stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Khu tự trị Bougainville
Hiệp định hòa bình và tự trị

Cuộc xung đột kết thúc vào năm 1997, sau các cuộc đàm phán do New Zealand làm trung gian. Một thỏa thuận hòa bình được hoàn tất vào năm 2000 và giải trừ vũ khí tạo tiền đề cho việc thành lập chính phủ Bougainville tự trị, và cho một cuộc trưng cầu dân ý trong tương lai về việc có nên độc lập hay không.
Cuộc bầu cử để thành lập chính phủ tự trị đã được tổ chức vào tháng 5 và tháng 6 năm 2005, Joseph Kabui được bầu làm Thống đốc. Ông qua đời vào ngày 6 tháng 6 năm 2008.
Ngày 25 tháng 7 năm 2005, lãnh đạo phiến quân Francis Ona đã chết vì bệnh tật. Một nhân viên trước đây của Bougainville Copper Limited, Ona, là một nhân vật chủ chốt trong cuộc xung đột ly khai đã từ chối chính thức tham gia tiến trình hòa bình.
Các huyện

Mỗi huyện tại Bougainville có một hoặc hơn một huyện, mỗi huyện có một hoặc hơn một khu vực chính quyền cấp địa phương (LLG). Để phục vụ cho mục đích điều tra, các khu vực chính quyền địa phương được chia thành các phân khu.
| Huyện | huyện lị | Tê các khu vực (LLG) |
| --- | --- | --- |
| Trung Bougainville | Arawa-Kieta | Arawa |
| Trung Bougainville | Arawa-Kieta | Wakunai |
| Bắc Bougainville | Buka | Các đảo san hô |
Bắc Bougainville: Buka
| Bắc Bougainville | Buka | Kunua |
| Bắc Bougainville | Buka | Nissan |
| Bắc Bougainville | Buka | Selau Suir |
| Bắc Bougainville | Buka | Tinputz |
| Nam Bougainville | Buin | Bana |
Nam Bougainville: Buin
| Nam Bougainville | Buin | Siwai |
| Nam Bougainville | Buin | Torokina |
Bản đồ các huyện của Bougainville (North Solomons)
Lasiogyia xanthozonata

| Lasiogyia xanthozonata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Lasiogyia
Loài (species): L. xanthozonata
Danh pháp hai phần
Lasiogyia xanthozonata
Lasiogyia xanthozonata là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Kurzia verticellata

| Kurzia verticellata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lepidoziaceae
Chi (genus): Kurzia
Loài (species): K. verticellata
Danh pháp hai phần
Kurzia verticellata (Carrington) Grolle, 1963 
Kurzia verticellata là một loài rêu tản trong họ Lepidoziaceae. Loài này được (Carrington) Grolle miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1963.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Kurzia verticellata”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Kurzia temnomoides

| Kurzia temnomoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lepidoziaceae
Chi (genus): Kurzia
Loài (species): K. temnomoides
Danh pháp hai phần
Kurzia temnomoides R.M. Schust., 1980 
Kurzia temnomoides là một loài Rêu trong họ Lepidoziaceae. Loài này được R.M. Schust. mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Kurzia temnomoides”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Lepisorus lewisii

| Lepisorus lewisii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Pteridopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Lepisorus
Loài (species): L. lewisii
Danh pháp hai phần
Lepisorus lewisii (Bak.) Ching 
Lepisorus lewisii là một loài thực vật có mạch trong họ Polypodiaceae. Loài này được (Baker) Ching miêu tả khoa học đầu tiên năm 1933.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lepisorus lewisii”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Thắng Nhất

Thắng Nhất là một phường thuộc thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Việt Nam.
Địa lý

Phường Thắng Nhất nằm ở phía bắc thành phố Vũng Tàu, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Rạch Dừa và Phường 10
Phía tây giáp vịnh Gành Rái và phường Thắng Nhì
Phía nam giáp Phường 9 và phường Nguyễn An Ninh
Phía bắc giáp phường Rạch Dừa.
Phường có diện tích 4,40 km², dân số năm 2003 là 20.745 người, mật độ dân số đạt 4.714 người/km².
Chính trị

Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân phường là hai cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương này. Trong đó, Hội đồng nhân dân hiện tại là hội đồng nhân dân khóa 2021-2026, được bầu tại kỳ bầu cử Quốc hội khóa XV. Đứng đầu hội đồng nhân dân là Chủ tịch Hội đồng nhân dân. Trước đó, từ năm 2008 đến 2016, phường này không có hội đồng nhân dân, do thực hiện thí điểm không tổ chức hội đồng nhân dân.
Ủy ban Nhân dân là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân. Đứng đầu cơ quan này là Chủ tịch ủy ban nhân dân.
Về mặt Đảng, Đảng ủy phường Thắng Nhất là cơ quan lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam tại địa phương.
Trụ sở Đảng ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân phường Thắng Nhất đặt tại số 1 Nguyễn Hữu Cảnh.
Chính trị > Bầu cử

Ở cấp tỉnh, phường Thắng Nhất thuộc đơn vị bầu cử số 3, gồm các phường 11, 12, Thắng Nhất và xã Long Sơn, bầu ra 5 đại biểu cho Hội đồng nhân dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Ở cấp thành phố, phường nằm trong đơn vị bầu cử số 4, cùng với phường 9, bầu ra 5 đại biểu cho Hội đồng nhân dân thành phố Vũng Tàu.
Phân khu

Phường Thắng Nhất được chia thành 12 khu phố, đánh số từ 1 đến 12.
Hạ tầng

Trên địa bàn phường Thắng Nhất có 3 trường tiểu học và 1 trường Trung học cơ sở:
Trường tiểu học Chí Linh
Trường tiểu học Thắng Nhất
Trường tiểu học Nguyễn Hữu Cảnh
Trường THCS Thắng Nhất
Trên địa bàn có 1 chợ truyền thống là Chợ Thắng Nhất nằm trên đường 30 tháng 4.
Hạ tầng > Tôn giáo

Đình thần Thắng Nhứt là cơ sở thờ tự truyền thống của làng Thắng Nhất xưa, nằm trên địa bàn phường.
Chú thích

1 2 3  “Nghị định 152/2003/NĐ-CP về việc thành lập xã, phường thuộc thành phố Vũng Tàu và huyện Tân Thành, chia huyện Long Đất thành huyện Long Điền và huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu”.
↑  Tổng cục Thống kê
1 2  “Thuyền Thắng Nhất - "Đất có gò đồi"”. Báo Bà Rịa - Vũng Tàu. 23 tháng 6 năm 2020.
↑  “Nghị quyết về việc thành lập đặc khu Vũng Tàu - Côn Đảo trực thuộc trung ương”.
↑  “Quyết định 58-HĐBT năm 1986 về việc điều chỉnh địa giới hành chính của các phường thuộc đặc khu Vũng Tàu - Côn Đảo”.
↑  “Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương do Quốc hội ban hành”.
↑  “Ủy ban bầu cử tỉnh công bố danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2021-2026”.
↑  “Vũng Tàu: Công bố danh sách 35 đại biểu HĐND TP nhiệm kỳ mới”.
Cầu Cỏ May in trên bưu thiếp năm 1917
Lepisorus kuchenensis

| Lepisorus kuchenensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Pteridopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Lepisorus
Loài (species): L. kuchenensis
Danh pháp hai phần
Lepisorus kuchenensis (Y. C. Wu) Ching 
Lepisorus kuchenensis là một loài thực vật có mạch trong họ Polypodiaceae. Loài này được (Y.C. Wu) Ching miêu tả khoa học đầu tiên năm 1933.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lepisorus kuchenensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Bulbophyllum calceolus

| Bulbophyllum calceolus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Chi (genus): Bulbophyllum
Loài (species): B. calceolus
Danh pháp hai phần
Bulbophyllum calceolus J.J.Verm. 
Bulbophyllum calceolus là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Lepisorus linearis

| Lepisorus linearis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Lepisorus
Loài (species): L. linearis
Danh pháp hai phần
Lepisorus linearis Ching, 
Lepisorus linearis là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Ching mô tả khoa học đầu tiên.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lepisorus linearis”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Thắng Mố

Thắng Mố là một xã thuộc huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.
Địa lý

