stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Isabel Morel

Delia Ducoing de Arrate, được biết đến trong giới văn học với cái tên Isabel Morel, đã chỉ đạo tờ báo Nosotras (Valparaíso, 1931-1935) và tạp chí Familia (Santiago, 1935-1940) vào năm 1939.
Delia Ducoing, hay còn gọi là Delia Ducoing de Arrate hay Isabel Morel (1885-?), là một nhà văn, nhà báo, biên tập viên và nhà hoạt động nữ quyền người Chile. Bà được biết đến nhiều nhất với công việc thay mặt cho quyền của phụ nữ trong lĩnh vực chính trị, xã hội và dân sự ở Chile từ năm 1914. Vào ngày 26 tháng 10 năm 1927, bà thành lập Hội Phụ nữ Chile ở thành phố Valparaíso cùng với Gabriela Mandujano và Aurora Argomedo, đảm nhận chức chủ tịch vào ngày 6 tháng 5 năm 1928. Là một nhà văn, một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của bà là cuốn sách Charlas femeninas (1930), một trong những ấn phẩm đầu tiên được hệ thống hóa tư tưởng nữ quyền ở Chile. Bà cũng đã viết và chỉnh sửa tạp chí Nosotras vào đầu những năm 1930.
Tác phẩm được chọn

Charlas Femenina (1930)
El Libertador del Hada de Plata (1943)
HTC Touch

| --- | --- |

Nhà sản xuất: High Tech Computer Corporation
Khẩu hiệu: Experience a new sensation
Dòng máy: HTC Touch family
Mạng di động: Tri band GSM / GPRS (Class 10) / EDGE, GSM 900/1800/1900, CDMA
Phát hành lần đầu: Tháng 6 năm 2007
Sản phẩm sau: HTC Touch2
Có liên hệ với: HTC Touch Dual
Kiểu máy: PDA Phone
Kích thước: 99.9x58x13.9 mm
Khối lượng: 112 g (kể cả pin)
Hệ điều hành: Windows Mobile 6.0, nâng cấp lên 6.1 nhờ một số nhà mạng cung cấp; 6.5 bằng một số bản ROM đã chỉnh sửa
CPU: TI OMAP 850 201 MHz (GSM Touch), MSM7500 400MHz (CDMA Vogue)
Bộ nhớ: 128 MB bộ nhớ trong flash 64 MB SDRAM (GSM Touch), 256 MB internal flash   128 MB SDRAM (CDMA Vogue)
Thẻ nhớ mở rộng: Micro SD Card (Tương thích SD 2.0)
Pin: Pin sạc 1100 mAh Li-ion battery, thời gian chờ 200 giờ, 5 giờ đàm thoại
Dạng nhập liệu: Cảm ứng
Màn hình: 65k-color QVGA (320x240 px), 2.8 in, TFT LCD
Máy ảnh sau: 2.0-megapixel CMOS color
Chuẩn kết nối: Bluetooth 2.0+EDR, 802.11b/g, Mini-USB
HTC Touch, hay còn được gọi là HTC P3450 hoặc tên mã của nó HTC Elf hoặc HTC Vogue cho biến thể CDMA, là một máy tính bỏ túi thuộc Windows Mobile 6 được thiết kế và sản xuất bởi HTC. Tính năng chính, độc đáo của nó là giao diện người dùng có tên TouchFLO  phát hiện chuyển động quét và có thể phân biệt giữa ngón tay và bút stylus. TouchFLO kết hợp truy cập bằng stylus-free vào trình phát nhạc, album ảnh, trình phát video và sổ liên lạc dựa trên hình ảnh. Sự ra mắt toàn cầu của Touch là tại Quảng trường Leicester, London, vào ngày 5 tháng 6 năm 2007 (2007-06-05), và điện thoại ban đầu có sẵn hai màu: đen và xanh lục. Các tên ràng buộc của nhà mạng cho điện thoại này bao gồm Verizon Wireless XV6900, T-Mobile MDA Touch, O2 XDA Nova, Okta Touch và Vodafone VPA Touch.
Vào tháng 11 năm 2007, HTC đã bắt đầu bán Touch phiên bản "Nâng cấp", còn được gọi là HTC P3452 hoặc tên mã của nó là HTC Elfin, với gấp đôi RAM và ROM của phiên bản gốc (lần lượt là 128 MB và 256 MB). Phiên bản mới hơn cũng có sẵn trong hai màu mới: trắng và đỏ tía.
Doanh số

