stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cách mạng Tunisia
Hậu cách mạng

Sau cuộc cách mạng mà đưa tới sự sụp đổ chính quyền của tổng thống Ben Ali, ngày 23 tháng 10 năm 2011 một hội đồng quốc gia được bầu để lập một chính phủ và quyết định một hiến pháp mới. Trong cuộc bầu cử năm 2012, đảng Hồi giáo dung hòa Ennahdha đã thắng cử và cùng với 2 đảng trung tả không tôn giáo CPR và Ettakatol lập chính phủ. Tuy nhiên, việc hình thành một hiến pháp mới kéo dài hơn là đã dự định trong vòng 1 năm. Trong thời gian này, 2 cuộc khủng bố và ám sát hai chính trị gia đối lập, Chokri Belaid và Mohamed Brahmi đã xảy ra làm gia tăng căng thẳng tình hình mà cao điểm là tháng 8 năm 2013. Có những cuộc biểu tình lớn vào mùa hè năm 2013 trong đó đe dọa sự tồn tại tiếp tục của chính phủ quốc gia tại thời điểm đó và quá trình dân chủ có nguy cơ tan vỡ.
Trong hoàn cảnh này, Tổng Liên đoàn Lao động Tunisia cố gắng tạo một cuộc đối thoại quốc gia nhưng đã thất bại, vì họ bị đảng Ennahdha tẩy chay. Tháng 9 năm 2013 với sự chuẩn bị tốt hơn lần trước, một nỗ lực thứ hai đã được khởi động. Kỳ này có tới 4 tổ chức xã hội dân sự - Bộ Tứ Đối thoại Quốc gia Tunisia tham dự. Bộ Tứ đã tham gia các cuộc đàm phán diễn ra tại thời điểm đó giữa chính phủ Hồi giáo và các đảng phái chính trị khác nhau về việc thực hiện một cuộc chuyển giao quyền lực cho một hiến pháp dân chủ, và tổ chức bầu cử dân chủ cho chính phủ quốc gia.
Nhóm này đã thành công trong việc thuyết phục các đảng nắm chính quyền và các đảng đối lập trong quốc hội (Nidaa, Aljomhoury, Almassar, Afek, Aljabha chaabia, vv.) ngồi lại cùng bàn. Những cố gắng hòa giải, bao gồm các đảng phái và chính phủ cả tổng thống, thủ tướng và chủ tịch quốc hội, vào tháng 10 năm 2013, họ đã lập ra một chương trình hoạt động dẫn tới một mặt việc từ chức của các đảng cầm quyền, mặt khác việc thiết lập một chính phủ lâm thời bao gồm những nhà chuyên môn độc lập chuẩn bị cho cuộc bầu cử Tổng thống và Quốc hội mới vào cuối tháng 10 năm 2014. Tháng 2 năm 2015, trên nền tảng của Hiến pháp mới, quyền lực hành pháp được đặt trở lại vào tay của chính phủ dân cử. Trong các cuộc thảo luận, 4 nhóm xã hội dân sự này đã đóng vai trò chủ động được xem là khá quan trọng đối với sự thành công của các cuộc đàm phán.
Vào ngày 9 tháng 10 năm 2015, Ủy ban Nobel Na Uy đã công bố quyết định trao giải Nobel Hòa bình năm 2015 cho bộ tứ này vì đã "đóng góp phần quyết định để xây dựng một nền dân chủ đa nguyên tại Tunisia trong sự trỗi dậy của Cách mạng Hoa nhài năm 2011".
Quân đội Tunisia được sử dụng để đàn áp biểu tình
Biểu tình do Tổng Liên đoàn Lao động Tunisia tổ chức ngày 21/1/2011
Boronia exilis

| Boronia exilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. exilis
Danh pháp hai phần
Boronia exilis Paul G.Wilson, 1998 
Boronia exilis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Paul G.Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia exilis”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Boronia floribunda

| Boronia floribunda> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. floribunda
Danh pháp hai phần
Boronia floribunda Sieber ex Rchb., 1825 
 
