stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bão Yagi (2024)
Công tác phòng tránh bão > Việt Nam

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, bão Yagi dự kiến sẽ đổ bộ vào Việt Nam giữa các khu vực Quảng Ninh và Hải Phòng. Để đối phó, chính quyền Việt Nam đã khuyến cáo ngư dân không nên đánh bắt cá ở các vùng biển nguy hiểm, tổ chức các hoạt động ngoài trời và đề nghị tăng cường bảo vệ nhà cửa, kiểm tra đê điều, đặc biệt là tại các điểm mà bão sẽ đổ bộ. Một số tỉnh và thành phố như Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Giang, Nam Định, Thái Bình, Hà Nội, Hà Nam, Phú Thọ, Ninh Bình và Thanh Hóa  cũng yêu cầu học sinh nghỉ học để tránh bão. Nhiều trường đại học, cao đẳng và học viện đã đình chỉ lớp học. Ngoài ra, các sân bay bao gồm Nội Bài (Hà Nội), Cát Bi (Hải Phòng), Vân Đồn (Quảng Ninh) và Thọ Xuân (Thanh Hóa) được yêu cầu tạm dừng hoạt động vào ngày 7 tháng 9 trong các khoảng thời gian cụ thể. Một số phương tiện truyền thông địa phương đã gợi ý cư dân sử dụng Google Maps để theo dõi đường đi của bão và cập nhật tình hình.
Lần đầu tiên trong lịch sử, cơ quan chức năng Việt Nam ban hành cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai là cấp 4 cho khu vực Vịnh Bắc Bộ. Vào sáng ngày 6 tháng 9, một ngày trước khi bão đổ bộ vào Việt Nam, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ban hành chỉ thị khẩn cấp tới nhiều tỉnh, thành phố và các bộ trưởng liên quan, yêu cầu họ hành động kịp thời để ứng phó và giảm thiểu thiệt hại do bão gây ra. Một Sở Chỉ huy tiền phương phòng chống bão Yagi đã được Chính phủ Việt Nam thành lập, đặt tại Hải Phòng. Phó thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các tỉnh thành chống bão quyết liệt trên tinh thần "hành động không nuối tiếc", thậm chí tuyên bố sẽ "xử lý nghiêm" trách nhiệm của người đứng đầu tỉnh đó nếu có sự chủ quan, lơ là. Các dịch vụ tàu phà giữa đất liền và Phú Quốc cũng bị đình chỉ từ ngày 6 tháng 9. Bộ Công Thương đã chỉ đạo các cơ quan địa phương dự trữ hàng hóa thiết yếu cho 5 đến 10 ngày. Mười hai tuyến đường sắt trong hệ thống đường sắt Bắc-Nam đã bị đình chỉ. Trong khi đó, chính quyền các tỉnh ven biển Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An đã ban hành lệnh cấm biển.
Một trận đấu bóng đá giữa hai đội tuyển bóng đá quốc gia Nga và Thái Lan dự kiến diễn ra ngày 7 tháng 9 tại giải giao hữu LPBank Cup 2024 đã bị VFF hủy bỏ trước những ảnh hưởng của siêu bão Yagi. Khi nhận được thông tin bão Yagi có khả năng ảnh hưởng đến miền Bắc, người dân Hà Nội và Hải Phòng đã đến các siêu thị, chợ dân sinh mua rau củ quả, thực phẩm, buộc các siêu thị liên tục phải cung cấp hàng hóa.
Công tác phòng tránh bão > Những nơi khác

