stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Pycnocoma angustifolia

| Pycnocoma angustifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Pycnocoma
Loài (species): P. angustifolia
Danh pháp hai phần
Pycnocoma angustifolia Prain 
Pycnocoma angustifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Prain miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pycnocoma angustifolia”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Thaanumella cookei

| Thaanumella cookei> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Thiếu dữ liệu  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Truncatelloidea
(không phân hạng): clade  Caenogastropoda  nhánh Hypsogastropoda  nhánh Littorinimorpha
Họ (familia): Assimineidae
Chi (genus): Thaanumella
Loài (species): T. cookei
Danh pháp hai phần
Thaanumella cookei Clench, 1946  
Thaanumella cookei là một loài ốc đầm nước mặn có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước trong họ Assimineidae. Nó là loài đặc hữu của Micronesia.
Định lý cộng hàm cầu điều hòa

Trong toán học, định lý cộng hàm cầu điều hòa, còn gọi là định lý cộng Legendre, được phát biểu như sau:
| --- | --- |
 P_{l}(\cos \gamma )\,:  ={\frac {4\pi }{2l+1}}\sum _{m=-l}^{l}(-1)^{m}Y_{l}^{m}(\theta _{1},\phi _{1})Y_{l}^{-m}(\theta _{2},\phi _{2})
:  ={\frac {4\pi }{2l+1}}\sum _{m=-l}^{l}Y_{l}^{m}(\theta _{1},\phi _{1}){\overline {Y}}_{l}^{-m}(\theta _{2},\phi _{2})
:  =P_{l}(\cos \theta _{1})P_{l}(\cos \theta _{2})+2\sum _{m=1}^{l}{\frac {(l-m)!}{(l+m)!}}P_{l}^{m}(\cos \theta _{1})P_{l}^{m}(\cos \theta _{2})\cos {m(\phi _{1}-\phi _{2})}
Ở đây,  P_{l}\, và  P_{l}^{m} là đa thức Legendre và đa thức Legendre liên quan.
Định lý này được chứng minh bằng việc dùng hàm Green cho tổng các hàm điều hòa cầu và cân bằng tổng này với hàm sinh của đa thức Legendre.
Prohemerobius prodroma

| Prohemerobius prodroma> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Prohemerobiidae
Chi (genus): Prohemerobius
Loài (species): P. prodroma
Danh pháp hai phần
Prohemerobius prodroma Handlirsch, 1906 
Prohemerobius prodroma là một loài côn trùng trong họ Prohemerobiidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Handlirsch miêu tả năm 1906.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Urabe Kumeko

Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau) họ là .
| Urabe Kumeko |
| --- | --- |
浦辺粂子
Urabe năm 1925
Sinh: Kume Kimura (1902-10-05)5 tháng 10, 1902 quận Kamo, Shizuoka, Nhật Bản
Mất: 26 tháng 10, 1989(1989-10-26) (87 tuổi) Shinjuku, Tokyo, Nhật Bản
Tên khác: Ichijo Kumeko Midori Toyama Shizuura Chidori Toyama Chidori
Nghề nghiệp: Diễn viên, ca sĩ
Năm hoạt động: 1924–1987
Phối ngẫu: Ueno Koichi (cưới 1928⁠–⁠1930)
Cha mẹ: Kume Keichu (cha) Kume Hana (mẹ)
Urabe Kumeko (Nhật: 浦辺粂子, Urabe Kumeko? 5 tháng 10 năm 1902 – 26 tháng 10 năm 1989) là một nữ diễn viên điện ảnh và ca sĩ người Nhật Bản, được coi là một trong những diễn viên đầu tiên của Nhật Bản. Có tên khai sinh là Kume Kimura, bà cũng lấy nghệ danh Ichijo Kumeko, Midori Toyama, Shizuura Chidori hay Toyama Chidori. Bà đã hoạt động trên nhiều lĩnh vực bao gồm sân khấu, điện ảnh và truyền hình. Urabe sinh ra ở một vùng nông thôn của tỉnh Shizuoka. Bà từng sống ở nhiều nơi khác nhau trong giai đoạn trưởng thành, theo cha của bà là một tu sĩ Phật giáo đến những nơi làm việc của ông. Urabe đã hoàn thành chương trình học phổ thông ở Numazu và rời trường năm 1919 để gia nhập một công ty sân khấu, lưu diễn dưới nhiều nghệ danh khác nhau với tư cách là một diễn viên và vũ công.
Vào năm 1923, Urabe đã đến thử vai tại xưởng phim Nikkatsu và lấy nghệ danh là Urabe Kumeko, sau này là cái tên gắn bó với bà suốt cuộc đời. Bà lần đầu xuất hiện trong bộ phim đầu tay một năm sau đó và tiếp tục đóng phim cho đến năm 1987. Bà đã làm việc với các đạo diễn như Mizoguchi Kenji và Naruse Mikio, vào vai trong hơn 320 bộ phim, bao gồm Ikiru, Ani imōto, Yuki fujin ezu, Nogiku no gotoki kimi nariki và Akasen Chitai. Bà cũng đóng vai chính trong các bộ phim truyền hình, bao gồm mười ba tập của Nhà hát Chủ Nhật Toshiba từ năm 1958 đến năm 1980. Trong thập kỷ tiếp theo, Urabe đã trở thành một thần tượng Nhật Bản, cho đến khi bà qua đời vào năm 1989.
Tiểu sử > Đầu đời

