stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quốc hội Israel
Ủy ban

Ủy ban của Quốc hội thẩm tra các dự luật về nhiều lĩnh vực. Các thành viên Quốc hội được phân công vào các ủy ban, trong khi chủ nhiệm ủy ban được các ủy viên lựa chọn theo đề xuất của Ủy ban Nội chính. Thành phần của ủy ban phản ánh thành phần của Quốc hội. Ủy ban của Quốc hội có thể thành lập các tiểu ban hoặc các ủy ban chung về những vấn đề liên quan đến thẩm quyền của nhiều ủy ban. Ủy ban có thể mời bộ trưởng, quan chức cấp cao và chuyên gia phát biểu trước ủy ban về những vấn đề đang được thảo luận. Ngoài ra, ủy ban có quyền yêu cầu một bộ trưởng giải thích và cung cấp thông tin về những vấn đề thuộc thẩm quyền của bộ trưởng và bộ trưởng hoặc người được bộ trưởng bổ nhiệm phải đáp ứng yêu cầu của ủy ban.
Ủy ban của Quốc hội có bốn loại. Ủy ban thường trực của Quốc hội thẩm tra các dự luật liên quan đến lĩnh vực chuyên môn của họ và có thể trình dự luật trước Quốc hội về Luật cơ bản, tổ chức Quốc hội, bầu cử Quốc hội, thành viên Quốc hội và tổng kiểm toán nhà nước. Ủy ban đặc biệt của Quốc hội được thành lập để giải quyết những vấn đề cụ thể và có thể bị giải thể hoặc chuyển thành ủy ban thường trực. Ủy ban điều tra của Quốc hội được thành lập để giải quyết những vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt. Ngoài ra, có hai ủy ban chỉ họp khi cần thiết: Ủy ban Giải thích, gồm chủ tịch Quốc hội và tám ủy viên do Ủy ban Nội chính lựa chọn, có nhiệm vụ giải quyết kiến nghị đối với chủ tịch Quốc hội về việc thực hiện nội quy của Quốc hội; và Ủy ban Công khai, có nhiệm vụ giải quyết những vấn đề liên quan đến Quốc hội.
Ủy ban > Ủy ban thường trực:

Ủy ban Nội chính
Ủy ban Tài chính
Ủy ban Kinh tế
Ủy ban Đối ngoại và Quốc phòng
Ủy ban Nội vụ và Môi trường
Ủy ban Nhập cư, Hòa nhập và Kiều bào
Ủy ban Giáo dục, Văn hóa và Thể thao
Ủy ban Hiến pháp, Pháp luật và Tư pháp
Ủy ban Lao động, Phúc lợi và Y tế
Ủy ban Khoa học và Công nghệ
Ủy ban Giám sát nhà nước
Ủy ban Phụ nữ
Ủy ban > Ủy ban đặc biệt

Ủy ban Lạm dụng chất
Ủy ban Quyền trẻ em
Ủy ban Lao động nước ngoài
Ủy ban bầu cử trung ương
Ủy ban Dân nguyện
Quốc hội cũng có Ủy ban Tổ chức và Ủy ban Đạo đức. Ủy ban Đạo đức có nhiệm vụ xử lý những thành viên Quốc hội vi phạm các quy tắc đạo đức của Quốc hội hoặc vi phạm pháp luật ngoài Quốc hội. Ủy ban Đạo đức có quyền áp dụng những biện pháp trừng phạt đối với thành viên Quốc hội nhưng không được cấm thành viên Quốc hội biểu quyết. Ủy ban Tổ chức đề xuất thành phần của các ủy ban thường trực và các chủ nhiệm ủy ban sau mỗi cuộc bầu cử Quốc hội và sắp xếp chỗ ngồi của các đảng trong Quốc hội và các văn phòng của các thành viên Quốc hội, các đảng trong tòa nhà Quốc hội.
Thành viên

Quốc hội gồm 120 thành viên giống như Thượng Hội đồng cổ xưa. Luật Na Uy quy định thành viên Quốc hội được bổ nhiệm làm bộ trưởng được phép từ chức và nhường ghế cho người tiếp theo trong liên danh của đảng mình. Nếu họ rời khỏi nội các thì họ có thể quay trở lại Quốc hội để tiếp tục làm thành viên Quốc hội.
Bầu cử

