stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trường Đại học Nguyễn Huệ
Lãnh đạo hiện nay

Hiệu trưởng: Thiếu tướng, Tiến sĩ Lương Đình Lành
Chính ủyː Trung tướng, Thạc sĩ Nguyễn Xuân Sơn
Phó Hiệu trưởng: Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo ưu tú Vũ Thanh Hiệp
Phó Hiệu Trưởng: Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến Sĩ Dương Văn Sự
Phó Hiệu trưởng: Thiếu tướng Đỗ Văn Lực
Phó Chính ủy: Thiếu tướng PGS.TS Đỗ Hoàng Ngân
Phó Chính ủy: Đại tá TS Lê Khắc Huy
Tổ chức Đảng bộ

Năm 2006, thực hiện chế độ Chính ủy, Chính trị viên trong Quân đội. Theo đó Đảng bộ trong Trường Sĩ quan Lục quân 2 bao gồm:
Đảng bộ Trường Sĩ quan Lục quân 2 là cao nhất.
Đảng bộ cơ sở ở các Hệ, Tiểu đoàn quản lý học viên, khoa, Phòng thuộc Trường Sĩ quan Lục quân 2.
Chi bộ cơ sở các Tiểu đoàn, khoa, ban chức năng; chi bộ trực thuộc ở các Bộ môn, các ban, đơn vị cấp đại đội và tương đương.
Tổ chức chính quyền > Các Phòng, Ban chức năng

Phòng Đào tạo
Phòng Chính trị
Phòng Khoa học Quân sự
Phòng Tham mưu - Hành chính
Phòng Hậu cần - Kỹ thuật
Ban Tài chính
Ban Khảo thí và đảm bảo chất lượng giáo dục đào tạo
Ban Sau đại học
Ban Thông tin khoa học quân sự
Tổ chức chính quyền > Các Khoa

Khoa Cơ bản
Khoa Lý luận Mác - Lênin - Tư tưởng Hồ Chí Minh
Khoa Công tác Đảng - Công tác chính trị
Khoa Ngoại ngữ
Khoa Chiến thuật
Khoa Binh chủng
Khoa Sư phạm Quân sự
Khoa Trinh sát
Khoa Kỹ thuật Bộ binh
Khoa Thể dục - Thể thao
Khoa Quân sự chung
Khoa Quân sự địa phương
Tổ chức chính quyền > Các đơn vị quản lý học viên

Hệ: 1, 2, 3, 4
Các Tiểu đoàn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12
Tặng thưởng

Đơn vị Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân (1996).
01 Huân chương Hồ Chí Minh (2006).
01 Huân chương Quân công hạng Nhất (1984).
01 Huân chương Quân công hạng Nhì (2011, 2021)
01 Huân chương Quân công hạng Ba (2001).
01 Huân chương Chiến công hạng Nhất (1971).
02 Huân chương Chiến công hạng Nhì (1968, 1981).
04 Huân chương Chiến công hạng Ba (1962, 1966, 1975, 1997).
01 Huân chương Hữu nghị hạng Nhất của Vương quốc Campuchia (2006).
01 Huân chương Hữu nghị Xa - hạ - Mê - T’rây bậc cao hạng nhất của Chính phủ Hoàng gia Campuchia (2011).
Hiệu trưởng qua các thời kỳ

1961-1964, Đỗ Phong
1964-1966, Trần Phi Hùng
1969-1969, Nguyễn Đức Song
1969-1971, Đỗ Quang Hưng, Trung tướng
1973-1976, Tăng Thiện Kim
1976-1977, Nguyễn Mạnh Quân, Đại tá
1977-1979, Nguyễn Như Thiết (1917-1991), Thiếu tướng (1974)
1979-1987, Mạc Đình Vịnh, Thiếu tướng (1984)
1987-1997, Lê Nam Phong, Trung tướng (1988)
1997-2000, Đào Văn Lợi
2000-2008, Nguyễn Đức Xê, Trung tướng, Giám đốc Học viện Lục quân (2008-2011)
2008-2012, Vũ Đức Hinh, Trung tướng (2012), PGS.TS.
2012-2018, Từ Ngọc Lương, Thiếu tướng (2013), Trung tướng (2016), PGS.TS
2018-10.2022, Nguyễn Ngọc Cả, Trung tướng, PGS.TS, nguyên Phó giám đốc Học viện Lục quân (Việt Nam).(2015-2018)
10.2022-nay, Lương Đình Lành, Thiếu tướng, nguyên Tư lệnh Quân đoàn 4 (6.2021-10.2022)
Chính ủy qua các thời kỳ

