stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Danh sách nhà toán học Do Thái
H

Alfréd Haar (1885–1933), nhà toán học
Steven Haberman (sinh 1951), nhà thống kê học và nhà khoa học thống kê
Jacques Hadamard (1865–1963), nhà toán học
Hans Hahn (1879–1934), toán giải tích và topo học
John Hajnal (1924–2008), nhà thống kê học
Heini Halberstam (1926–2014), lý thuyết số
Paul Halmos (1916–2006), nhà toán học; Giải thưởng Steele (1983)
Israel Halperin (1911–2007), nhà toán học
Georges-Henri Halphen (1844–1889), nhà hình học
Hans Hamburger (1889–1956), nhà toán học
Haim Hanani (1912–1991), lý thuyết thiết kế tổ hợp
Frank Harary (1921–2005), lý thuyết đồ thị
David Harbater (sinh 1952), lý thuyết Galois, hình học đại số và hình học số học; Giải thưởng Cole (1995)
David Harel (sinh 1950), nhà toán học khoa học máy tính
Michael Harris (sinh 1954), lý thuyết số
Sergiu Hart (sinh 1949), nhà toán học và nhà kinh tế học
Ami Harten (1946–1994), toán học ứng dụng
Numa Hartog (1846–1871), nhà toán học
Friedrich Hartogs (1874–1943), lý thuyết tập hợp và một số biến phức
Helmut Hasse (1898–1979), lý thuyết số đại số
Herbert Hauptman (1917–2011), nhà toán học; Giải Nobel hóa học (1985)
Felix Hausdorff (1868–1942), topo học
Louise Hay (1935–1989), lý thuyết tính toán
Walter Hayman (1926–2020), giải tích ảo
Hans Heilbronn (1908–1975), nhà toán học
Ernst Hellinger (1883–1950), nhà toán học
Eduard Helly (1884–1943), nhà toán học
Dagmar Henney (sinh 1931), nhà toán học
Kurt Hensel (1861–1941), nhà toán học
Reuben Hersh (1927–2020), nhà toán học và nhà triết học toán học
Daniel Hershkowitz (sinh 1953), nhà toán học và nhà chính trị
Israel Herstein (1923–1988), nhà đại số
Maximilian Herzberger (1899–1982), nhà toán học và nhà vật lý
Emil Hilb (1882–1929), nhà toán học
Peter Hilton (1923–2010), thuyết đồng luân
Edith Hirsch Luchins (1921–2002), nhà toán học
Kurt Hirsch (1906–1986), lý thuyết nhóm
Morris Hirsch (sinh 1933), nhà toán học
Elias Höchheimer (thế kỷ thứ 18), nhà toán học và nhà thiên văn
Gerhard Hochschild (1915–2010), nhà toán học; Giải thưởng Steele (1980)
Melvin Hochster (sinh 1943), đại số giao hoán; Giải thưởng Cole (1980)
Douglas Hofstadter (sinh 1945), toán học giải trí
Chaim Samuel Hönig (1926–2018), giải tích hàm
Heinz Hopf (1894–1971), topo học
Ludwig Hopf (1884–1939), nhà toán học và nhà vật lý
Janina Hosiasson-Lindenbaum (1899–1942), nhà logic học và triết gia
Isaac Hourwich (1860–1924), nhà thống kê
Ehud Hrushovski (sinh 1959), logic toán; Giải thưởng Erdős (1994)
Witold Hurewicz (1904–1956), nhà toán học
Adolf Hurwitz (1859–1919), lý thuyết hàm
Wallie Abraham Hurwitz (1886–1958), toán giải tích
I

Isaac ibn al-Ahdab (1350–1430), nhà toán học, nhà thiên văn và nhà thơ
Sind ibn Ali (thế kỷ thứ 9), nhà toán học và nhà thiên văn
Mashallah ibn Athari (k. 740–815), nhà toán học và nhà chiêm tinh
Sahl ibn Bishr (k. 786–k. 845), nhà toán học
Abraham ibn Ezra (k. 1089–k. 1167), nhà toán học và nhà thiên văn
Abu al-Fadl ibn Hasdai (thế kỷ thứ 11), nhà toán học và nhà triết học
Bashar ibn Shu'aib (thế kỷ thứ 10), nhà toán học
Issachar ibn Susan (h.đ. 1539–1572), nhà toán học
Jacob ibn Tibbon (1236–1305), nhà toán học và nhà thiên văn
Moses ibn Tibbon (h.đ. 1240–1283), nhà toán học và dịch giả
Judah ibn Verga (thế kỷ thứ 15), nhà toán học, nhà thiên văn học người theo học thuyết kabbalist
Arieh Iserles (sinh 1947), toán học tính toán
Isaac Israeli (thế kỷ thứ 14), nhà thiên văn học và nhà toán học
J

