stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hổ vồ người
Những ghi nhận > Những sự việc khác

Trong những năm chiến tranh Việt Nam, theo ghi nhận của quân đội Hoa Kỳ, những vụ hổ tấn công lính Mỹ gia tăng rất nhiều. Nguyên do là chúng đã quen ăn xác người trong chiến tranh không được chôn cất. Và khi đã được nếm mùi thịt người, chúng sẵn sàng tấn công cả lính Mỹ. Cụ thể là một số sự việc được báo cáo như: Vụ một con hổ tấn công lính Mỹ ở gần biên giới Việt - Lào, một nhóm tuần tra sáu người thuộc tiểu đoàn 3 trinh sát của thủy quân lục chiến Mỹ tại Quảng Trị đã bị một con hổ lớn tấn công và gây thương tích cho một lính Mỹ, người lính bị hổ vồ này buộc phải chuyển đến bệnh viện quân y ở Quảng Trị trong tình trạng của được coi là khá nghiêm trọng.
Báo cáo nêu chi tiết về sáu lính Mỹ này sau khi hoàn tất nhiệm vụ quan sát gần căn cứ hỗ trợ hỏa lực Alpine, khoảng 10 km về hướng đông của biên giới Lào, đang chờ máy bay đến bốc đi. Thời tiết xấu khiến máy bay không đến ngay được và cả nhóm cử hai người canh gác trong khi những người còn lại nằm ngủ. Con hổ âm thầm tới và tấn công nhanh như chớp. Con hổ đã ngoạm vào một người lính và lôi xuống một hố bom cách đó 10m. Cả nhóm lính Mỹ mau chóng đuổi theo và nổ súng vào con thú dữ. Người lính bị cọp tha lê ra khỏi hố bom, anh ta bị xé rách cổ. Con thú đo được hơn 3m từ đầu đến đuôi. Vụ cọp tấn công này diễn ra gần địa điểm mà một lính thủy đánh bộ Mỹ đã bị một con hổ giết chết vào ngày 12 tháng 11 năm 1967. Một nhóm lính Mỹ dày dạn kinh nghiệm và hai thợ săn người Việt Nam đã được phái đến săn con cọp dữ ấy nhưng không thành công.
Trong một đêm vào năm 1968, một nhóm sáu lính thủy đánh bộ Mỹ tuần tra ở Quảng Nam chia phiên để nghỉ ngơi. Một thành viên trong nhóm cảm thấy có gì đó kéo chân mình chỉ có thể nhận ra một cái bóng lớn đứng bên cạnh mình trước khi nó trượt vào bóng tối. Cả nhóm im lặng và cái bóng màu đen trở lại, định tóm lấy một người trong nhóm. Cả nhóm nổ súng và sau đó họ phát hiện một con hổ rất lớn nặng đến 200 kg đã bị trúng đạn chết. Tuy vậy, những tiếng súng này khiến vị trí của nhóm lính Mỹ bị lộ và họ được lệnh lập tức phải rời vị trí để trở về căn cứ.
Các vụ việc gần đây > 2015

Tháng 6 năm 2015, tại Khu sinh thái Trại Bò nằm ở huyện Diễn Châu, Nghệ An xảy ra vụ việc hổ cắn đứt cánh tay du khách. Một nữ du khách Việt Nam đứng ngoài rào sắt cùng đoàn khách tham quan, bị con hổ trắng bất ngờ với chân ra ngoài kéo vào cắn đứt cánh tay, nạn nhân đứng cạnh rào sắt thì bị con hổ trắng nhốt phía trong lao tới cắn vào cánh tay. Nhiều khách tham quan lúc đó cũng la ó, một số lấy gậy gộc chọc vào đầu con hổ để giải cứu nạn nhân.