Quốc hội gồm 120 thành viên được bầu từ một khu vực bầu cử toàn quốc theo hình thức phổ thông đầu phiếu và bỏ phiếu kín. Nhiệm kỳ của mỗi khóa Quốc hội là bốn năm, trừ phi Quốc hội bị giải tán sớm. Công dân Israel đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử.
Ghế tại Quốc hội được phân bổ cho các đảng theo đại diện tỷ lệ bằng phương pháp d’Hondt. Một đảng hoặc liên minh phải đạt ngưỡng bầu cử là 3,25% tổng số phiếu bầu để được phân bổ một ghế tại Quốc hội, tức là cứ 152.000 phiếu bầu thì được phân bổ một ghế vào năm 2022. Các đảng lựa chọn ứng cử viên bằng liên danh kín nên cử tri chỉ bỏ phiếu cho đảng chứ không phải một ứng cử viên cụ thể nào.
Ngưỡng bầu cử từ năm 1949 đến năm 1992 là 1% , từ năm 1992 đến năm 2003 là 1,5%, từ năm 2003 đến tháng 3 năm 2014 là 2% và hiện tại là 3,25% (có hiệu lực từ cuộc bầu cử Quốc hội khóa XX). Do ngưỡng bầu cử thấp, một khóa Quốc hội thường có ít nhất 10 đảng và liên minh. Chưa có đảng hay liên minh nào giành được đa số ghế trong một cuộc bầu cử Quốc hội; gần nhất là liên minh Alignment giành được 56 ghế trong cuộc bầu cử Quốc hội năm 1969 (trước cuộc bầu cử, Alignment chiếm 63 ghế khi được thành lập, là lần duy nhất một đảng hoặc liên minh chiếm đa số tại Quốc hội). Vì vậy, tất cả các chính phủ Israel đều là chính phủ liên hiệp tuy chưa bao giờ có nhiều hơn ba đảng lớn tại Quốc hội và chỉ có bốn đảng (hoặc những đảng tiền nhiệm của bốn đảng đó) từng đứng đầu chính phủ.
Nhận thức dư luận

Một cuộc thăm dò do Viện Dân chủ Israel tiến hành vào tháng 4 và tháng 5 năm 2014 cho thấy đa số người Do Thái và người Ả Rập ở Israel đều không tin tưởng chính phủ Israel, bao gồm cả Quốc hội, mặc dù đều tự hào là công dân Israel. Gần ba phần tư người Israel được khảo sát cho biết tình trạng tham nhũng ở Israel "lan rộng hoặc khá phổ biến". Đa số người Ả Rập và người Do Thái đều tin tưởng Lực lượng Phòng vệ Israel, tổng thống Israel và Tòa án Tối cao Israel nhưng chỉ hơn một phần ba tin tưởng Quốc hội.
Quốc hội Israel vào mùa đông
Trụ sở Quốc hội Israel (năm 2007)
Manuel de Arriaga

| Manuel de Arriaga |
| --- | --- |


Tổng thống đầu tiên của Bồ Đào Nha
Nhiệm kỳ 24 tháng 8 năm 1911 – 29 tháng 5 năm 1915 3 năm, 278 ngày
Thủ tướng: Teófilo Braga João Chagas Augusto de Vasconcelos Duarte Leite Augusto de Vasconcelos  Duarte Leite  Afonso Costa Bernardino Machado Vítor Hugo de Azevedo Coutinho Joaquim Pimenta de Castro   João Chagas José de Castro
Tiền nhiệm: Teófilo Braga (Chủ tịch Chính phủ lâm thời)
Kế nhiệm: Teófilo Braga
Bộ trưởng Tư pháp Bồ Đào Nha
Nhiệm kỳ 17 tháng 11 năm 1910 – 24 tháng 8 năm 1911 280 ngày
Tiền nhiệm: António Cândido Ribeiro da Costa (Bộ trưởng Tư pháp và Ngân khố)
Kế nhiệm: José Francisco de Azevedo e Silva
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 8 tháng 7 năm 1840 Horta, Azores, Vương quốc Bồ Đào Nha
Mất: 5 tháng 3 năm 1917 (76 tuổi) Lisbon, Bồ Đào Nha
Đảng chính trị: Đảng Cộng hoà (sau là Đảng Dân chủ)
Phối ngẫu: Lucrécia Furtado de Melo
Con cái: Manuel   Maria Amélia  Maria Cristina  Roque Manuel  Maria Adelaide  Maria Máxima
Alma mater: Đại học Coimbra
Nghề nghiệp: Giáo sư ngành luật   Giảng viên tiếng Anh   Luật sư
Chữ ký: 
Manuel José de Arriaga Brum da Silveira e Peyrelongue (8 tháng 7 năm 1840 - 5 tháng 3 năm 1917) (phát âm tiếng Bồ Đào Nha: [mɐnuˈɛɫ dɨ ɐˈʁiaɡɐ] là luật sư người Bồ Đào Nha, và là Bộ trưởng Tư pháp đầu tiên và Tổng thống đầu tiên của nước này được bầu cử
Khoai tây lát mỏng

