stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Danh sách tôn giáo Việt Nam xếp theo dân số và giới tính

Dưới đây là bảng số liệu thống kê dân số các tôn giáo tại Việt Nam theo cuộc điều tra dân số năm 2019 của Tổng cục Thống kê Việt Nam, tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, phân chia theo dân số và giới tính.
Danh sách

| STT | Tên Tôn Giáo | Tổng (người) | Nam (người) | Nữ (người) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Cả nước | 13.162.339 | 6.344.708 | 6.791.171 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 1 | Công giáo | 5.866.169 | 2.861.960 | 2.974.209 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2 | Phật giáo | 4.606.543 | 2.165.529 | 2.441.014 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 3 | Tin Lành | 1.260.558 | 630.500 | 630.088 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 4 | Hòa Hảo | 983.079 | 491.099 | 491.980 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 5 | Cao Đài | 556.234 | 262.080 | 294.154 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 6 | Hồi giáo | 70.394 | 34.660 | 36.274 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 7 | Bà-la-môn | 64.547 | 34.471 | 33.076 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 8 | Tứ Ân Hiếu Nghĩa | 30.416 | 15.192 | 15.224 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 9 | Cơ đốc Phục lâm | 11.830 | 5.762 | 6.068 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 10 | Mormon | 4.281 | 2.178 | 2.103 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 11 | Bửu Sơn Kỳ Hương | 2.975 | 1.542 | 1.433 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 12 | Tịnh độ cư sĩ Phật hội Việt Nam | 2.306 | 1.080 | 1.226 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 13 | Bahá'í giáo | 2.153 | 1.089 | 1.064 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 14 | Hiếu Nghĩa Tà Lơn | 401 | 213 | 188 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 15 | Minh Sư Đạo | 260 | 112 | 148 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 16 | Minh Lý Đạo | 193 | 88 | 105 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
Nguồn: Tổng cuc thống kê Việt Nam
Chú thích

1 2  Kết quả toàn bộ Tổng điều tra Dân số và Nhà ở Việt Nam năm 2019, Tổng cục Thống kê Việt Nam
Tửu Kiến tự

| Tửu kiến tự Sagami-ji/Sagami-dera 酒見寺 |
| --- | --- |
Đa bảo tháp tại Tửu Kiến tự
Tôn giáo
Giáo phái: Cao Dã Sơn Chân Ngôn tông
Thờ phụng: Thập nhất diện Quan Âm
Vị trí
Vị trí: 1319 Hōjō-chō, Kasai-shi, Hyōgo-ken, 675-2312
Quốc gia: Nhật Bản
Kiến trúc
Thành lập: Gyōki
Hoàn thành: 745
Chùa Tửu Kiến (酒見寺, Chùa Tửu Kiến? Sagami-ji hoặc Sagami-dera), là một ngôi chùa thuộc phái Chân Ngôn tông tọa lạc ở Kasai, tỉnh Hyōgo, Nhật Bản. Sơn hiệu (山号, Sơn hiệu?) của chùa là Tuyền sinh sơn (泉生山, Tuyền sinh sơn? Senjōsan). Thánh Vũ Thiên hoàng đã cho xây dựng ngôi chùa vào năm Thiên Bình (天平, Thiên Bình?) thứ 16, tức năm 745, theo yêu cầu từ Hạnh Cơ đại sư (行基, Gyōki).
Hình ảnh

Lâu môn
Lối vào thông qua Lâu môn
Sân trong
Gác chuông
Đấu củng gác chuông
Rầm chia của Đa bảo tháp (tahōtō)
Lối đi chính trong chùa
Bilobalit

