stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Olios soratensis

| Olios soratensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Sparassidae
Chi (genus): Olios
Loài (species): O. soratensis
Danh pháp hai phần
Olios soratensis Strand, 1907 
Olios soratensis là một loài nhện trong họ Sparassidae.
Loài này thuộc chi Olios. Olios soratensis được Embrik Strand miêu tả năm 1907.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Lasiopogon trivittatus

| Lasiopogon trivittatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Lasiopogon
Loài (species): L. trivittatus
Danh pháp hai phần
Lasiopogon trivittatus Melander, 1923 
Lasiopogon trivittatus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Lasiopogon trivittatus được Melander miêu tả năm 1923. Loài này phân bố ở vùng Tân Bắc giới.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Nghịch nhiệt

Hiện tượng nghịch nhiệt tại Lake District, Anh, hình thành mây ở độ cao thấp dưới bầu trời trong.
Khói bốc lên ở Lochcarron, Scotland, bị chặn lại bởi một lớp không khí nóng phía trên (2006).
Sương khói bị kẹt tại thành phố Almaty, Kazakhstan trong một cơn nghịch nhiệt.
Một bức hình được chụp năm 2013 của Đảo Margaret (Hungary), cho thấy hiện tượng nghịch nhiệt tạo ra khói.
Trong khí tượng học, nghịch nhiệt là một hiện tượng sự biến đổi tính chất khí quyển theo độ cao bị thay đổi. Thông thường, nhiệt độ khí quyển giảm khi độ cao tăng. Trong nghịch nhiệt, không khí nóng được giữ ở trên không khí lạnh; mối liên hệ bình thường giữa nhiệt độ và độ cao bị đảo ngược.
Nghịch nhiệt dẫn đến tình trạng ô nhiễm không khí do nó giữ lại các thành phần như sương khói ở gần mặt đất. Một cơn nghịch nhiệt cũng có thể làm gián đoạn luồng đối lưu khí quyển như một cái "nắp". Nếu cái nắp này bị phá vỡ, sự đối lưu của hơi ẩm trong không khí có thể biến thành những cơn dông dữ dội. Nghịch nhiệt có thể gây nên băng mưa ở vùng có khí hậu lạnh.
Điều kiện khí quyển bình thường

Thông thường, trong vùng khí quyển thấp (tầng đối lưu), không khí gần mặt đất nóng hơn không khí ở trên nó, chủ yếu vì không khí được làm nóng từ dưới lên khi mặt đất nhận bức xạ mặt trời, làm nóng lớp khí quyển ngay trên nó, ví dụ như bằng cột nhiệt. Nhiệt độ không khí cũng giảm khi lên cao vì không khí ở cao có áp suất thấp hơn, dẫn đến nhiệt độ thấp hơn, theo định luật khí lý tưởng và tỉ lệ giảm nhiệt đoạn nhiệt.
Nguyên nhân

Dưới những điều kiện nhất định, gradien nhiệt độ thẳng đứng thông thường bị đảo ngược, không khí ở gần mặt đất thì lạnh hơn. Điều này có thể xảy ra khi một khối khi nóng, nhẹ hơn đi lên trên một khối khí lạnh, nặng hơn. Dạng nghịch nhiệt này diễn ra gần frông nóng, cũng như trong các vùng nước trồi đại dương như dọc theo bờ biển California ở Mĩ. Khi lớp khí lạnh có đủ độ ẩm, thường xuất hiện sương mù ở nắp nghịch nhiệt. Nghịch nhiệt cũng có thể xảy ra khi bức xạ từ bề mặt trái đất vượt quá lượng bức xạ nhận được từ mặt trời, một hiện tượng thường xảy ra vào ban đêm hay giữa mùa đông khi góc chiếu của mặt trời rất thấp trên bầu trời. Hiện tượng này chỉ diễn ra trên đất liền bởi đại dương giữ lại nhiệt lâu hơn nhiều. Trong những vùng cực vào mùa đông, nghịch nhiệt hầu như chỉ xảy ra trên đất liền.
Hậu quả

