stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chính tả tiếng Việt
Một số vấn đề về chính tả > Cải tiến cách viết

Thời hiện đại, có những nghiên cứu về tiếng Việt, bao gồm vấn đề về chính tả, đặc biệt là Đề xuất Cải tiến chữ quốc ngữ, nghiên cứu cá nhân của nhà ngôn ngữ Bùi Hiền, được đề xuất từ năm 1995. Theo đề xuất thì mục đích của cải tiến là: thống nhất và đơn giản hoá một phần về mặt chữ viết cho các văn bản; giúp người nước ngoài, người dân tộc thiểu số dễ tiếp cận với chữ viết tiếng Việt hơn. Cuối năm 2017, sau một cuộc hội thảo về ngôn ngữ, đề xuất của ông được đưa ra truyền thông và tạo nên đánh giá, tranh luận và phản biện sôi nổi về nghiên cứu cải cách của ông; vấn đề này cũng được đưa lên chương trình Táo quân 2018, phổ biến toàn quốc.
Nghiên cứu này tập trung vào cải tiến cách viết tiếng Việt, thay đổi chữ viết, giảm ký tự bảng chữ cái từ 38 xuống 31. Ví dụ phương án cải tiến như:
LUẬT GIÁO DỤC
Điều 7. Ngôn ngữ dùng trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác; dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số; dạy ngoại ngữ.
1. Tiếng Việt là ngôn ngữ chính thức dùng trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác. Căn cứ vào mục tiêu giáo dục và yêu cầu cụ thể về nội dung giáo dục, Thủ tướng chính phủ quy định việc dạy và học bằng tiếng nước ngoài trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác.
2. Nhà nước tạo điều kiện để người dân tộc thiểu số được học tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình nhằm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, giúp cho học sinh người dân tộc thiểu số dễ dàng tiếp thu kiến thức khi học tập trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác. Việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số được thực hiện theo quy định của Chính phủ.
Cách viết theo phương án:
LUẬT ZÁO ZỤK
Diều 7. Qôn qữ zùq coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák; zạy và họk tiếq nói, cữ viết kủa zân tộk wiểu số; zạy qoại qữ.
1.Tiếq Việt là qôn qữ cín’ wứk zùq coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák. Kăn kứ vào mụk tiêu záo zụk và yêu kầu kụ wể về nội zuq záo zụk, Wủ tướq cín’ fủ kuy dịn’ việk zạy và họk bằq tiếq nướk qoài coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák.
2. N’à nướk tạo diều kiện dể qười zân tộk wiểu số dượk họk tiếq nói, cữ viết kủa zân tộk mìn’ n’ằm zữ zìn và fát huy bản sắk văn hoá zân tộk, zúp co họk sin’ qười zân tộk wiểu số zễ zàq tiếp wu kiến wứk xi họk tập coq n’à cườq và kơ sở záo zụk xák. Việk zạy và họk tiếq nói, cữ viết kủa zân tộk wiểu số dượk wựk hiện weo kuy dịn’ kủa Cín’ fủ.
Chú thích > Thư mục

