stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Filip Rudzik

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Thông tin cá nhân
Ngày sinh:  22 tháng 3, 1987 (37 tuổi)
Nơi sinh:  Leningrad, CHXHCNXV Liên bang Nga
Chiều cao:  1,84 m (6 ft 1⁄2 in)
Vị trí:  Tiền vệ
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Neman Grodno
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2005–2006:  Naftan Novopolotsk
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2005–2010 |  Naftan Novopolotsk |  100 |  (22) |
| 2011–2013 |  BATE Borisov |  53 |  (6) |
| 2013 |  → Gomel (mượn) |  13 |  (1) |
| 2014 |  Atyrau |  12 |  (1) |
| 2014 |  → Spartak Semey (mượn) |  12 |  (1) |
| 2015 |  Górnik Łęczna |  15 |  (1) |
| 2015 |  Shakhtyor Soligorsk |  9 |  (0) |
| 2016 |  Zhetysu |  7 |  (0) |
| 2016– |  Neman Grodno |  38 |  (6) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia‡
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2008 |  U-21 Belarus |  4 |  (0) |
| 2009–2011 |  Belarus |  4 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 13 tháng 12 năm 2017 ‡ Số trận ra sân và số bàn thắng ở đội tuyển quốc gia, chính xác tính đến 31 tháng 7 năm 2012
Filip Syarheyevich Rudzik (tiếng Belarus: Філіп Сяргеевіч Рудзік; tiếng Nga: Филипп Рудик (Filipp Rudik); sinh 22 tháng 3 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá Belarus thi đấu cho Neman Grodno.
Sự nghiệp

Vào tháng 6 năm 2014, Rudzik rời khỏi FC Atyrau, ký hợp đồng cùng với FC Spartak Semey sau đó.
Danh hiệu

Naftan Novopolotsk
Vô địch Cúp bóng đá Belarus: 2008–09
BATE Borisov
Vô địch Giải bóng đá ngoại hạng Belarus: 2011, 2012, 2013
Vô địch Siêu cúp bóng đá Belarus: 2011, 2013
Người Do Thái Ashkenazi
Ngôn ngữ học

Danh từ Ashkenazi xuất phát từ vựng trong kinh thánh là Ashkenaz, nam tử đầu tiên của Gô-me, con trai của Japhet, con trai của Noah, và là một tộc trưởng dòng Japhetic trong Bản Phong Thần Dân Tộc (Genesis 10). Danh từ Gomer thường được cho là có máu mủ thuyết thống với các dân tộc thiểu số Cimmerian.
Ashkenaz trong Kinh thánh thường có nguồn gốc từ Aškūza Akūza của người Assyria (chữ hình nêm Aškuzai / Iškuzai), một dân tộc đã trục xuất người Cimmerian khỏi khu vực Armenia vùng Thượng lưu Euphrates,;  cái tên Aškūza thường gắn liền với tên của người Scythia.
Trong Giê-rê-mi 51:27, Ashkenaz được xem là một trong tam vương quốc ở cực bắc, các vương quốc khác là Minni và Ararat, tương ứng với Urartu, được Thiên Chúa kêu gọi chống lại đế chế Babylon. Trong sách Yoma Talmud vùng Babylon, tên Gomer được gọi là Germania, mà ở những nơi khác thì dựa theo các tài liệu môn phái Do Thái, họ đã được xác định liên quan tới Germanikia ở tây bắc Syria, sau đó liên kết với Germania. Ashkenaz có quan hệ máu mủ với Scandza / Scanzia, được xem như là ông tổ của các bộ lạc Germanic, sớm nhất là từ thế kỷ thứ 6.
Vào khoảng thời gian sơ kỳ Trung cổ, người Do Thái ở Trung và Đông Âu được gọi bằng tên gọi này. Tuân theo các phong tục tập quán địa phương nơi mà người Do Thái định cư thì họ sử dụng các danh từ trong Kinh thánh,
Tây Ban Nha được gọi là Sefarad (Obadiah 20), Pháp được gọi là Tsarefat (1 Các Vua 17: 9), và Bohemia được gọi là Đất của Canaan. Vào thời kỳ trung cổ trung kỳ, các sư phụ Talmudic như sư phụ Rashi bắt đầu sử dụng danh từ Ashkenaz / Eretz Ashkenaz để chỉ nước Đức, trước đó được gọi là Loter,, cũng chính nơi đây là tiền đề cho các cộng đồng Rhineland vùng Speyer, Worms và Mainz, trờ thành lãnh thổ hùng mạnh nhất của người Do Thái phát triển thành các cộng đồng rực rỡ giàu sanh vinh hoa phú quý. Rashi sử dụng leshon Ashkenaz (ngôn ngữ Ashkenazi) để mô tả giọng nói của người Đức, và các chữ cái của người Do Thái Byzantium và Syria gọi quân đội Thập tự chinh là Ashkenazim. Do mối liên hệ chặt chẽ khắn khít giữa các cộng đồng Do Thái Pháp và Đức sau khi Đế quốc Carolingian thống nhất, thuật ngữ Ashkenazi được dùng để chỉ những người Do Thái gốc Đức và gốc Pháp thời trung cổ.
Định nghĩa > Theo văn hóa

