stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tục thờ cá Ông
Lịch sử > Việt Nam

Tục thờ cá Ông có ở vùng duyên hải miền Trung và miền Nam Việt Nam từ Thanh Hóa đến toàn bộ các tỉnh ven biển miền Nam. Đây là tín ngưỡng của cư dân vùng biển, hay còn gọi là vạn chài. Cá Ông ở đây là những con cá voi mà theo ngư dân chính là thần Nam Hải, triều đình sắc phong là Nhân ngư hay Đức ngư. Ngư dân thường phối thờ Cá Ông cùng các vị thần khác đã giúp đỡ và phù hộ cho ngư dân no ấm như: Ngũ Hành Nương Nương, Hữu Lý Ngư, Tả Lý Lịch, v.v.
Tục thờ Cá Ông xuất nguồn từ tục thờ Cá Ông của người Chăm với tục thờ tín ngưỡng thờ thần Poriak hay Po Riyak là thần Biển hay thần Sóng biển. Tuy nhiên, trải qua sự bản địa hóa, tục thờ cá Ông trở thành tín ngưỡng của người Việt và cả người Hoa, cụ thể là cùng với quá trình Nam tiến của văn hóa Việt, cùng với hoạt động hải thương Hoa kiều, tín ngưỡng này dần được tích hợp một số tín ngưỡng khác như tín ngưỡng thờ Long Vương, Hà Bá, Cá Ông. Kết quả này cho thấy, Thủy Long là một biểu tượng đa dân tộc, được tạo nên trong quá trình giao lưu và hòa kết văn hóa. Các nhà nghiên cứu cho rằng tục thờ thần Sóng biển của người Chăm chính là nguồn gốc của tục thờ cá Ông (cá Voi) của cư dân người Việt sống dọc ven biển miền Trung Việt nam còn được gọi là Ông Nam Hải. Các làng chài miền Trung hầu như đều có lăng thờ thần Nam Hải và có tục cúng nghinh Ông hàng năm hoặc 3 năm một lần cùng những tục khác liên quan. Họ cho rằng thần Nam Hải hiện thân cá Voi để cứu nhân độ thế, cứu giúp ngư dân trên biển khi có sóng to gió lớn, vượt qua tai nạn. Đối với người Việt và người Hoa, Cá Ông chính là mảnh pháp y (áo choàng sau) của Quan Thế Âm (hay Nam Hải Bồ tát) quăng xuống biển để cứu giúp cư dân vùng biển trong cơn giông tố giữa biển, trong các chùa chiền ở miền Nam còn tạc tược Quan Thế Âm cưỡi trên con cá rồng.
Đặc điểm tục thờ cá Ông ở Việt Nam

Theo lệ thì dân chài ai phát hiện được cá voi mắc cạn, tục gọi là "ông luỵ bờ" thì có bổn phận chôn cất và để tang Ông như để tang chính cha mẹ mình. Xác cá được đem tắm bằng rượu rồi liệm bằng vải đỏ. Dân làng còn lấy giấy đỏ đắp vào miệng cá thấm lấy nước dãi, xong đem phơi khô rồi đốt thành tro để chữa bệnh suyễn. Xác cá được mai táng trong đụn cát gần biển. Người phát hiện ra cá voi mắc cạn thì được nhân dân tôn sùng và dưới triều Nhà Nguyễn còn được miễn sưu dịch 3 năm.
Hàng năm dân làng chọn ngày Ông đã luỵ bờ (ngày cá Ông dạt vào bờ) làm lễ cúng giỗ theo nghi thức Nghinh Ông. Người địa phương có câu: "Thấy ông vào làng như vàng vào tủ" vì theo tín ngưỡng này, Cá Ông luỵ vào làng nào, làng đó muôn đời ấm no, tai qua nạn khỏi. Ba bốn năm sau khi chôn thì dân làng phải cải táng, thường làm vào mùa xuân sang hè rồi đem cốt cho nhập lăng và tế chung. Đối với xương cá Ông to lớn thì dân làng sẽ chờ đủ 3 năm cho xương cốt rã ra rồi mới đem vào hòm để đưa về làng thờ. Với trường hợp cá nhỏ, người ta sẽ cho trực tiếp vào hòm và đem về thờ. Khi tế cá thì dân làng cũng cúng các vong hồn ngư dân chết ngoài biển. Tế xong thì có các mục mua vui như hát "chèo ghe", đua thuyền thúng, kéo co, hát tuồng cùng các trò khác. Điển hình là lễ Cầu Ngư, hay còn gọi lễ tế cá Ông, ở làng Mân Thái thuộc Đà Nẵng. Hằng năm làng tổ chức tế vào Tháng Ba âm lịch. Ba năm thì có đại tế một lần. Ở Bến Tre thì gọi lễ Nghinh Ông, tế vào Tháng Sáu. Ngoài ra khi dân chài ra khơi họ cũng thường thắp nhang vái Ông phù trợ.
Đặc điểm tục thờ cá Ông ở Việt Nam > Lý giải

