Lục nhập
Trong tạng kinh tiếng Pali > Các ngữ cảnh của lục nhập

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Hình 1: Kinh Sáu Sáu trong Kinh điển Pali:
 
|   | lục nhập | lục nhập | lục nhập | lục nhập | lục nhập |     → |   | thọ |   |     → |   | ái |   |   |  |
|   |   | sáu "nội" xứ | <–> | sáu "ngoại" xứ |   |     → |   | thọ |   |     → |   | ái |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |     → |   | thọ |   |     → |   | ái |   |   |  |
| ↓ | ↓ | ↓ | ↓ | ↓ | ↓ |     → |   | thọ |   |     → |   | ái |   |   |  |
| ↓ | ↓ | ↓ | xúc | xúc | xúc |     → |   | thọ |   |     → |   | ái |   |   |  |
| ↓ | ↓ | ↓ | ↑ | ↑ | ↑ |     → |   | thọ |   |     → |   | ái |   |   |  |
|   |   thức   |   thức   |   thức   |   thức   |   thức   |     → |   | thọ |   |     → |   | ái |   |   |   |
 
 Sáu nội xứ (sáu căn) là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân & ý.  Sáu ngoại xứ (sáu trần) là sắc, thanh, hương, vị, xúc & pháp (dhamma).  Sáu thức sinh khởi dựa trên 6 nội xứ và 6 ngoại xứ.  Xúc là sự gặp gỡ của căn, trần và thức.  Thọ phụ thuộc vào xúc.  Ái phụ thuộc vào thọ.
 Nguồn: MN 148 (Thanissaro, 1998)    Chi tiết bản mẫu này
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
 
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | Vô minh |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ |   |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | Hành |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ |   |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | Thức |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ |   |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | Danh sắc |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ |   |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | Lục nhập |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↓ |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | Xúc |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↓ |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | Thọ |   |   |   |   |   |
| ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↑ 12Nhân Duyên ↓ | ↓ |   |   |   |   |   |
|   | Khổ | ← | Ái |   | Diệt đế |   | Bát Chánh Đạo |   |
 ← Tứ Diệu Đế →
|   |   |   | Thủ |   |   |   |   |   |
 
|   |   |   | Hữu |   |   |   |   |   |
 
|   |   |   | Sinh |   |   |   |   |   |
 
|   |   |   | Già & Chết |   |   |   |   |   |
 
Hình 2: Sự tương giao giữa 12 nhân duyên và Tứ Diệu Đế: Phương cách mà lục nhập dẫn đến sự đau khổ.
Xuyên suốt trong tạng kinh tiếng Pali, sáu nội ngoại xứ được nói đến trong hàng trăm bài kinh. Trong những bài kinh khác nhau đó, sáu nội ngoại xứ được xem xét theo những cách khác nhau, bao gồm:
Bài kinh Sáu sáu (Pali: chakka):
Lục nhập bao gồm 2 nhóm Sáu: sáu căn (hay sáu nội xứ) và sáu trần (hay sáu ngoại xứ). Dựa trên sáu cặp cơ quan-đối tượng này, các tâm sở nảy sinh. Vậy nên, ví dụ như, khi tai và âm thanh hiện hữu, thức (Pali: viññāṇa) của tai nảy sinh. Sự nảy sinh của cả 3 yếu tố đó (dhātu) - tai, âm thanh, thức của tai - dẫn đến cái mà được gọi là "xúc" (phassa) và cũng là cái khiến cho lạc, bất lạc, bất khổ bất lạc "thọ" (vedanā) sinh khởi. Từ "thọ" mà "ái" (taṇhā) sinh khởi (xem hình 1). Trong danh sách liệt kê tìm thấy được, ví dụ như, trong Kinh Sáu sáu (Chachakka Sutta, MN 148), trong đó sáu cái sáu (6 nội xứ, 6 ngoại xứ, 6 thức thân, 6 xúc thân, 6 thọ thân, 6 ái thân) được xem xét kĩ và đều có tính vô ngã.
Bài kinh "Tất cả" (Pali: sabba):
Trong tựa bài kinh "Tất cả" (SN 35.23), Đức Phật đã nói rằng không có cái gọi là 'tất cả' ngoài lục nhập. Trong bản kinh được hệ thống hóa tiếp theo (SN 35.24), Đức Phật giải thích tỉ mỉ rằng 'tất cả' bao gồm năm cái đầu của sáu cái sáu đã đề cập trước đó (6 nội xứ, 6 ngoại xứ, 6 thức thân, 6 xúc thân và 6 thọ thân). Những trích dẫn đến "tất cả" có thể được tìm thấy ở những bản kinh nhỏ hơn. Thêm vào đó, A-tì-đạt-ma và văn học Pali thời sau đã khái niệm hóa hơn nữa về lục nhập như là một cách để phân loại tất cả nhân tố của sự tồn tại.
12 nhân duyên (Pali, Phạn: nidāna):
Như được mô tả trong phần "Những khái niệm liên quan trong Phật giáo" bên dưới và được minh họa trong hình 2, Lục Nhập là một liên kiết chủ chốt trong vòng tái sinh vô tận được biết đến như là 12 nhân duyên và được nhắc tới trong bánh xe của sự tồn tại (Skt.: bhavacakra).