stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Rhyder

| Rhyder |
| --- | --- |
Rhyder vào năm 2023
Sinh: Nguyễn Quang Anh 18 tháng 3, 2001 (23 tuổi) Thanh Hóa, Việt Nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Dân tộc: Kinh
Nghề nghiệp: Ca sĩ kiêm nhạc sĩ sáng tác ca khúc Rapper Nhà sản xuất thu âm
Năm hoạt động: 2013–nay
Cha mẹ: Nguyễn Văn Tâm (cha) Lê Thị Nghĩa (mẹ)
Sự nghiệp âm nhạc
Tên gọi khác: Quang Anh Rhyder
Nguyên quán: Thanh Hóa, Việt Nam
Thể loại: V-pop hip hop dance-pop R&B
Nhạc cụ: Giọng hát synth organ guitar
Hãng đĩa: DG House
 
Nguyễn Quang Anh (sinh ngày 18 tháng 03 năm 2001), thường được biết đến với nghệ danh Rhyder hay Quang Anh Rhyder (viết cách điệu là RHYDER), là một nam ca sĩ kiêm nhạc sĩ sáng tác ca khúc, rapper và nhà sản xuất thu âm người Việt Nam. Nổi danh từ khi đoạt giải quán quân ở mùa đầu tiên của cuộc thi truyền hình Giọng hát Việt nhí, anh bắt đầu tham gia các hoạt động âm nhạc với vai trò ca sĩ. Tuy lúc đó chỉ mới 12 tuổi, nhưng anh đã được giới chuyên môn và khán giả đánh giá cao bởi khả năng ca hát, cảm thụ âm nhạc và phong cách trình diễn nghệ sĩ của mình.
Năm 2023, Rhyder gây sự chú ý trở lại với công chúng khi tham gia mùa thứ ba của cuộc thi Rap Việt. Cuối năm đó, anh cho ra mắt đĩa đơn "Chịu cách mình nói thua" và gặt hái được nhiều thành công về mặt thương mại. Năm 2024, anh trở nên đột phá trong mùa đầu tiên của chương trình Anh trai "say hi" với ngôi vị á quân, đồng thời lọt vào đội hình nhóm nhạc năm thành viên xuất sắc nhất.
Tiểu sử

Nguyễn Quang Anh sinh ngày 18 tháng 3 năm 2001 tại thành phố Thanh Hóa trong một gia đình khá khó khăn. Mẹ anh là Lê Thị Nghĩa, một công nhân môi trường. Năm Quang Anh lên 5 tuổi, bố mẹ ly hôn, sau đó bố đi bước nữa. Mẹ phải khó khăn mưu sinh một mình nuôi 2 anh em ăn học.
Mẹ Quang Anh đã từng là một diễn viên chèo, anh trai là Nguyễn Quang Thắng (sinh năm 1992) cũng hoạt động trong đoàn chèo của tỉnh Thanh Hóa; Quang Anh thừa hưởng được niềm đam mê nghệ thuật từ mẹ và anh trai. Từ năm 3–4 tuổi, cậu bé Quang Anh đã biết cầm mic hát karaoke mặc dù chưa biết chữ.
Vì hoàn cảnh gia đình mà Quang Anh không có điều kiện học tập và sinh hoạt trong các nhà văn hóa; anh đều tự mày mò học hát và được mẹ và anh trai chỉ bảo. Chỉ đến khi Quang Anh bắt đầu tham gia cuộc thi Giọng hát Việt nhí, mẹ Quang Anh mới nhờ một cô giáo thanh nhạc là Phạm Hoàng Hiền để dạy anh một số bài hát để đi thi.
Sự nghiệp > Tham gia "Liên hoan tiếng hát Hoa phượng đỏ" thành phố Thanh Hóa

Năm 2011, Quang Anh mắc căn bệnh viêm màng não, phải chạy chữa một thời gian. Cũng trong khoảng thời gian đó, Quang Anh đăng ký tham gia Liên hoan Tiếng hát Hoa phượng đỏ của thành phố Thanh Hóa và đã đoạt giải Nhất với ca khúc "Lý kéo chài".
Sau đó, Quang Anh bắt đầu tham gia các hoạt động văn nghệ của trường, lớp, huyện, hát trong các đám cưới.
Sự nghiệp > Tham gia Giọng hát Việt nhí

