stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tuyến 3 (Đường sắt đô thị Hà Nội)

Tuyến 3: Trôi - Nhổn - Ga Hà Nội - Hoàng Mai (hay còn gọi là Tuyến Văn Miếu) là tuyến đường sắt đô thị đang được xây dựng và là một phần của hệ thống mạng lưới Đường sắt đô thị Hà Nội. Tuyến được chia làm 3 giai đoạn thi công:
Giai đoạn 1: Nhổn - Ga Hà Nội. Bắt đầu từ ga Nhổn ở quận Bắc Từ Liêm và kết thúc ở ga Hà Nội ở quận Hoàn Kiếm, đi qua 8 ga trên cao và 4 ga ngầm với tổng chiều dài là 12,5 km, trong đó đoạn trên cao (Nhổn–Cầu Giấy) dài 8,5 km và đoạn đi ngầm (Cầu Giấy –Ga Hà Nội) dài 4 km, depot đặt tại Nhổn.
Giai đoạn 2: Ga Hà Nội - Hoàng Mai. Đi ngầm hoàn toàn với tổng chiều dài 8,786 km, với đoạn đi ngầm là 8,13 km, đoạn hầm hở dẫn dài 0,57 km và đoạn đi trên mặt đất dài 0,086 km. Đoạn tuyến có 7 ga ngầm với 2 ống hầm kép chạy song song theo đường Trần Hưng Đạo - Trần Thánh Tông - Kim Ngưu - Tam Trinh. Chi phí thực hiện dự án khoảng 40.577 tỷ đồng (tương đương 1,8 tỷ USD). Dự kiến đi vào hoạt động trước năm 2030 theo mục tiêu hoàn thiện mạng lưới metro của UBND TP Hà Nội.
Giai đoạn 3: Nhổn - Sơn Tây. Dài 36 km cầu cạn gồm 14 nhà ga trên cao, ước tính chi phí đầu tư thi công khoảng 73.300 tỷ đồng (tương đương khoảng 2,88 tỷ USD). Dự kiến vận hành năm 2035.
Đây là tuyến đường sắt đô thị thứ hai được đưa vào hoạt động tại Hà Nội sau Tuyến 2A (Tuyến Cát Linh).
Tuyến đường sắt được đầu tư xây dựng bởi Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội và được công ty SYSTRA của Pháp tư vấn thiết kế, bắt đầu khởi công xây dựng từ năm 2010. Dự kiến trong giai đoạn 1, đoạn trên cao sẽ được khai thác thương mại vào tháng 12 năm 2022, còn đoạn ngầm không thông tin thời gian hoàn thành. Ngày 19 tháng 5 năm 2022, Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội có văn bản đề xuất UBND TP.Hà Nội lùi thời gian thực hiện dự án hoàn thành năm 2022 sang hoàn thành năm 2029, cụ thể vận hành thương mại đoạn trên cao trong năm 2022, vận hành toàn tuyến vào năm 2027 (thay vì cuối năm 2023 như tiến độ điều chỉnh cuối năm 2021); hoàn thành bảo hành và quyết toán năm 2029, đồng thời kiến nghị tăng tổng mức đầu tư thêm khoảng 202 triệu Euro.
Vào ngày 8 tháng 8 năm 2024, đoạn trên cao (từ Nhổn đến Cầu Giấy) của tuyến đường sắt chính thức đưa vào khai thác thương mại.
Với việc chậm tiến độ và liên tục lỡ hẹn ngày hoàn thành dự án đường sắt Nhổn - ga Hà Nội, tính đến tháng 9 năm 2022, tổng mức đầu tư dự án lên 34.532 tỷ đồng.
Vốn

Dự án vay vốn ODA của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), Ngân hàng đầu tư châu Âu (EIB) và Chính phủ Pháp (DGT). Tổng số vốn đầu tư ước tính lên tới 1,2 tỷ USD. Sau đó, công trình tiếp tục đội vốn thêm gần 602 triệu Euro.
Tổng quan thiết kế

