Kinh Thư
Văn bản > Ngụy Cổ văn Thượng Thư

Vào thời Hán Thành Đế, Trương Bá ở Đông Lai sửa chữa lại 29 thiên trong Kinh Thư, dựa vào Tả truyện và Thượng Thư tự biên soạn thành một bản Kinh Thư bao gồm 102 thiên, gọi là Nhất bách linh nhị thiên Thượng Thư. Sau đó bản này bị phát hiện là sách ngụy tạo, nên Trương Bá bị hạ ngục, bản Thượng Thư ngụy tạo này sau khi lưu truyền được một thời gian thì bị thất truyền.
Đến thời Tây Tấn xảy ra loạn Vĩnh Gia, thư viện hoàng gia của nhà Tấn bị hủy hoại nghiêm trọng, bản Kim văn Thượng Thư của ba phái Âu Dương Cao, Đại Hạ Hầu và Tiểu Hạ Hầu đều bị mất toàn bộ, nên kinh văn và chú sớ của bản Kim văn Thượng Thư do Phục Sinh truyền lại đều bị thất truyền, vì vậy bản Cổ văn Thượng Thư viết bằng sơn trên thẻ tre của Đỗ Lâm do Trịnh Huyền chú thích trở thành bản Kinh Thư chủ yếu lúc bấy giờ. Đến thời Tấn Nguyên Đế, Thái thú quận Dự Chương là Mai Trách dâng một bản Kinh Thư lên triều đình, bản này bao gồm 58 thiên, tự nhận là lấy từ bản Cổ văn Thượng Thư đã thất truyền của Khổng An Quốc, trong đó ngoài 33 thiên có trong Kim văn Thượng Thư và bản viết bằng sơn trên thẻ tre của Đỗ Lâm (nguyên có 29 thiên bị chia nhỏ thành 33 thiên) còn có thêm 25 thiên Cổ văn Thượng Thư, đầu sách có phần Truyện (tức là lời tựa) được cho là do Khổng An Quốc viết. Bản này về sau bị gọi là Ngụy Khổng truyện Thượng Thư.
Các học giả thời Đường rất tin tưởng bản Kinh Thư này và dùng nó làm bản chính thức, Khổng Dĩnh Đạt vâng lệnh vua biên soạn Thượng Thư chính nghĩa bao gồm 20 quyển, là một trong Ngũ kinh chính nghĩa, Thập tam kinh chú sớ, được khắc vào đá trong niên hiệu Khai Thành đời Đường Văn Tông, trở thành bản tiêu chuẩn dùng trong khoa cử, từ đó bộ Ngụy Khổng truyện Thượng Thư này hoàn toàn thay thế bản do Trịnh Huyền chú thích, có ảnh hưởng hơn 1000 năm, bản Cổ văn Thượng Thư do Trịnh Huyền chú thích hoàn toàn thất truyền.
Tuy nhiên, bắt đầu từ thời Tống, nhiều học giả như Chu Hy, Ngô Vực bắt đầu nghi ngờ tính chân thực của Ngụy Khổng truyện Thượng Thư, Ngô Vực cho rằng bản Kinh Thư của Phục Sinh quanh co trúc trắc, khó đọc khó hiểu, trong khi 25 thiên có trong Ngụy Khổng truyện Thượng Thư lại đơn giản dễ hiểu. Chu Hy cho rằng: "Trong bản Thượng Thư lấy từ vách nhà họ Khổng, các thiên như Vũ mô, Ngũ tử chi ca, Dận chinh, Thái thệ, Vũ thành, Quýnh mệnh, Vi Tử chi mệnh, Sái Trọng chi mệnh, Quân Nha đều bình thường dễ hiểu, còn lời truyền lại của Phục Sinh đều khó đọc, tại sao Phục Sinh thiên về ghi nhớ những lời khó hiểu, còn những lời dễ hiểu lại không ghi nhớ? Việc này không thể hiểu được".