Kume Kimura (木村 くめ, ?) sinh ngày 5 tháng 10 năm 1902, là con gái của Kume Keichu, một thầy tu dòng thiền Lâm Tế tại đền Kenchō-ji, và Kume Hana. Bà là đứa con duy nhất lớn lên ở quận nông thôn Kamo; một anh chị em của bà và một người anh trai đã chết khi bà còn nhỏ. Năm 1909, gia đình bà chuyển đến Kawazu, Shizuoka và Kume học tiểu học tại đây. Năm 1915, cả gia đình lại chuyển đến Numazu, nơi làm việc của cha bà tại chùa Myōshin-ji. Kume hoàn thành chương trình học phổ thông hai năm sau đó và theo học Trường Nữ sinh Numazu. Trong thời gian này, bà đã hình thành sở thích diễn xuất khi xem Rensageki, một hình thức nghệ thuật kết hợp giữa phim câm và kịch sân khấu. Năm 1919, bà rời trường học và tham gia đoàn kịch của Yasuyoshi Suzuki, lấy nghệ danh Ichijo Kumeko.
Trong bốn năm tiếp theo, Kume đã gia nhập vào những nhà hát lưu động và các đoàn opera, hoàn thiện kỹ năng ca hát và vũ đạo của mình, cũng như học cách diễn xuất trong nhiều vai diễn khác nhau. Bà đã sử dụng một số nghệ danh, bao gồm Midori Toyama, Shizuura Chidori và Toyama Chidori. Cũng trong thời gian này, bà gặp đồng nghiệp Chieko Saga; cặp đôi này được biết đến với cái tên "Sagachi" và "Tochi".
Tiểu sử > Công việc khác

Ngoài tham gia vào các bộ phim điện ảnh, Urabe cũng xuất hiện trong những bộ phim truyền hình, với bộ phim đầu tiên bà tham gia là một số tập của Koko ni hito ari (Có người ở đây) được phát sóng vào năm 1957 và 1959. Sau đó, bà tiếp tục đóng nhiều vai, nhất là càng nhiều vai về người bà, như trong chương trình Shāpu kayōgekijō (Nhà hát thứ ba Sharp) và Tōshiba nichiyō gekijō (Nhà hát Chủ Nhật Toshiba). Bà đã xuất hiện trong Nhà hát Chủ Nhật Toshiba tổng cộng mười ba tập trong khoảng thời gian từ năm 1958 đến năm 1980, và tập cuối cùng mà bà đóng là tập thứ 1228 với tựa đề Sōshiju no uta (Khúc ca tâm tư). Sau năm 1980, Urabe dần trở thành một Thần tượng bà ngoại. Bà đã phát hành hai đĩa đơn vào tháng 11 năm 1984 lần lượt là Watashi kashu ni narimashita yo (Tôi trở thành một ca sĩ) và Tako no uta (Bài hát con bạch tuộc); vào thời điểm đó, bà được coi là ca sĩ debut già nhất trong lịch sử.
Tiểu sử > Cuộc sống riêng tư

