stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sương mù mỏng

Trạm điện nhìn qua sương mù mỏng.
Sương mù mỏng gần biên giớ Liên minh châu Âu-Thụy Sĩ vào tháng 12 năm 2006.
Sương mù mỏng hay làn sương khói hay bạc vụ là hiện tượng do những giọt nước nhỏ lơ lửng trong không khí tạo thành. Về mặt vật lý, nó là một ví dụ về sự phân tán. Nó thường thấy nhất ở những nơi mà không khí nóng ẩm gặp sự làm lạnh đột ngột, chẳng hạn như trong trường hợp hơi thở ra vào mùa đông, hoặc khi dội nước lên mặt bếp nóng của phòng tắm hơi. Nó có thể được tạo ra theo cách nhân tạo bằng các bình xịt khí dung nếu điều kiện độ ẩm và nhiệt độ phù hợp. Nó cũng có thể xảy ra như một phần của thời tiết tự nhiên, như khi không khí ẩm nhanh chóng lạnh đi, ví dụ như khi không khí tiếp xúc với các bề mặt lạnh hơn nhiều so với chính không khí. Sự hình thành sương mù mỏng, cũng giống như các huyền phù khác, được các điểm tạo mầm mà tại đó nước ở pha lỏng lơ lửng có thể đông tụ hỗ trợ rất nhiều. Do đó, ngay cả những nguồn bất thường như các hạt nhỏ từ phun trào núi lửa, giải phóng các khí phân cực mạnh (như hydro fluoride) và ngay cả các ion từ quyển gắn với cực quang trong điều kiện thích hợp có thể kích hoạt sự hình thành sương mù mỏng và có thể làm cho các tấm gương dường như bị sương mù che phủ. Không nên nhầm lẫn sương mù mỏng trên gương với sự ngưng tụ vì chúng rất khác nhau. Sương mù mỏng là tập hợp các giọt nước lơ lửng còn ngưng tụ là những giọt nước được tạo ra từ sự chuyển pha của nước từ trạng thái hơi sang trạng thái lỏng. Sương mù mỏng thường bị nhầm với sương mù, một hiện tượng khác của khí tượng, do các giọt nước nhỏ hay tinh thể băng lơ lửng trong không khí, giống như một đám mây tầng nằm sát mặt đất. Hai hiện tượng này là khác nhau, nhưng có một số điểm chung. Các quá trình tương tự tạo thành sương mù mỏng và sương mù. Sương mù dày đặc hơn và thường tồn tại lâu hơn, còn sương mù mỏng như tên gọi của nó gợi ý, là mỏng hơn, trong suốt hơn và thường không tồn tại lâu.
Mô tả

Mây che phủ thường được gọi là "sương mù mỏng" khi gặp trên núi, trong khi hơi ẩm lơ lửng trên một vùng nước hoặc vùng đầm lầy thường được gọi là "sương mù". Một điểm khác biệt giữa sương mù mỏng và sương mù là tầm nhìn. Tại Hoa Kỳ, hiện tượng này được gọi là sương mù nếu tầm nhìn từ 1,0 km (5/8 dặm) trở xuống, còn từ 1,0 (5/8 dặm) đến dưới 1,408 km (7/8 dặm) được gọi là sương mù mỏng.
Trong hàng không dân dụng, theo quy định của ICAO thì khi tầm nhìn từ 1 km trở xuống là sương mù, còn khi tầm nhìn trong khoảng 1–5 km thì gọi là sương mù mỏng.
Sương mù tạo ra một chùm sáng có thể nhìn thấy từ bên thông qua khúc xạ và tán xạ tại các giọt nước nhỏ lơ lửng.
"Sương mù mỏng Scotch" là một tên gọi để chỉ cơn mưa phùn nhẹ đều đều.
Sương mù mỏng thường xuất hiện gần bờ biển và thường gắn với sương mù. Sương mù mỏng có thể ở cao tới đỉnh núi khi nhiệt độ cực thấp.
Tuyết

