stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Plagiochila rufifolia
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Plagiochila rufifolia”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Bryum pygmaeomucronatum

| Bryum pygmaeomucronatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Bryales
Họ (familia): Bryaceae
Chi (genus): Bryum
Loài (species): B. pygmaeomucronatum
Danh pháp hai phần
Bryum pygmaeomucronatum H. Philib., 1899 
Bryum pygmaeomucronatum là một loài rêu trong họ Bryaceae. Loài này được H. Philib. mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bryum pygmaeomucronatum”. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014.
Bùi Đình Phái

Bùi Đình Phái (sinh 1953), là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Hòa Bình và là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XI, thuộc đoàn đại biểu Hòa Bình.
Thân thế và sự nghiệp

Ông là người Mường, sinh ngày 19 tháng 6 năm 1953 tại Xã Địch Giáo, huyện Tân Lạc, Hòa Bình
Năm 1970, ông nhập ngũ quân đội và huấn luyện tại Sư đoàn 320B.
Ông từng giữ chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 831, Sư đoàn 347, Quân khu 1
Từ năm 1992, ông lần lượt được bổ nhiệm các chức vụ Phó Tham mưu trưởng, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Hòa Bình
Năm 2001, ông được bổ nhiệm giữ chức Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Hòa Bình
Năm 2013, ông nghỉ hưu.
Thiếu tướng (2009)
Khen thưởng

Huân chương Chiến công hạng nhì
Huân chương Chiến công hạng ba
Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng nhất, nhì, ba
Huân chương kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhì
Bùi Đăng Chi

Bùi Đăng Chi (1913-1990) là một nhà hoạt động cách mạng, là Đảng viên Đảng cộng sản Đông Dương lớp đầu ở Thái Bình. Ông quê ở thôn Đồng Cống, tổng Phú Khê, huyện Thần Khê, phủ Tiên Hưng , nay thuộc xã Minh Phú, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình.
Cha là ông Bùi Đăng Lợi, mẹ là bà Đặng Thị Tính. Anh trai ông Chi là Bùi Đăng Sắc cũng là một nhà hoạt động cách mạng, là Đảng viên Đảng cộng sản Đông Dương. Ông Chi là đại biểu Quốc hội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa khóa I (đoàn Thái Bình).
Gia phả họ Bùi Đăng ở Đồng Cống xác định họ có nguồn gốc từ họ Mạc Đăng ở Cổ Trai (xã Ngũ Đoan, Kiến Thụy, Hải Phòng), nên đã có hoạt động kết nối họ với nhau.
Hoạt động trước 1945

Thời niên thiếu ông học ở Trường tư thục Minh Thành, một nơi sớm có phong trào cách mạng ở thị xã Thái Bình. Trường Minh Thành do các thành viên của chi hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên là Bùi Hữu Diên, Nguyễn Văn Năng, Lương Duyên Hồi, Đào Gia Lựu,... mở, dạy học và tuyên truyền cách mạng.
Năm 1930 ông được kết nạp vào Đảng cộng sản Đông Dương. Ông tham gia lãnh đạo cuộc biểu tình đấu tranh ngày 1/5/1930 của nhân dân bắc Thái Bình. Cuộc đấu tranh bị thực dân Pháp đàn áp. Ông chuyển sang hoạt động bí mật, tham gia vận động phong trào thanh niên học sinh ở thị xã Thái Bình và làm liên lạc cho Tỉnh uỷ.
Thời kì 1935-1938, Mặt trận bình dân thắng thế tại Pháp, dẫn đến việc thực dân Pháp nới lỏng kìm kẹp thuộc địa. Ông tiếp tục hoạt động, làm phái viên của Tỉnh Ủy về hoạt động gây cơ sở ở ba huyện Tiên Hưng, Duyên Hà, Hưng Nhân. Ông tuyên truyền phát triển được nhiều đảng viên, trong số phát triển có người đồng họ là Bùi Đăng Tự sau này là sĩ quan QĐNDVN .
Sau đó ông chuyển lên Hà Nội làm quản lý chính trị kinh tế báo "Đời nay", cơ quan ngôn luận bằng tiếng Việt của Đảng cộng sản Đông Dương. Khi Mặt trận bình dân Pháp đổ, thực dân Pháp siết chặt cai trị ở thuộc địa, báo bị đóng cửa, ban biên tập bị bắt. Ông bị kết án đày đi Sơn La.
Năm 1944 ông được ra tù, về hoạt động ở Thái Bình, thành lập các tổ chức cơ sở của Việt Minh. Ngày 19 tháng 8 năm 1945 ông chỉ huy lực lượng Việt Minh ở Thần Khê, cùng với lực lượng do Ngô Duy Đông chỉ huy, giành chính quyền ở phủ Tiên Hưng.
Hoạt động từ 1945

