stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nghệ thuật Byzantine
Các giai đoạn lịch sử > Nghệ thuật Byzantine thời kì đầu

Hai sự kiện có tầm quan trọng cơ bản đối với sự phát triển độc đáo của nghệ thuật Byzantine. Đầu tiên, Bản sắc lệnh của Milan, do các hoàng đế Constantine I và Licinius ban hành năm 313, cho phép thờ phượng Kitô giáo, và dẫn đến sự phát triển hoành tráng của nghệ thuật Kitô giáo. Thứ hai, sự cống hiến của Constantinople năm 330 đã tạo ra một trung tâm nghệ thuật cách tân tuyệt vời cho vùng phía đông của Đế quốc, và cũng là món quà đặc biệt dành cho Kitô giáo. Các trường phái nghệ thuật truyền thống khác phát triển hưng thịnh ở các thành phố đối thủ của  Constantinople như  Alexandria, Antioch và Rome, nhưng mãi cho đến khi tất cả các thành phố này sụp đổ - hai thành phố đầu tiên vào tay Ả Rập và Rome vào tay người Goth - Constantinople mới thiết lập được thế độc tôn cho mình.
Constantine đã cống hiến hết mình cho việc trang trí Constantinople, tô điểm các khu vực trong  thủ đô bằng những bức tượng cổ  và xây dựng một quảng trường vĩ đại được tô điểm bằng một cây cột làm bằng đá pocfia, phía trên cây cột đó là bức tượng của chính ông. Các nhà thờ lớn ở Constantinopolitan được xây dựng dưới thời Constantine và con trai của ông, Constantius II, bao gồm các nền tảng ban đầu của Hagia Sophia và Church of the Holy Apostles..
Dự án thi công công trình  tiếp theo ở Constantinople được tài trợ bởi Theodosius I. Tượng đài duy nhất còn sót lại của thời kỳ này là bức the obelisk and base được Theodosius dựng lên bên trong Hippodrome  với đĩa bạc lớn mang tên Missorium of Theodosius I, đại diện cho các ví dụ kinh điển của cái được gọi là "Phục hưng Theodosian". Nhà thờ của tuổi đời cao nhất còn  tồn tại ở Constantinople là Vương cung thánh đường Thánh John tại Tu viện Stoudios, được xây dựng vào thế kỷ V.
Do việc trùng tu và phá hủy diễn ra liên tục, tương đối ít di tích Constantinopolitan của thời kỳ đầu này còn tồn tại. Tuy nhiên, sự phát triển hoành tráng  của nghệ thuật Byzantine thời kì đầu vẫn có thể được tìm thấy thông qua các kiến trúc còn sót lại ở các thành phố khác. Ví dụ, các nhà thờ đầu tiên quan  được tìm thấy ở Rome (bao gồm Santa Sabina và Santa Maria Maggiore), và ở Thessaloniki (Rotunda và Acheiropoietos Basilica).
Một số bản thảo quan trọng đã được biên dịch cả thiêng liêng lẫn thế tục, vẫn tồn tại từ thời kỳ đầu đến nay. Các nghệ sĩ trong giai đoạn này, bao gồm Virgil (được đại diện bởi bức Vergilius Vaticanus  và Vergilius Romanus)  và Homer (được đại diện bởi bứcAmbrosian Iliad), được minh họa bằng các bức tranh tường thuật. Các bản thảo Kinh Thánh được đã biên dịch trong thời kỳ này chỉ tồn tại trong các mảnh vỡ: ví dụ, mảnh Quedlinburg Itala là một mảnh nhỏ của bản sao hoàn thiện của tác phẩm  1 Kings.
Nghệ thuật Byzantine thời kỳ đầu cũng được đánh dấu bằng sự khai thác triệt để nghệ thuật điêu khắc ngà voi.  Tranh xếp bằng ngà voi (diptychs), thường được làm một cách công phu, và thường được tặng cho các tân đại sứ tại đại sứ quán. Đĩa bạc là một hình thức quan trọng khác của nghệ thuật thượng lưu: Mộtt trong số những thứ xa hoa nhất từ thời kỳ này là Missorium of Theodosius I. Sarcophagi tiếp tục được sản xuất với số lượng lớn.
Các giai đoạn lịch sử > Thời kì Justinian I

