stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Danh sách nhân vật trong Cang giả kim thuật sư
Nhân vật phản diện > Homunculi > Wrath

Wrath (ラース, Rāsu?)
Nhân vật phản diện > Homunculi > Pride

Pride (プライド, Puraido?)
Các nhân vật khác > Các giả kim thuật sư > Alex Louis Armstrong

Alex Louis Armstrong (アレックス・ルイ・アームストロング, Arekkusu Rui Āmusutorongu?)
Các nhân vật khác > Các giả kim thuật sư > Izumi Curtis

Izumi Curtis (イズミ・カーティス, Izumi Kātisu?)
Các nhân vật khác > Các giả kim thuật sư > Roy Mustang

Thuật sư luyện kim quốc gia Roy Mustang (ロイ・マスタング, Roi Masutangu?)
Lồng tiếng bởi: Toru Okawa và Shin-ichiro Miki trong phần remake
Đại tá / Thiếu tá Roy Mustang (ロ イ ・ マ ス タ ン グ, Roi Masutangu ), "Cang giả kim hỏa" (焔 の 錬 金 術 師, Honō no Renkinjutsushi ), là Nhà giả kim của Bang và là cấp trên trực tiếp của Edward. Anh đặt mục tiêu trở thành Quốc trưởng tiếp theo của Amestris, dựa nhiều vào sự hỗ trợ của các cấp dưới trung thành để thúc đẩy anh đi theo con đường đó. Mustang thấy con đường này bị gián đoạn bởi vụ sát hại người bạn thân nhất và cũng là bạn tâm giao của anh, Maes Hughes; sau đó, anh bắt đầu một cuộc điều tra gần như mọi thứ để tìm ra thủ phạm thực sự.
Các nhân vật khác > Các giả kim thuật sư > Van Hohenheim

Bài chi tiết: Van Hohenheim
Van Hohenheim (ヴァン・ホーエンハイム, Van Hōenhaimu?)
Các nhân vật khác > Các giả kim thuật sư > Tim Marcoh

Tim Marcoh (ティム・マルコー, Timu Marukō?)
Các nhân vật khác > Các giả kim thuật sư > Russell and Fletcher Tringham

Russell Tringham (ラッセル・トリンガム, Rasseru Toringamu?)
Các nhân vật khác > Các giả kim thuật sư > Shou Tucker

Shou Tucker (ショウ・タッカー, Shō Takkā?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Frank Archer

Frank Archer (フランク・アーチャー, Furanku Āchā?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Olivier Mira Armstrong

Olivier Milla Armstrong (オリヴィエ・ミラ・アームストロング, Orivie Mira Āmusutorongu?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Heymans Breda

Heymans Breda (ハイマンス・ブレダ, Haimansu Bureda?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Denny Brosh và Maria Ross

Denny Brosh (デニー・ブロッシュ, Denī Burosshu?) và Maria Ross (マリア・ロス, Maria Rosu?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Sheska

Sheska (シェスカ, Shesuka?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Vato Falman

Vato Falman (ヴァトー・ファルマン, Vatō Faruman?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Kain Fuery

Kain Fury (ケイン・フュリー, Kein Fyurī?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Jean Havoc

Jean Havoc (ジャン・ハボック, Jan Habokku?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Riza Hawkeye

Riza Hawkeye (リザ・ホークアイ, Riza Hōkuai?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Maes Hughes

Maes Hughes (マース・ヒューズ, Māsu Hyūzu?)
Các nhân vật khác > Quân đội chính phủ > Yoki

Yoki (ヨキ, Yoki?)
Các nhân vật khác > Ishbal

Ishbalans (イシュヴァール人, Ishuvāru-jin?)
Các nhân vật khác > Ishbal > Scar

Scar (スカー, Sukā?)
Scar (傷 の 男ス カ ー, Sukā , nghĩa đen là "người đàn ông có sẹo") là một trong những người sống sót sau Chiến dịch tiêu diệt người Ishbalan và được đặt tên cho vết sẹo to trên mặt. Được miêu tả là một linh mục chiến binh Ishbalan, Scar là một chiến binh có năng lực, người đã liều lĩnh cố gắng cứu bất kỳ ai ông ta có thể khỏi cuộc tấn công dữ dội. Tuy nhiên, các đòn tấn công giả kim tăng cường của Kimblee là quá nhiều. Anh trai của Scar, người đang nghiên cứu về thuật giả kim của người Amestrian và phép thuật của người Xingese (bị Ishbalans coi là dị giáo) trong một nỗ lực nhằm giành quyền lực chống lại Bang, đã đưa cho Scar cánh tay phải của mình để cứu mạng ông. Scar ban đầu nhắm mục tiêu đến các Cang giả kim vì vai trò của họ trong cuộc tàn sát người dân của ông ta, thậm chí trở thành kẻ thù của Elrics sau khi ông ta Nina Tucker như một hành động thương xót sau khi cô bé bị biến thành chimera, nhưng cuối cùng đứng về phía họ khi biết rằng Homunculi là kẻ thù thực sự.
Các nhân vật khác > Xing

