stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chey Chettha II

| Chey Chettha II |
| --- | --- |
Vua Chân Lạp 
Vua Campuchia
Trị vì: 1618 - 1627
Tiền nhiệm: Borommaracha VII
Kế nhiệm: Thommaracha II
Thông tin chung
Sinh: 1576
Mất: 1627 Oudong, Campuchia
Thê thiếp: Nguyễn Phúc Ngọc Vạn
Hậu duệ: Thommaracha II Ponhea Nu Chau Ponhea Chan Neang Nhéa Ksattrey
Thân phụ: Borommaracha VII
'Chey' Chettha II hay Chay Chettha II (1573 hoặc 1577 -1627) là vua Chân Lạp giai đoạn 1618-1627. Tên húy là Ponhea Nhom (tiếng Khmer: ជ័យជេដ្ឋាទី២).
Tiểu sử

Ponhea Nhom là con trai cả của vua Borommaracha VII. Ông bị giữ làm con tin ở Xiêm từ 1594 đến 1604. Ông được thừa hưởng ngôi vua sau khi vua cha thoái vị.
Vương quốc của ông thời kỳ đó đang phải chống chọi lại những ảnh hưởng chi phối lên Chân Lạp của vương quốc Ayutthaya. Vương quốc Ayutthaya ngày càng trở nên lớn mạnh do những chiến thắng trước các vương quốc thuộc Miến Điện, Lào, Chân Lạp.
Nhằm tìm lại độc lập và khôi phục sức mạnh của vương quốc, nhà vua đã cho bỏ kinh đô cũ Longvek và xây dựng lại kinh đô mới tại Oudong năm 1618.
Để khôi phục lại bá quyền của mình, vua Xiêm đã tiến đánh Chân Lạp nhưng đều bị chống trả mạnh mẽ, như trận tại tỉnh Kampong Chhnang lãnh đạo bởi chính nhà vua, cách hồ Boeung Kak khoảng 50 km. Và năm tiếp theo tại tỉnh Banteay Meanchey lãnh đạo bởi người em trai của ông là Outey.
Năm 1620, Công ty Đông Ấn Hà Lan đã thiết lập được mối quan hệ với Chân Lạp. Năm 1623, công ty này đã cho xây dựng 1 trạm tiền đồn bên sông Mê Kông tại Kompong Luong, cảng sông gần Oudong.
Mối quan hệ với Đàng Trong

Để nhằm cân bằng ảnh hưởng của Xiêm La lên trên Chân Lạp, ông đã liên kết với Chúa Nguyễn ở Đàng Trong Việt Nam bằng việc lấy con chúa Nguyễn Phúc Nguyên là Công nữ Ngọc Vạn năm 1620.
Chey Chetta đã xin chúa viện trợ vũ khí và quân đội để chống lại sự đe dọa của Xiêm La (Thái Lan). Chúa Sãi (Nguyễn Phúc Nguyên) đã chuẩn bị vũ khí và mộ binh giúp vua Chân Lạp, cung cấp cho ông này thuyền chiến và quân binh để cầm cự chống Xiêm. Điều này đã giúp con rể Chey Chetta II đẩy lùi 2 lần xâm lược của quân Xiêm.
Giáo sĩ người Ý tên Christoforo Borri ở Quy Nhơn đã nhìn thấy viện binh từ Đàng Trong tiến sang Cao Miên, nên đã ghi lại trong cuốn Hồi ký của mình (xuất bản năm 1631) như sau:
Năm 1621, Chúa Sãi sai sứ sang gặp Chey Chetta II, yêu cầu cho người Việt vào sinh sống, buôn bán ở Đồng Nai.
Năm 1623, một sứ bộ Đàng Trong được cử tới Oudong, đem theo thư cùng nhiều tặng phẩm để tỏ tình thân hữu và bảo đảm sự ủng hộ của triều đình chúa Nguyễn, Chey Chettha II đã chấp thuận nhượng 1 dinh điền ở Mô Xoài (gần Bà Rịa ngày nay) và lập 1 thương điểm (đồn thu thuế) là  bên bờ sông Sài Gòn và xứ Prei Nokor trên bờ kênh Tàu Hủ, thuộc địa phận Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay, để tiến hành thu thuế.
Việc định cư ở vùng đất mới này là khởi đầu cho việc người Việt mở rộng bờ cõi trước kia từ thời vua Lê Thánh Tông năm 1471 và dần hoàn thiện trong các thế kỷ sau này.
Qua đời

