stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dầu nhuyễn thể
So với dầu cá

Dầu nhuyễn thể giàu axit béo omega-3, chủ yếu là axit Eicosapentaenoic (EPA) và axit Docosahexaenoic (DHA), gắn với gốc phospholipid. Dầu nhuyễn thể thường được so sánh với dầu cá. Mặc dù cùng là nguồn cung cấp các axit béo omega-3 thiết yếu đối với cơ thể nhưng về bản chất thì hai loại dầu này rất khác nhau.
Điểm khác biệt đầu tiên và quan trọng nhất chính là gốc axit béo omega-3. Không giống như omega-3 từ dầu cá có gốc triglyceride, các axit béo omega-3 từ dầu nhuyễn thể hầu hết đều có gốc phospholipid. Triglyceride là một este gồm 3 axit béo liên kết với 1 gốc glycerol, trong khi phospholipid chỉ gồm 2 axit béo liên kết với 1 gốc glycerol. Nhóm phosphat có trong phospholipid liên kết với một đầu hữu cơ ưa nước, đồng thời cũng liên kết với gốc glycerol. Đầu hữu cơ ưa nước này bao gồm choline (là chủ yếu), ethanolamine, glycerol, inositol orserine. Cấu trúc khác nhau giữa hai loại axit béo tạo nên những đặc tính khác nhau giữa chúng. Trong khi triglyceride kị nước và không thể hòa tan thì phospholipid với 1 đầu kị nước và 1 đầu ưa nước giúp nó có khả năng hòa tan tốt hơn.
Điểm khác biệt thứ hai là về  khả năng chống oxy hóa. Trong dầu nhuyễn thế chứa hàm lượng chất chống oxy hóa tự nhiên cao hơn dầu cá đến 47 lần. Astaxanthin là thành phần mang đến tác dụng chống oxy hóa mạnh mẽ cho dầu nhuyễn thể.
Khác biệt kế tiếp là dầu nhuyễn thể là sản phẩm "xanh, sạch và an toàn" hơn dầu cá. Theo các tài liệu được công bố thì loài sinh vật có vị trí càng thấp trong chuỗi thức ăn thì càng chứa ít độc tố hơn. Nhuyễn thể là sinh vật nằm cuối chuỗi thức ăn, chỉ ăn các sinh vật đơn bào nên rất sạch, không bị nhiễm độc chất, kim loại nặng (ví dụ như chì, thủy ngân,…) từ môi trường nên sản phẩm dầu nhuyễn thể rất "sạch" khi dùng cho cơ thể, đặc biệt là trẻ nhỏ. Nhuyễn thể là loài gần như không thể tuyệt chủng, việc đánh bắt nhuyễn thể được quản lý rất chặt chẽ, thời gian đánh bắt phải theo mùa và sản lượng đánh bắt phải được cấp phép bởi CCAMRL nên dầu nhuyễn thể là một sản phẩm "xanh" rất thân thiện với môi trường. Ngoài ra, do được chiết xuất từ nhuyễn thể nên dầu nhuyễn thể có vị tôm thơm ngon, không gây ợ tanh như dầu cá.
Nghiên cứu lâm sàng

