stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nhà chọc trời
Thiết kế và thi công nhà chọc trời

Việc thiết kế và thi công nhà chọc trời liên quan tới việc đảm bảo an toàn và không gian sống cho người sử dụng trong một công trình có chiều cao rất lớn. Công trình cần chống đỡ những tải trọng như trọng lượng bản thân, gió, động đất và bảo vệ người sử dụng khi hoả hoạn. Ngoài ra, thiết kế nhà chọc trời còn phải đảm bảo thuận tiện trong việc ra vào, ngay cả trên những tầng cao nhất, và cung cấp các dịch vụ cũng như môi trường sống tiện nghi cho người sử dụng. Những vấn đề nảy sinh và cần giải quyết trong việc thiết kế và thi công nhà chọc trời được xếp vào hàng phức tạp nhất trong kỹ thuật xây dựng, đòi hỏi sự kết hợp và cân bằng giữa các yếu tố kinh tế, kỹ thuật và quản lý xây dựng.
Một đặc trưng của nhà cao tầng đó là sử dụng kết cấu khung thép cùng hệ vách (curtain wall), thay vì kết cấu tường chịu lực (load-bearing walls) như những công trình truyền thống. Việc sử dụng kết cấu khung thép giúp các công trình được xây cao hơn so với tường chịu lực bằng bê tông gia cường. So với nhà truyền thống, trên cùng một mặt bằng, hệ thống tường của nhà chọc trời luôn chiếm diện tích nhỏ hơn. Do không phải tham gia vào việc chịu lực nên rất nhiều công trình nhà chọc trời lựa chọn kính làm vật liệu cho hệ thống tường bao thay vì gạch hay bê tông như truyền thống.
Theo thời gian, với những công trình có chiều cao ngày càng lớn, kết cấu khung thép trở nên kém hiệu quả và đắt đỏ do diện tích sàn sử dụng bị cắt giảm bởi các cột chống phải càng lớn và do việc sử dụng quá nhiều thép làm tăng chi phí công trình. Từ những năm 1960, kết cấu dạng ống ra đời đã giải quyết vấn đề này. Lượng thép sử dụng giảm mạnh (Tháp Willis sử dụng lượng thép bằng một phần ba so với Toà nhà Đế chế) giúp đạt hiệu quả lớn về mặt kinh tế, cho phép các công trình được xây dựng ngày càng cao hơn. Kết cấu dạng ống cũng sử dụng các cột chống nhỏ hơn giúp tăng diện tích sử dụng sàn. Ngoài ra nó còn cho phép các công trình được thiết kế theo nhiều hình dạng phong phú hơn.
Thang máy cũng là một trong những đặc trưng trong thiết kế nhà chọc trời. Năm 1852, Elisha Otis giới thiệu một loại thang máy an toàn, cho phép di chuyển người một cách tiện lợi và nhanh chóng lên các tầng cao hơn. Sự phát triển của hệ thống thang máy cũng đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của nhà chọc trời.
Nhưng những ngôi nhà chọc trời cũng có các nhược điểm của nó: các tường kính từ 6 đến 12 mm thu và tỏa nhiệt gấp trên 10 lần so với tường gạch có lớp cách nhiệt. Ở các xứ lạnh thì phải làm hệ thống sưởi điện làm tan băng bám tấm kính để băng khỏi rơi vào đầu người đi dưới đường. Dưới chân nhà chọc trời thường có gió xoáy, gọi là hội chứng Mery Poppins rất nguy hiểm. Ngoài ra, để chống dao động các nhà chọc trời cần có các thiết bị giảm dao động rất đắt (3 triệu đôla đối với Tòa nhà John Hancock).
Hiệu suất kinh tế

