stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
PSR J0348+0432
Ý nghĩa

Sự kết hợp giữa khối lượng sao xung lớn, khối lượng sao lùn trắng nhỏ (tỷ lệ khối lượng ~ 1: 11,7) và chu kỳ quỹ đạo ngắn (2 giờ 27 phút) cho phép các nhà thiên văn kiểm tra thuyết tương đối rộng trong chế độ của trường hấp dẫn tột độ chưa từng được thử nghiệm trước đó. Kết quả cũng có các hệ quả cho sự phát hiện trực tiếp sóng hấp dẫn và để hiểu về sự tiến hóa sao. Khối lượng đo đạc  2,01\pm 0,04M_{\odot } đặt một giới hạn thấp hơn về mặt thực nghiệm đối với giá trị của giới hạn Tolman-Oppenheimer-Volkoff.
PSR J0348+0432 cũng là một ứng viên của sao hyperon, một loại sao neutron nặng chứa các hyperon.
Orbital nguyên tử
Định nghĩa chính của cơ học lượng tử

Trong cơ học lượng tử, trạng thái của một nguyên tử, tức là những trạng thái riêng của nguyên tử Hamilton, được mở rộng vào trong tổ hợp tuyến tính của các sản phẩm theo nguyên tắc phản đối xứng của những hàm electron riêng biệt. Các thành phần có trong không gian của những hàm electron riêng biệt được gọi là orbital nguyên tử. (Khi xét qua thành phần spin, một cách nói khác của orbital nguyên tử spin).
Trong vật lý nguyên tử, các vòng quang phổ nguyên tử tương ứng với trình chuyển đổi (bước nhảy lượng tử) giữa các trạng thái lượng tử của một nguyên tử. Các trạng thái này được ký hiệu bởi tập hợp số lượng tử được tóm tắt trong biểu tượng thuật ngữ và thường liên quan đến cấu hình đặc biệt của electron.
Lịch sử

Bài chi tiết: Thuyết nguyên tử
Thuật ngữ "orbital" được Robert S. Mulliken đặt ra vào năm 1932, là viết tắt của hàm sóng orbital một electron. Niels Bohr giải thích vào khoảng năm 1913 rằng các electron có thể quay xung quanh một hạt nhân compact với mô men động lượng xác định. Mô hình của Bohr là một sự cải tiến dựa trên những giải thích năm 1911 của Ernest Rutherford. Nhà vật lý người Nhật Bản Hantaro Nagaoka đã công bố một giả thuyết dựa trên quỹ đạo (orbit-based hypothesis) về hành vi của electron ngay từ năm 1904. Những lý thuyết này đều được xây dựng dựa trên những quan sát mới, bắt đầu từ những hiểu biết đơn giản và trở nên chính xác và phức tạp hơn. Giải thích hành vi của các "quỹ đạo" electron này là một trong những động lực thúc đẩy sự phát triển của cơ học lượng tử.
Mức năng lượng orbital

Mỗi orbital có một mức năng lượng riêng. Các electron trên mỗi orbital có một mức năng lượng xác định gọi là mức năng lượng orbital nguyên tử. Các electron trên các orbital khác nhau của cùng một phân lớp có năng lượng như nhau.
Chú thích

1 2  Orchin, Milton; Macomber, Roger S.; Pinhas, Allan; Wilson, R. Marshall (2005). “1. Atomic Orbital Theory” (PDF). The Vocabulary and Concepts of Organic Chemistry (ấn bản thứ 2). Wiley. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 9 tháng 10 năm 2022.
↑  Những bài giảng vật lý của Feynman - Xuất Bản Lần Cuối, Tập 1 bài 6 trang 11. Feynman, Richard; Leighton; Sands. (2006) Addison Wesley ISBN 0-8053-9046-4
↑  Griffiths, David (1995). Introduction to Quantum Mechanics. Prentice Hall. tr. 190–191. ISBN 978-0-13-124405-4.
↑  Levine, Ira (2000). Quantum Chemistry (ấn bản thứ 5). Prentice Hall. tr. 144–145. ISBN 978-0-13-685512-5.
↑  Laidler, Keith J.; Meiser, John H. (1982). Physical Chemistry. Benjamin/Cummings. tr. 488. ISBN 978-0-8053-5682-3.
↑  Atkins, Peter; de Paula, Julio; Friedman, Ronald (2009). Quanta, Matter, and Change: A Molecular Approach to Physical Chemistry. Oxford University Press. tr. 106. ISBN 978-0-19-920606-3.
↑  Mulliken, Robert S. (tháng 7 năm 1932). “Electronic Structures of Polyatomic Molecules and Valence. II. General Considerations”. Physical Review. 41 (1): 49–71. Bibcode:1932PhRv...41...49M. doi:10.1103/PhysRev.41.49.
↑  Bohr, Niels (1913). “On the Constitution of Atoms and Molecules”. Philosophical Magazine. 26 (1): 476. Bibcode:1914Natur..93..268N. doi:10.1038/093268a0. S2CID 3977652.
↑  Nagaoka, Hantaro (tháng 5 năm 1904). “Kinetics of a System of Particles illustrating the Line and the Band Spectrum and the Phenomena of Radioactivity”. Philosophical Magazine. 7 (41): 445–455. doi:10.1080/14786440409463141. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 11 năm 2017. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2009.
↑  Bryson, Bill (2003). A Short History of Nearly Everything. Broadway Books. tr. 141–143. ISBN 978-0-7679-0818-4.
Orbital nguyên tử của electron trong nguyên tử hydro ở các mức năng lượng khác nhau. Xác suất tìm thấy electron được cho bởi màu sắc.
R136a1

