stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kim Si-hoo
Các phim tham gia > Phim

| Năm | Tựa | Vai |
| --- | --- | --- |
| 2005 | Sympathy for Lady Vengeance | Geun-shik |
| 2006 | The City of Violence | Seok-hwan lúc trẻ |
| 2006 | A Bloody Aria | Hyeon-jae |
| 2011 | Sunny | Oh Joon-ho lúc trẻ (những năm 1980) / con trai của Joon-ho (2011) |
| 2011 | My Way | Tsukamoto |
| 2013 | Steel Cold Winter | Seo Yoon-soo |
| 2015 | Veteran | thám tử Yoon |
Các phim tham gia > Phim truyền hình nhiều tập

| Năm | Tựa | Vai | Đài |
| --- | --- | --- | --- |
| 2003 | Sharp 1 | Lee Soon-shin (khách mời) | KBS2 |
| 2008 | Formidable Rivals | Cha Young-gu | KBS2 |
| 2008 | The Secret of Coocoo Island | Kim Shi-hoo | MBC |
| 2012 | Love Rain | Lee Dong-wook (những năm 1970) /   Lee Seon-ho (con trai của Dong-wook năm 2012) | KBS2 |
| 2014 | Wild Chives and Soy Bean Soup: 12 Years Reunion | Yoo Joon-sung | jTBC |
| 2019 | I Wanna Hear Your Song | Kim I An | KBS2 |
Till the World Ends

Bài này viết về bài hát của Britney Spears. Đối với bài hát của Three Dog Night, xem Til the World Ends (bài hát của Three Dog Night).
"Till the World Ends" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Britney Spears nằm trong album phòng thu thứ bảy của cô, Femme Fatale. Nó được sáng tác bởi Kesha Sebert, Lukasz "Dr. Luke" Gottwald, Alexander Kronlund, và Max Martin. Gottwald, Martin và Billboard sản xuất bài hát, trong khi phần xử lý giọng hát được thực hiện bởi Emily Wright. Ngày 2 tháng 3 năm 2011, bìa đĩa đơn và một đoạn ngắn của bài hát đã bị tung lên mạng, và nó đã bị rò rỉ toàn bộ trên mạng vào ngày 3, trước khi được chính thức phát hành vào ngày hôm sau, như là đĩa đơn thứ hai trích từ Femme Fatale. "Till the World Ends" là một bản uptempo dance-pop và electropop trên nền nhạc điện tử. Bài hát mở đầu với tiếng còi báo động, bên cạnh các yếu tố của trance và Eurodance, với nội dung đề cập việc Spears hát và nhảy múa cho đến khi thế giới kết thúc. "Till The World Ends" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ gọi nó là một bản nhạc dance hấp dẫn, và so sánh nó với các tác phẩm của Kesha và Enrique Iglesias.
Bài hát đã được phối lại với phiên bản khác nhau, nổi bật nhất là Femme Fatale Remix, với sự tham gia góp giọng của rapper Nicki Minaj và Kesha, được phát hành vào ngày 25 tháng 4 năm 2011. Phiên bản này có thêm giọng rap của Nicki ở đoạn đầu, giọng hát mới của Kesha và một đoạn dubstep. Nó cũng nhận được đánh giá tích cực từ các nhà phê bình, khen ngợi sự ăn ý của bộ ba và phần rap Minaj. "Till The World Ends" là một đĩa đơn thành công về mặt thương mại, lọt vào top 10 ở nhiều thị trường âm nhạc lớn, bao gồm Úc, Pháp, Ireland, New Zealand, Thụy Điển và Thụy Sĩ. Phiên bản The Femme Fatale Remix cũng giúp bài hát vươn lên top 5 trên các bảng xếp hạng ở Canada và Hoa Kỳ. Đây cũng là bài hát thành công nhất của Spears trên sóng radio tại Hoa Kỳ, với lượng thính giả lúc cao nhất lên tới gần 100 triệu người. Tuy nhiên, "Till The World Ends" đã trở thành bài hát có thứ hạng thấp thứ hai của cô ở Vương quốc Anh.
Video của bài hát được đạo diễn bởi Ray Kay và phát hành vào ngày 6 tháng 4 năm 2011, trong đó Spears tham gia một bữa tiệc khiêu vũ dưới lòng đất vào ngày 21 tháng 12 năm 2012 (ngày tận thế theo lịch của người Maya). Nhiều nhà phê bình lưu ý những điểm tương đồng giữa nó với video ca nhạc "I'm a Slave 4 U" (2001), nhưng chủ yếu khen ngợi về nó. Một phiên bản vũ đạo của "Till the World Ends" cũng được phát hành vào ngày 15 tháng 4 năm 2011. Video đã được đề cử cho 2 hạng mục tại lễ trao giải Video âm nhạc của MTV 2011, và chiến thắng giải Video Pop xuất sắc nhất. Spears đã trình diễn bài hát trên nhiều chương trình truyền hình, như Good Morning America và Jimmy Kimmel! Live, cũng như trình diễn cùng Minaj tại giải thưởng Âm nhạc Billboard 2011. Cô cũng trình diễn bài hát như là bài hát kết thúc cho chuyến lưu diễn Femme Fatale Tour (2011) và Britney: Piece of Me (2013-17).
Phiên bản phối lại