Nghịch nhiệt ngăn chặn đối lưu khí quyển diễn ra và có thể dẫn đến không khí lặng gió và bẩn hơn do khói bụi và chất gây ô nhiễm không được nâng khỏi mặt đất. Điều này có thể trở thành vấn đề lớn trong các thành phố với nhiều chất gây ô nhiễm hiện diện trong không khí.
Trong một cơn nghịch nhiệt, chất gây ô nhiễm không khí bị giữ lại tạo thành một màn sương mờ, có thể dẫn đến bệnh đường hô hấp. Nhiều thành phố bị bao quanh bởi đồi núi, hoặc nằm trên những đồng bằng có những dãy núi xung quanh, khiến vấn đề càng trầm trọng. Những thành phố như Los Angeles, New Delhi, Santiago, Tehran, Thành phố México, Bắc Kinh đều phải chịu ảnh hưởng của ô nhiễm do nghịch nhiệt. Đám sương khói khổng lồ 1952 ở Luân Đôn, Anh là một ví dụ của hiện tượng nghịch nhiệt nghiêm trọng nhất, nhốt lại khói bụi từ việc đốt than và bị cho là đã giết 11.000 đến 12.000 người.
Khi nhiệt độ không khí tăng, chiết suất của không khí giảm do không khí nóng có mật độ nhỏ hơn. Thông thường điều này khiến vật thể ở xa bị co theo chiều dọc, một hiện tượng dễ quan sát lúc hoàng hôn, khi mà mặt trời trông như hình bầu dục. Trong một cơn nghịch nhiệt, điều này bị đảo ngược, vật thể ở xa bị dãn ra theo chiều dọc hoặc trông như ở trên đường chân trời, dẫn đến những hiện tượng như Fata Morgana hay ảo ảnh.
Nghịch nhiệt cũng có thể phóng đại "tia chớp lục"—một hiện tượng diễn ra vào bình minh hay hoàng hơn, thường thấy được trong vài giây, trong đó ánh sáng xanh của mặt trời bị tách ra do tán sắc. Bước sóng ngắn bị khúc xạ nhiều nhất, do đó ánh sáng đầu tiên hoặc cuối cùng của viền trên của mặt trời là dễ thấy nhất.
Hậu quả > Bức xạ điện từ (radio và ti vi)

Sóng vô tuyến với tần số rất cao có thể bị khúc xạ bởi nghịch nhiệt, khiến cho đài FM hay ti vi VHF băng tần thấp có thể được nghe hoặc xem từ khoảng cách xa trong những đêm nhiều sương. Tín hiệu thông thường sẽ bị khúc xạ lên trên và ra xa khỏi ăngten trên mặt đất, nhưng khi có nghịch nhiệt sẽ bị khúc xạ xuống mặt đất do dải phân cách nghịch nhiệt.
Hậu quả > Âm thanh

Khi một lớp nghịch nhiệt xuất hiện, nếu có âm thanh hay vụ nổ gần mặt đất, sóng âm bị khúc xạ bởi gradien nhiệt độ và trở về mặt đất, khiến cho âm thanh đi xa tốt hơn bình thường. Điều này có thể được quan sát ở các khu vực quanh sân bay, khi âm thanh của máy bay cất cánh và hạ cánh thường được nghe từ xa rõ hơn lúc bình minh hơn những lúc khác. Giông do nghịch nhiệt gây ra cũng có sấm lớn hơn và đi xa hơn so với sấm xuất hiện trong những cơn giông thông thường dưới những điều kiện bình thường.
Hậu quả > Sóng xung kích

Sóng xung kích từ một vụ nổ có thể bị khúc xạ lại bởi một lớp nghịch nhiệt giống như sóng âm và có thể gây thêm thiệt hại khi quay lại mặt đất. Hiện tượng này làm ba người chết trong vụ thử nghiệm vũ khí hạt nhân RDS-37  của Liên Xô khi một tòa nhà sụp đổ.
Độ cao (trục y) so với nhiệt độ (trục x) dưới điều kiện khí quyển thông thường (đường màu đen). Khi lớp không khí từ 6–8 kilômét (4–5 dặm) (A-B) hạ xuống đoạn nhiệt, kết quả là sự nghịch nhiệt được quan sát ở gần mặt đất tại 1–2 kilômét (1–1 dặm) (C-D).
Klagenfurter Becken tháng 12 năm 2015: trên núi Goritschnigkogel có một dải sương muối bị đảo ngược do hiện tượng nghịch nhiệt.
Ảo tượng Fata Morgana của một con thuyền do hiện tượng nghịch nhiệt (2008).
Khói mùa đông ở Thượng Hải, Trung Quốc, với một ranh giới rõ ràng giữa các lớp khí theo chiều dọc (1993).
Nghịch nhiệt ở Bratislava, Slovakia, cho thấy đỉnh của Nový Most (2005).
Nhóm ngôn ngữ Tuareg