Boronia floribunda là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sieber ex Rchb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1825.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia floribunda”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Boronia filifolia

| Boronia filifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. filifolia
Danh pháp hai phần
Boronia filifolia F.Muell., 1858 
Boronia filifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1858.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia filifolia”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Boronia fraseri

| Boronia fraseri |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. fraseri
Danh pháp hai phần
Boronia fraseri Hook., 1843 
Boronia fraseri là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Hook. mô tả khoa học đầu tiên năm 1843.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia fraseri”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Boronia jensziae

| Boronia jensziae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. jensziae
Danh pháp hai phần
Boronia jensziae Duretto, 1999 
Boronia jensziae là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Duretto mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia jensziae”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Boronia jucunda

| Boronia jucunda> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. jucunda
Danh pháp hai phần
Boronia jucunda Duretto, 1997 
Boronia jucunda là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Duretto mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia jucunda”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Boronia laxa

| Boronia laxa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. laxa
Danh pháp hai phần
Boronia laxa Duretto, 1997 
Boronia laxa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Duretto mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia laxa”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Boronia mollis

| Boronia mollis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. mollis
Danh pháp hai phần
Boronia mollis A.Cunn., 1841 
 
Boronia mollis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được A.Cunn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1841.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia mollis”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Bảng chữ cái Duy Ngô Nhĩ

Bảng chữ cái Duy Ngô Nhĩ là một ký tự chữ cái của tiếng Duy Ngô Nhĩ, một trong số ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Turk và được nói tại Tân Cương, một khu vực chạy độc lập bởi Cộng hòa Nhân Dân Trung Hoa. Tiếng Duy Ngô Nhĩ được nói bởi nhóm dân tộc cùng tên và có truyền thống lâu đời. Nhưng ngày nay, một hình thức bắt nguồn từ bảng chữ cái Ả Rập lại là ký tự chính thức cho người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương được sử dụng, mặc dù các bảng chữ cái khác được sử dụng bởi ngôn ngữ bên ngoài Tân Cương.
Lịch sử > Thế kỷ 5 đến 19

Có thời kỳ viết chính trong truyền thống văn học Duy Ngô Nhĩ. Lần đầu tiên bắt đầu vào thế kỷ thứ 5 với người Duy Ngô Nhĩ sử dụng bảng chữ cái Sogdia. Chữ viết này đã bị vô hiệu hóa trong thế kỷ 10, với người Duy Ngô Nhĩ được viết theo bảng chữ cái của tiếng Duy Ngô Nhĩ cổ đại, nhưng nó đã được sử dụng lại giữa thế kỷ 15 và 16. Trong khi chữ viết Sogdia vẫn còn được sử dụng, Bảng chữ cái Orkhon (bảng chữ cái Turk cổ đại) bắt đầu được sử dụng, hoạt động từ thế kỷ thứ 6 đến thế kỷ thứ 9.
Bảng chữ cái Sogdia cổ đại được sử dụng cho đến thế kỷ 18, được sử dụng cùng với một chữ viết bắt nguồn từ bảng chữ cái Ả Rập đi kèm với Hồi giáo vào thế kỷ 10. Bảng chữ cái này có nguồn gốc từ tiếng Ả Rập vẫn được sử dụng trong ngày nay, không giống như chữ viết của tiếng Duy Ngô Nhĩ cổ đại và vẫn được sử dụng cho đến ngày nay, mặc dù nó ít được sử dụng hơn vào giữa thế kỷ 20.
Bảng chữ cái Ả Rập được sử dụng ban đầu bởi Chagatai, được sử dụng để viết tiếng Duy Ngô Nhĩ và cũng là tiếng Sát Hợp Đài, nhưng nó đã bị sử dụng vào đầu những năm 1920 của thế kỷ 20, khi các vùng nói tiếng Duy Ngô Nhĩ đang nằm dưới sự thống trị của Liên Xô.  Các Syria bảng chữ cái cũng đã được sử dụng cho một số thời gian giữa thế kỷ V và XIX.
Lịch sử > Thế kỷ 20 và 21

