stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Daniel McKee
Lịch sử tranh cử

| Tổng tuyển cử Phó Thống đốc Rhode Island 2018> Đảng | Tổng tuyển cử Phó Thống đốc Rhode Island 2018> Đảng | Tổng tuyển cử Phó Thống đốc Rhode Island 2018> Ứng cử viên | Tổng tuyển cử Phó Thống đốc Rhode Island 2018> Số phiếu | Tổng tuyển cử Phó Thống đốc Rhode Island 2018> % | Tổng tuyển cử Phó Thống đốc Rhode Island 2018> ± |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Dân chủ  | Daniel McKee (đương nhiệm)  | 226.528  | 61,9%  |   |
|  | Cộng hòa | Paul Pence | 106.505 | 29,1% |  |
|  | Độc lập | Joel Hellmann | 11.332 | 3,1% |  |
: Dân chủ Giữ ghế
Chú thích

↑  Edgar, Randal. “Cumberland Mayor McKee announces bid for R.I. lieutenant governor”. providencejournal.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2019.
↑  Anderson, Katherine Gregg and Patrick. “Raimondo resigns after winning Senate confirmation as U.S. commerce secretary; McKee sworn in as RI governor”. The Providence Journal (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2021.
↑  Edgar, Randal (ngày 24 tháng 8 năm 2014). “Democrats in R.I. lieutenant governor race put economy first”. The Providence Journal. Providence, RI.
↑  “Daniel McKee's file”. @politifact (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2019.
↑  “Rhode Island lieutenant gubernatorial election, 2014”. Ballotpedia (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2019.
↑  ChrisS. “FirstWorks Names Taylor President of Board”. GoLocalProv (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2019.
↑  “Lt. Gov. McKee wins re-election”. WPRI.com (bằng tiếng Anh). ngày 7 tháng 11 năm 2018. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2019.
↑  “Biden's Commerce Secretary, Gina Raimondo, Confirmed By Senate”. NPR.org. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2021.
↑  “McKee names COVID advisory board”. Boston Globe. ngày 3 tháng 2 năm 2021.
↑  “McKee criticizes Raimondo administration over vaccine rollout”. WPRI. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2021.
↑  Gregg, Katherine; Anderson, Patrick. “Raimondo resigns after winning Senate confirmation as U.S. commerce secretary; McKee sworn in as RI governor”. The Providence Journal. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2021.
↑  “RI Lt. Gov. Says Speeding Up Vaccine Distribution Is His 'Top Priority'”. NECN. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2021.
Daniel McKee (thứ ba từ phải sang) năm 2015.
Giáo hoàng Clêmentê V

| Giáo hoàng Clêmentê V |
| --- | --- |

Tựu nhiệm: 5 tháng 6 năm 1305
Bãi nhiệm: 20 tháng 4 năm 1314
Tiền nhiệm: Biển Đức XI
Kế nhiệm: Gioan XXII
Thông tin cá nhân
Tên khai sinh: Raymond Bertrand de Got hoặc de Gouth hay de Goth
Sinh: Khoảng 1264 Villandraut, Gascony, Kingdom of France (?)
Mất: (1314-04-20)20 tháng 4 năm 1314 Roquemaure (Gard), Lãnh thổ Giáo hoàng (?)
Huy hiệu

Các giáo hoàng khác lấy tông hiệu Clêmentê
Clêmentê V (Latinh: Clemens V) là vị giáo hoàng thứ 195 của giáo hội công giáo.
Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1303 và ở ngôi Giáo hoàng trong 8 năm 10 tháng 15 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 5 tháng 6 năm 1305, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 14 tháng 11 năm 1305 và ngày kết thúc triều đại của ông là ngày 20 tháng 4 năm 1314.
Giáo hoàng Clemens sinh tại Villandraut, trong miền Gironde vào năm 1264 với tên là Bertrand de Got. Trước khi trở thành Giáo hoàng, ông là tổng giám mục của Bordeaux.
Giáo hoàng > Bầu cử

