stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đoàn Minh Huyên
Đôi nét về đạo Bửu Sơn Kỳ Hương

Bài chi tiết: Đạo Bửu Sơn Kỳ Hương
Theo truyền thuyết của giáo phái này, thì Bửu Sơn (núi báu) là Thất Sơn, mà linh thiêng nhất là núi Cấm. Kỳ hương tức là mùi hương lạ. Hội Long Hoa sau thời Mạt pháp sẽ được Phật Di-lặc thành lập ở đó để đón nhận những ai biết tu hiền.
Trước thực trạng nghèo đói và bệnh tật triền miên, nghe nói hội Long Hoa giống như cõi Tiên tại thế, mà việc hành đạo lại rất dễ, nên người tin theo ngày càng đông.
Người đến quy y sẽ được Đoàn Minh Huyên cấp cho một tấm "lòng phái" (mảnh giấy màu vàng có ghi bốn chữ "Bửu Sơn kỳ Hương" màu son), được truyền dạy giáo lý "học Phật- tu Nhân", tức là noi theo giáo lý Đức Phật mà tu sửa con người, tích cực thực hành thuyết "Tứ ân (ơn)", đó là: Ân tổ tiên cha mẹ, Ân đất nước, Ân Tam bảo và  Ân đồng bào nhân loại.
Về việc hành đạo, tuy lấy đạo Phật làm gốc, nhưng tín đồ đạo này không cần thờ tượng Phật (trên ngôi thờ Tam bảo chỉ cần thờ tấm trần điều màu đỏ), không cần phải ly gia cắt ái, không cần ăn chay, cạo râu tóc, gõ mõ tụng kinh,...và không cần phải dâng cúng những lễ vật tốn kém (bông hoa, nước lã là đủ).
Trong những lời sấm truyền của Phật Thầy để lại cho đệ tử có câu:
Hay câu:
Và một đều Phật Thầy Tây An có ba ngắn cổ sau này Đức Huỳnh Phú Sổ ra đời cũng có ba ngắn cổ và Ngài viết ra quyển 2 sấm giảng nhắc lại bút tích Phật Thầy nên hầu hết tín đồ Bửu Sơn Kỳ hương hay Phật giáo Hòa Hảo đều nhìn nhận.
Nhiều nhà nghiên cứu, trong đó có Sơn Nam cho rằng đây là lối tu theo thuyết "vô vi", tức là không chú trọng đến hình thức, không dụng tâm bày đặt ra cái này cái khác .
Sau này, đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa và đạo Hòa Hảo chịu ảnh hưởng sâu sắc các yếu lý trên .
Tại nơi trại ruộng làng Thới Sơn Phật Thầy có truyền lại một bài sấm ngữ:
Bửu Ngọc Quân Minh Thiên Việt Nguyên
Sơn Trung Sư Mạng Địa Nam Tiền
Kỳ Niên Trạng Tái Tân Phục Quốc
Hương Xuất Trình Sanh Tạo Nghiệp Yên.
Bửu Sơn Kỳ Hương
Ngọc Trung Niên Xuất
Quân Sư Trạng Trình
Minh Mạng Tái Sanh
Thiên Địa Tân Tạo
Việt Nam Phục Nghiệp
Nguyên Tiền Quốc Yên.
Công đức

Phật Thầy Tây An là một nhà yêu nước ẩn dưới chiếc áo nhà tu. Ông vừa trị bệnh cứu người, vừa quy tụ nông dân nghèo khai hoang, vừa phổ biến "Tứ ân", mà trong đó "Ân đất nước" rất được chú trọng. 
Điểm đáng lưu ý nữa, đó là những "trại ruộng" mà ông lập ra chỉ là hình thức, thực chất đấy là căn cứ tập hợp nông dân chống lại chính sách cai trị hà khắc của nhà Nguyễn. Sau này, khi thực dân Pháp đến xâm lược, thì những nơi ấy trở thành những căn cứ chống ngoại xâm, nhiều tín đồ của ông trở thành nghĩa quân (để đền ơn đất nước), mà cuộc khởi nghĩa Bảy Thưa (1867 -1873) do Trần Văn Thành (đại đệ tử của Phật Thầy Tây An) phát động, là một minh chứng .
Giai thoại

