thời Nhà Hán
Chiến xa thời Nhà Hán
Thường thì một chiến xa chở theo 3 binh sĩ với 3 nhiệm vụ khác nhau: người đánh xe (御者) có nhiệm vụ điều khiển xe, cung thủ (射) (thỉnh thoảng có các cung thủ liên hợp (多射)) có nhiệm vụ tấn công tầm xa, binh sĩ cầm kích có nhiệm vụ tấn công tầm gần. Các vũ khí trên chiến xa đều bao gồm vũ khí tấn công tầm gần và tầm xa.
Cải tiến quan trọng nhất về vũ khí tấn công tầm gần của chiến xa là qua (戈) - một loại vũ khí dài 3m với lưỡi dài, được dùng để móc và bổ quân địch. Vào thời Xuân Thu qua được thay thế bởi kích (戟), một loại vũ khí có lưỡi dài kết hợp giữa qua và phủ vừa có thể móc và đâm đối phương.
Các chỉ huy chiến xa thường dùng giáo đồng để đâm kẻ thù trong trường hợp đối phương nhảy lên thành xe. Những người lính ở ngoài thường mặc áo giáp da và mang theo giáo đồng cùng một chiếc thuẫn (盾) bọc da hay đồng. Cung thủ của chiến xa thường dùng cung (弓) hoặc nỏ (弩) để tấn công tầm xa. Ngựa của chiến xa được mang giáp kể từ thời Xuân Thu để bảo vệ chúng khỏi thương tích. Khi không được dùng trong các trận chiến, chiến xa thường được sử dụng làm phương tiện vận tải.
Triển khai chiến đấu

Tượng chiến xa tứ mã trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng (Bản mẫu:IIIe siècle av. J.-C.)
Chiến xa là một phương tiện quân sự lớn kém linh hoạt vì vậy nó không hiệu quả khi chiến đấu đơn lẻ. Thường thì các chỉ huy sẽ được cung cấp một số lượng lính bộ binh (徒卒) để phối hợp trong chiến đấu. Suốt thời Tây Chu, 10 người lính thường được phân bố cùng 1 chiến xa với 5 người trong số họ cưỡi trên chiến xa và 10 người này tạo thành một "đội" (隊), 5 đội tạo thành một "chính thiên" (正偏), 4 "chính thiên" tạo thành một "sư" (师) và 5 "sư" tạo thành một "quân" (军). Trong thời Xuân Thu chiến xa trở thành vũ khí chính trong các trận chiến. Cùng với sự tăng cường tiềm lực quân sự của mỗi nước, tỷ lệ chiến xa trên tổng số binh sĩ cũng giảm cùng với số lượng người được phân bổ cho mỗi chiến xa tăng lên bảy mươi. Sự thay đổi này về cơ bản đã thay đổi các nguyên tắc cơ bản của chiến tranh.
Chú thích > Các trích dẫn