Lúc đầu, Quang Anh biết đến chương trình Giọng hát Việt nhí và xin mẹ đi thi nhưng mẹ không đồng ý vì hoàn cảnh gia đình khó khăn. Tuy nhiên, vì niềm đam mê âm nhạc cháy bỏng của cậu bé, cuối cùng mẹ cũng quyết định vay mượn khắp nơi thu xếp cho hai anh em Quang Anh vào Sài Gòn. Anh trai cũng là người chăm sóc, đưa đón Quang Anh đi tập luyện, phỏng vấn, sự kiện, dự thi
Suốt cuộc thi, được sự hướng dẫn và huấn luyện từ cặp đôi Huấn luyện viên Hồ Hoài Anh - Lưu Hương Giang, Quang Anh gây ấn tượng mạnh với khán giả bởi giọng hát nội lực và khả năng biến hóa khôn lường qua từng vòng thi bằng một loạt các ca khúc "Đám cưới chuột", "Chiếc khăn piêu", "Sắc Màu". Quang Anh nhận được rất nhiều tình cảm yêu mến và sự ủng hộ lớn từ khán giả.
Ngày 7 tháng 9 năm 2013, với 215.903 phiếu bình chọn từ khán giả, Quang Anh đã xuất sắc vượt qua cô bé dân ca Phương Mỹ Chi để trở thành Quán quân mùa đầu tiên của Giọng hát Việt nhí. Chiến thắng của Quang Anh ngay sau đó gây ra một cuộc ý bàn luận và tranh cãi. Tuy nhiên, đa số khán giả xem truyền hình đều bằng lòng trước chiến thắng của Quang Anh.
Với số tiền giải thưởng trị giá 500 triệu, Quang Anh đưa hết cho mẹ sửa nhà và lo cho việc học tập sau này. Đồng thời, Quang Anh cũng ký hợp đồng quản lý với công ty Cát Tiên Sa.
Sự nghiệp > Từ sau cuộc thi đến nay

