stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nhạc Nghị
Chú thích

↑  Triệu Vũ Linh vương truyền ngôi cho con nhỏ là Triệu Huệ Văn Vương (Hà), nhưng sau đó lại hối hận muốn lập người con lớn là Chương. Các tướng phe của Huệ Văn Vương giết Chương nhưng không thể động thủ giết Vũ Linh vương nên giam Vũ Linh vương chết đói ở Sa Khâu
↑  Xem chi tiết bài Điền Đan
↑  Trước kia Tề đánh Yên, vạc của Yên bị Tề lấy
↑  Ý nói biên giới của Yên mở rộng. Kế Khâu là kinh đô của Yên. Vấn Thủy là sông của nước Tề
↑  Tức là Lưu Yên, tôn thất nhà Hán được phong ở nước Tề
Tính tẩu

Đàn tính.
Tính tẩu (hay tinh tẩu) (còn gọi là đàn Tính hay đàn Tẩu) (tiếng Trung: 天琴; Hán-Việt: thiên cầm; bính âm: Tiān qín) là nhạc cụ của người Choang ở Trung Quốc , người Tày, người Nùng, người Thái ở Việt Nam và vài vùng thuộc Lào, Thái Lan người ta nhận thấy cũng có nhạc cụ này. Trong tiếng Thái, tính đọc chệch từ chữ thiên (天, tiān)
có nghĩa là trời nhưng người Thái cố dịch từ đó là đàn, còn tẩu là bầu (quả bầu), dịch ra tiếng Việt, tính tẩu có nghĩa là đàn bầu hay đàn then. Để khỏi nhầm lẫn với loại đàn bầu của người miền xuôi, nhiều người gọi tính tẩu là đàn tính nhưng nếu dịch ra "đàn bầu" thì sai. Do đó chỉ cần hiểu đàn tính là cách gọi tắt của đàn tính tẩu.
Đối với dân tộc Choang ở Trung Quốc hay người Tày ở Việt Nam thì thiên cầm (tức đàn tính) là nhạc cụ chính dùng để độc tấu, đệm hát và chơi giai điệu múa. Các cô gái người Choang Trung Quốc vừa gảy đàn tính vừa hát bằng nhạc cụ này. Khi đệm hát, thiên cầm thường chơi giai điệu của lời ca. Trong nhạc múa thiên cầm của dân tộc Choang có những bài bản riêng.
Truyền thuyết

Truyền thuyết dân tộc Choang kể rằng cách đây rất lâu, ở ngôi làng của người Choang ở chân núi phía nam dãy Thập Vạn Đại Sơn, có đôi trai gái tốt bụng chung sống với nhau. Chàng trai tên là Nùng Đoan (农端) còn cô gái tên là Nùng Á (农亚), họ thường xuyên đến cùng nhau lên núi đốn củi . Một hôm, ở cửa hang đá, hai người nghe thấy trong hang có tiếng “tính tang” du dương, lần theo tiếng động đó, họ nhìn thấy một vũng nước, có rất nhiều giọt nước nhỏ từ vách đá bên trên rỉ ra nhỏ giọt vào mặt hồ. Lắng nghe bản nhạc hay và cảm động này, cả hai người họ đột nhiên cảm thấy sảng khoái và phấn khởi. Họ muốn mang âm thanh kỳ diệu này về làng và để dân làng cùng nhau chia sẻ. Nùng Á suy nghĩ một lúc và nói: "Tại sao chúng ta không làm thứ gì đó có thể phát ra âm thanh này?" Vì vậy, cả hai đã tìm thấy một vỏ bầu và một cây sào gỗ trên núi, cắm cọc gỗ vào trong quả bầu và kéo căng dây làm đàn mà chơi, quả nhiên tiếng tính tang phát ra giống như tiếng róc rách từ nước suối trong hang núi. Những người trong bản đều vỗ tay khen ngợi, thậm chí có người lớn tuổi còn phát âm gọi nó là "đỉnh đinh". Mọi người vẫn học cách làm và chiếc đàn này nhanh chóng nổi tiếng khắp làng. Tiếng đàn vang tận trời, Ngọc Hoàng sai thiên sứ triệu Nùng Đoan và Nùng Á về sau, họ trở thành nghệ nhân trên trời, suốt ngày đàn hát cho Ngọc Hoàng nghe. Để giải oan cho dân làng, từ ngày mồng một đến ngày rằm tháng giêng âm lịch hàng năm, khi cổng trời mở ra, họ lại ùa về trần gian để tụ tập nhảy múa cùng dân làng.
Còn đối với người Tày, sự tích kể về nguồn gốc ra đời cây đàn tính rằng, xưa kia có một chàng trai nghèo không lấy được vợ, thời gian trôi qua, bỗng một hôm ra suối chàng nhìn xuống nước thấy khuôn mặt mình đã trở nên già nua. Buồn phiền với thân phận của mình, chàng ao ước có được một cây đàn để tâm giao những lúc cô đơn. Sau đó, chàng lên trời xin ban cho hạt quả bầu, cho giống cây dâu để nuôi tằm. Khi đã có quả bầu nậm, có tơ tằm, chàng trai đã chế tác ra cây đàn tính. Cây đàn này có 12 dây nhưng mỗi khi chàng gẩy đàn thì những tâm sự u buồn của chàng đã hóa vào âm thanh của tiếng đàn.
Sự u buồn khiến cho người và vật nghe thấy mà nao lòng chẳng buồn ăn. Cỏ cây nghe tiếng đàn cũng buồn mà héo úa. Bụt thấy thế vô cùng lo lắng nếu như chàng trai cứ đàn như vậy thì vạn vật sẽ chết hết. Bởi thế, Bụt bắt người chế tác ra cây đàn này phải bỏ bớt đi 9 dây, chỉ còn 3 dây như cây đàn tính bây giờ nên những âm thanh sầu não cũng không còn nữa mà chỉ còn những âm rộn ràng, tươi vui, trầm bổng.
Cấu tạo

