stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Metepeira compsa

| Metepeira compsa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Araneidae
Chi (genus): Metepeira
Loài (species): M. compsa
Danh pháp hai phần
Metepeira compsa Chamberlin, 1916 
Metepeira compsa là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Metepeira. Metepeira compsa được Ralph Vary Chamberlin miêu tả năm 1916.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Sông Đa Guy

| Sông Đa Guy> Vị trí |
| --- | --- |
Quốc gia: Việt Nam
Đặc điểm địa lý

Thượng nguồn: thị trấn Ma Đa Gui
 • cao độ: ?
 
Cửa sông: Sông Đa Huoai
 • cao độ: ?
Độ dài: 19 km
Diện tích lưu vực: 75 km²

Lưu lượng: ?
 
Sông Đa Guy (tên khác: Sông Da Guy) là một con sông đổ vào sông Đa Huoai. Sông Đa Guy chảy qua các tỉnh Đồng Nai, Lâm Đồng .
Sông có chiều dài 19 km và diện tích lưu vực là 75 km².
Dòng chảy

Sông Đa Guy khởi nguồn từ phía đông thị trấn Ma Đa Gui huyện Đạ Huoai tỉnh Lâm Đồng. Sông chảy về hướng tây, qua xã Ma Đa Gui thì chuyển hướng bắc, là ranh giới giữa huyện Đạ Huoai, Lâm Đồng với huyện Tân Phú, Đồng Nai, rồi đổ vào sông Đa Huoai
Chỉ dẫn

↑  Có lỗi đánh máy trong Qđ. 1989/QĐ-TTg, là sông dài 19 km không đủ dài để qua 3 tỉnh, và ở Việt Nam không có sông nào là sông Đa Guoay.
Tropicis flexicarinatus

| Tropicis flexicarinatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ciidae
Chi (genus): Tropicis
Loài (species): T. flexicarinatus
Danh pháp hai phần
Tropicis flexicarinatus Scott, 1926 
Tropicis flexicarinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Scott miêu tả khoa học năm 1926.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Vidra, Alba

| Vidra |
| --- | --- |
—  Xã  —
 

 

VidraVị trí ở România
Quốc gia:  România
Hạt: Alba
Thủ phủ: Vidra 
Dân số (2002)
 • Tổng cộng: 1.969 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 517825 
Vidra là một xã thuộc hạt Alba, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 1969 người.
Chú thích

↑  “Communes of Romania” (bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
Vismia pauciflora

| Vismia pauciflora> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Hypericaceae
Tông (tribus): Vismieae
Chi (genus): Vismia
Loài (species): V. pauciflora
Danh pháp hai phần
Vismia pauciflora Milne-Redh. 
Vismia pauciflora là một loài thực vật có hoa thuộc họ Hypericaceae. Loài này chỉ có ở Tanzania. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Aptosimum elongatum

| Aptosimum elongatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Scrophulariaceae
Chi (genus): Aptosimum
Loài (species): A. elongatum
Danh pháp hai phần
Aptosimum elongatum (Hiern) Engl., 1889 
Aptosimum elongatum là một loài thực vật có hoa trong họ Huyền sâm. Loài này được (Hiern) Engl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Aptosimum elongatum”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Ampelocera ruizii

| Ampelocera ruizii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Ulmaceae
Chi (genus): Ampelocera
Loài (species): A. ruizii
Danh pháp hai phần
Ampelocera ruizii Klotzsch, 1847 
Ampelocera ruizii là một loài thực vật có hoa trong họ Ulmaceae. Loài này được Klotzsch mô tả khoa học đầu tiên năm 1847.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ampelocera ruizii”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Tuyên ngôn nhân quyền Hoa Kỳ

