stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Phân loại chi Thông
Phân loại > Phân chi Pinus – thông vàng hay thông cứng

Nhánh Pinus – chủ yếu ở châu Âu, châu Á, trừ P. resinosa ở đông bắc Bắc Mỹ và P. tropicalis ở Cuba.
Phân nhánh Pinus
P. densata - thông Sikang, cao sơn tùng
P. densiflora - thông đỏ Nhật Bản
P. heldreichii - thông Bosnia
P. hwangshanensis - thông Hoàng Sơn
P. kesiya - thông ba lá, thông Khasi
P. luchuensis - thông Luchu
P. massoniana - thông đuôi ngựa, thông Masson
P. mugo - thông núi
P. nigra - thông đen châu Âu
P. resinosa - thông đỏ
P. sylvestris - thông Scots
P. tabuliformis - thông đỏ Trung Hoa
P. taiwanensis - thông đỏ Đài Loan
P. thunbergii - thông đen Nhật Bản
P. tropicalis - thông cao nguyên Cuba
P. yunnanensis - thông Vân Nam
Nhánh Pinea – Thông ven Địa Trung Hải
Phân nhánh Pineae
P. pinea - thông đá
Phân nhánh Pinaster
P. brutia - thông Thổ Nhĩ Kỳ
P. canariensis - thông Canary
P. halepensis - thông Aleppo
P. latteri - thông Tenasserim
P. merkusii - thông nhựa, thông ta, thông hai lá, thông Sumatra
P. pinaster - thông duyên hải
P. roxburghii - thông Chir
Nhánh Trifoliae – thông cứng châu Mỹ
Phân nhánh Leiophyllae - Mexico, tây nam Hoa Kỳ
P. leiophylla - thông Chihuahua
P. lumholtzii - thông Lumholtz
Phân nhánh Australes – Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Caribe
P. caribaea - thông Caribe
P. clausa - thông cát
P. cubensis - thông Cuba
P. echinata - thông lá ngắn
P. elliottii - thông Elliota
P. glabra - thông vân sam
P. hondurensis - thông Honduras
P. occidentalis - thông Hispaniola
P. palustris - thông lá dài
P. pungens - thông Appalaches, thông mại châu
P. rigida - thông hắc ín
P. serotina - thông Pocosin
P. taeda - thông Loblolly
P. virginiana - thông Virginia
Phân nhánh Contortae – Bắc Mỹ
P. banksiana - thông Jack
P. contorta - thông Lodgepole
Phân nhánh Oocarpae – Trung Mỹ, Mexico, tây nam Hoa Kỳ.
P. attenuata - thông Knobcone
P. greggii - thông Gregg
P. herrerae - thông Herrera
P. jaliscana - thông Jalisco
P. lawsonii - thông Lawson
P. muricata - thông giáo sĩ
P. oocarpa - thông nón trứng
P. patula - thông Patula
P. praetermissa - thông McVaugh
P. pringlei - thông Pringle
P. radiata - thông Monterey
P. tecunumanii - thông Tecun Uman
P. teocote - thông Ocote
Phân nhánh Ponderosae – Trung Mỹ, Mexico, tây nam Hoa Kỳ, tây nam Canada.
P. apulcensis - thông Apulco
P. arizonica - thông Arizona
P. cooperi - thông Cooper
P. coulteri - thông Coulter
P. devoniana - thông Michoacan
P. durangensis - thông Durango
P. engelmanii - thông Apache
P. estevezii - thông Estevez
P. gordoniana - thông Gordon
P. hartwegii - thông Hartweg
P. jeffreyi - thông Jeffrey
P. maximinoi - thông lá mỏng
P. montezumae - thông Montezuma
P. ponderosa - thông Ponderosa
P. pseudostrobus - thông vỏ trơn Mexico
P. rudis - thông đỏ Mexico
P. sabiniana - thông xám
P. torreyana - thông Torrey
Phân loại > Phân chi chưa rõ ràng