Cảnh báo mưa lớn và lũ lụt đã được ban hành ở Lào, Campuchia và Thái Lan. Lượng mưa cũng được dự kiến ​​sẽ ảnh hưởng đến một số khu vực của Myanmar giáp với Lào và Thái Lan. Một cảnh báo lũ lụt đã được Ủy hội sông Mê Công ban hành tại Luang Prabang vào ngày 12 tháng 9. Cảnh báo lũ lụt cũng đã được ban hành vào ngày 14 tháng 9 tại Viêng Chăn, Nong Khai và Chiang Khan.
Tác động

| Quốc gia / vùng lãnh thổ | Tử vong | Bị thương | Mất tích | Thiệt hại (USD 2024) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Philippines | 21 | 22 | 26 | ≥60,08 triệu |
| Hồng Kông | 0 | 9 | 0 | Không biết |
| Ma Cao | 0 | 2 | 0 | Không biết |
| Trung Quốc đại lục | 4 | 95 | 0 | 10 tỉ |
| Việt Nam | 323 | 1.987 | 22 | ≥3,45 tỉ |
| Lào | 7 | 0 | 0 | ≥32,56 triệu |
| Thái Lan | 52 | 111 | 0 | ≥904 triệu |
| Myanmar | 433 | 48 | 79 | 222 triệu |
| Tổng cộng | 842 | 2.279 | 127 | ≥&0000014668640000.00000014,7 tỷ $ |
Tác động > Philippines

Cơn bão Yagi, kết hợp với tác động của gió mùa Tây Nam, đã khiến 20 người thiệt mạng và 26 người mất tích.  Bão Yagi đã dẫn đến lũ lụt tại Metro Manila và các tỉnh Bulacan, Camarines Norte, Camarines Sur, Cavite, Laguna, Northern Samar, Pangasinan, và Rizal. Tại Vịnh Manila, nhiều tàu đã mắc cạn ngoài khơi Navotas, trong khi hai tàu khác va chạm, gây ra hỏa hoạn trên một trong số đó. Một sà lan cũng bị mắc cạn tại Rosario, Cavite. Tổng thống Bongbong Marcos đã tiến hành thị sát trên không các khu vực đập La Mesa, Marikina và Antipolo, thông báo rằng hơn 16 triệu PHP (tương đương 324.873,1 USD) đã được phân bổ cho các khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Tại Metro Manila, Calabarzon và Bulacan, khoảng 28.000 người đã phải sống trong tình trạng mất điện.
Một tình trạng khẩn cấp đã được tuyên bố tại Camarines Sur, thành phố Naga và Allen, Northern Samar do lũ lụt gây ra bởi bão Yagi. Hội đồng Quản lý và Giảm thiểu Nguy cơ Thiên tai Quốc gia (NDRRMC) báo cáo rằng cơn bão đã ảnh hưởng đến 2.828.710 người và làm 80.842 người phải sơ tán. Cơn bão đã ảnh hưởng đến 7.622 ngôi nhà, trong đó 493 ngôi nhà bị phá hủy hoàn toàn, gây mất điện ở 65 thành phố và đô thị, làm đường bị chặn ở 175 địa điểm và khiến 31 cây cầu không thể đi qua. Bộ Nông nghiệp ước tính rằng bão Yagi đã tác động đến 13.623 ha đất nông nghiệp. Ngoài ra, cơn bão đã làm hư hại 37,471 hécta (92,59 mẫu Anh) cây trồng. Các đập Ambuklao và Binga ở Benguet, cũng như các đập Bustos và Ipo ở Bulacan đã được mở để điều tiết mực nước dâng cao do Yagi mang đến, trong khi đập La Mesa ở thành phố Quezon tràn bờ, làm dấy lên lo ngại về lũ lụt ở sông Tullahan.
Mặc dù Yagi đã rời khỏi Khu vực Trách nhiệm của Philippines, tác động của nó vẫn gây mưa tại khu vực Bắc Luzon. Vào ngày 4 tháng 9, tiểu hành tinh nhỏ 2024 RW1, tạm gọi là CAQTDL2 và có kích thước khoảng 1 m (3 ft 3 in), đã đi vào bầu khí quyển của Trái Đất qua Philippines; nó được Jacqueline Fazekas phát hiện tại khu vực Catalina Sky Survey do NASA tài trợ, mặc dù việc quan sát từ mặt đất gặp nhiều thách thức do ảnh hưởng xấu từ cơn bão Yagi.
Tổng thiệt hại gây ra do Yagi tại Philippines lên tới 2,96 tỷ peso (60,08 triệu đô la Mỹ). Con số này bao gồm 2,26 tỷ peso (45,89 triệu đô la Mỹ) thiệt hại về nông nghiệp và 698,9 triệu peso (14,19 triệu đô la Mỹ) thiệt hại về cơ sở hạ tầng.
Tác động > Hồng Kông và Ma Cao

