stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Âu Lạc
Thành Cổ Loa

Dấu tích của thời Âu Lạc để lại đến ngày nay là hệ thống thành Cổ Loa và hàng vạn mũi tên đồng được khai quật ở gần thành cổ. Thành Cổ Loa được các nhà khảo cổ học đánh giá là "tòa thành cổ nhất, quy mô lớn vào bậc nhất, cấu trúc cũng thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ".
Thành Cổ Loa theo tương truyền gồm 9 vòng xoáy trôn ốc, nhưng căn cứ trên dấu tích hiện còn, các nhà khoa học nhận thấy thành có 3 vòng, trong đó vòng thành nội rất có thể được làm về sau, dưới thời Ngô Quyền. Chu vi vòng ngoài 8 km, vòng giữa 6,5 km, vòng trong 1,6 km, diện tích trung tâm lên tới 2 km². Mặt ngoài lũy dốc thẳng đứng, mặt trong thoải để đánh vào thì khó, trong đánh ra thì dễ. Lũy cao trung bình từ 4–5 m, có chỗ cao đến 8–12 m. Chân lũy rộng 20–30 m, mặt lũy rộng 6–12 m. Khối lượng đất đào đắp ước tính 2,2 triệu mét khối. Trên địa phận thành, các nhà khảo cổ đã từng khai quật được nhiều mộ cổ, hàng vạn mũi tên đồng ba cạnh, khuôn đúc mũi tên, rìu lưỡi xéo bằng đồng, trống đồng và thậm chí cả ngói ống.
Từ năm 1959 ở Cổ Loa đã phát hiện được kho tên đồng hàng vạn mũi tại khu vực Cầu Vực. Cuộc khai quật Đền Thượng năm 2005 phát hiện di tích lò đúc mũi tên đồng cùng các khuôn đúc mũi tên ba cạnh, cho phép xác định rằng khu vực tây nam thành Trong xưa là một binh xưởng đúc mũi tên trang bị cho quân đội của An Dương Vương. Có hai chiếc lẫy nỏ trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử quốc gia được phát hiện ở Cổ Loa, có niên đại cách ngày nay khoảng 2500 – 2000 năm
Kháng chiến chống quân Tần xâm lược

Bài chi tiết: Chiến tranh Tần-Việt
Theo Sử ký Tư Mã Thiên của sử gia người Hán - Tư Mã Thiên viết vào thế kỷ 1 TCN, năm 218 TCN hoàng đế nhà Tần - Tần Thủy Hoàng sai hiệu uý Đồ Thư mang 50 vạn quân xâm lược các bộ tộc Việt ở phía Nam. Người Việt dùng chiến tranh du kích chống lại dẫn tới cuộc chiến kéo dài tới 10 năm, Đồ Thư bị diệt, người Âu Lạc bảo vệ được lãnh thổ.
Tượng Thục Phán bằng đồng được đặt bên trong đền thờ An Dương Vương ở Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội.
Cuộc kháng chiến chống xâm lược Tần là cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước đầu tiên trong chính sử Việt Nam.
Sụp đổ

Theo hai bộ sử ký Đại Việt sử ký toàn thư (viết ở thế kỷ 15) và Đại Việt sử lược (viết ở thế kỷ 13), thì nhà nước Âu Lạc kết thúc vào năm 208 TCN sau khi An Dương Vương bị Triệu Đà (một viên quan nhà Tần ở Quảng Đông - Trung Quốc) đánh bại và sáp nhập.
Tuy nhiên theo bộ Sử ký của Tư Mã Thiên (quan nhà Hán) (thế kỷ 1 TCN) lại viết rằng Tây Âu Lạc (tức nước Âu Lạc phía Tây) bị Triệu Đà đánh bại ngay sau khi thái hậu nhà Hán là Lữ Hậu chết, Lữ Hậu chết năm 180 TCN, vì thế một số sách báo ngày nay cũng viết Âu Lạc sụp đổ năm 179 TCN.
Một số tài liệu tham khảo

