Wales

Bài này viết về một quốc gia. Đối với các định nghĩa khác, xem Wales (định hướng).
|  Wales  |
| --- | --- |
 Tên bản ngữ Cymru (tiếng Wales) 
   Cờ    Quốc huy  
 Tiêu ngữ: "Cymru am byth" (tiếng Wales)  "Wales Muôn năm"

 Quốc ca: "Hen Wlad Fy Nhadau"  "Mảnh đất tổ tiên"  
 
Vị trí của Wales (xanh đậm)– ở châu Âu (xanh & xám đậm) – trong Anh Quốc (xanh)
Tổng quan
Vị thế: Quốc gia cấu thành Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
Thủ đô: Cardiff 51°29′B 3°11′T﻿ / ﻿51,483°B 3,183°T﻿ / 51.483; -3.183 
Thành phố lớn nhất: Cardiff
Ngôn ngữ của Wales:  Tiếng Wales  Tiếng Anh 
Tên dân cư: Người Wales
Chính trị
Chính phủ: Cơ quan lập pháp Nghị viện được phát triển trong chế độ Quân chủ lập hiến Nghị viện

• Quân chủ : Charles III
• Bộ trưởng đầu tiên : Mark Drakeford
Quốc hội Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
• Bộ trưởng Bộ Ngoại giao: Simon Hart
• Hạ Nghị viện: 40 Hạ nghị sĩ (trên 650)
 
 
Lập pháp: Senedd Cymru – Nghị viện Wales  Nghị viện Anh Quốc
Lịch sử
Sự hình thành

• Hợp nhất bởi Gruffydd ap Llywelyn : 1057
• Quy chế Rhuddlan : 3 tháng 3 năm 1284
• Luật về các đạo luật Wales : 1543
• Phân quyền : 31 tháng 7 năm 1998
 
Quốc gia có chủ quyền Thẩm quyền pháp lý: Anh Quốc Anh và Wales
Địa lý
Diện tích:  
• Tổng cộng: 20,779 km2 8,022 mi2
Dân số:  
• Ước lượng 2019:  3,153,000
• Điều tra 2011: 3,063,456
• Mật độ: 148/km2
GVA: 2018 (ước tính)
 • Tổng số: £75 tỷ ($96B)
 • Bình quân đầu người: £23,900 ($31867)
  381/mi2
Kinh tế
Đơn vị tiền tệ: Bảng Anh (GBP; £)
Thông tin khác
HDI? (2018):  0.883 rất cao
Múi giờ: UTC⁠ (Giờ chuẩn Greenwich)
• Mùa hè (DST): UTC+1 (Giờ mùa hè Anh)
Cách ghi ngày tháng: nn/tt/nnnn (AD)
Giao thông bên: trái
Mã điện thoại: +44
Mã ISO 3166: GB-WLS
Tên miền Internet: .wales .cymru 
Trang web wales.com
Wales hay Xứ Wales (phát âm tiếng Anh: /ˈweɪlz/ Tập tin:En-us-Wales.ogg; tiếng Wales: Cymru [ˈkəm.rɨ] Tập tin:Cymru.ogg hay [ˈkəm.ri]) là một quốc gia thuộc Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và nằm trên đảo Anh. Wales có biên giới với Anh (England) về phía đông, trong khi biển Ireland nằm về phía bắc và tây, còn eo biển Bristol nằm về phía nam. Dân số Wales đạt hơn 3 triệu người vào năm 2011, sống trên tổng diện tích 20.779 km². Wales có trên 2.700 km đường bờ biển và địa hình phần lớn là vùng núi, các đỉnh núi cao nằm tại các khu vực miền bắc và miền trung. Wales nằm trong vùng ôn đới và có khí hậu đại dương hay biến đổi.
Bản sắc dân tộc Wales xuất hiện trong nhóm người Briton Celt sau khi người La Mã triệt thoái khỏi đảo Anh vào thế kỷ V và Wales được nhìn nhận là một trong các quốc gia Celt hiện đại. Sự kiện Llywelyn ap Gruffudd mất vào năm 1282 đánh dấu việc Quốc vương Anh Edward I hoàn thành cuộc chinh phục Wales. Toàn bộ Wales được hợp nhất vào Anh và trong hệ thống pháp luật Anh theo đạo luật năm 1535–1542. Chính trị đặc trưng của Wales phát triển trong thế kỷ XIX. Chủ nghĩa tự do xuất hiện vào đầu thế kỷ XX, song bị thay thế khi chủ nghĩa xã hội và Công đảng phát triển. Tình cảm dân tộc Wales phát triển theo thế kỷ; Plaid Cymru được thành lập vào năm 1925 và Hội Ngôn ngữ Wales được thành lập vào năm 1962. Quốc hội Wales được thành lập vào năm 1998, chịu trách nhiệm về một loạt chính sách được phân quyền.
Thời gian đầu Cách mạng công nghiệp, do các ngành khai mỏ và luyện kim phát triển nên Wales biến đổi từ một xã hội nông nghiệp thành một quốc gia công nghiệp, khai thác vùng mỏ than đá ở miền nam Wales khiến dân số Wales tăng nhanh chóng. Hai phần ba dân chúng sống tại Nam Wales, chủ yếu là trong nội ô và ngoại ô Cardiff (thủ đô), Swansea, Newport và trong các thung lũng gần đó. Hiện nay, các ngành công nghiệp khai khoáng và công nghiệp nặng truyền thống của Wales dường như không còn hoặc đang suy thoái, kinh tế Wales phụ thuộc vào các ngành công nghiệp nhẹ và dịch vụ cùng du lịch. Tổng giá trị gia tăng (GVA) của Wales vào năm 2010 là 45,5 tỷ bảng Anh, GVA bình quân tương đương 74% mức trung bình toàn Anh Quốc.