stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Torii
Nghĩa và cách sử dụng tên gọi torii

Chức năng của torii là để đánh dấu lối vào của một chốn linh thiêng. Cũng vì lẽ đó mà con đường dẫn vào đền thờ Thần đạo được gọi là sandō (參道 (tham đạo), sandō?), luôn được mở rộng ra bởi một hoặc nhiều torii, đó cũng là cách dễ nhất để phân biệt một ngôi đền với một ngôi chùa. Nếu sandō đi qua nhiều torii thì cái ở ngoài gọi là ichi no torii (一之鳥居 (nhất chi điểu cư), ichi no torii?). Các cổng tiếp theo gần ngôi đền hơn, theo thứ tự, ni no torii (二之鳥居 (nhị chi điểu cư), ni no torii?) và san no torii (三の鳥居 (tam chi điểu cư), san no torii?). Các torii khác nằm xa ngôi đền hơn đại diện cho mức độ nâng cao sự thiêng liêng của cổng gần honden (本殿 (bổn điện), honden?). Cũng nhờ mối quan hệ vững chắc giừa đền thờ Thần đạo và Hoàng thất Nhật Bản, nên một cổng torii luôn đứng trước lăng mộ của mỗi hoàng đế.
Torii có trước hay sau khi Phật giáo du nhập vào Nhật Bản cho đến bây giờ vẫn còn là một câu hỏi. Trong quá khứ torii chắc chắn đã từng được dùng tại lối vào các ngôi chùa. Thậm chí trong hiện tại, nổi bật như chùa Tứ Thiên Vương được xây bởi Thái tử Shotoku - ngôi chùa lâu đời nhất nước Nhật - cũng có một cổng torii trước lối vào. (Cổng torii bằng gỗ nguyên gốc bị đốt cháy vào năm 1294 và được thay thế sau đó bằng một cổng bằng đá.) Nhiều ngôi chùa Phật giáo bao gồm một hoặc nhiều đền thờ Thần đạo dành riêng cho kami bảo hộ của họ ("Chinjusha"), và trong trường hợp này một cổng torii mang tính chất đánh dấu lối vào của đền thờ. Benzaiten là một nữ thần kết hợp có nguồn gốc từ nữ thần Ấn Độ Sarasvati, kết hợp các yếu tố của cả Thần đạo và Phật giáo. Vì lý do này, lễ đường của nữ thần có thể được tìm thấy ở cả các ngôi chùa lẫn các Thần xã, và trong cả hai trường hợp ở phía trước của lễ đường đều được đặt một torii. Benzaiten đôi khi được miêu tả với một biểu tượng torii trên đầu (xem hình bên dưới).
Cuối cùng, cho đến thời kỳ Minh Trị (1868 -1912), torii cũng thường xuyên được trang trí bằng những miếng chép những đoạn kinh Phật. Sự kết hợp giữa Phật giáo Nhật Bản và các torii do vậy trở nên lâu đời và bền chặt.
Yamabushi, các tu sĩ khổ hạnh ẩn cư trong núi của Nhật Bản với một truyền thống lâu đời như những chiến binh hùng mạnh được thiên phú cho sức mạnh siêu nhiên, đôi khi sử dụng torii như biểu tượng của họ.
Torii đôi khi cũng được sử dụng như một biểu tượng của Nhật Bản trong những bối cảnh phi tôn giáo. Ví dụ, nó là biểu tượng của Lực lượng An ninh Sư đoàn Thủy quân lục chiến Mỹ và Trung đoàn Bộ binh 187, Sư đoàn Không quân 101 và các lực lượng khác của Mỹ tại Nhật Bản.
Các phần và chi tiết trang trí của torii

