Cách mạng Tháng Mười
Chuẩn bị > Trung ương Đảng Bolshevik và thiếu tổ chức

Mặc cho lời kêu gọi cướp chính quyền ngay tức khắc của Vladimir Lenin, các báo cáo hiện tại cho thấy công nhân và binh sĩ mới chỉ ủng hộ sự chuyển giao quyền lực về tay các xô-viết, chứ chưa hẳn là muốn chính biến. Điều này​ khiến giới lãnh đạo Bolshevik phải chuyển hướng sang việc đảm bảo cho Đại hội Xô viết II diễn ra tốt đẹp, và hy vọng là sẽ thuyết phục thành công các xô-viết chuyển giao quyền lực cho họ.
Mặc dù Vladimir Lenin mong muốn Đảng Bolshevik ngay lập tức nắm quyền, nhưng các báo cáo về thái độ của công nhân và binh lính — sẵn sàng ủng hộ việc chuyển giao quyền lực cho các Xô viết, nhưng không muốn nổi dậy chỉ vì đảng Bolshevik — đã khiến ban lãnh đạo Bolshevik tập trung nỗ lực vào việc đảm bảo rằng Đại hội Xô viết Toàn Nga lần thứ hai sẽ tiến hành chuyển giao quyền lực chính phủ cho các Xô viết. Phần lớn ban lãnh đạo đảng ủng hộ việc giành chính quyền trong khuôn khổ Đại hội Xô viết (người đại diện chính cho quan điểm này là Leon Trotsky), và ngay cả trong Ban Chấp hành Trung ương, một bộ phận đáng kể, đứng đầu là Kamenev và Zinoviev, lo ngại trước lời kêu gọi khởi nghĩa của Vladimir Lenin. Nhóm này cho rằng tình hình chưa chín muồi cho một cuộc khởi nghĩa vũ trang và muốn dựa vào các Xô viết cùng Quốc hội Lập hiến tương lai để thúc đẩy cách mạng. Họ lập luận rằng một cuộc đảo chính sẽ khiến toàn bộ giai cấp tư sản đoàn kết chống lại chính phủ mới, làm suy yếu khả năng đối đầu quân sự với Đức, và sẽ không nhận được sự ủng hộ quyết liệt từ giai cấp vô sản toàn thế giới. Mặc dù cuối cùng Lenin đã thuyết phục được về sự cần thiết của một cuộc nổi dậy, nhưng không có ngày cụ thể được ấn định, và Ban Chấp hành Trung ương vẫn chia rẽ sâu sắc.
Vladimir Lenin tin rằng không nên chần chừ mà cần phải nắm quyền ngay lập tức. Để biện minh cho hành động này, ông đưa ra nhiều lý do: việc ký kết hòa bình sắp diễn ra giữa các bên tham chiến trong Thế chiến thứ nhất, mà theo ông, chỉ là sự thỏa thuận giữa các cường quốc đế quốc; Kerensky đang chuẩn bị kế hoạch giao nộp thủ đô cho người Đức; nguy cơ một cuộc đảo chính mới từ cánh hữu đang được chuẩn bị tương tự như cuộc đảo chính thất bại của Kornilov; và niềm tin rằng cách mạng Nga và cách mạng thế giới có thể thành công với rất ít đổ máu. Thực tế, tình hình Chính phủ Lâm thời rất nghiêm trọng và đang nhanh chóng mất uy tín. Ở mặt trận phía Bắc, gần thủ đô, vô cùng thảm khốc, và Kerensky không thể chắc chắn về lòng trung thành của lực lượng đồn trú tại Petrograd. Tình trạng thiếu nhiên liệu và lương thực khiến lạm phát ngày càng gia tăng. Sự thờ ơ từ quần chúng có thể nhanh chóng chuyển thành sự phản kháng, và Chính phủ không thể trông cậy vào sự ủng hộ hiệu quả từ Ủy ban Chấp hành Trung ương toàn Nga (VTsIK), vốn bị cô lập khỏi quần chúng. Xô viết Petrograd đã nằm trong tay những người Bolshevik, dưới sự lãnh đạo của Leon Trotsky.
