stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
USS Batfish (SS-310)
Lịch sử hoạt động > Chiến tranh Thế giới thứ hai > Chuyến tuần tra thứ bảy, Tháng 6 - Tháng 8 năm 1945

Ngày 26 tháng 6, Batfish bắt đầu chuyến tuần tra thứ bảy tại vùng biển Nhật Bản. Vào thời điểm này, số lượng tàu chiến Nhật Bản không còn nhiều và những tàu còn lại đang bị giữ lại trong cảng do sự thiếu hụt trầm trọng về nhiên liệu, nhân lực, sự hỏng hóc và bị cửa biển bị gài thủy lôi phong tỏa nặng nề. Batfish không tấn công bất kỳ tàu chiến đối phương nào trong chuyến tuần tra này, ngoại trừ việc pháo kích một số cơ sở trên đất liền ở Yakushima vào tối ngày 24 tháng 7. Ngày 30 tháng 7, Batfish giải cứu thành công ba thành viên phi hành đoàn của một chiếc máy bay ném bom hạng trung B-25 ở ngoài khơi Biển Nhật Bản. Batifsh sau đó đưa ba người này về Iwo Jima trước khi quay trở về tuần tra ở khu vực Honshu. Ngày 15 tháng 8, Nhật Bản đầu hàng và Batfish quay trở về Trân Châu Cảng vào ngày 26 tháng 8, kết thúc chuyến tuần tra kéo dài 58 ngày.
Lịch sử hoạt động > Hậu chiến

Batfish rời Trân Châu Cảng và cập bến San Francisco vào ngày 9 tháng 9 năm 1945. Con tàu sau đó được đưa về Xưởng Hải quân Mare Island để hoàn thành giai đoạn đại tu cuối cùng. Batfish ngừng hoạt động vào ngày 6 tháng 4 năm 1946 và được đưa vào Hạm đội Trừ bị Đại Tây Dương với vai trò tàu ngầm huấn luyện.
Khi Chiến tranh Triều Tiên có diễn biến ngày một căng thẳng, Batfish chính thức được tái biên chế vào tháng 3 năm 1952, dưới quyền chỉ huy của Thiếu tá Robert J. Jackson. Sau sáu tuần huấn luyện, con tàu khởi hành về Key West, Florida và được biên chế vào Hải đoàn Tàu ngầm 122 của Hạm đội Đại Tây Dương Hoa Kỳ. Batfish dành phần lớn thời gian còn lại để huấn luyện ở vùng Caribe và dọc bờ biển phía đông trước khi được biên chế vào Hạm đội Trừ bị Đại Tây Dương vào tháng 8 năm 1958. Vào mùa hè năm 1959, Batfish được đưa về New Orleans với vai trò là tàu ngầm phụ trợ, có mã hiệu mới là AGSS-310.
Sau 26 năm phục vụ, Batfish được cho ngừng hoạt động và được xóa tên khỏi Danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 11 năm 1969. Con tàu sau đó được kéo về Cơ sở Bảo trì Tàu Ngừng hoạt động Hải quân (NISMF) ở Orange, Texas để chờ được tháo dỡ.
Tàu bảo tàng > Nhận lại tàu