Sau khi giành ngôi vị Quán quân của Giọng hát Việt Nhí. Quang Anh quay trở về quê Thanh Hóa tiếp tục theo học lớp 7B, trường THCS Lý Tự Trọng. Nhận được rất nhiều lời mời biểu diễn ở khắp các sân khấu lớn nhỏ, nhưng gia đình chỉ nhận lời và cho Quang Anh đi hát vào dịp cuối tuần để không ảnh hưởng đến việc học.
Tháng 9 và tháng 10 năm 2013, để tri ân khán giả, Quang Anh tham gia một loạt các chương trình thiện nguyện như "Học đường tươi sáng", "Vì ngày mai tươi sáng", "Vì một Việt Nam khỏe mạnh".
Tháng 1 năm 2014, Quang Anh làm khách mời trong Liveshow Vẫn Mãi Một Nụ cười của ca sĩ Đan Trường. Hai chú cháu đã có tiết mục song ca bài " Lời ru Rừng Xanh ".
Tháng 4 năm 2014, Quang Anh có chuyến lưu diễn đầu tiên tại nước ngoài (đất nước Úc) cùng với các nghệ sĩ: Hoài Linh, Chí Tài, Trường Giang, Hoài Lâm và đã song ca rất ăn ý với ca sĩ Bằng Kiều ca khúc "Sắc Màu" .
Tháng 6 năm 2014, dưới sự định hướng của hai người thầy Hồ Hoài Anh và Lưu Hương Giang, Quang Anh ôn thi và đã đỗ vào trường Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam khoa Jazz, chuyên ngành gõ Jazz. Quang Anh và mẹ chuyển lên Hà Nội sinh sống và học tập bài bản trong Học viện Âm nhạc Quốc gia
Tháng 10 năm 2014, Quang Anh làm khách mời trong đêm Chung kết của Giọng hát Việt nhí năm 2014 và đã thể hiện ca khúc "Đồ chơi đất" của nhạc sĩ Lưu Thiên Hương.
Tháng 11 năm 2014, Quang Anh góp mặt trong Liveshow 5 của chương trình Cặp đôi hoàn hảo, và hỗ trợ cho cặp đôi Dương Hoàng Yến và Hà Duy với liên khúc Quê nhà - Gặp mẹ trong mơ
Tháng 12 năm 2014, Quang Anh đã góp mặt trong đêm Gala Giọng hát Việt nhí hội tụ tất cả thí sinh nổi bật của hai mùa. Quang Anh đã biểu diễn ca khúc Sài Gòn Hà Nội, một sáng tác của Lưu Thiên Hương.
Tháng 3 năm 2015, Quang Anh góp mặt trong Liveshow "Đối mặt" của ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng.
Năm 2023, anh tham gia mùa thứ ba của chương trình Rap Việt, trở thành học trò của thầy Bâus ( Andree Right Hand) và đã vào tới TOP 9 - trận chung kết. Vượt qua từng vòng, có rất nhiều bàn luận và tranh cãi nhưng chưa ai dám phủ nhận tài năng âm nhạc của chàng trai 2001 này.
Năm 2024, RHYDER tham gia Anh trai "say hi" và giảnh giải Á Quân của Anh trai "say hi" (mùa 1).
Cuối tháng 11 năm 2024 anh tổ chức Minishow đầu tiên của bản thân tại Thành phố Hồ Chí Minh với tên gọi "Dự án bí mật". Minishow nhận được sự tham gia cổ vũ đông đảo của khán giả và các nghệ sĩ khách mời, tại sự kiện này tài năng âm nhạc của RHYDER đã được chứng minh và khẳng định thông qua loạt các ca khúc do anh tự sáng và biểu diễn ngay trên sân khấu, đồng thời RHYDER cũng giữ vai trò Giám đốc âm nhạc trong chính Minishow của mình.
Sự nghiệp > Các hoạt động khác

Năm 2011: Tham gia đóng tiểu phẩm " Giấc mơ bay" và "Chậu hồng màu tím" của Đài PTTH Thanh Hóa.
Tháng 10 năm 2013: Gia nhập Biệt Đội Tay Sạch Hành Động của LifeBuoy cùng với Thu Hà, Tôn Chí Long, Hồng Khanh, Phúc Nguyên đi khắp các vùng miền của Việt Nam để tuyên truyền, kêu gọi các bạn nhỏ rửa tay bằng xà phòng.
Tháng 4 năm 2014: Gia nhập nhóm Nha Sĩ Nhí Hành Động của P/S cùng với Đỗ Nhật Nam.
Giải thưởng

| Năm | Giải thưởng | Hạng mục | Đề cử | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013 | Zing Music Awards | Nghệ sĩ mới được yêu thích | Bản thân | Đề cử |
| 2013 | Mai Vàng | Top 10 ca sĩ được yêu thích nhất | Bản thân | Đoạt giải |
| 2013 | Mai Vàng | Nam ca sĩ nhạc nhẹ | Bản thân | Đoạt giải |
| 2014 | Mai Vàng | Ca khúc | Đồ Chơi Đất | Đề cử |
| 2023 | Làn sóng xanh 2023 | Gương mặt mới xuất sắc | Bản thân | Đề cử |
| 2024 | Mai Vàng 2024 | Nam ca sĩ - Rapper | Bản thân | Đề cử |
| 2024 | Mai Vàng 2024 | Ca khúc | Hào Quang | Đề cử |
| 2024 | Ấn tượng VTV | Gương mặt trẻ Ấn tượng (Lĩnh vực Nghệ thuật) | Bản thân | Đoạt giải |
| 2024 | Male Icon Awards 2024 | Best New Music Artist of The Year | Bản thân | Đoạt giải |
| 2024 | Làn sóng xanh | Top 10 ca khúc được yêu thích nhất | Ca khúc "Hào Quang" | Đoạt giải |
| 2024 | Làn sóng xanh | Sự kết hợp xuất sắc | Ca khúc "Hào Quang" | Đề cử |
| 2024 | Làn sóng xanh | Ca sĩ đột phá | Bản thân | Đề cử |
| 2024 | Wechoice Awards | Top 10 nhân vật truyền cảm hứng | Bản thân | Đoạt giải |
| 2024 | Wechoice Awards | Ca sĩ/ Rapper có hoạt động đột phá | Bản thân | Đề cử |
| 2024 | Wechoice Awards | Màn trình diễn bùng nổ | Ca khúc "I'm thinking about you" | Đề cử |
Giải thưởng > Vinh danh

