stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Judith Giuliani
Quan hệ và kết hôn với Giuliani > Vai trò trong chiến dịch tranh cử tổng thống Giuliani

Khi chiến dịch tranh cử tổng thống của Rudy Giuliani bắt đầu một cách nghiêm túc vào năm 2007, Judith Giuliani từng làm cố vấn và gây quỹ, nhưng cũng tham gia vào một vòng mới của sự chú ý của truyền thông mạnh mẽ và thường không gây chú ý. Cuộc hôn nhân đầu tiên của cô với Jeffrey Ross lần đầu tiên được tiết lộ trên báo chí, nền tảng giáo dục của cô đã được làm rõ, và cô ấy đã xuất hiện trong một cuộc phỏng vấn của Barbara Walters trên 20/20. Trong cuộc phỏng vấn, Giulianis tuyên bố rằng cô sẽ tham gia các cuộc họp nội các nếu chồng cô được bầu, một kế hoạch thu hút những lời chỉ trích và sau đó họ đã tránh nó đi. Có nhiều tranh cãi về yêu cầu đi lại của cô và xung đột với các trợ lý của Rudy Giuliani. Các phương tiện truyền thông miêu tả cô là một người khao khát địa vị xã hội và thích được mua sắm xa hoa. Một nỗ lực của chiến dịch vào mùa hè năm 2007 để phục hồi hình ảnh của cô đã trở thành nạn nhân của căng thẳng nội bộ, và thay vào đó sự xuất hiện công khai của cô đã được thu hẹp lại. Rudy Giuliani nói rằng Judith Giuliani đã chứng minh một người gây quỹ có khả năng cung cấp đầu vào có ý nghĩa cho các chính sách của mình, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến chăm sóc sức khỏe, vì cô có bằng điều dưỡng hai năm và từng bán dược phẩm.
Vào ngày 4 tháng 4 năm 2018, có thông báo rằng Judith Giuliani đã đệ đơn ly hôn với chồng cô, Rudy Giuliani. Cuộc ly hôn đang diễn ra.
Gây quỹ và làm từ thiện

Vào tháng 3 năm 2001, mong muốn ít đi lại hơn và giảm tầm nhìn của công chúng, Nathan rời Bristol-Myers và trở thành một người gây quỹ và sau đó là giám đốc điều hành của Change Our World, một công ty gây quỹ và dịch vụ từ thiện quốc tế có trụ sở tại New York giúp các nhóm phi lợi nhuận quyên góp tiền cho các nguyên nhân như mù lòa ở tuổi vị thành niên và HIV / AIDS ở Châu Phi. Cô rời tổ chức vào năm 2006 và tiếp tục làm cố vấn chuyên nghiệp.
Sau vụ tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, Giuliani đã tin tưởng Nathan với việc phối hợp các nỗ lực của Trung tâm Hỗ trợ Gia đình tại Bến tàu 94, một yêu cầu tranh chấp của Giám đốc đầu tiên của Văn phòng Quản lý Tình trạng Khẩn cấp của Thành phố New York, Jerry Hauer, nhưng được hỗ trợ bởi những người khác nói rằng cô ấy đã đóng một vai trò có giá trị trong đó kéo dài bốn tháng. Rudy Giuliani đã viết về giai đoạn này trong cuốn sách Leadership năm 2002 của mình, giải thích rằng cô có khả năng phục vụ như một cố vấn thị trưởng vững chắc sau ngày 11 tháng 9 bởi vì cô "đã là một y tá trong nhiều năm, và sau đó là một giám đốc dược phẩm, cô đã quản lý một nhóm người và có nhiều kỹ năng tổ chức. Hơn nữa, cô có kiến thức khoa học và chuyên môn nghiên cứu sâu rộng." Ngoài ra, anh ta nói rằng anh ta "đưa cô ta đi làm giúp tôi tổ chức các bệnh viện" để hỗ trợ những người bị thương trong các vụ tấn công.
Cô trở thành thành viên hội đồng sáng lập của Quỹ Twin Towers, được bổ nhiệm bởi Giuliani, đã gây quỹ và phân phối $ 216 triệu cho hơn 1.150 gia đình và cá nhân. Đóng góp cho quỹ cũng tạo ra Quỹ học bổng TTF và Trại hè Mỹ cho trẻ em của nạn nhân.
Judith Giuliani cũng đóng vai trò là người phát ngôn quốc gia cho Lợi ích trái tim phụ nữ, tìm cách nâng cao nhận thức của phụ nữ và bác sĩ của họ về việc ngăn ngừa các tình trạng sức khỏe liên quan đến tim. Là người phát ngôn của Lợi ích trái tim phụ nữ, cô đã thúc đẩy tổ chức này là chương trình đầu tiên tại bệnh viện tập trung vào phụ nữ và bệnh tim. Trong phần mở đầu của cuốn sách Lập bản đồ thế giới mới của tổ chức từ thiện Hoa Kỳ (Wiley, 2007), Judith đã viết về cơ hội mà thế hệ Baby-Boomer phải xác định di sản của mình thông qua hoạt động từ thiện lâu dài.
Ngoài ra, Judith Giuliani đã gây quỹ cho Bệnh viện Southampton, Tìm cách chữa trị chứng động kinh và động kinh (FACES), Christian Blind Mission International (CBMI), cứu trợ cơn bão Katrina ở New Orleans, Đơn vị chấn thương Cấp 1 Bệnh viện St. Vincent, Trường trung học Cabrini và Trung tâm y tế Cabrini, và Trường McCarton dành cho trẻ tự kỷ.
Đối với dịch vụ của mình, Judith đã nhận được Giải thưởng Cộng đồng từ New York Junior League, Giải thưởng Dịch vụ Tinh thần Cabrini từ Quỹ Truyền giáo Cabrini, vào tháng 5 năm 2006, cô đã nhận được Giải thưởng Nhân đạo của Đại học New York. Giuliani được công nhận với vai trò là một y tá cho những nỗ lực nhân đạo và từ thiện, cũng như là một tiếng nói nổi bật trong việc thúc đẩy nghề điều dưỡng.
Cupid (Michelangelo)