1964-1966, Lê Thiện Tứ
1966-1966, Tô Việt Hồng
1966-1967, Nguyễn Văn Tây, nguyên Chính ủy Trung đoàn Đồng Tháp 1 khu 8 (1964-1966)
1967-1969, Nguyễn Văn Thiều
1969-1971, Lê Phải
1971-1973, Nguyễn Tường Quang
1975-1976, Đặng Văn Thượng, Đại tá
1976-1976, Vương Thế Hiệp
1976-1978, Dương Cự Tẩm, Trung tướng (1984)
1978-1982, Vương Thế Hiệp
1982-1984, Đoàn Cận Thính
1984-1989, Nguyễn Đình Trương
1989-1996, Vũ Minh Tâm
1996-2008, Nguyễn Viết Khai, Thiếu tướng
2008-2010, Phạm Văn Dỹ, Thiếu tướng, hiện là Trung tướng, Chính ủy Quân khu 7 (2010-9.2018)
2010-2017, Lê Thái Bê, Trung tướng (2012), nguyên Chính ủy Quân đoàn 4 (2007-2010)
2017- 3.2020, Nguyễn Văn Hòa, Thiếu tướng (2014), Trung tướng (2018), nguyên Phó Chính ủy Trường Sĩ quan Lục quân 2
3.2020- nay, Nguyễn Xuân Sơn, Trung tướng (2018), nguyên Chính ủy Quân đoàn 4 (2017-2020)
Phó Hiệu trưởng qua các thời kỳ

2004–2010: Mai Đại Từ, Thiếu tướng (2006), nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 7, Phó Tư lệnh Quân đoàn 4.
2007–2010: Nguyễn Đức Tỉnh,PGS.TS Trung tướng(2013) Cục trưởng Cục Nhà trường, BTTM (2010–2016)
2011–2015: Trần Trọng Ngừng, Thiếu tướng (2011), nguyên Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân đoàn 4
2011–2019: Nguyễn Thế Thức, PGS.TS, Thiếu tướng (1.2015)
2011–2019: Đỗ Duy Tần, PGS.TS, Thiếu tướng
2014–2018: Phạm Xuân Trạo, Thiếu tướng (2014), nguyên Phó Tư lệnh Tham mưu trưởng Quân đoàn 4
2018–nay, Lê Đức Thảo, Thiếu tướng (2018), nguyên Phó Tư lệnh Tham mưu trưởng Quân đoàn 4
2019–nay: Vũ Thanh Hiệp
2.2020–nay: Nguyễn Trọng Sỹ, nguyên Chủ nhiệm Khoa Chiến dịch,  Học viện Lục quân.
Phó Chính ủy qua các thời kỳ

2013-2017 Nguyễn Văn Hòa, Thiếu tướng (2014)
2017- 4.2020, Vũ Đức Long, Thiếu tướng (2018), nguyên Phó Chính ủy Quân đoàn 4, Quân đội nhân dân Việt Nam
4.2020- nay, Đỗ Hoàng Ngân, Chủ nhiệm Chính trị Trường Sĩ quan Lục quân 2.
9.2021 - nay, Nguyễn Văn Thế, Thiếu tướng (2020, nguyên Chính ủy Quân đoàn 3
Chú thích