Tính tẩu (thiên cầm) thuộc bộ dây, âm vực có thể đạt tới 3 quãng tám. Tuy nhiên người diễn chỉ sử dụng những âm trong vòng 2 quãng tám và một vài âm hơn nữa.
Thiên cầm có những bộ phận chính như sau:
Bầu vang (bộ phận tăng âm): làm bằng nửa quả bầu khô (cắt ngang). Kích cỡ bầu vang có thể thay đổi tùy theo quả bầu lớn nhỏ, song đường kính thường tư 15 đến 25 cm. Để có độ vang, âm sắc chuẩn người ta thường chọn quả bầu tròn và dày đều để làm bầu vang. Mặt đàn thường làm bằng gỗ cây ngô đồng xẻ mỏng khoảng 3mm. Trên mặt đàn có khoét 2 lỗ hình hoa thị để thoát âm (trước kia 2 lỗ hoa thị được khoét ở phía sau bầu đàn). Ngựa đàn tương đối nhỏ nằm trên mặt đàn.
Cần đàn: bằng gỗ, thường là gỗ dâu hay gỗ thừng mục, nhẹ và thẳng. Cần đàn dài khoảng 9 nắm tay của người chơi đàn. Theo kinh nghiệm dân gian, "số đo" cỡ nào thì hợp với cỡ giọng hát của người có số đo ấy. Phần dưới của cần đàn xuyên qua bầu vang, còn phần trên cùng là đầu đàn uốn cong hình lưỡi liềm hoặc đầu rồng, đầu phượng … Mặt cần đàn trơn, không có phím như đàn tam. Hốc luồn dây có 2 hoặc 3 trục dây.
Dây đàn: trước đây làm bằng tơ xe, nay là nilon. Tính tẩu có loại 2 dây và loại 3 dây phổ biến với người Choang Trung Quốc, còn tại Việt Nam thì tùy theo từng vùng và từng chức năng âm nhạc. Loại mắc 2 dây phổ biến ở Thái, Tày, thường được chỉnh cách nhau 1 quãng bốn đúng hay quãng năm tùy theo hàng âm của giai điệu hoặc bài nhạc múa. Loại có 3 dây thường do người Tày sử dụng. Họ thêm 1 dây trầm giữa 2 dây kia. Âm thanh của dây trầm thấp hơn dây cao 1 quãng tám đúng. Loại 3 dây được gọi là tính then (đàn then) thường dùng trong nghi lễ Then để phân biệt với loại 2 dây là tinh tẩu dùng để đệm hát và múa. Ngày nay, số lượng dây của đàn tính người Choang Trung Quốc tăng lên 4 dây, do đó nó còn có tên gọi khác là đỉnh đinh (tiếng Trung: 鼎叮; bính âm: Dǐng dīng).
Cách chơi