Torii có thể không sơn hoặc sơn màu đỏ son (vermillion) và màu đen. Vùng màu đen được giới hạn ở phần kasagi và nemaki (根巻, căn cải?, xem minh hoạ). Rất hiếm khi torii có thể được tìm thấy với màu sắc khác. Ví dụ, Kamakura-gū ở Kamakura có một torii màu trắng và đỏ.
Kasagi có thể được gia cố bên dưới một cây ngang thứ hai gọi là shimaki hoặc shimagi (島木, shimaki hoặc shimagi?).
Kasagi và shimaki có thể có một đường cong hướng lên gọi là sorimashi (反り増し, sorimashi?).
Nuki thường được giữ tại chỗ bởi nêm (kusabi (楔, kusabi?)). Trong nhiều trường hợp, kusabi thuần chỉ mang tính trang trí.
Ở giữa nuki, có thể có một thanh chống hỗ trợ gọi là gakuzuka (額束, gakuzuka?), đôi khi được bao phủ bởi một tấm bảng đề tên của ngôi đền (xem ảnh trong thư viện).
Các trụ cột thường chống trên một chi tiết hình vòng bằng đá trắng gọi là kamebara (亀腹, quy phúc?, bụng rùa) hoặc daiishi (台石, đài thạch?, hòn đá nền). Chi tiết đá này thỉnh thoảng được thay thế bằng một chi tiết che khuất mang tính trang trí màu đen gọi là nemaki (根巻, căn cải?, ống bọc cột chống).
Ở phía trên của các trụ cột có thể có một vòng trang trí gọi là daiwa (台輪, daiwa? vòng lớn).
Các cổng có một chức năng hoàn toàn mang tính biểu tượng và do đó thường không có cửa ra vào hoặc hàng rào, nhưng ngoại lệ tồn tại, ví dụ như trong trường hợp của bộ ba torii nằm cạnh nhau của Đền Ōmiwa (miwa torii, xem bên dưới).
Các phong cách

Về mặt cấu trúc, loại đơn giản nhất trong các loại torii là shime torii hoặc chūren torii (注連鳥居, shime torii hoặc chūren torii?) (xem minh hoạ bên dưới). Có lẽ là một trong những loại lâu đời nhất của torii, nó bao gồm hai cây chống với một sợi dây thừng linh thiêng gọi là shimenawa gắn giữa chúng.
Tất cả các loại torii có thể được chia thành hai họ torii, họ shinmei (神明系, họ shinmei?) và họ myōjin (明神系, họ myōjin?). Torii của họ thứ nhất chỉ có các chi tiết thẳng, họ thứ hai thì có cả các chi tiết thẳng và cong.
Các phong cách > Họ shinmei

Shinmei torii và các biến thể của nó được đặc trưng bởi các cây ngang thẳng ở trên cùng.
Shime torii: chỉ có hai cột chống và một shimenawa
Shinmei torii
Ise torii - một shinmei torii với một kasagi dạng ngũ giác trong phần đó, một shimaki và kusabi.
Kashima torii - một shinmei torii với kusabi và một nuki nhô ra từ hai bên.
Kasuga torii - một myōjin torii với cây ngang thẳng trên cùng, được cắt bởi một thanh khác tạo thành một góc vuông.
Hachiman torii - một kasuga torii, nhưng hai cây ngang bên trên được cắt vát một góc nghiêng đối xứng nhau qua trục.
Mihashira torii - một bộ ba shinmei torii.
Các phong cách > Họ shinmei > Thư viện hình ảnh

Torii ở bãi biển trên đảo Naoshima
Ise torii, loại thứ nhất. Lưu ý sự hiện diện của kasagi
Ise torii, loại thứ hai. Lưu ý về shimaki
Hachiman torii
Mihashira torii
Một shiroki torii
Các phong cách > Họ shinmei > Shinmei torii

Shinmei torii (神明鳥居, Shinmei torii?), loại được đặt tên cho họ torii, được cấu thành chỉ bằng một cây ngang (kasagi) và hai cột trụ (hashira) ráp với nhau bằng một dầm nối (nuki). Ở dạng đơn giản nhất của nó, tất cả bốn thành tố được làm tròn và những cột trụ không có độ nghiêng. Khi nuki hình chữ nhật trong phần đó, nó được gọi là Yasukuni torii, bắt nguồn từ Thần xã Yasukuni ở Tokyo. Nó được tin là loại torii cổ nhất.
Các phong cách > Họ shinmei > Ise torii

