Biến cố Phật giáo 1963
Cuộc đấu tranh của Phật giáo sau Lễ Phật Đản > Tuyên ngôn ngày 10/5/1963

Chiều ngày 9/5/1963, văn phòng Tổng Trị Sự Giáo hội Tăng Già Việt Nam nhận được báo cáo về việc xảy ra tại đài phát thanh Huế đêm 8/5/1963, do Phật giáo Trung ương chuyển tới. Tổng trị sự giáo hội trung ương liền triệu tập cuộc họp khẩn vào lúc 19 giờ cùng ngày và ra quyết định gửi kháng thư cho tổng thống Ngô Đình Diệm phản đối việc cấm treo cờ Phật giáo và đàn áp Phật giáo đêm 8/5/1963; tổ chức lễ cầu siêu cho các nạn nhân tại đài phát thanh Huế rồi rước bài vị từ chùa Ấn Quang tới chùa Xá Lợi vào ngày 21/5/1963.
| x t s Chiến tranh Việt Nam |
| --- | --- |
Giai đoạn 1954–1959 Thuyết domino  Hoa Kỳ can thiệp Miền Bắc  Miền Nam Giai đoạn 1960–1965 Diễn biến Quốc tế  Miền Nam  Kế hoạch Staley-Taylor Chiến tranh đặc biệt  Đảo chính Chính phủ Ngô Đình Diệm Giai đoạn 1965–1968 Miền Bắc   Chiến dịch: Sự kiện Vịnh Bắc Bộ  Mũi Tên Xuyên  Sấm Rền  Miền Nam  Chiến tranh cục bộ  Chiến dịch: Các chiến dịch Tìm-Diệt  Phượng Hoàng  Tết Mậu Thân, 1968  Diễn biến Quốc tế Giai đoạn 1968–1972 Diễn biến Quốc tế  Việt Nam hóa chiến tranh  Hội nghị Paris  Hiệp định Paris  Chiến dịch: Lam Sơn 719  Chiến cục năm 1972  Hè 1972  Mặt trận phòng không 1972  Phòng không Hà Nội 12 ngày đêm Giai đoạn 1973–1975 Hội nghị La Celle Saint Cloud  Chiến dịch: Xuân 1975  Phước Long  Tây Nguyên  Huế - Đà Nẵng  Phan Rang - Xuân Lộc  Hồ Chí Minh  Trường Sa và các đảo trên Biển Đông  Sự kiện 30 tháng 4, 1975 Hậu quả chiến tranh Tổn thất nhân mạng  Tội ác của Hoa Kỳ và đồng minh  Chất độc da cam
Ngày 10/5/1963, các vị lãnh đạo Phật giáo họp tại chùa Từ Đàm, hoạch định đường lối và phương pháp tranh đấu bảo vệ Phật giáo và đòi hỏi công bằng xã hội. Một bản Tuyên ngôn được soạn thảo, nêu ra năm nguyện vọng của Phật giáo. Bản Tuyên ngôn này được gửi tới tổng thống Ngô Đình Diệm qua trung gian đại biểu chính phủ Trung Nguyên Trung Phần. Năm nguyện vọng bao gồm:
Yêu cầu chính phủ Việt Nam Cộng Hòa thu hồi vĩnh viễn công điện cấm treo cờ tôn giáo nơi công cộng.
Yêu cầu Phật giáo phải được hưởng một chế độ đặc biệt như các hội truyền giáo Thiên chúa giáo đã được ghi trong Đạo dụ số 10.
Yêu cầu chính phủ chấm dứt tình trạng bắt bớ và khủng bố tín đồ Phật giáo.
Yêu cầu cho tăng ni Phật tử được tự do truyền đạo và hành đạo.
Yêu cầu chính phủ bồi thường thích đáng cho những người chết oan vô tội và kẻ chủ mưu giết hại phải bị xét xử.
Bản Tuyên ngôn có chữ ký của Hòa thượng Tịnh Khiết, hội chủ của Tổng Hội Phật giáo Việt Nam, hòa thượng Mật Nguyện, đại diện Giáo hội Tăng Già Trung Phần, Hòa thượng Thích Trí Quang, đại diện hội Phật giáo Thừa Thiên và Hòa Thượng Thích Thiện Siêu, đại diện Tỉnh hội Phật giáo Thừa Thiên.
Cũng trong ngày 15/5/1963, phái đoàn Tổng Hội Phật giáo Việt Nam phối hợp với đại diện các tổ chức Phật giáo khác gặp tổng thống Ngô Đình Diệm để trao bản Tuyên ngôn ngày 10/5/1963, đồng thời giải thích năm nguyện vọng của Phật giáo. Sau 3 giờ thảo luận Tổng thống chỉ hứa hẹn mơ hồ và quy trách nhiệm gây ra biến cố đài phát thanh Huế cho những người cộng sản.
Ngày 16/5/1963, Phật giáo mở cuộc họp báo tại chùa Xá Lợi, công bố bản Tuyên ngôn 10/5/1963 đồng thời tố cáo trước dư luận những vụ đàn áp, giam cầm và giết chóc mà Phật tử phải chịu đựng, vạch trần chính sách kỳ thị tôn giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm trong giai đoạn 1954-1963.