| Tuyên ngôn nhân quyền Hoa Kỳ |
| --- | --- |
Hình bản Tuyên ngôn nhân quyền Hoa Kỳtừ Cục Quản trị Kỷ lục và Văn khố Quốc gia Hoa Kỳ
Được viết: 1791
Nơi lưu giữ: Cục Quản trị Kỷ lục và Văn khố Quốc gia
Tác giả: James Madison
Mục đích: Một bản đạo luật nhân quyền của Hoa Kỳ
Tuyên ngôn nhân quyền Hoa Kỳ là 10 tu chính án đầu tiên cho Hiến pháp Hoa Kỳ. Các tu chính án này đã được James Madison đưa ra trong một loạt các tu chính án hiến pháp vào năm 1789 tại Đại hội thứ nhất. Mười tu chính án này đã được phê chuẩn và trở thành Đạo luật Nhân quyền (hay Mười điều khoản về nhân quyền của Hiến pháp Mỹ) vào năm 1791. Các tu chính án này hạn chế quyền lực của Chính phủ liên bang, bảo vệ quyền của tất cả công dân, những người sinh sống và khách trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Trong các quyền được liệt kê  mà các tu chính án này đảm bảo có: tự do ngôn luận, tự do báo chí, và tự do tôn giáo;  quyền được mang vũ khí của người dân;  tự do hội họp; tự do kiến nghị; và các quyền không bị lục soát và tịch thu vô lý; không bị hình phạt tàn bạo và bất bình thường; và tự buộc tội do bị ép buộc. Tuyên ngôn nhân quyền cũng hạn chế quyền của Quốc hội bằng cách cấm Quốc hội ban hành luật về thành lập tôn giáo và bằng cách cấm Chính phủ liên bang tước quyền sống, quyền tự do hay tài sản của bất cứ người nào mà không thông qua tố tụng pháp luật.
WTA German Open 2022 - Đôi

Bài chi tiết: WTA German Open 2022
Storm Sanders và Kateřina Siniaková là nhà vô địch, đánh bại Alizé Cornet và Jil Teichmann trong trận chung kết, 6–4, 6–3.
Victoria Azarenka và Aryna Sabalenka là đương kim vô địch, nhưng Azarenka không tham dự. Sabalenka đánh cặp với Veronika Kudermetova, nhưng rút lui trước trận đấu vòng 1.
Hạt giống

Storm Sanders /  Kateřina Siniaková (Vô địch)
Gabriela Dabrowski /  Giuliana Olmos (Bán kết)
Asia Muhammad /  Ena Shibahara (Tứ kết)
Alexa Guarachi /  Andreja Klepač (Tứ kết)
Kết quả > Từ viết tắt

| --- | --- |
 Q = Vòng loại  WC = Đặc cách  LL = Thua cuộc may mắn  Alt = Thay thế  SE = Miễn đặc biệt  :  PR = Bảo toàn thứ hạng  w/o = Thắng nhờ đối thủ rút lui trước trận đấu  r = Bỏ cuộc giữa trận đấu  d = Bị xử thua  SR = Xếp hạng đặc biệt
Kết quả > Kết quả

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Vòng 1  | Vòng 1  | Vòng 1  | Vòng 1  | Vòng 1  |  |  | Tứ kết  | Tứ kết  | Tứ kết  | Tứ kết  | Tứ kết  |  |  | Bán kết  | Bán kết  | Bán kết  | Bán kết  | Bán kết  |  |  | Chung kết  | Chung kết  | Chung kết  | Chung kết  | Chung kết  |  |

|  | 1  |  S Sanders  K Siniaková  | 6  | 6  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Alt  |  X Han  A Panova  | 2  | 3  |   |  |  | 1  |  S Sanders  K Siniaková  | 3  | 77  | [12]  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |   |  A Kalinskaya  D Krawczyk  | 1  | 4  |   |  |  |    |  N Melichar-Martinez  E Perez  | 6  | 65  | [10]  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |   |  N Melichar-Martinez  E Perez  | 6  | 6  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 1  |  S Sanders  K Siniaková  | 6  | 6  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | 3  |  A Muhammad  E Shibahara  | 6  | 3  | [10]  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | WC  |  B Andreescu  S Lisicki  | 1  | 3  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | WC  |  J Niemeier  A Petkovic  | 3  | 6  | [8]  |  |  | 3  |  A Muhammad  E Shibahara  | 64  | 6  | [7]  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |   |  Y Xu  Z Yang  | 5  | 4  |   |  |  | WC  |  B Andreescu  S Lisicki  | 77  | 1  | [10]  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | WC  |  B Andreescu  S Lisicki  | 7  | 6  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 1  |  S Sanders   K Siniaková  | 6  | 6  |   |  |
|  |   |  A Cornet  J Teichmann  | 6  | 6  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |    |  A Cornet  J Teichmann  | 4  | 3  |   |  |
|  |   |  E Hozumi  M Ninomiya  | 3  | 3  |   |  |  |    |  A Cornet  J Teichmann  | 7  | 77  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |   |  U Eikeri  V Kužmová  | 2  | 3  |   |  |  | 4  |  A Guarachi  A Klepač  | 5  | 63  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | 4  |  A Guarachi  A Klepač  | 6  | 6  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |    |  A Cornet  J Teichmann  | 6  | 7  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |   |  K Christian  L Marozava  | 6  | 3  | [13]  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 2  |  G Dabrowski  G Olmos  | 3  | 5  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |   |  O Jabeur  G Muguruza  | 4  | 6  | [11]  |  |  |    |  K Christian  L Marozava  | 4  | 2  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |   |  A Rosolska  E Routliffe  | 6  | 5  | [5]  |  |  | 2  |  G Dabrowski  G Olmos  | 6  | 6  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | 2  |  G Dabrowski  G Olmos  | 4  | 7  | [10]  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
Núi Đá Dựng