Về mặt văn hóa dân tộc, một người Do Thái Ashkenazi được xác định thông qua khái niệm Yiddishkeit, có nghĩa là bản sắc dân tộc Do Thái trong ngôn ngữ Yiddish. Yiddishkeit được coi là cái chất Do Thái và là bản sắc dân tộc của người Do Thái Ashkenazi. Từ Rhineland đến Riga đến Romania, hầu hết người Do Thái cầu nguyện bằng tiếng Do Thái Ashkenazi trong các lễ cúng bái và nói chuyện bằng tiếng Yiddish trong cuộc sống thế tục thường ngày.
Định nghĩa > Theo dân tộc

Theo nghĩa dân tộc, người Do Thái Ashkenazi là người có tổ tiên bắt nguồn từ những người Do Thái Trung Âu. Trong khoảng một nghìn năm, người Do thái Ashkenazi là một nhóm dân cư biệt lập ở châu Âu, mặc dù sống ở nhiều quốc gia khác nhau, họ có rất ít sự đa dạng hoá về mặt di truyền DNA, hiếm khi cải đạo hoặc kết hôn với các dân tộc khác, thậm chí còn không thèm kết hôn những người Do Thái khác chủng tộc. Kể từ giữa thế kỷ 20, nhiều người Do Thái Ashkenazi đã kết hôn với các thành viên của các cộng đồng Do Thái khác tộc và với những người thuộc các dân tộc khác và tín ngưỡng khác biệt.
Một nghiên cứu năm 2006 cho thấy người Do Thái Ashkenazi là dân tộc có gien di truyền rõ ràng, đồng nhất, thuần chủng nhứt. Bất kể nguồn gốc xuất xứ, người Do Thái Ashkenazi đều chung một nguồn gốc thuần khiết - nghĩa là, bất kể tổ tiên của người Do Thái Ashkenazi đến từ Ba Lan, Nga, Hungary, Lithuania, hoặc bất kỳ nơi nào khác mà đã từng có người Do Thái ăn nhờ ở đậu qua lịch sử, thì người do thái Ashkenazi đều thuộc chung cùng một nhóm dân tộc thuần khiết. Nghiên cứu chứng minh sự quan tâm của cộng đồng người Do Thái ở châu Âu và tạo thêm uy tín cho tư tưởng là người Do Thái Ashkenazi là một nhóm dân tộc thuần chủng. Mặc dù việc kết hôn lai chủng tộc giữa những người Do Thái gốc Ashkenazi ngày càng trở nên phổ biến, nhiều người Do Thái Haredi, đặc biệt là các thành viên của giáo phái Hasidic hoặc Hareidi, vẫn tiếp tục kết hôn duy nhất với những người Do Thái Ashkenazi thuần gốc. Sự kỳ thị này bảo tồn các gen Ashkenazi thuần được phổ biến và cũng giúp các nhà khoa học nghiên cứu gien di truyền DNA tìm hiểu kỷ hơn về gen của người Do Thái Ashkenazi một cách tương đối dễ dàng thuận tiện. Những người Do Thái Haredi này thường có gia đình cực lớn con đàng cháu đống.
Phong tục, luật lệ và truyền thống