Trong giai đoạn 1, điểm đầu của Tuyến bắt đầu tại Nhổn, chạy dọc Quốc lộ 32, qua Cầu Diễn, theo đường Hồ Tùng Mậu, vượt trên qua đường Vành đai 3, Xuân Thủy, Cầu Giấy, vượt trên đường vành đai 2 đến trước công viên Thủ Lệ rẽ theo đường Kim Mã đến vị trí phó Nguyễn Văn Ngọc, tại điểm này, tuyến bắt đầu hạ ngầm, chạy theo đường Kim Mã, qua Cát Linh, Quốc Tử Giám, xuyên ngầm dưới ga Hà Nội và kết thúc tại đường Trần Hưng Đạo trước cửa Ga Hà Nội. Tuyến đi qua tổng cộng 12 ga, trong đó gồm 8 ga trên cao và 4 ga ngầm. Depot giai đoạn 1 đặt tại Nhổn, có diện tích khoảng 15 ha (tại các phường Minh Khai & Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm). 
Tuyến metro số 3 được thiết kế phù hợp để kết nối với các phương tiện vận tải hành khách công cộng (đường sắt quốc gia, xe buýt, buýt nhanh BRT, taxi) và các tuyến metro khác trong tương lai:
Đầu máy toa xe

Tuyến 3 giai đoạn 1 sử dụng 10 đoàn tàu điện (EMU) mẫu Alstom Metropolis Urbalis 400. Vỏ tàu được làm bằng nhôm. Mỗi đoàn tàu có 4 toa gồm 2 toa động cơ có cabin, 1 toa động cơ và 1 toa đầu kéo, cấu hình Mc-M-T-Mc (về sau có thể kéo dài lên 5 toa), sử dụng động lực phân tán với động cơ đặt dưới gầm tàu, tiếp điện áp thấp 750V DC từ ray thứ ba song song với đường ray bằng 1 bộ tiếp điện lắp dưới gầm tàu. Mỗi toa rộng 2,7 m, cao 3,69 m và dài 20 m gồm 8 cửa lên xuống, 4 cửa mỗi bên với chiều rộng cửa là 1,4 m. Trên tàu có đủ điều hòa, loa phát thanh, đèn LED tự động điều chỉnh độ sáng, hệ thống camera quan sát, tay nắm đứng bằng đai cao su mềm và nhiều trang bị khác. Bên trong có chỗ dành riêng cho xe lăn, chỗ cho người cao tuổi. Các hàng ghế được làm bằng chất liệu composite, tăng sự thoải mái cho hành khách trong quá trình di chuyển. Mỗi đoàn tàu có khả năng chở từ 944 – 1124 người với mật độ 6,6 - 8 người/m², vận hành ở tốc độ thương mại khoảng 35 km/h và tốc độ thiết kế 80 km/h. Ngoại thất và nội thất đoàn tàu được thiết kế với chủ đề "Hành trình xanh". Phía ngoài tàu được sơn màu trắng, hồng, đen và xanh cốm, biểu trưng cho lá mạ và thanh long, cũng là màu đại diện cho nông sản Việt Nam, đầu tàu được trang trí bằng biểu tượng Khuê Văn Các. Tàu chạy trên đường ray đôi loại UIC 60 chuẩn châu Âu khổ 1,435 mm tiêu chuẩn.
Đoàn tàu đầu tiên trong tổng số 10 đoàn tàu đã được chuyển về Việt Nam vào tháng 10 năm 2020, đoàn tàu thứ 10 đã được chuyển về Việt Nam vào tháng 9 năm 2021.
Nhà ga > Đoạn trên cao