Tại Hồng Kông, tốc độ gió giật tối đa đạt 149 km/h (cấp 13) tại Ngong Ping. Yagi đã làm chín người bị thương tại Hồng Kông và khiến 270 người phải di tản. Có 119 báo cáo về cây đổ, 1 báo cáo về lũ lụt và 1 báo cáo về lở đất được đưa ra tại Hồng Kông. Một vòi rồng nước đã được báo cáo ở vùng biển phía Đông của lãnh thổ vào ngày 6 tháng 9. Tại Ma Cao, ghi nhận được gió bão cấp 8, giật cấp 9 do ảnh hưởng của hoàn lưu bão Yagi. Hai người bị thương và mười người khác phải di tán ở đặc khu này. Tuy nhiên, sau khi "Tín hiệu Số 8" tại Ma Cao bị hủy bỏ, vận tải đường biển, đường bộ và đường hàng không đã trở về trạng thái bình thường, đồng thời giao thông đường bộ và đường biển xuyên biên giới giữa Hồng Kông và Ma Cao cũng lần lượt được nối lại bình thường.
Tác động > Việt Nam

Bài chi tiết: Tác động của bão Yagi tại Việt Nam
Tác động > Lào

Bão Yagi mang theo lượng mưa lớn gây ra lũ lụt trên khắp nước Lào, đặc biệt tại vùng Thượng Lào. Tại tỉnh Luangnamtha, mực nước trên các con sông thuộc địa bàn tỉnh dâng cao rất nhanh, nước tràn bờ đê kè dẫn đến ngập lụt trên diện rộng, đặc biệt ở các khu vực trũng thấp. Mưa lớn trên địa bàn tỉnh này khiến Sân bay Luang namtha buộc phải đóng cửa. Ba trăm người đã được sơ tán khỏi 17 ngôi làng trên khắp tỉnh. Lũ lụt cũng xảy ra ở các tỉnh Luang Prabang, Oudomxay và Bokeo, cũng như một số vùng của Khu vực Viêng Chăn. Mực nước sông Mekong đoạn chảy qua tỉnh Luang Prabang (Thượng Lào) đã đạt mức cảnh báo là 17,5m, gần đến mức nguy hiểm theo quy định của nước này là 18m.
Tổng cộng, Yagi và mưa lớn khiến bảy người chết và làm hư hại 298 ngôi nhà, 252 con đường, 77 trường học và 11 bệnh viện tại Lào. Bão Yagi đã gây thiệt hại khoảng 720 tỷ kíp Lào (32,56 triệu USD) tại quốc gia này. Ước tính tổng thiệt hại do thiên tai tại Lào trong năm 2024, bao gồm thiệt hại do Yagi và hai cơn bão khác là Prapiroon và Soulik, lên đến 6 nghìn tỷ kíp Lào (tương đương khoảng 300 triệu đô la Mỹ).
Tác động > Thái Lan