Vào ngày 23 tháng 10 năm 1928, Urabe kết hôn với Ueno Koichi, con trai của một người đàn ông giàu có ở Kyōto. Hai vợ chồng bị nghiện đánh bạc nặng nề, và cuộc hôn nhân này kết thúc bằng việc ly dị vào tháng 4 năm 1930. Urabe không bao giờ đi thêm bước nữa kể từ đó. Trong thời gian rảnh, bà thích chơi mạt chược và đánh cược trong các cuộc đua xe đạp và đua thuyền. Vào ngày 25 tháng 10 năm 1989, bếp lò tại căn hộ ở Tokyo của Urabe làm cháy quần áo của bà và khiến bà bị bỏng nặng. Bà sau đó được đưa đến Bệnh viện Đại học Y Tokyo ở Nishi-Shinjuku nhưng đã qua đời vì vết thương của mình vào ngày hôm sau.
Phim ảnh > Truyền hình

Urabe cũng góp mặt vào hơn 100 tập phim truyền hình, bao gồm:
NHK – Koko ni hito ari (Có người ở đây)
1957, Tập 26 và 27 Tanin no ie (Nhà của người khác).
1959, Tập 77 Kabe saegirutomo (Cắt ngang bức tường).
KRT/TBS – Tōshiba nichiyō gekijō (Nhà hát Chủ Nhật Toshiba). 13 tập bao gồm:
1958, Tập 91 Okitegami (Lá thư của Oki).
1964, Tập 416 Chantoko-tachi (Cha và Con).
1973, Tập 890 Tsuma no haru (Người vợ mùa xuân).
1980, Tập 1228 Sōshiju no uta (Khúc ca tâm tư).
1961, CX – Shāpu kayōgekijō (Nhà hát thứ ba Sharp), tập phim "Giống Nogiku" (Nogiku nogotoku).
1966, TBS – Kinoshita keisuke awā (Giờ phim Kinoshita Keisuke), tập phim "Cây kỷ niệm" (Kinenju).
1971, NTV – Kini naru yomesan (Người vợ lo lắng).
1981–1982, TBS – Hamanasunohana ga saitara (Khi hoa Hamanasu nở).
1988, NTV – On'na bengoshi takabayashi ayuko 4 Shinshū Īdasen satsui no tenryūkyō (Nữ luật sư Ayuko Takabayashi: 4 Shinshu Iida Line Tenryukyo Gorge).
Sách

Urabe cũng là tác giả của một số cuốn sách bao gồm:
Eiga joyū no hansei (Nửa cuộc đời của một nữ diễn viên) Tokyo: Tokyo Engei Tsūshinsha, 1925 OCLC 672573354
Urabe kumeko no atasha joyū desuyo (Tôi là nữ diễn viên Urabe Kumeko) Tokyo: Shikai Shobō, 1985 ISBN 978-4-91562-901-3
Eiga dōchū muga muchū : Urabe Kumeko no joyū ichidaiki (Điều điên rồ về phim ảnh: Tự truyện của nữ diễn viên Urabe Kumeko) Tokyo: Kawade Shobō Shinsha, 1985 ISBN 978-4-30900-412-9
Viết cùng Sugai Ichiro và Kawazu Seizaburo, Eiga wazurai (Kẻ tạo rắc rối cho phim) Tokyo: Rikugei Shobo, 1966 OCLC 673055020
Urabe Kumeko trong bộ phim Gan (Ngỗng hoang dã) do Toyoda Shirō đạo diễn, năm 1953.
Teulat

| --- | --- |
 Teulat

Teulat

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Occitanie
Tỉnh: Tarn
Quận: Castres
Tổng: Lavaur
Xã (thị) trưởng: Patrice Chouzy (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 156–245 m (512–804 ft) (bình quân 180 m (590 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 10,07 km2 (3,89 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 447  (2006)
 - Mật độ: 44/km2 (110/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 81298/ 81500
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Teulat  là một xã thuộc tỉnh Tar trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 180 mét trên mực nước biển.
Di tích