Khu du lịch Đá Dựng
Núi Đá Dựng ở phường Mỹ Đức, thành phố Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam. Đây là một di tích lịch sử và là một danh thắng đã được xếp hạng là Di tích Quốc gia theo quyết định số 44/2007/QĐ- BVHTT cấp ngày 3 tháng 8 năm 2007.
Giới thiệu

Núi Đá Dựng nằm gần biên giới Việt Nam - Campuchia. Từ thành phố Hà Tiên, theo đường Quốc lộ 80 (đường đi cửa khẩu quốc tế Xà Xía) đến gần Thạch Động (khoảng 7 km), rẽ phải và đi khoảng 2,5 km nữa là đến núi Đá Dựng. Đây là một khối đá vôi cao khoảng 100 m . Nhìn từ xa, núi như một hình thang cân, và vì các vách đá đứng nên được gọi là núi Đá Dựng.
Đá Dựng có tên cổ là núi Bạch Tháp (Bạch tháp sơn). Trong sách Gia Định thành thông chí (Sơn xuyên chí, trấn Hà Tiên) của danh sĩ Trịnh Hoài Đức đã chép về ngọn núi này như sau:
Ngày nay núi Đá Dựng hãy còn vẽ hoang sơ, và có cả thảy 14 hang động lớn nhỏ (có hang lớn, như hang Bồng Lai, có thể chứa hàng trăm người) gắn với nhiều huyền thoại, gồm: hang Mẹ Sanh, hang Lê Công Gia, hang Biệt Động, hang Bồng Lai, hang Thần Kim Quy, hang Khổ Qua, hang Trống Ngực, hang Xã Lộc Kỳ, hang Cổng Trời, hang Thác Bạc, hang Chỉ Huy và 3 hang chưa có tên. Tất cả do đặc trưng cấu tạo, cấu trúc địa chất, cùng với sự xâm thực và tác động của thiên nhiên qua thời gian dài mà thành. Và trong các hang hốc ấy, hiện còn nhiều vỏ hào, vỏ ốc…dính lại trên vách đá, chứng tỏ xưa kia nơi đây đã từng bị ngập nước. Ngoài ra, căn cứ trong sách cũ, thì ngày xưa ở Đá Dựng từng có một sân chim (Điểu Đình) với một số lượng lớn cò trắng đến cư trú.
Do có nhiều hang động và ở một vị trí quan trọng (gần biên giới), nên ngay từ thế kỷ 18, Đá Dựng đã là tiền đồn của nhân dân Hà Tiên chống quân Xiêm La. Đặc biệt, trong hai cuộc chiến tranh trước năm 1975, Đá Dựng là một cơ sở hoạt động cách mạng, là cầu nối của tuyến đường 1C, và là nơi xảy ra những trận giao tranh ác liệt... Ở các năm 1977 - 1978, đây cũng là một tiền đồn trong cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam...
Gần đây, Đá Dựng đã trở thành một khu du lịch, thu hút khá nhiều người đến tham quan và hành hương....
Ý kiến khác về tên núi

Căn cứ theo Hà Tiên thập vịnh và Hà Tiên thập cảnh khúc vịnh của Tao đàn Chiêu Anh Các, thì núi Đá Dựng còn được gọi là Châu Nham (trong bài thơ "Châu Nham lạc lộ", có nghĩa là "cò về núi ngọc"), vì ở đây có loại thạch nhũ phát sáng lấp lánh như châu ngọc . Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng Đá Dựng không phải là Châu Nham, mà Châu Nham là tên một ngọn núi ở Bãi Ớt; nay thuộc xã Dương Hòa, huyện Kiên Lương.
Một vài hình ảnh

