stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học

| Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học |
| --- | --- |

Địa điểm: Stockholm, Thụy Điển
Được trao bởi: Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska
Phần thưởng: 9 triệu SEK (2017)
Lần đầu tiên: 1901
Đương kim: Victor Ambros, Gary Ruvkun (2024)
Trang chủ: nobelprize.org/prizes/medicine
Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học (tiếng Thụy Điển: Nobelpriset i fysiologi eller medicin) do Quỹ Nobel quản lý, được trao hàng năm cho những khám phá nổi bật trong lĩnh vực khoa học sự sống và y học. Giải Nobel không phải là một giải duy nhất, mà là năm giải riêng biệt, theo di chúc năm 1895 của Alfred Nobel, được trao "cho những người, trong năm trước đó, đã mang lại lợi ích lớn nhất cho loài người". Giải thưởng Nobel được trao trong các lĩnh vực Vật lý, Hóa học, Sinh lý học hoặc Y học, Văn học, và Hòa bình.
Giải thưởng Nobel được trao hàng năm vào ngày kỷ niệm ngày mất của Alfred Nobel, 10 tháng 12. Tính đến năm 2022, có 114 giải Nobel về Sinh lý học và Y học đã trao cho 226 người, 214 nam và 12 nữ. Giải đầu tiên trao vào năm 1901 cho nhà sinh lý học người Đức, Emil von Behring, vì công trình của ông về liệu pháp huyết thanh và sự phát triển của vắc-xin chống lại bạch hầu. Người phụ nữ đầu tiên nhận giải Nobel về Sinh lý và Y học, Gerty Cori, đã nhận giải vào năm 1947 vì vai trò của bà trong việc làm sáng tỏ quá trình chuyển hóa glucose, quan trọng trong nhiều khía cạnh của y học, bao gồm điều trị Bệnh tiểu đường. Giải thưởng Nobel gần đây nhất do Viện Karolinska công bố ngày 3 tháng 10 năm 2022 và trao cho Svante Pääbo người Thụy Điển, vì những khám phá liên quan đến bộ gen của loài người đã tuyệt chủng và sự tiến hóa của loài người.
Giải thưởng bao gồm một huy chương cùng với văn bằng và giấy chứng nhận thưởng tiền mặt. Mặt trước của huy chương hiển thị cùng một mặt cắt của Alfred Nobel được mô tả trên các huy chương Vật lý, Hóa học và Văn học; mặt trái là duy nhất dành cho giải này.
Một số lần trao giải này cũng gây ra sự tranh cãi trong cộng đồng khoa học. Như năm 1949 giải được trao cho António Egas Moniz cho nghiên cứu về phẫu thuật thùy não mặc dù có những biểu tình phản đối. Những tranh cãi khác quay xung quanh sự không đồng tình ai được nhận. Năm 1952 giải trao cho Selman Waksman người đang trong vòng lao lý mặc dù một nửa bằng sáng chế thuộc về người đồng phát hiện với ông Albert Schatz, người đã không được trao giải. Giải thưởng năm 1962 cho James D. Watson, Francis Crick và Maurice Wilkins cho công trình của họ về cấu trúc và tính chất của DNA mặc dù thế giải không công nhận những đóng góp từ những người khác như Oswald Avery và Rosalind Franklin vì đã qua đời trước thời gian đề cử giải. Vì giải Nobel không trao cho người đã qua đời, những ai sống thọ sẽ có cơ hội nhận giải vì nhiều trường hợp người được nhận giải cho nghiên cứu của họ từ 50 năm về trước. Giải cũng chỉ giới hạn trao cho ba người, và từ hơn nửa thế kỷ qua, nhiều công trình khoa học có sự tham gia của nhiều nhà khoa học ở nhiều tổ chức, điều này đã dấy lên những tranh luận về quy tắc số người được nhận giải Nobel nói chung.
Bối cảnh

