stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tây Bắc Hawaii
Đa dạng sinh học và sinh vật đặc hữu

Quần đảo Hawaii nằm cách Bắc Mỹ 2.500 dặm (4.000 km) và cách châu Á 3.800 dặm (6.100 km). Sự cách biệt về mặt địa lý này tạo nên số loài sinh vật đặc hữu nhiều khác thường cho hệ sinh thái nơi đây. Chỉ loài nào có khả năng bay hoặc bơi với cự li cực lớn mới có thể đến được quần đảo này. Mặc dầu người bản địa Polynesia và sau này là người châu Âu đã đưa đến đây các sinh vật ngoại lai nhưng hệ sinh thái quần đảo Tây Bắc Hawaii vẫn hầu như nguyên vẹn. Được ví như những cánh rừng nhiệt đới của biển cả, các rạn san hô rộng lớn ở Papahānaumokuākea là ngôi nhà của hơn 7.000 loài sinh vật biển. Trong số các loài sinh vật sinh sống tại đây, có hơn 1.700 loài là đặc hữu của quần đảo Hawaii. Vì nguyên do này mà nơi đây còn được phong là "Galápagos của Mỹ".
Mặc dù không lâm vào tình trạng tồi tệ như các đảo chính Hawaii nhưng hệ sinh thái quần đảo Tây Bắc Hawaii cũng phải gánh chịu sự tàn phá từ phía con người. Cuối thế kỉ 19 - đầu thế kỉ 20, ngư dân, thợ mỏ phân chim và thợ săn chim lấy lông vũ đã giết hại phần lớn chim chóc và sinh vật biển của quần đảo này. Thỏ được đưa đến đảo Laysan và Lisianksi, nơi chúng gia tăng số lượng và ăn mất hầu hết thảm thực vật nơi đây, tuyệt diệt hoàn toàn một số loài thực vật. Điều may mắn là đa phần các mất mát trên đã được khôi phục và quần đảo gần như trở lại trạng thái ban đầu khi chưa bị con người khai phá.
Một số loài sinh vật đặc hữu của quần đảo Tây Bắc Hawaii là Telespiza ultima, Telespiza cantans, Anas laysanensis (tức vịt Laysan - "loài chim nước quý hiếm nhất của Hoa Kỳ") và Pritchardia remota. Một số loài nổi bật khác là Phoebastria immutabilis (hải âu Laysan), Monachus schauinslandi (hải cẩu thầy tu Hawaii) và Chelonia mydas (đồi mồi dứa). Hầu hết các loài đặc hữu của quần đảo có nguy cơ tuyệt chủng rất cao trong trường hợp xảy ra thảm hoạ nào đó quét sạch thảm sinh vật trên mỗi đảo. Quần đảo này cũng là nơi sở hữu đến 70% số rạn san hô của Hoa Kỳ.
Khám phá

Người ta biết rằng người Hawaii cổ đã thám hiểm tận đến đảo Necker nhưng có thể họ còn đi xa hơn nữa đến các bãi cạn Frigate Pháp. Tuy vậy, chắc chắn họ đã rời nơi này trước thời điểm cuối thế kỉ 18 do các hòn đảo hoàn toàn hoang vắng khi người châu Âu đặt chân đến. Việc nhiều thềm đất nông nghiệp được tìm thấy ở đảo Nihoa đã chứng tỏ rằng người bản địa Hawaii từng sống trên đảo trong thời gian dài; tuy nhiên, thảm thực vật nghèo nàn trên đảo Necker hầu như chắc chắn không thể duy trì cuộc sống cho nhiều người trong lâu dài được. Về vấn đề này, người ta cho rằng mục đích dân Hawaii đến đảo Necker là vì tôn giáo.
Hòn đảo đầu tiên trong quần đảo Tây Bắc Hawii được khám phá bởi người châu Âu là Nihoa. James Colnett khám phá ra đảo này năm 1786 mặc dù tài liệu lịch sử ghi nhận công lao này cho William Douglas. Cũng trong năm này, Jean-François de La Pérouse tìm ra đảo Necker và đặt tên đảo này theo tên của Bộ trưởng Bộ Tài chính Pháp là Jacques Necker. Sau đó, La Pérouse còn khám phá ra thêm các bãi cạn Frigate Pháp. Năm 1859, N.C. Middlebrooks khám phá nốt địa điểm cuối cùng trong quần đảo là rạn san hô vòng Midway. Năm 1925, thông qua chuyến thám hiểm Tanager, Hoa Kỳ đã vẽ bản đồ các đảo, khám phá và mô tả nhiều loài sinh vật mới đồng thời tìm ra các địa điểm khảo cổ trên đảo Nihoa và Necker.
Khám phá > Đặt tên