| --- | --- |
 Hình ảnh hồng ngoại gần của cụm R136, thu được ở độ phân giải cao bằng thiết bị quang học thích ứng MAD tại Kính thiên văn rất lớn của ESO. R136a1 được phân giải ở trung tâm với R136a2 ở gần, R136a3 ở dưới bên phải và R136b ở bên trái. Credit: ESO/VLT
Dữ liệu quan sát  Kỷ nguyên J2000      Xuân phân J2000
Chòm sao: Kiếm Ngư

Xích kinh: 5h 38m 42.39s
Xích vĩ: −69° 06′ 02.91″
Cấp sao biểu kiến (V): 12.23
Các đặc trưng

Giai đoạn tiến hóa: Sao Wolf–Rayet
Kiểu quang phổ: WN5h
Chỉ mục màu B-V: 0.03

Trắc lượng học thiên thể

Khoảng cách: 163,000 ly  (49,970 pc)
Cấp sao tuyệt đối (MV): −8.18

Chi tiết 

Khối lượng: 215+45 −31 M☉
Bán kính: 39.2 R☉
Độ sáng: 6,166,000 L☉
Hấp dẫn bề mặt (log g): 4.0 cgs
Nhiệt độ: 46,000±2,500 K
Tốc độ tự quay (v sin i): 190 km/s
Tuổi: 10±02 Myr

Tên gọi khác
 BAT99 108, RMC 136a1, HSH95 3, WO84 1b, NGC 2070 MH 498, CHH92 1, P93 954 
Cơ sở dữ liệu tham chiếu
SIMBAD: dữ liệu
R136a1 (thường được viết tắt là RMC 136a1) là một trong những ngôi sao nặng nhất và sáng nhất, có khối lượng gấp 215 lần khối lượng Mặt Trời, và có độ sáng gấp 6,2 triệu lần độ sáng Mặt Trời, cũng là một trong những ngôi sao nóng nhất, với nhiệt độ lên đến 46.000 độ C. Nó là một ngôi sao Wolf–Rayet ở trung tâm của R136, nơi tập trung của các sao thuộc cụm sao mở NGC 2070 lớn trong Tinh vân Tarantula (30 Doradus) trong Đám mây Magellan Lớn. Có thể nhìn thấy cụm sao về hướng xa bán cầu nam bằng ống nhòm hoặc kính thiên văn nhỏ, ở cường độ 7,25. Bản thân R136a1 mờ hơn 10.000 lần và chỉ có thể quan sát bằng cách sử dụng Phép đo giao thoa đốm.
Phát hiện