Alfred Nobel sinh ngày 21 tháng 10 năm 1833 tại Stockholm, Thụy Điển, trong một gia đình kỹ sư. Ông là một nhà hóa học, kỹ sư và nhà phát minh, ông đã tích lũy được nhiều tài sản trong suốt cuộc đời, phần lớn là từ 355 phát minh, trong đó thuốc nổ là phát minh nổi tiếng nhất. Ông quan tâm đến sinh lý học thực nghiệm và thành lập phòng thí nghiệm của riêng ông ở Pháp và Ý để tiến hành các thí nghiệm về truyền máu. Để đuổi kịp các phát hiện khoa học, ông đã hào phóng quyên góp cho phòng thí nghiệm của Ivan Pavlov ở Nga và lạc quan về tiến độ đạt được từ những khám phá khoa học được thực hiện trong phòng thí nghiệm.
Năm 1888, Nobel vô cùng ngạc nhiên khi đọc cáo phó của chính mình, có tiêu đề "Kẻ buôn bán cái chết đã chết", trên một tờ báo Pháp. Khi chuyện xảy ra, anh trai của Nobel là Ludvig đã qua đời, nhưng Nobel, không hài lòng với nội dung của cáo phó và lo ngại rằng di sản của ông sẽ phản ánh không tốt về ông, cũng là nguồn cảm hứng để thay đổi di chúc của ông. Trong di chúc cuối cùng, Nobel yêu cầu số tiền của ông phải được sử dụng để tạo ra một loạt giải thưởng cho những người mang lại "lợi ích lớn nhất cho nhân loại" trong lĩnh vực vật lý, hóa học, hòa bình, sinh lý học hoặc y học, và văn học. Mặc dù Nobel đã viết nhiều di chúc trong suốt cuộc đời, nhưng bản cuối cùng được viết hơn một năm trước khi ông qua đời ở tuổi 63. Do có khá nhiều tranh cãi xung quanh di chúc, nó đã không được Quốc hội Na Uy chấp thuận cho đến tận ngày 26 tháng 4 năm 1897.
Các thành viên của Ủy ban Nobel Na Uy sẽ trao giải Giải Hòa bình ngay sau khi di chúc được thông qua. Các tổ chức trao giải theo sau: Học viện Karolinska vào ngày 7 tháng 6, Viện Hàn lâm Thụy Điển vào ngày 9 tháng 6 và Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển vào ngày 11 tháng Sáu. Sau đó, Quỹ Nobel đã đạt được thỏa thuận về hướng dẫn cách thức trao giải Nobel. Năm 1900, Vua Oscar II ban hành quy chế mới cho Quỹ Nobel. Ngày nay, giải được gọi là giải Nobel Y học.
Đề cử và lựa chọn

Điều quan trọng đối với Nobel là giải thưởng được trao cho một "khám phá" và đó là "lợi ích lớn nhất cho nhân loại".Theo quy định của di chúc, chỉ những người được chọn mới đủ điều kiện đề cử cá nhân cho giải thưởng. Những người này bao gồm các thành viên của các học viện trên khắp thế giới, các giáo sư y khoa ở Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Phần Lan, cũng như các giáo sư của các trường đại học và tổ chức nghiên cứu được lựa chọn ở các quốc gia khác. Những người đoạt giải Nobel trước đây cũng có thể nhận đề cử. Cho đến năm 1977, tất cả các giáo sư của Viện Karolinska cùng nhau quyết định giải Nobel Sinh lý học hoặc Y khoa. Năm đó, những thay đổi trong luật Thụy Điển đã buộc viện phải công khai bất kỳ tài liệu nào liên quan đến Giải thưởng Nobel, và việc thành lập một cơ quan độc lập về mặt pháp lý cho công việc của Giải thưởng được coi là cần thiết. Do đó, thành lập Hội đồng Nobel, bao gồm 50 giáo sư tại Viện Karolinska. Bầu ra Ủy ban Nobel với năm thành viên đánh giá những người được đề cử, Thư ký phụ trách tổ chức và mỗi năm có mười thành viên phụ trợ để hỗ trợ đánh giá các ứng cử viên. Năm 1968, một điều khoản đã được thêm vào là không quá ba người có thể chia sẻ giải thưởng Nobel.
Đúng với nhiệm vụ, ủy ban đã chọn các nhà nghiên cứu làm việc trong lĩnh vực khoa học cơ bản thay vì những người đã có đóng góp trong khoa học ứng dụng. Harvey Cushing, bác sĩ giải phẫu thần kinh người Mỹ, tiên phong trong việc xác định được hội chứng Cushing, đã không được trao giải thưởng, cũng như Sigmund Freud, vì công trình phân tích tâm lý của ông thiếu các giả thuyết có thể thực nghiệm xác nhận. Công chúng kỳ vọng Jonas Salk hoặc Albert Sabin nhận giải thưởng vì đã phát triển vắc-xin bại liệt, nhưng thay vào đó, giải thưởng lại thuộc về John Enders, Thomas Weller, và Frederick Robbins với phát hiện cơ bản rằng vi rút bại liệt có thể sinh sản trong tế bào khỉ, dù các chế phẩm trong phòng thí nghiệm đã giúp tạo ra vắc xin.
Trong suốt thập niên 1930, thường xuyên có những người đoạt giải trong sinh lý học cổ điển, nhưng sau đó, lĩnh vực này bắt đầu phân chia thành các chuyên ngành. Những người đoạt giải sinh lý học cổ điển gần đây nhất là John Eccles, Alan Hodgkin, và Andrew Huxley vào năm 1963 vì những phát hiện của họ về "các sự kiện điện đơn nhất trong hệ thống thần kinh trung ương và ngoại vi."
Người đoạt giải