Đa số các đảo nơi đây có hai tên gọi gồm tên tiếng Anh và tên tiếng Hawaii. Phần lớn các tên tiếng Hawaii đều mới được đặt trong thời hiện đại còn các tên gốc mà cư dân Hawaii dành cho đảo có thể được tìm thấy trong các oli (bài cầu nguyện) và moʻolelo (truyện kể) của họ.
Tên tiếng Hawaii Mokupāpapa của các bãi cạn Frigate Pháp quả thực là một câu đố. Mokupāpapa đúng thực là tên gọi do người Hawaii đặt nhưng có thể là dành cho rạn san hô vòng Johnston. Tuy nhiên, điều này khó có khả năng xảy ra bởi lẽ rạn san hô vòng Johnston nằm cách xa các đảo chính Hawaii hơn nhiều so với các bãi cạn Frigate Pháp. Vì lẽ này mà các nhà nhân loại học quyết định rằng Mokupāpapa hầu như chắc chắn là tên gọi dành cho các bãi cạn Frigate Pháp.
Năm 2003, một bảo tàng nhỏ mang tên Trung tâm Khám phá Mokupāpapa (Mokupāpapa Discovery Center) đã khai trương trong Tòa nhà S. Hata ở Hilo, Hawaii.
Tượng đài Quốc gia

Ngày 15 tháng 6 năm 2006, tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush công bố thành lập Khu bảo vệ hải dương quốc gia Papahānaumokuākea (Papahānaumokuākea Marine National Monument) căn cứ theo Đạo luật Các di tích cổ (Antiquities Act) năm 1906. Tượng đài Quốc gia này bao gồm các đảo cũng như vùng biển xung quanh thuộc quần đảo Tây Bắc Hawaii và là khu bảo tồn thiên nhiên hoang dã biển lớn nhất thế giới. Mặc dù tổng thống Theodore Roosevelt đã tuyên bố chuỗi đảo Tây Bắc Hawaii là khu bảo tồn chim từ năm 1909, và từ năm 2000 nơi này được tổng thống Bill Clinton lựa chọn làm khu bảo tồn hệ sinh thái, nhưng việc nâng cấp khu vực này lên làm tượng đài quốc gia là việc chưa từng có tiền lệ. 139.000 dặm vuông Anh (360.000 km2) đại dương được đặt trong trạng thái bảo vệ, và phần diện tích này tương đương với diện tích tiểu bang California của Mỹ.
Một hệ thống cấp phép nằm dưới sự quản lý hỗn hợp giữa tiểu bang Hawaii, NOAA và Cục Hoang dã và Cá Hoa Kỳ đảm nhiệm việc cấp phép cho những ai muốn vào trong khu bảo tồn này. Bất kì người nào muốn đến các đảo nơi đây đều phải tuân thủ các quy trình nghiêm ngặt được thiết kế nhằm ngăn ngừa các loài ngoại lai xâm nhập và phá vỡ hệ sinh thái trong khu bảo tồn. Tất cả áo quần phải mua mới và bọc lại trước khi đến nơi. Thực tế thì mọi vật dụng "mềm" (dây đeo máy ảnh, chăn mền) cũng phải mua mới, và tất cả các vật dụng "cứng" (máy ảnh, ốm nhòm) phải được làm sạch hoàn toàn. Sau đó, các đồ vật này sẽ được làm lạnh trong 48 giờ đồng hồ. Ứng với từng đảo muốn đến, người ta đều phải chuẩn bị một bộ thiết bị mới để đề phòng các sinh vật từ đảo này bám vào đó rồi di chuyển đến đảo khác. Tuy nhiên, các bãi cạn Frigate Pháp và rạn san hô vòng Midway là ngoại lệ bởi từ lâu chúng đã bị xáo trộn quá nhiều bởi con người.
Tấm biển trên đảo Lisianski ghi chú về khu bảo tồn tại quần đảo Tây Bắc Hawaii.
Küçükkonakgörmez, Haymana

