stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Truyện cổ tích
Nghiên cứu

Những nhà nghiên cứu và sưu tầm văn học dân gian từ thế kỷ 19 ở Đức, thuộc trường phái thần thoại học, như Schelling, anh em nhà Schlegel, anh em nhà Grimm xem truyện cổ tích là "những mảnh vỡ của thần thoại cổ". Các nhà nghiên cứu so sánh chú ý đến sự trùng hợp các sơ đồ cốt truyện và motip riêng lẻ trong truyện cổ tích của các dân tộc khác nhau.
Bên cạnh đó, những người theo trường phái nhân loại học (hay còn gọi là tiến hóa luận) ở Anh nửa sau thế kỷ 19, như E. Tylor, A. Lang, J. Frazer xây dựng lý thuyết về cơ sở thế sự và tâm lý của cái mà họ gọi là "các cốt truyện tự sinh của truyện cổ tích", nhấn mạnh rằng truyện cổ tích trùng hợp đồng thời với sự tồn tại của hoang dã. Theo trường phái thần tượng học mà đại biểu là Mar Müller, Gaston Paris, Angelo de Gubarnatic, trong cổ tích có sự lan truyền của thần bí cổ đại, thần thoại về mặt trời, thần thoại về bình minh. Trường phái văn hóa với các đại biểu như Benfey, Consquin lại đi tìm nguồn gốc cổ tích dân gian ở Ấn Độ. Bên cạnh đó, trường phái nghi thức chủ nghĩa gồm nhiều các nhà bác học Anh cho rằng cổ tích là những nghi thức cổ truyền còn tồn tại dấu vết đến ngày nay.
Nhà nghiên cứu Lazăn Săireanu người Rumani phân loại truyện cổ tích của các dân tộc Roman nói chung và truyện cổ tích Rumani nói riêng thành hai nhánh chính là truyện thần thoại hoang đường và truyện tâm lý. Trong mỗi nhánh ông lại phân chia thành nhiều ngành và dưới các ngành lại là các thể loại, các kiểu, chẳng hạn ngành "ba anh em trai", gồm kiểu anh em sinh đôi và kiểu anh em kết nghĩa; ngành "đàn bà trong lốt cây cỏ", ngành "thú vật trả nghĩa" v.v.
Tranh minh họa của John Bauer về một câu chuyện cổ tích Thụy Điển.
Darwinia glaucophylla

| Darwinia glaucophylla |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Darwinia
Loài (species): D. glaucophylla
Danh pháp hai phần
Darwinia glaucophylla B.G.Briggs 
 
Darwinia glaucophylla là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được B.G.Briggs mô tả khoa học đầu tiên năm 1962.
Chú thích

↑  “Darwinia glaucophylla”. Australian Plant Name Index (APNI), IBIS database. Centre for Plant Biodiversity Research, Australian Government, Canberra. Truy cập ngày 17 tháng 4 năm 2010.[liên kết hỏng]
↑  The Plant List (2010). “Darwinia glaucophylla”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Rosalía Gómez Lasheras

| Rosalía Gómez Lasheras |
| --- | --- |
Tên bản ngữ: Rosalía Gómez Lasheras
Sinh: Năm 1994, tại Santiago de Compostela, La Coruña, Tây Ban Nha
Thể loại: Nhạc cổ điển
Nghề nghiệp: Nghệ sĩ dương cầm
Nhạc cụ: Dương cầm
Năm hoạt động: Từ khoảng năm 2011 đến nay

Website: http://www.rosaliagomezlasheras.com/
Rosalía Gómez Lasheras là nữ nghệ sĩ dương cầm người Tây Ban Nha, thường được nhắc đến như là một tài năng trẻ xuất sắc, đã được nhiều giải thưởng biểu diễn dương cầm tại các cuộc thi ở Tây Ban Nha cũng như nhiều cuộc thi Quốc tế.
Tiểu sử

