stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Rhinoclavis aspera

| Rhinoclavis aspera |
| --- | --- |
Rhinoclavis aspera
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Cerithioidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Sorbeoconcha
Họ (familia): Cerithiidae
Chi (genus): Rhinoclavis
Phân chi (subgenus): Rhinoclavis
Loài (species): R. aspera
Danh pháp hai phần
Rhinoclavis aspera (Linnaeus, 1758) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Cerithium (Vertagus) asper (Linnaeus, 1758)  Cerithium asperum Linnaeus, 1758  Cerithium lineatum Lamarck, 1822  Clava aspera (Linnaeus, 1758)  Murex asper (Linnaeus, 1758)  Murex granulatus Linnaeus, 1758  Rhinoclavis asper   Rhinoclavis aspera (Linnaeus, 1758)  Strombus vibex Gmelin, 1791  Vertagus asper (Linnaeus, 1758)  Vertagus comptus G.B. Sowerby III, 1914  Vertagus granulatus (Linnaeus, 1758)  
Rhinoclavis aspera là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.
Chú thích

1 2  Rhinoclavis aspera (Linnaeus, 1758).  Xem: Cơ sở dữ liệu sinh vật biển tại http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=473144 on 17 tháng 5 năm 2010.
Trần Văn Trạch

Đối với các định nghĩa khác, xem Yên Hà (soạn giả).
| Trần Văn Trạch |
| --- | --- |

Biệt danh: Quái kiệt
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Trần Quang Trạch
Ngày sinh: 1924
Nơi sinh: Quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho, Nam Kỳ, Liên bang Đông Dương
 
Mất: 
Ngày mất: 12 tháng 4, 1994(1994-04-12) (69–70 tuổi)
Nơi mất: Paris, Pháp
 
Giới tính: nam
Nghề nghiệp: Nhạc sĩ, ca sĩ, nhà làm phim, nhà tổ chức chương trình

Sự nghiệp âm nhạc
Ca khúc: "Xổ số kiến thiết quốc gia", "Chiều mưa biên giới" (Vì Dân)
 
 
x • t • 
Trần Văn Trạch (tên thật: Trần Quang Trạch, 1924 - 1994) là một nhạc sĩ và ca sĩ nổi danh từ trước năm 1975 tại Việt Nam Cộng hòa. Với mái tóc dài cùng giọng ca trầm ấm cùng phong thái biểu diễn mới lạ, vui nhộn, độc đáo, ông được khán giả, báo chí trước 1975 phong tặng danh hiệu "Quái kiệt".
Tiểu sử > Thân thế

Ông sinh tại làng Đông Hòa, tổng Thuận Bình, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho, ngày nay thuộc tỉnh Tiền Giang, trong gia đình có truyền thống cổ nhạc và sân khấu tuồng. Ông là con trai thứ trong ba người con của ông Trần Quang Chiêu. Ông có người anh là Trần Văn Khê và em gái út là Trần Ngọc Sương.
Ông cố tên Trần Quang Thọ, vốn là một nghệ nhân nổi tiếng trong ban nhạc cung đình Huế. Khoảng năm 1860, ông Thọ xin từ nhiệm và di cư vào miền Nam Việt Nam. Ông nội là nhạc sĩ Trần Quang Diệm (Năm Diệm, 1853-1925). Cha ông là Trần Quang Chiêu (Bảy Triều, 1897-1931) nổi tiếng trong giới cổ nhạc qua tiếng đàn kìm lên dây theo kiểu dây Tố Lan do ông sáng chế ra. Mẹ là Nguyễn Thị Dành (1899 - 1930), là đảng viên cộng sản.
Ông Trạch có người cô thứ ba tên là Trần Ngọc Viện (Ba Viện, 1884-1944). Bà biết hát nhiều điệu hát, biết sử dụng nhiều nhạc cụ dân tộc, nhưng điêu luyện nhất là đàn thập lục (đàn tranh) và đàn tỳ bà. Bà chính là người đã thành lập gánh hát Đồng Nữ Ban vào khoảng năm 1927, với một điểm đặc biệt là tất cả các diễn viên đều là nữ, một hiện tượng duy nhứt trong lịch sử hát cải lương miền Nam. Và bà cũng là người nuôi dạy ba người con của ông Chiều, khi vợ ông Chiều là bà Nguyễn Thị Dành mất sớm. Sau, cả ba người cháu này đều thành danh, đó là nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc Trần Văn Khê, "Quái kiệt" Trần Văn Trạch và ca sĩ Trần Ngọc Sương.
Phía bên ngoại, ông Trạch có cậu thứ năm tên là Nguyễn Tri Khương (1890-1962), tục gọi Năm Khương. Ông là cháu nội của danh tướng Nguyễn Tri Phương) và là một nhạc sĩ chuyên về sáo, lại thông hiểu về lý thuyết nhạc cổ. Cho nên khi bà Ba Viện lập gánh hát Đồng Nữ Ban, ông Khương trở thành soạn giả của gánh. Để phong phú thêm làn điệu, ông sáng tác ra những bài hát như: "Thất trĩ bi hùng", "Yến tước tranh ngôn", "Phong xuy trịch liễu", "Bắc Cung Ai",...
Con của người cậu thứ tư (Nguyễn Tri Lạc) là nhạc sĩ Nguyễn Mỹ Ca, mất vào năm 1944 trong lúc kháng chiến chống Pháp, là tác giả bài "Dạ khúc" được nhiều người yêu âm nhạc đương thời biết đến.
Tiểu sử > Thiếu thời