Pinus peregrinus
Schwäbisch Hall (huyện)

| --- | --- |
Schwäbisch Hall
 Bản đồ của Baden-Württemberg với  huyện Schwäbisch Hall
Bang: Baden-Württemberg
Vùng hành chính: Stuttgart
Vùng: Heilbronn-Franken
Thủ phủ: Schwäbisch Hall
Diện tích: 1.484,03 km²
Dân số: 188.062 (2002)
Mật độ: 127 /km²
Mã biển số xe: SHA
Trang mạng: landkreis-schwaebisch-hall
Schwäbisch Hall là một huyện (Landkreis) ở đông bắc bang Baden-Württemberg, Đức. Đô thị này có diện tích km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là người. Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Main-Tauber, the Bavarian district Ansbach, Ostalbkreis, Rems-Murr và Hohenlohe.
Lịch sử

Huyện này có lịch sử từ Oberamt Schwäbisch Hall, một đơn vị được lập năm 1803, khi thành phố Schwäbisch Hall trở thành lãnh thổ của Württemberg. Sau nhiều thay đổi nhỏ, đơn vị này đã được chuyển thành huyện vào năm 1938. Vào năm 1973 đơn vị này đã được sáp nhập vào huyện Crailsheim và khu vực xung quanh Gaildorf, lúc đó thuộc huyện bị giải thể Backnang.
Địa lý

Hai sông Jagst và Kocher, chi lưu của Neckar, chảy qua huyện. Cảnh quan ở huyện này có đồng bằng Hohenlohe (Hohenloher Ebene), các đồi rừng Swabia-Franconia (Schwäbisch-Fränkischen Waldberge) và Frankenhöhe.
Kết nghĩa

Huyện này có đối tác là huyện Delitzsch ở bang tự do Sachsen và đô thị Zamość của Ba Lan.
Huy hiệu

| --- | --- |
: Huy hiệu của huyện có đồng xu ở trên (thành phố Schwäbisch Hall đã từng là một đô thị đúc tiền quan trọng). Bên dưới là hai móc lấy từ huy hiệu của huyện Crailsheim cũng như từ thành phố Gaildorf. Khu vực trắng đen lấy từ huy hiệu của triều đại Hohenzollern, một triều đại đã cai trị khu vực này trong lịch sử.
Xã và thị trấn

| Thị trấn | Xã |  |
| --- | --- | --- |
|  Crailsheim  Gaildorf  Gerabronn  Ilshofen  Kirchberg an der Jagst  Langenburg  Schrozberg  Schwäbisch Hall  Vellberg |  Blaufelden  Braunsbach  Bühlertann  Bühlerzell  Fichtenau  Fichtenberg  Frankenhardt  Kreßberg  Mainhardt  Michelbach an der Bilz  Michelfeld |   Oberrot  Obersontheim  Rosengarten  Rot am See  Satteldorf  Stimpfach  Sulzbach-Laufen  Untermünkheim  Wallhausen  Wolpertshausen  |
Sả rừng

| Sả rừng |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Chim
Bộ (ordo): Coraciiformes
Họ (familia): Coraciidae
Chi (genus): Coracias
Loài (species): C. benghalensis
Danh pháp hai phần
Coracias benghalensis (Linnaeus, 1758) 
 
Danh pháp đồng nghĩa
 Corvus benghalensis  Coracias indica 
Sả rừng hay sả Ấn Độ (danh pháp hai phần: Coracias benghalensis) là loài chim thuộc họ Sả rừng. Sả rừng phân bố ở châu Á, từ Iraq đến Đông Dương, nổi tiếng với điệu vũ của chim mái trong mùa sinh sản. Sả rừng không phải là loài chim di cư nhưng thỉnh thoảng chúng cũng di chuyển nơi ở theo mùa. Một số bang của Ấn Độ chọn sả rừng làm biểu tượng.
Thư viện ảnh

Bộ lông nhiều màu nổi bật trên nền trời xanh
subsp. affinis
Chim non
Bàn chân của sả rừng
Chú thích

