stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Như có Bác trong ngày đại thắng
Lời bài hát

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng Lời Bác nay đã thành chiến thắng huy hoàng. Ba mươi năm đấu tranh giành toàn vẹn non sông. Ba mươi năm dân chủ cộng hòa kháng chiến đã thành công. Việt Nam - Hồ Chí Minh. Việt Nam - Hồ Chí Minh. Việt Nam - Hồ Chí Minh. Việt Nam - Hồ Chí Minh. | ” |
Quần thể (sinh học)

Hình 1: Một đàn voi hoang dã là hình ảnh của một quần thể.
Hình 2: Các đặc điểm chính của một quần thể sinh vật.
Trong sinh học, một quần thể là tập hợp các cá thể sinh vật cùng một loài, cùng sống trong một không gian xác định, vào thời điểm nhất định, có lịch sử phát triển chung và cách ly với quần thể cùng loài khác. Khái niệm "quần thể" được sử dụng phổ biến ở Việt Nam hiện nay là thuật ngữ dịch từ tiếng Anh: population (phát âm Quốc tế: /pɒpjʊˈleɪʃən/) dùng trong sinh thái học, di truyền học và học thuyết tiến hoá thuộc ngành sinh học. Đừng nhầm với khái niệm dân số (cũng viết là population).
Một quần thể có khi chỉ sinh sản hữu tính hoặc sinh sản vô tính, hoặc có cả hai hình thức sinh sản này, nhưng những cá thể được xem là cùng quần thể, khi thoả mãn các điều kiện chính sau (hình 2):,
Gồm các cá thể cùng một loài, có chung một vốn gen, giữa chúng thường có quan hệ sinh sản.
Thường phân bố cùng một không gian gọi là sinh cảnh trong hệ sinh thái.
Cùng có lịch sử phát triển chung, nghĩa là đã trải qua nhiều thế hệ chung sống.
Tồn tại vào cùng một thời điểm đang xét đến.
Ví dụ dễ hình dung hơn cả về một quần thể là một đàn voi thường tụ tập với nhau, trải qua nhiều đời cùng sống ở một nơi. Giữa chúng thường có quan hệ họ hàng, che chở bảo vệ lẫn nhau và các voi con thường được sinh ra trong đàn (hình 1). Một ví dụ khác về quần thể là một đàn toàn cá chép trong cùng một ao đã trải qua vài thế hệ sống chung với nhau. Đàn cá này rõ ràng là không thể vượt qua ao mà chúng đang sống để sang ao bên cạnh được - nghĩa là nó cách ly với quần thể cũng là cá chép ở ao liền kề.
Đặc trưng cơ bản > Cấu trúc giới tính, cấu trúc sinh sản

Cấu trúc giới tính là tỉ lệ số cá thể đực/cái của quần thể. Cấu trúc giới tính trong thiên nhiên và trong tổng số các cá thể mới sinh thường là 1:1. Tuy nhiên tỉ lệ này luôn thay đổi phụ thuộc vào đặc tính của loài, tập tính sinh sản, điều kiện môi trường, sức sống của các cá thể đực/cái. Điều này cho thấy tiềm năng sinh sản của quần thể, giúp con người chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực cái, phù hợp cho nhu cầu sản xuất và khai thác bền vững tài nguyên.
Cấu trúc sinh sản là tỉ lệ đực/cái trong đàn sinh sản. Tỉ lệ này phụ thuộc vào tập tính sinh sản của từng loài, nhằm nâng cao khả năng thụ tinh cho trứng hay sức sống của thế hệ con cái, tăng tỉ lệ sống sót,...
Đặc trưng cơ bản > Thành phần nhóm tuổi

