stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kim Sơn
Văn hóa - du lịch > Đặc sản Kim Sơn

Rượu Kim Sơn là một đặc sản tiêu biểu của địa phương, được coi là một trong những loại rượu ngon nhất Việt Nam. Rượu Kim Sơn được đưa vào nghị quyết phát triển du lịch của tỉnh cùng với các đặc sản khác của Ninh Bình như cá rô Tổng Trường, dứa Đồng Giao, dê núi, cơm cháy, gỏi cá mè,...
Miến lươn là một loại đặc sản khá thông dụng của người dân vùng biển. Miến lươn Phát Diệm và Bình Minh là những địa chỉ được coi là độc đáo vì được phục vụ khách du lịch.
Các đặc sản khác có thế mạnh phát triển tại vùng biển được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới như hải sản, cói, gạo, bún mọc,...
Văn hóa - du lịch > Nhà thờ Phát Diệm

Nhà thờ Phát Diệm là một quần thể công trình kiến trúc đá và gỗ nổi tiếng xây dựng từ năm 1875 đến năm 1899 (24 năm thì hoàn thành). Đây là một điểm đến quan trọng trong các tour du lịch Ninh Bình. Các di tích quốc gia khác được công nhận ở Kim Sơn như đền thờ Nguyễn Công Trứ nằm bên quốc lộ 10 thuộc xã Quang Thiện; chùa Đồng Đắc, đình Thượng Kiệm, đền Chất Thành, miếu, chùa Lạc Thiện và đền Như Độ.
Kiến trúc đá của Phương đình
Nhà thờ chính tòa Phát Diệm
Nhà thờ và phương đình
Cầu ngói
Văn hóa - du lịch > Cầu ngói Kim Sơn

Cầu ngói Kim Sơn gồm 3 cầu mái ngói mang dáng dấp đình làng, có kiến trúc "thượng đình hạ kiều" (tức phía trên là đình, phía dưới là cầu) bắc qua sông Ân và đều nối từ quốc lộ 10 cũ với các tuyến đường thông ra đê sông Đáy. Đó là cầu ngói Phát Diệm, cầu ngói Lưu Quang và cầu ngói Hòa Bình. Ba cây cầu ngói này làm cho huyện Kim Sơn có nét đặc trưng khác biệt so với các nơi khác ở vùng châu thổ sông Hồng vì là nơi có nhiều cầu ngói nhất ở Việt Nam.
Bài chi tiết: Cầu ngói Phát Diệm
Cầu ngói Phát Diệm là một trong những công trình cầu ngói độc đáo nhất ở Việt Nam, hình ảnh cầu đã được in trên tem bưu chính Việt Nam. Cầu nằm bắc qua sông Ân ở trung tâm thị trấn Phát Diệm. So với 5 cây cầu ngói cổ hiện còn lại ở Việt Nam, cầu ngói Phát Diệm có chiều dài khá lớn, 36 m, chia thành 3 nhịp, mỗi nhịp có 4 gian. Hai bên thân cầu ngói Phát Diệm có hai dãy lan can và cột đều bằng gỗ lim. Trên cầu là mái che cầu phong li tô, lợp ngói đỏ cổ truyền của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Lối đi hai đầu cầu có các bậc tam cấp. So với chùa Cầu Hội An và cầu ngói Thanh Toàn, cầu ngói Phát Diệm có dáng vẻ nhẹ nhàng và thanh thoát, thể hiện tài năng sáng tạo đặc biệt. Đây được đánh giá là cây cầu hiếm và có giá trị nghệ thuật cao nhất trong các loại cầu cổ ở Việt Nam. Cầu vừa có chức năng giao thông, vừa là một mái đình cổ kính, hơn nữa lại là điểm dừng chân tránh mưa nắng, nơi đôi lứa hẹn hò.
Cầu ngói Hòa Bình thuộc thôn Tuần Lễ, xã Như Hòa, huyện Kim Sơn. Cầu Hòa Bình với thân, lan can và trụ cầu có kiến trúc đá xanh nguyên khối thêm phần mái trên cầu. Mái nhà được ốp ngói mũi hài loại nhỏ. Các hoa văn họa tiết trên mái nhà và dầm nhà được làm theo hình dáng kiến trúc hài hòa đậm nét văn hóa Á Đông. Cầu là nơi nghỉ ngơi hóng mát cho người dân và du khách khi về đất này.
Cầu ngói Lưu Quang nằm giữa 2 cầu ngói trên, thuộc xã Quang Thiện cũng là dạng cầu đá xanh nguyên khối. Khác với 2 cầu ngói kia, cầu ngói Lưu Quang là cầu bằng, có mái thẳng, hệ thống lan can, cột và kèo bằng gỗ lim. Trên mái ngói không đắp rồng lượn như cầu Hòa Bình.
Dân gian có câu "cầu Nam, chùa Bắc, đình Đoài" để ca ngợi vẻ đẹp kiến trúc những cây cầu cổ ở xứ Sơn Nam, trong đó có cầu ngói Phát Diệm, cầu ngói Lưu Quang, cầu ngói Hòa Bình ở Kim Sơn, cầu Trà Là, cầu Ninh Bình ở thành phố Ninh Bình và cầu Đông ở cố đô Hoa Lư.
Văn hóa - du lịch > Di tích đền thờ Triệu Quang Phục

