stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngô Chi Lan
Cuộc đời

Ngô Chi Lan là người làng Phù Lỗ (tục gọi làng Sọ), huyện Kim Hoa (sau đổi là Kim Anh), trấn Kinh Bắc. Vùng đất này trước đây gọi là xã Phù Lỗ, huyện Kim Anh, tỉnh Phúc Yên; từ năm 1978 đến nay đổi thành huyện Sóc Sơn, thuộc ngoại thành Hà Nội.
Theo “Lịch sử họ Ngô Việt Nam” do tác giả Ngô Đức Thắng chủ biên thì Ngô Chi Lan là con gái của Thanh Quốc công Ngô Khế, một công thần triều Lê. Ông là em trai Quang thục Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao, con Diên ý Dụ vương Ngô Từ và là cậu ruột của vua Lê Thánh Tông. Khi người cô này được tuyển vào cung, lúc ấy Ngô Chi Lan tuổi hãy còn nhỏ nhưng cũng được đi theo hầu. Đến khi Ngô Tiệp dư mang thai, trong nội cung xảy ra lắm chuyện lục đục, Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ phải đưa Ngô Tiệp dư đi trốn, thì Ngô Chi Lan cũng được vợ chồng này đem về cho ở trong nhà, nhận làm con nuôi, cải thành họ Nguyễn và đổi tên là Hạ Huệ (夏慧).
Năm 1442, bị vu tội trong Vụ án Lệ Chi Viên, cha mẹ nuôi phải nhận án tử hình. Ngô Chi Lan liền cải dạng, đổi lại tên thật, trốn đi ở nhiều nơi, cho đến khi Lê Thánh Tông lên ngôi, bà mới dám trở về.
Bà nổi tiếng đẹp người, đẹp nết, giỏi thi ca, thông hiểu âm nhạc và viết chữ đẹp. Chính vì vậy, mà bà được Quang Thục Hoàng thái hậu yêu chiều và vua Lê Thánh Tông mến mộ lắm, ban hiệu là Kim Hoa nữ học sĩ (金華女學士); cho dự nhiều cuộc xướng họa thơ văn, và cho bà đảm đương việc dạy lễ nghi và văn chương cho các cung nhân.
Chồng của bà là Phù Thúc Hoành (苻儵閎), người làng Phù Xá, tuy không đỗ đạt, nhưng nhờ tài văn chương, ông được cử làm Giáo thụ (教授) chuyên giảng Kinh Dịch ở trường Quốc Tử Giám, sau chuyển sang Viện Hàn lâm, thụ chức Đông các Đại học sĩ (東閣大學士). Hiện ông còn hai bài thơ chữ Hán được chép trong Trích diễm thi tập của danh sĩ Hoàng Đức Lương. Buổi ấy, vợ chồng bà kết giao với nhiều bạn thơ ở chốn kinh kỳ và thường tổ chức những buổi gặp gỡ bình luận văn chương. Tuy nhiên do danh tiếng của Ngô Chi Lan vang xa, mà Phù Thúc Hoành vốn xuất thân hàn vi, không đỗ đạt, nên nhiều người làm câu thơ có ý mỉa mai hai người rằng:
"Ông tơ lắm nỗi đa đoan
Xe tơ lại khéo vơ quàng, vơ xiên."
Họ than rằng đẹp người, đẹp nết như Ngô Chi Lan mà qua mai mối lại lấy phải anh chồng quê mùa, dốt nát tên là Phù Thúc Hoành, người làng Phù Xá cùng huyện. Mặc cho miệng lưỡi thiên hạ, Ngô Chi Lan không bận tâm mà vẫn một lòng yêu thương chồng, làm hết phận sự của một người vợ. Ngày ngày bà đóng cửa dạy chồng học, khuyên chồng cố gắng phấn đấu để cho mọi người thấy, nếu kiên trì nhẫn nại thì việc gì cũng có thể làm được. Nhờ sự hết lòng ấy, mà ông Phù ngày càng học hành tấn tới, mới có cơ hội được cử làm Giáo thụ và Đông các Đại học sĩ. Sau này Phù Thúc Hoành trở thành một hiền giả, một đại học sĩ có tiếng, hoàn toàn đủ tư cách sánh đôi với nữ sĩ tài năng Ngô Chi Lan.
Nữ sĩ Ngô Chi Lan mất năm Đinh Tỵ (1497). Để tỏ lòng tiếc thương và ngưỡng mộ bà, nhân dân Phù Lỗ đã dựng đền thờ với tên đề "Kim Hoa nữ học sĩ". Ngôi đền đó hiện nay được đặt ngay trên nền nhà ở ngày xưa của gia đình nữ sĩ.
Tài năng