Việc Cá Ông liên tục cứu giúp ngư dân miền biển lúc giông to gió lớn đã khiến cho tục thờ Cá Ông đã trở thành một nét văn hóa của Việt Nam. Tuy nhiên khoa học cũng kiểm chứng được một phần vì khi giông tố nổi lên thì cá voi cũng bị sóng biển đẩy vào bờ và dễ bị mắc cạn. Cá voi theo thuyền để tìm vật cọ xát cho con cá ép trên thân mình rớt ra khỏi sóng biển. Vì hiện tượng song hành này ngư dân cho là cá "giúp" dân chài.
Bộ cốt cá voi trong dinh Vạn Thủy Tú ở thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, Việt Nam. Hiện nay, đây là bộ cốt cá voi lớn nhất Việt Nam và cả vùng Đông Nam Á vẫn còn nguyên vẹn (dài 22m, nặng 65 tấn).
Xương cá voi bên trong Đình Thần Thắng Tam tại Vũng Tàu.
Murraya kwangsiensis

| Murraya kwangsiensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Murraya
Loài (species): M. kwangsiensis
Danh pháp hai phần
Murraya kwangsiensis (C.C. Huang) C.C. Huang, 1978 
Murraya kwangsiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (C.C. Huang) C.C. Huang mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Murraya kwangsiensis”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Trevor Jacobs

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Trevor Frederick Jacobs
Ngày sinh:  (1946-11-28)28 tháng 11 năm 1946
Nơi sinh:  Bristol, Anh
Ngày mất:  18 tháng 1 năm 2014(2014-01-18) (67 tuổi)
Vị trí:  Hậu vệ phải
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1965-1972 |  Bristol City |  130+1 |  (3) |
| 1972 |  → Plymouth Argyle (mượn) |  4 |  (0) |
| 1973-1976 |  Bristol Rovers |  82 |  (3) |
|  |  Bideford |   |   |
|  |  Paulton Rovers |   |   |
|  |  Clevedon Town |   |   |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Trevor Frederick Jacobs (28 tháng 11 năm 1946 - 18 tháng 1 năm 2014) là một cầu thủ bóng đá người Anh thi đấu ở vị trí hậu vệ phải. Ông có hơn 210 lần ra sân ở Football League trong những năm sau Thế chiến thứ II.
Sự nghiệp

Trevor Jacobs thi đấu bóng đá trẻ với Bristol City. Fred Ford kí hợp đồng với Jacobs vào tháng 7 năm 1965 từ vị trí học việc cho Bristol City.
Danh hiệu

Á quân Football League Third Division: 1973-74
Bolbitis opaca

| Bolbitis opaca> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Bolbitis
Loài (species): B. opaca
Danh pháp hai phần
Bolbitis opaca Ching in C.Chr., 1934 
Bolbitis opaca là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Ching in C.Chr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bolbitis opaca”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Sympistis dinalda

| Sympistis dinalda> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Phân họ (subfamilia): Cuculliinae
Chi (genus): Sympistis
Loài (species): S. dinalda
Danh pháp hai phần
Sympistis dinalda Smith, 1908 
Danh pháp đồng nghĩa
 Homohadena infixa dinalda  Homohadena retroversa, Morrison, 1874 
Sympistis dinalda là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Chúng được tìm thấy ở Canada. Trước đây, loài này được đặt tên là Homohadena infixa dinalda, một phân loài của Homohadena infixa nhưng sau này đã được đặt thành một loài thuộc chi Sympistis vào năm 2008.
Sải cánh của con trưởng thành dài 30–35 mm.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Feuilleea borneensis

