stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hệ tọa độ thiên hà

Hệ tọa độ thiên hà lấy Mặt Trời làm điểm gốc. Kinh độ thiên hà (l) được đo với hướng cơ bản từ Mặt Trời tới trung tâm của Ngân Hà trên mặt phẳng Ngân Hà, trong khi vĩ độ thiên hà (b) là góc của thiên thể so với mặt phẳng của Ngân Hà.
Mô tả đồ họa về Ngân Hà và kinh độ thiên hà. Một vectơ trên mặt phẳng Ngân Hà trùng với hướng có kinh độ bằng 0° cắt qua nhiều nhánh ngoài và đi qua trung tâm thiên hà. Kinh độ 180° đối nghịch gồm các điểm nằm trên phần ít hơn của Ngân Hà.
Hệ tọa độ thiên hà (hay hệ tọa độ Ngân Hà) là một hệ tọa độ thiên văn mặt cầu. Hệ tọa độ này hữu ích trong nghiên cứu dải Ngân Hà.
Mặt phẳng tham chiếu (hay mặt phẳng cơ bản) của hệ tọa độ thiên hà song song với một xấp xỉ mặt phẳng của Ngân Hà nhưng lệch về phía bắc. Điểm gốc tọa độ không đặt tại trung tâm Ngân Hà mà đặt tại Mặt Trời, bởi tới nay tất cả quan sát thiên văn đều được thực hiện bên trong hệ Mặt Trời. Tọa độ thiên hà có quy ước thuận tay phải, có nghĩa là chiều dương của tọa độ là chiều từ bắc tới đông trên mặt phẳng tham chiếu. Các tọa độ của hệ tọa độ thiên hà gồm:
Kinh độ thiên hà  l là tọa độ góc của thiên thể, được tính ngược chiều kim đồng hồ trên mặt phẳng Ngân Hà (khi nhìn từ phía bắc Ngân Hà). Kinh độ thiên hà có thể được đo bằng độ (°) hoặc giờ (h), tương tự kinh độ Trái Đất.
Vĩ độ thiên hà  b được tính theo phương thẳng đứng (trực giao với mặt phẳng Ngân Hà), chiều dương hướng về phía bắc (của Ngân Hà), và âm hướng về phía nam. Vĩ độ thiên hà thường được đo bằng độ (°), tương tự vĩ độ Trái Đất.
Khoảng cách  r đôi khi được thêm vào là tọa độ thứ ba của hệ tọa độ cầu này, nó là khoảng cách từ Mặt Trời tới điểm của thiên thể, theo hướng được xác định bởi kinh độ và vĩ độ. Khoảng cách thường được đo bằng đơn vị năm ánh sáng hoặc parsec.
Giao tuyến của mặt phẳng Ngân Hà với thiên cầu được gọi là xích đạo thiên hà.
Năm 1958, các tọa độ thiên hà (tới nay vẫn được sử dụng) được IAU định nghĩa dựa theo quan trắc vô tuyến qua các vạch hydro thiên hà và các giá trị (trong kỷ nguyên Bessel) được xác định như sau:
Cực thiên hà bắc (vĩ độ thiên hà +90°): xích kinh  \alpha =12\,\mathrm {h} \ 49\,\mathrm {min} , xích vĩ  \delta =+27{,}40^{\circ } (thuộc chòm sao Hậu Phát hay Coma Berenices).
Trung tâm thiên hà (vĩ độ thiên hà 0°, kinh độ thiên hà 0°):  \alpha =17\,\mathrm {h} \ 42.4\,\mathrm {min}  và  \delta =-28{,}92^{\circ } (thuộc chòm sao Nhân Mã hay Sagittarius).
Mặt phẳng Ngân Hà hợp với xích đạo thiên cầu góc hơn  90^{\circ }-27.4^{\circ }=62.6^{\circ }.
Sau khi tọa độ thiên hà được định nghĩa như trên, người ta phát hiện ra rằng "kinh tuyến gốc" (kinh độ 0°) của tọa độ thiên hà lệch so với trung tâm thiên hà thực sự tại nguồn sóng vô tuyến Sagittarius A* khoảng 0.07°.
Định nghĩa