Nhà vua qua đời năm 1627. Sau đó người em trai là Outey làm nhiếp chính vương 2 năm (1627-1629). Con trai Chey Chettha II là Chan Ponhéa Sô lên ngôi, sau khi rời tu viện để hoàn tục.
Con cái

Với công chúa Anak Munang Sukriyi [Suk].
Hoàng tử: Chan Ponhéa Sô (Ponhea To - Cau Bana Tu). Lên ngôi vua hiệu là Thommo Reachea II. Thừa kế sau 2 năm vua cha mất. Giữ ngôi 1629 -1632. Ngoại tình với em gái cùng cha khác mẹ và bị chú giết.
Với công chúa Thong (Anak Munang Dhani).
Hoàng tử: Ponhea Nou (Cau Bana Nu). Lên ngôi vua hiệu là Ang Tong Reachea. Giữ ngôi 1632-1640.
Công chúa: Ang Vathi. Được hứa gả cho Chan Ponhéa Sô (Thommo Reachea II) nhưng sau lại bị gả cho chú ruột là Outey. Ngoại tình với (Thommo Reachea II) và cả hai bị Outey giết.
Với quý tộc người Lào tên Bossa (Anak Munang Puspa).
Hoàng tử: Ponhea Chan. Lên ngôi hiệu là Ramathipadi I. Giết vua Padumaraja I (em họ - con của Outey) và chú Outey. Giữ ngôi 1642-1658.
Với Hoàng hậu Công nữ Ngọc Vạn (xứ Đàng Trong).
Công chúa: Neang Nhéa Ksattrey (hoặc Nea Puspavathi Kshatriyi, Anga Nha (Ngọc Nhã?)). Bà sinh năm 1611, sau này cưới Barom Reachea VIII (con trai của chú Outey).
Tuy nhiên, theo Christopher Buyers thì cuộc hôn nhân của Chey Chettha II và hoàng hậu Ngọc Vạn như sau:
Ngọc Vạn sinh khoảng năm 1605 (mất khoảng năm 1658), được gả cho Chey Chettha II vào năm 1620 và được phong hoàng hậu, hiệu là (Brhat Mae Samdach Bhagavati Brhat) Sri Vararajini Kshatriyi. Nhũ danh của Ngọc Vạn là Anak Anga Cuv [Cheou] hoặc Nguyễn Phúc Thị Ngọc Vạn. Họ có với nhau các con là:
Công chúa (Brhat Pada Amachas) Nea Puspavathi Kshatriyi [Anga Nha]. Được hứa gả cho anh trai cùng cha khác mẹ là Chan Ponhéa Sô nhưng lại bị gả (làm vợ hai) cho chú ruột là Outey vào năm 1626. Ngoại tình với Chan Ponhéa Sô (Thommo Reachea II) và cả hai bị Outey giết vào năm 1631.
Công chúa (Brhat Anga) Devi Panya. Được gả cho Padumaraja I (Ang Non - con trai của Outey, tức em họ của Devi Panya). Bị Ramathipadi I sát hại năm 1642 cùng với chồng, cha chồng. Bà và Padumaraja I có một người con trai là Padumaraja II (hoặc tên khác là Chey Chettha III).
Tassadia rusbyi

| Tassadia rusbyi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Tassadia
Loài (species): T. rusbyi
Danh pháp hai phần
Tassadia rusbyi J.F. Macbr., 1931 
Tassadia rusbyi là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được J.F. Macbr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tassadia rusbyi”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Oligosmerus zenckei

| Oligosmerus zenckei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Oligosmerus
Loài (species): O. zenckei
Danh pháp hai phần
Oligosmerus zenckei Schmidt, 1922 
Oligosmerus zenckei là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Oedipina maritima

| Oedipina maritima> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Caudata
Họ (familia): Plethodontidae
Chi (genus): Oedipina
Loài (species): O. maritima
Danh pháp hai phần
Oedipina maritima García-París & Wake, 2000
Miêu tả