Các tòa nhà chọc trời thường nằm ở các trung tâm thành phố lớn, là nơi có giá đất cao đắt đỏ. Việc xây dựng một tòa nhà chọc trời trở nên hợp lý nếu giá đất cao đến mức có ý nghĩa kinh tế, và để xây dựng theo hướng kinh tế thì việc xây dựng nhà chọc trời đã giảm thiểu được chi phí đất trên tổng diện tích sàn của một tòa nhà. Do đó, tầm quan trọng để xây dựng các tòa nhà chọc trời được quyết định bởi kinh tế học và dẫn đến các tòa nhà chọc trời được đặt ở một phần nhất định của một thành phố lớn, trừ khi một quy chuẩn xây dựng hạn chế chiều cao của các tòa nhà.
Các tòa nhà chọc trời hiếm khi được nhìn thấy ở các thành phố nhỏ với mật độ dân số vừa. Thông thường, chỉ những người sử dụng văn phòng, thương mại và khách sạn, mới có thể thuê được mặt bằng ở trung tâm thành phố, vì vậy hầu hết những người thuê các tòa nhà chọc trời đều thuộc lớp này.
Một vấn đề với các tòa nhà chọc trời là khu vực đậu xe giảm thiểu ở các thành phố lớn đã phát triển, vì hầu hết mọi người dân khi đi làm họ đều sử dụng các phương tiện công cộng thay thế. Ngược lại, ở các thành phố nhỏ hơn thì cần nhiều chỗ đậu xe, các bãi đỗ xe nhiều tầng xây rất cao đồng nghĩa với việc tốn nhiều diện tích đất.
Các kỉ lục chiều cao nhà chọc trời trong lịch sử

Xem thêm: Danh sách công trình cao nhất thế giới
| Năm xây dựng | Công trình | Thành phố | Quốc gia | Mái | Mái | Số tầng | Đỉnh | Đỉnh | Tình trạng hiện tại |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1873 | Tòa nhà Equitable Life | Thành phố New York | Mỹ | 142 ft | 43 m | 6 |  |  | Đã bị phá hủy |
| 1876 | Khách sạn St Pancras Chambers | Luân Đôn | Anh | 269 ft | 82 m | 9 |  |  | Vẫn hoạt động |

| 1889 | Tòa nhà Auditorium | Chicago | Mỹ | 269 ft | 82 m | 17 | 349 ft | 106 m | Vẫn hoạt động |
| 1890 | Tòa nhà New York World | New York | Mỹ | 309 ft | 94 m | 20 | 349 ft | 106 m | Đã bị phá hủy |
| 1894 | Tòa nhà Manhattan Life Insurance | New York | Mỹ | 348 ft | 106 m | 18 |  |  | Đã bị phá hủy |
| 1895 | Tòa thị chính thành phố Milwaukee | Milwaukee | Mỹ | 350 ft | 107 m | 30 |  |  | Vẫn hoạt động |
| 1899 | Tòa nhà Park Row | New York | Mỹ | 391 ft | 119 m | 30 |  |  | Vẫn hoạt động |
| 1908 | Tòa nhà Singer | New York | Mỹ | 612 ft | 187 m | 47 |  |  | Đã bị phá hủy |
| 1909 | Tháp Met Life | New York | Mỹ | 700 ft | 213 m | 50 |  |  | Vẫn hoạt động |
| 1913 | Tòa nhà Woolworth | New York | Mỹ | 792 ft | 241 m | 57 |  |  | Vẫn hoạt động |
| 1930 | Tòa nhà 40 phố Wall | New York | Mỹ |  |  | 71 | 927 ft | 283 m | Vẫn hoạt động |
| 1930 | Tòa nhà Chrysler | New York | Mỹ | 925 ft | 282 m | 77 | 1046 ft | 319 m | Vẫn hoạt động |
| 1931 | Tháp Đế chế | New York | Mỹ | 1250 ft | 381 m | 102 | 1472 ft | 449 m | Vẫn hoạt động |
| 1972 | Trung tâm Thương mại Thế giới (Tháp phía Bắc) | New York | Mỹ | 1368 ft | 417 m | 110 | 1729 ft | 527 m | Đã bị phá hủy |
| 1974 | Tháp Willis | Chicago | Mỹ | 1451 ft | 442 m | 108 | 1729 ft | 527 m | Vẫn hoạt động |
| 1998 | Tháp đôi Petronas | Kuala Lumpur | Malaysia |  |  | 88 | 1483 ft | 452 m | Vẫn hoạt động |
| 2004 | Tháp Đài Bắc 101 | Đài Bắc | Đài Loan | 1474 ft | 448 m | 101 | 1671 ft | 509 m | Vẫn hoạt động |
| 2010 | Burj Khalifa | Dubai | Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất | 2717 ft | 828 m | 163 | 2717 ft | 828 m | Vẫn hoạt động |
| 2020 | Kingdom Tower | Jeddah | Ả Rập Xê Út |  |  | 200 |  |  | Chưa hoàn thành |
Việt Nam