Trong năm 1969, ấn tượng với tàu bảo tàng USS Drum ở Mobile, Alabama, lúc đó đang đón hơn 300.000 du khách tới thăm mỗi năm, Hội Cựu chiến binh Tàu ngầm ở Thành phố Oklahoma và Tulsa đã liên lạc tới Hải quân Hoa Kỳ và hỏi rằng liệu họ có thể thu nhận một chiếc tàu ngầm đã được nghỉ hưu hay không. Hải quân Hoa Kỳ đồng ý sẽ tặng lại chiếc tàu ngầm USS Piranha, lúc đó đang neo đậu ở Xưởng Hải quân New Orleans để chờ được tháo dỡ, với điều kiện rằng Oklahoma phải hoàn thành đủ các thủ tục cần thiết. Với mong muốn có một chiếc tàu ngầm bảo tàng đặt tại bang của mình, Thượng nghị sĩ Tiểu bang James Inhofe đã đồng ý đề xuất một dự luật mới để có thể đưa Piranha về Oklahoma.
Tuy nhiên, báo cáo cho rằng đưa một con tàu ngầm tới một nơi như Tulsa là bất khả thi do Kênh đào Sông Arkansas không đủ sâu tại khu vực Muskogee để tàu ngầm có thể đi qua. Ủy ban chịu trách nhiệm làm hợp đồng nhận con tàu ngầm này sau đó đã họp với bên Hải quân để lên kế hoạch sơ bộ cho việc chuyển giao Piranha. Bên Hải quân sẽ không giữ chiếc Piranha một khi ủy ban phải gửi đơn yêu cầu sở hữu chính thức cho họ, và quyền sở hữu sẽ có hiệu lực ngay sau khi hợp đồng được hoàn tất. Ngoài ra, Hệ thống Đường thủy Sông Arkansas đang được ngừng hoạt động tới ít nhất một năm, nên sẽ phát sinh phí cập cảng tạm thời rất lớn. Do đó, Ủy ban đã quyết định chờ đợi và tìm kiếm một chiếc tàu ngầm khác thay thế.
Tháng 9 năm 1970, nhóm ủy ban đã đi kiểm tra tàu ngầm Batfish, hiện đang neo đậu ở Cơ sở Bảo trì Tàu Ngừng hoạt động Hải quân tại Texas cùng với Piranha. Hai con tàu đang ở trong tình trạng khác nhau rõ rệt, chiếc Piranha gần như đã bị cắt xén để lấy các bộ phận thay thế, trong khi Batfish vẫn được bảo quản tốt hơn. Ngoài ra, thành tích thời chiến của Batfish đã gây ấn tượng mạnh đối với đoàn kiểm tra, nên vào năm 1971, họ đã nộp đơn xin nhận lại chiếc Batfish. Hải quân chấp nhận và hợp đồng trao tặng tàu được ký kết vào ngày 24 tháng 6 năm 1971. Hợp đồng sau đó được Bộ trưởng Bộ Hải quân John H. Chafee chấp thuận và Batfish chính thức được chuyển giao cho Oklahoma vào ngày 8 tháng 11 năm 1971.
Tàu bảo tàng > Đưa về Oklahoma

Ngày 9 tháng 12 năm 1971, quyền sở hữu tàu được chuyển giao cho Ban Cố vấn Hàng hải Oklahoma. Việc kéo tàu được chia làm hai giai đoạn. Ở giai đoạn đầu tiên, họ sẽ kéo tàu trực tiếp từ Orange tới Nhà máy Đóng tàu Avondale ở New Orleans. Tại đây. nhà máy sẽ lắp đặt một hệ thống dầm nâng bằng thép, được kẹp giữa hai cặp chiếc xà lan, giúp nâng con tàu lên đủ cao trước khi bắt đầu giai đoạn hai, kéo con tàu qua một quãng đường dài 1.350 dặm đến khu vực tập kết. Tuy nhiên, trước khi việc kéo tàu được tiến hành, Batfish đã được đưa đến Xưởng Đóng tàu Bethlehem Beaumont ở Beaumont, Texas sau khi có một cuộc biểu tình nổ ra ở xưởng Orange. Ở Bethlehem Steel, sau khi kiểm tra tổng thể thân và các khoang tàu, toàn bộ các van khí đều được mở hoạt động; nhiên liệu, dầu và phần lớn dằn của tàu đã bị tháo bỏ; và toàn bộ thùng chứa nhiên liệu được dọn sạch. Sau khi các lỗ hở trên thân tàu được bịt kín, ngày 1 tháng 3 năm 1971, Batfish đã sẵn sàng để được kéo về Avondale.
Khi Batfish cập bến Avondale, công nhân nhà máy phát hiện ra rằng bốn xà lan không đủ để giảm mớn nước của chiếc tàu ngầm này. Nên họ đã lên kế hoạch sử dụng sáu chiếc xà lan cỡ lớn (36,6 x 9,8 m), được gắn dằn ở bên ngoài và liên kết với nhau bằng dây cáp thép. Sau khi tập hợp những chiếc xà lan lại với nhau, Batfish bắt đầu di chuyển từ từ trên sông ở vận tốc bốn hải lý/giờ, với sự trợ giúp của hai tàu kéo. Ngày 3 tháng 5, con tàu đi qua Đập/Âu tàu số 6 ở Winconsin, nhưng gặp phải vấn đề khi đảo thượng tầng của Batfish bị vướng vào một cây cầu khi đang trên đường đi vào Little Rock, Arkansas. Sau khi được Công binh Lục quân Hoa Kỳ hạ mực nước sông xuống 0,91 mét, Batfish tiếp tục chuyến hải trình về Fort Smith với sự giúp đỡ của một tàu kéo. Batfish cập Cảng Muskogee vào ngày 7 tháng 5 năm 1972, và được lưu lại tại đó tới khi nhóm xây dựng đào xong một con rãnh rộng 37 mét, dài 40 kilômét tới nơi neo đậu cố định của tàu. Ngày 4 tháng 7 năm 1972, Batfish được mở cửa tạm thời để đón du khách tới thăm.
Vào ngày 4 tháng 4 năm 1973, đường hào dẫn đến rãnh được hoàn thành và Batfish tiếp tục di chuyển với sự trợ giúp của bốn xe ủi đất và một tàu kéo của Cảng Muskogee. Trong tuần tiếp theo, Batfish được đưa vào nơi an nghỉ của tàu, nơi bây giờ là Công viên Tưởng niệm Chiến tranh Muskogee: Quê hương của USS Batfish (Muskogee War Memorial Park: Home of the USS Batfish). Vào ngày 1 tháng 5, chỗ này được xây dựng lại để con tàu có thể nhìn ra Sông Arkansas. Bảo tàng Batfish chính thức được khai trương vào cuối tháng 8 năm 1973, và thu hút hơn một nghìn du khách mỗi tuần.
Tàu bảo tàng > Hư hại, sửa chữa và kế hoạch trong tương lai