| Küçükkonakgörmez |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KüçükkonakgörmezVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Ankara
Huyện: Haymana
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 73 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 06860 
Mã điện thoại: 312 
Küçükkonakgörmez là một xã thuộc huyện Haymana, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 73 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Ankara”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Uroctea

| Uroctea |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Oecobiidae
Chi (genus): Uroctea Dufour, 1820
Tính đa dạng 
18 species
Các loài
 U. durandi   Xem trong bài
Uroctea là một chi nhện trong họ Oecobiidae.
Chú thích

↑  Norman I. Platnick. “The World Spider Catalog, Version 13.5”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Fargesia cuspidata

| Fargesia cuspidata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Fargesia
Loài (species): F. cuspidata
Danh pháp hai phần
Fargesia cuspidata (Keng) Z.P.Wang & G.H.Ye 
Fargesia cuspidata là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Keng) Z.P.Wang & G.H.Ye mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Fargesia cuspidata”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Labidostomis diversifrons

| Labidostomis diversifrons> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Labidostomis
Loài (species): L. diversifrons
Danh pháp hai phần
Labidostomis diversifrons Lefèvre, 1872 
Labidostomis diversifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lefèvre miêu tả khoa học năm 1872.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Koanophyllon hintoniorum

| Koanophyllon hintoniorum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Koanophyllon
Loài (species): K. hintoniorum
Danh pháp hai phần
Koanophyllon hintoniorum B.L.Turner, 1992 
Koanophyllon hintoniorum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được B.L.Turner mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Koanophyllon hintoniorum”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Evdokiya của Bulgaria

Evdokiya của Bulgaria (tiếng Bulgaria: Княгиня Евдокия; tên đầy đủ là Evdokiya Augusta Filipina Klementina Mariya; 5 tháng 1 năm 1898 – 4 tháng 10 năm 1985) là một thành viên của Vương thất Bulgaria cũng như là một người em gái đầy yêu thương và là người bạn tâm giao của Quốc vương Boris III của Bulgaria.
Tiểu sử

Evdokiya sinh ngày 5 tháng 1 năm 1898 tại Sofia, là người con thứ ba và là con gái đầu lòng của Quốc vương Ferdinand I của Bulgaria (bấy giờ là Thân vương của Bulgaria) và người vợ đầu tiên là Maria Loisa của Parma. Evdokiya có hai người anh trai và một em gái. Khi được 1 tuổi, mẹ của Evdokiya đã qua đời khi sinh em gái là Nadezhda.
Ngay từ khi còn nhỏ, Evdokiya đã yêu thích đến mỹ thuật. Cùng với em gái Nadezhda, hai chị em trở thành những người bạn tâm giao của anh trai Boris III. Vương nữ Evdokiya cũng không bao giờ kết hôn, mặc dù có những tin đồn rằng Evdokya muốn gả cho một người quý ông gốc Bulgaria, điều mà vương thất không thể được chấp nhận lúc bấy giờ. Evdokiya đã cống hiến cuộc đời mình cho Bulgaria và đảm nhiệm vai trò của một Đệ nhất phu nhân cho đến khi anh trai Boris III kết hôn với Vương nữ Giovanna của Ý thuộc Vương tộc Savoia .
Sau này, Evdokiya định cư ở Đức và sống gần với em gái Nadezhda. vương nữ qua đời vào ngày 4 tháng 10 năm 1985, hưởng thọ 87 tuổi.
Trong cuốn sách Giovanna of Bulgaria: The Queen of Charity, tác giả đã viết rằng:
…Eudoxie had an exceptional personality, with a quick mind, alert, watchful eyes, an uncanny feeling for people and events. Of all of King Ferdinand's children she is said to have inherited most of his typical character traits. Usually kind and witty, she could be sharp, critical and even sarcastic towards those she thought deserved it. Her authoritarian behaviour towards people contrasted with her full and utter devotion to her brother. She spent the happiest and most difficult times for the crown at his side…
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ...Eudoxie có một tính cách đặc biệt, là một người nhanh trí, minh mẫn, thận trọng, có cảm xúc kì lạ đối với con người và sự kiện. Trong các người con của Quốc vương Ferdinand I, Evdokiya được cho là thừa hưởng phần lớn tính cách điển hình của cha. Vốn tốt bụng và hóm hỉnh, Vương nữ có thể trở nên cứng rắn, phê phán và chua cay với những ai mà đức nữ cho là xứng đáng. Tính cách độc đoán của vương nữ đối với người khác trái ngược với phẩm chất tận tâm hết mình đối với anh trai của ngài (Boris III). Vương nữ đã ở bên anh trai, trong những lúc hạnh phúc lẫn khó khăn khăn của vương triều... | ” |
Vương gia huy

