stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kiev Rus'
Lịch sử > Tiếng gọi người Varangia

Theo Biên niên sử chính yếu, lãnh thổ của người Đông Slav trong thế kỷ 9 bị phân chia giữa người Varangia và người Khazar. Người Varangia lần đầu được ghi nhận áp đặt chế độ cống nạp lên các bộ lạc Slav và Finn là vào năm 859. Năm 862, nhiều bộ lạc nổi dậy chống lại người Varangia, đẩy họ "quay trở lại biển, và từ chối tiếp tục cống nạp cho họ, bắt đầu tự cai trị."
Họ tự nhủ: "Chúng ta hãy tìm một thân vương có thể cai trị chúng ta, và xét xử chúng ta theo luật pháp." Theo đó, họ đã đi ra hải ngoại đến chỗ người Rus' Varangia. … Người Chud, người Slav, người Krivich và người Ves khi đó nói với người Rus', "Vùng đất của chúng tôi rất rộng lớn và giàu có, nhưng không có trật tự tại đó. Hãy đến thống trị và trị vì chúng tôi". Do đó, họ đã chọn ba anh em cùng với họ hàng của họ, những người này đã mang theo tất cả người Rus' và di cư.
Các học giả hiện đại nhận thấy đây là một chuỗi sự kiện khó xảy ra, có thể là được các linh mục Chính thống giáo tạo ra vào thế kỷ 12, họ tạo ra Biên niên sử để giải thích về cách người Viking đã chinh phục các vùng đất dọc theo tuyến đường của người Varangia một cách rất dễ dàng, cũng như để hỗ trợ tính hợp pháp của triều đại Rurik. Ba anh em Rurik, Sineus và Truvor được cho là lần lượt tự lập thế lực tại Novgorod, Beloozero và Izborsk. Hai người mất, và Rurik trở thành thủ lĩnh duy nhất của lãnh thổ và là tổ tiên của triều đại Rurik. Một thời gian ngắn sau đó, hai người của Rurik là Askold và Dir xin phép ông để đến Tsargrad (Constantinople). Trên đường đến phía nam, họ bắt gặp "một thành phố nhỏ trên một ngọn đồi" là Kiev, khi đó là một xứ cống nạp cho người Khazar, họ ở lại đó và "thiết lập quyền thống trị của họ đối với quốc gia của người Polan."
Biên niên sử chính yếu ghi lại rằng Askold và Dir tiếp tục đến Constantinople cùng một đội tàu để tấn công thành phố vào năm 863–66, gài bẫy quân Byzantine bằng tính bất ngờ và cướp phá khu vực xung quanh, nhưng các ghi chép cho rằng mốc tấn công là năm 860. Thượng phụ Photius mô tả một cách sống động sức tàn phá "toàn thể" của vùng ngoại ô và các đảo lân cận, và tài liệu khác ghi lại chi tiết hơn về sức tàn phá và tàn sát trong cuộc xâm lược. Người Rus' phải quay lại trước khi có thể tấn công vào thành phố, do một cơn bão làm phân tán các thuyền của họ, hoặc do Hoàng đế trở về, hoặc trong một tài liệu sau này là do một điều thần diệu sau lời cầu khẩn đến Đức Trinh Nữ trong nghi lễ của Thượng phụ và Hoàng đế. Cuộc tấn công này là lần chạm trán đầu tiên giữa người Rus' và Byzantine và khiến Thượng phụ cử các nhà truyền giáo đi về phía bắc để thu hút và cố gắng cải đạo người Rus' và người Slav.
Lịch sử > Thành lập nhà nước Kiev

Rurik lãnh đạo người Rus' cho đến khi ông mất vào khoảng năm 879 hoặc 882, truyền lại vương quốc của mình cho người họ hàng là Thân vương Oleg, với tư cách là quan nhiếp chính cho con trai nhỏ của Rurik là Igor. Theo Biên niên sử chính yếu, vào năm 880–82, Oleg lãnh đạo một đội quân về phía nam dọc theo sông Dnepr, chiếm lĩnh Smolensk và Lyubech rồi tiến đến Kiev, tại đó ông hạ bệ và giết Askold và Dir: "Oleg lập mình làm thân vương tại Kiev, và tuyên bố rằng nơi này sẽ là "người mẹ của các thành phố Rus'." Oleg bắt đầu củng cố quyền lực của mình đối với khu vực xung quanh và các tuyến đường sông hướng về phía bắc đến Novgorod, áp đặt chế độ cống nạp cho các bộ lạc Đông Slav.
