stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lịch sử ngành giáo dục ở Ba Lan
Thời kỳ Phục hưng và Cải cách

Trong không khí của thời kỳ Phục hưng, số lượng thanh niên Ba Lan được cử đi du học ngày càng tăng. Năm 1519, giám mục Jan Lubrański thành lập một Trường học thuật (Gymnazjum akademickie) ở Poznań (Học viện Lubrański). Đổi lại, ảnh hưởng của cuộc Cải cách dẫn đến việc thành lập các Trường Lutheran: Trường học thuật Elbląg (1535), Trường học thuật Gdańsk (1568), Trường học thuật Toruń (1568). Các trường Tin lành cũng được thành lập ở Bojanów, Wschowa, Rawicz và Zduny. Những người theo chủ nghĩa Calvin thành lập một Trường ở Pińczów vào năm 1551. Anh em người Ba Lan, còn được gọi là Arians, đã có thành tích giáo dục nghiêm túc. Trong số đó có Wojciech từ Kalisz, hiệu trưởng của Trường học Arian ở Lubartów và là người đồng sáng lập Học viện Rakowska. Anh em người Séc thành lập một trường học ở Leszno, do Jan Ámos Komenský đứng đầu trong những năm 1636–1641 [1].
Fr.. Stanisław Konarski (1700–1773), nhà cải cách giáo dục Ba Lan vào thế kỷ 18
Thời kỳ phản cải cách

Sự tồn tại của giáo dục Tin lành đã dẫn đến sự phát triển của giáo dục giáo xứ Công giáo vào thế kỷ 16. Nhiều cơ sở giáo dục mới của Giáo hội Công giáo được tạo ra bởi các tu sĩ Dòng Tên được đưa đến Ba Lan vào năm 1564. Họ trở thành nhà tổ chức chính của các trường học trong cả nước. Họ đã tạo ra các trường cao đẳng Dòng Tên, hai trong số đó (ở Vilnius và Lviv) đã trở thành cơ sở của các trường đại học mới: Học viện Vilnius thành lập năm 1579 bởi Vua Stefan Batory và Học viện Lviv thành lập năm 1661 bởi Vua Jan II Kazimierz [1].
Phản cải cách cũng được cho là có tác động tiêu cực đến giáo dục, bao gồm cả cuộc khủng hoảng ở Học viện Krakow vào thế kỷ 17. Một biểu hiện của việc xa rời những hiện tượng này là việc Jan Zamoyski thành lập Học viện Zamoyski ở Zamość vào năm 1595, một trường bán đại học nhân văn có hồ sơ thế tục, giáo dục vì dịch vụ công [1].
Thời kỳ khai sáng

Một nhân vật quan trọng trong sự phát triển của nền giáo dục Ba Lan trong thế kỷ 18 là Piarist Stanisław Konarski. Tại Collegium Nobilium, nơi ông thành lập năm 1740 ở Warsaw, ông đã triển khai một chương trình giảng dạy mới (triết học hiện đại, ngôn ngữ hiện đại, khoa học tự nhiên, tiếng Latinh cải cách, tiếng Ba Lan), trong đó ông đặt trọng tâm vào giáo dục công dân. Phù hợp với những giả định này, trong những năm 1753–1756, ông đã cải tổ các trường Piarist và ảnh hưởng đến những thay đổi trong các trường Dòng Tên [1].
Một giải pháp sáng tạo là do Vua Stanisław August Poniatowski sáng tạo vào năm 1765 của một trường công lập (quân sự và dân sự) có quyền Trường Hiệp sĩ (hay còn gọi là Học viện Quân đoàn Quý tộc của Bệ hạ và Cộng hòa Ba Lan) [1].
Năm 1773, Seym thành lập Ủy ban Giáo dục Quốc gia, một cơ quan quyền lực nhà nước thế tục chịu trách nhiệm về giáo dục trong nước [1] [2]. KEN tiếp quản tài sản còn lại sau khi Dòng Tên bị giải thể, bao gồm các trường cao đẳng và trường học của Dòng Tên. Nó đã thông qua một chính sách giáo dục thống nhất cho cả nước. Chương trình giảng dạy mới đã giới thiệu tiếng Ba Lan là ngôn ngữ giảng dạy, khoa học tự nhiên, vật lý, toán học, các yếu tố của luật, đạo đức dựa trên luật tự nhiên. Dưới sự chỉ đạo của Hugo Kołłątaj, Ủy ban đã cải tổ Học viện Krakow và Học viện Vilnius, được gọi là "trường chính". Hiệp hội Sách Tiểu học được thành lập, tổ chức này đã chuẩn bị một loạt sách giáo khoa cho các trường học quốc gia [2] [1]. Giám sát sư phạm đối với toàn bộ hệ thống giáo dục đã được đưa ra (các trường tiểu học chịu trách nhiệm giám sát. Để quản lý hiệu quả các trường học, lãnh thổ của đất nước được chia thành 10 sở (6 ở Crown và 4 ở Litva). Thanh tra trường học được sử dụng [2].
Thời kỳ chiếm đóng của Đức (1939-1945)