Đối với một danh sách toàn diện hơn, xem Danh sách người đoạt giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học.
Năm 1901, nhà sinh lý học người Đức Emil Adolf von Behring là người đầu tiên nhận giải Nobel về Sinh lý học và Y học. Khám phá của Behring về liệu pháp huyết thanh trong quá trình phát triển vắc-xin bạch hầu và uốn ván đã đặt "một vũ khí quan trọng vào tay các y bác sỹ để chiến thắng chống lại bệnh tật và tử vong".
Những người đoạt giải nhận giải Nobel trong nhiều lĩnh vực liên quan đến sinh lý học hoặc y học. Tính đến  năm 2010, có tám Giải thưởng dành cho những đóng góp trong lĩnh vực truyền tính trạng thông qua G proteins và chất truyền tin thứ hai. Mười ba giải dành cho những đóng góp trong lĩnh vực khoa học thần kinh và mười ba người đã nhận giải cho những đóng góp trong trao đổi chất. Tính đến năm 2009, có hơn 100 giải Nobel về Sinh lý và Y học đã được trao cho 195 cá nhân.
Mười hai phụ nữ đã nhận giải thưởng gồm: Gerty Cori (1947), Rosalyn Yalow (1977), Barbara McClintock (1983), Rita Levi-Montalcini (1986), Gertrude B. Elion (1988), Christiane Nüsslein-Volhard (1995), Linda B. Buck (2004), Françoise Barré-Sinoussi (2008), Elizabeth H. Blackburn (2009), Carol W. Greider (2009), May-Britt Moser (2014) và Youyou Tu (2015). Chỉ có một phụ nữ là Barbara McClintock từng nhận giải thưởng không chia sẻ trong hạng mục này, do công trình khám phá ra gen nhảy di truyền.
Người đoạt giải > Yếu tố thời gian và qua đời

Do khoảng thời gian có thể trôi qua trước khi tầm quan trọng của khám phá trở nên rõ ràng, một số giải thưởng được trao nhiều năm sau khám phá ban đầu. Barbara McClintock đã thực hiện những công trình vào năm 1944, trước khi cấu trúc của phân tử DNA được biết đến; bà đã không nhận giải cho đến tận năm 1983. Tương tự như vậy, vào năm 1916 Peyton Rous đã phát hiện ra vai trò của virus khối u ở gà, nhưng mãi đến 50 năm sau, vào năm 1966, bà mới nhận giải.
Năm 2011, nhà miễn dịch học người Canada Ralph M. Steinman thắng giải; tuy nhiên, ủy ban không biết rằng ông đã qua đời ba ngày trước khi thông báo. Ủy ban đã quyết định vì giải thưởng được trao "với thiện chí" nên vẫn công nhận giải.
Người đoạt giải > Tranh cãi