| Tuareg |
| --- | --- |
Tamasheq, Tamajaq, Tamahaq
Sử dụng tại: Mali, Niger, Libya, Algérie, Burkina Faso
Khu vực: Sahara
Tổng số người nói: 1,2 triệu (1991–1998)
Dân tộc: Người Tuareg
Phân loại: Phi-ÁBerberTuareg
Hệ chữ viết: Latinh, Tifinagh, Ả Rập
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ thiểu số được công nhận tại: Mali (ngôn ngữ quốc gia) Niger (ngôn ngữ quốc gia)
Mã ngôn ngữ
ISO 639-2: tmh
ISO 639-3: tùy trường hợp: thv – Tamahaq Tahaggart taq – Tamasheq ttq – Tamajaq Tawallammat thz – Tamajeq Tayart
Glottolog: tuar1240

Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tuareg, còn gọi là Tamasheq, Tamajaq, hay Tamahaq (Tifinagh: ⵜⴰⵎⴰⵌⴰⵆ), là một ngôn ngữ Berber, hoặc một nhóm các ngôn ngữ và phương ngữ có liên quan rất chặt chẽ với nhau, được nói bởi người Tuareg (một dân tộc Berber) trên một vùng rộng lớn thuộc lãnh thổ các nước Mali, Niger, Algérie, Libya, và Burkina Faso, với một số người nói tại Tchad (người Kinnin).
Phân loại

Bắc
Tamahaq – ngôn ngữ của Kel Ahaggar, và Kel Ajjer được nói tại Algérie và bắc Niger bởi một số đông người Tuareg Sahara. Còn gọi là Tahaggart.
Nam
Tamasheq – ngôn ngữ của Kel Adrar (còn gọi là Adrar des Ifoghas), được nói ở Mali bởi xấp xỉ 270.000 người.
Tamajeq Tayart – ngôn ngữ của Kel Ayer (đôi khi gọi là Aïr), được nói tại Niger bởi khoảng 250.000 người.
Tamajaq Tawallammat – ngôn ngữ của Iwellemmeden, được nói tại Mali và Niger bởi chừng 870.000 người. Tên Iwellemmeden cũng được dùng để chỉ ngôn ngữ này.
Tamashaq của Kal Asakan.
Blench (ms, 2006) ghi nhận những ngôn ngữ sau, phương ngữ trong ngoặc đơn:
Tawellemet (Abalagh/Đông, Tây)
Tayiṛt (Ingal, Gofat)
Tamesgrest (Azerori)
Tafaghist
Tahaggart/Ahaggar
Ghat
Người nói tiếng Tin Sert (Tetserret) xem mình là người Tuareg, nhưng ngôn ngữ của họ thuộc nhánh Tây Berber.
Chú thích

↑  “Ethnologue report for language code: taq”. 2009. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2012.
↑  Leclerc, Jacques (2010). “Mali” (bằng tiếng Pháp). Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 6 năm 2002. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2012.
↑  “Ethnologue report for language code: ttq”. 2009. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2012.
↑  Leclerc, Jacques (2010). “Niger” (bằng tiếng Pháp). Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2012.
↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Tuareg”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
↑  Monique Jay, “Quelques éléments sur les Kinnin d’Abbéché (Tchad)". Études et Documents Berbères 14 (1996), 199-212 (ISSN 0295-5245 ISBN 2-85744-972-0).
↑  “Ethnologue report for language code: thz”. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2012.
↑  AA list, Blench, ms, 2006
Henri Huet