Xem thêm: Danh sách tòa nhà cao nhất Việt Nam
Ở Việt Nam, một số công trình chọc trời đã hoàn thành như công trình tháp Bitexco khởi công năm 2005 ở Thành phố Hồ Chí Minh với 68 tầng và chiều cao tổng cộng là 262 m, tháp Lotte Center Hà Nội ở Hà Nội có 65 tầng với chiều cao 281 m, tòa nhà Keangnam ở Hà Nội với chiều cao 350 m và 72 tầng. Gần đây nhất là  tòa nhà The Landmark 81 ở Thành phố Hồ Chí Minh với chiều cao 461.3 m và 81 tầng dẫn đầu là tòa nhà cao nhất Việt Nam ở thời điểm hiện tại và được xếp thứ hạng 14 trong bảng danh sách các tòa nhà cao nhất thế giới.
Trích dẫn

| --- | --- |
: Wikiquote có sưu tập danh ngôn về:  Nhà chọc trời 
"Đặc điểm chính của một tòa nhà làm việc cao tầng là gì? Đó là vẻ cao ngạo sừng sững. Đó phải là chiều cao. Quyền lực và sức mạnh phải được thể hiện ở đó, hào quang và sự kiêu ngạo phải thể hiện ở đó. Nó phải là một đối tượng kiêu hãnh và bay bổng đến từng inch, vươn thẳng từ đáy đến đỉnh của nó phải là một khối thống nhất mà không hề có một đường nét lệch lạc nào."
"Tội ác lớn nhất của tôi là đã xây dựng những ngôi nhà cao tầng."
"Một cái ghế là một đối tượng rất khó. Một tòa nhà chọc trời thì tương đối dễ hơn. Điều đó giải thích vì sao Chippendale nổi tiếng."
Các tòa nhà chọc trời tại thành phố Chicago, nhìn từ hồ Michigan.
Các tòa nhà chọc trời tại thành phố New York, ở trung tâm là tòa nhà Empire State.
Tháp Q1 ở Queensland, Úc, công trình nhà ở cao nhất thế giới
Tháp Sears ở Chicago
Phyllanthus carvalhoi

| Phyllanthus carvalhoi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Phyllanthaceae
Chi (genus): Phyllanthus
Loài (species): P. carvalhoi
Danh pháp hai phần
Phyllanthus carvalhoi G.L.Webster 
Phyllanthus carvalhoi là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được G.L.Webster mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Phyllanthus carvalhoi”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Platyrrhinus helleri

| Platyrrhinus helleri |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Chiroptera
Họ (familia): Phyllostomidae
Chi (genus): Platyrrhinus
Loài (species): P. helleri
Danh pháp hai phần
Platyrrhinus helleri (Peters, 1866) 
 
Platyrrhinus helleri là một loài động vật có vú trong họ Dơi mũi lá, bộ Dơi. Loài này được Peters mô tả năm 1866.
Chú thích

↑  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Platyrrhinus helleri”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Berkheya echinacea

| Berkheya echinacea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Berkheya
Loài (species): B. echinacea
Danh pháp hai phần
Berkheya echinacea (Harv.) O.Hoffm. ex Burtt Davy, 1912 
Berkheya echinacea là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Harv.) O.Hoffm. ex Burtt Davy mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Berkheya echinacea”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Oreolalax xiangchengensis

| Oreolalax> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Anura
Họ (familia): Megophryidae
Chi (genus): Oreolalax
Loài (species): O. xiangchengensis
 Fei & Huang, 1983 
Danh pháp đồng nghĩa
 Scutiger xiangchengensis (Fei and Huang, 1983)
Oreolalax xiangchengensis là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae.
Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, sông ngòi, và suối nước ngọt.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Leptactina latifolia

| Leptactina latifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Leptactina
Loài (species): L. latifolia
Danh pháp hai phần
Leptactina latifolia K.Schum. 
Leptactina latifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Leptactina latifolia”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Novorossiysk

| Novorossiysk Новороссийск |
| --- | --- |
—  City  —
 
Theo chiều kim đồng hồ từ trên: Tháp truyền hình Novosibirsk, Quảng trường Lenin, Bến cảng, Khu đi bộ bờ biển. Tượng đài chiến tranh Thổ Nhĩ Kỳ
  Hiệu kỳ Huy hiệu

