stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
USS Sangamon (CVE-26)
Lịch sử hoạt động > Quần đảo Ryukyu

Sangamon buông neo tại cảng Seeadler vào ngày 3 tháng 11. Sáu ngày sau, nó lên đường quay trở về Hoa Kỳ để được đại tu trong xưởng tàu tại Bremerton, Washington từ ngày 30 tháng 11 năm 1944 đến ngày 24 tháng 1 năm 1945, nơi nó được bổ sung giá chứa rocket, một máy phóng thứ hai, thiết bị radar được cải tiến, các khẩu đội 40 mm mới, một thang nâng dành cho bom, và các thiết bị chữa cháy bổ sung. Vào giữa tháng 2, chiếc tàu sân bay hộ tống đi đến vùng biển Hawaii để huấn luyện một liên đội mới, VC-33, bao gồm những máy bay tiêm kích bay đêm. Vào ngày 5 tháng 3, nó tiếp tục đi về phía Tây; và vào ngày 16 tháng 3 Sangamon đi đến Ulithi, nơi nó được tạm thời cho tách ra khỏi đội của mình để gia nhập Đơn vị Đặc nhiệm 52.1.1, một trong số các nhóm tàu sân bay hộ tống hỗ trợ cho giai đoạn tấn công ban đầu cho Chiến dịch Iceberg, cuộc tấn công chiếm đóng quần đảo Ryukyu.
Ngày 21 tháng 3, Sangamon rời Ulithi cùng các con tàu khác vốn được phân vào lực lượng tấn công Kerama Retto. Hộ tống lực lượng trên đường đi, nó hoạt động về phía Nam Okinawa, tung ra các máy bay tuần tra chiến đấu trên không và hỗ trợ lực lượng đổ bộ trong khi Kerama Retto được chiếm giữ. Vào ngày 1 tháng 4, khi các cuộc đổ bộ lên các bãi biển Hagushi của Okinawa diễn ra, nó được điều sang Đơn vị Đặc nhiệm 52.1.3, và do đó tái gia nhập Hải đội Tàu sân bay 22. Tuy nhiên, cho đến ngày 8 tháng 4, nó tiếp tục tung ra các phi vụ hỗ trợ và tuần tra từ một khu vực cácch khoảng 50 mi (80 km) về phía Nam Okinawa.
Ngày 9 tháng 4, Sangamon di chuyển cùng với đơn vị của nó đến một khu vực cách 70 mi (110 km) về phía Đông Sakishima Gunto. Từ đây, máy bay của nó không kích các sân bay tại Miyako và Ishigaki. Được cho tách ra vào ngày 12 tháng 4, nó bắt đầu hỗ trợ cho các lực lượng chiến đấu tại Okinawa, rồi hỗ trợ cho việc chiếm đóng Ie-shima. Vào ngày 18 tháng 4, nó quay trở lại quần đảo Sakishima. Các phi vụ lúc bình minh và hoàng hôn được tung ra hàng ngày, và các phi vụ quấy rối được gửi đến chiến trường trong đêm. Vào ngày 22 tháng 4, tám máy bay tiêm kích và bốn máy bay ném bom trong một phi vụ vào lúc chạng vạng tối đã bắt gặp 25-30 máy bay đối phương đang làm nóng động cơ tại sân bay Nobara, miền Trung Miyako. Bảy chiếc Nakajima Ki-43 "Oscar" tìm cách đánh chặn những máy bay của Sangamon, nhưng cuộc tấn công bị áp đảo. Sau khi cắt bom, các máy bay ném bom được lệnh quay trở lại tàu, trong khi máy bay tiêm kích đối đầu với những chiếc "Oscar" và bắn rơi được năm chiếc. Những máy bay tiêm kích bay đêm của Sangamon được cho hướng tới khu vực này, đến nơi trước khi có thêm bốn máy bay đối phương tiếp tục tham chiến. Những chiếc sau này, vẫn là kiểu "Oscars", bị đối đầu, và hai trong số bốn chiếc bị bắn rơi trước khi trận chiến kết thúc.
Lịch sử hoạt động > Kamikaze