Triệu Việt Vương (tên thật là Triệu Quang Phục), là một vị vua Việt Nam cai trị từ năm 548 đến năm 571. Ông có công kế tục Lý Nam Đế đánh đuổi quân xâm lược nhà Lương, giữ nền độc lập cho nước Vạn Xuân. Năm 571, ông bị Lý Phật Tử đánh úp và thua trận. Ông tự tử ở cửa sông Đáy, ngày nay vùng này là các huyện Yên Khánh, Kim Sơn, Nghĩa Hưng.
Ninh Bình hiện là tỉnh có nhiều đền thờ Triệu Việt Vương nhất, đặc biệt các đền thờ tập trung ở 2 huyện ven biển Kim Sơn và Yên Khánh. Huyện Kim Sơn nay nằm ở cửa sông Đáy, có rất nhiều đền thờ Triệu Việt Vương như: đình Chất Thành (Chất Bình), đình làng Kiến Thái (Kim Chính), miếu Thượng (Thượng Kiệm), đền Ứng Luật (Quang Thiện), đình làng Chỉ Thiện (Xuân Chính),...
Văn hóa - du lịch > Bãi Ngang - Cồn Nổi

Kim Sơn có 18 km bờ biển nằm giữa hai cửa sông lớn là sông Đáy và sông Càn với những biến đổi kiến tạo địa chất diễn ra mạnh mẽ. Toàn bộ khu vực bãi ngang gồm thị trấn Bình Minh, các xã: Kim Đông, Kim Hải, Kim Trung, đảo Cồn Nổi và vùng biển Ninh Bình đã được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Tại đây thiên nhiên, sự sống còn đa dạng và hoang sơ, thuận lợi phát triển loại hình du lịch sinh thái đồng quê. Thắng cảnh khu vực ven biển Kim Sơn nằm trong quy hoạch du lịch của tỉnh Ninh Bình bao gồm bãi biển, rừng phòng hộ, các đảo Cồn Nổi, Cồn Mờ, cửa sông Đáy, cảnh quan đê biển, khu vực nuôi trồng và khai thác thủy hải sản...
Vùng Bãi Ngang - Kim Sơn có tiềm năng rất lớn về du lịch sinh thái đồng quê, tham quan và tìm hiểu về thế giới tự nhiên. Là nơi cư trú của những loài chim, có khoảng 200 loài chim, trong đó có gần 60 loài chim di cư, hơn 50 loài chim nước. Nhiều loài quý hiếm được ghi trong sách đỏ thế giới như: mòng bể, cò mỏ thìa, cò trắng bắc,... Sinh cảnh đặc sắc nơi đây là những cánh rừng ngập mặn rộng hàng ngàn ha, đầm lầy mặn, bãi bồi ven biển và cửa sông. Những cánh rừng này được ví như bức tường xanh bảo vệ đê biển, làng xóm khỏi bị tàn phá bởi gió bão, nước biển dâng, và cả thảm hoạ sóng thần nếu xảy ra.
Thông tin quy hoạch về Khu du lịch Cồn Nổi
Cồn Nổi - Kim Sơn có diện tích gần 1000 ha, nằm cách bờ biển Ninh Bình 8 km. Cồn được phát hiện năm 2003 bởi một thủy thủy tên Trần Văn Thông - người Ninh Bình, khi tàu của ông bị mắc cạn nơi đây. Ngay sau đó, ông đề xuất với địa phương xin được thực hiện dự án trồng phi lao chắn sóng và nuôi trồng thủy sản tại đây. Đảo Cồn Mờ cũng nằm trong hải phận tỉnh Ninh Bình, cách bờ biển Kim Sơn khoảng 5 km, về phía Đông Đông Nam, có diện tích xấp xỉ 3 km² đã và đang được khai thác để trồng rừng ngập mặn trên đảo và rừng chắn sóng xung quanh.
Thị trấn Bình Minh
Rừng ngập mặn Kim Sơn
Quai đê lấn biển
Những đầm tôm
Cồn Nổi
Cồn Nổi
Cồn Nổi
Cồn Nổi
Văn hóa - du lịch > Rừng ngập mặn Kim Sơn