HTC đã xuất xưởng 1 triệu chiếc trong vòng 5 tháng kể từ khi ra mắt, và xuất xưởng thêm 1 triệu chiếc trong 6 tháng sau đó.
Tính năng

Kết nối
Tri band GSM / GPRS (Class 10) / EDGE: GSM 900 / 1800 / 1900 (2,75 G)
Wi-Fi 802.11b / g
Bluetooth 2.0. Hỗ trợ hầu hết các cấu hình phổ biến bao gồm cổng nối, FTP, HID (bàn phím và chuột), tai nghe, chế độ rảnh tay, DUN (quay số mạng để sử dụng điện thoại làm modem không dây cho máy tính xách tay hoặc máy tính để bàn), âm thanh nổi Bluetooth A2DP.
HTC ExtUSB (giắc cắm mini & USB 11 chân).
Đầu vào
Màn hình cảm ứng (được thiết kế cho sử dụng bằng ngón tay và bút stylus đi kèm).
Khối định hướng 5 chiều (bao gồm nút hành động).
Nút nguồn và camera.
TouchFLO.
Bộ nhớ
ROM flash 128 MB (35,46 MB có thể sử dụng).
64 MB (47,89 MB có thể sử dụng) SDRAM.
Khe cắm mở rộng microSD (tương thích SD 2.0, bao gồm thẻ 1 GB, SDHC 16 GB).
Các tính năng khác
Bộ xử lý TI OMAP 850 201 MHz.
Camera màu 2.0 megapixel.
Màn hình LCD 2,8 inch (240x320 px, 65 nghìn màu, QVGA, TFT).
HTC Vogue

Phiên bản CDMA của Touch được gọi là "HTC Vogue" hoặc "HTC P3050", được trang bị gấp đôi RAM và ROM của Touch, bộ xử lý 400 MHz (QualComm MSM7500) nhanh hơn, OTA nhanh hơn nhưng không có Wi-Fi. Thiết bị này được bán với tên Okta Touch của Telecom tại New Zealand. Nó cũng được bán dưới dạng "HTC Touch" thông qua Sprint Nextel  và Alltel  và dưới dạng "XV6900" bởi Verizon Wireless tại Hoa Kỳ; như "HTC Touch" của Bell Mobility  và Telus Mobility  tại Canada; và do Raya và i2 Mobile ở Ai Cập.
Nâng cấp hệ điều hành

Phiên bản Windows Mobile có thể nâng cấp lên 6.5.* Thông qua ROM từ trang web XDA-Developers.
Nâng cấp hệ điều hành > Cài đặt Linux và Android

Hệ điều hành Linux và Android được cài đặt lên các mẫu điện thoại này. Vogue Linux chạy HTC Vogue. Wing Linux, phiên bản Android đã được phát triển và có thể cài đặt bằng ROM từ trang web XDA Developers. Các phiên bản Android thông qua 2.3 (Gingerbread) đã được chuyển thành công sang phiên bản CDMA (Vogue) của Touch.
Một máy MDA Touch T-Mobile chạy WM 6.1
Một máy nhà mạng Verizon chạy WM 6.5
Impatiens tuberosa

| Impatiens tuberosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Balsaminaceae
Chi (genus): Impatiens
Loài (species): I. tuberosa
Danh pháp hai phần
Impatiens tuberosa H.Perrier 
Impatiens tuberosa là một loài thực vật có hoa trong họ Bóng nước. Loài này được H.Perrier mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Impatiens tuberosa”. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2013.
Hội Thư viện Việt Nam

| Hội Thư viện Việt Nam |
| --- | --- |
Tên viết tắt: VLA
Thành lập: 20/4/2006
Loại: Hội nghề nghiệp
Vị thế pháp lý: Hợp pháp
Trụ sở chính: Số 31 phố Tràng Thi, phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm
Vị trí: Hà Nội
Vùng phục vụ : Việt Nam
Ngôn ngữ chính  : Tiếng Việt
Trang web: vla.org.vn
Hội Thư viện Việt Nam là tổ chức xã hội - nghề nghiệp của những người làm việc trong lĩnh vực chuyên ngành thư viện tại Việt Nam . Hội có tên giao dịch tiếng Anh là Vietnam Library Association, viết tắt là VLA .
Hội Thư viện được thành lập ngày 20/4/2006 theo Quyết định số 689/QĐ-BNV của Bộ Nội vụ. .
Điều lệ Hội Thư viện sửa đổi năm 2012 được Bộ Nội vụ phê duyệt tại Quyết định số 98/QĐ-BNV ngày 15 tháng 2 năm 2012 .
Văn phòng Hội đặt tại số 31 phố Tràng Thi, phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.
Li độ