Sau Cách mạng ông là đại biểu Quốc hội khóa I, và là Chủ tịch ủy ban hành chính kháng chiến tỉnh Vĩnh Yên. Sau đó ông làm Giám đốc trường Hành chính kháng chiến khu 10.
Sau khi học ở trường Đảng Nguyễn Ái Quốc năm 1956, ông làm việc ở Ban Biên tập Tạp chí Học tập. Năm 1958 là ủy viên trị sự Nhà xuất bản Sự thật. Sau đó được chuyển sang Bộ Ngoại giao làm Chánh Văn phòng Ủy ban liên lạc văn hóa với nước ngoài.
Ông nghỉ hưu 1974 và mất ngày 12/2/1990 tại Hà Nội.
Astragalus bobrovii

| Astragalus bobrovii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Astragalus
Loài (species): A. bobrovii
Danh pháp hai phần
Astragalus bobrovii B.Fedtsch. 
Astragalus bobrovii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được B.Fedtsch. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Astragalus bobrovii”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Psychotria infundibulifera

| Psychotria infundibulifera> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Psychotria
Loài (species): P. infundibulifera
Danh pháp hai phần
Psychotria infundibulifera Setch. 
Psychotria infundibulifera là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Setch. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Psychotria infundibulifera”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Asplenium × garhwalense kumaonicum

| Asplenium × garhwalense kumaonicum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Aspleniaceae
Chi (genus): Asplenium
Loài (species): A. garhwalense kumaonicum
Danh pháp hai phần
Asplenium × garhwalense kumaonicum Fraser-Jenk. & Khullar, 2008 
Asplenium × garhwalense kumaonicum là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được Fraser-Jenk. & Khullar mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Asplenium × garhwalense kumaonicum”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Quyển bá

Đối với cây chân vịt , xem Vitex peduncularis.
Đối với rau chân vịt , xem Rau chân vịt.
| Quyển bá |
| --- | --- |
Cây quyển bá khi quăn lại
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Lycopodiophyta
Lớp (class): Selaginellopsida
Bộ (ordo): Selaginellales
Họ (familia): Selaginellaceae
Chi (genus): Selaginella
Loài (species): S. tamariscina
Danh pháp hai phần
Selaginella tamariscina (P. Beauv.) Spring, 1843 
Quyển bá, hay còn gọi thanh tùng, chân vịt, quyển bá trường sinh, trường sinh thảo (danh pháp hai phần: Selaginella tamariscina) thuộc họ Quyển bá (Selaginellaceae). Cây mọc ở các vùng núi đá hoặc đất sỏi sạn khô cằn trên núi cao hoặc núi đá gần biển. Quyển bá chịu được điều kiện khô hạn, kho diễn biến thời tiết bất lợi chúng co cuộn cành lá vào trong để duy trì sự sống, khi thời tiết ẩm ướt thuật lợi cành lá lại vươn xòe ra ngoài phát triến. Trên thế giới Quyển bá phân bố tại khu vực Đông Siberi (lưu vực sông Amur – sông Ussuri), Nhật Bản (bao gồm cả quần đảo Lưu Cầu (Ryukyu), quần đảo Bonin (đảo Chichi-jima), Đài Loan, Triều Tiên, Mông Cổ, Trung Quốc (bao gồm cả Nội Mông Cổ và Mãn Châu), Ấn Độ, Myanmar, Philippines, bán đảo Mã Lai (Perak), bắc Thái Lan, Indonesia (Sulawesi, Java, Lombok), Việt Nam (miền bắc và miền trung).
Mô tả