Giải Nhất Liên hoan Tiếng hát Hoa phượng đỏ TP. Thanh Hóa năm 2011.
Quán quân cuộc thi Giọng Hát Việt Nhí 2013.
Top 9 Rap Việt mùa 3 .
Á Quân  'Anh Trai "Say Hi"'.
Thông tin thêm

Ngoài khả năng ca hát, Quang Anh còn có nhiều tài lẻ liên quan đến âm nhạc như: Beatbox, Nhảy, chơi trống, đọc Rap, chơi đàn.
Trong âm nhạc, thần tượng Việt Nam của Quang Anh là ca sĩ Bằng Kiều, và thần tượng quốc tế là G-Dragon.
Biệt danh "Bụng Bự" là biệt danh thân thuộc mà nhiều người gọi Quang Anh. Biệt danh này do Fan hâm mộ đặt cho Quang Anh trong thời gian tham gia Giọng Hát Việt Nhí.
Phumtham Wechayachai

| Phumtham Wechayachai ภูมิธรรม เวชยชัย |
| --- | --- |


Phó Thủ tướng Thái Lan
Đương nhiệm
Nhậm chức  1 tháng 9 năm 2023
Thủ tướng: Srettha Thavisin Bản thân (tạm quyền) Paetongtarn Shinawatra
Bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan
Đương nhiệm
Nhậm chức  3 tháng 9 năm 2024
Thủ tướng: Paetongtarn Shinawatra
Tiền nhiệm: Sutin Klungsang
Thủ tướng Thái Lan tạm quyền
Nhiệm kỳ 14 tháng 8 năm 2024 – 16 tháng 8 năm 2024
Quốc vương: Vajiralongkorn
Tiền nhiệm: Srettha Thavisin
Kế nhiệm: Paetongtarn Shinawatra
Bộ trưởng Thương mại Thái Lan
Nhiệm kỳ 1 tháng 9 năm 2023 – 3 tháng 9 năm 2024
Thủ tướng: Srettha Thavisin Bản thân (tạm quyền)
Tiền nhiệm: Jurin Laksanawisit
Kế nhiệm: Pichai Naripthaphan
Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan tạm quyền
Nhiệm kỳ 28 tháng 4 năm 2024 – 30 tháng 4 năm 2024
Thủ tướng: Srettha Thavisin
Tiền nhiệm: Parnpree Bahiddha-nukara
Kế nhiệm: Maris Sangiampongsa
Thứ trưởng Giao thông Thái Lan
Nhiệm kỳ 11 tháng 3 năm 2005 – 19 tháng 9 năm 2006
Thủ tướng: Thaksin Shinawatra
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 5 tháng 12, 1953 (71 tuổi) Phasi Charoen, Bangkok, Thái Lan
Đảng chính trị: Đảng Vì nước Thái
Phối ngẫu: Apinaya Wechayachai ​(kết hôn  năm 1980)
Alma mater: Đại học Chulalongkorn Cao đẳng Quốc phòng
Phumtham Wechayachai (tiếng Thái: ภูมิธรรม เวชยชัย; sinh ngày 5 tháng 12 năm 1953) là một chính trị gia người Thái Lan, hiện giữ chức Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan. Ông từng giữ chức Bộ trưởng Thương mại Thái Lan trong nội các của Srettha Thavisin trước khi giữ Quyền Thủ tướng Thái Lan từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 8 năm 2024, sau khi Srettha Thavisin bị cách chức.
Cuộc sống và sự nghiệp ban đầu

