Mạc Tử Dung
Chú thích

↑  Mạc Tử Dung hay Duyên hay Diên (Nghiên cứu lịch sử, sách ở mục tham khảo, tr. 137), tuy nhiên, sách Hà Tiên trấn Hiệp trấn Mạc thị gia phả của Vũ Thế Dinh chép rõ tên là Tử Dung.
↑  Nguồn: Hà Tiên trấn Hiệp trấn Mạc thị gia phả.
↑  Lê Ngọc Miên, trong bài viết "Địa danh Tham tướng ở Cần Thơ" đăng trên tạp chí Xưa & Nay (số 258 tháng 4 năm 2006, tr. 40), viết rằng "lúc này, Mạc Thiên Tứ ở Hà Tiên, nghe chúa Nguyễn vào Nam mới thu xếp đem con đến bái yết" là không chính xác. Bởi vì năm 1771, quân Xiêm đánh chiếm và tàn phá Hà Tiên, Mạc Thiên Tứ cùng thân thuộc phải di tản về Trấn Giang. Năm 1772, chúa Nguyễn Phúc Thuần sai Chưởng cơ Nguyễn Cửu Đàm, thống suất hai đạo Bình Khánh và Bình Thuận, sang Chân Lạp đánh quân Xiêm và đưa Nặc Ông Tôn lên ngôi. Trịnh Quốc Anh làm áp lực buộc quân Việt phải dừng chân tại Bangkok không được tiến xa hơn. Sau cùng hai bên đi đến một thỏa thuận: chúa Nguyễn rút quân khỏi Chân Lạp và chấp nhận để Nặc Ông Nôn (Ang Non II), người được vua Xiêm chỉ định, lên ngôi vua, còn quân Xiêm rút khỏi Hà Tiên. Năm 1773, Trịnh Quốc Anh rút quân khỏi Hà Tiên, Phú Quốc và Hòn Đất, trả lại người con gái bị bắt làm tù binh cho Mạc Thiên Tứ, nhưng buộc Mạc Thiên Tứ phải giao hoàng tử Chiêu Thúy cho quân Xiêm. Chiêu Thúy bị Trình Quốc Anh mang về Bangkok hành quyết. Sau đó, Mạc Thiên Tứ sai con là Mạc Tử Hoàng về Hà Tiên tiếp nhận và sửa sang lại thành trì, dinh thự, còn ông vẫn ở lại Trấn Giang.
↑  Sách Sổ tay hành hương còn cho biết hai người con khác của Mạc Thiên Tứ cũng được phong vào dịp này, đó là Mạc Tử Hoàng làm Chưởng cơ, Mạc Tử Thảng làm Cai cơ (sách ghi ở mục tham khảo, tr. 400).
↑  Có sách ghi là Mạc Tử Thượng. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Huỳnh Văn Tới, thì chữ "thảng" nghĩa là "sóng to hoặc nước chảy xuôi", dịch chữ "thảng" ra chữ "thượng" là dịch nhầm (xem giải thích ở tiểu mục 2.2 tại đây  Lưu trữ 2010-07-04 tại Wayback Machine).
↑  Vũ Thế Dinh, biệt hiệu Thận Vi Thị, làm chức Hà Tiên trấn Tùng trấn cai đội, tước Dinh Đức hầu. Ông viết xong "Mạc thị gia phả" vào năm Gia Long thứ 17, ngày 19 tháng 6 năm Mậu Dần, tức ngày 21 tháng 7 năm 1818. Căn cứ theo lời bạt ở sách này thì ông mồ côi từ năm 9 tuổi, được vào làm môn nhân cho Mạc Thiên Tứ và được nuôi dạy cho đến khi nên người.
↑  Dẫn lại theo Trương Minh Đạt (Nghiên cứu Hà Tiên, do Tạp chí Xưa & Nay và nhà xuất bản Trẻ cùng ấn hành, 2008, tr. 138). Gia phả này hiện có ở Thư viện Hán Nôm Hà Nội (bản A.39 và bản A. 1321).