Coulmas, Florian; Guerini, Federica (2012). Literacy and Writing Reform. Spolsky, Bernard (chỉnh sửa), The Cambridge Handbook of Language Policy. Nhà xuất bản Đại học Cambridge. ISBN 978-1108454117, ISBN 1108454119.
Đào Duy Anh (2005), Đất nước Việt Nam qua các đời. Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin.
Giáo sư Hoàng Phê (1994). Từ điển tiếng Việt. Nhà xuất bản Khoa học xã hội – Trung tâm Từ điển học Việt Nam. SKU 8475287601028.
Giáo sư Hoàng Phê (1995). Từ điển chính tả tiếng Việt. Nhà xuất bản Đà Nẵng – Trung tâm Từ điển học Việt Nam.
Giáo sư Lê Ngọc Trụ (1993). Chữ Quốc ngữ từ thế kỷ XVII đến cuối thế kỷ XIX. Tuyển tập Ngôn ngữ văn tự Việt Nam Số 1. Dòng Việt.
Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Đoàn Thiện Thuật (2007). Chữ Quốc ngữ thế kỷ thứ XVIII. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Hannas, Wm. C. (1997). Asia's Orthographic Dilemma. Nhà xuất bản Đại học Hawaii. ISBN 978-0-8248-1892-0.
Học giả Hoàng Xuân Việt (2006). Tìm hiểu lịch sử chữ Quốc ngữ. Thành phố Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin.
Học giả Hoàng Xuân Việt (2006). Bạch thư chữ Quốc ngữ. San Jose, CA: Hội văn hóa Việt.
Mai Ngọc Chừ; Vũ Đức Nghiệu & Hoàng Trọng Phiến (1997). Cơ sở ngôn ngữ học và tiếng Việt. Nhà xuất bản Giáo dục.
Nguyễn Đình Cao (2009). Sổ tay chính tả tiếng Việt tiểu học. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. ISBN 893498081425.
Trí Đăng (1973). Lịch sử báo chí Việt Nam. Sài Gòn.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII (2013). Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013.
Bộ trưởng Nguyễn Thị Bình, Bộ Giáo dục Việt Nam (1984). Quyết định số 240/QĐ năm 1984: Quy định về chính tả tiếng Việt và thuật ngữ tiếng Việt.
Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển, Bộ Giáo dục Việt Nam (2003). Quyết định số 07/QĐ năm 2003: Quy định về việc ban hành quy định tạm thời về viết hoa tên riêng trong sách giáo khoa.
Ngữ văn lớp 9, tập 2 (2006). Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn Quốc gia (2002). Ngữ pháp tiếng Việt. Nhà xuất bản Khoa học xã hội.
Thủ trướng Nguyễn Xuân Phúc, Chính phủ Việt Nam (2020). Nghị định số 30/2020/NĐ-CP của Chính phủ: Về công tác văn thư.
Trang đầu Phép giảng tám ngày in năm 1651 của nhà truyền giáo Alexandre de Rhodes. Bên trái là chữ Latinh, bên phải là chữ Quốc ngữ.
Gia Định báo, tờ báo tiếng Việt đầu tiên dùng chữ Quốc ngữ, ra mắt năm 1865.
Từ điển chính tả tiếng Việt bản in năm 1995 của Giáo sư Hoàng Phê.
Bìa cuốn Từ điển tiếng Việt tái bản năm 2010. Viện Ngôn ngữ học Việt Nam.
Mẫu chữ viết thảo (đưa vào giảng dạy nhưng không ảnh hưởng bắt buộc) để viết chữ Quốc ngữ theo Quyết định số 31/2002 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam.
Salacia nemorosa

| Salacia nemorosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Celastrales
Họ (familia): Celastraceae
Chi (genus): Salacia
Loài (species): S. nemorosa
Danh pháp hai phần
Salacia nemorosa Lombardi, 2004 
Salacia nemorosa là một loài thực vật có hoa trong họ Dây gối. Loài này được Lombardi mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Salacia nemorosa”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2013.
Phoebastria irrorata

| Phoebastria irrorata |
| --- | --- |
Một đôi chim sinh sản trên Đảo Española, Ecuador
Tình trạng bảo tồn
 Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Procellariiformes
Họ (familia): Diomedeidae
Chi (genus): Phoebastria
Loài (species): P. irrorata
Danh pháp hai phần
Phoebastria irrorata (Salvin, 1883) 
Phoebastria irrorata, có thể được gọi là hải âu vẫy, là một loài chim trong họ Diomedeidae..
Phạm vi

Loài hải âu này sinh sản chủ yếu trên Đảo Española thuộc Quần đảo Galápagos; tuy nhiên, đã từng xuất hiện những con không sinh sản và ví thế có thể tồn tại một số lượng nhỏ, khoảng 10 tới 20 cá thể sinh sản trên Đảo Genovesa và Isla de la Plata. Trong thời gian không sinh sản chúng sẽ di cư tới vùng thềm lục địa phía đông và đông nam ngoài khơi Peru và Ecuador. Thỉnh thoảng chúng cũng xuất hiện tại Colombia.
Hành vi > Thức ăn