Cây thảo mọc thành búi, đôi khi thân cây và rễ giả kết lại thành gốc cao tới 15 cm, cành bên cũng có thể mọc thành búi. Lá có nhiều hình dạng khác nhau từ ngọn giáo, tam giác cho tới gợn sóng có râu.
Đồng nghĩa và phân loài

Lycopodioides tamariscina (P. Beauv.) H.S. Kung; Fl. Sichuanica 6: 62-64, t. 18, 4-6 (1988)
Lycopodium circinale Thunb.; Fl. Jap., 341 (1784)
Lycopodium tamariscinum (Beauv.) Desv. trong Poir.; Lamarck, Encycl. Suppl. 3: 540. [1813] 1814
Selaginella christii Lév.; Fedde Repert. 9: 451 (1911)
Selaginella convolvens Alderw.; Bull. Jard. Bot. Buit., II, 11: 23 (1913)
Selaginella involvens (Sw.) Spring; Bull. Acad. Roy. Sci. Bruxelles 10(1): 136, số 6 (1843) [ngoại trừ từ đồng nghĩa]
Selaginella involvens f. major Milde; Fil. Eur. 269 (1867)
Selaginella involvens f. minor Milde; Fil. Eur., 269 (1867)
Selaginella involvens var. veitchii (MacNab) Baker; Jour. Bot. 22: 375 (1884)
Selaginella japonica T. Moore ex W.R. McNab; Trans. Bot. Soc. Edinburgh 9: 8 (1868) [danh pháp không hợp lệ, không Selaginella japonica Miq (1867).
Selaginella japonica Veitch; Flor. & Pom., 137, fig (1877)
Selaginella leveillei Kümmerle; Magyar Bot. Lap. 26: 100 (1928)
Selaginella veitchii W.R. McNab; Trans. Bot. Soc. Edinburgh 9: 10 (1867)
Stachygynandrum tamariscinum P. Beauv.; Mag. Encycl. 9(5): 483 (1804), cũng trong Prodr. Aetheogam. 106 (1805)
var. ulanchotensis Ching & W. Wang; Fl. Pl. Herb. Chin. Bor.-Orient. 1: 69 (1958). Phân bố: Mông Cổ, đông bắc Trung Quốc
var. pulvinata (Hook. & Grev.) Alston; Bull. Fan Mem. Inst. 5: 271 (1934). Phân bố: Ấn Độ (Kumaon, Assam), Myanmar, Trung Quốc (Hà Bắc, Vân Nam, Hồ Bắc, Tứ Xuyên, Tây Tạng). Đồng nghĩa bao gồm:
Lycopodioides pulvinata (Hook. & Grev.) H.S. Kung; Fl. Sichuanica 6: 64, t. 18, 1-3 (1988)
Lycopodium pulvinatum Hook. & Grev.; Hook. Bot. Misc. 2: 381 (1831)
Selaginella involvens nghĩa Baker; Fern Allies, 87, số 204 (1887) [p p.
Selaginella pulvinata (Hook. & Grev.) Maxim.; Mém. Acad. Imp. Sci. Petersb. 9: 335 (1859)
Selaginella tamariscina (P. Beauv.) Spring var. pulvinata (Hook. & Grev.) Alston; Bull. Fan Mem. Inst. Biol. S: 271 (1934)
Dược học

