stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chiến tranh Afghanistan (2001–2021)
Bối cảnh > Taliban đối đầu với Liên minh phương Bắc > Thay đổi chính sách của Hoa Kỳ đối với Afghanistan

Trong chính quyền Clinton, Hoa Kỳ có xu hướng ủng hộ Pakistan và cho đến năm 1998–1999 không có chính sách rõ ràng nào đối với Afghanistan. Ví dụ, vào năm 1997, Robin Raphel của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã yêu cầu Massoud đầu hàng Taliban. Massoud trả lời rằng, miễn là ông có kiểm soát một khu vực có kích thước bằng chiếc mũ của mình, ông sẽ tiếp tục bảo vệ nó chống lại Taliban. Cùng lúc đó, các quan chức chính sách đối ngoại hàng đầu trong chính quyền Clinton đã bay đến miền bắc Afghanistan để cố gắng thuyết phục Mặt trận Thống nhất không tận dụng cơ hội để đạt được những lợi ích quan trọng chống lại Taliban. Họ khẳng định đã đến lúc ngừng bắn và cấm vận vũ khí. Vào thời điểm đó, Pakistan đã bắt đầu một " cuộc không vận giống như Berlin để tiếp tế và tái trang bị cho Taliban", được tài trợ bằng tiền của Ả Rập Xê-út.
Chính sách của Mỹ đối với Afghanistan đã thay đổi sau vụ đánh bom đại sứ quán Mỹ năm 1998. Sau đó, Osama bin Laden bị truy tố vì liên quan đến vụ đánh bom đại sứ quán. Năm 1999, cả Mỹ và Liên Hợp Quốc đều ban hành các lệnh trừng phạt chống lại Taliban thông qua Nghị quyết 1267 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, trong đó yêu cầu Taliban đầu hàng Osama bin Laden để xét xử tại Mỹ và đóng cửa tất cả các căn cứ khủng bố ở Afghanistan. Sự hợp tác duy nhất giữa Massoud và Mỹ vào thời điểm đó là nỗ lực với CIA để truy tìm bin Laden sau vụ đánh bom năm 1998.  Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu không hỗ trợ Massoud trong cuộc chiến chống Taliban.
Đến năm 2001, các sĩ quan CIA biết về Massoud đã thay đổi chính sách về Afghanistan.  Luật sư của CIA, làm việc với các sĩ quan thuộc Phòng Cận Đông và Trung tâm Chống khủng bố, bắt đầu soạn thảo một phát hiện chính thức về chữ ký của Tổng thống George W. Bush, cho phép một chương trình hành động bí mật ở Afghanistan. Đây sẽ là lần đầu tiên trong một thập kỷ Hoa Kỳ tìm cách tác động đến tiến trình chiến tranh Afghanistan mà ủng hộ Massoud.  Richard A. Clarke, chủ tịch Nhóm An ninh Chống Khủng bố dưới thời chính quyền Clinton, và sau đó là một quan chức trong Chính quyền Bush, được cho là đã trình bày một kế hoạch với Cố vấn An ninh Quốc gia của Bush là Condoleezza Rice vào tháng 1 năm 2001.
Sự thay đổi trong chính sách của Hoa Kỳ đã được thực hiện vào tháng 8 năm 2001.  Chính quyền Bush đồng ý về một kế hoạch bắt đầu hỗ trợ Massoud. Một cuộc họp của các quan chức an ninh quốc gia hàng đầu đã nhất trí rằng sẽ đưa ra tối hậu thư cho Taliban để giao nộp bin Laden và các thành viên al-Qaeda khác. Nếu Taliban từ chối, Mỹ sẽ cung cấp viện trợ quân sự bí mật cho các nhóm chống Taliban. Nếu cả hai lựa chọn đó đều thất bại, "các đại biểu nhất trí rằng Hoa Kỳ sẽ tìm cách lật đổ chế độ Taliban thông qua hành động trực tiếp hơn."
Bối cảnh > Taliban đối đầu với Liên minh phương Bắc > Vụ ám sát Massoud trước thềm 11/9