Cho đến cuối tháng 4, Sangamon tiếp tục tung máy bay của nó ra vô hiệu hóa các sân bay Nhật Bản. Vào ngày 4 tháng 5, nó đi đến Kerama Retto để tiếp tế đạn dược. Thường xuyên bị ngắt quãng bởi sự xuất hiện của máy bay đối phương trên màn hình radar, việc tiếp liệu chỉ hoàn tất vào lúc chiều tối. Lúc 18 giờ 30 phút, chiếc tàu sân bay hộ tống lên đường. Tuy nhiên, không lâu sau máy bay Nhật được phát hiện ở cách 29 mi (47 km). Những máy bay tiêm kích đặt căn cứ trên mặt đất hướng đến để đánh chặn máy bay đối phương, và đã bắn rơi chín chiếc; nhưng một chiếc vẫn lọt qua được hàng rào, và lúc 19 giờ 00 bắt đầu lượn vòng về một vị trí phía đuôi mạn trái của Sangamon. Chiếc tàu sân bay bẻ lái gắt sang mạn trái né tránh đối phương và cơ động vào vị trí phóng máy bay. Sau đó nó nổ súng, và được phối hợp bởi các tàu hộ tống. Máy bay đối phương rơi xuống biển ở cách 25 ft (7,6 m) bên mạn phải.
Nhiều máy bay khác tiếp nối theo chiếc thứ nhất. Lúc 19 giờ 25 phút, một chiếc khác vượt qua được hàng rào ngăn chặn, bay vào mây để né tránh hỏa lực phòng không, rồi lại ló ra và tăng tốc hướng đến Sangamon. Lúc 19 giờ 33 phút, chiếc kamikaze thả quả bom của nó ra và đâm ngay giữa sàn đáp. Quả bom và những phần của chiếc máy bay xuyên qua sàn tàu và nổ tung bên dưới, làm tung lửa và mảnh vỡ ra khắp mọi hướng. Thiệt hại ban đầu rất nghiêm trọng, đám cháy bộc phát trên sàn đáp, hầm chứa máy bay và sàn chứa nhiên liệu, việc liên lạc với cầu tàu bị gián đoạn trong 15 phút, và con tàu bị mất kiểm soát.
Sự di chuyển của Sangamon bập bềnh theo hướng gió làm thay đổi hướng lửa và khói, khiến các đám cháy lan rộng. Tuy nhiên, đến 20 giờ 15 phút, việc kiểm soát lái được tái lập, và con tàu được đưa trở lại đúng hướng giúp thủy thủ đoàn chiến đấu chống lại vô số đám cháy lan tràn khắp chiếc tàu sân bay; nhưng áp lực nước đang yếu do đường ống và máy bơm bị hỏng. Những bình chữa cháy carbon dioxide được sử dụng, và các con tàu lân cận đến gần để giúp đỡ. Đến 22 giờ 30 phút, mọi đám cháy đều được kiểm soát. Việc liên lạc với các đơn vị khác được tái lập, thoạt tiên là thông qua hệ thống vô tuyến của tàu khu trục Fullam, sau đó sử dụng một kênh VHF trên chiếc máy bay duy nhất còn lại trên tàu. Đến 23 giờ 20 phút, với tổn thất 11 người thiệt mạng, 25 người mất tích và 21 người bị thương nặng, Sangamon lên đường quay trở về Kerama Retto để sửa chữa tạm thời.
Từ Kerama Retto, Sangamon di chuyển đến Ulithi, rồi tiếp tục hướng đến Trân Châu Cảng và cuối cùng là lục địa Hoa Kỳ. Vào ngày 12 tháng 6, nó về đến Norfolk, Virginia và được tiến hành sửa chữa. Công việc này bị ngừng lại do chiến sự kết thúc vào giữa tháng 8. Được cho ngừng hoạt động vào ngày 24 tháng 10, Sangamon được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 11.
Số phận