Trong hang Lê Công Gia.
Trong hang Bồng Lai.
Trong hang Biệt Động.
Bia Tổ quốc ghi công dựng trong một hang.
Chú thích

↑  Nguồn: "Núi Đá Dựng" trên website Di tích Lịch sử Văn hóa  Lưu trữ 2013-09-29 tại Wayback Machine.
↑  Chiều cao ghi theo Bảng giới thiệu dựng tại di tích Đá Dựng. Thông tin trên website tỉnh Kiên Giang, ghi là 83 m  Lưu trữ 2010-01-27 tại Wayback Machine, đưa tin ngày: 27 tháng 10 năm 2005.
↑  Xem Thạch Động thôn vân.
↑  Xem
↑  Nguồn: "Núi Đá Dựng" trên website Di tích Lịch sử Văn hóa, và "Danh thắng Châu Nham Sơn" trên website tỉnh Kiên Giang, đã dẫn.
↑  Giá vé ở thời điểm tháng 5 năm 2014 là 10.000 đồng VN/ người. Lối đi quanh co men theo triền núi và đi xuyên qua hang đều được lát đá tảng và thiết kế bậc thang. Chiều dài đoạn đường để đi viếng tất cả 14 hang là 1.150 m.
↑  Ghi theo bảng giới thiệu di tích. Có nguồn giải thích rằng: Bởi Chân Lạp và Xiêm La thường cho quân sang đánh phá, cướp bóc, nên nhiều người Hà Tiên xưa đã đem ngọc ngà, châu báu đến chôn giấu trong các hang động ở Đá Dựng rồi bị thất lạc dần theo thời gian. Cuối thế kỷ 17, khi Mạc Cửu đến khai mở trấn Hà Tiên, thấy người dân thỉnh thoảng nhặt được ngọc quý tại đây nên ông gọi tên là núi Châu Nham. Xem: Danh thắng Châu Nham Sơn trên website tỉnh Kiên Giang  Lưu trữ 2010-01-27 tại Wayback Machine.
↑  Xem thêm trang: Châu Nham lạc lộ, và xem thêm: Châu Nham không phải là Đá Dựng
.
Nguồn tham khảo

Bảng giới thiệu di tích dựng tại khu di tích Đá Dựng.
Núi Đá Dựng (Kiên Giang) - Hoang sơ và kỳ bí trên website báo Hậu Giang  Lưu trữ 2014-05-17 tại Wayback Machine
Núi Đá Dựng trên website Di tích Lịch sử Văn hóa  Lưu trữ 2013-09-29 tại Wayback Machine
Danh thắng Châu Nham Sơn trên website tỉnh Kiên Giang  Lưu trữ 2010-01-27 tại Wayback Machine
Trên triền núi Đá Dựng nhìn xuống phía dưới
Một vách núi thẳng đứng.
Lối đi tham quan, đoạn xuyên qua hang
Trúc

| Trúc |
| --- | --- |
Trúc xanh ở Cư Kuin, Đắk Lắk.
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Phân họ (subfamilia): Bambusoideae
Liên tông (supertribus): Bambusodae
Tông (tribus): Bambuseae
Phân tông (subtribus): Shibataeinae
Chi (genus): Phyllostachys Siebold & Zuccarini
Các loài
 Phyllostachys atrovaginata  Phyllostachys aurea  Phyllostachys aureosulcata  Phyllostachys glauca  Phyllostachys heteroclada  Phyllostachys makinoi  Phyllostachys montana  Phyllostachys nigra  Phyllostachys pubescens  Phyllostachys purpurata  Phyllostachys edulis  Phyllostachys aureocaulis  Phyllostachys bissetii  Phyllostachys vivax  v.v. 
Trúc (danh pháp khoa học: Phyllostachys) là một chi thuộc tông Tre. Các loài này là thực vật bản địa châu Á, tập trung nhiều ở Trung Quốc, Nhật Bản, bắc Việt Nam nhưng hiện tại đã được trồng làm cảnh rộng rãi ở cả vùng ôn đới hoặc cận nhiệt đới. Trúc (竹) hay Cương Trúc là từ Hán Việt. Trong tiếng Trung, trúc là từ để chỉ tất cả các loài trong tông Tre (Bambuseae. Trong tiếng Việt, trúc chủ yếu dùng để chỉ các loài trong chi Phyllostachys, bên cạnh đó còn chỉ đến một số loài Bambuseae không thuộc chi này, ví dụ trúc vuông. Trúc thường có thân nhỏ hơn tre, thành các bụi rậm cao nhất khoảng 8m, lá cũng nhỏ và thưa hơn tre. Do cây có dáng đẹp, nhỏ nên được dùng làm cây cảnh phổ biến hơn tre. Chi Trúc hiện gồm khoảng 75 loài với 200 thứ và giống. Cùng với tre, thì cây trúc cũng là một biểu tượng văn hóa chỉ về sự thanh cảnh.
Ở Việt Nam