Bài chi tiết: Tranh cãi về giải Nobel
Giải thưởng năm 2008 được trao cho Harald zur Hausen để ghi nhận khám phá của ông về virus u nhú ở người (HPV) có thể gây ra ung thư cổ tử cung, Françoise Barré-Sinoussi và Luc Montagnier vì đã phát hiện ra virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV). Nhưng dù Robert Gallo hay Luc Montagnier xứng đáng được ghi nhận nhiều hơn cho việc phát hiện ra virus gây bệnh AIDS hay không vẫn là vấn đề gây ra tranh cãi đáng kể. Đúng như vậy, Gallo đã bị loại và không nhận giải thưởng. Ngoài ra, đã có một vụ bê bối khi Harald zur Hausen đang bị điều tra vì hưởng lợi ích tài chính đối với vắc-xin ung thư cổ tử cung mà vi-rút HPV có thể gây ra. AstraZeneca, công ty có cổ phần trong hai loại vắc-xin HPV béo bở có thể hưởng lợi về mặt tài chính từ giải thưởng, đã đồng ý tài trợ cho Nobel Media và Nobel Web. Theo Times Online, hai nhân vật cấp cao trong quá trình tuyển chọn đã chọn Hausen cũng có mối liên hệ chặt chẽ với AstraZeneca.
Người đoạt giải > Giới hạn số lượng người nhận giải

Điều khoản đưa ra vào năm 1968 về giới hạn số lượng người nhận đề cử tối đa là ba người cho bất kỳ giải thưởng nào đã gây ra nhiều tranh cãi. Từ thập niên 1950 trở lại đây, xu hướng trao giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học cho nhiều người ngày càng gia tăng. Có 59 người nhận giải trong 50 năm đầu tiên của thế kỷ trước, trong khi 113 cá nhân nhận giải từ năm 1951 đến năm 2000. Sự gia tăng này có thể là do sự gia tăng của cộng đồng khoa học quốc tế sau Thế chiến thứ hai, dẫn đến nhiều người chịu trách nhiệm cho việc khám phá và nhận đề cử cho một giải thưởng cụ thể. Ngoài ra, nghiên cứu y sinh hiện nay thường được do các nhóm thực hiện hơn là các nhà khoa học làm việc một mình, khiến cho không có khả năng bất kỳ nhà khoa học nào, hoặc thậm chí một số ít, chịu trách nhiệm chính cho một khám phá; điều này có có nghĩa là một đề cử giải thưởng phải bao gồm nhiều hơn ba người đóng góp sẽ tự động bị loại khỏi quá trình xem xét. Ngoài ra, những người đóng góp hoàn toàn xứng đáng có thể không nhận đề cử vì hạn chế dẫn đến việc giới hạn chỉ ba người được đề cử cho mỗi giải thưởng, dẫn đến việc loại trừ gây tranh cãi.
Nobel quan tâm đến sinh lý học thực nghiệm và thành lập phòng thí nghiệm của riêng ông.
Huy chương giải Nobel Y học, Thụy Điển, 1945, cho Ngài Alexander Fleming (1881–1955), người đã phát hiện ra Penicillin. Trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Scotland
Nikolaas Tinbergen (trái) và Konrad Lorenz (phải) nhận giải (cùng với Karl von Frisch) vì những khám phá liên quan đến hành vi của động vật.
In 1947, Gerty Cori là người phụ nữ đầu tiên nhận Giải thưởng Sinh lý học hoặc Y học.
Ralph M. Steinman là người vô tình nhận Giải thưởng sau khi qua đời.
Karwin, Tỉnh West Pomeranian

| Karwin |
| --- | --- |
—  Village  —
 
Church of Saint Casimir in Karwin
Karwin
Country:  Ba Lan
Voivodeship: West Pomeranian
County: Białogard
Gmina: Karlino
Dân số : 153
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Mã bưu chính: 78-230 
Karwin [ˈkarvin] là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Karlino, thuộc quận Białogard, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 10 kilômét (6 mi) phía tây nam của Karlino, 16 km (10 mi) phía tây Białogard và 101 km (63 mi) về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Hieracium lydiae

| Hieracium lydiae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Hieracium
Loài (species): H. lydiae
Danh pháp hai phần
Hieracium lydiae Schischk. & Steinb., 1949 
Hieracium lydiae là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Schischk. & Steinb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hieracium lydiae”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Euxootera ageta

| Euxootera ageta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Euxootera
Loài (species): E. ageta
Danh pháp hai phần
Euxootera ageta Fletcher, 1963 
Euxootera ageta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Karwice, Hạt Sławno

| Karwice |
| --- | --- |
—  Village  —
 

Karwice
Country:  Ba Lan
Voivodeship: West Pomeranian
County: Sławno
Gmina: Malechowo
Dân số : 410
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Karwice [karˈvit͡sɛ] (tiếng Đức: Karwitz) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Malechowo, thuộc hạt Sławno, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Nó nằm khoảng 4 kilômét (2 mi)   phía đông bắc Malechowo, 9 km (6 mi) phía tây nam Sławno và 165 km (103 mi) về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin và có dân số 410 người.
Cư dân đáng chú ý