| Feuilleea borneensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Cucurbitales
Họ (familia): Cucurbitaceae
Chi (genus): Feuilleea
Loài (species): F. borneensis
Danh pháp hai phần
Feuilleea borneensis (Benth.) Kuntze, 1891 
Feuilleea borneensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cucurbitaceae. Loài này được (Benth.) Kuntze mô tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Feuilleea borneensis”. Truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2013.
Pamburus missionis

| Pamburus missionis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Pamburus
Loài (species): P. missionis
Danh pháp hai phần
Pamburus missionis (Wight) Swingle, 1916 
Pamburus missionis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Wight) Swingle mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pamburus missionis”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Lee Jung-shin

| Lee Jung Shin |
| --- | --- |
Lee Jung Shin vào năm 2020
Sinh: 15 tháng 9, 1991 (33 tuổi) Ilsan, Hàn Quốc
Nghề nghiệp:  Bassist  ca sĩ  rapper  diễn viên 
Năm hoạt động: 2009–nay
Sự nghiệp âm nhạc
Thể loại:  Rock  pop  R&B 
Nhạc cụ: Bass
Hãng đĩa: FNC Entertainment
Hợp tác với: CNBLUE
Website: fncent.com
 

Tên tiếng Triều Tiên
Hangul: 이정신
Hanja: 李正信
Romaja quốc ngữ: I Jeong-sin
McCune–Reischauer: I Chŏng-sin
 
Lee Jung Shin (Tiếng Hàn: 이정신, sinh ngày 15 tháng 9 năm 1991) là nam nhạc sĩ, ca sĩ, rapper và diễn viên Hàn Quốc. Anh là tay bass của ban nhạc rock Hàn Quốc CNBLUE, ra mắt vào tháng 1 năm 2010 tại Hàn Quốc.
Cuộc đời và sự nghiệp

Lee Jung Shin sinh ngày 15 tháng 9 năm 1991  tại Seoul. Gia đình anh bao gồm cha mẹ và anh trai. Gia đình anh sống ở Ilsan, và anh đã tốt nghiệp trường trung học Jung Bal ở Ilsan. Shin được đào tạo dưới sự chỉ đạo của FNC Entertainment vào năm 2009, và vào tháng 9 năm đó đã tham gia vào CNBLUE với tư cách là một tay bass, thay thế cho Kwon Kwang-jin rời khỏi ban nhạc ngay sau khi ra mắt. Bên cạnh việc trở thành tay bass của ban nhạc, anh còn là một rapper và một ca sĩ dự bị. Shin là thành viên trẻ nhất của CNBLUE cũng như người có chiều cao nhất với 187 cm.
Danh sách phim > Phim truyền hình

| Năm | Tên phim | Tên tiếng Hàn | Kênh phát sóng | Vai diễn | Ghi chú | Tham khảo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Seo young,my daughter | 내 딸 서영이 | KBS2 | Kang Sung-jae | Vai phụ |  |
| 2022 | Sao băng (Sh**ting Star) | 별똥별 | tvN | Do Soo-hyuk | Vai phụ |  |
Bolbitis parva

| Bolbitis parva> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Bolbitis
Loài (species): B. parva
Danh pháp hai phần
Bolbitis parva Ching in C.Chr., 1934 
Bolbitis parva là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Ching in C.Chr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bolbitis parva”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Vườn quốc gia U Minh Thượng

| Vườn quốc gia U Minh Thượng |
| --- | --- |
IUCN II (Vườn quốc gia)

Vị trí tại Việt Nam
Vị trí: miền Nam Việt Nam
Thành phố gần nhất: Rạch GiáNearest city: Rạch Giá
Tọa độ: 9°35′0″B 105°5′0″Đ﻿ / ﻿9,58333°B 105,08333°Đ﻿ / 9.58333; 105.08333
Diện tích: 80,53 km²
Thành lập: 14/1/2002 Thành lập: 14/1/2002
Cơ quan quản lý: UBND tỉnh Kiên Giang
Vườn quốc gia U Minh Thượng là một vườn quốc gia của Việt Nam, được nâng cấp từ khu bảo tồn thiên nhiên U Minh Thượng lên thành vườn quốc gia theo Quyết định số 11/2002/QĐ-TTG ngày 14 tháng 1 năm 2002 của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Vị trí địa lý