Sương mù mỏng băng là tương tự như sương mù băng (khi sương mù xuất hiện ở nhiệt độ dưới 0 °C (32 °F), nó được gọi là sương mù băng), nhưng mật độ là nhỏ hơn và tầm nhìn là lớn hơn.
Thư viện ảnh

Ánh nắng chiếu qua sương mù mỏng vào một buổi sáng mùa đông mát lạnh. Australia
Sương mù mỏng vào buổi sáng tại Swifts Creek, Australia.
Sương mù mỏng trên hồ Herbert, Alberta, Canada.
Sương mù mỏng tại Curitiba, Brasil.
Sương mù mỏng tại Labugama, tỉnh Tây, Sri Lanka.
Eucalyptus pendens

| Eucalyptus pendens |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Eucalyptus
Loài (species): E. pendens
Danh pháp hai phần
Eucalyptus pendens Brooker, 1972 
Eucalyptus pendens là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Brooker mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eucalyptus pendens”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Prionolabis cressoni

| Prionolabis cressoni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Prionolabis
Loài (species): P. cressoni
Danh pháp hai phần
Prionolabis cressoni Alexander, 1917 
Prionolabis cressoni là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Tôn Nho

Tôn Nho (giản thể: 孙儒; phồn thể: 孫儒; bính âm: Sūn Rú, ? - 3 tháng 7 năm 892), là một quân phiệt vào cuối thời nhà Đường. Thoạt đầu, ông là một tướng lĩnh dưới quyền phản tướng Tần Tông Quyền, sau khi Tần Tông Quyền bị đánh bại thì ông quay sang quy phục triều đình Đường trên danh nghĩa, tranh giành quyền kiểm soát khu vực trung hạ du Trường Giang với Dương Hành Mật. Cuối cùng, ông bị Dương Hành Mật đánh bại và xử tử, thuộc hạ của ông là Mã Ân sau đó lập ra nước Sở thời Ngũ Đại Thập Quốc.
Phụng sự Tần Tông Quyền

Tôn Nho là người Hà Nam, từng là bì hiệu tại Trung Vũ quân, thân thiết với Lưu Kiến Phong (劉建鋒). Sau đó, trong cuộc nổi dậy của Hoàng Sào, Tôn Nho là đô tướng của Tần Tông Quyền.
Năm 884, Hoàng Sào bị tiêu diệt, song Tần Tông Quyền vẫn tiếp tục chống đối triều đình. Cuối năm 884, Tần Tông Quyền khiển một số bộ tướng tiến công hay thôn tính các lãnh thổ xung quanh. Trong chiến dịch của Tần Tông Quyền, Tôn Nho công chiếm Lạc Dương, Mạnh châu, Thiểm châu, và Quắc châu. Tuy nhiên, vào mùa xuân năm 885, ông lại phải giao chiến với Đông Đô lưu thủ Lý Hãn Chi (李罕之) để kiểm soát Lạc Dương. Lý Hãn Chi thoạt đầu từ bỏ Lạc Dương sau khi cạn nguồn lương thực, song Tôn Nho chỉ chiếm cứ Lạc Dương trong khoảng 1 tháng, sau đó ông đốt các cung điện, công thự và nhà cửa, rời khỏi Lạc Dương sau khi cướp phá, Lý Hãn Chi tái chiếm Lạc Dương.
Vào cuối năm 886, Tần Tông Quyền khiển Tôn Nho đem quân đi tiến công Trịnh châu, Tôn Nho buộc Trịnh châu thứ sử Lý Phan (李璠) phải chạy đến Đại Lương- thuộc lãnh địa của tiết độ sứ Chu Toàn Trung. Tôn Nho sau đó tiến công và chiếm được Hà Dương, buộc Hà Dương lưu hậu Gia Cát Trọng Phương (諸葛仲方) cũng phải chạy đến Đại Lương. Tôn Nho tự xưng là Hà Dương tiết độ sứ, song các tướng Đường là Trương Toàn Nghĩa (張全義) và Lý Phan liên kết với nhau và đóng quân tại Hoài châu  và Trạch châu, tiếp tục kháng cự Tôn Nho.
Vào mùa hè năm 887, Tần Tông Quyền tập hợp binh lính nhằm tiêu diệt Chu Toàn Trung, song bại trận trước liên quân Chu Toàn Trung-Chu Tuyên-Chu Cẩn. Khi hay tin Tần Tông Quyền chiến bại, hầu hết các bộ tướng mà ông ta khiển đi các khu vực xung quanh đều rời bỏ vị trí và chạy trốn. Tôn Nho cũng từ bỏ Hà Dương, theo ghi chép thì ông tiến hành đồ sát người dân và đốt cháy nhà cửa của họ, sau đó Hà Dương do Lý Phan và Trương Toàn Nghĩa cùng kiểm soát.
Chiếm Dương châu