Ahmad Shah Massoud là lãnh đạo duy nhất của Mặt trận Thống nhất (Liên minh phương Bắc) ở Afghanistan vào năm 2001. Trong các khu vực dưới quyền kiểm soát của mình, Massoud thiết lập các thể chế dân chủ và ký Tuyên bố về Quyền của Phụ nữ. Kết quả là, một số thường dân đã chạy trốn đến các khu vực do ông kiểm soát. Tổng cộng, ước tính có khoảng một triệu người chạy trốn khỏi Taliban.
Cuối năm 2000, Massoud mời một số thủ lĩnh bộ lạc Afghanistan khác đến một jirga ở miền bắc Afghanistan "để giải quyết tình trạng hỗn loạn chính trị ở Afghanistan". Trong số những người tham dự có những người theo chủ nghĩa dân tộc Pashtun, Abdul Haq và Hamid Karzai.
Đầu năm 2001, Massoud và một số nhà lãnh đạo Afghanistan khác đã phát biểu trước Nghị viện Châu Âu tại Brussels, yêu cầu cộng đồng quốc tế giúp đỡ nhân đạo. Đặc phái viên Afghanistan khẳng định rằng Taliban và al-Qaeda đã đưa ra "một nhận thức rất sai lầm về Hồi giáo" và rằng nếu không có sự hỗ trợ của Pakistan và Osama bin Laden, Taliban sẽ không thể duy trì chiến dịch quân sự của họ trong một năm nữa. Massoud cảnh báo rằng tình báo của ông đã thu thập thông tin về một cuộc tấn công quy mô lớn sắp xảy ra trên đất Mỹ.
Vào ngày 9 tháng 9 năm 2001, hai người Algeria nói tiếng Pháp đóng giả làm nhà báo đã giết chết Massoud trong một vụ tấn công liều chết ở tỉnh Takhar của Afghanistan. Hai thủ phạm sau đó được cho là thành viên của al-Qaeda. Họ đang phỏng vấn Massoud trước khi cho nổ một quả bom được giấu trong máy quay video. Cả hai người được cho là al-Qaeda này sau đó đều bị lính canh của Massoud giết chết. Massoud qua đời trên đường trực thăng tới bệnh viện bên kia biên giới ở Tajikistan. Đám tang của ông tại Thung lũng Panjshir, quê hương của ông đã có hàng nghìn người tham dự.
Bối cảnh > Tấn công 11/9

Vào sáng ngày 11 tháng 9 năm 2001, tổng cộng 19 người đàn ông Ả Rập - 15 người trong số họ đến từ Ả Rập Xê Út - đã thực hiện bốn cuộc tấn công phối hợp tại Hoa Kỳ. Bốn máy bay phản lực chở khách thương mại đã bị cướp. Những kẻ không tặc - thành viên của phòng Hamburg - đã cố tình đâm hai chiếc máy bay vào Tháp Đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới ở Thành phố New York, giết chết tất cả mọi người trên khoang và hơn 2.000 người trong các tòa nhà. Cả hai tòa nhà đều sụp đổ trong vòng hai giờ do thiệt hại liên quan đến vụ va chạm, phá hủy các tòa nhà gần đó và làm hư hại những tòa nhà khác. Những kẻ không tặc đã đâm chiếc máy bay thứ ba vào Lầu Năm Góc ở Arlington, Virginia, ngay bên ngoài Washington, DC Chiếc máy bay thứ tư đã lao xuống cánh đồng gần Shanksville, ở vùng nông thôn Pennsylvania, sau khi một số hành khách và phi hành đoàn cố gắng giành lại quyền kiểm soát chiếc máy bay. những kẻ không tặc đã chuyển hướng về phía Washington, DC, nhằm vào Nhà Trắng, hoặc Điện Capitol của Hoa Kỳ. Không ai trên các chuyến bay sống sót. Theo Sở Y tế Bang New York, số người chết trong số những người ứng cứu bao gồm cả lính cứu hỏa và cảnh sát là 836 người tính đến tháng 6 năm 2009. Tổng số người chết là 2.996 người, bao gồm cả 19 tên không tặc.
Bối cảnh > Tối hậu thư của Mỹ cho Taliban