Trận lụt Sông Arkansas vào giữa tháng 5 năm 2019 ước tính đã gây thiệt hại khoảng 150.000 USD cho chiếc Batfish. Trong thời gian diễn ra trận lụt, nước sông Arkansas đã dâng cao và khiến ụ đất xung quanh Batfish ngập nước, làm con tàu nổi lên lần đầu tiên sau hơn nhiều thập kỉ yên nghỉ trên mặt đất. Dù thân của Batfish vẫn kín nước, nhưng con tàu vẫn bị nghiêng đáng kể trong trận lụt, tới khi được cơ quan cứu hỏa địa phương bơm nước vào dằn tàu để làm cân bằng trở lại. Trong khi công viên tiếp tục mở cửa trở lại, chiếc tàu ngầm đã được đóng cửa để sửa chữa hư hỏng.
Ngày 19 tháng 11 năm 2019, Wargaming - nhà phát hành trò chơi World of Warships, thông báo họ đang gây quỹ để ủng hộ cho Bảo tàng Batfish. Vào ngày đầu tiên của chiến dịch gây quỹ, người chơi có thể ủng hộ quỹ bằng cách tham gia chiến dịch "Save USS Batfish" và mua một gói vật phẩm trị giá 10 USD trong cửa hàng trò chơi. 100% số tiền thu được trong chiến dịch này sẽ được quyên góp thẳng tới quỹ "Save the Batfish".
Vào tháng 11 năm 2021, đại diện bảo tàng công bố kế hoạch di dời Batfish tới Cảng Three Forks ở Fort Gibson, Oklahoma, và ước tính sẽ kéo dài trong khoảng ba đến năm năm.
Khen thưởng