Chữ viết Duy Ngô Nhĩ đã trải qua nhiều thay đổi trong thế kỷ 20 chủ yếu là do các quyết định chính trị, do Liên Xô và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa gây ra. Liên Xô ban đầu tìm cách thực hiện bảng chữ cái Latinh, nhưng đã quyết định vào cuối những năm 1920 cho một bảng chữ cái có nguồn gốc từ Kirin, cái gọi là Uyghur Siril Yéziq, sợ rằng La Mã hóa (Latinh hóa) sẽ củng cố mối quan hệ của người Duy Ngô Nhĩ với các dân tộc Turk khác.
Năm 1949, với tuyên bố của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa dưới chế độ cộng sản, việc quảng bá chữ viết bắt nguồn từ bảng chữ cái Kirin cũng được bắt đầu. Tuy nhiên, với những căng thẳng giữa Trung Quốc và Liên Xô vào cuối những năm 1950, người Trung Quốc đã phát triển một bảng chữ cái mới dựa trên Bính âm và Kirin (về mặt cấu trúc các ký tự tương tự như bảng chữ cái Turk thống nhất), cái gọi là bảng chữ cái Latinh có ảnh hưởng Kirin (Yengi Yezigi). Sau này được người Trung Quốc quảng bá, trở thành chính thức và được sử dụng trong khoảng 10 năm.
Một bảng chữ cái như vậy dựa trên Bính âm trở nên không phổ biến và cách viết bắt nguồn từ bảng chữ cái tiếng Ả Rập đã được thực hiện một lần nữa, tuy nhiên, ở dạng sửa đổi so với cũ, hiện được gọi là Uyghur Ereb Yéziqi. Tuy nhiên, do tầm quan trọng ngày càng tăng của công nghệ thông tin, cần phải sử dụng lại bảng chữ cái Latinh đã được sửa đổi khi làm việc với máy tính. Điều này dẫn đến năm hội nghị từ năm 2000 đến 2001, từ đó bảng chữ cái Latinh, cái gọi là Uyghur Latin Yéziqi.
Bảng chữ cái

Ngày nay, ngôn ngữ Duy Ngô Nhĩ đang được viết bằng cách sử dụng bốn bảng chữ cái khác nhau, đó là:
UEY, bảng chữ cái tiếng Ả Rập Duy Ngô Nhĩ, bảng chữ cái chính thức duy nhất ở tỉnh Tân Cương của Trung Quốc, và được sử dụng rộng rãi trong chính phủ, phương tiện truyền thông xã hội và trong cuộc sống hàng ngày rất phổ biến;
ULY: bảng chữ cái tiếng Duy Ngô Nhĩ Latinh được giới thiệu vào năm 2008 và chỉ được sử dụng trong các lĩnh vực liên quan đến máy tính như một hệ thống chữ viết phụ trợ, nhưng ngày nay nó được sử dụng rộng rãi ở bên ngoài Trung Quốc, đặc biệt là ở các nước phương tây;
UKY, bảng chữ cái Duy Ngô Nhĩ Kirin chủ yếu được sử dụng bởi người Duy Ngô Nhĩ sống ở các quốc gia Trung Á, đặc biệt là ở Kazakhstan;
UYY: Tập lệnh mới Duy Ngô Nhĩ hỗn hợp cũ hơn, còn được gọi là Pinyin Yeziⱪi, UPNY, bảng chữ cái này cũng là cơ sở Latinh, hiện nay hầu hết mọi người sử dụng ULY thay vì UYY.
Trong bảng dưới đây, các bảng chữ cái được hiển thị cạnh nhau để so sánh, cùng với phiên âm trong Bảng chữ cái ngữ âm quốc tế. Nó chỉ được nhóm theo khoảng cách âm vị; mỗi bảng chữ cái có thứ tự sắp xếp riêng của nó. Một số mẫu thư được sử dụng cho các từ mượn (đáng chú ý là tên riêng) từ các ngôn ngữ khác, hoặc đôi khi được giữ từ các quy ước chỉnh hình cũ hơn, được hiển thị giữa các dấu ngoặc đơn.
Bố trí bàn phím MS Windows tiêng Duy Ngô Nhĩ. Lưu ý rằng các nguyên âm vẫn đang sử dụng bỏi abjad từ chữ viết Ả Rập và không phải là các chữ cái đơn giản mới hơn cho các nguyên âm của bảng chữ cái Ả Rập Duy Ngô Nhĩ (bao gồm các cặp chữ Ả Rập (đậm), bắt đầu bằng alef với hamza, phải được nhập riêng trên bàn phím này trước nguyên âm thực tế). Trên thực tế, bàn phím cũng dựa trên bảng chữ cái Latinh (mờ) được sử dụng cho Tập lệnh mới Duy Ngô Nhĩ hỗn hợp và không cho phép nhập chính xác tất cả các nguyên âm cho bảng chữ cái tiếng Ả Rập hiện tại.
Bảng chữ cái hiện tại so sánh: Bảng chữ cái Ả Rập Duy Ngô Nhĩ, Bảng chữ cái Latinh Duy Ngô Nhĩ; Uyghur Ereb Yëziqi we Uyghur Latin alphabet sëlishturma ëlipbesi.
Boronia nematophylla

| Boronia nematophylla |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. nematophylla
Danh pháp hai phần
Boronia nematophylla F.Muell., 1860 
 