Xã Thắng Mố có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Đồng Văn và xã Sủng Cháng
Phía tây giáp xã Bạch Đích và xã Phú Lũng
Nam giáp xã Sủng Tráng và xã Bạch Đích
Phía bắc giáp Trung Quốc
Xã Thắng Mố có diện tích 18,57 km², dân số năm 2019 là 2.923 người, mật độ dân số đạt 157 người/km².
Hành chính

Xã Thắng Mố được chia thành 8 thôn: Khán Trồ, Chúng Chải, Súa Chải, Mào Phố, Há Già, Sà Ván, Sủng Lảng, Sủng Pờn.
Lịch sử

Trước đây, Thắng Mố là một xã thuộc huyện Đồng Văn.
Ngày 5 tháng 7 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 91-CP về việc thành lập xã Thắng Mố thuộc huyện Đồng Văn trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Phú Lũng.
Ngày 21 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 179-HĐBT về việc tách xã Thắng Mố của huyện Đồng Văn sáp nhập vào huyện Yên Minh.
Chú thích

1 2  “Quyết định số 91-CP về việc chia 13 xã thuộc huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, khu tự trị Việt Bắc thành những xã mới, tổng là 43 xã”. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2021.
1 2  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số đến 01 tháng 4 năm 2019 - tỉnh Hà Giang”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2020.[liên kết hỏng]
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Quyết định 179-HĐBT năm 1982 về việc điều chỉnh địa giới huyện Đồng Văn và huyện Yên Minh”. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2021.
Thánh Thiên

Thánh Thiên (10 - 43) là một bậc nữ tướng trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40 - 43 sau CN) trong lịch sử Việt Nam.
Thân thế

Không rõ tên thật của bà, Thánh Thiên (hay Thánh Thiên Công chúa) chỉ là thần hiệu. Theo thần tích đình Ngọc Lâm (nay thuộc thôn Ngọc Lâm, xã Tân Mỹ, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang) thì bà còn có biệt danh là Nàng Chủ.
Cũng theo thần tích ấy thì bà là người làng Bích Uyển, phủ Kinh Môn (nay thuộc tỉnh Hải Dương). Cha bà là Nguyễn Huyến, từng làm quan triều đình, vì bất mãn với chế độ cai trị của nhà Hán mà đưa gia đình về quê ở ẩn.
Là người thiếu nữ xuất thân trong một gia đình có truyền thống võ học và yêu nước lâu đời, cho nên từ nhỏ Thánh Thiên đã được gia đình định hướng và giảng dạy cả văn lẫn võ. Thánh Thiên thông minh đĩnh ngộ, học một biết mười. Năm lên 9 tuổi tam phần, ngũ điển, lục thao, tam lược đều quán thông. Năm 12 tuổi, nàng đã có tài văn chương, thông thạo võ thuật nên nàng sớm trở thành một cá nhân ưu tú với nhiều kỹ năng thượng thừa khi mới vừa ở độ tuổi 15, 16 khiến cho mọi người quanh nàng đều rất khâm phục và kính nể nàng.
Khởi nghĩa

