stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Epilobium komarovii

| Epilobium komarovii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Onagraceae
Chi (genus): Epilobium
Loài (species): E. komarovii
Danh pháp hai phần
Epilobium komarovii P.N. Ovchinnikov 
Epilobium komarovii là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo chiều. Loài này được Ovcz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Epilobium komarovii”. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2013.
Capylarodepopsis gibbus

| Capylarodepopsis gibbus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Rhynchitidae
Chi (genus): Capylarodepopsis
Loài (species): C. gibbus
Danh pháp hai phần
Capylarodepopsis gibbus Voss, 1938 
Capylarodepopsis gibbus là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Voss miêu tả khoa học năm 1938.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Dorypoditius zitzmanni

| Dorypoditius zitzmanni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Porcellionidae
Chi (genus): Dorypoditius
Loài (species): D. zitzmanni
Danh pháp hai phần
Dorypoditius zitzmanni Verhoeff, 1942B 
Dorypoditius zitzmanni là một loài chân đều trong họ Porcellionidae. Loài này được Verhoeff miêu tả khoa học năm 1942.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Dorypoditius zitzmanni Verhoeff, 1942B. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=260197
Bức tường (tập truyện ngắn)

| Bức tường Сьцяна |
| --- | --- |

Thông tin sách
Tác giả: Vasil Bykaŭ
Quốc gia:  Belarus
Ngôn ngữ: Tiếng Belarus
Bộ sách: 1
Thể loại: Tập truyện ngắn
Nhà xuất bản: Nasha Niva Nhà xuất bản Hữu nghị Nhân dân Nhà xuất bản Ngôi sao
Ngày phát hành: 1997
Kiểu sách: In (bìa cứng và bìa mềm)
Số trang: 384
Bức tường (tiếng Belarus: Сьцяна) là một tuyển tập bao gồm 17 truyện ngắn của nhà văn Vasil Bykaŭ.
Nội dung

Tuyển tập Bức tường mô tả số phận bi thảm của đất nước Belarus kể từ những cuộc thanh trừng đẫm máu của Iosif Stalin (như truyện Cát vàng) cho đến cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại có cả vinh quang lẫn cay đắng, rồi tiếp tục với đời sống đen tối trong suốt thập niên 90 thế kỷ XX.
Disa celata

| Disa celata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Disa
Loài (species): D. celata
Danh pháp hai phần
Disa celata Summerh. 
Disa celata là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Summerh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Disa celata”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Rubus guyanensis

| Rubus guyanensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Rosaceae
Chi (genus): Rubus
Loài (species): R. guyanensis
Danh pháp hai phần
Rubus guyanensis Focke, 1874 
Rubus guyanensis là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được Focke miêu tả khoa học đầu tiên năm 1874.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Rubus guyanensis”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Chikotta(B)

| Chikotta(B) |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Bidar
Thành phố/thị trấn: Basavakalyan
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Chikotta(B) là một làng thuộc tehsil Basavakalyan, huyện Bidar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Stelis congesta

| Stelis congesta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Stelis
Loài (species): S. congesta
Danh pháp hai phần
Stelis congesta Luer & Hirtz 
Stelis congesta là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer & Hirtz mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Stelis congesta”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Dicnemon novae-guineae

| Dicnemon novae-guineae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Dicranales
Họ (familia): Dicnemonaceae
Chi (genus): Dicnemon
Loài (species): D. novae-guineae
Danh pháp hai phần
Dicnemon novae-guineae Dixon B.H. Allen, 1987 
Dicnemon novae-guineae là một loài rêu trong họ Dicnemonaceae. Loài này được Dixon B.H. Allen mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dicnemon novae-guineae”. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2014.
Capvern

| --- | --- |
 Capvern
Capvern

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Occitanie
Tỉnh: Hautes-Pyrénées
Quận: Quận Bagnères-de-Bigorre
Tổng: Tổng Lannemezan
Xã (thị) trưởng: André Laran (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 358–664 m (1.175–2.178 ft) (bình quân 608 m (1.995 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 21,84 km2 (8,43 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 1.074  (1999)
 - Mật độ: 49/km2 (130/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 65127/ 65130
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Capvern là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 608 mét trên mực nước biển.
Cadetia cuneilabia

| Cadetia cuneilabia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Cadetia
Loài (species): C. cuneilabia
Danh pháp hai phần
Cadetia cuneilabia Schltr., 1922 
Cadetia cuneilabia là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cadetia cuneilabia”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Epimedium elachyphyllum