Tọa độ: Từ 9°31 đến 9°39' vĩ bắc và từ 105°03' đến 105°07' kinh độ đông.
Sông Trẹm chia U Minh thành hai vùng thượng và hạ. U Minh Hạ thuộc tỉnh Cà Mau, U Minh Thượng thuộc tỉnh Kiên Giang.
Rừng U Minh (U Minh Thượng và U Minh Hạ) là kiểu rừng rất đặc thù, được xếp hạng độc đáo và quý hiếm trên thế giới.
Do nhiều nguyên nhân tác động, rừng tập trung ở U Minh Thượng nhiều hơn và loại rừng nguyên sinh chiếm phần lớn ở đây. Rừng U Minh Thượng được công nhận là vườn quốc gia vào tháng 1 năm 2002, với diện tích 8.053 hécta. Rừng nằm trong địa giới huyện U Minh Thượng thuộc tỉnh Kiên Giang, thuộc vùng bán đảo Cà Mau.
Vườn quốc gia U Minh Thượng nằm trong địa giới của huyện U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang; có tọa độ địa lý là: Từ 9°31’ đến 9°39’ vĩ Bắc và từ 105°03’ đến 105°07’ kinh độ Đông.
Tiền thân của rừng U Minh Thượng là rừng úng phèn U Minh, vốn được người bản địa đặt tên từ lâu đời là "Hồ rừng", hình thành tập trung ở phía Tây bán đảo Cà Mau, tiếp giáp với dải rừng ngập mặn ven biển vịnh Thái Lan, trên địa bàn hai tỉnh Cà Mau và Kiên Giang. Diện tích rừng vào những năm trước 1950 là khoảng 400.000 ha, đến năm 1970 còn gần 200.000 ha và ở thời điểm 1990 còn khoảng 100.000 ha. U Minh là kiểu rừng đặc thù được xếp vào loại quý hiếm trên thế giới.
Thời chiến tranh, chính quyền Việt Nam Cộng Hoà chia rừng U Minh thành hai khu vực: phần phía trên gọi là U Minh Thượng thuộc tỉnh Kiên Giang; phần dưới gọi là U Minh Hạ, thuộc tỉnh Cà Mau; hai cánh rừng ngăn cách với nhau bởi dòng sông Trẹm. Do nhiều nguyên nhân tác động diễn biến, rừng tập trung ở U Minh Thượng nhiều hơn và loại rừng nguyên sinh chiếm phần lớn ở đây, rất xứng đáng là một vườn quốc gia với giá trị độc nhất về kiểu rừng úng phèn của Việt Nam và của thế giới.
Số liệu điều tra kiểm kê rừng năm 1995 cho biết rừng có giá trị bảo tồn thiên nhiên ở U Minh Hạ thuộc tỉnh Cà Mau là 4.200 ha (tập trung ở khu vực Vồ Dơi), và Khu bảo tồn thiên nhiên U Minh Thượng thuộc tỉnh Kiên Giang có diện tích rừng là 8.053 ha. Ngày 14 tháng 1 năm 2002, Chính phủ Việt Nam ra Quyết định số 11/2002/QĐ-TTg chuyển Khu bảo tồn thiên nhiên U Minh Thượng thành Vườn quốc gia U Minh Thượng. Diện tích của rừng Quốc gia U Minh Thượng theo quyết định số 11/2002/QĐ - TTg ngày 14 tháng 1 năm 2002 của Thủ tướng chính phủ là 21.107 ha trong đó: Vùng lõi - 8.038 ha và Vùng đệm 13.069 ha. Vùng đệm của rừng có khá nhiều hộ dân sinh sống, làm ruộng, trồng rẫy, nhận khoán trồng và giữ rừng cho nhà nước.
Ngày nay, vườn quốc gia U Minh Thượng đang được đầu tư, phục vụ cho việc nghiên cứu, bảo tồn các nguồn giống, gen sinh học quý hiếm, đồng thời đã và đang thực hiện dự án phát triển du lịch sinh thái và truyền thống. Đến U Minh Thượng, du khách sẽ được tận hưởng không khí trong lành cùng với không gian khoáng đãng, tha hồ nhìn ngắm chim muông, thú rừng, và các loài động thực vật. Nhiều địa chỉ để các bạn tham quan như mảng chim, mảng dơi quạ, tràm nguyên sinh, quần thể heo rừng, rái cá, kỳ đà, và đặc biệt là khu giải trí câu cá Hồ Hoa Mai...
Chức năng