Phumtham sinh ngày 5 tháng 12 năm 1953 tại quận Phra Nakhon, Bangkok. Ông tốt nghiệp trung học phổ thông tại trường Taweethapisek và đã lấy bằng Cử nhân Khoa học Chính trị tại Đại học Chulalongkorn năm 1975, sau đó là bằng Thạc sĩ Khoa học Chính trị vào năm 1984.
Phumtham là giám đốc điều hành của Shin Corporation từ năm 1997 đến năm 1998.
Sự nghiệp chính trị

Phumtham là thành viên của Đảng Cộng sản Thái Lan từ năm 1977 đến năm 1978. Sau đó, ông là thành viên của Đảng Dân chủ Thái Lan từ năm 1978 đến năm 1997, và gia nhập Đảng Thai Rak Thai (tiền thân của Đảng Vì nước Thái) vào năm 1998.
Phumtham từng làm cố vấn cho Thủ tướng Thaksin Shinawatra trước khi được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải trong nội các của Thaksin vào năm 2005.
Sau cuộc đảo chính năm 2006, Phumtham bị cấm tham gia chính trị trong năm năm. Trở lại chính trường, Phumtham giữ chức Tổng thư ký và Phó lãnh đạo Đảng Vì nước Thái từ năm 2012 đến năm 2023.
Sau cuộc tổng tuyển cử Thái Lan năm 2023, Phumtham được bổ nhiệm làm Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Thương mại trong nội các Srettha Thavisin. Vào ngày 28 tháng 4 năm 2024, Phumtham được bổ nhiệm làm Quyền Bộ trưởng Bộ Ngoại giao sau khi Parnpree Bahiddha-nukara từ chức. Ngày 14 tháng 8 năm 2024, Phumtham được bổ nhiệm làm Quyền Thủ tướng Thái Lan sau khi Tòa án Hiến pháp cách chức Srettha Thavisin.
Jarjapupeta

| Jarjapupeta |
| --- | --- |
Jarjapupeta
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Andhra Pradesh
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 5.534
Jarjapupeta là một thị trấn thống kê (census town) của quận Vizianagaram thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jarjapupeta có dân số 5534 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Jarjapupeta có tỷ lệ 57% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 46%. Tại Jarjapupeta, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Jawai

| Jawai |
| --- | --- |

Jawai
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Meghalaya
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 25,023
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 3652
Jawai là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Jaintia Hills thuộc bang Meghalaya, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jawai có dân số 25.023 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Jawai có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 75%. Tại Jawai, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Jhalda

| Jhalda |
| --- | --- |

Jhalda
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Tây Bengal
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 17,870
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 3254
Jhalda là một thành phố và khu đô thị của quận Puruliya thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jhalda có dân số 17.870 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Jhalda có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Jhalda, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Máy bay

Bài này viết về  nói chung. Đối với những đề tài khác có tên , xem Tàu bay.
"Airplane" đổi hướng tới đây. Đối với các định nghĩa khác, xem Airplane (định hướng).
Máy bay Boeing 787-9 Dreamliner của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam.
Máy bay, còn được gọi theo âm Hán – Việt là phi cơ (飛機) hay cách gọi phương ngữ là tàu bay, là phương tiện bay hiện đại, ngày nay đóng vai trò không thể thiếu trong kinh tế, được phát triển chủ yếu bởi Boeing và Airbus.
Buồng lái của máy bay ném bom chiến lược Tu-160 của Nga.
Buồng lái của máy bay ném bom chiến lược tàng hình B-2 của Mỹ.
Nguyên lý hoạt động và điều khiển > Lực nâng khí động lực học > Đối với trực thăng