Những thông tin y khoa của Wikipedia tiếng Việt chỉ mang tính chất tham khảo và không thể thay thế ý kiến chuyên môn.
Trước khi sử dụng những thông tin này, độc giả cần liên hệ và nhận sự tư vấn của các bác sĩ chuyên môn.
Theo tài liệu cổ Trung Quốc, Hàn Quốc, cây chân vịt có tác dụng tan huyết; dùng khô sao đen có tác dụng cầm máu. Do đó, người ta thường dùng để điều trị tiểu tiện ra máu, trĩ ngoại, đại tiện có máu tươi (hemorrhoids), giúp cho phụ nữ kinh nguyệt kéo dài quá lâu. Ngoài ra, còn được dùng để chữa bỏng.
Một số trường hợp đặc biệt, chân vịt có thể điều trị tốt bệnh viêm gan, vàng da, vàng mắt, tắc mật, hủy hoại tế bào gan, tiểu tiện vàng sánh hoặc bệnh Leptospirosis (da, mắt vàng và chảy máu do Leptospira spp. gây ra). Ngoài ra cây chân vịt cũng có tác dụng bổ máu (phải dùng chung với hạt sen, gà con múm đuôi tôm, củ tam thất). Có thể cả lá và rễ ở dạng khô dùng làm thuốc sắc khoảng 20-30 gam để uống trong ngày, hay tán bột rắc lên chỗ vết thương.
Một số đơn thuốc:
- Bỏng lửa: Chân vịt sao thơm, tán bột, trộn với lòng trắng trứng gà, đắp lên nơi bỏng, sau 2-3 giờ thay một lần.
- Váng đầu, hoa mắt, vàng da: Toàn cây chân vịt 30 g sắc với 400 ml nước, chia 2 lần uống trong ngày.
- Đau do thoái hóa đốt sống cổ - vai, đau nhức vùng thắt lưng, thoái hóa cột sống cùng lưng, nhức mỏi toàn thân, viêm khớp xương bả vai, đau dây thần kinh tọa, viêm xoang, đau đầu, tiết dịch mũi: Dùng chân vịt khô 30 g sao thơm, hãm nước sôi uống thay trà, thời gian dùng có thể kéo dài hàng tháng.
Lưu ý: Nên thận trọng khi dùng và phải căn cứ theo cơ địa của mỗi người nhằm tránh tác dụng phụ có thể xảy ra.
Nghiên cứu

Một nghiên cứu mới đây ở Australia và Trung Quốc đã tiết lộ một phương pháp chữa bệnh mới bằng axit folic (vốn được coi là loại dinh dưỡng bổ sung cho thai phụ nhằm bảo vệ sự phát triển hệ thần của thai nhi) trong việc bảo vệ các cơ tim khỏi sự tấn công của đường huyết cao gây ra do bệnh tiểu đường[cần dẫn nguồn]. Chỉ với một thời gian ngắn sử dụng axit folic bổ sung hoặc ăn rau chân vịt đều đặn hằng ngày (khoảng 11 tuần) là đã có thể giảm đáng kể tỉ lệ "tử vong" của các tế bào trong khu vực tim do sự tấn công của đường huyết.
Ẩm thực

Cây chân vịt được trồng lấy lá làm rau ăn. Tại Việt Nam, người ta thường dùng ăn lá sống kèm với những món cá kho, mắm kho, cá chiên,...
Tham khảo và đọc thêm

Shun Fa Yanga, Shu Chen Chub, Shang Jung Liuc, Yi Chen Chend, Yan Zin Change và Yih Shou Hsieh, Antimetastatic activities of Selaginella tamariscina (Beauv.) on lung cancer cells in vitro and in vivo[liên kết hỏng]
Lee I.-S.; Nishikawa A.; Furukawa F.; Kasahara K.-I.; Kim S.U.; Effects of Selaginella tamariscina on in vitro tumor cell growth, p53 expression, G1 arrest and in vivo gastric cell proliferation[liên kết hỏng]
Seong-Hun Ahn, Yeun-Ja Mun, Sung-Won Lee, Sup Kwak, Min-Kyu Choi, Soon-Ki Baik, Yeong-Mok Kim, Won-Hong Woo. Selaginella tamariscina Induces Apoptosis via a Caspase-3-Mediated Mechanism in Human Promyelocytic Leukemia Cells, Journal of Medicinal Food. ngày 1 tháng 6 năm 2006, 9(2): 138-144. doi:10.1089/jmf.2006.9.138, tóm tắt.
Chân vịt trên www.pfaf.org
1430