Xem bài giáo dục ngầm ở Ba Lan trong CTTG 2
Tại các khu vực được sáp nhập vào lãnh thổ của Đệ tam Đế chế sau ngày 1 tháng 9 năm 1939, nền giáo dục Ba Lan hoàn toàn bị xóa bỏ. Các giáo viên và giảng viên của các cơ sở này đã được chuyển đến Tổng bộ hoặc bị bỏ tù. Ở GG, các cơ quan quản lý nghề nghiệp chỉ còn lại các trường tiểu học và dạy nghề, và phạm vi và trình độ học vấn đã được cố tình giảm bớt. Các trường từ trung học trở lên bị đóng cửa vào mùa thu năm 1939. Là một phần của Sonderaktion Krakau, chính quyền Đức đã bắt giữ các giáo sư của Đại học Jagiellonian và Học viện Mỏ và giam họ trong các trại tập trung. Đó là một phần của âm mưu tiêu diệt giới trí thức Ba Lan. Các nhà chức trách của nhà nước ngầm Ba Lan đã tiến hành hoạt động giảng dạy bí mật bao gồm tất cả các cấp và loại hình giáo dục, bao gồm cả giáo dục hàn lâm. Tổng cộng có khoảng 1 triệu học sinh và sinh viên tham gia giảng dạy bí mật. Tháng 12 năm 1939, Tổ chức Giáo viên Bí mật do Czesław Wycech đứng đầu được thành lập. Năm 1940, Sở Giáo dục và Văn hóa được thành lập trong Cơ quan đại diện của Chính phủ, trực thuộc các Phòng Giáo dục huyện, là cơ quan quyền lực tối cao đối với Ủy ban Giáo dục và Văn hóa huyện và xã. Giáo dục bí mật cũng được tiến hành trong các khu biệt lập Do Thái bị cắt khỏi công chúng. Ngoài Chính phủ chung, giáo dục bí mật được tiến hành ở quy mô nhỏ hơn ở Wielkopolska, Silesia và Pomerania [5].
Bộ bí mật dưới sự chiếm đóng của Đức ở Łopiennik năm 1941
Hậu quả của cuộc khủng bố của Đức Quốc xã năm 1939–1945, khoảng 9.000 người đã chết. giáo viên và khoảng 640 giáo sư, phó giáo sư và trợ lý. Khoảng 6.840 trường tiểu học, 203 trường trung học cơ sở, 295 trường dạy nghề bị phá hủy hoặc hư hỏng. Kẻ chiếm đóng đã cướp gần hết tài sản của các trường đại học [5].
Dưới sự chiếm đóng của Liên Xô bắt đầu vào ngày 17 tháng 9 năm 1939, tất cả các trường tư thục, kể cả trường học của nhà thờ, đều bị quốc hữu hóa. Trường học trở thành một khu vực truyền bá của cộng sản. Trường đại học ở Lviv vẫn tiếp tục hoạt động của nó, nhưng nó đã được mang một ký tự Ukraine. Sau khi Đệ tam Đế chế buộc quân xâm lược Liên Xô khỏi vùng lãnh thổ phía đông của nhà nước Ba Lan vào năm 1941, chính quyền Đức đã cho phép tồn tại giáo dục Ukraine, giáo dục này cũng được sử dụng bởi người dân Ba Lan (31% học sinh và 70% giáo viên), ngoại trừ người Do Thái [5].
Thời kỳ Cộng hòa thứ ba của Ba Lan (1989 đến nay)