Những thay đổi đáng kể trong nghệ thuật Byzantine xảy ra trong triều đại của Justinian I (527-565). Justinian dành phần lớn tài nguyên, thời gian, công sức để tái chiếm Ý, Bắc Phi và Tây Ban Nha. Ông cũng đặt nền móng cho chủ nghĩa quân chủ chuyên chế cho đế quốc thuộc nhà nước Byzantine, pháp điển hóa luật pháp và dùng thiết quân luật áp đặt quan điểm tôn giáo lên toàn thể thần dân của mình.
Một thành phần quan trọng trong dự án cải tạo đế quốc của Justinian là chương trình xây dựng quy mô lớn, được mô tả trong cuốn sách "the Buildings", được viết bởi nhà sử học thuộc vương triều Justinian, Procopius. Justinian đã cải tạo, xây dựng lại hoặc thành lập một số nhà thờ mới ở Constantinople, bao gồm Hagia Sophia, đã bị phá hủy trong cuộc bạo loạn Nika, Nhà thờ các Tông đồ, và Nhà thờ Saints Sergius và Bacchus. Justinian cũng đã xây dựng một số nhà thờ và công sự bên ngoài thủ đô, bao gồm Tu viện Saint Catherine trên Núi Sinai ở Ai Cập, Vương cung thánh đường Thánh Sofia ở Sofia và Vương cung thánh đường Thánh John ở Ephesus.
Một số nhà thờ lớn của thời kỳ này đã được xây dựng tại các tỉnh bởi các giám mục địa phương, bắt chước các nền tảng Constantinopolitan mới. Vương cung thánh đường San Vitale ở Ravenna, được xây dựng bởi Đức cha Maximianus.  Vương cung thánh đường San Vitale khoác lên mình vẻ đẹp lung linh của  những bức khảm về Justinian và hoàng hậu của ông, Theodora, mặc dù cả hai chưa từng đến thăm nhà thờ. Nhà thờ Euphrasian ở Poreč  cũng rất đáng chú ý.
Những công cuộc khai quật khảo cổ thế kỷ 19 và 20 đã thu về được một lượng lớn các bức tranh khảm Byzantine đời đầu ở Trung Đông. Các tỉnh phía đông của Đông La Mã và sau đó là Đế chế Byzantine được thừa hưởng một truyền thống nghệ thuật mạnh mẽ từ thời Cổ đại. Nghệ thuật khảm của Kitô giáo phát triển mạnh ở khu vực này từ thế kỷ thứ IV  trở đi. Truyền thống làm tranh khảm được thực hiện trong thời đại Umayyad cho đến cuối thế kỷ thứ 8. Những ví dụ quan trọng nhất còn sót lại là Bản đồ Madaba, bức tranh khảm  Núi Nebo, Tu viện Saint Catherine và Nhà thờ St Stephen ở thành phố cổ Kastron Mefaa (nay là Umm ar-Rasas).
Các bản thảo Kinh Thánh đầu tiên được trang trí có niên đại từ nửa đầu thế kỷ thứ sáu, đáng chú ý nhất là  Vienna Genesis, Rossano Gospels, và Sinope Gospels. Vienna Dioscurides là một chuyên luận thực vật được minh họa xa hoa, thường được dùng làm quà cho các quý tộc Byzantine Julia Anicia.
Các tác phẩm điêu khắc ngà voi quan trọng của thời kỳ này bao gồm ngà voi Barberini, được cho là tác phẩm điêu khắc chân dung Justinian, và ngà Archangel trong Bảo tàng Anh. Đĩa bạc tiếp tục được trang trí với những cảnh được vẽ từ thần thoại cổ điển; ví dụ, một chiếc đĩa được trưng bày bên trong Cabinet des Médailles, Paris, mô tả lại sự kiện Hercules đang tay không chiến đấu với con sư tử Nemean.
Các giai đoạn lịch sử > Cuộc khủng hoảng thế kỷ thứ bảy