Rosalía sinh năm 1994, tại Santiago de Compostela thuộc La Coruña, Tây Ban Nha.
Rosalía bắt đầu học dương cầm lúc 5 tuổi với thày dạy đầu tiên là Alexander Gold và María José Cerviño. Lúc 17 tuổi, Rosalía đã giành được Giải thưởng đặc biệt của Konservatorium Santiago (nhạc viện Santiago) là nơi cô đã tốt nghiệp loại xuất sắc vào năm 2011. Cùng năm đó, cô chuyển đến Hà Lan để học tập và nghiên cứu cao hơn về âm nhạc tại Konservatorium Utrecht (nhạc viện Utrecht) với giáo sư người Mỹ Alan Weiss, Bruno Canino, Julian Martin, Dominique Weber, Imre Rohmann, Lilya Zilberstein, Claudio Martínez Menher, Fou Ts’ong, Galina Egyptarzarova, Dimitri Bashkirov và Elisabeth Leonskaja.
Năm 2013, Rosalía giành giải Nhất trong cuộc thi của Young Pianist Foundation biểu diễn Bản hòa tấu piano số 2 của Chopin, cùng với 'Giải thưởng Người đoạt giải' và Phần trình diễn xuất sắc nhất của các bản Sonata cổ điển, Schumann và Nhạc hiện đại. Sau đó, cô đã trình diễn lại tại Concertgebouw ở Amsterdam của Hà Lan.
Khoảng cuối năm 2015, Rosalía đến sống ở Basle và học thạc sĩ âm nhạc dưới sự dẫn dắt của giáo sư Claudio Martinez Mehner. Giáo sư Alan Weiss nhận xét rằng: "Cô ấy chắc chắn nằm trong số những nghệ sĩ trẻ có năng khiếu nhất mà tôi đã có vinh dự được giảng dạy trong suốt sự nghiệp của mình".
Rosalía đã tham gia các lớp học thạc sĩ với các nghệ sĩ dương cầm nổi tiếng như giáo sư Claudio Martínez Mehner ở Basel Musik Akademie (Thụy Sĩ), Jerome Rose, Menahem Pressler, Dimitri Bashkirov, Andras Schiff và Elisabeth Leonskaja.
Sự nghiệp biểu diễn của Rosalía bắt đầu vào năm 2011 (lúc 17 tuổi), sau nhiều giải thưởng danh giá trong nước và ngoài nước. Ngoài Tây Ban Nha, Rosalía đã được mời đi lưu diễn ở Bồ Đào Nha, Nga, Hà Lan, Áo, Bỉ, Ai Cập và Hoa Kỳ. Cô còn được mời tham dự các cuộc liên hoan âm nhạc Quốc tế như liên hoan của Sommerakademie Mozarteum (học viện Mozart mùa hè) ở Salzburg, liên hoan Âm nhạc Schleswig-Holstein và liên hoan Moscow Meets Friends (Moskva gặp gỡ bạn bè), liên hoan âm nhạc thính phòng quốc tế "Joaquin Turina" (Seville), liên hoan Storioni (Eindhoven) và "Janine Jansen với những người bạn" (Utrecht), liên hoan và Viện dương cầm Quốc tế ở New York..
Giải thưởng

Giải Chopin tại Cuộc thi Piano lần thứ VII Alto Minho ở Bồ Đào Nha (năm 2010)
Giải nhất cuộc thi Piano Infanta Cristina lần thứ XVI ở Tây Ban Nha (Madrid 2012).
Giải nhất cuộc thi Circle de Primavera lần thứ XV ở Tây Ban Nha (Barcelona 2012).
Giải nhất tại Tổ chức nghệ sĩ dương cầm trẻ (YPF) - Competition ở Amsterdam (năm 2013) với nhạc phẩm Concierto para piano n.º 2 của Chopin với dàn nhạc thính phòng Concertgebouw Amsterdam.
Giải trình diễn xuất sắc nhất thể loại Sonata của Schumann và Nhạc hiện đại ở Amsterdam (2013).
Năm 2014, tờ báo El Correo Gallego đã trao cho cô danh hiệu Gallega del Año (người Galicia của năm).
Nguồn trích dẫn

1 2 3 4  “Rosalía Gómez Lasheras (2013)”.
1 2 3 4 5 6  “Rosalia Gomez Lasheraz, piano”.[liên kết hỏng]
1 2 3 4 5  “Rosalia Gomez Lasheras”.
1 2 3  «Rosalía Gómez Lasheras» www.farodevigo.es. (5 de octubre de 2014).
↑  Noticia en www.forumclasico.es Lưu trữ 2012-06-30 tại Wayback Machine. (En inglés).
↑  Información en www.amsterdo.com Lưu trữ 2018-03-05 tại Wayback Machine. (En inglés).
↑  «La joven pianista prodigio Rosalía Gómez ingresa en el club de los Gallegos del Año», en www.elcorreogallego.es Lưu trữ 2018-03-05 tại Wayback Machine. (9 de noviembre de 2014).
Ramesuan (Vua Ayutthaya)