Tương truyền, mỗi khi Thánh Tông hoàng đế có buổi đi du ngạn, hoặc dự yến tiệc ở bất cứ nơi đâu, Kim Hoa nữ học sĩ Ngô Chi Lan đều phải mang nghiên bút theo chầu hầu. Vì có biệt tài sáng tác rất nhanh, nên khi xuất khẩu, lúc phóng bút, ít khi bà phải sửa chữa, dù chỉ là một chữ.
Tài năng > Vịnh Thanh Dương môn

Có lần Hoàng đế đi dạo, dừng chân thưởng ngoạn tại Thanh Dương Môn, chợt thấy làn mây biếc là đà trên mái điện bèn sai quan thị tùng họ Nguyễn làm từ vịnh cảnh. Khi từ khúc Uyên ương dâng lên, Thánh Tông không vừa ý và truyền ngay nữ học sĩ họ Ngô làm bài khác. Ngô Chi Lan vâng mệnh rồi nhón tay thảo luôn một chương, trong đó có hai câu kết rất đắc vị.
Nghe xong, Thánh Tông lấy làm đắc ý, khen tài văn hay chữ tốt của nữ học sĩ nhà họ Phù, từ đó ban hiệu là Phù gia nữ học sĩ (苻家女學士), thưởng cho năm đĩnh huỳnh kim.
Tài năng > Đề Vệ Linh sơn

Đến một buổi tối, bà được Ngô Thái hậu cho tháp tùng du ngoạn trên núi Vệ Linh (tức núi Sóc, thuộc xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn ngày nay). Dạt dào trước sự tích đức Thánh Gióng, đệ nhị Tứ bất tử trên thần điện của người Việt, nữ sĩ cảm tác nên bài tứ tuyệt:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Nguyên văn chữ Hán 題衛靈山 衛靈春秋白雲閒 萬紫千紅艷世間 銕馬在天名在史 英熊凜凜滿茳山 |  |  |  |  Phiên âm: Đề Vệ Linh Sơn Vệ Linh cây cỏ lẫn mây ngàn Muôn tía nghìn hồng đẹp thế gian Ngựa sắt lên trời tên rạng sử Anh hùng mãi mãi với giang san |
Bài thơ ra đời, ngay lập tức không những mọi người ở trong nội cung đều biết, mà còn lan truyền ra cả ngoài phố thị, ai cũng ca ngợi và xếp vào hạng tuyệt tác. Thánh Tông cũng ngỏ lời khen bà và ban tặng một cặp áo gấm màu lục, ngoài có phủ áo sa mỏng màu thiên thanh. Bài thơ đó nay vẫn được lưu giữ trong đền Sóc.
Tài năng > Bị dèm pha