Xem thêm: Mặt phẳng thiên hà, Trung tâm Ngân Hà, và Đối trung tâm Ngân Hà
Hệ tọa độ thiên hà đầu tiên được sử dụng bởi William Herschel năm 1785. Một số các hệ tọa độ khác nhau, mỗi hệ khác biệt một vài độ đã được sử dụng cho tới năm 1932 khi Đài thiên văn Lund thiết lập một tập hợp các bảng tính toán chuyển đổi định nghĩa một hệ tọa độ thiên hà tiêu chuẩn dựa trên một giá trị cực thiên hà bắc tại RA 12h 40m, dec +28° (theo quy ước của kỷ nguyên B1900.0) và kinh độ 0° tại giao điểm mặt phẳng thiên hà với mặt phẳng xích đạo.
Liên đoàn Thiên văn Quốc tế (IAU) năm 1958 định nghĩa tọa độ thiên hà tham chiếu theo các quan trắc vô tuyến về hydro trung hòa trong Ngân Hà qua phổ vạch hydro, thay đổi định nghĩa của kinh độ thiên hà 32° và vĩ độ 1.5° so với ban đầu.  Trong hệ tọa độ xích đạo, đối với điểm phân và xích đạo của 1950.0, cực thiên hà bắc được định nghĩa tại xích kinh 12h 49m, xích vĩ +27.4°, thuộc chòm sao Coma Berenices, với sai số khả dĩ ±0.1°.  Kinh độ 0° là nửa đường tròn lớn xuất phát từ điểm này dọc theo đường với góc vị trí 123° so với cực xích đạo. Kinh độ thiên hà tăng theo cùng chiều của xích kinh. Vĩ độ thiên hà có chiều dương tọa độ tới cực thiên hà bắc, mặt phẳng đi qua Mặt Trời và song song với xích đạo thiên hà có vĩ độ 0°, còn các cực thiên hà có vĩ độ ±90°. Dựa trên định nghĩa này, các cực và xích đạo thiên hà có thể được tìm ra từ lượng giác cầu và có thể được điều chỉnh tuế sai cho các kỷ nguyên khác; xem bảng dưới.
IAU khuyến nghị rằng trong giai đoạn chuyển giao từ hệ trước 1958 tới hệ mới, kinh độ và vĩ độ cũ nên được ký hiệu là lI và bI, trong khi kinh độ và vĩ độ mới nên được ký hiệu là lII và bII. Quy ước này đôi khi được thấy sử dụng.
Nguồn phát sóng vô tuyến Sagittarius A*, dấu hiệu vật lý tốt nhất của trung tâm thiên hà thực sự, được phát hiện nằm tại tọa độ xích đạo 17h 45m 40.0409s, −29° 00′ 28.118″ (J2000). Làm tròn tới số chữ số thập phân như trong bảng, 17h 45.7m, −29.01° (J2000), có độ lệch khoảng 0.07° so với giá trị trung tâm đã được định nghĩa, và nằm đúng trong khoảng ước tính sai số ±0.1° năm 1958. Do vị trí của Mặt Trời hiện tại nằm ở khoảng cách 56.75 ± 6.20 ly phía bắc mặt phẳng, và định nghĩa hệ quy chiếu nhật tâm được thiết lập bởi IAU, tọa độ thiên hà của Sgr A* là vĩ độ +0° 07′ 12″ nam, kinh độ 0° 04′ 06″. Bởi theo định nghĩa hệ tọa độ thiên hà không quay theo thời gian, Sgr A* thực ra có kinh độ giảm với cùng tốc độ quay của Mặt Trời quanh Ngân Hà, Ω, xấp xỉ 5.7 mili giây cung trong một năm (xem hằng số Oort).
Chuyển đổi giữa tọa độ xích đạo và thiên hà