| --- | --- |


Dữ liệu lâm sàng
Dược đồ sử dụng: By mouth
Tình trạng pháp lý
Tình trạng pháp lý:  Nói chung: legal 
Các định danh
 Tên IUPAC (5aR-(3aS*,5aα,8b,8aS*,9a,10aα))-9-(1,1-dimethylethyl)-10,10a-dihydro-8,9-dihydroxy-4H,5aH,9H-furo[2,3-b]furo[3',2':2,3]cyclopenta[1,2-c]furan-2,4,7(3H,8H)-trione 
Số đăng ký CAS: 33570-04-6
PubChem CID: 73581
IUPHAR/BPS: 2366
ChemSpider: 21106418 Y
Định danh thành phần duy nhất: M81D2O8H7U
ChEBI: CHEBI:3103
ChEMBL: CHEMBL133266 N
ECHA InfoCard: 100.125.716
Dữ liệu hóa lý
Công thức hóa học: C15H18O8
Khối lượng phân tử: 326,30 g·mol−1
Mẫu 3D (Jmol): Hình ảnh tương tác
 SMILES CC(C)(C)[C@@]1(C[C@H]2[C@@]3([C@]14[C@H](C(=O)O[C@H]4OC3=O)O)CC(=O)O2)O 
 Định danh hóa học quốc tế InChI=1S/C15H18O8/c1-12(2,3)14(20)4-6-13(5-7(16)21-6)10(19)23-11-15(13,14)8(17)9(18)22-11/h6,8,11,17,20H,4-5H2,1-3H3/t6-,8-,11-,13-,14+,15?/m0/s1 Y Key:MOLPUWBMSBJXER-ISSLQHLCSA-N Y 
 NY (what is this?)  (kiểm chứng)
Bilobalit là trilacton terpenoit hoạt hóa sinh học có trong bạch quả (Ginkgo biloba).
Về mặt hóa học nó là (5aR-(3aS*,5aα,8b,8aS*,9a,10aα))-9-(1,1-dimethylethyl)-10,10a-dihydro-8,9-dihydroxy-4H,5aH,9H-furo[2,3-b]furo[3',2':2,3]cyclopenta [1,2-c]furan-2,4,7(3H,8H)-trion.
Bilobalit là thành phần chính trong các terpenoit tìm thấy trong lá bạch quả. Nó cũng tồn tại với lượng nhỏ trong rễ loài cây này. Nó là một sesquiterpenoit, nghĩa là có bộ khung mạch 15-cacbon. Cách thức chính xác để tổng hợp nó từ farnesyl pyrophotphat vẫn chưa rõ.
20106 Morton

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: D. D. Balam
Nơi khám phá: National Research Council of Canada
Ngày phát hiện: 20 tháng 8 năm 1995
Tên định danh
Tên định danh: 20106
Tên định danh thay thế: 1995 QG
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.2223944
Viễn điểm quỹ đạo: 3.0676556
Độ lệch tâm: 0.1597832
Chu kỳ quỹ đạo: 1571.2420800
Độ bất thường trung bình: 300.56136
Độ nghiêng quỹ đạo: 13.34275
Kinh độ điểm mọc: 323.20091
Góc cận điểm: 104.30630
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 15.4
 
20106 Morton (1995 QG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 8 năm 1995 bởi D. D. Balam ở National Research Council of Canada.
Thẻ đỏ

Thẻ đỏ
Một cầu thủ sẽ bị rút thẻ đỏ để thông báo rằng anh ta bị đuổi khỏi trận đấu
Hậu quả