Năm 883, ông chinh phục người Drevlia, áp đặt chế độ cống nạp lông thú đối với họ. Đến năm 885, ông khuất phục được người Polan, Severia, Vyatich và Radimich, cấm họ tiếp tục cống nạp cho người Khazar. Oleg tiếp tục phát triển và mở rộng mạng lưới các công sự của người Rus' trên vùng đất của người Slav, quá trình này do Rurik bắt đầu ở phía bắc.
Nhà nước Kiev mới có được thịnh vượng nhờ nguồn cung cấp dồi dào về lông thú, sáp ong, mật ong và nô lệ để xuất khẩu, và vì họ kiểm soát ba tuyến mậu dịch chính của Đông Âu. Ở phía bắc, Novgorod có vai trò là một liên kết thương mại giữa biển Baltic và tuyến mậu dịch Volga đến vùng đất của người Bulgar Volga, người Khazar và qua biển Caspi xa đến tận Baghdad, cung cấp khả năng tiếp cận thị trường và sản phẩm từ Trung Á và Trung Đông. Mậu dịch từ Baltic cũng di chuyển về phía nam trên một mạng lưới sông và cảng chuyển tải ngắn dọc theo sông Dnepr được gọi là "tuyến từ người Varangia đến người Hy Lạp", tiếp tục đến biển Đen và đến Constantinople.
Kiev là một tiền đồn trung tâm dọc theo tuyến sông Dnepr và là một đầu mối, với tuyến mậu dịch đường bộ đông-tây giữa người Khazar và vùng đất của người German ở Trung Âu, và có thể là điểm dừng chân cho các thương nhân người Do Thái Radhanite giữa Tây Âu, Hãn quốc Khazar và Trung Quốc. Những kết nối thương mại này đã làm giàu cho các thương gia và thân vương Rus', tài trợ cho các lực lượng quân sự và xây dựng nhà thờ, cung điện, công sự, và các thị trấn khác. Nhu cầu đối với hàng hóa xa xỉ đã thúc đẩy sản xuất đồ kim hoàn và tôn giáo đắt tiền, cho phép xuất khẩu chúng, và một hệ thống tín dụng và cho vay tiền tiên tiến cũng có thể đã được áp dụng.
Lịch sử > Ngoại giao sơ khởi > Sviatoslav

Sau khi Igor mất vào năm 945, vợ ông là Olga nắm quyền nhiếp chính tại Kiev cho đến khi con trai của họ là Sviatoslav trưởng thành (khoảng năm 963). Triều đại kéo dài một thập niên của ông đối với Rus' có dấu ấn là sự bành trướng nhanh chóng thông qua cuộc chinh phục người Khazar ở thảo nguyên Pontic và cuộc xâm lược vùng Balkan. Vào cuối cuộc đời ngắn ngủi của mình, Sviatoslav đã xây dựng cho mình một quốc gia lớn nhất tại châu Âu khi đó, cuối cùng dời thủ đô từ Kiev đến Pereyaslavets trên sông Danube vào năm 969.
Dù mẹ ông chuyển sang Cơ đốc giáo, nhưng Sviatoslav giống như druzhina (bằng hữu) của mình vẫn là một người đa thần giáo (pagan) trung thành. Do cái chết đột ngột của ông trong một cuộc phục kích vào năm 972, hầu hết các cuộc chinh phục của Sviatoslav không được củng cố thành một đế quốc vận hành được, trong khi việc ông không thiết lập được sự kế vị ổn định đã dẫn đến mối thù huynh đệ tương tàn giữa các con trai của ông, khiến cho hai trong ba người con trai của ông bị giết.