Năm 16 tuổi, bà mồ côi cả cha lẫn mẹ. Nhưng nhờ có cá tính rất mạnh mẽ, nên dân làng ai nấy cũng đều nể phục, đồng lòng tôn bà làm Nữ Chủ và tặng cho biệt danh là Nàng Chủ. Vốn là con nhà võ, tinh thông võ nghệ, lại căm ghét quân xâm lược nhà Đông Hán, nên bà đã kêu gọi dân làng cùng nổi dậy. Sau vài trận đánh, bị tổn thất vì yếu thế hơn, nên bà tự giải tán.
Ít lâu sau, được tin người cậu ruột, vì căm ghét Tô Định (người nhà Đông Hán, sang làm Thái thú Giao Chỉ) nên đã từ quan về làng chiêu mộ trai tráng để đánh lại; bà liền tập họp quân, rồi kéo đến Ngọc Lâm để phối hợp với cậu.
Rút kinh nghiệm từ lần thất bại trước, bà cho xây dựng một căn cứ lớn ở Ngọc Lâm. Ở đây, ngoài thời gian rèn tập binh mã, bà còn chia quân đi khai hoang để tích trữ lương thảo, lập lò xưởng để rèn vũ khí, v.v...
Nhờ chuẩn bị kỹ lưỡng, nghĩa quân của bà đã giành được nhiều thắng lợi ở vùng Yên Dũng (Bắc Giang). Đến khi nghe tin Trưng Trắc cùng với em gái là Trưng Nhị (sử sách thường gọi chung là Hai Bà Trưng) kêu gọi nhân dân cả nước vùng lên đánh đuổi quân nhà Đông Hán, Thánh Thiên liền đem quân về tụ nghĩa.
Mùa xuân năm Canh Tý (năm 40), Hai Bà Trưng đem quân tiến đánh Mê Linh (nay là một huyện của thành phố Hà Nội), Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội rồi đánh thẳng vào thành Luy Lâu (nay thuộc thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh) là trị sở của Tô Định. Thái thú Tô Định phải cắt tóc, cạo râu, thay đổi y phục rồi lẻn vào đám loạn quân trốn về nước. Sau khi lên làm vua, Trưng Nữ Vương (tức Trưng Trắc) phong bà là Thánh Thiên Công chúa, trấn giữ miền Hợp Phố (nay thuộc tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc).
Kháng chiến chống Mã Viện

Thái bình chưa được bao lâu, đất nước chưa xây dựng lại một cách hoàn chỉnh, nhân dân chưa an cư lạc nghiệp xong thì đầu năm Nhâm Dần (năm 42), vua nhà Đông Hán là Hán Quang Vũ sai tên tướng Mã Viện kéo quân sang xâm lược nước ta một lần nữa. Trưng Vương cử nàng chỉ huy toàn quân chống giặc Hán với danh hiệu Bình Ngô Đại tướng quân.
Mã Viện cùng phó tướng Lưu Long tiến đánh hồ Động Đình, nơi đây có Phật Nguyệt chống giữ. Quân của Mã Viện lúc đầu không sao tiến vào được hồ Động Đình, xác chất thành gò. Mã Viện phải xin thêm viện binh tinh nhuệ mới tiến vào được. Nhận thấy các chiến thuyền của mình to lớn hơn quân ta, Mã Viện quyết định hợp quân ở Hợp Phố, nhằm tận dụng đường biển đánh vào quận Giao Chỉ. Tuy nhiên, tại Hợp Phố, Thánh Thiên đã chờ sẵn.
Cùng với trận chiến hồ Động Đình, trận chiến Hợp Phố là trận đánh nổi tiếng trong sử Việt trước đây. Mã Viện phải ba, bốn lần cho toàn quân tiến đánh nhưng đều đại bại, thây chết ngổn ngang. Không chỉ thế, Thánh Thiên còn tiến đánh khiến Mã Viện phải cho quân lui về Mã Giang.
Bị quân ta chặn các ngả đường không tiến được, Mã Viện một lần nữa phải dâng biểu về triều đình xin thêm tướng giỏi và quân tinh nhuệ giúp sức, trong có viết: "Nam bang có nữ tướng Thánh Thiên dụng binh như thần, trí dũng thiên phương, không sao phục được. Xin bệ hạ phái thêm các tướng giỏi và tiếp thêm quân sĩ sang giúp sức".
Vua Hán lập tức cho thêm quân tướng tinh nhuệ sang giúp Mã Viện cùng mật truyền: "Nên dùng mưu mà đánh".
Có thêm quân tinh nhuệ, Mã Viện cũng không dám tiến đánh Thánh Thiên mà chia làm 2 cánh thủy bộ, cánh quân bộ tiến chiếm Thương Ngô rồi cho quân đi ngầm qua Quỷ Môn Quan (Tiên Yên, Quảng Ninh) lẻn xuống vùng Lục Đầu rồi tiến ngược lên Lãng Bạc, cánh quân thủy bí mật xuống các chiến thuyền lớn ở Hợp Phố rồi theo đường biển đến Lãng Bạc. Hai cánh quân thủy bộ của quân Hán hội tại Lãng Bạc (thuộc Tiên Du, Bắc Ninh ngày nay).
Trước thế mạnh của giặc, phòng tuyến Lãng Bạc bị phá vỡ, Hai Bà Trưng đành lui quân về Cấm Khê. Thánh Thiên từ mạn Bắc đem quân xuống cứu viện nhưng không kịp. Nghe tin Hai Bà Trưng đã tự vẫn (tháng 2 năm Quý Mão, 43), Thánh Thiên dẫn quân đóng trên sông Nhật Đức (tức sông Thương). Quân Hán tiến đánh với chiến thuật chia cắt đội hình, quân của Thánh Thiên không thích nghi được nên thất trận phải rút về Ngọc Lâm. Trong một trận giao tranh ác liệt, vì không muốn rơi vào tay giặc, Thánh Thiên đã phóng ngựa xuống sông Nhật Đức ở bến Ngọc (tên chữ là Ngọc Chử, là một bến của con sông nhỏ Đa Mai, nay thuộc địa phận làng Ngọc Lâm ngày nay) tự vẫn để bảo toàn khí tiết.
Được tôn thờ