Mỗi khi 1 cầu thủ bị phạt 1 thẻ đỏ hoặc 2 thẻ vàng (giá trị 2 thẻ đã nói trên) thì thường sẽ bị đuổi khỏi sân và không được thay thế bằng cầu thủ dự bị. Mỗi khi trọng tài rút 1 thẻ vàng cho cầu thủ, có nghĩa là cầu thủ không được phạm lỗi để bị nhận thêm thẻ vì sau khi trọng tài rút thẻ vàng thứ 2 thì 1 thẻ đỏ sẽ được rút ra. Cầu thủ cũng có thể bị phạt trực tiếp bằng thẻ đỏ. Thẻ đỏ trực tiếp để phạt những cầu thủ phạm những lỗi nặng nhất hay phạm các lỗi được quy định trong luật 12 của Luật bóng đá. Thủ môn có thể nhận thẻ đỏ do lỗi phản ứng, phạm lỗi nặng trong vòng cấm hoặc chơi bóng bằng tay khi đứng ngoài vạch 16,50 m. Thẻ đỏ có thể được rút ra khi xảy ra xô xát giữa các cầu thủ.
Một cầu thủ bị phạt thẻ đỏ sẽ bị đuổi khỏi sân và không được thay thế bằng cầu thủ dự bị. Do đó, một đội bị phạt bao nhiêu thẻ đỏ thì số người còn lại trên sân sẽ ít đi bấy nhiêu và ngược lại. Về phần cầu thủ bị thẻ đỏ, cầu thủ đó không được ngồi trên băng ghế dự bị mà phải rời hoàn toàn khỏi khu vực thi đấu. Nếu thủ môn bị phạt thẻ đỏ, một trong những cầu thủ trên sân sẽ được thay bằng thủ môn dự bị, nếu hết lượt thay cầu thủ hoặc hết thủ môn dự bị, một trong những cầu thủ trên sân sẽ buộc phải chuyển sang vị trí thủ môn (gọi là thủ môn bất đắc dĩ) và đội vẫn chơi với 10 người như bình thường hoặc nếu có hai cầu thủ ba cầu thủ bốn cầu thủ bị đuổi khỏi sân thì chỉ còn có 9 người 8 người và 7 người và mỗi một trận chỉ phạt tối đa 4 tấm thẻ đỏ. Nếu bị phạt 4 tấm thẻ đỏ sẽ tương đương với 7 cầu thủ trên sân.
Huấn luyện viên, cầu thủ dự bị và cổ động viên cũng có thể bị phạt thẻ đỏ nếu phạm những lỗi tương tự. Cầu thủ dự bị khi bị phạt thẻ đỏ thì sẽ phải rời khỏi băng ghế dự bị và không được thay thế bởi bất kỳ cầu thủ nào khác.
Không được phạt thẻ đỏ quá 4 lần. Nếu quá 4 lần thẻ đỏ (tương đương với 4 cầu thủ bị đuổi khỏi sân và trên sân còn lại 7 cầu thủ) thì trận đấu sẽ phải dừng lại. Nếu phạt 5 lần thẻ đỏ được rút ra cho một đội (tương đương với 5 cầu thủ bị đuổi khỏi sân và trên sân còn lại 6 cầu thủ) hoặc nhiều hơn 5 lần thẻ đỏ, chỉ còn lại ít hơn 6 cầu thủ, đội đó sẽ bị xử thua 0-3 (không tính số lượng thẻ đỏ của huấn luyện viên hay cổ động viên hay cầu thủ dự bị).
Trong một giải đấu lớn như Euro, World Cup cầu thủ bị phạt 1 thẻ đỏ sẽ bị cấm thi đấu trận kế tiếp (sau trận bị phạt thẻ đỏ). Tuy nhiên, họ có thể được xem xét xoá thẻ khi đội tuyển của họ vào đến trận bán kết. Các thẻ đỏ và thẻ vàng của cầu thủ sẽ được chuyển đến trận đấu và giải đấu quốc tế khác nếu như đội đó không còn trận thi đấu ở giải hiện tại.
Trong các giải đấu có áp dụng bảng xếp hạng, một thẻ vàng sẽ tương ứng với 1 điểm trừ, khi xét chỉ số fair-play để phân định kết quả cho các đội có cùng chỉ số. Một thẻ đỏ gián tiếp sẽ tương ứng với 3 điểm trừ, một thẻ đỏ trực tiếp sẽ tương ứng với 3 điểm trừ, một thẻ vàng và một thẻ đỏ trực tiếp sẽ tương ứng với 4 điểm trừ.
Lịch sử