Tổng chiều dài đoạn trên cao đoạn tuyến 3.1 (Nhổn - ga Hà Nội) là 8,5 km với 8 ga trên cao. Các ga trên cao cùng cầu cạn được nâng đỡ bằng hơn 400 các trụ hình chữ T thon gọn và 572 phiến dầm chữ U được đúc bằng bê tông cốt thép vững chắc dự ứng lực nằm trên dải phần cách của đường bộ có chiều dài 25m, rộng 5,5m, cao gần 2m và trọng lượng tổng thể lên tới 157 tấn. Một nhịp cầu có thể nâng được 2 dầm. Lợi ích của các dầm này là khả năng chống chịu tốt, tuổi thọ cao, chống ồn hay trật bánh tàu và chiều cao thấp nhằm giữ mỹ quan cho đô thị.
Các ga có thiết kế điển hình tương tự nhau gồm 3 tầng: Tầng mặt đất, tầng trung chuyển và tầng ke ga. Các nhà ga trên cao có chiều cao khoảng 22,5m; chiều rộng khoảng 24m, chiều dài hơn 110m và cách mặt đất khoảng 8m. Cấu trúc mái nhà ga được thiết kế theo ý tưởng "cánh chim hòa bình" hình chữ V, độ dốc lớn giúp mái có thể tự làm sạch khi mưa nhằm tránh lắng đọng và rò rỉ nước. Đồng thời, kết cấu trên còn giúp công việc vệ sinh và bảo trì đơn giản hơn, tiết kiệm chi phí và nhân công cho đơn vị bảo dưỡng. Các tấm kính lợp trên mái giúp tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, có thể cản bức xạ nhiệt và chống tia cực tím (UV), giúp hành khách đứng đợi tàu trên khu vực ke ga không bị sốc nhiệt, say nắng hay mắc các bệnh về da.
Bên trong nhà ga được trang bị đầy đủ các thiết bị như: hệ thống thu soát vé tự động (AFC), bảng biển chỉ dẫn, màn hình thông tin, hệ thống PCCC, thang thoát hiểm,... đảm bảo an ninh an toàn tối đa cho hành khách. Bên ngoài nhà ga được lắp đặt các khe thông gió và trồng hoa giấy được tưới nước tự động, tạo sự thông thoáng và thẩm mỹ chung. Để lên xuống ga, hành khách di chuyển bằng 4 lối lên xuống qua cầu bộ hành, thang cuốn và thang máy nằm ở 2 bên hông. Riêng ga Cầu Giấy được trang bị 6 lối, tăng sự thuận tiện cho hành khách trung chuyển bằng xe buýt .
Nhà ga > Đoạn ngầm

Đoạn ngầm của tuyến 3.1 có chiều dài tổng cộng 4 km với 4 nhà ga, bắt đầu từ điểm hạ ngầm trước ga Kim Mã và khách sạn Daewoo cho đến ga Hà Nội. Các ga nằm ở độ sâu khoảng hơn 10m dưới mặt đất, với thiết kế điển hình gồm 2 tầng: trung chuyển và ke ga. Riêng ga Hà Nội có 3 tầng: trung chuyển, kỹ thuật và ke ga do là điểm cuối của dự án. Kết nối các ga ngầm là 2 ống bê tông cho tàu chạy được đúc từ các vỏ hầm vạn năng gồm 6 miếng ghép lại, thi công bằng hai máy đào hầm TBM có tên "Thần Tốc" và "Táo Bạo" với đường kính ngoài 6,3 m; đường kính trong 5,7 m; rộng 1,5 m và dày 300 mm. Dự kiến đoạn ngầm của tuyến sẽ sử dụng 3488 vòng, bao gồm 120 vòng loại cốt thép nặng, 30 vòng được quan trắc và 3338 vòng loại cốt thép tiêu chuẩn. Khối lượng tấm vỏ hầm lớn nhất là 4 tấn. Khác với cấu trúc ke ga dạng bên của các ga trên cao, tất cả các ga ngầm sẽ sử dụng ke ga dạng đảo.
Nhà ga > Danh sách nhà ga