Thời đại của Justinian được theo sau bởi một sự suy giảm chính trị, vì hầu hết các cuộc chinh phạt của Justinian đã bị mất và Đế quốc phải đối mặt với cuộc khủng hoảng cấp tính với các cuộc xâm lược của người Avars, Slavs, Ba Tư và Ả Rập trong thế kỷ thứ 7. Constantinople cũng bị phá hủy bởi xung đột tôn giáo và chính trị.
Các dự án hoành tráng còn tồn tại quan trọng nhất trong thời kỳ này được thực hiện bên ngoài thủ đô. Nhà thờ Hagios Demetrios ở Thessaloniki đã được xây dựng lại sau một vụ hỏa hoạn vào giữa thế kỷ thứ bảy. Các phần mới bao gồm khảm được thực hiện theo phong cách trừu tượng đáng chú ý. Nhà thờ Koimesis ở Nicaea (Iznik ngày nay), bị phá hủy vào đầu thế kỷ 20 nhưng được ghi lại qua các bức ảnh, cho thấy sự tồn tại đồng thời của một phong cách trang trí nhà thờ cổ điển hơn. Các nhà thờ ở Rome, vẫn là lãnh thổ của Byzantine trong thời kỳ này, cũng bao gồm các chương trình trang trí quan trọng còn sót lại, đặc biệt là Santa Maria Antiqua, Sant'Agnese fuori le mura và Nhà thờ San Venanzio ở San Giovanni ở Laterano. Các nghệ nhân khảm Byzantine có lẽ cũng góp phần vào việc trang trí các di tích đầu tiên của Umayyad, bao gồm Mái vòm đá ở Jerusalem và Nhà thờ Hồi giáo Lớn Damascus.
Các tác phẩm nghệ thuật xa xỉ quan trọng từ thời kỳ này bao gồm các tấm David bạc, được sản xuất dưới triều đại của Hoàng đế Heraclius, và mô tả các cảnh trong cuộc đời của vua David Do Thái. Các bản thảo còn sót lại đáng chú ý nhất là các sách phúc âm Syriac, như cái gọi là Kinh thánh Syriac của Paris. Tuy nhiên, Bàn Canon London chứng kiến việc tiếp tục sản xuất những cuốn sách phúc âm xa hoa bằng tiếng Hy Lạp.
Thời kỳ giữa Justinian và iconoclasm đã chứng kiến những thay đổi lớn trong vai trò xã hội và tôn giáo của hình ảnh trong Byzantium. Sự tôn kính của acheiropoieta, hay những hình ảnh thần thánh "không phải do bàn tay con người tạo ra" đã trở thành một hiện tượng quan trọng, và trong một số trường hợp, những hình ảnh này được ghi nhận là cứu các thành phố khỏi sự tấn công của quân đội. Vào cuối thế kỷ thứ bảy, một số hình ảnh của các vị thánh đã được xem là "cửa sổ" mà qua đó người ta có thể giao tiếp với hình vẽ được mô tả. Proskynesis trước khi hình ảnh cũng được chứng thực trong các văn bản từ cuối thế kỷ thứ bảy. Những phát triển này đánh dấu sự khởi đầu của một nền thần học của các biểu tượng.
Đồng thời, cuộc tranh luận về vai trò thích hợp của nghệ thuật trong việc trang trí nhà thờ tăng cường. Ba canons Lưu trữ 2014-09-22 tại Wayback Machine của Hội đồng Quinisext của 692 đã giải quyết các tranh cãi trong lĩnh vực này: cấm thể hiện thánh giá trên vỉa hè nhà thờ (Canon 73), cấm đại diện của Chúa Kitô là con chiên (Canon 82) và lệnh cấm chung đối với "hình ảnh, cho dù chúng ở trong tranh vẽ hay theo cách nào đã từng thu hút con mắt và làm hỏng tâm trí, và kích động nó vào sự mê hoặc của những thú vui cơ bản "(Canon 100).
Các giai đoạn lịch sử > Khủng hoảng xã hội, trào lưu phá bỏ ngẫu tượng.