| --- | --- |

Tên khác: Crisps
Bữa: Món ăn nhẹ, món phụ
Xuất xứ:  Anh Quốc, 1817
Nhiệt độ dùng: Nhiệt độ phòng
 Nấu ăn: Khoai tây lát mỏng   Media: Khoai tây lát mỏng
Khoai tây lát mỏng (tiếng Anh chips) là những miếng khoai tây thái mỏng đã được chiên giòn hoặc nướng cho đến khi giòn. Khoai tây lát mỏng thường được phục vụ như một món ăn nhẹ, món ăn phụ hoặc món khai vị. Những miếng khoai cơ bản được chế biến và tẩm ướp muối; những loại khác thêm vào được sản xuất bằng cách sử dụng các hương liệu và thành phần khác nhau bao gồm các loại thảo mộc, gia vị, pho mát, hương vị tự nhiên khác, hương vị nhân tạo và phụ gia. Khoai tây chiên chiếm thị phầnn lớn trong thị trường đồ ăn nhẹ và thực phẩm tiện lợi ở các nước phương Tây. Thị trường khoai tây chiên toàn cầu tạo ra tổng doanh thu 16,49 tỷ USD vào năm 2005. Con số thực tế chiếm 35,5% tổng thị trường đồ ăn nhẹ mặn trong năm đó (46,1 tỷ USD).
Đừng nhầm lẫn với Khoai tây chiên.
Lịch sử > Nguồn gốc

Công thức sớm nhất được biết đến cho một thứ tương tự như khoai tây chiên ngày nay là trong cuốn sách The Cook's Oracle của William Kitchiner xuất bản năm 1817, cuốn sách bán chạy nhất ở Vương quốc Anh và Hoa Kỳ. Công thức của ấn bản năm 1822 cho "Khoai tây chiên cắt lát hoặc bào" có nội dung "gọt vỏ khoai tây lớn... gọt khoai theo vòng tròn, như bạn sẽ gọt chanh;lau khô chúng trong một miếng vải sạch và chiên chúng trong mỡ lợn hoặc mỡ gia cầm". Một cuốn sách của Anh năm 1825 về bộ môn ẩm thực của Pháp gọi chúng là "Pommes de Terre frites" (công thức thứ hai) và gọi những lát khoai tây mỏng được chiên trong "mỡ da ngỗng hoặc bơ được gạn sạch", để ráo dầu và rắc muối. Các công thức chế biến khoai tây chiên ban đầu ở Mỹ được tìm thấy trong cuốn Virginia House-Wife (1824) của Mary Randolph  và trong cuốn Cook's Own Book (1832) của N.K.M. Lee, cả hai đều trích dẫn rõ ràng liên quan đến Kitchiner, bác sĩ nhãn khoa người Anh, nhà phát minh ra kính thiên văn, nhạc sĩ nghiệp dư và đầu bếp.
Lịch sử > Giai thoại