Thức ăn của mó chủ yếu là cá, mực và động vật giáp xác, cũng như những loài chim nhỏ hơn.
Bảo tồn

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Địa điểm sinh sản | Cặp sinh sản | Xu hướng |
| Isla de la Plata | từ 20 đến 40 | không rõ |
| Quần đảo Galápagos | 34,660 | giảm từ 1 đến 19% qua 84 năm |
| Tổng | 34,700 | giảm từ 1 đến 19% qua 84 năm |
Lưu Sở Ngọc

Lưu Sở Ngọc (chữ Hán: 劉楚玉; ? - 2 tháng 1, 466), còn được biết đến qua phong hiệu Sơn Âm công chúa (山陰公主), là một công chúa của triều đại Lưu Tống, con gái của Lưu Tống Hiếu Vũ Đế Lưu Tuấn và là chị ruột của Phế đế Lưu Tử Nghiệp.
Bà là một công chúa nổi tiếng xinh đẹp nhất trong các con gái của Hiếu Vũ Đế, trong lịch sử cùng đương thời nổi tiếng dâm loạn do được em trai Lưu Tử Nghiệp cung phụng bằng cách dâng hơn 30 sủng nam, hưởng thụ thú vui dục vọng. Bằng tác động lên Hoàng đế, từ đó Lưu Sở Ngọc cũng ảnh hưởng rất nhiều đến triều chính Lưu Tống lúc bấy giờ. Về sau, bà bị ép tự sát trong vụ chính biến cung đình phế truất Lưu Tử Nghiệp.
Tiểu sử

Lưu Sở Ngọc không rõ sinh vào năm nào, ước đoán bà được sinh ra khoảng niên hiệu Nguyên Gia thứ 23 (446), là đứa con đầu tiên của Tống Hiếu Vũ Đế cùng người vợ cả Văn Mục Hoàng hậu Vương Hiến Nguyên. Từ nhỏ Lưu thị có nhan sắc xinh đẹp lạ thường, rất được Vua cha sủng ái. Khoảng 19 tuổi, Lưu Sở Ngọc thụ phong tước hiệu Công chúa ở huyện Sơn Âm, hạ giá lấy Hà Tập (何戢), là con trai của Tư không Hà Yển (何偃).
Sau khi em trai cùng mẹ là Lưu Tử Nghiệp lên ngôi, Lưu Sở Ngọc vì là chị của Hoàng đế nên từ tước hiệu Công chúa ở huyện liền được cải phong thành Trưởng công chúa ở quận, với tước vị Hội Kê Trưởng công chúa (會稽長公主), đất để ăn lộc là Thang mộc ấp lên đến 2.000 hộ, Vệ sĩ 20 người. Bà ngày ngày ra vào cung, ăn chung với Lưu Tử Nghiệp, ngủ chung giường, thậm chí kiệu liễn vốn chỉ mình Hoàng đế dùng mà Lưu Sở Ngọc vẫn được đặt cách ngồi chung. Công chúa khi ấy nổi tiếng tư sắc yêu mị, dâm đãng vô sỉ, bà đã từng hướng Lưu Tử Nghiệp nói: 「“Thần thiếp cùng Bệ hạ tuy nói nam nữ có khác, nhưng cũng xuất từ cùng một cha. Nhưng mà Lục cung của Bệ hạ có cả thượng vạn người, Thần thiếp lại chỉ có một vị Phò mã, thật sự quá không công bằng”」. Thế là, Lưu Tử Nghiệp vốn rất sủng ái chị mình liền chuẩn bị 30 nam nhân ban cho bà. Bên cạnh đó, không ít tin đồn cho rằng chính Công chúa cùng em trai có quan hệ loạn luân do sự thân thiết bất thường của hai người.
Đương triều có Thượng thư bộ Lại tên Chử Uyên (褚淵) nổi tiếng là một mỹ nam tử. Lưu Sở Ngọc nhìn trúng dung mạo của chàng ta, liền cầu tình Lưu Tử Nghiệp hầu hạ bà 10 ngày. Lưu Tử Nghiệp không ngần ngại đáp ứng, hạ chỉ nói Chử Uyên đến Tây Thượng các (西上閣) ở 10 ngày, ban đêm Lưu Sở Ngọc liền lẻn đến để vui thú với mỹ nam tử. Khi công chúa tính câu dẫn, thì Chử Uyên lại né tránh, cứ đứng như vậy đến sáng mà không dao động. Công chúa buồn bực hỏi:「"Ngươi dung mạo anh tuấn như vậy, vì sao không có ham muốn như bọn nam nhân khác?"」. Chử Uyên khẳng khái trả lời:「"Thần tuy không có gì hơn người, nhưng cũng không vì thế muốn làm đầu têu làm loạn"」. Hết 10 ngày, Lưu Sở Ngọc đành miễn cưỡng thả Chử Uyên ra.
Kết cuộc