Bước thay đổi cơ bản về chính trị ở Ba Lan, bắt đầu từ năm 1989, giúp các trường có thể giành quyền tự chủ rộng rãi, về tài chínhcũng như về chương trình giảng dạy. Giáo dục tôn giáo đã được đưa vào các trường nhưu môn học tự nguyện. Trong những năm 1991–1996, các trường công lập được chuyển về các xã quản lý. Nhờ vào chủ trương Xã hội hóa Giáo dục, Giáo dục tư nhân phát triển. Cũng trong thời kỳ này, lần đầu tiên kể từ năm 1945, số lượng trường học cho các dân tộc thiểu số trên toàn quốc gia tăng.
Số lượng sinh viên đại học ngày càng tăng: năm 1990 có khoảng 400.000 người, năm 2000 khoảng 1,6 triệu người [9].
Hiến pháp của Cộng hòa Ba Lan ngày 2 tháng 4 năm 1997, quy định rộng rãi các vấn đề giáo dục, bao gồm cả việc gia hạn nghĩa vụ học tập cho đến năm 18 tuổi [8].
Năm 1999, cả nước bắt đầu thực hiện cải cách hệ thống giáo dục. Các đơn vị chính quyền tự quản ở địa phương là cơ quan lãnh đạo hầu hết các trường học. Thành lập trường tiểu học 6 năm, trường trung học cơ sở 3 năm và trường trung học phổ thông 3 năm (trường trung học chuyên biệt 3 năm, trường dạy nghề 2 năm và trường dạy nghề 2, 3 - 4 học kỳ). Năm 2000, một hệ thống thăng hạng nghề nghiệp của giáo viên được đưa ra, nhằm nâng cao trình độ của giáo viên và đa dạng hóa vị thế của họ về uy tín và thu nhập [8].
Năm 2017, một cuộc cải cách khác của hệ thống giáo dục đã được khởi xướng [8].
Các cơ sở giáo dục đại học ở Ba Lan được trao quyền tự chủ sau năm 1989. Tình trạng của họ được quy định bởi Đạo luật ngày 12 tháng 9 năm 1990 về Giáo dục đại học, Đạo luật ngày 26 tháng 6 năm 1997 về các trường dạy nghề cao hơn, Đạo luật ngày 27 tháng 7 năm 2005 Luật Giáo dục Đại học. Ngày 1 tháng 10 năm 2018, Luật Giáo dục Đại học và Khoa học ngày 20 tháng 7 năm 2018 có hiệu lực (cái gọi là Hiến chương Khoa học được thành lập theo sáng kiến ​​của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học, Jarosław Gowin) [10].
Quá trình phong học hàm, học vị từ năm 1989 đến nay vẫn do Hội đồng Học vị Trung ương giám sát [11].
= Tham khảo

↑  https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;4575100
=
Cải cáhh ghttps://pl.wikipedia.org/wiki/Reforma_systemu_o%C5%9Bwiaty_z_1961_roku
Cải cách giáo dục năm 1991
Cuộc cải cách Jedrzejewicz
= Tham khảo > Chú thích

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;4575100
↑ Skocz do:a b c d e f g h Stanisław Majewski, Reformy szkolnictwa w Polsce od XVIII do XX wieku i ich wpływ na kształt współczesnego systemu szkolnego, „Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne i Artystyczne" 14 (2003), s. 97–118.
↑ Skocz do:a b c d e f g h i j k  [dostęp 2019-02-21]
↑ Skocz do:a b c d  [dostęp 2019-02-21]
↑ Skocz do:a b c  [dostęp 2020-02-21]
↑ Skocz do:a b c d e f g h i j k  [dostęp 2020-02-21]
↑ Tomasz Solarski: Główne założenia Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej w latach 1951-1953. ug.edu.pl. [dostęp 2020-02-25].
↑ Skocz do:a b c d  [dostęp 2020-02-21]
↑ Paweł Bała, Konstytucyjne prawo do nauki a polski system oświaty, Warszawa 2009, s. 144.
↑ Ludwika Tomala: Ustawa 2.0: najważniejsze zapisy. pap.pl, 21 lipca 2018. [dostęp 2020-02-23].
↑ Prof. dr hab. Antoni Tajduś, „Rola i zadania Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w postępowaniach awansowych", „Debaty PAU" tom III (2016). pau.krakow.pl. [dostęp 2020-02-25].
Stanislaw Konarski (1700-1773) nhà cải cách giáo dục người Ba Lan ở thế kỷ 18
Sideritis subspinosa