Gần đây trong cuốn "Thân thế Phật thầy Tây An" của cư sĩ Spô-Liêu dựa vào truyện thơ Kim cổ kỳ quan của ông Nguyễn Văn Thới (1866-1926). Theo đó, Phật thầy có tên thật là Nguyễn Quang Mục, con của vua Quang Trung và Ngọc Hân công chúa. Cái tên Đoàn Minh Huyên chỉ là để che mắt nhà Nguyễn. Ý ẩn trong chữ "Bửu Sơn Kỳ Hương" là "Tây Sơn Hồ Thơm" (Hồ Thơm là tên thật của vua Quang Trung), chữ "Tây An" đọc ngược lại là "An Tây" chính là tên ấp Tây Sơn thời nhà Nguyễn. Ngoài ra trong chùa Tây An cũng có bàn thờ một tấm vải điều. Dân gian cho rằng đó chính là lá cờ đào của triều đại Tây Sơn. Tuy nhiên giả thiết này không có căn cứ, chưa được các nhà sử học công nhận. Ý kiến khác cho rằng đây là một giả thuyết "quá mơ hồ và phi lịch sử". Theo sử sách và các tài liệu chính thống của các hoàng triều thì con của Hoàng đế Quang Trung và Bắc cung hoàng hậu Ngọc Hân đều không có ai tên là Nguyễn Quang Mục? Với con nhà thường dân thì có thể còn bị bỏ sót hoặc thất lạc, lưu tán không rõ nhưng với thân phận của Quang Trung Hoàng đế và Ngọc Hân công chúa thì không thể có chuyện sử sách đương thời lại không biết. (Xem thêm phần thảo luận)..
Chú thích

↑  Chung Vân Oanh (鍾雲鶯) (6 tháng 11 năm 2020). “越南民間教派研究現況----以四恩孝義為例” (PDF). 對話與展望：科技部2020年哲學學門宗教領域研究成果發表會 (bằng tiếng Trung).
↑  “Sơ Lược Nguồn Gốc Bửu Sơn Kỳ Hương”. Bửu Sơn Kỳ Hương. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2018.
↑  Nguồn: Nhiều người soạn, Kỷ lục An Giang 2009, tr. 17.
↑  Theo Địa chí An Giang (tập 2, tr. 229) và Kỷ lục An Giang 2009 (đã dẫn, tr. 17)
↑  Sơn Nam viết: "Có thể nói Phật Thầy Tây An là người thứ nhất báo hiệu và đánh thức người đời rằng thời kỳ Hạ ngươn sắp mãn để bước sang thời Thượng ngươn, tức là thời kỳ Đức Di-lặc hạ sanh lập nên hội Long Hoa" (Cá tính miền Nam, tr. 31 và 33). Sau, thuyết này còn được người mở đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa và đạo Hòa Hảo nhắc lại nhiều lần.
↑  Đạo Hòa Hảo và Tứ Ân Hiếu Nghĩa cũng truyền dạy giáo lý này. Tuy nhiên đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa lại đề cao việc tu nhân hơn (tu Nhân - học Phật).
↑  Trần điều đạo Hòa Hảo có màu nâu sẫm. Đây là một trong số điểm khác nhau giữa hai mối đạo.
↑  Sơn Nam, Lịch sử An Giang, tr. 76.
↑  Theo Kỷ lục An Giang 2009, sách đã dẫn, tr. 17.
↑  Sinh thời, Phật Thầy Tây An và các đệ tử của ông đi đến đâu cũng dựng lên những cái cốc (am) để làm nơi thờ cúng và phát phù trị bịnh. Đến khi đề xướng việc khẩn hoang, để có chỗ hành đạo và sinh hoạt, ông cho lập trại ruộng. Sau này, những am cốc và trại ruộng khi xưa, mới được tín đồ lớp sau kiến tạo lại thành chùa.
↑  Theo bài viết trên Cổng thông tin điện tử Đồng Tháp  Lưu trữ 2013-01-14 tại Wayback Machine.
↑  Có ý kiến cho rằng đây là một giả thuyết "quá mơ hồ, phi lịch sử".Xem thêm: "Đoàn Minh Huyên là hoàng tử nhà Tây Sơn?" trên báo Thanh niên cập nhật ngày 18 tháng 11 năm 2013 .
Sách tham khảo