Taliban công khai lên án vụ tấn công ngày 11/9. Tổng thống Mỹ George W. Bush đã ra tối hậu thư cho Taliban để giao nộp Osama bin Laden, "đóng cửa ngay lập tức mọi trại huấn luyện khủng bố, giao nộp mọi tên khủng bố và những kẻ ủng hộ chúng, đồng thời cho Hoa Kỳ toàn quyền tiếp cận các trại huấn luyện khủng bố để kiểm tra." Taliban từ chối, nói rằng Osama bin Laden được luật hiếu khách truyền thống của người Pashtun bảo vệ.
Sau cuộc xâm lược của Mỹ, Taliban từ chối giao nộp Bin Laden cho Mỹ, thay vào đó bày tỏ sẵn sàng giao nộp Bin Laden cho một nước thứ ba mà sẽ "không bao giờ chịu áp lực của Mỹ" nếu có thêm bằng chứng tội ác. Hoa Kỳ đáp trả bằng cách tiếp tục bắn phá sân bay Kabul và các thành phố khác. Về phần mình, Al Qaeda đe dọa sẽ tấn công thêm vào Vương quốc Anh và Hoa Kỳ. Haji Abdul Kabir, nhân vật quyền lực thứ ba trong chế độ Taliban cầm quyền, nói với các phóng viên: "Nếu Taliban được cung cấp bằng chứng cho thấy Osama bin Laden có liên quan, chúng tôi sẽ sẵn sàng giao hắn cho nước thứ ba."
Tiến trình > Đầu cuộc chiến

Ngày 7 tháng 10 năm 2001, sau khi Taliban nhiều lần thách thức từ chối giao nộp bin Laden, Hoa Kỳ và các đồng minh bắt đầu oanh kích ban ngày từ trên không, chống lại các cơ sở quân sự và các doanh trại huấn luyện quân khủng bố Afghanistan. Năm tuần sau, với không quân Hoa Kỳ giúp đỡ, Liên minh phương Bắc xoay xở bằng tốc độ ngoạn mục, lấy lại các thành phố nòng cốt Mazar-i-Sharif và thủ đô Kabul. Ngày 7 tháng 12, chế độ Taliban sụp đổ hoàn toàn, khi quân sĩ bỏ trốn khỏi pháo lũy phòng thủ cuối cùng. Tuy nhiên các thành viên Al-Qeda và thành viên Moudjahid khác từ các bộ phận khác nhau của thế giới Hồi giáo, từng chiến đấu trong hàng ngũ Taliban còn sống sót trong những ổ kháng cự dữ tợn trước kia, buộc Hoa Kỳ và các đồng minh phải hiện diện ở Afghanistan. 
Osama Bin Laden - trùm khủng bố hiện tại bị tiêu diệt.,lãnh tụ Taliban Mullah Muhammad Omar vẫn chưa bị bắt, tuy nhiên đến ngày 29 tháng 7 năm 2015, Omar được xác định đã chết vào ngày 24 tháng 4 năm 2013
Tiến trình > Chính phủ mới