Tên tuổi Phù gia nữ học sĩ Ngô Chi Lan ngày càng tỏa sáng, tiếng tăm ngày càng vang dội, khiến tao nhân mặc khách thời đó vô cùng kính nể. Nhưng, cũng chính vì tiếng tăm lừng lẫy đó, mà một số kẻ tiểu nhân đã ganh ghét, đố kỵ, đặt thơ giễu cợt mỉa mai, nhằm hạ danh giá của bà. Đặc biệt, mối quan hệ tri kỉ thân thiết của Ngô Chi Lan và vua Lê Thánh Tông thường bị đem ra châm biếm:
Hoặc:
Tan tiệc lầu rồng thơ mệt tứ
Sáu canh chầu chực giấc nồng trưa.
Lại có câu tương tự
Lầu rồng, thơ cạn, tiệc tàn
Năm canh bảnh mắt còn khan giấc nồng.
Tất nhiên điều đó không bao giờ là sự thực, mặc dù Ngô Chi Lan và vua rất thân thiết, nhưng bà chưa từng trở thành phi tử của ông, họ chỉ dừng ở tình bằng hữu mà thôi. Những vần thơ vô danh khinh suất trên thực chất là có ý châm chọc và xuyên tạc về phẩm hạnh, thậm chí còn cho rằng vì Ngô Chi Lan hay được vào cung, lại được vua yêu quý, nên giữa hai người đã có quan hệ bất chính "màn loan giường ngự" trong khi Ngô Chi Lan đã có chồng. Điều đó đã làm cho bà vô cùng buồn rầu. Đã có lúc bà mượn giấc mộng để thổ lộ tâm tư tình cảm của mình với mọi người trong cung nội: "Bấy nay tôi chầu hầu Thuận đế, thi phụng tôn vương. Nghĩa cả là vua tôi, song vẫn còn tình thâm đồng tộc, lại vốn Ngô gia phép tắc; Phù gia trọng đạo. Thế mà lẽ nào trong giới thi văn lại có hạng đơn bạc, đặt giọng quàng xiên, tệ hại cho đành?".
Thuở ấy trong giới Tao đàn Nhị thập bát Tú, Nguyên súy Tao đàn là Lê Thánh Tông, ai ai cũng thông cảm với nỗi phiền muộn và uất ức của nữ học sĩ Chi Lan. Tiến sĩ Thái Thuận, tác giả của tập thơ Lữ Đường, cũng là Phó súy Tao đàn, đã lên tiếng khuyên giải bà, đại ý: "… Nào phải một mình phu nhân mới bị khốn vì ngòi bút trào lộng của những kẻ xú ác…, mà các bậc trinh liệt xưa nay đã thường bị những lời thơ khinh bạc trây bẩn, song nước Ngân Hà dễ gì khuấy cho nhơ, nên nữ học sĩ cũng chẳng cần bận tâm làm gì".
Chuyện đồn thổi thị phi về vợ và vua Lê Thánh Tông cũng đến tai Phù Thúc Hoành. Thấy Ngô Chi Lan bận việc trong cung lâu không về, ông tuy không tin những gì mà người ta nói nhưng cũng có chút ghen tuông và cũng lại dấy lên nỗi nhớ vợ da diết. Từ nhà, ông gửi thơ cho vợ với tiêu đề “Ý xưa”:
Hà diệp lục như cái
Hà hoa hồng tử nhan.
Trướng quân vị đắc kiến
Trì thương không bàn hoàn.
Nghĩa là:
Lá sen xanh như chiếc tán
Hoa sen hồng tựa má đào.
Nhớ người mà chưa được gặp
Ngẩn ngơ thơ thẩn bên ao.
Nhận được thơ của chồng, Ngô Chi Lan làm liền bốn bài tứ: “Xuân”; “Hạ”; “Thu”; “Đông” để hồi đáp. Trong đó bài Hạ (mùa hạ) được cho là hay nhất:
Gió rụng hoa lựu tơi bời
Trên du tha thướt dáng người giai nhân.
Oanh vàng ủ rũ thương xuân
Én đôi tiếc cảnh tần ngần trên cây.
Đừng làm rủ thấp đôi mày
Nương song hồn mộng xa bay cuối trời.
Cuối rèm ai cứ gọi hoài
Để hồn em chẳng được bay tới chàng.
Tác phẩm