Tháng 6 năm 2015 diễn ra vụ hổ trắng sổng chuồng vồ chết người ở Gruzia. Một con hổ trắng thoát khỏi vườn thú ở Gruzia sau trận mưa dông đã tấn công người đàn ông đến chết. Cảnh sát đã tiêu diệt con vật giết người gần quảng trường của thủ đô Tbilisi Những nạn nhân vừa bước vào kho hàng thì đột nhiên một con hổ trắng lao ra từ phòng liền kề và tấn công một người công nhân. Mọi người phá cửa sổ để chạy trốn sang phòng khác. Tiếng kính vỡ làm con hổ sợ và bỏ chạy. Con hổ đã trốn trong một nhà máy bỏ hoang, được biến thành một khu chợ bán đồ xây dựng khi nó tấn công người đàn ông. Cảnh sát muốn bắn thuốc mê, nhưng nó rất hung dữ, vì vậy buộc phải tiêu diệt
Tháng 9 năm 2015, vụ hổ vồ chết một nhân viên sở thú ở Ba Lan. Một nhân viên sở thú bị hổ Sumatra vồ chết sau khi cánh cửa ngăn ở vườn thú này không được đóng chặt. Vụ tấn công xảy ra khi nạn nhân tiến vào chuồng hổ để làm vệ sinh như thường lệ. Nạn nhân chết gần như ngay lập tức sau cú vồ của con hổ. Một đồng nghiệp may mắn thoát chết sau khi đóng cửa chuồng kịp thời.
Tháng 9 năm 2015, tại vườn thú Hamilton ở New Zealand xảy ra vụ một con hổ cắn chết nhân viên vườn thú, nhân viên chăm sóc trong vườn thú Hamilton, New Zealand bị con hổ Oz cắn chết. Nhiều người đòi vườn thú New Zealand thực hiện cái chết nhân đạo cho hổ Oz vì cắn chết nhân viên chăm sóc, nhưng vườn thú quyết bảo vệ nó. Con hổ cắn chết nhân viên vườn thú thoát án tử do các quan chức xác nhận rằng Oz đã hành động theo bản năng tự nhiên của nó.
Tháng 11 năm 2015, có vụ nữ khách say xỉn bị tấn công khi đột nhập chuồng hổ. Một con hổ trong vườn thú Henry Doorly, thuộc thành phố Omaha, bang Nebraska, Mỹ, đã cắn một người phụ nữ say xỉn khi cô đột nhập vào đây, trèo qua hàng rào an ninh của sở thú, và bị cắn khi đang cố gắng vuốt ve một con hổ. Nạn nhân đã phải nhập viện với nhiều vết thương nghiêm trọng trên tay, thậm chí có thể bị mất một vài phần của bàn tay. Chú hổ được cho là đã tấn công tên là Mai, 18 tuổi, chỉ có 3 chân và thuộc giống hổ Malay. Mai là một chú hổ rất hiền lành. Nó đã được con người nuôi nấng từ nhỏ nên khá thân thiện, nó luôn muốn được chăm sóc và chú ý.
Các vụ việc gần đây > 2016

Tháng 4 năm 2016, vụ Hổ vườn thú nổi điên kéo nữ sinh vào chuồng tại vườn thú “Khu rừng cổ tích” ở Barnaul (Nga). Vụ việc xảy ra khi hai nữ sinh cố tình trèo rào đến gần chuồng hổ khiến nó nổi điên, túm lấy chân của một nữ sinh rồi kéo thật lực vào chuồng khiến bị thương nặng. Họ cố tình lẻn vào vườn thú, sau đó trèo rào tiến đến sát chuồng hổ và cho con hổ có tên Hoa Sen ăn thịt. Ngay lập tức Hoa Sen bất ngờ lao đến túm lấy chân của một nữ sinh rồi cố gắng kéo vào chuồng. Nhiều người đã lao đến đánh lạc hướng hổ rồi giải cứu. Do song sắt của chuồng hổ khá hẹp nên Hoa Sen chỉ có thể vồ được chân mà chưa kéo được vào chuồng. Nữ sinh phải nhập viện để điều trị vết thương nặng ở chân.
Tháng 7 năm 2016, vụ Nhân viên sở thú thiệt mạng vì bị hổ tấn công một nhân viên sở thú tại Benidorm, Tây Ban Nha (công viên thiên nhiên Terra Natura), nạn nhân đã bị một con hổ Bengal tấn công đến chết khi đang dọn dẹp chuồng. Một nữ nhân viên sở thú được tìm thấy đã chết trong khu chuồng nhốt của phân loài hổ Bengal, nữ nhân viên này có thể đã sơ ý để mở một cánh cửa trong khi đang làm vệ sinh chuồng nhốt loài hổ châu Á này, sự việc xảy ra khiến toàn bộ nhân viên cảm thấy sợ hãi.