Nhiều người soạn, Địa chí An Giang (Tập 2), do UBND tỉnh An Giang tổ chức biên soạn và ấn hành, 2007.
Sơn Nam, Lịch sử An Giang, Nhà xuất bản Tổng hợp An Giang, 1988.
Sơn Nam, Cá tính miền Nam. Nhà xuất bản Trẻ, 1997.
Nguyễn Q. Thắng - Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1992.
GS. Trịnh Vân Thanh, Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển (quyển 2, mục từ "Phật Thầy Tây An"). Nhà xuất bản Hồn Thiêng, Sài Gòn, 1967.
Nhiều người soạn, Kỷ lục An Giang 2009, Nhà xuất bản Thông Tấn, 2010.
Chùa (hay đình) Tòng Sơn ở xã Mỹ An Hưng A (Lấp Vò). Tưởng nhớ công ơn, người dân đã lập ngôi thờ này tại quê hương ông.
Tây An cổ tự (Long Giang, Chợ Mới). Khi xưa nơi đây là cốc ông đạo Kiến, sau đó Đoàn Minh Huyên đến tu và trị bệnh cho dân. Tưởng nhớ công ơn, người dân đã lập ngôi thờ này.
Mộ Phật Thầy Tây An
Khu đền mộ Phật Mẫu (mẹ Phật Thầy Tây An) ở Cái Nai (Hội An, Chợ Mới, An Giang).
Valeriana rosaliana

| Valeriana rosaliana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Dipsacales
Họ (familia): Caprifoliaceae
Chi (genus): Valeriana
Loài (species): V. rosaliana
Danh pháp hai phần
Valeriana rosaliana F.G.Mey., 1979 
Valeriana rosaliana là một loài thực vật có hoa trong họ Kim ngân. Loài này được F.G.Mey. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Valeriana rosaliana”. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2013.
Angiopteris dianyuecola

| Angiopteris dianyuecola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Marattiopsida
Bộ (ordo): Marattiales
Họ (familia): Marattiaceae
Chi (genus): Angiopteris
Loài (species): A. dianyuecola
Danh pháp hai phần
Angiopteris dianyuecola Z.R.He & W.M.Chu, 2006 
Angiopteris dianyuecola là một loài dương xỉ trong họ Marattiaceae. Loài này được Z.R.He & W.M.Chu mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Angiopteris dianyuecola”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Trichoneura nepalensis

| Trichoneura nepalensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Trichoneura
Danh pháp hai phần
Trichoneura nepalensis Brunetti, 1918 
Trichoneura nepalensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Thecosemidalis biacuta

| Thecosemidalis biacuta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Coniopterygidae
Phân họ (subfamilia): Coniopteryginae
Tông (tribus): Coniopterygini
Chi (genus): Thecosemidalis
Loài (species): T. biacuta
Danh pháp hai phần
Thecosemidalis biacuta Meinander, 1972 
Thecosemidalis biacuta là một loài côn trùng trong họ Coniopterygidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Meinander miêu tả năm 1972.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Đảng Nhân dân Tây Ban Nha

Trụ sở của Đảng Nhân dân tại Madrid, Tây Ban Nha
Đảng nhân dân (tiếng Tây Ban Nha: Partido Popular) là một đảng chính trị bảo thủ ở Tây Ban Nha.
Đảng nhân dân đã được tái lập vào năm 1989 từ Liên minh nhân dân (tiếng Tây Ban Nha: Alianza Populae, AP), một đảng lãnh đạo và thành lập bởi Manuel Fraga Iribarne, một cựu Bộ trưởng Du lịch trong chế độ độc tài Francisco Franco. Đảng mới kết hợp AP bảo thủ với một số nhỏ Đảng Tự do và Dân chủ Kitô giáo (đảng gọi vụ này là sự hợp nhất của trung tâm quan điểm cải cách). Năm 2002, Manuel Fraga nhận được danh hiệu danh dự "Chủ tịch sáng lập".
Cho đến tháng 11 năm 2011, đây là đảng đối lập lớn nhất trong Quốc hội, với 153 trong 350 đại biểu, và bên đại diện lớn nhất tại Thượng viện, với 101 trong 208 thượng nghị sĩ. Tổ chức thanh thiếu niên của nó là thế hệ mới của Đảng nhân dân Tây Ban Nha (NNGG). Trong các cuộc bầu cử tháng 11 năm 2011 PP đã giành một phần lớn với 186 ghế trong Đại hội.
PP là một thành viên Centrist Democrat International, Liên minh Dân chủ Quốc tế và Đảng Nhân dân châu Âu. Trong Nghị viện châu Âu 23 MEP của đảng nằm trong nhóm chính trị Đảng châu Âu.
Thiệu công Thích