Tuyến 3 giai đoạn 1 có tổng cộng 12 ga bao gồm 8 ga trên cao và 4 ga ngầm, trong đó có ga Phú Diễn, Kim Mã, Cát Linh, và Hà Nội là các ga trung chuyển. Ngoài ra các nhà ga trên cao được bố trí độ giãn cách từ 700 – 800 m ở gần các khu vực điểm dân cư, chợ giúp thuận tiện cho người dân đi lại.
| Ký hiệu ga | Tên ga> Tiếng Việt | Tên ga> Tiếng Anh | Tuyến trung chuyển | Khoảng cách (m) | Tổng khoảng cách (m) | Khu vực> Quận | Khu vực> Phường |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| T3S01 | Nhổn | Nhon |  20A, 29, 92, 117 | 0 | 0 | Bắc Từ Liêm | Minh Khai |
| T3S02 | Minh Khai | Minh Khai |  | 1,129 | 1,129 | Bắc Từ Liêm | Minh Khai |
| T3S03 | Phú Diễn | Phu Dien | T6 Tuyến 6 (trong tương lai) T8 Tuyến 8 (trong tương lai) | 1,174 | 2,303 | Bắc Từ Liêm | Phúc Diễn |
| T3S04 | Cầu Diễn | Cau Dien |  | 0,831 | 3,134 | Nam Từ Liêm | Cầu Diễn |
| T3S05 | Lê Đức Thọ | Le Duc Tho |  | 1,125 | 4,259 | Cầu Giấy | Mai Dịch |
| T3S06 | Đại học Quốc gia | National University |  | 1,03 | 5,289 | Cầu Giấy | Dịch Vọng Hậu |
| T3S07 | Chùa Hà | Chua Ha |  | 1,225 | 6,514 | Cầu Giấy | Dịch Vọng |
| T3S08 | Cầu Giấy | Cau Giay |  | 1,165 | 7,679 | Ba Đình | Ngọc Khánh |
| T3S09 | Kim Mã | Kim Ma | T5 Tuyến 5 (trong tương lai) | 1,198 | 8,877 | Ba Đình | Ngọc Khánh |
| T3S10 | Cát Linh | Cat Linh | T2A Tuyến 2A | 1,52 | 10,397 | Đống Đa | Cát Linh |
| T3S11 | Văn Miếu | Van Mieu |  | 0,871 | 11,268 | Đống Đa | Văn Miếu – Quốc Tử Giám |
| T3S12 | Hà Nội | Ha Noi |  Tuyến Bắc - Nam  Tuyến Hà Nội - Hải Phòng  Tuyến Hà Nội – Đồng Đăng  Tuyến Hà Thái  Tuyến Hà Nội – Lào Cai T1 Tuyến 1 (trong tương lai) | 0,701 | 11,969 | Hoàn Kiếm | Cửa Nam |
Ghi chú
↑  Ký hiệu ga được áp dụng tạm thời cho giai đoạn 1 Nhổn - Ga Hà Nội và sẽ được thay đổi từ giai đoạn 2
Depot

Depot của đoạn tuyến 3.1 được đặt tại phường Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội.
Depot có diện tích rộng hơn 15 ha, gồm bãi đỗ tàu có khả năng chứa hàng chục đoàn tàu 5 toa xe với 12 làn ray, nhà xưởng sửa chữa bảo dưỡng, khu vực vệ sinh tàu, các khu phụ trợ và trung tâm điều hành OCC.
Thi công

Ban đầu, dự án dự kiến được khởi công vào năm 2006 và đưa vào hoạt động vào năm 2010. Tuy nhiên, sau đó dự án bị dừng triển khai và tiếp tục khởi động lại vào năm 2010, dự kiến hoàn thành vào năm 2015. Sau đó, dự án thi công ì ạch, liên tục phải lùi ngày hoàn thành. Đến năm 2016, Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội thông báo lại dự án phải tiếp tục lùi ngày hoàn thành về năm 2019. Đại diện các nhà thầu cam kết cố gắng đảm bảo tiến độ đề ra để tuyến Metro khai thác thương mại vào năm 2021, sau là 2022.
Theo tiến độ, tháng 1/2017 là hạn phải hoàn thành các hạng mục thi công đoạn đi trên cao, nhưng thời điểm tháng 11/2016 mới hoàn thành được khoảng 50% công việc, trong đó mới lao lắp dầm được khoảng 1 km, còn toàn bộ các nhà ga mới chỉ đổ xong phần cột trụ, đồng thời còn nhiều phần cột trụ đỡ vẫn chưa được hoàn thiện.
Đối với phần ga ngầm, hiện gói thầu đã được đấu thầu xong đầu năm 2016, song việc triển khai trong đó công việc giải phóng mặt bằng gặp rất nhiều khó khăn nên vẫn chưa khởi công được. Dự kiến đã khởi công cuối năm 2017. Thời gian thi công phần công trình ngầm ít nhất là 49 tháng.
Tính đến năm 2/2025, tiến độ tổng thể chung đạt gần 86% (đoạn trên cao đạt 100%; tiến độ đoạn ngầm 53,5%).
Để thi công gói thầu: tuyến các ga ngầm, phần đường phía trên công trình tại khu vực thi công các nhà ga ngầm sẽ bị cấm toàn bộ để thi công - đào mở. Thời gian cấm đường khoảng 1 năm 6 tháng. Như ga Kim Mã (vị trí bến xe Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội), sẽ đóng cả đoạn đường Kim Mã từ nút giao với Đào Tấn tới cầu vượt Nguyễn Chí Thanh; ga Cát Linh, sẽ đóng đường Cát Linh từ ngã 5 Cát Linh - Giảng Võ tới nút giao Cát Linh - Trịnh Hoài Đức, ga Văn Miếu đóng đoạn phố Quốc Tử Giám đoạn từ phố Văn Miếu đến cuối phố Ngô Sĩ Liên; ga Hà Nội đóng đoạn phố Trần Hưng Đạo đoạn từ đường Lê Duẩn đến Dã Tượng.
Ảnh hưởng đến người dân