Một huyền thoại liên kết việc tạo ra khoai tây chiên ở Saratoga Springs, New York muộn hơn nhiều thập kỷ so với công thức đầu tiên được ghi lại. Vào cuối thế kỷ 19, một phiên bản phổ biến của câu chuyện cho rằng món ăn này do George Crum, một đầu bếp. tại Moon's Lake House, người đang cố gắng xoa dịu một khách hàng không hài lòng vào ngày 24 tháng 8 năm 1853. Khách hàng liên tục gửi lại khoai tây chiên kiểu Pháp mà anh làm, phàn nàn rằng chúng quá dày, đẫm dầu mỡ hoặc không đủ muối.
Quá chán nản, Crum thái vài miếng khoai tây thật mỏng, chiên cho giòn và nêm thêm muối. Trước sự ngạc nhiên của anh ấy, khách hàng yêu thích chúng. Ban đầu món ăn mới này được gọi là "Saratoga Chips", một cái tên tồn tại đến giữa thế kỷ XX. Một phiên bản của câu chuyện này đã được phổ biến trong một chiến dịch quảng cáo quốc gia năm 1973 của Công ty Giấy St. Regis, công ty sản xuất bao bì khoai tây chiên, tuyên bố rằng khách hàng của Crum là Cornelius Vanderbilt. Crum đã nổi tiếng là một đầu bếp vào thời điểm đó, và ông sở hữu một nhà hàng ven hồ vào năm 1860 mà ông gọi là Crum's House. Tên thương hiệu "Saratoga Chips" vẫn tồn tại cho đến ngày nay.
Sản xuất

Vào thế kỷ 20, khoai tây chiên đã lan rộng ra ngoài các món ăn nhà hàng do đầu bếp nấu và bắt đầu được sản xuất hàng loạt để tiêu thụ tại nhà. Dayton, Công ty khoai tây chiên Mikesell có trụ sở tại Ohio, được thành lập vào năm 1910, được xác định là "công ty khoai tây chiên lâu đời nhất ở Hoa Kỳ". Thương hiệu Tri-Sum có trụ sở tại New England, được thành lập vào năm 1908 với tên gọi Leominster Potato Chip Company, tại Leominster, Massachusetts, tuyên bố là nhà sản xuất khoai tây chiên đầu tiên của Mỹ.
Sản xuất > Tẩm ướp gia vị

Trong một ý tưởng bắt nguồn bởi Smiths Potato Crisps Company Ltd, được thành lập vào năm 1920, Frank Smith đóng gói khoai tây chiên kèm một gói muối trong túi giấy không thấm dầu, được bán quanh London. Mặt khác, miếng khoai tây chiên vẫn không có mùa vụ cho đến khi Joe "Spud" Murphy đổi mới, chủ sở hữu của công ty khoai tây chiên giòn Ailen Tayto, người vào những năm 1950 đã phát triển công nghệ thêm gia vị trong quá trình sản xuất. Sau một số thử nghiệm và sai sót, Murphy và nhân viên của mình Seamus Burke đã sản xuất khoai tây chiên tẩm gia vị đầu tiên trên thế giới: Phô mai & Hành tây và Muối & Giấm. Các công ty trên toàn thế giới đã tìm cách mua bản quyền đối với kỹ thuật của Tayto. Loại khoai tây lát mỏng đầu tiên được tẩm gia vị ở Hoa Kỳ, có vị thịt nướng đã được sản xuất và bán ra vào năm 1954. Năm 1958, Herr's Snacks  là công ty đầu tiên giới thiệu khoai tây chiên có vị thịt nướng ở Pennsylvania.
Sản xuất > Túi đựng

Khoai tây chiên bán thời kỳ đầu thường được bán trong hộp thiếc hoặc được xúc ra từ các thùng thủy tinh trước cửa hàng và được giao bằng ngựa và xe ngựa. Túi khoai tây chiên ban đầu là giấy sáp với các đầu được ủi hoặc ghim lại với nhau. Ban đầu, khoai tây chiên được đóng gói trong thùng hoặc hộp thiếc, điều này khiến khoai tây chiên ở dưới đáy bị ôi thiu và vỡ vụn. Vào những năm 1920, nữ doanh nhân Laura Scudder, ở Monterey Park, California, bắt đầu yêu cầu các công nhân lấy giấy sáp về nhà để ủi thành dạng túi, đựng đầy khoai tây chiên tại nhà máy của cô  vào ngày hôm sau. Phương pháp tiên phong này giúp giảm tình trạng vỡ vụn và giữ cho khoai tây chiên tươi và giòn lâu hơn. Sự cải tiến này cùng với việc phát minh ra giấy bóng kính đã cho phép khoai tây chiên trở thành một sản phẩm đại chúng. Ngày nay, khoai tây lát mỏng được đóng gói trong túi nhựa, với khí nitơ được thổi vào trước khi niêm phong để kéo dài thời hạn sử dụng và bảo vệ khoai không bị vỡ vụn.
Ugo Foscolo