Cupid là một tác phẩm điêu khắc được nghệ sĩ thời Phục hưng Michelangelo sáng tác, mà ông cố tình làm nó cũ đi để làm cho nó trông giống như một tác phẩm đồ cổ theo lời khuyên của Lorenzo di Pierfrancesco. Chính tác phẩm điêu khắc này đã lần đầu tiên tạo ra sự chú ý của những người bảo trợ ở Rome. Tác phẩm này bây giờ đã thất truyền.
Cupid đang ngủ

Vào năm 1496, Michelangelo đã tạo ra một nhân vật Cupid đang ngủ và xử lý nó bằng đất axit để làm cho nó có vẻ cổ xưa. Sau đó, ông đã bán nó cho một đại lý, Baldassare del Milanese, người sau đó đã bán nó cho Hồng y Riario của San Giorgio, người sau đó biết được sự gian lận và đòi lại tiền của mình. Tuy nhiên, Michelangelo được phép giữ lại tiền của mình. Khi Michelangelo đề nghị lấy lại tác phẩm điêu khắc từ Baldassarre, Baldassare đã từ chối, nói rằng ông thà phá hủy nó còn hơn.
Cupid là một công việc quan trọng trong việc tạo ra danh tiếng của Michelangelo, lúc đó chỉ mới 21 tuổi. Tác phẩm điêu khắc này sau đó được Cesare Borgia tặng cho Isabella d'Este, và có lẽ được Charles I của Anh sưu tập khi tất cả các bộ sưu tập Gonzaga được mua và đưa về London vào thế kỷ XVII.
Năm 1698, Cupid có lẽ đã bị phá hủy trong trận hỏa hoạn lớn ở Cung điện Whitehall, London.
Cupid đứng

Một tác phẩm điêu khắc khác của Cupid, trong tư thế đứng, đã được tạo ra cho chủ ngân hàng của Riario, Jacopo Galli.
Jupiter trẻ của Giulio Romano trong Phòng trưng bày Quốc gia, London, có thể chứa một trích dẫn về Cupid đang ngủ của Michelangelo
Acusa

| Acusa |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Lepidoptera
Liên họ:: Noctuoidea
Họ:: Erebidae
Chi:: Acusa Fibiger, 2011
Loài:: A. acus
Danh pháp hai phần
Acusa acus Fibiger, 2011

