Kinh tế Cộng hòa Dân chủ Đức
Các giai đoạn phát triển > Giai đoạn 1960–1970

Đến giữa năm 1960, gần 85% tổng diện tích đất canh tác đã được hợp nhất vào hơn 19.000 hợp tác xã nông nghiệp (Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft [de] – LPG) còn các trang trại nhà nước có 6% đất canh tác. Cuối năm 1961, các trang trại ấy chiếm 90% tổng sản lượng nông nghiệp của CHDC Đức, nhưng phải mất nhiều năm thì các trang trại y mới sinh lãi khi nhiều nông dân cố gắng đào tẩu sang phương Tây, cộng thêm khí hậu khắc nghiệt khiến tình hình bất lợi.
Vào cuối năm 1960, doanh nghiệp tư nhân chỉ kiểm soát 9% tổng sản lượng công nghiệp. Các hợp tác xã sản xuất (Produktionsgenossenschaften – PG) đã kết hợp một phần ba khu vực thủ công trong giai đoạn 1960–61, tăng từ 6% vào năm 1958. Việc mở cảng Rostock vào năm 1960 đã làm giảm sự phụ thuộc của đất nước vào cảng Hamburg của CHLB Đức.
Kế hoạch 5 năm lần thứ hai gặp khó khăn, vì vậy chính phủ đã thay thế bằng Kế hoạch 7 năm (1959–1965). Kế hoạch mới nhằm đạt được sản lượng bình quân đầu người của CHLB Đức vào cuối năm 1961, đặt ra hạn ngạch sản xuất cao hơn và kêu gọi tăng 85% năng suất lao động. Di cư một lần nữa tăng lên, tổng cộng là 143.000 vào năm 1959 và 199.000 vào năm 1960. Phần lớn những người di cư là công nhân viên chức và 50% dưới 25 tuổi. Dòng chảy lao động đã vượt quá tổng số 2,5 triệu công dân trong khoảng thời gian từ năm 1949 đến năm 1961.
Tỷ lệ tăng trưởng công nghiệp hàng năm giảm đều đặn sau năm 1959. Do đó, Liên Xô khuyến nghị CHDC Đức thực hiện các cải cách của nhà kinh tế học Evsei Liberman, người ủng hộ nguyên tắc lợi nhuận và các nguyên tắc thị trường khác cho nền kinh tế xã hội chủ nghĩa.
Năm 1963, Ulbricht đã áp dụng các lý thuyết của Liberman và giới thiệu Hệ thống kinh tế mới (Neue Ökonomische System der Planung und Leitung), một chương trình cải cách kinh tế cung cấp một số phân cấp trong việc ra quyết định và xem xét các tiêu chí thị trường và hiệu suất. Hệ thống kinh tế mới là nhằm mục đích tạo ra một hệ thống kinh tế hiệu quả và chuyển đổi CHDC Đức thành một quốc gia công nghiệp hóa cao.
Theo Hệ thống kinh tế mới, nhiệm vụ thiết lập phát triển kinh tế trong tương lai được giao cho kế hoạch hóa tập trung. Phân cấp liên quan đến việc chuyển giao một phần quyền ra quyết định từ Ủy ban Kế hoạch Nhà nước và Hội đồng Kinh tế Nhân dân cho Hiệp hội Doanh nghiệp Nhân dân (Vereinigungen Volkseigener Betriebe – VVB), các tổ chức mẹ có mục đích thúc đẩy chuyên môn hóa trong cùng một lĩnh vực sản xuất. Các cơ quan kế hoạch hóa trung ương đặt ra các mục tiêu sản xuất chung, nhưng mỗi VVB tự xác định nguồn tài chính nội bộ, sử dụng công nghệ và phân bổ nhân lực và tài nguyên của mình. Là các cơ quan trung gian, các VVB cũng có chức năng tổng hợp thông tin và khuyến nghị từ các VEB. Hệ thống kinh tế mới quy định rằng các quyết định sản xuất phải được đưa ra trên cơ sở lợi nhuận, rằng tiền lương phản ánh hiệu suất và giá cả phản ứng với cung và cầu, qua đó cải thiện hiệu suất lao động.