Cảnh Hòa nguyên niên (465), ngày 29 tháng 11, Lưu Tử Nghiệp mơ thấy cung nữ bị mình giết hại quay lại ám, nên cảm thấy sợ hãi. Do đó, Lưu Tử Nghiệp cùng chị Lưu Sở Ngọc đi đến Trúc Lâm đường (竹林堂) giải quỷ. Lưu Úc cử Thọ Tịch Chi làm ra vụ ám sát, lấy lý do Lưu Tử Nghiệp đại nghịch bất đạo. Lưu Úc lên ngôi, trở thành Tống Minh Đế.
Hôm sau, Lưu Úc mượn danh nghĩa của Thái hậu Lộ Huệ Nam, ra chiếu chỉ:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Dự Chương vương Lưu Tử Thượng tính cách không hảo, bội hành thiên lý; Hội Kê Trưởng công chúa Lưu Sở Ngọc túng dục dâm loạn, tư tàng nam sủng, không hề tuân theo nhân luân chi đạo. Hiện tại, ban cho hai người tự sát tại tư trạch. | ” |
— Chiếu chỉ của Hoàng thái hậu Lộ thị
Công chúa Lưu Sở Ngọc dâm loạn phóng túng, lũng đoạn triều chính cuối cùng thì gặp kết cục bi thảm. Đương thời không rõ công chúa bao nhiêu tuổi, nhưng cứ theo Phò mã Hà Tập tuổi chưa quá 20, thì Lưu Sở Ngọc cũng xấp xỉ như vậy.
Thời Nam Tề, con gái thứ của Hà Tập là Hà Tịnh Anh trở thành Hoàng hậu của Tiêu Chiêu Nghiệp, mẹ đẻ Hà Tịnh Anh là Tống thị được truy tặng làm Quảng Xương Hương quân (廣昌鄉君), còn đích mẫu Lưu Sở Ngọc được tặng làm [Cao Xương Huyền Đô Hương quân; 高昌縣都鄉君].
Phim ảnh

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Năm | Phim ảnh truyền hình | Diễn viên | Nhân vật |
| 2018 | 《Phượng Tù Hoàng》 | Quan Hiểu Đồng | Lưu Sở Ngọc/Lưu Sở Tú |
Mogurnda vitta

| Mogurnda vitta> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Gobiiformes
Họ (familia): Eleotridae
Chi (genus): Mogurnda
Loài (species): M. vitta
Danh pháp hai phần
Mogurnda vitta G. R. Allen & Hoese, 1986 
Mogurnda vitta là một loài cá thuộc họ Cá bống đen. Chúng là loài đặc hữu của Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.
Chú thích

↑  Allen, G.R.; Mungkaje, A.; Larson, H.; Hoese, D.; Kolkolo, U. (2020). “Mogurnda vitta”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2020: e.T13621A147525471. doi:10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T13621A147525471.en. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2021.
Saint-Just, Hérault

| --- | --- |
 Saint-Just
Saint-Just

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Occitanie
Tỉnh: Hérault
Quận: Montpellier
Tổng: Lunel
Liên xã: Pays de Lunel
Xã (thị) trưởng: Hervé Dieulefes (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 2–9 m (6,6–29,5 ft) (bình quân 10 m (33 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 6,08 km2 (2,35 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 34272/ 34400