Li độ hay độ dời là khoảng cách ngắn nhất từ vị trí ban đầu đến vị trí hiện tại của vật chuyển động, thường được biểu diễn tọa độ của vật trong hệ quy chiếu khảo sát chuyển động.
Lao

| Lao |
| --- | --- |

Ảnh X quang ngực của một bệnh nhân lao thể nặng: các mũi tên màu trắng chỉ nhiễm khuẩn ở cả hai phổi, các mũi tên màu đen chỉ sự hình thành của một khoang
Chuyên khoa: Bệnh truyền nhiễm, phổi học
Triệu chứng: Ho dai dẳng, sốt, ho kèm dịch nhầy chứa máu, sụt cân
Nguyên nhân: Mycobacterium tuberculosis
Yếu tố nguy cơ: Hút thuốc, HIV/AIDS
Phương pháp chẩn đoán: X quang ngực, nuôi cấy, xét nghiệm da tuberculin
Chẩn đoán phân biệt: Viêm phổi, histoplasmosis, sarcoidosis, coccidioidomycosis
Điều trị: Kháng sinh
Tần suất: 25% dân số (lao tiềm ẩn)
Patient UK: Lao
Lao (Tiếng Anh: tuberculosis) là bệnh truyền nhiễm qua đường hô hấp  thường do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra. Bệnh chủ yếu tác động đến phổi nhưng cũng có thể đến những bộ phận khác của cơ thể. Đa số trường hợp mắc lao không biểu hiện triệu chứng, gọi là lao tiềm ẩn. Khoảng 10% ca lao tiềm ẩn tiến triển thành lao hoạt tính mà nếu không chữa trị sẽ khiến khoảng một nửa số bệnh nhân tử vong. Triệu chứng điển hình của lao hoạt tính là ho dai dẳng kèm dịch nhầy chứa máu, sốt, đổ mồ hôi đêm, sụt cân. Nếu các cơ quan khác bị nhiễm khuẩn thì triệu chứng sẽ đa dạng hơn.
Lao lây truyền từ người sang người qua không khí khi người bệnh lao hoạt tính ho, khạc nhổ, nói, hay hắt hơi. Người mang lao tiềm ẩn không làm bệnh lây lan. Lao hoạt tính thường xảy ra hơn ở người hút thuốc và mắc HIV/AIDS. Cách thức chẩn đoán lao hoạt tính là X quang ngực, cấy dịch cơ thể và khám nghiệm vi mô. Xét nghiệm Mantoux hay xét nghiệm máu giúp chẩn đoán lao tiềm ẩn.
Cách thức phòng bệnh bao gồm tầm soát đối với người nguy cơ cao, phát hiện và điều trị sớm, chủng ngừa bằng vắc-xin BCG (Bacillus Calmette-Guérin). Người nguy cơ cao là người ở chung nhà, nơi làm việc, và tiếp xúc xã hội với bệnh nhân lao hoạt tính. Chữa trị đòi hỏi sử dụng nhiều loại kháng sinh trong thời gian dài. Tình trạng kháng kháng sinh đang ngày một trở nên đáng lo ngại với tỷ lệ lao đa kháng và lao siêu kháng tăng.
Vào năm 2018 khoảng một phần tư dân số thế giới được cho là mắc lao tiềm ẩn. Mỗi năm có thêm khoảng 1% dân số mắc bệnh. Trong năm 2018 có hơn 10 triệu người bị lao hoạt tính trong đó 1,5 triệu người tử vong, con số khiến lao là bệnh truyền nhiễm gây tử vong hàng đầu. Căn bệnh xuất hiện chủ yếu ở Đông Nam Á (44%), châu Phi (24%), Tây Thái Bình Dương (18%) với hơn 50% ca được chẩn đoán ở tám quốc gia là Ấn Độ (27%), Trung Quốc (9%), Indonesia (8%), Philippines (6%), Pakistan (6%), Nigeria (4%), và Bangladesh (4%). Số ca mắc mới mỗi năm đã giảm kể từ năm 2000. Khoảng 80% dân số ở nhiều nước châu Á, châu Phi xét nghiệm tuberculin dương tính còn với người dân Hoa Kỳ chỉ là 5–10%. Bệnh lao đã có ở người từ thời cổ đại.
Dấu hiệu và triệu chứng