Các loài thuộc chi Trúc có ở Việt Nam:
Phyllostachys mitis: Trúc cảnh, cây bụi thưa, thân mềm, màu mốc trắng; rễ bò dài; măng màu xanh có đốm tím.
Phyllostachys nigra: Trúc đen, cây bụi nhỏ cao 2-4m, đốt thân dài, có 2 rãnh đối nhau; thân cây có màu đen láng rất đẹp.
Phyllostachys aurea: Trúc hóa long, còn gọi là trúc vàng. Cây cao 4-8m. Đặc biệt là đoạn gốc của thân các đốt sát nhau răn reo, xù xì ruột gần như đặc, tạo nên hình thù đặc sắc như hóa rồng vậy.
Các loài không thuộc chi Trúc:
Sasa humilis: Trúc lùn, cây bụi dày, cao khoảng 1m thân màu xanh bóng.
Chimonobambusa quadrangularis: Trúc vuông, cây cao khoảng 3-8m thân màu xanh bóng có dáng thân vuông rất đặc sắc
Hình ảnh

Thân cây trúc.
Lá trúc.
Một bụi trúc.
Trúc sào
Mezőkövesd

| Mezőkövesd |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 

  Hiệu kỳ Huy hiệu
Mezőkövesd
Quốc gia:  Hungary
Hạt: Borsod-Abaúj-Zemplén
Tiểu vùng: Mezőkövesdi
Diện tích
 • Tổng cộng: 100,56 km2 (38,83 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 16.770
 • Mật độ: 167/km2 (430/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
3400 
Mã điện thoại: 49 
Thành phố kết nghĩa: Żory, Rüdesheim am Rhein, Bad Salzungen 
Mezőkövesd là một thành phố thuộc hạt Borsod-Abaúj-Zemplén, Hungary. Thành phố này có diện tích 100,56 km², dân số năm 2010 là 16770 người, mật độ 167 người/km².
Mesochorus flaemingus

| Mesochorus flaemingus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Mesochorus
Loài (species): M. flaemingus
Danh pháp hai phần
Mesochorus flaemingus Schwenke, 1999 
Mesochorus flaemingus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Trương Hàn (nhà Kim)

Trương Hàn (chữ Hán: 张翰, ? – 1214) tự Lâm Khanh, người Tú Dung, Hãn Châu , quan viên nhà Kim.
Khởi nghiệp

Năm Đại Định thứ 28 (1188) cuối thời Kim Thế Tông, Hàn đỗ tiến sĩ, được điều làm Thấp Châu quân sự phán quan. Có người vu 3 anh em là kẻ cướp, Hàn vi hành xét được sự thật, trình bày với châu xin tha cho họ.
Hàn lần lượt được làm huyện lệnh ở Đông Thắng, Nghĩa Phong, Hội Xuyên, bổ làm Thượng thư tỉnh lệnh sử; được trừ chức trừ hộ bộ chủ sự, thăng làm Giám sát ngự sử. Để tang mẹ, trở lại được điều làm Sơn Đông lộ diêm sứ. Để tang cha, được khởi trở lại làm Thượng thư tỉnh đô sự, Hộ bộ viên ngoại lang.
Thời Kim Vệ Thiệu vương

Trong niên hiệu Đại An (1209 – 1211), Bình chương chánh sự Độc Cát Tư Trung, Tham tri chánh sự Hoàn Nhan Thừa Dụ đi xét việc đồn thú ở vùng biên, Hàn được sung làm Tả hữu tư lang trung, bàn luận với họ không hòa hợp. Hàn cho rằng bọn Tư Trung sắp xếp trái luật, tranh cãi chỉ ra họ không làm tròn việc tra xét . Thừa Dụ đuổi Hàn ra ngoài, Kim Vệ Thiệu vương biết ông luôn nói phải, nên triệu kiến an ủi. Được đổi làm Tri đăng văn cổ viện, kiêm chức vụ trước, thăng làm Thị ngự sử.
Thời Kim Tuyên Tông

