Hoàng tử
Quốc gia đồng văn > Nhật Bản

Tại Nhật Bản, từ khi tiến hành áp dụng Luật lệnh chế, các Hoàng tử được nhận phong hiệu "Thân vương", kèm theo một đại lễ được gọi là 「Thân vương tuyên hạ; 親王宣下」. Bậc Thân vương được chia từ Nhất phẩm cho đến Tứ phẩm, Hoàng tôn đến cháu 4 đời phong "Vương"; khi nhận tước hàm thì bọn họ đều có đất phong điền trang, lương bổng theo chế ngành hay thậm chí là lính hộ vệ. Nếu vị Thân vương ấy vì phạm tội mà bị tước đi phẩm vị, xưng 「"Vô phẩm Thân vương"; 無品親王」. Có một thời kỳ đặc thù khi hoàng quyền Nhật Bản bị suy yếu, chỉ có con của Hoàng hậu thụ phong Thân vương do lễ nghi cùng chi phí làm lễ Tuyên hạ trở nên quá đắt, các Hoàng tử do cung phi sinh ra đều là "Vương" như các Hoàng tôn.
Các Thân vương rất thường hay xuất gia, và bọn họ đều được gọi là 「Nhập đạo Thân vương; 入道親王; にゅうどうしんのう」, riêng những Thân vương được phong sau khi đã xuất gia thì sẽ được gọi là 「Pháp Thân vương; 法親王; ほっしんのう」. Từ thời Minh Trị, con cháu trực hệ 3 đời của một Thiên hoàng đều được đặt cách phong Thân vương, từ phạm trù này trở đi thì phong Vương.
Về huy hiệu, Hoàng tử Thân vương cùng Vương thường dùng tên thật làm hiệu, ngoài ra còn có khái niệm 「Ngự xưng hiệu; 御称号」 cùng 「Cung hiệu; 宮号」. Về tên thật, chữ thứ 2 trong tên thường có chữ 「"Nhân"; 仁」, nhất là từ thời Edo trở đi. Hoàng thất Nhật Bản còn lập ra khái niệm "Cung hiệu", cũng gọi Cung gia (宮家; みやけMiyake), theo lý giải dễ hiểu thì chính là tình trạng phân gia chia nhà của hoàng thất, những Cung gia này tồn tại như là một nhánh Tiểu tông của gia đình Thiên hoàng và có tính truyền thừa dành cho Hoàng tử. Điều này cũng như chuyện Trung Quốc và Việt Nam chia Hoàng tử làm Phiên vương, mà từ hậu duệ Phiên vương lại có nhánh riêng. Xuất xứ của Cung hiệu ở tận thời Kamakura, thành tố nhận biết là 「○○宮」, với ○○ là tên có từ 1 đến 3 chữ Hán. Kể từ Thiên hoàng Go-Mizunoo, các Hoàng tử lẫn Hoàng nữ chưa thành niên hoặc chưa kết hôn đều có tên gọi là "Ngự xưng hiệu", cách đặt tên đều y như Cung hiệu, có thành tố chữ Hán là "Cung" ở cuối. Sau khi trưởng thành, cái tên này không thường gọi nữa, mà tên chính thức có trên tước hiệu Thân vương hoặc Vương trở thành tên thật. Hiện tại lấy ví dụ, Thu Tiểu cung Văn Nhân thân vương, trong đó Thu Tiểu cung (秋篠宮, Akishino-no-miya?) là "Cung hiệu", Văn Nhân (文仁, Fumihito?) là tên chính thức, còn "Ngự xưng hiệu" khi còn nhỏ của ông vốn là Lễ Cung (禮宮, Aya-no-miya?).
So với các quốc gia đồng văn khác, chế độ "Cung gia" là đặc trưng nhất của các Hoàng tử Tông thân của Nhật Bản. Theo nhìn nhận chung, kể từ Hoàng tử Hằng Minh Thân vương của Thiên hoàng Kameyama thiết lập nên Cung gia của mình là 「Thường Bàn Tỉnh cung; 常盤井宮」, cùng Hoàng tử Bang Lương Thân vương của Thiên hoàng Go-Nijō lập nên 「Mộc Tự cung; 木寺宮」, thì chế độ Cung gia truyền thừa đã chính thức bắt đầu. Hai vị Thân vương trên nguyên bản có quyền kế vị, nhưng vì sự kiện nội chiến hoàng gia được gọi là "Lưỡng thống điệt lập" (兩統迭立; りょうとうてつりつRyoto Tetsuritsu), hai vị Thân vương này không thể tranh đoạt Hoàng vị, họ sở hữu sơn trang và đồn điền đủ để bản thân an nhàn, từ đó truyền lại Cung gia và cho con cháu đời sau hưởng. Từ thời Azuchi-Momoyama, hoàng thất ngày càng yếu thế, Cung gia không thể tồn tại nếu không có tiền tài do hoàng gia tương trợ. Khi thời Edo được thiết lập, có 4 Cung gia lớn được duy trì theo hệ thống Shinnōke, chính thức cho quyền thế tập và 「"Thân vương tuyên hạ"」. Bởi vì chỉ Hoàng tử của Thiên hoàng mới có tước Thân vương và "Thân vương tuyên hạ", nên vị hiệu này thập phần cao, chế độ Cung gia khi đã cho truyền thừa, thì người thừa kế nghiễm nhiên cũng thụ hưởng "Thân vương tuyên hạ" mà tập tước. Bốn cung gia đó là Quế cung, Hữu Tê Xuyên cung, Nhàn Viện cung và Phục Kiến cung, trong đó Phục Kiến cung là hậu duệ Thiên hoàng Sukō thời Nam Bắc triều, tồn tại hơn 500 năm, đến tận sau Thế chiến thứ 2 phải thoát ly hoàng tịch. Trong lịch sử cũng gọi là 「Tứ Thân vương gia; 四親王家」 hoặc 「Định Thân vương gia; 定親王家」.
Từ thời Minh Trị, nhiều Cung gia cũng được thiết lập, nhưng dần hạn chế kế thừa. Sau thời kỳ Thế chiến thứ 2, tài chính hoàng gia suy thoái, nhiều Cung gia nhánh nhỏ phải bị triệt đi, Hoàng tử Tông thân thoát ly thân phận hoàng gia cũng phổ biến. Người lãnh đạo của Cung gia, tức Đương chủ (當主), thông thường đều phải là nam, nhưng từ thời Minh Trị đã có hiện tượng nếu người nam qua đời mà không có nam duệ, thì người vợ có thể thay làm chủ. Hiện tại Hoàng gia Nhật Bản có hai Cung gia đương chủ là nữ, Thân vương phi Yuriko của Tam Lạp cung cùng Thân vương phi Hisako của Cao Viên cung.