Xing (シン国, Shin-koku?)
Các nhân vật khác > Xing > Fu

Fu (フー, Fū?)
Các nhân vật khác > Xing > Lan Fan

Lan Fan (ランファン, Ranfan?)
Các nhân vật khác > Xing > Lin Yao

Lin Yao (リン・ヤオ, Rin Yao?, "Ling Yao" trong tập đầu của Viz và anime thứ 2)
Lồng tiếng bởi: Mamoru Miyano
Lin Yao (リ ン ・ ヤ オ, Rin Yao,) "Ling Yao" là hoàng tử thứ mười hai của Xing, và đại diện cho Gia tộc Yao. Anh ta gặp Edward Elric ngay sau khi đến Amestris, anh cũng có xu hướng để lại cho Edward những hóa đơn bữa tối đắt tiền trước khi lặng lẽ bỏ đi. Mặc dù có tính cách thoải mái, ngốc nghếch và bất cần, Lin là một kiếm sĩ lành nghề, luôn giữ một cái đầu lạnh trong các tình huống thù địch. Tham vọng lớn của anh ta là thay thế cha mình trở thành hoàng đế mới của Xing, và như vậy hoạt động với niềm tin rằng quyền lực không thể đạt được nếu không có sự ủng hộ của người dân. Anh rất thân thiết với các vệ sĩ của mình, Lan Fan và Fu, thường tỏ ra lo lắng cho sự an toàn của họ hơn là tìm kiếm sự bất tử và trở thành hoàng đế.
Các nhân vật khác > Xing > May Chang

May Chang (メイ・チャン, Mei Chan?)
Lồng tiếng bởi: Mai Goto
May Chang (メ イ ・ チ ャ ン, Mei Chan) là công chúa thứ mười bảy của Xing đại diện cho gia tộc Chang. Không giống như Lin Yao, cô đến với Amestris mà không có bất kỳ vệ sĩ nào do thân phận nghèo khó của gia tộc, chỉ có con gấu trúc nhỏ của cô, Xiao Mei (シ ャ オ メ イ, Shao Mei, "Shao May" trong anime, tiếng Trung có nghĩa là "vẻ đẹp nhỏ") nó đã mắc một căn bệnh khiến cơ thể không thể phát triển và ở hình dạng bé tí để có thể đồng hành cùng cô. May đặc biệt thành thạo trong việc sử dụng dao ném (鏢, hyō ) để tạo ra hai vòng tròn biến đổi, một vòng tròn ở mục tiêu đã định của cô và một vòng tròn ở gần chính cô ấy, cho phép cô ấy điều khiển vật chất ở khoảng cách xa, võ thuật của cô cũng không phải dạng vừa. Cô có phần nào đó là trí tưởng tượng trong đầu; đã tưởng tượng Edward Elric là một thanh niên cao ráo và đẹp trai trước khi thực sự gặp cậu ta và tuyên bố rằng cậu cố tình lừa dối cô. May sau đó yêu Alphonse Elric, cũng hình dung ra hình dáng thật của cậu là một người đàn ông đẹp trai. Ngay sau khi đến Amestris để tìm kiếm sự bất tử, May hợp tác với Scar, hỗ trợ ông ta trong chuyến đi của mình. Trong một thời gian, cô cũng vô tình chiến đấu với anh em nhà Elric.
Các nhân vật khác > Khác > Barry the Chopper