Năm 1960, một nhóm các nhà thiên văn học làm việc tại Đài quan sát Radcliffe ở Pretoria đã thực hiện các phép đo có hệ thống về độ sáng và quang phổ của các ngôi sao sáng trong Đám mây Magellan Lớn. Trong số các thiên thể được lập danh mục là RMC 136 (danh mục Đám mây Magellanic của đài quan sát Radcliffe số 136), là "ngôi sao" trung tâm của Tinh vân Tarantula mà các nhà quan sát kết luận có thể là một hệ thống nhiều sao. Các quan sát tiếp theo sau đó cho thấy R136 nằm ở giữa một vùng khổng lồ đầy hydro bị ion hóa, được gọi là Vùng H II, là trung tâm của quá trình hình thành tinh vân trong vùng lân cận của các sao được quan sát.
Năm 1979, kính thiên văn ESO 3,6 m được sử dụng để phân tích R136 thành ba phần; R136a, R136b và R136c. Tính chất tự nhiên chính xác của R136a không rõ ràng và là chủ đề của một cuộc thảo luận gay gắt. Ước tính độ sáng của vùng trung tâm ở đó sẽ cần tới 100 ngôi sao nóng lớp O trong vòng nửa parsec ở trung tâm của cụm, đã dẫn đến suy đoán rằng một ngôi sao có khối lượng gấp 3.000 lần Mặt trời là lời giải thích khả dĩ hơn.
Chứng minh ban đầu rằng R136a là một chòm sao được Weigelt và Beier đưa ra vào năm 1985. Họ sử dụng Phép đo giao thoa đốm, R136a được chứng minh là được tạo thành từ 8 ngôi sao trong vòng 1 cung giây ở trung tâm của chòm sao, với R136a1 là ngôi sao sáng nhất.
Xác nhận cuối cùng về tính chất tự nhiên của R136a được đưa ra sau khi Kính viễn vọng không gian Hubble ra mắt. Camera hành tinh và đồng rộng của nó (WFPC) sẽ xem R136a tại ít nhất 12 phần và sẽ cho thấy R136 chứa hơn 200 ngôi sao cực sáng. Camera hành tinh và đồng rộng 2 (WFPC2) tiên tiến hơn cho phép nghiên cứu 46 ngôi sao phát sáng khổng lồ trong phạm vi nửa parsec của R136a và hơn 3.000 ngôi sao trong bán kính 4,7 parsec.
Đặc tính vật lý

R136a1 là một ngôi sao dạng Wolf–Rayet (là những sao có khối lượng lớn trên 20 lần khối lượng Mặt Trời M, có tốc độ thất thoát vật chất sao cao thông qua gió sao với vận tốc lên tới hơn 2.000km/s. Trong khi Mặt Trời của chúng ta hàng năm thất thoát 2x10¹³ tấn thì các sao WR thổi ra ngoài không gian một lượng vật chất ít nhất 2x10²² tấn, gấp 1 tỉ lần thất thoát của Mặt Trời). R136a1 trong một triệu năm vừa qua đã thất thoát một khối lượng vật chất bằng khoảng 50 lần M. Bề mặt R136a1 có nhiệt độ khoảng 56.000 K
R136a1 được xác định là có tuổi khoảng 1,7 triệu năm, và lần ngược lại theo tốc độ thất thoát vật chất của nó, người ta dự đoán khối lượng ban đầu của nó khoảng hơn 320 lần M. Điều nay đã vi phạm một số mô hình trước đó cho rằng khối lượng giới hạn của một ngôi sao là 150 lần M.
Strychnine

Strychnine (/ˈstrɪkniːn/ STRIK -neen hoặc /-nɪn/ -⁠ nin; US mainly /ˈstrɪknaɪn/ STRIK -nyne)   là một loại chất kiềm kết tinh có độc tính cao, không màu, đắng, được sử dụng làm thuốc trừ sâu, đặc biệt để tiêu diệt các động vật có xương sống nhỏ như chim và động vật gặm nhấm. Strychnine, khi hít vào, nuốt hoặc hấp thụ qua mắt hoặc miệng, gây ngộ độc dẫn đến co giật cơ và cuối cùng là tử vong do ngạt. Mặc dù nó không có tác dụng y học được biết đến, nhưng trong quá khứ, tác dụng co giật được cho là có lợi ở liều nhỏ chất này. Nguồn strychnine phổ biến nhất là từ hạt của cây Strychnos nux -vomica (mã tiền).
Sinh tổng hợp

Strychnine là một terpene indole alkaloid thuộc họ Strychnos của Corynanthe alkaloids, và nó có nguồn gốc từ tryptamine và secologanin. Enzym này, enzymeososidine synthase, xúc tác sự ngưng tụ của tryptamine và secologanin, sau đó là phản ứng Pictet -Spengler để tạo thành strictosidine. Trong khi các enzyme xúc tác cho các bước sau chưa được xác định, các bước đã được suy ra bằng cách phân lập các chất trung gian từ cây Strychnos nux -vomica (mã tiền). Bước tiếp theo là thủy phân acetal, mở vòng bằng cách loại bỏ glucose (O-Glu) và cung cấp một aldehyd tính phản ứng. Các aldehyd mới sau đó bị một amin thứ cấp tấn công để có khả năng nhận thêm geissoschizine, một chất trung gian phổ biến của nhiều hợp chất liên quan trong họ Strychnos.
sinh tổng hợp strychnine
Sao Đại Giác