Kết quả của nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng tác dụng sinh học của axit béo có gốc phospholipid là tốt hơn so với gốc triglyceride, đặc biệt đối với axit béo omega-3. Bên cạnh đó, khả năng hấp thu omega-3 khi dùng dầu nhuyễn thể là cao hơn gấp nhiều lần so với omega-3 hấp thu từ dầu cá.
Các nhà nghiên cứu đã tiến hành một số thử nghiệm về tính sinh khả dụng (khả năng hấp thu vào cơ thể) của axit béo omega-3 có trong dầu nhuyễn thể trên cơ thể người. Kết quả từ những thí nghiệm này cho thấy nồng độ EPA và DHA trong huyết tương đều tăng lên đáng kể, điều đó chứng minh được rằng axit béo omega-3 trong dầu nhuyễn thể có tính sinh khả dụng rất cao.
Trong một thử nghiệm mù đôi (double-blind experiment) kéo dài 1 tháng, 76 đối tượng thừa cân và béo phì được phát ngẫu nhiên ba loại thực phẩm khác nhau: dầu nhuyễn thể, dầu cá và dầu ô liu. Hàm lượng EPA có trong dầu nhuyễn thể và dầu cá là bằng nhau. Tuy nhiên sau 4 tuần, các nhà nghiên cứu thu được kết quả rằng, nồng độ huyết tương EPA của nhóm sử dụng dầu nhuyễn thể cao hơn so với nhóm dùng dầu cá.
Một thử nghiệm khác kéo dài 7 tuần với 113 đối tượng (mắc bệnh mỡ trong máu hoặc máu có hàm lượng triglyceride cao) được tiến hành. 113 người này được chia thành 3 nhóm khác nhau: nhóm sử dụng dầu nhuyễn thể, nhóm dùng dầu cá và nhóm không điều trị. Kết quả cho thấy 2 nhóm sử dụng dầu nhuyễn thể và dầu cá có nồng độ huyết tương EPA và DHA cao hơn nhóm không điều trị.
Tuy nhiên, ở một thử nghiệm khác (thử nghiệm mù đôi giả dược) được tiến hành trên những tình nguyện viên khỏe mạnh nhằm đánh giá tác dụng của 3 liệu pháp khác nhau (dầu nhuyễn thể, dầu cá và giả dược) trên tế bào hồng cầu và huyết tương. Thử nghiệm kéo dài 4 tuần này là thử nghiệm đầu tiên xem xét tác động của omega-3 đến thành phần axit béo có trong tế bào hồng cầu, giúp đánh giá khả năng hấp thu của các thành phần biểu mô trong dài hạn. Liều lượng axit béo omega-3 có trong dầu cá và dầu nhuyễn thể được sử dụng là như nhau. Kết quả thí nghiệm cho thấy nồng độ huyết tương và tế bào hồng cầu ở nhóm đối tượng sử dụng dầu cá và dầu nhuyễn thể tăng lên nhiều hơn so với nhóm dùng giả dược. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu còn phát hiện rằng nhóm đối tượng dùng dầu nhuyễn thể có nồng độ huyết tương, tế bào hồng cầu cũng như mức độ hấp thu axit béo omega-3 cao hơn so với nhóm dùng dầu cá. Cụ thể, theo kết quả của thí nghiệm trên, những đối tượng sử dụng dầu nhuyễn thế có hàm lượng axit béo omega-3 được hấp thu vào cơ thể cao hơn gấp 2,5 lần so với nhóm dùng dầu cá.
Lợi ích > Cung cấp omega 3

Một nghiên cứu kéo dài 8 tuần do Đại học Sydney (Úc) tiến hành trên hai nhóm người trưởng thành có thể trạng như nhau:
| Nhóm 1 | Nhóm 2 |
| --- | --- |
Sử dụng dầu nhuyễn thể NKO: 500 mg/ngày: Sử dụng dầu cá: 500 mg/ngày
Chỉ số omega-3 = 6,69: Chỉ số omega-3 = 5.89
Theo đó, chỉ số omega-3 cho biết lượng omega-3 hấp thu vào cơ thể. Chỉ số omega-3 càng gần 8 thì nguy cơ bệnh tim mạch càng thấp.
Như vậy, omega-3 từ dầu nhuyễn thể NKO được hấp thu cao hơn omega-3 từ dầu cá, đồng thời giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch tốt hơn.
Lợi ích > Giảm mỡ máu, đường huyết