Rừng ngập mặn Kim Sơn (Ninh Bình) được chính phủ Việt Nam, Nhật Bản và Ban quản lý rừng phòng hộ Ninh Bình trồng từ năm 1995 với hai loại cây ban đầu là sú và vẹt. Hiện nay thì các loài cây chính của rừng là cây bần chua, cây đước, cây trang, cây mắm biển và cây bần trắng. Tổng diện tích rừng Kim Sơn gần 1300 ha, chủ yếu được trồng ở những bãi bồi ven biển. Với vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thiên nhiên và đa dạng sinh học, nơi đây được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới châu thổ sông Hồng. Bãi ngang Kim Sơn được Tổ chức BirdLife đánh giá là vùng đất ngập nước có tầm quan trọng ở vùng ven biển đồng bằng Bắc Bộ, được kiến nghị công nhận là khu Ramsar do đáp ứng các tiêu chí: tập trung nhiều kiểu đất ngập nước còn khá nguyên trạng đặc trưng cho vùng cửa sông ven biển Bắc Bộ, là nơi tập trung chim nước với số lượng gần 28.000 cá thể.
Việc bảo tồn đa dạng sinh học vùng lõi gắn liền với việc bảo tồn rừng ngập mặn và những bãi bồi ven biển, cửa sông. Không giống như các khu bảo tồn trong nội địa, vùng lõi trong khu dự trữ sinh quyển này vẫn thường xuyên chịu sức ép của việc khai thác và đánh bắt thủy sản. Rừng ngập mặn là nơi nuôi dưỡng sinh đẻ của các loài hải sản. Như một vườn ươm cho sự sống của biển, rừng ngập mặn cung cấp nguồn lợi thủy sản phong phú cùng với 500 loài động thực vật thủy sinh và cỏ biển cung cấp nhiều loài thủy hải sản có giá trị kinh tế cao như tôm, cua, cá biển, trai, sò,...
Từ năm 2002, khi phong trào nuôi tôm sú vùng bãi bồi phát triển mạnh, con người đã khai phá đất ven biển, chặt phá rừng phòng hộ để làm đầm trái phép. Trước thực trạng này, các ngành chức năng đã nghiên cứu các mô hình xây dựng rừng phòng hộ ven biển và các mô hình lâm ngư kết hợp. Nổi bật là các mô hình trồng rừng ngập mặn phòng hộ đê biển và trồng cây bờ bao do Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam nghiên cứu, triển khai.
Văn hóa - du lịch > Hải đăng Cồn Mờ