Lịch sử > Triều đại Yaroslav

Yaroslav có biệt hiệu "Thông thái", tranh giành quyền lực với những người anh em của mình. Ông là con trai của Vladimir Vĩ đại, là thân vương của Novgorod vào thời điểm cha ông qua đời năm 1015. Sau đó, người em lớn nhất còn sống của ông là Svyatopolk theo các nguồn tin trong nước đã giết ba người anh em khác và đoạt lấy quyền lực tại Kiev. Yaroslav được hỗ trợ tích cực từ người Novgorod và được giúp đỡ từ lính đánh thuê Viking, ông đã đánh bại Svyatopolk và trở thành Đại vương công Kiev vào năm 1019.[câu này vi phạm bản quyền?]
Ông thiết lập quyền cai trị của mình đối với Kiev lần đầu vào năm 1019, nhưng không có quyền cai trị toàn bộ Kiev Rus' theo cách không thể tranh cãi cho đến năm 1036. Giống như Vladimir, Yaroslav mong muốn cải thiện quan hệ với phần còn lại của châu Âu, đặc biệt là Đế quốc Byzantine. Cháu gái của Yaroslav là Eupraxia, tức con gái của con trai ông là Vsevolod I, đã kết hôn với Hoàng đế Heinrich IV của Thánh chế La Mã. Yaroslav cũng sắp xếp cuộc hôn nhân cho em gái và ba cô con gái của mình với các vị quốc vương của Ba Lan, Pháp, Hungary và Na Uy.
Yaroslav ban hành bộ luật Đông Slav đầu tiên là Russkaya Pravda; xây dựng Nhà thờ chính tòa Thánh Sophia tại Kiev và Nhà thờ chính tòa Thánh Sophia tại Novgorod ; giáo sĩ và tu viện địa phương được bảo trợ; và được cho là đã thành lập một hệ thống trường học. Các con trai của Yaroslav đã phát triển Kiev Pechersk Lavra (tu viện).
Lịch sử > Vấn đề kế vị

Trong những thế kỷ sau khi thành lập nhà nước, hậu duệ của Rurik cùng chia sẻ quyền lực đối với Kiev Rus'. Tuy nhiên, phương thức chuyển giao quyền lực quốc gia từ một người cai trị dòng Rurik sang người tiếp theo vẫn chưa rõ ràng, còn Magocsi (2010) cho biết: 'Các học giả đã tranh luận về hệ thống kế vị thực sự là gì hoặc liệu có bất kỳ hệ thống nào không.' Theo Kollmann (1990), hệ thống luân phiên được sử dụng với quyền kế vị thân vương chuyển từ anh sang em trai và từ chú sang cháu trai, cũng như từ cha sang con trai. Các thành viên bậc dưới của triều đại thường bắt đầu sự nghiệp chính thức của họ với tư cách là người cai trị một khu nhỏ, thăng lên các thân vương quốc sinh lợi hơn, và sau đó tranh giành ngôi vị đáng thèm muốn của Kiev. Dù thế nào đi nữa, theo Katchanovski et al. (2013), 'không có hệ thống kế vị ngôi vị Kiev thích hợp nào được phát triển' sau cái chết của Yaroslav Thông thái (trị. 1019–1054), bắt đầu một quá trình tan rã dần dần.