Sangamon được bán cho hãng Hillcone Steamship Company, San Francisco, và được bàn giao cho đại diện của công ty tại Norfolk vào ngày 11 tháng 2 năm 1948. Nó trải qua nhiều chủ sở hữu khác nhau trong những năm 1950, và cuối cùng được tháo dỡ tại Osaka, Nhật Bản, bắt đầu từ tháng 8 năm 1960.
Phần thưởng

Sangamon được tặng thưởng tám Ngôi sao Chiến đấu do thành tích hoạt động trong Thế Chiến II. Ba liên đội không quân phối thuộc cho nó, mỗi đơn vị đều được tặng thưởng Đơn vị Tuyên dương Tổng thống.
Chú thích

↑  “Shipborn Search Sets”. Department of the Navy. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 10 năm 2014. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2010.
↑  Friedman 1983, trang 407
Ảnh chụp Sangamon một ngày sau khi bị máy bay kamikaze tấn công. Cả hai thang nâng đều bị thổi tung do vụ nổ bên dưới. Vào lúc này chỉ còn lại một máy liên lạc vô tuyến duy nhất trên chiếc máy bay duy nhất còn lại, một chiếc F6F Hellcat bị mất gần hết cánh bên phải.
Itame helena

| Itame helena> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Itame
Loài (species): I. helena
Danh pháp hai phần
Itame helena Cassino 1921 
Itame helena là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Trichochrysea chejudoana

| Trichochrysea chejudoana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Trichochrysea
Loài (species): T. chejudoana
Danh pháp hai phần
Trichochrysea chejudoana Komiya, 1985 
Trichochrysea chejudoana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Komiya miêu tả khoa học năm 1985.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Sphaeralcea leptophylla

| Sphaeralcea leptophylla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Sphaeralcea
Loài (species): S. leptophylla
Danh pháp hai phần
Sphaeralcea leptophylla (A. Gray) Rydb., 1913 
Sphaeralcea leptophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (A. Gray) Rydb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sphaeralcea leptophylla”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Monolepta shaowuensis

| Monolepta shaowuensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Monolepta
Loài (species): M. shaowuensis
Danh pháp hai phần
Monolepta shaowuensis Gressitt & Kimoto, 1963 
Monolepta shaowuensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Sphaeralcea digitata

| Sphaeralcea digitata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Sphaeralcea
Loài (species): S. digitata
Danh pháp hai phần
Sphaeralcea digitata (Greene) Rydb., 1913 
Sphaeralcea digitata là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (Greene) Rydb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sphaeralcea digitata”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Hulikottal, Khanapur

| Hulikottal |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Belgaum
Tehsil: Khanapur
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Hulikottal là một làng thuộc tehsil Khanapur, huyện Belgaum, bang Karnataka, Ấn Độ.
Hyphus comusioides

| Hyphus comusioides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Hyphus
Loài (species): H. comusioides
Danh pháp hai phần
Hyphus comusioides Gressitt, 1951 
Hyphus comusioides là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Jacqueline Pagnol

| Jacqueline Pagnol |
| --- | --- |
Sinh: Jacqueline Bouvier 6.10.1926 Ribaute-les-Tavernes, Gard, Pháp
Quốc tịch: Pháp
Nghề nghiệp: Nữ diễn viên điện ảnh
Phối ngẫu: Marcel Pagnol
Con cái: Frédéric Pagnol (1946) < br/> Estelle Pagnol (1951)
Jacqueline Pagnol, nhũ danh Jacqueline Bouvier, là một nữ diễn viên điện ảnh người Pháp và là vợ góa của nhà văn, nhà làm phim kiêm viện sĩ Viện hàn lâm Pháp Marcel Pagnol.
Tiểu sử