Đài quan sát Cồn Mờ còn được gọi là Hải đăng Cồn Mờ, tọa lạc trên đảo Cồn Mờ thuộc vùng biển Ninh Bình, cách đảo Cồn Nổi 3 km về hướng Nam. Đài quan sát Cồn Mờ được xây dựng năm 2023 với kiến trúc chia thành 3 phần: đế, thân và tháp.
Phần đế: mặt bằng hình bát giác, chu vi 86 m, đường kính 28 m, cao 2.4 m, là kho chứa hàng và bể chứa nước ngọt.
Phần thân: mặt bằng hình bát giác, đường kính 18 m, gồm 2 tầng, mỗi tầng cao 3.6 m, đảm bảo chứa được 60 người bao gồm 10 chiến sĩ làm việc thường trực khi tránh bão.
Phần tháp: mặt bằng hình bát giác, đường kính 9 m, gồm 3 tầng, mỗi tầng cao 3 m.
Ngoài chức năng định vị, dẫn đường cho tàu thuyền qua lại, hải đăng Cồn Mờ còn là ngọn đèn đánh dấu tọa độ bãi cạn, làm điểm tựa cho ngư dân Việt Nam khai thác, đánh bắt hải sản trong đêm tối giữa đại dương bao la.
Giao thông

Huyện Kim Sơn có Quốc lộ 10 cũ, Quốc lộ 10 mới và Quốc lộ 21B đi xuyên ngang qua 11 xã ở phía Bắc. Quốc lộ 12B từ Cồn Nổi đi qua các xã phía Nam. Phía Bắc huyện có Tỉnh lộ 481D nối từ ngã ba Quy Hậu tới đò 10 sang Nam Định.
Hệ thống giao thông đường thủy rất thuận lợi với 2 tuyến quốc gia qua sông Đáy và sông Vạc. Các tuyến đường thủy khác qua sông Càn, sông Ân Giang, sông Vực, sông Cà Mau, sông Hoành Trực,...
Kim Sơn có các cảng và các bến đò đường thủy sau:
Cảng Kim Đài: Tại Ngã ba sông Đáy và sông Vạc, thuộc xã Đồng Hướng.
Cảng Phát Diệm: Nằm bên hữu sông Vạc, thuộc địa bàn thị trấn Phát Diệm.
Cảng tổng hợp Kim Sơn: Xây dựng bên hữu sông Đáy, tại khu neo đậu tránh, trú bão (từ Kim Đông đến Kim Tân) huyện Kim Sơn, quy mô 500 tàu thuyền.
Cảng biển Ninh Bình được xây dựng ở cửa sông Đáy và cồn Nổi
Các bến cảng sông khác: bến cảng Trì Chính.
Danh nhân

Trần Đại Quang: Cố Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Trần Quốc Tỏ, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an.
Trung tướng Phạm Quốc Cương -Tư lệnh Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động.
Nghệ sĩ nhân dân Quốc Hương (1920-1987)
Kết nghĩa

Huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu, Việt Nam.
Hoạt động tắm biển ở cồn Nổi
Riotuerto

| Riotuerto Riotuerto |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ
 Vị trí của Riotuerto

Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng: Cantabria
Tỉnh: Cantabria
Quận (comarca): Trasmiera
Thủ phủ: Riotuerto
Chính quyền
 • Thị trưởng: Alfredo Madrazo (RPC)
Diện tích
 • Đất liền: 39,10 km2 (15,10 mi2)
Độ cao: 70 m (230 ft)
Dân số (2007)
 • Tổng cộng: 1,511
 • Mật độ: 38,7/km2 (100/mi2)
Múi giờ: UTC+1
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 39682
Ngôn ngữ bản xứ: Tiếng Tây Ban Nha
Năm mật độ dân số: 2007
Riotuerto là một đô thị trong tỉnh Cantabria, Tây Ban Nha.
Cao Xuân Dục

Cao Xuân Dục (chữ Hán: 高春育; tự là Tử Phát, hiệu Long Cương Cổ Hoan Đông Cao; 1843–1923) là một quan đại thần của triều đình nhà Nguyễn, Việt Nam, từng làm tổng đốc, thượng thư và Đông các đại học sĩ, tổng tài Quốc sử quán.
| Cao Xuân Dục |
| --- | --- |

Thông tin chung
Sinh: 1843 Diễn Châu , Nghệ An
Mất: 1923 (79 - 80 tuổi)
Nghề nghiệp: tổng đốc  , thượng thư
Tiểu sử