Trước khi chiếc thẻ vàng và thẻ đỏ ra đời, mỗi khi trọng tài muốn cảnh cáo hoặc phạt nặng bằng cách truất quyền thi đấu của một cầu thủ nào có mặt trên sân, trọng tài phải gọi anh ta đến và nói: "Tôi cảnh cáo anh vì lỗi …!", rồi sau đó báo cho đội trưởng của anh ta biết.
Tuy nhiên cái khó cho trọng tài, đặc biệt đối với các trận đấu quốc tế là nhiều khi ngôn ngữ của họ sử dụng khác tiếng nói của cầu thủ trên sân thì vô cùng bất tiện và làm cho huấn luyện viên, khán giả trên sân luôn thắc mắc, không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Có khi cầu thủ dù hiểu ý trọng tài nhưng cứ làm bộ không biết gì, khiến cuộc chơi phải dừng lại khá lâu mỗi khi án phạt được ban ra từ tiếng còi của trọng tài.
Ý tưởng bắt nguồn từ trọng tài bóng đá Anh Ken Aston. Aston đã được bổ nhiệm vào Ủy ban Trọng tài FIFA và chịu trách nhiệm cho tất cả các trọng tài tại World Cup 1966. Trong vòng tứ kết, đội tuyển Anh gặp đội tuyển Argentina tại sân vận động Wembley. Sau trận đấu, các tờ báo cho biết trọng tài Rudolf Kreitlein đã cảnh báo cả Bobby và Jack Charlton, cũng như đuổi Antonio Rattin của Argentina ra khỏi sân. Trọng tài đã không đưa ra quyết định rõ ràng trong trận đấu và HLV người Anh Alf Ramsey đã tiếp cận FIFA sau trận đấu để làm rõ các quyết định này. Sự kiện này khiến Aston suy nghĩ về cách thức để đưa ra quyết định của trọng tài rõ ràng hơn cho cả người chơi và khán giả. Aston nhận ra rằng một chương trình mã hóa màu dựa trên nguyên tắc tương tự được sử dụng trên đèn giao thông (vàng - thận trọng, đỏ - dừng) sẽ vượt qua rào cản ngôn ngữ và làm rõ việc các cầu thủ bị cảnh cáo hoặc đuổi khỏi sân.
Đến vòng chung kết giải vô địch bóng đá thế giới 1970 tại México, FIFA đã cho áp dụng thẻ vàng và thẻ đỏ trên các sân cỏ thế giới. Sự ra đời của nó đã được nhiều người hoan nghênh, ủng hộ.
Ban đầu thẻ được làm bằng giấy, nhưng hiện nay, thẻ được làm bằng chất liệu nhựa có thể sử dụng trong điều kiện trời mưa, và chống được ẩm mốc khi tiếp xúc với mồ hôi của trọng tài. Đặc biệt, màu sắc của thẻ có độ phản quang mạnh, để phân biệt với màu của mặt cỏ và dễ nhìn thấy trong mọi điều kiện thời tiết. Loại thẻ này được sản xuất tại Thụy Sĩ theo tiêu chuẩn của FIFA để cung cấp cho các trọng tài quốc tế. Loại thẻ này còn có ưu điểm là mặt sau thẻ có chia sẵn các ô ghi thứ tự số áo của các cầu thủ, và trọng tài chỉ cần thao tác đơn giản là dùng bút chì đánh dấu vào đó.
Hiện nay, trang bị chính thức của FIFA dành cho trọng tài gồm thẻ vàng, thẻ đỏ và một cuốn sổ tay có kèm theo bút chì để trọng tài ghi thông tin các cầu thủ đã bị phạt thẻ vào trong sổ.
Những lỗi bị phạt thẻ đỏ

Có hành vi rất phi thể thao.
Phạm lỗi nghiêm trọng như: Cố ý dùng vũ lực để gây tổn thương cho các cầu thủ đội bạn.
Gây ra lỗi và nhận 2 thẻ vàng trong cùng 1 trận đấu.
Có hành vi bạo lực với không chỉ đội bạn mà với khán giả, trọng tài, đồng đội, ban huấn luyện, cổ động viên.
Ngăn cản cơ hội làm bàn của đối phương bằng tay (không phải thủ môn) tại vùng cấm địa đội mình.
Khạc nhổ nước bọt vào bất kỳ người nào.
Cố tình phạm lỗi (diễn) để ngăn cản cơ hội ghi bàn thắng của đối phương.
Có những cử chỉ, ngôn ngữ mang ý lăng mạ, xúc phạm, sỉ nhục.
Câu giờ trong thời gian dài.
Thủ môn chạm hoặc bắt bóng bằng tay ngoài vòng cấm.
Ngoại lệ