| Niccolò Ugo Foscolo |
| --- | --- |

Sinh: (1778-02-06)6 tháng 2 năm 1778 Zakynthos (Zante), Các đảo Ionia, Cộng hòa Venice, nay là Hy Lạp
Mất: 10 tháng 9 năm 1827(1827-09-10) (49 tuổi) Turnham Green, nay là London, Anh
Nơi an táng: Basilica di Santa Croce di Firenze
Bút danh: Didimo Chierico
Nghề nghiệp: Nhà thơ, nhà văn, chiến sĩ
Ngôn ngữ: Tiếng Ý
Quốc tịch: Ý-Hy Lạp
Tư cách công dân: Venezia (1778-1799), Ý (đến năm 1814), Anh (1814-1827)
Giai đoạn sáng tác: 1796 - 1827
Trào lưu: Chủ nghĩa tân cổ điển, Tiền-Chủ nghĩa lãng mạn
Bạn đời: Isabella Teotochi Albrizzi (1795-1796) Isabella Roncioni (1800-1801) Antonietta Fagnani Arese (1801-1803) Fanny "Sophia" Emerytt-Hamilton(1804-1805)  Quirina Mocenni Magiotti (1812-1813)
Con cái: Mary "Floriana" Hamilton-Foscolo (từ Fanny Hamilton)
 Ảnh hưởng bởi Francesco Petrarca, Giuseppe Parini, Vincenzo Monti, Johann Wolfgang Goethe, Vittorio Alfieri, Johann Joachim Winckelmann, Laurence Sterne, Helvétius, Jean-Jacques Rousseau 
 Ảnh hưởng tới Giacomo Leopardi, Alessandro Manzoni, Mario Rapisardi, Giosuè Carducci 
Chữ ký

Ugo Foscolo (tiếng Ý: [ˈuɡo ˈfoskolo]; 6 tháng 2 năm 1778 tại Zakynthos – 10 tháng 9 năm 1827 tại Turnham Green), tên lúc sinh là Niccolò Foscolo, là một nhà thơ, nhà cách mạng và nhà văn người Ý.
Ông được nhớ tới đặc biệt cho sách thơ năm 1807 của mình Dei sepolcri.
Chú thích

↑  “Biography at Infotube”. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2015.
Karim Massimov

| Karim Massimov Кәрім Мәсімов |
| --- | --- |


Thủ tướng Kazakhstan
Nhiệm kỳ 2 tháng 4 năm 2014 – nay
Tổng thống: Nursultan Nazarbayev
Tiền nhiệm: Serik Akhmetov
Nhiệm kỳ 10 tháng 1 năm 2007 – 24 tháng 9 năm 2012
Tổng thống: Nursultan Nazarbayev
Tiền nhiệm: Daniyal Akhmetov
Kế nhiệm: Serik Akhmetov
Trưởng Văn phòng Điều hành của Tổng thống
Nhiệm kỳ 24 tháng 9 năm 2012 – 2 tháng 4 năm 2014
Tổng thống: Nursultan Nazarbayev
Tiền nhiệm: Aslan Musin
Kế nhiệm: Nurlan Nigmatulin
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 15 tháng 6, 1965 (59 tuổi) Tselinograd, Liên Xô (nay là Astana, Kazakhstan)
Đảng chính trị: Nur Otan
Alma mater: Đại học Tổng hợp Hữu Nghị các dân tộc Nga
Karim Qajymqanuly Massimov (tiếng Kazakh: Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов [kærɪm qɑʒməqaˈnʊlɯ mæsɪmov]; tiếng Nga: Кари́м Кажимка́нович Маси́мов; sinh ngày 15 tháng 6 năm 1965) là chính trị gia Kazakhstan, giữ chức Thủ tướng Kazakhstan từ ngày 2 tháng 4 năm 2014.
Massimov từng giữ chức Phó Thủ tướng từ ngày 19 tháng 1 năm 2006 đến ngày 9 tháng 1 năm 2007
Chú thích