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 2
Thế kỷ::  thế kỷ 14  thế kỷ 15   thế kỷ 16
Thập niên::  thập niên 1410  thập niên 1420  thập niên 1430  thập niên 1440  thập niên 1450
Năm::  1427  1428  1429  1430  1431  1432  1433
Năm 1430 là một năm trong lịch Julius.
Sinh

| --- | --- |
Lịch Gregory: 1430 MCDXXX
Ab urbe condita: 2183
Năm niên hiệu Anh: 8 Hen. 6 – 9 Hen. 6
Lịch Armenia: 879 ԹՎ ՊՀԹ
Lịch Assyria: 6180
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 1486–1487
 - Shaka Samvat: 1352–1353
 - Kali Yuga: 4531–4532
Lịch Bahá’í: −414 – −413
Lịch Bengal: 837
Lịch Berber: 2380
Can Chi: Kỷ Dậu (己酉年) 4126 hoặc 4066     — đến — Canh Tuất (庚戌年) 4127 hoặc 4067
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 1146–1147
Lịch Dân Quốc: 482 trước Dân Quốc 民前482年
Lịch Do Thái: 5190–5191
Lịch Đông La Mã: 6938–6939
Lịch Ethiopia: 1422–1423
Lịch Holocen: 11430
Lịch Hồi giáo: 833–834
Lịch Igbo: 430–431
Lịch Iran: 808–809
Lịch Julius: 1430 MCDXXX
Lịch Myanma: 792
Lịch Nhật Bản: Eikyō 2 (永享２年)
Phật lịch: 1974
Dương lịch Thái: 1973
Lịch Triều Tiên: 3763
Phaedropsis stictigramma

| Phaedropsis stictigramma |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Phaedropsis
Loài (species): P. stictigramma
Danh pháp hai phần
Phaedropsis stictigramma
Phaedropsis stictigramma là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Asplenium × heufleri

| Asplenium × heufleri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Aspleniaceae
Chi (genus): Asplenium
Loài (species): A. heufleri
Danh pháp hai phần
Asplenium × heufleri Reichardt, 1859 
Asplenium × heufleri là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được Reichardt mô tả khoa học đầu tiên năm 1859.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Asplenium × heufleri”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Arius uncinatus

| Arius uncinatus> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Siluriformes
Họ (familia): Ariidae
Chi (genus): Arius
Loài (species): A. uncinatus
Danh pháp hai phần
Arius uncinatus H. H. Ng & Sparks, 2003 
Arius uncinatus là một loài cá thuộc họ Ariidae. Nó là loài đặc hữu của Madagascar. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông và hồ nước ngọt. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
Aristolochia warmingii

| Aristolochia warmingii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Magnoliidae
Bộ (ordo): Piperales
Họ (familia): Aristolochiaceae
Chi (genus): Aristolochia
Loài (species): A. warmingii
Danh pháp hai phần
Aristolochia warmingii Mast., 1875 
Aristolochia warmingii là một loài thực vật có hoa trong họ Aristolochiaceae. Loài này được Mast. mô tả khoa học đầu tiên năm 1875.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Aristolochia warmingii”. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2013.
Peristylus elbertii

| Peristylus elbertii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Peristylus
Loài (species): P. elbertii
Danh pháp hai phần
Peristylus elbertii J.J.Sm. 
Peristylus elbertii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được J.J.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Peristylus elbertii”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Black Dahlia