Ise torii (伊勢鳥居, Ise torii?) (xem minh hoạ bên trên) là những cánh cổng chỉ xuất hiện ở Nội Cung và Ngoại Cung ở Thần cung Ise ở Mie. Vì lý do này, chúng cũng được gọi là Jingū torii, từ Jingū, tên gọi tiếng Nhật chính thức của Thần cung Ise.
Có tất cả hai biến thể. Loại phổ biến nhất là cực kỳ tương tự như một shinmei torii, tuy nhiên cột trụ của chúng có một khuynh hướng nghiêng nhẹ và nuki của chúng được giữ tại chỗ bằng nêm (kusabi). Kasagi có dạng khối ngũ giác (xem minh hoạ trong thư viện hình ảnh). Các phần đuôi của kasagi hơi dày, tạo điểm nhấn bằng một đường nghiêng lên trên. Tất cả những torii này được xây dựng sau thế kỷ 14.
Loại thứ hai là tương tự như loại đầu tiên, nhưng cũng có một cây ngang thứ hai hình chữ nhật (shimaki) nằm dưới một kasagi hình ngũ giác.
Loại cổng này và phong cách shinmei torii bắt đầu trở nên phổ biến hơn trong những năm đầu thế kỷ 20 tại thời điểm Thần đạo Quốc gia, bởi chúng được coi là lâu đời nhất và uy tín nhất.
Các phong cách > Họ shinmei > Kasuga torii

Kasuga torii (春日鳥居, Kasuga torii?) là một myōjin torii (xem minh hoạ bên trên) với các cây ngang thẳng ở trên cùng. Phong cách này lấy tên gọi từ ichi-no-torii (一の鳥居, ichi-no-torii?), hoặc torii chính của Kasuga-taisha.
Các trụ cột có một độ nghiêng và hơi thuôn lại theo hình nón. Nuki trồi ra và được giữ tại chỗ bởi kusabi được bắt vào hai bên.
Loại torii này là loại đầu tiên được sơn son và được nhận một shimaki ở Kasuga Taisha, đền thờ có tên được đặt cho phong cách này.
Các phong cách > Họ shinmei > Hachiman torii

Gần giống như một kasuga torii (xem minh hoạ bên trên), nhưng với hai cây ngang trên có đường vát chéo, Hachiman torii (八幡鳥居, Hachiman torii?) xuất hiện lần đầu trong thời kỳ Heian. Tên gọi của nó bắt nguồn từ thực tế rằng loại torii này thường được sử dụng tại các đền thờ thần Hachiman.
Các phong cách > Họ shinmei > Kashima torii

Kashima torii (鹿島鳥居, Kashima torii?) (xem minh hoạ bên trên) là một shinmei torii không có korobi, với kusabi và một nuki trồi ra. Tên gọi của nó bắt nguồn từ Đền Kashima ở Ibaraki.
Các phong cách > Họ shinmei > Kuroki torii

Kuroki torii (黒木鳥居, Kuroki torii?) là một shinmei torii được xây dựng với gỗ không lột vỏ. Bởi loại torii này yêu cầu được thay thế vào mỗi khoảng ba năm, nó đang trở nên ngày càng hiếm. Ví dụ điển hình nhất là Đền Nonomiya ở Kyoto. Tuy nhiên, đền thờ này bây giờ sử dụng một torii làm bằng vật liệu tổng hợp mô phỏng giao diện của gỗ.
Các phong cách > Họ shinmei > Shiromaruta torii

Shiromaruta torii (白丸太鳥居, Shiromaruta torii?) hoặc shiroki torii (白木鳥居, shiroki torii?) là một shinmei torii làm từ những thanh gỗ dược lột vỏ. Loại torii này được đặt tại lăng mộ của tất cả các Thiên hoàng.
Các phong cách > Họ shinmei > Mihashira torii

Mihashira torii hoặc Mitsubashira Torii (三柱鳥居, Torii ba cột trụ?, cũng 三角鳥居 sankaku torii) (xem minh hoạ bên trên) là một loại torii xuất hiện với một nhóm ba torii đơn (xem thư viện). Nó được suy luận bởi một số người rằng đã được xây dựng bởi các Kitô hữu đầu tiên của Nhật Bản đại diện cho Ba Ngôi Thiên Chúa.
Các phong cách > Torii của họ myōjin