Cao Xuân Dục sinh năm 1843 tại thôn Thịnh Mỹ (Thịnh Khánh), xã Cao Xá, huyện Đông Thành, phủ Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Cao Xuân Dục nổi tiếng thông minh từ nhỏ, khi theo học được thầy dạy yêu mến, gả cho con gái. Nhưng về đường khoa cử, Cao Xuân Dục lại khá lận đận, muộn mằn, mãi đến năm ông 34 tuổi (1876) mới đỗ Cử nhân, năm sau đi thi Hội lại bị trượt. Từ sau đó trở đi, Cao Xuân Dục không tiếp tục con đường cử tử nữa, mà bước chân vào chính trường với chức quan đầu tiên là Hậu bổ Quảng Ngãi.
Trong quá trình làm quan, ông đã trải qua những chức:
Biện lư Bộ Hình (1883)
Án sát Hà Nội (1883)
Bố chính Hà Nội (1884)
Tuần phủ Hưng Yên (1889)
Tổng đốc Sơn Tây - Hưng Hóa - Tuyên Quang (1889)
Khâm sai Chủ khảo trường thi Hương Hà Nam (1894)
Tổng đốc Định Ninh (1896)
Phong tước Kiên Giang Quận công (1898)
Phó Tổng tài Quốc Sử Quán (1898)
Tổng tài Quốc Sử Quán (1903)
Chủ khảo trường thi Hội (1901), quản Quốc Tử Giám
Thượng thư Bộ Học (1907)
Cơ mật viện Đại thần - Phụ chính Đại thần
Phong hàm Thái tử Thiếu bảo (1908)
Phong tước An Xuân tử (1911)
Về hưu với hàm Đông các Đại học sĩ (1913).
Đông các Đại học sĩ là một trong Tứ trụ Triều đình, bốn vị quan lớn có nhiệm vụ bàn bạc với vua những chuyện quan trọng trong việc giữ gìn cơ sở đất nước. Đông các Đại học sĩ có nhiệm vụ lập dựng các văn thư quan trọng, coi sóc việc tuyển chọn nhân sự của triều đình.
Khi Trương Như Cương theo Pháp muốn làm Phó vương, bắt các quan trong triều phải ký vào biểu dâng lên Vua, Cao Xuân Dục đã không nghe theo, còn đề vào mấy câu:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  天 無 二 日  國 無 兩 王  臣 高 春 育  不 可 記  |  Thiên Vô Nhị Nhật Quốc Vô Lưỡng Vương Thần Cao Xuân Dục Bất Khả Ký |  Trời không có hai mặt trời Nước không có hai vua Thần Cao Xuân Dục Không thể ký |
Do đó mà ông bị gièm, giáng chức về làm Tri phủ huyện Quốc Oai .
Cao Xuân Dục qua đời năm 1923, thọ 81 tuổi.
Tại thành phố Vinh, ngày 6 tháng 12 năm 2012, có cuộc hội thảo khoa học Lưu trữ 2012-12-09 tại Wayback Machine về đóng góp của Cao Xuân Dục trong nền văn học Việt Nam.
Gia đình