Bài này viết về một ngôi sao trong chòm sao Mục Phu. Đối với một loài thực vật, xem Đại giác. Đối với các định nghĩa khác, xem Đại Giác (định hướng).
| --- | --- |
        Sao Đại Giác trong chòm sao Mục Phu (khoanh tròn)
Dữ liệu quan sát  Kỷ nguyên J2000      Xuân phân J2000
Chòm sao: Mục Phu
Phát âm: /ɑːrkˈtjʊərəs/
Xích kinh: 14h 15m 39.7s
Xích vĩ: +19° 10′ 56″
Cấp sao biểu kiến (V): −0,05
Các đặc trưng

Kiểu quang phổ: K1,5 III Fe−0.5
Cấp sao biểu kiến (J): −2,25
Chỉ mục màu U-B: +1,28
Chỉ mục màu B-V: +1,23
Chỉ mục màu R-I: +0,65

Ghi chú (thể loại: tính biến quang):: Biến quang phát xạ (emission vary) H và K
Trắc lượng học thiên thể

Vận tốc xuyên tâm (Rv): −5,19 km/s
Chuyển động riêng (μ):  RA: −1093,45 mas/năm   Dec.: −1999,40 mas/năm 
Thị sai (π): 88.83 ± 0.54 mas
Khoảng cách: 36.7 ± 0.2 ly  (11.26 ± 0.07 pc)
Cấp sao tuyệt đối (MV): −0,30±0,02

Chi tiết

Khối lượng: 1,08±0,06 M☉
Bán kính: 25,4±0,2 R☉
Độ sáng: 170 L☉
Hấp dẫn bề mặt (log g): 1,66±0,05 cgs
Nhiệt độ: 4286±30 K
Độ kim loại [Fe/H]: −0,52±0,04 dex
Tốc độ tự quay (v sin i): 2,4±1,0 km/s
Tuổi: 7,1+1,5 −1,2 Gyr

Tên gọi khác
 Alramech, Alramech, Abramech, α Boötis, Alpha Boo, α Boo, 16 Boötis, BD+19°2777, GJ 541, HD 124897, HIP 69673, HR 5340, SAO 100944, LHS 48, GCTP 3242.00 
Cơ sở dữ liệu tham chiếu
SIMBAD: dữ liệu
Nguồn dữ liệu:
Danh lục Hipparcos , CCDM (2002) , Danh lục Sao Sáng (ấn bản sửa đổi lần 5) , VizieR catalog entry
Sao Đại Giác (大角星 / Đại Giác Tinh) (định danh Bayer: Alpha Boötis hay α Boötis; tiếng Anh: Arcturus), là một ngôi sao trong chòm sao Mục Phu. Với cấp sao biểu kiến là −0,05, đây là ngôi sao sáng thứ 4 trên bầu trời đêm và là sao sáng nhất trên bầu trời bán cầu bắc. Johann Bayer đã định danh tên α Boötis cho ngôi sao này vào năm 1603, và được Latinh hóa thành Alpha Boötis. Sao Đại Giác tạo thành một góc của Tam Giác Mùa Xuân (một khoảnh sao được tạo nên bởi sao Đại Giác, sao Alpha Virginis và sao Regulus).
Cách Mặt Trời 36,7 năm ánh sáng, sao Đại Giác là một sao khổng lồ đỏ có quang phổ K1,5III—một ngôi sao già có độ tuổi khoảng 7,1 tỷ năm, và đã sử dụng hết hydro ở lõi và tiến hóa ra khỏi dãy chính. Sao Đại Giác có khối lượng tương đương với Mặt Trời, nhưng đã giãn nở với bán kính gấp 25 lần bán kính Mặt Trời và độ sáng gấp khoảng 170 lần độ sáng Mặt Trời. Đường kính của ngôi sao này là 35 triệu km.
Sao Đại Giác không có sao đồng hành nào được phát hiện.
Danh pháp

Johann Bayer đã định danh tên α Boötis cho sao Đại Giác vào năm 1603, và được Latinh hóa thành Alpha Boötis. Vào năm 2016, Liên đoàn Thiên văn Quốc tế thành lập Working Group on Star Names (WGSN) để lập danh mục và tiêu chuẩn hóa tên riêng cho các ngôi sao. WGSN đã giữ nguyên tên Arcturus từ thời Hy Lạp cổ đại.
Quan sát