Eri Jabotinsky (1910–1969), nhà toán học, nhà chính trị và nhà hoạt động
Carl Gustav Jacob Jacobi (1804–1851), giải tích; nhà toán học Do Thái đầu tiên được bổ nhiệm làm giáo sư tại một trường đại học Đức
Nathan Jacobson (1910–1999), nhà đại số; Giải thưởng Steele (1998)
Ernst Jacobsthal (1882–1965), lý thuyết số
E. Morton Jellinek (1890–1963), thống kê xác suất sinh học
Svetlana Jitomirskaya (sinh 1966), các hệ thống động lực và vật lý toán
Ferdinand Joachimsthal (1818–1861), nhà toán học
Israel Joffe (sinh 1979), Tốt nghiệp CNTT Harvard và nhà toán học[cần dẫn nguồn]
Fritz John (1910–1994), phương trình vi phân từng phần; Giải thưởng Steele (1982)
Joseph of Spain (thế kỷ thứ 9 và 10), nhà toán học
Sir Roger Jowell (1942–2011), thống kê xác suất xã hội
M

Myrtil Maas (1792–1865), nhà toán học
Moshé Machover (sinh 1936), nhà toán học, nhà triết học và nhà hoạt động
Menachem Magidor (sinh 1946), lý thuyết tập hợp
Ludwig Immanuel Magnus (1790–1861), nhà hình học
Kurt Mahler (1903–1988), nhà toán học; Huy chương De Morgan (1971)
Yuri Manin (1937–2023), hình học đại số và hình học diophantine
Henry Mann (1905–2000), lý thuyết số và xác suất; Giải thưởng Cole (1946)
Amédée Mannheim (1831–1906), nhà toán học và người phát minh ra thước trượt
Eli Maor (sinh 1937), nhà lịch sử toán học
Solomon Marcus (1925–2016), toán giải tích, ngữ nghĩa toán học và khoa học máy tính
Szolem Mandelbrojt (1899–1983), toán giải tích
Benoit Mandelbrot (1924–2010), nhà toán học; Giải thưởng Wolf (1993)
Grigory Margulis (sinh 1946), nhà toán học; Huy chương Fields (1978), Giải thưởng Wolf (2005), Giải thưởng Abel (2020)
Edward Marczewski (1907–1976), nhà toán học
Michael Maschler (1927–2008), lý thuyết trò chơi
Walther Mayer (1887–1948), nhà toán học
Barry Mazur (sinh 1937), nhà toán học; Giải thưởng Cole (1982)
Vladimir Mazya (sinh 1937), giải tích toán học và phương trình vi phân từng phần
Naum Meiman (1912–2001), giải tích ảo, phương trình vi phân từng phần, và vật lý toán
Nathan Mendelsohn (1917–2006), toán rời rạc
Karl Menger (1902–1985), nhà toán học
Abraham Joseph Menz (thế kỷ thứ 18), nhà toán học và là một rabbi
Yves Meyer (sinh 1939), nhà toán học; Giải thưởng Abel (2017)
Ernest Michael (1925–2013), topo học tổng quát
Solomon Mikhlin (1908–1990), nhà toán học
David Milman (1912–1982), giải tích hàm
Pierre Milman (sinh 1945), nhà toán học
Vitali Milman (sinh 1939), toán giải tích
Hermann Minkowski (1864–1909), lý thuyết số
Richard von Mises (1883–1953), nhà toán học và kỹ sư
Elijah Mizrachi (k. 1455–k. 1525), nhà toán học và là một rabbi
Boris Moishezon (1937–1993), nhà toán học
Louis Mordell (1888–1972), lý thuyết số
Claus Moser (1922–2015), nhà thống kê học
George Mostow (1923–2017), nhà toán học; Giải thưởng Wolf (2013)
Andrzej Mostowski (1913–1975), lý thuyết tập hợp
Simon Motot (thế kỷ thứ 15), nhà đại số
Theodore Motzkin (1908–1970), nhà toán học
José Enrique Moyal (1910–1998), vật lý toán
Herman Müntz (1884–1956), nhà toán học
N