Đời sống của sinh vật thường gồm 3 nhóm tuổi sinh thái: trước sinh sản, sinh sản, sau sinh sản. Thành phần nhóm tuổi là tỉ lệ 3 nhóm tuổi đó trong quần thể, và phụ thuộc vào: tuổi thọ trung bình của loài, vùng phân bố, điều kiện sống, khả năng sống sót của từng nhóm tuổi. Nghiên cứu thành phần nhóm tuổi cho ta thấy được sự phát triển của quần thể trong tương lai.
Khi xếp chồng hình biểu thị các nhóm tuổi lên nhau ta được tháp tuổi (đối với quần thể người là tháp dân số). Có 3 dạng tháp như sau:
Tháp phát triển: Đáy rộng, đỉnh nhọn dần chứng tỏ số con non nhiều, số cá thể già ít, tỉ lệ sinh nhiều, tử ít.
Tháp ổn định: đáy rộng vừa phải, canh tháp gần như thẳng đứng chứng tỏ tỉ lệ sinh/tử xấp xỉ nhau.
Tháp suy thoái: đáy hẹp, đỉnh rộng chứng tỏ tỉ lệ tử nhiều, sinh ít, nhiều cá thể già, ít con non.
Đặc trưng cơ bản > Sự phân bố cá thể

Sự phân bố cá thể là sự chiếm cứ không gian của các cá thể trong sinh cảnh, phụ thuộc vào điều kiện môi trường và tập tính của loài.
Có 3 dạng phân bố:
Phân bố đều khi điều kiện môi trường đồng nhất, các cá thể có tính lãnh thổ cao. Dạng phân bố này hiếm gặp trong tự nhiên.
Phân bố theo nhóm khi điều kiện môi trường không đồng nhất, các cá thể có xu hướng tụ lại với nhau. Dạng phân bố này hay gặp trong tự nhiên.
Phân bố ngẫu nhiên là dạng trung gian của hai dạng trên, khi điều kiện môi trường đồng nhất, các cá thể không có tính lãnh thổ cao cũng không có xu hướng tụ lại. Dạng phân bố này cũng ít gặp trong tự nhiên.
Đặc trưng cơ bản > Sức sinh sản và sự tử vong

Sức sinh sản là khả năng gia tăng về mặt số lượng của quần thể. Nó phụ thuộc vào sức sinh sản của cá thể. Cụ thể:
Số lượng trứng hay con trong một lần sinh, khả năng chăm sóc trứng hay con của cá thể loài đó
Số lứa đẻ trong một năm (đời), tuổi trưởng thành sinh dục
Mật độ
Sự tử vong là mức giảm số lượng cá thể của quấn thể. Nó phụ thuộc vào:
Giới tính: sức sống của cá thể cái so với đực
Nhóm tuổi (cá hay tử vong ở giai đoạn trứng, thủy tức sự tử vong đồng đều ở các lứa tuổi)
Điều kiện sống
Acalyptris krooni

| Acalyptris krooni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Liên bộ (superordo): Amphiesmenoptera
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân bộ (subordo): Glossata
Phân thứ bộ (infraordo): Heteroneura
Liên họ (superfamilia): Nepticuloidea
Họ (familia): Nepticulidae
Chi (genus): Acalyptris
Loài (species): A. krooni
Danh pháp hai phần
Acalyptris krooni (Scoble, 1980) 
Acalyptris krooni là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Scoble năm 1980. Nó được tìm thấy ở Nam Phi (nó được mô tả tử quận Soutpansberg).
Pycreus diander

| Pycreus diander> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Pycreus
Loài (species): P. diander
Danh pháp hai phần
Pycreus diander (Torr.) C.B.Clarke 
Pycreus diander là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được (Torr.) C.B.Clarke miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pycreus diander”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
RuPaul's Drag Race All Stars (mùa 4)

| RuPaul's Drag Race All Stars |
| --- | --- |
Mùa 5

Dẫn chương trình: RuPaul
Giám khảo:  RuPaul  Michelle Visage  Carson Kressley  Ross Mathews 
Số thí sinh: 10
Những người chiến thắng:  Monét X Change  Trinity The Tuck 
 