Vị trí của Novorossiysk 
NovorossiyskVị trí của Novorossiysk
Quốc gia: Nga
Chủ thể liên bang: Krasnodar
Thành lập: 1836
Chính quyền
 • Thành phần: Duma Thành phố
 • Thị trưởng: Vladimir Sinyagovsky
Diện tích
 • Tổng cộng: 853 km2 (329 mi2)
Độ cao: 10 m (30 ft)
Dân số (Điều tra 2010)
 • Tổng cộng: 241.788
 • Thứ hạng: thứ 76 năm 2010
 • Mật độ: 280/km2 (730/mi2)
Địa vị tự quản
 • Okrug đô thị: Novorossiysk Urban Okrug
 
Múi giờ: Giờ Moskva  (UTC+3)
Mã bưu chính: 353900—353925
Mã điện thoại: +7 8617
Thành phố kết nghĩa: Valparaíso, Constanța, Gainesville, Plymouth, Livorno, Gijón, Pula, Brest, Varna, Samsun, Týros, Hoàng Đảo, Kazashko, Gavar, Khantia-Mansia, Fergana 
Ngày City: September 12
Thành phố kết nghĩa: Valparaíso, Constanța, Gainesville, Plymouth, Livorno, Gijón, Pula, Brest, Varna, Samsun, Týros, Hoàng Đảo, Kazashko, Gavar, Khantia-Mansia, Fergana
Mã OKTMO: 03720000001
Trang web: admin.novoros.com
Novorossiysk (tiếng Nga: Новоросси́йск; tiếng Adygea: Цӏэмэз, Ts'emez) là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Vùng Krasnodar. Đây là thành phố cảng chính của Nga bên Biển Đen và là cảng hàng đầu Nga về nhập khẩu ngũ cốc. Thành phố có dân số 232.079 người (theo điều tra dân số năm 2002. Đây là thành phố lớn thứ 78 của Nga theo dân số năm 2002. Dân số qua các thời kỳ: 241,788 (Điều tra dân số 2010); 232,079 (Điều tra dân số 2002); 185,938 (Điều tra dân số năm 1989).
Khí hậu

Novorossiysk có khí hậu Địa Trung Hải (phân loại khí hậu Köppen Csa).
| Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 1 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 2 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 3 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 4 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 5 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 6 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 7 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 8 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 9 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 10 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 11 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> 12 | Dữ liệu khí hậu của Novorossiysk> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 22.8 (73.0) | 21.0 (69.8) | 25.0 (77.0) | 28.0 (82.4) | 31.8 (89.2) | 38.0 (100.4) | 39.0 (102.2) | 36.1 (97.0) | 34.0 (93.2) | 30.0 (86.0) | 28.0 (82.4) | 25.0 (77.0) | 39.0 (102.2) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 6.1 (43.0) | 6.5 (43.7) | 9.7 (49.5) | 15.0 (59.0) | 19.6 (67.3) | 24.1 (75.4) | 27.6 (81.7) | 27.7 (81.9) | 23.1 (73.6) | 17.2 (63.0) | 12.7 (54.9) | 8.8 (47.8) | 16.5 (61.7) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 2.9 (37.2) | 3.6 (38.5) | 6.3 (43.3) | 11.5 (52.7) | 16.2 (61.2) | 20.5 (68.9) | 23.8 (74.8) | 23.5 (74.3) | 18.9 (66.0) | 13.4 (56.1) | 9.4 (48.9) | 5.9 (42.6) | 13.0 (55.4) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | −0.2 (31.6) | 0.5 (32.9) | 3.1 (37.6) | 8.2 (46.8) | 12.9 (55.2) | 16.9 (62.4) | 20.0 (68.0) | 19.7 (67.5) | 15.1 (59.2) | 9.8 (49.6) | 6.2 (43.2) | 2.8 (37.0) | 9.5 (49.1) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | −18.0 (−0.4) | −17.0 (1.4) | −12.2 (10.0) | −5.0 (23.0) | −1.1 (30.0) | 2.0 (35.6) | 8.0 (46.4) | 10.0 (50.0) | 4.7 (40.5) | −2.0 (28.4) | −6.1 (21.0) | −13.0 (8.6) | −18.0 (−0.4) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 125.6 (4.94) | 76.6 (3.02) | 104.7 (4.12) | 58.6 (2.31) | 41.5 (1.63) | 49.9 (1.96) | 38.5 (1.52) | 50.9 (2.00) | 35.9 (1.41) | 61.0 (2.40) | 61.4 (2.42) | 156.2 (6.15) | 860.2 (33.87) |
| Số ngày giáng thủy trung bình | 8.6 | 6.9 | 6.8 | 6.3 | 5.3 | 5.0 | 3.6 | 3.2 | 3.6 | 5.0 | 6.1 | 9.4 | 69.8 |
Nguồn: climatebase.ru
Thành phố kết nghĩa