Ngô Chi Lan chỉ có một tập thơ duy nhất là Mai trang tập (Tập thơ vườn mai). Ở thời Hoàng Đức Lương, Mai trang tập hãy còn lưu hành, sau đã thất truyền cho đến nay (2010).
Hiện thơ bà chỉ còn lại trên dưới mười bài in rải rác trong các sách Truyền kỳ mạn lục, Lĩnh Nam chích quái, Kiến văn tiểu lục và Trích diễm thi tập. 
Tạm liệt kê ra như sau:
Chùm thơ vịnh bốn mùa: gồm 4 bài thơ thất ngôn bát cú bằng chữ Hán.
Chùm thơ vịnh bốn mùa: gồm 4 bài thơ thất ngôn tứ tuyệt bằng chữ Nôm (dịch Nôm 4 đoạn đầu của 4 bài thơ chữ Hán trên, tuy nhiên không biết do tác giả tự dịch hay do người đời sau).
Vịnh núi Vệ Linh (tức núi Sóc): viết bằng chữ Hán, theo thể thất ngôn tứ tuyệt.
Thái liên khúc: gồm 2 bài thơ thất ngôn tứ tuyệt bằng chữ Hán.
Thơ vịnh truyện Tô Vũ: viết bằng chữ Nôm, chưa có thông tin chi tiết.
Thơ điếu vua Lê Thánh Tông: viết bằng chữ Hán, theo thể thất ngôn bát cú, được chép trong Cuộc nói chuyện thơ ở Kim Hoa trong Truyền kỳ mạn lục.
Nhận xét

Thơ của Ngô Chi Lan mang bản sắc riêng, không khuôn sáo, gò ép, đẹp cả ý và lời, thường kết hợp nhuần nhuyễn giữa vẻ đẹp cảnh vật với những chi tiết chân thực của đời sống và có cái nhìn nhân ái trước cuộc đời và con người. Nửa sau thế kỉ 15, Ngô Chi Lan là một tài thơ được người đương thời đánh giá cao. Có thể coi bà là nhà thơ nữ đầu tiên có đóng góp quan trọng đối với sự phát triển của thơ ca Việt Nam.
Giới thiệu thơ

Bài thơ sau đây sáng tác theo kiểu từ khúc, đã được khắc in trong Trích diễm thi tập của Hoàng Đức Lương và Kiến văn tiểu lục của Lê Quý Đôn.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Nguyên văn 采蓮曲 相看綠鬢年 無事采溪蓮 小姑嬌不語 帶笑學撐船 蓮花遠近香 采采總山娘 莫遣風吹鬢 冰肌原自涼 |  Phiên âm: Thái liên khúc 1. Tương khan lục mấn niên, Vô sự thái khê liên. Tiểu cô, kiều bất ngữ, Đái tiếu học sanh thuyền. 2. Liên hoa viễn cận hương, Thái thái tổng sơn nương. Mạc khiển phong xuy mấn, Băng cơ nguyên tự hương. |  Dịch nghĩa: Khúc hát hái sen 1. Xem cô em có mái tóc xanh, Nhân thong thả ra khe hái sen. Cô rất duyên dáng và lặng lẽ, Miệng chúm chím tập chèo thuyền. 2. Hương sen thoang thoảng tỏa chung quanh, Cô em ở chốn quê hái nơi này sang nơi khác Chẳng cần gió thổi lồng mái tóc cô, Vì riêng làn da trắng thôi đã tự mát mẻ. |
Khi Lê Thánh Tông băng hà, nhân ngày lễ đại hành (đặt thụy hiệu), bà Chi Lan cảm kích khóc điếu tiên hoàng bằng bài Đường luật nổi tiếng.
| --- | --- |
 Phiên âm: Tam thập dư niên củng tử thần,  Cửu chân tứ hải hựu đồng nhân.  Đông tây địa thác dư đồ đại,  Hoàng đế thiên khôi sự nghiệp tân.  Tuyết ủng chân du vô xứ mịch,  Hoa thôi Thượng uyển vị thùy xuân.  Dạ lai do tác quân thiều mộng,  Trướng vọng Kiều Sơn chức lệ cân. :  Dịch nghĩa: Ba chục năm dư ngự điện vàng Chín châu bốn bể gội ân quang Đông Tây mở đất miền cương giới Sự nghiệp ngang trời mệnh đế vương Tuyết phủ xe tiên mờ mịt bóng Hoa chờ vườn ngự bẽ bàng hương Quán triều canh vắng còn thơ mộng Sầu ngắm Kiều sơn lệ mấy hàng.
Trong Truyền kỳ mạn lục