Cảm phục trước khí tiết của Thánh Thiên, dân làng Ngọc Lâm đã dựng một miếu nhỏ bên bến Ngọc để thờ bà. Về sau, ngôi miếu ấy được xây kiên cố thành đền Ngọc Lâm. Trong đền hiện còn đôi câu đối ca ngợi bà:
Phiên âm Hán Việt:
Nghĩa là:
Và trong dân gian cũng còn lưu truyền lời thơ nói lên khí tiết của bà:
Phiên âm Hán-Việt:
Nghĩa là:
Hàng năm, lễ hội đền Ngọc Lâm được tổ chức lớn vào ngày 12 tháng 2 (âm lịch), là ngày sinh của bà Thánh Thiên. Ngoài ra, đình Ba Nóc ở Ngọc Lâm cũng là nơi thờ Thánh Thiên. Tên bà cũng đã được dùng để đặt tên một con phố ở thành phố Bắc Giang.
Sách tham khảo

Cao Tự Thanh (Tổng chủ biên), Phụ nữ Việt nam trong lịch sử (tập 1). Nhà Xuất bản Phụ Nữ, 2011.
Nguyễn Khắc Thuần, Danh tướng Việt nam (tập 4). Nhà Xuất bản Giáo dục, 2006.
Phan Huy Lê-Trần Quốc Vượng-Hà Văn Tấn-Lương Ninh, Lịch sử Việt Nam (tập 1). Nhà Xuất bản Đại học và Trung học chuyên nghiệp, 1983.
Trương Hữu Quýnh-Phan Đại Doãn-Nguyễn Cảnh Minh, Đại cương lịch sử Việt Nam (tập 1). Nhà Xuất bản Giáo dục, 2007.
Chú thích

