Truyền kỳ mạn lục
Giới thiệu sơ lược

Tác phẩm gồm 20 truyện, viết bằng chữ Hán, theo thể loại truyền kì, xen lẫn biền văn (văn có đối) và thơ ca, cuối mỗi truyện có lời bình của tác giả hoặc của một người có cùng quan điểm của tác giả. 
Hầu hết các truyện xảy ra ở đời Lý, đời Trần, đời Hồ hoặc đời Lê sơ từ Nghệ An trở ra Bắc.
Lấy tên sách là Truyền kỳ mạn lục, hình như Nguyễn Dữ muốn thể hiện thái độ khiêm tốn của một người chỉ ghi chép truyện cũ. 
Tuy nhiên, cũng theo Bùi Duy Tân, căn cứ vào tính chất của các truyện thì thấy Truyền kỳ mạn lục không phải là một công trình sưu tập như Lĩnh Nam trích quái, Thiên Nam vân lục... mà là một sáng tác văn học với ý nghĩa đầy đủ của từ này. Đó là một tập truyện phóng tác, đánh dấu bước phát triển quan trọng của thể loại tự sự hình tượng trong văn học chữ Hán.
Giới thiệu sơ lược nội dung, PGS. TS. Trần Thị Băng Thanh viết:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Thông qua các nhân vật thần tiên, ma quái, tinh loài vật, cây cỏ..., tác phẩm muốn gửi gắm ý tưởng phê phán nền chính sự rối loạn, không còn kỷ cương trật tự, vua chúa hôn ám, bề tôi thoán đoạt, bọn gian hiểm nịnh hót đầy triều đình; những kẻ quan cao chức trọng thả sức vơ vét của cải, sách nhiễu dân lành, thậm chí đến chiếm đoạt vợ người, bức hại chồng người. Trong một xã hội rối ren như thế, nhiều tệ nạn thế tất sẽ nảy sinh. Cờ bạc, trộm cắp, tật dịch, ma quỷ hoành hành, đến Hộ pháp, Long thần cũng trở thành yêu quái, sư sãi, học trò, thương nhân, nhiều kẻ đắm chìm trong dục vọng  Kết quả là người dân lương thiện, đặc biệt là phụ nữ phải chịu nhiều đau khổ. Nguyễn Dư dành nhiều ưu ái cho những nhân vật này. Dưới ngòi bút của ông họ đều là những thiếu phụ xinh đẹp, chuyên nhất, tảo tần, giàu lòng vị tha nhưng luôn luôn phải chịu số phận bi thảm. Đến cả loại nhân vật "phản diện" như nàng Hàn Than (Đào thị nghiệp oan ký), nàng Nhị Khanh (Mộc miên phụ truyện), các hồn hoa (Tây viên kỳ ngộ ký) và "yêu quái ở Xương Giang" cũng đều vì số phận đưa đẩy, đều vì "nghiệp oan" mà đến nỗi trở thành ma quỷ. Họ đáng bị trách phạt nhưng cũng đáng thương. Dường như Nguyễn Dư không tìm được lối thoát trên con đường hành đạo, ông quay về cuộc sống ẩn dật, đôi lúc thả hồn mơ màng cõi tiên, song cơ bản ông vẫn gắn bó với cõi đời. Ông trân trọng và ca ngợi những nhân cách thanh cao, cứng cỏi, những anh hùng cứu nước, giúp dân không kể họ ở địa vị cao hay thấp. Trong Truyền kỳ mạn lục, có truyện vạch trần chế độ chính trị đen tối, hủ bại, đả kích hôn quân bạo chúa, tham quan lại nhũng, đồi phong bại tục, có truyện nói đến quyền sống của con người như tình yêu trai gái, hạnh phúc lứa đôi, tình nghĩa vợ chồng, có truyện thể hiện đời sống và lý tưởng của sĩ phu ẩn dật... | ” |
Mở đầu tác phẩm là lời tựa của Hà Thiện Hán và Nguyễn Lập Phu. 20 truyện trong Truyền kỳ mạn lục bao gồm:
"Câu chuyện ở đền Hạng vương" (Hạng vương từ ký)
"Chuyện người nghĩa phụ ở Khoái Châu" (Khoái Châu nghĩa phụ truyện)
"Chuyện cây gạo" (Mộc miên thụ truyện)
"Chuyện gã trà đồng giáng sinh" (Trà đồng giáng đản lục)
"Chuyện kỳ ngộ ở trại Tây" (Tây viên kỳ ngộ ký)
"Chuyện đối tụng ở Long cung" (Long đình đối tụng lục)
"Chuyện nghiệp oan của Đào Thị" (Đào Thị nghiệp oan ký)
"Chuyện chức phán sự đền Tản Viên" (Tản Viên từ phán sự lục)
"Chuyện Từ Thức lấy vợ tiên" (Từ Thức tiên hôn lục)
"Chuyện Phạm Tử Hư lên chơi thiên tào" (Phạm Tử Hư du thiên tào lục)
"Chuyện yêu quái ở Xương Giang" (Xương Giang yêu quái lục)
"Chuyện đối đáp của người tiều phu ở núi Na" (Na sơn tiều đối lục 那山樵對錄)
"Chuyện cái chùa hoang ở huyện Đông Triều" (Đông Triều phế tự lục)
"Chuyện nàng Thúy Tiêu" (Thúy Tiêu truyện)
"Chuyện bữa tiệc đêm ở Đà Giang" (Đà Giang dạ ẩm ký)
"Chuyện người con gái Nam Xương" (Nam Xương nữ tử truyện 南昌女子傳)
"Chuyện Lý tướng quân" (Lý tướng quân truyện)
"Chuyện Lệ Nương" (Lệ Nương truyện)
"Cuộc nói chuyện thơ ở Kim Hoa" (Kim Hoa thi thoại ký)
"Chuyện tướng Dạ Xoa" (Dạ Xoa bộ soái lục)