| Sideritis subspinosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Sideritis
Loài (species): S. subspinosa
Danh pháp hai phần
Sideritis subspinosa Cav., 1795 
Sideritis subspinosa là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Cav. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1795.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sideritis subspinosa”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Neillia thyrsiflora

| Neillia thyrsiflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Rosaceae
Chi (genus): Neillia
Loài (species): N. thyrsiflora
Danh pháp hai phần
Neillia thyrsiflora D. Don, 1825 
Neillia thyrsiflora là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được D. Don mô tả khoa học đầu tiên năm 1825.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Neillia thyrsiflora”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Nassauvia digitata

| Nassauvia digitata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Nassauvia
Loài (species): N. digitata
Danh pháp hai phần
Nassauvia digitata Wedd., 1855 
Nassauvia digitata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Wedd. mô tả khoa học đầu tiên năm 1855.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Nassauvia digitata”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Papilio palinurus

| Papilio palinurus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Papilionidae
Chi (genus): Papilio
Loài (species): P. palinurus
Danh pháp hai phần
Papilio palinurus Fabricius, 1787 
Papilio palinurus
Papilio palinurus là một loài bướm được tìm thấy chủ yếu ở châu Á. Nó cũng được gọi là Emerald Peacock hay Green-banded Peacock Swallowtail.
Có một số phụ loài (từ Myanmar, Borneo, Indonesia, Nias và Philippines).
Sải cánh dài khoảng 100 mm.
Museum specimens
Lịch sử quang học
Tiền sử - 999 > Thời tiền sử

Vào thời tiền sử, những trải nghiệm của con người đều có liên quan đến tự nhiên. Ánh sáng cũng không phải la ngoại lệ. Con người bắt đầu tiếp xúc với ánh sáng với các nhân tố tự nhiên: Mặt Trời, Mặt Trăng, các vì sao, lửa, các chất phát sáng trong tự nhiên, thậm chí là một số sinh vật có thể phát sáng như đom đóm. Đồng thời con người cũng phát hiện ra một số hiện tượng liên quan đến ánh sáng như khúc xạ và phản xạ. Lửa là một trong những công cụ được con người sử dụng sớm nhất, có lẽ cách nay tầm khoảng 1.4 triệu năm. Tuy nhiên có thể nó không được sử dụng để thắp sáng cho đến khoảng 500,000 năm trước. Cho đến 15,000 nghìn năm trước, con người đã bắt đầu sử dụng các nhiên liệu như chất béo và dầu để có thể duy trì ánh sáng. Đó chính là những công cụ nhân tạo đầu tiên sử dụng ánh sáng.
Tiền sử - 999 > Thời cổ đại > Trước thời kỳ Hy Lạp cổ đại

Các kết quả khảo cổ do Austen Layard thực hiện vào thế kỷ 19 cho thấy rằng vào khoảng năm 3000 TCN, con người ở Trung Đông, châu Á và châu Phi đã có những quan tâm nhất định đến các hiện tượng quang học và ứng dụng vào những lĩnh vực khác nhau. Kim loại và tinh thể đã được sử dụng để làm đồ trang trí va trang sức vì khả năng phản xạ ánh sáng rất tốt của chúng, gây ấn tượng mạnh cho con người. Bóng của vật đã được sử dụng để thực hiện các hoạt động sân khấu, từ đó kịch bóng ra đời. Thủy tinh được phát minh vào khoảng thời gian này, và vì có khả năng phản xạ ánh sáng tốt, thủy tinh cũng lại được sử dụng để làm đồ trang sức. Người Babylon đã chế tạo ra các thấu kính, nhưng vì chất lượng của chúng không được tốt nên có lẽ để làm đồ trang sức hoặc thỏa mãn tính hiếu kỳ.
Tiền sử - 999 > Thời cổ đại > Hy Lạp cổ đại

