Thuật ngữ văn học Nhật Bản
Phong cách, trường phái

Bushidō (Võ sĩ đạo): phép ứng xử không thành văn của các thành viên thuộc đẳng cấp võ sĩ (samurai). Những phẩm hạnh phải có là: trung thành, quên mình, khiêm nhượng, đúng mực, cần kiệm, thượng võ, trọng danh dự và tình yêu thương. Tinh thần võ sĩ đạo là cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn chương gunki (quân ký) Nhật Bản mà đặc sắc nhất là Truyện kể Heike.
Danrin (Đàm Lâm) trường phái thơ Haikai do Nishiyama Soin (1605-1682) khởi xướng và phát triển thời Edo.
Jōdo shinshū (Tịnh độ Chân tông): một tông phái do Shinran phát triển vào thế kỷ 13, nằm ngoài Tịnh độ tông.
Jōdo shū (Tịnh độ tông): một tông phái Phật giáo do Hōnen lập ra vào cuối thế kỷ 12. Giáo lý căn bản là hoàn thiện đức tin vào Phật A-di-đà và sự cứu rỗi tương lai ở miền Tịnh độ. Theo đó, tự tu chỉnh là không cần thiết, đây là nét riêng của tông phái này.
Han-shizenshugi (Phản tự nhiên chủ nghĩa): các khuynh hướng văn học đối kháng với chủ nghĩa tự nhiên trong giai đoạn nửa đầu thế kỷ 20 ở Nhật.
Kanha: trường học (trường phái) hội họa do Kanò Masanobu (1454-1550) lập vào thời Muromachi và được giới quý tộc phong kiến bảo trợ.
Kokugaku (Quốc học): trường phái nghiên cứu triết học thời Edo nhấn mạnh truyền thống và văn hóa Nhật Bản bản địa, đối lập với Nho học do chính quyền trung ương đỡ đầu.
Kōdō (Hương đạo): một lối giải trí tao nhã, trong đó người thành thạo thưởng thức và xác định các loại hương nhang khác nhau. Có những cuộc chơi có thể kết hợp kỹ năng Kōdō với sự hiểu biết về các nghệ thuật khác.
Lan học (Rangaku): thời Tokugawa những người nước ngoài duy nhất mà người Nhật tiếp xúc là người Hà Lan ở Nagasaki. Có nghĩa là ngôn ngữ trung gian cho những ai quan tâm nghiên cứu văn hóa châu Âu là tiếng Hà Lan và việc nghiên cứu như thế gọi là Lan học.
Mono awase (Vật hợp): chỉ những cuộc thi nghệ thuật giải trí nói chung, xem thêm Uta awase.
Nanga (Nam họa): phong cách hội họa bằng mực, đơn sắc bắt nguồn từ môn phái Thiền tông ở Nam Trung Quốc. Tinh tế, gợi cảm và linh động về đường nét - đây là phong cách được ưa chuộng của các họa sĩ bunjin Nhật Bản.
Ōbaku shū: một phái Thiền vào Nhật Bản trong thời kỳ đóng cửa đất nước theo chính sách của Bakufu và mang phong cách Trung Hoa.
Puroretaria bungaku: văn học vô sản Nhật Bản. Trường phái văn học hoạt động dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng cộng sản Nhật Bản và Quốc tế cộng sản, phát triển vào những năm trước 1945 với các nhà văn Miki Kiyoshi (1897-1940), Nakano Shigeharu (1902-1979), Kurahara Korehito (1902-?) và Kobayashi Takiji (1903-1933).
Shingaku (Tâm học): một loại triết học đạo đức, luân lý do Ishida Baigan (1685-1744) đưa ra vào thời Edo.
Shōfu (Tiêu phong): trường phái thơ do Bashō Matsuo khởi xướng.
Shin-genjitsushugi (tân hiện thực chủ nghĩa): Văn phái do Akutagawa Ryūnosuke khởi xướng và lãnh đạo.
Shizenshugi (Tự nhiên chủ nghĩa): đặc biệt phổ biến trong những thập kỷ đầu của thế kỷ 20. Đó chính là phong cách của tiểu thuyết văn xuôi, bắt chước theo chủ nghĩa tự nhiên châu Âu, nhất là Pháp, thế kỷ 19.
Shinkankakuha (Tân cảm giác phái), trường phái văn học ảnh hưởng của mà Kawabata Yasunari, Yokomitsu Riichi là chủ soái. Những nhà văn này bị hấp dẫn bởi hình tượng và hiệu quả hình ảnh của thơ ca tượng trưng, siêu thực Pháp do Horiguchi Daigaku (1892-1981) chuyển dịch, đã tìm cách tạo ra những thành quả tương tự trong văn xuôi của mình.
Shirakaba (Bạch hoa) văn phái với những đại diện như Arishima Takeo (1878-1923), Arishima Ikuma (1882-1974), Nagayo Yoshirō (1888-1961), thể hiện đường lối cải lương "nhân đạo chủ nghĩa", "lạc quan chủ nghĩa".
Tanbishugi (Duy mĩ chủ nghĩa) đề cao giá trị thẩm mỹ và nhục cảm trong nghệ thuật, ra đời hậu bán thế kỷ 19 tại Nhật Bản với các tác giả Kitahara Hakushū (1885-1942), Kinoshita Mokutarō (1885-1945), Nagai Kafū (1879-1959), Tanizaki Jun’ichirō (1886-1965)
Teimon (Trinh Môn): trường phái thơ Haikai do Matsunaga Teitoku (1571-1653) khởi xướng thế kỷ 17.
Uta awase (Ca hợp): sinh hoạt thơ ca phổ biến ở Nhật từ đầu thế kỷ 10 trở đi. Các thi sĩ nhận một đầu đề và mỗi người phải làm một bài thơ theo đầu đề đó. Sau đó một (hoặc hai) giám khảo sẽ chọn ra bài hay nhất.
Yoyūha (Dư dụ phái), một văn phái thuộc nhóm phản tự nhiên chủ nghĩa, chủ trương sáng tác những tác phẩm chan chứa tình cảm bằng lối văn hoa mỹ, trau truốt, nổi tiếng với các đại diện Natsume Sōseki (1867-1916), Mori Ōgai (1862-1922), Masaoka Shiki (1867-1902).