Batfish đã thực hiện tổng cộng bảy chuyến tuần tra ở Mặt trận Thái Bình Dương trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, và được tặng thưởng chín Ngôi sao Chiến trận. Batfish và toàn bộ thủy thủ đoàn của tàu cũng được trao thưởng danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Tổng thống "vì sự dũng cảm trong trận đánh chống lại tàu ngầm Nhật Bản trong chuyến tuần tra thứ sáu". Trong chiến tranh, con tàu được ghi nhận bắn chìm 15 tàu chiến đối phương, với tổng tải trọng là 37.484 tấn. Tuy nhiên, việc đối chiếu báo cáo sau chiến tranh của Ủy ban Đánh giá Lục quân-Hải quân (JANAC) đã giảm thành tích của Batfish xuống còn sáu tàu, với tổng tải trọng 10.230 tấn.
| Chuyến tuần tra | Thời gian | Mục tiêu ghi nhận bắn chìm (Tên tàu/Tải trọng) | Đối chiếu sau chiến tranh (Tên tàu/Tải trọng) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Ngày 20 tháng 1 năm 1944 | Ginyo Maru (8.613) | Hidaka Maru (5.486) |
| 1 | Ngày 20 tháng 1 năm 1944 | Tatukami Maru (7.065) | Không có |
2:  
| 3 | Ngày 10 tháng 6 năm 1944 | Không rõ tên (3.500) | Không có |
| 3 | Ngày 18 tháng 6 năm 1944 | Mayati Maru (2.232) | Không có |
| 3 | Ngày 22 tháng 6 năm 1944 | Anastasia Maru (3.110) | Nagaragawa Maru (990) |
| 3 | Ngày 1 tháng 7 năm 1944 | Isuzugawa Maru #5 (226) | Không có |
| 3 | Ngày 1 tháng 7 năm 1944 | Kamoi/Kamo Maru (138) | Không có |
| 4 | Ngày 23 tháng 8 năm 1944 | Khu trục hạm lớp Minekaze (1.200) | W22 (492) |
| 4 | Ngày 26 tháng 8 năm 1944 | Khu trục hạm lớp Fubuki (1.700) | Samidare (1.580) |
| 5 | Ngày 20 tháng 10 năm 1944 | Xuồng tuần tra không rõ tên (300) | Không có |
| 5 | Ngày 12 tháng 11 năm 1944 | Tàu vận tải không rõ tên (4.000) | Không có |
| 5 | Ngày 15 tháng 11 năm 1944 | Tàu vận tải không rõ tên (4.000) | Không có |
| 5 | Ngày 15 tháng 11 năm 1944 | Khu trục hộ tống hạm không rõ tên (1.000) | Không có |
| 6 | Ngày 4 tháng 2 năm 1945 | Tàu chở dầu không rõ tên (???) |  |
| 6 | Ngày 10 tháng 2 năm 1945 | Tàu ngầm lớp I | I-41 (2.212) |
| 6 | Ngày 11 tháng 2 năm 1945 | Tàu ngầm lớp I | RO-112 (525) |
| 6 | Ngày 13 tháng 2 năm 1945 | Tàu ngầm lớp I | RO-113 (525) |
7:  
|  |  | Tổng: 15 tàu (37.484 tấn) | Tổng: 6 tàu (10.230 tấn) |
Lễ hạ thủy tàu ngầm USS Batfish (SS-310) ở Xưởng Hải quân Portsmouth, ngày 5 tháng 5 năm 1943.
Thiết giáp hạm Yamato, một trong hai thiết giáp hạm lớn nhất thế giới được người Mỹ biết đến lúc đó, là một trong ba mục tiêu được Batfish phát hiện trong đêm ngày 14 tháng 1 năm 1944.
Cận cảnh đảo thượng tầng của Batfish khi con tàu đang neo đậu ở Trân Châu Cảng, khoảng năm 1944.
Khu trục hạm Samidare.
Thủy thủ đoàn của Batfish đang bắn huấn luyện súng máy M3 Browning trên boong tàu, tháng 5 năm 1945.
Batfish (thứ tư từ bên phải) và các tàu ngầm thuộc Hạm đội Trừ bị đang neo đậu ở Xưởng Hải quân Mare Island, 28 tháng 9 năm 1950.
Phòng ngư lôi của Batfish.
Batfish vào năm 2008.
Cầu thủ nữ xuất sắc nhất thế kỷ của FIFA

Bài này viết về giải thưởng của nữ. Đối với giải thưởng của nam, xem Cầu thủ xuất sắc nhất thế kỷ của FIFA.
Cầu thủ nữ xuất sắc nhất thế kỷ của FIFA (
tiếng Anh: FIFA Female Player of the Century) là giải thưởng do FIFA tổ chức nhằm tìm ra cầu thủ bóng đá nữ xuất sắc nhất thế kỷ 20. Michelle Akers của Hoa Kỳ và Tôn Văn là những người chiến thắng trong buổi trao thưởng tại Roma, Italia vào ngày 11 tháng 12 năm 2000.
Bối cảnh

Kể từ năm 1991 FIFA bắt đầu tổ chức trao giải Cầu thủ xuất sắc nhất năm. Tổ chức này quyết định chào đón thiên niên kỷ mới bằng việc phát động cuộc bầu chọn công khai nhằm tìm ra Cầu thủ xuất sắc nhất thế kỷ của FIFA (dành cho cầu thủ nam), Thủ môn xuất sắc nhất thế kỷ của FIFA, và Cầu thủ nữ xuất sắc nhất thế kỷ của FIFA.
Quá trình bầu chọn

Akers được chọn là Cầu thủ thế kỷ của FIFA thông qua bầu chọn chung của độc giả FIFA Magazine (có giá trị 50%) và từ FIFA Football Committee (có giá trị 50% còn lại). Tôn Văn được trao giải FIFA Internet Award dựa trên phiếu bầu trên trang chủ của FIFA.
Chú thích

↑  “Michelle Akers”. MAC Hermann Trophy (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2022.
↑  “FIFA names Akers 'Player of the Century.'”. ESPN. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2013.
↑  “Michelle Akers Named FIFA Player of the Century”. US Soccer. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2013.
Tứ Kỳ