Bệnh lao có thể tác động đến bất kỳ bộ phận nào của cơ thể nhưng phổ biến nhất là phổi (gọi là lao phổi). Lao ngoài phổi xảy ra khi bệnh phát triển ở bên ngoài phổi, dù vậy hai dạng có thể tồn tại đồng thời.
Dấu hiệu và triệu chứng tổng quan gồm có sốt, ớn lạnh, đổ mồ hôi đêm, chán ăn, sụt cân, và mệt mỏi. Ngoài ra còn có thể xuất hiện ngón tay dùi trống rõ rệt.
Dấu hiệu và triệu chứng > Phổi

Nếu nhiễm khuẩn lao ở trạng thái hoạt động thì phổi là cơ quan hay bị tác động nhất (khoảng 90% ca). Triệu chứng gồm có đau ngực và ho ra đờm kéo dài. Khoảng 25% bệnh nhân không biểu hiện triệu chứng. Đôi khi người bệnh có thể ho ra máu với lượng nhỏ và trong rất ít trường hợp xảy ra vỡ động mạch phổi hay phình mạch Rasmussen dẫn đến chảy máu ồ ạt. Lao có thể trở thành bệnh mãn tính và gây sẹo khắp những thùy phổi trên. Những thùy dưới ít bị tác động thường xuyên hơn. Không rõ tại sao có sự khác biệt này, có thể do ở phần phổi trên dẫn khí tốt hơn hoặc dẫn lưu bạch huyết kém hơn.
Dấu hiệu và triệu chứng > Ngoài phổi

Ở 15–20% ca hoạt tính, nhiễm khuẩn lan ra ngoài phổi gây nên những dạng lao khác. Chúng được gọi chung là "lao ngoài phổi". Lao ngoài phổi xảy ra phổ biến hơn ở người có hệ miễn dịch suy yếu và trẻ em. Hơn một nửa số ca nhiễm HIV xuất hiện tình trạng này. Các địa điểm nhiểm khuẩn ngoài phổi đáng chú ý là màng phổi (viêm màng phổi do lao), hệ thần kinh trung ương (viêm màng não do lao), hệ bạch huyết (lao hạch cổ), hệ niệu sinh dục (lao niệu sinh dục), xương và khớp (lao cột sống). Lao kê là một dạng lao có tiềm năng lan rộng và nghiêm trọng hơn, hiện chiếm khoảng 10% trường hợp lao ngoài phổi.
Tác nhân > Vi khuẩn lao