Cuộc tranh luận gay gắt về vai trò của nghệ thuật trong việc thờ phượng cuối cùng đã dẫn đến thời kỳ " biểu tượng Byzantine ". Sự bùng phát lẻ tẻ của biểu tượng hình tượng trên một phần của các giám mục địa phương được chứng thực ở Tiểu Á trong những năm 720. Năm 726, một trận động đất dưới nước giữa các đảo Thera và Therasia đã được Hoàng đế Leo III giải thích là một dấu hiệu của sự tức giận của Thiên Chúa, và có thể đã khiến Leo loại bỏ một biểu tượng nổi tiếng của Chúa Kitô khỏi Cổng Chalke bên ngoài cung điện hoàng gia. Tuy nhiên, iconoclasm có lẽ đã không trở thành chính sách của đế quốc cho đến thời trị vì của con trai Leo, Constantine V. Hội đồng Hieria, được triệu tập dưới Constantine năm 754, đã cấm sản xuất các biểu tượng của Chúa Kitô. Điều này đã tạo nên thời kỳ Iconoclastic, kéo dài cho đến năm 843.
Trong khi trào lưu phá bỏ ngẫu tượng hạn chế nghiêm trọng vai trò của nghệ thuật tôn giáo, và dẫn đến việc loại bỏ một số kiến trúc apse đời đầu và (có thể) phá hủy một số lượng nhỏ các biểu tượng di động, nó không bao giờ cấu thành lệnh cấm hoàn toàn đối với việc sản xuất nghệ thuật tượng hình. Các nguồn văn học phong phú cho thấy nghệ thuật thế tục (tức là cảnh săn bắn và mô tả các trò chơi trong trường đua hà mã) tiếp tục được sản xuất, và một vài tượng đài có thể được bảo tồn an toàn (đáng chú ý nhất là bản thảo của Ptolemy "Handy Tables" hôm nay được tổ chức bởi Vatican ) chứng minh rằng các nghệ sĩ ở thành đô vẫn duy trì được chất lượng sản phẩm ở mức cao.
Các nhà thờ lớn có thâm niên trong thời kỳ này bao gồm Hagia Eirene ở Constantinople, được xây dựng lại vào những năm 760 sau khi trận động đất 740 Constantinople bị phá hủy. Nội thất của Hagia Eirene, không thể nổi bật hơn là một cây thánh giá khổng lồ đặt giữa nhà thờ, là một trong những biểu tượng được bảo tồn tốt nhất trong số nội thất của các nhà thờ nhà thờ. Nhà thờ Hagia Sophia ở Thessaloniki cũng được xây dựng lại vào cuối thế kỷ thứ 8.
Một số nhà thờ được xây dựng bên ngoài đế chế trong thời kỳ này, nhưng được trang trí theo phong cách tượng trưng, "Byzantine", cũng có thể làm bằng chứng cho thấy hoạt động của các nghệ sĩ Byzantine diễn ra liên tục. Đặc biệt quan trọng trong vấn đề này là những bức tranh khảm nguyên bản của Nhà nguyện Palatine ở Aachen (kể từ khi bị phá hủy hoặc được khôi phục nguyên vẹn) và những bức bích họa trong Nhà thờ Maria foris portas ở Castelseprio.
Các giai đoạn lịch sử > Nghệ thuật của người Macedonia