Oedipina maritima là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của Panama.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng sú vẹt nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và vùng bờ biển cát. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
Chú thích

↑  Solís, F., Ibáñez, R. & Wake, D. (2004). “Oedipina maritima”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2014.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
↑  García-París, M.; Wake, D.B. (2000). “Molecular phylogenetic analysis of relationships of the tropical salamander genera Oedipina and Nototriton, with descriptions of a new genus and three new species” (PDF). Copeia. 2000: 42–70. doi:10.1643/0045-8511(2000)2000[0042:MPAORO]2.0.CO;2.
Austrolimnophila fulani

| Austrolimnophila fulani> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Austrolimnophila
Danh pháp hai phần
Austrolimnophila fulani Alexander, 1974 
Austrolimnophila fulani là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Nyctelius

| Nyctelius> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Họ (familia): Hesperiidae
Tông (tribus): Hesperiini
Chi (genus): Nyctelius
Nyctelius là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.
Indigofera rothii

| Indigofera rothii> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Indigofera
Loài (species): I. rothii
Danh pháp hai phần
Indigofera rothii Bak. 
Indigofera rothii là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Ethiopia.
Cheumatopsyche excisa

| Cheumatopsyche excisa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Hydropsychidae
Chi (genus): Cheumatopsyche
Loài (species): C. excisa
Danh pháp hai phần
Cheumatopsyche excisa Ulmer, 1930 
Cheumatopsyche excisa là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Tassamert

| Tassamert |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 
 

TassamertVị trí ở Algérie
Quốc gia:  Algérie
Tỉnh: Bordj Bou Arréridj
Dân số (2002)
 • Tổng cộng: 5,269 người
Múi giờ: + 1
Tassamert là một đô thị thuộc tỉnh Bordj Bou Arréridj, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 5.269 người.
Hulsanpes

| Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata 
Nhánh: Craniata
 
Phân ngành (subphylum): Vertebrata
Phân thứ ngành (infraphylum): Gnathostomata
Liên lớp (superclass): Tetrapoda 
Nhánh: Dinosauria
 
Phân bộ (subordo): Theropoda
Chi (genus): Hulsanpes Osmólska, 1982
Hulsanpes là một chi khủng long theropoda, đôi khi được xem là một chi chim nguyên thủy.
Hàm Phong, Ân Thi

Đối với các định nghĩa khác, xem Hàm Phong.
| Xianfeng County 咸丰县 Sienfeng |
| --- | --- |
—  County  —
 
 

