Bộ Công an (Trung Quốc)
Lịch sử

Bộ Công an là một trong những cơ quan nhà nước đầu tiên được thành lập sau Nội chiến Trung Quốc. Bộ Công an thay thế Bộ Công an thuộc Quân ủy Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, một cơ quan chuyển tiếp được thành lập vào tháng 7 năm 1949 trên cơ sở tiếp quản nhiệm vụ an ninh của Bộ Xã hội Trung ương. Bộ Công an đi vào hoạt động vào ngày 1 tháng 11 năm 1949. Đội ngũ cán bộ ban đầu của Bộ Công an chưa đến 500 người, đều được điều động từ Cục miền Bắc Trung ương cũ của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Sự thành lập của Bộ Công an báo hiệu sự giải thể chính thức của Bộ Xã hội Trung ương. Đầu năm 1950, Bộ Công an chuyển trụ sở đến địa điểm hiện tại ở Bắc Kinh, nguyên là một khu công sứ quán nước ngoài.
Bộ Công an Chính phủ nhân dân trung ương được thành lập vào năm 1954, Đại tướng La Thụy Khanh là bộ trưởng Bộ Công an đầu tiên. Bộ Công an được tổ chức dựa trên mô hình của Liên Xô và Khối phía Đông và phụ trách bảo vệ an ninh quốc gia về mọi mặt, bao gồm công tác cảnh sát thường trực, tình báo, phản gián và trấn áp bất đồng chính kiến. Bộ Tổng tham mưu tiếp tục phụ trách tình báo quân sự, trong khi Bộ Liên lạc Đối ngoại phụ trách vận động cách mạng trên toàn thế giới bằng cách tài trợ vũ khí, tiền bạc và nguồn lực cho các phong trào ủng hộ Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Văn phòng Quảng Châu của Bộ Công an từng quản lý điệp viên ở nước ngoài, ví dụ như Kim Vô Đãi.
Sau khi Bộ An ninh quốc gia được thành lập vào tháng 7 năm 1983, Bộ Công an mất đi phần lớn nhân sự, chức năng phản gián. Một số học giả cho rằng việc thành lập Bộ An ninh quốc gia có thể gây ngộ nhận rằng Bộ Công an chỉ đơn giản là một cơ quan thực thi pháp luật, tách biệt với ngành tình báo, nhưng trên thực tế Bộ Công an đã thành lập các đơn vị mới phụ trách hoạt động bí mật xuyên biên giới; đặc vụ Bộ An ninh quốc gia vẫn thường lấy vỏ bọc Bộ Công an.
Sau Sự kiện Thiên An Môn, Bộ Công an nỗ lực hoạt động nhằm vô hiệu hóa Chiến dịch chim sẻ vàng.
Ở nước ngoài, Bộ Công an phụ trách triển khai Chiến dịch săn cáo và Chiến dịch lưới trời. Theo sự chỉ đạo của Thứ trưởng Bộ Công an Tôn Lực Quân, Bộ Công an đưa các phóng viên của tờ báo The Wall Street Journal ở Hồng Kông vào diện "giám sát hoạt động toàn diện" vì đưa tin về vụ bê bối 1Malaysia Development Berhad.
Năm 2017, Bộ Công an ký "thỏa thuận hợp tác chiến lược" với Europol. Từ năm 2019, Bộ Công an bắt đầu đổi tên các đơn vị "an ninh nội địa" thành "an ninh chính trị". Năm 2020, Viện Khoa học Pháp y Bộ Công an bị Bộ Thương mại Hoa Kỳ liệt vào Danh sách thực thể vì các vấn đề nhân quyền liên quan đến nạn diệt chủng người Duy Ngô Nhĩ nhưng được xóa khỏi danh sách vào năm 2023 theo một thỏa thuận giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc tại Hội nghị APEC Hoa Kỳ 2023 nhằm kiểm soát buôn bán fentanyl.
Bộ Công an tham gia vào hoạt động ngoại giao an ninh giữa Trung Quốc và nước ngoài. Ví dụ: từ năm 1997 đến năm 2020, Bộ Công an tổ chức 11 cuộc họp ngoại giao cảnh sát song phương giữa Trung Quốc và các nước châu Phi. Dưới thời Tập Cận Bình, Bộ Công an tăng cường công tác đào tạo cảnh sát của nước ngoài.
Năm 2022, Bộ Công an bị một số quốc gia cáo buộc, điều tra về việc thành lập các trạm cảnh vụ hải ngoại. Năm 2023, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ công bố bản cáo trạng truy tố 34 nhân viên Bộ Công an dùng tài khoản mạng xã hội giả để quấy rối những người bất đồng chính kiến ở nước ngoài và cáo buộc Bộ Công an tiến hành các hoạt động tình báo và an ninh quốc gia bí mật ở nước ngoài, bao gồm "các chiến dịch đàn áp xuyên quốc gia bất hợp pháp". Theo một số nhà nghiên cứu do CNN phỏng vấn, Bộ Công an chủ mưu chiến dịch Spamouflage nhằm gây chia rẽ trong xã hội Hoa Kỳ trước thềm cuộc bầu cử Hoa Kỳ năm 2024 bằng cách dùng các tài khoản mạng xã hội giả để lan truyền thông tin thất thiệt.