stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngũ quân Đô thống
Lưu ý

Khi cần viết tên cơ quan, cách viết là Ngũ quân Đô thống Phủ 五軍都統府
Nếu viết hết tên - 右軍都統府都統掌府事 - Hữu quân Đô thống phủ Đô thống Chưởng phủ sự Nguyễn Huỳnh Đức
Hoặc viết ngắn gọn Hữu quân Đô thống phủ Chưởng phủ sự như Hữu quân Đô thống Chưởng phủ sự Nguyễn Huỳnh Đức
Hoặc viết ngắn gọn Đô thống phủ Chưởng phủ sự, hoặc Đô thống phủ Đô thống (là chức phó)
Hoặc viết ngắn gọn bằng tên quân phủ ví dụ Tả quân Lê Văn Duyệt.
hoặc viết chưởng Tả quân ví dụ Lê Văn Duyệt được truy phong thêm chức Vọng Các công thần trong mỹ hiệu “Vọng Các công thần, chưởng Tả quân Bình Tây tướng quân, quận công"
Có cách viết là Chưởng quản Hữu quân dinh (掌管右軍營) cho Nguyễn Huỳnh Đức. Chữ này có lẽ không đúng. Nếu viết bằng Quốc ngữ, có lẽ cần viết là vị Chưởng quản phủ Hữu quân (chứ không phải vị Chưởng quản dinh Hữu quân). Thời Nguyễn, dinh (hay đúng hơn là doanh) là một đơn vị quân đội nhỏ hơn phủ. Vì vậy chức Chưởng doanh là cấp dưới của chức Ngũ quân Đô thống.
Trước thời Nguyễn, Ngũ quân Đô thống Phủ được biết là Ngũ quân Đô đốc phủ.
Chú thích

1 2  Từ điển chức quan Việt Nam, Đỗ Văn Ninh, 2002, trang 147 185. Chưởng Phủ Sự và trang 444 863. Ngũ quân Đô thống Phủ
| x t Chức quan võ thời phong kiến Việt Nam |
| --- | --- |
Nhà Đinh: Đô hộ phủ sĩ sư
Nhà Tiền Lê: Đô chỉ huy sứ
Nhà Lý: Đô thống
Nhà Trần: Phiêu kỵ thượng tướng quân
Nhà Hồ: Đô thống
Bắc thuộc lần 4: Tổng binh
Nhà Lê sơ: Ngũ quân Đô đốc, Tả Hữu Đô đốc > Đô chỉ huy sứ
Nhà Mạc: Ngũ quân Đô đốc
Chúa Trịnh: Ngũ quân Đô đốc
Chúa Nguyễn: Chúa > Chưởng dinh > Chưởng cơ > Cai cơ > Cai đội > Cai thuyền
Nhà Tây Sơn: Ðại Tư mã
thời Nguyễn: Vua > Ngũ quân Đô thống > Chưởng doanh (Thống chế, Đề đốc) > Chưởng cơ, Chưởng vệ, Lãnh binh, Vệ úy, Đốc binh > Cai cơ, Quản cơ > Cai đội > Suất đội > Suất thập
| x t Quan chế các triều đại quân chủ Việt Nam |
| --- | --- |
Thời kỳ:  Đinh  Tiền Lê  Lý  Trần  Lê sơ  Nguyễn 
Danh sáchchức quan:  Án sát  Bố chính  Cai bạ / Cai bộ  Cai cơ  Cai đội  Cai thuyền  Chưởng cơ  Chưởng dinh  Chưởng doanh  Chưởng vệ  Đại học sĩ  Đề đốc  Đô chỉ huy sứ  Đô đốc  Đốc học  Giáo thụ  Hiệp trấn  Huấn đạo  Khanh sĩ  Khâm sai  Ký lục  Lãnh binh  Lệnh doãn  Lục bộ  Ngũ quân Đô đốc  Ngũ quân Đô đốc phủ  Ngũ quân Đô thống  Phò mã  Phủ doãn  Quản cơ  Suất đội  Suất thập  Tể tướng  Thái thú  Thứ sử  Tam công  Thừa tướng  Thái giám  Thái sư  Thái uý  Tham hiệp trấn  Thượng thư  Tiết độ sứ  Tổng đốc  Trấn thủ  Tri châu  Tri phủ  Tuần phủ  Tư đồ  Tứ trụ triều đình  Văn chức
Madhuca krabiensis

| Madhuca krabiensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Sapotaceae
Chi (genus): Madhuca
Loài (species): M. krabiensis
Danh pháp hai phần
Madhuca krabiensis (Aubrév.) Chantar. 
Madhuca krabiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hồng xiêm. Loài này được (Aubrév.) Chantar. mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Madhuca krabiensis”. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2013.
Macromia katae

| Macromia katae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Macromiidae
Chi (genus): Macromia
Loài (species): M. katae
Danh pháp hai phần
Macromia katae Wilson, 1993 
Macromia katae là loài chuồn chuồn trong họ Macromiidae. Loài này được Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Chú thích