↑  Dẫn theo Cao Tự Thanh, tr. 35.
↑  Theo GS. Nguyễn Khắc Thuần, tr. 84.
↑  Cậu Thánh Thiên là người làng Ngọc Lâm, nguyên là Huyện lệnh Đông Triều, nay thuộc Quảng Ninh (theo Cao Tự Thanh, tr. 35). Theo tác giả Nguyễn Hữu Phương (trong Ban Quản lý Di tích Bắc Giang), thì người cậu này tên Nguyễn Huyến
↑  Ngày nay tại Ngọc Lâm có các xóm gọi là xóm Lò, xóm Xưởng, xóm Đồng, xóm Phố, xóm Giếng, xóm Miễu... Tương truyền, tên các xóm có thời Thánh Thiên, và đều mang dấu tích của các lò xưởng, chợ, giếng nước, miếu thờ...do bà sai lập (theo Cao Tự Thanh, tr. 36).
↑  Theo Cao Tự Thanh, tr. 36.
↑  Sách Đại Việt sử ký toàn thư (kỷ Trưng Nữ Vương) cho rằng Lãng Bạc là Hồ Tây (Hà Nội). Tuy nhiên, theo một số nhà nghiên cứu ngày nay, thì Lãng Bạc ở miền đồi núi Tiên Du (Bắc Ninh). Nguồn: Đại cương lịch sử Việt Nam (tập 1, tr. 87) và Lịch sử Việt Nam (tập 1, tr. 279).
↑  Cấm Khê có thể là một địa điểm nằm trong vùng chân núi Ba Vì chạy dọc theo sông Đáy và kéo dài đến địa phận Cửu Chân (Thanh Hóa). Theo Lịch sử Việt Nam (tập 1), tr. 279.
↑  Nguồn: Đại cương lịch sử Việt Nam (tập 1, tr. 88). Tục truyền, Hai Bà Trưng đã nhảy xuống sông Hát (là tên của một khúc sông Đáy, thuộc Hát Môn, Hà Tây; nay thuộc Hà Nội) tự vẫn để bảo toàn khí tiết. Có sách nói tử trận. Còn theo Hậu Hán thư, một cuốn sử của Trung Quốc, thì hai bà đã bị Mã Viện bắt được và xử tử.
↑  Theo Nguyễn Hữu Phương (nguồn đã dẫn), thì Thánh Thiên mất ngày 30 tháng 8 âm lịch năm 43. Phần tiểu sử của Thánh Thiên chủ yếu căn cứ theo Cao Tự Thanh và Nguyễn Khắc Thuần. Tuy nhiên, trong bài "Đền Ngọc Lâm với người con gái bến Ngọc" của tác giả Việt Văn, thì có một số chi tiết chép hơi khác. Đại ý như sau: 
Thánh Thiên là con một gia đình dòng dõi Lạc tướng thời An Dương Vương. Vì bất hợp tác với nhà Đông Hán nên đã trốn đi ở chùa. Lúc nhỏ, Thánh Thiên đã nổi tiếng thông minh, tài khéo. Lớn lên, căm ghét ách đô hộ của quan quân nhà Đông Hán, bà nuôi chí đánh đuổi họ. Một lần, đến thăm người cậu ở Kỳ Hợp (Lạng Giang), bà đã dừng chân ở Ngọc Lâm, được nhân dân đón tiếp và hết lòng ủng hộ. Sau khi bàn với cậu, bà lập đồn trại ở Kỳ Hợp và Ngọc Lâm, và đã gây cho đối phương nhiều thiệt hại. Một lần căn cứ Kỳ Hợp bị bao vây, căn cứ Ngọc Lâm bị phong tỏa. Lúc ấy nghĩa quân của Hai Bà Trưng dựng lên, hào kiệt khắp nơi kéo đến và Thánh Thiên cũng theo ngọn cờ tụ nghĩa ấy. Về sau, do thất thế, Hai Bà Trưng đã gieo mình xuống sông Hát tự vẫn để giữ trọn trinh tiết. Còn Thánh Thiên công chúa đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng rồi tuẫn tiết ở Bến Ngọc, chứ quyết không chịu sa vào tay đối phương.
↑  Đền Ngọc Lâm đã được Bộ Văn hóa - Thông tin ra Quyết định số 138/QĐ ngày 31 tháng 12 năm 1992 công nhận là Di tích Lịch sử cấp Quốc gia. Nguồn:  Lưu trữ 2019-01-07 tại Wayback Machine
↑  Theo Việt Văn, nguồn đã dẫn.
↑  Theo Nguyễn Hữu Phương (nguồn đã dẫn), thì đền Ngọc Lâm mở lễ hội 3 lần trong năm: mùng 7 tháng Giêng là ngày Thánh Thiên đến Ngọc Lâm, 12 tháng 2 âm lịch là ngày Thánh Thiên sinh, 30 tháng 8 âm lịch là ngày Thánh Thiên mất. Các lệ đền đều long trọng, nhưng lệ ngày 12 tháng 2 âm lịch là lớn hơn cả.
Kushnoor Thana, Aurad

| Kushnoor Thana |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Bidar
Thành phố/thị trấn: Aurad
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Kushnoor Thana là một làng thuộc tehsil Aurad, huyện Bidar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Petesioides yunquense

| Petesioides yunquense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Petesioides
Loài (species): P. yunquense
Danh pháp hai phần
Petesioides yunquense (Urb.) Britton, 1925 
Petesioides yunquense là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được (Urb.) Britton miêu tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Petesioides yunquense”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Bulbophyllum caloglossum

| Bulbophyllum caloglossum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Chi (genus): Bulbophyllum
Loài (species): B. caloglossum
Danh pháp hai phần
Bulbophyllum caloglossum Schltr. 
Bulbophyllum caloglossum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
Khớp thái dương hàm