Máy bay có cánh cố định khi bay bản thân đã là một hệ cân bằng bền: bất cứ tác nhân nào đưa nó ra khỏi trạng thái cân bằng thì đều làm phát sinh các lực và mô men khác đưa máy bay vào trạng thái cân bằng mới. Ngược lại trực thăng là một hệ cân bằng không bền, điều khiển nó là rất phức tạp và tất cả sự điều khiển đều thông qua cánh quạt nâng.
Để tạo lực đẩy ngang cho chuyển động ngang, mặt phẳng cánh quạt nâng sẽ nghiêng đi một góc so với mặt phẳng ngang. Lực nâng khí động học vuông góc với mặt phẳng cánh quạt nâng khi đó sẽ phân tích thành hai vector lực: một theo phương thẳng đứng để tạo lực nâng thắng trọng lực, một theo phương ngang để trực thăng chuyển động ngang. Cánh quạt nâng nghiêng thấp về bên nào trực thăng bay về bên đó.
Cơ cấu nghiêng cánh quạt nâng được thực hiện thông qua hệ thống thay đổi góc tấn của từng cánh theo chu kỳ tùy theo vị trí của cánh so với thân máy bay trực thăng, điều này tạo sự chênh lệch lực nâng tại các phía khác nhau của đĩa cánh quạt nâng và làm phát sinh mô men làm nghiêng đĩa cánh quạt nâng và thân máy bay. Đây là một cơ cấu rất phức tạp (xem cơ chế điều khiển máy bay trực thăng)
Lịch sử phát triển > Trước thế kỷ 19

Ước mơ được như chim bay lên bầu trời đã ấp ủ trong lòng nhân loại ở mọi dân tộc, tôn giáo kể từ khi con người biết ước mơ mà điển hình được văn học hình tượng hoá rõ nhất là câu chuyện của cha con Daedalus và Icarus với đôi cánh bằng lông chim gắn sáp trong thần thoại Hy Lạp, hoặc như hình tượng Tề thiên đại thánh của Trung Hoa cưỡi "cân đẩu vân" đi vạn dặm trong chớp mắt... Nhưng trong hàng nghìn năm đối với con người ước mơ đó chỉ dừng lại ở ước mơ xa: có một vài người có các thí nghiệm bay nhưng rất tiếc đều thất bại và không gây được tiếng vang nào, và con người đã an phận là không thể bay được như chim... Mãi cho đến thời kỳ Phục hưng: trong các ghi chép của Leonardo da Vinci ở thế kỷ 15, thế kỉ 16 người ta tìm thấy các bản vẽ về thiết bị bay có nguyên tắc giống như máy bay trực thăng ngày nay với cơ cấu quay cánh quạt bằng dây chun xoắn lại và có cả bản vẽ người nhảy dù. Từ thời gian đó một số người táo bạo không chỉ ước mơ mà đã tin tưởng là có thể bay được: một loạt các nhà tiên phong hàng không đã có các thực nghiệm để bay vào không trung. Nhưng tất cả họ cho đến thế kỷ 19 đều thực hiện việc bay bằng cơ chế "vỗ cánh" mô phỏng động tác bay của chim và tất cả đều thực hiện việc bay bằng "sức mạnh cơ bắp" (dùng tay vẫy cánh hoặc dùng chân đạp cơ cấu truyền lực như khi đạp xe đạp), khi đó con người chưa có động cơ để thực hiện bay... Chỉ với sức mạnh cơ bắp con người lại gần như tin rằng không thể bay được.
Cơ cấu bay của chim
Thiết kế máy bay
Thiết kế năm 1488
Thiết kế năm 1505
Thiết kế máy bay trực thăng
Lịch sử phát triển > Thế kỷ 19