Hệ thống kế vị quyền lực không theo quy ước đã nuôi dưỡng lòng thù hận và sự kình địch liên miên trong vương thất. Huynh đệ tương tàn thường diễn ra để giành lấy quyền lực và có thể được truy nguyên đến thời của nhánh Yaroslav (các con trai của Yaroslav), khi đó hệ thống được thiết lập từ trước đã bị bỏ qua khi lập Vladimir II Monomakh làm Đại vương công Kiev. Tiếp theo tạo ra những cuộc tranh chấp lớn giữa nhánh Oleg từ Chernigov, nhánh Monomakh từ Pereyaslav, nhánh Izyaslav từ Turov/Volyn, và các thân vương Polotsk. Vị thế của Đại vương công Kiev bị suy yếu do ảnh hưởng ngày càng tăng của các gia tộc khu vực.[cần dẫn nguồn]
Lịch sử > Tan rã chung cuộc

Sau khi người Mông Cổ xâm lược Cumania (hay người Kipchak), nhiều nhà thống trị Cuman đã trốn sang Rus' chẳng hạn như Köten. Kiev Rus' tan vỡ chung cuộc dưới áp lực từ cuộc xâm lược của người Mông Cổ, chia cắt thành các thân vương quốc kế tục và họ cống nạp cho Hãn quốc Kim Trướng. Ngay trước cuộc xâm lược của người Mông Cổ, Kiev Rus' đã từng là một khu vực tương đối thịnh vượng. Mậu dịch quốc tế cũng như các thợ thủ công lành nghề phát triển hưng thịnh, trong khi các nông trang sản xuất đủ để nuôi sống dân cư thành thị. Sau cuộc xâm lược vào cuối thập niên 1230, nền kinh tế tan vỡ, và dân cư bị tàn sát hoặc bị bán làm nô lệ; trong khi những người lao động và thợ thủ công lành nghề được gửi đến các vùng thảo nguyên của Mông Cổ.
Ở ngoại vi phía tây nam, kế tục Kiev Rus' là Thân vương quốc Galicia-Volyn. Lãnh thổ này hiện là một phần của miền trung Ukraina và Belarus hiện đại. Sau đó, lãnh thổ vào tay dòng dõi Gediminas, là gia tộc cai trị Đại công quốc Litva hùng mạnh, phần lớn bị Ruthenia hóa và dựa nhiều vào các truyền thống văn hóa và luật pháp của Rus'. Từ năm 1398 cho đến Liên minh Lublin năm 1569, tên đầy đủ của họ là Đại công quốc Litva, Ruthenia và Samogitia.
Ở ngoại vi phía đông bắc của Kiev Rus', các truyền thống đã được phỏng theo trong Thân vương quốc Vladimir-Suzdal và chính thể này dần dần hướng về Moskva. Về phía viễn bắc, các cộng hòa phong kiến ​​Novgorod và Pskov ít chuyên quyền hơn Vladimir-Suzdal-Moskva cho đến khi chúng bị Đại công quốc Moskva sáp nhập. Các nhà sử học hiện đại từ Belarus, Nga và Ukraina đều coi Kiev Rus' là thời kỳ đầu tiên trong lịch sử quốc gia hiện đại của họ.
Kinh tế

Vào đầu thế kỷ thứ 10, Kiev Rus' chủ yếu giao dịch với các bộ lạc khác tại Đông Âu và Scandinavia. "Có ít nhu cầu về các cấu trúc xã hội phức tạp để thực hiện những trao đổi này trong các khu rừng phía bắc thảo nguyên. Chừng nào các doanh nhân hoạt động với số lượng nhỏ và không rời xa phía bắc, họ không thu hút sự chú ý của các nhà quan sát hoặc nhà văn." Rus' cũng có quan hệ mậu dịch mật thiết với Byzantine, đặc biệt là vào đầu thế kỷ 10, như các hiệp định năm 911 và 944 đã cho thấy. Các hiệp định này đề cập đến việc đối xử với những nô lệ Byzantine bỏ trốn và những hạn chế về số lượng một số mặt hàng như lụa có thể mua được từ Byzantium. Người Rus' cho các bộ lạc Slav sử dụng những chiếc bè gỗ xuôi dòng sông Dnepr để vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là nô lệ đến Byzantium.