Acusa là một chi bướm đêm đơn loài thuộc họ Erebidae. Chi này chứa duy nhất một loài, Acusa acus, có ở bang Sabah trên đảo Borneo. Cả chi và loài đều được Michael Fibiger mô tả đầu tiên năm 2011.
Sải cánh của loài này dài 13 mm.
Nhà vật lý

Nhà vật lý
Một nhà vật lý hay vật lý gia là một nhà khoa học chuyên sâu vào lĩnh vực vật lý. Các nhà vật lý làm việc tại các trường Đại học với các chức vụ như giáo sư, giảng viên, nhà nghiên cứu, hoặc trong các phòng thí nghiệm. Các nhà vật lý chuyên nghiệp thường phải có bằng tiến sĩ. Một số nhà vật lý cũng sử dụng kiến thức của họ để làm việc trong các lĩnh vực khác như tin học hoặc tài chính. Thông thường, các nhà vật lý đều sử dụng kiến thức chuyên sâu hoặc có tham gia nghiên cứu về toán học.
Vinh danh và giải thưởng

Vinh dự cao nhất của các nhà vật lý là Giải Nobel Vật lý, được trao kể từ năm 1901 bởi Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển.
Adesmus pulchellus

| Adesmus pulchellus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Adesmus
Loài (species): A. pulchellus
Danh pháp hai phần
Adesmus pulchellus Galileo & Martins, 1999 
Adesmus pulchellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
I-373 (tàu ngầm Nhật)

| --- | --- |

Lịch sử
Đế quốc Nhật Bản
Tên gọi:  Tàu ngầm số 2962
Xưởng đóng tàu:  Xưởng vũ khí Hải quân Yokosuka, Yokosuka
Đặt lườn:  15 tháng 8, 1944
Đổi tên:  I-373, 5 tháng 10, 1944
Hạ thủy:  30 tháng 11, 1944
Hoàn thành:  14 tháng 4, 1945
Nhập biên chế:  14 tháng 4, 1945
Số phận:  Bị tàu ngầm Hoa Kỳ USS Spikefish đánh chìm trong biển Hoa Đông, 14 tháng 8, 1945
Xóa đăng bạ:  15 tháng 9, 1945
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  tàu ngầm Type D2
Trọng tải choán nước:   1.926 tấn Anh (1.957 t) (nổi)   2.242 tấn Anh (2.278 t) (lặn)  
Chiều dài:  74 m (242 ft 9 in) chung
Sườn ngang:  8,9 m (29 ft 2 in)
Mớn nước:  5,05 m (16 ft 7 in)
Công suất lắp đặt:   1.750 bhp (1.300 kW) (diesel)   1.200 hp (890 kW) (động cơ điện)  
Động cơ đẩy:   2 × động cơ diesel Kampon Mk.23B Model 8  2 × trục 
Tốc độ:   13 hải lý trên giờ (24 km/h) (nổi)   6,5 hải lý trên giờ (12,0 km/h) (lặn)  
Tầm xa:   5.000 nmi (9.300 km) ở tốc độ 13 hải lý trên giờ (24 km/h) (nổi)   100 nmi (190 km) ở tốc độ 3 hải lý trên giờ (5,6 km/h) (lặn) 
Độ sâu thử nghiệm:  100 m (330 ft)
Số tàu con và máy bay mang được:  1 x xuồng đổ bộ Daihatsu 
Sức chứa:   khi chế tạo  110 tấn hàng hóa  I-373 vào tháng 6, 1945  200 tấn xăng  
Thủy thủ đoàn tối đa:  60
Vũ khí:   2 × súng cối Type 3 81 mm (3 in)  7 × pháo phòng không 25 mm Type 96 
I-373 là một tàu ngầm vận tải được Hải quân Đế quốc Nhật Bản chế tạo vào giai đoạn cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai, là chiếc duy nhất thuộc lớp Type D2 được hoàn tất. Sau khi nhập biên chế đầu năm 1945, nó được cải biến thành một tàu ngầm chở dầu. Trong chuyến đi vận tải duy nhất được thực hiện, nó bị tàu ngầm Hoa Kỳ USS Spikefish đánh chìm trong biển Hoa Đông vào ngày 14 tháng 8, 1945, trở thành chiếc tàu ngầm Nhật Bản cuối cùng bị đánh chìm trong cuộc chiến tranh.
Thiết kế và chế tạo > Thiết kế