| Epimedium elachyphyllum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ranunculales
Họ (familia): Berberidaceae
Chi (genus): Epimedium
Loài (species): E. elachyphyllum
Danh pháp hai phần
Epimedium elachyphyllum Stearn 
Epimedium elachyphyllum là một loài thực vật có hoa trong họ Hoàng mộc. Loài này được Stearn mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Epimedium elachyphyllum”. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2013.
Dicnemon dixonianum

| Dicnemon dixonianum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Dicranales
Họ (familia): Dicnemonaceae
Chi (genus): Dicnemon
Loài (species): D. dixonianum
Danh pháp hai phần
Dicnemon dixonianum B.H. Allen, 1987 
Dicnemon dixonianum là một loài rêu trong họ Dicnemonaceae. Loài này được B.H. Allen mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dicnemon dixonianum”. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2014.
Capusa senilis

| Capusa senilis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Tông (tribus): Nacophorini
Chi (genus): Capusa
Loài (species): C. senilis
Danh pháp hai phần
Capusa senilis Walker, 1857 
Danh pháp đồng nghĩa
 Chlenias umbraticaria 
Capusa senilis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Digama nebulosa

| Digama nebulosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Digama
Loài (species): D. nebulosa
Danh pháp hai phần
Digama nebulosa
Digama nebulosa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Disa cedarbergensis

| Disa cedarbergensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Disa
Loài (species): D. cedarbergensis
Danh pháp hai phần
Disa cedarbergensis H.P.Linder 
Disa cedarbergensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được H.P.Linder mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Disa cedarbergensis”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Sorbus poteriifolia

| Sorbus poteriifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Rosaceae
Chi (genus): Sorbus
Loài (species): S. poteriifolia
Danh pháp hai phần
Sorbus poteriifolia Hand.-Mazz., 1925 
Sorbus poteriifolia là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được Hand.-Mazz. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sorbus poteriifolia”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Digama lithosioides

| Digama lithosioides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Phân họ (subfamilia): Aganainae
Chi (genus): Digama
Loài (species): D. lithosioides
Danh pháp hai phần
Digama lithosioides Swinhoe, 1907 
Digama lithosioides là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Châu Phi, bao gồm Tanzania.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2014.
Cadetia doormanii

| Cadetia doormanii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Cadetia
Loài (species): C. doormanii
Danh pháp hai phần
Cadetia doormanii (J.J.Sm.) Schuit., 1994 
Cadetia doormanii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (J.J.Sm.) Schuit. mô tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cadetia doormanii”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Dolichopeza evanida

| Dolichopeza evanida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Dolichopeza
Danh pháp hai phần
Dolichopeza evanida Alexander, 1932 
Dolichopeza evanida là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Digama marchalii

| Digama marchalii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Phân họ (subfamilia): Aganainae
Chi (genus): Digama
Loài (species): D. marchalii
Danh pháp hai phần
Digama marchalii (Guerin, 1843) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Callimorpha marchalii Guerin, 1843 
Digama marchalii là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Ấn Độ và Myanmar.
Phụ loài

Digama marchalii figurata (Myanmar)
Digama marchalii intermedia (miền nam Ấn Độ)
Digama marchalii marchalii (miền nam Ấn Độ)
Digama marchalii nebulosa (miền nam Ấn Độ)
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2014.
Epimedium elatum

| Epimedium elatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ranunculales
Họ (familia): Berberidaceae
Chi (genus): Epimedium
Loài (species): E. elatum
Danh pháp hai phần
Epimedium elatum C.Morren & Decne., 1834 
Epimedium elatum là một loài thực vật có hoa trong họ Hoàng mộc. Loài này được C.Morren & Decne. mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Epimedium elatum”. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2013.
Disa buchenaviana

| Disa buchenaviana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Disa
Loài (species): D. buchenaviana
Danh pháp hai phần
Disa buchenaviana Kraenzl. 
Disa buchenaviana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Kraenzl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1882.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Disa buchenaviana”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Drusus camerinus

| Drusus camerinus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Limnephilidae
Chi (genus): Drusus
Loài (species): D. camerinus
Danh pháp hai phần
Drusus camerinus GP Moretti, 1981 
Drusus camerinus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Doeringiella maray

| Doeringiella maray> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Nomadinae
Tông (tribus): Epeolini
Chi (genus): Doeringiella
Loài (species): D. maray
Danh pháp hai phần
Doeringiella maray Compagnucci & Roig-Alsina, 2003 
Doeringiella maray là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Compagnucci & Roig-Alsina mô tả khoa học năm 2003.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Charles Hardinge, Nam tước Hardinge thứ 1 xứ Penshurst

| Quý ngài rất đáng kínhNam tước Hardinge xứ PenshurstKG GCB GCSI GCMG GCIE GCVO ISO PC DL |
| --- | --- |