| --- | --- |
: Vương gia huy của Vương nữ Evdokiya của Bulgaria
Nguồn tài liệu

Hans-Joachim Böttcher: Ferdinand von Sachsen-Coburg und Gotha 1861–1948: Ein Kosmopolit auf dem bulgarischen Thron. Osteuropazentrum-Berlin-Verlag (Anthea-Verlagsgruppe), Berlin 2019,ISBN 978-3-89998-296-1, trang 391–392 ao
Ảnh chụp Vương nữ Eudoxia năm 1932
Sòi tía

| Triadica cochinchinensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Triadica
Loài (species): T. cochinchinensis
Danh pháp hai phần
Triadica cochinchinensis Lour. 
Sòi tía (danh pháp: Triadica cochinchinensis) là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Lour. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1790.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Triadica cochinchinensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Khâu Thục Trinh

Đây là một tên người Hoa; trong đó họ là Khâu.
| Khâu Thục Trinh |
| --- | --- |
Khâu Thục Trinh vào năm 2018
Sinh: 16 tháng 5, 1968 (56 tuổi) Hồng Kông thuộc Anh
Nghề nghiệp: Diễn viên
Năm hoạt động: 1988 – 1999
Phối ngẫu: Thẩm Gia Vỹ (cưới 1999)
Khâu Thục Trinh (tiếng Trung: 邱淑貞, tên tiếng Anh: Chingmy Yau, sinh ngày 16 tháng 5 năm 1968) là một cựu nữ diễn viên người Hồng Kông. Cô nổi tiếng vào thập niên 1990, cũng là thời kỳ vàng son của điện ảnh Hồng Kông.
Thân thế

Khâu Thục Trinh lớn lên tại khu đất số 22, bất động sản Đông Đầu, quận Hoàng Đại Tiên, Cửu Long, Hồng Kông. Sau đó cô theo học tại Trường trung học quân đội cứu thế William, Cao đẳng Hội Vịnh (làm chủ tịch hội học sinh trong thời gian học), và Trường trung học kỷ niệm Trần Thọ Cừ (tốt nghiệp vào năm 1985).
Sự nghiệp

Năm 1987, cô đăng ký tham gia Hoa hậu Hồng Kông và là thí sinh đầu tiên lọt vào vòng chung kết của cuộc thi. Lúc ấy cô nổi lên là ứng viên nặng ký để giành ngôi quán quân. Tuy nhiên, sau đó cô bị một thí sinh khác là Huỳnh Oanh tố rằng cằm của cô đã trải qua phẫu thuật chỉnh hình. Do lời thanh minh của Khâu không thể dẹp tan cơn bão dư luận, cô đã rút khỏi cuộc thi dưới sự thuyết phục của ban tổ chức.
Sau khi rút khỏi cuộc thi hoa hậu, Khâu Thục Trinh ngay lập tức ký hợp đồng với đài TVB để tham gia vào giới giải trí và nhận lời diễn xuất trong phim truyền hình Sư huynh Tân Trát. Cô bắt đầu tham gia đóng điện ảnh vào năm 1988 và bộ phim đầu tiên mà cô góp mặt là Tối giai tổn hữu với Lưu Đức Hoa, rồi tiếp tục đóng thêm nhiều phim nữa. Năm 1992, Khâu thay đổi hình tượng trong sáng trước đây với màn hóa thân gợi cảm và táo bạo trong Xích loã cao dương và được mệnh danh là "nữ thần gợi cảm"; vai diễn đã đem về cho cô đề cử Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại lễ trao giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông năm 1993. Cô từng đóng trong hàng loạt phim cấp III, song chưa từng khoả thân trong bất cứ bộ phim nào. Hai bộ phim tiếp theo mà Khâu đóng là Bất đạo đức đích lễ vật và Dũ khoái lạc dũ đọa lạc cũng đem về cho cô hai đề Nữ viên chính xuất sắc nhất nữa của giải điện ảnh Hồng Kông. MV ca nhạc Tình duyên ngang trái đóng cùng với Trương Quốc Vinh là lần cuối cùng cô xuất hiện trên màn ảnh.
Hoạt động từ thiện