↑  Kiernan 2019, tr. 67.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFKiernan2019 (trợ giúp)
↑  ĐVSKTT (tập 1): "王既併文郎國，改國號曰甌貉國。"
"Vị vua sau đấy sáp nhập nước Văn Lang, đổi quốc hiệu thành Âu Lạc."
↑  Thái sử công thư (trang 113): "且南方卑濕，蠻夷中間，其東閩越千人眾號稱王，其西甌駱裸國亦稱王。
"Thả nam phương ti thấp, Man Di trung gian, kì đông Mân Việt thiên nhân chúng hiệu xưng Vương, kì tây Âu Lạc khỏa quốc diệc xưng Vương"
↑  Đại Việt sử ký toàn thư, quyển I Lưu trữ 2009-12-16 tại Wayback Machine.
↑  Phan Huy Lê và đồng nghiệp 1991, tr. 129–130Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFPhan_Huy_LêTrần_Quốc_VượngHà_Văn_TấnLương_Ninh1991 (trợ giúp)
↑  “Kinh đô Cổ Loa – Trong Lịch sử hình thành Văn minh Đại Việt”. Trung tâm Nghiên cứu Hoàng thành. 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2022.
↑  “Tìm hiểu về tướng quân Cao Lỗ và chiếc lẫy nỏ trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử quốc gia”. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Truy cập 26 tháng 9 năm 2024.
↑  Sử ký Tư Mã Thiên, Quyển 113, mục Nam Việt liệt truyện, chép: "佗因此以兵威邊，財物賂遺閩越、西甌駱，役屬焉，東西萬餘里。" (Đà nhân thử dĩ binh uy biên, tài vật lộ di Mân Việt, Tây Âu Lạc, dịch thuộc yên, đông tây vạn dư lý)
Đại Việt sử ký toàn thư - Ngô Sĩ Liên
Đại Việt sử lược - khuyết danh, Trần Quốc Vượng dịch
Bản đồ Văn Lang của Hùng Vương và Nam Cương của Thục Phán.
Sơ đồ thành Cổ Loa.
Bề mặt ngói ống tại Cổ Loa
Bản đồ các khu vực lẻ tẻ do nhà Tần chiếm được của các nhóm tộc Bách Việt ở phía Nam sông Dương Tử sau năm 210 TCN.
Tượng An Dương Vương ở Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh
Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam

Bài này viết về Trung tâm Phim Truyền hình thuộc Đài Truyền hình Việt Nam, viết tắt tên tiếng Anh là VFC. Đối với các định nghĩa khác, xem VFC.
| --- | --- |

Loại hình: Đơn vị trực thuộc Đài Truyền hình Việt Nam
Ngành nghề: Sản xuất phim truyền hình và chương trình truyền hình khác
Thành lập: 7 tháng 9 năm 1980; 43 năm trước
Trụ sở chính: 906 đường La Thành, phường Giảng Võ, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội
Website: vfc.vtv.vn
Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam, hay còn gọi với tên đầy đủ là Trung tâm Phim truyền hình – Đài Truyền hình Việt Nam (tiếng Anh: Vietnam Television Film Center, viết tắt là VFC), là một đơn vị sản xuất phim và chương trình truyền hình trực thuộc Đài Truyền hình Việt Nam.
Trung tâm có chức năng chính là sản xuất phim truyền hình (cả chính luận và giải trí) để phát sóng trên các kênh của Đài Truyền hình Việt Nam, đồng thời là nhà sản xuất của một số thể loại chương trình truyền hình khác như hài kịch, talk show, chương trình truyền hình trực tiếp, chương trình truyền hình thực tế, gameshow...
Lịch sử

Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam có tiền thân là Công ty Nghe nhìn Việt Nam, được thành lập vào năm 1980. Năm 1996, đơn vị này mang tên là Hãng phim truyền hình Việt Nam và được sáp nhập vào Đài Truyền hình Việt Nam. Từ ngày 1 tháng 8 năm 2003, Hãng phim truyền hình Việt Nam đổi tên thành Trung tâm Sản xuất Phim truyền hình Việt Nam. Từ ngày 8 tháng 9 năm 2022, Trung tâm Sản xuất Phim truyền hình Việt Nam đổi tên thành Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam.
Các chương trình

Bài chi tiết: Danh sách chương trình và phim truyền hình của VFC
Lãnh đạo

NSƯT Lê Mạnh (Quyền Giám đốc)
Nguyễn Khải Anh (Phó Giám đốc)
Hồ Trọng Hữu (Phó Giám đốc)
Tranh cãi