Jacqueline sinh ngày 6 tháng 10 năm 1926. tại Ribaute-les-Tavernes, tỉnh Gard. Thời trẻ, bà đi chăn dê cho người dì ở Camargue. Sau đó bà học nghề diễn viên kịch nghệ.
Tiểu sử > Sự nghiệp

Jacqueline bắt đầu đóng phim từ năm 1942 trong phim "La maison des sept jeunes filles" của đạo diễn Albert Valentin. Bà đã đóng trên 10 phim, trong đó có 6 phim do chồng bà - Marcel Pagnol - đạo diễn. Ngoài ra Jacqueline cũng tham gia diễn xuất trong vở kịch Hamlet của William Shakespeare, do Jean-Louis Barrault đạo diễn tại rạp "Théâtre Marigny" và vở "Le Rendez-vous de Senlis" cûa Jean Anouilh, do André Barsacq đạo dễn tại rạp "Théâtre de l'Atelier".
Bà cũng có viết một bài thơ nhan đề "Histoires des petits hommes et des grandes bêtes" (Chuyện những người nhỏ bé và những thú vật lớn) đăng trên tập san của Trường Rochefort năm 1942.
Tiểu sử > Đời tư

Jacqueline đã gặp Marcel Pagnol năm 1945 khi đóng phim "Naïs" và họ kết hôn trong cùng năm đó. Họ có hai người con: Frédéric Pagnol sinh năm 1946 và Estelle Pagnol sinh năm 1951.
Phim mục

1942: La Maison des sept jeunes filles của đạo diễn Albert Valentin (vai Coco)
1943: Les Ailes blanches của đạo diễn Robert Péguy (vai Cricri)
1943: Adieu Léonard của Pierre Prévert (vai Paulette)
1944: Service de nuit cua Jean Faurez (vai Marcelle)
1945: Naïs của Marcel Pagnol (vai Naïs Micoulin)
1948: La Belle Meunière của Marcel Pagnol và Max de Rieux
1950: Le Rosier de Madame Husson của Jean Boyer (vai Élodie, cô mục đồng)
1951: Topaze của Marcel Pagnol (vai Ernestine Muche)
1951: Adhémar ou le jouet de la fatalité của Fernandel (vai cô gái bán hoa)
1952: Manon des sources của Marcel Pagnol (vai Manon)
1953: Carnaval của Henri Verneuil (vai Francine, vợ của Dardamelle, do Fernandel diễn xuất)
1956: La Terreur des dames của đạo diễn Jean Boyer: Louisette
Kịch

1946: Hamlet của William Shakespeare, do Jean-Louis Barrault đạo diễn, rạp Théâtre Marigny
1954: Le Rendez-vous de Senlis cua Jean Anouilh, do André Barsacq đạo dễn, rạp Théâtre de l'Atelier
Lycianthes connata

| Lycianthes connata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Solanales
Họ (familia): Solanaceae
Chi (genus): Lycianthes
Loài (species): L. connata
Danh pháp hai phần
Lycianthes connata J.L. Gentry, 1973 
Lycianthes connata là loài thực vật có hoa trong họ Cà. Loài này được J.L. Gentry mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lycianthes connata”. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2013.
Kê