Novorossiysk kết nghĩa với:
| --- | --- |
  Plymouth, Vương quốc Anh   Livorno, Ý   Valparaíso, Chile   Gijón, Tây Ban Nha   Gainesville, Hoa Kỳ   Varna, Bulgaria:   Pula, Croatia   Constanța, Romania   Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ   Tomsk, Nga   Gavar, Armenia   Novo Mesto, Slovenia   Heilbronn, Đức
Laura Pollán

Laura Pollán
Laura Inés Pollán Toledo (13.2.1948 tại Manzanillo, Oriente – 14.10.2011 tại La Habana) là nhà lãnh đạo một phong trào đối lập nổi tiếng ở Cuba. Pollan đã lập ra nhóm Các bà mặc y phục trắng, gồm các bà vợ và nữ thân nhân của những tù nhân chính trị đi diễu hành phản đối cách hòa bình đòi chính phủ thả chồng và thân nhân của họ. Nhóm Các bà mặc y phục trắng thường bị chính phủ Cuba đàn áp cách thô bạo.
Sự nghiệp

Pollan sinh ngày 13.2.1948 tại Manzanillo. Bà làm giáo viên môn văn học tại một trường trung học công lập, cho tới khi nghỉ hưu năm 2004. Năm 2003, chồng của bà - Héctor Maseda Gutiérrez – và 74 người Cuba khác, nay gọi là Nhóm 75, bị chính quyền Cuba bắt trong vụ mùa xuân đen, một cuộc bắt bớ thẳng tay các nhân vật đối lập bất đồng chính kiến. Nhóm 75 người này gồm các nhà báo, các nhà hoạt động nhân quyền, các nhà bình luận, bị chính phủ Cuba cáo buộc tội đã nhận tiền của những chính phủ ngoại quốc, trong đó có Hoa Kỳ, nhằm hoạt động lật đổ chính quyền Cuba.
Sau khi chồng bị bắt, Pollan đã tới gặp các bà vợ của những tù nhân bị bắt khác, lập ra nhóm Các bà mặc y phục trắng. Nhóm này tập họp vào ngày chủ nhật tại nhà thờ thánh Rita ở La Habana để cầu nguyện cho thân nhân của họ. Sau mỗi thánh lễ misa, họ bắt đầu đi diễu hành cách hòa bình từ nhà thờ qua các đường phố, yêu cầu chính quyền thả than nhân của họ. Nhóm Các bà mặc y phục trằng đã được Nghị viện châu Âu trao Giải thưởng Sakharov năm 2005.
Các phương tiện truyền thông do chính phủ Cuba kiểm soát đã nhiều lần tấn công Laura Pollan và mô tả bà như là một trong những kẻ thù nguy hiểm nhất của nhà nước Cuba. Những cuộc tấn công càng tăng lên, sau khi chồng của bà - một trong những thành viên cuối cùng của "Nhóm 75" được tạm phóng thích có điều kiện trong tháng 2 năm 2011 - mà không giống như phần lớn các tù nhân được phóng thích trước đây, đã không chấp nhận ra nước ngoài sống lưu vong. Pollan bị các phương tiện truyền thông của chính phủ tố cáo bà là tiếp xúc với các nhà ngoại giao Hoa Kỳ, nhận tài trợ của nước ngoài để tổ chức lật đổ chính phủ.
Bệnh và từ trần