Thuở nhỏ, Trần Văn Trạch theo học chữ ở Collège de Mỹ Tho (Trường Trung học Mỹ Tho) cho tới năm 18 tuổi (1942) thì rời ghế nhà trường.
Ngay từ lúc nhỏ ông đã có năng khiếu về âm nhạc. Do vậy, ông sử dụng khá thành thạo đàn kìm và đàn tỳ bà. Tuy biết nhiều về cổ nhạc và có giọng hát ấm, nhưng ông lại thích tân nhạc hơn. Vì vậy, ông học đàn mandoline với anh là Trần Văn Khê và học đàn violon với người anh cô cậu là Nguyễn Mỹ Ca, biết chơi thành thạo những bài nhạc Pháp thịnh hành thuở đó.
Ngoài niềm đam mê về âm nhạc, ông Trạch cũng thích việc kinh doanh, nên có thời gian ông lập ra lò làm chén ở Vĩnh Kim. Tuy nhiên, sau một vài năm làm ăn không khá, ông bỏ nghề lên Sài Gòn kiếm sống.
Tiểu sử > Cuối đời ở Pháp

Tháng 12 năm 1977, Trần Văn Trạch rời Sài Gòn sang định cư ở Paris, Pháp. Từ đó trở đi cho tới ngày từ trần, ông gần như tạm dừng công việc nghệ thuật, xoay làm nghề khác để mưu sinh.
Ở hải ngoại, ông chỉ sáng tác được một vài bài hát. Về sinh hoạt văn nghệ, ông cũng chỉ có bốn cuốn băng là Hài hước Trần Văn Trạch (Thúy Nga Paris, 1982) Con đường hạnh phúc (Thanh Lan, 1983), và Allô Paris (Giáng Ngọc, Paris 1986). Về phía phim video, ông cũng có làm một cuốn kỷ niệm Hài hước Trần Văn Trạch (quận Cam, California, Hoa Kỳ, 1983) và trong cuốn Thi ca nhạc kịch Việt Nam (Hà Phong thực hiện, Paris, 1984). Ngoài ra ông cũng có đi diễn cho cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ năm 1983 và 1986, ở Úc châu năm 1984,... Trong những năm cuối cùng của cuộc đời, Trần Văn Trạch thường sang Hoa Kỳ làm nghề quảng cáo trên đài Truyền hình Việt Nam ở quận Cam.
Tháng 2 năm 1994, ông trở về Paris và nằm chữa bệnh ung thư gan tại bệnh viên Tenon. Trần Văn Trạch mất ngày 12 tháng 4 năm 1994, hưởng thọ 70 tuổi. Ông được an táng tại nghĩa trang Cimetière Intercommunal ở Valenton, ngoại ô Paris.
Một đoạn tự thuật

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Trong một đêm Noel, sau khi đã "chạy sô" khắp các sân khấu, hộp đêm ở Sài Gòn, người nghệ sĩ hài đi lang thang vô định trên đường phố bởi không biết về đâu. Nhà ai cũng sáng choang đèn nến và bữa ăn reveillon rộn rã chuỗi cười duy chỉ có người nghệ sĩ là... đứng dựa cột đèn, lắng nghe giọng hát hài hước, vui nhộn của chính mình phát ra từ một đĩa pick-up của ngôi nhà đang có tiệc tùng mà thấm thía nỗi tủi cực ở phía sau ánh đèn màu hào nhoáng... | ” |
Bài hát