Một đoàn tàu gồm 4 toa, với màu sắc đặc trưng, của tuyến 3, đường sắt đô thị Hà Nội
Buồng lái toa tàu tuyến 3 đường sắt đô thị Hà Nội
Tuyến 3, đường sắt đô thị Hà Nội, đoạn trên cao đi qua đường Xuân Thủy, nhìn từ phía trên. Có thể thấy 3 ga, từ trái qua phải: Chùa Hà, Đại học Quốc gia, Lê Đức Thọ
Các tấm kính lợp trên mái nhà ga đoạn trên cao
Một đoạn của tuyến đã được lao lắp dầm trên đường Cầu Diễn, năm 2016
Khe hở khi thi công hoàn thiện, năm 2024
Yemen
Từ nguyên

Thuật ngữ Yamnat đã được đề cập trong các bia ký Old South Arabian về danh hiệu của một trong những vị vua của vương quốc Himyarite thứ hai được gọi là Shammar Yahrʽish II. Thuật ngữ này có thể dùng để chỉ đường bờ biển phía tây nam của bán đảo Ả Rập và đường bờ biển phía nam giữa Aden và Hadramout. Yemen trong lịch sử bao gồm lãnh thổ rộng lớn hơn nhiều so với quốc gia hiện tại, trải dài từ phía bắc Asir ở tây nam Ả Rập Saudi đến Dhofar ở nam Oman..
Một từ nguyên bắt nguồn của Yemen từ ymnt, nghĩa là "phía nam", và đóng vai trò đáng kể trên khái niệm về vùng đất bên phải. (𐩺𐩣𐩬).
Các nguồn khác cho rằng Yemen có liên quan đến yamn hay yumn, có nghĩa là "trọng tội" hoặc "may mắn", vì phần lớn đất nước màu mỡ, phì nhiêu. Người La Mã gọi nó là Arabia Felix (Ả Rập "hạnh phúc" hoặc "may mắn"), trái ngược với Arabia Deserta ("Ả Rập hoang vắng"). Các nhà văn Latinh và Hy Lạp gọi Yemen cổ đại là "India"(Ấn Độ), vốn phát sinh từ người Ba Tư gọi là Những người Abyssinians mà họ tiếp xúc ở Nam Ả Rập bằng tên của những người da đen sống cạnh họ, tức là người Ấn Độ.
Địa lý

Bài chi tiết: Địa lý Yemen
Yemen nằm trong thế giới Ả Rập, trong nửa phía nam của bán đảo Ả Rập, Nó có biên giới với Saudi Arabia ở phía bắc Oman ở đông bắc, giáp biển Ả Rập, vùng vịnh Aden, và Biển Đỏ, giữa các vĩ độ 12 và 19 ° N và các kinh độ 42 và 55 ° E. Yemen ở 15°B 48°Đ, và có diện tích  527,970 kilômét vuông (204 dặm vuông Anh).
Một số các đảo Biển Đỏ, bao gồm cả quần đảo Hanish, Kamaran, và Perim, cũng như Socotra ở Biển Ả Rập, thuộc về Yemen; Đảo lớn nhất là Socotra.Nhiều số đảo trong số các đảo là núi lửa, ví dụ Jabal al-Tair đã có một vụ phun trào núi lửa trong năm 2007 và trước đó vào năm 1883. Mặc dù lục địa Yemen nằm ở phía nam bán đảo Ả Rập và do đó là một phần của châu Á, quần đảo Hanish và Perim trên Biển Đỏ liên kết với châu Á, nhưng quần đảo Socotra, nằm về phía đông sừng của Somalia và gần với châu Phi hơn nhiều so với đến Châu Á, có liên quan về mặt địa lý và địa sinh học với Châu Phi. Socotra đối diện với Kênh Guardafui và Biển Somali.
Với tổng diện tích 527.970 km2 (203.850 dặm vuông), Yemen là quốc gia lớn thứ 49 thế giới về diện tích. Quốc gia này có diện tích ngang với Thái Lan và tiểu bang California.
Địa lý > Khu vực và khí hậu