Ngày 7.10.2011, Laura Pollan được đưa vào Bệnh viện Calixto Garcia, La Habana vì bị bệnh cấp tính ở đường hô hấp. Trong những ngày sau đó, bà được chẩn đoán là bị thêm các bệnh tiểu đường và bệnh sốt xuất huyết Dengue. Pollan qua đời vì tim ngưng đập ngày 14.10.2011, thọ 63 tuổi. Tổng thống Barack Obama đã vinh danh bà gửi điện phân ưu tới thân quyến của bà.
Phoxophrys borneensis

| Phoxophrys borneensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Agamidae
Chi (genus): Phoxophrys
Loài (species): P. borneensis
Danh pháp hai phần
Phoxophrys borneensis Inger, 1960 
Phoxophrys borneensis là một loài thằn lằn trong họ Agamidae. Loài này được Inger mô tả khoa học đầu tiên năm 1960.
Chú thích

↑  “Phoxophrys borneensis”. The Reptile Database. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2013.
Oliva februaryana

| Oliva februaryana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Olivoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Olividae
Chi (genus): Oliva
Loài (species): O. februaryana
Danh pháp hai phần
Oliva februaryana Falconieri, 2009 
Oliva februaryana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.
Chú thích

↑  Falconieri a. (2009). Malacologia 61. Page 20-21. World Register of Marine Species, accessed ngày 28 tháng 4 năm 2010.
↑  Oliva februaryana Falconieri, 2009. World Register of Marine Species, truy cập 28 tháng 4 năm 2010.
Leptactina polyneura

| Leptactina polyneura> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Leptactina
Loài (species): L. polyneura
Danh pháp hai phần
Leptactina polyneura K.Krause 
Leptactina polyneura là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được K.Krause mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Leptactina polyneura”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Phyllanthus cassioides

| Phyllanthus cassioides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Phyllanthaceae
Chi (genus): Phyllanthus
Loài (species): P. cassioides
Danh pháp hai phần
Phyllanthus cassioides Rusby 
Phyllanthus cassioides là một loài thực vật có hoa trong họ Diệp hạ châu. Loài này được Rusby miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Phyllanthus cassioides”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Nyctemera coleta

| Nyctemera coleta |
| --- | --- |


Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Nyctemera
Loài (species): N. coleta
Danh pháp đồng nghĩa
 Phalaena coleta Stoll, 1782  Nyctemera nigrovenosa Moore, 1879 
Nyctemera coleta là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Beta Centauri

| --- | --- |
        Vị trí của β Centauri (khoanh tròn)
Dữ liệu quan sát  Kỷ nguyên J2000      Xuân phân J2000
Chòm sao: Bán Nhân Mã

Xích kinh: 14h 03m 49,40535s
Xích vĩ: –60° 22′ 22,9266″
Cấp sao biểu kiến (V): 0,61
Các đặc trưng

Chỉ mục màu U-B: –0,98
Chỉ mục màu B-V: –0,23


β Cen A1

Kiểu quang phổ: B1 III
Kiểu biến quang: β Cep
β Cen A2
Kiểu quang phổ: B1 III
Kiểu biến quang: β Cep

β Cen B

Kiểu quang phổ: B1V?