Barry the Chopper (バリー・ザ・チョッパー, Barī za Choppā?)
Lồng tiếng bởi: Kentaro Ito và Hideyuki Umezu trong phần remake
Barry the Chopper (バ リ ー ・ ザ ・ チ ョ ッ パ ー, Barī Za Choppā) là một kẻ giết người hàng loạt dường như có tầm nhìn xa mặc dù tâm trí một chiều của anh ta là muốn chặt nhiều người hơn. Từng khét tiếng ở Central với tư cách là một tên đồ tể giết người hàng loạt, vợ anh ta là nạn nhân đầu tiên, Barry đã bị bắt vào một khoảng thời gian trước khi bắt đầu loạt phim và được báo cáo là đã bị xử tử. Nhưng trên thực tế, linh hồn của Barry thực sự đã bị loại bỏ khỏi cơ thể và bị trói vào một bộ giáp trong một trong những thí nghiệm của quân đội để phục vụ như một người bảo vệ trong Phòng thí nghiệm số 5 với tên gọi Số 66. Barry chạm trán với Alphonse khi anh và Edward xâm nhập vào phòng thí nghiệm.
Các nhân vật khác > Khác > Trisha Elric

Trisha Elric (トリシャ・エルリック, Torisha Erurikku?)
Lồng tiếng bởi: Yoshiro Takamori
Trisha Elric (ト リ シ ャ ・ エ ル リ ッ ク, Torisha Erurikku ) là mẹ đã qua đời của Edward và Alphonse Elric. Chồng cô, Van Hohenheim bỏ cô và hai con trai của họ ở lại để tìm cách thoát khỏi sự bất tử của ông ta và đạt được mục tiêu này. Trisha cố gắng kéo dài cho đến khi ông trở lại, mặc dù cuối cùng cô đã chết vì bệnh tật. Ed và Al cố gắng hồi sinh cô bằng cách giả kim thuật bị cấm, nhưng thay vào đó lại tạo ra một thực thể dị dạng mà không phải là cô. Hohenheim sau đó đưa ra gợi ý rằng sinh vật đó không phải là Trisha thực sự, dẫn đến kết luận rằng Alphonse sở hữu một cơ thể nhân tạo ngay sau khi mất đi.
Các nhân vật khác > Khác > Rosé

Rosé (ロゼ, Roze?)
Lồng tiếng bởi: Houko Kuwashima
Rosé Thomas (ロ ゼ ・ ト ー マ ス, Roze Tōmasu, còn được đánh vần là "Rose") là một phụ nữ trẻ được giới thiệu ở phần đầu của bộ phim. Cô là một tín đồ sùng đạo vào đức tin địa phương của thị trấn, tin rằng việc phục vụ Nhà thờ Leto sẽ khiến người bạn trai đã chết của cô sống lại. Việc anh em nhà Elric đến thị trấn mở mang tầm mắt ra cho Rosé sự thối nát của nhà thờ và buộc cô nhận ra bạn trai của mình không thể sống lại. Sau cuộc bạo loạn trong thị trấn của cô gây ra bởi sự biến động của chính quyền nhà thờ, cô giúp xây dựng lại thị trấn bằng cách trở thành đầu bếp cho những người làm công việc tái thiết, cuối cùng đoàn tụ với Alphonse Elric. Trong một đoạn độc thoại với Winry, Rose giải thích rằng giờ đây cô và những người dân thị trấn sẽ tích cực làm việc cho tương lai của họ thay vì thụ động và chỉ chờ phép màu xảy ra, một bài học mà cô ghi nhận bởi hai anh Elric.
Các nhân vật khác > Khác > Winry Rockbell

Winry Rockbell (ウィンリィ・ロックベル, Winrii Rokkuberu?)
Lồng tiếng bởi: Megumi Toyoguchi và Megumi Takamoto trong phần remake
Winry Rockbell (ウ ィ ン リ ィ ・ ロ ッ ク ベ ル, Winri Rokkuberu), bạn thời thơ ấu của Edward và Alphonse Elric, sống ở Resembool với bà của cô, Pinako Rockbell, người đã nuôi nấng cô sau cái chết của cha mẹ cô trong Chiến tranh Ishbal. Cha mẹ cô bị Scar giết trong một cơn thịnh nộ mù quáng. Winry là một thợ cơ khí automail thực hành và có năng khiếu; một thần đồng theo bước chân của bà mình, liên tục thiết kế và bảo trì các bộ phận automail của Edward Elric. Cô được biết đến nhiều khi làm việc tại Thung lũng Rush với tư cách là một kỹ sư đầy triển vọng với nhiều khách hàng trung thành. Winry được biết đến với việc giúp đỡ cả hai anh em Elric về mặt tinh thần và thể chất, cư xử thấu hiểu và nhân ái đối với họ nhưng cô vẫn sẽ cãi nhau với Ed vì những chuyện nhỏ nhặt.
Đón nhận