↑  Oil-rich Kazakhstan's prime minister resigns USA Today
↑  Kazakhstan moves to name new PM United Press International
↑  Kazakhstan Lưu trữ 2018-12-26 tại Wayback Machine CIA The World Factbook
Inthawichayanon

| Inthawichayanon |
| --- | --- |
Vương quốc Chiang Mai 

Vương quốc Chiang Mai
Tại vị: 1870 – ngày 23 tháng 11 năm 1897
Tiền nhiệm: Kawilorot Suriyawong
Kế nhiệm: Inthawarorot Suriyawong
Thông tin chung
Sinh: unknown date Kingdom of Chiangmai
Mất: 23 Tháng 11 năm 1897 Chiang Mai, Xiêm
Phối ngẫu: Thipkeson Na Chiangmai
Hậu duệ: 6 sons and 5 daughters
Hoàng tộc: Triều đại Chet Tôn   Hoàng tộc Chiang Mai
Thân phụ: Mahaphromkhamkhong, Prince Ratchawong
Thân mẫu: Princess Khamlah
Inthawichayanon (tiếng Thái: อินทวิชยานนท์ (tiếng Bắc Thái: ), RTGS: Inthawichayanon, phát âm tiếng Thái: [[in.tʰa.wí.tɕʰa.jaː.non]], qua đời ngày 23 tháng 11 năm 1897) là vua thứ 7 của Chiang Mai và cai trị từ năm 1870 cho đến khi Lanna cái chết của ông vào năm 1897. Con gái ông, công chúa Dara Rasmi Chiang Mai trở thành vợ của vua Rama V. Trong suốt triều đại của mình các mối quan hệ của các nước chư hầu trước đây độc lập với chính quyền trung ương ở Bangkok đã được tăng cường, mà đỉnh cao là việc tạo ra các Monthon Phayap vào năm 1892, theo đó Lanna được chính thức sáp nhập.
Ông là cháu trai của Hoàng tử Khamfan, người cai trị thứ ba của Chiangmai. Ông quan tâm đến việc bảo tồn các khu rừng núi ở vùng cao nguyên của Thái Lan. Trước khi chết, ông đã ra lệnh hài cốt của ông được lưu giữ tại Đội Cấn Luông, ngọn núi cao nhất của Thanon Dải Thong Chai, được đổi tên thành Doi Inthanon sau khi ông chết.
Labiobarbus siamensis

| Cá linh rìa> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Phân ngành (subphylum): Vertebrata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Cypriniformes
Họ (familia): Cyprinidae
Chi (genus): Labiobarbus
Loài (species): L. siamensis
Danh pháp hai phần
Labiobarbus siamensis Sauvage, 1881 
Danh pháp đồng nghĩa
 Dangila siamensis Sauvage, 1881  Dangila spilopleura Smith, 1934  Labiobarbus spilopleura Smith, 1934 
Cá linh rìa (Danh pháp khoa học: Labiobarbus siamensis, trước đây là Labiobarbus spilopleura) tên tiếng Thái: pla soi luk kluai (tiếng Thái: ปลาสร้อยลูกกล้วย, phát âm [plāː sɔ̂j lûːk klûa̯j]), pla sa (tiếng Thái: ปลาซ่า, [plāː sâː]) là một loài cá chép nước ngọt phân bố ở vùng Đông Nam Á, chúng là loài bản địa của các con sông ở Thái Lan.
Đặc điểm

Thân dài, dẹp bên; viền lưng đều từ mõm đến cuối gốc vây lưng; đầu nhỏ; mõm nhọn, có 2-3 hàng nốt sừng phía trước; miệng kề dưới, nhỏ, rạch ngang chưa tới viền trước mắt. Có 2 đôi râu, râu hàm dài hơn râu mõm; mắt lớn vừa. Vây lưng dài, khởi điểm vây lưng trước khởi điểm vây bụng; tia đơn vây lưng và vây hậu môn không hóa xương; vây đuôi phân thùy sâu.
Thân phủ vẩy tròn, đầu không phủ vẩy; đường bên hoàn toàn từ mép trên lỗ mang cong xuống đến trục và đi vào giữa thân đến giữa gốc vây đuôi. Lưng màu nâu thẫm, bụng trắng vàng nhạt; trên vẩy ở phần lưng có màu sắc tố đen ở gốc tạo thành 9-10 sọc đen dọc thân; có 1 đốm đen hình thoi (tâm trắng) sau nắp mang và có 1 sọc đen chạy dọc đường bên nối với 1 đốm đen mờ ở cuốn đuôi; các vây ngực, vây bụng và vây hậu môn màu trắng ửng vàng; vây lưng màu xám.
Trăm năm cô đơn