Các phong tục cúng bái thực hành trong môn phái Do Thái giáo của người Do Thái Ashkenazi (Chính thống) có thể khác với những người Do Thái Sephardi, đặc biệt là trong các vấn đề về phong tục tập quán.
Ăn mừng Lễ Vượt Qua: Người Do Thái Ashkenazi theo truyền thống thì không ăn các loại đậu, ngũ cốc, hạt kê và gạo (tuy nhiên, hạt quinoa đã được chấp nhận là thực phẩm trong các cộng đồng Bắc Mỹ), ngược lại người Do Thái Sephardi thường không cấm những loại thực phẩm này.
Người Do Thái Ashkenazi tự do trộn và ăn cá và các sản phẩm từ sữa; một số người Do Thái Sephardic từ chối làm chuyện ấy.
Dân Do Thái Ashkenazi dễ dãi hơn đối với việc sử dụng tóc giả làm vật che phủ tóc cho phụ nữ đã kết hôn và góa chồng.
Trong trường hợp kashrut để lấy thịt, ngược lại, người Do Thái Sephardi có yêu cầu khắt khe hơn - cấp độ này thường được gọi là Beth Yosef. Do đó, các sản phẩm thịt được người Do Thái Ashkenazi chấp nhận là kosher có thể bị người Do Thái Sephardi từ chối. Bất chấp những yêu cầu khắt khe hơn đối với việc giết mổ. Thực tế, người Do Thái Sephardi vẫn cho phép mổ các phần sau của động vật sau khi cắt bỏ dây thần kinh hông đúng cách Halakhic, trong khi nhiều người Do Thái Ashkenazi thì không. Điều này không phải do các cách giải thích luật khác nhau; thay vào đó, các lò mổ không tìm được nhân viên có kỹ năng thích hợp để cắt bỏ dây thần kinh tọa một cách chính xác và việc tách phần thân sau và bán chúng dưới dạng thịt không phải thịt kosher sẽ tiết kiệm hơn.
Người Do Thái Ashkenazi thường đặt tên những đứa trẻ mới sinh theo tên các thành viên trong gia đình đã qua đời, nhưng không đặt theo tên những người thân còn sống.
Ngược lại, người Do Thái Sephardi thường đặt tên con cháu theo tên ông bà của đứa trẻ, ngay cả khi những ông bà đó vẫn còn sống.
Ashkenazi tefillin có một số đặc điểm khác biệt so với Sephardic tefillin.
Cách phát âm tiếng Do Thái truyền thống của dân Ashkenazic khác với cách phát âm của các nhóm do thái khác. Sự khác biệt nổi bật nhất về phụ âm so với phương ngữ tiếng Do Thái Sephardic và Mizrahic là cách phát âm của chữ cái Hebrew tav trong một số từ tiếng Do Thái nhất định (về mặt lịch sử, trong ngữ cảnh không tách rời hậu kỳ) là một / s / chứ không phải âm / t / hoặc / θ /.
Các khăn choàng cầu nguyện, hoặc tallit (hoặc Tallis trong Ashkenazi Hebrew), được mặc bởi đa số đàn ông Ashkenazi sau khi kết hôn, nhưng người do thái Ashkenazi Tây Âu nam giới mặc khăn từ Bar Mitzvah. Trong đạo Do Thái Sephardi hoặc Mizrahi, khăn choàng cầu nguyện thường được đeo từ thời thơ ấu.
Phong tục, luật lệ và truyền thống > Phụng vụ cúng bái Ashkenazic