Các phán quyết của Hội đồng Hieria đã bị đảo ngược bởi tân hội đồng vào năm 843, được tổ chức cho đến ngày nay tại Nhà thờ Chính thống Đông phương là "Chiến thắng của Chính thống giáo". Vào năm 867, việc lắp đặt một bức tranh khảm apse mới ở Hagia Sophia mô tả Trinh nữ và trẻ em đã được Tổ sư Photios tổ chức trong một bài giảng nổi tiếng như một chiến thắng trước những tệ nạn của biểu tượng. Cuối năm đó, Hoàng đế Basil I, được gọi là "người Macedonia", lên ngôi; kết quả là giai đoạn sau của nghệ thuật Byzantine đôi khi được gọi là " Phục hưng của người Macedonia ", mặc dù thuật ngữ này có vấn đề gấp đôi (nó không phải là " tiếng Macedonia ", hay nói đúng ra là " Phục hưng ").
Vào thế kỷ thứ 9 và 10, tình hình quân sự của Đế quốc được cải thiện và số người  ủng hộ cũng như bảo trợ cho nghệ thuật và kiến trúc ngày một tăng. Các nhà thờ mới đã được đưa vào vận hành, hình thức kiến trúc tiêu chuẩn (" hình vuông chéo ") và sơ đồ trang trí của nhà thờ Middle Byzantine đã được tiêu chuẩn hóa. Những ví dụ  còn tồn tại bao gồm Hosios Loukas ở Boeotia, Tu viện Daphni gần Athens và Nea Moni trên Chios.
Sự quan tâm đến việc mô tả các chủ đề từ thần thoại cổ điển (như trên Veroli Casket) và sử dụng phong cách "cổ điển" để mô tả các chủ đề tôn giáo đang dần được hồi sinh, đặc biệt là Cựu Ước (Old Testament) (trong đó Paris Psalter và Joshua Cuộn là những ví dụ quan trọng).
Thời kỳ Macedonia cũng đã chứng kiến sự hồi sinh của kỹ thuật chạm khắc  ngà cổ xưa. Nhiều bộ Tam liên họa từ ngà voi và những bộ diptych  vẫn còn được lưu lại, như Harbaville Triptych và một bộ Tam liên họa tại Luton Hoo, có niên đại từ triều đại Nicephorus Phocas.
Các giai đoạn lịch sử > Thời kì Komnvian

Các hoàng đế người Macedonia được theo sau bởi triều đại Komnvian, bắt đầu với triều đại của Alexios I Komnenos vào năm 1081. Byzantium gần đây đã phải chịu một giai đoạn trật khớp nghiêm trọng sau Trận Manzikert năm 1071 và sau đó là sự mất mát của Tiểu Á đối với người Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, Komnenoi mang lại sự ổn định cho đế chế (1081 Ném1185) và trong suốt thế kỷ thứ mười hai, chiến dịch hăng hái của họ đã làm rất nhiều để khôi phục lại vận may của đế chế. Komnenoi là những người bảo trợ tuyệt vời cho nghệ thuật, và với sự hỗ trợ của họ, các nghệ sĩ Byzantine tiếp tục di chuyển theo hướng chủ nghĩa nhân văn và cảm xúc lớn hơn, trong đó Theotokos của Vladimir, chu kỳ khảm ở Daphni và tranh tường tại Nerezi là những ví dụ quan trọng. Điêu khắc ngà và các phương tiện nghệ thuật đắt tiền khác dần dần nhường chỗ cho các bức bích họa và biểu tượng, lần đầu tiên nó trở nên phổ biến rộng rãi trên toàn Đế chế. Ngoài các biểu tượng được sơn, còn có các giống khác - đáng chú ý là khảm và gốm.
Một số tác phẩm Byzantine tốt nhất trong thời kỳ này có thể được tìm thấy bên ngoài Đế chế: trong các bức tranh khảm của Gelati, Kiev, Torcello, Venice, Monreale, Cefalù và Palermo. Chẳng hạn, Vương cung thánh đường St Mark của Venice, bắt đầu vào năm 1063, dựa trên Nhà thờ các Tông đồ vĩ đại ở Constantinople, hiện đã bị phá hủy, và do đó là tiếng vang của thời đại Justinian. Thói quen tiếp thu của người Venice có nghĩa là vương cung thánh đường cũng là một bảo tàng tuyệt vời của các tác phẩm nghệ thuật Byzantine thuộc mọi loại (ví dụ: Pala d'Oro).
Các giai đoạn lịch sử > Bộ sưu tập những chiếc quan tài bằng ngà của thời đại Macedonia