Trắc lượng học thiên thể

Vận tốc xuyên tâm (Rv): +5,9 km/s
Chuyển động riêng (μ):  RA: –33,27 mas/năm   Dec.: –23,16 mas/năm 
Thị sai (π): 8,32 ± 0,50 mas
Khoảng cách: 390 ± 20 ly  (120 ± 7 pc)
Cấp sao tuyệt đối (MV): −4,53

Các đặc điểm quỹ đạo
Sao chính: β Cen A1
Sao phụ: β Cen A2
Chu kỳ (P): 356,94 ngày
Bán trục lớn (a): 0,0253″
Độ lệch tâm (e): 0,825
Độ nghiêng (i): 67,4°
Kỷ nguyên điểm cận tinh (T): 2.451.600,08
Acgumen cận tinh (ω) (thứ cấp): 62,2°
Bán biên độ (K1) (sơ cấp): 57,4 km/s
Bán biên độ (K2) (thứ cấp): 72,3 km/s
Các đặc điểm quỹ đạo
Sao chính: β Cen A
Sao phụ: β Cen B
Chu kỳ (P): 288,267 năm
Bán trục lớn (a): 0,870″
Chi tiết

Độ sáng: 41.700 L☉
Tuổi: 14,1 ± 0,6 triệu năm


β Cen A1
Khối lượng: 10,7 ± 0,1 M☉
Hấp dẫn bề mặt (log g): 3,5 ± 0,4 cgs
Nhiệt độ: 25.000 ± 2.000 K


β Cen A2
Khối lượng: 10,3 ± 0,1 M☉
Hấp dẫn bề mặt (log g): 3,5 ± 0,4 cgs
Nhiệt độ: 25.000 ± 2.000 K


β Cen B
Khối lượng: 4,61 M☉

Tên gọi khác
 Agena, Hadar, HR 5267, HD 122451, CD−59°5365, LHS 51, SAO 252582, FK5 518, HIP 68702, GC 18971, CCDM J14038-6022 
Cơ sở dữ liệu tham chiếu
SIMBAD: dữ liệu
Beta Centauri (β Centauri, viết tắt Beta Cen, β Cen), còn có tên Hadar, là một hệ thống sao ba ở chòm sao phương nam Bán Nhân Mã. Cấp sao biểu kiến tổng cộng của hệ thống là 0,61 giúp chúng là ngôi sao sáng thứ hai của chòm sao Bán Nhân Mã và là một trong những ngôi sao sáng nhất trên bầu trời đêm. Dựa theo đo đạc thị sai từ vệ tinh thiên văn Hipparcos, khoảng cách đến hệ thống này vào khoảng 390 ± 20 năm ánh sáng (120 ± 6 parsec).
Tên gọi

β Centauri (Latinh hóa thành Beta Centauri) là định danh Bayer của hệ sao này.
Nó có các tên gọi truyền thống Hadar và Agena. Hadar xuất phát từ tiếng Ả Rập حضار (nghĩa của từ gốc là "hiện diện" hoặc "trên mặt đất" hoặc "khu vực định cư, văn minh"), trong khi tên Agena/əˈdʒiːnə/ được cho là có nguồn gốc từ tiếng Latinh genua, nghĩa là "đầu gối", từ vị trí của ngôi sao trên đầu gối bên trái của nhân mã minh họa cho chòm sao Bán Nhân Mã. Năm 2016, Hiệp hội Thiên văn Quốc tế đã tổ chức Nhóm công tác IAU về tên sao (WGSN) để lập danh lục và chuẩn hóa tên riêng cho các ngôi sao. WGSN đã phê duyệt tên Hadar cho sao β Centauri Aa vào ngày 21 tháng 8 năm 2016 và hiện nó đã được đưa vào Danh mục các tên sao của IAU.
Tên tiếng Trung của ngôi sao là 马腹 一 (mǎ fù yī, Mã Phúc nhất, nghĩa là "ngôi sao đầu tiên của Bụng Ngựa").
Người Boorong bản địa của khu vực ngày nay là tây bắc Victoria, Úc đặt tên cho nó là Bermbermgle (cùng với α Centauri), là hai anh em được chú ý vì lòng dũng cảm và sự hủy diệt, những người đã đâm và giết Tchingal, "The Emu" (tinh vân Túi than). Người Wotjobaluk đặt tên cho hai anh em này là Bram-bram-bult.
Bazzania tridenticulata

| Bazzania tridenticulata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lepidoziaceae
Chi (genus): Bazzania
Loài (species): B. tridenticulata
Danh pháp hai phần
Bazzania tridenticulata Horik., 1934 
Bazzania tridenticulata là một loài Rêu trong họ Lepidoziaceae. Loài này được Horik. mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bazzania tridenticulata”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.