Tháng 2 năm 1992, do có dịp cùng công tác trên phim trường với Mai Diễm Phương, Trương Mạn Ngọc, Ngô Quân Như, Lưu Gia Linh, La Mỹ Vi, Tăng Hoa Thiên, Thượng Sơn Thi Nạp và Lam Khiết Anh, họ đã kết thân với nhau và định đăng ký một tổ chức từ thiện dưới tên gọi "Cửu công chúa" để gây quỹ, về sau được đổi tên thành "Cửu long nữ" theo đề xuất của Hoàng Phi.
Đón nhận

Khâu Thục Trinh cùng với Dương Bảo Linh, Lý Mỹ Phượng và Lâm Dĩnh Nhàn được mệnh danh là "Tứ mỹ nhân vô tuyến". Ngoài ra, cô cùng với Thôi Gia Bảo, Ngô Vịnh Hồng, Lý Uyển Hoa, Thiệu Trọng Hành, Quách Phú Thành, Lý Trung Ninh, Lý Diệu Kính và Hồ Việt Sơn được coi là "Thập tinh ngân hà" trên màn ảnh.
Đời tư

Ngày 31 tháng 10 năm 1999, Khâu Thục Trinh kết hôn với Thẩm Gia Vĩ, nhà sáng lập công ty thời trang I.T của Hồng Kông. Cô ngay lập tức giải nghệ diễn xuất và hiếm khi xuất hiện trước công chúng, cặp đôi có với nhau ba cô con gái. Sau khi kết hôn, tài sản ròng của cô tăng lên nhanh chóng và cô tiếp tục mở rộng chi nhánh kinh doanh của I.T. Qua đó Khâu được mệnh danh là "Nữ diễn viên giàu có hàng đầu của Hương Cảng".
Danh sách phim > Truyền hình

| Năm | Tựa phim | Vai diễn |
| --- | --- | --- |
| 1987 | Sư huynh Tân Trát 1988 | Phương Mẫn Doanh |
| 1988 | Thư kích thần thám | Trịnh Uyển Hoa |
| 1988 | Đại đô hội | Bí thư |
| 1988 | Linh ảo thiên sư (truyền hình điện ảnh) |  |
Danh sách phim > MV âm nhạc

| Năm | Tên |
| --- | --- |
1992: Ái tình luyến khúc: Đệ 16 thoại (Tình hãm mộng biên duyên) - Lê Minh
1999: Tình duyên ngang trái - Trương Quốc Vinh
Khỉ núi

| L'Hoest's monkey |
| --- | --- |
Illustration of L'Hoest's monkey  by Joseph Smit.
Tình trạng bảo tồn
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Linh trưởng
Họ (familia): Cercopithecidae
Chi (genus): Cercopithecus
Loài (species): C. lhoesti
Danh pháp hai phần
Cercopithecus lhoesti P. Sclater, 1899 
 Phân bố
Khỉ núi, tên khoa học Cercopithecus lhoesti, là một loài động vật có vú trong họ Cercopithecidae, bộ Linh trưởng. Loài này được P. Sclater mô tả năm 1898. Chúng là loài khỉ sống chủ yếu ở các vùng núi thành từng nhóm nhỏ. Chúng có bộ lông đen và râu trắng đặc trưng. Loài khỉ này được tìm thấy ở thượng lưu vực sông Congo.
Cư trú

