Dịch hạch
Lịch sử > Cổ xưa

Cấu trúc gen của Y. pestis đã được phát hiện trong các mẫu khảo cổ của răng của bảy người thời đại đồ đồng từ 5.000 năm trước (3.000 TCN), trong nền văn hoá Afanasievo ở Siberia, văn hóa Corded Ware ở Estonia, văn hóa Sintashta ở Nga, Unetice văn hoá Ba Lan và nền văn hoá Andronovo ở Siberia.
Y. pestis đã tồn tại ở lục địa Á - Âu trong Thời đại đồ đồng. Ước tính tuổi của tổ tiên gần đây nhất của tất cả các chủng Y. pestis ước tính là 5.783 năm trước đây. Chất độc chuột Yersinia (ymt) cho phép vi khuẩn lây nhiễm từ bọ chét, sau đó có thể truyền bệnh dịch hạch. Các phiên bản tổ tiên của Y. pestis không có gen ymt, nó chỉ được phát hiện trong một mẫu vật được định cỡ 951 TCN. Các ghi chép từ thời Amarna và Mursili II đã mô tả sự bùng phát của một căn bệnh ở nước Hittites, mặc dù một số nguồn hiện đại nói nó có thể là bệnh sốt do thỏ. Sách đầu tiên của Samuel mô tả một vụ dịch có thể xảy ra ở Philistia, và bản Septuagint nói nó là do "sự tàn phá của chuột".
Trong năm thứ hai của cuộc chiến Peloponnesian (430 TCN), Thucydides đã mô tả một căn bệnh dịch được bắt đầu ở Ethiopia, lan qua Ai Cập và Libya, sau đó đến thế giới Hy Lạp. Trong bệnh dịch thành Athens, thành phố này đã mất khoảng 1/3 dân số, bao gồm cả Pericles. Các sử gia hiện đại không đồng ý về việc liệu bệnh dịch hạch có là một yếu tố quan trọng trong việc Athen thất bại trong cuộc chiến tranh này. Mặc dù bệnh dịch này từ lâu đã được coi là do dịch hạch, nhiều học giả hiện đại tin rằng bệnh sốt thương hàn, bệnh đậu mùa hay bệnh sởi có thể phù hợp hơn với những mô tả còn sót lại. Một nghiên cứu gần đây về DNA tìm thấy trong bột giấy nha khoa của các nạn nhân bị bệnh dịch cho thấy thương hàn đã thực sự có trách nhiệm.
Vào thế kỷ thứ nhất, Rufus ở Ephesus, một nhà giải phẫu học người Hy Lạp, đề cập đến một vụ bùng phát dịch hạch ở Libya, Ai Cập và Syria. Ông ghi nhận các bác sĩ của Alexandria tên là Dioscorides và Posidonius mô tả các triệu chứng bao gồm sốt cấp tính, đau, kích động, và mê sảng. Vết sưng tấy lớn, cứng - phát triển phía sau đầu gối, xung quanh khuỷu tay, và "ở những nơi bình thường". Số người chết vì những người bị nhiễm bệnh rất cao. Rufus cũng viết rằng những vết sưng tấy tương tự đã được báo cáo bởi một Dionysius Curtus, người có thể đã thực hành y học ở Alexandria vào thế kỷ thứ ba trước Công nguyên. Nếu điều này là chính xác, thế giới Địa Trung Hải phía Đông có lẽ đã quen thuộc với bệnh dịch hạch ở giai đoạn sớm.
Vào thế kỷ thứ hai, bệnh dịch Antonine, được đặt tên theo tên gia đình của hoàng đế La Mã Marcus Aurelius và Antoninus, và còn được gọi là bệnh dịch hạch của Galen, tên vị bác sĩ đã ghi lại thông tin về căn bệnh này, thực ra có thể là bệnh đậu mùa. Galen đã ở Rôma khi nó xảy ra vào năm 166 sau Công Nguyên, và cũng có mặt vào mùa đông 168-169 trong một vụ bùng phát dịch bệnh giữa các doanh trại quân đội đóng tại Aquileia. Ông đã có kinh nghiệm về bệnh dịch, và đã đề cập đến nó rất dài, và mô tả các triệu chứng và điều trị của ông về nó. Thật không may, tài liệu tham khảo của ông là rải rác và ngắn gọn. Theo Barthold Georg Niebuhr, "bệnh dịch này phải có sức tàn phá đáng kinh ngạc, nó đã lôi đi vô số nạn nhân. Thế giới cổ đại không bao giờ hồi phục sau cơn bùng phát bệnh dịch mà nó viếng thăm dưới thời trị vì của M. Aurelius". Tỉ lệ tử vong của bệnh dịch hạch là 70-80%; sự bùng phát vào các năm 165 - 168 có lẽ đã gây ra khoảng 3,5 đến 5 triệu người chết. Otto Seek tin rằng hơn một nửa số dân cư của đế chế La Mã đã thiệt mạng. JF Gilliam tin rằng bệnh dịch Antonine có thể gây tử vong nhiều hơn bất kỳ bệnh dịch nào khác trong đế chế trước giữa thế kỷ thứ 3.