Tác nhân chủ yếu gây bệnh lao là Mycobacterium tuberculosis, một trực khuẩn nhỏ không động, hiếu khí. Việc sở hữu hàm lượng lipid cao lý giải cho nhiều đặc điểm lâm sàng độc nhất của chúng. Vi khuẩn này phân chia cứ 16 đến 20 giờ một lần, một tốc độ cực kỳ chậm so với những vi khuẩn khác thường phân chia trong chưa đến một tiếng. Mycobacterium có một màng ngoài hai lớp lipid. Nếu tiến hành nhuộm Gram thì M. tuberculosis hoặc "Gram dương" rất yếu hoặc không lưu giữ thuốc nhuộm do hàm lượng mycolic acid và lipid cao của thành tế bào. M. tuberculosis có thể chống chịu các chất tẩy uế yếu và sống sót trong môi trường khô vài tuần. Ngoài tự nhiên, M. tuberculosis chỉ có thể sinh trưởng trong tế bào của sinh vật chủ nhưng chúng có thể được nuôi trong phòng thí nghiệm.
Các nhà khoa học có thể nhận diện vi khuẩn lao dưới kính hiển vi nhờ tiến hành nhuộm các mẫu đờm dãi của người bệnh. Vì M. tuberculosis lưu lại những chất nhuộm nhất định kể cả sau khi được xử lý bằng dung dịch acid nên nó được xếp vào loại trực khuẩn kháng acid. Kỹ thuật nhuộm kháng acid phổ biến nhất là nhuộm Ziehl–Neelsen và nhuộm Kinyoun khiến trực khuẩn có màu đỏ sáng nổi bật trên nền xanh. Nhuộm auramine-rhodamine và soi hiển vi huỳnh quang cũng được áp dụng.
Tổ hợp M. tuberculosis bao gồm bốn chủng Mycobacterium gây lao khác nhau: M. bovis, M. africanum, M. canetti, và M. microti. M. africanum không phổ biến nhưng là tác nhân gây lao đáng kể ở những vùng châu Phi. M. bovis từng là nguyên nhân phổ biến nhưng đã bị diệt trừ gần như hoàn toàn từ khi sữa thanh trùng xuất hiện và không còn là vấn đề ở các nước phát triển. M. canetti hiếm thấy và dường như hạn chế ở Sừng châu Phi, dù vậy đã quan sát thấy một vài ca ở những người châu Phi di cư. M. microti cũng không phổ biến và gần như chỉ thấy ở người bị suy giảm miễn dịch, dù vậy độ thịnh hành của nó có thể bị đánh giá thấp đáng kể.
Còn những Mycobacterium gây bệnh khác được biết là M. leprae, M. avium, và M. kansasii. M. avium và M. kansasii thuộc nhóm Mycobacterium không điển hình. Loại này không gây lao hay phong mà gây những bệnh phổi khác tương tự lao.
Tác nhân > Lây truyền

Khi người bệnh lao hoạt tính ho, hắt hơi, nói, hát, hay khạc nhổ, họ bắn ra những giọt nước bọt nhỏ (aerosol) có đường kính 0,5 đến 5,0 µm chứa mầm bệnh. Một lần hắt hơi có thể bắn ra tới 40.000 giọt. Chỉ một giọt cũng có thể truyền bệnh bởi số lượng vi khuẩn cần để sinh bệnh là rất ít (dưới 10 vi khuẩn).
Người tiếp xúc gần, thường xuyên, thời gian dài với người bị lao có nguy cơ nhiễm bệnh rất cao với tỷ lệ lây nhiễm ước tính 22%. Một người mắc lao hoạt tính không chữa trị có thể lây cho 10 đến 15 người (hoặc hơn) trong một năm. Sự lây nhiễm chỉ xảy ra từ người mắc lao hoạt tính, người mang lao tiềm ẩn không được xem là nguồn lây. Xác suất lây truyền từ người này sang người khác phụ thuộc vào một số yếu tố bao gồm: số giọt bắn mà người bệnh phát ra, độ thông thoáng của môi trường, thời gian tiếp xúc, độc lực của chủng M. tuberculosis, năng lực miễn dịch của người không bị bệnh, và những yếu tố khác.
Chuỗi lây truyền người sang người có thể ngăn chặn bằng biện pháp cách ly người bệnh lao hoạt tính và điều trị bằng thuốc kháng lao. Sau khoảng hai tuần điều trị hiệu quả thì nhìn chung đối tượng mang vi khuẩn không kháng thuốc sẽ không thể lây bệnh cho người khác. Một người mới nhiễm vi khuẩn lao thường phải sau 3 đến 4 tuần mới có thể lây nhiễm cho người khác.
Tác nhân > Yếu tố làm tăng nguy cơ > Bệnh hoạt tính

Yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh lao hàng đầu trên toàn cầu là HIV, 13% bệnh nhân lao nhiễm HIV. Vấn đề này nghiêm trọng ở châu Phi hạ Sahara nơi có tỷ lệ nhiễm HIV cao. 30% người đồng nhiễm lao và HIV bệnh phát triển thành thể hoạt tính, trong khi tỷ lệ này ở người không nhiễm HIV là 5–10%.
Sử dụng những thuốc nhất định như corticosteroid và infliximab là một yếu tố nguy cơ quan trọng khác, đặc biệt ở các nước phát triển.
Yếu tố nguy cơ khác bao gồm: nghiện rượu, hút thuốc lá (nguy cơ tăng gấp đôi), tiểu đường (nguy cơ tăng gấp ba), bụi phổi silic (nguy cơ tăng gấp 30 lần), ô nhiễm không khí trong nhà, suy dinh dưỡng, nhỏ tuổi, mới mắc lao gần đây, sử dụng ma túy, bệnh thận nặng, nhẹ cân, cấy ghép nội tạng, ung thư đầu cổ, và nhạy cảm gen.
Tác nhân > Yếu tố làm tăng nguy cơ > Nhiễm khuẩn