Tháng 12 năm 2001, Hamid Karzai, một người Pastun (nhóm dân tộc chiếm đa số trong xứ) và lãnh tụ của thị tộc có 500.000 người dân quân hùng mạnh, được mời gọi làm người đứng đầu chính quyền lâm thời của Afghanistan. Tháng 6 năm 2002, ông chính thức trở thành Tổng thống Afghanistan. Hoa Kỳ duy trì xấp xỉ 12.000 quân để đánh lại các tàn dư Taliban và al-Qaeda, và khoảng 31 nước cũng đóng góp vào các lực lượng gìn giữ hòa bình do Liên Hợp Quốc đứng đầu. Năm 2003, sau khi Hoa Kỳ bỏ lực lượng quân sự chuyển sang chiến tranh Iraq, những cuộc tấn công vào quân lực do Hoa Kỳ cầm đầu trở nên mạnh hơn, khi phe Taliban và al-Qaeda tụ tập lại.
Tổng thống Hamid Karzai nắm quyền vững bền, khi các lãnh tụ chiến tranh ở đào hầm hố vẫn tiếp tục thi thố kiểm soát trong vùng. Tuy nhiên, đáng chú ý nhất là những cuộc bầu cử tổng thống dân chủ đầu tiên của Afghanistan vào tháng 10 năm 2002bộc lộ rõ ràng một thành công. Mười triệu người Afghanistan, hơn một phần ba đất nước đã được ghi tên bầu cử, kể cả hơn 40% các phụ nữ chọn lựa. Karzai được tuyên bố là người thắng cử tháng 11, và chiếm 55% số phiếu cử tri, và nhiệm kỳ bắt đầu vào tháng 12.
Tiến trình > Taliban phản kháng

Tháng 9 năm 2005, Afghanistan cho tổ chức các cuộc bầu cử nghị viện đầu tiên trong hơn 25 năm.
Phe Taliban tiếp tục tấn công quân lính Hoa Kỳ suốt năm 2005 và 2006. Năm 2006là năm chết chóc nhiều nhất cho quân lính Hoa Kỳ, từ khi chiến tranh bắt đầu năm 2001. Năm 2004 và 2005, mức độ quân Mỹ tại Afghanistan dần tăng lên đến gần 18.000 từ số thấp là 10.000. Suốt mùa xuân 2006, quân lính Taliban - đó là một lực lượng có nhiều ngàn người – xâm nhập vào Nam Afghanistan, tuyển quân từ các ngôi làng địa phương và tấn công cả quân chính phủ Afghanistan lẫn Hoa Kỳ.
Tiến trình > Liên quân tại miền nam

Vào tháng 5 và 6, 2006, chiến dịch Mount Thrust thực hiện, triển khai hơn 10.000 quân Afghanistan và liên quân tại miền Nam. Khoảng 700 người, trong đó hầu hết là quân Taliban bị giết chết. Tháng 8, 2006, quân NATO tổ chức những cuộc hành quân ở Nam Afghanistan với liên minh do Hoa Kỳ dẫn đầu. Đây là sứ mệnh Afghanistan của NATO mà có ai đó coi là nguy hiểm nhất mà NATO đảm lãnh trong lịch sử 57 năm.
Tiến trình > Liên quân công kích

Phe Taliban tăng cường tấn công mạnh mẽ hơn vào cuối năm 2006 và sang năm 2007 với các binh sĩ vượt vào miền Đông Afghanistan từ các khu vực bộ tộc của Pakistan. Chính quyền Pakistan không nhận là tình báo của nước này đã yểm trợ binh sĩ Hồi giáo dù có những báo cáo trái ngược từ các nhà ngoại giao và thông tấn phương Tây. Mullah Dadullah, chỉ huy hành quân hàng đầu của Taliban từng tổ chức ám sát và bắt cóc, bị giết chết trong cuộc tấn công ở tỉnh Helmand vào tháng 5 năm 2007 do lực lượng an ninh Afghanistan, quân NATO và binh lính Mỹ cùng thực hiện.
Tiến trình > Taliban phản công năm 2021 và chiến thắng

Trong tuyên bố đăng trên trang Facebook chính thức ngày 15-8-2021 (giờ địa phương), Tổng thống Afghanistan - ông Ashraf Ghani đã chính thức xác nhận lực lượng Taliban đã giành chiến thắng cuộc chiến gần 20 năm ở nước này.
Người đứng đầu văn phòng chính trị Taliban và đồng sáng lập Mullah Abdul Ghani Baradar tuyên bố Taliban đã chiến thắng trong cuộc chiến chống Mỹ ở Afghanistan. Trong tuyên bố qua video hôm 15/8, Mullah Abdul Ghani Baradar nói việc chứng kiến tất cả các thành phố lớn của Afghanistan thất thủ trong vòng một tuần, là "chiến thắng bất ngờ", nhanh chóng và chưa từng có.
Theo tờ báo The Guardian, Taliban được cho là sẽ chính thức tuyên bố nắm quyền kiểm soát đất nước và đưa nước này trở thành "Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan".
Trận chiến