↑  Chúa Nguyễn Phúc Thuần bị Tây Sơn bắt tại vùng Ba Thắc (thuộc Cà Mau), chúa Nguyễn Phúc Dương bị bắt tại Ba Việt (tức Ba Vác, rạch Cái Mơn, cù lao Mỏ Cày ở Bến Tre) và đều bị hành quyết gần chùa Kim Chương (thuộc Gia Định) vào cuối năm 1777.
↑  Trích Hoàng Việt hưng long chí. Và tác giả sách này, còn gọi Mạc Tử Dung là Dục (tr. 79 và 89).
↑  sách Hoàng Việt hưng long chí ghi chú: Trịnh Quốc Anh là người Triều Châu, nhà Thanh. Cha tên là Yển, ngụ cư ở Xiêm làm quan trưởng đất Mường Tát. Ông Yển chết, Quốc Anh thay cha xưng là Phi Nhã Tân, có nghĩa là Quốc vương (tr. 78). Sách Nghiên cứu Hà Tiên ghi tên vua Xiêm này là Trịnh Tân. Và sách đã dẫn thêm một đoạn trong Lịch sử vương quốc Thái Lan': từ tháng 2 năm 1976 đến tháng 4 năm 1767, quân Miến Điện (hay Diến Điện) vây hãm rồi tàn phá kinh đô Ayuthya. Vua Xiêm và thái tử mất tích. Nhà nước hậu Ayuthya sụp đổ, loạn lạc nổi lên khắp nơi. Trịnh Tân (Phraya Tak) là một tướng gốc Hoa, cùng với 500 người chiếm cứ Chantaboun làm căn cứ. Tháng 10 năm 1767, họ chiếm lại Vọng Các (Bangkok), dân chúng đồng lòng tôn ông lên làm vua. Sau đó, Trịnh Tân đánh đuổi được quân Miến Điện. Vì thế, tác giả Nghiên cứu Hà Tiên kết luận Trịnh Tân không phải là người cưỡng đoạt (tiếm vị) ngôi vua Xiêm, như một số tác giả trước đây đã viết (tr. 156).
↑  Trịnh Hoài Đức, Gia định thành thông chí (Nhà xuất bản Giáo dục, 1998, tr. 129). Ông Nguyễn Quảng Tuân trong bài viết “Chữ Hiểu trong nhan đề bài thơ Tiêu Tự hiểu chung” trên tạp chí Hán Nôm số 5 (60) năm 2003 và Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, sách ghi ở mục tham khảo, cùng cho rằng Mạc Tử Hoàng chết ở bên Xiêm cùng với Mạc Thiên Tứ (tử tiết), Mạc Tử Thảng, Tử Tử Dung (cả hai đều bị vua Xiêm sai giết) là không đúng. Căn cứ vào mộ bia của Mạc Tử Hoàng trên núi Bình San (Hà Tiên), thì ông mất năm 1820. Hằng năm, cứ đến ngày 24 tháng 10 âm lịch, tại Đền thờ họ Mạc, một lễ cúng “Đồng cuộc” (tức giỗ hội) được tổ chức trọng thể, để tưởng nhớ 36 người họ Mạc bị tử nạn ở Xiêm năm Canh Tý (1780). Trương Minh Đạt cho rằng Mạc Thị gia phả (do Nguyễn Khắc Thuần dịch) chép sự kiện ấy xảy ra ngày 21 tháng 12 âm lịch là sai (Nghiên cứu Hà Tiên, tr. 346).
↑  Cũng trong Mạc thị gia phả, ở phần phụ ngoại bản lại chép 1792, là năm cải táng. Như vậy, việc mâu thuẫn này cần tra cứu thêm.
↑  Nghiên cứu Hà Tiên, tr. 138-139. Và nếu theo ông Đạt, thì các sách như: Cần Thơ xưa và nay của Huỳnh Minh, Địa chí Cần Thơ, ghi Tham tướng Mạc Tử Sanh đã chết bệnh ở Cần Thơ hoặc đã tử trận trong khi đánh nhau với quân Tây Sơn ở Cần Thơ là sai. Ngoài ra, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam còn ghi chú: "(Mạc Tử Sanh) có sách chép là Mạc Tử Duyên", khiến người đọc hiểu lầm Mạc Tử Duyên và Mạc Tử Sanh là một người.
Chợ Xuân Khánh, tên cũ là chợ Tham Tướng