Chức vụ
Phó vương kiêm Toàn quyền Ấn Độ
Nhiệm kỳ: 23 tháng 11 năm 1910 – 4 tháng 4 năm 1916
Tiền nhiệm: Bá tước Minto
Kế nhiệm: The Lord Chelmsford
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch: British
Sinh: 20 tháng 06 năm 1858
Mất: 02 tháng 08 năm 1944 Penshurst, Kent
Con cái: 3
Alma mater: Trinity College, Cambridge
Charles Hardinge, Nam tước Hardinge thứ 1 xứ Penshurst (20 tháng 06 năm 1858 - 02 tháng 08 năm 1944) là một quý tộc, nhà quản lý thuộc địa, nhà ngoại giao và chính khách người Anh, từng là Phó vương kiêm Toàn quyền của Ấn Độ từ năm 1910 đến năm 1916. Ông nội của ông là Henry Hardinge, Tử tước thứ 1 xứ Hardinge cũng từng là Toàn quyền Ấn Độ trong giai đoạn 1844 - 1848, và điểm nhấn cho nhiệm kỳ của ông chính là Chiến tranh Anh-Sikh lần thứ nhất
Cuộc sống đầu đời

Hardinge là con trai thứ hai của Charles Hardinge, Tử tước thứ 2 xứ Hardinge, và là cháu trai của Henry Hardinge, Tử tước thứ nhất của Hardinge, một cựu Toàn quyền Ấn Độ. Trong thời gian đầu đời, Charles đã nhận được một nền giáo dục tốt, dành cho giới quý tộc ở Anh, ông được học tại Trường Cheam, Trường Harrow và Trinity College, Cambridge.
Tước vị

Gia tộc Hardinge được nâng lên hàng quý tộc từ thời Henry Hardinge (ông nội của Charles Hardinge), cũng từng là Toàn quyền Ấn Độ dưới thời Victoria của Anh, với khởi đầu bằng con đường binh nghiệp và dần leo lên đến chức Thống chế (Anh).
Charles là con trai thứ 2 của Charles Hardinge, Tử tước thứ 2 của xứ Hardinge, theo quy định của Đẳng cấp quý tộc Vương quốc Liên hiệp Anh, chỉ có con trưởng mới được kế vị danh hiệu quý tộc chính thức, vì thế mà ông không được nhận bất cứ tước vị cha truyền con nối nào từ gia tộc mình, dù sinh ra trong một gia đình quý tộc. Tuy nhiên nhờ vào những cống hiến quan trọng cho Vương quốc Anh, năm 1910, Vua George V của Anh đã tạo ra tước hiệu Nam tước Hardinge xứ Penshurst để phong cho ông, và người đang năm giữ tước vị này là Julian Alexander Hardinge, đã là đời Nam tước thứ 4 (sinh năm 1945).
Sự nghiệp

Hardinge gia nhập ngành ngoại giao năm 1880. Ông được bổ nhiệm làm thư ký thứ nhất tại Tehran năm 1896, và thư ký thứ nhất tại Saint Petersburg vào năm 1898. Sau một thời gian ngắn làm Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao, ông trở thành Đại sứ tại Nga, vào năm 1904.
Năm 1906, ông được thăng chức Thư ký thường trực tại Bộ Ngoại giao, tại đây, bất chấp tính bảo thủ của bản thân, ông đã làm việc chặt chẽ với Bộ trưởng Ngoại giao Sir Edward Grey thuộc Đảng Tự do. Năm 1907, ông từ chối chức vụ Đại sứ tại Hoa Kỳ. Năm 1910, Hardinge được nâng lên thành Nam tước Hardinge xứ Penshurst, ở hạt Kent và Thủ tướng Anh Asquith bổ nhiệm ông vào ghế Phó vương Ấn Độ.
Nhiệm kỳ Phó vương Ấn Độ của ông là một giai đoạn đáng nhớ, bao gồm chuyến thăm của Vua George V, và Delhi Durbar vào năm 1911, cũng như việc dời đô từ Calcutta đến New Delhi, vào năm 1911. Mặc dù Hardinge là mục tiêu của các âm mưu ám sát với cuộc tấn công bằng bom của những người theo chủ nghĩa dân tộc Ấn Độ Rashbehari Bose và Sachin Sanyal, nhiệm kỳ của ông đã cải thiện quan hệ giữa chính quyền Anh và những người theo chủ nghĩa dân tộc. Bản thân ông đã dành sự ngưỡng mộ của mình đối với Mohandas Gandhi. Cầu đường sắt Hardinge ở Bangladesh được khởi công xây dựng và khánh thành (1915) trong nhiệm kỳ của ông. Nó tiếp tục đóng một vai trò quan trọng trong mạng lưới đường sắt của đất nước này cho đến tận ngày nay.
Âm mưu ám sát lãnh chúa Hardinge, năm 1912.
Tượng của Lãnh chúa Hardinge ở Công viên Coronation, Delhi
Súng phóng lựu M79