Bản remix chính thức của "Till the World Ends" có tên là The Femme Fatale Remix, hợp tác với Ke$ha và Nicki Minaj, được tuồn lên mạng vào 22 tháng 4 năm 2011. Cùng ngày hôm đó, ba bản đếm ngược đến ngày phát hành ca khúc đã được xuất hiện trên trang web chính thức của Spears, Kesha và Minaj. Bản remix này được chính thức phát hành kĩ thuật số trên iTunes vào 25 tháng 4 năm 2011. Cùng ngày hôm đó, Spears đăng tải bìa đĩa chính thức của bản remix này lên trang Twitter của cô. Trong bản remix có một quãng ngắt ngắn, quãng ngắt này gợi nhớ tới quãng ngắt trong "Hold It Against Me".
Danh sách bài hát và định dạng

| --- | --- |
 Tải kĩ thuật số "Till the World Ends" – 3:58 EP Remix kĩ thuật số "Till the World Ends" – 3:58  "Till the World Ends" (The Bloody Beetroots Extended Remix) – 4:06  "Till the World Ends" (White Sea Extended Club Remix) – 4:50  "Till the World Ends" (Kik Klap Radio Remix) – 3:41  "Till the World Ends" (Alex Suarez Radio Remix) – 3:56  "Till the World Ends" (Friscia and Lamboy Club Remix) – 9:57  "Till the World Ends" (Varsity Team Radio Remix) – 4:15  "Till the World Ends" (Karmatronic Extended Club Remix) – 6:47 Đĩa đơn CD tại Đức "Till the World Ends" – 3:57  "Till the World Ends" (bản không lời) – 3:57 Đĩa đơn CD tại Pháp "Till the World Ends" – 3:57  "Till the World Ends" (The Femme Fatale Remix) hợp tác với Nicki Minaj và Kesha – 4:44 Tải kĩ thuật số (The Femme Fatale Remix) "Till the World Ends" (The Femme Fatale Remix) [hợp tác với Nicki Minaj và Kesha] — 4:44 Tải kĩ thuật số (Culture Shock Remix) "Till the World Ends" (Culture Shock Remix) — 4:02 Tải kĩ thuật số (Twister Remix) "Till the World Ends" (Twister Remix) — 4:19 Tải kĩ thuật số (EP) "Till the World Ends"  — 3:58  "Till the World Ends" (bản không lời) — 3:58  "Till the World Ends" (Billionaire Extended Remix) — 5:20  "Till the World Ends" (Video) — 3:55  :  Tải kĩ thuật số (The Femme Fatale Four Pack) "Till the World Ends" (The Femme Fatale Remix) [hợp tác với Nicki Minaj và Kesha] — 4:44  "Till the World Ends" (Culture Shock Remix) — 4:02  "Dance Till the World Ends" (Video) — 3:52  "Till the World Ends" (Culture Shock Remix) [Video] — 3:59 Tải kĩ thuật số (The Remixes) "Till the World Ends" — 3:58  "Till the World Ends" (Bloody Beetroots Extended Remix) — 4:06  "Till the World Ends" (White Sea Extended Club Remix) — 4:50  "Till the World Ends" (Kik Klap Radio Remix) — 3:41  "Till the World Ends" (Alex Suarez Radio Remix) — 3:56  "Till the World Ends" (Friscia and Lamboy Club Remix) — 9:57  "Till the World Ends" (Varsity Team Radio Remix) — 4:15  "Till the World Ends" (Karmatronic Extended Club Remix) — 6:47 Tải kĩ thuật số (The UK Remixes) "Till the World Ends" — 3:58  "Till the World Ends" (Gareth Wyn Remix) — 6:25  "Till the World Ends" (Olli Collins + Fred Portelli Remix) — 6:01  "Till the World Ends" (Billionaire Extended Remix) — 5:20  "Till the World Ends" (Billionaire Radio Remix) — 2:58
Chứng nhận