↑  “katae”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Aptesis pectoralis

| Aptesis pectoralis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Aptesis
Loài (species): A. pectoralis
Danh pháp hai phần
Aptesis pectoralis (Thomson, 1888) 
Aptesis pectoralis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Macroglossum caldum

| Macroglossum caldum |
| --- | --- |
Male dorsal
Male ventral
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Sphingidae
Chi (genus): Macroglossum
Loài (species): M. caldum
Danh pháp hai phần
Macroglossum caldum Jordan, 1926 
Macroglossum caldum là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Macroglossum.
Phụ loài

Macroglossum caldum caldum
Macroglossum caldum philippinense Clark, 1928
Hạ Quýnh

| Hạ Quýnh 夏扃 |
| --- | --- |
Vua Trung Quốc (chi tiết...)
Vua nhà Hạ
Trị vì: 1921 TCN - 1901 TCN
Tiền nhiệm: Bất Giáng
Kế nhiệm: Hạ Cần
Thông tin chung
Mất: 1901 TCN Trung Quốc
Hậu duệ: Hạ Cần
Thân phụ: Hạ Tiết
Hạ Quýnh (chữ Hán: 夏扃), vốn họ Tự (姒),  tên Quýnh (扃), còn được viết Kiều (喬) hoặc Cao Dương (高陽), là là vị vua thứ 12 của nhà Hạ trong lịch sử Trung Quốc.
Thân thế

Quýnh là con thứ của Hạ Tiết - vua thứ 10 của nhà Hạ và là em của Bất Giáng – vua thứ 11 nhà Hạ.
Trị vì

Năm 1922 TCN, Bất Giáng qua đời, Quýnh lên nối ngôi. Sử sách không chép rõ về các sự kiện xảy ra trong thời gian Hạ Quýnh ở ngôi. Sách "Đế vương thế kỷ" chép: "Đế Quýnh, còn có tên là Đế Ngu (禺), hoặc Cao Dương. Tại vị 21 năm.
Năm 1901 TCN, Quýnh chết, làm vua được 21 năm, táng ở gần An Ấp. Con ông là Hạ Cần lên nối ngôi.
Chú thích

↑  Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành, sách đã dẫn, tr 16
↑  Theo Chương Khâm, Trung Hoa thông sử, quyển 1.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Tiền nhiệm: Bất Giáng | Vua nhà Hạ 1921 TCN–1901 TCN | Kế nhiệm: Hạ Cần |
| x t Các vua nhà Hạ |
| --- | --- |
 Vũ  Khải  Thái Khang  Trọng Khang  Tướng  Thiếu Khang  Trữ  Hòe  Mang  Tiết  Bất Giáng  Quýnh  Cần  Khổng Giáp  Cao  Phát  Kiệt 
  Vua Trung Quốc  Tam Hoàng Ngũ Đế  Hạ  Thương  Chu  Tần  Hán  Tam Quốc  Tấn  Ngũ Hồ loạn Hoa  Nam Bắc triều  Tùy  Đường  Ngũ đại Thập quốc  Tống  Liêu  Tây Hạ  Kim  Nguyên  Minh  Thanh
Macroglossum bombylans

| Macroglossum bombylans |
| --- | --- |
Macroglossum bombylans♂
Macroglossum bombylans♂  △
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Sphingidae
Chi (genus): Macroglossum
Loài (species): M. bombylans
Danh pháp hai phần
Macroglossum bombylans Boisduval, 1875 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Macroglossa tristis Schaufuss, 1870   Macroglossa walkeri Butler, 1875   Macroglossum bombylans angustifascia Bryk, 1944   Macroglossum bombylans monotona (Bryk, 1944)  
Macroglossum bombylans là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Macroglossum.
Ngô Đồng (võ sư)