Thiên truyền kỳ Kim Hoa thi thoại (Cuộc nói chuyện thơ ở Kim Hoa) trong Truyền kì mạn lục, tác giả Nguyễn Dữ đã dựng lên câu chuyện thơ giữa Ngô Chi Lan và nhà thơ Thái Thuận (1441-?, làm chức Tao đàn Sái phu, sau thăng lên Tao đàn Phó nguyên súy), để qua đó giới thiệu mấy vần thơ hay của Ngô Chi Lan, luận về văn chương và các tác giả nổi tiếng đương thời, như Nguyễn Mộng Tuân, Lý Tử Tấn, Nguyễn Trãi... Chuyện tuy hư ấu hoang đường, song nó chứng tỏ vị trí của Ngô Chi Lan trong văn học và lòng thành kính của hậu thế đối với bà.
Suy đoán

Theo Cuộc nói chuyện thơ ở Kim Hoa của Nguyễn Dữ thì "năm ngoài 40 tuổi nàng (tức Ngô Chi Lan) mất, táng ở cánh bãi Tây Nguyên". GS. Trịnh Vân Thanh (tr. 787) ghi Ngô Chi Lan mất năm 41 tuổi, còn Ngô Văn Học ghi bà mất khi tuổi ngoài 50 . Theo sử liệu, vua Lê Thánh Tông mất ở tuổi 55. Cho nên nếu bà sinh trước vị vua này và bài thơ "Điếu vua Lê Thánh Tông" cũng đúng là của bà (tức bà mất sau vua Lê), thì thông tin của Ngô Văn Học là phù hợp hơn cả.
Chú thích

↑  Ngô Văn Học cho biết bà Ngô Chi Lan, có tục danh là Ngô Thị Hĩm  Lưu trữ 2010-03-28 tại Wayback Machine.
↑  “xem thông tin chi tiết ở trang”. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2010.
↑  Nữ sĩ Ngô Chi Lan Lưu trữ 2010-10-07 tại Wayback Machine Báo Hà Nội.
↑  Xem[liên kết hỏng]
Sách tham khảo

Nguyễn Dữ, Truyền kỳ mạn lục (bản dịch của Trúc Khê). Nhà xuất bản Văn nghệ, 1968.
Dương Quảng Hàm, Việt Nam thi văn hợp tuyển (bản in lần thứ 9). Trung tâm học liệu Sài Gòn xuất bản, 1968.
Trịnh Vân Thanh, Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển. Nhà xuất bản Hồn thiêng, Sài Gòn, 1967.
Nhiều người soạn, Từ điển Văn học (bộ mới, mục từ do Đặng Thị Hảo soạn). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Trần Thị Băng Thanh, Tinh tuyển văn học Việt Nam (tập 4). Nhà xuất bản KHXH, Hà Nội, 2004.
Minuartia bosniaca

| Minuartia bosniaca> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Caryophyllaceae
Chi (genus): Minuartia
Loài (species): M. bosniaca
Danh pháp hai phần
Minuartia bosniaca (Beck) K.Malý, 1908 
Minuartia bosniaca là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng. Loài này được (Beck) K.Malý mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Dendroctonus ponderosae

| Bọ thông |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Curculionidae
Phân họ (subfamilia): Scolytinae
Chi (genus): Dendroctonus
Loài (species): D. ponderosae
Danh pháp hai phần
Dendroctonus ponderosae Hopkins, 1902 
Bọ thông núi cánh cứng hay còn gọi là bọ thông (Danh pháp khoa học: Dendroctonus ponderosae) là một loài bọ cánh cứng trong họ Curculionidae, chúng là loài dịch hại trên cây thông và là một trong những tác nhân gây ra nạn cháy rừng. Những con bọ ăn vỏ cây giết chết cây, sẽ có rất nhiều cây bị chết, gỗ cây khô sẽ tạo ra một trận hỏa hoạn thật lớn, và rồi trong một thời gian người ta sẽ không thấy cây mọc lại trên địa điểm
Nhiệt độ mùa Đông xuống còn âm 40 độ C (âm 40 độ F) từng giết chết các ấu trùng, nhưng nhiệt độ lạnh giá đó hiện giờ hiếm khi xảy ra. Và những mùa hè ấm áp hơn giúp cho vài loại bọ cánh cứng hoàn tất chu kỳ sinh sản của chúng trong một năm thay vì hai năm, gia tốc sự phát triển dân số của chúng.
Gây hại