Tập 36, 37 của bộ phim Lửa ấm phát sóng năm 2020 đã có những sai sót nghiêm trọng về kiến thức đối với phơi nhiễm và xử lý phơi nhiễm HIV/AIDS.
Đại dịch COVID-19 tại Bờ Biển Ngà

| Đại dịch COVID-19 năm 2020 tại Bờ Biển Ngà |
| --- | --- |
Số ca mắc theo từng quận.   ≥ 10 000  1 000 đến 9 999  500 đến 999  100 đến 499  10 đến 99  1 đến 9  0
Dịch bệnh: COVID-19
Chủng virus: SARS-CoV-2
Vị trí: Bờ Biển Ngà
Trường hợp đầu tiên: Abidjan
Ngày đầu: 11 tháng 3 năm 2020 (Bản mẫu:Tuổi in years, months and days)
Nguồn gốc: Ý
Trường hợp xác nhận: 88.461 
Tử vong: 835 
Tỷ lệ tử vong: 0.94%
Vắc-xin: 13.568.372 (tổng lượt tiêm chủng) 12.164.304 (tiêm chủng đủ) 25.263.932 (số liều đã phân bổ)
Dòng thời gian

Vào ngày 11 tháng 3, Bờ Biển Ngà đã ghi nhận trường hợp đầu tiên của COVID-19. Đó là một công dân Bờ Biển Ngà gần đây đã đến Ý. Ca bệnh đang được điều trị tại Bệnh viện Đại học Treichville ở Abidjan. Một số người đã tiếp xúc với người nhiễm bệnh đã được xác định và phải tuân theo việc theo dõi, theo Bộ trưởng Bộ Y tế. Công chúng nên bảo đảm giữ bình tĩnh và thực hiện các biện pháp phòng ngừa đúng. Một số dịch vụ khẩn cấp miễn phí đã được thiết lập ở Bờ Biển Ngà (143 hoặc 101) để cảnh báo cho mọi người về các trường hợp nghi ngờ. Kiểm soát biên giới cũng đã được thiết lập để hạn chế sự lây lan.
Vào ngày 12 tháng 3, vợ của ca bệnh đầu có kết quả xét nghiệm dương tính, nâng tổng số trường hợp lên 2 trường hợp.
Vào ngày 14 tháng 3, các trường hợp tiếp theo được xác nhận nâng tổng số trường hợp lên 4.
Vào ngày 16 tháng 3, chính phủ đã thông báo rằng tổng số trường hợp được xác nhận đã tăng lên đến sáu và bệnh nhân được xác định vào ngày 11 tháng 3 đã hồi phục.
Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Bờ Biển Ngà ghi nhận 88,384 trường hợp nhiễm COVID-19 và 835 trường hợp tử vong.
Ô Khâu

| Ô Khâu 烏坵鄉> Hương Ô Khâu.  |
| --- | --- |

 

Ô KhâuVị trí của Ô Khâu so với Đài Loan
Tọa độ: 24°59′10″B 119°28′0″Đ﻿ / ﻿24,98611°B 119,46667°Đ﻿ / 24.98611; 119.46667 
Quốc gia:  Đài Loan
Tỉnh: Phúc Kiến
Huyện: Kim Môn
Diện tích
 • Tổng cộng: 1,2 km2 (0,5 mi2)
Dân số (tháng 1 năm 2013)
 • Tổng cộng: 608
 • Mật độ: 506,7/km2 (1,312/mi2)
Website: trang chính thức
Hương Ô Khâu (tiếng Trung: 烏坵鄉; bính âm: Wūqiū Xiāng) là một khu vực hành chính của Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan), vốn thuộc về huyện Phủ Điền của tỉnh Phúc Kiến, song từ năm 1954 đã chuyển sang thuộc quyền quản lý của huyện Kim Môn. Tổng diện tích hương Ô Khâu là 1,2 km², về mặt hành chính, hương Ô Khâu được chia thành hai thôn mang tên hai đảo chính: Đại Khâu và Tiểu Khâu.
Lịch sử