Từ 2001 tới 2021 đã xảy ra các trận chiến trong đó có:
Trận Dahaneh
Trận Kamdesh
Trận phục kích Uzbin
Chiến dịch Bia Daralam
Cuộc oanh kích Dhuusamareeb
Kabul sụp đổ
Đền thờ Vua Lê Đại Hành

| Đền vua Lê Đại Hành  |
| --- | --- |
Di tích quốc gia
Đường chính đạo
Thờ phụng

Đại Hành Hoàng Đế
Lê Hoàn
941 – 1005
Công tích: đánh tan quân Tống, lập nhà Tiền Lê
 
Thông tin đền
Thờ: tôn thất Tiền Lê
Địa chỉ:  tỉnh Ninh Bình, Việt Nam
Tọa độ: 20°17′10″B 105°54′20″Đ﻿ / ﻿20,2862001°B 105,9056228°Đ﻿ / 20.2862001; 105.9056228
vi
Di tích quốc gia
Khu vực núi Trường Yên và đền vua Đinh, đền vua Lê
Phân loại: Di tích lịch sử – văn hóa
Ngày công nhận: 28 tháng 4 năm 1962
Một phần của: Cố đô Hoa Lư
Quyết định: 313-VH/VP
 
x t 
Cổng đền Vua Lê Đại Hành
Tế hội đền Vua Lê vào dịp lễ hội cố đô Hoa Lư
Đường chính đạo đền Vua Lê Đại Hành
Đền Vua Lê Đại Hành là một di tích lịch sử văn hóa thuộc khu di tích quốc gia đặc biệt cố đô Hoa Lư tỉnh Ninh Bình. Đền thờ Vua Lê Đại Hành, thái hậu Dương Vân Nga, Lê Long Đĩnh, ngoài ra còn có bài vị thờ công chúa Lê Thị Phất Ngân và tướng Phạm Cự Lượng. Đền nằm cách đền vua Đinh Tiên Hoàng 300 mét, thuộc thành Đông kinh đô Hoa Lư xưa, nay là làng cổ Yên Thành, xã Trường Yên, Ninh Bình.
Đền vua Lê quy mô nhỏ hơn đền vua Đinh nên không gian trong đền khá gần gũi và huyền ảo.
Kiến trúc