| Trăm năm cô đơn |
| --- | --- |
Cien Años de Soledad
Bìa sách tiếng Việt (tái bản)
Thông tin sách
Tác giả: Gabriel García Márquez
Quốc gia:  Colombia
Ngôn ngữ: Tiếng Tây Ban Nha
Thể loại: Tiểu thuyết
Nhà xuất bản: Sudamericana, Buenos Aires, Argentina
Ngày phát hành: 1967
Kiểu sách: Bản in (bìa cứng và bìa mềm)
Số trang: 699 trang
ISBN: 0-224-61853-9 (bản tiếng Anh)
Bản tiếng Việt
Người dịch: Nguyễn Trung Đức, Phạm Đình Lợi, Nguyễn Quốc Dũng
Nhà xuất bản: Văn học
Trăm năm cô đơn (
tiếng Tây Ban Nha: Cien años de soledad) là cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhất của nhà văn người Colombia Gabriel Garcia Marquez. Tác phẩm được nhà xuất bản Sudamericana xuất bản lần đầu bằng tiếng Tây Ban Nha vào năm 1967 tại Buenos Aires (Argentina). Đến năm 1970, truyện đã được in bằng tiếng Tây Ban Nha hơn nửa triệu bản, chưa kể hai lần in ở Cuba là một trăm nghìn bản. Khi đó còn có 17 hợp đồng xin phép tác giả được dịch tác phẩm này ra các thứ tiếng khác. Cho đến nay, tác phẩm đã chuyển dịch qua hơn 30 ngôn ngữ trên thế giới trong đó có Việt Nam, được tặng giải Chianchiano của Ý, được Pháp công nhận là cuốn sách hay nhất trong năm và được giới phê bình văn học Mỹ đánh giá là một trong 12 cuốn sách hay nhất trong thập niên 1960. Đây được coi là một kiệt tác của Gabriel Garcia Marquez, cùng với những tác phẩm Ngài đại tá chờ thư (El coronel no tiene quien le escriba, 1959), Mùa thu của ngài trưởng lão (El otoño del patriarca, 1975), Trăm năm cô đơn đã mang đến cho tác giả vinh dự đoạt giải Nobel Văn học vào năm 1982.
Bản dịch tiếng Việt là của dịch giả Nguyễn Trung Đức, Phạm Đình Lợi và Nguyễn Quốc Dũng. Nguyễn Trung Đức viết lời giới thiệu.
Hoàn cảnh sáng tác

