stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chiến dịch Bó đuốc
Bối cảnh > Nguyên nhân chính trị

Đồng minh tin rằng những người lính Pháp Vichy sẽ không kháng cự, một phần dựa vào thông tin cung cấp bởi lãnh sự Mĩ Robert Daniel Murphy ở Algiers. Những người Pháp là thành viên cũ của phe Đồng minh nên quân đội Mĩ đã ra chỉ thị cấm nổ súng trừ khi họ bị bắn trước. Tuy nhiên, họ vẫn lo sợ về việc quân Pháp sẽ có ác cảm với các hành động của người Anh vào tháng 6 năm 1940 để ngăn Đức chiếm được các tàu chiến của Pháp. Cuộc tấn công vào cảng Mers-el-Kébir đã giết khoảng 1300 thủy thủ Pháp.
Việc đánh giá thiện cảm của quân Pháp là rất quan trọng và các kế hoạch đã được thực hiện để đảm bảo sự hợp tác của họ thay vì kháng cự. Sự hỗ trợ của quân Đức cho Pháp chủ yếu là bằng không quân. Rất nhiều máy bay ném bom của Luftwaffe đã đã thực hiện các cuộc tấn công nhằm chống viện trợ của Đồng minh đến Bắc Phi vào các cảng của Đồng minh ở Algiers và dọc theo bờ biển Bắc Phi.
Bối cảnh > Chỉ huy chiến dịch

Trung tướng Dwight D. Eisenhower được giao quyền chỉ huy chiến dịch, đặt trụ sở chính tại Gibraltar. Tư lệnh Hải quân Đồng minh của Lực lượng Viễn chinh là Đô đốc Sir Andrew Cunningham; cùng với Phó đô đốc Sir Bertram Ramsay, người đã lên kế hoạch cho cuộc đổ bộ
Bối cảnh > Kế hoạch của Đồng Minh

Oran, Algiers và Casablanca đã được xác định là những mục tiêu chính. Lý tưởng nhất là cũng sẽ có một cuộc đổ bộ tại Tunis để đảm bảo an ninh cho Tunisia và tạo điều kiện thuận lợi cho việc ngăn chặn nhanh chóng các nguồn cung cấp đi qua Tripoli cho lực lượng của Rommel ở Libya. Tuy nhiên, Tunis ở quá gần các sân bay của phe Trục ở Sicily và Sardinia nên không có hy vọng thành công. Liên quân sẽ đổ bộ tại Bône ở miền đông Algeria, gần Tunis hơn Alger khoảng 300 dặm (480 km). Nguồn lực hạn chế khiến quân Đồng minh chỉ có thể thực hiện ba cuộc đổ bộ và Eisenhower - người tin rằng bất kỳ kế hoạch nào cũng phải bao gồm các cuộc đổ bộ tại Oran và Algiers - có hai lựa chọn chính: hoặc lựa chọn phía tây, đổ bộ xuống Casablanca, Oran và Algiers và sau đó thực hiện nhanh chóng một cuộc di chuyển tới Tunis cách Algiers khoảng 500 dặm (800 km) về phía đông một khi phe đối lập Vichy bị đàn áp; hoặc phương án phía đông, hạ cánh tại Oran, Algiers và Bône và sau đó tiến qua đường bộ đến Casablanca cách Oran khoảng 500 dặm (800 km) về phía tây. Ông ủng hộ lựa chọn phía đông vì những lợi thế mà nó mang lại cho việc đánh chiếm Tunis sớm và cũng vì một cuộc đổ bộ Casablanca gần Đại Tây Dương sẽ nguy hiểm hơn là Địa Trung Hải.
Tuy nhiên cũng có những lo ngại rằng chiến dịch sẽ khiến Tây Ban Nha từ bỏ trạng thái trung lập của mình. Khi Tây Ban Nha gia nhập phe Trục thì eo biển Gibraltar có thể bị đóng cửa hoàn toàn, cắt đứt con đường liên lạc của Đồng Minh. Do đó, phương án Casablanca đã được chọn để giám thiểu rủi ro vì các lực lượng ở Algeria và Tunisia có thể được tiếp tế trên bộ từ Casablanca (mặc dù có khó khăn đáng kể) trong trường hợp các eo biển bị đóng.
Sự phản đối của Marshall đối với chiến dịch đã trì hoãn cuộc đổ bộ gần một tháng, và sự phản đối của ông đối với cuộc đổ bộ ở Algeria khiến các nhà lãnh đạo quân sự Anh đặt câu hỏi về khả năng chiến lược của ông; Hải quân Hoàng gia kiểm soát eo biển Gibraltar, và Tây Ban Nha không có khả năng can thiệp vì Franco đang cần tự lo thân mình sau cuộc nội chiến hơn là tham chiến. Cuộc đổ bộ vào Maroc đã xoá bỏ sự kiểm soát với Tunisia. Eisenhower nói với Patton rằng sáu tuần qua là thời gian cố gắng nhất trong cuộc đời ông. Khi Eisenhower chấp nhận đổ bộ vào Algeria và Morocco, ông ấy chỉ ra rằng quyết định đó đã tăng thểm khả năng chiếm Tunis sớm do phe Trục sẽ mất nhiều thời gian để đưa quân vào Tunisia.
Kết quả > Kết quả về quân sự > Tunisia