Đối với các định nghĩa khác, xem Ramesuan.
Somdet Phra Ramesuan (tiếng Thái: สมเด็จพระราเมศวร) (1339 – 1395), con trai của vua Ramathibodi I, là vua thứ 2 và thứ 5 của Vương quốc Ayutthaya trong lịch sử Thái Lan.
Dưới triều Uthong

Hoàng tử Ramesuan là con trai của vua Uthong tức Ramathibodi I, người kiến lập Vương quốc Ayutthaya. Khi mới lập quốc, vua Ramathibodi I tiến hành phân phong các chư hầu làm phên giậu bảo vệ cho triều đình Ayutthaya: Hoàng tử Ramesuan (1339-1395) được phái đi cai trị Lopburi, bên cạnh các tiểu vương khác, bao gồm một hoàng thân làm vua ở Phetsanulok, một hoàng đệ làm vua tại Praek Srirachat, và người em rể của nhà vua, Khunluang Pha Ngua (1310 - 1388) của dòng họ Suphanaphum giữ Suphanburi. Các tiểu vương này dù phải tuyên thệ trung thành với thiên tử là Ramathibodi I song họ cũng được giữ được 1 số đặc quyền nhất định. Việc cắt đất phong phiên này của Uthong chính là mầm mống cho cuộc tranh đoạt ngai vàng giữa 2 gia tộc Uthong và Suphannaphum kéo dài tận 50 năm sau khi nhà vua qua đời.
Vào một năm không xác định dưới thời phụ vuơng, Ramesuan được triệu từ Lopburi trở về Ayutthaya và được vua Uthong giao cho một đội quân gồm 5000 người tấn công Vuơng quốc Khmer. Quân của Ramesuan đến kinh thành của người Khmer vào lúc chạng vạng. Vua Khmer sai con trai mình là Phó vuơng Uparat đem quân ra chặn đánh. Trong cuộc giao chiến này, quân Ayutthaya không kịp lập phòng tuyến nên bị đánh tan và tháo chạy. Tin tức thua trận truyền về Ayutthaya, và vua Uthong buộc phải phái Thành chủ Suphanburi - Khunluang Pha Ngua dẫn cứu viện. Thủy quân của Khunluang Pha Ngua tiến đến và đánh bại quân Khmer, thu được chiến lợi phẩm là một lượng lớn gạo, đồng thời bắt đi một số lượng lớn dân cư của Campuchia giải về Ayutthaya.
Tranh chấp ngai vàng

Năm 1369, vua Uthong băng hà, Hoàng tử Ramesuan – Thành chủ Lopburi về kinh nối ngôi, nhưng chỉ chưa đầy một năm thì đã bị dượng là Khunluang Pha Ngua – Thành chủ Suphanburi đánh đổ. Ramesuan phải chấp nhận nhường lại ngôi vị cho người dượng rồi chạy về căn cứ ở Lopburi, còn Khunluang Pha Ngua lên ngôi với vương hiệu Borommaracha I.
Vua Borommaracha I trị vì được 19 năm rồi băng hà vào năm 1388, truyền vị cho con trai là Thong Lan (1373 – 1389). Vua Thong Lan chỉ vừa lên ngôi được 7 ngày Ramesuan – vị cựu hoàng bị lật đổ năm xưa đã mang quân từ Lopburi về Ayutthaya đoạt lại ngai vàng. Sau khi thành công lật đổ Thong Lan, Ramesuan bắt vị ấu vương này đi xử tử tại chùa Khok Phraya ở Tambon Lumpli. Chỗ này cũng sẽ là nơi mà các thành viên trong hoàng tộc cai trị bị hành quyết cho đến tận thời Rattanakosin - Xiêm La sau này. Việc Ramesuan quay lại ngai vàng Ayutthaya cũng chính thức hoá việc vương quốc Lavo sát nhập và trở thành 1 bộ phận của Ayutthaya.
Chinh phạt Lan Na