Bài chi tiết: Type D (lớp tàu ngầm) § Lớp I-373)
Lớp Type D Cải tiến (lớp I-373, còn được gọi là Type D2) là một kiểu tàu ngầm vận tải tương tự như Type D1, nhưng có thân tàu chắc chắn hơn. Nó có trọng lượng choán nước 1.957 tấn (1.926 tấn Anh) khi nổi và 2.278 tấn (2.242 tấn Anh) khi lặn, lườn tàu có chiều dài 74 m (242 ft 9 in), mạn tàu rộng 8,9 m (29 ft 2 in) và mớn nước sâu 5,05 m (16 ft 7 in). Con tàu có thể lặn sâu đến 100 m (328 ft), và có khả năng vận chuyển 110 tấn hàng hóa cùng mang theo một xuồng đổ bộ Daihatsu. Sau khi được cải biến I-373 có khả năng vận chuyển 150 tấn xăng máy bay.
Tàu ngầm Type D2 được trang bị hai động cơ diesel Kampon Mk.23B Model 8 tổng công suất 1.750 mã lực phanh (1.305 kW), mỗi chiếc vận hành một trục chân vịt. Khi lặn, mỗi trục được vận hành bởi một động cơ điện công suất 600 mã lực (447 kW). Khi di chuyển trên mặt nước nó đạt tốc độ tối đa 13 hải lý trên giờ (24 km/h; 15 mph) và 6,5 hải lý trên giờ (12,0 km/h; 7,5 mph) khi lặn dưới nước, tầm xa hoạt động của Type D2 là 5.000 hải lý (9.300 km; 5.800 mi) ở tốc độ 13 hải lý trên giờ (24 km/h; 15 mph), và có thể lặn xa 100 nmi (190 km; 120 mi) ở tốc độ 3 hải lý trên giờ (5,6 km/h; 3,5 mph).
Type D1 nguyên bản không được trang bị các ống phóng ngư lôi. Vũ khí trên boong tàu dự định gồm một khẩu hải pháo 14 cm (5,5 in), cùng một pháo phòng không 25 mm Type 96 nòng đôi. Trong thực tế I-373 trang bị hai súng cối Type 3 81 mm (3 in) cùng bảy khẩu pháo phòng không 25 mm Type 96.
Thiết kế và chế tạo > Chế tạo

I-373 được đặt lườn như là chiếc Tàu ngầm số 2962 tại Xưởng vũ khí Hải quân Yokosuka ớ Yokosuka vào ngày 13 tháng 8, 1943. Nó được đổi tên thành I-373 vào ngày 5 tháng 10, 1944 rồi được hạ thủy vào ngày 30 tháng 11, 1944. Con tàu hoàn tất và nhập biên chế vào ngày 14 tháng 4, 1945, dưới quyền chỉ huy của Đại úy Hải quân Inobe Yukio.
Lịch sử hoạt động