Tháng 7 năm 2016, vụ nữ du khách bị hổ vồ chết tại công viên safari ở Trung Quốc (công viên động vật hoang dã Bát Đạt Lĩnh). Một phụ nữ thiệt mạng, một người khác bị thương nặng do hổ tấn công khi đang tham quan công viên động vật hoang dã ở Bắc Kinh. một nữ du khách vừa bước khỏi xe hơi sau khi cãi vã thì bị một con hổ Siberia tấn công, một phụ nữ khác đã nhảy khỏi xe để cứu bạn đồng hành. Tuy nhiên, cô gái thứ hai bị con hổ vồ lấy và kéo đi. Nữ du khách này sau đó tử vong, cô gái đầu tiên bị thương nặng và ngay lập tức được đưa đi cấp cứu.
Tháng 9 năm 2016, tại khu chuồng nuôi của Công ty TNHH Bia Thái Bình Dương đóng ở phường Bình An (thị xã Dĩ An) ở Bình Dương, Việt Nam xảy ra vụ hổ cắn chết người. Khi vào chuồng nuôi cho hổ ăn, nhân viên 40 tuổi bị con hổ nặng 120 kg tấn công, cắn chết tại chỗ. Tại đây đã từng xảy ra vụ một con hổ xổng chuồng, chạy vào nhà dân kế bên nhưng không tấn công ai.
Biện pháp phòng ngừa

Nhiều biện pháp đã được thực hiện để ngăn chặn và giảm số vụ tấn công của hổ với thành công khá hạn chế. Ví dụ, vì hổ hầu như luôn tấn công từ phía sau, nên những chiếc mặt nạ hình mặt người bắt đầu được dân làng đeo phía sau đầu năm 1986 ở Sundarbans, vì theo lý thuyết hổ thường không tấn công nếu con mồi đã nhìn thấy nó trước. Điều này đã tạm thời làm giảm số vụ tấn công, nhưng chỉ trong một thời gian ngắn trước khi những con hổ phát hiện ra đó không phải là khuôn mặt thật của con người nên dân làng đã không còn đeo chúng để bảo vệ. Tất cả các biện pháp khác để ngăn chặn các cuộc tấn công của hổ, chẳng hạn như cung cấp cho hổ nhiều con mồi hơn bằng cách thả lợn nuôi nhốt vào vùng đệm của khu bảo tồn, hoặc đặt các hình nộm người bị nhiễm điện nhằm răn đe hổ để chúng hiểu rằng tấn công người có thể bị điện giật. Tuy nhiên, những giải pháp trên đều không mang lại hiệu quả và các cuộc tấn công của chúng vẫn tiếp tục. Do đó, nhiều biện pháp đã bị ngưng do thiếu thành công.
Khi chạm mặt với loài hổ trong tự nhiên thì cũng giống như nhiều loài mèo lớn khác, phải cố gắng giữ bình tĩnh và không được bỏ chạy vì điều đó sẽ khơi dậy bản năng đuổi giết của hổ. Ngoài ra, tránh nhìn thẳng vào mắt hổ vì điều đó có thể làm chúng hung dữ hơn, cũng như chớ dại tấn công con thú trước vì hổ sẽ đáp lại sự hung hãn của đối phương bằng một thái độ còn hung hãn hơn và với chúng tấn công là một cách tự vệ. Nếu con hổ chỉ đang tiến lại gần hơn mà chưa có dấu hiệu tấn công thì cố gắng đứng thẳng người, nhìn vào mặt nó một cách tự tin, giang hai cánh tay thật rộng và lùi lại chậm rãi, đồng thời la hét thật to và tạo nhiều tiếng ồn vì hổ rất sợ tiếng động lớn. Tránh giả chết vì hổ có thói quen ăn cả xác thối nếu có cơ hội. Ngoại trừ những con hổ đã từng ăn thịt người thì hổ hoang dã hầu như sẽ không tấn công người và sẽ cho phép con người tự rút lui. Nếu con hổ dừng lại, đừng chọc tức nó, từ từ di chuyển ra xa về một khoảng cách khuất tầm mắt của con vật, sau đó nhanh chóng tẩu thoát.
