Pompeii
Lịch sử > Thế kỷ thứ nhất

Thị trấn được khai quật đã cung cấp một cái nhìn về đời sống La Mã ở thế kỷ thứ nhất, bị đóng băng lại ở thời điểm nó bị chôn vùi ngày 24 tháng 8 năm 79. Chợ, nhà tắm, nhiều ngôi nhà, và một số biệt thự bên ngoài thị trấn như Biệt thự của các bí ẩn vẫn còn được bảo tồn tốt một cách đáng ngạc nhiên.
Pompeii là một nơi sống động, và có nhiều bằng chứng về văn học và các chi tiết nhỏ nhất của cuộc sống hàng ngày. Ví dụ, trên sàn một trong những ngôi nhà (Sirico's), một câu văn nổi tiếng Salve, lucru (Xin chào, tiền bạc), có lẽ được viết ra với mục đích vui đùa, cho chúng ta thấy một công ty thương mại do hai đối tác sở hữu, Sirico và Nummianus (nhưng đây có thể là một tên hiệu, bởi nummus có nghĩa đồng xu, tiền bạc). Trong những ngôi nhà khác, có nhiều chi tiết liên quan tới nghề nghiệp và tính chất, như thợ "giặt" (Fullones). Các bình rượu được tìm thấy chứa thứ rõ ràng là kiểu chơi chữ quảng cáo được biết tới đầu tiên của thế giới, Vesuvinum (phối hợp Vesuvius và từ tiếng Latinh cho rượu, vinum). Các tranh tường khắc trên các bức tường cho chúng ta thấy tiếng Latinh đường phố thực (Latin thông tục, một phương ngữ khác biệt so với tiếng Latinh văn học và cổ điển). Năm 89, sau sự chiếm đóng cuối cùng với thành phố của vị tướng La Mã Lucius Cornelius Sulla, Pompeii cuối cùng bị sáp nhập vào Cộng hoà La Mã. Trong giai đoạn này, Pompeii trải qua một quá trình phát triển hạ tầng lớn, đa phần chúng được thực hiện trong thời Augustan. Một thứ đáng chú ý khác là sân khấu bậc, một sân tập với một natatorium hay bể bơi ở giữa, và một cống dẫn nước cung cấp nước cho hơn 25 đài phun nước, ít nhất bốn bể bơi công cộng, và một số lượng lớn các ngôi nhà tư (domus) và doanh nghiệp. Sân khấu bậc từng được các học giả hiện đại nêu ra như một mô hình thiết kế phức tạp đặc biệt trong lĩnh vực kiểm soát đám đông. Cống dẫn nước nối ra ngoài thông qua ba ống chính từ Castellum Aquae, nơi nước được gom lại trước khi được phân phối vào thành phố; dù nó hoạt động phức tạp hơn một hệ thống phân phối nước, nó thực hiện nhiệm vụ đó với điều kiện tiên quyết rằng trong trường hợp hạn hán nặng, nước cung cấp sẽ đầu tiên ngừng chảy vào các nhà tắm công cộng (dịch vụ ít cần thiết nhất), sau đó các nhà tư và doanh nghiệp, và khi hoàn toàn không còn nước chảy nữa, hệ thống cuối cùng mới không cấp nước cho các vòi nước công cộng (dịch vụ thiết yếu nhất) trên các con phố của Pompeii. Các bể nước ở Pompeii chủ yếu được dùng để trang trí.
Một số lượng lớn tranh tường được bảo tồn tốt cung cấp chi tiết về cuộc sống hàng ngày và đã là một tiến bộ lớn trong lịch sử nghệ thuật của thế giới cổ đại, với sự sáng tạo các phong cách Pompeii (Phong cách Thứ nhất/Thứ hai/Thứ ba). Một số mặt của văn hoá rõ ràng là phồn thực, gồm cả việc thờ cúng dương vật. Một bộ sưu tập lớn các đồ vật thờ cúng phồn thực và tranh tường đã được tìm thấy tại Pompeii. Nhiều tác phẩm trong số đó đã bị dời đi và giữ cho tới gần đây trong một bộ sưu tập bí mật tại Đại học Naples.
Ở thời điểm vụ phun trào diễn ra, thị trấn có thể có khoảng 20,000 dân, và nằm trong một khu vực tại đó người La Mã có nhiều biệt thự nghỉ mát. Giáo sư William Abbott giải thích, "Ở thời điểm xảy ra vụ phun trào, Pompeii đã đạt tới đỉnh cao trong xã hội bởi nhiều người La Mã thường tới Pompeii vào các ngày nghỉ." Đây là thị trấn cổ duy nhất nơi toàn bộ cấu trúc địa hình được bảo tồn đúng như nó từng có, mà không có sự thay đổi hay thêm thắt. Nó không được phân bố trên một mô hình thông thường như chúng ta thường thấy tại các thị trấn La Mã, vì những khó khăn địa hình. Nhưng những con phố của nó thẳng và được thiết kế theo hình bàn cờ đúng như truyền thống La Mã; chúng được lát các phiến đá đa giác, và có các ngôi nhà và cửa hàng ở cả hai bên. Nó tuân theo decumanus và cardo của nó, bao quanh chợ ở trung tâm.
Bên cạnh chợ, có nhiều dịch vụ khác: Macellum (chợ giày dép), Pistrinum (cối xay), Thermopolium (kiểu quán bar phục vụ đồ uống nóng và lạnh), và caupona (các nhà hàng nhỏ). Một nhà hát bậc và hai nhà hát đã được phát hiện, cùng với một nơi tập luyện hay gymnasium. Một khách sạn (1,000 mét vuông) được tìm thấy ngay gần thị trấn; nó hiện được đặt tên hiệu "Grand Hotel Murecine".
Năm 2002 một khám phá quan trọng khác ở cửa sông Sarno cho thấy cảng cũng có người ở và rằng người sống tại các palafitte, bên trong một hệ thống đường hầm mà một số nhà khoa học cho rằng thể hiện sự tương đồng với Venice. Những nghiên cứu này chỉ mới bắt đầu chưa thể mang lại kết quả.