Saint-Just là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp.
Contra

| --- | --- |
: Tra contra trong từ điển mở tiếng Việt Wiktionary
Contra có thể đề cập đến:
Contra (loạt trò chơi)
Contra (trò chơi điện tử)
Contras
Quận Contra Costa, California
Ctenopelma tenuigaster

| Ctenopelma tenuigaster> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Ctenopelma
Loài (species): C. tenuigaster
Danh pháp hai phần
Ctenopelma tenuigaster Barron, 1981 
Ctenopelma tenuigaster là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Nail Zamaliyev

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Zamaliyev with Neftekhimik năm 2016
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Nail Akhtyamovich Zamaliyev
Ngày sinh:  9 tháng 7, 1989 (35 tuổi)
Nơi sinh:  Kazan, CHXHCN Xô viết LB Nga
Chiều cao:  1,77 m (5 ft 9+1⁄2 in)
Vị trí:  Tiền vệ trung tâm
Thông tin đội
Đội hiện nay:  F.K. Rotor Volgograd
Số áo:  33
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2006–2010 |  F.K. Dynamo Moskva |  0 |  (0) |
| 2010 |  → FC Salyut Belgorod (mượn) |  26 |  (1) |
| 2011–2013 |  FC Sheriff Tiraspol |  42 |  (8) |
| 2012 |  → P.F.K. Spartak Nalchik (mượn) |  7 |  (0) |
| 2013 |  → F.K. Torpedo Moskva (mượn) |  2 |  (0) |
| 2013 |  → FC SKA-Energiya Khabarovsk (mượn) |  21 |  (2) |
| 2014 |  F.K. Tosno |  10 |  (1) |
| 2014–2015 |  FC SKA-Energiya Khabarovsk |  32 |  (0) |
| 2015–2016 |  F.K. Volga Nizhny Novgorod |  35 |  (1) |
| 2016–2017 |  F.K. Neftekhimik Nizhnekamsk |  21 |  (1) |
| 2017– |  F.K. Rotor Volgograd |  19 |  (0) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2007 |  U-18 Nga |  3 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 12 tháng 5 năm 2018
Nail Akhtyamovich Zamaliyev (tiếng Nga: Наиль Ахтямович Замалиев; sinh ngày 9 tháng 7 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá người Nga. Anh thi đấu cho F.K. Rotor Volgograd.
Chantelle (tổng)

| Tổng Chantelle |
| --- | --- |
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Auvergne-Rhône-Alpes
Tỉnh: Allier
Quận: Quận Moulins
Xã: 15
Mã của tổng: 03 03
Thủ phủ: Chantelle
Tổng ủy viên hội đồng  –Nhiệm kỳ: André Bidaud 2001-2008
Dân số khôngtrùng lặp: 4 870 người (1999)
Diện tích: 22 968 ha = 229,68 km²
Mật độ: 21,20 hab./km²
Tổng Chantelle là một tổng ở tỉnh Allier trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes.
Địa lý

Tổng này được tổ chức xung quanh Chantelle thuộc quận Moulins. Độ cao thay đổi từ 241 m (Chareil-Cintrat) đến 467 m (Voussac) với độ cao trung bình 357 m.
Hành chính

| Giai đoạn | Ủy viên | Đảng | Tư cách |
| --- | --- | --- | --- |
| 28 | André Bidaud | UDF | thị trưởng của Chantelle |
Các đơn vị cấp dưới