Những người Hy Lạp là những tộc người đầu tiên coi ánh sáng là một đối tượng nghiên cứu khoa học nghiêm túc. Họ bắt đầu tranh luận nhiều hơn về bản chất và hiện tượng của nó. Trong khi Plato cho rằng ánh sáng phát ra từ mắt và rọi sáng các vật. Democritus đã thực hiện việc giải thích màu sắc theo hình dạng, kích thước và "độ gồ ghề" của các nguyên tử . Còn Aristotle thì đồng ý với đồng ý với Democritus, nhưng lại không đồng ý với chính người thầy Plato của mình về việc ánh sáng phát ra từ mắt.
Ngoài việc nghiên cứu ánh sáng như là một đối tượng khoa học, người Hy Lạp cũng ứng dụng ánh sáng vào đời sống văn hóa của mình. Tiêu biểu là vở hài kịch của Aristophanes. Vở kịch có tên là Các đám mây, trong đó một nhân vật đã sử dụng một vật tập trung ánh sáng vào một điểm, làm tan chảy giấy ghi nợ trên miếng sáp.
Tiền sử - 999 > Thời cổ đại > Thời kỳ Hy Lạp hóa

Có thể nói Euclid là một trong những nhà khoa học quan trọng nhất của thế giới. Không chỉ định hình hình học cơ sở, từ đó tạo ra chương trình giảng dạt hình học cho nhiều nơi trên thế giới, ông còn là người tổng kết những nghiên cứu về ánh sáng trước đó và của chính mình với tác phẩm Optica. Trong khi đó, một nhà khoa học vĩ đại là Archimedes có những nghiên cứu nhất định về phản xạ và khúc xạ. Rất tiếc là các tác phẩm của ông đã bị người La Mã thiêu hủy khi họ đánh bại quê hương ông, Syracuse. Ông nổi tiếng với câu chuyện dùng gương cầu lồi để đốt cháy thuyền của quân thù.
Cũng trong thời kỳ văn hóa Hy Lạp làm chủ đạo, một trong bảy kỳ quan thế giới đã được xây dựng: Hải đăng Alexandria. Đây là một ứng dụng các nguyên lý quang học ở tầm vĩ mô. Và tất nhiên, ngọn hải đăng này khai phá cho sự phát triển của các ngọn hải đăng sau nay. Thật đáng tiếc, cũng giống như hàu hết các kỳ quan khác, ngọn hải đăng này đã không còn nữa.
Tiền sử - 999 > Thời cổ đại > La Mã cổ đại

Khác với người Hy Lạp, người La Mã không có những nghiên cứu chiều sâu về quang học. Tuy nhiên, họ có những ứng dụng quan trọng. Tiêu biêu đó là việc dùng các nguyên lý quang học để khác phục các tật khúc xạ. Nero đã sử dụng thấu kính nhẵn làm bằng ngọc lục để quan sát các binh sĩ đang chiến đấu. Trong khi đó, Seneca, người bạn của vị hoàng đế, đã nhận thấy các chất lỏng đựng trong bình trong suốt có khả năng phóng to vật được quan sát. Ngoài ra, người La Mã cũng đóng góp sự phát triển của kịch bóng do Lucretius sáng tác vào năm 65 TCN
Về nghiên cứu, nổi bật là tác phẩm của Hero xứ Alexandria với tác phẩm Catoptrica, trong đó ông đề cập về phản xạ, trong đó ông nêu ra góc phản xạ bằng góc tới. Trong khi đó, một vị bác sĩ nôi tiếng là Galen đã nghiên cứu về sự nhìn của mắt
Tiền sử - 999 > Thời cổ đại > Trung Quốc

So với những người phương Tây, người Trung Quốc không có sự nổi bật bằng trong những nghiên cứu quang học. Tuy nhiên, những gì người Trung Quốc đóng góp cho quang học cũng đáng nói. Có thể chính họ, chứ không phải là La Mã, sử dụng các thấu kính quang và dùng chúng để sửa chữa các tật khúc xạ. Đạo sĩ có tên Shao Ong đã sáng tạo ra kịch bóng trong đó bóng của các con rối được chiếu lên màn mỏng.
Về nghiên cứu, Ting Huan khám phá ra chuyển động biểu kiến thông qua việc nhìn các dòng đối lưu của không khí nóng do một ngọn đên tạo ra vào năm 180. Vào thế kỷ 10, Yu Chao Lung đã cho xây dựng những tháp nhỏ để quan sát ảnh qua lỗ nhỏ chiếu lên một màn hứng, chứng minh sự phân kỳ của một chùm tia sáng khi đi qua một lỗ nhỏ.
Tiền sử - 999 > Thời cổ đại > Đầu thời kỳ Trung Cổ > Châu Âu