Tòa thị chính.
Nhà thờ St. Martin.
Các tháp chuông.
Synodontia spathoidea

| Synodontia spathoidea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Dicranales
Họ (familia): Dicnemonaceae
Chi (genus): Synodontia
Loài (species): S. spathoidea
Danh pháp hai phần
Synodontia spathoidea Duby ex Besch. Duby ex Broth., 1901 
Synodontia spathoidea là một loài rêu trong họ Dicnemonaceae. Loài này được Duby ex Besch. Duby ex Broth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1901.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Synodontia spathoidea”. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2014.
Nelasiorhynchites syriacus

| Nelasiorhynchites syriacus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Rhynchitidae
Chi (genus): Nelasiorhynchites
Loài (species): N. syriacus
Danh pháp hai phần
Nelasiorhynchites syriacus Desbrochers, 1869 
Nelasiorhynchites syriacus là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Desbrochers des Loges miêu tả khoa học năm 1869.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Teuira Henry

| Teuira Henry |
| --- | --- |

Sinh: 24/(1847-01-27)27 tháng 1 năm 1847 Tahiti, Kingdom of Tahiti
Mất: 23 tháng 1 năm 1915(1915-01-23) (67 tuổi) Paea, Papeete, Tahiti, French Polynesia
Nghề nghiệp: scholar, ethnologist, folklorist, linguist, historian and educator
Nổi tiếng vì: Writing about the culture and history of Tahiti
Teuira Henry (24/27 tháng 1 năm 1847 - 23 tháng 1 năm 1915) là một học giả, nhà dân tộc học, nhà dân gian học, nhà ngôn ngữ học, nhà sử học và nhà giáo dục người Tahiti. bà đã làm việc để xây dựng lại một bản thảo bị mất về lịch sử Tahiti được viết bởi ông nội của bà, nhà truyền giáo người Anh John Muggridge Orsmond, bằng cách sử dụng các ghi chú ban đầu của ông. Hầu hết các tác phẩm của bà đã được xuất bản sau khi được Bảo tàng Giám mục Bernice Pauahi xuất bản thành cuốn sách Tahiti cổ đại.
Những năm đầu và giáo dục

Henry sinh ngày 24 tháng 1 hoặc 27 tháng 1 năm 1847, tại Tahiti, là con thứ tư và con gái lớn của Isaac S. Henry và Eliza Orsmond Henry. Ông bà nội của bà là William Henry và Sarah Maebens Henry trong khi ông bà ngoại của bà là John Muggridge Orsmond và Isabella Nelson Orsmond. Hai ông của bà là những nhà truyền giáo Tin lành đầu tiên của Anh đến Tahiti. William Henry là một phần của đội ngũ đầu tiên của Hội Truyền giáo Luân Đôn đến trên tàu Duff vào năm 1797.
Lớn lên trên Tahiti, bà được giáo dục tại trường truyền giáo do William Howe và vợ ở Papeete điều hành. Bà trở nên thông thạo tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Tahiti.
Sự nghiệp

Trở thành giáo viên của trường, bà dạy tiếng Pháp và tiếng Anh tại trường Viennot ở Papeete trong hai mươi năm. Từ năm 1890 đến 1906, Henry cũng giảng dạy tại Trường Hoàng gia và Trường Kaahumanu ở Honolulu, Hawaii.
Ông ngoại Orsmond của Henry đã thu thập được một lượng đáng kể lịch sử truyền miệng, phả hệ, thần thoại, văn hóa dân gian và kiến thức truyền thống như thiên văn học và điều hướng khi sống ở Tahiti từ năm 1817 đến khi ông qua đời vào năm 1856. Năm 1848, ông đã trình bày một bản thảo về lịch sử Tahiti cho quan chức thực dân Pháp Charles François Lavaud, nhưng nó đã bị mất trước khi nó được xuất bản ở Paris. Trong suốt cuộc đời của mình, Henry đã xây dựng lại bản thảo bị mất này bằng cách phiên âm các ghi chú ban đầu mà anh ta để lại. Henry đã thu thập thêm các tài liệu tương tự, dịch và ghi chú các tài liệu và viết các bài báo được xuất bản bởi các tạp chí như Tạp chí của Hiệp hội Polynésie.
Henry qua đời vào ngày 23 tháng 1 năm 1915, tại Paea, Papeete, Tahiti, ở tuổi 67.
Bản thảo của bà đã được xuất bản thành Tahiti cổ đại bởi Bảo tàng Giám mục Bernice Pauahi vào năm 1928. Bertrand Jaunez đã dịch nó sang tiếng Pháp vào năm 1951 với tiêu đề Tahiti aux temps anciens. Năm 1995, Dennis Kawaharada đã in lại một số câu chuyện của Henry cùng với những câu chuyện khác trong các thủ lĩnh Voyaging của Havaiʻi.
Sassia garrardi

| Sassia garrardi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Tonnoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Littorinimorpha
Họ (familia): Ranellidae
Phân họ (subfamilia): Cymatiinae
Chi (genus): Sassia
Loài (species): S. garrardi
Danh pháp hai phần
Sassia garrardi (Beu, 1970) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Austrotriton garrardi Beu, 1970 
Sassia garrardi là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ranellidae, họ ốc tù và.
Chú thích