Vào ngày 22 tháng 6 năm 2006, trọng tài người Anh Graham Poll đã rút tới 3 thẻ vàng dành cho hậu vệ Josep Simunic của đội Croatia trong trận vòng bảng F giữa hai đội Croatia và Australia ở World Cup 2006. Ông Poll cảnh cáo thẻ vàng đầu tiên đối với Josep Simunic ở phút thứ 62. Ở phút 90, ông rút thẻ vàng thứ hai đối với Simunic nhưng lại không rút thẻ đỏ truất quyền thi đấu của cầu thủ này như luật quy định. 3 phút sau thẻ vàng thứ hai của Simunic, Poll thổi còi kết thúc trận đấu. Tỷ số là 2 - 2 đồng nghĩa với Croatia bị loại. Simunic nói gì đó với ông Poll và ông này tỏ vẻ rất giận dữ, đẩy anh ta ra và rút thẻ vàng thứ 3 cảnh cáo hậu vệ này. Sau đó là thẻ đỏ.
↑  ONLINE, TUOI TRE (23 tháng 6 năm 2006). “Graham Poll: 3 thẻ vàng cho Simunic, và...”. TUOI TRE ONLINE. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2024.
↑  danviet.vn (17 tháng 9 năm 2018). “3 sự cố quên thẻ tai tiếng, chẳng kém trọng tài Trần Văn Lập”. danviet.vn. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2024.
Giết người vì danh dự

Giết người vì danh dự hay giết người vì xấu hổ là giết một thành viên trong gia đình, vì niềm tin của thủ phạm rằng nạn nhân đã mang lại sự xấu hổ hoặc mất danh dự cho gia đình, hoặc đã vi phạm các nguyên tắc của cộng đồng hoặc tôn giáo với một truyền thống văn hóa danh dự. Lý do điển hình bao gồm ly dị hoặc ly thân từ người bạn đời của họ, từ chối hôn nhân sắp xếp trước, tảo hôn hoặc buộc phải kết hôn, do đang trong một mối quan hệ hoặc có liên kết với các nhóm xã hội bên ngoài gia đình mà không được chấp thuận mạnh mẽ bởi gia đình của một người, có quan hệ tình dục trước hôn nhân hoặc quan hệ tình dục ngoài hôn nhân, trở thành nạn nhân của cưỡng hiếp hoặc tấn công tình dục, mặc quần áo, trang sức và phụ kiện được cho là không phù hợp, tham gia vào các mối quan hệ không dị tính hoặc từ bỏ đức tin.
Mặc dù cả nam và nữ đều phạm tội và là nạn nhân của các vụ giết người vì danh dự, trong một số nền văn hóa, bộ luật danh dự có các tiêu chuẩn khác nhau đối với nam và nữ, bao gồm các tiêu chuẩn khắt khe hơn đối với phụ nữ và nghĩa vụ đối với nam giới để thực hiện các hành vi bạo lực nếu được yêu cầu. Trong một số trường hợp, mã danh dự là một phần của hệ thống xã hội lớn hơn, mà ép phụ nữ phải phục tùng nam giới. Những sự bất cân xứng này, kết hợp với ưu thế của mối quan hệ dị tính và thủ phạm bạo lực nam, có nghĩa là giết người vì danh dự là bạo lực không tương xứng với phụ nữ. Ngăn chặn và trừng phạt giết người vì danh dự và các tội ác tương tự là những vấn đề được các nhà vận động quốc tế và quốc tế ủng hộ vì quyền của phụ nữ, quyền của nam giới, quyền LGBT, tự do tôn giáo và các nhóm chống bạo lực gia đình nói chung.
Giết người vì danh dự là một loại bạo lực gia đình theo nghĩa bạo lực rộng nhất trong một gia đình (không giới hạn ở bạo lực đối tác thân mật, là một ý nghĩa phổ biến khác của thuật ngữ này). Hệ thống tư pháp của một số quốc gia, cho dù bằng các quy định rõ ràng do thiếu thực thi luật pháp hiện hành, sẽ không truy tố hoặc phân phối giảm hình phạt đối với các vụ giết người được thực hiện nhân danh danh dự gia đình. Một số khu vực pháp lý có các hình phạt nhẹ nhàng hơn đối với các tội phạm đam mê mà không có tiền xử lý (chẳng hạn như giết người ngay khi phát hiện ngoại tình), hoặc rõ ràng đã giảm hình phạt cho một người chồng giết vợ lừa dối (nhưng không nhất thiết là ngược lại). Xử lý đặc biệt các tội ác do đam mê áp dụng cho dù giết người có được thực hiện nhân danh hay không, nhưng thủ phạm giết người vì danh dự có thể được hưởng lợi từ các quy tắc này, và các trường hợp ngoại lệ nêu lên sự phản đối tương tự từ những người ủng hộ chống bạo lực.
Coscinida lugubris