Một số người con của Cao Xuân Dục cũng đã thành đạt:
Cao Xuân Tiếu, Phó bảng khoa Ất Mùi (1895), làm quan đến Thượng thư,
Cao Xuân Khôi, Tú tài (1905),
Cao Xuân Thọ, Cử nhân (1911), làm quan Tri phủ,
Cao Ngọc Anh (tên thật là Cao Thị Hòa), nhà thơ.
Đặng Văn Thụy, con rể (cưới bà Cao Thị Bích, con gái ông), Đình nguyên Hoàng giáp năm Giáp Thìn (1904), làm quan đến chức Tế tửu.
Hoàng Tăng Bí, con rể (cưới bà Cao Thị Thuyên, con gái ông), Phó bảng khoa Canh Tuất (1910)
Lê Xuân Mai, con rể (cưới bà Cao Thị Trâm, con gái ông), Phó bảng khoa Canh Tuất (1910), Tri huyện Mộ Đức, Tri phủ Tư Nghĩa.
Các người thành đạt trong hàng cháu của ông có:
Cao Xuân Tảo (con trai trưởng ông Cao Xuân Tiếu), cử nhân (1912), làm quan Tá lư Bộ Lễ, sinh năm 1892, mất năm 1935.
Cao Xuân Huy (con trai út ông Cao Xuân Tiếu), Giáo sư Triết học phương Đông và văn học Trung quốc ở Hà Nội, giải thưởng Hồ Chí Minh, sinh năm 1900, mất năm 1983.
Hoàng Minh Giám, cháu ngoại (con ông Hoàng Tăng Bí), giữ các chức vụ Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Việt Nam.
Đặng Văn Hướng, cháu ngoại (con ông Đặng Văn Thụy), đỗ Phó bảng, từng làm Tổng đốc Nghệ An trong nội các Trần Trọng Kim, Quốc vụ khanh trong Chính phủ Hồ Chí Minh.
Các người thành đạt trong hàng chắt ông có:
Cao Xuân Hạo (con ông Cao Xuân Huy, cháu ông Cao Xuân Tiếu), nhà ngôn ngữ học nổi tiếng.
Đặng Văn Việt (con ông Đặng Văn Hướng), Trung tá Quân đội Nhân dân Việt Nam, người được mệnh danh là "Hùm xám đường số 4" vào năm 1950, đồng thời cũng là một nhà văn và dịch giả.
Đặng Thị Tâm (con ông Đặng Văn Hướng), Giáo sư Tiến sĩ ngành Tâm lý trẻ em
Đặng Văn Ký (con ông Đặng Văn Hướng), Giáo sư Tiến sĩ ngành Công nghệ chất dẻo
Hoàng Vĩnh Giang (con ông Hoàng Minh Giám), Anh hùng Lao động, Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Ủy ban Olympic Việt Nam
Ông Cao Xuân Vỹ (1920-2013, con ông Cao Xuân Tảo, cháu ông Cao Xuân Tiếu) Tổng Giám đốc Thanh niên Cộng hòa, chế độ VNCH đệ nhất.
Nhận xét

Phó giáo sư Chương Thâu (Quốc Triều Chính Biên Toát Yếu) có viết:
Cao Xuân Dục rất có ý thức sưu tầm bảo lưu sách cổ, trong thời gian làm quan khắp nơi, cụ dày công tìm kiếm thuê người chép lại những bộ sách quý hiếm, xây dựng nên Long Cương Bảo tàng Thư viện, một trong vài thư viện lớn bậc nhất ở Nghệ Tĩnh (cùng với Mộng Thương thư trai của gia đình Nguyễn Chi ở Can Lộc).
Tại Thành phố Hồ Chí Minh có một con đường (trước là đường Cần Giuộc, ở Quận 8, gần cầu Chà Và trên đường đi ra phía cầu Nhị Thiên Đường) được đặt tên ông.
Tác phẩm

Cao Xuân Dục tham gia soạn thảo các sách:
Đại Nam thực lục (ghi sử 1883-1888),
Quốc triều tiền biên toát yếu (ghi sử các chúa Nguyễn từ Nguyễn Kim đến hết Chúa Nguyễn Phúc Dương),
Quốc triều chính biên toát yếu (ghi sử nhà Nguyễn từ khi vua Gia Long lên ngôi (1802) đến năm Đồng Khánh thứ 3 (1889),
Đại Nam Nhất Thống Chí (địa chí Trung Bộ - Duy tân - 1910),
Đại Nam Dư Địa Chí Ước Biên (Trung và Bắc Bộ),
Quốc Triều Luật Lệ Toát Yếu (Duy Tân 1907-1916),
Quốc triều khoa bảng lục (ghi chép tên họ, quê quán người thi đỗ),
Quốc Triều Hương Khoa Lục (ghi chép tên họ, quê quán người thi đỗ).
Ngoài ra ông còn biên tập:
Bộ Nhân Thế Tu Tri (1901 - 8 tập 900 trang) trích trong Kinh Sử những lời hay ý đẹp nhằm giúp giáo dục con người tu dưỡng, sửa mình và mưu sinh;
Long Cương Văn Đối;
Long Cương Bát Thập Thọ Ngôn;
Long Cương Đối Liên;
Long Cương lai hạ tập;
Long Cương hưu đình hiệu tần;
Hà Nam trường hương thi văn tuyển;
Hạ Thọ Liên;
Hạ Ngôn đăng lục.
Chú thích