Đối với các định nghĩa khác, xem Kê (định hướng).
Kê trân châu trên cánh đồng
Kê ngón tay trên cánh đồng
Bông kê châu Âu đã chín.
Mầm kê
Kê là tên gọi chung để chỉ một vài loại ngũ cốc có thân cỏ giống lúa, hạt nhỏ, thoạt nhìn tương tự cỏ lồng vực nhưng hạt to và mẩy hơn. Hạt kê làm lương thực như gạo cho người ăn hoặc chim chóc.
Kê là nông sản quan trọng của những vùng cận khô của châu Á và châu Phi (đặc biệt là tại Ấn Độ, Mali, Nigeria, và Niger), với 97% sản lượng kê đến từ các nước đang phát triển. Loại nông sản này được ưa thích nhờ có năng suất cao và vụ mùa ngắn dưới điều kiện khô, nhiệt độ cao.
Kê là giống địa phương của nhiều vùng trên thế giới. Loại kê được trồng nhiều nhất là kê trân châu, là một loại nông sản quan trọng tại Ấn Độ và một số vùng của châu Phi. Kê ngón tay, kê proso, và kê vàng cũng là những loại nông sản quan trọng.
Kê có thể đã được tiêu thụ bởi con người khoảng 7000 năm và có thể đã có một vai trò thiết yếu trong việc phát triển nông nghiệp và xã hội làm việc đồng áng.
Các loại kê

Cũng loại kê được canh tác phổ biến nhất được đánh dấu *.
Tông Eragrostideae trong phân họ Chloridoideae:
*Eleusine coracana: kê ngón tay
Eragrostis tef: Teff – thường không được coi là một loại kê.
Tông Paniceae trong phân họ Panicoideae:
Chi Panicum :
*Panicum miliaceum: kê Proso (kê châu Âu, kê broomcorn, hay kê trắng)
*Panicum sumatrense: kê nhỏ (còn được gọi là Samalu trong tiếng Telugu và Samai trong tiếng Tamil Nadu)
*Pennisetum glaucum: kê trân châu
*Setaria italica: kê vàng
Chi Digitaria – là loại mùa màng có tầm quan trọng thấp.
Digitaria exilis: được gọi là fonio trắng, kê fonio, hay lúa acha.
Digitaria iburua: fonio đen
Digitaria compacta: Raishan, được canh tác tại Đồi Khasi ở đông bắc Ấn Độ
Digitaria sanguinalis: kê Ba Lan
Chi Echinochloa : những thành viên trong chi này được gọi chung là kê barnyard . Những tên gọi phổ biến khác là Jhangora , hạt Samo hoặc hạt Morio / Mario / Moraiaya .
Echinochloa esculenta: kê barnyard Nhật
Echinochloa frumentacea: kê barnyard Ấn Độ, còn được gọi là kê Sawa, Kodisama tại Andhra Pradesh và Kuthirai vaali tại Tamil Nadu và Bhagar hoặc Varai tại Maharashtra),
Echinochloa stagnina: kê Burgu
Echinochloa crus-galli: kê Cockspur.
Paspalum scrobiculatum: kê Kodo (còn được gọi là Varigalu tại Andhra Pradesh và Varagu tại Tamil Nadu)
Brachiaria deflexa: kê Guinea
Urochloa ramosa: kê đầu nâu (còn được gọi là Korle tại Karnataka)
Tông Andropogoneae trong phân họ Panicoideae:
*Cao lương: thường được coi là một loại ngũ cốc riêng biệt, nhưng đôi khi được gọi là đại kê
Ý dĩ: cũng là một loại kê.
Lịch sử