Leopoldo Nachbin (1922–1993), topo học và giải tích điều hoà
Assaf Naor (sinh 1975), các không gian metric; Giải thưởng Bôcher (1999)
Isidor Natanson (1906–1964), giải tích thực và lý thuyết hàm xây dựng
Melvyn Nathanson (sinh 1944), lý thuyết số
Caryn Navy (sinh 1953), nhà lý thuyết tập hợp topo
Mark Naimark (1909–1978), giải tích hàm và vật lý toán
Zeev Nehari (1915–1978), toán giải tích
Rabbi Nehemiah (h.đ. k. 150), nhà toán học
Leonard Nelson (1882–1927), nhà toán học và nhà triết học
Paul Nemenyi (1895–1952), nhà toán học và nhà vật lý
Peter Nemenyi (1927–2002), nhà toán học
Abraham Nemeth (1918–2013), nhà toán học và nhà phát minh Nemeth Braille
Arkadi Nemirovski (sinh 1947), lý thuyết tối ưu hoá
Elisha Netanyahu (1912–1986), giải tích ảo
Bernhard Neumann (1909–2003), lý thuyết nhóm
John von Neumann (1903–1957), lý thuyết tập hợp, vật lý và khoa học máy tính; Giải thưởng Bôcher (1938)
Hanna Neumann (1914–1971), lý thuyết nhóm
Klára Dán von Neumann (1911–1963), nhà toán học và nhà khoa học máy tính
Nelli Neumann (1886–1942), hình học tổng hợp
Max Newman (1897–1984), nhà toán học và nhà phá mật mã; Huy chương De Morgan (1962)
Abraham Niederländer (thế kỷ thứ 16), nhà toán học và nhà ghi chép
Louis Nirenberg (1925–2020), toán giải tích; Giải thưởng Bôcher (1959), Giải thưởng Steele (1994), Huy chương Chern (2010), Giải thưởng Abel (2015)
Emmy Noether (1882–1935), đại số và vật lý lý thuyết
Fritz Noether (1884–1941), nhà toán học
Max Noether (1844–1921), hình học đại số và các hàm đại số
Simon Norton (1952–2019), lý thuyết nhóm
Pedro Nunes (1502–1578), nhà toán học và nhà vũ trụ học
A. Edward Nussbaum (1925–2009), nhà toán học và nhà vật lý lý thuyết
O

David Oppenheim (1664–1736), nhà toán học và là một rabbi
Menachem Oren (1903–1962), nhà toán học và là một bậc thầy cờ vua
Donald Ornstein (sinh 1934), lý thuyết ergodic; Giải thưởng Bôcher (1974)
Mollie Orshansky (1915–2006), nhà thống kê học
Steven Orszag (1943–2011), toán học ứng dụng
Stanley Osher (sinh 1942), toán học ứng dụng
Robert Osserman (1926–2011), hình học
Alexander Ostrowski (1893–1986), nhà toán học
Jacques Ozanam (1640–1718), nhà toán học
P–Q