Henri Huet (1927 – 10 tháng 2 năm 1971) là một nhiếp ảnh viên người Pháp nổi tiếng về các báo cáo trong Chiến tranh Việt Nam cho Associated Press (AP).
Thời trẻ

Henri Huet sinh ra vào tháng 4 năm 1927 tại Đà Lạt, cha là người Pháp và mẹ là người Việt. Gia đình Huet về Pháp khi Henri lên 5 tuổi, sau đó Henri được đi học tại Saint-Malo, vùng Bretagne. Sau khi rời trường, Henri tiếp tục theo học tại trường nghệ thuật ở Rennes và bắt đầu sự nghiệp như một họa sĩ. Sau khi tham gia quân đội Pháp và được đào tạo ngành nhiếp ảnh, ông trở lại Việt Nam vào năm 1949 như một nhiếp ảnh viên chiến trường cho quân đội Pháp trong Chiến tranh Đông Dương. Sau khi giải ngũ, khi cuộc chiến chấm dứt vào năm 1954, Huet ở lại Việt Nam như một nhiếp ảnh viên dân sự làm việc cho chính phủ Pháp và chính phủ Hoa Kỳ. Ông trở thành nhiếp ảnh viên cho United Press International (UPI), và sau đó chuyển sang làm việc cho AP vào năm 1965, đặc biệt báo cáo về Chiến tranh Việt Nam. Năm 1967, vì bị thương nặng, ông đã được AP chuyển về văn phòng tại Tokyo, nhưng ngay sau đó ông lại đòi được chuyển trở lại chiến trường Việt Nam.
Sự nghiệp nhiếp ảnh

Các hình ảnh của Huet có ảnh hưởng mạnh đến dư luận tại Hoa Kỳ. Một trong những ảnh đáng nhớ nhất của ông có Binh nhất Thomas Cole, một người cứu thương trẻ của Sư đoàn Kỵ binh I của quân đội Hoa Kỳ, đang săn sóc các binh sĩ bạn mặc dù anh ta cũng đã bị thương. Một loạt 12 bức ảnh của ông được đăng trên tạp chí LIFE vào ngày 11 tháng 2 năm 1966, với bức ảnh ám ảnh của Thomas Cole được dùng làm bìa của số này. Năm 1967 Overseas Press Club (Câu lạc bộ Báo chí Nước ngoài) đã trao tặng Huet Huy chương vàng Robert Capa vì có "báo cáo hay nhất từ nước ngoài, đòi hỏi sự can đảm và táo bạo hiếm có".
Khi Quân lực Việt Nam Cộng hòa tiến vào Lào năm 1971, Huet đi cùng với vị tướng chỉ huy, Tướng Hoàng Xuân Lãm, cùng với ba nhiếp ảnh viên khác, trên một chiếc trực thăng trinh sát chiến trường. Chiếc trực thăng bị bắn rơi trên đường mòn Hồ Chí Minh và tất cả mọi người trong chuyến bay được xem như mất. Các nhiếp ảnh viên bạn của Huet trên cùng chuyến bay là Larry Burrows (báo cáo cho tạp chí LIFE), Kent Potter (báo cáo cho UPI) và Shimamoto Keizaburo, một nhiếp ảnh viên tự do làm việc cho tuần báo Newsweek. Vào năm 1998, một toán tìm kiếm dẫn đầu bởi Hoa Kỳ đã đào một địa điểm được cho là chiếc trực thăng đã rơi. Tại đó họ đã tìm thấy vài mảnh máy bay nhỏ, hai mũ sắt quân đội vài mảnh phim 35 mm. Không có phần thi hài nào được tìm thấy.
Trong số các đồng nghiệp báo cáo về chiến tranh, Huet được kính trọng vì sự tận tâm, can đảm và khéo léo trong nghề của ông; ông cũng được mọi người yêu thích vì tính khôi hài và lòng tốt. Dirck Halstead, người lãnh đạo United Press International vào năm 1965, đã phê bình rằng Huet "lúc nào cũng có một nụ cười trên mặt của ông ta".
Chú thích