Một thiên thể có tọa độ được biểu diễn trong hệ tọa độ xích đạo có thể được chuyển đổi sang hệ tọa độ thiên hà. Trong các phương trình sau đây, α là xích kinh, δ là xích vĩ. NGP chỉ giá trị tọa độ của cực thiên hà bắc và NCP chỉ các tọa độ của thiên cực bắc.
{\begin{aligned}\sin(b)&=\sin(\delta _{\text{NGP}})\sin(\delta )+\cos(\delta _{\text{NGP}})\cos(\delta )\cos(\alpha -\alpha _{\text{NGP}})\\\cos(b)\sin(l_{\text{NCP}}-l)&=\cos(\delta )\sin(\alpha -\alpha _{\text{NGP}})\\\cos(b)\cos(l_{\text{NCP}}-l)&=\cos(\delta _{\text{NGP}})\sin(\delta )-\sin(\delta _{\text{NGP}})\cos(\delta )\cos(\alpha -\alpha _{\text{NGP}})\end{aligned}}
Chuyển đổi ngược (thiên hà về xích đạo) có thể được thực hiện với các công thức chuyển đổi sau.
Các chòm sao

Xích đạo thiên hà đi qua các chòm sao:
Sagittarius
Serpens
Scutum
Aquila
Sagitta
Vulpecula
Cygnus
Cepheus
Cassiopeia
Camelopardalis
Perseus
Auriga
Taurus
Gemini
Orion
Monoceros
Canis Major
Puppis
Vela
Carina
Crux
Centaurus
Circinus
Norma
Ara
Scorpius
Ophiuchus
Tọa độ trục vuông góc

Trong một số thăm dò thiên văn, hệ tọa độ trục vuông góc dựa trên hệ kinh độ, vĩ độ, và khoảng cách thiên hà có thể được sử dụng. Trong một vài nghiên cứu về tương lai hoặc quá khứ xa của vũ trụ, hệ tọa độ thiên hà được coi là đang chuyển động quay sao cho trục x luôn hướng về trung tâm của thiên hà.
Có hai biến thể tọa độ trục vuông góc chính của hệ tọa độ thiên hà, thường được sử dụng trong tính toán vận tốc vũ trụ của các thiên thể thiên hà. Trong các hệ này các trục xyz được ký hiệu là UVW, nhưng cách định nghĩa tùy theo tác giả. Trong một hệ trục vuông góc, trục U được hướng tới trung tâm thiên hà (l = 0°), và nó là một hệ thuận tay phải (chiều dương tọa độ hướng tới phía đông và tới cực thiên hà bắc); trong một hệ khác, trục U được chỉ tới điểm đối trung tâm thiên hà (l = 180°), và là hệ thuận tay trái (chiều dương tọa độ cũng hướng tới phía đông và tới cực thiên hà bắc).
Hệ tọa độ thiên hà rất hữu ích trong các thăm dò định hướng thiên thể, nhờ vào tính dị hướng của mật độ sao trên bầu trời đêm, bao gồm cả các thăm dò yêu cầu mật độ sao lớn ở các vĩ độ thiên hà thấp, và các thăm dò yêu cầu mật độ sao thấp ở các vĩ độ thiên hà cao. Phép chiếu Mollweide đã được áp dụng cho bức hình này, và đặc biệt là trong các bản đồ sao sử dụng hệ tọa độ thiên hà.
Ardisia recurvata

| Ardisia recurvata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Ardisia
Loài (species): A. recurvata
Danh pháp hai phần
Ardisia recurvata C.M.Hu, 2002 
Ardisia recurvata là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được C.M.Hu mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ardisia recurvata”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
I'm Sorry (bài hát của Brenda Lee)

"I'm Sorry" là một bản hit năm 1960 của ca sĩ khi đó mới 15 tuổi người Mỹ Brenda Lee. Nó đạt vị trí số 1 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 vào tháng 7 năm 1960. Bài hát được sáng tác bởi Dub Allbritten và Ronnie Self. Tại Vương quốc Anh, bài hát dừng chân ở hạng 12.
Theo Billboard Book of Number One Hits của Fred Bronson, Brenda Lee thu âm ca khúc vào đầu năm 1960 nhưng hãng đĩa của cô, Decca Records, không muốn phát hành nó quá sớm vì lo ngại rằng một cô gái 15 tuổi sẽ không đủ chín chắn để hát về một tình yêu không được hồi đáp. Bài hát được chọn làm mặt B của đĩa đơn "That's All You Gotta Do". Mặc dù "That's All You Gotta Do" cũng gặt hái một số thành công, đạt vị trí thứ 6 trên Hot 100, nhưng "I'm Sorry" còn làm được nhiều hơn thế với vị trí quán quân.
"I'm Sorry" đã được hát lại bởi nhiều nghệ sĩ, cũng như xuất hiện làm nhạc nền cho nhiều sản phẩm quảng cáo.
Anacis hercana