↑  “50 năm thành lập Trường Sĩ quan lục quân 2”. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2014.
↑  “49 năm truyền thống SQLQ2”.
↑  “Xây dựng chính quy, văn hoá ở Trường Sĩ quan Lục quân 2”. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 9 tháng 7 năm 2017.
↑  “TRƯỜNG sĩ quan LỤC QUÂN 2: BÀN GIAO NHÀ TÌNH NGHĨA CHO MẸ LIỆT SỸ.Ở ĐỨC THỌ”. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 6 năm 2015. Truy cập ngày 21 tháng 6 năm 2015.
↑  “Đồng đội giờ nơi đâu...”.
| x t sCác trường đại học, cao đẳng quân sự Việt Nam |
| --- | --- |
Học viện: Học viện Quốc phòng  ·  Học viện Chính trị  ·  Học viện Lục quân  ·  Học viện Kỹ thuật Quân sự  ·  Học viện Quân y  ·  Học viện Hậu cần  ·   Học viện Hải quân  ·  Học viện Khoa học Quân sự  ·  Học viện Phòng không - Không quân  ·  Học viện Biên phòng  ·  Học viện Kỹ thuật Mật mã
Trường: Trường Đại học Văn hóa - Nghệ thuật Quân đội  ·  Trường Đại học Chính trị  ·  Trường Đại học Trần Quốc Tuấn  ·  Trường Đại học Nguyễn Huệ  ·  Trường Đại học Trần Đại Nghĩa  ·  Trường Sĩ quan Tăng-Thiết giáp  ·  Trường Sĩ quan Đặc công  ·  Trường Sĩ quan Công binh  ·  Trường Sĩ quan Phòng hóa  ·  Trường Sĩ quan Pháo binh  ·  Trường Sĩ quan Thông tin  ·  Trường Sĩ quan Không quân  ·  Trường Cao đẳng Công nghiệp Quốc phòng  ·  Trường Cao đẳng Công nghệ và Kỹ thuật Ô tô
Mary Pickford

| Mary Pickford |
| --- | --- |
Pickford vào khoảng năm 1910
Sinh: Gladys Marie Smith (1892-04-08)8 tháng 4, 1892 Toronto, Ontario, Canada
Mất: 29 tháng 5, 1979(1979-05-29) (87 tuổi) Santa Monica, California, Hoa Kỳ
Tư cách công dân: Anh Quốc (1892–1978) Canada (1978–1979)
Nghề nghiệp: Diễn viên nhà sản xuất biên kịch doanh nhân
Năm hoạt động: 1900–1955
Phối ngẫu: Owen Moore (cưới 1911⁠–⁠ld.1920) Douglas Fairbanks (cưới 1920⁠–⁠ld.1936) Charles "Buddy" Rogers (cưới 1937)
Con cái: 2
Cha mẹ: Charlotte Hennessey (mẹ)
Người thân: Lottie Pickford (em gái) Jack Pickford (em trai)
Website: Mary Pickford Foundation
Chữ ký

Gladys Marie Smith (8 tháng 4 năm 1892 – 29 tháng 5 năm 1979), thường được biết đến với nghệ danh Mary Pickford, là một nữ diễn viên và nhà sản xuất phim người Mỹ gốc Canada có sự nghiệp trải dài 5 thập kỷ. Bà vừa là người tiên phong của ngành công nghiệp điện ảnh Mỹ, vừa đồng sáng lập hai xưởng phim Pickford–Fairbanks Studios và United Artists cũng như là một trong 36 người sáng lập tổ chức Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh.
Với các mỹ danh như "Người tình nước Mỹ" (trong kỷ nguyên phim câm) và "cô gái mang những lọn tóc", bà là một trong những người Canada tiên phong ở Hollywood thời sơ khai và một nhân vật quan trọng trong sự phát triển của ngành diễn xuất điện ảnh. Bà là một trong những minh tinh đầu tiên được quảng bá bằng tên riêng của mình, và là một trong những nữ diễn viên nổi tiếng nhất ở các thập 1910 và 1920, giúp bà có được mệnh danh là "Nữ hoàng điện ảnh". Bà còn được ghi nhận là người định nghĩa mẫu nhân vật ingénue (kiểu thiếu nữ ngây thơ đáng yêu) trong điện ảnh.
Pickford bắt đầu làm việc cho Biograph Company rồi gia nhập Công ty Famous Players-Lasky Company. Sau phim Tess of the Storm Country (1914), Pickford nhanh chóng trở thành nữ diễn nổi tiếng nhất thế giới. Bà tiếp tục gặt hái thành công với những tác phẩm như The Poor Little Rich Girl (1917), A Romance of the Redwoods (1917), The Little American (1917), Rebecca of Sunnybrook Farm (1917) và Daddy-Long-Legs (1919). Sau khi đồng sáng lập ra hãng phim United Artists, Pickford đã sản xuất các bộ phim Pollyanna (1920), Little Lord Fauntleroy (1921), Rosita (1923), Little Annie Rooney (1925),  Sparrows (1926) và  My Best Girl (1927). Bà thắng giải Oscar cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất nhờ vai diễn trong bộ phim có tiếng đầu tiên của mình là Coquette (1929), rồi nhận giải Oscar danh dự vào năm 1976 dành cho những đóng góp của bà cho nền điện ảnh Mỹ. Năm 1999, Viện phim Mỹ xếp bà ở vị trí thứ 24 trong danh sách những nữ minh tinh màn bạc vĩ đại nhất của nền điện ảnh Hollywood hoàng kim.
Thân thế