Với cấp sao biểu kiến là −0,05, sao Đại Giác là sao sáng nhất trên bầu trời bán cầu bắc và là sao sáng thứ 4 trên bầu trời đêm, sau sao Thiên Lang (cấp sao biểu kiến là −1,46), sao Lão Nhân (−0,72) và Alpha Centauri (cấp sao kết hợp lại (combined magnitude) là −0,27). Tuy nhiên, α Centauri AB là một hệ sao đôi, trong đó cả hai ngôi sao thành viên đều không sáng bằng sao Đại Giác. Điều này làm cho sao Đại Giác trở thành sao riêng lẻ (individual star) sáng thứ ba, đứng ngay trước α Centauri A (tên chính thức là Rigil Kentaurus), có cấp sao biểu kiến ​​là −0,01. Nhà toán học và thiên văn học người Pháp Jean-Baptiste Morin đã quan sát sao Đại Giác vào ban ngày bằng kính viễn vọng vào năm 1635. Sao Đại Giác có thể được quan sát thấy bằng mắt thường vào thời điểm trước lúc hoặc vào lúc Mặt Trời lặn.
Sao Đại Giác có thể được quan sát thấy ở cả hai bán cầu của Trái Đất vì nó nằm ở 19° bắc của xích đạo thiên cầu. Ngôi sao này đạt đỉnh điểm vào nửa đêm ngày 27 tháng 4 và lúc 9 giờ tối ngày 10 tháng 6, có thể nhìn thấy vào cuối mùa xuân ở phía bắc hoặc mùa thu ở phía nam. Ở Bắc Bán cầu, cách dễ dàng để tìm thấy sao Đại Giác là dựa vào đường vòng cung tưởng tượng xuất phát từ khoảnh sao Bắc Đẩu (hình 1). Nếu tiếp tục dựa vào hướng đi của đường vòng cung tưởng tượng nhưng theo đường thẳng, người ta có thể tìm ra sao Alpha Virginis.
Hình ảnh

Ảnh quang học của sao Đại Giác.
So sánh kích thước của sao Đại Giác, Mặt Trời và sao Antares (sao Tâm Tú Nhị).
Sao Đại Giác.
Sao Đại Giác, sao sáng nhất trong chòm sao Mục Phu.
So sách kích thước của Mặt Trời, sao Đại Giác, sao Pollux, sao Merak và Sao Mộc.
Cách tìm sao Đại Giác (hình 1).
Cầu Ghềnh

| Cầu Ghềnh |
| --- | --- |
Cầu Ghềnh vào năm 2009
Quốc gia: Việt Nam
Vị trí: Biên Hòa, Đồng Nai
Tuyến đường: Đường sắt Bắc Nam
Bắc qua: sông Đồng Nai
Tọa độ: 10°55′48″B 106°49′23″Đ﻿ / ﻿10,930064°B 106,823076°Đ﻿ / 10.930064; 106.823076
Tên khác: Cầu Gành, cầu Đồng Nai Lớn
Thông số kỹ thuật
Kiểu cầu: Cầu dầm thép
Tổng chiều dài: 223,30 m (cũ), 225 m (mới)
Cao: 13 m (mới)
Lịch sử
Tổng thầu: Hãng Eiffel
Khởi công: 1901 (cũ), 1 tháng 4 năm 2016 (mới)
Đã thông xe: 14 tháng 1 năm 1904 (cũ), 2 tháng 7 năm 2016 (mới)
Vị trí
vi
Cầu Ghềnh (hay còn gọi là cầu Gành hoặc cầu Đồng Nai Lớn) là một chiếc cầu bắc qua sông Đồng Nai, nối phường Bửu Hòa và phường Hiệp Hòa (tức cù lao Phố) tại thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, phục vụ cho tuyến đường sắt Bắc - Nam thuộc khu gian Biên Hòa - Dĩ An tại lý trình 1699+860.
Đây là cây cầu do người Pháp xây dựng từ năm 1901 và khánh thành vào tháng 1 năm 1904 để dành đi chung cho giao thông đường bộ và đường sắt với hai phần bên hông dành cho xe hai bánh, ở giữa dành cho xe lửa và xe ôtô. Trong suốt hơn 100 năm tồn tại, cầu Ghềnh đã tạo thành dấu ấn đặc biệt cho mảnh đất lịch sử Đồng Nai và trở thành biểu tượng của thành phố Biên Hòa.
Từ tháng 4 năm 2013, cầu chỉ dành cho giao thông đường sắt và xe hai bánh lưu thông một chiều hướng từ trung tâm thành phố Biên Hòa sang phường Bửu Hòa. Sau tai nạn khiến trụ giữa bị phá hủy hoàn toàn và hai nhịp cầu sập xuống nước vào tháng 3 năm 2016, Bộ Giao thông Vận tải đã quyết định chọn phương án xây mới toàn bộ cầu. Công trình chính thức khánh thành vào ngày 2 tháng 7 năm 2016, giúp thông lại tuyến đường sắt Bắc - Nam sau ba tháng gián đoạn.
Lịch sử > Xây dựng và hoạt động