↑  Tượng thờ tại Động Hoàng xá
↑  Cao xuân Dục - Nhà văn hoá lớn cận đại - PGS TS Sử học Chương Thâu
Tổng đốc Nam Định - Cao Xuân Dục, trong buổi lễ xướng danh kỳ thi Hương ở Nam Định năm 1897
Quan chánh chủ khảo Nguyễn Tuyên (áo sáng) cùng toàn quyền tổng thống đại thần Paul Doumer và phó chủ khảo Cao Xuân Dục (áo tối) nhận lễ bái của cống sĩ đăng khoa, trường thi hương Nam Định năm 1897.
YouTuber ảo

Một vtuber sử dụng theo dõi tay
YouTuber ảo (バーチャルユーチューバー, bācharu yūchūbā?) hay VTuber (ブイチューバー, buichūbā?) là những nghệ sĩ giải trí trực tuyến sử dụng hình đại diện ảo được tạo bằng đồ họa máy tính và công nghệ ghi lại chuyển động. Một xu hướng kỹ thuật số bắt nguồn từ Nhật Bản vào giữa những năm 2010; phần lớn VTuber là những YouTuber nói tiếng Nhật hoặc những online streamer sử dụng thiết kế avatar lấy cảm hứng từ anime. Tính đến năm 2020, đã có hơn 10.000 VTuber đang hoạt động. Bất chấp tên gọi của họ, các YouTuber ảo không độc quyền trên YouTube mà còn trên các nền tảng như Niconico, Twitch và bilibili.
Nghệ sĩ giải trí đầu tiên sử dụng cụm từ "YouTuber ảo" là Kizuna AI, cô bắt đầu tạo nội dung trên YouTube vào cuối năm 2016. Sự nổi tiếng của cô đã làm dấy lên một xu hướng VTuber ở Nhật Bản và thúc đẩy việc thành lập các cơ quan chuyên môn để quảng bá họ, bao gồm Hololive Production và Nijisanji. Các fansub và các VTuber nói tiếng nước ngoài đã đánh dấu sự gia tăng phổ biến quốc tế của xu hướng này. YouTuber ảo đã xuất hiện trong các chiến dịch quảng cáo trong nước ở Nhật Bản và đang phá vỡ các kỷ lục thế giới liên quan đến phát trực tiếp.
Tổng quan

YouTuber ảo hay còn gọi là VTuber là những người giải trí trực tuyến, thường là những YouTuber hoặc online streamer nói tiếng Nhật. Họ sử dụng hình đại diện (avatar) được tạo bằng các chương trình như Live2D, khắc họa các nhân vật được thiết kế bởi các họa sĩ trực tuyến. VTuber được coi là có sức hấp dẫn lớn ở chỗ họ không bị ràng buộc bởi những giới hạn về thể chất và nhiều người trong số họ tham gia vào các hoạt động không bị giới tính hay giới tính xã hội ngoài đời thực hạn chế. VTuber gắn liền với văn hóa đại chúng và mỹ học Nhật Bản, chẳng hạn như anime và manga và nhân hóa moe với các đặc điểm của con người hoặc phi con người. Một số VTubers là những nhân vật được nhân hóa, chẳng hạn như động vật.
Theo BBC, họ độc đáo ở chỗ nội dung của họ "không liên quan trực tiếp đến các vấn đề của một cá nhân hoặc danh tính thực sự" và sự phổ biến của các VTuber trên toàn thế giới là do "cơ sở khách hàng lớn bên ngoài Nhật Bản, những người yêu thích văn hóa Nhật Bản và phim hoạt hình”.
Tổng quan > Công nghệ