Mary Pickford có tên khai sinh là Gladys Marie Smith, sinh năm 1892 (mặc dù sau này bà đính chính năm 1893 hoặc 1894 mới là năm mình sinh ra) tại số 211 Đại lộ University, Toronto, Ontario. Cha bà, ông John Charles Smith là con của hai người nhập cư từ Anh theo phong trào Giám lý và làm nhiều nghề lặt vặt. Mẹ bà, Charlotte Hennessey là một người Công giáo gốc Ireland và từng làm thợ may trong một quãng thời gian. Bà có hai đứa em là Charlotte, "Lottie" (sinh 1893) và John Charles, "Jack" (sinh 1896); cả hai cũng theo nghiệp bà làm diễn viên. Để làm hài lòng họ hàng bên nhà chồng, mẹ của Pickford đã rửa tội cho các con theo đạo Giám lý, tôn giáo của cha chúng. John Charles Smith là một người nghiện rượu; ông bỏ gia đình mà đi rồi tử vong vào ngày 11 tháng 2 năm 1898 bởi một cục máu đông gây ra do tai nạn nơi làm việc, khi ông làm quản lý tài vụ trên tàu thủy cho công ty Niagara Steamship.
Năm Gladys lên 4 tuổi, hộ gia đình của bà trải qua đợt bị cách ly truyền nhiễm – một biện pháp y tế công cộng. Người bà ngoại sùng đạo Công giáo của nữ diễn viên (Catherine Faeley Hennessey) đã mời một vị linh mục Công giáo La Mã đến thăm để rửa tội cho các cháu. Lúc ấy Pickford đã được rửa tội với cái tên Gladys Marie Smith.
Sau khi trở thành góa phụ vào năm 1899, Charlotte Smith bắt đầu tiếp nhận người đến thuê phòng trọ, một trong số đó là ông Murphy – giám đốc sân khấu kịch nghệ của Công ty Cổ phần Cummings; ông đã sớm đề xuất để Gladys (7 tuổi) và Lottie (6 tuổi), nhận các vai diễn kịch nhỏ. Gladys hóa thân vào vai một cậu bé và một cô bé, còn Lottie dược chọn đóng vai câm trong vở kịch The Silver King của công tại Nhà hát Princess ở Toronto (bị hỏa hoạn thiêu rụi vào năm 1915 rồi được tái xây dựng và bị dỡ bỏ vào năm 1931), còn bà mẹ chơi đàn organ. Sau đấy Pickford nhận đóng trong nhiều vở kịch tâm lý cho Công ty Cổ phần Valentine ở Toronto, cuối đóng vai thiếu nhi chính trong bản The Silver King. Bà khép lại sự nghiệp ngắn ngủi ở Toronto với vai diễn Tiểu Eva trong tác phẩm Túp lều bác Tom của Valentine, được chuyển thể từ nguyên tác tiểu thuyết năm 1852.
Đời tư > Những năm cuối đời và từ trần

