Urraca I của León
Lên ngôi Nữ vương > Giai đoạn cai trị thứ hai (1110-1114): Alifonso chiếm ưu thế; Urraca tiêu hôn với Alifonso

Trong khi bá tước Henri đi Pháp để tập hợp lực lượng bảo vệ các vùng đất của mình trong cuộc nội chiến đang diễn ra, thì ở trong vương quốc, Urraca đã lập một thoả thuận với những người ủng hộ con trai bà tại Galicia.​ Theo như thỏa thuận này, vị Infante trẻ tuổi Alfonso chính thức đăng quang ngôi vương (tức đồng cai trị cùng mẹ) và được trao vương miện tại Santiago de Compostela vào ngày 11 tháng 9 năm 1111.  Đổi lại, Urraca có được thêm quân từ Galicia để chiến đấu với chồng mình. Việc Urraca củng cố lực lượng  khiến Bá tước Henry, người mới trở về từ Pháp, vô cùng lo lắng. Nhằm cân bằng tình hình, Henri quyết định liên minh với Alifonso I của Aragón. Trong khi đó, Urraca, nhằm đối phó với việc thiếu hụt chiến phí ngày càng gia tăng, đã cho trưng dụng một số tài sản nhà thờ để trang trải khoản phí này.
Hai phe đã đụng độ gần Sepúlveda trong trận chiến tại Campo de la Espina hay Candespina vào ngày 26 tháng 10 năm 1111. Trong trận này, Alfonso giành chiến thắng, nhờ sự hỗ trợ quân sự từ các bá tước Bồ Đào Nha là Teresa và Enrique, lần lượt là chị cùng cha khác mẹ và anh rể của Urraca. Jerónimo Zurita miêu tả trận chiến như sau:
Bản gốc (tiếng Tây Ban Nha):
"Comenzándose a herir de ambas partes la batalla, desamparó luego el conde don Pedro González el estandarte real, y salió huyendo del campo y el conde don Gómez con los castellanos de su batalla estuvo firme en ella, pero fueron a la postre desbaratados y vencidos y quedó el conde Gómez vencido y muerto en el campo."
Bản tạm dịch:
"Khi trận chiến bắt đầu ác liệt ở cả hai phía, bá tước Pedro González vứt bỏ lá cờ hoàng gia và chạy khỏi chiến trường. Trong khi đó, Bá tước Gómez González cùng người Castilla dưới sự chỉ huy của mình vẫn đứng vững, nhưng cuối cùng bị đánh bại và thua trận. Bá tước Gómez bị hạ gục và tử trận trên chiến trường."
Bá tước Gómez, phó thái uý (alférez) của Alfonso VI và là ứng cử viên được tầng lớp quý tộc ủng hộ để trở thành chồng của Urraca, đã lãnh đạo phe ủng hộ bà trong trận chiến. Sau khi bị đánh bại, Urraca rút lui về Burgos. Lúc này, bà gửi các sứ giả đến Bá tước Enrique, hứa sẽ chia sẻ vương quốc với ông như đã thỏa thuận trước đó giữa ông và Alifonso I của Aragón. Enrique, lo sợ việc có một người láng giềng quyền lực như vua Aragón, đã đổi phe và ký hiệp ước với Urraca. Sau đó, Alfonso rút vào lâu đài Peñafiel, nơi ông bị Enrique và Urraca bao vây nhưng không thành công. Khi cuộc bao vây thất bại, họ rút về Palencia, nơi họ bàn bạc về việc chia sẻ vương quốc. Đồng thời, Urraca, lo sợ trước những gì mà bà cho là tham vọng quá mức của em gái Teresa, đã bí mật tiếp xúc với Alfonso. Trong khi Enrique lên đường để tiếp quản thành Zamora, hai chị em cùng tiến quân về Sahagún. Urraca đã ra lệnh cho những người ủng hộ mình ở Palencia không được phép ngăn cản sự tiến quân của Alfonso, một chiến dịch nhanh chóng và bất ngờ đến mức ngay cả Urraca cũng bị sửng sốt. Alfonso gần như bắt được Teresa tại Sahagún và khiến Urraca hoảng sợ, buộc bà phải chạy trốn và tìm nơi ẩn náu tại vùng núi Galicia."
Sau khi chiếm Lugo – nơi trung thành với vua Aragón, quân đội Galicia tiến về León nhưng bị quân của León phục kích tại Viadangos. Phần lớn những người sống sót rút về Astorga, nơi vẫn chống đối Alfonso. Giám mục của nhà thờ Santiago de Compostela đã chạy trốn cùng cậu bé Alfonso, người này giao lại ông cho chính mẹ của Alfonso. Dù quân đội Aragón đã chiếm ưu thế trên hầu hết vương quốc từ Toledo đến León và ký hiệp ước với Enrique vào cuối năm 1111, sự thiếu hợp pháp để cai trị vùng đất này đã làm suy yếu vị thế của Alfonso. Tuy nhiên, ông vẫn nhận được sự ủng hộ từ tầng lớp thị dân tại nhiều thành phố như Carrión, Zamora, Nájera, Burgos, León và Sahagún. Trong khi đó, Urraca, dù có tính hợp pháp từ bản thân và sự hiện diện của con trai, lại thiếu quân lực và tài chính để chiến đấu với Alfonso. Đến mùa xuân năm 1112, bà chỉ còn nắm giữ được Asturias và khó khăn lắm thì mới giữ được một phần Galicia.