Franz Pieper (1852-1931), nhà thần học Luther
Golfo Aranci

Golfo Aranci (tiếng Sardegna: Figari) là một đô thị ở tỉnh Sassari trong vùng Sardegna, có khoảng cách khoảng 200 km về phía bắc của Cagliari và cách khoảng 13 km về phía đông bắc của Olbia. Đô thị này có diện tích 38 km2, dân số cuối năm 2004 là 2206 người.
Đường đổi ngày quốc tế

Đường đổi ngày quốc tế
Đường đổi ngày quốc tế, hay đường thay đổi ngày quốc tế, là một đường tưởng tượng dùng để làm ranh giới giữa múi giờ UTC+14 và UTC-12, đi gần với kinh tuyến 180 độ kinh Đông từ Bắc Cực, qua eo biển Bering, Thái Bình Dương, cho đến Nam Cực, được quy định bởi Hội nghị quốc tế về kinh tuyến họp tại Washington năm 1884. Thực tế, đường đổi ngày không phải là một đường thẳng dọc kinh tuyến 180 độ, mà là một đường gấp khúc, nhằm cố gắng bảo đảm trên cùng một quốc gia không có 2 ngày cùng được tính. Theo quy định, khi các phương tiện giao thông đi ngang qua đường này, ngày tháng sẽ phải thay đổi. Đi từ bán cầu Tây sang bán cầu Đông qua đường này, tức là đi từ bên phải sang bên trái đường đổi ngày (cũng có nghĩa là đi từ phía đông sang phía tây qua nó), thì phải tăng một ngày. Đi từ bán cầu Đông sang bán cầu Tây, tức là đi từ bên trái sang bên phải của đường này, thì phải giảm một ngày.
Địa lý > Vòng quanh địa cầu

Những người đi về phía tây vòng quanh thế giới phải chỉnh đồng hồ:
Lùi 1 giờ cho mỗi 15° kinh độ đi qua và
Thêm 24 giờ sau khi đi qua đường đổi ngày quốc tế.
Khi đi về phía đông phải chỉnh đồng hồ:
Thêm 1 giờ cho mỗi 15° kinh độ đi qua và
Lùi 24 giờ sau khi đi qua đường đổi ngày quốc tế.
Không làm điều này sẽ làm cho thời gian của họ không chính xác với giờ địa phương.
Nhà địa lý Ả Rập Abulfeda (1273–1331) đã dự đoán rằng những người đi vòng quanh sẽ tích lũy một khoảng thời gian bù đắp một ngày so với ngày địa phương. Hiện tượng này được xác nhận vào năm 1522 sau khi kết thúc hành trình vòng quanh thế giới của Fernão de Magalhães (1519–1522), hành trình vòng quanh thế giới đầu tiên thành công. Sau khi vòng quanh thế giới về phía tây từ Tây Ban Nha, đoàn thám hiểm ghé thăm Cabo Verde để có các điều khoản vào thứ Tư, ngày 9 tháng 7 năm 1522 (giờ tàu). Tuy nhiên, người dân địa phương nói với họ rằng đó thực sự là thứ Năm, ngày 10 tháng 7 năm 1522. Phi hành đoàn đã rất ngạc nhiên, vì họ đã ghi lại từng ngày trong hành trình ba năm không bỏ sót. Hồng y Gasparo Contarini, đại sứ Venice tại Tây Ban Nha, là người châu Âu đầu tiên đưa ra lời giải thích chính xác về sự khác biệt này.
Địa lý > Mô tả