Ngô Đồng (1937 - 2000), hay còn gọi với tên khác là O Sensei (thầy O) là một tiến sĩ côn trùng học và võ sư người Mỹ gốc Việt. Ông được biết đến vì là người sáng lập và chưởng môn nhân đầu tiên của hệ phái Cương Nhu Karate-do, một hệ phái Karate-do nổi tiếng ở Hoa Kỳ. Sinh ra và lớn lên tại Việt Nam trong một gia đình Hà Nội có sáu người con trai, ông theo học nhiều môn phái võ khác nhau trước đến khi thành lập hệ phái Cương Nhu karate-do tại Huế năm 1965. Ngoài nghiệp võ, Ngô Đồng còn là một học giả từng giảng dạy tại Trường Đại học Sư phạm Huế và là Viện trưởng Viện Khoa học Quảng Đà. Sau 1975, ông vượt biên khỏi Việt Nam đến Hoa Kỳ và giảng dạy tại Đại Học Florida, cũng là nơi ông tiếp tục sự nghiệp truyền bá võ phái của mình.
Argostemma courtallense

| Argostemma courtallense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Argostemma
Loài (species): A. courtallense
Danh pháp hai phần
Argostemma courtallense Arn. 
Argostemma courtallense là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Arn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1839.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Argostemma courtallense”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Nguyễn Văn Tiễn

"Nguyễn Văn Tiễn" đổi hướng tới đây. Đối với các định nghĩa khác, xem Nguyễn Văn Tiễn (định hướng).
| Nguyễn Văn Tiễn> Chức vụ.Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long |
| --- | --- |
Nhiệm kỳ: Tháng 5, 1931 – Tháng 6, 1931
Tiền nhiệm: Nguyễn Văn Nhung
Kế nhiệm: Đặng Văn Quang
Vị trí:  Việt Nam
Phó Bí thư: Đặng Văn Quang
 
Bí thư Tỉnh ủy Rạch Giá
Nhiệm kỳ: Tháng 5, 1945 – Tháng 7, 1946
Tiền nhiệm: Huỳnh Hữu Phước
Kế nhiệm: Nguyễn Phùng Tiến
Vị trí:  Việt Nam
 
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Rạch Giá
Nhiệm kỳ: 28 tháng 8, 1945 – 1948
Tiền nhiệm: đầu tiên
Kế nhiệm: Nguyễn Thành Nhơn
Vị trí:  Việt Nam
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 8 tháng 11, 1908 Châu Thành, Vĩnh Long
Mất: 21 tháng 11, 1971(1971-11-21) (63 tuổi) Hà Nội
Nơi ở: Hà Nội
Dân tộc: Kinh
Đảng chính trị: Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên An Nam Cộng sản Đảng Đảng Cộng sản Việt Nam
Nguyễn Văn Tiễn (1908–1971), thường gọi là Ba Tiễn, là nhà cách mạng Việt Nam, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long và Tỉnh ủy Rạch Giá của Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch đầu tiên của tỉnh Rạch Giá.
Cuộc đời