Yagi đã mang đến lượng mưa lớn cho nhiều khu vực tại Thái Lan, chủ yếu là ở miền Bắc nước này, từ ngày 8 đến ngày 10 tháng 9, với tổng lượng mưa phổ biến 100–150mm, góp phần gây ra lũ và ngập lụt tại nhiều địa phương. Thái Lan ghi nhận 52 người thiệt mạng do mưa lũ; trong đó, ít nhất 36 người ở tỉnh Chiang Rai và sáu người ở tỉnh Chiang Mai.
Trên khắp Thái Lan, 34.000 hộ gia đình bị thiệt hại, bao gồm 11.772 hộ ở Phra Nakhon Si Ayutthaya, 10.499 hộ ở Chiang Mai, 2.928 hộ ở Chiang Rai, 720 hộ ở Tak, 576 hộ ở Phitsanulok, 361 hộ ở Sukhothai và 343 hộ ở Ang Thong. Khoảng 9.000 hộ gia đình bị ảnh hưởng. Tại tỉnh Chiang Rai, 108 người bị thương và thiệt hại đã xảy ra ở 46 ngôi làng thuộc năm huyện thuộc tỉnh này. Sáu trận lở đất xảy ra ở huyện Mae Ai, một trong số đó đã làm sáu người thiệt mạng và làm ba người khác bị thương.  Lũ lụt cũng đã làm hư hại 1.191 ngôi nhà và 92 cửa hàng trên năm ngôi làng thuộc huyện Mae Sai. Sân bay quốc tế Chiang Rai đã phải đóng cửa do ngập lụt các tuyến đường ra vào. Một số khu vực của tỉnh Bueng Khan và Nong Khai đã bị ngập tới 2 mét (6 ft 7 in) nước sau khi nước sông Mekong tràn lên bờ. Sân vận động của câu lạc bộ Chiangrai United cũng bị nước lũ làm ngập, khiến cho trận đấu giữa đội bóng này và câu lạc bộ Muangthong United tại giải bóng đá vô địch quốc gia Thái Lan bị hoãn lại.
Ngoài ra, ngập lụt do bão Yagi gây thiệt hại ở các khu vực kinh tế quan trọng và các điểm du lịch dọc biên giới Thái Lan–Myanmar. Ước tính tổng thiệt hại tại Thái Lan do mưa và lũ lụt sau bão Yagi lên đến khoảng 30 tỷ bath (900 triệu đô la Mỹ).
Tác động > Myanmar

Tại Myanmar, tàn dư của cơn bão Yagi đã gây ra lũ lụt và lở đất trên diện rộng, được coi là tồi tệ nhất xảy ra ở miền trung Myanmar trong 60 năm qua. Chính phủ quân quản của quốc gia này xác nhận 433 người chết, 79 người mất tích, và 48 người bị thương. Đài Á Châu Tự Do cho rằng con số người mất tích là 200. Ít nhất 320.000 người đã phải di dời, trong khi 24 cây cầu, 1.040 trường học, 129 tòa nhà văn phòng, năm con đập, 386 công trình tôn giáo, 14 máy biến áp điện, 456 cột đèn và hơn 158.373 ngôi nhà bị hư hại do lũ lụt; 2.116 ngôi nhà khác bị phá hủy. Thêm 150.000 ngôi nhà và 260.000 ha (640.000 mẫu Anh) cây trồng bị ngập lụt, trong khi gần 130.000 gia súc, gia cầm và động vật khác bị tử vong. Mưa lớn cũng khiến một số ngôi chùa tại Di sản thế giới Bagan của UNESCO bị sụp đổ. Một số đoạn của Tuyến đường sắt Yangon–Mandalay bị ngập lụt, dẫn đến việc dừng các chuyến tàu. Tại Vùng Mandalay, 53.972 người bị ảnh hưởng.
Tại làng Thaye Pin, 310 trong số 350 ngôi nhà đã bị phá hủy và 700 người dân trong làng này được cho là mất tích. Mưa lớn đã khiến một con đập ở Huyện Soendin bị vỡ, khiến 20 ngôi làng bị ngập khi mực nước lên tới 8 ft (2,4 m).  Tại Quận Taungoo, 200 ngôi làng bị ngập lụt, và lực lượng cứu hộ cho biết có 400 người đã chết hoặc mất tích. Một lực lượng cứu hộ khác ở Kalaw, bang Shan tuyên bố 100 người thiệt mạng và 200 người khác mất tích do lũ lụt và lở đất. Ngoài ra, 18 thành viên của lực lượng phòng thủ Myanmar đã tử nạn do lở đất ở thị trấn Pekon,  trong khi 14 người khác thiệt mạng và hơn 200 ngôi nhà bị hư hại do lũ lụt ở thị trấn Mong Kung. Ngoài ra, Quân Giải phóng Quốc gia Pa-O của Myanmar tuyên bố "hàng chục nghìn người mất tích".
Đường dây liên lạc ở Tachileik đã bị lũ lụt cắt đứt. Ít nhất 26 người, bao gồm 20 binh sĩ KNDF và sáu thường dân thiệt mạng ở bang Kayah. Naypyidaw, thủ đô của Myanmar, đã bị ngập lụt nghiêm trọng, với hàng nghìn ngôi nhà bị ngập sâu tới 7 ft (2,1 m) nước lũ, khiến 164 người thiệt mạng, phá hủy 33 ngôi nhà và làm hư hại 3.891 ngôi nhà khác.
Mức độ nghiêm trọng của thiệt hại đã thúc đẩy nhà cầm quyền quân sự Myanmar Min Aung Hlaing đưa ra lời kêu gọi viện trợ từ nước ngoài. Theo Chính phủ nước này, 3.600 người Myanmar đã được giải cứu. Liên hợp quốc ước tính rằng khoảng 887.000 người ở 65 thị trấn bị ảnh hưởng bởi thảm họa. Nhìn chung, tại Myanmar, Yagi và mưa lũ đã gây thiệt hại lên đến 466 tỷ kyat (222 triệu đô la Mỹ).
Tác động > Những nơi khác