Vào thế kỷ 19 với cách mạng khoa học kỹ thuật bùng nổ ở châu Âu và Mỹ con người đã có các nền tảng để bay vào không khí: đó là lý thuyết về thủy khí động lực học với các nhà khoa học đi đầu như Daniel Bernoulli, George Cayley, và ở Nga có Nikolai Yegorovich Joukowski (Николай Егорович Жуковский)...trong đó liên quan trực tiếp để bay được là các lý thuyết và tính toán về lực nâng khí động lực học hay còn gọi là lực nâng Joukowski đã được Joukowski trình bày rất rõ ràng khi sáng lập ngành khoa học thủy khí động lực học. Sự ra đời của các thế hệ động cơ có công suất lớn gấp nhiều lần sức người mở ra triển vọng thắng trọng lực để bay thực sự vào không khí.
Từ đầu đến cuối thế kỷ 19 một loạt các nhà tiên phong hàng không đã tiến hành các thí nghiệm bay thành công với lực nâng khí động học bằng tàu lượn như Otto Liliental người Đức đã bay được bằng thiết bị với các cơ cấu bay và lái giống như diều Delta (Deltaplane) mà ngày nay là một ngành thể thao rất phát triển; Huân tước George Cayley người Anh đã dùng thiết bị có động cơ bay được nhưng vẫn không thể tự cất cánh mà vẫn phải dùng ngựa kéo. Một người Pháp là Jean-Marie Le Bris với máy bay L'Albatros artificial có động cơ với trợ lực sức ngựa kéo đã cất cánh và bay lên được độ cao 100 m và xa 200 m... Tất cả các nguyên nhân chính ngăn cản phát triển của hàng không trong thời kỳ này là chưa có một động cơ tốt vừa nhỏ nhẹ vừa phát huy được công suất lớn vì thời kỳ đó con người vẫn chỉ dùng động cơ hơi nước rất nặng nề, có chỉ số công suất riêng (mã lực/kg) thấp và chưa có nghiên cứu chuyên ngành về khí động lực học nên các nhà tiên phong của Hàng không chỉ làm theo kinh nghiệm mò mẫm, hiệu suất lực nâng không cao đòi hỏi diện tích cánh phải rất lớn, nặng nề và chưa có hình dạng thích hợp để bảo đảm vừa có lực nâng tốt vừa có độ vững chắc của kết cấu cánh.
Lịch sử phát triển > Thế kỷ 20 > Trước thế chiến thứ nhất

Đầu thế kỷ 20 với sự xuất hiện của ô tô với động cơ đốt trong chạy xăng mạnh, lại gọn nhẹ thì việc bay được đã trở thành hiện thực trước mắt.
Năm 1903 đánh dấu cho lịch sử Hàng không bằng chuyến bay của anh em nhà Wright người Mỹ, máy bay của họ có động cơ khả dĩ duy trì bay trong một khoảng cách vài trăm mét, tuy rằng chưa thể tự cất cánh mà vẫn phải bằng thiết bị phóng bằng vật nặng cho thả rơi và khi cất cánh, hạ cánh phải lựa theo chiều gió, nhưng thành công của họ cho thấy máy bay là hoàn toàn hiện thực và đã gây tiếng vang lớn trong dư luận, tạo động lực cho việc nghiên cứu phát triển ngành Hàng không.
| --- | --- |
Máy bay của Anh em nhà Wright bay biểu diễn cho quân đội Hoa Kỳ 1908 tại Fort Myer: Động cơ máy bay của Anh em nhà Wright
Ngày 13 tháng 9 năm 1906 Alberto Santos-Dumont tại Paris đã thực hiện chuyến bay trình diễn của máy bay 14 Bis, máy bay này đã tự cất cánh, tự bay và tự hạ cánh không cần thiết bị phóng, chiều gió hoặc các phương tiện phụ trợ từ bên ngoài, nhiều người coi đây thật sự là chuyến bay đầu tiên của máy bay theo đúng nghĩa. Sau đó các cá nhân tiên phong đua nhau sản xuất máy bay, tăng kích thước, tăng công suất, hoàn thiện kết cấu: thời kỳ này máy bay chưa có thân vỏ mà chỉ có khung xương bằng gỗ, cánh là khung gỗ căng vải, cánh quạt đẩy đặt sau cánh và người lái, thổi gió về phía sau.
Ngày 13 tháng 11 năm 1907 nhà sáng chế người Pháp Paul Cornu tự chế máy bay trực thăng bay lên được độ cao nửa mét và giữ được trong không khí 20 giây.
Trong khi máy bay thông thường từ đây phát triển rất nhanh mạnh thì máy bay trực thăng tiến bộ chậm chạp hơn rất nhiều vì sự phức tạp kỹ thuật của nó. Chỉ đến sau thế chiến II các khó khăn này mới được giải quyết và trực thăng mới có cơ hội phát triển mạnh.
Tuy nhiên phải kể đến một nền tảng đóng vai trò quyết định cho sự phát triển đồ sộ sau này của ngành hàng không vũ trụ, đó chính là sự ra đời của lý thuyết lực nâng cánh máy bay. Lý thuyết này đã được ông tổ của ngành hàng không Liên-Xô Joukowski xây dựng vào những năm đầu thế kỉ XX, được công bố lần đầu tiên tại hội nghị khoa học diễn ra vào năm 1909. Trong tài liệu khoa học hiện đại ngày nay chúng ta được biết đến với tên gọi định lý Kutta–Joukowski theorem. Để chứng minh định lý này, Joukowski đã sử dụng giả thuyết Joukowski-Chaplygin để tính toán giá trị lưu số vector vận tốc .
Lịch sử phát triển > Thế kỷ 20 > Chiến tranh thế giới thứ nhất