↑  “The Robert Capa Gold Medal”. OPC Awards. Overseas Press Club of America. 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2007. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2006.
↑  Pyle, Richard (22 tháng 3 năm 1998). “Laos 1971 Crash Scene Searched”. Associated Press. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2006. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |date= (trợ giúp)
↑  Halstead, Dirck (1997). “Requiem”. Digital Journalist. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2006.
==Tham khảo==
“Requiem - Portrait Of Henri Huet”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2006.
“Henri Huet, The forgotten Photographer”. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 8 năm 2007. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2006.
Euphorbia pervilleana

| Euphorbia pervilleana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Euphorbia
Loài (species): E. pervilleana
Danh pháp hai phần
Euphorbia pervilleana Baill. 
Euphorbia pervilleana là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Baill. mô tả khoa học đầu tiên năm 1861.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Euphorbia pervilleana”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Leioproctus launcestonensis

| Leioproctus launcestonensis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Colletidae
Phân họ (subfamilia): Paracolletinae
Chi (genus): Leioproctus
Loài (species): L. launcestonensis
Danh pháp hai phần
Leioproctus launcestonensis Cockerell, 1914 
Leioproctus launcestonensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
9273 Schloerb

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: C.-I. Lagerkvist
Nơi khám phá: Đài thiên văn Nam Âu
Ngày phát hiện: 22 tháng 8 năm 1979
Tên định danh
Tên định danh: 9273
Tên định danh thay thế: 1979 QW3
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.0478981
Viễn điểm quỹ đạo: 2.8059617
Độ lệch tâm: 0.1561775
Chu kỳ quỹ đạo: 1380.9701016
Độ bất thường trung bình: 301.37729
Độ nghiêng quỹ đạo: 0.91733
Kinh độ điểm mọc: 162.45358
Góc cận điểm: 62.34008
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.7
 
9273 Schloerb (1979 QW3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 8 năm 1979 bởi C.-I. Lagerkvist ở Đài thiên văn Nam Âu.
Oktyabrsky (huyện của Kalmykia)

| Oktyabrsky District ? район (tiếng Nga) |
| --- | --- |

Bậc hành chính (thời điểm tháng 12 năm 2010)
Quốc gia: Nga
Chủ thể liên bang: Kalmykia
Trung tâm hành chính: selo  Bol'shoy-Tsaryy
Loại đô thị (đến tháng 12 năm 2010)
Hợp nhất về mặt đô thị thành: Huyện tự quản Oktyabrsky
- dân đô thị: 0
Số liệu thống kê
Diện tích: 3.724 km2 (1.438 dặm vuông Anh)[cần dẫn nguồn]
Dân số (Thống kê 2002): 11.300 người
Múi giờ: MSK (UTC+03:00)
Huyện Oktyabrsky (tiếng Nga: ? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Kalmykia, Nga. Huyện có diện tích 3724 kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 11300 người. Trung tâm của huyện đóng ở Bol'shoy-Tsaryy.
Hertia alata

| Hertia alata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Hertia
Loài (species): H. alata
Danh pháp hai phần
Hertia alata (Thunb.) Kuntze, 
Hertia alata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Thunb.) Kuntze mô tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hertia alata”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Euphorbia petala

| Euphorbia petala> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Euphorbia
Loài (species): E. petala
Danh pháp hai phần
Euphorbia petala Ewart & L.R.Kerr 
Euphorbia petala là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Ewart & L.R.Kerr mô tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Euphorbia petala”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Người Nam Đảo