Tính tẩu có âm sắc êm dịu, thanh thoát. Khi phát ra âm cao nó gần giống với tiếng đàn tam. Lúc sản xuất âm trầm nó cho người nghe cảm giác hơi mờ ảo.
Theo cách đánh đàn xưa, người diễn không dùng que khảy mà chỉ gảy bằng ngón tay trỏ của tay phải. Ngón cái và giữa giữ cần đàn ở nơi gần sát bầu đàn. Ngón trỏ gảy xuống và hất lên luân phiên khi chơi giai điệu nhanh. Còn nếu giai điệu chậm thì ngón trỏ chỉ gảy xuống.
Kỹ thuật tay phải gồm có ngón vê, ngón phi và đánh âm nền … Riêng về tay trái gồm có các thế bấm như ngón rung, ngón vuốt, ngón vê, ngón phi, ngón luyến và âm bội.
Trong thập niên 1970, một số nghệ nhân đã thể nghiệm cải tiến đàn tính tẩu bằng cách lắp thêm dây vào cần đàn (khoảng 4, 5 dây). Do yếu tố này họ phải làm cần đàn và bầu đàn lớn hơn khiến ngón bấm khó chính xác. Một số người lại dùng que gảy thay đầu ngón tay. Kết quả âm sắc không giống đàn tính tẩu gốc mà lại giống đàn banjo (loại alto). Một số người khác thay gỗ để làm bầu đàn, âm thanh phát ra đanh và khô không đẹp như bầu đàn quả bầu khô. Nhìn chung, những cách cải tiến kể trên không gặt hái thành công.
Video tham khảo

https://youtube.com/watch?v=Sg0ACiUuLIw
https://youtube.com/watch?v=isg6HH82UnQ
https://youtube.com/watch?v=dTOT46LHEMI
| x t sCác nhạc cụ dân tộc Việt Nam |
| --- | --- |
 Dây (Đàn bầu • Đàn đáy • Đàn nhị/Đàn hồ • Đàn tam • Đàn tranh • Đàn tứ • Đàn tỳ bà • Đàn nguyệt • Đàn sến • Guitar phím lõm • Tam thập lục •  Trống quân/Trống đất) Màng rung (Trống bản • Trống bộc • Trống cái • Trống cơm • Trống chầu •  Trống chiến •  Trống đế • Trống mảnh • Trống khẩu •  Bồng) Hơi (Kèn bầu •  Tù và • Sáo trúc • Tiêu) Tự thân vang (Biên chung •  Chiêng •  Chũm chọe  •  Chuông •  Khánh/Biên khánh •  Mõ •  Phách • Sênh sứa • Sênh tiền • Song lang • Thanh la • Tiu/Cảnh •  Trống đồng) 
Miền núi phía Bắc:  Bẳng bu •  Cò ke •  Đao đao •  Đàn môi •  Đuống/Luống •  Kèn lá •  Khèn H'Mông •  Linh •  Pi cổng •  Pí đôi/Pí pặp •  Pí lè •  Pí một lao •   Pí phướng •  Púa •  Sáo H'Mông •  Ta in •  Tính tẩu •  Trống nêm •  Trống tang sành 
Bắc Trung Bộ:  Abel •  Khèn bè •  Cr'tót • Ta lư 
Tây Nguyên:  Cồng chiêng (Aráp • Knăh ring • M’nhum • T’rum • Vang)  Trống (Trống cái/H'gơr • Pơ nưng yun)  Alal •  Bro •  Chênh kial •  Chiêng tre • Chapi • Đàn đá •  Đing năm •  Đinh đuk •  Đing ktút •  Đuk đik •  Goong •  Goong đe •  K'lông pút •  K’ny •  Khinh khung •  Pơ nưng yun •  Rang leh •   Rang rai •  T'rưng •  Ta pòl •   Tol alao •  Tông đing •  Tơ đjếp •  Tơ nốt 
Duyên hải Nam Trung Bộ:  Trống Paranưng • Trống Ghinăng 
Bản mẫu:Nhạc cụ Trung Quốc
Trình tấu Tính tẩu trong lễ hội.
Tổng cục Tình báo, Bộ Công an (Việt Nam)