Từ năm 900 đến 1100, Musée national du Moyen Âge
Được khắc lên hình ảnh của thần Cupids (thế kỷ thứ 10), Bảo tàng nghệ thuật Walters
Thế kỷ 10-11, Petit Palais
Thế kỷ 11-12, Bảo tàng Nazionale d'rte Medievale e Moderna (Arezzo)
Các giai đoạn lịch sử > Thời kì Palaeologan

Truyền thống chính trị của La Mã  được lưu truyền qua nhiều thế kỉ và nền văn minh Hy Lạp đã cuối cùng cũng phải trải qua một cuộc khủng hoảng vào năm 1204 với việc các hiệp sĩ Venetian và Pháp choảng nhau cuộc Thập tự chinh thứ tư, một thảm họa mà mặc dù Đế quốc đã  có thể phục hồi vào năm 1261, song lại phải đối mặc với tình trạng suy yếu nghiêm trọng. Sự phá hủy bằng cách phá bỏ hoặc bỏ bê kiến trúc công cộng của thành phố nói riêng đã khiến chúng ta hao hụt rất nhiều kiến thức về nghệ thuật Byzantine.
Mặc dù Byzantines giành lại thành phố vào năm 1261, Đế chế sau đó đã trở thành một quốc gia nhỏ bé và yếu đuối chỉ giới hạn ở bán đảo Hy Lạp và các đảo Aegean. Tuy nhiên, trong suốt nửa thế kỷ lưu vong của họ, dòng chảy lớn cuối cùng của thuyết Hy Lạp cổ đại bắt đầu. Khi Nicaea nổi lên như là trung tâm của phe đối lập dưới thời hoàng đế Laskaris, nó đã tạo ra một sự phục hưng, thu hút các học giả, nhà thơ và nghệ sĩ từ khắp thế giới Byzantine. Một tòa án lấp lánh nổi lên khi giới trí thức bị phế truất được tìm thấy ở phía Hy Lạp trong truyền thống của họ, một niềm tự hào và bản sắc không được đáp ứng bởi sự liên kết với kẻ thù "Latin" đáng ghét. Với việc chiếm lại thủ đô dưới triều đại Palaeologan mới, các nghệ sĩ Byzantine đã phát triển mối quan tâm mới về phong cảnh và cảnh mục vụ, và tác phẩm khảm truyền thống (trong đó Nhà thờ Chora ở Constantinople là ví dụ tuyệt vời nhất) dần dần nhường chỗ cho các chu kỳ chi tiết các bức bích họa tường thuật (được chứng minh trong một nhóm lớn các nhà thờ Mystras). Các biểu tượng, đã trở thành một phương tiện được ưa chuộng để thể hiện nghệ thuật, được đặc trưng bởi một thái độ ít khắc khổ hơn, sự đánh giá cao mới về chất lượng trang trí thuần túy của hội họa và sự chú ý tỉ mỉ đến các chi tiết, nói chung là tên phổ biến của Chủ nghĩa Paleologan trong thời kỳ nói chung.
Venice đến để kiểm soát Byzantine Crete vào năm 1212 và truyền thống nghệ thuật của Byzantine tiếp tục lâu sau cuộc chinh phạt của Ottoman về quốc gia kế vị Byzantine cuối cùng vào năm 1461. Trường phái Cretan, như ngày nay được biết đến, dần dần đưa các yếu tố phương Tây vào phong cách của nó, và xuất khẩu số lượng lớn các biểu tượng sang phương Tây. Nghệ sĩ nổi tiếng nhất của truyền thống là El Greco.
Oediconia negrottoi