Ô Khâu nguyên là nơi các ngư dân ven biển Phúc Kiến tạm thời trú lại trong một thời gian ngắn khi đánh bắt cá và khi tránh gió bão trên biển. Sau đó, dần dần có ngư dân cư trú theo mùa trên các đảo trong mùa xuân và mùa thu- khi họ đánh bắt được lượng cá phong phú nhất, số người cư trú trên các đảo từng lên tới 1.000 người.
Trong khoảng từ năm Đồng Trị thứ 11 (1872) đến năm Quang Tự thứ 1 (1875) thời nhà Thanh, một hải đăng đã được xây trên đảo Tiểu Khâu.
Năm 1949, chính phủ Trung Hoa Dân Quốc triệt thoái đến Đài Loan, một đội du kích dời đến Ô Khâu. Năm 1952, sau khi được Hoa Kỳ cấp viện trợ quân sự, đội du kích mới được chỉnh biên thành "Phản Cộng cứu Quốc quân", sau đó một số quân nhân phục viên đã lựa chọn ở lại Ô Khâu sinh sống. Năm 1954, "công sở hương Ô Khâu" được thiết lập, Bộ Quốc phòng đã ban bố mệnh lệnh về việc hương Ô Khâu tạm thời do chính quyền huyện Kim Môn "đại quản".
Ngày 13 tháng 11 năm 1965, hai quân hạm Sơn Hải và Lâm Hoài của Trung Hoa Dân Quốc từ Mã Công ở Bành Hồ hướng về Ô Khâu tiếp viện, khi đến vùng biển cách Ô Khâu 10 hải lý về phía nam đã gặp phải đội tàu với 12 tàu chiến (4 tàu ngư lôi, 7 tàu pháo) của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, hai bên đã tiến hành giao hỏa. Sang ngày hôm sau, tức ngày 14 tháng 11, Lâm Hoài hạm trước sau hai lần bị trúng ngư lôi rồi chìm; Sơn Hải hạm tiếp tục tác chiến, hai bên kết thúc xung đột khi gần đến chỗ neo tàu Ô Khâu, cuộc chiến này được gọi là Hải chiến Ô Khâu (烏坵海戰), phía Trung Hoa Dân Quốc đã có 16 lính tử trận và 67 lính mất tích.
Ngày 7 tháng 5 năm 2002, đã đưa vào hoạt động tàu thuyền đi lại trực tiếp giữa Ô Khâu với đảo Mi Châu của thành phố Phủ Điền ở đại lục. Cùng năm, ủy viên lập pháp Kim Môn Ngô Thành Điển đã biểu đạt rằng huyện Kim Môn không mong muốn "đại quản" Ô Khâu, đề nghị thăng Ô Khâu làm huyện riêng. Bộ Nội chính THDQ đã gửi công văn cho huyện Đài Trung về ý nguyện tiếp quản Ô Khâu, đồng thời chỉ ra rằng, so với Kim Môn thì kì thực về mặt địa lý và giao thông đối với Ô Khâu, giao cho huyện Đài Trung quản lý là thích hợp hơn, và lại ngân sách của huyện Đài Trung dồi dào hơn của huyện Kim Môn, có khả năng rõ rệt trong việc "đại quản" Ô Khâu. Tuy nhiên, việc này cuối cùng đã không có kết quả.
Địa lý

Trong phạm vi Trung Hoa Dân Quốc, Ô Khâu cách Đài Trung 73 hải lý về phía đông, cách quần đảo Bành Hồ 93 hải lý về phía đông nam, cách Kim Môn 72 hải lý về phía tây nam, cách Mã Tổ 86 hải lý về phía bắc. So với Trung Quốc đại lục, Ô Khâu cách đảo Mi Châu (湄洲島) 18 hải lý về phía tây, cách đảo Lộ Tư (鷺鷥島) 9 hải lý về phía tây bắc, cách đảo Nam Nhật (南日島) 12 hải lý về phía bắc.
Cư dân

Đại bộ phận cư dân ở Ô Khâu vốn là ngư dân đảo Mi Châu dời đến, đương thời do vùng biển quanh Ô Khâu có ngư sản phong phú, là nơi ngư dân Mi Châu để lại ngư cụ, đến mùa đánh bắt mới đến đảo cư trú trong một thời gian ngắn, một bộ phận cư dân trên đảo bị kẹt lại sau Nội chiến Quốc-Cộng. Cư dân Ô Khâu vì các nguyên nhân khác nhau đã di cư đến từ Mi Châu, cộng thêm binh lính đồn trú.
Ngày nay, các cư dân trẻ tuổi của Ô Khâu đã đi ra bên ngoài tìm kiếm việc làm.
Ngoài Quốc ngữ, cư dân Ô Khâu còn sử dụng tiếng Phủ Tiên, tại địa phương gọi là tiếng Ô Khâu.
Hành chính

Hương Ô Khâu được chia thành hai thôn: Đại Khâu và Tiểu Khâu.
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thì xem Ô Khâu là một thôn của trấn Mi Châu, khu Tú Tự, thành phố Phủ Điền, song trên thực tế không quản lý Ô Khâu.
Giao thông