Nghiên cứu do Đại học McGill và Trung tâm JSS Medical Research (Canada) tiến hành trong 12 tuần trên 120 bệnh nhân từ 25-75 tuổi có nguy cơ mắc bệnh tim mạch, được công bố trên tạp chí Alternative Medicine Review. Các bệnh nhân được điều trị với liều lượng 1-1.5g dầu nhuyễn thể mỗi ngày. Dầu nhuyễn thể dùng trong nghiên cứu này chính là dầu nhuyễn thể Neptune Krill Oil (NKO) được cung cấp bởi Neptune Technology and Bioressources, Laval, Quebec, Canada. Kết quả cuối cùng cho thấy:
|  Các chỉ tiêu quan trọng liên quan bệnh tim mạch  |  1000 mg dầu nhuyễn thể NKO/ngày  |  3> 000 mg dầu cá/ngày |
| --- | --- | --- |
| Mức cholesterol | Giảm -13,6% | Giảm -5,9% |
| Mức triglyceride | Giảm -11,5% | Giảm -3,2% |
| Cholesterol có hại LDL | Giảm -33,9% | Giảm -4,6% |
| Cholesterol có lợi HDL | Tăng +43,3% | Tăng +4,2% |
| Chỉ số đường huyết | Giảm -6,3% | Giảm -3,3% |
Dầu nhuyễn thể là một liệu pháp an toàn từ tự nhiên giúp giảm các chỉ số mỡ trong máu và chỉ số đường huyết; hơn nữa, chi phí sử dụng dầu nhuyễn thể sẽ thấp hơn so với các lựa chọn khác.
Lợi ích > Giảm viêm khớp, sưng viêm

Nghiên cứu của Đại học Health Network Toronto (Canada) cho thấy: với liều lượng dầu nhuyễn thể Neptune Krill Oil được sử dụng (500 mg/ngày), sau 14 ngày, các triệu chứng sưng viêm giảm rõ rệt:
Phản ứng viêm CRP giảm 29,7%
Chứng đau và cứng khớp giảm 25,7%
Suy giảm chức năng vận động giảm 29,3%
Dầu nhuyễn thể được khuyên dùng cho những đối tượng mắc các bệnh về khớp, suy giảm chức năng vận động, bị các chứng sưng viêm khớp mãn tính, có nguy cơ bệnh khớp (gồm người bị dư cân, người thường xuyên lao động hoặc vận động ở các tư thế gây nhiều áp lực lên khớp,...)
Lợi ích > Tiền kinh nguyệt

Nghiên cứu của Đại học McGill và Bệnh viện Sacré-Coeur (Canada) tiến hành trên 70 phụ nữ thường gặp các triệu chứng tiền kinh nguyệt, thuộc nhiều lứa tuổi, được công bố trên tạp chí Alternative Medicine Review, cho thấy:
|  Các triệu chứng tiền kinh nguyệt  |  500 mg dầu nhuyễn thể NKO/ngày  |  1> 000 mg dầu cá/ngày |
| --- | --- | --- |
| Sưng phù, sưng tấy | Giảm -21% | Giảm -10% |
| Đau phần bụng dưới | Giảm -34% | Giảm -20% |
| Trầm cảm, căng thẳng | Giảm -39% | Giảm -13% |
| Đau ngực, đau nhức cơ bắp | Giảm -42% | Giảm -15% |
| Cáu kỉnh | Giảm -47% | Giảm -10% |
Dầu nhuyễn thể Neptune Krill Oil giúp đẩy lùi các triệu chứng tiền kinh nguyệt mà không gây tác dụng phụ như thuốc giảm đau; đồng thời dầu nhuyễn thể Neptune Krill Oil còn có tác dụng chống lão hóa cho phụ nữ.
Lợi ích > Khả năng tập trung

Nghiên cứu của Đại học Barry (Miami, Florida, Mỹ) cho thấy: với 1 viên dầu nhuyễn thể Neptune Krill Oil (500 mg) mỗi ngày, sau 3-6 tháng, hoạt động trí não được cải thiện rõ rệt:
Khả năng tập trung tăng thêm 60,2%
Khả năng ghi nhớ tăng thêm 48,8%
Khả năng lên kế hoạch tăng thêm 47,8%
Lợi ích > Cải thiện chứng tăng động giảm chú ý