Thiệu công Thích (chữ Hán: 召公奭; ? - 997 TCN) hay Thiệu Khang công (召康公), tên thật là Cơ Thích, là quan phụ chính đầu thời nhà Chu và là vua đầu tiên nước Thiệu – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.
Thời nhà Thương

Thiệu công Thích vốn họ Cơ, là người cùng họ với Chu Văn vương Cơ Xương. Ông từng giúp Cơ Xương xây dựng cơ nghiệp bộ tộc Chu hùng mạnh dưới thời nhà Thương.
Cơ Thích vốn được phong từ thời nhà Thương, tại đất cũ của nhà Chu ở Thiệu Ấp, nên được gọi là Thiệu công. Ngay từ thời nhà Thương, tại đất Thiệu do ông cai trị, nền chính trị sáng suốt, rất được lòng dân. Thiệu công Thích chú tâm tìm hiểu đời sống nhân dân, thường đi xuống vùng dân gian ở để biết thực tế.
Có lần ông đi ra ngoài, có người dân đến kiện cáo. Ông bèn ngồi dưới gốc cây lê xử kiện. Sau khi ông đi khỏi, nhân dân nhớ tới ơn ông, bèn cùng nhau bảo vệ cây lê không cho ai chặt và làm thơ ca ngợi.
Thời nhà Chu

Khi con Cơ Xương là Cơ Phát nối nghiệp, Cơ Thích tham gia giúp Cơ Phát đánh đổ vua Trụ nhà Thương, dựng lên cơ nghiệp nhà Chu.
Cơ Phát lên làm vua, tức là Chu Vũ Vương. Chu Vũ vương đổi phong Cơ Thích đến nước Yên ở phía đông bắc. Ông vẫn tiếp tục ở lại phụ chính vua Chu.
Vài năm sau khi lên ngôi, Chu Vũ vương Cơ Phát mất, Cơ Thích tiếp tục giúp Chu Thành vương Cơ Tụng, được dùng vào chức Thái phó. Đúng lúc vua nhỏ vừa lên ngôi, 3 người em Chu Vũ vương là Quản thúc Tiên, Hoắc thúc Xử và Thái thúc Độ đồng mưu với con vua Trụ cũ là Vũ Canh khởi binh chống nhà Chu.
Vì bận việc giúp vua nhỏ dẹp loạn, ông ở lại với Chu Thành vương và sai con trưởng là Cơ Khắc đến cai quản đất thụ phong, đóng đô ở đất Kế. Nước Yên trở thành bình phong phía đông bắc của nhà Chu.
Thiệu công Thích cùng với Chu công Đán giúp Chu Thành vương dẹp loạn Vũ Canh. Sau 3 năm, ông và Chu công Đán dẹp được loạn.
Sau khi thiên hạ yên ổn, Chu Công Đán giao cho ông phụ trách việc xây dựng Đông đô ở Lạc Ấp mà Chu Vũ vương đã có kế hoạch khi còn sống. Thiệu công Thích đến Lạc Tân khảo sát trước, xác định vị trí xây thành rồi huy động nhân công xây thành. Sau khoảng 1 năm thì ông xây thành xong, thành có chu vi dài 1720 trượng. Thành này được gọi là "Thành Chu" (成周), nghĩa là thực hiện đạo của nhà Chu. Kiểu Kinh của Chu Thành vương được gọi là "Tông Chu", là đất căn bản.
Trước khi mất, Chu Thành vương đã ủy thác ông cùng Tất công Cao giúp thái tử Cơ Chiêu.
Cơ Chiêu lên nối ngôi, tức là Chu Khang vương. Thiệu công Thích cùng Tất công Cao hết sức phò tá Khang vương, khuyên Khang vương phải tiết kiệm, không nên xa hoa trụy lạc, giữ chữ tín với nhân dân để duy trì cơ nghiệp mà tổ tiên đã vất vả gây dựng. Khang vương làm theo, thiên hạ được thái bình thịnh trị, người dân không phạm pháp, trong nước không phải dùng tới hình phạt.
Để đề cao công ơn của Tất công và Thiệu công, Chu Khang vương đã làm bài Tất mệnh.
Theo Sử ký Tư Mã Thiên, Cơ Thích mất vào năm thứ 24 đời Chu Khang vương, tức là khoảng năm 1055 TCN hoặc 997 TCN. Ông làm vua tất cả 78 năm, được truy tôn là Thiệu Khang công. Ông đã tham gia giúp 3 đời vua nhà Chu từ Vũ Vương tới Khang Vương.
Dòng họ

