Nhật Bản đầu hàng
Ban lãnh đạo Nhật Bản chia phe

Phần lớn nội các do quân đội thống trị của Suzuki ủng hộ việc tiếp tục chiến tranh. Đối với người Nhật, đầu hàng là điều không thể tưởng tượng được – Nhật Bản chưa bao giờ bị xâm chiếm thành công hay bị thua cuộc chiến nào trong lịch sử của mình. Chỉ có Bộ trưởng Hải quân Mitsumasa Yonai được cho là mong muốn chiến tranh kết thúc sớm. Theo lời sử gia Richard B. Frank:
Mặc dù Suzuki thực sự có thể nhìn nhận hòa bình là một mục tiêu xa, nhưng ông không có ý định đạt được nó trong bất kỳ khoảng thời gian trước mắt nào hoặc theo những điều kiện Đồng minh chấp nhận được. Những bình luận của ông trong hội nghị các chính khách cấp cao không hề cho thấy rằng ông ủng hộ việc sớm đình chiến... Những vị trí quan trọng nhất trong nội các do Suzuki lựa chọn cũng không phải là người ủng hộ hòa bình, trừ một ngoại lệ.
Sau chiến tranh, Suzuki và những người khác trong chính phủ của ông cùng những người biện hộ cho họ tuyên bố rằng họ lúc này đang bí mật nỗ lực hướng tới hòa bình, và không thể công khai ủng hộ điều đó. Họ trích dẫn khái niệm haragei—"nghệ thuật của kỹ thuật ẩn giấu và vô hình" của người Nhật —để biện minh cho sự bất đồng giữa các hành động công khai của họ và thứ được cho là công việc trong hậu trường. Tuy nhiên, nhiều nhà sử học bác bỏ điều này. Robert J. C. Butow đã viết:
Bởi vì sự rất mơ hồ của nó, lời biện hộ về haragei khơi dậy sự nghi ngờ rằng trong các vấn đề chính trị và ngoại giao, việc tin cậy một cách có ý thức vào 'nghệ thuật lừa bịp' này có thể đã cấu thành một sự lừa dối có chủ đích dựa trên mong muốn làm cho hai phe đối nghịch kình chống nhau để có lợi cho mình. Mặc dù nhận định này không phù hợp với tính cách được ca ngợi nhiều của Đô đốc Suzuki, nhưng sự thật vẫn là từ thời điểm ông trở thành Thủ tướng cho đến ngày ông từ chức, không ai có thể chắc chắn về những gì Suzuki sẽ làm hoặc nói tiếp theo.
Các nhà lãnh đạo Nhật Bản luôn hình dung một giải pháp thương lượng cho cuộc chiến. Kế hoạch trước chiến tranh của họ là mong đợi đạt được bành trướng và củng cố nhanh chóng, một cuộc xung đột chung cuộc với Hoa Kỳ, và cuối cùng là đạt được dàn xếp với kết quả là họ ít nhất cũng có thể giữ lại một số lãnh thổ mà họ mới chinh phục được. Đến năm 1945, các nhà lãnh đạo Nhật Bản nhất trí rằng chiến tranh đang tiến triển tồi tệ, nhưng họ bất đồng về phương thức tốt nhất để đàm phán kết thúc chiến tranh. Họ có hai phe: Phe được gọi là "hòa bình" ủng hộ một sáng kiến ngoại giao là thuyết phục nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin làm trung gian cho một giải pháp giữa Đồng minh và Nhật Bản; và những người theo đường lối cứng rắn ủng hộ việc đánh một trận chiến "quyết định" cuối cùng, điều này sẽ gây ra nhiều thương vong cho quân Đồng minh đến mức họ phải sẵn sàng đưa ra những điều khoản khoan dung hơn. Cả hai cách tiếp cận đều dựa trên kinh nghiệm của Nhật Bản trong Chiến tranh Nga-Nhật vào 40 năm trước đó, bao gồm một loạt trận đánh hao tổn nhưng phần lớn là không dứt khoát, tiếp theo là trận hải chiến Tsushima có tính quyết định.
Vào tháng 2 năm 1945, Công tước Fumimaro Konoe trình lên Thiên hoàng Hirohito một bản ghi nhớ phân tích tình hình và nói với ông rằng nếu chiến tranh tiếp tục, mối nguy lớn hơn đối với hoàng gia có thể là từ một cuộc cách mạng nội bộ thay vì từ việc chiến bại. Theo nhật ký của Thị tòng trưởng Hisanori Fujita, Thiên hoàng mong đợi một trận chiến quyết định (tennōzan), trả lời rằng còn sớm để tìm kiếm hòa bình "trừ khi chúng ta đạt được thêm một lợi ích quân sự nữa". Cũng trong tháng 2, ban hiệp ước của Nhật Bản đã viết về các chính sách của Đồng minh đối với Nhật Bản về "đầu hàng vô điều kiện, chiếm đóng, giải trừ vũ khí, xóa bỏ chủ nghĩa quân phiệt, cải cách dân chủ, trừng phạt tội phạm chiến tranh và địa vị của thiên hoàng." Việc Đồng minh áp đặt giải trừ vũ khí, Đồng minh trừng phạt tội phạm chiến tranh Nhật Bản, và đặc biệt là việc chiếm đóng và phế truất Thiên hoàng, là những điều không chấp nhận được đối với giới lãnh đạo Nhật Bản.