Các nghiên cứu sử dụng dầu nhuyễn thể Neptune Krill Oil cho bệnh nhân mắc chứng tăng động giảm chú ý (ADHD) đang được tiến hành, kết quả ban đầu cho thấy dầu nhuyễn thể là một liệu pháp an toàn giúp cải thiện chức năng não cho các bệnh nhân ADHD, đồng thời các nhà nghiên cứu cũng quan sát thấy chất lượng sống của các bệnh nhân cũng được cải thiện nhờ các lợi ích khác do dầu nhuyễn thể mang lại.
Chế biến, sản xuất

Sau khi đánh bắt, các loài động vật biển sẽ giảm dần độ tươi; một khi quá trình tự phân hủy bắt đầu, vi khuẩn có trong ruột, da và nước có thể dễ dàng xâm nhập vào các mô tế bào của những loài này, làm giảm độ tươi hoặc thậm chí ươn hôi. Nhuyễn thể là loài sinh vật nhạy cảm, dễ bị vi khuẩn xâm nhập, vì vậy chúng cần được xử lý ngay tại tàu khi đánh bắt, không giống như cá – có thể bắt đầu quá trình chế biến ở các nhà máy trên đất liền. Do đó, để đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng cho dầu nhuyễn thể, quy trình chiết xuất cần được kiểm soát một cách chặt chẽ. Những sản phẩm dầu nhuyễn thể khác nhau được áp dụng các phương pháp chiết xuất với độ khó khác nhau. Bên cạnh đó, axit béo omega-3 và astaxanthin có trong dầu nhuyễn thể rất nhạy cảm với sự oxy hóa và dễ bị biến chất. Vì vậy, việc duy trì, theo dõi nhằm đảm bảo tính sinh khả dụng có trong mỗi sản phẩm đòi hỏi sự cẩn thận và kĩ càng. Một số cơ sở giúp đo lường thành phần và chất lượng của dầu nhuyễn thể như: về thành phần – nồng độ EPA/DHA, tổng mức phospholipid (% PL) và nồng độ astaxanthin, về chất lượng – chỉ số peroxide (xác định mức độ peroxy hóa), chỉ số trimethylamine (TMA) và tổng số nitơ bay hơi (TVN).
Phospholipid và astaxanthin có trong dầu nhuyễn thể, đều nhạy cảm với nhiệt độ và hóa chất. Vì vậy, quá trình chiết xuất và tinh lọc đòi hỏi kiến thức hóa học chuyên sâu cùng với quy trình kĩ thuật tỉ mỉ để có thể giữ lại sự tinh khiết, ổn định và đảm bảo chất lượng cho các sản phẩm. Quá trình tinh lọc dầu nhuyễn thể về cơ bản là khác hơn so với tinh lọc các loại dầu thủy sản khác (ví dụ như dầu cá). Các loại thủy sản khác thường sử dụng phương pháp tinh lọc triglyceride – tinh lọc chủ yếu dựa vào nhiệt độ cao và các chất hóa học mạnh. Hiện nay trên thế giới có 3 nhà sản xuất dầu nhuyễn thể chính thống đó là Neptune Technologies and Bioressources (ở Laval, Quebec, Canada), Aker Biomarine Antarctic AS (Oslo, Na Uy) và Enzymotec Ltd,. (Migdal Haemeq, Israel), PharmaCare Laboratories (Australia) với các nhãn hàng Bioglan Red Krill Oil.
Sản phẩm chiết xuất

Trên thế giới hiện nay có rất nhiều loại dầu nhuyễn thể được sản xuất và phân phối rộng rãi. Theo những đánh giá từ các website và các trang báo uy tín, một số thương hiệu tiêu biểu về dầu nhuyễn thể có thể kể đến như: Neptune Krill Oil, Azantis Pure Krill Oil, Krill Omega, Nature Made Krill Oil, Omega Red. Trong đó, Neptune Krill Oil là sản phẩm thường được sử dụng trong các cuộc nghiên cứu thử nghiệm về tác dụng của dầu nhuyễn thể trên con người. Dầu nhuyễn thể Neptune Krill Oil nhận được rất nhiều chứng nhận quốc tế uy tín như New Dietary Ingredient (FDA, Mỹ); PARNUTS và Novel Food (EFSA, châu Âu), Natural Product Number (NNPD, Canada); Complementary Medicine (TGA, Úc); HALAL (IFANCA). Phát minh 6800299B1 (Mỹ) và phát minh 1417211B1 (châu Âu) công nhận Dầu nhuyễn thể Neptune Krill Oil chứa omega-3 gốc phospholipid nên tương thích và dễ hấp thu hơn 2,5 lần so với omega-3 gốc triglyceride trong dầu cá.
Johan Ibo