↑  BirdLife International (2008). Coracias benghalensis. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2009.
Talparia

| Talparia |
| --- | --- |


Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Cypraeoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Littorinimorpha
Họ (familia): Cypraeidae
Chi (genus): Talparia Troschel, 1861
Talparia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cypraeidae, họ ốc sứ
Các loài

Các loài thuộc chi Talparia bao gồm:
Talparia argus (Linnaeus): đồng nghĩa của Arestorides argus
Talparia exusta (Sowerby, 1832)
Talparia talpa (Linnaeus)
Chú thích

↑  Talparia Troschel, 1861. WoRMS (2009). Talparia Troschel, 1861. Truy cập qua Cơ sở dữ liệu sinh vật biển at http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=206316 on 14 tháng 10 năm 2010.
↑  Talparia argus (Linnaeus). World Register of Marine Species, truy cập 5 tháng 6 năm 2010.
↑  Talparia talpa (Linnaeus). World Register of Marine Species, truy cập 5 tháng 6 năm 2010.
Sân vận động Quốc tế Nhà vua Fahd

Đối với sân vận động ở Ta'if, xem Sân vận động Nhà vua Fahd, Taif.
| --- | --- |
درة الملاعب

vi
Vị trí: Riyadh, Ả Rập Xê Út
Tọa độ: 24°47′17,54″B 46°50′21,25″Đ﻿ / ﻿24,78333°B 46,83333°Đ﻿ / 24.78333; 46.83333
Sức chứa: 68.752
Kích thước sân: 116 x 74 yd
Mặt sân: Cỏ
Công trình xây dựng
Khởi công: 2 tháng 12 năm 1982
Khánh thành: 1987
Chi phí xây dựng: 1,912 tỷ riyal Ả Rập Xê Út (510 triệu USD)
Kiến trúc sư: Ian Fraser, John Roberts, Michael KC Cheah & Partners
Bên thuê sân
Al Hilal SFC (1987–2018, 2020–nay) Al-Shabab (1987–nay) Al-Nassr (1987–2020) Đội tuyển bóng đá quốc gia Ả Rập Xê Út (các trận đấu được lựa chọn)
Sân vận động Nhà vua Fahd (tiếng Ả Rập: استاد الملك فهد الدولي‎), có biệt danh là "Hòn ngọc của các sân vận động" (درة الملاعب Durrat al-Mala'eb) hoặc đơn giản là "Hòn ngọc" (الدرة Addurra), là một sân vận động đa năng ở Riyadh, Ả Rập Xê Út. Sân hiện đang được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá và sân cũng có các cơ sở vật chất cho môn điền kinh.
Tổng quan

Sân vận động được xây dựng vào năm 1987 với sức chứa hơn 67.000 chỗ ngồi. Kích thước của mặt sân là 116 x 74 yd. Đây là một trong những sân vận động có mái che lớn nhất thế giới. Đây là nơi tổ chức các trận đấu của Giải vô địch bóng đá trẻ thế giới 1989, bao gồm cả trận chung kết.
Vào tháng 9 năm 2017, sân đã tổ chức lễ kỷ niệm 87 năm ngày Quốc khánh Ả Rập Xê Út với các buổi hòa nhạc và biểu diễn như là một phần của dự án Saudi Vision 2030, trong đó phụ nữ lần đầu tiên được phép vào sân vận động.
Sân vận động này được xuất hiện trong tựa game điện tử FIFA kể từ FIFA 13, khi Giải bóng đá vô địch quốc gia Ả Rập Xê Út bắt đầu được xuất hiện trong trò chơi. Một phiên bản sửa đổi của sân vận động với các khán đài đều có hai tầng đã được xuất hiện trong tựa game Pro Evolution Soccer trong kỷ nguyên PlayStation 2 với tên gọi "Nakhon Ratchasima".
Sân được xây dựng với chi phí khoảng 1,912 tỷ riyal Ả Rập Xê Út hay 510 triệu USD. Mái che của sân vận động che phủ hơn 67.000 chỗ ngồi và có diện tích 47.000 feet vuông. 24 cột trụ mái che được sắp xếp thành hình tròn với đường kính 247 m. Mái che khổng lồ có tác dụng giữ cho ghế ngồi và các phòng chờ không bị mặt trời chiếu thẳng vào, cung cấp bóng mát và sự thoải mái trong khí hậu sa mạc. Bàn thắng đầu tiên trong một trận đấu chính thức trên sân vận động này được ghi bởi Majed Abdullah.
Một ban công hoàng gia đã được xây dựng như một liên lạc cá nhân đến sân vận động.
Kiến trúc sư là Michael KC Cheah.
Sự kiện