Myōjin torii và các biến thể của nó được đặc trưng bởi các cây ngang cong.
Myōjin torii - kasagi và shimaki được uốn cong lên trên.
Nakayama torii - một myōjin torii, nhưng nuki không nhô ra từ các cột trụ.
Daiwa hoặc Inari torii - một myōjin torii với các vòng ở phía trên các cột trụ.
Ryōbu torii - một daiwa torii với các cột trụ hỗ trợ ở cả hai bên.
Miwa torii - một bộ ba myōjin torii.
Usa torii - một myōjin torii không có gakuzuka.
Nune torii - một daiwa torii với một đầu hồi nhỏ phía trên gakuzuka.
Sannō torii - một myōjin torii với một đầu hồi phía trên kasagi.
Hizen torii - một phong cách khác thường với một kasagi tròn, và có các cột trụ dày phình ra ở phía dưới.
Các phong cách > Torii của họ myōjin > Thư viện hình ảnh

Myōjin torii
Sannō torii
Daiwa torii. Chú ý phần nemaki.
Sumiyoshi torii có các cột trụ với một mặt cắt ngang hình vuông.
Nakayama torii
Ryōbu torii
Miwa torii
Hizen torii (肥前鳥居, Hizen torii?) có một kasagi tròn và các cột trụ dày phình ra ở phía dưới.
Các phong cách > Torii của họ myōjin > Myōjin torii

Myōjin torii (明神鳥居, Myōjin torii?), cho đến nay là phong cách torii phổ biến nhất, được đặc trưng bởi các cây ngang cong ở phía trên (kasagi và shimaki). Cả hai đường đều được làm cong nhẹ lên. Kusabi có xuất hiện trong công trình. Một myōjin torii có thể được làm từ gỗ, đá, bê tông hoặc các vật liệu khác, có thể được sơn son hoặc không sơn.
Các phong cách > Torii của họ myōjin > Nakayama torii

Phong cách Nakayama torii (中山鳥居, Nakayama torii?), lấy tên từ Thần xã Nakayama ở Okayama, về cơ bản là một myōjin torii, nhưng nuki không nhô ra từ các cột trụ, và phần đường cong tạo bởi hai cây ngang được làm lộ ra nhiều hơn so với bình thường. Torii ở đền Nakayama cao tới 9 m, được xây dựng vào năm 1791.
Các phong cách > Torii của họ myōjin > Daiwa / Inari torii

Daiwa hoặc Inari torii (大輪鳥居・稲荷鳥居, Daiwa hoặc Inari torii?) (xem minh hoạ phía trên) là một myōjin torii với hai vòng được gọi là daiwa ở trên đỉnh hai cột trụ. Tên gọi "Inari torii" tới từ từ thực tế là các daiwa torii màu đỏ son có xu hướng phổ biến ở các đền thờ thần Inari, nhưng ngay cả ở đền thờ nổi tiếng Fushimi Inari, không phải tất cả torii đều theo phong cách này. Phong cách này xuất hiện đầu tiên vào cuối thời kỳ Heian.
Các phong cách > Torii của họ myōjin > Sannō torii

Sannō torii (山王鳥居, Sannō torii?) (xem ảnh phía dưới) là myōjin torii với một đầu hồi vượt lên phía trên hai cây ngang. Ví dụ rõ ràng nhất về phong cách này có thể tìm thấy ở đền Hiyoshi gần hồ Biwa.
Các phong cách > Torii của họ myōjin > Miwa torii

Cũng được gọi là sankō torii (三光鳥居, tam quang điểu cư?, torii ba đèn), mitsutorii (三鳥居, tam điểu cư?, torii bộ ba) hoặc komochi torii (子持ち鳥居, komochi torii? torii với trẻ em) (xem minh hoạ phía trên), miwa torii (三輪鳥居, miwa torii?) gồm ba myōjin torii mà có các cột trụ không nghiêng. Nó có thể có hoặc không có các cánh cửa. Cổng nổi tiếng nhất là ở Đền Ōmiwa, ở Nara, nơi mà tên gọi được đặt cho phong cách này. an entrance to a temple
Các phong cách > Torii của họ myōjin > Ryōbu torii