| Anacis hercana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Anacis
Loài (species): A. hercana
Danh pháp hai phần
Anacis hercana (Porter, 1967) 
Anacis hercana là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Thali(I)

| Thali(I) bromide |
| --- | --- |
Cấu trúc của thali(I) bromide
Tên khác: Thali bromide Thali monobromide Thalơ bromide

Nhận dạng
Số CAS: 7789-40-4
PubChem: 62677
Số EINECS: 232-163-0
Ảnh Jmol-3D: ảnh
SMILES:  đầy đủ Br[Tl] 
InChI:  đầy đủ 1/BrH.Tl/h1H;/q;+1/p-1 
ChemSpider: 56428
Thuộc tính
Công thức phân tử: TlBr
Khối lượng mol: 284,287 g/mol
Bề ngoài: tinh thể rắn màu vàng
Khối lượng riêng: 7,5 g/cm³
Điểm nóng chảy:  460 °C (733 K; 860 °F) 
Điểm sôi:  819 °C (1.092 K; 1.506 °F) 
Độ hòa tan trong nước: 0,59 g/L (25 ℃)
Độ hòa tan: tạo phức với thioure
MagSus: -63,9·10-6 cm³/mol
Chiết suất (nD): 2,418 (0,59 µm) 2,350 (0,75 µm) 2,289 (1 µm) 1,984 (5 µm) 2,322 (20 µm)
Các nguy hiểm
Nguy hiểm chính: rất độc
Các hợp chất liên quan
Anion khác: Thali(I) fluoride Thali(I) chloride Thali(I) iodide
Cation khác: Galli(I) bromide Indi(I) bromide
 
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).  N kiểm chứng (cái gì YN ?) Tham khảo hộp thông tin
Thali(I) bromide là một hợp chất vô cơ có thành phần gồm hai nguyên tố thali và brom, với công thức hóa học TlBr. Hợp chất này được sử dụng trong các máy dò nhiệt độ trong phòng của tia X, tia gamma và ánh sáng xanh, cũng như trong quang hồng ngoại gần.
Cấu trúc tinh thể

Cấu trúc tinh thể của hợp chất này thuộc loại khối tương tự như hợp chất CsCl ở nhiệt độ phòng, nhưng nó sẽ trở về dạng cấu trúc hệ thoi của thali(I) iodide khi làm lạnh, cũng cần chú ý nhiệt độ chuyển tiếp có thể bị ảnh hưởng bởi các tạp chất. Các màng mỏng có độ dày tính bằng nanomet hợp chất TlBr được đặt trên các chất nền LiF, NaCl hoặc KBr tạo nên cấu trúc đá.
Độc tính

Nguyên tố thali là một nguyên tố có tính độc cực mạnh và là một chất độc tích lũy có thể hấp thụ được qua da. Tác hại cấp tính và mãn tính của việc ăn các hợp chất của thali là mệt mỏi, đau chân tay, viêm thần kinh ngoại vi, đau khớp, rụng tóc, tiêu chảy, nôn và tổn thương hệ thần kinh trung ương, gan và thận.
Hợp chất khác