Bảo tồn mẫu chuẩn hệ sinh thái rừng tràm úng phèn trên đất than bùn, một vùng ngập nước quan trọng của hạ lưu sông Cửu Long.
Bảo tồn đa dạng sinh học của hệ sinh thái rừng ngập nước, đặc biệt 8 loài chim nước quan trọng và các loài động vật quý hiếm.
Góp phần bảo tồn và tôn tạo di tích lịch sử cấp quốc gia về chiến khu cách mạng U Minh Thượng trong thời kỳ chống Pháp và chống Mỹ.
Góp phần cân bằng sinh thái, tăng độ che phủ của rừng, đảm bảo an ninh môi trường và sự phát triển bền vững của đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời phát huy giá trị của hệ sinh thái rừng tràm phục vụ nghiên cứu khoa học và tham quan, du lịch sinh thái.
Đa dạng sinh học

U Minh Thượng là nơi sinh sống của một số động vật hoang dã vùng rừng ngập như sóc mun (Callosciurus finlaysoni), cầy vòi đốm (Paradoxurus hermaphroditus), Viverra zibetha, Viverra megaspila và trút Java (Manis javanica)Trong số đó có nhiều loài quý hiếm, đặc trưng và nguy cấp đang được bảo vệ, tiêu biểu nhất phải kể đến: cầy vòi đốm, dơi ngựa lớn, mèo cá, ếch giun, già đãy nhỏ, kỳ đà vân, lợn rừng, rái cá lông mũi, trăn gấm, têtê Java.
Chú thích

↑  Sterling, Eleanor, et al. Vietnam A Natural History. New Haven, CT: Nhà in Đại học Yale, trang 311-2.
Thúy Vũ

Thúy Vũ là người dẫn chương trình và là phóng viên của truyền hình Mỹ, hiện đang cộng tác với kênh số 5 của hãng truyền hình CBS và từng đoạt giải thưởng Emmy của truyền hình Mỹ.
Thúy Vũ sinh ra ở Việt Nam và qua Hoa Kỳ định cư từ năm 1975. Cô tốt nghiệp với tấm bằng Danh dự khoa Hùng biện của Đại học U.C. Berkeley.
Năm 2005, cô gia nhập hệ thống phát thanh- truyền hình khổng lồ CBS. Trước đó cô đã từng làm việc tại các Đài KQED-FM, NPR, KPIX, KTVU-TV. Năm 2007, cô được trao tặng giải thưởng Emmy (mục "Best Newscast", chương trình tin tức hay nhất) và giải thưởng của Associated Press (mục "Best Anchor Team", đội phát thanh hay nhất) cho chương trình tường thuật trực tiếp một tai nạn tại Sở thú San Francisco. Sau đó, cô lại một lần nữa được giải Emmy cho chương trình kỷ niệm 30 năm chiến dịch Babylift  Lưu trữ 2010-01-02 tại Wayback Machine.
Đến nay, phóng viên Thúy Vũ đã giành được nhiều giải thưởng trong ngành Phát thanh và Truyền hình Mỹ, như giải Tác phẩm Nghiêm túc hay nhất (Best Serious Feature award) của Hiệp hội Báo chí Phát thanh và Truyền hình Mỹ (Associated Press Television and Radio Association); giải thưởng Nữ Phóng viên Mỹ xuất sắc nhất trong Ngành Phát thanh- Truyền hình (Best Reporter award from American Women in Radio and Television). Cô đã được trao tặng 2 giải thưởng Quốc gia của Hiệp hội nhà báo Người Mỹ gốc châu Á (Asian American Journalists Association), và giải thưởng Danh dự của Hiệp hội Giám đốc Tin tức các đài Phát thanh công chúng Mỹ (Public Radio News Directors Association).
Năm 2004, cô đã được độc giả của báo AsianWeek bầu chọn là phát thanh viên được yêu thích nhất. Tạp chí Focus của San Francisco (giờ đổi tên thành tạp chí San Francisco) đã bình chọn cô là một trong số những người tài năng nhất dưới 40 tuổi của vùng vịnh San Francisco.
Joseph Lister