Đền được xây theo kiểu nội công ngoại quốc nhưng có quy mô nhỏ hơn đền Vua Đinh. Trước mặt đền là khu quảng trường trung tâm cố đô Hoa Lư và núi Đèn nằm bên sông Sào Khê, sau đền là hào nước bảo vệ cố đô chạy dưới chân núi Đìa.
Qua Nghi môn ngoại (cửa ngoài) theo đường chính đạo lát gạch, phía bên trái là một hòn non bộ lớn, cao 3m tượng hình chim phượng múa, mỏ quay vào đền, hai cánh như đang bay. Bên tay phải là nhà Tiền bái, ở mặt tiền có hòn non bộ "Hổ phục" gồm gốc cây duối thân to có 9 núi, tuổi thọ trên 300 năm. Bên trái nhà Tiền bái có hòn non bộ có dáng "voi quỳ" được khắc hai chữ Hán "Bất di".
Theo đường chính đạo bên phải còn có hồ nước rộng. Qua Nghi môn nội (cửa trong) cũng 3 gian, theo chính đạo kiến trúc đăng đối là hai vườn hoa, tiếp đó là hai dãy nhà vọng. Ở giữa vườn hoa bên phải có hai non bộ "Phượng ấp", bên trái là hòn non bộ "Long Mã". Ở sân rồng gần gian giữa của Bái đường có long sàng bằng đá.
Đền có ba toà: toà ngoài là Bái đường, toà giữa là Thiêu hương thờ Phạm Cự Lượng, người có công với vua Lê Đại Hành. Gian giữa chính cung thờ Lê Hoàn ngồi hướng về phía trước, bên phải là Lê Long Đĩnh quay về hướng bắc, bên trái là hoàng hậu Dương Vân Nga quay hướng nam về phía đền vua Đinh. Theo lý giải của dân gian thì mặc dù bà đã xuất giá làm vợ vua Lê Đại Hành nhưng vẫn hướng về người chồng cũ là Vua Đinh Tiên Hoàng. Gian bên trái chính cung thờ công chúa Lê Thị Phất Ngân, con gái Vua Lê và Dương Vân Nga đồng thời là vợ của Lý Thái Tổ sau này. Hoàng hậu Lê Thị Phất Ngân là người sinh ra vua Lý Thái Tông vào năm 1000. Sau khi nhà Lý dời đô về Thăng Long, Bà thường về chùa Duyên Ninh để trông coi lăng mộ vua cha và tác hợp cho nhiều đôi trai gái thành duyên.
Nét độc đáo ở đền thờ vua Lê Đại Hành là nghệ thuật chạm gỗ thế kỷ 17 đã đạt đến trình độ điêu luyện, tinh xảo. Tương truyền, bà mẹ mơ thấy hoa sen mà sinh ra Lê Hoàn, trong lúc đi cấy ở cạnh ao sen. Bà đã ủ Lê Hoàn trong khóm trúc và được con hổ chúa rừng xanh ấp ủ. Sau lời cầu xin của bà mẹ con hổ bỏ đi. Sau này lớn lên Lê Hoàn đã lập ra nghiệp lớn: "Phá Tống, bình Chiêm" lừng lẫy. Vì vậy mà nghệ thuật điêu khắc gỗ dân gian Việt Nam của các nghệ nhân ở đây cũng thống nhất với truyền thuyết về các đề tài ca ngợi Lê Hoàn.
Nghệ thuật tạc tượng