Quốc gia gốc: Hoa Kỳ
Số tập: 10
Phát sóng
Kênh phát sóng: VH1
Thời gian phát sóng: 14 tháng 12 năm 2018 (2018-12-14) – 15 tháng 2 năm 2019 (2019-02-15)
Mùa phim
← Trước All Stars 3 Sau → All Stars 5 
2 quán quân của RuPaul's Drag Race All Stars, Trinity The Tuck (trái) và Monét X Change (phải)
Chương trình truyền hình thực tế về drag queen RuPaul's Drag Race All Stars mùa thứ tư được công bố chính thức trên kênh VH1 vào ngày 22 tháng 8 năm 2018. Chương trình chính thức phát sóng vào ngày 14 tháng 12 năm 2018 và kéo dài mười tập.
Giải thưởng cho người chiến thắng của cuộc thi là một năm sử dụng mỹ phẩm Anastasia Beverly Hills Cosmetics kèm theo một khoản tiền mặt trị giá 100.000 USD.
Hai người chiến thắng trong mùa thi này là Monét X Change và Trinity The Tuck, đây là mùa đầu tiên trong lịch sử chương trình có hai người chiến thắng.
Thí sinh

Số liệu tính tại thời điểm ghi hình
| Tên | Tuổi | Quê quán | Mùa thi gốc | Thứ hạng gốc | Thứ hạng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Monét X Change | 28 | The Bronx, New York | Mùa 10 | 6 | Quán quân |
| Trinity The Tuck | 33 | Orlando, Florida | Mùa 9 | 3/4 | Quán quân |
| Monique Heart | 32 | Kansas City, Missouri | Mùa 10 | 8 | 3/4 |
| Naomi Smalls | 24 | Chicago, Illinois | Mùa 8 | Á quân | 3/4 |
| Latrice Royale | 46 | South Beach, Florida | Mùa 4 | 4 | 5 |
| Latrice Royale | 46 | South Beach, Florida | All Stars 1 | 7/8 | 5 |
| Latrice Royale | 46 | South Beach, Florida | Holi-slay Spectacular | Quán quân | 5 |
| Manila Luzon | 36 | Los Angeles, California | Mùa 3 | Á quân | 6 |
| Manila Luzon | 36 | Los Angeles, California | All Stars 1 | 7/8 | 6 |
| Valentina | 27 | Echo Park, California | Mùa 9 | 7 | 7 |
| Gia Gunn | 28 | Los Angeles, California | Mùa 6 | 10 | 8 |
| Farrah Moan | 24 | Los Angeles, California | Mùa 9 | 8 | 9 |
| Jasmine Masters | 41 | Los Angeles, California | Mùa 7 | 12 | 10 |
| Jasmine Masters | 41 | Los Angeles, California | Holi-slay Spectacular | Quán quân | 10 |
Bảng loại trừ

| Thí sinh | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Monét X Change | THẤP | THẮNG | AT | NH2 | THẮNG | MIỄN | CAO | THẮNG | NH3 | QUÁN QUÂN |
| Trinity The Tuck | THẮNG | AT | THẮNG | THẤP | NH4 | THẮNG | THẮNG | CAO | THẮNG | QUÁN QUÂN |
| Monique Heart | THẮNG | NH2 | AT | THẮNG | NH4 | THẮNG | AT | CAO | THẮNG | LOẠI |
| Naomi Smalls | CAO | CAO | CAO | AT | NH4 | THẮNG | NH2 | THẮNG | NH3 | LOẠI |
| Latrice Royale | AT | AT | THẤP | LOẠI |  | THẮNG | THẮNG | NH2 | LOẠI |  |
| Manila Luzon | AT | THẤP | THẮNG | THẮNG | THẮNG | MIỄN | CAO | LOẠI |  |  |
| Valentina | AT | THẮNG | NH2 | CAO | NH4 | THẮNG | LOẠI |  |  |  |
| Gia Gunn | AT | AT | LOẠI |  |  | THUA |  |  |  |  |
| Farrah Moan | NH2 | LOẠI |  |  |  | THUA |  |  |  |  |
| Jasmine Masters | LOẠI |  |  |  |  | THUA |  |  |  |  |
Eurytaphria puratilineata

| Eurytaphria puratilineata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Eurytaphria
Loài (species): E. puratilineata
Danh pháp hai phần
Eurytaphria puratilineata Hampson 1895 
Eurytaphria puratilineata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Nguyễn Hoài Bão