Vào mùa thu năm 887, do Hoài Nam quân có nội chiến giữa tiết độ sứ Cao Biền và các thuộc hạ Lã Dụng Chi, Tần Ngạn, Dương Hành Mật, và Tất Sư Đạc, kết quả là Dương Hành Mật chiếm được Dương châu (揚州). Tần Tông Quyền khiển đệ là Tần Tông Hành (秦宗衡) và Tôn Nho tiến về đông nam để giành Hoài Nam từ tay Dương Hành Mật. (Cũng với các bộ tướng Lưu Kiến Phong, Trương Cát (張佶), Mã Ân, và Tần Ngạn Huy (秦彥暉)). Họ nhanh chóng tiến về Dương châu và đoạt được nguồn lương thực mà Dương Hành Mật đem đến Dương châu khi bao vây Tần Ngạn và Tất Sư Đạc, tiến hành bao vây Dương châu. Tuy nhiên, do Tần Tông Quyền trước đó chiến bại trước Chu Toàn Trung, Tần Tông Hành nhận được lệnh phải trở về Thái châu để cứu viện. Tôn Nho cho rằng Tần Tông Quyền sắp thất bại, vì thế từ chối tuân lệnh, sau khi Tần Tông Hành ban thêm các mệnh lệnh chuẩn bị rút quân, Tôn Nho quyết định giết Tần Tông Hành và đoạt lấy quyền chỉ huy binh sĩ. Bộ tướng của Tần Tông Hành là An Nhân Nghĩa (安仁義) quyết định quy phục Dương Hành Mật.
Tôn Nho mời Tần Ngạn và Tất Sư Đạc hợp binh, hai người này chấp thuận. Liên quân công chiếm Cao Bưu, buộc đồng minh của Dương Hành Mật là Trương Thần Kiếm (張神劍) phải chạy trốn đến chỗ Dương Hành Mật. Tuy nhiên, Tôn Nho bắt đầu tước đi binh quyền của Tần Ngạn và Tất Sư Đạc, vào mùa xuân năm 888, Tôn Nho tin vào cáo buộc của phó tướng Đường Hồng (唐宏) rằng Tần Ngạn và Tất Sư Đạc đề nghị Chu Toàn Trung tiến công Tôn Nho, quyết định xử tử Tần Ngạn và Tất Sư Đạc. Trong khi đó, Dương Hành Mật cho rằng lúc này không thể tranh giành Dương châu với Tôn Nho, vì thế bắt đầu chuyển quân về lại căn cứ ở Lư châu, và đến khi Tôn Nho tiến công Dương châu vào mùa hè năm 888, ông dễ dàng chiếm được thành do Dương Hành Mật chạy trốn. Tôn Nho sau đó tự xưng là Hoài Nam tiết độ sứ.
Chú thích