Vào ngày 24 tháng 9 theo lịch Julius (7 tháng 10 theo lịch Gregory), Đảng Bolshevik quyết định tập trung vào việc thay thế ban lãnh đạo của càng nhiều Xô viết càng tốt, vốn từ mùa xuân đã bị các nhà xã hội chủ nghĩa ôn hòa kiểm soát, và Đảng Bolshevik muốn giành quyền kiểm soát thông qua các cuộc bầu cử. Những người Cách mạng Xã hội cánh tả cũng áp dụng chiến lược này. Một phần lý do cho sự huy động lực lượng của các đảng phái cánh tả cấp tiến trước thềm Đại hội Xô viết là do những tin đồn dai dẳng về khả năng xảy ra một cuộc phản cách mạng hoặc việc hủy bỏ Đại hội này, mà những người xã hội chủ nghĩa ôn hòa chỉ miễn cưỡng chấp nhận triệu tập. Vào ngày 7 tháng 10 theo lịch Julius (20 tháng 10 theo lịch Gregory), Vladimir Lenin trở lại thủ đô, và những người Bolshevik rút khỏi Quốc hội Lâm thời. Leon Trotsky đưa ra một quyết định then chốt khi tận dụng tin đồn rằng Chính phủ Lâm thời sẽ từ bỏ thủ đô để giải thích cho việc giành quyền kiểm soát đơn vị đồn trú tại thủ đô và cung cấp vũ khí cho công nhân như các biện pháp phòng thủ chống lại kẻ thù của cách mạng, cả bên ngoài (người Đức) lẫn bên trong (những kẻ phản cách mạng). Bốn ngày sau, tại Đại hội Xô viết khu vực phía Bắc, Leon Trotsky công khai những nghi ngờ của mình nhằm thu hút sự ủng hộ của quân đội đóng gần thủ đô. Tại Đại hội này, sự ủng hộ áp đảo dành cho những người Bolshevik từ khu vực gần thủ đô và từ các lực lượng đóng quân xung quanh Petrograd đã trở nên rõ ràng. Trong khi đó, những người Bolshevik phản đối cuộc khởi nghĩa đã tiến hành một chiến dịch trình bày các luận điểm của họ chống lại việc nổi dậy vũ trang.
Vladimir Lenin trở về từ Phần Lan đến thủ đô, gặp gỡ Ban Chấp hành Trung ương Bolshevik vào ngày 10 tháng 10 theo lịch Julius (23 tháng 10 theo lịch Gregory) và thuyết phục được Ban Chấp hành Trung ương thông qua một cuộc khởi nghĩa vũ trang chống lại Chính phủ, nhưng không ấn định ngày cụ thể cũng như không thực hiện trước khi Đại hội Xô viết diễn ra. Quyết định được thông qua, mang tính chất mơ hồ, đã làm gia tăng sự chia rẽ nội bộ trong đảng giữa những người ủng hộ quan điểm của Lenin về việc nổi dậy ngay lập tức, những người muốn giành chính quyền bằng cách tận dụng Đại hội Xô viết hoặc như một phản ứng trước cuộc tấn công từ Chính phủ, và phe ôn hòa hơn, phản đối hoàn toàn kế hoạch giành chính quyền, đứng đầu là Kamenev. Trong những ngày sau cuộc họp của Ban Chấp hành Trung ương, không có kế hoạch cụ thể nào cho một cuộc khởi nghĩa ngay lập tức, và các cán bộ Bolshevik không sẵn sàng tiến hành do thiếu tổ chức và sự chỉ đạo. Không có kế hoạch nào để kiểm soát các tuyến liên lạc và mạng lưới giao thông, và các đội Cận vệ Đỏ, ngày càng ủng hộ những người Bolshevik, cũng không có một bộ chỉ huy thống nhất tại Petrograd.