Nguyễn Hoài Bão (sinh 1944) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Ông thuộc đoàn đại biểu Lâm Đồng.
Tên thường gọi: Nguyễn Hoài Bão
Ngày sinh: 18/9/1944
Giới tính: Nam
Dân tộc: Kinh
Tôn giáo: Không
Quê quán: Xã Tịnh Hà, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi
Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm
Nghề nghiệp, chức vụ: Phó Bí thư tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội
Nơi làm việc: Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng
Nơi ứng cử: Lâm Đồng
Đại biểu Quốc hội khoá: X
Đại biểu chuyên trách: Không
Đại biểu Hội đồng nhân dân: Không
Acalyptris lanneivora

| Acalyptris lanneivora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Liên bộ (superordo): Amphiesmenoptera
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân bộ (subordo): Glossata
Phân thứ bộ (infraordo): Heteroneura
Liên họ (superfamilia): Nepticuloidea
Họ (familia): Nepticulidae
Chi (genus): Acalyptris
Loài (species): A. lanneivora
Danh pháp hai phần
Acalyptris lanneivora (Vári, 1955) 
Acalyptris lanneivora là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Vári năm 1955. Nó được tìm thấy ở Nam Phi (Nó đã dược miêu tả ở Pretoria).
Ấu trùng ăn Lanea discolor.
Đại náo Thiên Cung

Đại náo Thiên Cung (Hán văn: 大鬧天宮) là một giai đoạn nổi tiếng nhất trong bộ truyện Tây Du Ký, nói về nhân vật Mỹ Hầu Vương khi còn xưng hùng xưng bá. Phần truyện bắt nguồn từ hồi 1 tới hồi 7. Sau đó, Mỹ Hầu Vương bị Phật Tổ Như Lai giam dưới núi Ngũ Hành Sơn.
Bối cảnh

Hoa Quả Sơn có một hòn đá, sau khi hấp thụ linh khí nở ra một con khỉ ánh mắt có hào quang. Một ngày nọ, trời nóng nực, có một dãy suối lạ, không biết sâu bao nhiêu. Bầy khỉ thách nhau ai nhảy xuống trước mà không chết thì được làm vua. Thạch hầu nhảy xuống trước và phát hiện đó là một cái động. Sau đó, thạch hầu được tôn lên làm vua. Thời gian sau đó thạch hầu đã biết được sinh, lão, bệnh, tử. Lìa bỏ ngôi vua, thạch hầu vượt biển tìm đạo tu thành phật tiên để giải thoát luân hồi sinh tử.
Trôi lang thang trên biển nhiều năm rồi trôi vào đất liền. Lang thang trên đất liền, cuối cùng cũng tìm thấy Bồ Đề tổ sư để học đạo, từ đó có cái tên mới là Tôn Ngộ Không. Học 7 năm, biết 72 phép biến hóa rồi bị đuổi vì khoe khoang tài năng của mình. Về núi Hoa Quả làm vua, yêu tinh khắp nơi đến kết bái huynh đệ với Tôn Ngộ Không, trong đó có Ngưu Ma Vương. Tôn Ngộ Không còn đi xuống Đông hải lấy Như Ý Kim Cô Bổng (Định Hải Thần Châm) và một bộ khuê giáp. Sau đó Tôn Ngộ Không bị Hắc Bạch Vô Thường bắt xuống âm phủ, vì quá tức giận nên đã đại náo âm phủ, xóa hết sổ sinh tử của loài khỉ.
Đại náo