Ở lần làm vua thứ 2 này, Ramesuan có thể đã đình chỉ chiến tranh với Lan Na song có khả năng đã phát động một cuộc viên chinh khác nhắm vào Angkor. Theo Biên niên sử Ayutthaya, vào năm 1390, đích thân nhà vua dẫn quân Ayutthaya tiến đánh Chiang Mai (quốc đô của Lan Na) và cho dựng trại cách hào thành khoảng 150 sen. Quân Ayutthaya nã đại bác vào trong thành, và phá hủy một đoạn tường thành rộng khoảng 5 wa. Vua Lan Na sai lính bắn một mũi tên kèm thông điệp xuống cho Vua Ramesuan, yêu cầu giải vây cho người Chiang Mai trong 7 ngày để họ chuẩn bị đồ triều cống và xin thần phục. Vua Ramesuan triệu các tướng vào hỏi ý nên đánh hay hòa, các tướng cho rằng việc xin 7 ngày chỉ là kế hoãn binh của người Lan Na, chứ không thực bụng muốn hàng, và xin được công thành ngay lập tức. Nhưng vua Ramesuan không đồng ý, đáp rằng:
Trong khi đó, quân Lan Na lợi dụng thời gian hưu chiến để củng cố thành lũy. Sau khi thời hạn 7 ngày trôi qua, triều đình Chiang Mai không mang lễ vật ra triều cống như đã hứa. Quân lính và thường dân trong quân đội Ayutthaya than phiền rằng giá gạo đã tăng lên nên không còn nơi nào có thể mua được gạo. Họ xin phép được tấn công ngay lập tức.
Nhà vua đồng ý theo đề xuất của các tướng lĩnh. Ngài hài lòng ra lệnh rút quân ở một trong bốn phía của thành và bắt đầu tấn công ngay lập tức. Vua Ramesuan nghe theo. Quân Ayutthaya đồng loạt bắn đại bác và súng vào cả ba mặt, đồng thời dùng thang leo lên tường thành. Vua Lan Na không thể chống đỡ cuộc tấn công và chạy trốn khỏi quốc đô. Quân Ayutthaya bắt sống được Hoàng tử Nak Sang, con trai của vua Lan Na, và giải đến diện kiến vua Ramesuan.
Nhà vua bắt Nak Sang thề trung thành với mình, rồi cấp cho ông ta một số dân cư để tái thiết vuơng quốc, số dân cư còn lại bị bắt phải đi theo quân Ayutthaya dời về phía nam. Nak Sang được lệnh hộ tống nhà vua đến Sawangburi, sau đó được cử quay lại Chiang Mai để cai trị.
Sau trận thắng này, nhà vua trở về Phitsanulok để làm lễ cúng dường bảy ngày tại các ngôi chùa lớn. Sau đó, ông trở về kinh đô Ayutthaya và ra lệnh phân bổ những cư dân Chiang Mai bị bắt đến các thành trì như Phatthalung, Songkhla, Nakhon Si Thammarat và Canthabun.
Chiến tranh với Khmer

Cùng lúc khi Ramesuan chinh chiến với Lan Na thì ở phía đông, Vua Thomo Soccarah (1380 – 1394) của Campuchia dẫn quân tiến vào Chonburi, bắt khoảng 6000 - 7000 người dân và mang về Campuchia. Nhà vua bèn sai Hầu tước (Phraya) Chainarong chỉ huy quân tiên phong tiến đến cầu Yek, còn mình làm thống soái chỉ huy hậu quân giao chiến với người Khmer. Hai bên giao tranh dữ dội, nhưng Vua Campuchia bị đánh bại. Sau ba ngày chiến đấu, Vua Ramesuan chiếm được thành phố, buộc vua Campuchia phải lên thuyền chạy trốn. Vua Ramesuan ra lệnh bắn súng xuống thuyền, nhưng vua Campuchia vẫn trốn thoát. Vua Ramesuan để Hầu tước Chainarong cai quản Campuchia với 5000 quân, sau đó trở về Ayutthaya với 9 vạn dân chúng bị bắt làm tù binh.
Sau này, quân đội Việt Nam xâm lược Campuchia. Lực lượng của Hầu tước Chainarong núng thế không thể chống lại quân Việt, buộc nhà vua Ramesuan phải ra lệnh dời dân Campuchia về kinh đô Ayutthaya.
Năm 1395, Ramesuan qua đời ở tuổi 56, và được kế vị bởi con trai Ramaracha (1356-1409).
Chú thích