Sau khi Giáo hoàng Benedict qua đời ngày 22.4.2008???, ngày 22.4, 16 hồng y họp tại Perusa để bầu Giáo hoàng mới.
Hội đồng bầu cử chia ra làm hai phe: một do Hồng y Mattei Orsini bênh vực đức Bonifacius VIII, một do hồng y Napoleo Orsini bên vua nước Pháp. Sau 11 tháng họp tuyển cử, ngày 22.4.2008??? hai nhóm hồng y đã bầu đức Bertrand Got, tổng giám mục Bordeaux lên chức Giáo hoàng. Cuộc đắc cử của ông là một cuộc thoả hiệp giữa các hồng y Ý với Philip IV.
Ngay sau khi được bổ nhiệm làm Giáo hoàng, ông trở về lại Bordeaux. Dân chúng đứng dọc suốt dọc đường chào đón và tung hô ông. Ông nhận thấy thành phố đã vui mừng hoan lạc lúc ông đến vào tháng 4 năm 2008???. Điều đó đã khiến cho quan án Aquitaine phải dùng những biện pháp an ninh và tiếp tế. Ngày 22 tháng 4
Giáo hoàng rời Bordeaux ra đi và trên đường đi đã đi qua Villandrau, nơi ông đã trở thành lãnh chúa.
Lập tòa tại Avignon

Cuộc chiến tranh giữa hai phe Guelfe và phe Gibelin bắt đầu từ thế kỳ XII, bây giờ vẫn còn xâu xé bán đảo Ý. Đảng Guelfe ủng hộ Giáo hoàng và đòi quyền độc lập cho nước Ý có khuynh hướng dân chủ, đảng Gibelin trung thành với hoàng đế và chủ trương phong kiến. Cuộc nội chiến đã làm cho nhiều Giáo hoàng phải rời khỏi giáo đô.
Clêmente V đăng quang tại Lyon dưới ảnh hưởng của vua Philip ngày 14 tháng 11 năm 1305 tại nhà thờ Giúttô, ông ở lại đất Pháp theo ý vua Philippe và vì Nước Tòa Thánh đang có nội chiến. Năm 1309, ông lập tòa tại Avignon để tránh áp lực chính trị của Ý, và của các hoàng tộc Rôma thường gây hấn. Bắt đầu "thời kỳ lưu đày Avignon" kéo dài 70 năm.
Công đồng chung XV

Bị áp lực bởi Philip IV, Đức Clement phủ nhận công việc và các văn kiện của Đức Boniface VIII. Một lần nữa do yêu cầu của Philip, ông chấp nhận vụ kiện của Philippe Le Bel chống Dòng Đền Thờ tại công đồng Vienne (1311-12) và bãi bỏ dòng Hiệp Sĩ Đền Thờ, những người sở hữu một khoảng tài sản rất lớn.
Clêmente V triệu tập Công đồng Chung XV (Công đồng Vienne) vào năm 1311-1312. Không rõ số người tham dự công đồng này. 
Nội dung của công đồng là bãi bỏ dòng tu Hiệp sĩ dưới ảnh hưởng của vua Pháp Philippe thông qua sắc chỉ "Vox in coelo" (Tiếng nói trên trời). Một tháng au, ông ra sắc lệnh chuyển giao các của cải của dòng Đền thờ cho dòng bệnh viện thánh Gioan Giêsusalem.
Cũng trong công đồng này, Giáo hoàng ban hành hiến chế Tín lý và luân lý kết án Olivi chủ trương sai lầm về linh hồn, đồng thời lên án lạc giáo do Lambert de Bègue và Béguin chủ xướng. Nhóm này chủ trương rằng: ở trần gian, loài người có thể đạt tới sự trọn lành, đến đọ trở thành người không thể phạm tội. Sau hết, công đồng ban hành nhiều sắc lệnh canh tân Giáo hội nhất là về đời sống hàng giáo sĩ.
Truyền giáo