Về mặt địa lý, Yemen có thể được chia thành 4 vùng chính:đồng bằng ven biển ở phía tây, cao nguyên phía tây, cao nguyên phía đông và Rub 'al Khali ở phía đông. Tihāmah ("vùng đất nóng" hay "đất nóng") tạo thành một vùng đồng bằng ven biển rất khô cằn và bằng phẳng dọc theo toàn bộ đường bờ biển Biển Đỏ của Yemen. Mặc dù khô cằn nhưng sự hiện diện của nhiều đầm phá khiến vùng này rất lầy lội và là nơi sinh sản thích hợp của muỗi sốt rét. Những cồn cát hình trăng lưỡi liềm trải rộng hiện hữu. Lượng bốc hơi ở Tihamah lớn đến mức các dòng suối từ cao nguyên không bao giờ đổ ra biển, nhưng chúng góp phần tạo ra nguồn dự trữ nước ngầm rộng lớn. Ngày nay, chúng được khai thác nhiều để sử dụng trong nông nghiệp. Gần làng Madar khoảng 50 km (30 mi) về phía bắc Sana'a, dấu chân khủng long đã được tìm thấy, cho thấy khu vực này từng là một bãi lầy. Tihamah đột ngột kết thúc tại vách đá của vùng cao nguyên phía tây. Khu vực này, hiện có nhiều bậc thang để đáp ứng nhu cầu lương thực, nhận được lượng mưa cao nhất ở Ả Rập, tăng nhanh từ 100 mm (3,9 in) mỗi năm lên khoảng 760 mm (29,9 in) ở Taiz và hơn 1.000 mm ( 39,4 in) ở Ibb. Nhiệt độ ấm vào ban ngày nhưng giảm đột ngột vào ban đêm. Các dòng suối lâu năm xuất hiện ở các vùng cao nguyên, nhưng chúng không bao giờ chảy ra biển do lượng bốc hơi cao ở Tihamah.
Cao nguyên trung tâm là một cao nguyên rộng lớn có độ cao hơn 2.000 m (6.562 ft). Khu vực này khô hơn các cao nguyên phía tây do ảnh hưởng của bóng mưa, nhưng vẫn nhận đủ mưa trong những năm ẩm ướt để trồng trọt trên diện rộng.  Tích trữ nước cho phép tưới tiêu và trồng lúa mì và lúa mạch. Sana'a thuộc vùng này. Điểm cao nhất ở Yemen và Ả Rập là Jabal An-Nabi Shu'ayb, vào khoảng 3.666 m (12.028 ft).
Phần của sa mạc Rub al Khali ở phía đông của Yemen thấp hơn nhiều, thường là dưới 1.000 m (3,281 ft) và hầu như không có mưa. Nó chỉ có dân cư là những người chăn nuôi lạc đà Bedouin. Sự khan hiếm nước ngày càng tăng là một nguồn nước ngày càng được quốc tế quan tâm.[cần dẫn nguồn]
Lịch sử

Yemen đã tồn tại ở ngã tư của các nền văn minh trong hơn 7.000 năm. Đất nước này là quê hương của những nhân vật như Nữ hoàng Sheba, người đã mang theo một đoàn xe chở quà cho Vua Solomon. Trong nhiều thế kỷ, nơi đây đã trở thành nơi sản xuất chính cà phê xuất khẩu tại cảng Mocha. Từ khi cải sang đạo Hồi vào thế kỷ thứ 7, Yemen đã trở thành trung tâm học thuật Hồi giáo và phần lớn kiến ​​trúc của đất nước này vẫn tồn tại cho đến thời hiện đại.
Lịch sử > Trung đại > Sự ra đời của Hồi giáo và ba triều đại