| Coscinida lugubris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Theridiidae
Chi (genus): Coscinida
Loài (species): C. lugubris
Danh pháp hai phần
Coscinida lugubris (Tullgren, 1910) 
Coscinida lugubris là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Coscinida. Coscinida lugubris được Albert Tullgren miêu tả năm 1910.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Cháo khoái

| --- | --- |
Bữa: Cháo
Xuất xứ: Việt Nam
Vùng hoặc bang: Hải Phòng
Thành phần chính: Bột gạo, nước xương, lá rau ngót, đỗ xanh, hành phi
 Nấu ăn: Cháo khoái
Cháo khoái là một món ăn đường phố, có từ lâu đời, cách đây hàng trăm năm của thành phố Hải Phòng. Cháo được chế biến bằng cách khuấy bột gạo với nước xương hầm đun sôi, có màu xanh nhạt, mịn và sánh đặc trưng.
Chuẩn bị nguyên liệu

Các nguyên liệu chính nấu cháo khoái gồm có: gạo tẻ xay thành bột, xương lợn (xương ống) hầm lấy nước, lá rau ngót (hoặc lá dứa) xay và lọc lấy nước để lên màu cho cháo, đỗ xanh, hành phi và các gia vị...
Chế biến

Nước xương hầm đem đun sôi, khi sôi để nhỏ lửa, sau đó từ từ cho bột gạo tẻ vào với tỷ lệ vừa phải, vừa cho vừa khuấy đều tránh hiện tượng vón cục và khuấy cho đến khi có cảm giác tỷ lệ nước và bột vừa đủ, bột chín và có độ sánh quyện nhất định. Khi bột chín, rót từ từ nước rau ngót vào đảo đều và tắt bếp.
Khi cho cháo ra bát, rắc ruốc, đỗ xanh tán nhuyễn với tỉ lệ "3 cháo 1 xanh" và cuối cùng hành phi lên trên.
Chú thích

↑  “Cháo khoái Hải Phòng: Món ăn đường phố "nhắc đến là thèm"”. VTV.vn. Đài Truyền hình Việt Nam. 12 tháng 3 năm 2016.
↑  TH (4 tháng 6 năm 2016). “Cháo khoái Hải Phòng, nhắc đến là thèm”. Báo giao thông.
Kinh tế nhà Lê sơ

Kinh tế Đại Việt thời Lê sơ phản ánh những vấn đề liên quan tới hoạt động kinh tế nước Đại Việt vào thời Lê sơ (1428-1527) trong lịch sử Việt Nam.
Sau cuộc chiến đánh đuổi quân Minh, nhà Hậu Lê bắt tay xây dựng lại nền kinh tế nước Đại Việt bị tàn phá. Nông nghiệp, thủ công nghiệp được phục hồi, riêng ngoại thương bị chính sách "trọng nông ức thương" làm hạn chế. Hệ thống đơn vị tiền tệ được điều chỉnh và áp dụng ổn định kể từ thời Lê Thái Tông.
Nông nghiệp

Bài chi tiết: Nông nghiệp Đại Việt thời Lê sơ
Nông nghiệp > Chính sách thúc đẩy

Năm 1428, sau khi quân Minh về nước, Lê Thái Tổ lệnh cho con em các tướng và các đầu mục về quê nhận ruộng đất cày cấy. Năm 1429, ông lại ra lệnh: vườn của các quan ở kinh thành đều phải trồng hoa hoặc rau đậu, nếu bỏ hoang sẽ bị thu hồi.
Vua thứ tư là Lê Thánh Tông cũng tiếp thu tư tưởng của Lê Thái Tổ, quy định trong Luật Hồng Đức: nếu ruộng đất công có chỗ bỏ hoang thì quan trông coi phải tâu lên để chia cho người cày ruộng khai khẩn, nếu không sẽ bị xử tội.
Nông nghiệp > Lập đồn điền