Truyền thuyết Trung Quốc cho rằng sự thuần hóa cây kê là do Thần Nông, một nhân vật thần thoại của Trung Quốc. Tương tự, kê đã được đề cập trong một số văn bản Yajurveda còn tồn tại lâu đời nhất, có nội dung về kê vàng (priyangava), kê Barnyard (aanava) và kê ngón tay đen (shyaamaka), chỉ ra rằng việc sử dụng kê đã từng rất phổ biến, có niên đại từ năm 4500 TCN, trong thời kỳ đồ đồng giữa của Ấn Độ.[cần dẫn nguồn]
Kê châu Âu hiện được cho là loại kê được thuần hóa đầu tiên từ khoảng 10,300 năm trước đây. Các nhà cổ thực vật học dựa vào dữ liệu tương đối phong phú của các hạt ngũ cốc được tìm thấy trong các địa điểm khảo cổ học, giả thuyết rằng việc trồng các loại cây kê có tỷ lệ lớn hơn lúa trong thời tiền sử, đặc biệt là ở bắc Trung Quốc và Triều Tiên. Kê cũng là phần quan trọng trong khẩu phần ăn thời tiền sử của xã hội Thời đại đồ đá mới của Ấn Độ và Trung Quốc và Mumun của Triều Tiên. Kê Proso (Panicum miliaceum) và kê vàng là những loại cây trồng quan trọng bắt đầu từ thời kỳ đồ đá mới của Trung Quốc. Ví dụ, một số bằng chứng sớm nhất về việc trồng kê ở Trung Quốc được tìm thấy tại Văn hóa Từ Sơn (phía bắc). Tuổi Từ Sơn của hạt khoáng vỏ kê và thành phần phân tử sinh học đã được xác định là khoảng 8300–6700 TCN trong hầm chứa tiền sử cùng với những hiện vật từ các nhà hầm, đồ gốm và công cụ bằng đá liên quan đến việc canh tác kê. Bằng chứng về tuổi Từ Sơn của kê vàng có niên đại từ khoảng năm 6500 TCN. Một cái bát 4000 năm tuổi được bảo tồn nguyên vẹn có chứa mì được làm từ kê vàng và kê broomcorn được tìm thấy tại địa điểm khảo cổ Lajia tại Trung Quốc.
Các nhà cổ thực vật học tìm thấy bằng chứng về việc canh tác kê tại Bán đảo Triều Tiên có niên đại từ Trung thời kỳ đồ gốm Jeulmun (khoảng 3500–2000 TCN). Kê tiếp tục là một phần quan trọng trong nông nghiệp khoảng thời kỳ đồ gốm Mumun (khoảng 1500–300 TCN) tại Triều Tiên. Kê và các loại cây tổ tiên hoang dã của nó, như là cỏ barnyard và cỏ panic, cũng được canh tác tại Nhật Bản trong thời kỳ Jōmon khoảng sau năm 4000 TCN.
Sản xuất

| Sản xuất kê – 2016> Quốc gia | Sản xuất kê – 2016> Năng suất (triệu tấn) |
| --- | --- |
 Ấn Độ:  10,3
 Niger:  3,9
 Trung Quốc:  2,0
 Mali:  1,8
 Nigeria:  1,5
 Burkina Faso:  1,1
Thế giới:  28,4
Nguồn: FAOSTAT của Liên Hợp Quốc
Năm 2016, sản lượng kê toàn cầu là 28,4 triệu tấn, dẫn đầu bởi Ấn Độ với 36% tổng sản lượng thế giới (xem bảng). Niger cũng có sản lượng lớn.
Sản xuất > Thức uống có cồn

Ở Ấn Độ, nhiều thức uống có cồn được sản xuất từ kê. Kê cũng là nguyên liệu chính để làm thức uống chưng cất rakshi.
Sản xuất > Thức ăn