Muhammad đã cử người anh em họ Ali của mình đến Sana'a và các vùng xung quanh vào khoảng năm 630. Vào thời điểm đó, Yemen là khu vực tiên tiến nhất ở Ả Rập. Liên minh Banu Hamdan là một trong những liên minh đầu tiên chấp nhận Hồi giáo. Muhammad cũng đã cử Muadh ibn Jabal đến Al-Janad, ở Taiz ngày nay, và gửi thư cho nhiều thủ lĩnh bộ lạc khác nhau. Các bộ lạc lớn, bao gồm cả Himyar, đã cử các phái đoàn đến Medina trong "năm của các phái đoàn" vào khoảng năm 630–631. Một số người Yemen đã chấp nhận Hồi giáo trước năm 630, chẳng hạn như Ammar ibn Yasir, Al-Ala'a Al-Hadrami, Miqdad ibn Aswad, Abu Musa Ashaari và Sharhabeel ibn Hasana. Một người đàn ông tên là 'Abhala ibn Ka'ab Al-Ansi đã trục xuất những người Ba Tư còn lại và tuyên bố mình là một nhà tiên tri của Rahman. Ông đã bị ám sát bởi một người Yemen gốc Ba Tư tên là Fayruz al-Daylami. Những người theo đạo Thiên chúa, chủ yếu sống ở Najran cùng với người Do Thái, đã đồng ý nộp jizyah (tiếng Ả Rập: جِـزْيَـة), mặc dù một số người Do Thái đã cải sang đạo Hồi, chẳng hạn như Wahb ibn Munabbih và Ka'ab al-Ahbar.
Yemen ổn định trong thời kỳ Rashidun Caliphate. Các bộ lạc Yemen đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng Hồi giáo vào Ai Cập, Iraq, Ba Tư, Levant, Anatolia, Bắc Phi, Sicily và Andalusia. Các bộ lạc Yemen định cư ở Syria đã đóng góp đáng kể vào việc củng cố sự cai trị của Umayyad, đặc biệt là dưới thời trị vì của Marwan I. Các bộ lạc Yemen hùng mạnh như Kinda đã đứng về phía ông trong Trận Marj Rahit.
Muhammad ibn Abdullah ibn Ziyad đã thành lập triều đại Ziyadid ở Tihamah vào khoảng năm 818. Nhà nước này trải dài từ Haly (thuộc Ả Rập Xê Út ngày nay) đến Aden. Họ công nhận danh nghĩa là Abbasid Caliphate nhưng cai trị độc lập từ Zabid. Nhờ vị trí của nó, họ đã phát triển mối quan hệ đặc biệt với Abyssinia. Tù trưởng của quần đảo Dahlak đã xuất khẩu nô lệ, cũng như da hổ phách và da báo, cho người cai trị Yemen. Họ chỉ kiểm soát một phần nhỏ dải bờ biển ở Tihamah dọc theo Biển Đỏ và không bao giờ kiểm soát vùng cao nguyên và Hadhramaut. Một gia tộc Himyarite gọi là Yufirids đã thiết lập quyền cai trị của họ đối với vùng cao nguyên từ Saada đến Taiz, trong khi Hadhramaut là một thành trì của Ibadi và từ chối mọi lòng trung thành với Abbasids ở Baghdad.
Imam Zaidi đầu tiên, Yahya ibn al-Husayn, đã đến Yemen vào năm 893. Ông là một giáo sĩ tôn giáo và thẩm phán được mời đến Saada từ Medina để phân xử các tranh chấp giữa các bộ lạc. Yahya đã thuyết phục những người trong bộ lạc địa phương tuân theo lời dạy của mình. Giáo phái này dần lan rộng khắp vùng cao nguyên, khi các bộ tộc Hashid và Bakil, sau này được gọi là "cánh song sinh của imamate", chấp nhận quyền lực của ông. Ông thành lập imamate Zaidi vào năm 897. Yahya thiết lập ảnh hưởng của mình ở Saada và Najran. Ông cũng cố gắng chiếm Sana'a từ tay người Yufirid vào năm 901 nhưng đã thất bại thảm hại.
Lịch sử > Trung đại > Triều đại Sulayhid (1047–1138)