Trong thời kỳ Kiev, mậu dịch và vận tải phụ thuộc phần lớn vào mạng lưới sông và bến chuyển tải. Vào thời kỳ này, mạng lưới mậu dịch đã mở rộng để đáp ứng nhiều hơn so với nhu cầu địa phương. Điều này được chứng minh bằng một cuộc khảo sát về đồ thủy tinh được tìm thấy ở hơn 30 địa điểm khác nhau, từ Suzdal, Drutsk và Belozeroo, cho thấy đa số đáng kể được sản xuất tại Kiev. Kiev là kho hàng chính và điểm trung chuyển mậu dịch giữa Kiev Rus', Byzantine và biển Đen. Mặc dù mạng lưới mậu dịch này đã tồn tại, nhưng khối lượng của chúng đã mở rộng nhanh chóng vào thế kỷ 11. Kiev cũng chiếm ưu thế trong mậu dịch nội bộ giữa các thị trấn Rus'; thành phố giữ độc quyền về các sản phẩm thủy tinh (bình thủy tinh, đồ gốm tráng men và kính cửa sổ) cho đến khoảng đầu thế kỷ 12 đến giữa thế kỷ 12, cho đến khi bị mất độc quyền vào tay các thị trấn khác của Rus'. Kỹ thuật sản xuất men khảm được vay mượn từ Byzantine. Những chiếc vò hai quai, rượu vang và dầu ô liu Byzantine được tìm thấy dọc theo trung du sông Dnepr, cho thấy hoạt động giao thương giữa Kiev và Byzantium, dọc theo các thị trấn mậu dịch.
Vào mùa đông, người thống trị Kiev đã đi tuần, đến thăm người Dregovich, người Krivich, người Drevlia, người Severia và các bộ lạc phụ thuộc khác. Một số bộ lạc cống nạp bằng tiền, một số bằng lông thú hoặc hàng hóa khác, và một số bằng nô lệ. Hệ thống này được gọi là poliudie.
Xã hội

Các vùng đất Kiev Rus' chủ yếu được tạo thành từ rừng và thảo nguyên, trong khi các con sông chính tại đây đều bắt nguồn từ vùng đồi Valdai như sông Dnepr, và cư dân chủ yếu là các bộ lạc Slav và Finn. Tất cả các bộ lạc đều là những người săn bắn hái lượm ở một mức độ nhất định, nhưng người Slav chủ yếu là những người làm nông nghiệp, trồng ngũ cốc và hoa màu, cũng như chăn nuôi gia súc. Trước khi nhà nước Kiev Rus' xuất hiện, các bộ lạc này có các thủ lĩnh và các vị thần của riêng họ, và sự tương tác giữa các bộ lạc đôi khi được đánh dấu bằng việc trao đổi hàng hóa hoặc giao chiến. Các mặt hàng có giá trị nhất được giao dịch là nô lệ bị bắt giữ và da lông thú (thường để đổi lấy đồng xu bạc hoặc trang sức phương Đông), và các đối tác mậu dịch phổ biến là Volga (Bolghar), Khazar (Itil) và Byzantine (Chersonesus). Đến đầu thế kỷ thứ 9, các nhóm thám hiểm người Scandinavia được gọi là người Varangia và sau đó là người Rus' bắt đầu cướp bóc nhiều ngôi làng (Slav) khác nhau trong khu vực, sau đó thu cống nạp để đổi lấy bảo hộ khỏi những người Varangia cướp bóc khác. Theo thời gian, những mối quan hệ cống nạp để bảo hộ này đã phát triển thành các cấu trúc chính trị lâu dài hơn: các lãnh chúa người Rus' trở thành thân vương và dân chúng Slav trở thành thần dân của họ.
Xã hội > Cư dân

Kiev Rus' là một liên bang lỏng lẻo của các dân tộc Đông Slav và Finn, dân số được ước tính vào khoảng từ 4,5 triệu đến 8 triệu, tuy nhiên do thiếu vắng các nguồn lịch sử nên những ước tính này dựa trên mật độ dân số giả định. Đại đa số cư dân sống tại nông thôn và sống trong những ngôi làng nhỏ có không quá mười hộ gia đình, ngoại trừ một số khu vực đặc biệt màu mỡ như Zalesye. Dân số đô thị được Tikhomirov ước tính dựa trên dữ liệu từ biên niên sử: quy mô dân quân, khu vực kiên cố, số lượng nhà thờ, nạn nhân dịch bệnh và những ngôi nhà bị đốt cháy. Kiev có hàng chục nghìn cư dân, dân số Novgorod là 10-15 nghìn vào đầu thế kỷ 11 và 20-30 nghìn vào 200 năm sau. Smolensk, Polotsk, Vladimir và Chernigov có quy mô tương đương với Novgorod, trong khi đại đa số các thành phố khác có dân số không quá 1.000 người. Nghiên cứu khảo cổ học sau đó đã đưa ra những con số tương tự cho các thành phố lớn nhất: lên tới 35 nghìn tại Novgorod và lên tới 50 nghìn tại Kiev.