Thuật ngữ Ashkenazi cũng đề cập đến nusach Ashkenaz (tiếng Do Thái, "truyền thống phụng vụ", hoặc nghi thức) được người Do Thái Ashkenazi sử dụng trong Siddur (sách cầu nguyện) của họ. Nusach được định nghĩa bởi sự lựa chọn các lời cầu nguyện của truyền thống phụng vụ, thứ tự các lời cầu nguyện, văn bản của lời cầu nguyện và giai điệu được sử dụng trong việc ca hát cầu nguyện. Hai hình thức nusach chính khác của những người Do Thái Ashkenazic là Nusach Sefard (không nên nhầm lẫn với nghi lễ Sephardic), là nusach Hasidic Ba Lan nói chung, và Nusach Ari, được sử dụng bởi Lubavitch Hasidim.
Phong tục, luật lệ và truyền thống > Tên họ của người do thái Ashkenazi

Một số người nổi tiếng có tên họ Ashkenazi, chẳng hạn như Vladimir Ashkenazy. Tuy nhiên, hầu hết những người có họ này đều đến từ trong các cộng đồng Sephardic, đặc biệt là từ cộng đồng người Do Thái Syria. Những người mang họ Sephardic sẽ có một số tổ tiên dân Ashkenazi vì họ này được các gia đình ban đầu có nguồn gốc Ashkenazic chấp nhận, những người đã chuyển đến các nước Sephardi và gia nhập các cộng đồng đó.
Mối quan hệ với người do thái Sephardi

Mối quan hệ giữa hai bộ tộc do thái Ashkenazi và Sephardi đôi khi không được mặn mà cho lắm chính vì rào cản lớn là thái độ chảnh trẹ và tính kiêu ngạo, khuôn mặt hợm hĩnh, sang chảng quý sờ tộc và những yêu sách về ưu thế chủng tộc với nhiều định kiến kỳ thị phân biệt chủng tộc giữa người do thái vì cả hai phe đều chê bai hơn thua và hay so sánh xét nét sự kém cỏi của bên kia, dựa trên những đặc điểm khác nhau như ngoại hình, sắc đẹp, thẩm mỹ, âm nhạc, cảm thụ và văn hóa.
Người Do Thái Sephardi và người do thái Berber ở Bắc Phi thường bị người do thái Ashkenazi coi thường và được coi là những công dân hạng hai.
Người do thái Ashkenazi lừng danh

Người Do Thái Ashkenazi có một lịch sử thành tựu nổi trội trong các xã hội phương Tây  trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên và xã hội, toán học, văn học, tài chính, chính trị, truyền thông và các lĩnh vực khác. Trong những xã hội mà người do thái Ashkenazi được tự do tham gia vào bất kỳ ngành nghề nào, họ có thành tích cao trong nghề nghiệp, dấn chân vào các ngành nghề và lĩnh vực thương mại đòi hỏi trình độ học vấn cao sang. Người Do Thái Ashkenazi đã giành được một số lượng lớn các giải thưởng Nobel danh giá.
Những danh nhân tổi tiếng của Tạp chí Time thế kỷ 20, Albert Einstein, là một người Do Thái Ashkenazi. Theo một nghiên cứu do Đại học Cambridge thực hiện, 21% sinh viên Ivy League, 25% người đoạt giải Turing, 23% người Mỹ giàu có nhất, 38% đạo diễn phim đoạt giải Oscar và 29% người được giải Oslo là người Do Thái Ashkenazi..
Di truyền học > Nguồn gốc di truyền