Đầu niên hiệu Trinh Hữu (1213 – 1217), được làm Hàn Lâm trực học sĩ, sung làm Nguyên soái phủ Kinh lịch quan. Trung Đô  giới nghiêm, Hàn điều tiết mọi việc rất ổn thỏa, được đổi làm Hộ bộ thị lang. Kim Tuyên Tông dời đô đi Biện Kinh , Hàn tổ chức nhân sự, lương thảo đến Chân Định, dâng thư kiến nghị 5 việc:
Tập hợp binh sĩ và vũ khí, di dời hào mục và dân chúng để tăng cường lực lượng cho Nam Kinh (tức Biện Kinh).
Vét những con ngòi cũ của Thái Châu, Nam Kinh để thông tào vận.
Tạm trao quan ấn cho những cánh dân quân, sai tướng thống lãnh, ngăn ngừa phản trắc.
Đặt quan lại ở những địa phương chưa ổn định, nhằm đề phòng giặc cướp nổi lên.
Thi hành ân huệ ở những điểm đến của hoàng đế, nhằm thu lấy lòng người.
Kim Tuyên Tông nương theo đó mà thi hành. Hàn chính vào lúc rối loạn tỏ rõ tài năng, bắt tay vào trị lý; được thăng làm Hà Bình quân Tiết độ sứ, Đô thủy giám, Đề khống quân mã sứ, ít lâu sau đổi làm Hộ bộ thượng thư. Bấy giờ triều đình nhà Kim mới đến Nam Kinh (1214), nhiều việc sơ sài, Hàn đã xử lý, thì đều ổn thỏa. Trong năm ấy, Hàn mất, thụy là Đạt Nghĩa.
Chú thích

↑  Nay là Hãn Châu, Sơn Tây
↑  Ngay sau đó, hậu quả từ việc làm tắc trách của bọn Độc Cát Tư Trung, Hoàn Nhan Thừa Dụ là trận thảm bại ở Ô Sa bảo (1211), đẩy chiến tranh Mông – Kim sang một bước ngoặt mới: nhà Kim hoàn toàn lún sâu vào thất bại, với việc thất thủ Tây kinh Đại Đồng phủ (1212)
↑  Nay là Bắc Kinh
↑  Nay là Khai Phong, Hà Nam
Trương Mậu

Trương Mậu (giản thể: 张茂; phồn thể: 張茂; bính âm: Zhāng Mào) (277–324), tên tự Thành Tốn (成遜), còn gọi là (Tiền) Lương Thành Liệt Vương ((前)涼成烈王) (thụy hiệu do Hán Triệu ban) hay Tây Bình Thành công (西平成公) (thụy hiệu được sử dụng trong nội bộ Tiền Lương) là người cai trị đầu tiên được chấp thuận rộng rãi của nước Tiền Lương trong lịch sử Trung Quốc. Tiền Lương là một đất nước độc lập hoặc bán độc lập hình thành từ một châu của nhà Tấn, đất nước này luôn dao động trước việc là một chư hầu của triều Tấn hay một chư hầu của Hán Triệu, trong trường hợp này, rất khó để xác định thời điểm thành lập của Tiền Lương; song lệnh ân xá người dân sống trong lãnh địa ông cai quản thường được nhiều sử gia coi là dấu hiệu của việc độc lập từ nhà Tấn. Dưới thời gian cai trị ngắn ngủi của cháu trai ông là Trương Tộ, ông được truy phong là Lương Thành Vương (涼成王).
Sự nghiệp ban đầu