1 2  Sassia garrardi (Beu, 1970). WoRMS (2010). Sassia garrardi (Beu, 1970). In: Bouchet, P.; Gofas, S.; Rosenberg, G. (2010) World Marine Mollusca database. Truy cập through: Cơ sở dữ liệu sinh vật biển at http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=476569 on 27 tháng 6 năm 2010.
Thlaspi kamtschaticum

| Thlaspi kamtschaticum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Brassicales
Họ (familia): Brassicaceae
Chi (genus): Thlaspi
Loài (species): T. kamtschaticum
Danh pháp hai phần
Thlaspi kamtschaticum Karav., 
Thlaspi kamtschaticum là một loài thực vật có hoa trong họ Cải. Loài này được Karav. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Thlaspi kamtschaticum”. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2013.
Swartzia aptera

| Swartzia aptera> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Swartzia
Loài (species): S. aptera
Danh pháp hai phần
Swartzia aptera DC. 
Swartzia aptera là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được DC. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Swartzia aptera”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Sumo

| Sumo (相撲) |
| --- | --- |

Trọng tâm: Vật lộn
Mức độ bạo lực: Tiếp xúc đầy đủ
Xuất xứ: Nhật Bản
Olympic: Không, nhưng được IOC công nhận
Trang mạng chính thức: www.sumo.or.jp/en/index
| --- | --- |
Cơ quan quản lý cao nhất: Liên đoàn Sumo quốc tế (nghiệp dư) / Hiệp hội Sumo Nhật Bản (Chuyên nghiệp)
Thi đấu lần đầu: Nhật Bản, giữa thế kỷ 16
Đặc điểm
Va chạm: Có
Số thành viên đấu đội: Không
Giới tính hỗn hợp: Có (nghiệp dư) Không (Chuyên nghiệp)
Hình thức: Vật
Hiện diện
Olympic: Không
Sumo (相撲 (tương phác), sumō?, nghĩa đen: "đánh nhau") là một hình thức đấu vật tiếp xúc lẫn nhau mang tính cạnh tranh trong đó một rikishi (đô vật) cố gắng đẩy đối thủ của mình ra khỏi vòng tròn thi đấu (dohyō) hoặc ép đối thủ chạm mặt đất bằng bất kỳ bộ phận cơ thể nào ngoài lòng bàn chân (thường bằng cách ném, đẩy hoặc ép đối thủ xuống đất).
Môn thể thao này có nguồn gốc từ Nhật Bản, quốc gia duy nhất tại đó sumo được luyện tập một cách chuyên nghiệp. Nó được coi là một gendai budō, mà đề cập đến võ thuật hiện đại của Nhật Bản, nhưng môn thể thao này có một lịch sử kéo dài nhiều thế kỷ. Nhiều truyền thống cổ xưa đã được sumo bảo tồn, và thậm chí ngày nay môn thể thao này bao gồm nhiều yếu tố nghi lễ, chẳng hạn như sử dụng việc dùng muối tẩy uế bắt nguồn từ Thần đạo.
Cuộc sống của một đô vật được chuẩn hóa rất cao, với các quy tắc được quy định bởi Hiệp hội Sumo Nhật Bản. Hầu hết các đô vật sumo được yêu cầu phải sống trong các trại huấn luyện sumo chung, được biết đến trong tiếng Nhật là heya, nơi tất cả các khía cạnh của cuộc sống hàng ngày của họ, từ bữa ăn cho đến cách ăn mặc của họ đều bị quy định nghiêm ngặt theo truyền thống.
Từ năm 2008 đến 2017, một số tranh cãi và vụ bê bối cấp cao đã làm rung chuyển thế giới sumo, với ảnh hưởng liên quan đến danh tiếng và doanh thu bán vé của môn thể thao này. Những điều này cũng đã ảnh hưởng đến khả năng thu hút tân binh của nó. Mặc dù với các bê bối, sự nổi tiếng và tỷ lệ người xem của sumo đã tăng trở lại do có nhiều yokozuna (nhà vô địch lớn) lần đầu tiên sau một số năm và các đô vật nổi tiếng khác như Endō và Ichinojou thu hút sự chú ý của công chúng.
Nguồn gốc và lịch sử