Cuộc xâm lược của người Mông Cổ vào thế kỷ 13 đã tàn phá hầu hết Kiev Rus', chỉ có vùng Tây-Bắc (Novgorod, Pskov, Smolensk) thoát khỏi sự tàn phá trên diện rộng. Trong số 74 thành phố lớn, 49 thành phố đã bị phá hủy và nhiều thành phố bị bỏ hoang hoặc trở thành làng mạc. Hai phần ba các khu định cư ở khu vực Moskva đã biến mất. Quá trình phục hồi bắt đầu vào đầu thế kỷ 14, với những vùng đất mới được đưa vào canh tác, các khu định cư mới xuất hiện và các công trình xây dựng đồ sộ phát triển nhanh chóng. Tại vùng đất Novgorod vốn kém màu mỡ hơn Đông-Bắc và chỉ có thể hỗ trợ mật độ dân số thấp hơn, có những dấu hiệu dân số quá tải bắt đầu từ những năm 1360: dịch bệnh, giá lương thực cao, nạn đói, nông dân rơi vào cảnh nợ nần và mất đất vào tay quý tộc và tu viện.
Các vùng đất của Thân vương quốc Rostov-Suzdal có người Slav định cư trong thời kỳ này, còn những người nói tiếng Finn-Perm bản địa dần dần bị đồng hóa. Ở phía bắc, các vùng lãnh thổ giữa các hồ Onega và Ladoga và dọc theo các sông Svir, Bắc Dvina và Vyatka đã thu hút những người định cư Novgorod. Cuộc xâm lược của người Mông Cổ đã gây ra một cuộc di cư nội bộ từ các vùng đất phía Nam kém an toàn hơn đến các vùng rừng núi của Moskva, Tver và Thượng Volga.
Dân cư của Kiev Rus' bao gồm giới quý tộc (boyar), nông dân tự do và một phần tự do (smerd, zakup, ryadovich) và kholop có vị thế tương tự nô lệ.
Văn hóa

Chế độ quân chủ Kiev nằm dưới phạm vi ảnh hưởng văn hóa của Đế quốc Byzantine, một trong những nền văn hóa tiên tiến nhất thời bấy giờ và đã chấp nhận Cơ đốc giáo trong quá trình Cơ đốc giáo hóa Kiev Rus'. Sau khi triều đại bị tan rã dần dần thành nhiều thân vương quốc Rus' vào thế kỷ 13, văn hóa Kiev Rus' lụi tàn khi người Mông Cổ xâm lược, và việc Bạt Đô thành lập Hãn quốc Kim Trướng với tư cách là bá chủ khu vực của Đông Âu.
Văn hóa > Văn học

Người Rus' có tương tác quan trọng với Đế quốc Byzantine, và đã chọn dịch nhiều phần khác nhau của Kinh thánh từ tiếng Hy Lạp sang tiếng Slav Giáo hội. Họ dường như không quan tâm đến các nguồn tài nguyên văn hóa khác mà họ có điều kiện khi tiếp xúc với Constantinople. Cụ thể là mặc dù người Rus' có quyền truy cập vào các thư viện khổng lồ về triết học, toán học và khoa học Hy Lạp nằm tại đó; không có bằng chứng nào cho thấy họ đã dịch bất kỳ thứ nào trong số này sang tiếng Slav. Vì việc tiếp cận những tài liệu tương tự này thường được cho là đã làm nảy sinh thời kỳ Phục hưng ở Tây Âu, vậy nên sự thờ ơ này từ phía Rus' dường như đi ngược lại lập luận rằng chính các cuộc xâm lược của người Mông Cổ đã khiến Nga "bỏ lỡ" thời Phục hưng. D. S. Likhachev lưu ý rằng "giới trí thức" của Kiev sở hữu tính di động rất cao và liên tục di chuyển từ thân vương quốc này sang thân vương quốc khác. Các nhóm thợ xây dựng, họa sĩ vẽ bích họa và giáo sĩ liên tục di chuyển giữa các thân vương quốc, ngay cả trong những năm ngay sau khi Tatar-Mông Cổ xâm lược".