Alessandro Padoa (1868–1937), nhà toán học và logic học
Emanuel Parzen (1929–2016), nhà thống kê
Seymour Papert (1928–2016), nhà toán học và nhà khoa học máy tính
Moritz Pasch (1843–1930), nghiên cứu nền tảng của hình học
Chaim Pekeris (1908–1992), nhà toán học và nhà vật lý
Daniel Pedoe (1910–1998), hình học
Rudolf Peierls (1907–1995), vật lý và toán học ứng dụng; Huy chương Copley (1996)
Rose Peltesohn (1913–1998), toán tổ hợp
Grigori Perelman (sinh 1966), nhà toán học; Huy chương Fields (2006, đã từ chối), Giải thưởng Millennium (2010)
Yakov Perelman (1882–1942), toán học giải trí
Micha Perles (sinh 1936), lý thuyết đồ thị và hình học rời rạc
Leo Perutz (1882–1957), nhà toán học và tiểu thuyết gia
Rózsa Péter (1905–1977), lý thuyết đệ quy
Ralph Phillips (1913–1998), giải tích hàm; Giải thưởng Steele (1997)
Ilya Piatetski-Shapiro (1929–2009), nhà toán học; Giải thưởng Wolf (1990)
Georg Pick (1859–1942), nhà toán học
Salvatore Pincherle (1853–1936), giải tích hàm
Abraham Plessner (1900–1961), giải tích hàm
Felix Pollaczek (1892–1981), lý thuyết số, toán giải tích, vật lý toán và lý thuyết xác suất
Harriet Pollatsek (sinh 1942), nhà toán học
Leonid Polterovich (sinh 1963), hình học đối xứng và các hệ thống động lực; Giải thưởng Erdős (1998)
George Pólya (1887–1985), toán tổ hợp, lý thuyết số, giải tích số và thống kê xác suất
Carl Pomerance (sinh 1944), lý thuyết số
Alfred van der Poorten (1942–2010), lý thuyết số
Emil Post (1897–1954), nhà toán học và logic học
Mojżesz Presburger (1904–k. 1943), nhà toán học và logic học
Vera Pless (1931–2020), nhà toán tổ hợp
Ilya Prigogine (1917–2003), nhà thống kê học và nhà hoá học; Giải Nobel hóa học (1977)
Alfred Pringsheim (1850–1941), giải tích, lý thuyết hàm
Moshe Provençal (1503–1576) nhà toán học, posek và một nhà ngữ pháp
Heinz Prüfer (1896–1934), nhà toán học
Hilary Putnam (1926–2016), nhà triết học toán học
R

Michael Rabin (sinh 1931), logic toán và khoa học máy tính; Giải thưởng Turing (1976)
Philip Rabinowitz (1926–2006), giải tích số
Giulio Racah (1909–1965), nhà toán học và nhà vật lý
Richard Rado (1906–1989), nhà toán học
Aleksander Rajchman (1890–1940), lý thuyết đo đạc
Rose Rand (1903–1980), nhà logic học và triết gia
Joseph Raphson (k. 1648–k. 1715), nhà toán học
Anatol Rapoport (1911–2007), toán học ứng dụng
Marina Ratner (1938–2017), lý thuyết ergodic
Yitzchak Ratner (1857–?), nhà toán học
Amitai Regev (sinh 1940), lý thuyết vòng
Isaac Samuel Reggio (1784–1855), nhà toán học và là một rabbi
Hans Reissner (1874–1967), vật lý toán
Robert Remak (1888–1942), đại số và toán kinh tế
Evgeny Remez (1895–1975), lý thuyết hàm xây dựng
Alfréd Rényi (1921–1970), toán tổ hợp, lý thuyết số và thống kê xác suất
Ida Rhodes (1900–1986), nhà toán học
Paulo Ribenboim (sinh 1928), lý thuyết số
Ken Ribet (sinh 1948), lý thuyết số đại số và hình học đại số
Frigyes Riesz (1880–1956), giải tích hàm
Marcel Riesz (1886–1969), nhà toán học
Eliyahu Rips (sinh 1948), lý thuyết nhóm hình học; Giải thưởng Erdős(1979)
Joseph Ritt (1893–1951), đại số vi phân
Igor Rivin (sinh 1961), hình học hyperbol, topo học, lý thuyết nhóm, toán học thực nghiệm
Abraham Robinson (1918–1974), giải tích phi chuẩn mực
Olinde Rodrigues (1795–1851), nhà toán học và nhà cải cách xã hội
Werner Rogosinski (1894–1964), nhà toán học
Vladimir Rokhlin (1919–1984), nhà toán học
Werner Romberg (1909–2003), nhà toán học và nhà vật lý
Jakob Rosanes (1842–1922), hình học đại số và lý thuyết bất biến
Johann Rosenhain (1816–1887), nhà toán học
Louis Rosenhead (1906–1984), toán học ứng dụng
Maxwell Rosenlicht (1924–1999), nhà đại số; Giải thưởng Cole (1960)
Arthur Rosenthal (1887–1959), nhà toán học
Klaus Roth (1925–2015), nghiên cứu về ước lượng diophantine; Huy chương Fields (1958)
Leonard Roth (1904–1968), hình học đại số
Uriel Rothblum (1947–2012), nhà toán học và nhà nghiên cứu các phép toán
Bruce Rothschild (sinh 1941), toán tổ hợp; Giải thưởng Pólya (1971)
Linda Preiss Rothschild (sinh 1945), nhà toán học
Arthur Rubin (sinh 1956), nhà toán học và kỹ sư ngành hàng không không gian
Karl Rubin (sinh 1956), nghiên cứu đường cong elliptic; Giải thưởng Cole (1992)
Reuven Rubinstein (1938–2012), lý thuyết xác suất và xác suất
Walter Rudin (1921–2010), toán giải tích
Zeev Rudnick (sinh 1961), lý thuyết số và vật lý toán; Giải thưởng Erdős (2001)
T–U