Nguy cơ nhiễm khuẩn lao gia tăng ở những người hút thuốc lá và trẻ em.
Ngăn ngừa

Các nỗ lực ngăn ngừa và kiểm soát bệnh lao chủ yếu dựa trên việc tiêm phòng cho trẻ sơ sinh cũng như phát hiện và điều trị bệnh nhân lao hoạt tính. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đã đạt được những thành công nhất định trong việc cải thiện phác đồ điều trị cũng như làm giảm số ca bệnh.
Ngăn ngừa > Vắc-xin

Bài chi tiết: Vắc-xin lao và Vắc-xin BCG
Tính đến  năm 2011, chỉ có một vắc-xin phòng lao duy nhất là Bacillus Calmette-Guérin (BCG). Ở trẻ em, vắc xin này làm giảm 20% nguy cơ nhiễm bệnh và gần 60% nguy cơ lao tiềm ẩn tiến triển thành lao hoạt tính.
BCG là vắc-xin được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới; 90% tất cả trẻ em đã được tiêm vắc-xin này. Khả năng miễn dịch mà vắc-xin mang lại giảm đi sau khoảng 10 năm. Ở Canada, Tây Âu và Hoa Kỳ, lao không phải là một bệnh phổ biến nên chỉ những người có nguy cơ mắc bệnh cao mới được tiêm vắc-xin BCG. Một trong những lý do cho việc hạn chế sử dụng vắc-xin này là nó khiến xét nghiệm Mantoux cho kết quả dương tính giả và làm giảm tác dụng của xét nghiệm này trong việc tầm soát lao. Một số vắc-xin khác đang được phát triển.
Việc kết hợp vắc-xin BCG với vắc-xin MVA85A không có hiệu quả trong việc phòng bệnh lao.
Ngăn ngừa > Y tế công cộng

Trong thế kỷ 19, các chiến dịch y tế công cộng tập trung vào việc giảm thiểu tụ tập đông người và khạc nhổ nơi công cộng cũng như khuyến khích vệ sinh cá nhân thường xuyên (trong đó có rửa tay) đã được triển khai và giúp làm giảm đáng kể sự lây lan của lao nói riêng và các bệnh lây truyền qua không khí nói chung. Nhờ đó, lao đã không còn là một vấn đề y tế công cộng lớn ở hầu hết các nền kinh tế phát triển vào cuối thế kỷ 20. Các yếu tố nguy cơ khác khiến bệnh lao lan rộng, chẳng hạn như suy dinh dưỡng, cũng đã được giảm thiểu. Tuy nhiên, sự xuất hiện của HIV đã hình thành nên một nhóm đối tượng bị suy giảm miễn dịch dễ dàng bị nhiễm lao.
Năm 1993, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố lao là một "tình trạng y tế khẩn cấp toàn cầu". Năm 2006, tổ chức Stop TB Partnership xây dựng Kế hoạch Ngăn chặn Lao Toàn cầu với mục tiêu cứu được 14 triệu mạng sống từ khi kế hoạch này khởi động đên năm 2015. Tuy nhiên, đến năm 2015, kế hoạch này đã không đạt được một số mục tiêu đặt ra, chủ yếu do sự gia tăng các ca lao liên quan đến HIV và sự xuất hiện của chủng lao kháng nhiều loại thuốc. Các chương trình y tế công cộng chủ yếu sử dụng hệ thống phân loại lao do Hiệp hội Lồng ngực Hoa Kỳ phát triển.
Chưa rõ việc sử dụng thuốc trị lao ở người mắc lao kháng nhiều loại thuốc mang lại lợi ích cũng như nguy cơ gì. Việc cung cấp liệu pháp HAART cho bệnh nhân lao dương tính với HIV làm giảm đáng kể (tới 90%) nguy cơ lao tiềm ẩn tiến triển thành lao hoạt tính cũng như hạn chế bệnh phát tán trong cộng đồng những người mang HIV.
Điều trị