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Johan Ibo
Ngày sinh:  19 tháng 9, 1985 (39 tuổi)
Nơi sinh:  Atamali, Papua, Indonesia
Chiều cao:  1,80 m (5 ft 11 in)
Vị trí:  Hậu vệ
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Barito Putera
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2007–2010 |  Pelita Jaya |  50 |  (0) |
| 2010–2011 |  Persebaya Surabaya |  14 |  (0) |
| 2011–2012 |  Arema Indonesia (ISL) |  23 |  (0) |
| 2012–2013 |  Barito Putera |  15 |  (0) |
| 2014– |  Persiba Bantul |   |   |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 11 tháng 7 năm 2012
Johan Ibo (sinh ngày 19 tháng 9 năm 1985 ở Atamali, Papua, Indonesia) là một cầu thủ bóng đá người Indonesia hiện tại thi đấu cho PS Barito Putera ở Indonesia Super League.
Anh trai của anh Andri Ibo cũng là một cầu thủ bóng đá hiện tại thi đấu cho Persipura Jayapura tại Indonesia Super League.
Riccardia innovans

| Riccardia innovans |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
Ngành:: Marchantiophyta
Lớp:: Jungermanniopsida
Bộ:: Metzgeriales
Họ:: Aneuraceae
Chi:: Riccardia
Loài:: R. innovans
Danh pháp hai phần
Riccardia innovans (Steph.) Pagan

Riccardia innovans là một loài rêu trong họ Aneuraceae. Loài này được Pagan mô tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Chú thích

↑  “Riccardia innovans (Steph.) Pagan”. www.gbif.org (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2024.
Riccardia inconspicua

| Riccardia inconspicua |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
Ngành:: Marchantiophyta
Lớp:: Jungermanniopsida
Bộ:: Metzgeriales
Họ:: Aneuraceae
Chi:: Riccardia
Loài:: R. inconspicua
Danh pháp hai phần
Riccardia inconspicua (Steph.) Reeb & Bardat

Riccardia inconspicua là một loài rêu trong họ Aneuraceae. Loài này được Reeb & Bardat mô tả khoa học đầu tiên năm 2014.
Chú thích

↑  “Riccardia inconspicua (Steph.) Reeb & Bardat”. www.gbif.org (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2024.
Riccardia grossitexta

| Riccardia grossitexta |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
Ngành:: Marchantiophyta
Lớp:: Jungermanniopsida
Bộ:: Metzgeriales
Họ:: Aneuraceae
Chi:: Riccardia
Loài:: R. grossitexta
Danh pháp hai phần
Riccardia grossitexta (Steph.) Furuki

Riccardia grossitexta là một loài rêu trong họ Aneuraceae. Loài này được Furuki mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Chú thích

↑  “Riccardia grossitexta (Steph.) Furuki”. www.gbif.org (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2024.
Paul von Lettow-Vorbeck
Thời trẻ

Paul Emil von Lettow-Vorbeck sinh ra trong một gia đình quý tộc nhỏ tại Pomerania, nơi cha ông phục vụ trong quân đội với cấp bậc sĩ quan tại tỉnh Rhine nước Phổ. Ông được giáo dục trong trường học nội trú tại Berlin, rồi nhập học sĩ quan tại Potsdam và Berlin-Lichterfelde. Năm 1890 ông được phong hàm Thiếu úy trong Quân đội Đế quốcĐức.
Binh nghiệp