Hoàn lưu bão Yagi và gió mùa Tây Nam cũng gây ra một số tác động nhỏ đến Campuchia. Yagi cũng mang mưa lớn và ngập lụt đến một số địa phương thuộc miền Bắc Malaysia như Pulau Pinang, Kedah. Trong đó, mưa lớn cũng khiến một trận lũ quét xảy ra vào ngày 07 tháng 9 năm 2024 tại Kampung Paya, Kulim Kedah, nhưng không có trung tâm sơ tán tạm thời nào được mở. Nước ngập trung bình ở độ sâu 0,1–0,5m.
Cứu trợ và khắc phục hậu quả > Từ nguồn lực các quốc gia > Các quốc gia khác

Ở Philippines, Tổng thống Bongbong Marcos đã tiến hành kiểm tra trên không Đập La Mesa, Marikina và Antipolo, thông báo rằng hơn 16 triệu peso (324.873,1 đô la Mỹ) tiền viện trợ nhân đạo đã được phân bổ cho các khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Bộ Phúc lợi Xã hội và Phát triển Philippines báo cáo rằng các gói cứu trợ và hỗ trợ trị giá 700 triệu PHP (14,21 triệu USD) đã được phân phát cho các gia đình bị ảnh hưởng. Tại Thái Lan, Thủ tướng nước này là Paetongtarn Shinawatra đã đến thăm Chiang Rai vào ngày 13 tháng 9.  Sau đó, bà cam kết rằng chính phủ sẽ giải ngân 90 triệu đô la Mỹ tiền viện trợ và cung cấp tới 6.000 đô la Mỹ cho mỗi hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi lũ lụt. Nước này, cũng như Lào, đã phải kêu gọi quân đội, máy bay và các loại phương tiện khác cùng tham gia cứu trợ, ứng cứu người dân vùng lũ lụt. Tại Myanmar, chính quyền quân sự nước này cũng đã mở 400 trại cứu trợ. Nhiều người dân nước này đã phải dùng đến loài voi để phục vụ công tác cứu trợ khắc phục hậu quả lũ lụt sau bão. Tại Trung Quốc, Chính phủ nước này cũng đã chi 200 triệu Nhân dân tệ (28 triệu USD) hỗ trợ các tỉnh Hải Nam, Quảng Đông nhằm giúp các địa phương này khắc phục hậu quả do bão Yagi gây ra.
Xóa khỏi danh sách tên bão

Vào ngày 20 tháng 2 năm 2025, PAGASA đã loại bỏ tên Enteng khỏi danh sách đặt tên luân phiên do những tổn thất về người và tài sản mà cơn bão này gây ra. Tên này sẽ không bao giờ được sử dụng lại cho các cơn bão trong khu vực trách nhiệm của Philippines và sẽ được thay thế bằng Edring bắt đầu từ năm 2028.
Uỷ ban Bão Châu Á – Thái Bình Dương đã ghi nhận yêu cầu xóa Yagi ra khỏi danh sách đặt tên luân phiên vì số người chết và sự tàn phá do cơn bão gây ra. Theo báo Dân Việt, có 3 quốc gia gồm Việt Nam, Trung Quốc và Philippines đã đề xuất xóa cái tên này ra khỏi danh sách.
Biểu đồ thể hiện đường đi và cường độ của bão theo thang Saffir–Simpson
Chú thích biểu đồ
Thang Saffir–Simpson