| The Right Honourable The Lord Lister OM PC PRS |
| --- | --- |
Lister năm 1902

Chủ tịch Hội Hoàng gia Luân Đôn thứ 37
Nhiệm kỳ 1895–1900
Tiền nhiệm: The Lord Kelvin
Kế nhiệm: Sir William Huggins
 
Thông tin cá nhân
Sinh: (1827-04-05)5 tháng 4 năm 1827 Upton House, West Ham, Anh
Mất: 10 tháng 2 năm 1912(1912-02-10) (84 tuổi) Walmer, Kent, Anh
Nơi an nghỉ: Nghĩa trang Hampstead, Luân Đôn
Phối ngẫu: Agnes Syme (cưới 1856⁠–⁠mất1893)
Cha mẹ: Joseph Jackson Lister Isabella Harris
Chữ ký: 

Học vị: University College London
Nổi tiếng vì: Kỹ thuật vô trùng trong phẫu thuật
Giải thưởng: Royal Medal (1880) Cameron Prize for Therapeutics of the University of Edinburgh (1890) Albert Medal (1894) Huy chương Copley (1902)
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Y khoa
Nơi công tác: Đại học Edinburgh Đại học Glasgow King's College London
Ảnh hưởng bởi: William Sharpey Wharton Jones John Hunter Louis Pasteur
 
 
Joseph Lister, Nam tước Lister thứ nhất, OM, FRS (5 tháng 4 năm 1827 - 10 tháng 2 năm 1912) là một bác sĩ phẫu thuật người Anh. Ông đã đề xuất ý tưởng về giải phẫu vô trùng tại Bệnh viện hoàng gia Glasgow. Lister đã giới thiệu thành công chất carbolic acid (phenol) để khử trùng các dụng cụ giải phẫu và làm sạch vết thương.
Thời trẻ

Lister xuất thân từ một gia đình Quaker giàu có ở Upton, Essex, một con trai của Joseph Jackson Lister, người tiên phong về kính hiển vi hai kính.
Ở các trường học Quaker, cậu đã học và thông thạo tiếng Pháp và tiếng Đức, là các ngôn ngữ hàng đầu về nghiên cứu y học. Lúc Lister còn tuổi thiếu niên, cậu theo học Grove House School Tottenham, nghiên cứu toán học, khoa học tự nhiên, và ngôn ngữ. Lister đã theo học Đại học London, một trong những chỉ là một tổ chức được mở cho những người Quaker tại thời điểm đó. Ông ban đầu nghiên cứu nghệ thuật, nhưng tốt nghiệp hạng ưu Cử nhân Y khoa và nhập học trường Cao đẳng Y khoa Hoàng ngành phẫu thuật ở tuổi 26. Năm 1854, Lister đã trở thành trợ lý đầu tiên và người bạn của bác sĩ phẫu thuật James Syme tại Đại học Edinburgh, Bệnh xã Hoàng gia Edinburgh ở Scotland. Năm 1867, Lister đã phát hiện ra việc sử dụng acid carbolic như một chất khử trùng, và nó trở thành chất khử trùng đầu tiên được sử dụng rộng rãi trong phẫu thuật. Sau đó, ông rời Quaker, gia nhập Giáo hội Episcopal Scotland, và cuối cùng kết hôn với con gái Agnes Syme. Trong tuần trăng mật của họ, họ đã trải qua 3 tháng đến thăm các viện y tế hàng đầu (các bệnh viện và trường đại học) ở Pháp và Đức. Bởi thời gian này, Agnes đã say mê nghiên cứu y học, và được các đồg nghiệp của Lister của đối tác trong phòng thí nghiệm trong thời gian còn lại của cuộc đời mình.
Xã Roscoe, Quận Goodhue, Minnesota