Năm 1900, von Lettow-Vorbeck nhận nhiệm vụ tại Trung Quốc trong Liên quân tám nước đánh dẹp cuộc nổi dậy của Nghĩa Hòa đoàn. Tiếp đó, ông nhận nhiệm vụ tại châu Phi.
Tới năm 1904 ông nhận nhiệm sở tại lãnh thổ Tây Nam Phi châu thuộc Đức, nay là Namibia), trong đợt nổi dậy của thổ dân Namaqua và Herero. Tuy nhiên ông không tham dự vụ diệt chủng người Herero và Namaqua, do bị thương tại mắt trái và tại ngực, nên ông phải được đưa về Nam Phi để chữa trị và hồi phục.
Vào năm 1907 ông được thăng hàm đại úy, phục vụ trong bộ chỉ huy Quân đoàn 11. Từ tháng 3 năm 1909 tới tháng 1 năm 1913, von Lettow-Vorbeck chỉ huy lực lượng thủy quân lục chiến Tiểu đoàn 2 tại Wilhelmshaven thuộc miền Hạ Sachsen, nước Đức. Vào tháng 10 năm 1913, với quân hàm Thiếu tá, ông được bổ làm chỉ huy lực lượng thuộc địa Đức gọi là Schutztruppe (lực lượng bảo hộ) tại xứ Kamerun thuộc Đức (nay là Cameroon và một phần Nigeria). Trước khi ông kịp nhận nhiệm sở, nhiệm vụ của ông thay đổi, và ông được điều đến Đông Phi thuộc Đức, nay là lãnh thổ Tanzania trên lục địa châu Phi.
Trong hành trình tới nhiệm sở, von Lettow-Vorbeck đánh bạn với nữ tác giả người Đan Mạch, vốn đi cùng chuyến tàu với ông. Nhiều thập niên sau đó, bà cho biết "ông ấy là kiểu người thế hệ cũ, tôi chưa bao giờ gặp một người Đức nào gây cho tôi ấn tượng sâu sắc về bản chất và giá trị Đế quốc Đức đến thế."
Von Lettow-Vorbeck cho rằng cuộc chiến giữa nước Đức với các đế quốc thực dân khác là khó có thể tránh khỏi. Do đó, ông khẩn trương xây dựng đội quân bao gồm các binh sĩ người Đức và 12 đại đội người bản sứ gọi là quân Askaris, để sẵn sàng cho cuộc chiến. Chính nhờ đó, ông đã có thể nắm ngay thế chủ động khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ vào tháng 8 năm 1914.
Di sản

Năm von Lettow-Vorbeck qua đời, quốc hội Tây Đức bỏ phiếu thông qua quyết định truy lĩnh lương cho tất cả các binh sĩ Askaris còn sống sót của ông. Một văn phòng kế toán được lập ra tại Mwanza bên hồ Victoria. Tuy nhiên trong số 350 cựu binh có mặt, chỉ có rất ít người có thể trình ra giấy chứng nhận mà von Lettow-Vorbeck trao cho họ năm 1918. Những người khác chỉ có thể đưa ra những mảnh quân phục cũ của họ làm bằng chứng cho quá trình phục vụ trong quân ngũ của họ. Nhân viên thủ quỹ người Đức, người chịu trách nhiệm chi trả tiền lương, nghĩ ra một cách. Tất cả những người tự nhận là cựu binh Askaris được gọi ra, trao cho một cái chổi, và được lệnh thao tác bồng súng chào, bằng tiếng Đức. Không có bất kỳ cựu binh nào không thực hiện được phép thử này.
Để vinh danh, bốn doanh trại của quân đội liên bang Đức, hay Bundeswehr được mang tên ông, tại Leer, Hamburg-Jenfeld, Bremen và Bad Segeberg. Tuy nhiên sau việc 178 căn cứ quân sự phải đóng cửa trong cuộc tinh giản quân đội, chỉ còn một doanh trại là Lettow-Vorbeck-Kaserne tại Leer, Ostfriesland.
Mùa xuân năm 2010, hội đồng thành phố Saarlouis đổi tên đường Von Lettow-Vorbeck-Straße. Tại Hanover, đường Lettow-Vorbeck Straße được đổi thành Namibia Straße. Tại Wuppertal, Cuxhaven, Mönchengladbach, Radolfzell và Halle vẫn còn những con phố mang tên von Lettow-Vorbeck.
Phần lớn lịch sử chiến dịch của von Lettow-Vorbeck tại châu Phi trong Chiến tranh thế giới thứ nhất đã được đề cập đến trong cuốn sách Speak Swahili, Dammit! (2011) của James Penhaligon, cũng như cuốn sách The Bridge Buildes (Brobyggarna trong tiếng Thụy Điển) của Jan Guillou (2011). Một bộ phim Đức, Lettow-Vorbeck: Der deutsch-ostafrikanische Imperativ, được sản xuất vào năm 1984.
Một loại khủng long, Dysalotosaurus lettowvorbecki, được lấy tên von Lettow-Vorbeck.
Chú thích