Dov Tamari (1911–2006), logic và toán tổ hợp
Jacob Tamarkin (1888–1945), giải tích toán học
Éva Tardos (sinh 1957), nhà toán học và khoa học máy tính
Alfred Tarski (1901–1983), nhà logic học, nhà toán học, và nhà triết học
Alfred Tauber (1866–1942), toán giải tích
Olga Taussky (1906–1995), lý thuyết số đại số và đại số
Olry Terquem (1782–1862), nhà toán học
Otto Toeplitz (1881–1940), đại số tuyến tính và giải tích hàm
Jakow Trachtenberg (1888–1953), nhà toán học và các cách tính nhẩm trong đầu
Avraham Trahtman (sinh 1944), toán tổ hợp
Boris Trakhtenbrot (1921–2016), logic toán
Boaz Tsaban (sinh 1973), lý thuyết tập hợp và mã hoá phi abel
Jacob Tsimerman (sinh 1988), lý thuyết số
Boris Tsirelson (1950–2020), lý thuyết xác suất và giải tích hàm
Pál Turán (1910–1976), lý thuyết số
Eli Turkel (sinh 1944), toán học ứng dụng
Stanislaw Ulam (1909–1984), nhà toán học
Fritz Ursell (1923–2012), nhà toán học
Pavel Urysohn (1898–1924), lý thuyết chiều và topo học
V

Vladimir Vapnik (sinh 1936), nhà toán học và khoa học máy tính
Moshe Vardi (sinh 1954), logic toán và lý thuyết khoa học máy tính
Andrew Vázsonyi (1916–2003), nhà toán học và nhà nghiên cứu các phép toán
Anatoly Vershik (sinh 1933), nhà toán học
Naum Vilenkin (1920–1991), toán tổ hợp
Vilna Gaon (1720–1797), học giả Talmud và nhà toán học
Giulio Vivanti (1859–1949), nhà toán học
Aizik Volpert (1923–2006), nhà toán học và kỹ sư hoá học
Vito Volterra (1860–1940), giải tích hàm
Vladimir Vranić (1896–1976), thống kê và xác suất
W

Friedrich Waismann (1896–1950), nhà toán học và nhà triết học
Abraham Wald (1902–1950), lý thuyết về quyết định, hình học và kinh tế lượng
Henri Wald (1920–2002), nhà logic học
Arnold Walfisz (1892–1962), lý thuyết số phân tích
Stefan Warschawski (1904–1989), nhà toán học
Wolfgang Wasow (1909–1993), lý thuyết nhiễu loạn đơn lẻ
André Weil (1906–1998), lý thuyết số và hình học đại số; Giải thưởng Wolf (1979), Giải thưởng Steele (1980), Giải thưởng Kyoto (1994)
Shmuel Weinberger (sinh 1963), nhà topo học
Alexander Weinstein (1897–1979), toán học ứng dụng
Eric Weinstein (sinh 1965), vật lý toán
Boris Weisfeiler (1942–1985?), hình học đại số
Benjamin Weiss (sinh 1941), nhà toán học
Wendelin Werner (sinh 1968), lý thuyết xác suất và vật lý toán; Giải thưởng Pólya (2006), Huy chương Fields (2006)
Eléna Wexler-Kreindler (1931–1992), nhà đại số
Harold Widom (1932–2021), lý thuyết toán tử và các ma trận ngẫu nhiên; Giải thưởng Pólya (2002)
Norbert Wiener (1894–1964), nhà toán học; Giải thưởng Bôcher (1933)
Avi Wigderson (sinh 1956), nhà toán học và khoa học máy tính, Giải thưởng Abel (2021)
Eugene Wigner (1902–1995), nhà toán học và nhà vật lý lý thuyết; Nobel Prize in Physics (1963)
Ernest Julius Wilczynski (1876–1932), hình học đo đạc
Herbert Wilf (1931–2012), toán tổ hợp và lý thuyết đồ thị
Aurel Wintner (1903–1958), nhà toán học
Daniel Wise (sinh 1971), lý thuyết nhóm hình học đo đạc và 3-lớp manifold
Edward Witten (sinh 1951), vật lý toán; Huy chương Fields (1990), Giải thưởng Kyoto (2014)
Ludwig Wittgenstein (1889–1951), nhà logic học và nhà triết học toán học
Julius Wolff (1882–1945), nhà toán học
Jacob Wolfowitz (1910–1981), nhà thống kê học
Paul Wolfskehl (1856–1906), nhà toán học
Mario Wschebor (1939–2011), thống kê và xác suất
X–Z