Tứ Kỳ là một huyện thuộc tỉnh Hải Dương, Việt Nam.
Địa lý

Huyện Tứ Kỳ nằm ở phía đông nam tỉnh Hải Dương, nằm cách thành phố Hải Dương khoảng 14 km, cách thủ đô Hà Nội khoảng 60 km về phía tây bắc, cách thành phố Hải Phòng khoảng 40 km về phía tây bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Thanh Hà và huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng
Phía tây giáp huyện Gia Lộc và huyện Ninh Giang
Phía nam giáp huyện Ninh Giang,  Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng
Phía bắc giáp thành phố Hải Dương, huyện Thanh Hà.
Ngã ba sông Luộc đổ vào sông Thái Bình nằm trên ranh giới này. Hầu như xung quanh huyện được bao bọc bởi các con sông nhỏ của hệ thống sông Thái Bình. Chính giữa địa bàn huyện là con sông Tứ Kỳ, con sông này chảy qua huyện Ninh Giang theo hướng từ Tây sang Đông, đổ vào huyện Tứ Kỳ ở địa phận xã Quảng Nghiệp rồi chạy dọc theo chiều dài của huyện theo hướng Tây Bắc - Đông nam, men theo thị trấn Tứ Kỳ ở đoạn giữa Thị trấn, xã Văn Tố với xã Minh Đức, đến đoạn giữa xã Phượng Kỳ và xã Hà Thanh tách làm hai, một nhánh chảy xuống phía nam đổ vào sông Luộc nơi tiếp giáp giữa xã Tiên Động với Vĩnh Bảo ra Cầu Quý Cao sang huyện Tiên Lãng - Hải Phòng; một nhánh qua giữa xã Nguyên Giáp và Tiên Động chảy ra Cầu Xe trước khi đổ vào sông Thái Bình tại địa phận giữa xã An Thanh và Quang Trung, đây là ngã ba ranh giới giữa các huyện Tứ Kỳ, Thanh Hà và Tiên Lãng.
Hành chính

Huyện Tứ Kỳ có 20 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Tứ Kỳ (huyện lỵ) và 19 xã: An Thanh, Bình Lãng, Chí Minh, Đại Hợp, Đại Sơn, Dân An, Hà Kỳ, Hà Thanh, Hưng Đạo, Kỳ Sơn, Lạc Phượng, Minh Đức, Nguyên Giáp, Quang Khải, Quang Phục, Quang Trung, Tân Kỳ, Tiên Động, Văn Tố.
Lịch sử > Tên gọi

Tứ Kỳ 四 歧 (岐), ban đầu sử dụng chữ 歧, từ khoảng cuối thế kỉ XVII thì sử dụng chữ 岐 .
Theo nguyên nghĩa chữ Hán Việt còn được thấy trên các bia đá ở các đình chùa, Tứ Kỳ có nghĩa là "bốn đường rẽ (ngã rẽ)" (ngã tư đường).
Giải thích về nguồn gốc tên "Tứ Kỳ", theo sách "Tứ Kỳ địa dư phong vật chí" của Nguyễn Năng Tấu (huấn đạo Tứ Kỳ), cuối thế kỉ XIX có chép: "Thành của huyện Tứ Kỳ vốn là đồn binh của nhà Lê ở xã Tứ Kỳ (thuộc xã Ngọc Kỳ ngày nay) gọi là đồn Tứ Kỳ. Về sau, nhân đó đặt tên huyện là huyện Tứ Kỳ." Thực tế huyện lỵ của địa phương này lúc đầu đặt tại xã Tứ Kỳ, nên huyện mang tên Tứ Kỳ, giống như huyện lỵ của Đường An (nay là Bình Giang) đặt tại làng Đường An, hay huyện lỵ của Thủy Đường đặt tại xã Thủy Đường (nay là Thủy Nguyên), hay huyện lỵ của Nghi Dương đặt tại xã Nghi Dương (nay là Kiến Thụy), hay huyện Lỵ của An Dương đặt tại xã An Dương.
Lịch sử > Huyện lỵ