Năm 1901, Quốc lộ 1 và đường sắt Sài Gòn - Nha Trang chạy qua tỉnh Biên Hòa được khởi công. Cùng năm đó, Pháp cho triển khai đào móng thi công cầu Ghềnh bắc qua mỏm tây của cù lao Phố. Đầu thế kỷ 20, quốc lộ 1 đi qua Biên Hòa khá hẹp, rộng khoảng 5m, được rải đá và cấp phối sơ sơ. Sở Trường Tiền được lập ra với nhiệm vụ làm đường, bắc cầu nhỏ và sửa chữa, bảo trì đường bộ. Năm 1903, Cầu Rạch Cát và cầu Ghềnh do Hãng Eiffel (Pháp) thiết kế, chế tạo bắc ngang qua sông Đồng Nai làm xong. Ngày 14 tháng 1 năm 1904, cầu Ghềnh chính thức được khánh thành, giúp tuyến đường sắt nối liền Sài Gòn và Biên Hòa bắt đầu hoạt động. Đây được xem là công trình tầm cỡ ở xứ Nam Kỳ, đóng một vai trò hết sức quan trọng trong quá trình lịch sử lúc bấy giờ. Không chỉ dành cho xe lửa qua lại, cầu còn là huyết mạch giao thông đường bộ của tuyến quốc lộ 1. Để hoàn thành chiếc cầu này, hàng ngàn phu cầu người Việt đã bỏ mạng lại dòng sông Đồng Nai do điều kiện lao động khắc nghiệt.
Trước năm 1993, chính quyền tỉnh Đồng Nai lại không được quyền quản lý cầu mặc dù cầu nằm trong địa phận của mình. Sau một vụ kẹt đường trên cầu khiến một lãnh đạo của tỉnh này suýt gặp tai nạn, chính quyền tỉnh Đồng Nai đã kiên quyết kiến nghị với các đơn vị quản lý cầu Ghềnh là Khu Quản lý đường bộ VII (nay là Cục Quản lý đường bộ VII) và Cục Đường sắt Việt Nam về việc phân luồng giao thông qua cầu Ghềnh và cầu Rạch Cát. Từ đó, mới xuất hiện đội ngũ gác cầu làm nhiệm vụ phân luồng giao thông, lập barie ngăn đường khi tàu lửa đi ngang.
Lịch sử > Xây mới