1 2 3  Richard Reusch, History of East Africa, trang 326
↑  David R. Woodward, World War I Almanac, trang 483
1 2 3 4 5 6 7  Spencer Tucker, Laura Matysek Wood, The European powers in the First World War: an encyclopedia, các trang 427-428.
1 2 3 4 5 6 7 8  Edwin Kiester, An incomplete history of World War I, trang 105
1 2 3 4  Michael Perraudin, Jürgen Zimmerer, German Colonialism and National Identity, trang 128
1 2 3 4  Lois H. Gresh, Robert Weinberg, Why Did It Have To Be Snakes: From Science to the Supernatural, The Many Mysteries of Indiana Jones, trang 217
1 2 3 4 5 6 7 8  Lawrence Sondhaus, World War One: The Global Revolution, các trang 114-119.
1 2 3  Michael S. Neiberg, Warfare in World History, trang 62
↑  Hoyt, tr. 229.
1 2  David R. Woodward, World War I Almanac, trang 416
↑  Farwell, The Great War in Africa, p. 106.
↑  Farwell, The Great War in Africa, tr. 105.
↑  Farwell, tr. 109.
↑  Vị Toàn quyền dựa vào Hiệp định Congo 1885, theo đó các cường quốc Âu châu hứa giữ cho các thuộc địa hải ngoại ở trạng thái trung lập trong trường hợp chiến tranh nổ ra ở chính quốc châu Âu.
1 2  David R. Woodward, World War I Almanac, trang 106
↑  David R. Woodward, World War I Almanac, trang 44
↑  Tom von Prince có cha là người Scotland, mẹ là người Đức, sinh ra tại Mauritius. Mồ côi cả cha lẫn mẹ, ông được họ hàng nhà mẹ đưa về Đức, nơi ông và von Lettow-Vorbeck là bạn học tại học viện quân sự "Kadettenanstalt Kassel". Prince định cư tại vùng Usambara xứ Đông Phi thuộc Đức. Ông được tái động viên với chức vụ đại úy, và chỉ huy đại đội Askaris dã chiến số 13, và đại đội bộ binh 7 và 8 "Schützenkompagnies", gồm con cái của dân định cư người Đức. Các chiến tích của Prince mang lại cho ông biệt hiệu "Bwana Sakarani"—kẻ hoang dã— từ binh lính Askaris. Ông hy sinh trong trận đánh tại Tanga ngày 4 tháng 11 năm 1914.
↑  Hoyt, Guerilla, tr. 28.
↑  Garfield, The Meinertzhagen Mystery, tr. 85.
↑  Miller, Battle for the Bundu, tr. 38.
↑  Miller, tr. 287.
↑  Hoyt, tr. 175
↑  Edward Joseph Alam, Doumit Salameh, Boulos Abdulla Sarru, Religion & science interface 2002-2005, trang 53
↑  Tình trạng chiến tranh giữa Đức và Bồ Đào Nha đã diễn ra từ 9 tháng 3 năm 1916. Nước Bồ Đào Nha trung lập làm theo yêu sách của Anh đòi tịch biên tất cả các tàu thuyền của Đức bị quản chế tại cảng biển của Bồ Đào Nha. Để trả đũa, Đức tuyên chiến với Bồ Đào Nha.
↑  Miller, tr. 296.
↑  Hoyt, tr. 214.
↑  Willmott, World War One, tr. 93.
↑  "The Evacuation of Kasama in 1918". The Northern Rhodesia Journal. IV (5) (1961). Pages 440-442. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2007.
1 2  Gore-Browne, Sir Stewart (1954). "The Chambeshi Memorial". The Northern Rhodesia Journal, 2 (5) pp 81-84 (1954). Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2007.
↑  Haupt, Deutschlands Schutzgebiete in Übersee 1884-1918, tr. 154.
↑  Farwell, pp. 355–356.
↑  Article 17 of the Armistice had actually required not his "surrender" but simply "evacuation of all German forces operating in East Africa." Evacuation was not at all the same as surrender [Farwell, p. 353]
↑  Farwell, tr. 357
↑  Miller, tr. 333.
↑  Stadtrat beschließt neue Straßennamen. Saarbrücken Zeitung, ngày 3 tháng 5 năm 2010.
Thương Tín (diễn viên)