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |
Người Tahiti, một trong nhiều nhóm người Polynesia.
Khu vực có số dân đáng kể
 Indonesia: 260.581.000 (2016)    Philippines: ước tính. 98.500.000   Madagascar: hơn 20.000.000 (2011)    Malaysia: 14.290.000 (2010)     Hoa Kỳ: 1.816.144    Papua New Guinea: 1.300.000   Đông Timor: 1.167.242 (2015)    New Zealand: 855.000 (2006)     Brunei: 724.000? (2006)   Singapore: hơn 700.000   Quần đảo Solomon: 478.000 (2005)   Đài Loan: 480.000 (2006)   Fiji: 456.000 (2005)    Úc: 210.843   Samoa: 193.773 (2015)   Tonga: 105.323   Quần đảo Bắc Mariana: 52.344   Hawaii: 140.652-401.162 (tùy thuộc quan điểm)   Suriname: 71,000 (2009)   Sri Lanka 40.189 (2012)   Chile: 5.682  Niue: 1.937
Ngôn ngữ
Các ngôn ngữ Nam Đảo (Malay-Polynesia hay Formosa)
Tôn giáo
Vật linh, Saman giáo, Kitô giáo (Công giáo La Mã, Tin Lành), tôn giáo bản địa, Thần đạo Nam Đảo, Hindu giáo, Phật giáo, Hồi giáo
Người Nam Đảo hay người Austronesia (tiếng Anh: Austronesia) là tên chỉ nhiều nhóm sắc tộc ở Đông Nam Á, Châu Đại Dương và Đông Phi nói các ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Đảo.
Họ bao gồm các thổ dân Đài Loan, đa phần nhóm sắc tộc ở Malaysia, Đông Timor, Philippines, Indonesia, Brunei, Madagascar, Micronesia và Polynesia, Quần đảo Cocos (Keeling), người Mã Lai ở Singapore cũng như các dân tộc Polynesia ở New Zealand và Hawaii, và người Niueuan ở Niue và những người phi-Papua của Melanesia. Người Nam Đảo cũng được tìm thấy ở miền Nam Thái Lan, các khu vực sinh sống của người Chăm ở Việt Nam và Campuchia, đảo Hải Nam (Trung Quốc), một số khu vực ở Sri Lanka, phía nam Myanmar, cực nam Cộng hòa Nam Phi, Suriname, và một số đảo thuộc Quần đảo Andaman. Các dân tộc này được kết nối thông qua ngữ hệ Nam Đảo.
Các cuộc di cư thời hiện đại khiến cư dân nói các ngôn ngữ Nam Đảo tới Mỹ, Canada, Úc, Anh Quốc, Hà Lan, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hồng Kông, Ma Cao, và Mauritius cũng như các nước Tây Nam Á,
Tiền sử

Các giả thuyết trước đây cho rằng người Austronesia có nguồn gốc phương bắc, từ đông nam Trung Quốc và Đài Loan. Tuy nhiên những nghiên cứu mới cho thấy ngôn ngữ Nam Đảo có nguồn gốc bản địa ở Melanesia hoặc Đông Nam Á.
Tiền sử > Mô hình từ Đài Loan

Bằng chứng khảo cổ cho thấy có thể có liên hệ giữa các nền văn hóa nông nghiệp của miền nam, gồm khu vực Đông Nam Á và Melanesia, với các di chỉ được biết đến trước tiên ở lục địa Trung Quốc. Kết hợp các bằng chứng khảo cổ và ngôn ngữ dẫn đến giải thích ngôn ngữ Nam Đảo có nguồn gốc phương bắc, từ miền đông nam Trung Quốc và Đài Loan.
Trước khi diễn ra sự Hán hóa, người Austronesia lan xuống bờ biển phía nam Trung Quốc qua Đài Loan và vịnh Bắc Bộ. Theo thời gian, Hán hóa lan rộng tới tất cả các quần thể Austronesia trên đất liền, từ thung lũng sông Trường Giang tới các khu vực ven biển ở vịnh Bắc Bộ, và quá trình như vậy hiện đang diễn tại Đài Loan.
Nó thể hiện ở chỗ, các ngôn ngữ Nam Đảo hiện được phân loại thành 10 chi, thì đã có 9 là chi Formosa chỉ được biết đến ở Đài Loan. Nó dẫn đến lập luận rằng mô hình giải thích tốt nhất là sự phát tán của những người nông nghiệp là từ Đài Loan đến các đảo Đông Nam Á, Melanesia, và cuối cùng là Thái Bình Dương. Mô hình này được gọi là "chuyến tàu tốc hành tới Polynesia" - là phù hợp với các dữ liệu có sẵn, nên được quan tâm nhiều.
Tiền sử > Mô hình Sundaland