Mordecai Yoffe (k. 1530–1612), nhà toán học và là một rabbi
Akiva Yaglom (1921–2007), thống kê và xác suất
Isaak Yaglom (1921–1988), nhà toán học
Sofya Yanovskaya (1896–1966), nhà logic học nhà lịch sử toán học
Adolph Yushkevich (1906–1993), nhà lịch sử toán học
Abraham Zacuto (1452–k. 1515), nhà toán học và nhà thiên văn
Lotfi Zadeh (1921–2017), toán học mở
Pedro Zadunaisky (1917–2009), nhà toán học và nhà thiên văn
Don Zagier (sinh 1951), lý thuyết số; Giải thưởng Cole (1987)
Elijah Zahalon (thế kỷ thứ 18), nhà toán học và học giả Talmud
Zygmunt Zalcwasser (1898–1943), nhà toán học
Victor Zalgaller (1920–2020), hình học và lý thuyết tối ưu hoá
Israel Zamosz (k. 1700–1772), học giả Talmud và nhà toán học
Oscar Zariski (1899–1986), nhà hình học đại số; Giải thưởng Cole (1944), Giải thưởng Wolf (1981), Giải thưởng Steele (1981)
Edouard Zeckendorf (1901–1983), lý thuyết số
Doron Zeilberger (sinh 1950), toán tổ hợp
Efim Zelmanov (sinh 1955), nhà toán học; Huy chương Fields (1994)
Tamar Ziegler (sinh 1971), lý thuyết ergodic toán tổ hợp số học; Giải thưởng Erdős (2011)
Leo Zippin (1905–1995), đã giải bài toán thứ năm của Hilbert
Abraham Ziv (1940–2013), lý thuyết số
Benedict Zuckermann (1818–1891), nhà toán học và sử học
Moses Zuriel (thế kỷ thứ 16), nhà toán học
Tham khảo và chú thích > Nguồn tư liệu

Hundert, Gershon D. biên tập (2008). The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe. New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0-300-11903-9.
O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. MacTutor History of Mathematics Archive. University of St Andrews.
| x t sDanh sách nhà toán học Do Thái châu Âu |
| --- | --- |
Có chủ quyền:  Albania  Andorra  Armenia  Áo  Azerbaijan  Belarus  Bỉ  Bosna và Hercegovina  Bulgaria  Croatia  Síp  Cộng hòa Séc  Đan Mạch  Estonia  Phần Lan  Pháp  Gruzia  Đức  Hy Lạp  Hungary  Iceland  Ireland  Ý  Kazakhstan  Latvia  Liechtenstein  Litva  Luxembourg  Bắc Macedonia  Malta  Moldova  Monaco  Montenegro  Hà Lan  Na Uy  Ba Lan  Bồ Đào Nha  România  Nga  San Marino  Serbia  Slovakia  Slovenia  Tây Ban Nha  Thụy Điển  Thụy Sĩ  Thổ Nhĩ Kỳ  Ukraina  Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland Anh  Bắc Ireland  Scotland  Wales 
Công nhận hạn chế:  Abkhazia  Kosovo  Artsakh  Bắc Síp  Nam Ossetia  Transnistria 
Phụ thuộc:  Åland  Quần đảo Faroe  Gibraltar  Guernsey  Jan Mayen  Jersey  Đảo Man  Svalbard 
Bản mẫu:North American topic
Bản mẫu:South American topic
Trung Cổ
Từ nguyên và phân kỳ