Thiệu công Thích vốn được phong ở ấp Thiệu; vì có công diệt nhà Thương nên được Chu Vũ vương phong cho nước Yên. Con ông là Cơ Khắc cai trị ở đất mới là nước Yên (tức là Yên hầu Khắc), còn chi thứ của Thiệu công Thích vẫn cai trị nước Thiệu cũ. Thiệu Mục công – người cùng Chu Định công thiết lập chính thể Cộng Hòa trong 14 năm (841 TCN-828 TCN) là dòng dõi của Thiệu Khang công.
Lạc Ấp do ông xây dựng từ thế kỷ 11 TCN sau này trở thành kinh đô nhà Đông Chu (hơn 500 năm) ; sau đó với tên gọi Lạc Dương, nơi đây được 5 triều đại chọn làm kinh đô: Đông Hán (25-190), Tào Ngụy và Tây Tấn (220-313), Bắc Ngụy (493-534), Hậu Đường (923-936).
Chú thích

1 2 3 4  Chu Thiệu Hầu, sách đã dẫn, tr 28
↑  Nay ở phía đông Bảo Kê, tỉnh Thiểm Tây hiện nay
1 2  Chu Thiệu Hầu, sách đã dẫn, tr 29
↑  Niên đại nhà Chu có những thuyết khác nhau về thời gian khởi điểm nên niên đại tương ứng của một số vị vua đầu tiên chưa được xác định thống nhất
↑  Nguyễn Khắc Thuần, sách đã dẫn, tr 19
↑  Nguyễn Khắc Thuần, sách đã dẫn, tr 59
↑  Nguyễn Khắc Thuần, sách đã dẫn, tr 68, 76
↑  Nguyễn Khắc Thuần, sách đã dẫn, tr 139
↑  Nguyễn Khắc Thuần, sách đã dẫn, tr 188
↑  Niên đại Lạc Dương làm kinh đô không trùng lắp hoàn toàn với thời gian tồn tại của triều đại đó, vì có những triều đại không chọn đây làm kinh đô trong toàn bộ thời gian cai trị
| x t Các đời vua nước Thiệu |
| --- | --- |
 Khang công  Phụ Tân  Các đời giữa chưa xác định  U bá  Mục công  Các đời giữa chưa xác định  Liêu  Các đời giữa chưa xác định  Vũ công  Chiêu công  Đái công  Hoàn công  Tương công  Các đời giữa chưa xác định  Trang công  Giản công 
  Chư hầu lớn thời Chu  Tấn  Sở  Khương Tề  Tần  Yên  Vệ  Trịnh  Tống  Trần  Lỗ  Ngô  Sái  Tào  Kỷ  Hứa  Đằng  Hình  Trâu  Cử  Tây Quắc  Hàn  Triệu  Ngụy  Điền Tề  Việt  Tây Chu  Đông Chu
| x t Các đời vua nước Yên |
| --- | --- |
Thời kỳ chư hầu nhà Chu:  Thiệu công Thích  Khắc  Chỉ  Vũ  Hiến  Hòa  4 đời chưa xác định  Huệ hầu  Ly hầu  Khoảnh hầu  Ai hầu  Trịnh hầu  Mục hầu  Tuyên hầu  Hoàn hầu  Trang công  Tương công  Tiền Hoàn công  Tuyên công  Chiêu công  Vũ công  Tiền Văn công  Ý công  Huệ công  Điệu công  Cung công  Bình công  Tiền Giản công  Hiến công  Hiếu công  Thành công  Mẫn công  Hậu Giản công  Hậu Hoàn công  Hậu Văn công 
Thời kỳ vương quốc:  Dịch vương  Khoái  Tử Chi  Chiêu Tương vương  Huệ vương  Vũ Thành vương  Hiếu vương  Hỉ 
 Chư hầu lớn thời Chu  Tấn  Sở  Khương Tề  Tần  Yên  Vệ  Trịnh  Tống  Trần  Lỗ  Ngô  Sái  Tào  Kỷ  Hứa  Đằng  Hình  Trâu  Cử  Tây Quắc  Hàn  Triệu  Ngụy  Điền Tề  Việt  Tây Chu  Đông Chu
Purenleon imbellis