Clement lo liệu cho các giáo sĩ dòng triều hợp tác trong hoạt động tông đồ, thiết lập trường dạy ngôn ngữ Đông phương để mở rộng việc truyền giáo.
Công cuộc truyền giáo cho người Mông cổ được các cha dòng Phan sinh khởi đầu. Năm 1294, cha dòng Phan sinh Jean de Montcorvin đến Bắc Kinh và truyền giáo ở đấy cho đến khi qua đời, với sự cộng tác của nhiều cha cùng dòng đã thu lượm được nhiều kết quả. Nhiều thánh đường được xây dựng ở Bắc Kinh và nhiều nơi khác.
Năm 1307, Giáo hoàng Clement V đặt cha De Montcorcin làm tổng giám mục và sau thêm nhiều cha dòng Phan sinh làm giám mục phụ tá, song chỉ có bốn vị đến nơi. Ông thành lập các đại học Perugia, Oxford và Orleans.
Đức Clement V đã ban nhiều đặc ân và tiền bạc cho các vua Pháp, Anh, cho bà con thân thuộc và các hội từ thiện ở Pháp làm công quỹ Tòa thánh hao hụt từ 1.040.000 xuống còn 70.000 tiền vàng khi ông băng hà ngày 20 tháng 4 năm 1314. Vua Pháp cũng mất năm ấy.
Qua đời

Giáo hoàng Clement V qua đời vào ngày 20 tháng 4 năm 1314.Theo một lời kể lại, đêm 20 tháng 4 năm 1314, trời chợt nổi cơn giông, một tia sét đánh bể cả mái ngói nhà thờ, trúng vào giường nằm của ông và phát cháy dữ dội, khi người ta dập được lửa thì Clemens V cũng... ra tro và được cho là sự linh nghiệm lời nguyền của Jacques De Molay vị lãnh đạo cuối cùng của hiệp sĩ dòng đền khi giáo hoàng Clement V và vua Philippe IV của Pháp đã ra lệnh cấm dòng hiệp sĩ này và đưa những vị lãnh đạo của dòng lên dàn thiêu vì tội dị giáo.
Chú thích

↑  Annuario pontificio 1806, Google sách
Công đồng chung XV tại Viên.
Hayton xứ Corycus gửi báo cáo của mình về người Mông Cổ cho Giáo hoàng Clement V năm 1307 qua cuốn La Flor des Estoires d'Orient
Nguyễn Thái Học (Phú Yên)

Đối với các định nghĩa khác, xem Nguyễn Thái Học (định hướng).
| Nguyễn Thái Học> Chức vụ. Quyền Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng |
| --- | --- |
Nhiệm kỳ: 17 tháng 3 năm 2024 – nay (289 ngày)
Tổng Bí thư: Nguyễn Phú Trọng    Tô Lâm
Tiền nhiệm: Trần Đức Quận
Kế nhiệm: đương nhiệm
Vị trí: Lâm Đồng,  Việt Nam
 
 Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương
Nhiệm kỳ: 15 tháng 6 năm 2018 – 17 tháng 3 năm 2024 (5 năm, 276 ngày)
Trưởng ban: Phan Đình Trạc
Tiền nhiệm: Phạm Anh Tuấn
Vị trí: Hà Nội,  Việt Nam
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 7 tháng 2, 1972 (52 tuổi) xã Hòa Quang Bắc, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên, Việt Nam
Nghề nghiệp: Luật sư, chính trị gia
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Việt Nam
Nguyễn Thái Học (sinh ngày 7 tháng 2 năm 1972) là một chính trị gia, Tiến sĩ, cử nhân cử nhân Luật người Việt Nam. Ông hiện là Quyền Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng nhiệm kỳ 2020 - 2025. Ông từng là Ủy viên Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương.
Ông từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam các khóa XIII, XIV thuộc đoàn đại biểu Phú Yên, Ủy viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Yên, Trưởng ban Ban Nội chính Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội luật gia tỉnh Phú Yên.
Xuất thân