↑  忠武, trị sở nay thuộc Hứa Xương, Hà Nam
↑  孟州, nay thuộc Lạc Dương, Hà Nam
↑  陝州, nay thuộc Tam Môn Hiệp, Hà Nam
↑  虢州, nay thuộc Tam Môn Hiệp, Hà Nam
↑  鄭州, nay thuộc Trịnh Châu, Hà Nam
↑  大梁, nay thuộc Khai Phong, Hà Nam
↑  河陽, nay thuộc Lạc Dương, Hà Nam
↑  懷州, nay thuộc Tiêu Tác, Hà Nam
↑  澤州, nay thuộc Tấn Thành, Sơn Tây
↑  淮南, trị sở nay thuộc Dương Châu, Giang Tô
↑  高郵, nay thuộc Dương Châu, Giang Tô
↑  廬州, nay thuộc Hợp Phì, An Huy
↑  宣州, nay thuộc Tuyên Thành, An Huy
↑  陵亭, nay thuộc Thái Châu, Giang Tô
↑  常州, nay thuộc Thường Châu, Giang Tô
↑  潤州, nay thuộc Trấn Giang, Giang Tô
↑  蘇州, nay thuộc Tô Châu, Giang Tô
↑  黃池, nay thuộc Vu Hồ, An Huy
↑  和州, nay thuộc Sào Hồ, An Huy
↑  滁洲, nay thuộc Trừ Châu, An Huy
↑  廣德, nay thuộc Tuyên Thành, An Huy
↑  杭州, nay thuộc Hàng Châu, Chiết Giang
↑  洪州, nay thuộc Nam Xương, Giang Tây
Polypodium beddomeanum

| Polypodium beddomeanum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Polypodium
Loài (species): P. beddomeanum
Danh pháp hai phần
Polypodium beddomeanum Alderw., 1918 
Polypodium beddomeanum là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Alderw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1918.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Polypodium beddomeanum”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Gothic rock

"Nhạc gothic" đổi hướng tới đây. Đối với các định nghĩa khác, xem Gothic.
Gothic rock là một nhánh phụ của thể loại nhạc post-punk hình thành vào cuối thập niên 70, thường được yêu thích bởi nhóm văn hoá Goth. Những ban nhạc Gothic rock nổi tiếng gồm có Siouxsie and the Banshees, Joy Division, Bauhaus, The Cure. Thể loại này được mô tả là một trào lưu tách biệt với post punk vì nhạc tăm tối hơn kết hợp với lời hướng nội và trữ tình.
Phong cách, nguồn gốc và ảnh hưởng

Gothic rock được mô tả là có nền guitar gắt, bass chơi ở nốt cao chiếm ưu thế hơn trong nhịp điệu, giọng hát thường trầm, không rõ ràng.
Nhạc gothic rock thường có chủ đề tăm tối thể hiện qua lời và không khí đậm chất thơ và thường truyền đạt tư tưởng lãng mạn, hiện hữu, tôn giáo và siêu nhiên. Những nghệ sĩ đã góp phần định hình gothic rock gồm có Marc Bolan, the Velvet Underground, the Doors, David Bowie, Iggy Pop và Sex Pistols.
Album năm 1969 The Marble Index của Nico đôi khi được công nhận là album Gothic đầu tiên.
Vào năm 1976, Interview with the Vampire(Phỏng vấn ma cà rồng) của Anne Rice đã được xuất bản. Nhân vật chính dù tăm tối nhưng vẫn có khao khát được thông cảm và yêu thương. Cùng năm đó, ban nhạc punk The Damned được thành lập. Trưởng nhóm Dave Vanian ăn mặc như ma cà rồng đã tạo nên một xu hướng thời trang mang tên Vampire goth.
Myristica guillauminiana

| Myristica guillauminiana> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Magnoliids
Bộ (ordo): Magnoliales
Họ (familia): Myristicaceae
Chi (genus): Myristica
Loài (species): M. guillauminiana
Danh pháp hai phần
Myristica guillauminiana A. C. Smith 
Myristica guillauminiana là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Loài này có ở Fiji và quần đảo Solomon.
Eucalyptus patellaris

| Eucalyptus patellaris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Eucalyptus
Loài (species): E. patellaris
Danh pháp hai phần
Eucalyptus patellaris F.Muell., 1859 
Eucalyptus patellaris là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1859.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eucalyptus patellaris”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Kính áp tròng