Boronia nematophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia nematophylla”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Boronia ruppii

| Boronia ruppii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. ruppii
Danh pháp hai phần
Boronia ruppii Cheel, 1927 publ. 1928 
 
Boronia ruppii là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Cheel mô tả khoa học đầu tiên năm 1927 publ. 1928.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia ruppii”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Câu lạc bộ bóng đá nữ Thái Nguyên T&T

Câu lạc bộ bóng đá nữ Thái Nguyên T&T là một câu lạc bộ bóng đá nữ Việt Nam, có trụ sở tại Thái Nguyên, Việt Nam. Đội bóng đang thi đấu tại Giải bóng đá nữ vô địch quốc gia. Sân nhà của đội là Sân vận động Thái Nguyên. Đội ra đời vào năm 2003 với tên gọi: Câu lạc bộ bóng đá nữ Thái Nguyên và tham dự Giải bóng đá nữ vô địch quốc gia vào năm đó. Đội được thành lập vào năm 2003 với tên gọi: Câu lạc bộ bóng đá nữ Thái Nguyên và tham dự Giải bóng đá nữ vô địch quốc gia vào năm đó.
Lịch sử

Câu lạc bộ được thành lập vào năm 2003 ban đầu với tên gọi: Câu lạc bộ bóng đá nữ Thái Nguyên và tham dự Giải bóng đá nữ vô địch quốc gia vào năm đó. Trong giai đoạn từ năm 2003 đến năm 2008, đội bóng nữ xứ Chè thi đấu không thành công khi có đến năm mùa bóng họ không giành bất kỳ một chiến thắng nào cả.
Giai đoạn từ năm 2009 đến 2012, Lượt đi Giải bóng đá nữ vô địch quốc gia 2009 tổ chức trên sân nhà đó là sân Thái Nguyên từ ngày 24 tháng 3 đến ngày 11 tháng 4 năm 2009, khi đó đội xếp hạng cuối và đã chấm dứt cơn khát điểm số khi có 1 trận thắng và 1 trận hòa ở mùa bóng đó. Đội đã có nhà tài trợ để ổn định tài chính về sau này. Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên (TISCO) là nhà tài trợ đầu tiên cho đội bóng nữ xứ Chè và qua đó Câu lạc bộ bóng đá nữ Thái Nguyên đổi tên thành Câu lạc bộ bóng đá nữ Gang Thép Thái Nguyên kể từ ngày 18 tháng 4 năm 2009. Vào năm 2010, Huấn luyện viên Đỗ Thị Thủy của đội nữ Gang Thép Thái Nguyên tử nạn khi đang nghỉ phép sau khi kết thúc lượt đi mùa bóng 2010.
Tên đội bóng

2003-2008: Thái Nguyên;
2009-2012: Gang Thép Thái Nguyên;
2013-2019: TNG Thái Nguyên;
2020-nay: Thái Nguyên T&T
Đội hình

Ghi chú: Quốc kỳ chỉ đội tuyển quốc gia được xác định rõ trong điều lệ tư cách FIFA. Các cầu thủ có thể giữ hơn một quốc tịch ngoài FIFA.
Danh hiệu > Danh hiệu trong nước