Sau khi nhập biên chế, I-373 được phối thuộc cùng Quân khu Hải quân Yokosuka, và được điều về Hải đội Tàu ngầm 11 để chạy thử máy huấn luyện. Vào ngày 16 tháng 6, 1945, nó rời Yokosuka để đi sang Sasebo, đến nơi vào ngày 17 tháng 6, nơi chiếc tàu ngầm bắt đầu được cải biến thành một tàu ngầm chở dầu, có khả năng vận chuyển 150 tấn xăng máy bay cùng với các hàng hóa khác. Đến ngày 20 tháng 6, nó được điều về Hải đội Tàu ngầm 15 trực thuộc Đệ Lục hạm đội.
Vào cuối tháng 6, Đơn vị Vô tuyến Hạm đội, Melbourne (FRUMEL: Fleet Radio Unit, Melbourne), một đơn vị tình báo tín hiệu Đồng Minh đặt căn cứ tại Melbourne, Australia, báo cáo chặn được và giải mã một bức điện cho thấy I-373 sẽ thực hiện một chuyến đi vận tải đến Takao (nay là Cao Hùng) thuộc Đài Loan vào ngày 3 tháng 7 và quay trở về Sasebo vào ngày 26 tháng 7, nhưng dự báo này không chính xác. Đến ngày 5 tháng 8, đơn vị FRUMEL lại dự báo I-373 xuất phát từ Sasebo trong ngày hôm đó để đi sang Takao, và sẽ quay trở về với một chuyến hàng xăng máy bay, gạo và đường. Thực ra, I-373 khởi hành từ Sasebo để đi Takao vào ngày 9 tháng 8.
Đến 20 giờ 10 phút ngày 13 tháng 8, I-373 đang di chuyển trên mặt nước trong biển Hoa Đông cách 200 nmi (370 km) về phía Đông Nam Thượng Hải, Trung Quốc, đi zig-zag với tốc độ 10 kn (19 km/h) theo hướng Tây Nam khi nó bị tàu ngầm Hoa Kỳ USS Spikefish phát hiện qua radar. Máy dò radar của Spikefish cũng phát hiện sóng từ radar phòng không Type 13 của I-373. Spikefish thu ngắn khoảng cách và nhìn thấy đối phương ở khoảng cách 3.500 yd (3.200 m) lúc 20 giờ 18 phút, nhưng mất dấu mục tiêu khi I-373 chuyển hướng sang phía Đông Nam và lặn xuống.
Đến 00 giờ 07 phút ngày 14 tháng 8, Spikefish lại dò được tín hiệu radar của I-373 ở khoảng cách 8.600 yd (7.900 m) và bắt đầu theo dõi, cuối cùng xác định mục tiêu là một tàu ngầm Nhật Bản lúc 04 giờ 19 phút. Đến 04 giờ 24 phút, Spikefish phóng một loạt sáu quả ngư lôi Mark 14 Mod 3A từ khoảng cách 1.300 yd (1.200 m), và hai quả trúng đích đã đánh chìm I-373 tại tọa độ 29°02′B 123°53′Đ﻿ / ﻿29,033°B 123,883°Đ﻿ / 29.033; 123.883. Spikefish trồi lên mặt nước, băng ngang một mảng dầu loang lớn cùng nhiều mảnh vụn, và tìm thấy năm người sống sót, tất cả đều từ chối được cứu vớt. Spikefish bắt một người lên tàu như tù binh chiến tranh, và người duy nhất sống sót của I-373 khai báo tên con tàu là I-382, vốn không có thực. I-373 bị mất với tổn thất 84 thành viên thủy thủ đoàn tử trận.
Chiến tranh kết thúc vào ngày hôm sau 15 tháng 8, khi Thiên hoàng Chiêu Hòa Hirohito công bố qua đài phát thanh mệnh lệnh đình chỉ chiến sự giữa Nhật Bản và Đồng Minh. Vì vậy I-373 trở thành chiếc tàu ngầm Nhật Bản cuối cùng bị đánh chìm trong cuộc xung đột. Tên nó được cho rút khỏi đăng bạ hải quân vào ngày 15 tháng 9, 1945.
Brunei