Bài chi tiết: Kiểm soát lao
Lao được điều trị bằng cách sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn. Việc điều trị lao thường khó hiệu quả bởi cấu trúc và thành phần hóa học bất thường của vách tế bào vi khuẩn gây lao khiến thuốc khó xâm nhập và làm cho nhiều loại kháng sinh không có hiệu quả.
Bệnh lao hoạt tính được điều trị bằng cách sử dụng kết hợp một số loại kháng sinh nhằm giảm nguy cơ vi khuẩn gây bệnh trở nên kháng thuốc. Chưa rõ việc sử dụng rifabutin thay cho rifampicin ở bệnh nhân lao dương tính với HIV có mang lại lợi ích gì hay không (tính đến  năm 2007).
Điều trị > Lao tiềm ẩn

Lao tiềm ẩn được điều trị bằng một trong hai loại thuốc isoniazid và rifampin, hoặc kết hợp isoniazid với một trong hai loại thuốc rifampicin và rifapentine.
Phác đồ điều trị có thể kéo dài từ 3 đến 9 tháng tùy theo loại thuốc được chỉ định. Việc điều trị lao tiềm ẩn có mục đích ngăn bệnh không tiến triển thành lao hoạt tính trong tương lai.
Giáo dục nhận thức hoặc tư vấn tâm lý có thể cải thiện tỷ lệ hoàn thành việc điều trị lao tiềm ẩn.
Điều trị > Lao hoạt tính vừa khởi phát

Phác đồ điều trị đối với bệnh lao hoạt tính vừa khởi phát, tính đến  năm 2010, kéo dài 6 tháng, trong đó bệnh nhân sử dụng kết hợp thuốc kháng sinh chứa rifampicin, isoniazid, pyrazinamide và ethambutol trong 2 tháng đầu tiên, và chỉ sử dụng rifampicin và isoniazid trong 4 tháng còn lại. Nếu bệnh nhân kháng thuốc với isoniazid, có thể thay thế bằng ethambutol trong giai đoạn thứ hai. Việc sử dụng thuốc trị lao trong thời gian ít nhất 6 tháng có tỷ lệ chữa khỏi cao hơn việc điều trị trong thời gian ít hơn 6 tháng; mặc dù sự khác biệt này không quá lớn. Các bệnh nhân gặp vấn đề trong việc tuân thủ điều trị có thể cần được chỉ định phác đồ ngắn hơn. Cũng không có bằng chứng nào cho thấy phác đồ điều trị ngắn có hiệu quả hơn phác đồ điều trị 6 tháng.
Điều trị > Lao tái phát

Nếu bệnh tái phát, cần xét nghiệm để xác định vi khuẩn lao nhạy cảm với loại kháng sinh nào trước khi quyết định cách điều trị. Trong trường hợp phát hiện lao kháng nhiều loại thuốc (tiếng Anh: multiple drug-resistant tuberculosis, hay MDR-TB), người bệnh sẽ cần sử dụng ít nhất 4 loại kháng sinh có hiệu quả trong thời gian từ 18 đến 24 tháng.
Điều trị > Lao kháng thuốc

Bệnh nhân lao có thể gặp phải tình trạng kháng thuốc sơ cấp khi nhiễm chủng lao kháng thuốc, hoặc kháng thuốc thứ cấp khi nhiễm chủng lao không kháng thuốc nhưng lại hình thành sự kháng thuốc khi điều trị do phác đồ điều trị không đủ hiệu quả, không tuân thủ phác đồ điều trị hoặc sử dụng thuốc kém chất lượng. Khả năng kháng thuốc của vi khuẩn lao là một vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng ở nhiều quốc gia đang phát triển, bởi bệnh nhân kháng thuốc cần được điều trị lâu hơn và dùng các loại thuốc đắt tiền hơn. Nếu người bệnh mắc loại vi khuẩn lao kháng hai loại thuốc điều trị được ưu tiên sử dụng hàng đầu là rifampicin và isoniazid, họ được xem là mắc lao kháng nhiều loại thuốc hay MDR-TB. Nếu người bệnh cũng kháng từ ba trong sáu loại thuốc được ưu tiên điều trị thứ hai trở lên thì được xem là mắc lao kháng thuốc diện rộng (tiếng Anh: extensively resistant tuberculosis, hay XDR-TB). Trường hợp đầu tiên kháng tất cả các loại thuốc đang được sử dụng được ghi nhận vào năm 2003 ở Ý, nhưng đến năm 2012 mới được công bố rộng rãi. Các trường hợp khác cũng đã được ghi nhận ở Iran và Ấn Độ. Bedaquiline đã bước đầu cho thấy hiệu quả trong việc điều trị lao kháng nhiều loại thuốc.
Cứ 10 ca MDR-TB thì có một ca XDR-TB. Các ca XDR-TB đã được ghi nhận ở hơn 90% tất cả các quốc gia trên thế giới. Việc sử dụng linezolid để điều trị XDR-TB có thể mang lại hiệu quả nhất định nhưng thường gây ra tác dụng phụ và khi đó người bệnh thường phải ngưng dùng thuốc.
Tiên lượng