↑  Tỉnh Chai Nat miền trung Thái Lan ngày nay
1 2  Richard D. Cushman 2000, tr. 11.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFRichard_D._Cushman2000 (trợ giúp)
↑  Richard D. Cushman 2000, tr. 12.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFRichard_D._Cushman2000 (trợ giúp)
1 2 3  Richard D. Cushman 2000, tr. 13.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFRichard_D._Cushman2000 (trợ giúp)
1 2  Lê Văn Quang 1995, tr. 65.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFLê_Văn_Quang1995 (trợ giúp)
↑  Georges Coedès 1968, tr. 26 - 27.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFGeorges_Coedès1968 (trợ giúp)
Danh sách nguồn

David K Wyatt (2003), Thailand: A Short History (bằng tiếng Anh), Yale University Press, ISBN 978-0-300-08475-7.
Cœdès, George (1968). The Indianized states of Southeast Asia. University of Hawaii Press. ISBN 9780824803681.
D. Cushman, Richard (2000), The royal chronicles of Ayutthaya (bằng tiếng Anh), The Siam Society Under Royal Patronage.
Lê Văn, Quang (1995), Lịch sử vương quốc Thái Lan, Thành phố Hồ Chí Minh: hà xuất bản tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
Ramesuan (Vua Ayutthaya) Vua của Vương triều UthongSinh: , 1339  Mất: , 1395
Tước hiệu
| Tiền nhiệm Uthong | Vua Ayutthaya Lần thứ nhất 1369–1370 | Kế nhiệm Borommaracha I |
| Tiền nhiệm Thong Lan | Vua Ayutthaya Lần thứ hai 1388–1395 | Kế nhiệm Ramaracha |
Maria Isabel của Bồ Đào Nha

Vương hậu nước Tây Ban Nha từ năm 1816 đến năm 1818Bản mẫu:SHORTDESC:Vương hậu nước Tây Ban Nha từ năm 1816 đến năm 1818
Maria Isabel của Bồ Đào Nha (tiếng Bồ Đào Nha: Maria Isabel de Bragança; tên đầy đủ: Maria Isabel Francisca de Assis Antónia Carlota Joana Josefa Xavier de Paula Micaela Rafaela Isabel Gonzaga; 19 tháng 5 năm 1797 – 26 tháng 12 năm 1818) là Vương nữ của Bồ Đào Nha và là Vương hậu nước Tây Ban Nha với tư cách là người vợ thứ hai của Fernando VII.
Đầu đời

Maria Isabel, sinh vào ngày 19 tháng 5 năm 1797, là người con thứ ba và là con gái thứ hai của João VI của Bồ Đào Nha và Carlota Joaquina của Tây Ban Nha. Cuộc hôn nhân giữa cha mẹ Maria Isabel không hạnh phúc khi Carlota Joaquina cố gắng buộc tội cha Isabel là bị điên.
Năm 1807, Napoléon xâm lược Bồ Đào Nha và Vương thất miễn cưỡng phải chạy trốn đến Brasil. Mẹ của Maria Isabel là Carlota gửi người con trai lớn nhất còn sống là Pedro lên tàu Principe Real cùng cha và bà nội, trong khi Carlota và những người con còn lại lên tàu Affonso d'Albuquerque. Khi đến nơi, Carlota và các con bị bắt phải cạo đầu và đội mũ muslin màu trắng.
Maria Isabel và các anh chị em của bà được mẹ giáo dục cẩn thận theo tư tưởng tự do. Maria Isabel được biết đến là người tốt bụng, cân bằng và nhút nhát, và rất giống cha bà về tính cách.
Hôn nhân

Vào ngày 20 tháng 3 năm 1816, Nữ vương Maria I của Bồ Đào Nha qua đời. Do đó, cha của Maria Isabel là João trở thành Vua của Bồ Đào Nha và Brazil. Vào ngày 22 tháng 2 năm 1816, hợp đồng hôn nhân giữa Fernando VII của Tây Ban Nha và Maria Isabel chính thức được ký kết, và họ sẽ sớm kết hôn vào ngày 29 tháng 9 năm 1816. Lúc đó, Fernando 32 tuổi và Maria Isabel 19 tuổi.
Vào cuối năm 1816, Maria Isabel và Fernando kết hôn và sau đó định cư tại Madrid. Tại đây, Maria Isabel nhanh chóng mang thai. Maria Isabel sinh một cô con gái được đặt tên là María Luisa Isabel vào ngày 21 tháng 8 năm 1817, nhưng vương nữ qua đời vào bốn đến năm tháng sau đó.
Qua đời