TlBr còn tạo một số hợp chất với CS(NH2)2, như TlBr·2CS(NH2)2 hay TlBr·3CS(NH2)2 đều là tinh thể trắng. Chúng lần lượt nóng chảy ở 191–193 °C (376–379 °F; 464–466 K) và 193–195 °C (379–383 °F; 466–468 K).
Tristagma ameghinoi

| Tristagma ameghinoi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Amaryllidaceae
Chi (genus): Tristagma
Loài (species): T. ameghinoi
Danh pháp hai phần
Tristagma ameghinoi (Speg.) Speg. 
Tristagma ameghinoi là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được (Speg.) Speg. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tristagma ameghinoi”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Tavetana

| Gomalia elma |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Họ (familia): Hesperiidae
Chi (genus): Gomalia Moore, 1879
Loài (species): G. elma
Danh pháp hai phần
Gomalia elma (Trimen, 1862) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Tavetana Picard, 1949 Species:    Pyrgus elma Trimen, 1862   Gomalia albofasciata Moore, 1879   Tavetana jeanneli Picard, 1949  
Tavetana là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.
Anaspella lutea

| Anaspella lutea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Scraptiidae
Chi (genus): Anaspella
Loài (species): A. lutea
Danh pháp hai phần
Anaspella lutea Marseul, 1876 
Anaspella lutea là một loài bọ cánh cứng trong họ Scraptiidae. Loài này được Marseul miêu tả khoa học năm 1876.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Arachnothera hypogrammicum

| Arachnothera hypogrammicum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Nectariniidae
Chi (genus): Arachnothera
Loài (species): A. hypogrammicum
Danh pháp hai phần
Arachnothera hypogrammicum
Arachnothera hypogrammicum là một loài chim trong họ Nectariniidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Arachnothryx atravesadensis

| Arachnothryx atravesadensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Arachnothryx
Loài (species): A. atravesadensis
Danh pháp hai phần
Arachnothryx atravesadensis (Lorence) Borhidi 
Arachnothryx atravesadensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Lorence) Borhidi mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Arachnothryx atravesadensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Indigofera rubroglandulosa

| Indigofera rubroglandulosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Indigofera
Loài (species): I. rubroglandulosa
Danh pháp hai phần
Indigofera rubroglandulosa Germish. 
Indigofera rubroglandulosa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Germish. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Indigofera rubroglandulosa”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Tachinomyia dakotensis

| Tachinomyia dakotensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Tachinomyia
Loài (species): T. dakotensis
Danh pháp hai phần
Tachinomyia dakotensis
Tachinomyia dakotensis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
I Made Wardana

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  I Made Kadek Wardana
Ngày sinh:  31 tháng 12, 1981 (42 tuổi)
Nơi sinh:  Ubud, Indonesia
Chiều cao:  1,80 m (5 ft 11 in)
Vị trí:  Thủ môn
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Bali United
Số áo:  21
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2000–2007 |  Persegi Gianyar |  88 |  (0) |
| 2007–2008 |  Persikab Bandung |  5 |  (0) |
| 2008–2012 |  Pelita Jaya |  66 |  (1) |
| 2012–2017 |  Arema Cronus |  40 |  (0) |
| 2017– |  Bali United |  18 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 14 tháng 5 năm 2017
I Made Kadek Wardana (sinh ngày 31 tháng 12 năm 1981 ở Ubud, Bali) là một cầu thủ bóng đá người Indonesia hiện tại thi đấu cho Bali United ở Indonesia Super League.
Kẹo bọc táo

| --- | --- |
Kẹo bọc táo phủ caramel đỏ và đậu phộng xắt nhỏ
Tên khác: Kẹo táo cứng
Loại: Chế biến mứt kẹo
Xuất xứ: Hoa Kỳ
Sáng tạo bởi: William W. Kolb
Thành phần chính: Kẹo táo và đường
 Nấu ăn: Kẹo bọc táo   Media: Kẹo bọc táo
Kẹo bọc táo (tiếng Anh: Candy apple, caramel apple, toffee apple) là một thực phẩm kết hợp trái cây và chất tạo ngọt thịnh hành tại Mỹ.
Lịch sử

Theo nguồn tin chưa được kiểm chứng, kẹo bọc táo do một thợ kẹo tên William W. Kolb ở New Jersey chế ra năm 1908 nhằm phục vụ thực khách nhân lễ Giáng Sinh. Chỉ trong chưa đầy năm, những chiếc kẹo 5 xu này đã đem về cho ông lợi nhuận gấp ngàn lần số vốn ban đầu, và kể từ đó trở thành ẩm thực truyền thống tại các tụ điểm giải trí công cộng Mỹ.
Công thức