Với việc chấp nhận Cơ đốc giáo, các thân vương quốc của Rus' trở thành một phần của văn hóa sách. Mặc dù ngôn ngữ viết đã được sử dụng trên các vùng đất Rus' trong một thời gian khá dài, nhưng chỉ sau khi người Rus' rửa tội thì ngôn ngữ viết mới lan rộng khắp các thân vương quốc. Sự phát triển của ngôn ngữ văn học địa phương gắn liền với Cơ đốc giáo, và chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của tiếng Slav Giáo hội Cổ. Sự phong phú của văn học dịch đã đặt nền móng cho sự phát triển truyền thống viết văn của chính nước Nga. Ở giai đoạn đầu, các thể loại điển hình nhất là bài thuyết giáo, tiểu sử các thánh (như Cuộc đời của Boris và Gleb), mô tả về các chiến dịch quân sự (như truyện cổ tích nổi tiếng Truyện kể cuộc viễn chinh Igor) và tác phẩm biên niên sử (Biên niên sử chính yếu).
Quân sự

Quân đội Kiev Rus' có đặc trưng chủ yếu là các đội quân bộ binh của dân quân thị trấn, được hỗ trợ bởi kỵ binh druzhyna. Dân quân bộ lạc được gọi là voyi tạo cơ sở của quân đội Kiev Rus' cho đến cuộc cải cách thuế của Olga của Kiev vào giữa thế kỷ thứ 10. Trong thời kỳ tiếp theo, dưới thời Svyatoslav I và Vladimir I, druzhyna đóng vai trò chi phối. Nó bao gồm các thành viên cấp cao - các boyar - cùng với các 'thanh niên' chiến sĩ ("otroki").[cần dẫn nguồn] Các trung đoàn dân quân thành phố, được thành lập theo quyết định của veche, được thành lập vào thế kỷ 11. Các trung đoàn này sẽ nhận được vũ khí và ngựa cho một chiến dịch từ thân vương.
Trước khi Mông Cổ xâm lược Kiev Rus' vào thế kỷ 13, một thân vương sẽ được tháp tùng bởi druzhyna của mình, là một đoàn tùy tùng nhỏ gồm kỵ binh hạng nặng, những người thường chiến đấu khi xuống ngựa (như Trận hồ Chudskoe). Áo giáp nặng đồ sộ đã được sử dụng, chủ yếu là kiểu Scandinavia. Tuy nhiên, theo quy định thì các đội này không vượt quá số lượng vài trăm người, và không phù hợp cho các hành động thống nhất dưới quyền một mệnh lệnh duy nhất.
Trong khi đó, bộ phận chính của quân đội Kiev Rus' là bộ binh dân quân. Họ thua kém druzhyna về vũ khí trang bị và khả năng sở hữu chúng. Lực lượng dân quân đã sử dụng rìu và giáo đi săn ("rogatina"). Kiếm hiếm khi được sử dụng và họ không có áo giáp nào khác ngoài thường phục và mũ lông thú.
Đối với bộ binh, bao gồm nông dân và thương nhân được vũ trang kém và có số lượng không xác định. Các con số cụ thể duy nhất được đề cập cho Rus' là 1.700 người theo Evpaty Kolovrat (Truyện kể Sự hủy diệt của Ryazan) và 3.000 người theo Voivode Dorozh  (Trận sông Sit). Tuy nhiên, đây là những con số đặc biệt lớn đối với tiêu chuẩn của Rus' vào thời điểm đó. Năm 1242, Thân vương Alexander Nevski tại Novgorod có thể tập hợp không quá 1.000 druzhyna và 2.000 dân quân cho Trận chiến trên băng. Vì vậy, có thể an toàn khi ước tính rằng, trung bình một thân vương Rus' có hàng trăm chiến binh trong đoàn tùy tùng của mình, thay vì hàng nghìn.