Cũng được gọi là yotsuashi torii (四脚鳥居, tứ cước điểu cư?, torii bốn chân), gongen torii (権現鳥居, gongen torii?) hoặc chigobashira torii (稚児柱鳥居, chigobashira torii?), ryōbu torii (両部鳥居, ryōbu torii?) là một daiwa torii có các cột trụ được làm kiên cố thêm ở cả hai bên bởi các cây chống vuông (xem minh hoạ bên trên). Tên gọi của phong cách bắt nguồn từ mối quan hệ lâu dài với Thần đạo Ryōbu, một dòng tư tưởng trong Chân ngôn tông. Torii nổi tiếng nổi trên mặt nước ở Itsukushima là một ryōbu torii, và đền thờ đó từng là một ngôi chùa của phái Chân ngôn tông, vì vậy mà nó vẫn có một ngôi chùa.
Các phong cách > Torii của họ myōjin > Hizen torii

Hizen torii (肥前鳥居, Hizen torii?) là một loại bất thường của torii với một kasagi tròn và các cột trụ phình xuống bên dưới. Ví dụ ở thư viện bên dưới là cổng torii chính ở đền Chiriku Hachimangū ở Saga, và là một Tài sản Văn hoá Quan trọng được thành phố chỉ định.
Thư viện hình ảnh

Một bảng chữ trên một torii ở Nikkō Tōshō-gū bao lấy phần gakuzuka
Mặt ngũ giác điển hình của một kasagi của torii. Chú ý phần nemaki màu đen.
Một hàng các torii
Torii có một chân ở Đền Sannō, Nagasaki, Nhật Bản. Nửa còn lại bị đổ do tác hại của bom hạt nhân phát nổ.
Một Nakayama torii bất thường với màu trắng và đó
Một shime torii
Các hàng torii nhỏ bằng vàng mã được quyên góp bởi các tín hữu
Một kaku-torii (角鳥居, giác điểu cư?, torii vuông) bất thường ở Thần xã Sumiyoshi: phần nuki không nhô ra và tất cả các bộ phận đều có dạng khối vuông
Một torii tạm thời cho lễ hội đón năm mới ở một khu phố mua sắm được trang trí với đèn Giáng sinh
Một ví dụ của một cổng theo phong cách Hizen.
Một cổng torii tại lối vào Shitennō-ji, một ngôi chùa tại Osaka.
Nữ thần Phật giáo Benzaiten, với biểu tượng torii xuất hiện trên đầu
Một shinmei torii
Các phần và chi tiết trang trí của torii
Quy Nhơn

Đối với các định nghĩa khác, xem Quy Nhơn (định hướng).
Quy Nhơn là một thành phố lớn, thành phố cảng biển vùng duyên hải Nam Trung Bộ, Việt Nam và là trung tâm hành chính của tỉnh Bình Định, Việt Nam.
Địa lý > Vị trí địa lý

Thành phố Quy Nhơn nằm ở phía đông nam và là địa phương cửa ngõ phía nam tỉnh Bình Định, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Biển Đông
Phía tây giáp huyện Tuy Phước và huyện Vân Canh
Phía bắc giáp huyện Tuy Phước và huyện Phù Cát
Phía nam giáp thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên.
Quy Nhơn nằm trong phạm vi tọa độ từ 13°36'B đến 13°54'B, từ 109°06'Đ đến 109°22'Đ, cách Hà Nội 1.065 km về phía bắc, cách Thành phố Hồ Chí Minh 650 km về phía nam, cách thành phố Pleiku (tỉnh Gia Lai) 165 km và cách thành phố Đà Nẵng 323 km.
Trước khi thuộc về Việt Nam, Quy Nhơn từng là đất của người Champa nên xung quanh thành phố hiện vẫn tồn tại nhiều di tích Chăm. Sau năm 1975, Quy Nhơn thành thị xã tỉnh lỵ trực thuộc tỉnh Nghĩa Bình rồi chính thức trở thành thành phố vào năm 1986. Đến năm 1989 thì trở thành tỉnh lị của Bình Định cho đến nay. Với sự phát triển không ngừng của mình, Quy Nhơn đã được thủ tướng chính phủ công nhận là đô thị loại I trực thuộc tỉnh vào năm 2010, được bình chọn là điểm đến hàng đầu Đông Nam Á bởi tạp chí du lịch Rough Guides của Anh vào năm 2015 và lọt vào top 20 điểm đến hàng đầu thế giới năm 2020 do Hostelworld xếp hạng
Địa lý > Địa hình