Sự kiện âm nhạc lớn đầu tiên được tổ chức tại sân vận động là buổi hòa nhạc của BTS, đây là buổi hòa nhạc đầu tiên của nhóm ở Trung Đông, nằm trong khuôn khổ của chuyến lưu diễn Love Yourself: Speak Yourself World Tour vào ngày 11 tháng 10 năm 2019. Điều này khiến BTS trở thành nghệ sĩ quốc tế đầu tiên biểu diễn tại sân vận động này.
Sân vận động đã tổ chức sự kiện Crown Jewel của WWE vào ngày 31 tháng 10 năm 2019.
Sân vận động này cũng đã tổ chức tất cả ba trận đấu của Siêu cúp bóng đá Tây Ban Nha 2021–22 mà Real Madrid đã vô địch. Trận bán kết giữa Barcelona và Real Madrid là trận El Clásico chính thức đầu tiên được tổ chức tại một sân vận động bên ngoài Tây Ban Nha.
Telaranea longitudinalis

| Telaranea longitudinalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lepidoziaceae
Chi (genus): Telaranea
Loài (species): T. longitudinalis
Danh pháp hai phần
Telaranea longitudinalis (Herzog) R.M. Schust., 1969 
Telaranea longitudinalis là một loài rêu tản trong họ Lepidoziaceae. Loài này được (Herzog) R.M. Schust. miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1969.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Telaranea longitudinalis”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Sự kiện UFO Michigan 1994

Sự kiện UFO Michigan năm 1994 là vụ hơn 100 người nhìn thấy nhiều UFO xuất hiện ở Tây Michigan nước Mỹ vào ngày 8 tháng 3 năm 1994. Những UFO này đều được mô tả giống như những ngọn đèn Giáng Sinh lập lòe, bao gồm năm hoặc sáu vật thể có hình trụ hoặc hình tròn với luồng ánh sáng màu xanh lam, đỏ, trắng và xanh lục. Theo tờ Chicago Tribune tường thuật đã có hơn 300 nhân chứng tại 42 quận của Michigan (bao gồm các quận Muskegon, Ottawa, Berrien và Allegan). Nhiều người liền gọi cho 9-1-1 trình báo vụ việc và cảnh sát cùng radar của Cục Thời tiết Quốc gia tại Sân bay Quận Muskegon đã quan sát nhóm UFO này.
Mạng lưới UFO Song phương liền tới phỏng vấn hàng chục nhân chứng, nhưng vẫn chưa tìm được lời giải thích nào dành cho sự kiện này. Khả năng về sự hiện diện của một loại máy bay nhỏ, khí đốt, vụ nổ, bóng bay thời tiết, vệ tinh, sao băng, máy bay quân sự hoặc rác vũ trụ đều bị loại trừ.
Telaranea lindenbergii

| Telaranea lindenbergii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lepidoziaceae
Chi (genus): Telaranea
Loài (species): T. lindenbergii
Danh pháp hai phần
Telaranea lindenbergii (Gottsche) J.J. Engel & G.L. Merr., 1995 
Telaranea lindenbergii là một loài rêu tản trong họ Lepidoziaceae. Loài này được (Gottsche) J.J. Engel & G.L. Merr. miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1995.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Telaranea lindenbergii”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Zeno xứ Elea

| ZenoΖήνων |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 490 TCN
Nơi sinh: Velia
 