Maria Isabel mang thai ngay sau khi sinh María Luisa Isabel, nhưng ca sinh thực sự khó khăn khi em bé nằm ngôi ngược và các bác sĩ sớm phát hiện ra rằng đứa bé đã chết. Maria Isabel ngừng thở ngay sau đó và các bác sĩ cho rằng Vương hậu đã qua đời.
Chị gái của Maria Isabel phản đối ý kiến ​​của các bác sĩ về việc cho rằng bà đã chết. Tuy nhiên, nhà vua ra lệnh mổ lấy thai nhi. Khi họ bắt đầu cắt bụng của Maria Isabel để lấy thai nhi đã chết ra, bà đột nhiên hét lên đau đớn và ngã gục trên giường, chảy rất nhiều máu. Vương hậu qua đời ngay sau đó vào ngày 26 tháng 12 năm 1818 tại Cung điện Aranjuez, và được chôn cất tại Escorial — địa điểm chôn chất hoàng gia thuộc San Lorenzo de El Escorial.
Di sản

Với sự tận tụy và tình yêu đối với nghệ thuật, Vương hậu Maria Isabel đã thu thập nhiều báu vật cổ và tạo ra một bảo tàng hoàng gia, sau này trở thành Museo del Prado. Bảo tàng mở cửa vào ngày 19 tháng 11 năm 1819, một năm sau khi Vương hậu qua đời.
Con cái

| Tên | Sinh - Mất | Ghi chú |
| --- | --- | --- |
| María Luisa Isabel | 21 tháng 8 năm 1817 – 9 tháng 1 năm 1818 | Qua đời khi còn nhỏ, bốn tháng sau khi sinh. |
| María Luisa Isabel | 26 tháng 12 năm 1818 | Chết non. Được đặt tên giống với chị gái. |
Huân chương

Bậc Dame của Huân chương Vương hậu María Luisa
Bậc Dame của Huân chương Thánh Isabel
Chân dung Maria Isabel của Vicente López Portaña, được cho là bởi Bernardo López y Pique (1829)
Vương gia huy của Maria Isabel của Bồ Đào Nha, Vương hậu Tây Ban Nha
Cyperus ossicaulis

| Cyperus ossicaulis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Cyperus
Loài (species): C. ossicaulis
Danh pháp hai phần
Cyperus ossicaulis Lye 
Cyperus ossicaulis là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Lye mô tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyperus ossicaulis”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Quán cà phê

Café de Flore ở Paris là một trong những quán cà phê lâu đời nhất trong thành phố. Địa điểm này được tôn vinh vì tập khách hàng nổi tiếng, trong quá khứ bao gồm các nhà văn và triết gia nổi tiếng
Quán cà phê  hay Cafe, Café, Coffee là một địa điểm kinh doanh chủ yếu phục vụ cà phê (gồm nhiều loại khác nhau, như espresso, latte, cappuccino). Một số quán cà phê có thể phục vụ đồ uống lạnh như cà phê đá và trà đá, ở trung tâm châu Âu, các quán cà phê phục vụ đồ uống có cồn. Một quán cà phê cũng có thể phục vụ thức ăn như đồ ăn nhẹ, bánh sandwich, bánh nướng xốp hoặc bánh ngọt. Quán cà phê bao gồm từ các doanh nghiệp nhỏ do chủ sở hữu điều hành đến các tập đoàn đa quốc gia lớn. Một số chuỗi quán cà phê hoạt động theo mô hình nhượng quyền kinh doanh, với nhiều chi nhánh trên khắp các quốc gia khác nhau trên thế giới. Trong khi Café có thể đề cập đến một quán cà phê, thuật ngữ "Café" thường dùng để chỉ một quán ăn, quán cà phê Anh (tạm gọi là "caffein"), "muỗng béo ngậy" (một nhà hàng nhỏ giá rẻ), transport café (một nhà hàng giá rẻ cạnh một con đường chính, chủ yếu phục vụ cho các tài xế xe tải), quán trà hoặc phòng trà hoặc nơi ăn uống bình thường khác.
Tổng quan