Đeo kính vào và tháo ra.
Một cặp kính áp tròng
Kính áp tròng là loại thấu kính mỏng làm từ chất dẻo được đặt trực tiếp lên bề mặt con ngươi để điều chỉnh các tật khúc xạ của mắt. Kính áp tròng được coi là thiết bị y tế và được dùng để điều chỉnh các tật của mắt, dùng để đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ hay chữa bệnh về nhãn khoa.
Năm 2004, theo thống kê có tới 125 triệu người (2%) sử dụng kính áp tròng trên toàn cầu, trong đó có 28 tới 38 triệu người dùng tại Mỹ. Năm 2010, thị phần toàn thế giới ước đạt $6.1 tỉ, trong đó thị phần kính áp tròng mềm tại Mỹ là $2.1 tỉ. Theo ước tính doanh thu thị trường này trên toàn thế giới sẽ đạt $11.7 tỉ vào năm 2015. Theo đó năm 2010, độ tuổi trung bình của người sử dụng kính áp tròng toàn cầu là 31 tuổi và 2/3 trong số đó là nữ giới.
Lịch sử

Lịch sử kính áp tròng bắt đầu từ ý tưởng của Leonardo da Vinci, một trong những con người toàn tài nhất trên thế giới này đã có những nghiên cứu ban đầu về kính áp tròng từ những năm 1500. Bức họa ở trên được Leonardo da Vinci vẽ vào năm 1508 với một thấu kính nằm ở phía cuối của một ống và nước sẽ được sử dụng để tạo mặt cong tạo ra cảm giác y như đang nhìn bằng mắt thường. Ý tưởng kiểu như vậy được lặp lại vào năm 1820 khi Sir John Herschel, một nhà thiên văn học người Anh cho rằng có thể thu nhỏ thấu kính vẫn được sử dụng vào các công việc khác thành loại kính có thể đặt được vào mắt người thường. Phải tới năm 1887, kính áp tròng đầu tiên đã được sản xuất bởi nhà vật lý người Đức có tên là Adolf Eugen Fick. Kính này đã được thử nghiệm trên thỏ và sau đó là trên chính mắt của Fick. Tuy vậy, kính áp tròng thời kỳ này vẫn còn tương đối rộng và chưa thực sự vừa với mắt nên không thể dùng được trong một thời gian lâu mà chỉ dùng được trong khoảng thời gian ngắn. Tới thập niên 1930s, kính được làm bằng nhựa plastic cùng với thủy tinh đã được phát minh ra và sau đó là kính áp tròng thế hệ mới được sử dụng rộng rãi hiện nay (được chế tạo bởi nhà hóa học người Tiệp Otto Wichterle).
Trên thực tế, kính của Leonardo da Vinci vẽ ra không thể coi là kính áp tròng mà chỉ được coi là thiết bị quang học được sử dụng sát với mắt để tăng thị lực. Tuy vậy, tầm nhìn về khoa học của Leonardo da Vinci thì không phải bàn cãi. Tiếp theo phát minh có tính đột phá của Otto Wichterle làm cho kính áp tròng thuận tiện và dễ sử dụng hơn thì ngày nay kính áp tròng vẫn được cải tiến liên tục. Không chỉ cải thiện thị lực, kính áp tròng giúp mắt chống lại tia cực tím/tử ngoại có hại và giúp cho người sử dụng có thể đổi màu mắt một cách dễ dàng.Kính áp tròng ngày càng được hoàn thiện về cấu trúc hoá học, thời gian sử dụng, độ an toàn và thuận tiện nhất trên thị trường. Hiện nay các loại kính áp tròng dài ngày đã dần được thay thế bằng kính áp tròng sử dụng 1 ngày bởi sự tiện lợi của nó.
Hiện nay có 140 triệu người trên thế giới (31-42 triệu người ở Mỹ và 15 triệu người ở Nhật) sử dụng kính áp tròng.
Năm 1888, Adolf Fick là người đầu tiên thành công trong việc chế tạo kính áp tròng làm từ thủy tinh thổi.
Ngô Đức Trì

Ngô Đức Trì (1901-1941), tên gọi khác: Vân - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam được bầu tại Hội nghị tháng 10-1930 .
Xuất thân