| Súng phóng lựu 40 mm M79 |
| --- | --- |
Mặt bên phải của M79.
Loại: Súng phóng lựu
Nơi chế tạo:  Hoa Kỳ  Việt Nam Súng phóng lựu M-79VN
Lược sử hoạt động
Phục vụ: 1961–nay
Sử dụng bởi:  Hoa Kỳ  Cộng hòa Miền Nam Việt Nam  Việt Nam Dân chủ Cộng hòa  Việt Nam  Lào  Thái Lan  Hàn Quốc  Philippines  Campuchia  Indonesia  Singapore 
Trận: Chiến tranh Việt Nam Nội chiến Campuchia Chiến tranh Falkland Chiến tranh Iraq ....
Lược sử chế tạo
Người thiết kế: Springfield Armory
Năm thiết kế: 1953–1960
Nhà sản xuất: Springfield Armory, Action Manufacturing Company, Exotic Metal Products, Kanarr Corporation, và Thompson-Ramo-Woolridge
Giai đoạn sản xuất: 1961–1971
Số lượng chế tạo: 350.000 (Hoa Kỳ sản xuất) Hàng chục nghìn (Việt Nam sản xuất)
Thông số
Khối lượng: 2.93 kg (6.45 lb) đã nạp đạn 2.7 kg (5.95 lb) trống
Chiều dài: 73.1 cm (28.78 in)
Độ dài nòng: 35.7 cm (14 in)

Đạn: 40x46mm
Cơ cấu hoạt động: Bắn từng phát bằng nạp từng viên vào nòng
Tốc độ bắn: 6 phát/phút
Sơ tốc đầu nòng: 76 m/s (247 ft/s)
Tầm bắn hiệu quả: 350 m (383 yd)
Tầm bắn xa nhất: 400 m (437 yd)
Súng phóng lựu M79 (thường được gọi là Thumper/Blooper) là một loại súng phóng lựu do Hoa Kỳ sản xuất. Nó xuất hiện trong suốt cuộc chiến tại Việt Nam, M79 đầu tiên được phục vụ quân đội Mỹ năm 1961.
Thiết kế

M79 được thiết kế cho bộ binh phóng lựu, một trong hai vũ khí cá nhân trong bộ binh. Chiến binh được yêu cầu có một vũ khí chuyên dụng và một khẩu súng ngắn mang theo bên mình. M79 được coi là cầu nối tạo ra tầm hỏa lực ở giữa lựu đạn cầm tay và súng cối tầm gần (50 đến 300 mét) và do đó trở thành vũ khí không thể thiếu trong một đội binh. Với chiều dài 737 mm (nòng dài 355 mm), súng cộng với đạn nặng 3 kg.
M79 bắn từng phát một, súng dùng đạn cỡ 40 mm được nạp trực tiếp vào khóa nòng. Có một miếng lót cao su để tì súng lên vai và giảm lực giật. Lựu đạn M406 40 ly HE nổ mảnh rời khỏi nòng của M79 bay đi với vận tốc 75 m/s, và chứa lượng chất nổ trong vỏ bọc thép, khi nổ có thể văng ra hơn 300 mảnh vụn với vận tốc 1524 m/s, với bán kính sát thương là 5 mét. Đạn đạo bay ổn định vì lựu đạn xoay trong không trung với vận tốc 3700 vòng/phút do vòng xoáy trong nòng tạo ra.
M79 có một thước ngắm và đầu ruồi, với tầm ngắm xa đến 375 mét. M79 có tầm bắn hiệu quả với mục tiêu cỡ người đứng là 200 mét, với mục tiêu công sự, lô cốt là 350 mét.
Chiến đấu tầm gần, có hai loại đạn M79. Loại đầu tiên là đạn hình mũi tên, được giữ 45 viên nhỏ chứa trong vỏ plastic, loại này chỉ được đưa ra làm thí nghiệm. Sau đó, loại đạn này được thay thế bằng đạn chì của M576. Loại đạn này bao gồm 2700 mảnh đạn chì nhỏ được đúc và chứa trong vỏ đạn bằng nhựa 40 mm, nó bay chậm hơn trong đạn đạo nhưng ít bị lệch gió, dễ tới đích theo mong muốn. Ngoài ra, súng còn dùng được nhiều loại đạn khác nhau, đạn nổ mảnh, đạn nổ bi, bán kính sát thương khác nhau đối với từng loại, có thể lên đến 35m. M79 cũng là súng bắn lựu đạn khói (loại tiêu chuẩn và loại rơi chậm có dù), bắn khí CS và bắn lửa.
M79 cũng có một số nhược điểm: súng không có hộp tiếp đạn và phải nạp đạn lại sau mỗi phát bắn nên tốc độ bắn chậm hơn so với những loại súng phóng lựu mang hộp tiếp đạn Cơ cấu ngòi nổ của viên đạn khá phức tạp và phải có đủ lực tác động vào phần đầu đạn thì mới phát nổ, nên nếu đạn trúng bề mặt mềm (như bùn nhão, vũng nước...) hoặc cạnh viên đạn tiếp đất trước thì viên đạn có thể không nổ, sau này nếu ai đạp phải thì có thể gây nổ giống như mìn. Những viên đạn M79 chưa nổ này đã gây ô nhiễm bom mìn lớn tại Việt Nam, cho tới hàng chục năm sau chiến tranh vẫn có nhiều thường dân Việt Nam thương vong vì dẫm phải đạn M79.
Sử dụng