Anh phu xe
Cái đồng hồ tay (Đồng hồ)
Cây bút máy
Đêm khuya trên đường Catinat
Tai nạn téléphone
Chuyến xe lửa mồng năm
Ba chàng đi hỏi vợ
Chồng đĩa hát cũ
Anh chàng thất nghiệp
Xe ô tô cũ
Ngày thể thao quốc tế
Bản nhạc tò ti
Đi xem hội chợ Sài Gòn
Vui buồn sân khấu
Cột đèn cũng muốn đi
Tôi là nhạc sĩ
Chiến xa Việt Nam
Đừng có lo
Xe mô tô cũ
Thu ca mộng khúc
Tôi đóng ciné
Nhận xét

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Anh không để lại chiến công nên không có tượng đồng bia đá. Anh chỉ để lại tiếng khóc và niềm tiếc thương của bao người ái mộ.  Như câu nói của danh nhân nào đó: "Khi mới chào đời, ta cất tiếng khóc trong khi mọi người thân chung quanh tươi cười. Ta hãy sống như thế nào để khi từ giã vĩnh viễn cõi đời, mọi người khóc còn mình thì mỉm cười ra đi." Đó chính là cái còn và cái mất của Trần Văn Trạch cũng như bao nghệ sĩ tài danh vậy. | ” |
Chú thích

↑  Trần Ngọc Sương, sinh năm 1925, biệt hiệu là Ngọc Sương, sau đổi lại là Thủy Ngọc. Bà từng là ca sĩ nổi tiếng trong những năm 1948-1950. Hiện bà đang sống tại Montreal, Canada.
↑  Trần Văn Trạch hát và đã được hãng Oria thu thu bên Pháp vào năm 1949 trong dĩa 78 vòng.
Trần Văn Khê, Trần Văn Trạch và Lê Thương ở Sài Gòn năm 1949
Đông Lĩnh (phường)

Đối với các định nghĩa khác, xem Đông Lĩnh (định hướng).
Đông Lĩnh là một phường thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.
Địa lý

Phường Đông Lĩnh nằm ở phía tây thành phố Thanh Hóa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các phường Đông Cương và Đông Thọ
Phía tây giáp phường Rừng Thông, xã Đông Tiến
Phía nam giáp các phường Đông Tân và Phú Sơn
Phía bắc giáp huyện Thiệu Hóa và phường Đông Cương.
Phường có diện tích tự nhiên 8,74 km². Đây là đơn vị hành chính có diện tích lớn nhất thuộc thành phố Thanh Hóa.
Địa lý > Dân cư

Tính đến ngày 31/12/2022, phường Đông Lĩnh có quy mô dân số là 11.964 người (bao gồm dân số thường trú là 11.540 người, dân số tạm trú quy đổi là 424 người), mật độ dân số đạt 1.369 người/km².
Quy mô dân số tính đến ngày 31/12/2019 là 10.764 người. Mật độ dân số đạt 1.232 người/km².
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, xã Đông Lĩnh có dân số là 7.560 người. Mật độ dân số đạt 865 người/km².
Dân số năm 2009 là 7.635 người, mật độ dân số đạt 865 người/km².
Dân số năm 1999 là 9.026 người, mật độ dân số đạt 1.022 người/km².
Lịch sử