Brunei (phiên âm: "Bru-nây") hay trang trọng hơn là Brunei Darussalam; tên chính thức là Nhà nước Brunei Darussalam (tiếng Mã Lai: Negara Brunei Darussalam, chữ Jawi: نڬارا بروني دارالسلام), là một quốc gia có chủ quyền nằm ở bờ biển phía bắc của đảo Borneo tại Đông Nam Á. Ngoại trừ dải bờ biển giáp biển Đông, quốc gia này hoàn toàn bị bang Sarawak của Malaysia bao quanh. Huyện Limbang của bang Sarawak phân chia Brunei thành hai phần. Đây là quốc gia có chủ quyền duy nhất nằm hoàn toàn trên đảo Borneo, Malaysia và Indonesia phân chia phần lãnh thổ còn lại của đảo.
Lịch sử chính thức của quốc gia cho rằng Brunei có thể có bắt đầu từ thế kỷ VII, khi nó là một thuộc quốc tên là P'o-li của Đế quốc Srivijaya có trung tâm trên đảo Sumatra. Sau đó, nước này trở thành chư hầu của Đế quốc Majapahit có trung tâm trên đảo Java. Brunei trở thành một vương quốc hồi giáo vào thế kỷ thứ XIV, dưới quyền vị quốc vương (sultan) mới cải sang Hồi giáo là Muhammad Shah.
Vào thời kỳ đỉnh cao của Vương quốc Brunei, Sultan Bolkiah (trị vì 1485–1528) kiểm soát các khu vực phía bắc của đảo Borneo, bao gồm Sarawak và Sabah ngày nay, cũng như quần đảo Sulu ở ngoài khơi mũi đông bắc của Borneo, Seludong (Manila ngày nay), và các đảo ở ngoài khơi mũi tây bắc của Borneo. Đoàn thám hiểm Magellan của Tây Ban Nha viếng thăm quốc gia hàng hải này vào năm 1521, và Brunei chiến đấu chống lại Tây Ban Nha trong chiến tranh Castille vào năm 1578.
Vương quốc Brunei bắt đầu suy sụp; và đến thế kỷ XIX thì Sultan của Brunei nhượng lại Sarawak cho James Brooke để báo ơn người này vì công giúp đỡ dập tắt một cuộc nổi dậy và phong cho Brooke làm rajah; và nhượng lại Sabah cho Công ty Đặc hứa Bắc Borneo của Anh Quốc. Năm 1888, Brunei trở thành một lãnh thổ bảo hộ của Anh Quốc và một Thống sứ Anh Quốc được bổ nhiệm trong vai trò người quản lý thuộc địa vào năm 1906. Sau khi bị Nhật Bản xâm chiếm trong Chiến tranh thế giới thứ hai, một hiến pháp mới được thảo ra vào năm 1959. Năm 1962, một cuộc nổi dậy vũ trang chống lại chế độ quân chủ bị dập tắt với sự giúp đỡ của người Anh.
Brunei giành được độc lập từ Anh Quốc vào ngày 1 tháng 1 năm 1984. Quốc gia này trải qua quá trình tăng trưởng kinh tế nhanh chóng trong thập niên 1970 và 1990, đạt mức tăng trưởng bình quân 5.6%/năm trong giai đoạn từ 1999 đến 2008. Brunei hiện nay là một quốc gia công nghiệp mới. Quốc gia này trở nên thịnh vượng nhờ các mỏ dầu và khí đốt thiên nhiên có trữ lượng lớn. Brunei có chỉ số phát triển con người (HDI) đạt mức rất cao, xếp thứ 2 trong số các quốc gia Đông Nam Á chỉ sau Singapore, đồng thời được phân loại là một nước phát triển. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Brunei xếp hạng 5 thế giới về thu nhập bình quân đầu người theo sức mua tương đương. IMF cũng ước tính rằng vào năm 2011, Brunei là một trong hai quốc gia có nợ công ở mức 0% trong quy mô GDP danh nghĩa. Tạp chí Forbes cũng xếp hạng Brunei là quốc gia giàu thứ 5 trên thế giới.
Từ nguyên

Theo truyền thuyết, Brunei do Awang Alak Betatar thành lập. Ông đi từ Garang, một nơi tại huyện Temburong đến cửa sông Brunei, phát hiện ra Brunei. Theo truyền thuyết, trong lúc đổ bộ thì ông kêu lên Baru nah! ("chỗ đó"), tên gọi "Brunei" bắt nguồn từ đó.
Tên gọi được đổi thành Barunai vào thế kỷ XIV, có thể là do ảnh hưởng từ tiếng Phạn "varuṇ" (वरुण), nghĩa là đại dương hay là "quan nhiếp chính của đại dương" thần thoại. Từ "borneo" cũng có cùng nguồn gốc. Tên đầy đủ của quốc gia, Negara Brunei Darussalam, darussalam (tiếng Ả Rập: دار السلام) nghĩa là "chốn hòa bình", trong khi negara nghĩa là "quốc gia" trong tiếng Mã Lai.
Lịch sử