Dù là hổ hoang dã hay loài hổ nuôi nhốt sổng ra ngoài, hoặc ngay cả những con hổ già yếu trong tình trạng sức khỏe kém, đừng bao giờ nghĩ chúng thân thiện vì bản năng của loài mãnh thú này là săn mồi. Một khi đã quyết định tấn công đối phương, chúng sẽ không dừng lại. Vì vậy hãy tỏ ra hung hăng hơn, tạo nhiều tiếng ồn nhất có thể, dùng bất cứ thứ gì có thể giúp che chắn bản thân (đặc biệt là cổ) khỏi vuốt và hàm răng của chúng và cố gắng đánh trả lại con vật. Nên nhớ rằng, cơ hội tốt nhất để đuổi con hổ đi chính là tỏ ra hung hãn hơn chúng, khiến chúng hoảng sợ hoặc bị thương. Ngoài ra, trốn lên cây cũng là một phương án an toàn vì khác với loài báo, hổ không thể leo trèo tốt. Tuy nhiên, con người thông thường không di chuyển nhanh như hổ. Hổ có thể kéo người xuống trước khi họ trèo cây, và kỹ năng leo cây của nó vẫn nhanh và tốt hơn rất nhiều người.
Sắt
Từ nguyên

Từ sắt trong tiếng Việt là một từ Hán Việt cổ, bắt nguồn từ cách phát âm trong tiếng Hán thượng cổ của một từ tiếng Hán được viết bằng chữ Hán là "鐵". Chữ Hán "鐵" có âm Hán Việt hiện hành là thiết. Phan Ngộ Vân (潘悟云) phục nguyên cách phát âm trong tiếng Hán thượng cổ của từ "鐵" là *kh-lit.
Thuộc tính

M,6%) tạo ra Trái Đất; sự tập trung của sắt trong các một nguyên tử sắt điển hình có khối lượng gấp 56 lần khối lượng một nguyên tử hiđrô điển hình. Sắt là kim loại phổ biến nhất, và người ta cho rằng nó là nguyên tố phổ biến thứ 10 trong vũ trụ. Sắt cũng là nguyên tố phổ biến nhất (theo khối lượng, 34 lớp khác nhau của Trái Đất dao động từ rất cao ở lõi bên trong tới khoảng 5% ở lớp vỏ bên ngoài; có thể phần lõi của Trái Đất chứa các tinh thể sắt mặc dù nhiều khả năng là hỗn hợp của sắt và nickel; một khối lượng lớn của sắt trong Trái Đất được coi là tạo ra từ trường của nó. Ký hiệu của sắt Fe là từ viết tắt của ferrum, từ Latinh để chỉ sắt.
Sắt là kim loại được tách ra từ các mỏ quặng sắt, và rất khó tìm thấy nó ở dạng tự do. Để thu được sắt tự do, các tạp chất phải được loại bỏ bằng phương pháp khử hóa học. Sắt được sử dụng trong sản xuất gang và thép, đây là các hợp kim, là sự hòa tan của các kim loại khác (và một số á kim hay phi kim, đặc biệt là carbon).
Hạt nhân của sắt có năng lượng liên kết cao nhất, vì thế nó là nguyên tố nặng nhất được sản xuất trong các phản ứng nhiệt hạch và là nhẹ nhất trong phản ứng phân rã hạt nhân. Các ngôi sao có khối lượng lớn khi gần cháy hết nhiên liệu hiđrô, sẽ bắt đầu các chuỗi phản ứng hạt nhân tạo ra các chất có khối lượng nguyên tử tăng dần, bao gồm cả sắt, trước khi bùng nổ thành các siêu tân tinh.
Các mô hình vũ trụ trong vũ trụ mở dự đoán rằng có một giai đoạn ở đó do kết quả của các phản ứng nhiệt hạch và phân hạch chậm lại, mọi thứ sẽ trở thành sắt.