Trời sợ nó làm càn, phái Thái Bạch Kim Tinh tới Hoa Quả Sơn chiêu an lên làm Bật Mã Ôn. Khi biết được là một chức quan nhỏ, Ngộ Không bỏ xuống trần gian và xưng Tề Thiên Đại Thánh. Thiên đình sai Lý Thiên Vương cùng Na Tra và Cự Linh Thần đến bắt nhưng bị Tôn Ngộ Không đánh bại. Tôn Ngộ Không được Ngọc Hoàng mời lên thiên đình phong là Tề Thiên Đại Thánh, mục đích giao cho chức vụ cai quản vườn đào để dễ điều khiển Tôn Ngộ Không hơn. Tuy nhiên, Ngộ Không tính nào tật nấy, sau khi không được mời dự tiệc, đã ăn quả đào Trường Thọ và uống những viên thuốc trường sinh bất tử của Thái Thượng Lão Quân.
Thiên đình đành phải tìm cách khống chế Ngộ Không. Thiên đình sai 10 vạn thiên binh thiên tướng và Tứ Đại Thiên Vương tới đánh nhưng thất bại. Thiên Đình phải nhờ Nhị Lang Thần. Hai người đánh nhau không phân thắng bại, Thái Thượng Lão Quân dùng Kim Cang Trát đánh sau lưng Tôn Ngộ Không mới bắt được. Tuy nhiên, tất cả cố gắng hành hình bằng mọi cách của thiên đình đều thất bại: lần 1 sai đao phủ đến chém; lần 2 là đốt; lần 3 là sai Thần Sét tới đánh. Thế cho nên thiên đình phải nhốt Ngộ Không vào lò bát quái (cũng viết là lò bắt quái) của Thái Thượng Lão Quân vốn dùng để luyện đan, trong lò đốt lửa Tam Muội Chân Hỏa nhằm nấu chảy. Sau khi bị nung đốt suốt 49 ngày, Ngộ Không làm nổ tung lò và thoát ra, hấp thụ sức mạnh của Tam Muội Chân Hỏa nên càng mạnh hơn trước. Chẳng những Ngộ Không không bị tổn thương gì, mà còn thu được phép nhìn thấu yêu tinh dưới bất cứ hình thức ngụy trang nào nhờ "Hỏa nhãn kim tinh". Tuy không sao nhưng Tôn Ngộ Không vẫn tức giận đánh bại tất cả các thần tiên.
Phật Tổ ra tay

Đến đường cùng, thiên đình đành phải xin Phật Thích Ca Mâu Ni giúp đỡ. Phật đánh cuộc với Ngộ Không rằng Ngộ Không sẽ không thể thoát khỏi lòng bàn tay của Phật được, nếu Phật thua thì xin dâng cả Thiên giới cho Ngộ Không. Ngộ Không tự tin vì đã có cân đẩu vân, một lần đi mười vạn tám ngàn dặm, nên đã đồng ý. Ngộ Không nhảy xa và đi đến một nơi xa lạ như là nơi tận cùng của trời đất. Xung quanh chỉ có năm cây cột, Ngộ Không tưởng rằng mình đã đi đến tận chân trời và viết tám chữ Tề Thiên Đại Thánh đáo thử nhất du (nghĩa là Tề Thiên Đại Thánh từng vui chơi ở đây) trên cột ở giữa rồi tiểu tiện xuống gốc cột thứ nhất. Hớn hở, Ngộ Không bay trở lại lòng bàn tay của Phật, Phật bảo Ngộ Không quay lại. Thì ra Ngộ Không đã viết trên ngón tay của Phật, cho nên chưa ra khỏi lòng bàn tay. Ngộ Không thua cuộc, tìm cách trốn chạy, nhưng Phật úp lòng bàn tay và nhốt Ngộ Không lại dưới một dãy núi Ngũ Hành Sơn. Ngộ Không bị đè dưới núi suốt 500 năm.
Điện ảnh