Chiếc kẹo bọc táo nguyên thủy chỉ nhằm mục đích tận dụng số táo xanh bị ế sau mỗi vụ thu hoạch (tương ứng mùa thu tại Bắc Mỹ). Người thợ gọt sạch vỏ rồi cắm trái táo trên đầu que, sau đó nhúng táo vào đường đun lỏng (trắng hoặc nâu).
Tuy nhiên, phương pháp này khiến tuổi thọ kẹo rất ngắn (độ 1-2 tiếng), nên về sau người ta cải tiến bằng cách gia cố độ bám của chất tạo ngọt. Kẹo tự bấy là hỗn hợp đường, sữa ngô, quế và chút nước, ngoài ra còn được pha thêm phẩm đỏ để làm đượm mắt và có giá trị thương mại hơn. Vì thế, khi thành sản phẩm, kẹo bọc táo có hình thù như trái táo chín đỏ au.
Ở một số thành thị lớn Bắc Mỹ, thợ thường nhúng kẹo vào caramel và đậu phộng băm nhỏ để tăng độ ngậy, khiến chiếc kẹo ban đầu ăn thấy bùi, sau là ngọt và cuối cùng thì lại chua thanh.
Văn hóa

Tại Mỹ, kẹo bọc táo cùng kẹo hột đậu và bánh táo được coi là quốc hồn quốc túy không thể thiếu trong các dịp lễ hội, đồng thời là món khoái khẩu nhất của trẻ em. Sự thưởng thức kẹo bọc táo được coi là lý tưởng nhất khi dùng kèm kem lạnh hoặc nước cola. Cho tới ngày nay, kẹo bọc táo trở thành một trong những thực phẩm phổ biến nhất trong cộng đồng Anh ngữ và xuất hiện rất nhiều biến thể.
Trong phim truyền hình Ngôi nhà nhỏ trên thảo nguyên, chú bé Willie Oleson (Jonathan Gilbert) thường xuyên bị sâu răng vì được mẹ - bà Harriett - nuông chiều bằng những chiếc kẹo bọc táo mà bà làm cho cậu nhấm nháp sau mỗi buổi tan học.
Liên kết

↑  ThisisSouthDevon (ngày 9 tháng 10 năm 2008). “Apples galore as event grows”. Torquay Herald Express. Torquay, Devon, UK: localworld.co.uk. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2013.
↑  Newark Sunday News, ngày 28 tháng 11 năm 1948, pg.16. Newark Evening News, ngày 8 tháng 6 năm 1964, pg. 32
↑  “Caramel Apples vs. Candy Apples. Tart Green Granny Smith apples work very well for making candy apples”. St. Petersburg Times. ngày 24 tháng 10 năm 2001. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2010.
↑  Flickety;  và đồng nghiệp. “How to make Toffee Apples”. WikiHow. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2014.
↑  “The History of Halloween”. The History of Halloween. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2010.
Hệ tọa độ elíp

Hệ tọa độ elíp
Trong toán học và hình học, hệ tọa độ elíp là một hệ tọa độ trực giao hai chiều trong đó các đường tọa độ là các đường elíp và hyperbol đồng tiêu (tức có cùng tiêu điểm). Hai tiêu điểm F1 và F2 thường được cố định tại vị trí −a và +a trên trục hoành.
Định nghĩa

Công thức để chuyển từ tọa độ elíp (μ, ν) sang hệ tọa độ Descartes là
trong đó μ là một số thực không âm, ν ∈ [0, 2π], và cosh và sinh là các hàm hyperbolic.
Một biểu diễn tương đương sử dụng số phức là
Định nghĩa trên tương ứng với hình elíp và hình hyperbol. Đường cong với μ không đổi là một đường elíp, do
Đây là phương trình chính tắc của hình elíp. Mặt khác, nếu ν không đổi, ta có một đường hyperbol:
phương trình chính tắc của hyperbol.
Định nghĩa > Hệ số tỉ lệ