| Quốc gia | Chứng nhận | Số đơn vị/doanh số chứng nhận |
| --- | --- | --- |
| Úc (ARIA) | 2× Bạch kim | 140.000^ |
| Bỉ (BEA) | Vàng | 15.000* |
| Đan Mạch (IFPI Đan Mạch) | Vàng | 15,000^ |
| Ý (FIMI) | Bạch kim | 30.000* |
| México (AMPROFON) | Vàng | 30,000* |
| New Zealand (RMNZ) | Vàng | 7.500* |
| Thụy Điển (GLF) | 3× Bạch kim | 60.000‡ |
| Thụy Sĩ (IFPI) | Vàng | 15.000^ |
| Hoa Kỳ (RIAA) |  | 3,000,000 |
Trực tuyến
| Đan Mạch (IFPI Đan Mạch) | Vàng | 50,000^ |
 * Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ. ^ Chứng nhận dựa theo doanh số nhập hàng.
Lịch sử phát hành

| Quốc gia | Ngày | Định dạng | Nhãn hiệu |
| --- | --- | --- | --- |
| Mỹ | 4 tháng 3 năm 2011 | Ra mắt trên radio | Jive Records |
| Mỹ | 4 tháng 3 năm 2011 | Tải kĩ thuật số | Jive Records |
| Mỹ | 4 tháng 3 năm 2011 | Tải kĩ thuật số | Jive Records |
| Vương quốc Anh | 4 tháng 3 năm 2011 | Tải kĩ thuật số | Jive Records |
| Mỹ | 7 tháng 3 năm 2011 | Mainstream radio | Jive Records |
| Đức | 11 tháng 3 năm 2011 | Tải kĩ thuật số | Jive Records |
| Đức | 15 tháng 4 năm 2011 | Đĩa đơn CD | Jive Records |
| Mỹ | 15 tháng 4 năm 2011 | Tải kĩ thuật số – phiên bản remix | Jive Records |
| Brazil | 18 tháng 4 năm 2011 | Tải kĩ thuật số – phiên bản remix | Jive Records |
| Mỹ | 22 tháng 4 năm 2011 | Tải kĩ thuật số – đĩa đơn remix | Jive Records |
Tiếng Nahuatl
Phân loại học

