Gia đình Phật tử Việt Nam
Lịch sử > Thời kỳ phục hồi và cải cách (1948-1953) > Tại Miền Trung

Năm 1948 sau những ngày tản cư và hồi cư, do khuyến khích của các Giáo phẩm Tăng-già tại các quốc tự và các Cư sỹ thành viên Ban Quản trị Hội An Nam Phật học tại Huế bắt đầu việc phục hồi tổ chức Đồng Ấu.
Từ đó đã có cuộc gặp gỡ đầu tiên (1948 - 1949?) của một số anh chị đầy đạo tâm, từng suy tư về giáo dục trẻ, đã từng tham dự từ khởi đầu hình thành tổ chức Ban Đồng Ấu cũng như Đoàn Thanh Niên Phật học Đức Dục tại biệt thự số 11 đường Nguyễn Hoàng (thời trước là Rue Paul Bert). Những cuộc gặp gỡ bàn luận về sau tại chùa Từ Đàm do Võ Đình Cường đảm trách cùng với Lê Cao Phan, Hoàng Thị Kim Cúc, Phan Cảnh Tuân, Văn Đình Hy, Cao Chánh Hựu v.v...
Sau thời kỳ gặp gỡ hội bàn và hoạch định các hình thức sinh hoạt, phục hồi tổ chức với đường hướng cải cách nội dung cũng như hình thức, đồng thời lấy danh hiệu là "Gia đình Phật Hóa Phổ" thay danh xưng "Đồng Ấu Phật giáo" của thời kỳ sơ khai trước đây, dưới sự bảo trợ, cố vấn giáo lý của các thầy:
Thích Minh Châu (đã viên tịch tại Thiền Viện Vạn Hạnh).
Thích Thiên Ân (đã viên tịch tại Hoa Kỳ).
Thích Đức Tâm, Thích Chân Trí.
Thích Trí Không v.v...
Từ đây đã thành lập hai đơn vị đầu tiên là GĐPHP Hướng Thiện do Phan Cảnh Trí làm Phổ Trưởng và Gia đình Phật Hóa Phổ Gia Thiện do Nguyễn Văn Phiên làm Phổ Trưởng, và tổ chức bắt đầu sự cải cách cơ cấu điều hành, chương trình tu học, các hình thức sinh hoạt như:
Đồng phục, Phù hiệu, Cấp hiệu.
Chia hai ngành nam, nữ.
Chia đơn vị Đội, Chúng, Đoàn, Gia đình.
Tổ chức trại huấn luyện cho Đoàn viên và Huynh trưởng.
Sau đó, tổ chức GĐPHP ngày càng phát triển sâu rộng khắp các chùa và Khuôn Hội tại kinh đô Huế cho tới nông thôn, rồi Đà Nẵng, Đà Lạt, Quảng Trị, Quảng Bình, Nha Trang, Phan Thiết; thiết lập các trại huấn luyện ngành các cấp và Huynh trưởng; bầu cử Ban Hướng dẫn cấp địa phương và Trung Việt.
Năm 1949, Ban Hướng dẫn GĐPHP Thừa Thiên được thành lập với thành phần:
Trưởng Ban: Lê Cao Phan.
Các Thành viên: Tráng Thông, Võ Đình Cường, Phan Xuân Sanh, Lê Văn Dũng v.v...
Các năm tiếp theo, tổ chức GĐPHP tại Trung Việt đã phát triển khắp các tỉnh (như nêu trên), từ thành thị đến huyện, xã với đội ngũ Huynh trưởng được đào tạo qua các trại huấn luyện.
Trước sự phát triển rộng khắp ấy, đòi hỏi phải có sự chỉ đạo chung, nên GĐPHP đã triệu tập cuộc họp tại trụ sở Hội Phật học Trung Việt (đường Nguyễn Hoàng) bầu Ban Hướng dẫn GĐPHP (1951) gồm:
Trưởng Ban: Võ Đình Cường.
Các Thành viên: Lê Cao Phan, Lê Mộng Đào, Phan Cảnh Tuân, Nguyễn Xuân Quyền, Hoàng thị Kim Cúc v.v...
Ngày 06 tháng 05 năm 1951, Đại hội thống nhất Phật giáo 3 miền được tổ chức tại chùa Từ Đàm, Huế, lấy danh hiệu "Tổng Hội Phật giáo Việt Nam". Trong dịp này, khóa huấn luyện Huynh trưởng đầu tiên do Ban Hướng dẫn GĐPHP Thừa Thiên - Huế được ủy nhiệm đảm trách tổ chức, với sự tham dự của Huynh trưởng ba miền lấy tên là "Trại Kim Cang" và thành phần tham dự trại gồm:
Ban Trại Trưởng: Võ Đình Cường, Lê Cao Phan, Lê Văn Dũng, Phan Cảnh Tuân, Văn Đình Hy v.v...
Thành phần Trại Sinh:
Bắc Việt: Lê Vinh, Đặng Văn Khuê, Trần Thanh Hiệp v.v...
Nam Việt: Nguyễn Hữu Huỳnh.
Trung Việt: Đa số...
Đến năm 1954, GĐPT tại Thừa Thiên và số lớn các tỉnh ở Trung Việt và Cao Nguyên đã tiến triển khả quan, với cơ cấu tổ chức quy củ, các kỹ năng sinh hoạt và tu học ngày càng hoàn thiện cũng như một lực lượng Huynh trưởng đông đảo, đầy đạo tâm và khả năng.
Từ đó, trở nên khuôn mẫu trong việc canh tân và phát triển, hướng đến thống nhất toàn diện tổ chức GĐPT tại miền Nam Việt Nam sau ngày đất nước bị qua phân hai miền Nam, Bắc.