Đường đổi ngày quốc tế về cơ bản dựa vào đường kinh tuyến 180°, cắt dọc Thái Bình Dương, và nửa đường vòng quanh thế giới tính từ kinh tuyến Greenwich. Tại nhiều địa điểm, đường đổi ngày quốc tế trùng hoàn toàn kinh tuyến 180°. Nhiều nơi khác, đường đổi ngày có chệch đi về hướng đông hoặc tây so với đường kinh tuyến. Sai khác này phần nhiều là để dung hòa các mối quan hệ kinh tế và/hoặc chính trị ở các vùng bị ảnh hưởng.
Đi từ bắc xuống nam, điểm lệch đầu tiên của đường đổi ngày so với kinh tuyến 180° là phía đông đảo Wrangel và bán đảo Chukotka, Viễn Đông Nga Siberia của nước Nga. (Đảo Wrangel có tọa độ 71°32′B 180°0′Đ, và cũng là 71°32′B 180°0′T.) Đường đổi ngày sau đó đi qua eo biển Bering, giữa quần đảo Diomede ở khoảng cách giữa các đảo ở tọa độ 168°58′37″ T. Sau đó, đường đổi ngày chuyển hướng đáng kể về phía tây kinh tuyến 180°, đi qua phía tây đảo St. Lawrence và đảo St. Matthew.
Đường đổi ngày đi qua giữa các quần đảo Aleut (có đảo Attu là cực tây) của Mỹ và quần đảo Komandorski thuộc Nga. Nó sau đó đổi hướng lần nữa về phía đông nam để quay về kinh tuyến 180°. Như vậy, toàn bộ lãnh thổ nước Nga nằm ở phía tây đường đối ngày quốc tế, còn toàn bộ lãnh thổ Hoa Kỳ nằm ở phía đông đường đổi ngày ngoại trừ các hải đảo Guam, quần đảo Bắc Mariana, và đảo Wake.
Đường đổi ngày quốc tế tiếp tục trùng với kinh tuyến 180° cho đến khi giao cắt với xích đạo. Các đảo san hô không người ở Howland và Baker của Mỹ, vừa qua hướng bắc đường xích đạo ở trung tâm Thái Bình Dương (có tọa độ giữa 172,5°T và 180°), có giờ muộn nhất trên Trái Đất (UTC−12).
Gặp Kiribati, đường đổi ngày đánh vòng tròn bằng cách bẻ ngoặt lớn về phía đông, hầu như chạm với kinh tuyến 150°T. Quần đảo cực đông Kiribati, quần đảo Line về phía nam Hawaii, có giờ sớm nhất trên Trái Đất, UTC+14. Đến phía nam Kiribati, đường đổi ngày quốc tế quay về hướng tây nhưng vẫn ở phía đông kinh tuyến 180°, xuyên qua giữa Samoa và Samoa thuộc Mỹ.
Phần nhiều khu vực này, đường đổi ngày đi theo kinh tuyến 165°T. Tuần tự, Samoa, Tokelau, Wallis và Futuna, Fiji, Tonga, Tuvalu, quần đảo Kermadec và quần đảo Chatham của New Zealand đều nằm phía tây đường đổi ngày nên có ngày giống nhau. Ngược lại, Samoa thuộc Mỹ, quần đảo Cook, Niue, và Polynésie thuộc Pháp tuy ở gần đó nhưng lại nằm ở phía đông đường đổi ngày nên bị trễ hơn một ngày.
Đường đổi ngày sau đó hướng về phía tây nam để quay về kinh tuyến 180°. Nó tiếp tục trùng kinh tuyến 180° cho đến khi gặp châu Nam Cực, nơi các múi giờ gộp lại. Theo quy ước, đường đổi ngày không được vẽ lên hầu hết các bản đồ châu Nam Cực. (Xem § Cartographic practice and convention bên dưới.)
Địa lý > Đôi điều về đường đổi ngày quốc tế