Vào ngày 12 tháng 10 theo lịch Julius (25 tháng 10 theo lịch Gregory), Ủy ban Chấp hành Xô viết Petrograd đã thông qua việc thành lập một cơ quan để phối hợp bảo vệ Đại hội Xô viết sắp tới, được gọi là Ủy ban Quân sự Cách mạng. Ủy ban này bao gồm đại diện từ Xô viết Petrograd, bộ phận binh sĩ của Xô viết, hải quân, công đoàn, các ủy ban nhà máy, các tổ chức quân sự của các đảng trong Xô viết, các đội dân quân công nhân và các tổ chức khác. Một cuộc họp các đơn vị đồn trú cũng được triệu tập trong những ngày tiếp theo. Ủy ban này không phải là một nhóm âm mưu bí mật, mà là một cơ quan chính thức của Xô viết Petrograd. Các nhà xã hội chủ nghĩa ôn hòa nhanh chóng rút khỏi Ủy ban Quân sự Cách mạng, tạo điều kiện thuận lợi cho những người cấp tiến, đặc biệt là những người Bolshevik, giành quyền kiểm soát hoàn toàn tổ chức này.
Bốn ngày trước thời điểm dự kiến diễn ra Đại hội, vào ngày 16 tháng 10 theo lịch Julius (29 tháng 10 theo lịch Gregory), một cuộc họp mới của Ban Chấp hành Trung ương đã xác nhận quyết định nắm quyền, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ phe ôn hòa; Kamenev đe dọa từ chức, và cùng với Zinoviev, ông bắt đầu công khai bày tỏ sự phản đối, khiến Vladimir Lenin vô cùng khó chịu. Tuy nhiên, việc chuẩn bị cần thiết để thực hiện cuộc đảo chính chống lại Chính phủ Lâm thời vẫn chưa được tiến hành. Phần lớn lãnh đạo đảng và các nghị quyết của công nhân và binh lính liên tục được thông qua vẫn ưu tiên việc nắm quyền thông qua Đại hội Xô viết sắp tới. Trong khi đó, những người Cách mạng Xã hội cánh tả cũng chuẩn bị thành lập một chính phủ xã hội chủ nghĩa mới gồm các đảng phái cánh tả trong khuôn khổ Đại hội, nhưng họ phản đối việc giành chính quyền trước thời điểm này. Đây cũng là quan điểm của phe Menshevik quốc tế. Cùng ngày hôm đó, Trotsky xác nhận những tin tức đã xuất hiện trên một số tờ báo hôm trước: "Chúng tôi được cho biết rằng chúng tôi đang chuẩn bị một tổ chức để nắm quyền. Điều đó không phải là bí mật."
Mục tiêu cuối cùng của các hoạt động của Xô viết Petrograd đã được Trotsky nêu rõ: Đại hội Xô viết phải giành lấy quyền lực chính phủ, tuyên bố đình chiến ngay lập tức và trao đất đai cho nông dân. Tuy nhiên, đối với Vladimir Lenin, việc nắm quyền phải được thực hiện trước Đại hội, và vai trò của Đại hội chỉ nên là việc chấp nhận nó..
Quyết định của các nhà xã hội chủ nghĩa ôn hòa về việc hoãn Đại hội thêm năm ngày, do thiếu đại biểu tại thủ đô, đã trở thành yếu tố quyết định: nó cho phép những người Bolshevik tổ chức để nắm quyền và cũng khiến Chính phủ Lâm thời, dưới sự lãnh đạo của Kerensky, tiến hành các biện pháp nhằm giải giáp lực lượng cấp tiến trước khi Đại hội diễn ra. Một phần lý do trì hoãn Đại hội cũng là do sự chia rẽ nội bộ trong đảng Bolshevik, khiến những người xã hội chủ nghĩa ôn hòa hy vọng rằng Đại hội cuối cùng sẽ có đa số phản đối lập trường của Lenin.