Đền Vua Lê Đại Hành dựng trên nền cũ của cung điện thuộc cố đô Hoa Lư, kiến trúc cơ bản thuộc phong cách cuối thế kỷ XVII, đến thời Nguyễn có sự tu sửa lớn - nhất là xây dựng thêm nửa phía ngoài. Trong cung cấm của đền có ba pho tượng: Hoàng đế Lê Đại Hành ở gian giữa ngồi ngai, hoàng hậu Dương Vân Nga ở gian bên trái và vua Lê Long Đĩnh ở gian bên phải. Theo lý giải của người xưa, Dương Vân Nga là cánh tay phải của vua, là người góp công đưa ông lên ngôi hoàng đế song vì lòng vẫn hướng về đền thờ người chồng cũ Đinh Tiên Hoàng nên người xưa bố trí tượng bà ngồi ở hông bên trái. Hai pho tượng ở hai gian bên xoay ngang để cùng nhìn vào gian giữa, tạo sự tập trung tăng vẻ tôn nghiêm cho nhân vật chính Lê Đại Hành.
Mới quan sát, cả ba pho tượng này đều có dáng dấp thời Nguyễn vì nước sơn mới và những hoa văn trang trí rồng - mây - hoa - lá vừa quen thuộc ở thời Nguyễn vừa làm theo kỹ thuật uốn dán vào. Để ý kỹ hơn lại thấy có một số nét của cuối thế kỷ XVII sang thế kỷ XVIII hoa cúc trên mũ bà Dương Vân Nga rực rỡ mà gọn đẹp, hài của các tượng đều chạm mảng lớn với đầu rồng đơn giản. Tuy nhiên trên tổng quan cả ba tượng này có nhiều nét riêng tiếp nhận từ tượng thời Mạc để rồi phát triển vào những năm đầu thế kỷ XVII. Như vậy ở ba pho tượng này có ba lớp văn hóa chồng nhau, do các thời sau tu sửa đã đắp thêm vào, chồng phủ ra ngoài.
Dáng chung của cả ba pho tượng này là thế ngồi hơi dướn lên, cẳng chân trên đến đùi quá ngắn như thể từ một khối gỗ liền bị hạn chế chiều dày, gợi lại những tượng đá và nhất là phù điêu đá nổi cao ở thời Mạc, do đó người ngồi ngai hay bục cứ như bị toài xuống. Hai cánh tay dưới cũng bị thu ngắn để bàn tay úp đúng trên đùi. Tượng Hoàng đế Lê Đại Hành đội mũ bình thiên tuy thời sau thêm nhiều, song phía trước mũ còn chạm nổi chữ Vương to theo như mũ tượng các đức vua Mạc thế kỷ trước. Tóc của Lê Đại Hành và Lê Long Đĩnh không làm thành mảng tam giác chảy xuống bệ như các tượng thời Nguyễn, mà đều cắt ngắn đến gáy, còn tóc bà Dương Vân Nga được tết một dải chảy sau tai xuống vai rồi chia ra túm về bả vai đằng trước túm ra sau lưng, giống như các tượng Quan Âm thời Mạc và chuẩn bị cho tượng giữa thế kỷ XVII. Điều đặc biệt lý thú là ở tượng Lê Ngọa Triều có bối tử ở sau lưng không bị sơn phủ lớp trang trí mới nên trong đồ án ô vuông còn rất rõ con rồng chạm đơn giản, rất giống với hình rồng trên hai tấm bia Hoằng Định nói trên, các tượng này đều ở thế ngồi tự tin, nghiêm chỉnh mà thoải mái, dáng toàn thân cân đối là sự chuẩn bị cho tượng khoảng giữa thế kỷ XVII. Khuôn mặt hoàng đế Lê Đại Hành phương phi, đầy đặn, sáng láng. Khuôn mặt Dương Vân Nga trông rất hiền thục và mang nét chân dung riêng, khuôn trăng đầy đặn, phúc hậu. Đây là những tượng đẹp mở đầu cho loạt tượng chân dung thời Lê trung hưng.
Ảnh

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Khu trưng bày cổ vật cạnh đền |  | đường vào làng cổ Trường Yên |  Cửa Bắc cố đô Hoa Lư |
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Rồng vàng trong lễ hội cố đô Hoa Lư |  | Một góc thành Đông (thành ngoài) |  Du khách tham quan đền Vua Lê |
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Khuôn viên |  | Cổng đền |  Sân rồng |
Các đền thờ Lê Hoàn khác

Sơ đồ phân bố các di tích thờ Vua ở Ninh Bình với các nơi thờ Lê Hoàn tô màu xanh
Tính đến năm 2014, các nhà nghiên cứu đã thống kê được 47 nơi thờ Lê Đại Hành ở Việt Nam (trong đó có 16 nơi thờ riêng, 5 nơi phối thờ Vua với Đô Hồ phu nhân; 3 nơi phối thờ với Thái hậu Dương Vân Nga và 23 nơi thờ với các vị thần khác).
Ninh Bình là tỉnh có nhiều di tích thờ Lê Hoàn nhất với 13 nơi thờ tự nằm ở nửa phía nam của tỉnh trong khi các đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng nằm ở nửa phía bắc tỉnh này. Ninh Bình là vùng đất kinh đô của đất nước dưới thời Lê Hoàn, các đền thờ tập trung nhiều ở quanh khu di tích cố đô Hoa Lư như đình Yên Thành (xã Trường Yên), đền Trung Trữ (phường Ninh Giang, Hoa Lư) và các ngôi đền ở phía nam tỉnh thường gắn với những tuyến đường thủy mà nhà vua đi qua khi đánh dẹp Chiêm Thành như đền Đồng Bến (thành phố Hoa Lư), đền Yên Lâm (Lai Thành, Kim Sơn); đền Ngọc Lâm xã Yên Lâm; đền Từ Đường và đền Quảng Công xã Yên Thái; đền Vua Lê Đại Hành xã Yên Thắng (Yên Mô)... Vào dịp lễ hội cố đô Hoa Lư, các đền này và các di tích thờ danh nhân thời Tiền Lê trong khu vực đều tham gia lễ rước kiệu và chân nhang các danh nhân về đền Vua Lê Đại Hành tham gia lễ hội.
Daniel Rogoveanu

