Giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh
Phương pháp giáo dục và Hiện trạng > Hiện trạng

Về mặt hành chính, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh chỉ quản lý các cơ sở giáo dục từ bậc mầm non tới Trung học phổ thông. Các trường đại học, cao đẳng phần lớn trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam.
Là thành phố lớn nhất Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh cũng là một trong hai trung tâm giáo dục bậc đại học lớn nhất. Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh với 8 trường đại học thành viên thuộc Chính phủ. Nhiều trường đại học lớn khác của thành phố như Trường Đại học Kiến trúc, Đại học Y Dược, Trường Đại học Ngân hàng, Trường Đại học Luật, Trường Đại học Kinh tế, Trường Đại học Sư phạm, Trường Đại học Mở, Trường Đại học Tài chính – Marketing đều là các đại học quan trọng của Việt Nam. Trong số học sinh, sinh viên đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng của thành phố, 40% đến từ các tỉnh khác của quốc gia.. Giáo dục bậc đại học, trên địa bàn thành phố có trên 80 trường, đa số do Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý, trong đó chỉ có 2 trường đại học công lập (Trường Đại học Sài Gòn và Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch) do thành phố quản lý..
Hệ thống các trường từ bậc mầm non tới trung học trải đều khắp thành phố. Trong khi đó, những cơ sở xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tập trung chủ yếu vào 4 huyện ngoại thành Củ Chi, Bình Chánh, Nhà Bè, Cần Giờ. Các trường ngoại ngữ ở Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ giảng dạy những ngôn ngữ phổ biến mà còn một trường dạy quốc tế ngữ, một trường dạy Hán Nôm, 4 trường dạy tiếng Việt cho người nước ngoài. Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay cũng có 40 trường quốc tế do các lãnh sự quán, công ty giáo dục đầu tư.
Trước đây:
Trong năm học 2008–2009, toàn thành phố có 638 cơ sở giáo dục mầm non, 467 trường cấp I, 239 trường cấp II, 81 trường cấp III và 55 trường cấp II, III. Ngoài ra, theo con số từ 1994, Thành phố Hồ Chí Minh còn có 20 trung tâm xóa mù chữ, 139 trung tâm tin học, ngoại ngữ và 12 cơ sở giáo dục đặc biệt. Tổng cộng 1.308 cơ sở giáo dục của thành phố có 1.169 cơ sở công lập và bán công, còn lại là các cơ sở dân lập, tư thục.
Hiện nay:
Theo ông Nguyễn Văn Hiếu - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) TPHCM - trình bày tại kỳ họp lần thứ 17 Hội đồng Nhân dân TPHCM khóa X khai mạc ngày 15/7.
Báo cáo phương hướng và nhiệm vụ trọng tâm trong năm học 2024-2025, ông Hiếu cho biết, dự kiến toàn thành phố tăng 24.097 học sinh, gồm 17.288 công lập và 6.809 ngoài công lập.
Trong đó, bậc THPT tăng cao nhất đến 16.999 học sinh, bậc THCS tăng 7.022 học sinh, bậc mầm non tăng 6.262 học sinh. Riêng bậc tiểu học, toàn thành phố giảm 6.185 học sinh.
Theo lý giải, số học sinh tăng nhiều ở cấp THPT do chênh lệch giữa học sinh khối lớp 12 ra trường và lớp 9 tốt nghiệp vào học lớp 10.
Điểm lại năm học 2023-2024, ông Hiếu cho biết, số học sinh không có hộ khẩu thường trú tại TPHCM là 347.962 (chiếm tỷ lệ 20,67%). Bình quân mỗi năm số học sinh tăng thêm các cấp học khoảng 25.000 học sinh, áp lực này làm gia tăng sĩ số học sinh/lớp vượt cao so với chuẩn, nhất là cấp tiểu học.
Đồng thời, số lượng học sinh tham gia học 2 buổi/ngày giảm, chưa đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông 2018. Điều kiện về sân chơi, bãi tập, thư viện đều co hẹp lại, gây ảnh hưởng đến các lớp đang học. Việc gia tăng số học sinh nêu trên kéo theo tăng số cán bộ, giáo viên, nhân viên và tăng biên chế, dẫn đến làm tăng nguồn chi của ngân sách thành phố.
