stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Phương Hoa (họa sĩ)
Sự nghiệp

Sau khi tốt nghiệp, Phương Hoa về nước và công tác tại Hãng phim Hoạt hình Việt Nam. Bộ phim hoạt hình đầu tay của ba với vai trò họa sĩ chính là Chuyện cổ thành ốc của đạo diễn Minh Trí, dù có mâu thuẫn nhỏ trong phương pháp làm việc, nhưng cuối cùng họ vẫn tiếp tục hoàn thành bộ phim. Với Chuyện cổ thành ốc, tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 8 tổ chức tại Đà Nẵng, Phương Hoa đã giành được Giải Bông Sen cho họa sĩ chính xuất sắc.
Sau 13 năm trong vai trò họa sĩ (1985–1997), Phương Hoa đã 3 lần giành giải Họa sĩ hoạt hình xuất sắc tại 3 kỳ Liên hoan phim Việt Nam. Năm 1998, Phương Hoa lần đầu làm đạo diễn phim hoạt hình với bộ phim Chiếc ô đỏ, kịch bản do nhà biên kịch Phạm Sông Đông chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Phạm Hổ, bộ phim đã giành được giải Bông sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 12 và giải B của Hội Điện ảnh Việt Nam. Thời gian này, Phương Hoa muốn tạo sự mới mẻ với một tác phẩm vượt ngoài khôn khổ của phim hoạt hình với nhiều tầng ý nghĩa hơn và tiếp cận được nhiều đối tượng khán giả sau nhiều tác phẩm theo phong cách trữ tình. Năm 2000, sau khi được đọc một kịch bản khoảng 300 từ của nhà biên kịch Sông Đông, với kịch bản chỉ vỏn vẹn 1 trang giấy, bà đã dựng thành bộ phim hoạt hình với tựa đề Xe đạp có thời lượng 5 phút. Năm 2001, Xe đạp đã giải được giải A của Hội Điện ảnh Việt Nam năm 2000. Tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 13, bộ phim giành được ba giải Bông sen Vàng gồm phim hoạt hình xuất sắc, đạo diễn và biên kịch phim hoạt hình xuất sắc. Phương Hoa từng từ bỏ công việc tại Hãng phim hoạt hình để chuyển sang Nhà xuất bản Giáo dục, nhưng bà chỉ làm tại đây một năm rồi lại quay về với hãng phim. Năm 2004, bộ phim Chuyện về những đôi giày do bà đạo điễn giành được giải Cánh diều Vàng của Hội điện ảnh Việt nam; tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 14, bộ phim giành được giải Bông sen Vàng, cá nhân Phương Hoa cũng có được Bông sen Vàng đạo diễn xuất sắc. Cùng năm, bà chuyển công tác sang Trung tâm sản xuât Phim truyền hình Việt Nam.
Dù nghỉ hưu từ năm 2012, bà vẫn tiếp tục tham gia một số phim hoạt hình, trong đó có chùm phim hoạt hình ngắn SOS, Hai cây nến, Những bức tượng. Năm 2013, Phương Hoa được Đài Truyền hình Việt Nam chọn làm họa sĩ kiêm đạo diễn dự án phim hoạt hình chuyển thể từ truyện ngắn Có hai con mèo nằm bên cửa sổ của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, dự định sẽ hoàn thành trong năm 2015, tuy nhiên dự án này sau đó không còn được nhắc đến. Năm 2017, bộ phim Truyền thuyết chiếc khăn Piêu đã mang về cho bà giải Họa sĩ xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 20. Bà từng được chọn là Chủ tịch Ban giám khảo hạng mục phim hoạt hình của Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 18 và lần thứ 22.
Năm 2017, Phương Hoa được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật (lĩnh vực Điện ảnh) với các tác phẩm: Xe đạp, Chuyện về những đôi giày, Chiếc ô đỏ, Quái vật hồ sen và Truyện cổ Loa Thành.
Tác phẩm