Gabriel Garcia Marquez bắt đầu viết Trăm năm cô đơn vào đầu năm 1965. Trước đó, trong khoảng thời gian từ 1961 tới 1965, với văn học, ông không sáng tác một dòng nào do tâm lý sợ thất bại từ các tác phẩm trước. Tháng 1 năm 1965, khi đang lái xe từ Thành phố Mexico tới khu nghỉ mát Acapulco, Garcia Marquez bỗng dừng xe và nói với vợ, bà Mercedes Barcha: "Anh đã tìm được giọng điệu rồi! Anh sẽ kể lại câu chuyện này với gương mặt khô cứng như gỗ của bà ngoại khi kể cho anh nghe những câu chuyện lạ, bắt đầu từ cái buổi chiều nọ khi đứa bé được bố đưa đi xem nước đá."
Garcia Marquez gom được 5.000 USD tiết kiệm và bạn bè giúp đỡ để đưa cho vợ lo chi tiêu trong gia đình, còn ông đóng cửa viết trong 18 tháng. Khi cuốn sách hoàn thành cũng là lúc vợ ông cho biết gia đình đã nợ lên tới 10.000 USD. Để có tiền gửi bản thảo, Garcia Marquez phải bán nốt một số vật dụng giá trị trong nhà. Được xuất bản vào năm 1967, Trăm năm cô đơn ngay lập tức gây được tiếng vang lớn.
Câu chuyện kể về một dòng họ và ngôi làng họ sống, Macondo qua một trăm năm, tựa như một phần lịch sử của Colombia. Macondo là ngôi làng do Gabriel Garcia Marquez tưởng tượng ra, dựa trên những ký ức của ông về ngôi làng thời niên thiếu của mình, điều này đã được ông kể lại trong cuốn hồi ký Sống để kể lại (	Vivir para contarla). Dòng họ Buendia bao gồm 7 thế hệ. Người đầu tiên trong dòng họ là Jose Acardio Buendia và người cuối cùng của dòng họ là Aureliano đã bị kiến ăn khi vừa mới được sinh ra. Dòng họ này đã tự lưu đày vào cõi cô đơn để chạy trốn tội loạn luân.
Theo cuốn hồi ký Sống để kể lại thì rất nhiều sự kiện, nhân vật của Trăm năm cô đơn được tác giả lấy từ cuộc đời thật. Đại tá Aureliano Buendía nhiều điểm giống với ông ngoại của Garcia Marquez: cùng là đại tá thuộc phái Tự do trong cuộc chiến tranh. Nhưng chính ông ngoại của Garcia Marquez đã giết một người trong một cuộc thách đấu, điều này trùng với nhân vật José Arcadio Buendía trong tiểu thuyết. Nhân vật Úrsula Iguarán thì giống với bà ngoại của Marquez, người cuối đời cũng bị mù. Nhóm bạn của Aureliano Babilonia ở phần cuối tiểu thuyết, mà trong đó cũng có một nhân vật mang họ Marquez, chính là một nhóm bạn của Garcia Marquez khi ông bắt đầu tham gia báo chí. Sự kiện thảm sát cũng đã từng xảy ra và thị trấn quê hương của ông cũng có thời thịnh vượng rồi suy tàn như Macondo. Công ty Chuối trong tiểu thuyết giống với một công ty hoa quả của Mỹ từng xây dựng ở quê hương ông.
Nhân vật

Trong Trăm năm cô đơn có khoảng 60 nhân vật, cả chính lẫn phụ. Các nhân vật đều có cá tính riêng. Bằng thủ pháp nghệ thuật riêng, Gabriel Garcia Marquez xây dựng nên những nhân vật siêu mẫu, những người dị thường, phi thường và quái dị. Ở từng nhân vật cụ thể, tác giả thường chỉ tập trung miêu tả nhấn mạnh những biểu hiện của cá tính với những đặc điểm nổi bật: Pilar Ternera với mùi khen khét phả ra từ nách và tiếng cười khanh khách; Rebecca ăn đất yêu đương mãnh liệt; Remedios - Người đẹp ngây thơ với sắc đẹp làm chết người; Aureliano Segundo kẻ phàm tục với câu nói: "Hỡi những con bò cái hãy dạng háng ra kẻo cuộc đời ngắn ngủi lắm"; Mauricio Babilonia thợ cơ khí của công ty Chuối luôn xuất hiện của đàn bướm vàng bay trên đầu...
Nhân vật > Thế hệ thứ nhất > José Arcadio Buendía

Cụ tổ của dòng họ Buendia. Ông cưới người em họ Úrsula Iguarán vào năm 19 tuổi. Bỏ làng đi sau khi giết một người chọi gà đã sỉ nhục mình, José Arcadio Buendía sáng lập ra làng Macondo và là người lãnh đạo sáng suốt của làng trong một thời gian dài. José Arcadio Buendía là người có cả sức mạnh cơ bắp và trí tuệ. Hai đặc điểm này di truyền cho con cháu theo hai nhánh. Những José Arcadio khỏe mạnh, sống sôi nổi, còn những Aureliano thì thông minh nhưng cô đơn và lánh đời. Sau khi bị mê hoặc bởi những phát minh của người Digan, José Arcadio Buendía say sưa lao vào những tìm kiếm khoa học, rồi phát điên và cuối cũng chết dưới tán cây dẻ.
Nhân vật > Thế hệ thứ nhất > Úrsula Iguarán

Úrsula Iguarán là vợ của José Arcadio Buendía. Cùng với chồng, bà là một trong những người đầu tiên lập nên Macondo. Giữ vai trụ cột, trục chính của gia đình, Úrsula Iguarán đã sống và chứng kiến nhiều thế hệ con cháu sinh ra, lớn lên và chết đi. Vượt xa cả tuổi 100, cụ Úrsula Iguarán chết sau cơn lụt kéo dài, khi Macondo đang bước vào thời kỳ suy tàn.