Nguồn gốc gien di truyền của người Do Thái Ashkenazi thông qua quá trình phân tích gene DNA bắt đầu từ những năm 1990. Hiện nay, có ba loại xét nghiệm nguồn gốc di truyền là DNA tự thể (atDNA), DNA ty thể (mtDNA) và DNA nhiễm sắc thể Y (Y-DNA). DNA tự tử là hỗn hợp từ toàn bộ tổ tiên của một cá nhân, Y-DNA chỉ cho thấy dòng dõi của nam giới theo dòng cha, mtDNA chỉ ra dòng dõi của bất kỳ người nào theo dòng mẹ. Các nghiên cứu về sự liên kết trên toàn bộ bộ gen cũng đã được sử dụng để mang lại những phát hiện liên quan đến nguồn gốc di truyền.
Những nghiên cứu này cho thấy rằng người Do Thái Ashkenazi có nguồn gốc từ một nhóm dân cư cổ đại (2000 TCN - 700 TCN) ở Trung Đông di cư sang châu Âu. Người Do Thái Ashkenazic thể hiện sự đồng nhất của một nút thắt di truyền, nghĩa là họ xuất thân từ một quần thể lớn hơn có số lượng bị diệt chủng tàn sát đi rất nhiều nhưng được phục hồi thông qua một vài cá thể sáng lập. Mặc dù người Do Thái, nói chung, đã sinh sống ở một khu vực địa lý rộng lớn như được mô tả, nhưng nghiên cứu di truyền được thực hiện bởi Gil Atzmon thuộc Dự án Gen Trường sinh tại Đại học Y khoa Albert Einstein cho thấy giống dân do thái Ashkenazi đã tách ra khỏi những giống dân người Do Thái khác vào khoảng thời gian Ngôi đền Đầu tiên bị đập đổ, cách đây 2.500 năm... sự phát triển mạnh mẽ trong thời Đế chế La Mã nhưng sau đó trải qua một 'nút thắt cổ chai nghiêm trọng' khi họ bị rượt đuổi chém giết, giảm dân số từ vài triệu xuống chỉ còn 400 gia đình rời miền Bắc nước Ý vào khoảng năm 1000 để đến miền Trung và cuối cùng là Đông Âu. "
Nhiều nghiên cứu khác nhau đã đưa ra kết luận khác nhau về cả mức độ và nguồn gốc lai hỗn hợp giữa gien phi Levanti trong bộ gien của người do thái Ashkenazim, đặc biệt đối với mức độ của nguồn gốc di truyền phi Levantine được phát hiện thấy ở các dòng mẫu thân Ashkenazi, điều này trái ngược với nguồn gốc di truyền Levantine chiếm ưu thế được phát hiện thấy trong các dòng phụ thân của Ashkenazi. Tuy nhiên, tất cả các nghiên cứu đều đồng ý rằng sự trùng lặp di truyền cùng bộ gien vùng Lưỡi liềm màu mỡ tồn tại ở cả hai dòng họ, mặc dù với tỷ lệ khác nhau. Nói chung, người Do Thái Ashkenazi có rất ít sự đa dạng về mặt di truyền hơn so với các bộ phận dân tộc Do Thái khác, do nút cổ chai di truyền của họ.
Di truyền học > Nguồn gốc di truyền > Dòng dõi nam: DNA nhiễm sắc thể Y

Phần lớn các phát hiện gien di truyền cho đến nay liên quan về người Do Thái Ashkenazi kết luận rằng các dòng giống đực rựa có nguồn gốc tổ tiên từ Trung Đông.
Di truyền học > Giả thuyết ngườ do thái Khazar

Vào cuối thế kỷ 19, người ta đề xuất rằng nguồn gốc tổ tiên của Người Do Thái Ashkenazi ngày nay là hậu duệ có gien di truyền từ một cộng đồng người Do Thái gốc Khazarian giả định đã di cư về phía tây từ Nga và Ukraine hiện đại vào Pháp và Đức hiện đại (trái ngược với giả thuyết hiện được cho rằng người Do Thái di cư từ Pháp và Đức vào Đông Âu).
Di truyền học > Di truyền y học