M79 là một vũ khí hiệu quả đối với địa hình nhiều vật cản, rừng cây, đồi núi như ở Việt Nam. Vũ khí này cho phép tiêu diệt các ụ súng, lô cốt bán kiên cố ở cự ly xa gấp mấy lần so với ném lựu đạn bằng tay, và cũng chính xác hơn. Trong trang bị của quân đội nhân dân Việt Nam thời đó chưa có vũ khí tương đương (súng B-40, B-41 cũng có thể dùng để bắn bộ binh, lô cốt nhưng đây chỉ là giải pháp tình thế, bởi vai trò chính của chúng là chống xe cơ giới chứ không phải chống bộ binh). Để có vũ khí tương tự như M79 của Mỹ, quân Giải phóng đã thiết kế súng cối "Giải Phóng" cỡ 60mm, nặng 5kg, không bệ và chân chống, bắn theo phương pháp ứng dụng. Súng cối "Giải Phóng" đã được sản xuất hơn 2.000 khẩu trang bị cho bộ đội Súng cối "Giải Phóng" bắn đạn nổ mạnh hơn nhưng cũng nặng hơn, và vì súng cối không có báng tỳ vai nên cũng khó ngắm bắn hơn so với M79, đây chỉ là giải pháp tình thế để bù đắp sự thiếu thốn vũ khí.
Sau chiến tranh, Việt Nam thu được hàng chục nghìn khẩu M79 của Mỹ và rất nhiều kho đạn, nên nó được sử dụng luôn làm súng phóng lựu tiêu chuẩn của quân đội. Vì thế, trong khi hầu hết trang bị của lục quân Việt Nam là theo hệ vũ khí Liên Xô/Nga thì riêng súng phóng lựu chống bộ binh thì Việt Nam lại dùng hệ Mỹ. Trên nguyên mẫu súng M79 của Mỹ, Việt Nam đã tự sản xuất súng M79VN (tên khác là SPL40) được bổ sung một số tính năng như thay vật liệu gỗ bằng plastic, gắn thêm kính ngắm. Kính ngắm dùng cho súng phóng lựu M79 giúp cho súng ngắm bắn nhanh và chính xác hơn so với dùng thước ngắm thông thường
Trong thập niên 1980, M79 được quân đội Mỹ thay thế bằng loại súng phóng lựu M203 gắn trực tiếp vào bên dưới súng trường như M16. Tuy nhiên, một số đơn vị quân đội Mỹ vẫn sử dụng M79 vì nó có tầm bắn hiệu quả xa hơn M203 (350 mét so với 150 mét). Mặt khác, M203 cũng khiến khẩu súng trường trở nên cồng kềnh hơn và nặng thêm khoảng 1 kg ở phía đầu nòng súng, điều này sẽ khiến xạ thủ khó ngắm bắn chính xác vì nó làm mất độ cân bằng của súng. Vì thế, đối với một số binh sĩ, việc mang theo 2 loại súng riêng biệt (M79 và M16) sẽ tốt hơn là gắn dính M203 vào khẩu M16 của họ.