Mất: 
Ngày mất: 425 TCN
Nơi mất: Velia
 
Giới tính: nam
Học vấn: 
Thầy giáo: Parmenides
 
Nghề nghiệp: nhà triết học, nhà toán học, nhà văn
Tác phẩm: Nghịch lý Zeno
 Ảnh hưởng bởi Parmenides 
x • t • 
Zeno xứ Elea (tiếng Pháp: Zénon d'Elée, 501/490-430/429TCN) là một nhà toán học, nhà triết học người Hy Lạp. Ông là một nhà khoa học lớn đến từ thành phố Elea, một thành phố hiện nay nằm ở miền Nam nước Ý. Ông là tác giả của Nghịch lý Zeno nổi tiếng. Đây là một trong những nghịch lý khoa học nổi tiếng nhất. Nhờ có nó, Zeno đã góp phần thúc đẩy sự xuất hiện của khái niệm giới hạn, một khái niệm vô cùng quan trọng để con người tiến tới khái niệm vô hạn. Ông còn là người đã có ảnh hưởng tới các nhà triết học xuất sắc của Hy Lạp như Platon, Aristoteles. Aristotle đã gọi Zeno là nhà phát minh của biện chứng.
Tiểu sử

Zeno sinh ra tại Ele, miền tây nam của nước Ý. Ông trở thành cậu học trò yêu quý của nhà triết học Parmenides. Zeno đã theo người thầy của mình khi đã 40 tuổi đến thủ đô của Hy Lạp là Athens. Ở thành phố này, Zeno có giảng dạy triết học trong vài năm, tập trung nghiên cứu vào siêu hình học của trường phái Elea. Ở đây, ông có nhiều học trò xuất sắc như Pericles và Callias. Sau đó, Zeno lại trở về quê hương, Theo tương truyền, ông tham gia việc giải cứu thành phố xinh đẹp khỏi bàn tay của tên bạo chúa Nearchus. Khi thất bại trong việc này, Zeno đã bị tra tấn dã man, nhưng ông cương quyết không khai ra bất kỳ những người hành động cùng với ông. Còn nhiều điều về cuộc đời của ông, nhưng không ai biết được.
Đóng góp > Những nghịch lý

Bài chi tiết: Nghịch lý Zeno
Có lẽ đây là lĩnh vực gây ra nhiều thích thú nhất khi ai đó tìm hiểu về Zeno. Những nghịch lý nổi tiếng trong hệ thống nghịc lý Zeno là các nghịch lý về chuyển động: Achilles và con rùa, Mũi tên bay và Nghịch lý phân đôi Zeno. Những nghịch lý khoa học này gây đau đầu cho những người tìm hiểu về chúng cho đến tận bây giờ.
Đóng góp > Triết học

Trong lĩnh vực này, Zeno đã thể hiện ra rằng mình chịu ảnh hưởng từ người thầy như thế nào. Ông tiếp nhận triết tin của nhà triết học này, triết tin có nội dung rằng bất kỳ một hữu thể nào đều đơn nhất, bất phân, dù biểu hiện đa dạng dưới cái nhìn đầy cảm giác. Dựa vào đó, Zeno muốn phản bác các giác quan.
Ảnh hưởng

Những nghịch lý của Zeno đã tạo nên phép biện chứng. Điều đó ảnh hưởng không hề nhỏ đến sự phát triển của khoa học.
Chú thích

↑  Diogenes Laërtius, 8.57, 9.25
Tachina anguisipennis

| Tachina anguisipennis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Tachina
Loài (species): T. anguisipennis
Danh pháp hai phần
Tachina anguisipennis
Tachina anguisipennis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Weilheim in Oberbayern

| Weilheim in Oberbayern   |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Huy hiệu
Vị trí của Weilheim in Oberbayern 
Weilheim in Oberbayern  
Quốc gia: Đức
Bang: Bayern
Vùng hành chính: Upper Bavaria
Huyện: Weilheim-Schongau
Chính quyền
 • Thị trưởng: Markus Loth ("Bürger für Weilheim")
Diện tích
 • Tổng cộng: 55,44 km2 (2,141 mi2)
Độ cao: 563 m (1,847 ft)
Dân số (2005-12-31)
 • Tổng cộng: 21.536
 • Mật độ: 3,9/km2 (10/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+01:00)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 82362
Mã vùng: 0881
Biển số xe: WM
Thành phố kết nghĩa: Narbonne, Yelabuga 
Trang web: www.weilheim.de
The pedestrian zone in Weilheim
Weilheim in Oberbayern (tiếng Đức: Weilheim i.Ob.) là một thị trấn thuộc nước Đức, thủ phủ của huyện Weilheim-Schongau ở the về phía nam của Bayern.
Weilheim
Thành phố kết nghĩa