Đến thời nhà Thanh, các học giả như Diêm Nhược Cừ và Huệ Đống khảo cứu rằng bản Cổ văn Thượng Thư này là giả, không phải là nguyên bản của Khổng An Quốc. Diêm Nhược Cừ mất 30 năm khảo cứu, biên soạn thành sách Thượng Thư Cổ văn sớ chứng gồm 8 quyển, dùng phương pháp khảo chứng "lấy hư chứng thực, lấy thực chứng hư", liệt kê 128 điều chứng cứ, nhận định rằng 25 thiên có trong Ngụy Khổng truyện Thượng Thư đều do người thời Ngụy Tấn làm giả, 33 thiên còn lại (Ngụy Khổng truyện Thượng Thư chia 29 thiên trong bản Kim văn Thượng Thư của Phục Sinh thành 33 thiên) thật giả lẫn lộn, từ đó 25 thiên trong Kinh Thư bị xem là ngụy thư. Điển hình như trong thiên Đại Vũ mô, vua Thuấn nói 16 chữ: "Nhân tâm duy nguy, đạo tâm duy vi, duy tinh duy nhất, doãn chấp quyết trung" (人心惟危，道心惟微，惟精惟一，允執厥中: tâm của người thì nguy, tâm của đạo thì vi, phải giữ cho tâm tinh thuần và chuyên nhất thì mới đạt được mức trung), Diêm Nhược Cừ cho rằng trong 16 chữ ấy thì 12 chữ đầu được lấy từ Đạo kinh do Tuân Tử dẫn lại, 4 chữ sau được lấy từ Luận ngữ. Người cùng thời là Mao Kỳ Linh biên soạn Cổ văn Thượng Thư oan từ phản bác lại quan điểm của Diêm Nhược Cừ, cho rằng: "Dùng trăm kế để bài bác, cuối cùng cũng không thể lấy lời nói càn mà giành được chân lý". Tuy vậy quan điểm của Diêm Nhược Cừ được đại đa số học giả chấp nhận, vì vậy ngày nay bản Kinh Thư này được gọi là Ngụy Khổng truyện Thượng Thư hoặc Ngụy Cổ văn Thượng Thư. Nhưng suy cho cùng bản này có phải là ngụy thư hay không, nếu là ngụy thư thì tác giả là ai, cho đến nay vẫn chưa rõ. Hiện nay một số bản Thượng Thư đã loại bỏ 25 thiên trong Ngụy Khổng truyện Thượng Thư, chỉ giữ lại 33 thiên tương ứng với 29 thiên trong Kim văn Thượng Thư.
| STT | Tên thiên | Thuộc phần | Tính chất |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Đại Vũ mô 大禹謨 | Ngu thư 虞書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 2 | Ngũ tử chi ca 五子之歌 | Hạ thư 夏書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 3 | Dận chinh 胤征 | Hạ thư 夏書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 4 | Trọng Hủy chi cáo 仲虺之誥 | Thương thư 商書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 5 | Thang cáo 湯誥 | Thương thư 商書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 6 | Y huấn 伊訓 | Thương thư 商書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 7 | Thái Giáp thượng 太甲上 | Thương thư 商書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 8 | Thái Giáp trung 太甲中 | Thương thư 商書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 9 | Thái Giáp hạ 太甲下 | Thương thư 商書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 10 | Hàm hữu nhất đức 咸有一德 | Thương thư 商書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 11 | Duyệt mệnh thượng 說命上 | Thương thư 商書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 12 | Duyệt mệnh trung 說命中 | Thương thư 商書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 13 | Duyệt mệnh hạ 說命下 | Thương thư 商書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 14 | Thái thệ thượng 泰誓上 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 15 | Thái thệ trung 泰誓中 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 16 | Thái thệ hạ 泰誓下 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 17 | Vũ thành 武成 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 18 | Lữ ngao 旅獒 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 19 | Vi Tử chi mệnh 微子之命 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 20 | Sái Trọng chi mệnh 蔡仲之命 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 21 | Chu quan 周官 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 22 | Quân Trần 君陳 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 23 | Tất mệnh 畢命 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 24 | Quân Nha 君牙 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |
| 25 | Quýnh mệnh 冏命 | Chu thư 周書 | Cổ văn ngụy tạo |