Một số ấn phẩm cho anime, manga và các phương tiện truyền thông khác đã đưa ra lời khen ngợi và chỉ trích cho các nhân vật trong bộ truyện. Mặc dù các tập đầu tiên được cho là có tính công thức, Melissa Harper từ Anime News Network lưu ý rằng bộ truyện và các nhân vật ngày càng phức tạp khi nó tiến triển. Cô ca ngợi Arakawa vì đã làm cho tất cả các thiết kế nhân vật trở nên độc đáo và dễ phân biệt, mặc dù nhiều người trong số họ mặc đồng phục cơ bản giống nhau. Ngoài ra, cô thích sự hài hước của các nhân vật, nhận xét rằng "Biểu cảm trên khuôn mặt của Ed có lẽ là điểm nhấn hài hước của bộ truyện." Lori Lancaster từ Mania Entertainment đã khen ngợi các thiết kế từ anime cũng như biểu cảm khuôn mặt của các nhân vật. Anh ấy cũng nói thêm rằng các tương tác của họ rất thú vị, ca ngợi cách Edward đối phó với đối thủ và bạn bè của cậu, mang lại cho anime sự cân bằng tốt giữa hành động và hài. Hilary Goldstein từ IGN lưu ý rằng tính cách của nhân vật chính Edward cân bằng giữa việc trở thành "một đứa trẻ thông minh điển hình" và "một đứa trẻ bướng bỉnh", thành công cho phép cậu ta trôi nổi giữa loạt khoảnh khắc hài hước hơn và kịch tính tiềm ẩn của nó mà không có vẻ sai.
Samuel Arbogast từ THEM Anime Reviews nhận xét rằng sự tương tác giữa anh em nhà Elric khi họ đi du hành rất thú vị, vì sự hài hước diễn ra khá thường xuyên chứ không phải là sự nghiệt ngã liên tục của nhiều bộ truyện. Anh ấy cũng ca ngợi thực tế là tất cả các nhân vật đều có thiết kế riêng biệt, mặc dù một số người trong số họ có đồng phục giống nhau. Anime Boredom ca ngợi các nhân vật có sự cân bằng tốt giữa hành động, hài kịch và những khoảnh khắc sâu sắc và nhận xét cốt lõi cảm xúc trong sự phát triển của hai nhân vật chính. Maria Lin từ Animefringe.com đã chỉ trích số lượng lớn các cảnh tình cảm trong bộ truyện, coi đó là "sự lạm dụng để khiến người xem phải khóc". Cô ấy cũng đề cập rằng các nhân vật thiếu sự phát triển, chẳng hạn như Edward có cùng niềm tin trong tất cả các anime khi cậu một lần nữa cố gắng hồi sinh mọi người bằng cách sử dụng thuật giả kim. Tuy nhiên, cô lưu ý rằng anime "có một số thiết kế nhân vật tươi mới và sống động nhất kể từ Naruto ".
Eupithecia descimoni

| Eupithecia descimoni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Eupithecia
Loài (species): E. descimoni
Danh pháp hai phần
Eupithecia descimoni Herbulot 1987 
Danh pháp đồng nghĩa
 Eupithecia descimoni occidens Herbulot, 1987 (preocc.) 
Eupithecia descimoni là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  “Taxapad”. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2014.
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Sumitrosis tesseraria

| Sumitrosis tesseraria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Sumitrosis
Loài (species): S. tesseraria
Danh pháp hai phần
Sumitrosis tesseraria Weise, 1905 
Sumitrosis tesseraria là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Stuart Brace

Stuart Brace (sinh ngày 21 tháng 9 năm 1942) là một cựu cầu thủ bóng đá ghi 155 bàn 423 trận ở Football League, thi đấu cho Plymouth Argyle, Watford, Mansfield Town, Peterborough United, Grimsby Town (206 trận), Southend United, và Falmouth Town. Ông cũng thi đấu Second XI cricket cho Somerset khi còn ở Plymouth Argyle.
Dorcatoma chrysomelina

| Dorcatoma chrysomelina |
| --- | --- |
Dorcatoma chrysomelina
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân thứ bộ (infraordo): Bostrichiformia
Liên họ (superfamilia): Bostrichoidea
Họ (familia): Ptinidae
Chi (genus): Dorcatoma
Phân chi (subgenus): Dorcatoma (Pilosodorcatoma)
Loài (species): D. chrysomelina
Danh pháp hai phần
Dorcatoma chrysomelina Sturm, 1837 
Dorcatoma chrysomelina là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Dorcatoma trong họ Ptinidae.
Chú thích