Những nghiên cứu sinh học phân tử đã dẫn tới một mô hình khác. Nghiên cứu của Đại học Leeds và được xuất bản năm 2011 trong tập san Molecular Biology and Evolution (Sinh học Phân tử và Tiến hóa), xác định rằng kiểm tra dòng DNA ty thể cho thấy rằng người Austronesia đã phát triển trong vòng đảo Đông Nam Á (ISEA) cho một khoảng thời gian dài hơn so với dự đoán trước đây, tại vùng được gọi là Sundaland .
Sự phát tán dân số xảy ra khi mực nước biển dâng vào hồi 10 Ka BP, dẫn đến di cư từ Philippines sang Đài Loan. Tổ tiên của người Polynesia đến các quần đảo Bismarck của Papua New Guinea ít nhất là từ 6 đến 8 Ka BP. Oppenheimer đã phác thảo cách mực nước biển dâng là dạng ba đợt lũ lụt lớn gây ra cho đến khi đạt mức như hiện nay.
Những phát hiện mới từ Tổ chức Bộ gen loài người (HUGO, Human Genome Organisation) cũng cho thấy dân cư phía đông châu Á là kết quả sự kiện di cư duy nhất từ ​​phía Nam lên. Họ tìm thấy sự tương đồng di truyền giữa các quần thể trên toàn châu Á, và tính đa dạng di truyền giảm dần từ phía vĩ độ Nam đến miền Bắc. Mặc dù dân số Trung Quốc rất lớn, nó lại có ít tính đa dạng di truyền hơn so với quần thể sinh sống trong khu vực Đông Nam Á có dân số nhỏ hơn.
Điều này cho thấy sự lan tỏa của văn hóa Trung Quốc xảy ra rất gần đây, theo sau sự phát triển của nông nghiệp lúa, chỉ trong vòng 10 Ka trở lại ngày nay.
Phân bố địa lý

Các dân tộc Austronesia theo phân bố địa lý:
Thổ dân Đài Loan (Đài Loan): người Ami, người Atayal, người Bunun, người Paiwan.
Malay-Polynesia (Mã Lai-Đa Đảo):
Nhóm Borneo: Kadazan-Dusun, người Murut, người Iban, người Bidayuh, người Dayak
Trung và nam đồng bằng Luzon: người Tagalog, người Bicolano
Nhóm Chăm: Các sắc tộc Chăm ở Campuchia, Hải Nam và Việt Nam; người Aceh ở bắc Sumatra, người Gia Rai, người Utsul.
Igorot (Cordillera): Balangao, Ibaloi, Isneg, người Kankanaey.
Lumad (Mindanao): Kamayo, Manobo, Tasaday, T'boli.
Malagasy (Madagascar): Betsileo, Merina, Sakalava, Tsimihety.
Melanesia: người Fiji, người Kanak, Ni-Vanuatu, người Solomon
Micronesia: người Carolinia, người Chamorro, người Palau.
Moken: Myanmar, Thái Lan.
Moro (Mindanao, quần đảo Sulu): người Maguindanao, người Maranao, người Tausug, người Bajau.
Bắc phần đồng bằng Luzon: người Ilocano, người Kapampangan, người Pangasinan, người Ibanag
Polynesia: người Māori, người Hawaii, người Samoa.
Quần đảo Sunda–Sulawesi: người Mã Lai, người Sunda, người Java, người Bali, người Batak (về địa lý gồm cả Malaysia, Brunei, Pattani ở Thái Lan, Singapore, đông và trung Indonesia).
Bisaya: người Aklanon, người Cebuano, người Hiligaynon, người Waray.
Chỉ dẫn

↑  Lúc đó mực nước biển thấp hơn hiện nay cỡ 120m, vùng Sundaland lộ lên là đất liền, cho phép các loài thú lớn như voi, tê giác, trâu, hổ,... phát tán đến các vùng hiện nay là vòng đảo Đông Nam Á
Ocotea odorifera

| Ocotea odorifera> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Magnoliidae
Bộ (ordo): Laurales
Họ (familia): Lauraceae
Chi (genus): Ocotea
Loài (species): O. odorifera
Danh pháp hai phần
Ocotea odorifera (Vell.) Rohwer, 1986 
Ocotea odorifera là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được (Vell.) Rohwer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ocotea odorifera”. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2013.