     Áp thấp nhiệt đới (≤38 mph, ≤62 km/h)

     Bão nhiệt đới (39–73 mph, 63–118 km/h)

     Cấp 1 (74–95 mph, 119–153 km/h)

     Cấp 2 (96–110 mph, 154–177 km/h)

     Cấp 3 (111–129 mph, 178–208 km/h)

     Cấp 4 (130–156 mph, 209–251 km/h)

     Cấp 5 (≥157 mph, ≥252 km/h)

     Không rõ



Kiểu bão
 Xoáy thuận nhiệt đới
 Xoáy thuận cận nhiệt đới
 Xoáy thuận ngoài nhiệt đới, áp thấp tàn dư, nhiễu động nhiệt đới, hoặc áp thấp gió mùa
Bão Yagi đổ bộ vào Hải Nam vào ngày 6 tháng 9
Cảnh báo cuối cùng của JTWC về bão Yagi, cho thấy bão đổ bộ với cường độ 110 nút (tương đương cuối cấp 3 theo thang bão Saffir-Simpson)
Thông báo hủy chuyến tàu của TurboJET do Yagi
Bão Yagi đi qua vùng đất liền Philippines (ngày 1 tháng 9)
Nước lụt tràn vào nhà dân ở Rizal sau bão Yagi
Bản đồ mô tả ảnh hưởng của bão Yagi tại Việt Nam
Cầu Phong Châu tại Phú Thọ sập do ảnh hưởng của mưa lũ sau bão Yagi
Ảnh vệ tinh động diễn biến bão Yagi từ khi qua đảo Hải Nam đến khi đổ bộ Hải Phòng, Quảng Ninh ngày 7 tháng 9, trong đó có quá trình tái hình thành mắt bão
Origanum symes

| Origanum symes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Origanum
Loài (species): O. symes
Danh pháp hai phần
Origanum symes Carlström, 1984 
Origanum symes là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Carlström mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Origanum symes”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
École nationale supérieure des mines de Nancy

École nationale supérieure des mines de Nancy là một trường đại học của Pháp, grande école, được thành lập vào năm 1919. Nó là một thành viên của Conférence des Grandes Ecoles. Với một chương trình giảng dạy liên ngành, nó đào tạo các kỹ sư trong ba năm, những người sau đó làm việc chủ yếu trong thế giới kinh doanh: Mục tiêu của giáo dục là cái gọi là Master Ingénieur Mines Nancy.
Sinh viên tốt nghiệp nổi tiếng

Jean-Claude Trichet, một công chức Pháp
Tiếng Taa

| Tiếng Taa |
| --- | --- |
ǃKhong,ǃXóõ
Taa ǂaan / Tâa ǂâã (tiếng ǃXóõ)
Sử dụng tại: Botswana, Namibia
Khu vực: Nam Ghanzi, bắc Kgalagadi, tây huyện Nam (Botswana) và tây Kweneng ở Botswana; nam Omaheke và đông bắc Vùng Hardap ở Namibia.
Tổng số người nói: 2.500
Phân loại: TuuTaa–Hạ NossobTiếng Taa
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: nmn
Glottolog: taaa1242