Hình đại diện của VTuber thường được làm động bằng cách sử dụng webcam và phần mềm, giúp ghi hình chuyển động, biểu cảm và cử động miệng của người phát trực tiếp và ánh xạ chúng thành mô hình hai hoặc ba chiều. Cả chương trình miễn phí và trả phí cho công nghệ này đều đã được phát triển, với một số chương trình có khả năng vận hành mà không cần webcam (mặc dù có hoạt ảnh được xác định trước) và một số cũng hỗ trợ phần cứng thực tế ảo hoặc thiết bị theo dõi tay như Leap Motion. Phần mềm hoạt hình Live2D rất được ưa chuộng để tạo mô hình hai chiều, trong khi các chương trình như VRoid Studio đôi khi cũng được dùng để phục vụ cho tạo mô hình ba chiều. Các mô hình có thể có giá lên tới 2.000 đô la Mĩ tùy thuộc vào mức độ chi tiết của chúng. Một mô hình có thể được ủy quyền để thiết kế từ những người làm nghề tự do trên các website như Fiverr. Các studio nghệ thuật đặc biệt cũng mọc lên.
Lịch sử

Việc sử dụng hình đại diện CG đầu tiên cho mục đích làm vlog trên YouTube là của Ami Yamato, người đã bắt đầu tạo các video như vậy vào năm 2011. Tuy nhiên, phong cách này không được phổ biến, cũng không phải là thuật ngữ "YouTuber ảo" được sử dụng, cho đến khi Kizuna AI xuất hiện vào năm 2016. Vào cuối năm 2017, cô đã nhận được một sự nổi tiếng lớn, tăng từ 200.000 đến hơn 2.000.000 lượt đăng ký chỉ trong 10 tháng. Sự nổi tiếng bất ngờ của cô đã làm dấy lên một xu hướng của VTuber, với ước tính số lượng lên đến 4.000 người vào năm 2018.
Lịch sử > Tiền nhiệm

Vào ngày 12 tháng 2 năm 2010, nhà sản xuất tiểu thuyết trực quan Nitroplus bắt đầu tải video lên kênh YouTube của mình với phiên bản 3D hoạt hình của linh vật Super Sonico, linh vật này nói với khán giả về bản thân mình hoặc về các bản phát hành liên quan đến công ty. Vào ngày 13 tháng 6 năm 2011, vlogger Nhật Bản có trụ sở tại Vương quốc Anh là Yamato Ami đã đăng tải video đầu tiên của mình, thể hiện trong video là một hình đại diện ảo đang nói chuyện với chiếc máy ảnh. Vào năm 2012, công ty Nhật Bản Weathernews Inc. đã ra mắt một nhân vật kiểu vocaloid có tên là Weatheroid Type A Airi trên SOLiVE24, một chương trình phát trực tiếp 24 giờ về thời tiết trên Nico Nico Douga, trên YouTube và trang web của họ. Năm 2014, Airi có chương trình solo của riêng mình vào thứ Năm hàng tuần và bắt đầu phát sóng trực tiếp với tính năng ghi hình chuyển động.
Lịch sử > Đột phá

Vào cuối năm 2016, Kizuna AI, VTuber đầu tiên đạt được mức độ nổi tiếng đột phá, đã ra mắt lần đầu tiên trên YouTube. Cô ấy là người đầu tiên kiếm tiền và sử dụng thuật ngữ YouTuber ảo. Được tạo ra bởi công ty sản xuất kỹ thuật số Activ8 và do Nozomi Kasuga lồng tiếng, Kizuna AI đã tạo ra cảm giác "thân mật thực sự" với người hâm mộ, khi mà cô ấy trả lời các câu hỏi của họ. Trong vòng mười tháng, cô đã có hơn hai triệu người đăng ký và sau đó trở thành đại sứ văn hóa của Tổ chức Du lịch Quốc gia Nhật Bản. Sự nổi tiếng của Kizuna AI có thể là do sự quá bão hòa của các YouTuber webcam truyền thống và cũng vì những khía cạnh của nhân vật mà khán giả không ngờ tới. Chẳng hạn, tuy có vẻ ngoài thân thiện, Kizuna AI lại thường xuyên chửi thề trong video chơi game của mình khi cô ấy bực bội.