Quy Nhơn có nhiều thế đất khác nhau, đa dạng về cảnh quan địa lý như núi (Như núi Đen cao 361m), rừng nguyên sinh (Khu vực đèo Cù Mông), gò đồi, đồng ruộng, ruộng muối, bãi, đầm (Đầm Thị Nại), hồ (Hồ Phú Hòa (Phường Nhơn Phú và phường Quang Trung), Bầu Lác (Phường Trần Quang Diệu), Bầu Sen (Phường Lê Hồng Phong), hồ Sinh Thái (Phường Thị Nại)), sông ngòi (Sông Hà Thanh), biển, bán đảo (Bán đảo Phương Mai) và đảo (Đảo Nhơn Châu – Cù lao xanh). Bờ biển Quy Nhơn dài 72 km, diện tích đầm, hồ nước lợ lớn, tài nguyên sinh vật biển phong phú, có nhiều loại đặc sản quý, có giá trị kinh tế cao. Các ngành kinh tế chính của thành phố gồm công nghiệp, thương mại, xuất nhập khẩu, dịch vụ cảng biển, nuôi và khai thác thủy hải sản, du lịch.
Địa lý > Khí hậu

Về khí hậu, Quy Nhơn có 2 mùa rõ rệt: mùa khô từ tháng 3 - 9, mùa mưa từ tháng 10 đến tháng 2 năm sau; nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 28 độ C.
| Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 1 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 2 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 3 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 4 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 5 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 6 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 7 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 8 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 9 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 10 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 11 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> 12 | Dữ liệu khí hậu của Quy Nhơn> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 34.6 (94.3) | 37.9 (100.2) | 39.8 (103.6) | 42.1 (107.8) | 41.7 (107.1) | 41.4 (106.5) | 39.7 (103.5) | 39.4 (102.9) | 38.9 (102.0) | 34.7 (94.5) | 34.6 (94.3) | 33.0 (91.4) | 42.1 (107.8) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 26.9 (80.4) | 28.2 (82.8) | 29.9 (85.8) | 31.8 (89.2) | 33.8 (92.8) | 34.4 (93.9) | 34.6 (94.3) | 34.8 (94.6) | 33.0 (91.4) | 30.4 (86.7) | 28.1 (82.6) | 26.5 (79.7) | 31.0 (87.8) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 23.2 (73.8) | 24.0 (75.2) | 25.5 (77.9) | 27.5 (81.5) | 29.1 (84.4) | 29.8 (85.6) | 29.9 (85.8) | 29.9 (85.8) | 28.5 (83.3) | 26.8 (80.2) | 25.4 (77.7) | 23.8 (74.8) | 26.9 (80.4) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 21.1 (70.0) | 21.6 (70.9) | 23.0 (73.4) | 24.9 (76.8) | 26.2 (79.2) | 26.8 (80.2) | 26.8 (80.2) | 26.9 (80.4) | 25.6 (78.1) | 24.5 (76.1) | 23.4 (74.1) | 21.8 (71.2) | 24.4 (75.9) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | 15.2 (59.4) | 15.7 (60.3) | 15.8 (60.4) | 19.4 (66.9) | 19.1 (66.4) | 21.7 (71.1) | 20.6 (69.1) | 20.7 (69.3) | 20.5 (68.9) | 17.9 (64.2) | 15.0 (59.0) | 15.5 (59.9) | 15.2 (59.4) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 64 (2.5) | 28 (1.1) | 24 (0.9) | 31 (1.2) | 84 (3.3) | 64 (2.5) | 38 (1.5) | 62 (2.4) | 227 (8.9) | 549 (21.6) | 437 (17.2) | 199 (7.8) | 1.807 (71.1) |
| Số ngày giáng thủy trung bình | 13.0 | 6.0 | 4.3 | 4.1 | 8.7 | 7.5 | 7.2 | 8.6 | 16.0 | 20.7 | 21.2 | 19.1 | 136.3 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 80.9 | 81.9 | 82.7 | 82.6 | 79.7 | 74.2 | 71.4 | 70.4 | 77.9 | 83.4 | 83.6 | 82.6 | 79.3 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 162 | 194 | 251 | 262 | 270 | 243 | 254 | 234 | 193 | 169 | 123 | 115 | 2.470 |
Nguồn: Vietnam Institute for Building Science and Technology
Địa lý > Tài nguyên thiên nhiên