Kê là thực phẩm chính ở một số vùng khô và cận khô trên thế giới, và có mặt trong ẩm thực truyền thống của nhiều quốc gia khác. Tại tây Ấn Độ, bo bo (được gọi là jowar, jola, jonnalu, jwaarie, hoặc jondhahlaa trong tiếng Gujarati, tiếng Kannada, tiếng Telugu, tiếng Hindi và tiếng Marathi lần lượt; mutthaari, kora, hoặc panjappullu trong tiếng Malayalam; hoặc cholam trong tiếng Tamil) được sử dụng phổ biết cùng với bột kê (gọi là jowari tại tây Ấn Độ) trong hàng trăm năm nay để làm món ăn địa phương thiết yếu, món bánh dẹt được lăn bằng tay (rotla trong tiếng Gujarati, bhakri trong tiếng Marathi, hoặc roti trong các ngôn ngữ khác). Nó là loại ngũ cốc được sử dụng phổ biến ở nhiều vùng và bởi người nghèo để dùng làm thực phẩm dưới dạng roti. Các loại kê khác như ragi (kê ngón tay) trong tiếng Karnataka, naachanie trong tiếng Maharashtra, hoặc kezhvaragu trong tiếng Tamil, "ragulu" trong tiếng Telugu, với ragi rotti và Ragi mudde là một món ăn phổ biến tại Karnataka. Ragi, món ăn phổ biến này có màu tối giống lúa mạch đen, nhưng gồ ghề hơn.
Cháo kê là món ăn truyền thống trong ẩm thực Nga, Đức, và Trung Quốc. Tại Nga, nó được ăn ngọt (với sữa và đường được cho vào khi gần nấu xong) hoặc mặn khi hầm với thịt hoặc rau. Tại Trung Quốc, nó không được ăn với đường hay sữa, người ta thường ăn với đỗ, khoai lang, các loại bí. Tại Đức, nó cũng được ăn ngọt, luộc trong nước, thêm táo khi sôi và cho đường khi để nguội.
Tại Việt Nam, kê là thành phần chính trong bánh đa kê, món ăn vặt của người Hà Nội. Kê cũng có thể được nấu chung với đậu xanh làm chè.
Lượng tiêu thụ theo đầu người của kê dùng làm lượng thực cao nhất là ở Tây Phi. Tại vùng Sahel, kê được ước tính là chiếm 35% tổng lượng ngũ cốc tiêu thụ tại Burkina Faso, Tchad và Gambia. Tại Mali và Senegal, kê chiếm khoảng 40% lượng thực phẩm tiêu thụ trên đầu người, còn ở Niger và Namibia nó là hơn 65% (xem mahangu). Các quốc gia châu Phi khác nơi kê là nguồn lượng thực quan trọng bao gồm Ethiopia, Nigeria và Uganda. Cũng là thức ăn quan trọng đối với những người sống tại vùng khô của nhiều nước khác trên thế giới, đặc biệt là tại tây và trung Phi, và các quốc gia bờ biển bắc của Tây Phi. Trong các quốc gia đang phát triển ngoài châu Phi, kê được dùng làm thực phẩm quan trọng tại một số quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ, Myanmar và Triều Tiên.
Lượng tiêu thụ kê giảm đi giữa thập niên 1970 và 2000, cả ở vùng thành thị và nông thôn, vì các quốc gia đang phát triển như Ấn Độ phát triển nhanh và có lượng tiêng thụ các loại ngũ cốc khác tăng đáng kể.
Người bị rối loạn liên quan đến gluten, như bệnh coeliac, [[mẫn cảm với gluten không celiac]] và dị ứng lúa mì, họ cần có chế độ ăn không gluten, có thể thay ngũ cốc chứa gluten trong khẩu phần ăn của họ bằng kê. Tuy nhiên, mặc dù kê không chứa gluten, hạt và bột của nó có thể bị lẫn những ngũ cốc chứa gluten.
Dinh dưỡng

Mỗi 100 gam kê cung cấp 378 ca-lo, kê còn giàu protein (lớn hơn hoặc bằng 20% giá trị dinh dưỡng hàng ngày, DV), chất xơ, một số loại vitamin B và các khoáng chất, đặc biệt là mangan chiến tới 76% DV (bảng dinh dưỡng Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ). Kê sống gồm có 9% nước, 73% Cacbohydrat, 4% chất béo và 11% protein (xem bảng).
Dinh dưỡng > So sánh với một số thực phẩm thiết yếu khác