Ông quê quán ở xã Hòa Quang Bắc, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên.
Giáo dục

Giáo dục phổ thông: 12/12
Cử nhân luật
Thạc sĩ chính trị
Cử nhân lí luận chính trị
Tiến sĩ
Sự nghiệp

Ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 17/01/1998.
Ông từng hành nghề luật sư trong 8 năm.
Ông là đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Phú Yên nhiệm kỳ 2004-2011.
Ông từng đảm nhiệm các chức vụ: Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Ban Nội chính Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Phú Yên.
Ngày 21/6/2018, Ban Tổ chức Trung ương trao Quyết định số 777-QĐNS/TW ngày 15/6/2018 của Ban Bí thư cho ông chuyển công tác về Ban Nội chính Trung ương và giữ chức Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương.
Sự nghiệp > Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV

Sáng 27 tháng 5 năm 2017, góp ý về dự thảo điều luật "Luật sư tố giác thân chủ", trái với phần lớn các luật sư phản đối điều luật, ông cho rằng điều này phù hợp với trách nhiệm của luật sư, vừa bảo vệ quyền lợi thân chủ của mình, đồng thời bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Sự nghiệp > Quyền Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng

Sáng ngày 17 tháng 3 năm 2024, tại trụ sở Tỉnh uỷ Lâm Đồng đã diễn ra Hội nghị triển khai quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ
Ông Nguyễn Thái Học, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương, Ủy viên Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương được điều động, phân công giữ chức Quyền Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng nhiệm kỳ 2020-2025.
Hoa hậu Quốc tế 1971

| Hoa hậu Quốc tế 1971 |
| --- | --- |

Ngày: 26 tháng 5 năm 1971 (lễ đăng quang)
Địa điểm: Nhà hát Thính phòng Long Beach, Long Beach, Hoa Kỳ
Tham gia: 50
Số xếp hạng: 15
Lần đầu tham gia: Bahamas Bermuda Curaçao Honduras Suriname Trinidad và Tobago
Bỏ cuộc: Bulgaria Ceylon Cộng hòa Dân chủ Congo Costa Rica Hy Lạp Hawaii Hồng Kông Indonesia Malaysia Singapore Thổ Nhĩ Kỳ
Trở lại: Brazil Colombia Cộng hòa Dominica Guatemala Israel Panama Puerto Rico Uruguay
Người chiến thắng: Jane Cheryl Hansen  New Zealand
Thân thiện: Imelda Thodé    Curaçao
Ăn ảnh: Pamela Wood    Anh Quốc
← 19701972 →
Hoa hậu Quốc tế 1971 là cuộc thi Hoa hậu Quốc tế lần thứ 11, diễn ra vào ngày 26 tháng 5 năm 1971 tại Nhà hát Thính phòng Long Beach, Long Beach, Hoa Kỳ. Cuộc thi năm nay có 50 thí sinh đại diện cho các quốc gia và vùng lãnh thổ. Jane Cheryl Hansen đến từ New Zealand đã được Hoa hậu Quốc tế 1970, Aurora McKenny Pijuan đến từ Philippines trao lại vương miện vào cuối buổi đêm chung kết.
Kết quả > Thứ hạng

| Kết quả | Thí sinh |
| --- | --- |
Hoa hậu Quốc tế 1971:   New Zealand – Jane Cheryl Hansen
Á hậu 1:   Thái Lan – Supuk Likitkul
Á hậu 2:   Philippines – Evelyn Santos Camus
Á hậu 3:   Hoa Kỳ – Jacqueline Lee Jochims
Á hậu 4:   Phần Lan – Hannele Halme
Top 15:   Argentina – Evelina Elena Scheidl   Brazil – Maria Bernadete Heemann   Anh Quốc – Pamela Wood   Canada – Norma Joyce Hickey   Colombia – Patricia Escobar Rodríguez   Đan Mạch – Bente Dorte Nielsen   Israel – Carmela Man   Nhật Bản – Reiko Yoneyama   Na Uy – May Lindstad   Nam Tư – Dunja Ercegović
Kết quả > Các giải thưởng phụ

| Giải thưởng | Thí sinh |
| --- | --- |
Hoa hậu Thân thiện:   Curaçao – Imelda Thodé
Hoa hậu Ảnh:   Anh Quốc – 	Pamela Wood
Thí sinh tham gia