| Black Dahlia |
| --- | --- |
Elizabeth Short trong một bản tin của cảnh sát Los Angeles sau khi cô được tìm thấy đã chết
Sinh: Elizabeth Short (1924-07-29)29 tháng 7, 1924 Boston, Massachusetts, Hoa Kỳ
Mất tích: 9 tháng 1, 1947
Mất: 15 tháng 1, 1947(1947-01-15) (22 tuổi) Los Angeles, California, Hoa Kỳ
Nguyên nhân mất: Bị sát hại (Xuất huyết não)
Nơi an nghỉ: Mountain View Cemetery, (Oakland, California), Hoa Kỳ 37°50′7″B 122°14′13″T﻿ / ﻿37,83528°B 122,23694°T﻿ / 37.83528; -122.23694
Tên khác: Black Dahlia
Nghề nghiệp: Phục vụ
Năm hoạt động: 1943–1947
Nổi tiếng vì: Là nạn nhân của vụ giết người
Cha mẹ: Cleo Short (bố) Phoebe Mae Sawyer (mẹ)
"Black Dahlia" (Tạm dịch: Thược dược đen) là tên gọi dành cho "Elizabeth Short" (29 tháng 7 năm 1924 – 15 tháng 1 năm 1947) là một phụ nữ người Mỹ và là nạn nhân của một vụ giết người dã man nổi tiếng vào năm 1947. Các bài báo đặt biệt danh này cho Short sau khi cô chết do đây là một vụ giết người tàn nhẫn. Biệt danh "Black Dahlia" có lẽ được bắt nguồn từ một bộ phim Film noir - một thể loại điện ảnh tập trung vào các vụ giết người bí ẩn - với tên gọi là Blue Dahlia và được công chiếu vào tháng 4 năm 1946.
Short được tìm thấy trong tình trạng bị móc mắt, cơ thể bị chặt thành phân nửa ở ngay eo, vào ngày 15 tháng 1 năm 1947 tại Leimert Park, Los Angeles, California. Vụ giết người không có lời giải đáp này dẫn đến rất nhiều phỏng đoán và nghi phạm, cùng với đó là sự ra đời của những quyển sách, truyền hình, phim ảnh và game phỏng theo. Vụ án này cũng là một trong những vụ án lâu đời nhất  trong lịch sử Los Angeles  và vẫn chưa có lời giải đáp.
Thân thế

Short được sinh ra ở Boston, là người thứ ba trong năm cô con gái của Cleo và Phoebe May (Sawyer) Short. Cô lớn lên ở vùng ngoại ô của Medford, Massachusetts. Cha cô là giám đốc điều hành của một công ty khá thành công trong lĩnh vực xây sân golf mini cho tới khi thị trường chứng khoán sụp đổ vào tháng 4 năm 1929, lúc ông ấy mất hầu hết của cải. Vào một ngày năm 1930, Cleo đỗ xe trên một cây cầu và từ đó cho đến nhiều năm sau không ai nghe thêm tin tức gì về ông ấy nữa, khiến nhiều người cho rằng Cleo đã tự tử. Phoebe May Short chuyển nhà đến một căn hộ nhỏ ở Medford và làm công việc kế toán để nuôi cả nhà. Tận cho đến khi gia đình nhận được một lá thư xin lỗi thì họ mới biết rằng Cleo Short vẫn còn sống và hiện đang ở California.
Mắc căn bệnh hen suyễn và viêm phế quản, Elizabeth Short được gửi tới Miami và dành cả mùa đông ở đó vào năm 16 tuổi. Trong ba năm tiếp theo, cô sống ở Florida trong mùa lạnh và dành thời gian còn lại trong năm ở Medford. Ở tuổi 19, cô đi tới Vallejo, California, để sống với cha cô ấy, người đang làm việc gần đó ở Xưởng Tàu hạm Mare Island ở San Francisco. Đầu năm 1943, Short và cha chuyển đến Los Angeles, nhưng cô đã bỏ đi sau một cuộc tranh luận với cha và kiếm một công việc ở bưu kiện trao đổi tại Trại Cooke (bây giờ là Căn cứ Không lực Vandenberg), gần Lompoc, California. Cô sớm chuyển đến Santa Barbara, nơi cô bị bắt vào ngày 23 tháng 9 năm 1943 vì uống rượu khi chưa đủ tuổi. Các nhà chức trách sau đó gửi cô về Medford, nhưng thay vì quay trở về đó, cô đi đến Florida và chỉ thỉnh thoảng ghé thăm Massachusetts.
Trong khi ở Florida, Short gặp Thiếu tá Matthew Michael Gordon, Jr., một sĩ quan Quân đội Hoa Kỳ Không lực đương thời, nơi mà anh đang được huấn luyện để phục vụ Căn cứ Quân sự "China Burma India". Cô nói với bạn bè rằng anh ấy đã viết lời cầu hôn cho cô khi anh đang hồi phục vết thương sau một vụ va chạm máy bay ở Ấn Độ. Cô chấp nhận lời cầu hôn của anh ấy, nhưng Gordon sau đó chết trong vụ va chạm máy bay thứ hai vào ngày 10 tháng 8 năm 1945, chưa đầy một tuần trước khi Nhật Bản đầu hàng kết thúc Thế Chiến II.
Short trở về Los Angeles vào tháng 7 năm 1946 để thăm Trung úy Không lực Joseph Gordon Fickling, người mà cô đã biết khi ở Florida. Fickling lúc này đang đóng quân ở Căn cứ Hải quân Dự bị, Long Beach. Short dành sáu tháng cuối đời ở Nam California, hầu như là ở khu vực Los Angeles.
Những lời đồn thổi và những hiểu lầm phổ biến