Từ thời Nhà Nguyễn đến trước Cách mạng tháng Tám, xã Đông Lĩnh thuộc tổng Thọ Hạc, phủ Đông Sơn, gồm các thôn: Bản Nguyên, Vân Nhưng, Hồ Thôn, Trường Sơn..
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, chính quyền chia tổng Thọ Hạc thành 4 xã: Long Cương, Nam Sơn Thọ, Song Lĩnh và Vân Sơn. Đến tháng 8 năm 1948, 2 xã Song Lĩnh và Vân Sơn sáp nhập thành xã Đông Lĩnh (thuộc huyện Đông Sơn).
Tháng 10 năm 1953, tách làng Đại Khối; hợp với các làng Định Hòa, Hạc Oa (thuộc xã Đông Thọ) thành xã Đông Cương.
Ngày 5 tháng 7 năm 1977, huyện Đông Thiệu được thành lập trên cơ sở sáp nhập 16 xã hữu ngạn sông Chu thuộc huyện Thiệu Hóa vào huyện Đông Sơn. Xã Đông Lĩnh thuộc huyện Đông Thiệu.
Ngày 30 tháng 8 năm 1982, huyện Đông Thiệu đổi tên thành huyện Đông Sơn. Xã Đông Lĩnh thuộc huyện Đông Sơn.
Ngày 29 tháng 2 năm 2012, Thủ tướng Chính phủ ra Nghị quyết 05/NQ-CP về việc điều chỉnh địa giới để mở rộng thành phố Thanh Hóa. Theo đó, xã Đông Lĩnh được chuyển từ huyện Đông Sơn về thành phố Thanh Hóa.
Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1108/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập các phường thuộc thành phố Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2021). Theo đó, thành lập phường Đông Lĩnh trên cơ sở toàn bộ 8,74 km² diện tích tự nhiên và 10.764 người của xã Đông Lĩnh.
Hành chính

Phường Đông Lĩnh được chia thành 12 tổ dân phố: Đông, Hồ Thôn, Lợi, Nguyên Hạnh, Phú, Quyết, Quý, Sơn, Tân Lương, Tân Tiến, Thắng, Vĩnh Ngọc.
Văn hóa > Di tích

Đình Phương Chính (thường gọi là đình Vuông) và Nhà thờ Họ Đàm (gốc họ Lê), nằm ở làng Vân Nhưng: được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định số 2015/VH-QĐ ngày 16 tháng 12 năm 1993 của Bộ Văn hoá – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)
Đền thờ Chiêu phúc Đại Vương: Di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh
Đình và đền làng Bản Nguyên thờ thành hoàng
Từ đường họ Ngô: thờ Ngô Văn Thông, đỗ tiến sĩ khoa Mậu Thìn 1508
Chùa Thái Lai ở thôn Sơn Viện.
Văn hóa > Các di chỉ khảo cổ học

Di chỉ Bái Man
Di chỉ khảo cổ học được phát hiện năm 1975, tại cánh đồng cao phường Đông Lĩnh ngày nay. Di chỉ này thuộc hậu kỳ đá mới. Tầng văn hoá từ 0,15 m đến 0,50 m. Hiện vật có: 37 đồ đá như rìu, khuyên tai, vòng tay, bàn mài, hạt chuỗi; 3881 mảnh gốm, có gốm thô và gốm mịn trang trí vặn thừng, chải dập, chấm oải…, có 62 mảnh chân chạc gốm thuộc hậu kỳ đồ đá mới.
Di chỉ Bái Tê
Di chỉ khảo cổ học được phát hiện năm 1973, tại thôn Bản Nguyên. Tầng văn hoá dày từ 0,30 m đến 040 m phát hiện 3 ngôi mộ và 5 hố đất đen. Hiện vật có: 226 đồ đá như: bàn mài, hòn ghè, mảnh khuyên, lõi vòng, chì lưới; đồ đồng có lao, đục vũm và mảnh trống; đồ sắt có lao dài và thỏi sắt; hàng ngàn mảnh gốm vỡ và bi, chì lưới, dọi xe chỉ gốm, chạc gốm và mảnh gốm Hán. Di chỉ có niên đại thuộc văn hoá khảo cổ học Đông Sơn.
Di chỉ Cồn Cấu
Di chỉ khảo cổ học được phát hiện năm 1976, tại xóm Tân. Các nhà khảo cổ đã tiến hành khai quật trên diện tích đào 104m2. Tầng văn hoá dày 0m80, gồm 2 lớp: lớp dưới có đồ đá và gốm thô, lớp trên đồ đồng và gốm Hán. Hiện vật có: 157 đồ đá như búa rìu, rìu tứ giác, đục, hòn kê, bàn mài và hàng trăm mảnh vòng và phác vật, khuyên tai; đồ đồng có: 2 rìu xéo, mũi tên và 1 dùi sắt. Di chỉ thuộc văn hoá khảo cổ học Đông Sơn, từ các thế kỷ 2, 3 trước Công Nguyên đến các thế kỷ 2, 3 sau Công Nguyên.
Di chỉ Xóm Rú
Di chỉ khảo cổ học được phát hiện những năm 1970, tại xóm Rú. Di chỉ có diện tích rộng hơn 2000m2, khai quật 175m2, tầng văn hoá dày từ 0,30 m đến 0,50 m. Hiện vật có hơn 40 đồ đá gồm rìu, bàn mài, chì lưới, chày, mảnh tước; ba đồ gốm nguyên là chân giò, đĩa, tượng đầu thú và 11.557 mảnh gốm. Di chỉ có niên đại thuộc văn hoá khảo cổ học Đông Sơn.
Các di chỉ khác
Ngoài các di chỉ nêu trên còn có các di chỉ: Bái Khuýnh, Bái Rắt, Gò Mả Chùa đều thuộc thời kì văn hóa Đông Sơn.
Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 15