Nhà Lê kế tục các triều đại trước, cho các tù binh người Minh và người Chiêm Thành khi khai phá những vùng đất mới, lập thôn xóm. Các công thần Trịnh Khả, Nguyễn Xí, Lê Thụ, Trần Lạn… được cấp tù binh để đi khai hoang. Những vùng đất mới được thành lập mang tên vệ, sở được hình thành ở ven sông thuộc huyện Hưng Nguyên, Thiên Bảo, Diễn Châu…
Sang thời Lê Thánh Tông, chính sách đồn điền được thực hiện rộng rãi. Vua ban chiếu lập đồn điền, mở rộng quy mô các đồn điền tại các địa phương, tận dụng sức lao động của người lưu vong, tội đồ. Tới năm 1481, trong cả nước có 43 đồn điền. Các đồn điền ở Bắc Bộ thường nhỏ và mang tên xã; trong khi các đồn điền từ Thanh Hóa trở vào rộng lớn hơn và mang tên huyện, do những vùng đất này còn nhiều nơi chưa được khai thác.
Nông nghiệp > Di dân và khẩn hoang

Không chỉ tận dụng sức lao động của tù binh và người phạm tội, nhà Lê còn chú trọng tới lực lượng lao động là nông dân tại các địa phương để mở mang những vùng đất hoang. Thời Lê Thánh Tông hình thành hai loại ruộng mới là "ruộng chiếm xạ" và "ruộng thông cáo":
Ruộng thông cáo là ruộng bỏ hoang ở các làng xã được triều đình cho phép cày cấy sau khi tâu báo lên. Người khai phá được hưởng lợi trên ruộng cày cấy đó và truyền cho con cháu nhưng không được biến thành ruộng tư hữu
Ruộng chiếm xạ cũng là ruộng khẩn hoang nộp thuế, làm được trên diện tích bao nhiêu thì được hưởng lợi sau khi nộp thuế và có thể xin làm ruộng tư.
Với chính sách khẩn hoang và cho phép người nông dân được sở hữu ruộng tư, nhà Lê đã khuyến khích được sức sản xuất nông nghiệp tăng đáng kể, giảm bớt mâu thuẫn trong xã hội về ruộng đất
Nông nghiệp > Chế độ ruộng đất

Ruộng đất thời Lê sơ chia hai loại chính là ruộng công và ruộng tư.
Ruộng công gọi là quan điền. Trong số ruộng công, một bộ phận được đem phong thưởng cho các công thần, ban cho các quý tộc và quan lại, gọi là lộc điền. Ruộng đất trên thực tế có không đủ để thực hiện chính sách lộc điền này, do đó chính sách chỉ thực hiện được một phần, do đó trên danh nghĩa giấy tờ các quý tộc và quan lại được hưởng 10 phần song thực tế chỉ được cấp phát khoảng 1/10 – 1/5.
Một bộ phận khác trong ruộng công, đất công và đất hoang được kê khai, đo đạc và chia cho các hạng từ tướng, quân, quan, dân tới cả người già yếu, cô quả ở các địa phương được hưởng. Đó gọi là chế độ quân điền.
Ruộng tư thời Lê sơ chủ yếu nằm trong tay các quý tộc, quan lại và địa chủ chiếm hữu. Một bộ phận nhỏ khác trong tay nông dân có ruộng tự canh tác.
Nông nghiệp > Trị thủy và làm thủy lợi

Đắp đê và làm thủy lợi là yêu cầu cấp bách của sản xuất nông nghiệp. Các đời vua Lê Thái Tông đến Nhân Tông, Thánh Tông, Hiến Tông đều rất quan tâm đến việc này. Các vua Lê cho đào và khơi các kênh ở Trường Yên, Thanh Hóa, Nghệ An; đào sông Bình Lỗ từ Lãnh Canh đến cầu Phù Lỗ, khai các kênh ở Thanh Hóa, Nghệ An, Thuận Hóa, khai cừ An Phúc xuống cừ Thượng Phúc.
Thời Lê Thánh Tông, việc đắp đê sông và đê biển được chú trọng hơn các thời trước. Con đê chống nước mặn đắp trong niên hiệu Hồng Đức được gọi là đê Hồng Đức dài gần 25 km, hiện vẫn còn dấu tích tại phía bắc huyện Hải Hậu.
Năm 1475, Lê Thánh Tông ra sắc lệnh về sửa đắp đê điều và đường sá. Cùng năm, ông đặt ra chức quan Hà đê để trông coi đê điều và chức quan Khuyến nông để đôn đốc nhân dân việc cày cấy.
Trình độ sản xuất nông nghiệp thời Lê sơ tuy có được nâng lên so với các đời trước nhưng nhìn chung không có chuyển biến quan trọng. Nông nghiệp vẫn điển hình là trình độ kỹ thuật của nền sản xuất tiểu nông dựa trên sức lao động và kinh nghiệm lâu đời, với những công cụ thô sơ, nhỏ bé.
Thủ công nghiệp