Có 50 thí sinh đã tham gia cuộc thi:
| --- | --- |
  Argentina - Evelina Elena Scheidl   Úc - Carolyn Tokoly   Áo - Martha Flaschka   Bahamas - Sandra Carey   Bỉ - Nancy Maria Marcella Stoop   Bermuda - Maxine S. Bean   Bolivia - Maria V. Villarejo   Brazil - Maria Bernadete Heemann   Anh Quốc - Pamela Wood   Canada - Norma Joyce Hickey   Chile - Alicia Vicuña   Colombia - Patricia Escobar Rodríguez   Curaçao - Imelda Thodé   Đan Mạch - Bente Dorte Nielsen   Cộng hòa Dominica - Fatima Scheker   Ecuador - Susana Castro Jaramillo   Phần Lan - Hannele Halme   Pháp - Laurence Valée   Đức - Christa Saul   Guam - Phyllis May Bost   Guatemala - Doris Laurice Azurdia   Hà Lan - Ans Krupp   Honduras - Doris Van Tuyl   Iceland - Matthildur "Lolo" Gudmundsdóttir   Ấn Độ - Samita Mukherjee  :   Ireland - Brenda Guidon   Israel - Carmela Man   Ý - Rossana Barbieri   Nhật Bản - Reiko Yoneyama   Hàn Quốc - Choi Sook-ae   Luxembourg - Silviane Weiler   Malta - Doris Abdilla   Mexico - Carolina Cortázar   New Zealand - Jane Cheryl Hansen   Nicaragua - Odilie Díaz   Na Uy - May Lindstad   Panama - Betzabé Delgado   Philippines - Evelyn Santos Camus   Bồ Đào Nha - Marie M. de Castro   Puerto Rico - Doris L. Morales   Tây Ban Nha - Consuelo Varela Costales   Suriname - Ingrid Mamadeus   Thụy Điển - Maud Andersson   Thụy Sĩ - Regula Herrmann   Thái Lan - Supuk Likitkul   Trinidad và Tobago - Dixy Ann Hepburn   Uruguay - Carmen C. López   Hoa Kỳ - Jacqueline Lee Jochims   Venezuela - Sonia Zaya Ledezma Corvo   Nam Tư - Dunja Ercegovic
Chú ý > Lần đầu tham gia

Bahamas
Bermuda
Curaçao
Honduras
Suriname
Trinidad và Tobago
Chú ý > Trở lại

| --- | --- |
 Lần cuối tham gia vào năm 1961:  Guatemala  Lần cuối tham gia vào năm 1965:  Panama  Lần cuối tham gia vào năm 1967:  Cộng hòa Dominica  :  Lần cuối tham gia vào năm 1968:  Puerto Rico   Uruguay  Lần cuối tham gia vào năm 1969:  Brazil   Colombia   Israel
Chú ý > Bỏ cuộc