| Oediconia negrottoi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Oediconia
Loài (species): O. negrottoi
Danh pháp hai phần
Oediconia negrottoi Berio, 1976/77 
Oediconia negrottoi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Người Abaza

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |
Cờ Abaza
Tổng dân số
≈ 73.000 
Khu vực có số dân đáng kể
 Nga: 43.341 @2010  Karachay: 36.919  Stavropol: 3.646  Kabardino: 418
 Thổ Nhĩ Kỳ: 14.000–50.000 ?
 Ai Cập: 13.000-50.000
 Abkhazia: 355 @2011
Ngôn ngữ
Tiếng Abaza, Nga, Arab, Thổ Nhĩ Kỳ
Tôn giáo
Chủ yếu Hồi giáo Sunni
Sắc tộc có liên quan
Abkhaz, Circassia 
Circassia năm 1750
Người Abaza hay người Abazin (tiếng Abaza và tiếng Abkhaz: Абаза; tiếng Circassia: Абазэхэр; tiếng Nga: Абазины; tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Abazalar; tiếng Ả Rập: أباظة), là một nhóm dân tộc ở vùng Tây Bắc Kavkaz, có quan hệ mật thiết với người Abkhaz và người Circassia. Họ sống chủ yếu ở Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và ở Karachay-Cherkessia và Stavropol Krai trong Vùng Bắc Kavkaz của Liên bang Nga. Một nhánh của người Abaza là người Tapanta (tiếng Nga: Тапанта), sống giữa Besleney và Kabardia princedom trên thượng nguồn Kuban.
Người Abaza có dân số ước tính khoảng 73 ngàn  đến 150 ngàn, trong đó tại Nga năm 2010 là 43.341 người  và tại Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 14 ngàn .
Người Abaza nói tiếng Abaza, một ngôn ngữ thuộc Ngữ hệ Tây Bắc Kavkaz (hay ngữ hệ Abazgi–Adyghe), và có liên quan chặt chẽ với tiếng Abkhaz và tiếng Circassia. Có hai phương ngữ của Abaza được nói ở Karachay-Cherkessia là Ashkharua và Tapanta. Văn hóa và truyền thống của người Abaza tương tự như văn hóa và truyền thống của người Circassia. Trên nhiều bản đồ cũ, lãnh thổ Abaza được đánh dấu là một phần của Circassia (Adygea).
Người Abaza ban đầu sinh sống tại vùng Sadzen ở phía tây của Abkhazia và di cư từ Abkhazia đến Abazinia vào thế kỷ 14 và 15. Sau đó họ di cư đến nhiều vùng khác nhau của Đế chế Ottoman trước đây vào thế kỷ 18 và 19. Từ cuối thế kỷ 18, tôn giáo chính của họ là Hồi giáo Sunni (Hanafi).
Skeletodes bimaculata

| Skeletodes bimaculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Skeletodes
Loài (species): S. bimaculata
Danh pháp hai phần
Skeletodes bimaculata Wang, 1995 
Skeletodes bimaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Ngựa vằn núi

| Equus zebra |
| --- | --- |
Ngựa vằn hoang Hartmann
Tình trạng bảo tồn
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Perissodactyla
Họ (familia): Equidae
Chi (genus): Equus
Phân chi (subgenus): Hippotigris
Loài (species): E. zebra
Danh pháp hai phần
Equus zebra Linnaeus, 1758 
 bản đồ phân bố
Phân loài
 Equus zebra zebra  Equus zebra hartmannae see text
Ngựa vằn núi (Equus zebra) là một trong ba loài ngựa vằn.
Phân loài