Liên hoan Phim Việt Nam lần thứ 15 được tổ chức tại Thành phố Nam Định, từ ngày 21 tháng 11 đến ngày 24 tháng 11 năm 2007, với khẩu hiệu: "Vì một nền điện ảnh Việt Nam đổi mới hôin nhập". Đây là kỳ Liên hoan Phim đầu tiên có sự tham gia của các nhà làm phim Việt kiều và phim hợp tác nước ngoài.
Tổ chức

156 bộ phim tham dự LHP, Ban giám khảo đã trao 1 giải Bông sen Vàng được trao cho thể loại Phim Truyện nhựa. Thể loại Phim Tài liệu, Phim Hoạt hình không có giải thưởng Bông sen Vàng.
Giải thưởng > Phim truyện

Xem thêm: Danh sách phim điện ảnh được giải Bông Sen qua các năm
| Giải thưởng | Phim | Đạo diễn |
| --- | --- | --- |
| Bông Sen Vàng | Hà Nội, Hà Nội | Bùi Tuấn Dũng |
| Bông Sen Bạc | Dòng máu anh hùng | Charlie Nguyễn |
| Bông Sen Bạc | Mùa len trâu | Nguyễn Võ Nghiêm Minh |
| Bông Sen Bạc | Chuyện của Pao | Ngô Quang Hải |
| Giải Ban giám khảo | Sống trong sợ hãi | Bùi Thạc Chuyên |
| Giải Ban giám khảo | Vũ điệu tử thần | Bùi Tuấn Dũng |
| Giải thưởng | Đoạt giải | Phim |
| Đạo diễn xuất sắc | Nguyễn Võ Nghiêm Minh | Mùa len trâu |
| Biên kịch xuất sắc | Cao Húc Phàm, Lê Ngọc Minh | Hà Nội, Hà Nội |
| Nam diễn viên chính xuất sắc | Quốc Khánh | Áo lụa Hà Đông |
| Nữ diễn viên chính xuất sắc | Đỗ Thị Hải Yến | Chuyện của Pao |
| Nữ diễn viên chính xuất sắc | Ngô Thanh Vân | Dòng máu anh hùng |
| Nam diễn viên phụ xuất sắc | Hoàng Hải | Hà Nội, Hà Nội |
| Nữ diễn viên phụ xuất sắc | Hạnh Thúy | Sống trong sợ hãi |
| Quay phim xuất sắc | Dominic Pereira | Dòng máu anh hùng |
| Quay phim xuất sắc | Lý Thái Dũng | Vũ điệu tử thần |
| Âm nhạc xuất sắc | Christopher Wong | Dòng máu anh hùng |
Giải thưởng > Phim video

Không trao giải Bông sen vàng, Bông sen bạc và giải cá nhân Đạo diễn xuất sắc, Nữ diễn viên xuất sắc
| Giải thưởng | Phim | Đạo diễn |
| --- | --- | --- |
| Giải Ban giám khảo | Vị giáo sư tinh tướng | - |
| Giải Ban giám khảo | Những chiếc lá thời gian | - |
| Giải thưởng | Đoạt giải | Phim |
| Nam diễn viên chính xuất sắc | Nguyễn Văn Bình | Đêm vùng biên |
| Nam diễn viên phụ xuất sắc | Mạnh Trường | Mùa thu không cô đơn |
| Nữ diễn viên phụ xuất sắc | Thu Hà | Mùa thu không cô đơn |
| Âm nhạc xuất sắc | Bảo Phúc | Những chiếc lá thời gian |
Giải thưởng > Phim tài liệu