Nguyễn Văn Tiễn sinh ngày 8 tháng 11 năm 1908 ở làng Phú Đức, quận Châu Thành, tỉnh Vĩnh Long, nay thuộc thị trấn Long Hồ, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long. Ông chỉ được giáo dục ở trường làng nhưng sớm thể hiện tinh thần cách mạng, gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.
Năm 1929, ông gia nhập An Nam Cộng sản Đảng, tiếp tục hoạt động ở quận Tam Bình. Tháng 2 năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam (sau đổi tên thành Đảng Cộng sản Đông Dương) được thành lập trên cơ sở hợp nhất An Nam Cộng sản Đảng, Đông Dương Cộng sản Đảng và Đông Dương Cộng sản Liên đoàn. Nguyễn Văn Tiễn gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam, cùng Nguyễn Văn Nhung xây dựng cơ sở Đảng ở Cái Ngang. Tháng 9 năm 1930, Chi bộ Cái Ngang được thành lập do ông làm Bí thư. Tháng 11, trên cơ sở bốn Chi bộ cộng sản trong quận, Quận ủy Tam Bình được thành lập do Nguyễn Văn Nhung làm Bí thư, Nguyễn Văn Tiễn làm Phó Bí thư.
Tháng 2 năm 1931, dưới sự chỉ đạo của Xứ ủy Nam Kỳ, Tỉnh ủy Vĩnh Long được thành lập do Ngô Văn Chính làm Bí thư, Nguyễn Văn Nhung làm Phó Bí thư. Nguyễn Văn Tiễn được bổ sung vào Tỉnh ủy. Do sự khủng bố dữ dội của thực dân Pháp, Ngô Văn Chính được điều lên Xứ ủy, Nguyễn Văn Nhung đảm nhận vai trò Bí thư Tỉnh ủy, Nguyễn Văn Tiễn làm Phó Bí thư Tỉnh ủy.
Tháng 4, Tỉnh ủy Vĩnh Long bị vỡ, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Nhung bị Pháp bắt. Tháng 5, Tỉnh ủy được củng cố lại, Nguyễn Văn Tiễn được cử làm Bí thư Tỉnh ủy, Đặng Văn Quang làm Phó Bí thư Tỉnh ủy. Đầu tháng 6, cơ quan Tỉnh ủy Vĩnh Long ở Ngã ba Cần Thơ (nay thuộc phường 2, thành phố Vĩnh Long) bị Pháp vây quét, ông cùng phần lớn các Tỉnh ủy viên bị Pháp bắt giữ.
Năm 1933, ông ra tù, di chuyển đến quận Cà Mau (Bạc Liêu) để tiếp tục hoạt động. Năm 1936, ông được bầu làm Tỉnh ủy viên Tỉnh ủy Bạc Liêu. Năm 1940, ông lại bị bắt và đày ở Tà Lài (Biên Hòa).
Tháng 3 năm 1945, sau sự kiện Nhật đảo chính Pháp, ông cùng nhiều đồng chí vượt ngục trở về Long Xuyên tiếp tục hoạt động. Tỉnh ủy Long Xuyên được tái lập do Nguyễn Văn Nhung làm Bí thư, Nguyễn Văn Tiễn làm Tỉnh ủy viên.
Đầu tháng 5, Liên Tỉnh ủy Hậu Giang quyết định cử Nguyễn Văn Tiễn và Lý Thị Trung đến Rạch Giá để củng có lại Tỉnh ủy. Cuối tháng, hội nghị Tỉnh ủy lâm thời Rạch Giá đã bầu Nguyễn Văn Tiễn làm Bí thư Tỉnh ủy. Đêm ngày 25 tháng 8, ông đã chủ trì hội nghị Tỉnh ủy và Ủy ban Khởi nghĩa tỉnh, quyết định phát động khởi nghĩa giành chính quyền.
Ngày 28 tháng 8, khởi nghĩa thành công, Ủy ban Hành chính tỉnh Rạch Giá được thành lập do Nguyễn Văn Tiễn làm Chủ tịch. Tháng 10, ông rời khỏi chức vụ Bí thư Tỉnh ủy, tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch tỉnh cho đến năm 1948. Đầu năm 1949, ông được điều đến tham gia Tỉnh ủy Cần Thơ, giữ chức vụ Tỉnh đội trưởng Tỉnh đội Cần Thơ. Không lâu sau, ông được rút về Khu 9, phụ trách Phòng Dân quân, được bầu bổ sung vào Khu ủy. Năm 1950, ông là Bí thư Đảng ủy, Phó phòng Quân giới Khu 9 cho đến tháng 2 năm 1954.
Năm 1954, sau Hiệp định Genève, ông tập kết ra bắc, công tác ở Bộ Lao động, Bộ Công nghiệp, giữ chức Hiệu trưởng trường Nghiệp vụ Bộ Công nghiệp.
Năm 1965, ông nghỉ hưu. Ngày 21 tháng 11 năm 1971, ông mất ở Hà Nội, thọ 63 tuổi.
Gia đình

Gia đình ông Nguyễn Văn Tiễn hiện đang sinh sống ở huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng.
Bên lề

Năm 2016, cuốn sách tiểu sử của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt bị chỉ ra nhiều sai sót, trong đó có một người tên là Nguyễn Văn Tiểng bị viết thành Nguyễn Văn Tiễn.
Chú thích