Chúng được chia thành hai phân loài:
Ngựa vằn Nam Phi, Equus zebra zebra
Ngựa vằn hoang Hartmann, Equus zebra hartmanni (Matschie, 1898)
Ngựa vằn núi Hartmann có nguồn gốc ở vùng Namibia và người ta tìm thấy chúng trong các khu vực miền núi hay đồi có khí hậu khô cằn và nhiều đá. Thức ăn của chúng là cỏ, vỏ, rễ và lá cây, quả. Ngựa vằn núi Hartmann thích sống thành từng nhóm nhỏ khoảng 7-12 con. Chúng là những động vật leo trèo nhanh nhẹn, có khả năng sống trong các điều kiện khô cằn tại những vùng núi có độ dốc cao. Các vằn sáng màu của chúng có thể là hệ thống tín hiệu cho bầy đàn và cũng có thể có ích trong việc làm các kẻ thù của chúng bị nhầm lẫn.
Một số quần thể được bảo vệ trong các công viên quốc gia. Có một chương trình cho các loài đang nguy cấp của vườn thú châu Âu cho loài ngựa vằn này cũng như là sự phối hợp trong quản lý các quần thể trong các vườn thú trên toàn thế giới.
| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Ngựa vằn núi.
Chú thích

↑  Novellie, P. (2008). Equus zebra. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2009. Database entry includes a brief justification of why this species is vulnerable.
↑  10th edition of Systema Naturae
Đoàn Văn Cừ

Đoàn Văn Cừ (25/11/1913 – 27/6/2004) là một nhà thơ Việt Nam.
Tiểu sử

Đoàn Văn Cừ sinh ngày 25 tháng 11 năm 1913 ở làng Đô Quan, Thôn Đô Đò xã Nam Lợi, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định trong một gia đình nông dân. Trước Cách mạng tháng Tám, Đoàn Văn Cừ dạy học, ông đã tham gia phong trào công nhân Nhà máy sợi Nam Định năm 1936. Sau Cách mạng tháng Tám, ông tham gia Hội đồng Nhân dân tỉnh Nam Định (1946). Năm 1948 ông tham gia Việt Minh trong Kháng chiến chống Pháp làm công tác văn nghệ, phiên dịch, công tác địch vận Liên khu III. Từ 1959, ông là cán bộ biên tập Nhà xuất bản Phổ Thông (Bộ Văn hóa). Năm 1974 công tác tại Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện Nam Ninh, tỉnh Hà Nam Ninh (hiện nay huyện Nam Trực thuộc tỉnh Nam Định). Từ 1971, ông là Ủy viên Ban chấp hành Hội Văn nghệ Hà Nam Ninh (gồm ba tỉnh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình), hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Ông gần như sống ẩn dật ở quê trong những năm cuối đời và mất tại đây ngày 27 tháng 6 năm 2004. Ông còn có các bút danh khác là Kẻ Sỹ, Cư sỹ Nam Hà, Cư Sỹ Sông Ngọc và ngoài thơ cũng sáng tác văn xuôi.
Đoàn Văn Cừ được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001, Giải thưởng văn học Nguyễn Khuyến hạng B (không có hạng A) của UBND tỉnh Hà Nam Ninh (1985). Con trai ông, họa sĩ Đoàn Văn Nguyên cũng được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2006.
Tác phẩm

Tác phẩm của Đoàn Văn Cừ:
Thôn ca I (1944)
Thơ lửa (1947)
Việt Nam huy hoàng (1948)
Quân dân Nam Định anh dũng chiến đấu (phóng sự, 1953)
Trần Hưng Đạo, anh hùng dân tộc (1958)
Thôn ca II (1960)
Dọc đường xuân (1979)
Đường về quê mẹ (1987)
Tuyển tập Đoàn Văn Cừ (1992)