Mặc dù hương Ô Khâu do huyện Kim Môn quản lý, song cự ly từ Ô Khâu đến đảo chính Kim Môn quá xa, hai khu vực không có phương tiện giao thông thông thường, việc tiếp tế và giao thông của Ô Khâu phụ thuộc vào các chuyến quân hạm cập bến 10 ngày một lần đến từ cảng Đài Trung ở trên đảo chính Đài Loan. Do giao thông cực kỳ bất tiện, Ô Khâu còn được gọi là "đảo xa trong đảo xa". Đại Khâu và Tiểu Khâu đều có bãi đáp trực thăng, song không có các chuyến bay thường xuyên cất và hạ cánh.
Malahai

"Malacai" và "Malakhai" đổi hướng tới đây. Đối với ban nhạc, xem Malachai (ban nhạc).
Một người đàn ông Kyrgyz đội malahai, tranh đầu thế kỷ 19.
Malahai (tiếng Nga: малаха́й hay малакай, [малақай] Lỗi: {{Langx}}: mã ngôn ngữ không rõ: kz (trợ giúp), chuyển tự: malaqai) là một loại mũ đội đầu trong lịch sử có nguồn gốc từ Kazakhstan, được sử dụng ở một số khu vực khác của Trung Á và trên khắp Đế quốc Nga từ giữa thế kỷ 18 đến giữa thế kỷ 19. Đây là một loại mũ lông thú có chóp cao hình nón, hình trụ hoặc tứ giác và thường có bốn vạt: hai vạt bên dài che tai, một vạt phía sau rộng che cổ và vai, và một vạt trước ngắn che mắt. Malahai được lót bằng lông thú của nhiều loài động vật khác nhau bao gồm lửng, cáo và sói.
Đàn ông đội malahai vào mùa đông để chống chọi với cái lạnh và thời tiết khắc nghiệt khi đi đường. Ngoài ra, chiếc mũ còn được dùng để bảo vệ đầu khỏi vũ khí có lưỡi. Phụ nữ ở một số vùng của Nga cũng đội malahai. Trong số các Cựu Tín đồ, nó đã bị cấm vì lý do tôn giáo.
Từ nguyên

Nguồn gốc của từ malahai đang gây tranh cãi. Mặc dù hầu hết các nhà bác ngữ học đều đồng ý rằng nó bắt nguồn từ malgai trong tiếng Mông Cổ (малгай, phát âm tiếng Mông Cổ: [maɮˈʁæe]), có nghĩa là "mũ", họ không thống nhất về cách từ này xuất hiện trong tiếng Nga. Sự phân bố rộng rãi của từ này trong các ngôn ngữ Turk dẫn đến giả thuyết rằng nó đã du nhập vào tiếng Nga thông qua tiếng Turk, nhưng lại có ý kiến rằng nó xuất phát từ những người nói tiếng Mãn Châu và Mông Cổ ở đông nam Siberia và sau này mới được du nhập vào tiếng Turk thông qua tiếng Nga.
Thiết kế và chất liệu

Các họa sĩ Trung Quốc và Tây Âu vẽ nhiều tranh miêu tả đàn ông Kazakh đội malahai trong thế kỷ 18 và 19. Đến cuối thế kỷ 19, các quan chức, binh lính và nhà lữ hành Nga chụp ảnh họ. Tính đến năm 2012, bảy chiếc malahai chuẩn với mức độ hư hại khác nhau vẫn được trưng bày trong các viện bảo tàng và bộ sưu tập tư nhân ở Trung Quốc, Kazakhstan và Nga.
Chóp mũ nói chung cao 40–50 xentimét (16–20 in) và có dạng hình nón, hình trụ hoặc hình tứ giác. Mũ đội đầu thường có bốn vạt; trong đó vạt phía trước hình chữ nhật và ngắn hơn những vạt còn lại, thường được gập lên trên và chỉ hạ xuống để che trán của người đeo trong những đợt rét đậm hoặc bão tuyết. Hai vạt bên hoặc "tai" (naushi [ru]) được buộc lại với nhau trên cằm hoặc dưới cằm người đội, bằng dây da hoặc ruy băng được khâu trên vạt. Vạt sau rộng che kín cổ và vai người đội. Malahai có chất liệu da cừu, da hươu và da bê, lót bằng lông thú của nhiều loại động vật khác nhau như hải ly, cáo, lửng và sói, trong khi lớp ngoài cùng được làm bằng vải, thổ cẩm, lụa hoặc nhung.
Tại Nga