Bulgaria
Ceylon
Cộng hòa Dân chủ Congo
Costa Rica
Hy Lạp
Hawaii
Hồng Kông
Indonesia
Malaysia
Singapore
Thổ Nhĩ Kỳ
Choi choi sông

| Choi choi sông |
| --- | --- |
Charadrius dubius
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Charadriiformes
Họ (familia): Charadriidae
Chi (genus): Charadrius
Loài (species): C. dubius
Danh pháp hai phần
Charadrius dubius Scopoli, 1786 
 Vùng phân bố của choi choi sông      Vùng sinh sản      Vùng sống quanh năm      Vùng tạm nghỉ trong khi di cư      Vùng trú đông 
Charadrius dubius
Choi choi sông (tên khoa học: Charadrius dubius) là một loài chim trong họ Charadriidae.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Charadrius dubius”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Trần Văn Chánh (2008). “Danh lục các loài chim ở Việt Nam (đăng trên Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển số 6(71) (2008))”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Rovaniemi

| Rovaniemi |
| --- | --- |
—  Municipality  —
Rovaniemen kaupunki
 
Rovaniemi from air, October 1999
  Hiệu kỳ Huy hiệu

Rovaniemi
Quốc gia: Phần Lan
Vùng: Lapland
Phó vùng: Rovaniemi sub-region
Charter: 1960
Chính quyền
 • City manager: Esko Lotvonen
Múi giờ: UTC+2, UTC+3
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Thành phố kết nghĩa: Neustrelitz, Kassel, St. Johann in Tirol, Kiruna, Cadillac, Grindavíkurbær, Olsztyn, Narvik, Veszprém, Ajka, Alanya, Cáp Nhĩ Tân
Website: www.rovaniemi.fi
Rovaniemi là một thành phố ở tỉnh Lapland, Phần Lan. Thành phố cách Vòng Bắc Cực 5 km về phía nam. Đây là cửa ngõ đến Lapland và nơi có làng Ông già Noel. Thành phố có sân bay Rovaniemi. Thành phố có diện tích 8016 km² và dân số xấp xỉ 61.000 người.
Lê Văn Duyệt

| Lê Văn Duyệt  黎文悅 |
| --- | --- |

Chức vụ
Tổng trấn Gia Định Thành lần 1
Nhiệm kỳ: 1812 – 1815
Tiền nhiệm: Trương Tấn Bửu
Kế nhiệm: Nguyễn Huỳnh Đức
 
Tổng trấn Gia Định Thành lần 2
Nhiệm kỳ: 1820 – 1832
Tiền nhiệm: Nguyễn Huỳnh Đức
Kế nhiệm: Chức vụ bị bãi bỏ
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 1764 Vàm Trà Lọt, làng Hòa Khánh, Kiến Phong, Định Tường, Đàng Trong
Mất: 28 tháng 8, 1832(1832-08-28) (67–68 tuổi) Gia Định, Đại Nam
Vợ: Đỗ Thị Phận (Đỗ Thị Phẫn)
Cha: Lê Văn Toại
Mẹ: Nguyễn Thị Lập
Con cái: Lê Văn Khôi (con nuôi)
Binh nghiệp
Phục vụ: Chúa Nguyễn Nhà Nguyễn
Năm tại ngũ: 1789 - 1832
Tham chiến: Trận Thị Nại 1801
Lê Văn Duyệt (1763 hoặc 1764 – 28 tháng 8 năm 1832) còn gọi là Tả Quân Duyệt, là một nhà chính trị, nhà quân sự lớn trong lịch sử Việt Nam. Ông là một trong các chỉ huy chính của quân đội chúa Nguyễn Ánh trong cuộc chiến với Tây Sơn. Khi chiến tranh kết thúc và nhà Nguyễn được thành lập, ông trở thành một đại thần, phục vụ hai triều vua Gia Long (tức Nguyễn Ánh) và Minh Mạng.
Ông nội ông là người gốc Quảng Ngãi, vào Tiền Giang lập nghiệp nên ông sinh ra tại Tiền Giang. Lê Văn Duyệt gia nhập quân đội Gia Định, cùng chúa Nguyễn Ánh chống lại nhà Tây Sơn từ năm 1781. Ông cầm quân thắng nhiều trận lớn, nên nhanh chóng thăng tiến trong hàng ngũ của quân Gia Định tới chức chỉ huy Tả Quân vào thời điểm cuộc chiến kết thúc. Sau khi nhà Nguyễn thành lập, ông trở thành một vị quan, tướng quân giữ nhiều chức vụ quan trọng của triều đình, nhiều lần công cán ở cả phía Bắc thành và hai lần được cử làm Tổng trấn Gia Định Thành.
Việc cai trị của ông đã góp công lớn giúp ổn định và phát triển khu vực Nam kỳ, khiến cho vùng này từ một khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh thành một khu vực bình yên và giàu có. Thêm vào đó, Lê Văn Duyệt phản đối việc nối ngôi của Minh Mạng đồng thời bảo vệ các tín đồ Công giáo khỏi chính sách bế quan tỏa cảng và trọng Nho giáo của nhà vua. Những việc này đã khiến ông thường xuyên xung đột với nhà vua và dẫn đến việc triều đình đã hạch tội và cho phá mộ sau khi Lê Văn Duyệt mất. Vì việc này, người con nuôi của ông là Lê Văn Khôi đã nổi dậy chống lại triều đình. Sau khi cuộc nổi dậy bị dập tắt, Lê Văn Duyệt tiếp tục bị truy tội đến mãi đời Thiệu Trị thì vụ án mới được xét lại, và ông mới được phục hồi danh dự.
Tiểu sử