Ngoài việc sử dụng như một thử nghiệm sức mạnh trong chiến đấu, sumo còn được kết hợp với nghi thức Thần đạo. Một số đền thờ thực hiện các hình thức múa nghi lễ, nơi một người được cho là vật lộn với một kami, một vị thần linh của Thần đạo. Đó là một nghi thức quan trọng tại triều đình, nơi đại diện của mỗi tỉnh được lệnh tham dự cuộc thi trước triều đình và chiến đấu. Các thí sinh được yêu cầu tự trả tiền cho chuyến đi của họ. Cuộc thi được gọi là sumai no sechie, hay "hội sumai".
Trong phần còn lại của lịch sử Nhật Bản được ghi nhận, sự phổ biến của sumo đã thay đổi theo ý thích của những người cai trị và nhu cầu sử dụng nó như một công cụ đào tạo võ thuật trong các giai đoạn xung đột dân sự. Hình thức chiến đấu vật thay đổi dần dần thành một trong đó mục đích chính trong chiến thắng là ném đối thủ. Khái niệm đẩy đối thủ ra khỏi một khu vực xác định xuất hiện một thời gian sau đó.
Một vòng tròn thi đấu, được định nghĩa không chỉ đơn giản là khu vực dành cho các đô vật, cũng được cho là đã ra đời vào thế kỷ 16 do kết quả của một giải đấu được lãnh chúa lớn lúc đó ở Nhật Bản, Oda Nobunaga tổ chức. Tại thời điểm này, các đô vật sẽ mặc những chiếc khố lỏng lẻo hơn là những chiếc đai đấu vật mawashi cứng hơn nhiều ngày nay. Trong thời Edo, các đô vật sẽ mặc một chiếc tạp dề trang trí tua rua được gọi là keshō-mawashi trong trận đấu, trong khi ngày nay những thứ này chỉ được mặc trong các nghi lễ trước trận đấu. Hầu hết phần còn lại của các hình thức hiện tại trong môn sumo được phát triển vào đầu thời Edo.
Sumo chuyên nghiệp (ōzumō?) có nguồn gốc từ thời Edo ở Nhật Bản như một hình thức giải trí thể thao. Các đô vật ban đầu có lẽ là các samurai, thường là rōnin, người cần tìm một hình thức thu nhập thay thế. Các giải đấu sumo chuyên nghiệp hiện tại đã bắt đầu trong Đền Tomioka Hachiman vào năm 1684, và sau đó được tổ chức tại Ekō-in vào thời Edo. Tây Nhật Bản cũng có các địa điểm và giải đấu sumo của riêng mình trong giai đoạn này, với trung tâm nổi bật nhất là ở Osaka. Osaka sumo tiếp tục đến cuối thời kỳ Taishō vào năm 1926, khi nó sáp nhập với Tokyo sumo để thành lập một tổ chức chung. Trong một thời gian ngắn sau đó, bốn giải đấu đã được tổ chức một năm, hai giải đấu ở các địa điểm ở phía tây Nhật Bản như Nagoya, Osaka và Fukuoka, và hai giải đấu tại Ryōgoku Kokugikan ở Tokyo. Từ năm 1933 trở đi, các giải đấu được tổ chức gần như độc quyền tại Ryōgoku Kokugikan, cho đến khi lực lượng chiếm đóng của Mỹ chiếm đoạt nó và các giải đấu chuyển đến Đền Meiji cho đến những năm 1950. Sau đó, một vị trí thay thế, Kuramae Kokugikan gần Ryōgoku, được xây dựng cho sumo. Cũng trong giai đoạn này, Hiệp hội Sumo bắt đầu mở rộng đến các địa điểm ở phía tây Nhật Bản một lần nữa, đạt tổng cộng sáu giải đấu một năm vào năm 1958, với một nửa trong số đó là Kuramae. Năm 1984, Ryōgoku Kokugikan được xây dựng lại và các giải đấu sumo ở Tokyo đã được tổ chức ở đó kể từ đó.
Giành chiến thắng trong sumo