Bài chi tiết: Thủ công nghiệp Đại Việt thời Lê sơ
Thủ công nghiệp > Thủ công nghiệp nhân dân

Khi nông nhàn, người nông dân thường làm những công việc dệt vải, làm nón, đan lát... Sản xuất sản phẩm chủ yếu để giải quyết nhu cầu gia đình, một số khác phục vụ thị trường địa phương.
Các làng nghề thủ công chuyên nghiệp nổi tiếng đương thời có:
Sơn Tây: huyện Bất Bạt có nghề làm dầu, gai, đay; huyện Tam Nông có nghề làm chè tai mèo, sáp vàng sáp trắng, làng Nguyên Thán dệt vải, huyện Tiên Phong dệt lụa
Sơn Nam: huyện Thanh Oai dệt lụa, huyện Kim Bảng làm the; xã Hoàng Mai huyện Thanh Trì và xã Bình Vọng huyện Thượng Phúc nấu rượu sen, rượu cúc, xã Đông Thái nấu rượu nếp. Những làng rượu này rất nổi tiếng, để tiến cống triều đình và dùng trong các dịp lễ đón bốn mùa.
Kinh Bắc: làng Bát Tràng, Gia Lâm làm bát chén; làng Huệ Cầu huyện Văn Giang nung vôi
Nghệ An: huyện Tương Dương dệt vải thưa, huyện Thạch Hà làm the mỏng
Quảng Nam: xã Tư Minh huyện Tuy Viễn làm tơ gai, xã Miên Sơn huyện Tuy Viễn dệt lụa màu huyền
Lạng Sơn: châu Yên Bác có nghề làm gấm thêu, các chất thơm. Sản phẩm dùng làm đồ tiến cống.
Thủ công nghiệp > Cục Bách công

Cục Bách công là hình thức tổ chức sản xuất thủ công nghiệp của triều đình. Đây là nơi chuyên sản xuất ra các sản phẩm phục vụ cho cung vua như tiền, vũ khí, các đồ nghi trượng, đồ dùng vua quan, đồ trang sức... Hàng năm, triều đình cử người về các địa phương cùng các quan phủ, huyện có nhiệm vụ đề cử những thợ lành nghề lên Cục Bách công.
Công tượng là chế độ lao động cưỡng bức, tổ chức thành đội ngũ như quân lính. Do chế độ công tượng có tính trói buộc người thợ thủ công nên họ không hứng thú với công việc trưng tập của triều đình. Do đó nhiều người đã phản ứng, Luật Hồng Đức đã có những điều khoản trị tội họ.
Thủ công nghiệp > Các nghề thủ công nghiệp

Nghề gốm: điển hình ở Chu Đậu huyện Thanh Lâm, phủ Nam Sách, trấn Hải Dương và làng Bát Tràng (Gia Lâm, Hà Nội)
Nghề dệt: Nổi tiếng tại kinh thành Thăng Long có các phường dệt nổi tiếng như Thụy Chương, Nghi Tàm. Tại Hải Dương có 3 ấp nổi tiếng là Mao Điền (huyện Cẩm Giàng), Hộ Am và ấp Bất Bế (huyện Đồng Lai, nay là huyện Vĩnh Lại).
Nghề sơn: dùng trang trí ở hầu hết các đền thờ dinh thự ở đồng bằng Bắc Bộ. Sản phẩm nối tiếng xuất phát từ làng Bình Vọng, huyện Thường Tín (Hà Nội) với ông tổ là Trần Lư.
Nghề chạm khắc đá: Nổi tiếng nhất là làng Kính Chủ thuộc phủ Kinh Môn (Hải Dương). Hầu hết đàn ông tại làng Kính Chủ đều biết nghề chạm đá.
Nghề in mộc bản: Nổi tiếng nhất là 2 làng Hồng Lục và Liễu Tràng (phủ Hạ Hồng, Hải Dương). Sự thăng tiến về trình độ của nghề này có ghi nhận sự du nhập kỹ thuật của Trung Quốc.
Thương mại

Bài chi tiết: Thương mại Đại Việt thời Lê sơ