↑  Đào Ngọc Chương (27 tháng 3 năm 2020). “Nguyễn Văn Nhung (1903 – 1982)”. Đài Phát thanh - Truyền hình Vĩnh Long. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2022.
↑  “Chuyên đề 2: Truyền thống lịch sử của tỉnh Vĩnh Long”. Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Vĩnh Long. 27 tháng 3 năm 2020. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2022.
↑  “Chuyên đề 4: Nhân vật lịch sử tỉnh Vĩnh Long”. Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Vĩnh Long. 27 tháng 3 năm 2020. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2022.
↑  Đào Ngọc Chương (4 tháng 3 năm 2010). “Nguyễn Văn Thiệt (1906 – 1970)”. Đài Phát thanh - Truyền hình Vĩnh Long. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2022.
↑  “285 năm Long Hồ dinh- tỉnh Vĩnh Long”. Báo Vĩnh Long. 20 tháng 4 năm 2017. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2022.
↑  Song Lê; T.H; H. Như; Thanh Nam; Thanh Sơn; CH (24 tháng 1 năm 2019). “Lãnh đạo tỉnh thăm, chúc tết cơ quan, đơn vị, cán bộ hưu trí, gia đình chính sách”. Báo Sóc Trăng. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2022.
↑  H. Như (25 tháng 1 năm 2019). “Thăm và chúc Tết các gia đình chính sách, cán bộ hưu trí địa bàn huyện Kế Sách”. Cổng thông tin điện tử tỉnh Sóc Trăng. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2022.
↑  Nguyễn Triều (12 tháng 1 năm 2016). “Sách Tiểu sử Võ Văn Kiệt: chi tiết "chế biến, sai lệch"?”. Báo Tuổi trẻ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2022.
Monsonia senegalensis

| Monsonia senegalensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Geraniales
Họ (familia): Geraniaceae
Chi (genus): Monsonia
Loài (species): M. senegalensis
Danh pháp hai phần
Monsonia senegalensis Guill. & Perr. 
Monsonia senegalensis là một loài thực vật có hoa trong họ Mỏ hạc. Loài này được Guill. & Perr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1831.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Monsonia senegalensis”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2013.
Macroglossum clemensi

| Macroglossum clemensi |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Sphingidae
Chi (genus): Macroglossum
Loài (species): M. clemensi
Danh pháp hai phần
Macroglossum clemensi Cadiou, 1998 
Danh pháp đồng nghĩa
 Macroglossum johani Brechlin, 1998 
Macroglossum clemensi là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Macroglossum.
Xanthanomis eurogramma

| Xanthanomis eurogramma> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Xanthanomis
Loài (species): X. eurogramma
Danh pháp hai phần
Xanthanomis eurogramma Hampson, 1926 
Xanthanomis eurogramma là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Lợn hoang

| Lợn hoang |
| --- | --- |
Một con lợn hoang ở Mỹ (lợn lưng dao cạo)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Artiodactyla
Họ (familia): Suidae
Chi (genus): Sus
Loài (species): S. scrofa
Danh pháp hai phần
Sus scrofa Linnaeus, 1758 
Lợn hoang hay lợn thả rông là một thuật ngữ mô tả về bất kỳ những con lợn hay loại lợn hoang dã, heo rừng hoặc lợn đi hoang, lợn thả rông ở Bắc Mỹ, chúng thuộc nhóm súc vật hoang (tức những con vật đã được thuần hóa nhưng đã trở lại với môi trường hoang dã). Heo rừng (Sus scrofa scrofa) đôi khi được gọi là "lợn Nga" hay lợn lưng dao cạo. Thuật ngữ "lợn hoang" cũng đã xuất hiện tại Úc, để mô tả động vật như thế. Những con lợn hoang được cho là mối nguy hại rất lớn ở Hoa Kỳ, người ta xem chúng như một loài xâm lấn, loài gây hại vì đã gây ra thiệt hại cho nền nông nghiệp cũng như cả tính mạng, sức khỏe của cư dân.
Lịch sử