Hồi chuyện này được chuyển thể thành phim hoạt hình Đại náo Thiên Cung, phim đã cắt bớt một số chi tiết:
Bỏ phần Tôn Ngộ Không học đạo.
Không có phần nhảy suối.
Tôn Ngộ Không không đại náo Âm phủ.
Không có đoạn kết nghĩa huynh đệ.
Tôn Ngộ Không không bị đè dưới Ngũ Hành Sơn.
Hồi truyện còn được chuyển thể thành phim điện ảnh Đại náo Thiên Cung do Chân Tử Đan đảm nhận vai chính. Phim có sự thay đổi so với truyện:
Tôn Ngộ Không yêu thương một Hồ ly tinh.
Chi tiết nhảy xuống suối sửa thành đánh yêu quái cứu bầy khỉ.
Tôn Ngộ Không không đi tìm Bồ Đề tổ sư mà là Bồ Đề tổ sư được lệnh đi tìm Tôn Ngộ Không.
Làm Bật Mã Ôn là do Ngọc Hoàng thấy Tôn Ngộ Không thân thiện với thú cưỡi của ông.
Tề Thiên Đại Thánh là do Ngưu Ma Vương đặt với ý đồ xúi Tôn Ngộ Không đi Đại náo Thiên Cung.
Việc ăn trộm tiên đơn là do Nhị Lang Thần lừa, khi mới vào nhà Thái Thượng Lão Quân đã bị bắt.
Tôn Ngộ Không đại náo Thiên Cung là nghĩ rằng Thiên đình giết người hắn yêu quý nhưng thực chất là Ngưu Ma Vương.
Tôn Ngộ Không đánh bại Ngưu Ma Vương.
Tôn Ngộ Không tình nguyện bị giam dưới núi Ngũ Hành Sơn.
Chiến tranh

| --- | --- |
      
Theo chiều kim đồng hồ từ ảnh trên cùng bên trái: Tấm bia của Kền kền có niên đại khoảng năm 2500 TCN; Trận Hastings năm 1066; Trận sông Somme năm 1916; Một cuộc thử nghiệm vũ khí hạt nhân năm 1954; Trận Normandie năm 1944; Quân đội Pháp dưới sự chỉ huy của Napoleon rút quân khỏi nước Nga năm 1812.
Chiến tranh (Tiếng Anh: war) là một mức độ xung đột vũ trang giữa các quốc gia, chính phủ, xã hội hoặc các nhóm bán quân sự như lính đánh thuê, quân nổi dậy và dân quân do sự mâu thuẫn về ý thức hệ, sắc tộc và tôn giáo nhằm tranh giành lợi ích về kinh tế và chính trị. Nó thường được đặc trưng bởi bạo lực cực đoan, xâm lược, phá hủy và tử vong, sử dụng lực lượng quân sự thường xuyên hoặc không thường xuyên. Chiến tranh đề cập đến các hoạt động và đặc điểm chung của các loại chiến tranh, hoặc của các cuộc chiến nói chung. Chiến tranh toàn diện là chiến tranh không bị giới hạn trong các mục tiêu quân sự hợp pháp, và có thể dẫn đến những đau khổ và thương vong dân sự không chiến đấu khác.
Các nghiên cứu học thuật về chiến tranh đôi khi được gọi polemology trong tiếng Anh (/ˌpɒləˈmɒlədʒi/ POL-ə-MOL-ə-jee), từ tiếng Hy Lạp polemos, có nghĩa là "chiến tranh", và -logy, ý nghĩa "việc nghiên cứu".
Trong khi một số học giả coi chiến tranh là một khía cạnh phổ quát và tổ tiên của bản chất con người, những người khác cho rằng đó là kết quả của hoàn cảnh văn hóa xã hội, kinh tế hoặc sinh thái cụ thể.
Nguyên nhân