Lê Văn Duyệt, còn gọi là Tả Quân Duyệt, sinh năm 1763 hoặc 1764 tại vàm Trà Lọt, thuộc làng Hòa Khánh, huyện Kiến Phong, tỉnh Định Tường, về sau gọi là xã Hòa Khánh thuộc huyện Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang).
Ông nội của Lê Văn Duyệt là Lê Văn Hiếu từ làng Bồ Đề, huyện Chương Nghĩa (Mộ Đức), tỉnh Quảng Ngãi vào đây sinh sống. Sau khi Lê Văn Hiếu qua đời vì dịch bệnh thiên thời, cha ông là Lê Văn Toại rời vùng Trà Lọt đến ngụ tại vùng Rạch Gầm, làng Long Hưng, huyện Kiến Hưng, tỉnh Định Tường, về sau gọi là xã Long Hưng thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang).
Lê Văn Toại có tất cả bốn người con trai Lê Văn Duyệt là con trưởng, có 5 người em. Sử cũ mô tả ông là người thấp bé, nhưng lại có sức mạnh hơn người, ông sinh ra là người liên giới tính và không phải chịu hoạn khi làm quan từng được coi là một trong "ngũ hổ tướng" ở Gia Định.
Vụ án Lê Văn Duyệt > Được phục hồi danh dự

Năm Tân Sửu (1841) Vua Thiệu Trị lên ngôi, ban lệnh tha tội các thân thuộc của Lê Chất và Lê Văn Duyệt .
Tháng 2 (âm lịch) năm đầu Tự Đức (1848), Đông Các đại học sĩ Võ Xuân Cẩn dâng sớ xin lục dụng những con cháu của Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt và Lê Chất. Lời tâu làm Vua cảm động, bèn cho con cháu ông Thành làm Chánh đội,, cho cháu Văn Duyệt là Điển làm chư quân Cai đội.
Tự Đức năm thứ 2 (1849), đình thần xin rửa tội cho Lê Văn Duyệt. Cấp trả khu vực mộ của Lê Văn Duyệt cho người cháu (gọi Văn Duyệt bằng ông chú bác) là Lê Văn Niên trông coi. Mộ cha mẹ Lê Văn Duyệt ở thôn Long Thịnh cũng đều cho tu sửa.
Tuy nhiên, mãi đến năm tháng 4 (âm lịch) năm 1868, nhà vua mới chính thức ban lệnh truy phục chức hàm cho Nguyễn Văn Thành (là Chưởng trung quân Đại tướng quân Quận công) và Lê Văn Duyệt (là Chưởng Tả Quân Đại tướng quân), đồng thời cho thờ trong miếu Trung hưng công thần ở Huế .
Nhận xét khái quát