Lợn nhà đầu tiên được du nhập đến châu Mỹ vào thế kỷ thứ mười sáu. Christopher Columbus được biết là đã cố ý phát tán heo nhà ở Tây Ấn trong chuyến đi thứ hai của mình để là nguồn thực phẩm dự trữ cung cấp cho các cuộc thám hiểm trong tương lai với một nguồn cung cấp thực phẩm miễn phí. Hernando de Soto được biết là đã du nhập lợn nhà Á-Âu đến Florida năm 1539, mặc dù Juan Ponce de León có thể đã du nhập những con lợn đầu tiên vào đất liền Florida vào năm 1521. Như vậy Người Tây Ban Nha đem lợn rừng tới Bắc Mỹ trong thế kỷ 16 để phục vụ hoạt động săn bắn.
Việc thực hành du nhập lợn nhà vào Tân thế giới được tiếp tục trong suốt các giai đoạn thám hiểm của thế kỷ XVI và XVII. Người ta cho rằng heo rừng hoang dã Á-Âu (Sus scrofa scrofa), mà ban đầu dao động từ Anh sang châu Âu Nga có thể có cũng đã được du nhập vào thế kỷ 19 số lượng của chúng đã nhiều trong miền Nam Hoa Kỳ rằng họ đã trở thành một động vật phổ biến để đi săn.
Ở Nam Mỹ, trong thời gian đầu thế kỷ XX, lợn đã được du nhập tại Uruguay cho mục đích săn bắn và cuối cùng vượt qua biên giới vào Brazil trong những năm 1990, nhanh chóng trở thành một loài xâm lấn. Mặc dù sự hiện diện của chúng như là một dịch hại đã được đã được chú ý bởi báo chí ngay từ năm 1994. Mới được thành lập nhưng quần thể heo rừng Brazil là không nên nhầm lẫn với dân lâu đời của lợn nhà hoang dã, mà đã tồn tại chủ yếu ở Pantanal trong hơn một trăm năm, cùng với loài peccarie bản địa.
Thực trạng

Tại Mỹ, hiện nay, khoảng 5 triệu con lợn hoang đang tung hoành khắp quốc gia này và trở thành vấn đề lớn đối với giới chức nước này. Số lượng lợn rừng đạt mức cao nhất tại bang Texas. Lợn hoang có mặt tại ba phần tư số bang. Số lượng của chúng đang tăng nhanh chóng ở nhiều khu vực, chúng gây nên thiệt hại kinh tế 1,5 tỷ USD mỗi năm những thiệt hại mà chúng gây ra. Khả năng sinh sản cao là yếu tố chính giúp lợn hoang sinh sôi mạnh mẽ. Sau khi chào đời 6 tháng, lợn cái đã có thể mang thai. Chúng sinh ra trung bình sáu con mỗi lứa và mỗi năm chúng đẻ trung bình 1,5 lứa. Số lượng lợn hoang sẽ tăng gấp ba trong 5 năm tới nếu chính quyền không áp dụng các biện pháp mạnh.
Trong môi trường hoang dã, trọng lượng của lợn có thể đạt tới 136 kg trở lên, chúng khá hung dữ đối với người và thú nuôi. Chúng có thể gây nên nhiều mối họa đối với thiên nhiên, ví dụ như ăn những động vật nguy cấp hay phát tán những loài cỏ xâm lấn, truyền hơn 30 loại bệnh cho con người, gia súc và các động vật hoang dã khác. Thói quen đào đất và ăn rễ cây của chúng làm giảm năng suất cây trồng trong nông trại. Những chiếc hố mà lợn rừng tạo ra trên đường có thể gây nên tai nạn giao thông bất ngờ.
Lợn hoang còn sống ở Đảo Lợn, còn có tên chính thức là đảo Big Major Spot, hòn đảo nhỏ Bahmas. Đàn lợn do những thủy thủ mang đến khi đi ngang qua đảo, có thể họ cho rằng chúng sẽ trở thành nguồn thực phẩm dồi dào. Tuy nhiên, những thủy thủ này chưa từng quay lại đây. Nhờ tài bơi lội, những chú lợn hoang dã này đã thu hút được du khách đổ ra bãi biển, vì họ muốn được tận mắt chứng kiến đàn lợn dưới nước. Đàn lợn thông minh đã phát hiện ra rằng các đoàn du thuyền ngang qua thường xuyên ném rất nhiều thức ăn xuống vùng biển này, chúng háo hức nhảy xuống nước khi thấy có du thuyền đến, đàn lợn háu đói bì bõm khoảng vài trăm mét tới mép thuyền để hi vọng nhận được đồ ăn.
Tại Nga, những tay săn dạn dày kinh nghiệm nói lợn lòi hoang thậm chí nguy hiểm hơn cả con gấu. Con lợn lòi hoang mắt kém sẽ sấn tới. Ngay cả những tay săn thiện xạ cũng sẽ không luôn hạ gục được con thú nhanh nhẹn này với chỉ một phát súng. Một con lợn lòi trung bình sẽ nặng tới 200 ký (441lb), vật lộn với nó sẽ là tuyệt vọng. Những con cái còn nguy hiểm hơn khi nó bảo vệ đàn con. Lợn lòi hoang bám riết vào địa hình đầm lầy và có nước. Ở khu vực Amur, lợn lòi hoang được biết là đã tấn công xe hơi. Vũ khí kinh khủng nhất của lợn lòi không phải là trọng lượng ấn tượng của nó, mặc dù nó có thể đè nát con người đến chết, mà là răng nanh của nó.
Săn bắn