Narbonne, Pháp
Vương quốc Yemen

Vương quốc Mutawakkilite Yemen (tiếng Ả Rập: المملكة المتوكلية الهاشمية‎ al-Mamlakah al-Mutawakkilīyah Al-Hashimiyah), còn được gọi là Vương quốc Yemen, hoặc Bắc Yemen, là một quốc gia tồn tại giữa năm 1918 và 1962 ở phía bắc của Yemen ngày nay. Thủ đô của nó là Sana'a (từ 1918 đến 1948), sau đó dời đến Ta'izz (từ 1948 đến 1962)
Quốc kỳ

Cờ của Vương quốc Yemen (1918-1923)
Cờ của Vương quốc Yemen (1927-1962)
Vĩnh Hiệp (định hướng)

Vĩnh Hiệp có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Phường Vĩnh Hiệp, thành phố Rạch Giá, Kiên Giang.
Xã Vĩnh Hiệp, thành phố Nha Trang, Khánh Hòa.
Xã Vĩnh Hiệp, thị xã Vĩnh Châu, Sóc Trăng.
Xã Vĩnh Hiệp, huyện Vĩnh Thạnh, Bình Định.
Phàn Kiến

| Phàn Kiến |
| --- | --- |
Tên chữ: Trường Nguyên
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: thế kỷ 2
Nơi sinh: Tảo Dương
 
Mất: không rõ
Giới tính: nam
Nghề nghiệp: nhà ngoại giao, chính khách
Quốc tịch: Thục Hán
x • t • 
Phàn Kiến (chữ Hán: 樊建, ? - ?), tên tự là Trường Nguyên, người quận Nghĩa Dương  , quan viên nhà Thục Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Cuộc đời

Không rõ thiếu thời của Phàn Kiến; ông xuất hiện lần đầu tiên trong lịch sử là vào năm 248, khi nhận chức Hiệu úy để đi sứ Đông Ngô, nhưng Ngô Đại đế Tôn Quyền đang bệnh nặng, nên không thể tiếp kiến ông. Sau đó được làm đến Thị trung, giữ chức Trung thư lệnh.
Năm 261, Thượng thư lệnh Đổng Quyết được thăng làm Phụ quốc đại tướng quân, Kiến được thay ông ta . Từ đây Vệ tướng quân Gia Cát Chiêm cùng Quyết, Kiến đều nắm chánh sự của nhà Thục Hán.
Trong thời gian Chiêm, Quyết, Kiến cầm quyền, bởi hoạn quan Hoàng Hạo được Thục Hán Hậu chủ tín nhiệm, họ chấp nhận bỏ qua những việc làm sằng bậy của Hạo, nhưng Kiến không hề đi lại thân mật với Hạo . Năm 262, Chiêm, Quyết, Kiến cho rằng Khương Duy ham gây chiến mà không nên công trạng gì, bèn dâng biểu lên Hậu chủ, triệu ông ta về làm Ích Châu thứ sử, nhằm đoạt binh quyền của Duy .
Năm 263, Tào Ngụy diệt Thục Hán. Mùa xuân năm 264, Phàn Kiến cùng quần thần theo Hậu chủ Lưu Thiện đến Lạc Dương. Hậu chủ được Ngụy thừa tướng Tư Mã Chiêu phong tước An Lạc huyện công, Kiến cùng bọn Thị trung Trương Thiệu, Quang lộc đại phu Tiếu Chu, Bí thư lệnh Khích Chánh, Điện trung đốc Trương Thông đều được phong Liệt hầu. Sau đó được làm Tướng quốc tham quân; mùa thu năm ấy, được làm Tán kỵ thường thị, nhận lệnh quay về Thục úy lạo.
Đầu đời Tây Tấn, Phàn Kiến làm Cấp sự trung, luôn hết lời ca ngợi Gia Cát Lượng; ông cũng từng kêu oan cho Đặng Ngải.
Không rõ hậu sự của Phàn Kiến.
Khảo chứng