Trung Cổ (hay Trung Đại) là một trong ba thời đại chính trong sơ đồ phân kỳ lâu đời về lịch sử châu Âu: văn minh cổ điển hay Cổ Đại, Trung Đại, và Hiện Đại.
Các nhà văn thời trung đại chia lịch sử làm các thời kì khác nhau như "Sáu thời đại" hay "Bốn đế chế" và xem thời họ sống là giai đoạn cuối cùng trước buổi diệt vong của thế giới. Khi nhắc đến thời đại của chính mình, họ thường tự gọi là "hiện đại". Trong những năm 1330, nhà nhân văn, thi hào Petrarca gọi thời kì tiền Ki-tô giáo là antiqua ("cổ đại:) và thời kì Ki-tô giáo là nova ("mới"). Leonardo Bruni là nhà sử học đầu tiên đề xuất cách phân loại ba thời kỳ trong cuốn Lịch sử dân tộc Florentine (1442). Bruni và các sử gia sau ông lập luận rằng Ý đã khôi phục kể từ thời Petrarca, và do đó thêm một thời kỳ thứ ba vào sau hai thời kỳ của Petrarca. Thuật ngữ "Trung Đại" xuất hiện lần đầu trong Tiếng Latinh là media tempetas (dịch nghĩa đen là "mùa trung gian"). Ban đầu, có nhiều cách dùng khác nhau, bao gồm medium aevum, tức "thời đại trung gian" (trung đại) xuất hiện năm 1625., là nguồn gốc của từ medievale trong tiếng Ý hay medieval trong tiếng Anh ngày nay. Cách phân kỳ ba giai đoạn trở thành tiêu chuẩn sau khi nhà sử học người Đức Christoph Cellarius (1638-1707) chia lịch sử làm ba giai đoạn: Cổ Đại, Trung Đại và Hiện đại. Các tài liệu tiếng Việt cũng sử dụng cách phân kỳ trên, và sử dụng các thuật ngữ "Trung Cổ", "Trung Đại" hoặc "Trung thế kỷ" để chỉ giai đoạn thứ hai.
Mốc lịch sử được cho là đánh dấu khởi đầu thời Trung Đại phổ biến nhất là năm 476, do Bruni sử dụng đầu tiên. Xét cả châu Âu như một toàn thể, năm 1500 thường được xem là kết thúc thời Trung Đại, nhưng không có sự thống nhất rộng rãi nào về thời điểm kết thúc này. Tùy thuộc vào hoàn cảnh, các sự kiện như chuyến hành trình đầu tiên của Christopher Columbus tới châu Mỹ năm 1492, thành Constantinopolis thất thủ vào tay người Thổ năm 1453, hoặc Cải cách Kháng nghị năm 1517 đôi khi cũng được sử dụng. Các nhà sử học Anh thường dùng trận Bosworth trong Chiến tranh Hoa Hồng năm 1485. Đối với Tây Ban Nha, các thời điểm thường dùng là cái chết của Ferrando II năm 1516, cái chết của Nữ vương Isabel I của Castilla năm 1504, hoặc Chiến tranh Granada kết thúc Reconquista năm 1492. Các nhà sử học từ các quốc gia nói tiếng Rôman có khuynh hướng chia Trung Đại làm hai phần: "Thượng phần" và "Hạ phần" (chẳng hạn tiếng Pháp: haut Moyen Âge và bas Moyen Âge). Các nước nói tiếng Anh hoặc nói tiếng Đức, thường chia Trung Đại làm ba giai đoạn: "Sơ kỳ", "Trung kỳ" và "Hậu kỳ" (tiếng Anh: Early, High và Late Middle Ages). Trong thế kỉ 19, toàn bộ thời Trung Đại thường được gọi bằng tên "Thời kỳ Tăm tối" (tiếng Anh: Dark Ages), nhưng với sự tiếp nhận cách phân kỳ ba giai đoạn, việc dùng thuật ngữ Thời kỳ Tăm tối hạn chế lại chỉ để nhắc đến thời Sơ kỳ Trung Đại, ít nhất là trong số các sử gia.
Sơ kỳ Trung Cổ

Bài chi tiết: Sơ kỳ Trung Cổ