Hệ thống kinh tế mới đã tạo ra một tầng lớp tinh hoa mới trong chính trị cũng như trong quản lý kinh tế, và vào năm 1963, Ulbricht đã công bố một chính sách mới liên quan đến việc tuyển dụng vào các cấp lãnh đạo của SED. Ulbricht đã mở Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương cho các thành viên trẻ hơn, những người có trình độ học vấn cao hơn những người tiền nhiệm và đã có được các kỹ năng quản lý và kỹ thuật. Do chính sách mới, tầng lớp tinh hoa của SED đã bị chia thành các phe phái chính trị và kinh tế, phe sau bao gồm các thành viên của tầng lớp tinh hoa kỹ trị mới. Do nhấn mạnh vào tính chuyên nghiệp trong chính sách cán bộ của SED sau năm 1963, nên thành phần của các thành viên quần chúng đã thay đổi: vào năm 1967, khoảng 250.000 thành viên (14%) trong tổng số 1,8 triệu thành viên của SED đã hoàn thành khóa học tại một trường đại học, cao đẳng kỹ thuật hoặc trường dạy nghề.
Sự nhấn mạnh của SED vào năng lực quản lý và trình độ kỹ thuật cũng giúp các thành viên của giới tinh hoa kỹ trị gia gia nhập vào các cấp bậc cao nhất của bộ máy nhà nước, trước đây chỉ dành cho những người theo chủ nghĩa giáo điều chính trị. Các nhà quản lý của VVB được lựa chọn dựa trên cơ sở đào tạo chuyên môn hơn là sự tuân thủ về mặt ý thức hệ. Trong từng doanh nghiệp, số lượng các vị trí chuyên môn và công việc dành cho những người có kỹ năng kỹ thuật tăng lên. SED nhấn mạnh giáo dục về quản lý và khoa học kỹ thuật là con đường dẫn đến sự thăng tiến xã hội và phần thưởng vật chất. Ngoài ra, nó hứa sẽ nâng cao mức sống cho tất cả công dân. Từ năm 1964 đến năm 1967, tiền lương thực tế tăng lên và nguồn cung hàng tiêu dùng, bao gồm cả các mặt hàng xa xỉ, được cải thiện đáng kể.
Tuy nhiên, kết quả của cải cách không đạt được kỳ vọng ban đầu, vì tăng trưởng chủ yếu là kết quả của việc tăng đầu tư, chứ không phải là hệ thống kiểm soát mới. Do đó, kế hoạch cải cách đã được thay đổi vào năm 1967–1968, với việc thực hiện Hệ thống kinh tế xã hội chủ nghĩa (Ökonomisches System des Sozialismus). Hệ thống kinh tế xã hội chủ nghĩa được thực hiện thông qua “các lĩnh vực xác định cấu trúc, các lĩnh vực chiến lược được hưởng quyền tiếp cận ưu tiên với các quỹ và nguồn lực. Ban đầu, những lĩnh vực đó bao gồm hóa chất, kỹ thuật và điện tử, nhưng khi các doanh nghiệp vận động chính phủ đưa vào danh sách các dự án quan trọng về mặt chiến lược, danh sách này ngày càng dài hơn.
Các liên hợp công nghiệp được thành lập để tích hợp theo các ngành công nghiệp tham gia vào quá trình sản xuất các sản phẩm trọng điểm. Các khoản trợ cấp giá được khôi phục để đẩy nhanh tăng trưởng trong các lĩnh vực được ưu tiên. Kế hoạch hàng năm cho năm 1968 đặt hạn ngạch sản xuất trong các lĩnh vực xác định cơ cấu cao hơn 2,6% so với các lĩnh vực còn lại để đạt được tăng trưởng công nghiệp trong các lĩnh vực này. Nhà nước đặt ra các mục tiêu 1969–1970 cho các lĩnh vực công nghệ cao thậm chí còn cao hơn. Việc không đạt được các mục tiêu của Hệ thống kinh tế xã hội chủ nghĩa đã dẫn đến việc chấm dứt nỗ lực cải cách vào năm 1970.
Mỏ khí Altmark [en] được phát hiện vào cuối những năm 1960, tạo ra nguồn hối đoái ngoại tệ quan trọng cho đất nước.