Vào ngày 5 tháng 4, Liên Xô đưa ra thông báo trước 12 tháng theo đúng thời hạn quy định rằng họ sẽ không gia hạn Hiệp ước trung lập Xô-Nhật có thời hạn 5 năm. (được ký vào năm 1941 sau sự kiện Nomonhan). Nhật Bản không biết rằng trong Hội nghị Tehran vào tháng 11–12 năm 1943, Đồng minh đạt được đồng thuận rằng Liên Xô sẽ tham chiến chống Nhật Bản sau khi Đức bị đánh bại. Trong Hội nghị Yalta vào tháng 2 năm 1945, Hoa Kỳ đã có những nhượng bộ đáng kể đối với Liên Xô để đảm bảo lời hứa rằng nước này sẽ tuyên chiến với Nhật Bản trong vòng ba tháng kể từ khi Đức đầu hàng. Mặc dù Hiệp ước Trung lập kéo dài 5 năm sẽ chỉ hết hiệu lực sau ngày 5 tháng 4 năm 1946, nhưng thông báo này khiến Nhật Bản hết sức lo ngại, vì Nhật Bản tập trung lực lượng ở miền Nam để đẩy lùi cuộc tấn công không thể tránh khỏi của Hoa Kỳ, do đó khiến các hòn đảo phía Bắc của nước này dễ bị Liên Xô xâm chiếm. Bộ trưởng Ngoại giao Liên Xô Vyacheslav Molotov tại Moskva, và đại sứ Liên Xô Ykov Malik tại Tokyo nỗ lực hết sức để đảm bảo với người Nhật rằng "thời hạn hiệu lực của Hiệp ước vẫn chưa kết thúc".
Trong một loạt cuộc họp cấp cao vào tháng 5, Viện Tham nghị Quân sự lần đầu tiên thảo luận nghiêm túc về việc kết thúc chiến tranh, nhưng không có cuộc họp nào trong số đó dựa trên những điều khoản mà Đồng minh chấp nhận được. Bởi vì có nguy cơ là các sĩ quan quân đội nhiệt huyết sẽ ám sát bất kỳ ai công khai ủng hộ Nhật Bản đầu hàng, nên các cuộc họp chỉ cho sáu người trong Viện, Hoàng đế và Thị tòng trưởng tham gia. Không có sĩ quan cấp hai hoặc cấp ba nào có thể tham dự. Trong các cuộc họp này, bất chấp các công văn từ đại sứ Nhật Bản Satō tại Moskva, chỉ có Bộ trưởng Ngoại giao Tōgō nhận ra rằng Roosevelt và Churchill có thể đã nhượng bộ Stalin để đưa Liên Xô vào cuộc chiến chống Nhật Bản. Tōgō đã thẳng thắn về việc kết thúc chiến tranh một cách nhanh chóng. Một trong các kết quả của những cuộc họp này là ông được ủy quyền tiếp cận Liên Xô, tìm cách duy trì tính trung lập của nước này hoặc (mặc dù khả năng rất thấp) để thành lập một liên minh.
Phù hợp với thông lệ khi một chính phủ mới tuyên bố mục tiêu của mình, sau các cuộc họp tháng 5, quân đội ban hành một văn kiện "Chính sách cơ bản cần tuân thủ từ nay về việc tiến hành chiến tranh", trong đó tuyên bố rằng nhân dân Nhật Bản sẽ chiến đấu đến cùng thay vì đầu hàng. Chính sách này được Viện Tham nghị Quân sự thông qua vào ngày 6 tháng 6. (Tōgō phản đối, trong khi năm người còn lại ủng hộ nó.) Các tài liệu do Suzuki đệ trình trong cùng cuộc họp cho thấy rằng, trong các đám phán ngoại giao với Liên Xô, Nhật Bản áp dụng cách tiếp cận sau:
Cần phải làm rõ với Nga rằng họ chiến thắng trước Đức là nhờ Nhật Bản, vì chúng ta vẫn duy trì trung lập, và sẽ có lợi cho Liên Xô nếu họ giúp Nhật Bản duy trì vị thế quốc tế, vì họ có một kẻ thù trong tương lai là Hoa Kỳ.