Khớp thái dương hàm là một trong những khớp động của cơ thể và là khớp động duy nhất của phần sọ mặt, nó cũng có thể gọi tắt là khớp cầu bởi vì nó linh hoạt hoàn toàn. Có cấu trúc phức tạp và giữ vai trò cực kỳ quan trọng. Khớp bao gồm diện khớp của xương hàm dưới và diện khớp của xương thái dương và các thành phần trung gian khác như là bao khớp, dây chằng khớp, đĩa khớp và mô sau đĩa.
Tháng chạp

Tháng Chạp còn gọi là "tháng củ mật" là từ để chỉ tháng cuối cùng của năm âm lịch - tháng thứ mười hai (12) đối với các năm âm lịch thường hoặc tháng thứ mười ba (13) trong những năm âm lịch nhuận. Tháng âm lịch nào cũng chỉ có thể có từ 29 đến 30 ngày, tùy theo thời điểm diễn ra hai kỳ trăng non kế tiếp nhau theo giờ địa phương. Ở Việt Nam đó là GMT+7. Xem thêm lịch Trung Quốc. Tháng Chạp là tháng luôn luôn diễn ra sau ngày đông chí. Cách tính số lượng ngày trong tháng âm lịch và số tháng trong năm cũng như việc xác định tháng nào là tháng nhuận (nếu có trong năm âm lịch đó) tương đối phức tạp.
Người Trung Quốc xưa gọi tháng 12 âm lịch là tháng Quý đông (tháng cuối mùa đông), nhưng còn một cái tên khác là "Lạp nguyệt". Chữ "lạp" có xuất xứ từ thịt, vì từ thời xưa người Trung Quốc đã thích ướp thịt khô vào dịp mùa đông để dành ăn quanh năm. Việc ướp thịt rộ lên vào tháng 12, và đó là lý do vì sao người Trung Quốc gọi đây là Lạp nguyệt. Lạp cũng là lễ tế cuối năm của người Trung Quốc. Từ thời nhà Chu, tháng 12 là dịp nhà vua nghỉ ngơi săn bắn, còn đặt lệ: lễ tế tất niên gọi là "đại lạp".
Trong Giáo trình lịch sử ngữ âm tiếng Việt do Nguyễn Tài Cẩn biên soạn, chính từ 2 chữ "Lạp nguyệt" này, người Việt đã đọc chệch từ Lạp thành Chạp. Tương tự là tháng Giêng, bắt nguồn từ hai chữ "Chính nguyệt".
Người xưa gọi tháng Chạp là "tháng củ mật" bởi tháng ấy nhiều trộm đạo. "Củ" là củ soát, kiểm soát, còn "mật" là cẩn mật, nghĩa là kiểm soát cẩn mật. Đến tháng Chạp này, các quan phủ thường hay nhắc nhở những người dân cần cẩn mật, các tuần đinh phải tăng cường kiểm soát cẩn mật để phòng ngừa trộm cắp.
Cho đến nay, tháng Chạp vẫn được coi là "tháng củ mật". Đây là tháng làm ăn không chỉ của người lương thiện mà của cả người bất lương vì cuối năm ai cũng có nhu cầu Tết. Do đó, đạo chích tăng cường tăm tia để có món nọ món kia. Ngoài ra "tháng củ mật" vì theo quan niệm của dân ta cho rằng đây là tháng xui xẻo hay là tháng có thể dễ mất mát tiền của, hay bị "tai bay vạ gió", có khi hao người tốn của với những lý do hết sức khác nhau nhưng thường cho là… đen và đắng như Củ Mật..
Lechria interstitialis

| Lechria interstitialis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Lechria
Loài (species): L. interstitialis
Danh pháp hai phần
Lechria interstitialis Alexander, 1953 
Lechria interstitialis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Kon Thụp

Kon Thụp là một xã thuộc huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai, Việt Nam.
Xã Kon Thụp có diện tích 60,84 km², dân số năm 1999 là 2056 người, mật độ dân số đạt 34 người/km².
Chú thích

↑  30/1981/QĐ-HĐBT
1 2 3  “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
↑  Tổng cục Thống kê