Trưa ngày 20 tháng 3 năm 2016, tàu kéo sà lan 800 tấn chạy từ hạ nguồn lên thượng nguồn sông Đồng Nai đã đâm vào trụ giữa (trụ T2) của cầu Ghềnh làm trụ này bị phá hủy hoàn toàn, đồng thời cũng làm cho hai nhịp số 2 và số 3 sập xuống nước, cắt đứt tuyến đường sắt Bắc - Nam. Khách lên tàu từ ga Sài Gòn buộc phải xuống ga Sóng Thần để trung chuyển bằng đường bộ đến ga Biên Hòa và ngược lại. Hai ga Hố Nai và Trảng Bom nhận hàng hóa thay cho ga Sóng Thần. Đây được xem là sự cố chưa từng xảy ra trong lịch sử ngành đường sắt Việt Nam, khiến giao thông đường sắt cũng như đường thủy bị đình trệ, gây thiệt hại nặng nề cho cả nền kinh tế.
Qua khảo sát, các nhịp và mố trụ còn lại có khả năng cao bị ảnh hưởng do chấn động nên không thể khôi phục nguyên trạng cầu Ghềnh. Ngoài ra, tĩnh không thông thuyền của cầu hiện hữu 4 m không đảm bảo theo yêu cầu thông thuyền làm ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác đường sông, kết cấu mố trụ có cấu tạo bằng bê tông kết hợp đá xây khó đảm bảo yêu cầu chống va tàu. Sau khi nghe ý kiến của các đơn vị tư vấn, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Hồng Trường đã yêu cầu thực hiện theo phương án xây mới. Chi phí cho việc xây mới cầu Ghềnh là 153,7 tỷ đồng, bao gồm việc cải tạo nâng đường hai đầu cầu và các hạng mục công trình thuộc phạm vi cầu và đường sông hai đầu như cầu chui Hiệp Hòa, đường ngang Bùi Hữu Nghĩa, hệ thống thông tin, tín hiệu đường sắt, điện, đường ống nước trên cầu. VNR cũng cho biết cần chi 75 tỉ đồng để sửa chữa, cải tạo mở rộng nhà ga, ke ga, kéo dài và đặt thêm đường ga ở các ga Biên Hòa, Hố Nai, Trảng Bom nhằm đảm bảo khai thác đồng bộ cầu Ghềnh sau khi khôi phục. Tổng số tiền cho cả dự án là 298,5 tỷ đồng. Sau khi xét các báo cáo do Bộ Giao thông Vận tải và VNR gửi đến, Thủ tướng Chính phủ đồng ý chủ trương đầu tư xây dựng công trình xây dựng khôi phục cầu Ghềnh theo lệnh khẩn cấp.
Việc trục vớt và tháo dỡ các dầm cầu Ghềnh cũ diễn ra từ ngày 27 tháng 3 đến trưa ngày 5 tháng 4 trong khi việc xây dựng cầu mới bắt đầu từ ngày 1 tháng 4 năm 2016.
Kết cấu > Cầu Ghềnh cũ

Theo tài liệu của Bảo tàng tỉnh Đồng Nai, cầu Ghềnh do kiến trúc sư người Pháp Gustave Eiffel thiết kế dài 223,30m, có kiểu kiến trúc Gothic trang nhã bằng thép rất kiên cố. Những nhịp cầu được làm hình vòm, gồm có bốn vòm nên người dân quen gọi là cầu bốn nhịp. Hình dáng của cầu Ghềnh khá giống với cầu Trường Tiền ở Huế. Còn theo Bộ Giao thông Vận tải thì cầu dài 224,21m, gồm 4 nhịp 55,3m, mỗi nhịp nặng khoảng 200 tấn, bao gồm 2 mố và 3 trụ đặt trên mống giếng chìm có thân bằng bê tông và đá xây.
Kết cấu > Cầu Ghềnh mới

Trong cuộc họp báo ngày 21 tháng 3, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã đề ra ba phương án khắc phục cầu Ghềnh như sau:
Phương án 1: Khôi phục nguyên trạng theo sơ đồ hiện trạng của cầu Ghềnh. Tập trung khôi phục 110m bị hư hỏng do sà lan đâm vào. Bố trí sơ đồ nhịp chính thông thuyền là 75m được gối trên hai trụ mới thi công. Bên cạnh đó bố trí hai nhịp phụ để nối với nhịp 1 và nhịp 4 chiều dài 14,5m. Phương án phụ thuộc vào kết quả kiểm định của hai trụ T1, T3.
Phương án 2 được chia thành hai phương án là 2a và 2b
Phương án 2a giữ nguyên cao độ trước đây. Tiến hành thay mới cả ba nhịp 75m dạng hình vòm như hình cầu Ghềnh cũ. Làm thêm nhịp 1 và nhịp 3, không phải gia cố thêm trụ T1, T3 mà chỉ tăng cường cho mố M1, M2 ở hai đầu nam và bắc. Hai trụ chính giữa sông sẽ làm mới bằng cọc bê tông cốt thép khoan nhồi. Thiết kế phải chống va trôi của tàu thuyền đâm vào trụ. Hai mố M1, M2 chỉ tăng cường thêm kết cấu phần xà mũ, còn giữ lại toàn bộ nền đường hai đầu cầu.
Phương án 2b giống phương án 2a chỉ khác ở chỗ nâng tối đa có thể tĩnh không thông thuyền theo chiều cao lên thêm 1,2m mà không ảnh hưởng đến các công trình khác. Lúc đó tĩnh không thông thuyền của cầu Ghềnh là 70mx6,2m. Phương án này sẽ tăng thêm một ít kinh phí để nâng vuốt đường hai đầu cầu.
Phương án 3: Khôi phục lại toàn bộ cầu Ghềnh theo dạng ban đầu.
Cầu Ghềnh mới có thiết kế gồm 3 nhịp 75m, dầm dàn vòm thép giản đơn có độ cao 13,5m và nặng hơn 260 tấn hợp kim thép. Tĩnh không thông thuyền của cầu mới đạt 6,5m nhờ độ trắc dọc đỉnh ray được nâng thêm khoảng 2,2m nhằm đáp ứng tĩnh không thông thuyền cấp 3 (cao hơn 2m so với tĩnh không 4m của cầu cũ). Ngoài thiết kế cho đường ray, cầu còn có thêm một hành lang phía thượng nguồn rộng 2,4m làm đường cho người đi bộ, xe đạp, xe máy lưu thông 2 chiều.
Các vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến cầu Ghềnh > Vụ sà lan đâm sập cầu năm 2016