Có rất nhiều tài liệu tham khảo về người Do Thái Ashkenazi trong các tài liệu về di truyền nhân chủng học và y tế. Người Do Thái Ashkenazi là một chủng tộc có nhiều các nghiên cứu di truyền về bệnh tật, bao gồm nhiều nghiên cứu được báo cáo đầy đủ trên các phương tiện truyền thông, đã được xét nghiệm trong các cộng đồng người Do Thái. Dân số Do Thái đã được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn hầu hết so với các nhóm dân cư khác thuộc dân tộc khác, vì nhiều lý do:
Dân số Do Thái, và đặc biệt là người Do Thái Ashkenazi, là mẫu dân số lý tưởng cho các nghiên cứu khoa học, bởi vì người do thái Ashkenazi kết hôn đồng chủng nhiều và giữ bộ gien thuần khiết nên dễ dàng nghiên cứu thuận tiện.
Các cộng đồng Do Thái dễ hợp tác tình nguyện trong các cuộc xét nghiệm gien di truyền, như thế dễ dàng làm việc cho các nghiên cứu khoa học để ngăn ngừa các bệnh di truyền nguy hiểm.
Điều này đôi khi tạo ra ấn tượng rằng người Do Thái dễ mắc các bệnh di truyền hiểm nghèo hơn các dân tộc khác. Các chuyên gia chăm sóc sức khỏe thường được đào tạo để biết rằng những người do thái Ashkenazi có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cao nhất so với các chủng tộc khác.
Tư vấn di truyền và xét nghiệm di truyền thường được xem nhẹ đối với các cặp vợ chồng mà cả hai đều có tổ tiên là người do thái Ashkenazi. Một số tổ chức, đáng chú ý nhất là Dor Yeshorim, tổ chức các chương trình sàng lọc để ngăn ngừa sự đồng hợp tử đối với các gen gây ra các bệnh di truyền hiểm nghèo liên quan.
Di truyền học > Danh sách 58 bệnh gien di truyền hiểm ác của người do thái Ashkenazi :

3-Phosphoglycerate Dehydrogenase Deficiency
Abetalipoproteinemia
Hội chứng Alport
Arthrogryposis, chậm phát triển trí tuệ và co giật
Hội chứng Bardet-Biedl
Hội chứng Bloom
Bệnh Canavan
Carnitine Palmitoyltransferase ll Deficiency
Choreoacanthocytosis
Congenital Amegakaryocytic Thrombocytopenia
Congenital Disorder of Glycosylation la
Xơ Nang
Deafness-Autosomal Recessive 77
Dyskeratosis Congenita, Autosomal Recessive
Ehlers-Danlos VllC
Hội chứng Enhanced S-Cone
Factor XI Deficiency
Familial Dysautonomia
Familial Hypercholesterolemia
Familial Hyperinsulinism
Familial Mediterranean Fever
Fanconi Anemia-Group C
Fragile X Syndrome
Galactosemia
Bệnh Gaucher
Bệnh ứ đọng glycogen loại I
Bệnh ứ đọng glycogen loại II
Bệnh ứ đọng glycogen loại IV / Adult Polyglucosan Body Disease
Bệnh ứ đọng glycogen loại VII
Hermansky-Pudlak Syndrome 3
Joubert Syndrome 2
Lipoamide Dehydrogenase Deficiency
Maple Syrup Urine Disease 1B
Mitochondrial Complex 1 Deficiency
Mucolipidosis IV (ML4)
Multiple Sulphatase Deficiency
Nemaline Myopathy 2
Niemann-Pick Disease Type A/B
Nonsyndromic Hearing Loss
Osteopetrosis 1
Phenylalanine Hydroxylase Deficiency
Polycystic Kidney Disease, Autosomal Recessive
Pontocerebellar Hypoplasia Type 1A
Primary Ciliary Dyskinesia DNAH5
Primary Ciliary Dyskinesia DNAI1
Primary Ciliary Dyskinesia DNAI2
Primary Hyperoxaluria Type 3
Retinitis Pigmentosa 28
Retinitis Pigmentosa 59
Hội chứng Smith–Lemli–Opitz
Spinal Muscular Atrophy
Bệnh Tay–Sachs
Tyrosinemia-Type 1
Usher Syndrome-Type IF
Usher Syndrome-Type III
Walker Warburg Syndrome and Other FKTN-Related Dystrophies
Bệnh Wilson
Zellweger Syndrome Spectrum-PEX2
Đàn ông người do thái Ashkenazi theo giáo phái Hasidic trên đường phố Borough Park Huyện Brooklyn Nữu Ước Hoa Kỳ
Cộng đồng người do thái Ashkenazi chính thống giáo
Nam giới người do thái Ashkenazi tóc đỏ
Sư phụ người Do Thái Ashkenazi tóc nâu
Telaranea trisetosa