Tổng Chantelle gồm 15 xã với dân số là 4 870 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)
| Xã | Dân số | Mã bưu chính | Mã insee |
| --- | --- | --- | --- |
| Barberier | 107 | 03140 | 03016 |
| Chantelle | 1 040 | 03140 | 03053 |
| Chareil-Cintrat | 317 | 03140 | 03059 |
| Charroux | 330 | 03140 | 03062 |
| Chezelle | 142 | 03140 | 03075 |
| Deneuille-lès-Chantelle | 89 | 03140 | 03096 |
| Étroussat | 605 | 03140 | 03112 |
| Fleuriel | 311 | 03140 | 03115 |
| Fourilles | 188 | 03140 | 03116 |
| Monestier | 266 | 03140 | 03175 |
| Saint-Germain-de-Salles | 412 | 03140 | 03237 |
| Target | 249 | 03140 | 03277 |
| Taxat-Senat | 210 | 03140 | 03278 |
| Ussel-d'Allier | 146 | 03140 | 03294 |
| Voussac | 458 | 03140 | 03319 |
Biến động dân số

| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 5 857 | 6 374 | 5 560 | 5 087 | 4 910 | 4 870 |
Nombre retenu à partir de 1962 : dân số không tính trùng
Dinteranthus pole-evansii

| Dinteranthus pole-evansii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Aizoaceae
Chi (genus): Dinteranthus
Loài (species): D. pole-evansii
Danh pháp hai phần
Dinteranthus pole-evansii (N.E.Br.) Schwantes, 1926 
Dinteranthus pole-evansii là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được (N.E.Br.) Schwantes mô tả khoa học đầu tiên năm 1926.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dinteranthus pole-evansii”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Rối loạn ngôn ngữ

Rối loạn ngôn ngữ hoặc suy giảm ngôn ngữ là những rối loạn liên quan đến việc xử lý thông tin ngôn ngữ. Các vấn đề có thể gặp phải có thể liên quan đến ngữ pháp (cú pháp và/hoặc hình thái), ngữ nghĩa (ý nghĩa) hoặc các khía cạnh khác của ngôn ngữ. Những vấn đề này có thể là sự tiếp nhận (liên quan đến khả năng hiểu ngôn ngữ bị suy giảm), biểu cảm (liên quan đến việc diễn đạt ngôn ngữ) hoặc kết hợp cả hai. Các ví dụ bao gồm suy giảm ngôn ngữ cụ thể, được xác định tốt hơn là rối loạn ngôn ngữ phát triển, hoặc DLD, và chứng mất ngôn ngữ, trong số những người khác. Rối loạn ngôn ngữ có thể ảnh hưởng đến cả ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết, và cũng có thể ảnh hưởng đến ngôn ngữ ký hiệu; thông thường, tất cả các hình thức ngôn ngữ sẽ bị suy yếu.
Dữ liệu bệnh hiện tại cho thấy 7% trẻ nhỏ bị rối loạn ngôn ngữ, với các bé trai được chẩn đoán nhiều gấp đôi so với bé gái.
Nghiên cứu sơ bộ về các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn đã gợi ý các thành phần sinh học, chẳng hạn như sinh nhẹ cân, sinh non, biến chứng khi sinh chung và giới tính nam, cũng như lịch sử gia đình và giáo dục của cha mẹ thấp có thể làm tăng nguy cơ phát triển rối loạn ngôn ngữ.
Nguyên nhân của các dạng rối loạn ngôn ngữ

Rối loạn ngôn ngữ có rất nhiều nguyên nhân khác nhau và mỗi nguyên nhân lại có những tiên lượng ngắn hạn, tiên lượng lâu dài khác nhau. Tuy nhiên, dù là do nguyên nhân gì, tiên lượng nói chung của vấn đề rối loạn ngôn ngữ cũng không thể tốt hơn tiên lượng của sang thương trên não có thể gây ra.
Các bệnh lý gây tổn thương thần kinh tiến triển như u thần kinh đệm, thoái hóa hay xơ cứng rải rác sẽ khiến diễn tiến của khả năng ngôn ngữ ngày càng xấu dần đi. Ngược lại, những sang thương não cấp tính như nhồi máu não, xuất huyết não, viêm não, chấn thương sọ não hay u não lành tính đã được phẫu thuật sẽ có khả năng phục hồi chức năng ngôn ngữ nếu bệnh tiến triển thuận lợi.
Tuy nhiên, trong các trường hợp có tổn thương não trên cả hai bên bán cầu, đây là hàng rào rất lớn làm cản trở sự hồi phục ngôn ngữ.
Dấu hiệu rối loạn ngôn ngữ ở trẻ em