Trưa ngày 20 tháng 3 năm 2016, tàu kéo sà lan 800 tấn chạy từ hạ nguồn lên thượng nguồn của sông Đồng Nai đã đâm vào trụ giữa của cầu làm hai dầm cầu sập xuống nước. Khi xảy ra sự cố, có ba người dân đang lưu thông trên cầu bị rớt xuống sông Đồng Nai nhưng may mắn thoát nạn. Ngoài ra, một đoàn tàu hàng mang số hiệu 2542 chạy từ hướng Bình Dương lên cũng đã kịp thời dừng lại khi chỉ còn cách cầu vài trăm mét ngay trước chắn Bửu Hòa tại lý trình 1700+174. Sự cố khiến tuyến đường sắt Bắc - Nam đoạn Sài Gòn - Biên Hòa bị đứt mạch, làm giao thông đường sắt và đường thủy trong khu vực bị đình trệ, gây thiệt hại kinh tế vô cùng lớn. Theo các báo cáo về tình hình sản xuất kinh doanh của VNR, sự cố sập cầu Ghềnh làm doanh thu, sản lượng của toàn ngành giảm mạnh so với kế hoạch và cùng kì năm 2015. Cụ thể, vận chuyển hàng hóa vào tháng 3 năm 2016 chỉ đạt 72,1% kế hoạch, vận chuyển hành khách chỉ đạt 75,4% kế hoạch còn doanh thu vận tải chỉ đạt 63,9% kế hoạch. Trong tháng 4, tổng lượng khách đi tàu gần 770.000 lượt, đạt 81,8% kế hoạch, chỉ bằng 79,75% so với cùng kỳ 2015; hàng hóa vận chuyển chỉ bằng 66,6% so với cùng kỳ 2015 và doanh thu vận tải đạt 243,7 tỉ đồng, chỉ bằng 62,9% cùng kỳ 2015. Số lượng tàu chạy bị cắt giảm từ hơn 12 chuyến tàu xuống còn 8 chuyến tàu/ngày. Tuy nhiên, trong thời gian chờ khắc phục cầu Ghềnh, VNR lập mới 57 đôi tàu chạy giữa Sài Gòn và Sóng Thần kết hợp với khoảng 50 lượt ô tô loại 35-45 chỗ ngồi trung chuyển hành khách từ Sóng Thần đến Biên Hòa mỗi ngày.
Chiều ngày 21 tháng 3 năm 2016, Công an tỉnh Đồng Nai bắt khẩn cấp Phan Thế Thượng là chủ tàu kéo sà lan đâm sập cầu Ghềnh. Hai tài công Trần Văn Giang và Nguyễn Văn Lẹ cũng bị bắt ngay sau đó khi đang lẩn trốn tại Sóc Trăng. Qua kiểm tra hồ sơ đăng kiểm, tàu được kiểm định ngày 6 tháng 3 năm 2015 và đã hết hạn kiểm định vào ngày 1 tháng 12 năm 2015. Hai tài công lái tàu kéo sà lan tông sập cầu Ghềnh không có bằng lái. Cơ quan điều tra đã xác định Giang và Lẹ được chủ tàu Phan Thế Thượng giao nhiệm vụ điều khiển tàu kéo số hiệu SG-3745 kéo sà lan số hiệu SG-5984, có trọng tải khoảng 800 tấn từ Thành phố Hồ Chí Minh về Đồng Nai. Khi Giang và Lẹ kéo sà lan di chuyển đến km 37+720 trên tuyến sông Đồng Nai cách cầu Ghềnh chừng 10 m thì gặp phải dòng nước chảy xiết, Giang đã cố gắng giảm tốc độ nhưng bị tắt máy nên đầu kéo sà lan đã đâm mạnh vào trụ giữa của cầu.