Vô địch Quốc gia
Cúp Quốc gia
U19
Danh hiệu > Danh hiệu trong nước > Cá nhân

Vô địch Quốc gia
Thành tích tại Giải Vô địch Quốc gia

| Thành tích của TNG Thái Nguyên tại Giải Vô địch Quốc gia> Năm | Thành tích của TNG Thái Nguyên tại Giải Vô địch Quốc gia> Thành tích | Thành tích của TNG Thái Nguyên tại Giải Vô địch Quốc gia>  St  | Thành tích của TNG Thái Nguyên tại Giải Vô địch Quốc gia>  T  | Thành tích của TNG Thái Nguyên tại Giải Vô địch Quốc gia>  H  | Thành tích của TNG Thái Nguyên tại Giải Vô địch Quốc gia>  B  | Thành tích của TNG Thái Nguyên tại Giải Vô địch Quốc gia>  Bt  | Thành tích của TNG Thái Nguyên tại Giải Vô địch Quốc gia>  Bb  | Thành tích của TNG Thái Nguyên tại Giải Vô địch Quốc gia> Điểm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2003 | Thứ 6 | 10 | 0 | 0 | 10 | 3 | 35 | 0 |
| 2004 | Thứ 6 | 10 | 0 | 2 | 8 | 8 | 27 | 2 |
| 2005 | Thứ 6 | 10 | 0 | 0 | 10 | 7 | 38 | 0 |
| 2006 | Thứ 6 | 10 | 0 | 0 | 10 | 2 | 33 | 0 |
| 2007 | Thứ 6 | 10 | 0 | 0 | 10 | 2 | 33 | 0 |
| 2008 | Thứ 6 | 10 | 0 | 0 | 10 | 5 | 34 | 0 |
| 2009 | Thứ 6 | 10 | 1 | 1 | 8 | 4 | 22 | 4 |
| 2010 | Thứ 6 | 10 | 0 | 4 | 6 | 8 | 22 | 4 |
| 2011 | Thứ 5 | 10 | 1 | 1 | 8 | 2 | 18 | 4 |
| 2012 | Thứ 6 | 10 | 1 | 1 | 8 | 9 | 32 | 4 |
| 2013 | Thứ 5 | 10 | 0 | 2 | 8 | 2 | 24 | 2 |
| 2014 | Thứ 4 | 10 | 3 | 4 | 3 | 11 | 16 | 13 |
| 2015 | Thứ 6 | 12 | 1 | 4 | 7 | 3 | 17 | 7 |
| 2016 | Thứ 5 | 14 | 7 | 0 | 7 | 19 | 23 | 21 |
| 2017 | Thứ 5 | 14 | 5 | 2 | 7 | 15 | 26 | 17 |
| 2018 | Thứ 5 | 12 | 3 | 1 | 8 | 7 | 24 | 10 |
| 2019 | Thứ 5 | 12 | 3 | 0 | 9 | 11 | 39 | 9 |
| 2020 | Thứ 5 | 14 | 4 | 4 | 6 | 13 | 30 | 16 |
Boronia subsessilis

| Boronia subsessilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. subsessilis
Danh pháp hai phần
Boronia subsessilis Benth., 1863 
Boronia subsessilis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia subsessilis”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
SMS Kaiser Wilhelm der Grosse

Về chiếc tàu biển chở hành khách cùng tên, xin xem SS Kaiser Wilhelm der Grosse.
| --- | --- |

Lịch sử
Đức
Tên gọi:  Kaiser Wilhelm der Grosse
Đặt tên theo:  Wilhelm Đại đế
Xưởng đóng tàu:  Germaniawerft, Kiel
Đặt lườn:  tháng 1 năm 1898
Hạ thủy:  1 tháng 6 năm 1899
Nhập biên chế:  5 tháng 5 năm 1901
Số phận:  Bị tháo dỡ 1920
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Lớp thiết giáp hạm Kaiser Friedrich III
Trọng tải choán nước:  10.790 t (10.620 tấn Anh; 11.890 tấn Mỹ) (tiêu chuẩn) 11.599 t (11.416 tấn Anh; 12.786 tấn Mỹ) (đầy tải)
Chiều dài:  125,3 m (411 ft)
Sườn ngang:  20,4 m (67 ft)
Mớn nước:  7,89 m (25,9 ft)
Động cơ đẩy:  3 × động cơ hơi nước ba buồng bành trướng đặt dọc 4 × nồi hơi Marine & 6 × nồi hơi hình trụ ngang 3 × trục công suất 13.000 hp (9.700 kW)
Tốc độ:  17,5 hải lý trên giờ (32,4 km/h; 20,1 mph)
Tầm xa:  3.420 nmi (6.330 km; 3.940 mi) ở tốc độ 10 hải lý trên giờ (19 km/h; 12 mph)
Tầm hoạt động:  1.070 tấn (1.050 tấn Anh) than
Thủy thủ đoàn tối đa:  658-687
Vũ khí:  4 × hải pháo 24 cm (9,4 in) SK L/40; 18 × hải pháo 15 cm (5,9 in) SK L/40; 12 × pháo 8,8 cm (3,5 in) SK L/30; 12 × súng máy; 6 × ống phóng ngư lôi 45 cm (18 in)
Bọc giáp:  đai giáp chính: 300–150 mm (11,8–5,9 in); sàn tàu: 65 mm (2,6 in); tháp pháo: 250 mm (9,8 in); tháp pháo ụ: 150 mm (5,9 in); tháp chỉ huy: 250 mm (9,8 in)
Ghi chú:  Nguồn tư liệu
SMS Kaiser Wilhelm der Grosse là chiếc dẫn đầu của lớp thiết giáp hạm tiền-dreadnought Kaiser Friedrich III được Hải quân Đế quốc Đức chế tạo vào giai đoạn cuối thế kỷ 19 bước sang thế kỷ 20. Kaiser Wilhelm der Grosse được đóng tại xưởng tàu của hãng Germaniawerft ở Kiel, được đặt lườn vào năm 1898 và hoàn tất vào tháng 5 năm 1901. Con tàu được trang bị dàn pháo chính gồm bốn khẩu 24 xentimét (9,4 in) trên hai tháp pháo nòng đôi.
Kaiser Wilhelm der Grosse đã phục vụ cùng hạm đội trong mười năm, trong thời gian đó đã tham gia nhiều cuộc cơ động huấn luyện của Hạm đội. Tuy nhiên, vào đầu những năm 1910, các thiết giáp hạm dreadnought mới bắt đầu được đưa ra hoạt động, nên nó được cho ngừng hoạt động và đưa về lực lượng dự bị. Vào lúc Chiến tranh Thế giới thứ nhất nổ ra, nó cùng các tàu chị em được huy động trở lại để phục vụ như là Hải đội Chiến trận 5 thuộc Hạm đội Biển khơi và làm nhiệm vụ tàu phòng duyên. Đến năm 1915, các con tàu được rút khỏi hoạt động để phục vụ trong các vai trò phụ trợ. Kaiser Wilhelm der Grosse được sử dụng như một tàu kho chứa tại Kiel và sau cùng như một tàu mục tiêu thực hành ngư lôi. Sau khi chiến tranh kết thúc, nó bị bán để tháo dỡ vào năm 1920.
Thiết kế và chế tạo