Sau khi giã từ màn bạc, Pickford trở thành một người nghiện rượu giống cha bà trước đây. Mẹ bà là Charlotte qua đời vì bệnh ung thư vú vào tháng 3 năm 1928. Hai đứa em của bà là Lottie và Jack cũng đều lần lượt tử vong vì dính dáng đến rượu vào các năm 1936 và 1933. Những cái chết của họ, vụ ly hôn Fairbanks và sự kết thúc của kỷ nguyên phim câm đã làm cho Pickford suy sụp nặng nề. Quan hệ của bà với hai người con nuôi Roxanne và Ronald đầy trắc trở nhất. Pickford thoái lui và dần sống ẩn dật, hầu như trú chân ở Pickfair.
Năm 1955, bà xuất bản cuốn hồi ký mang tên Sunshine and Shadows. Trước đó bà từng xuất bản Why Not Try God (một bài tiểu luận về tâm linh và phát triển cá nhân) vào năm 1934, My Rendevouz of Life (một bài tiểu luận về cái chết và đức tin của bà vào những điều gì sau khi chết) và còn một cuốn tiểu thuyết nữa là The Demi-Widow vào năm 1935. Năm 1959, bà ra hầu tòa trong vụ tranh chấp quyền đồng sở hữu đài truyền hình WSJS-TV của Bắc Carolina. Ngày diễn ra phiên tòa trung với ngày sinh nhật thứ 67 của bà; trong lời tuyên thệ, khi được yêu cầu nói tuổi, Pickford đáp: "Tôi 21 tuổi, rồi sẽ là 20."
Ở giữa thập niên 1960, Pickford thường tiếp khách chỉ qua điện thoại, trò chuyện với họ từ phòng ngủ của bà. Charles "Buddy" Rogers thường đưa khách đi thăm thú khắp Pickfair, trong đó có khung cảnh một quán bar xịn kiểu Viễn Tây mà Pickford mua cho Douglas Fairbanks và một bức chân dung Pickford đặt trong phòng khách. Bản in bức ảnh này giờ được treo tại Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ. Khi Pickford nhận giải Oscar danh dự vào năm 1976, Viện Hàn lâm đã cử một ê-kíp truyền hình tới nhà bà để thu âm phát ngôn cảm ơn ngắn của bà – đem lại cho khán giả một cái nhìn rất hiếm lướt qua Trang viên Pickfair. Những sự kiện từ thiện tiếp tục được tổ chức ở Pickfair, trong đó một bức tiệc thường niên dành các cựu binh mù, chủ yếu từ Thế chiến I.
Pickford tin rằng bà đã không còn là người Liên hiệp Anh sau khi kết hôn với một người quốc tịch Mỹ (Fairbanks) vào năm 1920. Do đó, bà chưa bao giờ lấy quốc tịch Canada kể từ khi nó ra đời vào năm 1947. Tuy nhiên, Pickford đã tổ chức và đi du lịch với một cuốn hộ chiếu Anh/Canada mà bà gia hạn thường xuyên tại các lãnh sự quán Anh/Canada ở Los Angeles, nhưng bà không lấy giấy tờ cho quốc tịch Mỹ. Bà còn sở hữu một căn nhà ở Toronto, Ontario, Canada. Về cuối đời, Pickford đã sắp xếp với Phòng Quốc tịch Canada để chính thức lấy quốc tịch nước này bởi bởi bà ao ước muốn "chết như một người Canada". Các nhà chức trách Canada không chắc rằng liệu Pickford từng làm mất quốc tịch Canada chưa, dựa theo tình trạng hộ chiếu của nữ diễn viên, nhưng đề xuất của bà được duyệt và bà chính thức trở thành công dân người Canada.
Ngày 29 tháng 5 năm 1979, Pickford qua đời tại bệnh viện Santa Monica, California do các biến chứng xuất phát từ bệnh xuất huyết não mà bà mắc phải ít tuần trước. Thi thể Mary được chôn cất tại Vườn Ký ức thuộc nghĩa trang của Công viên tưởng niệm Forest Lawn tại Glendale, California.
Danh sách phim