Trong một hệ tọa độ trực giao, độ dài của các vectơ cơ sở được gọi là hệ số tỉ lệ. Trong hệ tọa độ elip và tọa độ cong nói chung, các vectơ cơ sở thay đổi tùy theo vị trí của điểm đang xét. Hệ số tỉ lệ của tọa độ (μ, ν) bằng
Một biểu diễn khác sử dụng công thức hạ bậc cho các hàm lượng giác là
Từ đó, một phần diện tích vô cùng nhỏ có dạng
và biểu thức của toán tử Laplace trong tọa độ elíp là
Những toán tử vi phân khác như ∇ ⋅ F và ∇ × F có thể được suy ra từ công thức tổng quát của hệ tọa độ trực giao, hoặc bằng cách thế vào công thức của hệ tọa độ Descartes.
Định nghĩa khác

Một định nghĩa dễ hiểu và minh họa hơn sử dụng cặp tọa độ (σ, τ), trong đó σ = cosh μ và τ = cosh ν. Do đó  \tau =\cos \nu . Do đó, đường với σ không đổi là elip, còn đường với τ là hyperbol. Tọa độ τ phải thuộc đoạn [−1, 1], còn σ phải lớn hơn hoặc bằng 1.
Cặp tọa độ (σ, τ) có quan hệ với các tiêu điểm F1 và F2. Với mọi điểm trên mặt phẳng, tổng hai khoảng cách của nó đến hai tiêu điểm là 2aσ, còn hiệu hai khoảng cách đó là 2aτ. Do đó, khoảng cách đến tiêu điểm F1 là a(σ + τ), còn với F2 là a(σ − τ), trong đó F1 và F2 lần lượt nằm tại x = −a và x = +a.
Một nhược điểm của cách biểu diễn này đó là các điểm với tọa độ Descartes (x, y) và (x, y) có cùng tọa độ (σ, τ), do đó công thức đổi sang hệ tọa độ Descartes không phải là một hàm số:
Định nghĩa khác > Hệ số tỉ lệ

Hệ số tỉ lệ cho cặp tọa độ elíp (σ, τ) là
Từ đó, phần diện tích vô cùng nhỏ là
còn Laplacian bằng
Mở rộng ra các chiều cao hơn

Hệ tọa độ elíp là nền tảng cho một số hệ tọa độ trực giao ba chiều. Hệ tọa độ elíp trụ được xây dựng bằng cách chiếu hệ tọa độ elíp lên chiều trục z.
Ứng dụng

Hệ tọa độ elíp thường được dùng trong việc giải phương trình vi phân từng phần, như là phương trình Laplace hay phương trình Helmholtz, trong đó hệ tọa độ elíp cho biểu diễn tự nhiên hơn và giúp tách biến trong phương trình. Một số ví dụ bao gồm giải các hệ thống như electron xoay quanh một phân tử hoặc quỹ đạo các thiên thể với hình elíp.
Tính chất hình học của tọa độ elíp cũng có ích. Một ví dụ bao gồm tính tích phân qua tất cả cặp vectơ p và q có tổng là vectơ r cố định, dưới dấu tích phân là một hàm phụ thuộc vào độ dài các vectơ |p| và |q|. Khi ấy ta có thể đặt r trên trục hoành giữa hai tiêu cự, và vectơ p và q xác định bởi một điểm trên elíp. Một trường hợp cụ thể là, r, p, q có thể biểu diễn động lượng của một chất điểm và các vectơ thành phần, và hàm dưới dấu tích phân có thể liên quan đến cơ năng của nó.
Troglohyphantes cirtensis

| Troglohyphantes cirtensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Linyphiidae
Chi (genus): Troglohyphantes
Loài (species): T. cirtensis
Danh pháp hai phần
Troglohyphantes cirtensis Simon, 1910 
Troglohyphantes cirtensis là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Troglohyphantes. Troglohyphantes cirtensis được Eugène Simon miêu tả năm 1910.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Anh đào núi

Anh đào núi có thể là tên của một trong các loài anh đào sau:
Prunus serrulata (sơn anh, hay anh đào Nhật Bản)
Prunus sargentii (đại sơn anh)
Prunus prostrata (anh đào trườn)
Prunus tomentosa (anh đào lông, anh đào Nam Kinh)
Prunus nipponica (anh đào núi cao Nhật Bản)