Không trao giải Bông sen vàng
| Giải thưởng | Phim | Đạo diễn |
| --- | --- | --- |
| Bông Sen Bạc | Họ hy sinh vì Tổ quốc | Văn Lê |
| Bông Sen Bạc | Những nẻo đường công lý | Lại Văn Sinh |
| Bông Sen Bạc | Còn lại với thời gian | Lê Hồng Chương |
| Giải Ban giám khảo | Không chỉ là thương hiệu | Nguyễn Thước |
| Giải Ban giám khảo | Lửa thiêng | Đào Trọng Khánh |
| Giải Ban giám khảo | Bài ca trên đỉnh Tà Lùng | Trần Phi |
| Giải Ban giám khảo | Ký ức người con gái | Lưu Văn Quỳ |
| Giải thưởng | Đoạt giải | Phim |
| Đạo diễn xuất sắc | Đào Trọng Khánh | Lửa thiêng |
| Kịch bản xuất sắc | Đào Thanh Tùng | Làng đàn ông |
Giải thưởng > Phim khoa học

| Giải thưởng | Phim | Đạo diễn |
| --- | --- | --- |
| Bông Sen Vàng | Sự sống ở rừng Cúc Phương | Nguyễn Văn Hướng |
| Bông Sen Bạc | Tìm lại dấu vết một kinh thành | Phạm Bình |
| Giải Ban giám khảo | Mỹ Sơn, miền di sản | - |
| Giải Ban giám khảo | Hành trình gen | - |
| Giải thưởng | Đoạt giải | Phim |
| Đạo diễn xuất sắc | Nguyễn Văn Hướng | Sự sống ở rừng Cúc Phương |
| Quay phim xuất sắc | Lê Quốc Hùng | Sự sống ở rừng Cúc Phương |
Giải thưởng > Phim hoạt hình

Không trao giải Bông sen vàng
| Giải thưởng | Phim | Đạo diễn |
| --- | --- | --- |
| Bông Sen Vàng | Ếch chia trăng | Lý Thu Hà |
| Bông Sen Vàng | Giấc mơ của ếch xanh | Nguyễn Hà Bắc |
| Giải Ban giám khảo | Chuyến đi xa của tắc kè | Trần Khánh Duyên |
| Giải Ban giám khảo | Chú Đốm trong thành phố | Trần Dương Phấn |
| Giải thưởng | Đoạt giải | Phim |
| Kịch bản xuất sắc | Phong Thu | Ếch chia trăng |
| Âm nhạc xuất sắc | Văn Thắng | Giấc mơ của ếch xanh |
Quan tài

The Old Shepherd's Chief Mourner (Edwin Landseer, 1837)
Quan tài (tiếng Anh: coffin) là một hộp tang lễ được sử dụng để bảo quản thi hài đem đi chôn cất hoặc hỏa táng.
Từ này có hai hướng khác nhau. Tiếng Pháp cổ cofin, ban đầu có nghĩa là  giỏ, trở thành coffin trong tiếng Anh; hình thức tiếng Pháp của từ này hiện nay là couffin, có nghĩa là Cũi. Một sự khác biệt tạo ra giữa quan tài và bình đựng tro cốt: cái sau thường được hiểu là biểu thị bốn mặt hoặc tám mặt (hầu như luôn luôn là một hộp tang lễ hình hộp chữ nhật và bát giác dài), trong khi một cỗ quan tài thường là hộp tang lễ sáu mặt hoặc mười hai mặt (hầu như luôn luôn là một hộp hình lục giác hoặc hình đa giác 12 mặt kéo dài). Tuy nhiên, quan tài có một mặt từ 1 mảnh với một đường cong ở vai thay vì một khớp nối thường được sử dụng tại Vương quốc Anh (UK).
Lịch sử