Vào ngày 9 tháng 6, vị hầu tước thân tín của Thiên hoàng là Kōichi Kido viết "Dự thảo Kế hoạch kiểm soát tình hình khủng hoảng", cảnh báo rằng đến cuối năm khả năng tiến hành chiến tranh hiện đại của Nhật Bản sẽ tiêu tan và chính phủ sẽ không thể kiềm chế tình trạng bất ổn dân sự. "... Chúng ta không thể chắc chắn rằng mình sẽ không chịu chung số phận với nước Đức, và rơi vào hoàn cảnh bất lợi đến mức chúng ta sẽ không đạt được mục tiêu tối cao là bảo vệ Hoàng gia và giữ gìn chính thể quốc gia." Kido đề xuất Thiên hoàng hành động bằng cách đề nghị chấm dứt chiến tranh với "những điều kiện rất hào phóng". Kido đề xuất Nhật Bản rút khỏi các thuộc địa cũ của châu Âu mà họ đã chiếm đóng với điều kiện các nơi này được trao độc lập, và cũng đề xuất Nhật Bản công nhận nền độc lập của Philippines, là nơi Nhật Bản gần như đã mất quyền kiểm soát và người ta cũng biết rõ rằng Hoa Kỳ đã có kế hoạch trao trả độc lập từ lâu. Cuối cùng, Kido đề xuất rằng Nhật Bản giải giáp vũ khí với điều kiện điều này không xảy ra dưới sự giám sát của Đồng minh, và Nhật Bản trong một thời gian sẽ "bằng lòng với khả năng phòng thủ tối thiểu". Đề xuất của Kido không dự tính đến việc Đồng minh chiếm đóng Nhật Bản, truy tố tội phạm chiến tranh hay thay đổi đáng kể trong hệ thống chính quyền Nhật Bản, Kido cũng không đề xuất rằng Nhật Bản có thể sẵn sàng xem xét việc từ bỏ các lãnh thổ giành được trước năm 1937, bao gồm Đài Loan, Karafuto, Triều Tiên, các đảo cũ của Đức tại Thái Bình Dương và thậm chí cả Mãn Châu Quốc. Được Thiên hoàng cho phép, Kido tiếp cận một số thành viên của Viện Tham nghị Quân sự. Tōgō rất ủng hộ. Suzuki và Bộ trưởng Hải quân Mitsumasa Yonai đều ủng hộ một cách thận trọng; họ đều băn khoăn người khác nghĩ gì. Bộ trưởng Lục quân Korechika Anami tỏ ra mâu thuẫn, khăng khăng rằng ngoại giao phải đợi cho đến "sau khi Hoa Kỳ chịu tổn thất nặng nề" trong Chiến dịch Ketsugō.
Vào tháng 6, Thiên hoàng mất niềm tin vào cơ hội đạt được chiến thắng quân sự. Nhật Bản thất bại trong Trận Okinawa, và ông biết được điểm yếu của quân đội Nhật Bản tại Trung Quốc, của Đạo quân Quan Đông tại Mãn Châu, và của hải quân và lục quân bảo vệ quần đảo chính quốc Nhật Bản. Thiên hoàng nhận được một báo cáo của Thân vương Naruhiko, từ đó ông kết luận rằng "không chỉ là phòng thủ bờ biển; các sư đoàn được dành để tham gia trận chiến quyết định cũng không có đủ số lượng vũ khí." Theo lời Thiên hoàng:
Tôi được kể lại rằng sắt từ mảnh bom địch thả xuống được dùng làm xẻng. Điều này khẳng định quan điểm của tôi rằng chúng ta không còn ở thế có thể tiếp tục chiến tranh nữa.
Vào ngày 22 tháng 6, Thiên hoàng triệu tập sáu người của Viện Tham nghị Quân sự đến họp. Trong một động thái bất thường, ông nói trước: "Tôi mong muốn rằng các kế hoạch cụ thể để chấm dứt chiến tranh, không bị cản trở bởi chính sách hiện tại, sẽ được nhanh chóng nghiên cứu, và cần thực hiện các nỗ lực để triển khai chúng." Cuộc họp đồng ý khẩn nài Liên Xô giúp đỡ kết thúc chiến tranh. Các quốc gia trung lập khác, chẳng hạn như Thụy Sĩ, Thụy Điển và Thành Vatican được biết là sẵn sàng đóng vai trò kiến tạo hòa bình, nhưng họ quá nhỏ nên người ta cho rằng họ không thể làm được điều gì nhiều, nhiều nhất chỉ là chuyển giao các điều khoản đầu hàng của Đồng minh và sự chấp nhận hoặc từ chối của Nhật Bản. Người Nhật hy vọng có thể thuyết phục được Liên Xô làm đại diện cho Nhật Bản trong các cuộc đàm phán với Hoa Kỳ và Anh.