XianfengLocation of the seat in Hubei
Country: People's Republic of China
Province: Hubei
Prefecture: Enshi
Diện tích
 • Tổng cộng: 2.550 km2 (980 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 300.618
 • Mật độ: 120/km2 (310/mi2)
Múi giờ: China Standard (UTC+8)
Postal code: 445600
Trang web: www.xianfeng.gov.cn
Hàm Phong (chữ Hán giản thể: 咸丰县) là một huyện của Châu tự trị dân tộc Thổ Gia, Miêu Ân Thi, tỉnh Hồ Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2550 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2004 là 36,4 vạn người với 17 dân tộc. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 5 trấn, 5 hương.
Trấn: Cao Lạc Sơn, Trung Bảo, Thanh Bình, Giáp Mã Trì, Triều Dương Tự.
Hương: Tiểu Thôn, Đinh Trại, Tiêm Sơn, Hoàng Kim Động, Hoạt Long Bình.
| x t Hồ Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa |
| --- | --- | --- |
| Vũ Hán | Giang Ngạn • Vũ Xương • Giang Hán • Kiều Khẩu • Hán Dương • Thanh Sơn • Hồng Sơn • Đông Tây Hồ • Hán Nam • Thái Điện • Giang Hạ • Hoàng Bi • Tân Châu |    |
| Hoàng Thạch | Hoàng Thạch Cảng • Tây Tắc Sơn • Hạ Lục • Thiết Sơn • Đại Dã • Dương Tân |    |
| Thập Yển | Trương Loan • Mao Tiễn • Vân Dương • Đan Giang Khẩu • Trúc Sơn • Phòng • Vân Tây • Trúc Khê |    |
| Kinh Châu | Sa Thị • Kinh Châu • Hồng Hồ • Thạch Thủ • Tùng Tư • Giam Lợi • Công An • Giang Lăng |    |
| Nghi Xương | Tây Lăng • Ngũ Gia Cương • Điểm Quân • Khiêu Đình • Di Lăng • Nghi Đô • Đương Dương • Chi Giang • Tỷ Quy • Viễn An • Hưng Sơn • Ngũ Phong • Trường Dương |    |
| Tương Dương | Tương Thành • Phàn Thành • Tương Châu • Lão Hà Khẩu • Tảo Dương • Nghi Thành • Nam Chương • Cốc Thành • Bảo Khang |    |
| Ngạc Châu | Ngạc Thành • Hoa Dung • Lương Tử Hồ |    |
| Kinh Môn | Đông Bảo • Xuyết Đao • Chung Tường • Kinh Sơn • Sa Dương |    |
| Hiếu Cảm | Hiếu Nam • Ứng Thành • An Lục • Hán Xuyên • Vân Mộng • Đại Ngộ • Hiếu Xương |    |
| Hoàng Cương | Hoàng Châu • Ma Thành • Vũ Huyệt • Hồng An • La Điền • Hy Thủy • Kỳ Xuân • Hoàng Mai • Anh Sơn • Đoàn Phong |    |
| Hàm Ninh | Hàm An • Xích Bích • Gia Ngư • Thông Sơn • Sùng Dương • Thông Thành |    |
| Tùy Châu | Tăng Đô • Quảng Thủy • Tùy |    |
| Ân Thi | Ân Thi • Lợi Xuyên • Kiến Thủy • Lai Phượng • Ba Đông • Hạc Phong • Tuyên Ân • Hàm Phong |    |
| Huyện  trực thuộc tỉnh | Tiên Đào • Thiên Môn • Tiềm Giang • Thần Nông Giá |    |
Xem thêm: Các đơn vị cấp huyện của Hồ Bắc
Sân vận động Thiên Hà

| --- | --- |

vi
Vị trí: Quận Thiên Hà, Quảng Châu, Quảng Đông, Trung Quốc
Tọa độ: 23°8′26,33″B 113°19′9,58″Đ﻿ / ﻿23,13333°B 113,31667°Đ﻿ / 23.13333; 113.31667
Giao thông công cộng: Trung tâm Thể thao Thiên Hà  1    Linhexi  3    Tiyu Xilu  1   3     APM  Trung tâm Thể thao Thiên Hà Nam, Linhexi    Trung tâm Thể thao GBRT
Chủ sở hữu: Chính quyền nhân dân Quảng Đông
Nhà điều hành: Câu lạc bộ bóng đá Quảng Châu   (cho mượn từ Cục Thể thao Quảng Châu)
Sức chứa: 54.856
Kích thước sân: 105 m × 68 m (115 yd × 74 yd)
Mặt sân: Cỏ
Công trình xây dựng
Khởi công: 4 tháng 7 năm 1984
Được xây dựng: 1984–1987
Khánh thành: 30 tháng 8 năm 1987
Bên thuê sân
Câu lạc bộ bóng đá Quảng Châu (2005, 2011–nay) Đội tuyển bóng đá quốc gia Trung Quốc (các trận đấu được lựa chọn)
Sân vận động Thiên Hà (tiếng Trung: 天河体育场) là một sân vận động đa năng ở quận Thiên Hà, Quảng Châu, Quảng Đông, Trung Quốc. Sân hiện đang được sử dụng cho các trận đấu bóng đá.
Lịch sử