Khỉ núi cư trú ở phía Đông bắc Cộng hòa Dân chủ Congo, Rwanda, Burundi, và miền Tây Uganda. Rừng, rừng nguyên sinh các khu rừng mưa ở đồng bằng, thảo nguyên rừng ở sườn núi là những nơi chúng thường sinh sống,. Tuy nhiên, chúng cũng sống trên các vùng đất canh tác. Nghiên cứu cho thấy loài khỉ này chỉ sống ở những vùng rừng có độ cao từ 900 m trở lên (chủ yếu là từ 1.500 - 2.500 m), nhưng một số cũng được tìm thấy ở những vùng núi thấp hơn, độ cao 610 m.
Đặc điểm

Khỉ núi có một bộ lông màu nâu sẫm, ngắn, màu hạt dẻ trên lưng và bụng màu tối hơn. Má của chúng màu xám sáng với một bộ ria mép nhạt. Trung bình một cá thể khỉ núi cao khoảng từ 12,5 - 27 inch (32 – 69 cm), đuôi dài 19 - 39 inch (48 – 99 cm). Khỉ đực nặng hơn khoảng 6 kg, trong khi khỉ cái nhẹ hơn với chỉ khoảng 3,5 kg. Đuôi của loài khỉ núi dài và hình móc ở cuối.
Khỉ núi có thể sống tới 30 năm. Khỉ cái thường sinh đẻ vào ban đêm, mùa khô, với thời gian mang thai là 5 tháng. Khỉ con được sinh ra sống bám vào khỉ mẹ trong khoảng 2 năm trước khi sống tự lập. Khi một con đưc trưởng thành, chúng sẽ tách riêng ra khỏi nhóm, chính vì vây, trong một nhóm sinh sống thì số lượng khỉ con và khỉ cái là chủ yếu.
Thức ăn chủ yếu của loài động vật này là thực vật bao gồm: trái cây, nấm, thảo mộc, rễ và cả lá cây. Tuy nhiên, đôi khi chúng cũng ăn cả trứng, thằn lằn, và các loài chim nhỏ. Khỉ núi ngủ ngồi ở trên các cành cây để dễ dàng trốn thoát khi gặp kẻ thù nguy hiểm.
Chú thích

↑  Groves, Colin (16 tháng 11 năm 2005).  Wilson D. E. và Reeder D. M. (chủ biên) (biên tập). Mammal Species of the World . Nhà xuất bản Đại học Johns Hopkins. tr. 157. ISBN 0-801-88221-4.
↑  Hart, J., Butynski, T. M. & Hall, J. (2011). “Cercopithecus lhoesti”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2011.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2011.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Cercopithecus lhoesti”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
La Francheville

| --- | --- |
 La Francheville
La Francheville
Vị trí trong vùng Champagne-Ardenne La Francheville 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Grand Est
Tỉnh: Ardennes
Quận: Charleville-Mézières
Tổng: Mézières-Est
Liên xã: Cœur d'Ardennes
Xã (thị) trưởng: Gilbert Pilard (2001-2008)
Thống kê
Diện tích đất1: 6,79 km2 (2,62 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 08180/ 08000

La Francheville  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.
Cuộc viễn chinh vịnh Hudson