Quy Nhơn được biết đến như một thành phố giàu tài nguyên thiên nhiên: về tài nguyên đất có bán đảo Phương Mai với diện tích 100 km2, đầm Thị Nại 50 km2 (trong đó: Quy Nhơn 30 km2, huyện Tuy Phước 20 km2), có trên 30.000 ha rừng. Khoáng sản quặng titan (xã Nhơn Lý), đá granit (phường Trần Quang Diệu, Bùi Thị Xuân), có ngư trường rộng, đa loài và nhiều loại hải sản có giá trị kinh tế cao; đặc sản có yến sào (sản lượng đứng sau tỉnh Khánh Hòa). Nguồn nước ngầm với trữ lượng khá lớn (dọc lưu vực sông Hà Thanh và bán đảo Phương Mai) bảo đảm cung cấp nước sạch cho thành phố.
Hành chính

Thành phố Quy Nhơn có 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 12 phường: Bùi Thị Xuân, Đống Đa, Ghềnh Ráng, Hải Cảng, Ngô Mây, Nguyễn Văn Cừ, Nhơn Bình, Nhơn Phú, Quang Trung, Thị Nại, Trần Phú, Trần Quang Diệu và 5 xã: Nhơn Châu, Nhơn Hải, Nhơn Hội, Nhơn Lý, Phước Mỹ.
Lịch sử

Quy Nhơn được hình thành từ rất sớm, thuộc vùng đất Đàng Trong, xứ Thuận Quảng. Cách đây trên 400 năm đã xuất hiện phủ Quy Nhơn. Vùng đất này đã có lịch sử hình thành phát triển cùng với nền văn hoá Chăm Pa từ thế kỷ XI, dưới triều đại nhà Tây Sơn và cảng Thị Nại từ đầu thế kỷ XVIII.
Do vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, xã hội và tác động sự phát triển của nền công nghiệp phương Tây vào thế kỷ XIX làm cho diện mạo Quy Nhơn thay đổi.
Ngày 20/10/1898, vua Thành Thái ra Chỉ dụ thành lập thị xã Quy Nhơn, đô thị tỉnh lỵ, là một trong những đô thị hoạt động thương mại với nước ngoài khá sầm uất lúc bây giờ.
Vào đầu thế kỷ XX, nhiều công trình mới được mọc lên như: trường học, bệnh viện, khách sạn, công sở, nhà hát, toà giám mục, hệ thống giao thông đường sắt, nhà ga...Do đó, trong 3 thập niên đầu của thế kỷ XX, Quy Nhơn nhanh chóng được đô thị hóa và trở thành một đô thị lớn ở khu vực.
Ngày 30/4/1930, Toàn quyền Đông Dương Pasquier đã ra Nghị định nâng cấp thị xã Quy Nhơn lên thành phố cấp 3. Đây là một trong những đô thị ở Việt Nam thời bấy giờ đạt tiêu chuẩn cả về phương diện hành chính lẫn kinh tế, văn hóa.
Lịch sử > Giai đoạn 1945 - 1975