Lao tiềm ẩn tiến triển thành lao hoạt tính khi vi khuẩn lao vượt qua được hàng rào bảo vệ của hệ miễn dịch và bắt đầu sinh sôi. Điều này xảy ra không lâu sau khi người bệnh nhiễm vi khuẩn đối với các ca lao sơ cấp (chiếm từ 1–5% tổng số ca bệnh lao). Tuy nhiên, trong hầu hết trường hợp, lao tiềm ẩn không thể hiện triệu chứng rõ rệt nào, và chỉ 5–10% số ca bệnh lao tiềm ẩn tiến triển thành lao hoạt tính, thường là nhiều năm sau khi người bệnh bị nhiễm vi khuẩn.
Nguy cơ bệnh tái phát sẽ cao hơn ở người bệnh bị ức chế miễn dịch, chẳng hạn như do bị mắc HIV. Khi người bệnh đồng thời nhiễm M. tuberculosis và HIV, nguy cơ lao tái phát tăng lên 10% mỗi năm. Nghiên cứu được thực hiện trên các chủng M. tuberculosis khác nhau bằng cách lập hồ sơ DNA cho thấy việc tái nhiễm vi khuẩn lao có tác động lớn hơn đến khả năng bệnh tái phát so với những hiểu biết trước đó. Theo một số ước tính, ở các khu vực mà lao là một bệnh phổ biến, điều này có thể chiếm hơn 50% số ca lao tái phát. Nguy cơ tử vong do lao rơi vào khoảng 4% tính đến  năm 2008, so với con số 8% vào năm 1995.
Ở bệnh nhân lao không dương tính với HIV, nếu không được điều trị, 50-60% sẽ tử vong còn 20-25% tự khỏi bệnh sau 5 năm. Ở bệnh nhân dương tính với HIV, lao gần như chắc chắn sẽ gây tử vong và nguy cơ tử vong vẫn cao ngay cả khi người bệnh được điều trị HIV bằng thuốc kháng retrovirus.
Lịch sử

Trong suốt lịch sử, bệnh lao đã được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như "bệnh phthisis" và "bệnh dịch hạch trắng". Người ta thường chấp nhận rằng tác nhân gây bệnh, vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis có nguồn gốc từ các vi khuẩn nguyên thủy khác thuộc cùng một chi Mycobacterium. Năm 2014, kết quả của một nghiên cứu DNA mới về bộ gen bệnh lao được tái tạo lại từ hài cốt ở miền nam Peru cho thấy rằng bệnh lao xuất hiện ở người dưới 6.000 năm trước. Ngay cả khi các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng con người mắc bệnh này lần đầu tiên ở châu Phi khoảng 5.000 năm trước, vẫn có bằng chứng cho thấy ca nhiễm bệnh lao đầu tiên đã xảy ra cách đây khoảng 9.000 năm. Nó lây lan sang người khác dọc theo các con đường thương mại. Nó cũng lây lan sang các động vật được thuần hóa ở châu Phi, chẳng hạn như dê và bò. Hải cẩu và sư tử biển sinh sản trên các bãi biển châu Phi được cho là đã mắc bệnh và mang nó qua Đại Tây Dương đến Nam Mỹ. Những người thợ săn hải cẩu sẽ là những người đầu tiên mắc bệnh ở đó.