Bài này viết về cuộc thám hiểm của Pháp năm 1782. Đối với các cuộc xung đột khác ở Vịnh Hudson, xem các cuộc xung đột Anh-Pháp ở Vịnh Hudson.
| x t Mặt trận hải quân Đại Tây Dương |
| --- | --- |
 Nassau  Đảo Block  Turtle Gut Inlet  Barbados  Yarmouth  Bắt giữ USS Hancock  Frederica  North Channel  Charles Town  Long Island lần thứ 1  Cape Henry lần thứ 1  Cape Split  Cape Breton  Bắt giữ USS Trumbull  Cape Ann  Vịnh Chesapeake lần thứ 1  Bắt giữ HMS Savage  Vịnh Delaware lần thứ 1  Halifax  Cape Henry lần thứ 2  vịnh Hudson  Long Island lần thứ 2  Vịnh Delaware lần thứ 2  Vịnh Delaware lần thứ 3  Vịnh Chesapeake lần thứ 2 
| x t Các trận chiến trong Chiến tranh Cách mạng Mỹ liên quan đến Pháp 1778 – 1783 |
| --- | --- |
 Châu Âu 17 tháng 6 năm 1778  Ushant lần thứ nhất  20 tháng 10 năm 1778  Jersey lần thứ nhất  English Channel Plymouth  Gibraltar  Flamborough Head  Ngày 6 tháng 10 năm 1779  Ngày 15 tháng 6 năm 1780  Cape Santa Maria  Ngày 13 tháng 8 năm 1780  2nd Jersey  Minorca  Ushant lần thứ hai  Ushant lần thứ ba  Île-de-Batz  Cape Spartel  Ngày 12 tháng 12 năm 1782 Ca-ri-bê Dominica  St. Lucia lần thứ nhất  St. Lucia lần thứ hai  Saint Vincent  Grenada lần thứ nhất  2nd Grenada  Martinique lần thứ nhất  Guadeloupe  Martinique lần thứ hai  Bermuda  Fort Royal  Tobago  Đồi Brimstone  Frigate Bay  Demerara & Essequibo  Montserrat  The Saintes  Mona Passage  18 tháng 10 năm 1782  6 tháng 12 năm 1782  15 tháng 2 năm 1783  Grand Turk Bắc Mỹ Rhode Island  Charles Town  Savannah  Long Island lần thứ nhất  Cape Henry  Cape Breton  Cape Ann  Yorktown Chesapeake  Yorktown  vịnh Hudson  Long Island lần thứ hai  Vịnh Delaware  Chesapeake lần thứ hai Đông Ấn Pondicherry  Porto Praya  Sadras  Providien  Negapatam  Pisang  Trincomalee  Cuddalore lần thứ nhất  Cuddalore lần thứ hai 
Cuộc viễn chinh Vịnh Hudson của Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse là một loạt các cuộc tấn công quân sự vào các đồn buôn bán lông thú và công sự của Công ty Vịnh Hudson trên bờ vịnh Hudson bởi một đội tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Pháp. Ra khơi từ Cap-Français năm 1782, đoàn viễn chinh là một phần của cuộc hải chiến toàn cầu giữa Pháp và Anh trong Chiến tranh Cách mạng Hoa Kỳ.
Hoạt động theo lệnh bí mật từ Hầu tước de Castries, Bộ trưởng Hải quân Pháp, La Pérouse đi thuyền từ Cap-Français vào tháng 5 năm 1782 và đến Pháo đài Hoàng tử xứ Wales vào đầu tháng 8. Cả pháo đài và nhà máy thương mại York Factory đều đầu hàng mà không chiến đấu mặc dù một số lông thú được lưu trữ tại York đã bị một con tàu của công ty trốn tránh hạm đội Pháp.
Nhiều tù nhân người Anh được đưa lên một chiếc thuyền nhỏ và được phép quay trở lại Anh. Những người trong hạm đội của La Pérouse ra khơi với ít dự trữ mùa đông để giữ bí mật nên phải chịu đựng nhiều khó khăn như bệnh scobut và các bệnh khác. Công ty Vịnh Hudson bị thiệt hại vì cuộc đột kích, gây ra cái chết của một nửa dân bản địa làm ăn với công ty.
Fargesia declivis

| Fargesia declivis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Fargesia
Loài (species): F. declivis
Danh pháp hai phần
Fargesia declivis T.P.Yi 
Fargesia declivis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được T.P.Yi mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Fargesia declivis”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Kurzia sinensis

| Kurzia sinensis> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lepidoziaceae
Chi (genus): Kurzia
Loài (species): K. sinensis
Danh pháp hai phần
Kurzia sinensis G.C. Zhang, 1984 
Kurzia sinensis là một loài Rêu trong họ Lepidoziaceae. Loài này được G.C. Zhang mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Kurzia sinensis”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Labidostomis bolivari

| Labidostomis bolivari> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Labidostomis
Loài (species): L. bolivari
Danh pháp hai phần
Labidostomis bolivari Cobos, 1954 
Labidostomis bolivari là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1954.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008