↑  Hứa Thận, Thuyết văn giải tự
↑  Yupian Chariot Section (车部)
↑  Shiben· Zuo Pian (作篇)
↑  Beckwith, 43
↑  Ebrey, Patricia Buckley; Walthall, Anne; Palais, James B. (2006). East Asia: A Cultural, Social, and Political History. Boston: Houghton Mifflin Company. tr. 14. ISBN 978-0-618-13384-0.
↑  Greg Woolf (2007). Ancient civilizations: the illustrated guide to belief, mythology, and art. Barnes & Noble. tr. 227. ISBN 978-1-4351-0121-0.
↑  Shaughnessy, Edward L. (1988). “Historical Perspectives on The Introduction of The Chariot Into China”. Harvard Journal of Asiatic Studies. 48 (1): 189–237. JSTOR 2719276.
↑  “Excavation of Zhou Dynasty Chariot Tombs Reveals More About Ancient Chinese Society”. People’s Daily Online. ngày 16 tháng 3 năm 2002. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2010.
1 2  Whiting, Marvin C. (2002). Imperial Chinese military history: 8000BC-1912AD. Lincoln: iUniverse, Inc. tr. 154–155. ISBN 978-0-595-22134-9.
1 2  “Chariot and horse burials in ancient China”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2010.
↑  Gernet, Jacques (1996). A History of Chinese Civilization. Cambridge University Press, 2nd edition 1996. ISBN 0-521-49781-7. p51
1 2 3 4 5 6  “Fierce and effective weapons of Ancient China: Chariots and Chariot Warfare (中国古代战争的凶猛利器：古代战车及车战)” (bằng tiếng Trung). Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2010.
↑  Beckwith, 53 (note: although Beckwith is making a general statement about war chariots in general, this also is explicitly tied to the Chinese war chariot elsewhere in the text)
↑  “Weapons of the Warring States Period” (bằng tiếng Trung). Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2010.
Địa chủ trên xe ngựa (Đông Hán, 25–220 CN, An Bình, Hà Bắc)
Hố chôn chiến xa thời Chiến quốc
Bộ phận điều khiển xe
Tượng đồng mô phỏng đội hình chiến xa thời Nhà Hán
Tranh vẽ chiến xa đang chở một viên tướng Trung Quốc
Eleutherodactylus spilogaster

| Eleutherodactylus spilogaster> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Anura
Họ (familia): Leptodactylidae
Chi (genus): Eleutherodactylus
Loài (species): E. spilogaster
Danh pháp hai phần
Eleutherodactylus spilogaster Lynch, 1984 
Eleutherodactylus spilogaster là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Dị Chế

Dị Chế là một xã thuộc huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.
Địa lý

Xã Dị Chế có diện tích 5,27 km², dân số năm 2019 là 8.335 người, mật độ dân số đạt 1.583 người/km².
Lịch sử

Trước đây, Dị Chế là một xã thuộc huyện Phù Tiên.
Ngày 7 tháng 10 năm 1995, Chính phủ ban hành Nghị định 57-CP
thành lập thị trấn Vương trên cơ sở điều chỉnh diện tích tự nhiên 54 hécta với 3.880 nhân khẩu của xã Dị Chế.
Sau khi điều chỉnh địa giới, xã Dị Chế còn lại diện tích tự nhiên 527 hécta với 5.150 nhân khẩu.
Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hải Hưng thành 2 tỉnh Hải Dương và Hưng Yên và xã Dị Chế thuộc huyện Phù Tiên, tỉnh Hưng Yên.
Ngày 24 tháng 2 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định 17-CP về việc chuyển xã Dị Chế thuộc huyện Phù Tiên về huyện Tiên Lữ mới tái lập quản lý.
Chú thích

1 2  “Nghị định 57-CP về việc thành lập thị trấn thuộc huyện Kim Môn và huyện Phù Tiên thuộc tỉnh Hải Hưng”. Thư ký luật. 7 tháng 10 năm 1995.
1 2 3  Niên giám thống kê năm 2019 các huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh Hưng Yên. “Dân số đến 31 tháng 12 năm 2019 - tỉnh Hưng Yên”. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2020.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Nghị quyết về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh”. Thư viện pháp luật. 6 tháng 11 năm 1996.
↑  “Nghị định 17-CP năm 1997 về việc chia huyện Phù Tiên, thành lập một số phường, thị trấn thuộc thị xã Hưng Yên và huyện Mỹ Văn, tỉnh Hưng Yên”. Thư viện pháp luật. 24 tháng 2 năm 1997.
Cò ke

Cò ke có thể là:
Cò ke, một nhạc cụ của người Mường ở Việt Nam.
Cò ke, một loài thực vật có tên khoa học là Microcos paniculata.
Clarence Jordan