| Tổng cục Tình báo |
| --- | --- |
Hoạt động: 1988 - 2018 (30 năm)
Quốc gia:  Việt Nam
Bộ phận của: Bộ Công an (Việt Nam)
Bộ chỉ huy: Hà Nội
Lễ kỷ niệm: ngày 21 tháng 2 năm 1946
Tổng cục Tình báo hay còn được gọi là Tổng cục 5 là một cơ quan tình báo an ninh, kinh tế thuộc Bộ Công an Việt Nam, hiện nay không còn hoạt động.
Tổ chức

Cục Tham mưu
Cục Chính trị - Hậu cần (B41)
Cục B32
Cục B51
Cục B56
Cục B58
Học viện Tình báo (B43)
Tặng thưởng

2 Huân chương Sao vàng
2 Huân chương Hồ Chí Minh
Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
Huân chương Chiến công Hạng nhất
Huân chương Độc lập Hạng nhất
Tổng cục trưởng qua các thời kỳ

Tháng 10/1988 - tháng 6/1989: Lê Minh Hương, Đại tá, Quyền Tổng cục trưởng.
Tháng 1/1990 - tháng 2/1991: Lê Minh Hương, Thiếu tướng, sau là Bộ trưởng Bộ Công an.
? - ?, Nguyễn Hồng Sỹ, Trung tướng
?-?, Trần Quang Bình, Trung tướng (2005)
? -2008, Bùi Văn Nam, Trung tướng, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an
2008 - tháng 12/2011, Trần Việt Tân, Trung tướng, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an, sau bị khởi tố và cho ra khỏi ngành công an
Tháng 1/2012 - 2018, Đặng Xuân Loan, Trung tướng
Phó Tổng cục trưởng qua các thời kỳ

Trần Minh Dũng, Trung tướng
11.2000–5.2009, Nguyễn Xuân Xinh, Trung tướng
Trần Việt Tân, Trung tướng
8.2010–08.2018, Lê Thanh Bình, Trung tướng, nguyên Phó Giám đốc Công an Thành phố Hồ Chí Minh
Trần Quý Thắng, Trung tướng
–2015, Phạm Ngọc Quảng, Trung tướng,
Trần Quốc Cường, Thiếu tướng
Phan Hữu Tuấn, Trung tướng, bị khởi tố và bắt tạm giam ngày 17/4/2018
Trần Như Hùng, Thiếu tướng
Nguyễn Văn Huyên, Thiếu tướng
Nguyễn Như Hải, Thiếu tướng
Phạm Minh Chính, Thiếu tướng
Chính kịch hài

Chính kịch hài (tiếng Anh: comedy drama) là một thể loại nghệ thuật lai giữa hài kịch và chính kịch. Phim chính kịch hài thể hiện những chủ đề trong đời sống một cách nghiêm túc và chân thực, nhưng vẫn đan xen yếu tố hài hước.
Trong tiếng Anh, thuật ngữ "dramedy" (từ ghép giữa drama và comedy) bắt đầu xuất hiện trong ngành truyền hình những năm 1980.
Lịch sử

Trong lĩnh vực sân khấu ở Hy Lạp, các vở diễn được phân ra hài kịch (kết thúc có hậu) và bi kịch (bao gồm cả chính kịch, kết thúc buồn). Những khái niệm này có sức ảnh hướng tới cả sân khấu Rome (La Mã) và trong suốt thời Hy Lạp hóa. Nghệ thuật giai đoạn này cũng được coi là có ảnh hưởng sâu rộng tới ngành sân khấu hiện đại.
Hiện nhiều hệ thống giải thưởng vẫn phân tách phim ảnh ra chính kịch và hài kịch, ví dụ như giải Primetime Emmy và giải Quả cầu vàng.
Tới thế kỷ 20, các tác phẩm kết hợp hai thể loại trên bắt đầu ra đời. Tại Mỹ, phim The Kid (1921) của Charlie Chaplin được coi là phim truyện điện ảnh đầu tiên đan xen chính kịch và hài kịch.
Huỳnh Công Lý (quan nhà Nguyễn)