Nếu phát triển bệnh rối loạn ngôn ngữ khi còn nhỏ, trẻ sẽ có những biểu hiện sau đây:
– Thường xuyên không nhớ tên gọi của những vật dụng xung quanh và dùng những từ thay thế như "cái đó" hay "cái ấy" để thay thế.
– Lẫn lộn những từ có liên quan với nhau, ví dụ như gọi "cái bàn" là "ghế", gọi "thịt bò" là "thịt gà"…
– Vô thức đảo các âm trong một từ, ví dụ "mèo con" thì đọc thành "mòn keo"…
– Thường xuyên quên từ và phải tự chế một từ khác để thay thế.
– Nói những câu tối nghĩa hay sắp xếp từ ngữ trong câu sai thứ tự.
– Dùng sai hoặc nói sai thành ngữ, tục ngữ.
– Luôn hiểu mọi thứ theo đúng nghĩa đen nên không hiểu được những câu đùa ẩn ý.
– Không thể tập trung khi nghe người khác nói, đặc biệt là khi có những tiếng ồn như tiếng tivi, tiếng nhạc…
– Không hứng thú khi nói chuyện, ngay cả khi nói chuyện với người nhà hay bạn bè thân thiết.
– Không nhớ thông tin trong cuộc đối thoại vừa xảy ra.
Dấu hiệu rối loạn ngôn ngữ ở người trưởng thành

Đối với người ở độ tuổi trưởng thành, những biểu hiện của chứng rối loạn ngôn ngữ ở môi trường làm việc có thể là:
– Lo lắng khi phải nói chuyện hay thuyết trình trước mặt nhiều người.
– Gặp khó khăn khi phải trả lời những câu hỏi từ cấp trên, ngay cả khi đã biết câu trả lời.
– Gặp khó khăn trong những cuộc tán gẫu nhỏ ở công ty.
– Không nhớ được những từ ngữ chuyên ngành trong công việc của mình.
– Không theo kịp trong các cuộc họp, đặc biệt trong các cuộc họp có nhiều người phát biểu.
– Nghiêm trọng hóa những câu nói bình thường.
– Gặp khó khăn trong việc trả lời câu hỏi khi họp.
– Gặp khó khăn trong việc làm theo các hướng dẫn phức tạp và thường chỉ muốn nhận nhiệm vụ qua email.
Nguyên nhân của chứng rối loạn ngôn ngữ thường không rõ. Tuy nhiên, hai nguyên nhân ảnh hưởng tới khả năng ngôn ngữ có thể kể đến là di truyền và dinh dưỡng. Đôi khi một số chấn thương đầu cũng có thể gây ra bệnh.
Phân loại rối loạn ngôn ngữ

Phân loại rối loạn ngôn ngữ tùy thuộc vào vị trí của tổn thương trên hệ thần kinh trung ương. Các hội chứng rối loạn ngôn ngữ thường gặp trong thực hành lâm sàng thường nằm trong các bệnh cảnh có đi kèm với các dấu hiệu thần kinh định vị khác. Đôi khi, người bệnh chỉ có rối loạn ngôn ngữ đơn thuần. Trong các trường hợp này, nguyên nhân do tổn thương não vẫn cần được nghĩ đến đầu tiên.
Phân loại rối loạn ngôn ngữ > Rối loạn ngôn ngữ Broca

Rối loạn ngôn ngữ Broca được biểu hiện bằng dấu hiệu thông hiểu còn tốt nhưng lại giảm lưu loát và giảm khả năng lặp lại. Đây là hội chứng rối loạn ngôn ngữ đầu tiên được xác định, thường đi kèm với yếu liệt và mất cảm giác nửa người bên phải.
Vị trí tổn thương trong rối loạn ngôn ngữ Broca là tại phần nắp trán, hồi trán giữa, vùng vỏ não vận động thấp, tiểu thùy đỉnh dưới, thể vân ngoài, bao trước bên và toàn bộ chất trắng từ dưới vỏ cho tới chất trắng quanh não thất.
Phân loại rối loạn ngôn ngữ > Rối loạn ngôn ngữ vận động xuyên vỏ