| Telaranea trisetosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lepidoziaceae
Chi (genus): Telaranea
Loài (species): T. trisetosa
Danh pháp hai phần
Telaranea trisetosa (Stephani) Grolle, 1966 
Telaranea trisetosa là một loài rêu tản trong họ Lepidoziaceae. Loài này được (Stephani) Grolle miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1966.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Telaranea trisetosa”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Than sinh học

Than sinh học được tạo ra từ gỗ vụn thừa
Than sinh học là chất cặn màu đen và nhẹ còn sót lại sau quá trình chưng khô sinh khối, gồm chủ yếu carbon và 
tro, và là một kiểu than củi. Tổ chức Sáng kiến Than sinh học Quốc tế định nghĩa than sinh học là "vật liệu rắn thu được từ quá trình biến đổi nhiệt hóa sinh khối trong môi trường thiếu oxy". Than sinh học là vật liệu bền vững, chứa nhiều carbon chưng khô và có thể tồn tại trong đất hàng nghìn năm.
Tính ổn định chịu nhiệt của than sinh học cho phép phát triển kỹ thuật thu hồi và lưu trữ carbon chưng khô (PyCCS),, tạo nên vai trò quan trọng của than sinh học trong cô lập carbon. Đây là một phương án cô lập carbon tốn ít công sức, có tiềm năng thực hiện ở quy mô lớn với chi phí thấp, đóng góp hiệu quả cho giảm thiểu biến đổi khí hậu. Theo một báo cáo năm 2023, cô lập carbon bằng than sinh học và năng lượng sinh học kết hợp thu nạp và lưu trữ carbon là hai kỹ thuật chủ đạo trong cô lập carbon bằng công nghệ mới (tuy rằng các phương pháp truyền thống, như trồng rừng, vẫn đóng góp tuyệt đại đa số trong lượng carbon đã thu hồi được).
Than sinh học có thể làm tăng độ phì nhiêu của đất chua và tăng năng suất nông nghiệp. Than sinh học chủ yếu được sử dụng để bón vào đất và được biết là có tác dụng cải thiện khả năng cung cấp dinh dưỡng của đất, thông khí trong đất và lọc nước trong đất. Ngoài ra nó cũng còn dùng để làm chất đốt, chất giữ nước, làm phụ gia thức ăn gia súc, và phụ gia bê tông. Tuy nhiên, khi được dùng để bón cho đất, cũng cần xem xét các hiệu ứng không mong muốn, ví dụ như làm xáo trộn độ pH của đất, hoặc các đặc tính hóa học thể gây hại ở cấp độ vi mô.
Cupaniopsis papillosa

| Cupaniopsis papillosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Sapindaceae
Chi (genus): Cupaniopsis
Loài (species): C. papillosa
Danh pháp hai phần
Cupaniopsis papillosa P.I.Forst., 2006 
Cupaniopsis papillosa là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được P.I.Forst. mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cupaniopsis papillosa”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Giáo phận Đà Lạt