Người chiến thắng trong một trận đấu sumo nói chung là một đô vật đầu tiên buộc đối thủ của mình bước ra khỏi võ đài, hoặc là đô vật đầu tiên buộc đối thủ chạm đất với bất kỳ phần nào của cơ thể ngoài chân anh ta.
Ngoài ra, một số quy tắc ít phổ biến khác có thể được sử dụng để xác định người chiến thắng. Ví dụ, một đô vật sử dụng một kỹ thuật bất hợp pháp (kinjite) sẽ tự động tính là thua, cũng như một người có mawashi (đai) hoàn toàn bị tháo rời. Một đô vật không xuất hiện để thi đấu trận đấu của mình (ngay cả khi bị chấn thương trước đó) cũng tự động thua (fusenpai).
Các trận đấu chỉ bao gồm một vòng duy nhất và thường chỉ kéo dài trong vài giây, vì thông thường một đô vật sẽ nhanh chóng bị hất khỏi vòng tròn hoặc ném xuống đất. Tuy nhiên, đôi khi chúng có thể kéo dài trong vài phút. Mỗi trận đấu được bắt đầu bằng một nghi thức nghi lễ phức tạp. Theo truyền thống, các đô vật sumo nổi tiếng với thân hình to lớn và khối lượng cơ thể, vốn thường là một yếu tố chiến thắng trong sumo. Không có việc phân chia trọng lượng được sử dụng trong sumo chuyên nghiệp; một đô vật đôi khi có thể đối mặt với một đối thủ gấp đôi trọng lượng của mình. Tuy nhiên, với kỹ thuật vượt trội, các đô vật nhỏ hơn có thể kiểm soát và đánh bại các đối thủ lớn hơn nhiều. Trọng lượng trung bình của các đô vật hàng đầu đã tiếp tục tăng, từ 125 kilôgam (276 lb) vào năm 1969 đến hơn 150 kilôgam (330 lb) vào năm 1991, và là một kỷ lục 166 kilôgam (366 lb) kể từ tháng 1 năm 2019.
Trong một số tình huống, có thể cần phải xem xét lại quyết định của gyouji. Các thẩm phán bên ngoài vòng tròn, người ngồi ngang tầm mắt (" shimpan ") có thể triệu tập một hội nghị ở giữa vòng, được gọi là " mono-ii ". Điều này được thực hiện nếu các thẩm phán quyết định rằng việc quyết định ai là người chiến thắng cần phải được xem xét lại; ví dụ, nếu cả hai sumotori dường như chạm đất hoặc bước ra khỏi vòng tròn cùng một lúc. Trong những trường hợp này, đôi khi video được xem lại để xem những gì đã xảy ra. Sau khi quyết định được đưa ra, thẩm phán trưởng sẽ công bố quyết định này cho khán giả và các đô vật. Họ có thể ra lệnh cho một trận đấu được khởi động lại, hoặc tuyên bố quyết định như gyōji đã đưa ra. Đôi khi shimpan sẽ bác bỏ các gyōji và tuyên bố thắng cuộc đô vật kia.
Sau khi người chiến thắng được tuyên bố, một gyōji (trọng tài) ngoài sân khấu sẽ xác định kimarite (kỹ thuật chiến thắng) được sử dụng trong trận đấu, sau đó được thông báo cho khán giả.
Trong những dịp hiếm hoi, trọng tài hoặc giám khảo có thể trao chiến thắng cho đô vật chạm đất trước. Điều này xảy ra nếu cả hai đô vật chạm đất gần như cùng một lúc và người ta quyết định rằng đô vật chạm đất thứ hai không có cơ hội chiến thắng, vì kỹ thuật sumo vượt trội của đối thủ đã đưa anh ta vào thế không thể phục hồi. Các đô vật thua cuộc được gọi là shini-tai ("xác sống") trong trường hợp này.
Vòng đấu vật (dohyō)

Các trận đấu Sumo diễn ra trong một dohyou (土俵): một vòng tròn đường kính 4,55 m (14,9 ft) và diện tích 16,26 m2 (175,0 foot vuông), làm từ các kiện rơm đặt trên nền tảng làm bằng đất sét trộn với cát. Một dohyou mới được xây dựng cho mỗi giải đấu bởi những người tuyên bố trận đấu (yobidashi). Ở trung tâm là hai vạch trắng, shikiri-sen, các đô vật tự đặt mình vào phía sau các vạch này lúc bắt đầu trận đấu. Một mái nhà giống như của một ngôi đền Shinto có thể được treo lơ lửng trên dohyō. Theo truyền thống, phụ nữ bị cấm vào hoặc chạm vào vòng tròn này.