Phân cấp hành chính Việt Nam
Lịch sử > Thời kỳ 1945 - 1954

Vào thời đế quốc Việt Nam, Việt Nam không còn là ba xứ riêng biệt. Các cấp hành chính gần như không thay đổi, tất cả đều do người Việt quản lý.
Sau cách mạng tháng Tám, theo điều 57, chương V, Hiến pháp năm 1946:
Nước Việt Nam về phương diện hành chính gồm có ba bộ: Bắc, Trung, Nam. Mỗi bộ chia thành tỉnh, mỗi tỉnh chia thành huyện, mỗi huyện chia thành xã.
Như vậy vào thời kỳ này các đơn vị hành chính của Việt Nam được phân thành 4 cấp, ngoài các cấp xã, huyện, tỉnh như sau này thì vẫn còn có cấp Bộ (cả nước có 3 Bộ: Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam Bộ). Cấp phủ, châu bị bãi bỏ.
Các tỉnh thời kỳ 1945 - 1946 (69 tỉnh, thành phố):
Bắc Bộ có 27 tỉnh và 2 thành phố:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. TP. Hà Nội 2. TP. Hải Phòng 3. Bắc Giang 4. Bắc Kạn 5. Bắc Ninh  | 6. Cao Bằng 7. Hà Đông 8. Hà Giang 9. Hà Nam 10. Hải Dương  | 11. Hải Ninh 12. Hòa Bình 13. Hưng Yên 14. Kiến An 15. Lai Châu  | 16. Lạng Sơn 17. Lào Cai 18. Nam Định 19. Ninh Bình 20. Phú Thọ  | 21. Phúc Yên 22. Quảng Yên 23. Sơn La 24. Sơn Tây 25. Thái Bình  | 26. Thái Nguyên 27. Tuyên Quang 28. Vĩnh Yên 29. Yên Bái  |
Trung Bộ có 18 tỉnh và 1 thành phố:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. TP. Đà Nẵng 2. Thanh Hóa 3. Nghệ An 4. Hà Tĩnh  | 5. Quảng Bình 6. Quảng Trị 7. Thừa Thiên 8. Quảng Nam  | 9. Quảng Ngãi 10. Bình Định 11. Phú Yên 12. Khánh Hòa  | 13. Phan Rang 14. Bình Thuận 15. Kon Tum 16. Plây Cu  | 17. Darlac 18. Lâm Viên (Lang Biang) 19. Đồng Nai Thượng  |
Nam Bộ có 20 tỉnh và 1 thành phố:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. TP. Sài Gòn 2. Chợ Lớn 3. Gia Định  | 4. Bà Rịa 5. Biên Hòa 6. Thủ Dầu Một  | 7. Tây Ninh 8. Tân An 9. Mỹ Tho  | 10. Bến Tre 11. Vĩnh Long 12. Trà Vinh  | 13. Sa Đéc 14. Châu Đốc 15. Hà Tiên  | 16. Long Xuyên 17. Cần Thơ 18. Sóc Trăng  | 19. Gò Công 20. Rạch Giá 21. Bạc Liêu  |
Tuy nhiên, đơn vị hành chính cấp Bộ (của chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hoà) chỉ tồn tại trong khoảng vài năm rồi bỏ. Nhưng chính quyền Quốc gia Việt Nam thì lập chức Thủ hiến cho mỗi Phần (chính là Bộ theo cách gọi của họ).
Ngày 19/7/1946, thành lập Đặc khu Hồng Gai trên cơ sở tách khỏi tỉnh Quảng Yên.
Ngày 12/9/1947, Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ (chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa), thay đổi sắp xếp lại hành chính 2 tỉnh Châu Đốc và Long Xuyên để thành lập các tỉnh mới có tên là Long Châu Tiền và Long Châu Hậu.
Ngày 12/2/1950, thành lập tỉnh Vĩnh Phúc trên cơ sở sáp nhập 2 tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên.
Tháng 8/1950, thành lập đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn trên cơ sở thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn.
Tháng 10/1950, thành lập tỉnh Long Châu Hà trên cơ sở sáp nhập 2 tỉnh Long Châu Hậu và Hà Tiên.
Tháng 6/1951, 2 tỉnh Long Châu Tiền và Sa Đéc hợp nhất thành tỉnh Long Châu Sa.
Tháng 5/1951, Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ đã thay đổi sắp xếp hành chính nhiều tỉnh ở Nam Bộ như sau:
Tỉnh Rạch Giá bị giải thể và bị xé lẻ, nhập vào các tỉnh Bạc Liêu, Cần Thơ, Sóc Trăng.
Hợp nhất 3 tỉnh Mỹ Tho, Tân An, Gò Công thành 1 tỉnh có tên là tỉnh Mỹ Tho (còn gọi là tỉnh Tân Mỹ Gò).
Hợp nhất 2 tỉnh Vĩnh Long và Trà Vinh lại thành 1 tỉnh có tên là tỉnh Vĩnh Trà.
Hợp nhất 2 tỉnh Bà Rịa và Chợ Lớn lại thành 1 tỉnh có tên là tỉnh Bà Rịa - Chợ Lớn (còn gọi là tỉnh Bà Chợ).
Hợp nhất 2 tỉnh Thủ Dầu Một và Biên Hòa lại thành 1 tỉnh có tên là tỉnh Thủ Biên.
Hợp nhất 2 tỉnh Gia Định và Tây Ninh lại thành 1 tỉnh có tên là tỉnh Gia Định Ninh.
Các tỉnh mới này ở Nam Bộ tồn tại đến tháng 8/1954 thì giải thể, phân chia đơn vị hành chính trở lại giống như thời gian trước năm 1947.