Boethius cố gắng xác định tốc độ ánh sáng, nhưng rất tiếc ông bị chém đầu vì tội phản quốc và dùng ma thuật.
Tiền sử - 999 > Thời cổ đại > Đầu thời kỳ Trung Cổ > Thế giới Ả Rập

Nhà giả kim thuật Gerber quan sát tác dụng làm đen của ánh sáng đối với bạc nitrat vào khoảng 750. Trong 200 năm sau đó, những người Ả Rập cùng với người Trung Quốc thực hiện các quan sát nhật thực và nguyệt thực thông qua buồng tối.
Vào năm 999, Alhazen, tên theo tiếng Ả Rập là Abu Ali Hasan Ibn al-Haitham, đã sử dụng gương cầu và gương parabol để nghiên cứu quang sai và giải thích đúng đắn về sự nhìn: mắt nhận ánh sáng phát ra từ vật được quan sát, chứ không phải ánh sáng phát ra từ mắt. Ông còn nghiên cứu sự phóng đại thu được từ sự khúc xạ khí quyển, đồng thời viết về sự giải phẫu của mắt người, mô tả thấu kính tạo ra ảnh như thế nào trên võng mạc. trong tác phẩm quang học nổi tiếng Opticae Thesaurus. Ông đã sử dụng hiệu ứng buồng tối trong nghiên cứu nguyệt thực, và thấy rằng ảnh sẽ rõ ràng hơn nếu lỗ của buồng tối nhỏ hơn.
Tiền sử - 999 > Niên đại

| Thời gian | Nội dung |
| --- | --- |
1.4 triệu năm TCN: Con người bắt đầu sử dụng lửa cho những mục đích cụ thể của mình
12000 TCN: Đèn đốt bằng nhiên liệu đầu tiên
3000 TCN: Những người châu Á bắt đầu nghiên cứu ánh sáng và bóng đổ. Họ bắt đầu sử dụng gương
423 TCN: Vở kịch Các đám mây với tình huống dùng thấu kính đốt cháy tờ giấy
280 TCN: Hải đăng Alexandria đã được xây dựng
999 TCN: Alhazen viết tác phẩm Opticae Thesaurus
1000 - 1599 > Châu Âu

Vào thời kỳ này, quang học có những bước phát triển quan trọng ở châu Âu. Đầu tiên, những người châu Âu đã bác bỏ sai lầm của những người Hy Lạp cổ đại cho rằng ánh sáng phát ra từ mắt, vì vậy mắt quan sát được vật. Những thấu kính phóng đại đầu tiên hoạt động hiệu quả thực sự bắt đầu được chế tác vào thập niên 1200. Và vào thập niên 1400, các thấu kính đã được dùng để làm kính để đọc sách.
Đề cập đến những nhân vật cụ thể thời kỳ này, đầu tiên có thể kể tới Robert Grosseteste. Vị giám mục và học giả người Anh này đã giới thiệu các bản dịch khoa học và triết học của Hy Lạp và Ả Rập đối với châu Âu. Ông theo đuổi các nghiên cứu về hình học, quang học và thiên văn học. Về quang học, ông làm thí nghiệm với gương và thấu kính. Ông là một trong những người đầu tiên chế tạo thấu kính với hiệu quả phóng đại thực sự. Và ông cũng dùng quang học để bàn luận về thiên văn học. Cụ thể, ông khẳng định Ngân Hà là dải tập hợp ánh sáng của nhiều vì sao nhỏ và ở gần nhau.
Một người Anh khác đó là Roger Bacon. Ông là học trò của Grosseteste. Trong tác phẩm Opus Maius, ông đã đánh giá hiểu biết của thời đó về sự phóng đại của các vật thông qua thấu kính lồi. Nột số chuyên luận khác như De Multiplicatione Specierum và Perspectiva đánh giá nguyên lý buồng tối. Nhưng ông lại không mô tả các thiết bị của mình. Bacon là người đầu tiên nêu lý thuyết rằng thấu kính có thể ứng dụng để khắc phục các tật của mắt, đồng thời ông áp dụng hình học vào nghiên cứu quang hình học. Bacon phát biểu nhưng không chứng minh màu sắc của cầu vồng do sự phản xạ và khúc xạ của ánh sáng mặt trời thông qua những giọt mưa.
Kể từ thời của hai nhà khoa học người Anh trên, cũng giống như nhiều lĩnh vực khoa học khác, quang học dần trở thành lĩnh vực của riêng của châu Âu. Ngoài việc lý giải về các hiện tượng ánh sáng, người châu Âu đã giải thích các hiện tượng tự nhiên bằng các lý thuyết quang học. Đồng thời, bằng quang học, họ nhìn ra vũ trụ nhiều hơn và phát hiện được nhiều điều.
1000 - 1599 > Thế giới Hồi giáo