Thuộc tính > Đặc điểm cơ học

Các đặc điểm cơ học của sắt và các hợp kim của nó có thể được xác định bằng nhiều thí nghiệm khác nhau, như thử nghiệm Brinell, thử nghiệm Rockwell và thử nghiệm độ cứng Vickers. Các dữ liệu đối với sắt rất phù hợp trong việc sử dụng nó để so hiệu chỉnh các đo đạc hoặc so sánh các thử nghiệm. Tuy nhiên, các đặc điểm cơ học của sắt cũng bị ảnh hưởng đáng kể bởi độ tinh khiết của mẫu: các tinh thể sắt riêng lẻ nguyên chất dùng cho mục đích nghiên cứu thực sự mềm hơn nhôm, và sắt sản xuất trong công nghiệp tinh khiết nhất (99,99%) có độ cứng 20–30 Brinell. Việc tăng hàm lượng carbon trong sắt sẽ làm tăng đáng kể độ cứng và độ bền kéo của sắt. Độ cứng lớn nhất của 65 Rc đạt được khi hàm lượng carbon là 0,6%, mặc dù loại này làm cho kim loại có độ bền kéo thấp.
| Vật liệu | TS  (MPa) | BH  (Brinell) |
| --- | --- | --- |
| Sắt whisker | 11000 |  |
| Thép tôi | 2930 | 850–1200 |
| Thép Martensit | 2070 | 600 |
| Thép Bainit | 1380 | 400 |
| Thép Pearlit | 1200 | 350 |
| Sắt gia công nguội | 690 | 200 |
| Sắt hạt nhỏ | 340 | 100 |
| Sắt chứa carbon | 140 | 40 |
| Sắt nguyên chất, đơn tinh thể | 10 | 3 |
Thuộc tính > Sơ đồ pha và thù hình

Sắt là một đại diện ví dụ cho tính chất thù hình của kim loại. Có ít nhất 4 dạng thù hình của sắt gồm α, γ, δ, và ε; ở áp suất rất cao, một vài bằng chứng thực nghiệm còn tranh cãi cho thấy sự tồn tại của pha ổn định β ở áp suất và nhiệt độ rất cao.
Khi sắt nóng chảy nguội đi, nó kết tinh ở 1538 ℃ ở dạng thù hình δ, dạng này có cấu trúc tinh thể lập phương tâm khối (bcc). Khi nó nguội nhiều hơn cấu trúc tinh thể của nó chuyển sang dạng lập phương tâm mặt (fcc) ở 1394 ℃, khi đó nó có ở dạng sắt γ, hay austenit. Ở 912 ℃ cấu trúc tinh thể lại chuyển sang dạng bcc là sắt α, hay ferrit, và ở 770 ℃ (điểm Curie, Tc) sắt trở thành sắt từ. Khi sắt đi qua điểm Curie sẽ không có sự thay đổi cấu trúc tinh thể, nhưng có sự thay đổi về "cấu trúc domain", ở đây mỗi domain chứa các nguyên tử sắt với các spin electron cụ thể. Ở sắt chưa bị từ hòa, tất cả các spin electron của các nguyên tử bên trong một domain có cùng hướng; các domain kề bên chỉ các hướng khác nhau và do đó triệt tiêu nhau. Đối với sắt bị từ hóa, các spin electron của tất cả các domain đều được xếp cùng hướng, vì vậy các hiệu ứng từ của các domain lân cận tăng cường lẫn nhau. Mặc dù mỗi domain chứa hàng tỉ nguyên tử, chúng rất nhỏ với bề rộng chỉ khoảng 10 micromet. Ở áp suất trên 10 GPa và nhiệt độ hàng trăm K hoặc thấp hơn, sắt α chuyển thành cấu trúc sáu phương kết chặt (hcp), hay còn gọi là sắt ε; pha γ có nhiệt độ cao hơn cũng biến đổi thành sắt ε, nhưng ở áp suất cao hơn. Pha β, nếu tồn tại, có thể ở áp suất ít nhất 50 GPa và nhiệt độ ít nhất 1500 K; nó được cho là có cấu trúc trực thoi hoặc hcp kép.