^  Trần Thọ trước, Bùi Tùng Chi chú – Tam quốc chí quyển 35, Thục thư 5 – Gia Cát Lượng truyện dẫn Tấn Bách quan biểu: Kiến tự Trường Nguyên.
^  Trần Thọ trước, Bùi Tùng Chi chú – Tam quốc chí quyển 35, Thục thư 5 – Gia Cát Lượng truyện: Sau khi Lượng mất, (Đổng Quyết) dần thăng đến Thượng thư bộc xạ, thay Trần Chi làm Thượng thư lệnh, thăng Đại tướng quân, Bình đài sự, còn người Nghĩa Dương là Phàn Kiến thay (làm Thượng thư lệnh).
^  Trần Thọ trước, Bùi Tùng Chi chú – Tam quốc chí quyển 35, Thục thư 5 – Gia Cát Lượng truyện: Năm Duyên Hi thứ 24, lấy chức Hiệu úy đi sứ nước Ngô, đang lúc Tôn Quyền bệnh nặng, không tự gặp Kiến. Quyền hỏi Gia Cát Khác rằng: “Phàn Kiến so với Tông Dự thế nào?” Khác đáp rằng: “Tài thức không bằng Dự, nhưng nhã tính thì hơn hẳn.” Sau làm Thị trung, giữ chức Trung thư lệnh.
^  Trần Thọ trước, Bùi Tùng Chi chú – Tam quốc chí quyển 35, Thục thư 5 – Gia Cát Lượng truyện: Từ khi (Gia Cát) Chiêm, (Đổng) Quyết, (Phàn) Kiến thống sự, Khương Duy thường chinh phạt ở ngoài, hoạn nhân Hoàng Hạo lộng quyền càn rỡ, (Chiêm, Quyết, Kiến) cùng nhau bao che, không thể uốn nắn (triều chánh). Nhưng Kiến đặc biệt không cùng Hạo đi lại thân mật.
^  Trần Thọ trước, Bùi Tùng Chi chú – Tam quốc chí quyển 35, Thục thư 5 – Gia Cát Lượng truyện dẫn Tôn Thịnh – Dị đồng ký: Bọn Chiêm, Quyết cho rằng Duy hảo chiến vô công, quốc nội mệt mỏi, nên dâng biểu lên Hậu chủ, triệu về làm Ích Châu thứ sử, đoạt binh quyền của ông ta...
^  Trần Thọ trước, Bùi Tùng Chi chú – Tam quốc chí quyển 33, Thục thư 3 – Hậu chủ truyện: Thượng thư lệnh Phàn Kiến, Thị trung Trương Thiệu, Quang lộc đại phu Tiếu Chu, Bí thư lệnh Khích Chánh, Điện trung đốc Trương Thông đều phong Liệt hầu.
^  Trần Thọ trước, Bùi Tùng Chi chú – Tam quốc chí quyển 35, Thục thư 5 – Gia Cát Lượng truyện: Mùa xuân năm sau khi Thục phá, (Đổng) Quyết, Kiến đều đến kinh đô, cùng làm Tướng quốc tham quân; mùa thu năm ấy đều làm Tán kỵ thường thị, sai đi Thục úy lạo.
^  Trần Thọ trước, Bùi Tùng Chi chú – Tam quốc chí quyển 35, Thục thư 5 – Gia Cát Lượng truyện dẫn Tập Tạc Xỉ – Hán Tấn xuân thu: Phàn Kiến làm Cấp sự trung, Tấn Vũ đế hỏi việc trị quốc của Gia Cát Lượng, Kiến đáp rằng: “Nghe xấu ắt đổi, nhưng không làm quá; thưởng phạt đáng tin, đủ cảm thần minh.” Đế nói: “Lành thay! Nếu ta được người này giúp đỡ, há có nỗi vất vả của hôm nay.” Kiến dập đầu nói: “Thần trộm nghe thiên hạ bàn luận, đều nói Đặng Ngải bị oan, bệ hạ biết mà không sửa, đây chẳng phải như lời của Phùng Đường rằng ‘dẫu có Pha, Mục, nhưng không thể dùng’ hay sao!” Đế cười nói: “Ta vốn muốn làm rõ việc ấy, lời khanh nói đúng ý ta.” Vì thế phát chiếu sửa (án của) Ngải.
Trong Tam quốc diễn nghĩa