| Purenleon imbellis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Myrmeleontidae
Phân họ (subfamilia): Myrmeleontinae
Tông (tribus): Nemoleontini
Phân tông (subtribus): Neuroleontina
Chi (genus): Purenleon
Loài (species): P. imbellis
Danh pháp hai phần
Purenleon imbellis Banks, 1941 
Purenleon imbellis là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Banks miêu tả năm 1941.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Taos Amrouche

| Taos Amrouche |
| --- | --- |
Nhà của Taos Amrouche ở Saint-Michel-l'Observatoire, Pháp
Thông tin nghệ sĩ
Tên gọi khác: Marie-Louise-Taos Amrouche
Sinh: (1913-03-04)4 tháng 3 năm 1913 Tunis, Tunisia
Mất: 2 tháng 4 năm 1976(1976-04-02) (63 tuổi) Saint-Michel-l'Observatoire, Pháp
Thể loại: Kabyle
Nghề nghiệp: Ca sĩ, nhà văn
Nhạc cụ: Giọng hát
Năm hoạt động: 1967-1976

Marie-Louise-Taos Amrouche (sinh ngày 4 tháng 3 năm 1913 tại Tunis, Tunisia; mất ngày 2 tháng 4 năm 1976 tại Saint-Michel-l'Observatoire, Pháp) là nhà văn, ca sĩ người Algérie. Năm 1947, bà là người phụ nữ Algérie đầu tiên xuất bản tiểu thuyết.
Tiểu sử

Bà sinh ra trong một gia đình người bàng giáo La Mã thuộc dân tộc Kabyle. Bà là con gái duy nhất trong gia đình có tới sáu người con trai. Gia đình bà đã chuyển đến Tunisia để lánh nạn.
Mẹ của bà là Fadhma Aït Mansour, ca sĩ người Berber vùng Kabyle nổi tiếng, là người ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của bà. Phong cách văn chương của bà phản ánh truyền thống vùng Kabylie và những di sản mẹ bà để lại. Amrouche hoàn thành bậc giáo dục tiểu học và trung học ở Tunis. Năm 1935, bà đến Pháp để học tại École Normale, Sèvres. Từ năm 1936, bà hợp tác với anh trai mình là Jean Amrouche và mẹ mình, sưu tầm và giải thích ý nghĩa các bài hát của vùng Kabyle. Năm 1939, tại Congrès de Chant de Fès, bà nhận học bổng du học tại Casa Velasquez ở Tây Ban Nha. Tại đó bà nghiên cứu mối quan hệ giữa người Berber với các bài hát nổi tiếng của Tây Ban Nha.
Cuốn tiểu thuyết tự truyện đầu tay của bà mang tựa đề Jacinthe noir, được xuất bản năm 1947 và là một trong những tác phẩm đầu tiên được xuất bản bằng tiếng Pháp bởi một nhà văn phụ nữ Bắc Phi. Trong quá trình sáng tác các mẩu chuyện và bài thơ và ra đời tập truyện-thơ mang tên La Grain magique năm 1966, bà đã lấy nom de plume Marguerite-Taos làm bút ký, trong đó "Marguerite" chính là tên Kitô giáo của mẹ bà.
Dù viết tiếng Pháp, bà lại hát bằng tiếng Kabyle. Album đầu tiên của bà mang tên Chants berbères de Kabylie (1967) là một thành công lớn. Album là tập hợp các bài hát vùng Kabyle truyền thống đã được anh trai Jean dịch sang tiếng Pháp. Một số album khác: Chants sauvés de l'oubli ("Những bài hát không bị quên lãng"), Hommage au chant profond, Incantations, méditations et danses sacrées berbères (1974), và Chants berbères de la meule et du berceau (1975).
Bà là nhà hoạt động tham gia giải quyết các vấn đề của người Berber và là một trong những người sáng lập Académie berbère (Học viện người Berber) vào năm 1966.
Bà qua đời tại Saint-Michel-l'Observatoire, Pháp.
Danh sách đĩa thu chọn lọc