Công việc xây dựng sân vận động được bắt đầu vào ngày 4 tháng 7 năm 1984 tại địa điểm cũ của Sân bay Thiên Hà Quảng Châu. Sân được khánh thành vào năm 1987 cho Đại hội Thể thao Quốc gia Trung Quốc 1987. Nơi đây đã tổ chức trận chung kết của giải đấu đầu tiên của Giải vô địch bóng đá nữ thế giới vào năm 1991. Sân vận động đã tổ chức các trận đấu trên sân nhà của đội bóng địa phương Quảng Châu kể từ năm 2011. Vào ngày 24 tháng 2 năm 2016, câu lạc bộ Quảng Châu được giao quyền vận hành Sân vận động Thiên Hà trong 20 năm từ Cục Thể thao Quảng Châu.
Sân vận động này đã tổ chức trận chung kết môn bóng đá của Đại hội Thể thao châu Á 2010. Sân cũng đã tổ chức trận chung kết AFC Champions League hai lần, vào năm 2013 và 2015.
Giao thông

Cách tốt nhất để đến sân vận động là bằng cách đi Tuyến 1 Tàu điện ngầm Quảng Châu đến Ga Trung tâm Thể thao Thiên Hà (Cổng phía Đông), Tuyến 3 đến Ga Linhexi (Cổng phía Bắc) và Tuyến 1 hoặc 3 đến Ga Tiyu Xilu (Cổng phía Tây và Cổng phía Nam).
Chung kết AFC Champions League 2013 tại Sân vận động Thiên Hà
Perrissinoides cerambycivorae

| Perrissinoides cerambycivorae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Perrissinoides
Loài (species): P. cerambycivorae
Danh pháp hai phần
Perrissinoides cerambycivorae
Perrissinoides cerambycivorae là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Cheumatopsyche ela

| Cheumatopsyche ela> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Hydropsychidae
Chi (genus): Cheumatopsyche
Loài (species): C. ela
Danh pháp hai phần
Cheumatopsyche ela Denning, 1942 
Cheumatopsyche ela là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Austrolimnophila excelsior

| Austrolimnophila excelsior> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Austrolimnophila
Danh pháp hai phần
Austrolimnophila excelsior Alexander, 1960 
Austrolimnophila excelsior là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Tassadia trailiana

| Tassadia trailiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Tassadia
Loài (species): T. trailiana
Danh pháp hai phần
Tassadia trailiana (Benth.) J. Fontella Pereira 
Tassadia trailiana là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Benth.) Fontella miêu tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tassadia trailiana”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Phim 4D

Rạp chiếu phim 4D với ghế ngồi tăng cường chuyển động và công nghệ khứu giác, đa giác quan.
Phim 4D là một hệ thống trình chiếu đa giác quan công nghệ cao kết hợp hình ảnh chuyển động với các hiệu ứng vật lý được đồng bộ hóa và diễn ra trong rạp chiếu phim. Các hiệu ứng được mô phỏng trong phim 4D bao gồm chuyển động, độ rung, mùi hương, mưa, sương mù, bong bóng, làm mờ, khói, gió, thay đổi nhiệt độ và đèn nhấp nháy. Ghế nâng cao tại các địa điểm chiếu phim 4D sẽ rung và di chuyển theo các đa giác quan này. Hiệu ứng phổ biến khác còn bao gồm tia khí và tia nước. Hiệu ứng thính phòng có thể bao gồm khói, mưa, tia sét, bong bóng và mùi hương. Phim 4D xuất hiện hầu như ở mọi thị trường lớn trên toàn cầu.
Các rạp chiếu phim 4D di động đa quốc gia có thể bao gồm các địa điểm như Cinetransformer. Tính đến năm 2022, phim 4D đã được trình chiếu tại hơn 65 quốc gia. Các trình chiếu ngắn 4D cũng xuất hiện trong các công viên giải trí.
Lịch sử