Theo những bài báo được tường thuật ít lâu sau vụ giết người, Elizabeth Short nhận được biệt danh "Black Dahlia" tại một nhà thuốc ở Long Beach, California vào giữa năm 1946 khi mà mọi người bắt đầu chơi chữ từ bộ phim The Blue Dahlia. Những luật sư điều tra địa phương ở Los Angeles County báo cáo rằng biệt danh được tạo ra bởi những bài báo viết về vụ án. Phóng viên Bevo Means của Los Angeles Herald-Express, người đã phỏng vấn những người quen của Short tại nhà thuốc, được cho là người đầu tiên dùng biệt danh "Black Dahlia".
Một số những người không hề biết Short đã liên lạc với cảnh sát và báo chí, khẳng định rằng họ đã nhìn thấy cô ấy trong cái tuần cô ấy mất tích từ ngày 9 đến ngày 15 tháng 1 năm 1947 và cũng là ngày tìm thấy thi thể cô ấy. Cảnh sát và ban điều tra bác bỏ những cáo buộc này; trong một số trường hợp, những người này còn nhầm lẫn những phụ nữ khác với Short.
Những quyển sách dựa trên tội ác có thật cho rằng Short đã sống hoặc đã đến thăm Los Angeles nhiều lần vào giữa những năm 1940; những tuyên bố này chưa bao giờ được kiểm chứng và đã được bác bỏ bởi những cảnh sát điều tra vụ án này. Một tài liệu với tựa đề "Những hoạt động của Elizabeth Short trước ngày 1 tháng 6 năm 1946" thuộc sở hữu của một luật sư ở Los Angeles ghi rằng Short đã ở Florida và Massachusetts từ tháng 9 năm 1943 tới những tháng đầu tiên của năm 1946 và liệt kê chi tiết những chỗ ở và chỗ làm của cô ấy trong khoảng thời gian này. Mặc dù miêu tả phổ biến của những người quen biết Short và của những tác giả viết sách dựa trên tội ác có thật cho rằng Short là gái điếm, bồi thẩm đoàn của Los Angeles chứng minh rằng không hề có bằng chứng tồn tại nào cho thấy cô ấy đã từng là một gái điếm, và luật sư quận cũng cho rằng điều này xảy ra do nhầm lẫn với một người phụ nữ cùng tên. Một tin đồn được biết đến rộng rãi cho rằng Short không có khả năng quan hệ tình dục bởi vì một khuyết điểm bẩm sinh nào đó đã khiến cô ấy có "cơ quan sinh dục của em bé". Một tập tin của văn phòng luật thuộc quận Los Angeles ghi rằng những nhà điều tra đã thẩm vấn ba người đàn ông đã từng có quan hệ tình dục với Short, bao gồm cả sĩ quan cảnh sát ở Chicago - người cũng bị tình nghi trong vụ án. Những tập tin của FBI về vụ án cũng chứa một tuyên bố của một trong những người cho rằng là người yêu của Short. Được tìm thấy trong các tập tin của văn phòng luật Los Angeles và bản tổng kết vụ án của Sở Cảnh sát Los Angeles, khám nghiệm tử thi của Short cho thấy cô ấy có cơ quan sinh sản bình thường. Khám nghiệm tử thi của Short cũng ghi rằng Short chưa bao giờ có thai, ngược lại với những điều một số người khai báo trước và sau cái chết của cô ấy.