↑
↑  chrysomelina
↑  http://data.gbif.org/species/browse/taxon/13143053
Hamzabey, Lüleburgaz

| Hamzabey |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
HamzabeyVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kırklareli
Huyện: Lüleburgaz
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 339 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Hamzabey là một xã thuộc huyện Lüleburgaz, tỉnh Kırklareli, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 339 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kırklareli”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.
Eupithecia ligusticata

| Eupithecia ligusticata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Eupithecia
Loài (species): E. ligusticata
Danh pháp hai phần
Eupithecia ligusticata Dietze 1913 
Eupithecia ligusticata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Phaius wallichii

| Phaius wallichii |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Phaius
Loài (species): P. wallichii
Danh pháp hai phần
Phaius wallichii Lindl. 
Phaius wallichii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Lindl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1831.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Phaius wallichii”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Hamzabey, Simav

| Hamzabey |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
HamzabeyVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kütahya
Huyện: Simav
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 298 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Hamzabey là một xã thuộc huyện Simav, tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 298 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kütahya”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.[liên kết hỏng]
Dryopteris okuboana

| Dryopteris okuboana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Dryopteris
Loài (species): D. okuboana
Danh pháp hai phần
Dryopteris okuboana Koidz., 1924 
Dryopteris okuboana là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Koidz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dryopteris okuboana”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Eupithecia maleformata

| Eupithecia maleformata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Eupithecia
Loài (species): E. maleformata
Danh pháp hai phần
Eupithecia maleformata (Warren, 1895) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Sebastia maleformata Warren, 1895  Sebastia humerata Warren, 1906 
Eupithecia maleformata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  “Home of Ichneumonoidea”. Taxapad. Dicky Sick Ki Yu. 1997–2012. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 8 năm 2018. Truy cập 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Syagrana

| Syagrana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Syagrana
Syagrana là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Guiné-Bissau

Đối với các định nghĩa khác, xem Guinea (định hướng).
Guiné-Bissau (phiên âm Tiếng Việt: Ghi-nê Bít-sau), tên đầy đủ là Cộng hòa Guiné-Bissau (tiếng Bồ Đào Nha: República da Guiné-Bissau) là một quốc gia ở Tây Châu Phi và là một trong những nước nhỏ nhất trên lục địa này. Guiné-Bissau giáp Sénégal về phía bắc, Guinée về phía nam và đông. phía tây là Đại Tây Dương. Là một cựu thuộc địa của Bồ Đào Nha, xứ này nguyên có tên là Guiné thuộc Bồ Đào Nha nhưng sang thời kỳ độc lập quốc hiệu "Guiné" được ghép thêm "Bissau", tên của thủ đô để thành "Guiné-Bissau" nhằm phân biệt với nước Cộng hòa Guinée láng giềng.
Lịch sử