Tiền thân của trình chiếu phim 4D hiện đại bao gồm Sensurround được ra mắt vào năm 1974 với bộ phim Earthquake. Chỉ có một vài bộ phim được trình chiếu bên trong Sensurround và nó đã nhanh chóng được thay thế bởi Dolby Stereo vào năm 1977 với tính năng mở rộng tần số thấp đã làm cho loa siêu trầm trở thành một điều phổ biến trong các rạp chiếu phim. Những nỗ lực đáng chú ý trong việc nâng cao trải nghiệm xem phim phải kể đến Fantasound khi lần đầu tiên sử dụng âm thanh nổi; Cinemiracle và Cinerama với định dạng màn ảnh rộng sử dụng nhiều máy chiếu.
Vào năm 1984, The Sensorium đã xuất hiện và nó được coi là bộ phim 4D thương mại đầu tiên trên thế giới và được trình chiếu lần đầu tiên tại Nhà máy điện Six Flags ở Baltimore. Bộ phim được sản xuất với sự hợp tác của Landmark Entertainment.
Hiện nay, các công nghệ 4D đã phát triển với 4DX, D-Box Technologies và Mediamation được tích hợp trong các rạp chiếu phim.
Các định dạng 4D

Sau đây là các định dạng 4D được phát triển cho các rạp chiếu phim truyền thống:
| Định dạng | Nhà phát triển | Định dạng 3D | Ghế động | Hiệu ứng | Ghi chú | Ref |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 4DX | CJ 4D Plex | Kỹ thuật nhìn nổi | Có | Chuyển động, rung động, mùi hương/khứu giác, tia nước, gió/không khí, tuyết, sương mù, ánh sáng nhấp nháy, tia chớp, bong bóng | Cineworld, Cinépolis |  |
| D-Box | D-Box Technologies | Kỹ thuật nhìn nổi | Có | Chuyển động, rung động | Cinemark |  |
| MX4D | MediaMation | Kỹ thuật nhìn nổi | Có | Chuyển động, rung động, mùi hương/khứu giác, tia nước, gió/không khí, tuyết, sương mù, ánh sáng nhấp nháy, tia chớp, bong bóng | Paramount, Showcase |  |
| 4D E-Motion | Lumma | Kỹ thuật nhìn nổi | Có | Chuyển động, rung động, mùi hương/khứu giác, tia nước, không khí, gió, ánh sáng nhấp nháy, đèn màu, sương mù, bong bóng, tuyết |  |  |
| (Không được nhà phát triển đặt tên) | Red Rover | Kỹ thuật nhìn nổi | Có | Chuyển động, tia nước, gió/không khí, mùi hương/khứu giác, sương mù, ánh sáng nhấp nháy, bong bóng | Được đặt tên là Super 4D trong hệ thống Lotte Cinema. |  |
Huruli, Tirthahalli

| Huruli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Shimoga
Thành phố/thị trấn: Tirthahalli
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Huruli là một làng thuộc tehsil Tirthahalli, huyện Shimoga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Hoya papuana

| Hoya papuana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Hoya
Loài (species): H. papuana
Danh pháp hai phần
Hoya papuana (Schltr.) Schltr. 
Hoya papuana là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Schltr.) Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hoya papuana”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Hôn nhân cùng giới ở Hà Lan

Tại Hà Lan, hôn nhân cùng giới (tiếng Hà Lan: Huwelijk tussen personen van gelijk geslacht hoặc thường là homohuwelijk) đã được hợp pháp kể từ ngày 1 tháng 4 năm 2001. Hà Lan là nước đầu tiên trên thế giới hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới.
Hôn nhân cùng giới > Yêu cầu và quyền