Các dân tộc Bashkir và Kalmyk mang malahai đến Nga vào giữa thế kỷ 18, đưa chiếc mũ trở thành trang phục của người dân Nga. Vào giữa thế kỷ 19, dân chúng khắp Siberia và nước Nga thuộc châu Âu cũng sử dụng malahai; tuy nhiên vai trò của mũ bị ushanka thay thế trước khi thế kỷ này kết thúc.
Người dân Nga thường dùng malahai khi ra đường. Do đó, chiếc mũ đã trở thành vật đội đầu đặc biệt của những người đánh xe ngựa vùng Siberia. Đàn ông đội mũ vào mùa đông để chống chọi với cái lạnh và thời tiết khắc nghiệt, đồng thời bảo vệ đầu khỏi vũ khí có lưỡi. Ở một số vùng của Nga phụ nữ cũng đội nó.
Với Cựu Tín đồ—những người theo Chính thống giáo Đông phương duy trì phụng vụ và nghi lễ của Giáo hội Chính thống giáo Nga như trước khi Thượng phụ Nikon tiến hành cải cách ở Moskva—việc đội malahai bị cấm vì tạo ra chiếc bóng có hình dạng được cho là giống một con quỷ có sừng. Một số mũ được lót bằng lông sói, thứ mà họ bị cấm mặc, đặc biệt là trong các buổi cầu nguyện nhóm.
Tăng thống

Tăng thống (chữ Hán: 僧統)là danh xưng dùng để tôn xưng vị tăng sĩ lãnh đạo tinh thần Phật giáo của một quốc gia hoặc một giáo hội Phật giáo. Xuất hiện vào khoảng thế kỷ thứ IV tại Trung Hoa, Tăng thống ban đầu là chức vụ quản lý tăng sự được triều đình phong và coi là người đứng đầu Phật giáo cả nước thời phong kiến và quân chủ. Ngày nay, Tăng thống được hiểu là người đứng đầu Phật giáo trong một nước, hoặc của một giáo hội và chức vụ này thường do các tổ chức giáo hội quyết định.
Một số danh xưng như Tăng vương (僧王, pi. saṅgharāja), Tăng hoàng (僧皇), Pháp chủ (法主), cũng được xem là tương đương với chức vị Tăng thống.
Truyền thống Bắc tông > Trung Quốc

Danh xưng Tăng thống (chữ Hán: 僧統) bắt nguồn từ Trung Hoa, được lập thời Bắc Ngụy, thời kỳ đầu được gọi là Đạo nhân thống (道人統), Sa-môn thống (沙門統), Đô thống (都統), Chiêu Huyền thống (昭玄統).
Từ giữa thế kỷ IV, Phật giáo phát triển mạnh mẽ và dần có sự ủng hộ chính thức của triều đình tại Trung Hoa. Theo sách Đại Tống tăng sử lược, quyển Trung, có chép là thời nhà Hậu Tần, hoàng đế Diêu Hưng bắt đầu cho lập Tăng quan (僧官) là các vị quan trông coi các vị sư, với chức danh Tăng chính (僧正) là người đứng đầu trông quản Phật giáo.
Theo một tác phẩm vào thời Bắc Ngụy là Thích Lão chí thì vào năm đầu tiên của Đạo Vũ đế nhà Bắc Ngụy, ở quận Triệu có Sa-môn tên là Pháp Quả có giới hạnh tinh nghiêm, mở trường thuyết pháp, được vua cho vời (trưng bổ) làm Đạo nhân thống. Không lâu sau, chức này được đổi thành là Sa-môn thống, do vị tăng Đàm Diệu (曇曜) giữ chức, cũng gọi là Sa-môn đô thống hoặc Chiêu Huyền thống vì gọi theo tên của cơ cấu tăng quan trung ương là Chiêu Huyền tự (昭玄寺, trước đó mang tên Giám Phúc tào 監福曹). Sau đó các vị giữ chức đều được gọi là Chiêu Huyền thống.
Khi nhà Ngụy thống nhất được miền Bắc Trung Hoa, đã cho đổi chức danh Tăng chính thành Tăng thống để thống lĩnh tăng ni. Sử chép thời kỳ này có vị Sa-môn người Kế Tân (罽賓) là Sư Hiền (師賢) đến Trung Hoa, du phương (đi chơi) đến đất Lương, sau đến kinh đô, nhằm lúc Phật pháp gặp nạn (440-451) bèn tạm giữ nghề bốc thuốc để không phải đổi đạo. Sau khi Phật pháp được trùng hưng, sư lại trở thành Sa-môn cùng với năm người bạn. Vua Ngụy lúc đó là Văn Thành đế kính mến, tự tay cắt tóc cho sư, chiếu lệnh phong làm Tăng thống. Đây là vị tăng nhân đầu tiên được ghi chép giữ chức Tăng thống trong lịch sử.
Vào thời Bắc Tề năm 550, Văn Tuyên đế cử 10 vị tăng nhân làm Chiêu Huyền thống và trong đó, Sa-môn Pháp Thượng đứng đầu, được gọi là Chiêu Huyền Đại thống và 9 người còn lại là Thông thống (通統), cùng nhau trông coi hơn 40.000 tăng ni. Năm 581, Tùy Văn Đế sắc phong cho Tăng Mãnh chức "Tùy quốc Đại thống". Mười năm sau lại dùng chức Chiêu Huyền thống.
Từ đời nhà Đường trở đi, vương triều bỏ chức Tăng thống, lập chức Tăng lục (僧錄). Nhà Tống bỏ chức vụ này, nhưng nó lại được dùng lại đời nhà Nguyên với danh hiệu là Thích giáo Tổng thống (釋教總統).
Truyền thống Bắc tông > Việt Nam