Bài chi tiết: Chiến dịch Tunisia
Thư mục > Hồ sơ chiến tranh chính thức

Les Cahiers Français, La part de la Résistance Française dans les évènements d'Afrique du Nord (Official reports of French Resistance Group leaders who seized Algiers on ngày 8 tháng 11 năm 1942, to allow allied landing), Commissariat à l'Information of Free French Comité National, London, Aug. 1943.
Thư mục > Ghi chép của phóng viên chiến trường

Melvin K. Whiteleather, Main street's new neighbors, J.B. Lippincott Co., Philadelphia, 1945.
Thư mục > Nghiên cứu

Anderson, Charles R. (1993). Algeria-French Morocco ngày 8 tháng 11 năm 1942-ngày 11 tháng 11 năm 1942. WWII Campaigns. Washington: United States Army Center of Military History. ISBN 0-16-038105-3. CMH Pub 72-11. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2013.
Aboulker, Professeur José (2002). Levisse-Touzé, Christine. “8 novembre 1942: Les armées américaine et anglaise prennent Alger en quinze heures”. Espoir (bằng tiếng Pháp). Paris (n° 133).
Breuer, William B. (1985). Operation Torch: The Allied Gamble to Invade North Africa. New York: St.Martins Press.
Danan, Professeur Yves Maxime (1963). La vie politique à Alger de 1940 à 1944 (bằng tiếng Pháp). Paris: L.G.D.J.
Edwards, Bernard (1999). Dönitz and the Wolf Packs. Brockhampton Press. ISBN 1-86019-927-5.
Funk, Arthur L. (1974). The politics of Torch. University Press of Kansas.
Hague, Arnold (2000). The Allied Convoy System 1939-1945. Naval Institute Press. ISBN 1-55750-019-3.
Howe, George F. (1991) [1957]. North West Africa: Seizing the initiative in the West. The United States Army in World War II. Washington, D.C.: United States Army Center of Military History. CMH Pub 6-1. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2013.
Levisse-Touzé, Christine (1998). L'Afrique du Nord dans la guerre, 1939-1945 (bằng tiếng Pháp). Paris: Albin Michel.
Lewis, Adrian S. (2001). Omaha Beach: a flawed victory. Chapel Hill: University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-2609-X.
Meyer, Leo J. (2000) [1960)]. “Chapter 7: The Decision to Invade North Africa (Torch)”.  Trong Kent Roberts Greenfield (biên tập). Command Decisions. United States Army Center of Military History. CMH Pub 70-7. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 12 năm 2007. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2013.
Michel, Henri (1993). Darlan. Paris: Hachette.
Moses, Sam (2006). At All Costs; How a Crippled Ship and Two American Merchant Mariners Turned the Tide of World War II. Random House.
Playfair, Major-General I.S.O.; Molony, Brigadier C.J.C.; with Flynn, Captain F.C. (R.N.); Gleave, Group Captain T.P. (2004) [1st. pub. HMSO:1966].  Butler, Sir James (biên tập). The Mediterranean and Middle East, Volume IV: The Destruction of the Axis Forces in Africa. History of the Second World War, United Kingdom Military Series. Uckfield, UK: Naval & Military Press. ISBN 1-84574-068-8.
Rohwer, J. and Hummelchen, G. (1992). Chronology of the War at Sea 1939-1945. Naval Institute Press. ISBN 1-55750-105-X.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
Watson, Bruce Allen (2007) [1999]. Exit Rommel: The Tunisian Campaign, 1942-43. Stackpole Military History Series. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books. ISBN 978-0-8117-3381-6.
Thư mục > Tổng quan