Hiện nay địa bàn một số quận, huyện có nhiều trường tiểu học có quy mô sĩ số trên 45 học sinh/lớp đã hạn chế phần nào công tác quản lý và chất lượng giảng dạy.
Song, lãnh đạo Sở GD&ĐT vẫn khẳng định: "Nhìn chung, năm học 2024-2025 vẫn đảm bảo 100% con em sinh sống trên địa bàn có đủ chỗ học".
Để đáp ứng đủ chỗ học, dự kiến trong năm 2024 sẽ đưa vào sử dụng 23 dự án với 476 phòng học mới, trong đó, số phòng học tăng thêm là 412 phòng. 
Nhìn lại giáo dục năm học 2023-2024, Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM Nguyễn Văn Hiếu cho biết, TPHCM là một trong những đơn vị đầu tiên trên cả nước triển khai thực hiện bộ tiêu chí Trường học hạnh phúc tại 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn.
Bộ tiêu chí "Trường học hạnh phúc", được UNESCO đánh giá cao và được tham dự báo cáo kinh nghiệm về thực tiễn xây dựng mô hình Trường học hạnh phúc trong khuôn khổ Hội thảo chuyên môn cấp cao toàn cầu do UNESCO ở Paris tổ chức.
Khó khăn: Mặc dù đạt được những bước tiến quan trọng trong thời gian gần đây, nhưng giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh vẫn còn nhiều khiếm khuyết. Trình độ dân trí chưa cao và chênh lệch giữa các thành phần dân cư, đặc biệt là ngoại ô so với nội ô. Tỷ lệ trẻ em không biết chữ vẫn còn. Giáo dục đào tạo vẫn chưa tương xứng với nhu cầu của xã hội. Hệ thống cơ sở vật chất ngành giáo dục thành phố còn kém. Nhiều trường học sinh phải học 3 ca. Thu nhập của giáo viên chưa cao, đặc biệt ở các huyện ngoại thành. Quá tải sĩ số học sinh/lớp, bạo lực học đường,...
Tuyển sinh: Tại Thành phố Hồ Chí Minh, việc tuyển sinh luôn được báo chí, phụ huynh, học sinh quan tâm với mỗi năm số lượng học sinh trúng tuyển càng tăng, có một số trường Trung học cơ sở có đầu vào chất lượng tổ chức tuyển sinh lớp 6  hay kì thi tuyển sinh vào 10 tại TPHCM cũng khóc liệt với việc thí sinh phải thi bao gồm ba môn Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ (vào năm nay). Thí sinh đăng ký vào lớp chuyên, tích hợp sẽ làm thêm bài thi tương ứng. Điểm xét tuyển là tổng điểm 3 môn Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ và điểm ưu tiên (nếu có). Thí sinh phải dự thi đủ ba môn, không vi phạm quy chế và các bài thi đều có điểm lớn hơn 0. Sau khi công bố kết quả trúng tuyển, thí sinh không được thay đổi nguyện vọng.
Riêng xã đảo Thạnh An, huyện Cần Giờ, việc tuyển sinh lớp 10 theo hình thức xét tuyển.
Lịch thi vào 10 tại TPHCM
| Ngày | Buổi | Môn thi | Thời gian | Giờ phát đề thi | Giờ bắt đầu làm bài |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Sáng | Học sinh có mặt tại điểm thi để sinh hoạt quy chế thi và kiểm tra thông tin cá nhân. | Học sinh có mặt tại điểm thi để sinh hoạt quy chế thi và kiểm tra thông tin cá nhân. | 09:30 | 09:30 |
| 2 | Sáng | Ngữ văn | 120 phút | 07:55 | 08:00 |
| 2 | Chiều | Ngoại ngữ/Môn thi thứ ba khác | 90 phút | 13:55 | 14:00 |
| 3 | Sáng | Toán | 120 phút | 07:55 | 08:00 |
| 3 | Chiều | Môn chuyên | 150 phút | 13:55 | 14:00 |