Loài bọ cánh cứng phá hoại cây thông này đã tàn phá một diện tích rừng khổng lồ. Từ Colorado tới tiểu bang Washington, các trận dịch bọ hàng năm đã giết chết 2,6 triệu héc ta rừng. Ở miền Bắc nước này, tình hình còn tồi tệ hơn khi những đám mây bọ cánh cứng đã phá hủy tới 14 triệu héc ta. Những con bọ cái đục thủng cây và đẻ trứng vào những đường hầm chúng đào trong thân. Ấu trùng nở ra lại tiếp tục đào bới trong thân, cắt đứt đường di chuyển của chất dinh dưỡng nuôi cây và giết chết cây. Ngoài ra, chúng còn đe dọa đến loài gấu xám Bắc Mỹ do chúng ăn những cây thông vỏ trắng là nguồn thức ăn chính yếu của loài gấu này trước khi vào mùa ngủ đông.
Từ Colorado tới tiểu bang Washington, một trận dịch bọ cây thông chưa từng thấy, kéo dài hàng năm, đã giết chết 2,6 triệu héc ta rừng. Loài bọ này đã gây tàn phá hơn cho miền Bắc, ở British Columbia, nơi những đám mây bọ cánh cứng đã phá hủy tới 14 triệu héc ta - gấp đôi diện tích của Cộng hòa Ireland. Người ta dự đoán nó sẽ giết 80% loài thông của tỉnh Canada trước khi nó chấm dứt. Xa hơn về phía Bắc, ở Yukon, loài bọ cánh cứng phá hoại cây thông chưa phải là căn bệnh địa phương. Tại đây, loài bọ ăn vỏ cây chi Vân sam đã ăn dần 400.000 héc ta đất rừng, và còn nhiều hơn ở Alaska láng giềng, trong một trận dịch chưa từng thấy về tầm mức và sự kéo dài của nó.
Thường thường những con cái đục thủng cây trước, tiếp theo là con đực, và rồi chúng giao phối và cả hai đều đào một đường hầm trứng chạy song song với thớ gỗ. Những con ấu trùng nở ra, ngay bên dưới vỏ cây phía ngoài, sau đó sẽ ăn thẳng góc với những đường hầm mà chúng đục chung quanh thân cây, cắt đứt những chất dinh dưỡng di chuyển qua các sợi libe và giết chết cây. Những lá kim của cây chuyển sang màu đỏ, sau đó thành màu xám, và cuối cùng gió làm đổ thân cây đã chết.
Mimosa hirsuta

| Mimosa hirsuta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Mimosa
Loài (species): M. hirsuta
Danh pháp hai phần
Mimosa hirsuta Spreng. 
Mimosa hirsuta là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Spreng. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Mimosa hirsuta”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Moisés Ribeiro Santos

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Moisés Ribeiro Santos
Ngày sinh:  3 tháng 3, 1991 (33 tuổi)
Nơi sinh:  Brasil
Vị trí:  Tiền vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2015 |  Avispa Fukuoka |   |   |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Moisés Ribeiro Santos (sinh ngày 3 tháng 3 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá người Brasil.
Sự nghiệp câu lạc bộ