Về mặt tên gọi, danh từ Nahuatl thường được dùng để chỉ một nhóm các ngôn ngữ có quan hệ mật thiết, hoặc các phương ngữ phân kỳ, thuộc ngành Nahua của ngữ hệ Uto-Aztec. Instituto Nacional de Lenguas Indígenas (Viện Quốc gia về Ngôn ngữ Dân tộc Bản địa) của Mexico công nhận 30 biến thể riêng biệt tồn tại trong "nhóm ngôn ngữ" Nahuatl. Tuy vậy Ethnologue chỉ công nhận 28 biến thể với mã ISO chính thức. Theo một số phân loại, tiếng Nahuatl còn bao gồm cả tiếng Pipil (Nawat) ở El Salvador và Nicaragua. Bất kể Nahuatl có là một dãy liên tục phương ngữ hay là một tập hợp ngôn ngữ đi chăng nữa, thì chúng vẫn tạo thành một chi nhánh đơn lẻ của hệ Uto-Aztec, đều phát sinh từ cùng một sơ ngữ là tiếng Nahua nguyên thủy. Đối với nhà nước Mexico, câu hỏi liệu nên coi chúng là các biến thể hay các phương ngữ của cùng một ngôn ngữ lại bị làm rối rắm thêm bởi các vấn đề chính trị.
Trong quá khứ, nhánh Uto-Aztec chứa tiếng Nahuatl được gọi là Aztecan. Kể từ những năm 1990 trở đi, cách gọi Nahuan đã trở nên phổ biến và thay thế cách gọi cũ, đặc biệt là trong các ấn phẩm tiếng Tây Ban Nha. Theo đồng thuận đa số, nhánh Nahuan (Aztecan) của hệ Uto-Aztec được chia thành hai nhóm: Aztec chung và Pochutec.
Nhóm Aztec chung bao gồm tiếng Nahuatl và tiếng Pipil; nhóm Pochutec chỉ bao gồm tiếng Pochutec, một ngôn ngữ đã thất truyền trong thế kỷ 20, chưa được nghiên cứu kĩ lưỡng. Campbell và Langacker cho rằng tiếng Pochutec nằm ngoài nhóm Aztec, song một số nhà nghiên cứu lại cho rằng nó nên được coi là một biến thể phân kỳ thuộc khu vực ngoại vi phía tây.
Nahuatl tất nhiên bao hàm tiếng Nahuatl cổ điển, cùng các ngôn ngữ có quan hệ gần gũi với nó ở Mexico. Giới ngôn ngữ học vẫn chưa thống nhất được là có nên xếp tiếng Pipil vào nhóm này hay không. Lyle Campbell (1997) tách tiếng Pipil khỏi nhánh Nahuatl của nhóm Aztec; trong khi các nhà phương ngữ học như Una Canger, Karen Dakin, Yolanda Lastra, và Terrence Kaufman lại nghiêng về phương án xếp tiếng Pipil vào nhánh Aztec chung, dẫn chứng các mối quan hệ lịch sử gần gũi của nó với các phương ngữ ngoại vi đông của nhánh Aztec chung.
Nghiên cứu hiện nay về cấp phân loại thấp hơn của nhóm Nahuatl dựa phần lớn vào các công trình của Canger (1980), Canger (1988) và Lastra de Suárez (1986). Canger giới thiệu mô hình phân loại bao gồm một nhóm Trung Tâm và hai nhóm Ngoại vi. Lastra tán thành quan điểm này, tuy vẫn bất đồng ở một vài chi tiết. Canger & Dakin (1985) đã chứng minh rằng có một đứt gãy giữa nhánh Đông và Tây Nahua, dấu hiệu khả dĩ về sự phân tách sớm nhất của cộng đồng nói tiếng proto-Nahua. Canger ban đầu nhìn nhận khu vực phương ngữ trung tâm như một cận vùng biến đổi cao của nhánh Tây; song vào năm 2011, bà đề xuất khu vực này vốn phát sinh từ một ngôn ngữ koiné thành thị sở hữu các đặc điểm của khu vực phương ngữ Tây lẫn Đông. Canger (1988) đề xuất, song không dám chắc, rằng các phương ngữ ở La Huasteca đều thuộc về nhóm Trung tâm. Trước đó thì Lastra de Suárez (1986) đã xếp chúng vào nhóm Ngoại vi Đông, quan điểm mà được tiếp nối bởi Kaufman (2001).
Phân loại học > Thuật ngữ