Kiến là nhân vật nhỏ trong tác phẩm, bắt đầu xuất hiện ở hồi 87, theo Gia Cát Lượng nam chinh.
Chú thích

↑  Nay là Đồng Bách, Hà Nam
Soyini Fraser

| Soyini Fraser |
| --- | --- |
Sinh: Soyini Asanti Fraser 8 tháng 5, 1990 (34 tuổi) Georgetown, Guyana
Thông tin chỉ số
Chiều cao: 1,78 m (5 ft 10 in)
Màu mắt: Nâu đậm
Màu tóc: Đen
 
Soyini Asanti Fraser (sinh năm 1990) là người dẫn chương trình truyền hình người Guyana, đồng thời là một vũ công, người mẫu và chủ nhân cuộc thi sắc đẹp, người đã chiến thắng cuộc thi Hoa hậu Guyana 2016 và đại diện cho Guyana tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2016.
Cuộc sống cá nhân

Fraser coi mình là một cá nhân độc lập, không sợ hãi và từ bi. Cô là thành viên công ty cao cấp tại The Classique Dance Company. Cô cũng là một trong những vũ công khiêu vũ du lịch của Guyana.
Cuộc thi sắc đẹp > Hoa hậu Trái đất 2010

Vào ngày 4 tháng 12 năm 2010, Soyini đại diện cho Guyana tham dự cuộc thi Hoa hậu Trái đất 2010 tại Việt Nam.
Cuộc thi sắc đẹp > Hoa hậu Guyana Thế giới 2011

Fraser đã thi đấu tại cuộc thi Miss Guyana World 2011 và xếp vị trí á quân.
Cuộc thi sắc đẹp > Hoa hậu công chúa thế giới 2011

Soyini thi đấu cuộc thi này tại Cộng hòa Séc và đứng trong Top 9.
Cuộc thi sắc đẹp > Hoa hậu LHQ 2012

Năm 2012, Fraser đã thi đấu tại Miami, Florida, cho cuộc thi Hoa hậu Liên Hợp Quốc 2012 và giành chiến thắng. Đây là danh hiệu quốc tế đầu tiên của cô.
Cuộc thi sắc đẹp > Hoa hậu Jamzone Guyana 2014

Soyini là Nữ hoàng sắc đẹp người Guyana giành giải Hoa hậu Jamzone Guyana 2014 của Guyana.
Cuộc thi sắc đẹp > Hoa hậu Jamzone quốc tế 2014

Soyini đã giành được chiến thắng tại Miss Jamzone International 2014 vào ngày 15 tháng 8 năm 2014, tại Georgetown, Guyana.
Cuộc thi sắc đẹp > Miss Grand Guyana 2015 & Miss Grand International 2015

Soyini đã đăng quang Miss Grand Guyana 2015 và điều này giúp cô đủ điều kiện dự thi tại Miss Grand International 2015 vào ngày 25 tháng 10 năm 2015, tại Thái Lan. Đêm đăng quang lớn được tổ chức tại một sân vận động trong nhà - Huamark ở Bangkok. Cô không lọt vào Top 20 trong đêm đăng quang lớn.
Cuộc thi sắc đẹp > Hoa hậu Guyana 2016

Soyini cũng đã giành được chiến thắng tại Miss Guyana 2016 vào ngày 17 tháng 9 năm 2016 và đại diện cho Guyana tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2016 nhưng không được xếp hạng.