Các nhà khảo cổ đã tìm thấy bằng chứng sớm nhất về quan tài gỗ còn sót lại, có niên đại 5000 TCN, trong Mộ 4 tại Thiểm Tây, Trung Quốc. Họ cũng tìm thấy bằng chứng rõ ràng về một chiếc quan tài gỗ hình chữ nhật trong Mộ 152 tại một Di chỉ Bán Pha. Quan tài Bán Pha thuộc về một bé gái bốn tuổi; nó có kích thước 1,4 m (4,6 ft) x 0,55 m (1,8 ft) và dày 3–9 cm.
Các nhà khảo cổ đã khai quật được tới 10 chiếc quan tài gỗ tại địa điểm Văn hóa Đại Vấn Khẩu (4100–2600 TCN) tại Sơn Đông, Trung Quốc.  Độ dày của quan tài, do số lượng khung gỗ trong thành phần của nó xác định, cũng nhấn mạnh đến đẳng cấp tước vị, như được đề cập trong Kinh Lễ, Tuân Tử và Trang Tử.
Các nhà khảo cổ đã tìm thấy ví dụ về điều này ở một số địa điểm thời kỳ đồ đá mới: quan tài đôi, sớm nhất được tìm thấy ở địa điểm Văn hóa Lương Chử (3400–2250 TCN) tại Chiết Giang, bao gồm một quan tài bên ngoài và một quan tài bên trong, trong khi quan tài ba, với những phát hiện sớm nhất từ các địa điểm Văn hóa Long Sơn (3000–2000 TCN) tại Sơn Đông, bao gồm hai quan tài bên ngoài và một bên trong.
Thông lệ

Quan tài thường được chôn trực tiếp xuống đất, được đặt trong hầm mộ hoặc được hỏa táng. Ngoài ra, quan tài cũng có thể được đặt trong lăng mộ, nhà thờ, nhà nguyện.
Bão Nika

Bão Nika có thể đề cập đến:
Bão Nangka (2020) (T2016, 18W, Nika)
Bão Toraji (2024) (T2423, 26W, Nika)
Tuổi thọ

Sống lâu hay tuổi thọ cao là khả năng sống thời gian dài hơn bình thường, hơn đa số những người chung quanh mình. Từ các truyện cổ tích qua các giai thoại trong tôn giáo đến các truyện không tưởng, khả năng sống mãi không bao giờ chết ở các đấng thần thánh hay các siêu nhân được nêu lên nhiều và thể hiện ước mong của con người muốn thoát khỏi nỗi lo sợ của ngày mình lìa đời. Xưa nay con người bình thường ai cũng muốn sông lâu và cho rằng sống lâu là điều hiếm và đáng quý.
Phần lớn nghiên cứu và điều trị y học chú trọng vào việc làm tăng tuổi thọ của cộng đồng.
Khái niệm

Tuổi thọ (tiếng Anh: Lifespan) nói chung dùng để chỉ thời gian sinh tồn thường thấy ở một loài sinh vật. Từ này cũng được dùng cho những thứ gì có thể bị hỏng sau một thời gian như máy móc, dụng cụ.
Kỳ vọng sống khi sanh (tiếng Anh: Life expectancy at Birth LEB) - hay ước lượng tuổi thọ khi sanh - là trung bình số năm sống của một nhóm người sinh ra cùng năm, trong cùng địa phương. Đây là thống kê phỏng đoán cho tương lai.
Tuổi thọ trung bình (tiếng Anh: Average age of death) - Thống kê theo quá khứ. Trung bình số tuổi của người đã chết trong năm.
Tuổi thọ cao hay Trường thọ (tiếng Anh: Longevity) - Thống kê theo quá khứ. Thường là để liệt kê những trường hợp sống lâu hơn bình thường.
Yếu tố ảnh hưởng tuổi thọ

Tuổi thọ thay đổi theo ảnh hưởng của nhiều yếu tố:
Những yếu tố không thay đổi được:
giới tính: phụ nữ sống lâu hơn phái nam.
di truyền: bệnh tim mạch làm chết sớm được truyền xuống con cái, v.v...
Những yếu tố địa lý:
cao độ: Người trên cao nguyên sống lâu hơn .
khí hậu
thiên tai
Những yếu tố xã hội:
giáo dục
tội phạm
chiến tranh
kinh tế
y tế:
bệnh tật: Bệnh AIDS là một yếu tố quan trọng cắt giảm tuổi thọ của nhiều thế hệ tại châu Phi.
vệ sinh
dinh dưỡng
ô nhiễm
điều trị, v.v...
Thống kê > Việt Nam