Ứng dụng

Sắt là kim loại được sử dụng nhiều nhất, chiếm khoảng 95% tổng khối lượng kim loại sản xuất trên toàn thế giới. Sự kết hợp của giá thành thấp và các đặc tính tốt về chịu lực, độ dẻo, độ cứng làm cho nó trở thành không thể thay thế được, đặc biệt trong các ứng dụng như sản xuất ô tô, thân tàu thủy lớn, các bộ khung cho các công trình xây dựng, giày nhảy thiết hài. Thép là hợp kim nổi tiếng nhất của sắt, ngoài ra còn có một số hình thức tồn tại khác của sắt như:
Gang thô (gang lợn) chứa 4%–5% carbon và chứa một loạt các chất khác như lưu huỳnh, silic, phosphor. Đặc trưng duy nhất của nó: nó là bước trung gian từ quặng sắt sang thép cũng như các loại gang đúc (gang trắng và gang xám).
Gang đúc chứa 2%–3,5% carbon và một lượng nhỏ mangan. Các chất có trong gang thô có ảnh hưởng xấu đến các thuộc tính của vật liệu, như lưu huỳnh và phosphor chẳng hạn sẽ bị khử đến mức chấp nhận được. Nó có điểm nóng chảy trong khoảng 1420–1470 K, thấp hơn so với cả hai thành phần chính của nó, làm cho nó là sản phẩm đầu tiên bị nóng chảy khi carbon và sắt được nung nóng cùng nhau. Nó rất rắn, cứng và dễ vỡ. Làm việc với đồ vật bằng gang, thậm chí khi nóng trắng, nó có xu hướng phá vỡ hình dạng của vật.
Thép carbon chứa từ 0,5% đến 1,5% carbon, với một lượng nhỏ mangan, lưu huỳnh, phosphor và silic.
Sắt non chứa ít hơn 0,5% carbon. Nó là sản phẩm dai, dễ uốn, không dễ nóng chảy như gang thô. Nó có rất ít carbon. Nếu mài nó thành lưỡi sắc, nó đánh mất tính chất này rất nhanh.
Các loại thép hợp kim chứa các lượng khác nhau của carbon cũng như các kim loại khác, như crom, vanadi, molybden, nickel, wolfram, v.v.
Sắt(III) oxide được sử dụng để sản xuất các bộ lưu từ tính trong máy tính. Chúng thường được trộn lẫn với các hợp chất khác, và bảo tồn thuộc tính từ trong hỗn hợp này.
Trong sản xuất xi măng người ta trộn thêm sắt(II) sunfat vào để hạn chế tác hại của crom hóa trị 6 – nguyên nhân chính gây nên bệnh dị ứng xi măng với những người thường xuyên tiếp xúc với nó
Sản xuất

Sắt là một trong những nguyên tố phổ biến nhất trên Trái Đất, chiếm khoảng 5% khối lượng vỏ Trái Đất. Phần lớn sắt được tìm thấy trong các dạng oxide sắt khác nhau, chẳng hạn như khoáng chất hematit, magnetit, taconit. Khoảng 5% các thiên thạch chứa hỗn hợp sắt-nickel. Mặc dù hiếm, chúng là các dạng chính của sắt kim loại tự nhiên trên bề mặt Trái Đất.
Trong công nghiệp, sắt được trích xuất ra từ các quặng của nó, chủ yếu là từ hematit (Fe2O3) và magnetit (Fe3O4) bằng cách khử với carbon trong lò luyện kim sử dụng luồng không khí nóng ở nhiệt độ khoảng 2000 ℃. Trong lò luyện, quặng sắt, carbon trong dạng than cốc, và các chất tẩy tạp chất như đá vôi được xếp ở phía trên của lò, luồng không khí nóng được đưa vào lò từ phía dưới.
