Đế quốc Maratha
Lịch sử > Shivaji và con cháu của ông

Shivaji (1630–1680) là một quý tộc Maratha thuộc gia tộc Bhosale, người sáng lập đế chế Maratha. Shivaji đã lãnh đạo một cuộc kháng chiến để giải phóng người dân khỏi Triều đại Adil Shahi vào năm 1645 bằng cách giành được pháo đài Torna, sau đó là nhiều pháo đài khác, đặt khu vực này dưới sự kiểm soát của ông và thành lập Hindavi Swarajya (sự tự trị của người theo đạo Hindu). Ông đã thành lập một vương quốc Maratha độc lập với Raigad là kinh đô và chiến đấu thành công chống lại Đế quốc Mogul để bảo vệ vương quốc của mình. Ông được trao vương miện và lấy tước hiệu Chhatrapati (có chủ quyền) của vương quốc Maratha mới vào năm 1674.
Quyền thống trị của người Maratha dưới thời của Shivaji bao gồm khoảng 4,1% tiểu lục địa Ấn Độ, nhưng nó trải rộng trên những vùng đất rộng lớn. Vào thời điểm ông qua đời, nó đã được củng cố với khoảng 300 pháo đài và được bảo vệ bởi khoảng 40.000 kỵ binh, 50.000 binh sĩ, cũng như các cơ sở hải quân dọc theo bờ biển phía Tây. Theo thời gian, vương quốc sẽ tăng quy mô và tính không đồng nhất; vào thời điểm cháu trai ông cai trị, và sau đó dưới thời các Peshwa vào đầu thế kỷ XVIII, nó đã trở thành một đế chế chính thức.
Shivaji có hai con trai: Sambhaji và Rajaram, là anh em cùng cha khác mẹ. Năm 1681, Sambhaji kế vị vương miện sau cái chết của cha mình và tiếp tục các chính sách bành trướng của mình. Sambhaji trước đó đã đánh bại người Bồ Đào Nha và Triều đại Wadiyar của Vương quốc Mysore. Để vô hiệu hóa liên minh giữa người con trai nổi loạn của mình là Akbar, và người Maratha, Hoàng đế Mogul Aurangzeb tiến về phía Nam vào năm 1681. Với toàn bộ triều đình, chính quyền và một đội quân khoảng 500.000 người, ông đã tiến hành mở rộng đế chế Mogul, giành được các lãnh thổ như các vương quốc Bijapur và Golconda. Trong 8 năm sau đó, Sambhaji đã lãnh đạo người Maratha thành công chống lại người Mogul.
Đầu năm 1689, Sambhaji triệu tập các chỉ huy của mình tới một cuộc họp chiến lược tại Sangameshwar để xem xét một cuộc tấn công dữ dội vào lực lượng Mogul. Trong một chiến dịch được lên kế hoạch tỉ mỉ, Ganoji và chỉ huy của Aurangzeb là Mukarrab Khan, đã tấn công Sangameshwar khi Sambhaji chỉ đi cùng một vài người. Sambhaji bị quân Mogul phục kích và bắt giữ vào ngày 1 tháng 2 năm 1689. Ông và cố vấn của mình là Kavi Kalash, bị quân đội triều đình đưa đến Bahadurgad, nơi họ bị quân Mogul hành quyết vào ngày 21 tháng 3 năm 1689.[24] Aurangzeb đã buộc tội Sambhaji ra lệnh cho các lực lượng Maratha tấn công vào Burhanpur.
Sau cái chết của Sambhaji, người em cùng cha khác mẹ của ông là Rajaram lên ngôi. Cuộc bao vây Raigad của Mogul vẫn tiếp tục, và ông phải chạy trốn đến Vishalgad rồi đến Pháo đài Gingee để đảm bảo an toàn. Từ đó, người Maratha đột kích vào lãnh thổ Mogul, và nhiều pháo đài đã bị các chỉ huy Maratha chiếm lại như Santaji Ghorpade, Dhanaji Jadhav, Parshuram Pant Pratinidhi, Shankaraji Narayan Sacheev và Melgiri Pandit. Năm 1697, Rajaram đề nghị đình chiến nhưng bị Aurangzeb từ chối. Rajaram qua đời năm 1700 tại Sinhagad. Người vợ góa của ông, Tarabai, nắm quyền kiểm soát nhân danh con trai bà, Ramaraja (Shivaji II).
Sau khi Aurangzeb qua đời vào năm 1707, Shahu, con trai của Sambhaji (và cháu trai của Shivaji), được Bahadur Shah I, hoàng đế Mogul mới lên ngôi, thả ra. Tuy nhiên, mẹ ông bị người Mogul giữ làm con tin để đảm bảo Shahu tuân thủ các điều kiện trả tự do. Sau khi được thả, Shahu ngay lập tức giành lấy ngai vàng Maratha và thách thức dì Tarabai và con trai của bà. Chiến tranh Mogul-Maratha rắc rối đã trở thành một vấn đề giữa ba bên. Điều này dẫn đến hai chính phủ đối lập nhau lần lượt được thành lập vào năm 1707 tại Satara và Kolhapur bởi Shahu và Tarabai. Shahu bổ nhiệm Balaji Vishwanath làm Peshwa của mình. Peshwa đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự công nhận của Mogul đối với Shahu là người thừa kế hợp pháp của Shivaji và Chhatrapati của người Marathi. Balaji cũng giúp mẹ của Shahu là Yesubai, thoát khỏi sự giam cầm của Mogul vào năm 1719.
Trong thời trị vì của Shahu, Raghoji I của Nagpur đã mở rộng đế chế về phía Đông. Khanderao Dabhade và sau này là con trai ông là Triambakrao, đã mở rộng nó về phía Tây tới Gujarat.[28] Peshwa Bajirao và ba thủ lĩnh của ông, Pawar (Dhar), Holkar (Indore) và Scindia (Gwalior) đã mở rộng nó về phía Bắc.