Bảng sau cho thấy hàm lượng dinh dưỡng của kê so với một số thực phẩm thiết yếu khác ở dạng sống. Tuy nhiên dạng sống không ăn và tiêu hóa được. Chúng phải được nấu chín trước khi con người có thể tiêu thụ. Khi đã được xử lý hoặc nấu hàm lượng chất dinh dưỡng của những hạt này sẽ rất khác so với dạng sống như trong bảng này. Lượng chất dinh dưỡng còn lại sau khi nấu phụ thuộc vào phương pháp nấu.
| Thành phần  (trên 100 g, hạt sống) | Sắn | Lúa mì | Gạo | Ngô | Kê  Sorghum | Kê  Proso | Kê  Kodo  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| nước (g) | 60 | 13,1 | 12 | 76 | 9,2 | 8,7 |   |
| năng lượng (kJ) | 667 | 1368 | 1527 | 360 | 1418 | 1582 | 1462   |
| protein (g) | 1,4 | 12,6 | 7 | 3 | 11,3 | 11 | 9,94   |
| chất béo (g) | 0,3 | 1,5 | 1 | 1 | 3,3 | 4,2 | 3,03   |
| carbohydrat (g) | 38 | 71,2 | 79 | 19 | 75 | 73 | 63,82   |
| xơ (g) | 1,8 | 1,2 | 1 | 3 | 6,3 | 8,5 | 8,2   |
| đường (g) | 1,7 | 0,4 | >0,1 | 3 | 1,9 |  |   |
| sắt (mg) | 0,27 | 3,2 | 0,8 | 0,5 | 4,4 | 3 | 3,17   |
| mangan (mg) | 0,4 | 3,9 | 1,1 | 0,2 | <0,1 | 1,6 |   |
| calci (mg) | 16 | 29 | 28 | 2 | 28 | 8 | 32,33   |
| magnesi (mg) | 21 | 126 | 25 | 37 | <120 | 114 |   |
| phốt pha (mg) | 27 | 288 | 115 | 89 | 287 | 285 | 300   |
| kalo (mg) | 271 | 363 | 115 | 270 | 350 | 195 |   |
| kẽm (mg) | 0,3 | 2,6 | 1,1 | 0,5 | <1 | 1,7 | 32,7   |
| axít pantothenic (mg) | 0,1 | 0,9 | 1,0 | 0,7 | <0,9 | 0,8 |   |
| vitB6 (mg) | 0,1 | 0,3 | 0,2 | 0,1 | <0,3 | 0,4 |   |
| folate (µg) | 27 | 38 | 8 | 42 | <25 | 85 |   |
| thiamin (mg) | 0,1 | 0,38 | 0,1 | 0,2 | 0,2 | 0,4 | 0,15   |
| riboflavin (mg) | <0,1 | 0,1 | >0,1 | 0,1 | 0,1 | 0,3 | 2,0   |
| niacin (mg) | 0,9 | 5,5 | 1,6 | 1,8 | 2,9 |  | 0,09   |
| Loại / chất dinh dưỡng | Protein (g) | Xơ (g) | Khoáng chất (g) | Sắt (mg) | Calci (mg) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kê trân châu | 10,6 | 1,3 | 2,3 | 16,9 | 38 |
| Kê ngón tay | 7,3 | 3,6 | 2,7 | 3,9 | 344 |
| Kê vàng | 12,3 | 8 | 3,3 | 2,8 | 31 |
| Kê Proso | 12,5 | 2,2 | 1,9 | 0,8 | 14 |
| Kê Kodo | 8,3 | 9 | 2,6 | 0,5 | 27 |
| Kê nhỏ | 7,7 | 7,6 | 1,5 | 9,3 | 17 |
| Kê Barnyard | 11,2 | 10,1 | 4,4 | 15,2 | 11 |
| Gạo | 6,8 | 0,2 | 0,6 | 0,7 | 10 |
| Lúa mì | 11,8 | 1,2 | 1,5 | 5,3 | 41 |
Kê trân châu
Tongba, một loại thức uống có cồn làm từ kê ở vùng núi viễn đông của Nepal và Sikkim, Ấn Độ
Bánh đa kê, một món ăn vặt tại Hà Nội