Trương Mậu xuất hiện lần đầu trong sử sách năm là vào năm 308 khi cha ông, Trương Quỹ (張軌), Tây Bình Trang công và thứ sử Lương Châu (涼州, nay là trung bộ và đông bộ Cam Túc), bị đột quỵ và không thể nói được, do đó Trương Mậu đã đóng vai trò như một thứ sử khi phụ thân bị bệnh. Khi Trương Việt (張越, không có quan hệ họ hàng) và Tào Khiếp (曹怯) lợi dụng việc Trương Quỹ bị bệnh để thay thế vị trí, gia tộc họ Trương đã phản đối và thuyết phục Nam Dương vương Tư Mã Mô (司馬模) rằng Trương Quỹ vẫn nên là thứ sử. Tại thời điểm này, con trai cả của Trương Quỹ, cũng là huynh trưởng của Trương Mậu, Trương Thực (張寔), người trước đó ở tại Trường An, đã trở về Lương Châu rồi đánh bại và giết chết Tào Khiếp, tái khẳng định quyền cai quản của họ Trương trên toàn châu.
Dưới thời Trương Thực làm thứ sử, Trương Mậu là một trong những tướng tin cẩn của ông ta. Năm 320, pháp sư Lưu Hoằng (劉弘) lan truyền tin đồn rằng các vị thần muốn ông ta làm người cai quản Lương Châu, đã thuyết phục hai cận vệ của Trương Thực là Diêm Thiệp (閻涉) và Triệu Ngang (趙卬) ám sát Trương Thực. Trương Mậu lệnh bắt và hành hình Lưu Hoằng. Do con trai của Lưu Thực là Trương Tuấn còn quá nhỏ tuổi (13), các thuộc hạ của Trương Thực đã thỉnh cầu Trương Mậu nhận chức thứ sử và Tây Bình công và ông đã chấp thuận. Ông cũng đã ban hành lệnh ân xá chung cho người dân trong châu, và hành động này là lý do chính trong việc các sử gia thường coi thời cai trị của ông là dấu mốc đánh dấu sự độc lập của Tiền Lương.
Cai trị

Trương Mậu ban đầu vẫn tiếp tục tuyên bố là chư hầu của nhà Tấn, chỉ coi mình là một thứ sử và có tước công. Ông bổ nhiệm cháu trai Trương Tuấn làm người kế vị. (Các thư tịch không rõ liệu Trương Mậu đã có con trai chưa.) Năm 321, ông bắt đầu cho xây một tòa tháp nguy nga gọi là Linh Quân đài (靈鈞台), nhưng sau khi Diêm Tăng (閻曾) thuyết phục ông rằng việc này quá tốn kém, ông đã cho dừng việc xây dựng.
Năm 322, Trương Mậu cùng với tướng Hàn Phác (韓璞) chiếm các quận Lũng Tây (隴西) và Nam An (南安, nay là Định Tây, Cam Túc), khi đó nằm dưới quyền kiểm soát của Hán Triệu, trong khi quân Hán Triệu đang phải chiến đấu với quân nổi loạn của Trần An (陳安), mở rộng lãnh địa của ông về phía đông đến Hoàng Hà.
Tuy nhiên, năm 323, sau khi hoàng đế Hán Triệu là Lưu Diệu đánh bại Trần An, ông ta tiếp tục tiến đến Hoàng Hà, tuyên bố đã sẵn sàng vượt sông. Trương Mậu đã chuẩn bị tư thế chiến đấu, song qua đàm phán, đã khuất phục trước Hán Triệu và nạp triều cống gồm ngựa, gia súc và đồ trang sức cho Hán Triệu. Lưu Diệu lập Trương Mậu làm Lương vương và ban cho ông cửu tích. Sau đó, Trương Mậu tiếp tục cho xây Linh Quân đài, nói rằng việc xây dựng này là cần thiết cho mục đích phòng thủ, và tăng cường phòng thủ tại kinh thành Cô Tang (姑臧, nay thuộc Vũ Uy, Cam Túc).
Vào mùa hè năm 324, Trương Mậu lâm bệnh. Ông nói với cháu trai Trương Tuấn rằng vẫn phải trung thành với nhà Tấn, và cũng ra lệnh rằng không được chôn cất ông với nghi thức của tước vương, do tước hiệu này không phải do hoàng đế nhà Tấn ban cho. Ông qua đời ngay sau đó.
Niên hiệu

Hầu hết các thư tịch đều nói rằng Trương Mậu, giống như anh trai Trương Thực, tiếp tục sử dụng niên hiệu của Tấn Mẫn Đế là Kiến Hưng (để cho thấy họ vẫn tiếp tục trung thành với Tấn và tách biệt với Tấn Nguyên Đế) song một số nguồn lại chỉ ra rằng ông đã cải niên hiệu sang Vĩnh Quang (永光 yǒng guāng 320–323). Một thuyết hiện nay là niên hiệu của ông được sử dụng trong nội bộ Tiền Lương còn niên hiệu Kiến Hưng được sử dụng khi giao thiệp với các nước khác.