| Clarence Jordan |
| --- | --- |
Sinh: (1912-02-29)29 tháng 2, 1912 Talbotton, Georgia, Hoa Kỳ
Mất: 29 tháng 10, 1969(1969-10-29) (57 tuổi) Americus, Georgia, Hoa Kỳ
Học vị: Đại học Georgia, Chủng viện Thần học Baptist Nam phương
Nghề nghiệp: Học giả Hi văn, Nhà Sáng lập Cộng đồng Koinonia
Tôn giáo: Baptist
Cha mẹ: J. W. và Maude Josey Jordan
Clarence Jordan (29 tháng 7 năm 1912 – 29 tháng 10 năm 1969), là học giả Hi văn Tân Ước, và là nhà sáng lập Nông trang Koinonia, một cộng đồng tôn giáo tuy nhỏ nhưng có nhiều ảnh hưởng ở tây nam tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Ông cũng là tác giả bản dịch Tân Ước Cotton Patch. Tư tưởng và cung cách thể hiện đức tin trong cuộc sống thường nhật của Jordan đã soi dẫn Millard và Linda Fuller trong nỗ lực thành lập Tổ chức Hỗ trợ Gia cư Habitat (Habitat for Humanity).
Tuổi trẻ

Jordan chào đời tại Talbotton, Georgia, con trai của J. W. và Maude Josey Jordan, những công dân được kính trọng trong thị trấn. Từ khi còn bé, Jordan đã thấy bất bình với những bất công về kinh tế và chủng tộc mà cậu nhận thấy đang diễn ra trong cộng đồng. Với hi vọng có thể sử dụng khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp để cải thiện cuộc sống của nông dân làm thuê, Jordan ghi danh tại Đại học Georgia và tốt nghiệp năm 1933 chuyên ngành nông nghiệp. Thế nhưng, trong những năm ở đại học, Jordan nhận ra rằng nạn nghèo đói không chỉ xuất phát từ lý do kinh tế mà còn có nguồn căn từ những vấn đề tâm linh. Niềm xác tín này dẫn đưa Jordan đến Chủng viện Thần học Baptist ở Louisville, Kentucky. Ở đây, Jordan nhận học vị Tiến sĩ môn Hi văn năm 1938. Đang khi ở chủng viện, Jordan gặp Florence Kroeger, không lâu sau đó hai người làm lễ thành hôn.
Nông trang Koinonia

Năm 1942, Jordan cùng vợ và một gia đình khác, Martin và Mabel England, từng là giáo sĩ của giáo phái Baptist, đến sống trên một khu đất rộng 440 mẫu Anh (1,8 km²) gần thị trấn Americus, tiểu bang Georgia nhằm thiết lập một cộng đồng nông nghiệp Cơ Đốc không phân biệt chủng tộc. Họ đặt tên cho cộng đồng là Koinonia (κοινωνία), nghĩa là thông công hoặc thân hữu theo tinh thần của hội thánh thời sơ khai được ký thuật trong Kinh Thánh theo sách Công vụ các Sứ đồ 2: 44,45.
Bằng sự tận hiến triệt để nhằm thể hiện lời dạy của Chúa Giê-xu trong Bài giảng trên núi, thành viên của Koinonia ràng buộc với nhau trong tinh thần bình đẳng, khước từ bạo động, thân thiện với môi trường, và đồng sở hữu mọi tài sản. Trong thời gian đầu, cư dân Koinonia được sống trong sự bình an tương đối trong mối quan hệ với những khu dân cư thuộc Quận Sumter. Nhưng khi Phong trào Dân quyền (dưới sự lãnh đạo của Martin Luther King, Jr., đấu tranh đòi quyền bình đẳng cho người Mỹ gốc Phi) tiến triển mạnh, những công dân da trắng trong vùng bắt đầu nhìn xem Kononia (với chủ trương bình đẳng chủng tộc) như là một mối đe dọa. Trong thập niên 1950 và đầu thập niên 1960, Kononia trở thành mục tiêu nóng của những vụ tẩy chay kinh tế và liên tục bị tấn công, kể cả vài vụ đánh bom. Khi Jordan tìm kiếm sự cứu giúp từ Tổng thống Eisenhower, chính phủ liên bang đã từ chối can thiệp, và chuyển vụ việc sang Thống đốc bang Georgia. Thống đốc tiểu bang, một người triệt để ủng hộ chủ trương phân biệt chủng tộc, đáp trả bằng cách ra lệnh Văn phòng Điều tra tiểu bang Georgia điều tra các thành viên và những người ủng hộ Koinonia dựa trên những cáo buộc cho rằng họ có dính líu đến những người cộng sản.
Tuy vậy, Jordan quyết định không tham gia các cuộc tuần hành đang diễn ra trong khu vực. Ông tin rằng biện pháp tốt nhất để thay đổi xã hội là thể hiện một lối sống hoàn toàn khác biệt qua đời sống thường nhật trong cộng đồng.
Bản dịch Tân Ước Cotton Patch