Luật Hà Lan yêu cầu một trong hai đối tác phải có quốc tịch Hà Lan hoặc có nhà ở tại Hà Lan. Tuổi kết hôn ở Hà Lan là 18 tuổi, hoặc dưới 18 tuổi với sự đồng ý của cha mẹ. Pháp luật chỉ có hiệu lực trên lãnh thổ châu Âu của Hà Lan và trên quần đảo Caribê Bonaire, Sint Eustatius và Saba, nhưng không áp dụng cho các quốc gia thành viên khác của Vương quốc Hà Lan.
Sự khác biệt hợp pháp duy nhất giữa hôn nhân đồng tính và hôn nhân dị tính là trong trường hợp trước, cha mẹ của cả hai đối tác không phải là tự động. Người mẹ hợp pháp của một đứa trẻ là mẹ đẻ của nó (Điều 1: 198 của luật dân sự) và cha (về nguyên tắc) người đàn ông mà cô ấy đã kết hôn khi đứa trẻ chào đời. Hơn nữa, người cha phải là một người đàn ông (điều 1: 199). Các đối tác khác có thể trở thành một người mẹ hợp pháp chỉ thông qua nhận con nuôi. Chỉ trong trường hợp cha đẻ không trở thành cha mẹ (ví dụ như trong trường hợp thụ tinh nhân tạo bởi các cặp vợ chồng đồng tính nữ), cả hai vợ chồng nữ sẽ có thẩm quyền của cha mẹ tự động (điều 1: 253sa). Vào tháng 12 năm 2013, Nghị viện Hà Lan đã thay đổi điều này và cho phép các bậc cha mẹ đồng tính nữ làm cha mẹ tự động. Luật mới, có hiệu lực vào ngày 1 tháng 4 năm 2014, cho phép người mẹ đã lập gia đình - hoặc có quan hệ đối tác đã đăng ký với - mẹ chỉ có thể được tự động công nhận là người mẹ hợp pháp nếu người hiến tặng tinh trùng ban đầu vô danh. Trong trường hợp một người hiến tặng đã biết, mẹ đẻ quyết định xem người hiến hoặc người đồng sự là người mẹ hợp pháp thứ hai của đứa trẻ.
Hôn nhân cùng giới > Caribe thuộc Hà Lan

Ở Bonaire, Sint Eustatius và Saba, hôn nhân được mở cho các cặp cùng giới và khác giới. Sau khi luật có hiệu lực cho phép các cặp cùng giới kết hôn ở đó vào ngày 10 tháng 10 năm 2012. Việc thay đổi Bộ luật Dân sự của vùng Caribe thuộc Hà Lan (tiếng Hà Lan: Burgerlijk wetboek BES) được đề xuất bởi Hạ viện Hà Lan thay vì chính phủ (ưu tiên đàm phán thay đổi với các đảo trước). Vấn đề này đã gây tranh cãi rất nhiều trên đảo Sint Eustatius, với nhiều người dân theo đạo Thiên chúa phản đối nguyên tắc của luật pháp và vì nhận thức "chủ nghĩa thực dân mới" của Hà Lan áp đặt luật như vậy đối với các đô thị ở nước ngoài.
Cuộc hôn nhân cùng giới đầu tiên được thực hiện trên Saba vào ngày 4 tháng 12 năm 2012 giữa hai người đàn ông, một người Hà Lan và một người Venezuela, cả hai đều là cư dân của Argentina. Đám cưới cùng giới đầu tiên ở Bonaire được tổ chức vào tháng 5 năm 2013.
Hôn nhân cùng giới và quan hệ đối tác đã đăng ký được thực hiện ở nơi khác đã được công nhận hợp pháp trên các đảo kể từ năm 2011. Để đảm bảo rằng các cặp cùng giới được hưởng các quyền tương tự, các quy định của Bộ luật Dân sự Hà Lan (thay vì Bộ luật Dân sự cho Caribe thuộc Hà Lan) được áp dụng cho Các cuộc hôn nhân được thực hiện bên ngoài các đảo kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2011.