Voi Cà Chua và Chim sẻ Su Su (Truyện tranh)
| Năm | Tựa đề | Vai trò | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- |
| 1987 | Chuyện cổ thành ốc | Họa sĩ |  |
|  | Có một loài hoa | Họa sĩ |  |
|  | Gà con không nhận mẹ | Họa sĩ |  |
| 1995 | Ông tướng canh đền | Họa sĩ |  |
| 1995 | Chiếc vòng cổ | Họa sĩ |  |
| 1995 | Quỷ núi và tình yêu | Họa sĩ |  |
| 1999 | Chiếc ô đỏ | Họa sĩ |  |
| 1999 | Tổ tiên loài ếch | Họa sĩ |  |
|  | Cô nàng dây cót |  |  |
| 2000 | Xe đạp | Đạo diễn |  |
| 2002 | Xe đạp và ô tô | Đạo diễn |  |
| 2003 | Bản nhạc của thỏ trắng | Đạo diễn |  |
| 2003 | Chuyện về những đôi giày | Đạo diễn |  |
| 2005 | Chuyện cổ Loa Thành | Đạo diễn |  |
| 2005 | Lá cây và lông vũ | Đạo diễn |  |
| 2009 | Chiếc đèn đẹp nhất | Đạo diễn |  |
| 2009 | Người con của rồng | Họa sĩ |  |
| 2011 | Quái vật hồ sen | Đạo diễn |  |
| 2012 | Voi Cà chua và chim sẻ Su Su |  |  |
| 2017 | Truyền thuyết chiếc khăn Piêu | Họa sĩ |  |
|  | SOS, Hai cây nến, Những bức tượng | Đạo diễn |  |
| 2020 | Khúc gỗ mục | Đạo diễn, họa sĩ, biên kịch |  |
Thành tựu

Nghệ sĩ nhân dân (2012).
Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật (2017).
Thành tựu > Giải thưởng và đề cử

| Năm | Lễ trao giải | Hạng mục | Tác phẩm | Kết quả | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1988 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 8 | Họa sĩ xuất sắc | Chuyện cổ thành ốc | Đoạt giải |  |
| 1993 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 10 | Họa sĩ xuất sắc | Ông tướng canh đền, Chiếc vòng cổ | Đoạt giải |  |
| 1993 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 10 | Phim hoạt hình | Ông tướng canh đền | Bông sen bạc |  |
| 1996 | Giải thưởng Hội Điện ảnh Việt Nam 1995 | Phim hoạt hình | Quỷ núi và tình yêu | Giải B |  |
| 1996 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 11 | Phim hoạt hình | Quỷ núi và tình yêu | Bông sen bạc |  |
| 1996 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 11 | Họa sĩ xuất sắc | Quỷ núi và tình yêu | Đoạt giải |  |
| 1999 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 12 | Phim hoạt hình | Chiếc ô đỏ | Bông sen bạc |  |
| 1999 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 12 | Họa sĩ xuất sắc | Tổ tiên loài ếch, Cô nàng dây cót | Đoạt giải |  |
| 2000 | Liên hoan phim châu Á–Thái Bình Dương lần 45 | Phim hoạt hình xuất sắc | Xe đạp | Đề cử |  |
| 2001 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 13 | Phim hoạt hình | Xe đạp | Bông sen vàng |  |
| 2001 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 13 | Đạo diễn xuất sắc | Xe đạp | Đoạt giải |  |
| 2001 | Giải thưởng Hội Điện ảnh Việt Nam 2000 | Phim hoạt hình | Xe đạp | Giải A |  |
| 2003 | Giải Cánh diều 2002 | Đạo diễn xuất sắc | Xe đạp | Đoạt giải |  |
| 2003 | Giải Cánh diều 2002 | Phim hoạt hình | Xe đạp và ô tô | Cánh diều vàng |  |
| 2004 | Giải Cánh diều 2003 | Phim hoạt hình | Chuyện về những đôi giày | Cánh diều vàng |  |
| 2004 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 14 | Phim hoạt hình | Chuyện về những đôi giày | Bông sen vàng |  |
| 2004 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 14 | Đạo diễn xuất sắc | Chuyện về những đôi giày | Đoạt giải |  |
| 2006 | Giải Cánh diều 2005 | Đạo diễn xuất sắc | Lá cây và lông vũ | Đoạt giải |  |
| 2007 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 16 | Phim hoạt hình | Chuyện cổ Loa Thành | Bằng khen |  |
| 2011 | Giải Cánh diều 2010 | Phim hoạt hình | Người con của Rồng | Cánh diều vàng |  |
| 2012 | Giải Cánh diều 2011 | Phim hoạt hình | Quái vật hồ sen | Bằng khen |  |
| 2017 | Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 20 | Họa sĩ xuất sắc | Truyền thuyết chiếc khăn Piêu | Đoạt giải |  |
| 2021 | Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 2 | Khát vọng Dế Mèn | Khúc gỗ mục | Đoạt giải |  |
Đời tư