Đối với các định nghĩa khác, xem Thương Tín.
| Thương Tín |
| --- | --- |
Thương Tín và con gái vào năm 2013
Sinh: Bùi Thương Tín 14 tháng 9, 1956 (68 tuổi) Phan Rang, Việt Nam Cộng hòa
Quốc tịch:  Việt Nam
Dân tộc: Kinh
Nghề nghiệp: Diễn viên Đạo diễn
Năm hoạt động: 1976 – nay
Nổi tiếng vì: Sáu Tâm trong phim Biệt động Sài Gòn
Thương Tín tên đầy đủ là Bùi Thương Tín (sinh ngày 14 tháng 9 năm 1956) là một diễn viên điện ảnh Việt Nam, khởi đầu sự nghiệp từ bộ môn nghệ thuật cải lương nhưng Thương Tín được biết đến nhiều hơn cả là trong lĩnh vực điện ảnh, ông đã thủ vai gần 200 bộ phim.
Ông là một diễn viên thành công trong những thập kỷ 1980 và 1990 với kỷ lục về số phim nhựa ông đóng trong 1 năm.
Bị bắt vì đánh bạc

Năm 2007, Thương Tín bị bắt giữ vì tổ chức đánh bạc tại quán của nhà. Kể từ đó, gia cảnh của Thương Tín rất khó khăn khi ông lập gia đình và phải nuôi vợ và con nhỏ.
Phim tham gia với vai trò diễn viên

Biệt động Sài Gòn (vai Sáu Tâm) (1986) với 4 phần:
"Điểm hẹn"
"Tình lặng"
"Cơn giông"
"Trả lại tên cho em"
Ván bài lật ngửa (vai thiếu tá Lưu Kỳ Vọng) (1982 - 1987)
Bài ca không quên
Vụ án viên đạn lạc
Săn bắt cướp (SBC) (vai tướng cướp Bạch Hải Đường) (1988)
Chiến trường chia nửa vầng trăng
Ngũ quái Sài Gòn (vai Thái Trượng Phu) (2006)
Anh chỉ có mình em (vai Tòng) (2006)
Tiếng quốc đêm mưa (vai Hồ Năm (Ba Nhánh)) (2007)
Nắng vài dữ (vai thầy giáo Vinh) (2007)
Sau ánh hào quang (vai ông Hưng) (2009)
Một thời ngang dọc
Đoạt hồn (vai ông Thảo) (2014)
Hận thù hoá giải
Già gân, mỹ nhân và găng tơ (vai ông trùm Chanh) (2015)
Canh bạc cuộc đời (vai ông Kha) (2015)
Kẻ giấu mặt
Đôi mắt âm dương
Tía ơi đừng say
Bên kia sông
Mỹ nhân Sài Thành(vai ông Phong) (2018)
Trà hoa nữ
Và nhiều bộ phim khác
Các phim đã đạo diễn

Vết sẹo
Vực thẳm phía trước