Bài chi tiết: Săn lợn rừng
Chính quyền bang New Mexico gần đây chi một triệu USD để lập chương trình săn, bẫy và diệt lợn hoang. Giới chức muốn kết hợp nhiều biện pháp, bởi lợn rừng thông minh đến nỗi chúng luôn rút kinh nghiệm sau mỗi lần thoát chết. Các thợ săn cũng áp dụng chiến thuật "lợn phản đồ". Sau khi tiêu diệt một đàn lợn, họ cố tình để một con lợn cái sống sót và gắn một vòng lên cổ nó. Nhờ thiết bị theo dõi trên vòng, thợ săn có thể phát hiện vị trí của những đàn lợn khác và diệt chúng. Chính quyền bang Texas chi 7 triệu USD mỗi năm để khống chế sự sinh sôi của lợn.
Chú thích

↑  “Giới chức Mỹ đau đầu vì lợn rừng - VnExpress”. VnExpress - Tin nhanh Việt Nam. Truy cập 20 tháng 6 năm 2014.
↑  “"Thiên đường" của đàn lợn hoang”. Truy cập 20 tháng 6 năm 2014.
↑  “Lợn rừng tung hoành tại Mỹ - VietNamNet”. VietNamNet. Truy cập 20 tháng 6 năm 2014.
Những con lợn hoang ở Mỹ rất tinh ranh và mắn đẻ, tạo nên một quần thể lợn hoang hóa lớn
Đàn lợn hoang ở Mỹ rất táo tợn, chúng có thể đối chọi lại với các loài săn mồi như cá sấu và kể cả với con người
Một con lợn hoang bị bắn chết ở Mỹ
Arctostaphylos hispidula

| Arctostaphylos hispidula> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ericaceae
Chi (genus): Arctostaphylos
Loài (species): A. hispidula
Danh pháp hai phần
Arctostaphylos hispidula Howell, 1901 
Arctostaphylos hispidula là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được Howell mô tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Arctostaphylos hispidula”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Hạ Quân Tường

| Hạ Quân Tường |
| --- | --- |
Sinh: 28 tháng 12, 1983 (40 tuổi) Đài Bắc,  Đài Loan
Tên khác: Mike He Xiao Mei (小美)
Nghề nghiệp: Diễn viên, người mẫu
Năm hoạt động: 2003-nay
Hạ Quân Tường là nam diễn viên, người mẫu Đài Loan được biết đến với vai A Ken trong bộ phim thần tượng Hiệp ước tình yêu 2004 cùng Lâm Y Thần và vai Giang Mãnh trong bộ phim thần tượng Định mệnh 2005 cùng Dương Thừa Lâm.
Danh sách phim > Phim truyền hình

| Năm | Tựa đề | Vai |
| --- | --- | --- |
| 2003 | Thất niên cấp sinh (Học sinh lớp 7)   The 7th Grade | Hứa Lưu Sam   Biệt danh: Mang Quả Sảng |
| 2004 | Văn phòng hôn nhân |  |
| 2004 | I love my wife |  |
| 2004 | Hiệp ước tình yêu   Love Contract | Lưu Kiến Đông/A Ken |
| 2005 | Định mệnh | Giang Mãnh |
| 2005 | Những chàng trai chuyên chở | Hồ Thiết Nam |
| 2006 | Marry me |  |
| 2007 | Hoán vị tình yêu | Hoắc Đạt |
| 2008 | Sân bóng tình yêu | Thẩm Nhược Hách |
| 2009 | Kêu gọi đại minh tinh |  |
| 2009 | Mật vụ nội gián | Phùng Nhụy |
| 2011 | Hạnh phúc ngày nắng | Hạng Doãn Kiệt |
| 2011 | Mỹ Lạc, cố lên | Hàn Dĩ Liệt |
| 2014 | Thượng Lưu Tục Nữ | Phạm Khương Vũ |
| 2017 | Hàn Võ Ký | Lý Vĩnh Cơ |