Quê quán của ông tại xã Đại Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Ông là con trai của nhà cách mạng Ngô Đức Kế.
Sự nghiệp

Ông học tại Vinh cùng với các bạn Đặng Thai Mai và Tôn Quang Phiệt những năm 1920-1925, sau đó học tại Đại học Thương mại tại Hà Nội.
Sau sự kiện để tang Phan Chu Trinh, ông bị đuổi và sau đó được Vương Thúc Oánh giới thiệu với Nguyễn Thế Truyền đến Pháp, sau đó qua học tại Liên Xô và làm bạn với Trần Phú.
Ông được Nguyễn Ái Quốc giới thiệu học tại Trường Đại học Phương Đông tại Moskva. Khi vào Trường, ông lấy tên là Min Khan.
Tại Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ nhất, tháng 10-1930, ông được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Đầu năm 1931, trong lúc Trung ương Đảng bí mật họp hội nghị ở Sài Gòn, ông bị thực dân Pháp bắt. Ông đã không giữ được khí tiết và phản bội. Từ những lời khai đó, Trần Phú và nhiều đồng chí khác bị bắt. Theo hồi ký của Lê Văn Lương:
"... Tên Trì về Sài Gòn hoạt động từ tháng 11-1930, ăn đòn đến ngày thứ bảy thì chịu không nổi nữa, khai ra hết, vì còn người là còn tất, thà bắt mấy thằng còn hơn hi sinh vô ích.. Khi ra tòa, Trì cứ cúi đầu ngồi, không dám nhìn ai, mặt tái đi... (sau hắn cũng bị kết án 15 năm tù, còn Đính án khổ sai chung thân). Khi bị bắt, bị tra tấn, Trì đã khai báo ra nhiều bí mật của tổ chức, khiến địch bắt được nhiều cán bộ lãnh đạo quan trọng của Đảng. Chính vì Trì khai mà đồng chí Trần Phú, Tổng bí thư của Đảng bị bắt..."
Hắn mất vào năm 1941.
Gia đình

Ngô Đức Trì có hai con là Ngô Thị Hà, đảng viên Đảng Cộng sản, và Giáo sư Ngô Đức Thọ, nguyên cán bộ Viện nghiên cứu Hán Nôm đã nghỉ hưu, và là một Blogger.
Chú thích

↑  Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam (4 tháng 1 năm 2010). “Đồng chí Ngô Đức Trì”. Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. Truy cập 23/2/2011. Kiểm tra giá trị |url lưu trữ= (trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày truy cập= (trợ giúp)[liên kết hỏng]
↑  Dương Hạc Đính
Trung Kỳ

Trung Kỳ (chữ Hán: 中圻) là tên gọi do vua Minh Mạng đặt ra cho phần giữa của Việt Nam năm 1834, và là một trong ba vùng của nước này khi đó, cùng với Bắc Kỳ và Nam Kỳ. Người Pháp sau khi chiếm toàn bộ Đại Nam năm 1884 đã đặt vùng đất này thành xứ bảo hộ Trung Kỳ nằm trong Đông Dương thuộc Pháp. Thời Đế quốc Việt Nam năm 1945, tên gọi Trung Kỳ được đổi thành Trung Bộ.
Trung Bộ cũng được gọi là Trung Việt và sau đấy là Trung Phần thời Quốc gia Việt Nam và Việt Nam Cộng hòa (1949–1975); hai chính thể kế tiếp nhau này chỉ còn nắm giữ vùng phía Nam vĩ tuyến 17 của Trung Phần theo sau Hiệp định Genève, 1954. Từ năm 1975, miền Trung Việt Nam được thống nhất và gọi là Trung Bộ trong các văn bản hành chính.
Dư đồ Trung Kỳ năm 1909.
Lịch sử