Thời Lê ở xã Tứ Kỳ (nay thuộc xã Ngọc Kỳ) gần sông Miêu Giang.
Thời Lê Cảnh Hưng (1740 - 1786) chuyển về xã Mặc Xá (nay thuộc xã Quang Phục)
Thời Gia Long (năm 1813), dời đến thôn An Hưng, xã An Lao.
Thời Minh Mệnh (năm 1838), chuyển về xã La Tỉnh.
Thời Đồng Khánh (năm 1888), chuyển về xã An Phòng cho đến năm 1947.
Năm 1954, lại chuyển về La Tỉnh xã Chí Minh.
Kinh tế

Là huyện thuần nông ở phía Đông của tỉnh, làng nghề ít phát triển hơn các địa phương khác. Phần lớn các làng nghề của huyện hoạt động cầm chừng, lao động giảm sút, giá trị không cao nên không thu hút được lao động trẻ nối nghề. Tứ Kỳ có 11 làng đã được cấp bằng công nhận làng nghề thì có tới 8 làng nghề thêu ren. Các làng nghề thêu ren lao động sụt giảm và hoạt động cầm chừng, nhiều làng nghề thêu ren có nguy cơ mai một. Nghề mây tre đan có 1 làng cũng trong tình trạng không còn lao động mặn mà dần mai một. Nhóm nghề rèn và dệt cói cũng trong tình trạng tương tự nên khó có thể duy trì. Nhóm dịch vụ, kinh doanh số hộ tham gia bình quân cả huyện rất thấp mặc dù địa bàn rộng nhưng mới chỉ phát triển ở một vài khu dân cư như thị trấn Tứ Kỳ, ngã tư Mắc, Quý Cao. Các làng nghề, làng có nghề và nghề phụ ở các địa phương trong huyện:
Rươi An Định, An Lao (An Thanh)
Làng nghề thêu ren Xuân Nẻo (Nẹo) (Hưng Đạo)
Làng nghề dệt chiếu Thanh Kỳ (An Thanh)
Làng tiện cổ Khổng Lý (Bình Lãng)
Làng nghề thêu ren Nhũ Tỉnh (Quang Khải)
Làng nghề thêu ren La Xá (Dân An)
Làng nghề thêu ren Ô Mễ (Hưng Đạo)
Làng nghề rèn và mộc Kiêm (Dân An)
Làng nghề thêu ren Nghi Khê (Tân Kỳ)
Làng mộc, thêu ren Đồng Bình (Dân An)
Làng nghề thêu ren Lạc Dục (Hưng Đạo)
Mây tre đan An Nhân (thị trấn Tứ Kỳ)
Làng nghề mộc An Lại (Dân An).
Xã hội > Giáo dục Nho học

Thời phong kiến, đặc biệt dưới thời Hậu Lê, Giáo dục Nho học của Tứ Kỳ rất phát triển, có 48 người Tứ Kỳ đã đỗ tiến sĩ Nho học trong lịch sử, ngoài ra còn rất nhiều người đỗ Hương Cống... Những làng xã có nhiều người đỗ Tiến sĩ Nho học nhất có thể kể đến như: Hương Quất (4 Tiến sĩ), La Xá (4 Tiến sĩ), Bình Lãng (3 Tiến sĩ)...
Văn hóa > Phương ngôn

"Đầu Trắm, đuôi Mè, giữa khe Tam Lạng"
Đầu là làng Trắm: Phong Lâm, Văn Lâm, Trúc Lâm; đuôi là khu vực Mè; Tam Lạng tức là 3 làng Lạng (Bình Lãng): Làng Đông, làng Thượng, làng Khổng Lý.
Văn hóa > Văn tự cổ

Văn tự cổ nhất trên địa bàn huyện Tứ Kỳ là các tấm bia đá có niên đại từ thế kỉ XVI:
Đại Bi tự bi ký (ở chùa Đại Bi-chùa Cả, làng Ngọc Lâm, niên đại năm Quảng Hòa thứ nhất - 1541).
Đống Quất tự bi ký ( ở chùa Đống Quất - chùa Quýt, làng An Tứ, niên đại: năm Thuần Phúc thứ nhất - 1562).
Đại Bi tự bi/Tín thí (ở chùa Đại Bi-chùa Cả, làng Ngọc Lâm, niên đại năm Thuần Phúc thứ 3 - 1564).
An Lạc tự hồng chung bi ký (ở chùa An Lạc-Núi, thôn Đông, xã Bình Lãng, niên đại năm 1588) - Đây là thạch bản duy nhất trong số 4 tấm bia đá ở thế kỉ XVI trên địa bàn huyện Tứ Kỳ còn lại đến nay.
Văn hóa > Di tích