ELP: Taa
Tiếng Taa còn được gọi là tiếng !Xóõ (/ˈkoʊ/ (còn được viết là ǃKhong or ǃXoon; /ǃ͡χɔ̃ː˦/)), là một ngôn ngữ Tuu đáng chú ý với số lượng lớn âm vị, có lẽ là lớn nhất trên thế giới. Hầu hết người nói sống ở Botswana nhưng cũng có vài trăm người sống ở Namibia. Người nói tự gọi mình là ǃXoon (ǃXooŋake) hoặc Nǀohan (Nǀumde) tùy thuộc vào phương ngữ họ nói. Ngữ hệ Tuu là một trong ba ngữ hệ từng là thành viên của ngữ hệ Khoisan.
Taa có nghĩa là "người"; tên địa phương của ngôn ngữ là Taa ǂaan (Tâa ǂâã), từ ǂaan 'ngôn ngữ'. ǃXoon (Xóõ) là một ngoại danh được sử dụng ở khu vực hai bên của khu vực nói tiếng Taa, nhưng không phải bởi những người nói tiếng Taa ở giữa. Hầu hết những người nói tiếng Taa đang sống là dân tộc ǃXoon (số nhiều ǃXooŋake) hoặc 'Nǀohan (số nhiều Nǀumde).
Tiếng Taa chia sẻ một số đặc điểm đặc trưng với tiếng Tây ǂ'Amkoe và tiếng Gǀui, cùng được coi là một phần của khu vực giao thoa ngôn ngữ Lưu vực Kalahari.
Phân loại

Cho đến khi khám phá lại một vài người nói tiếng Nǁng cao tuổi vào những năm 1990, tiếng Taa được cho là thành viên cuối cùng còn sống sót trong ngữ hệ Tuu.
Phương ngữ

Có đủ biến thể phương ngữ trong tiếng Taa có thể được mô tả như là một cụm phương ngữ thì đúng hơn là một ngôn ngữ. Phương ngữ tiếng Taa rơi vào hai nhóm, cho thấy từng có sự lan truyền từ tây sang đông:
Tây Taa: Tây !Xoon của Traill và Nǀuǁʼen của Dorothea Bleek
Đông Taa
ǃAma (miền Tây)
(Miền Đông)
Đông ǃXoon (Cây cô đơn)
Tsaasi-ǂHuan
Tsaasi
ǂHuan
Traill làm việc chủ yếu với tiếng Đông !Xoon và dự án DoBeS đang hợp tác với ʼNǀohan (của Đông Taa) và Tây !Xoon.
Auni và Kiǀhazi, trước đây được coi là phương ngữ của tiếng Taa, khác biệt hơn so với phương ngữ ở đây và hiện được phân loại là một ngôn ngữ riêng biệt, tiếng Nossob Hạ.
Âm vị học

Tiếng Taa có ít nhất 58 phụ âm, 31 nguyên âm và bốn thanh điệu (Traill 1985, 1994 trong !Xoon), hoặc ít nhất 87 phụ âm, 20 nguyên âm và hai thanh điệu (DoBeS 2008 trong Tây !Xoon), theo nhiều cách ngôn ngữ được biết. Nếu nguyên âm phi miệng được tính là khác với nguyên âm miệng tương ứng. Chúng bao gồm các phụ âm click 20 (Traill) hoặc 43 (DoBeS) và một số ngữ âm nguyên âm, mặc dù các ý kiến khác nhau tùy theo âm vị phụ âm 130 (Traill) hoặc 164 (DoBeS) là các âm đoạn đơn và là các cụm phụ âm.
Âm vị học > Thanh điệu

Anthony Traill mô tả bốn thanh điệu cho phương ngữ Đông !Xoon: cao [á], trung [ā], thấp [à] và trung-giáng [â]. Các mẫu cho các cơ sở lưỡng âm tiết bao gồm cao-cao, trung-trung, trung-trung-giáng và thấp-thấp. DoBeS chỉ mô tả hai thanh, cao và thấp, cho phương ngữ Tây !Xoon. Bằng cách phân tích từng cơ sở là lưỡng vỗ, bốn thanh điệu của Traill là [áá], [àá], [àà] và [áà]. Không giống như Traill, Naumann không tìm thấy bốn thanh điệu khác biệt về các hình thức ngữ pháp đơn hình trong dữ liệu về tiếng Đông !Xoõ.
Ngoài thanh điệu từ vựng, Traill mô tả danh từ Đông !Xoon như giáng vào hai lớp thanh điệu theo thanh điệu được tạo ra trên các hình thái phù hợp và động từ chuyển tiếp: hoặc cấp độ (thanh điệu lớp I) hoặc giáng (thanh điệu lớp II). Các danh từ đối tượng chuyển tiếp từ thanh điệu lớp I kích hoạt thanh điệu trung thăng/trung trong các động từ chuyển tiếp, trong khi các đối tượng thanh điệu lớp 2 tương quan với bất kỳ vành đai thanh điệu nào. Naumann tìm thấy kết quả tương tự trong phương ngữ 'N|ohan Đông.
Âm vị học > Nguyên âm