Bài chi tiết: Lịch sử Brunei
Lịch sử > Lịch sử ban đầu

Do thiếu vắng các bằng chứng khác, các học giả thuyết minh lịch sử ban đầu của Brunei dựa trên việc diễn giải từ các bản văn Trung Quốc. Các tư liệu Trung Quốc từ thế kỷ thứ VI đề cập đến một quốc gia được gọi là P’o-li (tiếng Trung: 婆利; Hán-Việt: Bà Lợi) trên vùng bờ biển tây bắc của đảo Borneo. Trong thế kỷ thứ VII, các ghi chép Trung Hoa và Ả Rập đề cập đến một địa điểm được gọi là Vijayapura (tiếng Trung: 佛逝補羅; Hán-Việt: Phật Thệ Bổ La), được cho là do các thành viên vương thất Phù Nam thành lập. Họ được cho là đổ bộ lên bờ biển tây bắc của Borneo cùng một số tùy tùng của mình. Sau khi chiếm Bà Lợi, họ đổi tên lãnh thổ thành 'Vijayapura', nghĩa là 'chiến thắng' trong tiếng Phạn). Năm 977, các ghi chép Trung Hoa bắt đầu sử dụng thuật ngữ Po-ni (tiếng Trung: 渤泥; Hán-Việt: Bột Nê) thay vì Vijayapura để đề cập đến Brunei.
Năm 1225, một viên quan của nhà Tống là Triệu Nhữ Quách (趙汝适) ghi lại trong Chư Phiên chí (諸蕃志) rằng Bột Nê Quốc có 100 chiến thuyền đề bảo vệ ngành mậu dịch của mình, và có nhiều vàng tại vương quốc. Một ghi chép vào năm 1280 mô tả rằng Bột Nê Quốc kiểm soát một diện tích lớn trên đảo Borneo.
Đến thế kỷ XIV, Bột Nê Quốc trở thành một nước chư hầu của Majapahit, mỗi năm phải nộp 40 cân long não. Năm 1369, người Sulu tấn công Bột Nê Quốc, cướp bóc châu báu vàng. Một hạm đội từ Majapahit thành công trong việc đánh đuổi người Sulu, song Bột Nê Quốc trở nên yếu kém hơn sau cuộc tấn công này. Một ghi chép của Trung Quốc vào năm 1371 mô tả Bột Nê Quốc nghèo nàn và hoàn toàn chịu kiểm soát của Majapahit.
Sức mạnh của Vương quốc Brunei lên đến đỉnh điểm từ thế kỷ XV đến thế kỷ XVII, khi thế lực của nước này trải rộng từ bắc bộ Borneo đến Nam bộ Philippines. Đến thế kỷ XVI, Hồi giáo đã bén rễ vững chắc tại Brunei, và quốc gia đã xây dựng một trong những thánh đường Hồi giáo lớn nhất của mình. Năm 1578, một lữ khách người Tây Ban Nha tên là Alonso Beltrán mô tả nó cao năm tầng và được xây trên nước.
Lịch sử > Lịch sử ban đầu > Chiến tranh với Tây Ban Nha