Chants berbères de Kabylie (1967)
Chants De L'Atlas (Traditions Millénaires Des Berbères D'Algérie) (1970)
Incantations, méditations et danses sacrées berbères (1974)
Chants berbères de la meule et du berceau (1975)
Au Theatre De La Ville (1977)
Chú thích

Ngôi mộ của Taos Amrouche tại Saint-Michel l'Observatoire.
Taşlık, Rize

| Taşlık |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
TaşlıkVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Rize
Thành phố: Rize
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 489 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Taşlık là một xã thuộc thành phố Rize, tỉnh Rize, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 489 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Rize”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.[liên kết hỏng]
Triticum dimococcum

| Triticum dimococcum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Triticum
Loài (species): T. dimococcum
Danh pháp hai phần
Triticum dimococcum E.Schiem. & Staudt 
Triticum dimococcum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được E.Schiem. & Staudt miêu tả khoa học đầu tiên năm 1956.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Triticum dimococcum”. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013.
Andrena oralis

| Andrena oralis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Andreninae
Chi (genus): Andrena
Loài (species): A. oralis
Danh pháp hai phần
Andrena oralis Morawitz, 1876 
Andrena oralis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Weinmannia cinerea

| Weinmannia cinerea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Oxalidales
Họ (familia): Cunoniaceae
Chi (genus): Weinmannia
Loài (species): W. cinerea
Danh pháp hai phần
Weinmannia cinerea Ruiz & Pav., 1802 
Weinmannia cinerea là một loài thực vật có hoa trong họ Cunoniaceae. Loài này được Ruiz & Pav. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1802.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Weinmannia cinerea”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Xyris cuatrecasana

| Xyris cuatrecasana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Xyridaceae
Chi (genus): Xyris
Loài (species): X. cuatrecasana
Danh pháp hai phần
Xyris cuatrecasana Idrobo & L.B.Sm., 1954 
Xyris cuatrecasana là một loài thực vật hạt kín trong họ Hoàng đầu. Loài này được Idrobo & L.B.Sm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Xyris cuatrecasana”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Çakırlar, Kemah

| Çakırlar |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ÇakırlarVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Erzincan
Huyện: Kemah
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 31 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Çakırlar là một xã thuộc huyện Kemah, tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 31 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Erzincan”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
Xyletobius lasiodes

| Xyletobius lasiodes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ptinidae
Chi (genus): Xyletobius
Loài (species): X. lasiodes
Danh pháp hai phần
Xyletobius lasiodes Perkins, 1910 
| --- | --- |
: Wikispecies có thông tin sinh học về Xyletobius lasiodes
Xyletobius lasiodes là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.
Chú thích

↑
↑  lasiodes
↑  http://data.gbif.org/species/browse/taxon/13143053
Xyletobius marmoratus

| Xyletobius marmoratus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ptinidae
Chi (genus): Xyletobius
Loài (species): X. marmoratus
Danh pháp hai phần
Xyletobius marmoratus Sharp, 1881 
| --- | --- |
: Wikispecies có thông tin sinh học về Xyletobius marmoratus
Xyletobius marmoratus là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.
Chú thích

↑
↑  marmoratus
↑  http://data.gbif.org/species/browse/taxon/13143053
Weinmannia boliviensis

| Weinmannia boliviensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Oxalidales
Họ (familia): Cunoniaceae
Chi (genus): Weinmannia
Loài (species): W. boliviensis
Danh pháp hai phần
Weinmannia boliviensis R.E. Fr., 1909 
Weinmannia boliviensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cunoniaceae. Loài này được R.E. Fr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Weinmannia boliviensis”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Xyris culmenicola

| Xyris culmenicola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Xyridaceae
Chi (genus): Xyris
Loài (species): X. culmenicola
Danh pháp hai phần
Xyris culmenicola Steyerm., 1951 
Xyris culmenicola là một loài thực vật hạt kín trong họ Hoàng đầu. Loài này được Steyerm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1951.