Không có sự nhất quán về thuật ngữ chỉ các biến thể của tiếng Nahuatl. Nahuatl vốn là một danh từ tiếng Nahuatl, có lẽ bắt nguồn từ nāwatlaʔtōlli [naːwat͡laʔˈtoːlli] ('ngôn ngữ trong trẻo'). Ngôn ngữ này trước đây được gọi là tiếng Aztec vì lẽ nó từng được nói bởi dân tộc Aztec ở Trung Mexico (phát âm tiếng Nahuatl: [asˈteːkaḁ]). Dưới sự cai trị của đế chế Aztec đóng đô ở Mexico-Tenochtitlan, thứ tiếng này dần trở thành biểu tượng tương liên với bá quyền của nhóm sắc tộc mēxihcah [meːˈʃiʔkaḁ], do vậy tiếng Nahuatl xưa kia có tên là mēxihcacopa [meːʃiʔkaˈkopaˀ] 'theo lề thói của người Mexica' hay mēxihcatlahtolli 'ngôn ngữ Mexica'. Ngày nay hiếm ai còn sử dụng từ "Aztec" để chỉ các ngôn ngữ Nahuan hiện đại, song tên gọi truyền thống do các nhà ngôn ngữ học đặt cho một nhánh của hệ ngôn ngữ Ute-Aztec vẫn giữ nguyên là "Aztec", tuy cũng có một số nhà ngôn ngữ học ưa chuộng cách gọi Nahuan hơn. Kể từ năm 1978, người ta dùng thuật ngữ Aztec chung/General Aztec để chỉ nhánh ngôn ngữ Aztec ngoại trừ  tiếng Pochutec.
Người bản ngữ Nahuatl thường gọi tiếng mẹ đẻ của mình bằng danh từ Mexicano hoặc một từ nào đó bắt nguồn từ mācēhualli (nghĩa đen là "dân thường" trong tiếng Nahuatl). Ví dụ, người bản ngữ Nahuatl ở vùng Tetelcingo, Morelos gọi tiếng mẹ đẻ của mình là mösiehuali. Người Pipil ở El Sanvador không gọi tiếng mẹ đẻ của mình là "Pipil" như phần đông giới ngôn ngữ học, mà gọi bằng cái tên nawat. Người Nahua ở bang Durango gọi ngôn ngữ của mình là Mexicanero. Người nói tiếng Nahuatl ở Eo đất Tehuantepec gọi ngôn ngữ của mình là mela'tajtol 'ngôn ngữ ngay thẳng'. Một số cộng đồng ngôn ngữ dùng từ Nahuatl để chỉ tiếng mẹ đẻ, song đây có vẻ là hiện tượng mới nổi thời hiện đại. Các nhà ngôn ngữ học thường định danh cho một phương ngữ Nahuatl bằng cách gắn thêm địa danh của ngôi làng hay khu vực tương ứng vào làm tính ngữ.
Lịch sử > Thời hiện đại

Tình trạng thổ ngữ tại Mexico suốt thời hiện đại đang ngày một trầm trọng, và số lượng người nói thổ ngữ bản địa cũng đang ngày một giảm. Tuy rằng lượng người nói tuyệt đối của tiếng Nahuatl đã tăng so với quá khứ, sự thật là các cộng đồng bản địa đang dần bị tách li khỏi xã hội Mexico. Năm 1895, chỉ hơn 5% dân số Mexico nói tiếng Nahuatl. Tới năm 2000, con số này giảm xuống còn 1,49%. Quan ngại về quá trình tách li xã hội cũng như khuynh hướng di cư tới thành thị và tới Hoa Kỳ của người dân Mexico, một số nhà ngôn ngữ cảnh báo sự thất truyền ngôn ngữ đang rất kề cận.
Kể từ đầu thế kỷ 20 cho tới giữa những năm 1980, chính phủ Mexico thực hiện chính sách giáo dục Tây Ban Nha hóa (castellanización) các cộng đồng bản địa, chỉ giảng dạy bằng tiếng Tây Ban Nha và ngăn cản người dân sử dụng các thổ ngữ. Vì thế nên hiện nay hầu như chẳng có người nói tiếng Nahuatl nào biết chữ Nahuatl, đồng thời tỉ lệ người nói tiếng Nahuatl biết chữ Tây Ban Nha cũng rất thấp so với phần còn lại của Mexico. Ngay cả vậy, số người nói tiếng Nahuatl hiện nay vẫn đạt hơn một triệu, trong đó 10% là người độc ngữ. Sự sinh tồn tổng thể của tiếng Nahuatl chưa hẳn là đã lâm nguy, song sự sinh tồn cục bộ của các phương ngữ mới là vấn đề cần sự quan tâm sát sao. Một số phương ngữ đã bị thất truyền trong vài thập kỷ gần đây của thế kỷ 20.
Giai đoạn những năm 1990 chứng kiến sự chuyển biến lớn lao trong chính sách của Mexico đối với quyền lợi của các dân tộc bản địa và các ngôn ngữ bản địa. Sự phát triển của các hiệp ước trên chính trường quyền lợi quốc tế cộng với các áp lực nội bộ (chẳng hạn các xúc tác về chính trị – xã hội gây ra bởi Quân đội Giải phóng Dân tộc Zapatista cùng các phong trào đấu tranh của nhân dân bản địa) đã dẫn đến các cải cách hiến pháp và sự hình thành của các cơ quan phi tập trung hóa như Ủy ban quốc gia vì sự phát triển của các dân tộc bản địa (CDI) và Instituto Nacional de Lenguas Indígenas (INALI), mang trọng trách tuyên truyền cũng như bảo vệ các cộng đồng người bản địa và ngôn ngữ bản địa.
Cụ thể, đạo luật cấp liên bang Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas ['Công pháp về Quyền Ngôn ngữ của các Dân tộc Bản địa', ban hành ngày 13 tháng 3 năm 2003] chính thức công nhận tất cả các ngôn ngữ bản địa, bao gồm tiếng Nahuatl, như là các ngôn ngữ quốc gia và cho phép người bản địa sử dụng chúng trong mọi lĩnh vực của đời sống riêng tư và công cộng. Căn cứ vào Điều 11, giáo dục liên văn hóa và song ngữ là bắt buộc. Tuy nhiên, tiến độ của việc tích hợp tiếng Nahuatl vào chương trình giảng dạy và việc đảm bảo quyền ngôn ngữ cho người nói vẫn còn khá chậm chạp.
Nhân khẩu và phân bố