Atkinson, Rick (2002). An Army at Dawn. Henry Holt. ISBN 0-8050-6288-2.
Đường di chuyển của các đoàn tàu vận tải chuẩn bị phục vụ cho chiến dịch tấn công
Bản đồ Chiến dịch Bó đuốc.
Một trong số 116 máy bay vận tải Supermarine Spitfire được chuyển đến bằng đường biển được lắp ráp chỉ trong vòng 11 ngày tại Gibraltar.
Huy chương kỷ niệm Chiến dịch Bó đuốc tại Đài tưởng niệm Chiến tranh Hoa Kỳ ở Gibraltar.
Scleria assamica

| Scleria assamica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Scleria
Loài (species): S. assamica
Danh pháp hai phần
Scleria assamica (C.B.Clarke) D.M.Verma 
Scleria assamica là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được (C.B.Clarke) D.M.Verma miêu tả khoa học đầu tiên năm 1990 publ. 1992.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Scleria assamica”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Chamahalli, Heggadadevankote

| Chamahalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Mysore
Tehsil: Heggadadevankote
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Chamahalli là một làng thuộc tehsil Heggadadevankote, huyện Mysore, bang Karnataka, Ấn Độ.
Chú thích

↑  “Danh sách làng thuộc bang Karnataka”. Bộ Nhà ở Ấn Độ. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.
↑  “Làng Chamahalli”. Onefivenine.com. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.
St. Lawrence, Pennsylvania

| St>  Lawrence, Pennsylvania |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 

 
Vị trí trong Quận Berks, Pennsylvania Vị trí trong Quận Berks, Pennsylvania
 Vị trí quận Berks trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỷ
St. Lawrence, Pennsylvania
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Pennsylvania
Quận: Quận Berks
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.809
Múi giờ: EST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): EDT (UTC-4)
St. Lawrence là một thị trấn thuộc quận Berks, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 1809 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2012.
Dufourea australis

| Dufourea australis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Halictidae
Phân họ (subfamilia): Rophitinae
Chi (genus): Dufourea
Loài (species): D. australis
Danh pháp hai phần
Dufourea australis Michener, 1937 
Dufourea australis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1937.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Dytiscus delictus

| Dytiscus delictus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Dytiscidae
Chi (genus): Dytiscus
Loài (species): D. delictus
Danh pháp hai phần
Dytiscus delictus (Zaitzev, 1906) 
Dytiscus delictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Zaitzev miêu tả khoa học năm 1906.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Scleria arguta

| Scleria arguta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Scleria
Loài (species): S. arguta
Danh pháp hai phần
Scleria arguta (Nees) Steud. 
Scleria arguta là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được (Nees) Steud. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1855.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Scleria arguta”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Cộng sự hổ báo

| Cộng sự hổ báo  |
| --- | --- |
Áp phích phát hành tại Việt Nam
Đạo diễn: Todd Phillips
Kịch bản:  Stephen Chin  Todd Phillips  Jason Smilovic 
Dựa trên: Arms and the Dudes của Guy Lawson
Sản xuất:  Mark Gordon  Todd Phillips  Bradley Cooper 
Diễn viên:  Jonah Hill  Miles Teller  Ana de Armas  Bradley Cooper 
Quay phim: Lawrence Sher
Dựng phim: Jeff Groth
Âm nhạc: Cliff Martinez
Hãng sản xuất:  Joint Effort  The Mark Gordon Company 
Phát hành: Warner Bros. Pictures
Công chiếu:  3 tháng 8 năm 2016 (2016-08-03) (New York)  19 tháng 8 năm 2016 (2016-08-19) (Hoa Kỳ)  
Thời lượng: 114 phút
Quốc gia: Hoa Kỳ
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Kinh phí: $40 triệu
Doanh thu: $86.2 triệu
Cộng sự hổ báo (tiếng Anh: War Dogs) là một bộ phim điện ảnh 2016 của Mỹ thuộc thể loại chính kịch, hài kịch đen và tiểu sử do Todd Phillips đạo diễn kiêm viết kịch bản cùng Jason Smilovic và Stephen Chin, dựa trên một bài viết trên Rolling Stone của Guy Lawson. Sau đó Lawson viết một cuốn sách có tựa đề là Arms and the Dudes để thuật lại câu chuyện. Phim kể về hai nhà buôn bán vũ khí là Efraim Diveroli và David Packouz nhận được hợp đồng của quân đội Mỹ để cung cấp đạn dược cho quân đội quốc gia Afghan trị giá $300 triệu. Phim khởi chiếu tại Việt Nam ngày 19 tháng 8 năm 2016.
Dufourea armenia