Jibla trở thành thủ đô của triều đại. Nổi bật là Nhà thờ Hồi giáo Nữ hoàng Arwa.
Cung điện Nữ hoàng Arwa al-Sulaihi
Triều đại Sulayhid được thành lập ở vùng cao nguyên phía bắc vào khoảng năm 1040; vào thời điểm đó, Yemen do nhiều triều đại địa phương cai trị. Năm 1060, Ali ibn Muhammad Al-Sulayhi đã chinh phục Zabid và giết chết người cai trị Al-Najah, người sáng lập ra triều đại Najahid. Các con trai của ông buộc phải chạy trốn đến Dahlak. Hadhramaut rơi vào tay Sulayhid sau khi họ chiếm được Aden vào năm 1162.
Đến năm 1063, Ali đã khuất phục được Đại Yemen. Sau đó, ông tiến về Hejaz và chiếm đóng Makkah. Ali đã kết hôn với Asma bint Shihab, người đã cai trị Yemen cùng với chồng mình. Khutba trong các buổi cầu nguyện thứ Sáu được công bố bằng cả tên chồng và tên bà. Không có người phụ nữ Ả Rập nào khác có được vinh dự này kể từ khi Hồi giáo ra đời.
Ali al-Sulayhi bị các con trai của Najah giết chết trên đường đến Mecca vào năm 1084. Con trai của ông là Ahmed Al-Mukarram đã dẫn một đội quân đến Zabid và giết chết 8.000 cư dân ở đó. Sau đó, ông đã đưa Zurayids lên cai trị Aden. al-Mukarram, người đã bị liệt mặt do chấn thương chiến tranh, đã nghỉ hưu vào năm 1087 và trao lại quyền lực cho vợ mình là Arwa al-Sulayhi. Nữ hoàng Arwa đã chuyển trụ sở của triều đại Sulayhid từ Sana'a đến Jibla, một thị trấn nhỏ ở miền trung Yemen gần Ibb. Bà đã cử các nhà truyền giáo Ismaili đến Ấn Độ, nơi một cộng đồng Ismaili quan trọng đã được thành lập và tồn tại cho đến ngày nay.
Nữ hoàng Arwa tiếp tục cai trị một cách an toàn cho đến khi bà qua đời vào năm 1138. Bà vẫn được nhớ đến như một vị vua vĩ đại và được yêu mến, như đã được chứng thực trong sử học, văn học và truyền thuyết dân gian Yemen, nơi bà được gọi là Balqis al-sughra ("nữ hoàng trẻ của Sheba").  Ngay sau cái chết của Arwa, đất nước đã bị chia cắt thành năm triều đại nhỏ cạnh tranh nhau theo đường lối tôn giáo. Triều đại Ayyubid đã lật đổ Vương triều Fatimid ở Ai Cập. Vài năm sau khi lên nắm quyền, Saladin đã phái anh trai mình là Turan Shah đi chinh phục Yemen vào năm 1174.
Lịch sử > Trung đại > Cuộc chinh phạt Ayyubid (1171–1260)

Turan Shah đã chinh phục Zabid từ tay Mahdids vào năm 1174, sau đó tiến về Aden vào tháng 6 và chiếm được nó từ tay Zurayids. Các sultan Hamdanid của Sana'a đã chống lại Ayyubid vào năm 1175, và Ayyubids đã không thể bảo vệ được Sana'a cho đến năm 1189. Sự cai trị của Ayyubid ổn định ở miền nam và miền trung Yemen, nơi họ đã thành công trong việc xóa bỏ các tiểu bang của khu vực đó, trong khi các bộ lạc Ismaili và Zaidi vẫn tiếp tục trụ vững trong một số pháo đài.
Ayyubids đã không chiếm được thành trì Zaydis ở miền bắc Yemen. Năm 1191, Zaydis của Shibam Kawkaban đã nổi loạn và giết chết 700 binh lính Ayyubid.  Imam Abdullah bin Hamza tuyên bố mình là imamate vào năm 1197 và chiến đấu với al-Mu'izz Ismail, Ayyubid Sultan của Yemen. Imam Abdullah ban đầu bị đánh bại nhưng đã có thể chinh phục Sana'a và Dhamar vào năm 1198, và al-Mu'izz Ismail bị ám sát vào năm 1202.
Abdullah bin Hamza tiếp tục cuộc đấu tranh chống lại Ayyubid cho đến khi ông qua đời vào năm 1217. Sau khi ông qua đời, cộng đồng Zaidi bị chia rẽ giữa hai imam đối địch. Người Zaydi bị phân tán và một hiệp định đình chiến được ký kết với Ayyubid vào năm 1219. Quân đội Ayyubid bị đánh bại ở Dhamar vào năm 1226. Sultan Ayyubid Mas'ud Yusuf rời đến Mecca vào năm 1228 và không bao giờ quay trở lại. Các nguồn khác cho rằng ông bị buộc phải rời đến Ai Cập vào năm 1223.