Đến cuối thập niên 1960, khi sự thù nghịch suy giảm dần, Jordan bắt đầu tập chú vào các hoạt động diễn thuyết và trước tác. Nổi tiếng nhất trong số các tác phẩm của ông là bản dịch Tân Ước Cotton Patch. Jordan tin rằng trong dịch thuật không chỉ dịch chữ và câu, mà còn cần quan tâm đến thông điệp của Kinh Thánh. Như vậy, thành phố Birmingham đương đại là hình ảnh tương đồng của thành Ephesus xưa, do đó Jordan "đặt tên lại" cho thư tín Phao-lô gởi tín hữu thành Ephesus là "Thư gởi tín hữu Cơ Đốc ở Birmingham". Ephesians 2.11-13 được Jordan dịch như sau:
Bản dịch Cotton Patch áp dụng phép tương đồng để đem các địa danh của nước Mỹ vào Tân Ước; La Mã trở thành Washington, D.C., Vương quốc Israel trở thành tiểu bang Georgia (Vua Israel trở thành Thống đốc Georgia), Jerusalem là Atlanta và Bethlehem trở thành Gainesville, Georgia.
Tổ chức Hỗ trợ Gia cư

Năm 1968, Millard và Linda Fuller đến thăm Nông trang Kononia, dự tính chỉ lưu lại trong vài giờ. Nhưng khi chịu thuyết phục bởi những lý tưởng mà Jordan theo đuổi, họ quyết định chọn Koinonia làm nhà. Khủng hoảng trong hôn nhân cùng những bất hạnh trong cuộc đời triệu phú đã khiến họ đi đến quyết định bán hết tài sản để cho người nghèo và chấp nhận cuộc sống đạm bạc theo đức tin Tin Lành. Gia đình mới này đã mang sức sống mới đến cho Koinonia. Tổ chức được đổi tên thành Đồng công Koinonia và khởi xướng chương trình "Nhà ở Đồng công", một đề án có mục tiêu xây dựng nhà ở vừa túi tiền cho những gia đình có thu nhập thấp. Từ những trải nghiệm ở Koinonia, năm 1976 Fuller và vợ thành lập Tổ chức Hỗ trợ Gia cư, hoặc Chỗ ở cho Nhân loại, (Habitat for Humanity).
Nhưng Jordan không sống đủ lâu để có thể nhìn thấy căn nhà đầu tiên dành cho người nghèo được hoàn thành. Ngày 29 tháng 10 năm 1969, Jordan đột ngột từ trần vì bệnh tim. Ông được an táng trong một ngôi mộ không tên ở Nông trang Koinonia, một hộp đựng tủ lạnh cũ là quan tài của ông. Những công dân miền nam bang Georgia đã đối xử với ông khi chết cũng giống như cách họ đã đối đãi ông khi còn sống: đến dự đám tang của ông chỉ có gia đình, các thành viên của Koinonia và dân nghèo của cộng đồng.
"Ông đã ra đi," một người láng giềng nói lên cảm nghĩ của mình năm 1980, "nhưng bước chân của ông vẫn còn in dấu nơi đây".
Chú thích

↑  "Phàm những người tin Chúa đều hiệp lại với nhau, lấy mọi vật làm của chung, bán hết gia tài điền sản mình mà phân phát cho nhau, tùy sự cần dùng của từng người" Công vụ các Sứ đồ 2.44,45
↑  “Cotton Patch Gospel of Matthew”. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 1 năm 2003.