Tại Việt Nam, từ thế kỷ X, Vua Đinh Tiên Hoàng thiết trí chức Tăng thống nhưng cũng đồng thời giữ chức Tăng lục. Khuông Việt Đại sư được phong chức Tăng thống và sau đó, vào năm 971, võ quan Trương Ma Ni cũng được Đinh Tiên Hoàng phong chức Tăng lục đạo sĩ. Đây là lần đầu tiên chức Tăng thống được nói đến trong lịch sử Việt Nam và sau này, cho đến thời nhà Trần và nhà Lê vẫn còn được sử dụng. Nhiệm vụ của người giữ chức này, tuy sử sách không ghi lại rõ ràng song vẫn có thể hiểu như một chức để quản lý các sư sãi ở trong nước.
Triều đình nhà Nguyễn đề cao Nho học, không lập chức Tăng thống. Thay vào đó là Tăng cang, được triều đình cấp giới đao, độ điệp, y Ca-sa bằng gấm và mão Hiệp chưởng làm triều phục đại triều.
Thời hiện đại, chức vụ Tăng thống được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1957, là chức vụ lãnh đạo Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam. Theo tài liệu "Thắp lửa tâm linh" của Minh Đức Triều Tâm Ảnh, ngày 15 tháng 4 năm 1957 đánh dấu thời điểm thành lập Ban Chưởng Quản Lâm thời Giáo hội Tăng già Nguyên Thủy Việt Nam, đại đức Bửu Chơn là Tăng thống (lâm thời):
Vào ngày 18 tháng 12 năm 1957, một Hội đồng Tăng già Chưởng Quản Giáo hội Phật giáo Nguyên Thủy Việt Nam, sau cuộc bầu bán và suy cử:
Tăng thống: Đại đức Hộ Tông
Đệ nhất Phó Tăng thống: Đại đức Bửu Chơn
Đệ nhị Phó Tăng thống: Đại đức Thiện Luật
Từ năm 1957 đến 1984, Giáo hội Tăng già Nguyên thủy Việt Nam trải qua 7 đời Tăng thống:
Tăng thống Hòa thượng Bửu Chơn (Từ 1957 đến 1961)
Tăng thống Hòa thượng Thiện Luật (từ 1961 đến 1965)
Tăng thống Hòa thượng Hộ Tông (Từ 1965 đến 1969)
Tăng thống Hòa thượng Giới Nghiêm (Từ 1969 đến 1973)
Tăng thống Hòa thượng Bửu Chơn (Từ 1973 đến 1977)
Tăng thống Hòa thượng Ẩn Lâm (Từ 1977 đến 1981)
Tăng thống Hòa thượng Giới Nghiêm (Từ 1981 đến 1984)
Khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất thành lập năm 1964, đã sử dụng lại danh vị này để gọi vị lãnh đạo cao nhất của giáo hội, theo đó có 6 vị Tăng thống của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất là:
Đệ nhất Tăng thống (1964-1973) Hòa thượng Thích Tịnh Khiết (1890-1973)
Đệ nhị Tăng thống (1973-1979) Hòa thượng Thích Giác Nhiên (1878-1979)
Đệ tam Tăng thống (1979-1991) Hòa thượng Thích Đôn Hậu (1905-1991)
Đệ tứ Tăng thống (1991-2008) Hòa thượng Thích Huyền Quang (1919-2008)
Đệ ngũ Tăng thống (2011-2020) Hòa thượng Thích Quảng Độ (1928-2020)
Đệ lục Tăng thống (2020-2023) Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ (1943-2023)
Sau khi Việt Nam thống nhất, Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thành lập sau Đại hội Phật giáo Việt Nam tổ chức tại Tùng lâm Quán Sứ, Hà Nội vào ngày 7 tháng 11 năm 1981. Giáo hội Phật giáo Việt Nam không dùng chức danh Tăng thống mà thay vào đó dùng chức danh Pháp chủ dùng để gọi người lãnh đạo cao nhất của giáo hội.
Từ khi thành lập năm 1981 đến nay, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã có bốn vị Pháp chủ:
Đức Đệ nhất Pháp chủ: Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận (1981 - 1993)
Đức Đệ nhị Pháp chủ: Đại lão Hòa thượng Thích Tâm Tịch (1993 - 2005)
Đức Đệ tam Pháp chủ: Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ (2007 - 2021)
Đức Đệ tứ Pháp chủ: Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng (2021 - nay)
Truyền thống Bắc tông > Nhật Bản