Cho đến năm 2019, toàn huyện Tứ Kỳ có 102 ngôi chùa; nhiều ngôi đình, đền, miếu...
Thành Dền (Ngọc Lặc), trị sở của Hải Dương từ thời Hùng Vương cho đến cuối thời Trần.
Chùa Đông Dương nằm trên địa bàn xã Minh Đức là một ngôi chùa khá cổ, chùa được xếp hạng di tích lịch sử năm 1994.
Chùa Phúc Diên tại xã Tân Kỳ được xếp hạng năm 1997.
Chùa Khánh Linh ở Tứ Kỳ Hạ, xã Lạc Phượng dựng năm 1258 thời Trần, thuộc hàng cổ nhất của huyện Tứ Kỳ
Đình Quỳnh Côi tại xã Tân Kỳ thờ thành hoàng là Cao Sơn Đại Vương, thời Hùng Duệ Vương, có công chống giặc Thục, giữ yên bờ cõi. Lễ hội hằng năm vào ngày 8 tháng 2.
Đình Ngọc Lâm (còn gọi là Đình Gậm) tại xã Tân Kỳ, thờ thành hoàng là Cao Sơn Đại Vương, thời Hùng Vương, như thành hoàng đình Quỳnh Gôi. Lễ hội hằng năm vào ngày 12-18 tháng một.
Thôn Thanh Kỳ, xã An Thanh có nghề dệt chiếu truyền thống từ lâu đời và được công nhận làng nghề vào năm 2005.
Đền Mắc (xưa thuộc xã Mặc Xá, sau thuộc thôn Cẩm Mặc xã Bích Cẩm) hiện nay thuộc thôn Bích Cẩm, xã Quang Phục thờ vua Quang Trung.
Chùa Diên Khánh (Chốn Tổ chùa Dừa) thuộc thôn Gia Xuyên (làng Dừa) (nay là thôn Gia Lộc), xã Văn Tố.
Chùa Diên Khánh xã Chí Minh
Đền Dọc tại thôn Lạc Dục xã Hưng Đạo - di tích lịch sử văn hóa
Chùa An Lạc (Núi) tại thôn Đông - xã Bình Lãng - nơi vẫn còn lưu giữ nhiều bi ký đặc biệt tấm bia từ thời Mạc Đoan Thái (1588).
Chùa Gang tại thôn Quảng Xuyên (thôn Gang) - xã Chí Minh.
Chùa Vực (chùa Hộ Quốc) tại thôn Làng Vực - xã Chí Minh.
Đình Thượng - xã Bình Lãng được xây dựng khoảng thế kỉ XVI, được xếp hạng di tích cấp tỉnh năm 2016.
Chùa Diên Khánh ở khu La Tỉnh Bắc, Thị trấn Tứ Kỳ
Lăng Bà Bủi tại thôn Đông, xã Bình Lãng. Có câu "Thứ nhất cô Nghị Thanh Hoa, thứ nhì Bủi Lạng, thứ ba Thạch Sùng" - ý nói những người giàu có nhất thời xưa ở Việt Nam. Truyền thuyết kể rằng trước lăng của bà Bủi có 9 tầng, nhưng bị sụt xuống hiện tại chỉ còn 2 tầng. Bà giàu có đến mức nhìn đất sét có thể biết thành vàng.
Cây đa cách mạng nằm trong khuôn viên Trường Trung học cơ sở Quang Phục
Chùa Cống thuộc thôn Cầu Xe, xã Quang Trung, đây là một ngôi chùa cổ, rất linh thiêng nằm giữa cánh đồng giáp danh hai xã Quang Trung và Tiên Động, bị tàn phá trong chiến tranh và thời kỳ cải cách ruộng đất, gần đây mới được nhân dân trong vùng đóng góp tôn tạo lại.
Đền chùa làng Liêu Xá thuộc xã Đại Sơn thờ Không Lộ Thiền Sư 路 禪 師.
Miếu Xoài ở khu La Tỉnh Nam, thị trấn Tứ Kỳ
Đình An Nhân ở khu An Nhân Đông, thị trấn Tứ Kỳ, là khu di tích cấp tỉnh
Miếu Đống Ốc ở khu La Tỉnh Bắc, thị trấn Tứ Kỳ
Đình La Tỉnh ở khu La Tỉnh Bắc, huyện lị Tứ Kỳ - thị trấn Tứ Kỳ
Đình chùa An Thổ tại làng An Thổ xã Nguyên Giáp.
Giao thông