Theo báo cáo của Cục Dân số (Bộ Y tế), tuổi thọ trung bình của người Việt Nam năm 2023 là 73,7 tuổi, tăng nhẹ so với năm 2022 là 73,6 tuổi, trong đó tuổi thọ trung bình của nam giới là 71,1 tuổi, của nữ giới là 76,5 tuổi.
Thống kê ước lượng quãng đời khi sanh tại Việt Nam :
| Năm | Khi sanh ra hy vọng sẽ sống đến (số năm) | Hạng | Phần trăm thay đổi |
| --- | --- | --- | --- |
| 2003 | 70,05 | 120 |  |
| 2004 | 70,61 | 125 | 0.80 % |
| 2005 | 70,61 | 126 | 0.00 % |
| 2006 | 70,85 | 126 | 0.34 % |
| 2007 | 71,07 | 123 | 0.31 % |
Thống kê > Thế giới

Hiện nay dân Nhật Bản sống lâu nhất.
Trung bình tuổi thọ tại :
Các nước tiên tiến là 77-83 tuổi (thí dụ: Canada: 80.1 tuổi theo thống kê năm 2005)
Các nước chậm tiến là 35-60 tuổi (thí dụ: Mozambique: 40.3 tuổi theo thống kê năm 2005)
| Quốc gia | Tuổi thọ trung bình năm 2002 | Tuổi thọ trung bình năm 2005 |
| --- | --- | --- |
| Tây Ban Nha | 81,02 | 82,31 |
| Úc | 80,00 | 80,39 |
| Ý | 79,25 | 79,68 |
| Pháp | 79,05 | 79,60 |
| Đức | 77,78 | 78,65 |
| Anh | 77,99 | 78,4 |
| Hoa Kỳ | 77,4 | 77,7 |
Xem thêm: Bảng xếp hạng ước lượng tuổi thọ khi sinh theo quốc gia
Thống kê > Khác biệt tuổi thọ giữa nam và nữ

Lâu nay người ta vẫn nhận thức được rằng giới nữ sống lâu hơn giới nam, nhưng không có giải thích nào thỏa đáng cho sự khác biệt này.
Thái độ và cách sống: Vì đàn ông hút thuốc, uống rượu, ưa mạo hiểm, tính tình hung bạo hơn nên dễ đánh nhau và dễ bị chết hơn. Trong chiến tranh đàn ông chết nhiều hơn đàn bà. Khi lái xe, tài xế đàn ông chết nhiều hơn vì lái không cẩn thận bằng đàn bà.
Sinh lý học: Theo chủ hướng tiến hóa, các loài động vật có phân chia giới tính thì giống cái có hai nhiệm vụ: một là chuyển lại gen của mình cho con cái (di truyền), hai là nuôi dưỡng và bảo vệ con cái. Ở con người, phụ nữ có cặp nhiễm sắc thể giới tính là XX, nên nguy cơ bị bệnh di truyền thấp, còn nam giới là XY nên lỗi ở các gen duy nhất trong các nhiễm sắc thể này dễ gây bệnh. Phụ nữ khoảng tuổi trên 50 bị tắt kinh, mất khả năng sinh sản, do đó có đủ thời gian và sức khỏe tiếp tục che chở nuôi con và cháu của mình. Còn đàn ông thì chỉ cần đưa gen (tinh trùng) xong là đủ. Vì vậy, động lực tiến hóa sinh tồn của phụ nữ mạnh hơn đàn ông.
Sinh sản an toàn: Nhờ phát triển y học nên số phụ nữ chết khi sanh nở giảm nhiều.
Thống kê > Tuổi thọ qua các thời đại

| Thời đại | Tuổi thọ trung bình | Chú thích |
| --- | --- | --- |
| Dạng Neanderthal | 20 | Homo neanderthalensis là loài tương tự như con người ngày nay thuộc hệ genus Homo. |
| Đồ đá cổ | 33 | At age 15: 39 (to age 54) |
| Đồ đá mới | 20 |  |
| Đồ đồng  | 18 |  |
| Hy Lạp cổ đại  | 20-30 |  |
| La Mã cổ đại  | 20-30 |  |
| Dân bản địa Bắc Mỹ (trước 1492) | 25-35 |  |
| Trung cổ Anh  | 20-30 |  |
| Thế kỉ 20  | 30-40 |  |
| Hiện nay | 67 |  |
Bản đồ Thế giới: Ước lượng quãng đời khi sinh, theo thống kê của Liên Hợp Quốc 2007/2008.




  trên 80
  77,5-80,0
  75,0-77,5
  72,5-75,0
  70,0-72,5
  67,5-70,0
  65,0-67,5

  60-65
  55-60
  50-55
  45-50
  dưới 45
  không có dữ liệu