Nguyên nhân của chiến tranh thường do mâu thuẫn giữa các giai cấp, dân tộc, tôn giáo phát triển đến mức gay gắt nhất hoặc do mâu thuẫn trong nội bộ một dân tộc, tôn giáo.
Nói tóm lại, chiến tranh là sự xung đột do từ mâu thuẫn ý thức giữa các tư tưởng khác nhau. Nguyên nhân của những mâu thuẫn này xuất phát từ tham vọng riêng của từng thực thể con người. Khi những tham vọng này đối chọi nhau đến mức độ căng thẳng cao độ thì chiến tranh xảy ra. Chỉ khi nào tồn tại 2 bên đối nghịch nhau thì chiến tranh mới bùng nổ. Những hình thức chiến tranh đi từ hình thức thô thiển như chiến tranh vũ trang đến thể loại chiến tranh vi tế như sử dụng văn hóa để công kích.
Tính chất đặc trưng của các ý thức hệ là tìm cách đồng hóa các ý thức hệ còn lại để còn lại một thể duy nhất. Chiến tranh có thể xem như quá trình đồng hóa các hệ ý tưởng của các bên đối lập nhau. Chiến tranh leo thang là do sự đồng hóa này chưa dừng lại.
Hậu quả của chiến tranh không chỉ có sự hoang tàn mà còn có cả sự tiến bộ. Chiến tranh là thành phần không thể thiếu trong quá trình tiến hóa của tất cả các sinh vật, đoàn thể, tổ chức hầu đạt được mục tiêu sống còn và phát triển.
Nguyên nhân > Theo các học thuyết lịch sử

Những người theo thuyết lịch sử chú ý đến khía cạnh bất khả kháng của chiến tranh, họ cho rằng nó ngẫu nhiên như là một tai nạn giao thông. Có thể có các điều kiện, tình huống giống như là sắp xảy ra chiến tranh nhưng người ta không thể tiên đoán được thời gian và địa điểm xảy ra chiến tranh. Các nhà xã hội học phê phán cách tiếp cận này, họ cho rằng sự bắt đầu của các cuộc chiến tranh là do một số nhà lãnh đạo đưa ra, đó không phải là tai nạn thuần túy. Vẫn còn có những bất đồng nhưng thực sự rất khó khăn trong việc xây dựng một hệ thống tiên đoán về chiến tranh.
Nguyên nhân > Theo các học thuyết tâm lý chiến tranh

Theo thuyết này, chiến tranh xuất phát từ tâm lý của con người, cho rằng đó là "bản năng xâm lược" của con người, là "hành vi" của con người. Các đại diện của thuyết này như E.F.M. Durban và John Bowlby cho rằng loài người đặc biệt là đàn ông sinh ra đã có thói quen xung đột. Thông thường những loại xung đột này bị kìm nén bởi xã hội, nó cần một cơ hội để giải thoát các xung đột bằng chiến tranh.
Nguyên nhân > Theo các học thuyết về nhân khẩu

Học thuyết nhân khẩu có 2 nhóm: những người theo thuyết Malthus và những người theo thuyết bùng nổ dân số trẻ.
Học giả người Anh Thomas Robert Malthus (1766–1834) cho rằng dân số luôn tăng dù chúng bị hạn chế bởi chiến tranh, bệnh tật và đói kém. Đây là lý thuyết được tính toán với xã hội trước đây khi mà nền sản xuất chưa phát triển và tỷ lệ tăng dân số không điều khiển được. Theo thuyết Malthus thì sự mất cân bằng giữa việc tăng dân số và tăng thức ăn là nguồn gốc của xung đột. Nghĩa là trong khi dân số tăng theo cấp số nhân thì nguồn tài nguyên, của cải lại tăng theo cấp số cộng tạo ra sự mất cân đối dẫn đến chiến tranh. Lý thuyết bùng nổ dân số trẻ lại quan niệm do sự mất cân đối giữa những lực lượng trẻ được đào tạo, đến tuổi trưởng thành, cần có việc làm và số lượng những vị trí có thể cho họ trong xã hội là nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự nổi loạn trong xã hội (bao gồm cả chiến tranh). Theo các học thuyết này "con người cần thức ăn, cần vị trí nên họ bắn nhau".
Nguyên nhân > Theo học thuyết của Chủ nghĩa Marx > Khái niệm

Chiến tranh là hiện tượng chính trị – xã hội mang tính lịch sử, là hoạt động đấu tranh giữa các giai cấp, các nhà nước, các lực lượng chính trị có địa vị, lợi ích đối lập nhau trong một nước hoặc giữa các nước nhằm đạt được mục đích chính trị nhất định.
Nguyên nhân > Theo học thuyết của Chủ nghĩa Marx > Đặc điểm