Đối với các định nghĩa khác, xem Huỳnh Công Lý.
Huỳnh Công Lý hay Hoàng Công Lý (? - 1821) là võ quan cao cấp của nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Năm 1819, ông được cử làm Phó tổng trấn Gia Định thành, sau đó vì phạm tội tham nhũng mà bị xử chết.
Cuộc đời

Huỳnh Công Lý, chưa rõ thân thế, chỉ biết ông ra làm quan từ thời vua Gia Long, được phong tới tước Lý Chính hầu.
Tháng 2 năm Nhâm Tuất (1802), Huỳnh Công Lý được Nguyễn Ánh sai làm Vệ úy thuộc dinh Túc trực, coi 10 đội với 500 quân.
Tháng 10 năm Gia Long thứ 10 (1811) Vệ úy Huỳnh Công Lý đi làm Trấn thủ Bình Định.
Tháng 9 năm Gia Long 14 (1815), Huỳnh Công Lý được gọi về kinh làm Tả thống chế coi 5 vệ binh.
Tháng 11 năm Ất Hợi (1815), Tả thống chế Thị trung là Huỳnh Công Lý xin mộ dân ngoại tịch ở Bình Định lập làm đội Thái hương, hằng năm nộp trầm hương mỗi người 1 cân. Việc này được vua Gia Long ưng chuẩn.
Tháng 10 năm Đinh Sửu (1817), Huỳnh Công Lý lại cùng với Tôn Thất Bính mộ dân ngoại tịch sung vào vệ Nội hầu và các đội Túc trực.
Tháng 7 năm Mậu Dần (1818), Huỳnh Công Lý được bổ làm quan cai trị đất Gia Định: “Lấy Đô thống chế Tả dinh quân Thần sách là Lê Văn Phong làm Phó tổng trấn Bắc thành, Tả thống chế Thị trung là Hoàng Công Lý làm Phó tổng trấn Gia Định”. Huỳnh Công Lý được sai làm Phó tổng trấn Gia Định thành phụ giúp Hữu quân Nguyễn Huỳnh Đức đang lĩnh chức Tổng trấn. Đương thời, Trịnh Hoài Đức đang làm Hiệp tổng trấn, chuyên lo việc hành chính.
Tháng giêng năm Kỷ Mão (1819), đời vua Gia Long, Huỳnh Công Lý nhận lệnh chỉ huy việc đào kinh. Sách Quốc triều sử toát yếu (Chính biên) chép:
Ngoài ra, trong khoảng thời gian này, Huỳnh Công Lý còn hỗ trợ trấn thủ Định Tường Bửu Thiện hầu Nguyễn Văn Phong lấy hơn 9000 dân nạo nét sông Bảo Định ở Mỹ Tho (đào cho kinh Vũng Gù ở cửa sông Vàm Cò Đông (Tân An) thông với sông Tiền ở Mỹ Tho).
Cuộc đời > Đánh dẹp quân Sư Kế