Người bị rối loạn ngôn ngữ vận động xuyên vỏ vẫn có khả năng thông hiểu tốt và lặp lại tốt nhưng không diễn tả ngôn ngữ lưu loát được. Biểu hiện điển hình là bệnh nhân thay đổi cách phát âm và giai điệu lời nói trở nên lộn xộn.
Vị trí tổn thương trong rối loạn ngôn ngữ vận động xuyên vỏ có thể nằm bất cứ đâu trên thùy trán bên trái.
Phân loại rối loạn ngôn ngữ > Rối loạn ngôn ngữ cảm giác xuyên vỏ

Ngược lại với rối loạn ngôn ngữ vận động xuyên vỏ, trong rối loạn ngôn ngữ cảm giác xuyên vỏ, đặc trưng của lời nói là vẫn giữ được tính lưu loát tốt, lặp lại tốt trong khi thông hiểu lại giảm. Cụ thể là người bệnh vẫn có thể nói ra những câu dài rõ ràng, đúng ngữ pháp, trôi chảy nhưng lại không tương xứng với câu hỏi.
Rối loạn ngôn ngữ cảm giác xuyên vỏ có vị trí tổn thương là tại chỗ nối thái dương – đỉnh – chẩm phía sau hồi thái dương trên và có thể chồng chéo lên vùng sang thương của rối loạn ngôn ngữ Wernicke.
Phân loại rối loạn ngôn ngữ > Rối loạn ngôn ngữ xuyên vỏ hỗn hợp

Sự phối hợp của cả hai rối loạn ngôn ngữ vận động xuyên vỏ và rối loạn ngôn ngữ cảm giác xuyên vỏ là rối loạn ngôn ngữ xuyên vỏ hỗn hợp. Trong đó, người bệnh vừa mắc phải giảm lưu loát và giảm thông hiểu trong khi khả năng lặp lại vẫn còn tốt. Cụ thể là bệnh nhân chỉ nói được những lời tự phát, các câu ngắn là có khuynh hướng lặp đi lặp lại như cũ khi được đặt câu hỏi.
Phân loại rối loạn ngôn ngữ > Rối loạn ngôn ngữ Wernicke

Rối loạn ngôn ngữ Wernicke còn gọi là rối loạn ngôn ngữ cảm giác và trái ngược với rối loạn ngôn ngữ Broca là do tổn thương vận động. Điển hình là người bệnh vẫn tự thể hiện bằng lời nói lưu loát với các câu nói dài, trơn tru, đúng ngữ pháp; cách phát âm và nhịp điệu lời nói vẫn bình thường. Tuy nhiên, khả năng nghe hiểu và làm đúng yêu cầu hay trả lời đúng câu hỏi lại kém.
Vị trí của tổn thương gây rối loạn ngôn ngữ Wernicke là một vùng rộng lớn ở vùng thái dương trên sau.
Phân loại rối loạn ngôn ngữ > Rối loạn ngôn ngữ dẫn truyền

Rối loạn ngôn ngữ dẫn truyền chỉ gây khiếm khuyết khả năng lặp lại trong khi khả năng thông hiểu và lưu loát vẫn còn tốt. Theo đó, bệnh nhân vẫn trả lời đúng các câu hỏi bằng những câu nói dài, lưu loát. Tuy nhiên, khi yêu cầu bệnh nhân lặp lại một câu nói hay kể lại câu chuyện, đọc chữ thành tiếng thì lời nói lại trở nên lộn xộn và có hiện tượng thay thế chữ.
Sang thương gây bệnh trong rối loạn ngôn ngữ dẫn truyền chỉ nằm khu trú ở tiểu thùy đỉnh dưới trái.