Bài chi tiết: Ngữ tộc Nahua và Người Nahua
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Khu vực | Số  người nói | Tỉ lệ  phần trăm |
| Đặc khu Liên bang | 37.450 | 0,44% |
| Guerrero | 136.681 | 4,44% |
| Hidalgo | 221.684 | 9,92% |
| Bang México | 55.802 | 0,43% |
| Morelos | 18,656 | 1,20% |
| Oaxaca | 10.979 | 0,32% |
| Puebla | 416.968 | 8,21% |
| San Luis Potosí | 138.523 | 6,02% |
| Tlaxcala | 23.737 | 2,47% |
| Veracruz | 338.324 | 4,90% |
| Các bang còn lại | 50.132 | 0,10% |
| Tổng: | 1.448.937 | 1,49% |
Hiện nay, một loạt các ngôn ngữ Nahua phân bố rải rác từ bang Durango phía bắc xuống bang Tabasco phía đông nam. Một phần thiểu số người dân nói tiếng Pipil, ngôn ngữ Nahua xa nhất về phía nam, sinh sống ở El Salvador. Theo IRIN-International, dự án Phục hồi tiếng Nawat, lượng người nói tiếng Pipil chưa thể được xác định chính xác. Số liệu dao động trong khoảng "có lẽ vài ngàn người, [hoặc] có lẽ chỉ vài trăm người".
Số liệu điều tra năm 2000 của INEGI cho biết có tầm 1,45 triệu người nói tiếng Nahuatl, trong đó khoảng 198.000 (14,9%) là người độc ngữ (monolingual). Theo đó, lượng nữ giới độc ngữ nhỉnh hơn nam giới, cụ thể là phụ nữ chiếm gần 2/3 số người độc ngữ. Các bang Guerrero và Hidalgo có tỉ lệ người chỉ nói tiếng Nahuatl cao nhất khi so với tổng dân số nói tiếng Nahuatl, lần lượt ở mức 24,2% và 22,6%. Đối với các bang còn lại, số người độc ngữ hầu như chỉ nằm dưới 5%. Điều này nghĩa là 95% nhân khẩu nói tiếng Nahuatl còn lại tại các bang đó biết nói cả tiếng Tây Ban Nha.
Người nói tiếng Nahuatl tập trung chủ yếu tại các bang Puebla, Veracruz, Hidalgo, San Luis Potosí, và Guerrero. Phần đông cũng sinh sống ở Bang Mexico, Morelos, và Đặc khu Liên bang, cùng một số cộng đồng ở Michoacán và Durango. Tiếng Nahuatl đã bị thất truyền ở Jalisco và Colima trong thế kỷ 20. Do sự di cư nội địa, các cộng đồng nói tiếng Nahuatl hiện có mặt trên khắp đất nước Mexico. Dòng nhập cư hiện đại của các công nhân và các gia đình Mexico vào Hoa Kỳ đã góp phần hình thành một số cộng đồng Nahuatl tại đây, đặc biệt là ở các bang California, New York, Texas, New Mexico và Arizona.
Âm vị học

