Ngô
Lịch sử > Sự phát triển thời tiền Colombo

Ngô là một loại cây trồng, cần có sự can thiệp của con người để sinh sản. Việc các hạt ngô có rơi ra khỏi lõi một cách tự nhiên hay không là một bằng chứng quan trọng được sử dụng trong khảo cổ để phân biệt ngô đã thuần hóa với tổ tiên Teosinte sinh sản tự nhiên của nó. Bằng chứng di truyền cũng có thể được sử dụng để xác định thời điểm các dòng dõi khác nhau tách ra.
Hầu hết các nhà sử học tin rằng ngô đã được thuần hóa ở Thung lũng Tehuacán của Mexico. Nghiên cứu gần đây vào đầu thế kỷ 21 đã sửa đổi phần nào quan điểm này; các học giả hiện nay chỉ ra Thung lũng sông Balsas liền kề ở miền nam trung tâm Mexico là trung tâm của việc thuần hóa.
Một nghiên cứu năm 2002 của Matsuoka và các cộng sự đã chứng minh rằng, thay vì mô hình thuần hóa độc lập nhiều lần, tất cả ngô đều bắt nguồn từ một lần thuần hóa duy nhất ở miền nam Mexico khoảng 9.000 năm trước. Nghiên cứu cũng chứng minh rằng các loại ngô tồn tại lâu đời nhất là những loại ở vùng cao Mexico. Sau đó, ngô lan rộng từ khu vực này trên khắp châu Mỹ theo hai con đường chính. Điều này phù hợp với một mô hình dựa trên hồ sơ khảo cổ học cho thấy ngô đã đa dạng hóa ở vùng cao Mexico trước khi lan rộng đến vùng đất thấp.
Nhà khảo cổ học Dolores Piperno đã nói:
Một lượng lớn dữ liệu cho thấy rằng ngô đã được phân tán đến vùng thấp của Trung Mỹ vào khoảng 7600 BP [5600 BC] và đã di chuyển đến các thung lũng Andes của Colombia vào khoảng 7000 và 6000 BP [5000–4000 BC].
Kể từ đó, thậm chí đã có những ngày tháng mốc thời gian còn sớm hơn được công bố.
Theo một nghiên cứu di truyền của Công ty Nghiên cứu Nông nghiệp Brazil (Embrapa), việc trồng ngô được du nhập vào Nam Mỹ từ Mexico trong hai đợt lớn: đợt đầu tiên, hơn 6000 năm trước, lan truyền qua dãy Andes. Bằng chứng về việc trồng trọt ở Peru đã được tìm thấy có niên đại khoảng 6700 năm trước. Đợt thứ hai, khoảng 2000 năm trước, lan truyền qua vùng đất thấp của Nam Mỹ.
Những cây ngô đầu tiên chỉ mọc những bắp ngô nhỏ, dài 25 mm (1 inch) và mỗi cây chỉ có một bắp. Theo quan điểm của Jackson Spielvogel, nhiều thế kỷ lựa chọn nhân tạo (thay vì quan điểm hiện tại cho rằng ngô được khai thác bằng cách xen canh với Teosinte) của người bản địa ở châu Mỹ đã dẫn đến sự phát triển của các cây ngô có khả năng mọc nhiều bắp mỗi cây, mỗi bắp thường dài vài cm/inch. Người Olmec và Maya trồng ngô với nhiều giống khác nhau trên khắp Mesoamerica; họ nấu, xay và chế biến nó thông qua quá trình Nixtamalization. Người ta tin rằng bắt đầu từ khoảng năm 2500 trước Công nguyên, loại cây trồng này đã lan rộng khắp châu Mỹ. Nghiên cứu của thế kỷ 21 đã xác định được ngày tháng thậm chí còn sớm hơn. Khu vực này đã phát triển một mạng lưới thương mại dựa trên thặng dư và nhiều loại cây trồng ngô.
Người Mapuche ở miền nam trung tâm Chile đã trồng ngô cùng với Quinoa và khoai tây vào thời tiền Hispanic; tuy nhiên, khoai tây là thực phẩm chủ yếu của hầu hết người Mapuche, "đặc biệt là ở các lãnh thổ Mapuche phía nam và ven biển, nơi ngô không chín hoàn toàn". Trước khi Đế chế Inca mở rộng, ngô đã được giao dịch và vận chuyển xa về phía nam đến tận 40°19' S ở Melinquina, Lácar Department. Tại địa điểm đó, người ta đã tìm thấy tàn tích ngô bên trong đồ gốm có niên đại 730 ± 80 BP và 920 ± 60 BP. Có lẽ ngô này được mang qua dãy Andes từ Chile. Sự hiện diện của ngô ở quần đảo Guaitecas (43°55' S), tiền đồn nông nghiệp tiền Hispanic xa nhất về phía nam, được các nhà thám hiểm Tây Ban Nha ban đầu báo cáo. Tuy nhiên, người Tây Ban Nha có thể đã xác định sai loại cây này.
Ít nhất vào năm 1000 trước Công nguyên, người Olmec đã lấy ngô làm trung tâm cho hệ thống lịch, ngôn ngữ, thần thoại và thế giới quan của họ.