Tháng 10 năm Kỷ Mão (1819), Tổng trấn Nguyễn Huỳnh Đức chết. Gia Long cho Chưởng hữu quân Nguyễn Văn Nhân thay. Cuối năm Kỷ Mão (đầu năm 1820), vua Gia Long qua đời, sau đó Nguyễn Phúc Đảm lên nối ngôi, đặt niên hiệu là Minh Mạng. Nguyễn Văn Nhân xin về kinh chịu tang, cho Trịnh Hoài Đức giữ ấn quyền Tổng trấn.
Tháng 5 năm Minh Mạng 1 (1820), lấy Lê Văn Duyệt làm Tổng trần Gia Định. Một tháng sau, Trịnh Hoài Đức được triệu về Kinh.
Tháng 7 (âm lịch) năm ấy, bên nước Chân Lạp có một thầy tu tên là Kế (sử Việt thường gọi là Sư Kế) vận động những người dân bất mãn ở xứ ấy tràn sang sang đánh phá vùng Quang Hóa, Quang Phong, Thuận Thành (đều thuộc trấn Phiên An). Phó tổng trấn Huỳnh Công Lý liền sai Đào Quang Lý mang quân đi cản phá không được.
Được tin báo, nhà vua mới liền sai Tả quân Lê Văn Duyệt trở vào Gia Định để cùng Hoàng Công Lý lo việc đánh đuổi. Duyệt sai Huỳnh Công Lý đi đánh giặc Kế cướp phá trên các đạo Quang Hóa, Quang phong và Thuận Thành (vùng biên giới Tây Ninh). Huỳnh Công Lý thắng trận.
Đề cập đến vụ việc này, Sách Quốc triều sử toát yếu (Chính biên) chép:
Đại Nam thực lục thì ghi:
Sư Kế nước Chân Lạp cướp phủ Thời Thu. Quan Phiên là Vị Bôn Lịch bị thua chết. Tham Đích Tây, Kế Luyện, Na Côn đều làm phản theo giặc. Quân giặc tiến sát đến thành Nam Vang. Có thư của vua Phiên cáo cấp. Lê Văn Duyệt sai Đô thống chế Nguyễn Văn Trí và Trấn thủ Vĩnh Thanh Nguyễn Văn Thuỵ đem hơn 1.000 quân đến cứu viện. Lại sai Chưởng cơ Phan Công Nghĩa, Vệ uý Lê Kim Nhượng, Cai cơ Trần Văn Hạnh, Nguyễn Văn Tuyết đem thêm quân đến để tiếp ứng.
...
Đảng giặc Chân Lạp đã dẹp hết. Sai rút binh Gia Định về. Đầu là bọn Vệ uý Lê Kim Nhượng và Trần Văn Quế đuổi đánh dư đảng của sư Kế ở Lang Sóc (tên đất), phá luôn được, giặc tan tác hết. Bọn Tham Đích Tây, Kế Luyện Na Côn lần lượt về hàng.
Cuộc đời > Bị xử chết

Tuy lập được công, nhưng ngay sau đó Huỳnh Công Lý bị tố cáo là có hành vi tham nhũng. Theo đơn khiếu kiện của một số quân lính thì ông đã lợi dụng chức quyền để vơ vét tiền của dân chúng và của họ. Tổng trấn Lê Văn Duyệt đã khởi tố vụ án, vụ việc được ông chuyển ra Huế
Sách Đại Nam thực lục chép:
Sau khi hội bàn với đình thần, nhà vua bèn cho bắt giam Huỳnh Công Lý, rồi sai Thiêm sự bộ Hình là Nguyễn Đình Thinh đến Gia Định để tra xét án 
Kết cuộc, ngoài số tiền tham nhũng trên ba vạn quan, Nguyễn Đình Thinh còn phát hiện trong thời gian làm quan ở Huế, Huỳnh Công Lý đã bắt lính xây dựng ba cửa hàng gạch ở bên bờ sông Hương để tư lợi.
Đình thần luận tội, khép Huỳnh Công Lý vào tội chết. Sau khi án được nhà vua phê thuận, tháng 5 năm 1821, Huỳnh Công Lý bị xử tử tại Gia Định, số tài sản tham nhũng được chi trả lại cho quân lính và người dân bị bốc lột, cửa hàng ở Huế thì được bán để lấy tiền giúp cho cấm binh .
Bàn về giai thoại...

Lâu nay có giai thoại cho rằng, vua Minh Mạng có ý bao che Hoàng Công Lý (vì là cha vợ), và Lê Văn Duyệt đã phải dùng "Thượng phương kiếm" với quyền "tiền trảm hậu tấu" để chém chết Huỳnh Công Lý vì sợ nhà vua bao che, để rồi nhân vụ án Lê Văn Khôi (con nuôi ông Duyệt), mà nhà vua đã ra lệnh kết tội thật nặng Lê Văn Duyệt .
Trong tài liệu "Souvenirs historiques sur Saigon et ses environs" (Ký ức lịch sử về Sài Gòn và vùng phụ cận) của Trương Vĩnh Ký, xuất bản năm 1885 có kể lại rằng trong thời gian Lê Văn Duyệt ra Huế, Huỳnh Công Lý đã có liên hệ bất chính với những bà vợ của Lê Văn Duyệt ở Gia Định...nên Lê Văn Duyệt đã chém đầu Huỳnh Công Lý, không những về tội tham nhũng, lộng quyền mà còn có chuyện liên hệ với vợ Lê Văn Duyệt nữa...
Tuy nhiên, trong một bài viết, giáo sư Nguyễn Lý Tưởng đã bác bỏ chuyện Lê Văn Duyệt dùng "quyền tiền trảm hậu tấu". Ông viết:
Và đoạn dụ sau đây cũng cho thấy vua Minh Mạng không hề bao che hay nương nhẹ đối với cha vợ mình:
Chú thích