Khi Mông Cổ xâm lược Kiev Rus' (​​1223, 1237–1241), nhiều thành phố bao gồm cả Kiev đã bị cướp phá, và nhà nước này bị chia cắt dứt khoát thành nhiều thân vương quốc độc lập của người Rus', một số đã bị phá hủy hoàn toàn. Các quốc gia nhỏ còn lại chịu áp lực ngày càng tăng từ người Tatar, Thụy Điển và Litva. Chiến tranh liên miên đã thúc đẩy sự phát triển của chế độ phong kiến ​​và làm giảm tầm quan trọng của veche. Lực lượng dân quân phong kiến, được nuôi dưỡng riêng lẻ bởi các boyar-địa chủ và các thân vương, đã thay thế lực lượng dân quân đại chúng. Các thân vương (ngoại trừ Cộng hòa Novgorod) tập hợp và chỉ huy quân đội. Trong thời kỳ Mông Cổ xâm lược, Rus' đã áp dụng nhiều chiến thuật và tổ chức quân sự của Mông Cổ. Trong khi bộ binh dân quân vẫn tồn tại, từ thế kỷ 14 trở đi, họ chủ yếu được trang bị vũ khí tầm xa và được giao các nhiệm vụ phụ trợ được ủy nhiệm, chẳng hạn như phòng thủ các thành phố.
Ngoại giao > Các dân tộc Turk

Từ thế kỷ thứ 9, những người du mục Pecheneg bắt đầu có mối quan hệ không mấy dễ chịu với Kiev Rus'. Trong hơn hai thế kỷ, họ đã tiến hành các cuộc tấn công lẻ tẻ vào vùng đất của Rus', đôi khi leo thang thành các cuộc chiến toàn diện (chẳng hạn như cuộc chiến năm 920 thời Igor của Kiev với người Pecheneg được tường thuật trong Biên niên sử chính yếu), nhưng cũng có những liên minh quân sự tạm thời (như chiến dịch Byzantine năm 943 của Igor). Năm 968, người Pecheneg tấn công và bao vây thành phố Kiev.
Boniak là một hãn của người Cuman, từng lãnh đạo một loạt cuộc xâm lược vào Kiev Rus'. Năm 1096, Boniak tấn công Kiev, cướp bóc Tu viện Hang động Kiev và đốt cháy cung điện của thân vương tại Berestovo. Ông bị đánh bại vào năm 1107 trước Vladimir Monomakh, Oleg, Sviatopolk và các thân vương khác của Rus'.
Ngoại giao > Người Mông Cổ

Đế quốc Mông Cổ xâm lược Kiev Rus' vào thế kỷ 13, phá hủy nhiều thành phố, bao gồm Ryazan, Kolomna, Moskva, Vladimir và Kiev. Giovanni de Plano Carpini là phái viên của Giáo hoàng tới Đại hãn Mông Cổ, ông đã đi qua Kiev vào tháng 2 năm 1246 và viết:
Khi điều này hoàn thành, họ [người Mông Cổ, "Tartari")] hành quân chống lại Rus', và tàn phá nặng nề tại đó, phá hủy các thành phố và công sự, đồng thời sát hại nhân dân. Họ vây hãm thủ đô Kiev của Rus' trong một thời gian dài, cuối cùng chiếm lĩnh thành phố và sát hại thị dân tại đó. Từ nơi đó, khi đi qua vùng đất đó, chúng tôi tìm thấy vô số đầu lâu và xương của người chết nằm trên mặt đất. Mặc dù thành phố đã từng rất rộng lớn và đông dân cư, nhưng giờ đây nó dường như chẳng còn lại gì: chỉ còn hơn hai trăm ngôi nhà, cư dân của họ cũng bị bắt làm nô lệ vô điều kiện.
Bên cạnh nạn cướp bóc và thiệt hại về nhân mạng, các cuộc xâm lược của người Mông Cổ dẫn đến yêu cầu cống nạp (vykhod), trong khi việc sung công khiến các ngôi làng bị bỏ hoang. Người Rus' phải cung cấp thức ăn và chỗ ở cho các sứ thần Mông Cổ, nhưng các khoản miễn thuế cũng được cấp cho những ngôi làng phải gánh chịu những tổn thất này.