Avicenna nêu ra sự cảm nhận ánh sáng là do sự phát xạ từ một nguồn nào đó, vì thế tốc độ của ánh sáng không phải là vô hạn. Trong khi đó, Averroes viết nhiều sách về lĩnh vực quang học, kết hợp những nghiên cứu của người Hồi giáo với những gì đạt được trong thời Hy Lạp cổ đại. Sau đó, các nghiên cứu ánh sáng của thế giới Hồi giáo dần ít đi và quang học Hồi giáo dần trở nên tàn lụi.
1000 - 1599 > Trung Quốc

Shen Kua đã viết một cuốn sách mang tên Mộng hồ luận, trong đó ông trình bày về gương lõm và các tiêu điểm. Ông lưu ý rằng ảnh phản xạ trong một gương lõm bị lộn ngược cũng như ông mô tả về buồng tối. Người ta còn kể rằng ông đã xây dựng một quả cầu thiên thể và đồng hồ mặt trời bằng thiếc.
Vài trăm năm sau, Chiang Khuei và Fang Cheng đề cập đến sự tương tác giữa giữa chuyển động và sự chiếu sáng trong tác phẩm Meng Liang Lu.
Sau những thành tựu như vậy, người Trung Quốc dần không có những nghiên cứu mới về quang học. Khoa học nói chung và quang học nói riêng đã tàn lụi tại quốc gia Đông Á này trong nhiều năm sau đó.
Chú thích

↑  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 12 năm 2018. Truy cập ngày 26 tháng 12 năm 2018.
↑  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 12 năm 2018. Truy cập ngày 26 tháng 12 năm 2018.
Palaeosynthemis cervula

| Palaeosynthemis cervula> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Synthemistidae
Chi (genus): Palaeosynthemis
Loài (species): P. cervula
Danh pháp hai phần
Palaeosynthemis cervula Lieftinck, 1938 
Palaeosynthemis cervula là loài chuồn chuồn trong họ Synthemistidae. Loài này được Lieftinck mô tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Chú thích

↑  “cervula”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Rhynchosia diversifolia

| Rhynchosia diversifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Rhynchosia
Loài (species): R. diversifolia
Danh pháp hai phần
Rhynchosia diversifolia Micheli 
Rhynchosia diversifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Micheli miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Rhynchosia diversifolia”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
PBCOM Tower

Building in Makati, PhilippinesBản mẫu:SHORTDESC:Building in Makati, Philippines
| PBCom Tower |
| --- | --- |

Thông tin chung
Địa điểm: Makati, Philippines
Xây dựng
Số tầng: 59
Số thang máy: 17
Chiều cao: 259 m
Thiết kế
Kiến trúc sư: Skidmore, Owings and Merrill
PBCOM Tower là tòa nhà chọc trời cao nhất Philippines. Đây là một tòa nhà văn phòng 52 tầng cao 259 m. PBCOM Tower là trụ sở của ngân hàng Philippine Bank of Communications hay PBCom, một trong những ngân hàng lâu đời nhất Philippines. Được hoàn thành năm 2000, tòa nhà này do công ty Skidmore, Owings and Merrill thiết kế.
Oziotelphusa dakuna

| Oziotelphusa dakuna> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Crustacea
Bộ (ordo): Decapoda
Họ (familia): Gecarcinucidae
Chi (genus): Oziotelphusa
Loài (species): O. dakuna
Danh pháp hai phần
Oziotelphusa dakuna Bahir & Yeo, 2005 
Oziotelphusa dakuna là một loài động vật giáp xác trong họ Gecarcinucidae. Chúng là loài đặc hữu của Sri Lanka.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng đất thấp ẩm, các đầm lầy và sông nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.