| Xã Roscoe Roscoe Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí quận Goodhue trong tiểu bang Minnesota ở Hoa Kỷ
Xã Roscoe
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Minnesota
Quận: Quận Goodhue
Đặt tên theo: Roscoe 
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 732
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Roscoe (tiếng Anh: Roscoe Township) là một xã thuộc quận Goodhue, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 732 người.
Homs

| Homs حمص |
| --- | --- |

HomsLocation in Syria
Quốc gia:  Syria
Tỉnh: Homs
Huyện: Homs
Nahiyah: Homs
Có người định cư: 2000 TCN
Diện tích
 • Thành phố: 48 km2 (19 mi2)
 • Đô thị: 76 km2 (29 mi2)
 • Vùng đô thị: 104 km2 (40 mi2)
Độ cao: 501 m (1,644 ft)
Dân số (2016)
 • Thành phố: 200.000
Múi giờ: UTC+2
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã điện thoại: 031
Thành phố kết nghĩa: Kayseri, Yazd, Belo Horizonte, Aksaray
Homs (tiếng Ả Rập: حمص / ALA-LC: Ḥimṣ), ở Syria thời kỳ tiền Hồi giáo có tên Emesa (tiếng Hy Lạp cổ đại: Ἔμεσα Emesa), là một thành phố ở miền tây Syria và là thủ phủ của tỉnh Homs. Thành phố nằm ở độ cao 501 mét (1.644 ft) trên mực nước biển và cách Damascus 162 kilômét (101 mi) về phía bắc.
Pleiospermium longisepalum

| Pleiospermium longisepalum> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Pleiospermium
Loài (species): P. longisepalum
Danh pháp hai phần
Pleiospermium longisepalum Swingle 
Pleiospermium longisepalum là một loài thực vật thuộc họ Rutaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.
Grosseto (tỉnh)

| Grosseto |
| --- | --- |
—  Tỉnh  —
Tỉnh Grosseto
 

  Hiệu kỳ
 Bản đồ với vị trí tỉnh Grosseto ở Ý
Grosseto
Quốc gia:  Ý
Vùng: Tuscany
Tỉnh lỵ: Grosseto
Chính quyền
 • Tỉnh trưởng: Lio Scheggi
Diện tích
 • Tổng cộng: 4,504 km2 (1,739 mi2)
Dân số 
 • Tổng cộng: 210,876
 • Mật độ: 47/km2 (120/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
Mã bưu chính: 58100, 58010–58055
Mã điện thoại: 0564, 0566
Mã ISO 3166: IT-GR
Đơn vị hành chính: 28
Biển số xe: GR
ISTAT: 053
Grosseto (Tiếng Ý: Provincia di Grosseto) là một tỉnh ở vùng Tuscany củaÝ. Tỉnh lỵ là thành phố Grosseto.
Tỉnh này có diện tích 4.504 km², tổng dân số là 211.086 người (2001). Có 28 đô thị (danh từ số ít tiếng Ý:comune) ở trong tỉnh này  Lưu trữ 2007-08-07 tại Wayback Machine.
Đến thời điểm tháng 6 năm 2005, các đô thị chính xếp theo dân số là:
| Đô thị | Dân số |
| --- | --- |
Grosseto: 75.772
Follonica: 21.494
Orbetello: 14.905
Monte Argentario: 12.952
Roccastrada: 9.314
Massa Marittima: 8.798
Gavorrano: 8.561
Castiglione della Pescaia: 7.409
Manciano: 7.213

Công viên tự nhiên Maremma nằm ở trong tỉnh này .
Ô nhiễm nước

Nước thải chưa được xử lý và rác thải công nghiệp chảy từ México vào Hoa Kỳ theo sông Mới chảy từ Mexicali, Baja California đến Calexico, California.
Ô nhiễm nước là hiện tượng các vùng nước như sông, hồ, biển, nước ngầm... bị các hoạt động của môi trường tự nhiên và con người làm nhiễm các chất độc hại như chất có trong thuốc bảo vệ thực vật, chất thải công nghiệp chưa được xử lý,... tất cả có thể gây hại cho con người và cuộc sống các sinh vật trong tự nhiên.