Than cốc phản ứng với oxy trong luồng không khí tạo ra carbon monoxide:
carbon monoxide khử quặng sắt (trong phương trình dưới đây là hematit) thành sắt nóng chảy, và nó trở thành carbon dioxide:
Chất khử tạp chất được thêm vào để khử các tạp chất có trong quặng (chủ yếu là silic dioxide cát và các silicat khác). Các chất khử tạp chất chính là đá vôi (calci carbonat) và đolomit (magie carbonat). Các chất khử tạp chất khác có thể cho vào tùy theo các tạp chất có trong quặng. Trong sức nóng của lò luyện đá vôi bị chuyển thành vôi sống (CaO):
Sau đó calci oxide kết hợp với silic dioxide tạo ra xỉ.
Xỉ nóng chảy trong lò luyện (silic dioxide thì không). Ở phần dưới của lò luyện, xỉ nóng chảy do nhẹ hơn nên nổi lên phía trên sắt nóng chảy. Các cửa lò có thể được mở để tháo xỉ hay sắt nóng chảy. Sắt khi nguội đi, tạo ra gang thô, còn xỉ có thể được sử dụng để làm đường hay để cải thiện các loại đất nông nghiệp nghèo khoáng chất.
Khoảng 1,1 tỷ tấn quặng sắt được sản xuất trên thế giới vào năm 2000, với tổng trị giá trên thị trường vào khoảng 25 tỷ đôla Mỹ. Việc khai thác quặng sắt diễn ra trên 48 quốc gia, nhưng 5 nhà sản xuất lớn nhất là Trung Quốc, Brasil, Úc, Nga và Ấn Độ, chiếm tới 70% lượng quặng khai thác trên thế giới. 1,1 tỷ tấn quặng sắt này được sử dụng để sản xuất ra khoảng 572 triệu tấn sắt thô.
Vai trò sinh học

Sắt có vai trò rất cần thiết đối với mọi cơ thể sống, ngoại trừ một số vi khuẩn. Nó chủ yếu liên kết ổn định bên trong các protein kim loại, vì trong dạng tự do nó sinh ra các gốc tự do nói chung là độc với các tế bào. Nói rằng sắt tự do không có nghĩa là nó tự do di chuyển trong các chất lỏng trong cơ thể. Sắt liên kết chặt chẽ với mọi phân tử sinh học vì thế nó sẽ gắn với các màng tế bào, acid nucleic, prôtêin v.v.
Tuy nhiên, hàm lượng Fe trong cơ thể là rất ít, chiếm khoảng 0,004% được phân bố ở nhiều loại tế bào của cơ thể. Sắt là nguyên tố vi lượng tham gia vào cấu tạo thành phần Hemoglobin của hồng cầu, myoglobin của cơ vân và các sắc tố hô hấp ở mô bào và trong các enzim như: catalaz, peroxidaza... Fe là thành phần quan trọng của nhân tế bào. Cơ thể thiếu Fe sẽ bị thiếu máu nhất là phụ nữ có thai và trẻ em.
Trong cơ thể động vật sắt liên kết trong các tổ hợp heme (là thành phần thiết yếu của cytochromes), là những prôtêin tham gia vào các phản ứng oxy hóa-khử (bao gồm nhưng không giới hạn chỉ là quá trình hô hấp) và của các prôtêin chuyên chở oxy như hêmôglôbin và myoglobin.
Sắt vô cơ tham gia trong các phản ứng oxy hóa-khử cũng được tìm thấy trong các cụm sắt-lưu huỳnh của nhiều enzym, chẳng hạn như các enzym nitrogenase (tham gia vào quá trình tổng hợp amonia từ nitơ và hiđrô) và hydrogenase. Tập hợp các prôtêin sắt phi-heme có trách nhiệm cho một dãy các chức năng trong một số loại hình cơ thể sống, chẳng hạn như các enzym metan monooxygenase (oxy hóa mêtan thành mêtanol), ribonucleotide reductase (khử ribose thành deoxyribose; tổng hợp sinh học DNA), hemerythrins (vận chuyển oxy và ngưng kết trong các động vật không xương sống ở biển) và acid phosphatase tía (thủy phân các este phosphat). Khi cơ thể chống lại sự nhiễm khuẩn, nó để riêng sắt trong prôtêin vận chuyển transferrin vì thế vi khuẩn không thể sử dụng được sắt.