Là hiện tượng chính trị xã hội mang tính lịch sử.
Là hoạt động đấu tranh vũ trang (bạo lực vũ trang) có tổ chức.
Nhằm đạt được một mục đích chính trị nhất định.
Nguyên nhân > Theo học thuyết của Chủ nghĩa Marx > Nguồn gốc

Chiến tranh có nguồn gốc từ chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và đối kháng giai cấp không thể điều hòa. Trong đó, chế độ chiếm hữu tư nhân là nguồn gốc kinh tế – nguồn gốc sâu xa; đối kháng giai cấp là nguồn gốc xã hội – nguồn gốc trực tiếp của chiến tranh.
Nguyên nhân > Theo học thuyết của Chủ nghĩa Marx > Nguyên nhân

Nguyên nhân chung: Là sự tác động giữa phương thức sản xuất bóc lột và những hiện tượng chính trị – xã hội do phương thức sản xuất đó sinh ra dưới hình thức bạo lực vũ trang của giai cấp này đối với giai cấp khác.
Nguyên nhân đặc thù: Là sự tác động của những chính sách hiếu chiến, phản động của giai cấp thống trị, những kẻ cầm đầu nhà nước, tổ chức hoặc nhóm cực đoan.
Nguyên nhân đơn nhất: Là sự tác động có tính đột biến, tức thì từ những nhân tố cá biệt như cá tính bất thường của cá nhân cầm đầu tổ chức hoặc diễn biến không chuẩn xác của các thông tin, của phương tiện tiến hành chiến tranh,...trong những tình huống nhất định.
Trong các nguyên nhân trên, nguyên nhân chung là cơ bản, xuyên suốt của mọi cuộc chiến tranh trong lịch sử loài người.
Nguyên nhân > Theo học thuyết của Chủ nghĩa Marx > Bản chất của chiến tranh

Bản chất của chiến tranh thể hiện trên hai mặt cơ bản luôn có sự thống nhất với nhau: Mặt chính trị và mặt bạo lực vũ trang. Chính trị là mục đích, bạo lực vũ trang là phương thức, biện pháp để thực hiện mục đích chính trị. Mặt chính trị và mặt phương thức bạo lực vũ trang không tách rời nhau.
Nguyên nhân > Theo học thuyết của Chủ nghĩa Marx > Mối quan hệ giữa chiến tranh và chính trị

Giữa chiến tranh và chính trị có mối quan hệ khắng khít, biện chứng với nhau. Trong đó, chính trị quyết định chiến tranh và chiến tranh tác động to lớn trở lại đối với chính trị. Thực chất, đây là mối quan hệ giữa hai hiện tượng xã hội, mỗi hiện tượng bao gồm lực lượng vật chất và tinh thần, giữa tư tưởng và tổ chức. Đây là mối quan hệ đa chiều.
Giữa chiến tranh và chính trị có quan hệ chặt chẽ với nhau:
+ Chính trị chỉ đạo, chi phối, quyết định toàn bộ tiến trình và kết cục chiến tranh, quy định mục tiêu và điều chỉnh mục tiêu, hình thức tiến hành đấu tranh vũ trang; sử dụng kết quả sau chiến tranh để đề ra những nhiệm vụ,mục tiêu mới cho giai cấp, xã hội trên cơ sở những thắng lợi hay thất bại của chiến tranh.
+ Ngược lại chiến tranh là một bộ phận, một phương tiện của chính trị, là kết quả phản ánh những cố gắng cao nhất của chính trị.
Trong thời đại ngày nay mặc dù chiến tranh có những thay đổi về phương thức tác chiến, vũ khí, trang bị, song bản chất chiến tranh vẫn không có gì thay đổi, chiến tranh vẫn là sự tiếp tục chính trị của nhà nước và giai cấp nhất định.
Đường lối chính trị của đế quốc và các thế lực thù địch vẫn luôn chứa đựng nguy cơ chiến tranh.