| Dufourea armenia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Halictidae
Phân họ (subfamilia): Rophitinae
Chi (genus): Dufourea
Loài (species): D. armenia
Danh pháp hai phần
Dufourea armenia Ebmer, 1987 
Dufourea armenia là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 1987.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Brebières

| --- | --- |
 Brebières  
Brebières  
Vị trí trong vùng Nord-Pas-de-Calais Brebières   
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Hauts-de-France
Tỉnh: Pas-de-Calais
Quận: Arras
Tổng: Vitry-en-Artois
Liên xã: Osartis
Xã (thị) trưởng: Jean-Pierre Hecquet (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 25–48 m (82–157 ft) (bình quân 43 m (141 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 10,8 km2 (4,2 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 4.424  
 - Mật độ: 410/km2 (1.100/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 62173/ 62117

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Brebières là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.
Dân số

| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 3424 | 4238 | 4285 | 4307 | 4324 | 4424 |
Census count starting from 1962: Population without duplicates
Spherillo collaris

| Spherillo collaris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Armadillidae
Chi (genus): Spherillo
Loài (species): S. collaris
Danh pháp hai phần
Spherillo collaris Budde-Lund, 1904 
Spherillo collaris là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Budde-Lund miêu tả khoa học năm 1904.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Spherillo collaris Budde-Lund, 1904. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=263134
Dolce

| Dolce |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

  Hiệu kỳ
Dolce
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Plzeňský
Huyện: Plzeň-jih
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ0324 539945
Dolce là một làng thuộc huyện Plzeň-jih, vùng Plzeňský, Cộng hòa Séc.
Dytiscus hastatus

| Dytiscus hastatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Dytiscidae
Chi (genus): Dytiscus
Loài (species): D. hastatus
Danh pháp hai phần
Dytiscus hastatus Herbst, 1779 
Dytiscus hastatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Herbst miêu tả khoa học năm 1779.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Cataspilates plurilineata

| Cataspilates plurilineata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Cataspilates
Loài (species): C. plurilineata
Danh pháp hai phần
Cataspilates plurilineata Warren 1897 
Cataspilates plurilineata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Diêm mạch

| Diêm mạch |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Core eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Amaranthaceae
Phân họ (subfamilia): Chenopodioideae
Chi (genus): Chenopodium
Loài (species): C. quinoa
Danh pháp hai phần
Chenopodium quinoa Willd., 1798 
 Đỏ: Phân bố tự nhiên. Xanh: Gieo trồng.
Danh pháp đồng nghĩa
  Chenopodium canihua O.F.Cook  Chenopodium ccoyto Toro Torr.  Chenopodium ccuchi-huila Toro Torr.  Chenopodium chilense Pers. nom. inval.  Chenopodium guinoa Krock.  Chenopodium nuttalliae Saff. 
Ảnh chụp diêm mạch gần Cachilaya, Hồ Titicaca, Bolivia
Diêm mạch (tên gọi trong tiếng Tây Ban Nha: quinua, tiếng Anh: quinoa, phát âm: kēn’wä, từ tiếng Quechua kinwa hoặc kinuwa) là tên gọi phổ biến của Chenopodium quinoa, một loài thực vật có hoa thuộc họ Dền. Loài này được Carl Ludwig Willdenow mô tả khoa học đầu tiên năm 1798. Diêm mạch được trồng như một loại cây ngũ cốc chủ yếu để cho hạt. Diêm mạch là loại "giả ngũ cốc", không phải ngũ cốc thực sự, và không phải thuộc họ Hòa thảo. Diêm mạch gần giống với cây củ cải đường, rau bina và rau dền và các loại giả ngũ cốc khác. Sau khi thu hoạch, hạt diêm mạch thường được xử lý để loại bỏ lớp vỏ bên ngoài có chứa saponin có vị đắng. Hạt diêm mạch được nấu chín như gạo và có thể được sử dụng trong rất nhiều món ăn. Lá diêm mạch được sử dụng như lá rau giống như rau dền, tuy nhiên việc sử dụng lá diêm mạch như rau xanh vẫn còn hạn chế.
Khi được nấu chín, các thành phần dinh dưỡng trong diêm mạch tương đương với các loại ngũ cốc thông thường, cung cấp một lượng vừa phải chất xơ và khoáng chất. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hợp Quốc tuyên bố năm 2013 là Năm Quốc tế của Diêm mạch.
Diêm mạch có nguồn gốc từ vùng Andes của Peru, Bolivia, Ecuador, Colombia và Chile, và đã được con người sử dụng từ 3.000 đến 4.000 năm trước tại lưu vực hồ Titicaca, mặc dù vậy, bằng chứng khảo cổ cho thấy sự liên kết phi thuần hóa với chăn thả du mục từ 5.200 đến 7.000 năm trước đây.
Sinh học