Moisés Ribeiro Santos đã từng chơi cho Avispa Fukuoka.
Minh ti đơn

Đối với các định nghĩa khác, xem Vạn niên thanh (định hướng).
| Aglaonema simplex |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Chi (genus): Aglaonema
Loài (species): A. simplex
Danh pháp hai phần
Aglaonema simplex (Blume) Blume 
Danh pháp đồng nghĩa
 Aglaonema angustifolium N.E.Br.  Aglaonema angustifolium var. undulatum Ridl.  Aglaonema birmanicum Hook.f.  Aglaonema borneense Engl.  Aglaonema brevivaginatum Alderw.  Aglaonema elongatum Alderw.  Aglaonema emarginatum Alderw.  Aglaonema fallax Schott ex Engl.  Aglaonema grande Alderw.  Aglaonema latius Alderw.  Aglaonema longicuspidatum Schott  Aglaonema malaccense Schott  Aglaonema nicobaricum Hook.f.  Aglaonema nieuwenhuisii Engl. ex Alderw.  Aglaonema pierreanum Engl.  Aglaonema propinquum Schott  Aglaonema schottianum Miq.  Aglaonema schottianum f. angustifolium (N.E.Br.) Engl.  Aglaonema schottianum var. brownii Engl.  Aglaonema schottianum var. malaccense (Schott) Engl.  Aglaonema schottianum var. winkleri Engl.  Aglaonema siamense Engl.  Aglaonema simplex f. angustifolium (N.E.Br.) Jervis  Aglaonema simplex f. inaequale Alderw.  Aglaonema simplex f. nicobaricum (Hook.f.) Jervis  Aglaonema simplex f. nieuwenhuisii (Engl. ex Alderw.) Jervis  Aglaonema subarborescens Alderw.  Aglaonema subfalcatum Engl.  Aglaonema tenuipes Engl.  Caladium princeps Kunth  Caladium simplex Blume  Scindapsus tonkinensis K.Krause 
Minh ti đơn hay còn gọi vạn niên thanh (danh pháp khoa học: Aglaonema simplex) là một loài thực vật có hoa trong họ Ráy (Araceae). Loài này được (Blume) Blume mô tả khoa học đầu tiên năm 1837.
Chú thích

↑  Trang 148, Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam; Gs-Ts. Đỗ Tất Lợi; Nhà xuất bản Y học - 2004
↑  The Plant List (2010). “Aglaonema simplex”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Microchilus crassibasis

| Microchilus crassibasis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Microchilus
Loài (species): M. crassibasis
Danh pháp hai phần
Microchilus crassibasis Ormerod 
Microchilus crassibasis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Ormerod mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Microchilus crassibasis”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Mimosybra paraspinipennis

| Mimosybra paraspinipennis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Mimosybra
Loài (species): M. paraspinipennis
Danh pháp hai phần
Mimosybra paraspinipennis Breuning, 1977 
Mimosybra paraspinipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Goupillières, Calvados

| --- | --- |
 Goupillières
Goupillières
Vị trí trong vùng Lower Normandy Goupillières 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Normandie
Tỉnh: Calvados
Quận: Caen
Tổng: Évrecy
Liên xã: Communauté de communes de la Suisse Normande
Xã (thị) trưởng: Gérard Létot (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 14–165 m (46–541 ft) (bình quân 117 m (384 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 2,27 km2 (0,88 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 14307/ 14210

Goupillières là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.
Dân số

| Năm | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dân số | 91 | 78 | 89 | 117 | 115 | 150 |
From the year 1962 on: No double counting—residents of multiple communes (e.g. students and military personnel) are counted only once.
Derbent, Bafra

| Derbent |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DerbentVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Samsun
Huyện: Bafra
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 129 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 55400 
Derbent là một xã thuộc huyện Bafra, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 129 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Samsun”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
Mimudea bryophilalis

| Mimudea bryophilalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Mimudea
Loài (species): M. bryophilalis
Danh pháp hai phần
Mimudea bryophilalis
Mimudea bryophilalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Monte Marenzo

Monte Marenzo là một đô thị trong tỉnh Lecco, trong vùng Lombardia của Ý, cự ly khoảng 40 km về phía đông bắc của Milan và khoảng 10 km về phía đông nam của Lecco. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.013 người và diện tích là 3,0 km².
Monte Marenzo giáp các đô thị: Brivio, Calolziocorte, Cisano Bergamasco, Torre de' Busi.
Mimudea borboraula

| Mimudea borboraula> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Mimudea
Loài (species): M. borboraula
Danh pháp hai phần
Mimudea borboraula
Mimudea borboraula là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Desisa takasagoana

| Desisa takasagoana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Desisa
Loài (species): D. takasagoana
Danh pháp hai phần
Desisa takasagoana Matsushita, 1933 
Desisa takasagoana là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.