Theo định nghĩa, nhóm ngôn ngữ Nahua là một nhánh của hệ Ute-Aztec do chúng sở hữu nhiều biến đổi âm tương đồng bắt nguồn từ tiền ngữ Ute-Aztec (PUA). Các bảng bên dưới biểu diễn hệ thống âm vị của tiếng Nahuatl cổ điển, ví dụ điển hình của ngôn ngữ Nahua. Ở các phương ngữ hiện đại, âm /t͡ɬ/, xuất hiện khá thường xuyên trong tiếng Nahuatl cổ điển, đã biến thành âm /t/ (như tiếng Nahuatl eo đất, tiếng Mexicanero và tiếng Pipil) hoặc âm /l/ (như tiếng Nahuatl ở Pómaro, Michoacán). Nhiều phương ngữ không còn phân biệt nguyên âm ngắn hay dài nữa; điều này dẫn đến hiện tượng bù đắp các đặc trưng mới về chất trong một số phương ngữ đó, ví dụ như tiếng Nahuatl Tetelcingo. Số khác thì phát sinh giọng âm vực, kiểu như tiếng Nahuatl ở Oapan, Guerrero. Rất nhiều phương ngữ hiện đại tiếp thu các âm vị của tiếng Tây Ban Nha, chẳng hạn  /b, d, ɡ, f/.
Âm vị học > Âm vị

* Âm vị thanh hầu, gọi là saltillo, chỉ xuất hiện sau nguyên âm. Ở nhiều phương ngữ hiện đại, âm vị này được thực hiện như [h]; song ở một số phương ngữ như trường hợp của tiếng Nahuatl cổ điển, nó lại được thực hiện như âm thanh hầu tắc [ʔ].
Ở nhiều phương ngữ Nahuatl, tính đối ngẫu nguyên âm dài ngắn không còn rạch ròi, thậm chí đã tiêu biến hoàn toàn ở một số phương ngữ. Ví dụ, độ dài ngắn nguyên âm trong phương ngữ Tetelcingo đã bị thay thế bởi một sự khác biệt về chất:
|  | Nguyên âm dài | Nguyên âm dài | Nguyên âm dài | Nguyên âm dài | Nguyên âm ngắn | Nguyên âm ngắn | Nguyên âm ngắn | Nguyên âm ngắn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tiếng Nahuatl cổ điển | /iː/ | /eː/ | /aː/ | /oː/ | /i/ | /e/ | /a/ | /o/ |
| Phương ngữ Tetelcingo | /i/ | /i̯e/ | /ɔ/ | /u/ | /ɪ/ | /e/ | /a/ | /o/ |
Âm vị học > Tha âm vị

Phần lớn biến thể của tiếng Nahuatl có hệ thống tha âm tương đối đơn giản. Ở nhiều phương ngữ, phụ âm hữu thanh sẽ chuyển thành vô thanh nếu đứng ở cuối từ hoặc ở trong cụm phụ âm: /j/ vô thanh hóa thành âm xuýt ngạc cứng-chân răng vô thanh /ʃ/, /w/ vô thanh hóa thành âm xát thanh hầu vô thanh [h] hoặc thành âm tiếp cận ngạc mềm môi hóa vô thanh [ʍ], và /l/ vô thanh hóa thành âm xát bên chân răng vô thanh [ɬ]. Ở một số phương ngữ, phụ âm đầu tiên ở hầu hết cụm phụ âm được thực hiện như [h]. Một số phương ngữ biểu hiện sự giảm độ căng của các phụ âm vô thanh kẹp giữa các nguyên âm. Âm mũi thường bị đồng hóa với vị trí cấu âm của một phụ âm liền kề. Âm xát bên chân răng vô thanh [t͡ɬ] đứng sau /l/ thì bị đồng hóa và phát âm như [l].
Âm vị học > Kết âm vị

Tiếng Nahuatl cổ điển và phần lớn các phương ngữ đương đại sở hữu hệ thống âm vị tương đối đơn giản. Chúng chỉ cho phép các âm tiết với nhiều nhất là một phụ âm ở đầu và ở cuối.
Các cụm phụ âm chỉ đứng sau trung vị từ và trên các ranh giới âm tiết. Một số hình vị có hai dạng so le: một dạng có nguyên âm i không cho phép sự xuất hiện của cụm phụ âm và một dạng không có i. Ví dụ, hậu tố tuyệt cách có các dạng biến hình là -tli (dùng sau phụ âm) và -tl (dùng sau nguyên âm). Song một số phương ngữ đương đại có thể hình thành các cụm phụ âm khá phức tạp do sự tiêu biến nguyên âm. Số khác thì lại có các chuỗi âm tiết co cụm, khiến trọng âm của từ/câu bị dịch chuyển hoặc nguyên âm bị kéo dài.
Âm vị học > Trọng âm