Sau Cách mạng tháng Tám, ngày 3 tháng 9 năm 1945, Quy Nhơn được tổ chức theo quy chế thị xã, lấy tên là thị xã Nguyễn Huệ. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp Quy Nhơn là hậu phương của chiến trường khu V và Tây Nguyên.
Thời kỳ 1954 – 1975, Quy Nhơn thuộc quyền kiểm soát của chính quyền Việt Nam Cộng hòa, dân số năm 1961 là 91.007 người.
Ngày 30 tháng 9 năm 1970, Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa ra Sắc lệnh thành lập thị xã Quy Nhơn từ xã Quy Nhơn thuộc quận Tuy Phước, cộng thêm ấp Xuân Vân của xã Phước Tấn, ấp Xuân Quang của xã Phước Hậu và trọn phần đất núi Bà Hỏa cùng một phần đất ấp Hưng Thạnh của xã Phước Hậu, lập 2 quận là Nhơn Bình và Nhơn Định. Trong đó, quận Nhơn Bình gồm:
Xã Quy Nhơn gồm các ấp Hải Cảng, Đào Duy Từ, Nguyễn Du, Lê Lợi, Cường Để, Nguyễn Huệ, Hàm Nghi và Ghềnh Ráng.
Xã Phước Tấn - ấp Xuân Vân
Xã Phước Hậu - ấp Xuân Quang
Xã Phước Hải với các ấp Hải Đông, Hải Nam, Hải Minh và Hải Giang.
Quận Nhơn Định gồm có xã Quy Nhơn với các ấp Phan Bội Châu, Nguyễn Công Trứ, Lý Thường Kiệt, Bạch Đằng, Huyền Trân và Tháp Đôi.
Ngày 11 tháng 6 năm 1971, theo Nghị định số 494 BNV/HCĐP/26/ĐT/NĐ của Tổng trưởng Bộ Nội vụ Việt Nam Cộng hòa, thị xã Quy Nhơn được sắp xếp lại các đơn vị hành chính như sau:
Quận Nhơn Bình có 10 khu phố:
Khu phố Trung Cảng (tức ấp Hải Cảng cũ)
Khu phố Trung Từ (ấp Đào Duy Từ)
Khu phố Trung Phú (tức ấp Nguyễn Du)
Khu phố Trung Đức (tức ấp Lê Lợi)
Khu phố Trung Cường (tức ấp Cường Để và ấp Nguyễn Huệ)
Khu phố Trung Hiếu (tức ấp Hàm Nghi)
Khu phố Trung Tín (tức ấp Ghềnh Ráng)
Khu phố Trung Châu (tức ấp Xuân Quang)
Khu phố Trung Hòa (tức ấp Quy Hòa).
Khu phố Trung Hải (tức các ấp Đông Hải, Hải Nam, Hải Minh, Hải Giang)
Quận Nhơn Định có 6 khu phố:
Khu phố Trung Chánh (tức ấp Phan Bội Châu và ấp Bạch Đằng)
Khu phố Trung Kiệt (tức ấp Lý Thường Kiệt và Nguyễn Công Trứ)
Khu phố Trung An (tức ấp Huyền Trân)
Khu phố Trung Thiện (tức ấp Tháp Đôi)
Khu phố Trung Hậu (tức các ấp Đông Định, Hưng Thạnh, Bình Thạnh, Lương Nông, An Thạnh, Phú Vinh và Phú Hòa)
Khu phố Trung Nghĩa (tức các ấp Phụ An, Nhơn Mỹ, Tường Vân, Vân Hà, Lạc Trường, Thuận Nghi, Tây Định).
Đến năm 1973, các khu phố của thị xã Quy Nhơn đổi thành phường, dưới phường là khóm. Toàn thị xã có 2 quận, 16 phường, 46 khóm với dân số là 313.231 người.
Lịch sử > Giai đoạn 1975 - 1986

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, tổ chức lại các đơn vị hành chính, Quy Nhơn tiếp tục là thị xã thuộc tỉnh Bình Định, phường Đống Đa được thành lập trên cơ sở đất của làng Hưng Thạnh cũ. Xã Nhơn Châu bao gồm toàn bộ Cù Lao Xanh, trước thuộc tỉnh Phú Yên được sáp nhập về Quy Nhơn.
Tháng 2 năm 1976, hai tỉnh Bình Định và Quảng Ngãi hợp nhất thành tỉnh Nghĩa Bình, thị xã Quy Nhơn trở thành tỉnh lỵ tỉnh Nghĩa Bình, gồm 8 phường: Đống Đa, Hải Cảng, Lê Hồng Phong, Lê Lợi, Ngô Mây, Quang Trung, Trần Hưng Đạo, Trần Phú và 4 xã: Nhơn Châu, Nhơn Hải, Nhơn Lý, Nhơn Thạnh
Ngày 24 tháng 3 năm 1979, chia xã Nhơn Lý thành 2 xã: Nhơn Lý và Nhơn Hội.
Ngày 23 tháng 9 năm 1981, chia xã Nhơn Thạnh thành 2 xã: Nhơn Bình và Nhơn Phú.
Cuối năm 1985, thị xã Quy Nhơn có 8 phường: Đống Đa, Hải Cảng, Lê Hồng Phong, Lê Lợi, Ngô Mây, Quang Trung, Trần Hưng Đạo, Trần Phú và 6 xã: Nhơn Bình, Nhơn Châu, Nhơn Hải, Nhơn Hội, Nhơn Lý, Nhơn Phú.