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Daniel Dumitru Rogoveanu
Ngày sinh:  30 tháng 7, 1995 (29 tuổi)
Nơi sinh:  Filiași, România
Chiều cao:  1,78 m (5 ft 10 in)
Vị trí:  Tiền vệ
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Chindia Târgoviște
Số áo:  18
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2014–2015 |  Olt Slatina |  15 |  (0) |
| 2016–2017 |  Concordia Chiajna |  1 |  (0) |
| 2016–2017 |  → Concordia II Chiajna |  ? |  (?) |
| 2018– |  Chindia Târgoviște |  15 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 29 tháng 5, 2018
Daniel Dumitru Rogoveanu (sinh ngày 30 tháng 7 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá người România thi đấu cho Chindia Târgoviște ở vị trí tiền vệ.
Chimarra alata

| Chimarra alata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Philopotamidae
Chi (genus): Chimarra
Loài (species): C. alata
Danh pháp hai phần
Chimarra alata J Bueno-Soria, 1983 
Chimarra alata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Ngô Mạnh Lân

| Ngô Mạnh Lân |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Ngô Mạnh Lân
Ngày sinh: (1934-11-09)9 tháng 11, 1934
Nơi sinh: Thanh Trì, Hà Nội
 
Mất: 
Ngày mất: 15 tháng 9, 2021(2021-09-15) (86 tuổi)
Nơi mất: Hà Nội
 
Giới tính: nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Đạo diễn Họa sĩ Biên kịch Nhà nghiên cứu
Gia đình: 
Vợ: Phan Ngọc Lan
Con cái: Ngô Phương Lan Ngô Phương Lê Ngô Phương Ly Ngô Đức Lâm
 
Học vị: Tiến sĩ
Học hàm: Phó Giáo sư
Lĩnh vực: Điện ảnh
Khen thưởng:  Huân chương Lao động hạng Nhất 
Danh hiệu: Nghệ sĩ ưu tú (1984) Nghệ sĩ Nhân dân (1997)

Sự nghiệp điện ảnh
Năm hoạt động: 1962 – 2002
Đào tạo: Đại học Quốc gia Điện ảnh Liên Xô
Thể loại: Phim hoạt hình
Quản lý: Hãng phim hoạt hình Việt Nam
Tác phẩm: Mèo con Con sáo biết nói
 
Sự nghiệp hội họa
Đào tạo: Trường Mỹ thuật Việt Nam
Thể loại: Ký hoạ tranh sơn dầu tranh cổ động bìa tem bìa sách truyện tranh
 
 
Giải thưởng
Giải thưởng Nhà nước 2007 Văn học nghệ thuật
x • t • 
Ngô Mạnh Lân (9 tháng 11 năm 1934 – 15 tháng 9 năm 2021) là một nhà đạo diễn, biên kịch và là nhà nghiên cứu phim hoạt hình Việt Nam. Nổi tiếng với nhiều bộ phim hoạt hình như Mèo con, Con sáo biết nói, Chuyện ông Gióng, Thạch Sanh. Ông được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân năm 1997 và giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2007.
Tiểu sử

Ngô Mạnh Lân sinh ngày 9 tháng 11 năm 1934 tại Thanh Trì, Hà Nội. Ông qua đời vào ngày 15 tháng 9 năm 2021 tại Hà Nội, hưởng thọ 87 tuổi, ông được an táng tại Nghĩa trang Lạc Hồng Viên, tỉnh Hòa Bình. Ngô Mạnh Lân có tổ tiên là Duyên Ý Dụ Vương Ngô Từ.