Bài chi tiết: Sự nghiệp điện ảnh của Mary Pickford
Bức tượng bán thân Mary Pickford tại Đại lộ University, gần nơi bà chào đời ở Toronto
Mary Pickford vào năm 1916
Mary Pickford vào năm 1916
Mary Pickford vào năm 1920
Một tấm thẻ áp phích cho phim Little Lord Fauntleroy (1921)
Mary Pickford tặng cho Tổng thống Herbert Hoover một tấm vé xem buổi trình chiếu phim từ thiện dành cho những người thất nghiệp vào năm 1931
Mary Pickford vào năm 1921
Mộ của nữ diễn viên Mary Pickford tại Vườn Ký ức, Forest Lawn Glendale.
Hòa Hưng, Giồng Riềng

Đối với các định nghĩa khác, xem Hòa Hưng (định hướng).
Hòa Hưng là một xã thuộc huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.
Địa lý

Xã Hòa Hưng có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Hậu Giang
Phía tây giáp xã Hòa An và xã Ngọc Hòa
Phía nam giáp xã Hòa Thuận
Phía bắc giáp xã Hòa Lợi.
Xã Hòa Hưng có diện tích 41,38 km², dân số năm 2020 là 11.285 người, mật độ dân số đạt 273 người/km².
Hành chính

Xã Hòa Hưng được chia thành 5 ấp: Hòa Mỹ, Hòa Phú, Hòa Tân, Hòa Thành, Kinh Giữa.
Lịch sử

Sau năm 1975, Hòa Hưng là một xã thuộc huyện Giồng Riềng.
Ngày 10 tháng 10 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 109-HĐBT về việc chia xã Hoà Hưng thành ba xã lấy tên là xã Hoà An, xã Hoà Hưng và xã Hoà Lợi.
Ngày 31 tháng 5 năm 1991, Ban Tổ chức Chính phủ ban hành Quyết định số 288-TCCP về việc sáp nhập hai xã Hòa An và Hòa Lợi vào xã Hòa Hưng.
Ngày 18 tháng 3 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 23-CP về việc:
Thành lập xã Hòa Lợi trên cơ sở 4.020 ha diện tích tự nhiên và 6.951 nhân khẩu của xã Hòa Hưng
Thành lập xã Hòa An trên cơ sở 3.010 ha diện tích tự nhiên và 7.658 nhân khẩu của xã Hòa Hưng.
Xã Hoà Hưng sau khi điều chỉnh địa giới hành chính có 4.210 ha diện tích tự nhiên và 8.535 nhân khẩu.
Chú thích

1 2  Quyết định số 288-TCCP điều chỉnh địa giới một số xã, phường thuộc thị xã Rạch Giá và các huyện An Minh, Giồng Riềng, Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang
1 2  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số đến 31 tháng 12 năm 2020 - tỉnh Kiên Giang” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 5 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2021.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Danh mục Ấp, khu phố (Danh mục thống kê + DM HÀNH CHÍNH KIÊN GIANG)”. Cục thống kê tỉnh Kiên Giang. 28 tháng 7 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 6 năm 2022. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2021.
↑  “Quyết định 109-HĐBT phân vạch địa giới xã thuộc tỉnh Kiên Giang”. Thư viện pháp luật. 10 tháng 10 năm 1981.
↑  “Nghị định 23-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính và thành lập một số xã, phường thuộc tỉnh Kiên Giang”. Văn bản pháp luật (vanbanphapluat.co). 18 tháng 3 năm 1997.
Chủ nghĩa duy lý