| Giáo phận Đà Lạt Dioecesis Dalatensis |
| --- | --- |

Vị trí
Quốc gia: Việt Nam
Địa giới: Lâm Đồng
Giáo tỉnh: Giáo tỉnh Sài Gòn
Thống kê
Khu vực: 9.765 km2 (3.770 dặm vuông Anh)
Dân số - Địa bàn - Giáo dân: (tính đến 2017) 1.390.000 378.269 (27,21%)
Giáo hạt: 6 (2017)
Giáo xứ: 115 (2023)
Thông tin
Giáo phái: Công giáo Rôma
Thành lập: 27 tháng 11 năm 1960
Nhà thờ chính tòa: Nhà thờ chính tòa Đà Lạt
Toà giám mục: 9 Nguyễn Thái Học, phường 1, thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng.
Linh mục đoàn: 297 (2017)
Linh mục giáo phận: 177 (2017)
Linh mục dòng: 120 (2017)
Tổng số Tu sĩ: 1.281 (2017)
Nam Tu sĩ: 187 (2017)
Nữ Tu sĩ: 1.094 (2017)
Lãnh đạo hiện tại
Giáo hoàng: Giáo hoàng Phanxicô
Trưởng giáo tỉnh:  Giuse Nguyễn Năng
Giám mục:  Đa Minh Nguyễn Văn Mạnh
Tổng Đại diện:  Gioan Bosco Hoàng Văn Chính
Đại diện Giám mục:  Phaolô Lê Đức Huân   (Đặc trách Người Dân tộc)
Nguyên giám mục:  Phêrô Nguyễn Văn Nhơn    Antôn Vũ Huy Chương
Trang mạng
https://giaophandalat.com
Huy hiệu Giám mục Đa Minh Nguyễn Văn Mạnh
Giáo phận Đà Lạt (tiếng Latin: Dioecesis Dalatensis) là một giáo phận Công giáo Rôma tại Việt Nam. Đến năm 2017, giáo phận có diện tích rộng 9.764 km², tương ứng với địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Số giáo dân Công giáo là 378.269 người trên 1.390.000 người trên địa bàn, chiếm khoảng 27% tổng dân cư trên địa bàn. Giáo phận chia thành 6 giáo hạt với 105 giáo xứ, 22 giáo sở (có linh mục thường trực) và 35 giáo họ, giáo điểm và 297 linh mục, nhiều người trong số họ thuộc các dân tộc thiểu số. Thành phần chính của giáo phận là dân tộc Kinh (241.629 giáo dân), bên cạnh đó thì còn hai sắc tộc khác là K'Ho và Churu.
Hiện nay, cai quản giáo phận là giám mục Đa Minh Nguyễn Văn Mạnh (từ 2019).
Lịch sử

Giáo phận Đà Lạt sơ khởi được hình thành từ một giáo điểm truyền giáo do Giám mục Lucien Mossard Mão, Đại diện tông tòa Giáo phận Tây Đàng Trong thành lập vào năm 1918. Năm 1920 giáo điểm được Giám mục Victor Quinton nâng lên thành giáo xứ Nicola (còn gọi là giáo xứ Đà Lạt), lúc đó giáo dân chỉ khoảng 200 người. Đến năm 1927, Giáo xứ Djiring được thành lập, do Linh mục Jean Cassaigne (tên Việt: Sanh) kiêm giám quản chung với Giáo xứ Đà Lạt. Trong đợt di dân giai đoạn 1954 - 1955, số giáo dân tăng lên nhiều, trong đó nhiều người công giáo từ miền Trung và miền Bắc đến lập nghiệp.
Giáo phận được thành lập do sắc chỉ của Giáo hoàng Gioan XXIII ngày 27 tháng 11 năm 1960, gồm ba tỉnh Tuyên Đức, Lâm Đồng, Phước Long (tách từ Giáo phận Sài Gòn), và tỉnh Quảng Đức (tách từ Giáo phận Kontum). Giáo phận mới được trao cho Giám mục Simon Hòa Nguyễn Văn Hiền, với 81 linh mục triều và dòng coi sóc 77.324 giáo dân trên tổng số 254.669 người.
Ngày 22 tháng 6 năm 1967, hai tỉnh Phước Long và Quảng Đức được sáp nhập vào giáo phận mới: Giáo phận Ban Mê Thuột. Sau năm 1975, hai tỉnh Tuyên Đức và Lâm Đồng được gộp lại với tên gọi là Lâm Đồng. Giáo phận Đà Lạt ngày nay nằm gọn trong tỉnh này.
Địa giới giáo phận: phía bắc và phía tây giáp giáo phận Ban Mê Thuột, phía nam giáp giáo phận Xuân Lộc và giáo phận Phan Thiết, phía đông giáp giáo phận Nha Trang.