Chenopodium quinoa là một loại thực vật hai lá mầm sống một năm, thường với chiều cao khoảng 1–2 m (3,3-6,6 ft). Nó có các lá rộng, nói chung có lông tơ, phủ bột, từ nhẵn (hiếm thấy) tới có thùy, mọc cách (so le). Thân trung tâm cây dạng gỗ, chia ra nhiều nhánh hoặc không tùy thuộc vào thứ, có màu xanh, đỏ hoặc tía. Các chùy hoa mọc từ phía đỉnh của cây hoặc từ nách lá dọc theo thân. Mỗi chùy hoa có một trục trung tâm, từ đó một trục thứ cấp xuất hiện hoặc với các bông hoa (dạng dền) hoặc mang một trục tam cấp mang các bông hoa (dạng khối cầu). Các hoa dưới bầu màu xanh lục có bao hoa đơn giản và thường tự thụ phấn Quả có đường kính khoảng khoảng 2 mm (0,08 in) và có nhiều màu sắc khác nhau, từ trắng tới đỏ hoặc đen, tùy thuộc vào giống.
Sinh học > Phân bố trong tự nhiên

Diêm mạch được cho là đã được thuần hóa ở vùng núi Andes ở Peru từ các quần thể hoang dã hoặc cỏ dại cùng loài. Ciũng có các dạng diêm mạch không gieo trồng (Chenopodium quinoa var. melanospermum) mọc trong vùng gieo trồng; hoặc là chúng có liên quan đến những dạng diêm mạch tiền thân hoang dã xa xưa, hoặc có thể đã phát triển từ các giống cây trồng.
Sinh học > Thành phần Saponin

Trong trạng thái tự nhiên, hạt diêm mạch có một lớp phủ chứa các saponin đắng, khiến diêm mạch trở nên khó ngon miệng. Hầu hết hạt diêm mạch được thương mại hóa đã được xử lý để loại bỏ lớp phủ này Tuy nhiên lớp vỏ đắng này lại có tác dụng trong quá trình canh tác, vì lớp vỏ đắng khiến chim tránh xa diêm mạch và do đó cây diêm mạch chỉ đòi hỏi sự bảo vệ tối thiểu. Việc kiểm soát định lượng lớp vỏ đắng liên quan đến di truyền giống diêm mạch; việc hạ thấp hàm lượng saponin qua chọn giống để sản xuất, tạo ra giống diêm mạch ngon miệng hơn, ngọt hơn là rất phức tạp bởi khoảng 10% diêm mạch là thụ phấn chéo.
Định hạng loại độc tính của các saponin trong quinoa coi chúng như là kích thích vừa phải với mắt và đường hô hấp cũng như là tác nhân kích thích thấp với đường tiêu hóa. Saponin là một glycoside độc, một tác nhân chính ảnh hưởng đến tán huyết khi kết hợp trực tiếp với các tế bào máu. Ở Nam Mỹ, vỏ saponin có nhiều công dụng, được sử dụng như một chất tẩy rửa cho quần áo và rửa và như một chất khử trùng cho da bị thương. Diêm mạch chứa hàm lượng cao axit oxalic trong lá và thân cũng như các loài thuộc chi Chenopodium và họ Dền. Rủi ro sức khỏe liên quan đến diêm mạch là rất ít, miễn là diêm mạch được chế biến đúng cách và không ăn lá diêm mạch quá mức.
Giá trị dinh dưỡng