Bài chi tiết: Lớp thiết giáp hạm Kaiser Friedrich III
Kaiser Wilhelm II, Hoàng đế của Đế quốc Đức, tin rằng đất nước cần có một lực lượng hải quân mạnh mẽ để bành trướng ảnh hưởng ra bên ngoài lục địa Châu Âu. Vì vậy, ông khởi phát một chương trình xây dựng lực lượng hải quân vào cuối những năm 1880, và những chiếc thiết giáp hạm đầu tiên được chế tạo chính là bốn chiếc thuộc lớp Brandenburg. Chúng được tiếp nối bởi năm chiếc lớp Kaiser Friedrich III.
Các con tàu có chiều dài chung 125,3 m (411 ft), mạn thuyền rộng 20,4 m (67 ft), và độ sâu của mớn nước là 7,89 m (25,9 ft) ở phía trước và 8,25 m (27,1 ft) ở phía sau. Chúng được vận hành bởi ba động cơ hơi nước ba buồng bành trướng đặt dọc dẫn động ba trục chân vịt; hơi nước được cung cấp bởi bốn nồi hơi Marine và sáu nồi hơi hình trụ dọc. Hệ thống động lực của Kaiser Wilhelm der Grosse sản sinh công suất 13.000 mã lực chỉ (9.700 kW), cho phép đạt đến tốc độ tối đa 17,5 hải lý trên giờ (32,4 km/h).
Dàn vũ khí của Kaiser Wilhelm der Grosse bao gồm bốn khẩu 24 xentimét (9,4 in) SK/L 40 trên hai tháp pháo nòng đôi, một phía trước và một phía sau cấu trúc thượng tầng trung tâm. Dàn pháo hạng hai gồm mười tám khẩu hải pháo 15 cm (5,9 in) SK L/40 và mười hai khẩu pháo 8,8 cm (3,5 in) SK L/30 bắn nhanh. Ngoài ra nó còn được trang bị sáu ống phóng ngư lôi 45 cm (17,7 in) đặt trên các bệ xoay bên trên mực nước.
Kaiser Wilhelm der Grosse được đặt hàng dưới cái tên tạm thời Ersatz König Wilhelm như là chiếc thay thế cho con tàu König Wilhelm đã lạc hậu. Lườn của nó được đặt tại xưởng tàu của hãng Germaniawerft dưới số hiệu chế tạo 79 vào năm 1898. Nó được hạ thủy vào ngày 1 tháng 6 năm 1899; tên của nó được đặt theo Wilhelm Đại đế, và nó được đưa ra hoạt động cùng hạm đội vào ngày 5 tháng 5 năm 1901.