Phần lớn phương ngữ Nahuatl nhấn trọng âm ở âm tiết gần cuối của một từ. Trong tiếng Mexicanero ở Durango, nhiều âm tiết không nhấn đã tiêu biến trong các từ, và vị trí nhấn trong một âm tiết đã trở thành đặc điểm có tính âm vị.
Hình thái và cú pháp

: Tất cả các ví dụ ở phần này được trích dẫn và dịch giải sang tiếng Việt từ Suárez (1983:61–63), trừ khi có lưu ý. Từ vựng đều đã được chuẩn hóa.
Các ngôn ngữ Nahuatl có tính chắp dính và hỗn nhập rất cao. Điều này nghĩa là một từ có thể được tạo thành từ sự kết hợp của nhiều tiền tố và hậu tố với một căn tố ở giữa, vậy nên một từ tiếng Nahuatl có thể dài bằng cả một câu.
Ví dụ sau đây biểu diễn cách thức động từ biến đổi theo chủ ngữ, bị thể và bổ ngữ:
ni-
Tôi-
mits-
bạn-
teː-
ai đó-
tla-
gì đó-
makiː
đưa
-lti
-CAUS
-s
-FUT
ni- mits- teː- tla- makiː -lti -s
Tôi- bạn- {ai đó}- {gì đó}- đưa -CAUS -FUT
"Tôi sẽ khiến ai đó đưa gì đó cho bạn" (tiếng Nahuatl cổ điển)
Hình thái và cú pháp > Đại từ

Nhìn chung tiếng Nahuatl có ba ngôi chính, xét cả về dạng số đơn lẫn số phức. Ít nhất một phương ngữ hiện đại, biến thế Eo đất-Mecayapan, có sự phân biệt giữa dạng đại từ gộp chung (chúng ta, bao gồm cả bạn) và không gộp (chúng ta, không tính bạn) ở ngôi nhất số phức:
| --- | --- |
 Đại từ số phức ngôi nhất trong tiếng Nahuatl cổ điển: tehwaːntin "chúng ta"  :  Đại từ số phức ngôi nhất trong tiếng Nahuatl Eo đất-Mecayapan: nejamēn ([nehameːn]) "chúng ta, không tính bạn" (= tôi & họ)  tejamēn ([tehameːn]) "chúng ta, tính cả bạn" (= tôi & bạn & họ)  
Tuy nhiên sự phân biệt giữa đại từ tôn xưng/không tôn xưng phổ biến hơn cả, thường chỉ áp dụng cho ngôi hai và ngôi ba chứ không bao giờ cho ngôi nhất.
| --- | --- |
 Dạng không tôn xưng: tehwaːtl "bạn"  amehwaːntin "các bạn"  yehwatl "anh ấy/cô ấy/nó"  :  Dạng tôn xưng: tehwaːtzin "bạn"  amehwaːntzitzin "các bạn"  yehwaːtzin "anh ấy/cô ấy"
Hình thái và cú pháp > Số đếm

Tiếng Nahuatl sử dụng hệ đếm nhị thập phân (cơ số 20). Các giá trị cơ bản là cempoalli (1 × 20), centzontli (1 × 400), cenxiquipilli (1 × 8.000), cempoalxiquipilli (1 × 20 × 8.000 = 160.000), centzonxiquipilli (1 × 400 × 8.000 = 3.200.000) và cempoaltzonxiquipilli (1 × 20 × 400 × 8.000 = 64.000.000). Lưu ý rằng tiền tố ce(n/m) ở đầu nghĩa là 'một' (như trong 'một trăm' và 'một ngàn') và nó có thể được thay thế để tạo ra những con số khác. Ví dụ, ome (2) × poalli (20) = ompoalli (40), ome (2) × tzontli (400) = ontzontli (800). Yếu tố -li trong từ poalli (và xiquipilli) và -tli trong từ tzontli là những hậu tố danh ngữ chỉ xuất hiện cuối từ; vì vậy poalli, tzontli và xiquipilli ghép lại với nhau sẽ thành poaltzonxiquipilli.