Liên tiếp trong các năm trước thế chiến thứ nhất việc chế tạo máy bay được đẩy mạnh bởi các con người nhiệt huyết và các công ty. Người ta tổ chức các giải thưởng rất lớn cho nhiều cuộc thi hàng năm bay xuyên biển La Manche giữa Paris và London, các cuộc thi này đã góp phần rất lớn cho việc hoàn thiện công nghệ máy bay. Việc nghiên cứu máy bay bây giờ đã không còn là việc của những người nhiệt huyết tiên phong nữa mà đã là cạnh tranh của các quốc gia và các hãng lớn.
Cũng như mọi ngành tiên phong khác máy bay được ứng dụng đầu tiên cho mục đích quân sự và ở thế chiến thứ nhất lần đầu tiên máy bay tham chiến như một lực lượng quân sự mới và sau này trở thành lực lượng không quân của các quốc gia. Và chiến tranh là động lực rất mạnh để hoàn thiện máy bay. Máy bay của thời kỳ này tất cả đã có thân vỏ hình dạng thích hợp để tăng hiệu suất khí động học, vỏ căng bằng vải hoặc ốp bằng gỗ, vẫn chưa có cabin kín cho phi công. Cũng như trước kia lực đẩy vẫn bằng cánh quạt, nhưng để hợp lý cấu trúc máy bay và tăng hiệu suất khí động học và cơ học, các cánh quạt đều là loại kéo tải thay vì đẩy tải như một số các mẫu cũ ở đầu thế kỷ. Do vận tốc còn thấp nên để tăng lực nâng cần diện tích cánh lớn, máy bay có 2 tầng cánh nâng (Biplane). Về vũ trang: súng máy lắp trên cánh hoặc trước mặt phi công hoặc nếu máy bay có hai chỗ ngồi thì người ngồi sau bắn súng máy, hết đạn thì phi công rút súng lục ra bắn nhau. Máy bay có thể không chiến bằng súng hoặc tấn công quân bộ bằng súng hoặc bằng cách thả lựu đạn, ngoài ra còn để tiến công khinh khí cầu của đối phương, tiến hành trinh sát và liên lạc đưa thư. Mẫu máy bay nổi tiếng nhất thời kỳ này là máy bay Sopwith Camel của Anh với các thông số chính như sau: kích thước dài × sải cánh × cao: 5,7 × 8,5 × 2,5 m; Khối lượng rỗng/có tải: 430/672 kg; Vận tốc Max/thiết kế: 180/92 km/h; trần bay 6.400 m; động cơ: 9 xi lanh 150 mã lực.
Lịch sử phát triển > Thế kỷ 20 > Sau đại chiến II, chiến tranh lạnh và hiện nay

Sau đại chiến, kỹ thuật máy bay phát triển rất mạnh theo nhiều hướng khác nhau nhưng có thể thấy vài điểm chính đặc trưng cho giai đoạn này là: phát triển động cơ, phát triển cấu trúc máy bay, phát triển các công năng đặc dụng, phát triển theo công nghệ cao và phát triển trực thăng.