Trung Kỳ thời nhà Nguyễn độc lập thì tâm điểm là kinh thành Huế, tức phủ Thừa Thiên (承天) do triều đình trực tiếp quản lý. Năm tỉnh phía bắc Huế gọi là Hữu Kỳ:
Thanh Hóa (清化),
Nghệ An (乂安),
Hà Tĩnh (河靜),
Quảng Bình (廣平),
Quảng Trị (廣治).
Và sáu tỉnh phía nam, gọi là Tả Kỳ gồm:
Quảng Nam (廣南),
Quảng Ngãi (廣義),
Bình Định (平定),
Phú Yên (富安),
Khánh Hòa (慶和), và
Bình Thuận (平順).
Nhà Nguyễn đặt ra chức tổng đốc quản hạt từ 2 đến 3 tỉnh. Các tỉnh Trung Kỳ thường đặt dưới quyền quản hạt của 6 vị tổng đốc (thường là tổng đốc Thanh Hóa, tổng đốc An-Tĩnh (Nghệ An và Hà Tĩnh), tổng đốc Bình-Trị (Quảng Bình và Quảng Trị), tổng đốc Nam-Ngãi (Quảng Nam và Quảng Ngãi), tổng đốc Bình-Phú (Bình Định và Phú Yên), tổng đốc Thuận-Khánh (Bình Thuận và Khánh Hòa)), và 1 vị phủ doãn phủ Thừa Thiên. Đứng đầu mỗi tỉnh Trung Kỳ, cũng giống toàn bộ 30 tỉnh trong cả nước (trừ phủ Thừa Thiên), đều là một viên quan tuần phủ. Cương vực Trung Kỳ thời nhà Nguyễn bao gồm cả những phần đất nay thuộc về lãnh thổ Lào (là những vùng đất thuộc địa giới các tỉnh bắc Trung Kỳ từ Thanh Hóa đến Quảng Trị) và 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa (chưa phân biệt rõ ràng và trực thuộc tỉnh Quảng Ngãi). Nhưng Trung Kỳ không bao gồm Tây Nguyên. Đà Nẵng và Ninh Thuận ngày nay, vào thời nhà Nguyễn đã nằm trong Trung Kỳ nhưng thuộc địa giới của 2 tỉnh Quảng Nam và Bình Thuận (Đà Nẵng thuộc Quảng Nam, Ninh Thuận thuộc Bình Thuận). Trừ 3 tỉnh bắc Trung Kỳ là Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh (là đất của người Việt cổ), thì phần lớn còn lại của Trung Kỳ (từ đèo Ngang đến hết Bình Thuận) từng là đất đai của vương quốc Chăm Pa.
Theo hiệp ước Harmand ký ngày 25 tháng 8 năm 1883 thì Trung Kỳ (tiếng Pháp gọi là Annam) kéo dài từ địa giới phía bắc tỉnh Bình Thuận đến Đèo Ngang (tức là tách 3 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh ở phía bắc và tỉnh Bình Thuận ở phía nam ra khỏi Trung Kỳ (An Nam)). Pháp đặt một viên Công sứ (Résident) tại Huế thay mặt cho chính quyền bảo hộ của Pháp tại Trung Kỳ. Hiệp ước Patenôtre ký ngày 6 tháng 6 năm 1884 quy định lại ranh giới Trung Kỳ: từ địa giới phía nam tỉnh Bình Thuận trở ra đến địa giới phía nam tỉnh Ninh Bình (như trước năm 1883). Thực dân Pháp đặt chức "Tổng Công sứ Trung – Bắc Kỳ" (Résident général de l'Annam et du Tonkin), gọi tắt là Tổng sứ,thay mặt cho chính phủ Pháp chủ trì mọi công việc đối ngoại của triều đình Việt Nam và thường được gọi là "Toàn quyền lưỡng kỳ" hoặc "Toàn quyền Trung – Bắc Kỳ". Chức Tổng sứ bị bãi bỏ năm 1889, Khâm sứ Trung Kỳ đảm nhiệm các công việc cho chính phủ Pháp bên cạnh Nam triều.
Danh sách các khâm sứ Trung Kỳ