Thế lực của người châu Âu dần khiến cho một cường quốc khu vực đi đến hồi kết, Brunei bước vào một thời kỳ suy yếu kết hợp với xung đột nội bộ do xung đột kế vị trong vương thất. Nạn hải tặc cũng gây thiệt hại cho vương quốc. Tây Ban Nha tuyên chiến vào năm 1578, tiến công và chiếm được thủ đô khi đó của Brunei là Kota Batu. Điều này một phần là kết quả của việc hai quý tộc Brunei là Pengiran Seri Lela và Pengiran Seri Ratna yêu cầu giúp đỡ, Pengiran Seri Lela trước đó đi đến Manila- trung tâm thuộc địa của Tây Ban Nha trong khu vực, đề nghị Brunei trở thành nước triều cống cho Tây Ban Nha để đổi lấy sự giúp đỡ nhằm đòi lại vương vị bị người anh/em là Saiful Rijal chiếm lấy.
Vào tháng 3 năm 1578, hạm đội Tây Ban Nha bắt đầu đi từ Manila đến Brunei dưới sự lãnh đạo của Đề đốc De Sande. Đội quân viễn chinh gồm có 400 người Tây Ban Nha, 1.500 người Philippines bản địa và 300 người Borneo. Người Tây Ban Nha xâm chiếm kinh đô vào ngày 16 tháng 4 năm 1578, với sự giúp đỡ của Pengiran Seri Lela và Pengiran Seri Ratna. Sultan Saiful Rijal và Paduka Seri Begawan Sultan Abdul Kahar buộc phải chạy đến Meragang rồi Jerudong. Tại Jerudong, họ lên các kế hoạch nhằm đuổi quân xâm lăng ra khỏi Brunei. Quân của Tây Ban Nha chịu cảnh tử vong cao do bùng phát dịch tả hoặc lỵ, rồi quyết định từ bỏ Brunei và trở về Manila vào ngày 26 tháng 6 năm 1578, sau 72 ngày. Trước khi rút đi, họ đốt thánh đường Hồi giáo-một cấu trúc có năm tầng mái.
Các tường thuật bản địa tại Brunei có khác biệt lớn so với quan điểm được công nhận rộng rãi về sự kiện. Theo đó, sự kiện gọi là Chiến tranh Castille được nhìn nhận như một chương anh hùng, theo đó người Tây Ban Nha bị đẩy lui bởi Bendahara Sakam, được công khai là một người anh em của Sultan cầm quyền, và một nghìn chiến binh bản địa. Hầu hết các sử gia xem đây là một tường thuật anh hùng dân gian, mà có lẽ được phát triển trong các thập niên hoặc thế kỷ sau đó.
Lịch sử > Nội chiến

Trong thời gian trị vì của Sultan Muhammad Ali (1660-1661), có một bất đồng giữa con trai của Sultan là Pengiran Muda ("Vương tử") Bongsu và Pengiran Muda Alam- con trai của Pengiran Abdul Mubin về kết quả của một trận đá gà mà Pengiran Muda Bungsu thua. Pengiran Muda Alam chế nhạo Vương tử về việc thua cuộc. Vương tử Bongsu nổi cơn thịnh nộ và sát hại Pengiran Muda Alam rồi chạy trốn khỏi hiện trường.
Abdul Mubin cùng bộ hạ sát hại Sultan Muhammad Ali nhằm báo thù, Abdul Momin sau đó tự lập mình làm Sultan và chọn hiệu "Sultan Hakkul Abdul Mubin". Ông cố gắng xoa dịu các bộ hạ của Sultan tiền nhiệm bằng việc bổ nhiệm cháu trai của Muhammad Ali là Muhyiddin làm Bendahara ("Tể tướng") mới. Tuy nhiên, sau một thời gian, những người ủng hộ Muhammad Ali thực hiện trả thù bằng cách thuyết phục Bendahara Muhyiddin đứng lên chống lại Abdul Mubin. Bendahara Muhyddin ban đầu từ chối, song sau đó lại đồng ý. Những người ủng hộ Muhyiddin bắt đầu tạo nhiễu loạn. Sultan Abdul Hakkul Momin sau đó chuyển cung điện của mình đến Pulau Chermin theo lời khuyên của Muhyiddin với ý định chờ cho đến khi cuộc khủng hoảng kết thúc.
Tuy nhiên, sau khi Sultan Abdul Hakkul Mubin rời đi, Muhyiddin tự tuyên bố mình là Sultan. Một trận chiến giữa hai người xảy ra sau đó, cuộc nội chiến Brunei bùng nổ. Trong Nội chiến, Sultan Abdul Hakkul Mubin chạy đến Kinarut, ông ở đó trong 10 năm, đẩy lui các cuộc tiến công liên tiếp của Sultan Muhyiddin. Đội quân của Sultan Muhyiddin trở về Brunei sau khi thất bại trong một cuộc tấn công quyết định. Muhyiddin lo ngại rằng nội chiến kéo dài quá lâu và đề nghị Sultan của Sulu cử binh giúp đỡ. Muhyiddin hứa sẽ trao vùng đất phía đông Sabah để báo ơn giúp đỡ của Sulu. Muhyiddin cuối cùng giành được thắng lợi năm 1673, Sultan Abdul Hakkul Mubin bị giết trong nội chiến.