Hạt diêm mạch thô (chưa nấu chín) chứa 13% nước, 64% cacbohydrat, 14% protein và 6% chất béo (bảng dinh dưỡng trên). Đánh giá dinh dưỡng trong một khẩu phần 100 g (3,5 oz) diêm mạch cho thấy giá trị dinh dưỡng cao (20% hoặc cao hơn giá trị hàng ngày = DV) protein, chất xơ, một số vitamin nhóm B và khoáng chất dinh dưỡng (bảng trên).
Sau khi nấu, hạt diêm mạch chứa 72% nước, 21% cacbohydrat, 4% protein và 2% chất béo và thành phần dinh dưỡng trong diêm mạch cũng bị giảm đi đáng kể (bảng dinh dưỡng dưới). Trong khẩu phần 100g (3,5 oz) diêm mạch nấu chín cung cấp 120 calo và là một nguồn dinh dưỡng tuyệt vời chứa mangan và phosphor (tương ứng 30% và 22% DV), và chứa một lượng vừa phải (10-19% DV) chất xơ, folat, và các khoáng chất dinh dưỡng, sắt, kẽm và magnesi. (Bảng dưới).
Diêm mạch không chứa gluten và do đó dễ tiêu hóa. Do những đặc điểm này, diêm mạch được lựa chọn là cây trồng thử nghiệm trong Hệ thống hỗ trợ kiểm soát cuộc sống sinh thái của NASA cho các chuyến bay không gian trong thời gian dài.
Canh tác > Yêu cầu về khí hậu

Mức độ tăng trưởng của diêm mạch là khác nhau do độ phức tạp cao của các phân loài, giống và các giống địa phương (thực vật hoặc động vật đã thuần hóa và thích nghi với môi trường mà chúng có nguồn gốc) khác nhau. Tuy nhiên, nhìn chung diêm mạch không đòi hỏi quá trình chăm sóc phức tạp và chịu được độ cao. Diêm mạch được trồng từ vùng ven biển đến hơn 4.000 m (13.000 ft) ở dãy Andes gần xích đạo, với hầu hết các giống được trồng khoảng 2.500 m (8.200 ft) tới 4.000 m (13.000 ft). Tùy thuộc vào giống, điều kiện phát triển tối ưu là ở vùng khí hậu mát mẻ với nhiệt độ có dao động trong khoảng từ -4 °C (25 °F) vào ban đêm tới gần 35 °C (95 °F) vào ban ngày. Một số giống cây trồng có thể chịu được nhiệt độ thấp rất tốt. Sương giá nhẹ thường không ảnh hưởng đến diêm mạch tại bất kỳ giai đoạn phát triển nào, ngoại trừ giai đoạn ra hoa. Sương giá giữa mùa hè trong giai đoạn ra hoa, thường xảy ra ở vùng Andes, có thể dẫn tới sự vô sinh của phấn hoa. Điều kiện lượng mưa cũng khác nhau đối với các giống diêm mạch khác nhau, dao động từ 300 đến 1.000 mm (12–39 in) trong suốt mùa sinh trưởng. Sự phát triển là tối ưu với sự phân bố tốt của lượng mưa trong giai đoạn đầu của sự tăng trưởng-phát triển và các điều kiện khô ráo trong mùa hạt chín và thu hoạch.
Diêm mạch từng được trồng tại Hoa Kỳ, chủ yếu tại vùng cao San Luis Valley (SLV) ở Colorado, nơi loài cây này được du nhập vào năm 1982.[cần dẫn nguồn] Trong thung lũng sa mạc ở độ cao này, nhiệt độ mùa hè tối đa hiếm khi vượt quá 30 °C (86 °F) và ban đêm nhiệt độ khoảng 7 °C (45 °F). Do mùa sinh trưởng ngắn, việc trồng diêm mạch tại Bắc Mỹ đòi hỏi các giống cây ngắn ngày, thường có xuất xứ từ Bolivia.
Một số nước ở châu Âu, bao gồm Pháp, Anh, Hà Lan, Bỉ, Đức và Tây Ban Nha hiện nay đã gieo trồng thành công diêm mạch ở quy mô thương mại. Tại Anh, diêm mạch được trồng như một loài cây lương thực phổ biến và được thu hoạch vào tháng 9.
Canh tác > Gieo trồng

Hạt diêm mạch nảy mầm tốt nhất trong đất cát có sự thoát nước tốt với hàm lượng chất dinh dưỡng thấp, độ mặn vừa phải và độ pH vào khoảng 6-8,5. Các luống diêm mạch phải được chuẩn bị tốt và ráo nước để tránh ngập úng.
Canh tác > Chăm sóc

Năng suất diêm mạch là tối đa khi lượng nitơ đạt 170–200 kg (370-440 lb) mỗi hecta. Việc bổ sung phosphor không cải thiện năng suất. Ở phía đông Bắc Mỹ, bệnh sâu ăn lá có thể ảnh hưởng đến năng suất diêm mạch, cũng như ảnh hưởng tới loài cỏ dại có quan hệ họ hàng gần là Chenopodium album, nhưng C. album có sức đề kháng bệnh tốt hơn.