Đường bộ: có đường TL 391, chạy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, nối thành phố Hải Dương với thị trấn Tứ Kỳ, đi Quý Cao, quốc lộ 10.
Có quốc lộ 10 đi Hải Phòng và Thái Bình
Đường 17: Từ TP Hải Dương qua huyện Gia lộc, qua huyện Tứ Kỳ (Ở đoạn xã Dân An, xã Quang Khải) đi huyện Ninh Giang rẽ sang đường 17B lại vào đất Tứ Kỳ (ở đoạn xã Hà Thanh, xã Tiên Động) nhập vào đường TL 391 và đường QL10 ở đoạn Quý Cao.
Đường thủy: Sông Thái Bình chảy từ phía TP Hải Dương qua giữa Tứ Kỳ (Ở đoạn Ngọc Sơn, Kỳ Sơn, Hưng Đạo, Đại Sơn, Bình Lãng, Đông Kỳ, Tây Kỳ, Tứ Xuyên, Văn Tố, An Thanh) và Thanh Hà (Ở đoạn Thanh Hải, Tân An, Thanh Tân, Thanh Hồng) qua Tiên Lãng, Hải Phòng ra biển. Sông Tứ Kỳ là nhánh của sông Luộc, chảy giữa Huyện Tứ Kỳ và Huyện Ninh Giang, qua Tiên Lãng, Hải Phòng ra biển.
Đây cũng là địa phương có đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng đi qua.
Danh nhân

Chu Thiêm Uy, người làng Hương Quất, Thám hoa năm 1448.
Khương Thế Hiền, người làng Bình Lãng, Thám hoa năm 1650 (Khoa thi này không lấy được Trạng nguyên, Bảng Nhãn)
Vũ Khâm Lân, người làng Ngọc Lặc, đồng tiến sĩ xuất thân năm  1727, nhà văn thời Hậu Lê
Bà Bổi Lạng (Nguyễn Thị Thuyết).
Chú thích

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
1 2  “Nghị quyết số 788/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hải Dương”.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  Gọi là xã Tứ Kỳ vì xã này là lỵ sở của huyện lại nằm ở ngã tư đường giao cắt giữa con đường thủy trên sông Miêu Giang (sông Cờ) với con đường bộ thiên lý cổ Tứ Kỳ - Gia Lộc; ở vị trí xã đó có thể đi được về 4 hướng theo đường thủy hoặc bộ cho nên gọi là Tứ Kỳ (4 đường rẽ - ngã tư đường)
↑  Tứ Kỳ địa dư phong vật chí, Nguyễn Năng Tấu
↑  Địa danh và tài liệu lưu trữ về làng xã Bắc Kỳ, Viện Viễn đông Bác cổ, 1927
1 2  Lịch sử Đảng bộ huyện Tứ Kỳ, tập 1, năm 2000
↑  Quyết định số 22-BT năm 1974
↑  “Nghị quyết số 1250/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Hải Dương giai đoạn 2023 – 2025”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 24 tháng 10 năm 2024. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2024.
↑  http://ruoitukyhaiduong.blogspot.com/p/giow.html từ năm 2000
↑  https://www.vietnamplus.vn/dac-san-ruoi-tro-thanh-nguon-thu-nhap-chinh-cua-nguoi-dan-tu-ky/352411.vnp
↑  https://m.baohaiduong.vn/kinh-te---tieu-dung/vung-ruoi-noi-tieng-hai-duong-vao-vu-98886 làng rươi An Định
↑  https://baohaiduong.vn/di-tich/dau-an-chua-khanh-linh-174741#:~:text=Ch%C3%B9a%20Kh%C3%A1nh%20Linh%20%E1%BB%9F%20x%C3%A3,mang%20%C4%91%E1%BA%ADm%20t%C3%ADnh%20ngh%E1%BB%87%20thu%E1%BA%ADt.&text=N%C6%A1i%20%C4%91%C3%A2y%20c%C5%A9ng%20ch%E1%BB%A9ng%20ki%E1%BA%BFn,b%E1%BB%99%20%C4%91%E1%BB%99i%20v%C3%A0%20du%20k%C3%ADch.&text=Ch%C3%B9a%20Kh%C3%A1nh%20Linh%20l%C3%A0%20n%C6%A1i%20th%E1%BB%9D%20Ph%E1%BA%ADt%20d%C3%B2ng%20%C4%90%E1%BA%A1i%20th%E1%BB%ABa.
Đình Phong Lâm - xã cực tây của Tứ Kỳ xưa
Bia chùa Đại Bi - chùa Cả ở làng Ngọc Lâm năm 1541