Không chỉ có tài quân sự, Lê Văn Duyệt còn là một nhà chính trị. Làm tổng trấn Gia Định Thành hai lần (lần 1: 1812-1816, lần 2: 1820 -1832), ông đã thực hiện chính sách trị an tốt, và có công lớn trong việc giữ gìn an ninh cho xứ sở. Ông cho đắp đường, đào kênh, củng cố thành lũy, lập hai cơ quan từ thiện là "Anh hài" và Giáo dưỡng ...Đồng thời ông cũng có cách ứng xử khéo léo, rộng rãi đối với những người phương Tây đến buôn bán ở Sài Gòn. Bấy giờ, nhiều người kính phục, gọi ông là "Ông Lớn Thượng", hay " Đức Thượng Công"... Một vài nước lân cận cũng tỏ ra kiêng nể ông .
Thông tin liên quan > Đời tư

Đến năm 17 tuổi thì ông mới hoạn để chính thức làm thái giám. Thuở trẻ, ông thích đá gà, nuôi gà chọi. Ngoài ra, ông cũng là người sành thưởng thức hát bội và thường tự tay cầm chầu. Có thể tư chất yếu đuối có phần hơi nữ tính khiến ông bị Minh Mạng đặt chữ chửi bới trên mộ rằng "lại cái" (quyền yêm).
Sau này, do ông lập được nhiều công lao, khi lên ngôi, Gia Long đã gả một người cung nhân tên là Đỗ Thị Phẫn (hay Phận) về làm vợ ông, dù ông là thái giám.
Con trai cả của Lê Văn Phong (em trai Lê Văn Duyệt) là Lê Văn Yên (hoặc Yến) được cho làm con thừa tự Lê Văn Duyệt. Năm Minh Mệnh thứ 5 (1824) Yến lấy Công chúa Ngọc Ngôn, năm 1835 vụ án Lê Văn Duyệt phát ra, Yến bị xử tử.
Thông tin liên quan > Với vụ án oan Tống Thị Quyên

Sách Đại Nam chính biên liệt truyện (Sơ tập, Quyển 2) chép:
Lúc bấy giờ có tin đồn người mật tâu là Lê Văn Duyệt. Tuy nhiên, có người lại cho rằng đây là mưu sâu của nhà vua nhằm làm mất uy tín ông, đồng thời ly gián ông với phe ủng hộ "dòng trưởng" nối ngôi (tức ủng hộ Hoàng tôn Đán, tên thật là Nguyễn Phúc Mỹ Đường, con Hoàng tử Cảnh).
Thông tin liên quan > Ngôi mộ của tả quân

Bài chi tiết: Lăng Lê Văn Duyệt
Nhà nghiên cứu Huỳnh Minh, trong sách Gia Định xưa cho biết: "Theo lời các cố lão, ngôi mộ tại Gia Định Bình Hòa xã là ngôi mộ chôn bằng hình sáp, còn hài cốt thật thì về an táng tại làng Long Hưng, thuộc tỉnh Định Tường. (Tiền Giang ngày nay)" Tuy nhiên, tháng 4 năm 2006, sau một cuộc khảo sát ông Lý Việt Dũng đã đưa ra kết quả ngược lại.
Thông tin liên quan > Dựng tượng

Ngày 4 tháng 2 năm 2008, tượng Tả Quân Lê Văn Duyệt đã được đặt trang trọng tại điện thờ tại Lăng Ông (số 1 đường Vũ Tùng, có cổng Tây tại số 126 đường Lê Văn Duyệt, phường 1, quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh). Tượng được đúc bằng đồng nguyên chất, cao 2,65 m, nặng 3 tấn do nhà điêu khắc Phạm Văn Hạng thực hiện. Đây là ý tưởng của tạp chí Xưa & nay và Hội Khoa học lịch sử Việt Nam trong chương trình Đúc tượng đồng cho lăng Ông.