Trong triết học, chủ nghĩa duy lý là quan điểm nhận thức luận coi "lý trí là nguồn gốc và phép thử của kiến thức"  hoặc quan điểm cho rằng "lý trí có ưu thế hơn các cách khác để tiếp thu kiến thức", thường trái ngược với các nguồn kiến thức khả thi khác như đức tin, truyền thống hoặc kinh nghiệm giác quan . Chính thức hơn, chủ nghĩa duy lý được định nghĩa là một phương pháp luận hoặc một lý thuyết trong đó "tiêu chuẩn của chân lý không phải là cảm giác mà là trí tuệ và diễn dịch".
Tùy theo mức độ nhấn mạnh phương pháp hay học thuyết này mà dẫn tới các quan điểm duy lý khác nhau, từ quan điểm ôn hòa rằng lý tính đáng được ưu tiên hơn các cách thu thập tri thức khác cho đến quan điểm cấp tiến rằng lý tính là con đường duy nhất tới tri thức. Chủ nghĩa duy lý thường được kết hợp với việc giới thiệu các phương pháp toán học vào triết học, như trong Descartes, Leibniz, Spinoza và các triết gia Khai sáng Pháp như Voltaire, Montesquieu, Rousseau, và thường được gọi là chủ nghĩa duy lý lục địa, bởi vì nó đã chiếm ưu thế trong các trường phái triết học của Châu Âu lục địa, trong khi ở Anh thống trị bởi Chủ nghĩa kinh nghiệm.
Chủ nghĩa duy lý có tầm quan trọng lớn trong nền văn minh La Mã và Hy Lạp cổ đại. Tư duy này còn ảnh hưởng đến ngày nay, góp phần những thay đổi quan trọng xã hội.
Elip

Đừng nhầm lẫn với hình bầu dục.
đường cong conicBản mẫu:SHORTDESC:đường cong conic
Một hình elip (đỏ) bao quanh mặt cắt của một hình nón với một mặt phẳng nghiêng
Các thành phần của hình elip
Các hình elip với tâm sai tăng dần
Trong toán học, một hình elip là một đường cong phẳng xung quanh hai tiêu điểm, sao cho với mọi điểm trên đường cong, tổng khoảng cách đến hai tiêu điểm là hằng số. Hình tròn là trường hợp đặc biệt của đường elip khi hai tiêu điểm trùng nhau. Độ dẹt của hình elip được biểu diễn bằng tâm sai e của nó, chạy từ e = 0 (trường hợp của đường tròn) đến e = 1 (độ dẹt vô hạn, không còn là elip mà là một parabol).
Phương trình chính tắc của một elip với tâm là gốc tọa độ và chiều dài 2a và chiều rộng 2b là:
Giả sử a ≥ b, các tiêu điểm có tọa độ (±c, 0) với  c={\sqrt {a^{2}-b^{2}}}. Phương trình tham số của elip là:
Elip là một loại đường conic đóng: một đường cong phẳng bao quanh mặt cắt của một hình nón với một mặt phẳng nghiêng (xem hình bên). Elip có nhiều điểm tương đồng với hai đường conic khác là parabol và hyperbol, cả hai đều hở và không có giới hạn. Một mặt cắt nghiêng của một hình trụ tròn cũng có hình elip.
Một hình elip cũng có thể được định nghĩa chỉ với một tiêu điểm và một đường thẳng nằm ngoại elip gọi là đường chuẩn: elip là quỹ tích các điểm có tỉ số khoảng cách tới tiêu điểm và đường chuẩn là hằng số. Hằng số tỉ lệ này chính là tâm sai của elip được tạo thành:
Hình elip rất thông dụng trong vật lý, thiên văn và kỹ thuật. Ví dụ, quỹ đạo của mỗi hành tinh trong hệ Mặt Trời gần giống một hình elip với Mặt Trời là một tiêu điểm (chính xác, tiêu điểm là tâm tỉ cự của cặp Mặt Trời – hành tinh). Quỹ đạo của mặt trăng xoay quanh hành tinh và tất cả cả hệ hai thiên thể khác đều như thế. Hình dạng của các hành tinh và sao thường được mô tả bằng hình ellipsoid. Một hình tròn nhìn từ một góc nghiêng trông giống một hình elíp, tức hình elip là ảnh của hình tròn qua một phép chiếu song song hay vuông góc. Hình elip cũng là dạng đường cong Lissajous đơn giản nhất, với chuyển động theo chiều ngang và dọc là các đường hình sin với cùng tần số. Hiện tượng tương tự dẫn đến phân cực elip của ánh sáng trong quang học.
Từ nguyên

Tên gọi "elíp" (tiếng Anh: ellipse), xuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ đại: ἔλλειψις (élleipsis, "thiếu"), được đưa ra bởi Apollonius xứ Perga trong quyển Conics của ông.
Định nghĩa quỹ tích