Sự phân phối sắt trong cơ thể được điều chỉnh trong cơ thể động vật có vú. Sắt được hấp thụ từ duodenum liên kết với transferrin, và vận chuyển bởi máu đến các tế bào khác nhau. Vẫn chưa rõ cơ chế liên kết của sắt với các prôtêin.
Các nguồn thức ăn giàu sắt bao gồm: thịt, cá, thịt gia cầm, đậu lăng, các loại đậu, rau chân vịt, tào phớ, đậu Thổ Nhĩ Kỳ, dâu tây và mầm ngũ cốc.
Sắt được bổ sung cho những người cần tăng cường chất này trong dạng sắt(II) fumarat. Tiêu chuẩn của RDA về sắt dao động dựa trên tuổi tác, giới tính, và nguồn sắt ăn kiêng (sắt trên cơ sở heme có khả năng sinh học cao hơn)
Cần lưu ý tới phần cảnh báo dưới đây.
Tính chất hóa học > Tác dụng với phi kim

Sắt tác dụng với hầu hết tất cả các phi kim khi đun nóng. Với các phi kim có tính oxy hóa mạnh như clo thì sẽ tạo thành những hợp chất trong đó sắt có số oxy hóa là +3. Còn khi tác dụng với oxy sẽ tạo ra sắt (II, III) oxide – oxide sắt từ.
Ví dụ:
Fe3O4 là một hợp chất ion, tinh thể được tạo nên bởi các ion O2-, ion Fe3+ và ion Fe2+. Trong quá trình phản ứng, một phần sắt bị oxy hóa thành Fe2+, một phần bị oxy hóa thành Fe3+.Trong chất rắn trung bình cứ có 1 ion Fe2+ thì có 2 ion Fe3+ và 4 ion O2−.
Trong không khí ẩm sắt dễ bị gỉ theo phản ứng:
Đối với các phi kim yếu hơn như lưu huỳnh,..tạo thành hợp chất trong đó sắt có số oxy hóa +2:
Tính chất hóa học > Tác dụng với các hợp chất

Thế điện cực chuẩn của sắt là: Fe2+(dd) + 2e → Fe Eo= -0,44 V
Qua đó ta thấy sắt có tính khử trung bình.
Sắt dễ tan trong dung dịch acid HCl và H2SO4 loãng:
Hay FeO + 2H+(dd) → Fe+(dd) + H2↑
Đối với các acid có tính oxy hóa mạnh như HNO3 hay H2SO4 đặc nóng thì sản phẩm phản ứng sẽ là muối sắt với sắt có số oxy hóa +3 và các sản phẩm khử của N: N2O, NO, NO2 hoặc của S: SO2. Ở nhiệt độ thường, trong acid nitric đặc và acid sunfuric đặc, sắt tạo ra lớp oxide bảo vệ kim loại trở nên "thụ động", không bị hòa tan. Sắt đẩy các kim loại yếu hơn ra khỏi dung dịch muối của chúng:
Hợp chất

Các trạng thái oxy hóa chung của sắt bao gồm:
Sắt carbide Fe3C được biết đến như là cementit.
Sắt(I) ít khi tồn tại, như sắt(I) hydride (FeH).
Trạng thái sắt(II), Fe2+, ferơ rất phổ biến.
Trạng thái sắt(III), Fe3+, ferric, cũng rất phổ biến, ví dụ trong gỉ sắt.
Trạng thái sắt(IV), Fe4+, feryl, ổn định trong các enzym (ví dụ peroxidas). Hợp chất sắt(IV) vô cơ thường là những muối chứa ion FeO32−.
Sắt cũng tồn tại ở trạng thái sắt(V), như K3FeO4.
Sắt(VI) cũng được biết tới, nó hiếm hơn, có trong kali ferrat.
Sắt(VII) trước đây chưa được biết đến. Hiện nay, nó được biết đến dưới trạng thái ion peferrat FeO4−.
Sắt cũng tồn tại dưới dạng sắt(VIII) nhưng rất hiếm, Na2FeO5 là một ví dụ.
Xem thêm: Sắt oxide