Tiếng Taa có năm nguyên âm riêng biệt là [a e i o u]. Các mô tả của Traill và DoBeS khác nhau về cách phát âm của các nguyên âm này; không rõ liệu điều này phản ánh sự khác biệt về phương ngữ hay sự khác biệt do cách phân tích.
Âm vị học > Phụ âm

Tiếng Taa là có cách phát âm hỗn hợp trong các phụ âm của nó. Chúng được phân tích là "prevoated", nhưng chúng cũng là cụm phụ âm.
Phụ âm Taa rất phức tạp và không rõ có bao nhiêu sự khác biệt giữa các phương ngữ là có thật và có bao nhiêu là 'tạo tác' của phân tích.
Ngữ pháp

Tiếng Taa là một ngôn ngữ chủ-động-tân với các chuỗi động từ và giới từ biến hoá. Sở hữu cách, tính từ, mệnh đề quan hệ và số đứng sau danh từ. Điệp từ được sử dụng để hình thành nguyên nhân. Có năm lớp đồng thuận danh từ và hai nhóm thanh điệu thêm vào đó. Sự đồng thuận xảy ra trên đại từ, động từ chuyển tiếp (với đối tượng), tính từ, giới từ và một số phụ tố.
Ngữ pháp > Chữ số

Tiếng Taa chỉ có ba số bản địa. Tất cả các con số lớn hơn ba là mượn từ tiếng Tswana hoặc tiếng Kgalagadi.
1 - ǂʔûã
2 - ûnûm
3 - ǁâe
UTC−00:25:21

Đài quan sát Dunsink được thành lập vào năm 1783. Đây hiện là trụ sở của Bộ Thiên văn học & Vật lý thiên văn của Viện Nghiên cứu Cao cấp Dublin. Bên phải là tòa nhà chính, bên trái là mái vòm chứa kính viễn vọng Grubb 12 inch. William Rowan Hamilton O1337 là giám đốc đài thiên văn.
Giờ UTC−00:25:21 được dùng tại Ireland gọi là Giờ chuẩn Dublin. Năm 1916 giờ được đổi thành GMT.
Aaliyah
Cuộc đời và sự nghiệp > 1979–1990: Thời thơ ấu

Aaliyah Dana Haughton sinh vào ngày 16 tháng 1 năm 1979, tại Brooklyn, New York. Là một người Mỹ gốc Phi mang dòng máu da đỏ, cô là con thứ của Diane và Michael Haughton. Được mẹ cho đi học thanh nhạc ngay từ khi còn rất bé, Aaliyah đã biểu diễn ở các đám cưới, dàn đồng ca nhà thờ và các chương trình từ thiện. Khi cô bé lên năm tuổi, gia đình cô chuyển tới Detroit, Michigan, ở đây cô được nuôi lớn cùng người anh trai Rashad. Cô theo học một trường dòng có tên Gesu Elementary, nơi cô đã được chọn vào một vai trong vở nhạc kịch Annie vào năm lớp một. Từ đó, cô được định hướng là sẽ trở thành một ngôi sao giải trí. Mẹ Aaliyah là một ca sĩ, và bác cô Barry Hankerson, là một luật sư trong ngành giải trí, đã từng kết hôn với Gladys Knight. Dù còn là một đứa bé, Aaliyah đã đi với Knight và làm việc với một nhân viên đại diện ở New York để tham gia thi tuyển vào các chương trình quảng cáo và truyền hình, trong đó có Family Matters; và xuất hiện trên Star Search khi mới 9 tuổi. Cô sau đó cũng tham gia thử giọng cho một số hãng đĩa và xuất hiện ở các buổi hòa nhạc cùng Knight khi lên 11.