Một đường elíp có thể được xác định là tập hợp hay quỹ tích các điểm trên mặt phẳng Euclid:
Trung điểm C của đoạn thẳng nối hai tiêu điểm gọi là tâm của elíp. Đường thẳng nối hai tiêu điểm là trục lớn, và đường vuông góc với nó đi qua tâm là trục bé. Các trục của hình elíp cắt elíp tại bốn điểm, gọi là các đỉnh của elíp. Độ dài đoạn thẳng F1F2 = 2c được gọi là tiêu cự, và c là bán tiêu cự. Tỉ số e = c / a được gọi là độ lệch tâm hay tâm sai.
Trường hợp F1 ≡ F2 cho ta một đường tròn, trường hợp đặc biệt của elíp.
Phương trình | PF1 | + | PF2 | = 2a có thể được xem theo cách khác:
Đường tròn c2 gọi là đường tròn chuẩn (với tâm là tiêu điểm F2) của elíp. Ngoài ra, còn một định nghĩa thường dùng của elíp sử dụng đường chuẩn được nêu ở dưới.
Sử dụng mặt cầu Dandelin, ta có thể chứng minh bất kì mặt cắt nghiêng của một hình nón là một hình elíp, với điều kiện mặt phẳng cắt không đi qua đỉnh và có độ dốc bé hơn độ dốc đường sinh của mặt nón.
Hệ tọa độ Descartes > Phương trình chính tắc

Trong suốt phần còn lại của bài, (E) là elip trong hệ tọa độ Descartes với tâm tại gốc tọa độ, trục lớn là trục x và
trong đó a > c.
Với một điểm có tọa độ (x, y) nằm trên elíp (E), bán kính qua tiêu điểm (c, 0) là  {\sqrt {(x-c)^{2}+y^{2}}} và bán kính qua tiêu điểm còn lại là  {\sqrt {(x+c)^{2}+y^{2}}}. Do điểm (x, y) nằm trên elip nên
Biến đổi thích hợp và đặt ẩn phụ b2 = a2 − c2 cho ta phương trình chính tắc của elip (E):
Giải tìm y, ta được
Chiều rộng và chiều cao a, b được gọi là bán trục lớn và bán trục bé của elip. Bán kính qua tiêu điểm trái và phải của (x, y) lần lượt là a + ex và a − ex.
Từ phương trình này dễ thấy hình elip đối xứng qua các trục tọa độ và qua gốc tọa độ.
Từ phương trình tổng khoảng cách
Chuyển vế một dấu căn rồi bình phương hai vế, ta được
Rút gọn phương trình trên cho ta
Rút gọn phương trình trên và sắp xếp lại các hạng tử, ta được:
Đặt b2 = a2 − c2 rồi chia cả hai vế của phương trình trên cho ta (ab)2, ta được phương trình chính tắc của elip.
Hệ tọa độ Descartes > Phương trình chính tắc > Bán trục lớn và bé

Trong suốt bài viết này, a sẽ là bán trục lớn còn b là bán trục bé, tức a ≥ b > 0. Trong dạng chính tắc của elip (1), nếu a < b thì elip sẽ dài chứ không dẹt.
Hệ tọa độ Descartes > Phương trình chính tắc > Bán tiêu cự

Bán tiêu cự c là khoảng cách từ một tiêu điểm đến tâm elíp:  c={\sqrt {a^{2}-b^{2}}}.
Hệ tọa độ Descartes > Phương trình chính tắc > Độ lệch tâm

Độ lệch tâm hay tâm sai e là
với điều kiện a > b. Một elip với hai trục bằng nhau (a = b) có tâm sai bằng 0, và là một đường tròn. Một elíp với trục bé bằng 0 có tâm sai bằng 1, và là một parabol.
Hệ tọa độ Descartes > Phương trình chính tắc > Bán trục bên

Độ dài của dây cung qua một tiêu điểm và vuông góc với trục lớn được gọi là trục bên (tiếng Anh: latus rectum). Một nửa độ dài đó là bán trục bên, thường được ký hiệu là ℓ và bằng
Bán trục bên ℓ bằng bán kính cong của đường tròn mật tiếp elíp tại các đỉnh trên trục lớn.