Trong khoảng thời gian từ UTC+10 đến 11:59 UTC mỗi ngày, tại các địa điểm khác nhau trên Trái Đất, người ta sẽ ghi nhận được 3 ngày tháng khác nhau. Thí dụ, lúc 10:15 UTC ngày thứ năm, tại Samoa thuộc Mỹ đồng hồ chỉ 23:15 ngày thứ tư (UTC−11), thứ năm ở hầu hết phần còn lại của thế giới, và 00:15 ngày thứ sáu tại Kiritimati (UTC+14).
Trong giờ đầu tiên của khoảng thời gian trên (10:00–10:59 UTC), 3 ngày tháng khác nhau được ghi nhận tại các địa điểm có cư dân. Ở giờ thứ hai (UTC 11:00–11:59) múi giờ hàng hải UTC−12 không có người ở nên khoảng thời gian này, chỉ có 2 ngày khác nhau được ghi nhận ở những vùng đất có cư dân.
Khoảnh khắc giao thừa đón năm mới diễn ra đầu tiên nơi các đảo nằm trên múi giờ UTC+14. Múi giờ UTC+14 bao gồm một phần của nước Cộng hòa Kiribati, gồm đảo Thiên Niên Kỷ thuộc quần đảo Line, và Samoa trong giai đoạn mùa hè. Thành phố lớn đón ngày mới đầu tiên là Auckland và Wellington, New Zealand (UTC+12; UTC+13 sử dụng giờ mùa hè).
Năm 1995, đường đổi ngày quốc tế được điều chỉnh khiến đảo Caroline (thuộc quần đảo Line thuộc Kiribati) trở thành một trong những nơi trên Trái Đất đón ngày 1 tháng 1 năm 2000 sớm nhất (UTC+14). Hệ quả là, rạn san hô vòng này được đổi tên thành đảo Thiên Niên Kỷ.
Các khu vực đón ngày mới sớm nhất thay đổi theo mùa. Khoảng thời gian hạ chí, khu vực đó có thể là bất cứ nơi đâu trên múi giờ Kamchatka (UTC+12) đủ xa về hướng bắc để quan sát mặt trời nửa đêm. Tại các điểm phân, nơi đầu tiên bước qua ngày mới là đảo Thiên Nhiên Kỷ không có cư dân thuộc Kiribati, là vũng lãnh thổ cực đông nằm ở phía tây đường đổi ngày.
Khoảng thời gian đông chí, địa điểm đầu tiên sẽ là Các trạm nghiên cứu Nam Cực sử dụng múi giờ New Zealand (UTC+13) suốt mùa hè, các nhà nghiên cứu tại đây cũng có thể quan sát hiện tượng mặt trời nửa đêm. Các trạm này bao gồm Trạm Nam Cực Amundsen-Scott, Trạm McMurdo, Căn cứ Scott và Trạm Mario Zucchelli.
Đường đổi ngày đơn phương và đường đổi ngày đa phương

Có 2 cách tính múi giờ và từ đó xác định vị trí của Đường đổi ngày quốc tế, một là dựa trên đất liền và các vùng lãnh hải lân cận, cách còn lại là dựa trên các vùng biển khơi.
Mỗi nước đơn phương xác định múi giờ tiêu chuẩn của mình, múi giờ này chỉ có hiệu lực trên lãnh thổ và lãnh hải của họ. Đường đổi ngày khi đó mang tính đơn phương bởi nó chỉ dựa trên luật pháp riêng của từng quốc gia chứ không phải luật quốc tế. Múi giờ quốc gia vì thế không có hiệu lực trên hải phận quốc tế.
Đường đổi ngày hàng hải, khác với Đường đổi ngày quốc tế, là đường đổi ngày đa phương được thiết lập dựa trên hiệp định quốc tế. Đây là kết quả của Hội nghị Anh-Pháp về định giờ trên biển năm 1917, khuyến nghị tất cả tàu thủy, cả quân sự lẫn dân sự, áp dụng múi giờ tiêu chuẩn khi đi trên hải phận quốc tế. Mỹ đã thông qua hiệp định này đối với thương thuyền và các tàu thuộc lực lượng quân sự hồi năm 1920. Đường đổi ngày này đã trở thành quy ước chung, tuy rằng không được vẽ trực tiếp trên bản đồ. Đường này theo dọc kinh tuyến 180° ngoại trừ những đoạn cắt ngang phần lãnh hải tiếp giáp lãnh thổ, tạo thành khoảng đứt—tức đường đứt đoạn.
Tàu thuyền được khuyến nghị chuyển theo giờ tiêu chuẩn quốc gia nếu băng qua vùng hải phận 12 hải lý (14 mi; 22 km) của nước đó, sau đó, quay về múi giờ quốc tế khi ra khỏi vùng hải phận này. Thực tế, giao thông hàng hải thường chỉ sử dụng các múi giờ này để truyền tải tín hiệu radio và cho các mục đích tương tự. Cho các mục đích nội bộ, như lên lịch làm việc và ăn uống, việc chọn múi giờ là tùy ý.