↑  Mã Trường Giang do tướng Nguyễn Cửu Đàm chỉ huy đào vào mùa thu năm Nhâm Thìn (1772), nối liền Rạch Cát (Sa Giang) với rạch Bến Nghé. Vì con kinh đào thẳng như ruột ngựa, nên tục gọi là kinh Ruột Ngựa (Sài Gòn năm xưa, tr. 135).
↑  Quốc triều sử toát yếu (tr. 137). Thông tin thêm: Vương Hồng Sển cho biết Huỳnh Công Lý hiệp với ông Tổng Thanh tra Gia Định, điều khiển 11. 469 nhơn công, chia làm ba tốp, mỗi dân công có lãnh một số tiền và một khẩu phần, khởi công ngày 23 tháng giêng đến ngày 23 tháng 4 năm Kỷ Mão (1819) là hoàn thành, đúng ba tháng. Con kinh này bắt đầu từ cầu Đề Thông (nôm gọi cầu Bà Thuông) chạy đến ngã tư sông Rạch Cát. Sách nói kinh dài 2.129 tầm và 1 bộ, bằng 9 dặm rưỡi (5.472 m)...Nay ráp với đoạn Chợ Quán và cầu Ông Lãnh, gọi chung là kinh Tàu Hủ. Vùng Chợ Lớn thuở nay buôn bán thạnh vượng một phần lớn là nhờ kinh này. Đây là đường thủy vận nối liền Sài Gòn với các sông ngòi chảy xuống mặt Hậu Giang...và để giao dịch với thương cảng và các tàu hàng tàu buôn xuất ngoại (Sài Gòn năm xưa, tr. 139-140).
↑  Xem chi tiết ở trang Sông Bảo Định.
↑  Thông tin thêm: Tháng 9 (âm lịch) năm Canh Thìn (1820), quân Sư Kế tấn công thành Nam Vang, vua nước ấy đưa thư cầu cứu. Lê Văn Duyệt liền sai Thống chế Nguyễn Văn Trí mang quân sang giúp, đến tháng 10 (âm lịch) thì Sư Kế bị quân nhà Nguyễn giết chết ở đất Ba Tầm Lai (Quốc triều sử toát yếu, tr. 146-147).
↑  Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục (tập 2). Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.
↑  Samdech Chau Ponhea Tei
↑  Ke Preal
↑  Narin Kol
↑  Đại Nam thực lục (tập 2), trang 93.
↑  Đại Nam thực lục (tập 2), tr 134.
↑  Hỏi đáp Lịch sử Việt Nam (tập 3) có đoạn: Thẳng thắng, cứng rắn, Lê Văn Duyệt đã từng xử tử một viên quan tham nhũng là Huỳnh Công Lý, mặc dù người này có con gái là vợ vua Minh Mạng. Cho nên nhân vụ án Lê Văn Khôi (con nuôi ông Duyệt), nhà vua đã ra lệnh kết tội Lê Văn Duyệt (Nhà xuất bản Trẻ, 2007, tr. 328).
↑  Bản lược dịch của Nguyễn Đình Đầu, nhà xuất bản Trẻ, 1997, trang 32.
↑  Xem chi tiết ở đây:  Lưu trữ 2010-08-04 tại Wayback Machine. Nói thêm: Trong bản luận tội của đình thần, Việt Nam sử lược và Việt sử tân biên...đều không nói đến việc Lê Văn Duyệt đã dùng quyền "tiền trảm hậu tấu" để chém chết Huỳnh Công Lý.
↑  Minh Mạng, Ngự chế văn (Trần Văn Quyền dịch). Viện Nghiên cứu Hán Nôm (Hà Nội) xuất bản, 2000, tr. 30.
Sách tham khảo chính

Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục (tập 2). Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.
Quốc sử quán triều Nguyễn, Quốc triều sử toát yếu. Nhà xuất bản Văn Học, 2004.
Vương Hồng Sển, Sài Gòn năm xưa. Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1991.
Lisandro Martínez

Lisandro Martínez (sinh ngày 18 tháng 1 năm 1998) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Argentina hiện đang thi đấu ở vị trí trung vệ cho câu lạc bộ Premier League Manchester United và đội tuyển bóng đá quốc gia Argentina.
Martínez bắt đầu sự nghiệp của mình tại Newell's Old Boys trước khi gia nhập Defensa y Justicia vào năm 2017, ban đầu dưới dạng cho mượn. Năm 2019, anh ký hợp đồng với Ajax và kể từ đó đã giành được hai danh hiệu Eredivisie và một KNVB Cup. Anh đã giành được danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất của Ajax trong mùa giải 2021–22.
Martínez đã đại diện cho Argentina ở cấp độ U-20 và U-23, trước khi ra mắt quốc tế chuyên nghiệp vào tháng 3 năm 2019. Anh đã có danh hiệu của đội tuyển quốc gia Argentina bao gồm Copa América 2021, Finalissima 2022, World Cup 2022 và Copa América 2024.
Sự nghiệp câu lạc bộ > Newell's Old Boys

Martínez đã có thời gian với đội trẻ Club Urquiza (Gualeguay, Entre Rios), Club Libertad (Gualeguay, Entre Rios) và Newell's Old Boys. Anh có trận ra mắt chuyên nghiệp cho Newell's trong trận đấu cuối cùng của câu lạc bộ mùa giải 2016–17, khi anh chơi cả trận trong trận thua Godoy Cruz.
Sự nghiệp câu lạc bộ > Defensa y Justicia

Tháng 8 năm 2017, Martínez gia nhập câu lạc bộ Defensa y Justicia tại Argentine Primera División dưới dạng cho mượn. Lần ra sân đầu tiên của anh cho Defensa diễn ra vào ngày 13 tháng 10 trong trận thua trước San Lorenzo. Sau hai lần ra sân, anh có bàn thắng đầu tiên trong chiến thắng trên sân khách trước đối thủ Temperley. Defensa y Justicia đã mua 50% quyền đối với Martínez vào tháng 6 năm 2018.
Sự nghiệp câu lạc bộ > Ajax

Vào ngày 17 tháng 5 năm 2019, Defensa y Justicia thông báo rằng một thỏa thuận đã được thống nhất với đội bóng Eredivisie Ajax; tùy thuộc vào sự thông qua của kiểm tra y tế. Ajax đã trả cho đội bóng Argentina 7 triệu euro để chuyển nhượng Martínez. Ajax thông báo hoàn tất kiểm tra y tế vào ngày 20 tháng 5, với việc chuyển nhượng sẽ diễn ra vào ngày 1 tháng 7. Anh ký hợp đồng 4 năm, với tùy chọn gia hạn thêm một năm. Anh không chính thức tham gia cho đến tháng 7, mặc dù đã góp mặt trong các trận giao hữu vào tháng 6 với Quick '20 và AaB. Trước khi Ajax ký hợp đồng với anh ấy, họ đã theo dõi sự tiến bộ của anh ấy trong hai năm rưỡi. Màn chào sân thi đấu của anh ấy diễn ra trong trận Johan Cruyff Shield 2019 trước PSV Eindhoven, khi Ajax giành cúp sau chiến thắng cách biệt hai bàn. Anh được bầu chọn là cầu thủ xuất sắc nhất trận trong trận đấu thứ hai tại giải Eredivisie; trong chiến thắng trước FC Emmen.
Martínez ghi bàn thắng đầu tiên cho Ajax vào ngày 28 tháng 9, khi anh mở tỷ số trong chiến thắng 2–0 trước FC Groningen tại Johan Cruyff Arena. Anh ấy lại ghi bàn vào lưới Utrecht vào tháng 11, trong một chiến dịch đã kết thúc sớm do đại dịch COVID-19. Trong trận đấu đầu tiên của mùa giải 2020–21, Martínez đã có bàn thắng thứ ba cho Ajax trong chiến thắng trên sân nhà trước RKC Waalwijk vào ngày 20 tháng 9.