Một quán cà phê có thể mang nhiều điểm chung so với một quán bar hoặc nhà hàng nhưng bản chất khác với một quán cà phê. Nhiều quán cà phê ở Trung Đông và các quận nhập cư Tây Á ở thế giới phương Tây cung cấp shisha (thực sự được gọi là nargile trong tiếng Ả Rập Levant, tiếng Hy Lạp và tiếng Thổ Nhĩ Kỳ), thuốc lá có hương vị được hút qua một hookah. Một quán cà phê espresso là một loại quán cà phê chuyên phục vụ đồ uống espresso và dựa trên espresso. Từ quan điểm văn hóa, quán cà phê chủ yếu đóng vai trò là trung tâm tương tác xã hội cho ra văn hóa cà phê, quán cà phê cung cấp cho khách hàng quen một nơi để tụ tập, nói chuyện, đọc, viết, giải trí cho nhau hoặc dành thời gian, cho dù là cá nhân hay theo nhóm nhỏ.
Kể từ khi Wi-Fi trở nên phổ biến, các quán cà phê có được trang bị phương tiện này cũng trở thành nơi để khách hàng truy cập Internet trên máy tính xách tay và máy tính bảng của họ. Một quán cà phê có thể đóng vai trò như một câu lạc bộ không chính thức cho các khách hàng thường xuyên của mình. đó là mô hình cà phê Internet. Ngay từ thời kỳ Beatnik những năm 1950 và âm nhạc dân gian thập niên 1960, các quán cà phê đã tổ chức các buổi biểu diễn của các ca sĩ-nhạc sĩ, điển hình là vào buổi tối.
Café Majestic từ Porto (Bồ Đào Nha)
Café Ekberg, một trong những quán cà phê lâu đời nhất ở Helsinki, được thành lập vào năm 1852 bởi đầu bếp bánh ngọt Fredrik Ekberg
Tên gọi

Trong tiếng Việt thì quán cà phê hay tiệm cà phê đơn giản chỉ về cơ sở kinh doanh (quán, tiệm, hiệu, cửa hàng) buôn bán món thức uống cà phê. Trong tiếng Anh, cách đánh vần phổ biến nhất trong tiếng Anh cho từ café, là cách đánh vần tiếng Pháp, tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Tây Ban Nha, và được các nước nói tiếng Anh tiếp nhận vào cuối thế kỷ 19. Cách đánh vần tiếng Ý, là caffè đôi khi cũng được sử dụng trong tiếng Anh. Ở miền Nam nước Anh, đặc biệt là xung quanh Luân Đôn vào những năm 1950, cách phát âm tiếng Pháp thường được thay đổi thành /kæf/ và được đánh vần thành caff.
Các từ tiếng Anh  như coffee và café bắt nguồn từ tiếng Ý có nghĩa là cà phê caffè—chứng thực đầu tiên ở Venice là caveé năm 1570—và lần lượt bắt nguồn từ tiếng Ả Rập qahwa (قهوة). Thuật ngữ tiếng Ả Rập  qahwa  ban đầu được gọi là một loại rượu vang, nhưng sau lệnh cấm rượu của đạo Hồi nên tên này đã được chuyển sang cà phê vì hiệu ứng tương tự mà nó tạo ra. Kiến thức về cà phê của người châu Âu (thực vật, hạt của nó và thức uống làm từ hạt) đã kết nối đến châu Âu qua Thổ Nhĩ Kỳ, có khả năng thông qua quan hệ giao thương giữa Venice-Ottoman. Từ tiếng Anh  café  để mô tả một nhà hàng thường phục vụ cà phê và đồ ăn nhẹ hơn là từ cà phê mô tả đồ uống, có nguồn gốc từ tiếng Pháp  café. Quán cà phê đầu tiên được cho là đã mở tại Pháp vào năm 1660. Gốc xuyên ngữ của từ /kafe/ xuất hiện trong nhiều ngôn ngữ châu Âu với các cách đánh vần nhập tịch khác nhau, bao gồm cả tiếng Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Pháp (café); German (Kaffee); tiếng Ba Lan (kawa); tiếng Ukraina (кава, 'kava'); và nhiều ngôn ngữ khác.