Bài chi tiết: Lịch sử Guiné-Bissau
Guiné-Bissau xưa thuộc vương quốc Kaabu, phụ thuộc Đế quốc Mali. Vương quốc Kaabu đến thế kỷ XVIII vẫn tồn tại tuy không trọn vẹn vì người Bồ Đào Nha đã chiếm cứ vùng duyên hải từ thế kỷ XV. Nạn buôn nô lệ phát khởi vào thế kỷ XVII, sau càng thịnh hành đến cuối thế kỷ XIX mới chấm dứt và khu vực Guiné-Bissau là nguồn đáng kể cung cấp nô lệ sang Tân Thế giới, nhất là sang Brasil.
Người Bồ Đào Nha duy trì nền thuộc địa đến thập niên 1950 thì phong trào kháng chiến vũ trang do "Đảng châu Phi vì Độc lập Guiné và Cabo Verde" (Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde PAIGC) phát động. Dưới sự lãnh đạo của Amílcar Cabral đảng này dần kiểm soát được phần lớn nước Guiné. Lực lượng du kích dựa vào địa thế rừng núi và nguồn viện trợ quân sự từ Cuba, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Liên Xô và một số quốc gia châu Phi khác dần chiếm được ưu thế. Năm 1973 đảng PAIGC tuyên bố độc lập. Liên Hợp Quốc liền công nhận chính phủ mới. Sang năm sau tại Bồ Đào Nha một chính phủ thiên tả thành lập sau cuộc đảo chính ở Lisboa cũng thừa nhận nền độc lập của Guiné-Bissau, chấm dứt 500 năm thuộc địa.
Tuy độc lập, liền sau đó Guiné-Bissau bước vào thời kỳ hỗn loạn. Thành phần ủng hộ Bồ Đào Nha trước kia bị sát hại. Điển hình là cuộc thảm sát tại Bissorã. Mồ chôn tập thể tại Cumerá, Portogole và Mansabá là chứng tích của thời kỳ thanh toán trả thù.
Khó khăn kinh tế cuối thập niên 1970 đưa đến cuộc đảo chính lật đổ Cabral. Tướng João Bernardo Vieira cũng thuộc đảng PAIGC nguyên là thủ tướng lên nắm quyền nhưng nhóm PAIGC trên đảo Cabo Verde không phục và đòi ly khai. Vieira ra lệnh hủy hiến pháp đương hành và lập Hội đồng Cách mệnh để điều hành chính phủ. Năm 1984 chính phủ phê chuẩn bản hiến pháp mới và giao quyền cho nhóm dân sự do Vieira chủ đạo. Mười năm sau Guiné-Bissau mở cuộc tổng tuyển cử đa đảng đầu tiên nhưng đến năm 1998 thì phe quân đội đảo chính, lật đổ chính phủ của Vieira, gây ra cuộc nội chiến Guiné-Bissau. Năm 2000, Kumba Ialá của đảng Cách tân Xã hội (Partido para a Renovaçao Social PRS) đắc cử tổng thống nhưng chỉ ba năm sau phe quân đội lại cướp chính quyền. Ialá bị bắt. Bầu cử quốc hội diễn ra năm 2004 hầu tái lập chính phủ dân sự nhưng xung đột nội bộ trong nhóm quân đội gây nhiều loạn lạc.
Tháng 6 năm 2005, Guiné-Bissau lại tổ chức tổng tuyển cử. Hai cựu tổng thống là đảng PRS và Vieira đảng PAIGC đều ra tranh cử với Vieira đắc cử, lập chính phủ dân sự thứ ba của Guiné-Bissau.
Ngày 2 tháng 3 năm 2009, Vieira bị lính phản loạn giết chết. Cuộc ám sát này có liên hệ đến vụ nổ bom giết tướng Tagme Na Waie và phe quân đội đã giết Vieira để trả thù.
Chính trị

Bài chi tiết: Chính trị Guiné-Bissau
Thông tin cơ bản về chính trị:
Chính thể Cộng hòa Tổng thống.
Khu vực hành chính 9 vùng.
Hiến pháp Thông qua ngày 16 tháng 5 năm 1984, được sửa đổi năm 1991, 1993 và 1996. Hiến pháp mới có hiệu 1ực từ ngày 7 tháng 7 năm 1999.
Cơ quan hành pháp Đứng đầu nhà nước là Tổng thống. Đứng đầu chính phủ là Thủ tướng. Tổng thống được bầu theo phổ thông đầu phiếu, nhiệm kì 5 năm; Thủ tướng do Tổng thống bổ nhiệm sau khi tham khảo ý kiến những lãnh đạo các đảng phái trong cơ quan lập pháp.
Cơ quan lập pháp là Quốc hội (Đại hội đại biểu nhân dân) gồm 100 thành viên, được bầu theo phổ thông đầu phiếu, nhiệm kì 4 năm.
Cơ quan tư pháp Tòa án Tối cao; Tòa Thượng thẩm hình sự và dân sự; các Tòa án vùng.
Ngày 16 tháng 11 năm 2008, dưới sự tài trợ của quốc tế (chủ yếu là EU), Guiné-Bissau đã tiến hành cuộc bầu cử quốc hội. Cuộc bầu cử đã diễn ra hoà bình và công bằng, Đảng cầm quyền PAIGC thắng cử, với 67/100 ghế tại quốc hội, tăng thêm 22 ghế.
Ngày 2 tháng 3 năm 2009, Tổng thống Vieira và Tổng Tư lệnh quân đội Na Wai bị ám sát, Chủ tịch Quốc hội Guiné-Bissau nhậm chức quyền Tổng thống.
Tháng 7 năm 2009, Guiné-Bissau tổ chức bầu cử tổng thống với thắng lợi thuộc về cựu Tổng thống Malam Bacai Sanha thuộc Đảng cầm quyền Người Phi vì Độc lập của Guiné-Bissau và Cápve (PAIGC) với 63% số phiếu ủng hộ.
Các Đảng chính:
+ Đảng người Phi vì Độc lập của Guiné-Bissau và Cápve (PAIGC – Đảng cầm quyền)
+ Đảng cải cách xã hội (PRS)