Theo chế độ Ritsuryō, giới tăng lữ được đặt dưới sự giám sát của Genba ryō (玄蕃寮, げんばりょう), một cơ quan quản lý về Phật giáo và Ngoại quốc của triều đình. Lãnh đạo tăng quan (僧官, Sōkan) gồm có Tăng chính (僧正, Sōjō), Tăng đô (僧都, Sōzu), Luật sư (律師, Risshi). Các chức vụ Tăng chính và Tăng đô lại phân thành các chức Đại - Thiếu. Bên cạnh đó còn các cấp bậc thấp hơn làm phụ tá.
Thiên hoàng Suiko năm 32 (624) lần đầu tiên bổ nhiệm các chức vụ tăng quan với các chức vụ Tăng chính, Tăng đô và Pháp đầu, Bách Tế tăng quan, khởi đầu cho chế độ Tăng chính của Nhật Bản. Cơ quan quản lý tăng sĩ được gọi là Sōgō sho (僧綱所, そうごうしょ), đóng một vai trò quan trọng trong thế giới Phật giáo theo thể chế Ritsuryō. Trong thời kỳ Nara, Sōgō sho đặt tại chùa Yakushi-ji (薬師寺, Dược Sư tự). Sau khi thiên đô, Sōgō sho được đặt tại chùa Sai-ji (西寺, Tây tự).
Theo thời gian, các chức vụ tăng quan được mở rộng, đỉnh điểm gia tăng đến 10 vị. Bậc Tăng chính phân thành Đại tăng chính, Quyền đại tăng chính, Tăng chính, Quyền tăng chính. Năm 819, Sōgō sho được quy định số lượng tăng quan gồm Tăng chính 1 vị, Đại tăng đô 1 vị, Tiểu tăng đô 1 vị, Luật sư 4 vị. Đến năm 864, quy định danh vị các tăng quan của Sōgō sho với Tăng chính là Pháp Ấn Đại hòa thượng (法印大和尚, Hōin Daikashō), Tăng đô là Pháp Nhãn hòa thượng (法眼和尚, Hōgen Kashō) và Luật sư là Pháp Kiều thượng nhân (法橋上人, Hokkyō Shōnin).
| Tăng vị | Tăng quan |
| --- | --- |
Pháp Ấn Đại hòa thượng  法印大和尚 Hōin Daikashō: Đại tăng chính 大僧正 Dai-sōjō
Pháp Ấn Đại hòa thượng  法印大和尚 Hōin Daikashō: Tăng chính 僧正 Sōjō
Pháp Ấn Đại hòa thượng  法印大和尚 Hōin Daikashō: Quyền tăng chính 權僧正 Gon-sōjo
Pháp Nhãn hòa thượng 法眼和尚 Hōgen Kashō: Đại tăng đô 大僧都 Dai-sōzu
Pháp Nhãn hòa thượng 法眼和尚 Hōgen Kashō: Quyền đại tăng đô 權大僧都 Gon-daisōzu
Pháp Nhãn hòa thượng 法眼和尚 Hōgen Kashō: Thiếu tăng đô 少僧都 Shō-sōzu
Pháp Nhãn hòa thượng 法眼和尚 Hōgen Kashō: Quyền thiếu tăng đô 權少僧都 Gon-shōsōzu
Pháp Kiều thượng nhân 法橋上人 Hokkyō Shōnin: Đại luật sư 大律師 Dai-risshi
Pháp Kiều thượng nhân 法橋上人 Hokkyō Shōnin: Trung luật sư 中律師 Chū-risshi
Pháp Kiều thượng nhân 法橋上人 Hokkyō Shōnin: Quyền luật sư 權律師 Gon-risshi