Pháp thiết lập một văn phòng đại diện ngoại giao tại Huế từ giữa năm 1875. Tháng 4 năm 1876 (Tự Đức 28), trụ sở tòa Đại diện Ngoại giao được khởi công xây dựng và hoàn thành vào tháng 7 năm 1878. Nhân viên đứng đầu được gọi là Đại diện Ngoại giao (Chargés d'Affaires).
Sau hiệp ước Harmand ký ngày 25 tháng 8 năm 1883, Đại diện Ngoại giao đổi thành Công sứ (Résident) tại Huế thay mặt cho chính quyền bảo hộ của Pháp tại Trung Kỳ. Năm 1885, chính phủ Pháp đặt ra "Tổng Công sứ Trung – Bắc Kỳ" (Résident général de l'Annam et du Tonkin), còn gọi là Tổng Trú sứ hay Tổng sứ, thay mặt cho chính phủ Pháp chủ trì mọi công việc đối ngoại của triều đình Việt Nam và thường được gọi là "Toàn quyền lưỡng kỳ" hoặc "Toàn quyền Trung – Bắc Kỳ". Quyền hành của Toàn quyền Lưỡng kỳ ngang với Thống đốc Nam Kỳ và độc lập đối với Thống đốc Nam Kỳ. Toàn quyền Lưỡng kỳ nắm mọi quyền dân sự, quân sự, chủ trì, mọi quan hệ đối ngoại của Nam triều và mọi quan hệ giữa giới cầm quyền Pháp và Nam Kỳ. Dưới quyền trực tiếp của Toàn quyền Lưỡng kỳ là một hệ thống quan lại thực dân Pháp giúp việc: đứng đầu Bắc Kỳ là Thống sứ Bắc Kỳ (Résident supérieur du Tonkin); đứng đầu Trung Kỳ là Khâm sứ Trung Kỳ (Résident supérieur de l’Annam) và đứng đầu mỗi tỉnh ở cả Bắc Kỳ và Trung Kỳ là Công sứ (Résident) và Phó sứ (Résident adjoint).
Chức Tổng Trú sứ bị bãi bỏ năm 1889, chức vụ Khâm sứ Trung Kỳ (Résident supérieur d'Annam), còn được gọi là Đại trú sứ, được đặt ra để đảm nhiệm các công việc cho chính phủ Pháp bên cạnh Nam triều.
Danh sách các khâm sứ Trung Kỳ > Thời kỳ Đại diện Ngoại giao (1875-1884)

| Tên | Năm sinh - năm mất | Thời gian tại nhiệm | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- |
| Pierre Paul Rheinart | 1840-1902 | 30 tháng 7 năm 1875 - 13 tháng 12 năm 1876 | Lần thứ nhất |
| Paul Louis Félix Philastre | 1837-1907 | 14 tháng 12 năm 1876 - 3 tháng 7 năm 1879 |  |
| Pierre Paul Rheinart | 1840-1902 | 3 tháng 7 năm 1879 - 5 tháng 10 năm 1880 | Lần thứ hai |
| Louis Eugène Palasne de Champeaux | 1840-1889 | 6 tháng 10 năm 1880 - 17 tháng 8 năm 1881 |  |
| Pierre Paul Rheinart | 1840-1902 | 18 tháng 8 năm 1881 - tháng 7 năm 1883 | Lần thứ ba |
| François Jules Harmand | 1845-1921 | tháng 7 năm 1883 - 10 tháng 6 năm 1884 | Người ký Hòa ước Quý Mùi, 1883 |
Danh sách các khâm sứ Trung Kỳ > Thời kỳ Công sứ (1884-1886)

| Tên | Năm sinh - năm mất | Thời gian tại nhiệm | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- |
| Pierre Paul Rheinart | 1840-1902 | 11 tháng 6 năm 1884 - 30 tháng 9 năm 1884 | Sử dụng lâm thời chức danh Công sứ (Résident) |
| Victor Gabriel Lemaire | 1839-1907 | 1 tháng 10 năm 1884 - 31 tháng 5 năm 1885 | Từ chức vì bất đồng với de Courcy |
| Louis Eugène Palasne de Champeaux | 1840-1889 | 31 tháng 5 năm 1885 - 26 tháng 1, 1886 | Lâm thời |