Urraca liên minh trở lại với người Bồ Đào Nha, dù phải trả giá đắt khi họ tham vọng chiếm Salamanca, Ávila, Zamora và miền bắc Extremadura thông qua liên minh. Alifonso, đã bao vây Astorga cùng với một lực lượng quân sự lớn đến từ những người ủng hộ ông. Tuy nhiên Alifonso thất bại và buộc phải rút lui về Carrión, nơi ông bị Urraca vây hãm. Những thất bại lẫn nhau này dẫn đến một sự hòa giải ngắn ngủi giữa hai bên. Trong khi đó, vào tháng 5 năm 1112, Enrique qua đời, nhưng tình hình tại Bồ Đào Nha không thay đổi nhiều khi Teresa tiếp tục chính sách độc lập của mình (khỏi León). Sự hòa giải ngắn ngủi giữa Urraca và Alifonso, mà sứ thần của Giáo hoàng tìm cách ngăn chặn, chỉ kéo dài trong mùa hè năm 1112. Họ cố gắng thiết lập các điều kiện cho một chính quyền chung nhưng không thành công. Ailfonso đã cho phái các đội quân thân cận đóng quân ở nhiều khu vực then chốt trong vương quốc, nhưng các nhân vật quan trọng trong vương quốc đã lên án hành động này và buộc ông phải rút khỏi Sahagún.
Đến mùa thu năm 1112, cuộc hôn nhân giữa Urraca và Alfonso hoàn toàn đổ vỡ, và Urraca chuẩn bị cai trị một mình. Bà nhận được sự trung thành ở các xứ Asturias và León. Cùng với con trai Alfonso – khi đó mới bảy tuổi – bà kiểm soát Galicia, nhưng thực tế vùng này được cai trị gần như độc lập bởi Giám mục Gelmírez của Santiago và Bá tước Pedro Froilaz, trên danh nghĩa là người thay mặt Alfonso cai trị khu vực. Mặc dù Urraca cũng có những người ủng hộ tại Castilla, khu vực này chủ yếu nằm trong tay Quốc vương Aragón, trong khi phía tây vương quốc thuộc quyền kiểm soát của chị bà, Teresa. Toledo nằm dưới quyền kiểm soát của Alifonso, nhưng Urraca lại nhận được sự trung thành của Tổng giám mục Toledo và Álvar Fáñez, lãnh chúa vùng phía đông Toledo, những lãnh thổ mà cha của Urraca đã chinh phục trước đó.
Mục tiêu đầu tiên của Urraca là giành lại Castilla. Vào tháng 9 năm 1112, bà đã tái chiếm được lâu đài Cea, từ đó kiểm soát các lãnh thổ phía tây sông Carrión. Các vùng đất thuộc thượng lưu sông Douro, phía nam Burgos, cũng công nhận quyền cai trị của Urraca, và Toledo dường như đã nằm trong tay Álvar Fáñez từ tháng 7 năm 1111. Sau đó, đội quân đồn trú của Aragón tại Burgos đã đầu hàng Urraca vì không nhận được viện trợ từ Alifonso, người quyết định không đối đầu với quân đội của Urraca nhằm bảo vệ thành phố. Chiến dịch tại Burgos là chiến dịch duy nhất mà Urraca thực hiện trong mùa hè năm 1113.
Sau đó, Urraca đã gửi viện trợ đến lâu đài Berlanga, nơi đang bị quân Zaragoza đe dọa. Cùng mùa hè đó, Álvar Fáñez phải tự mình bảo vệ vương quốc Toledo trước các cuộc tấn công liên tục của người Almoravid, nhưng ông đã mất lâu đài Oreja. Để giải quyết tình hình nguy cấp của vương quốc, một hội nghị đã được triệu tập vào tháng 10 tại Palencia. Tuy nhiên, nhiều nhân vật quan trọng từ Galicia lại không tham dự cuộc họp này. Trong hội nghị này, các vấn đề hành chính khác nhau đã được bàn luận, và một số biện pháp được thông qua, thể hiện rõ ý định tuyên chiến với Teresa.
Năm 1114, tình hình lại xấu đi với Urraca ở trung tâm bán đảo Iberia. Álvar Fáñez qua đời vào giữa tháng 4 trong một cuộc nổi dậy chống lại nữ vương ở vùng Segovia, và Toledo đã chuyển sang ủng hộ Alifonso I của Aragón, có thể vì kỳ vọng nhận được viện trợ lớn hơn từ ông so với năm trước nhằm đối phó với các cuộc tấn công mới của người Almoravid vào tháng 7 và 8. Để đối phó lại, Urraca cố gắng củng cố quyền lực tại Galicia bằng việc làm suy yếu quyền lực của giám mục Compostelano. Tuy vậy, bà đã không thể bắt giữ ông. Vào cuối năm, Urraca phải chịu thêm nhiều thất bại: người dân Burgos, không hài lòng với việc bổ nhiệm giám mục mới, đã chuyển sang ủng hộ Alifonso. Điều tương tự cũng xảy ra ở Sahagún và có thể cả Carrión. Urraca đã mất những gì bà giành được trong chiến dịch năm trước. Tuy nhiên, sự thiếu hợp pháp của Alfonso lại cứu Urraca khỏi thất bại hoàn toàn, và bà tiếp tục các cuộc đàm phán quan trọng để cải thiện vị thế của mình vào cuối năm 1114.