Sau khi về nước, Phương Hoa kết hôn với người chồng đầu tiên và sinh được 1 người con trai. Người chồng thứ hai của bà là đồng nghiệp tại Hãng phim Hoạt hình Việt Nam – Nghệ sĩ nhân dân Phạm Minh Trí, ông là người đã 3 lần nhận giải thưởng Đạo diễn xuất sắc cho phim hoạt hình tại các kỳ Liên hoan phim Việt Nam. Họ có chung với nhau 1 người con gái. Người con trai của bà là đạo diễn Nguyễn Thế Vinh, là đạo diễn của Hãng phim truyện 1.
Mirko Vučinić

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Vučinić trong màu áo Montenegro năm 2012
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Mirko Vučinić
Ngày sinh:  1 tháng 10, 1983 (41 tuổi)
Nơi sinh:  Nikšić, Nam Tư cũ
Chiều cao:  1,86 m (6 ft 1 in)
Vị trí:  Tiền đạo
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
1998–1999:  Sutjeska Nikšić
2000–2002:  Lecce
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1999–2000 |  Sutjeska Nikšić |  9 |  (3) |
| 2000–2006 |  Lecce |  111 |  (34) |
| 2006–2011 |  Roma |  147 |  (46) |
| 2011–2014 |  Juventus |  75 |  (21) |
| 2014–2017 |  Al Jazira |  29 |  (27) |
| Tổng cộng |   |  371 |  (131) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2005–2006 |  Serbia và Montenegro |  3 |  (0) |
| 2007–2017 |  Montenegro |  45 |  (17) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Mirko Vučinić (tiếng Montenegro: Mиpкo Bучинић, phát âm [mîːrko ʋǔt͡ʃinit͡ɕ]; sinh ngày 1 tháng 10 năm 1983 ở Nikšić, Nam Tư, nay là Montenegro) là một cựu cầu thủ bóng đá người Montenegro hiện đã giải nghệ. Anh thường chơi như một tiền đạo lùi hay cánh, và được biết tới với tốc độ, khả năng dễ dắt bóng và kĩ năng ghi bàn.
Ngày 1 tháng 7 năm 2017, Mirko Vučinić chính thức giã từ sự nghiệp thi đấu quốc tế sau 17 năm thi đấu chuyên nghiệp.
Sự nghiệp câu lạc bộ > Giai đoạn đầu

Vucinic cho thấy tài năng từ khi còn nhỏ và nhanh chóng được ký hợp đồng bởi U.S. Lecce. Trong mùa giải thứ 4 cùng đội bóng, cầu thủ 21 tuổi Vucinic ghi 19 bàn trong 28 trận ở Serie A. Sau mùa giải thành công đó, anh không gặp may và chỉ ghi 9 bàn trong 31 trận còn sự nghiệp bị đe doạ bởi chấn thương.
Sự nghiệp câu lạc bộ > Roma

Vào năm 2006, anh ký bản hợp đồng cho mượn cùng A.S. Roma với mức giá 3,25 triệu Euro cùng quyền sở hữu 50% từ Lecce.
Trong mùa giải đầu tiên ở Roma, anh không được trọng dụng nhiều bởi chấn thương. Cộng thêm việc Francesco Totti được chơi tiền đạo cắm khiến Vucinic không có chỗ đứng. Mặc dù vậy, anh vẫn ghi được 3 bàn thắng, bàn đầu tiên vào lưới Siena trong chiến thắng 1-0 vào ngày 28 tháng 1 năm 2007, bàn đầu tiên ở cúp C1 vào lưới Manchester United trong chiến thắng 2-1 vào ngày 4 tháng 4 năm 2007.
Đầu mùa giải 2007-08, Roma trả nốt cho Lecce 3,25 triệu Euro để sở hữu 50% còn lại của Vucinic. Anh được mặc áo số 9, sở hữu bởi Vicenzo Montella trong 8 mùa giải trước đó.
Với việc Totti luôn được chơi tiền đạo cắm, Vucinic bắt đầu được chuyển sang chơi ở cánh trái trong sơ đồ 4-2-3-1 của Luciano Spalletti. Anh ghi bàn đầu tiên của mùa giải trong trận thắng 2-1 trước Sporting CP ở vòng bảng cúp C1.
Trong trận tiếp theo ở San Siro gặp AC Milan, với việc Totti chấn thương, Vucinic được chơi ở vị trí tiền đạo và ghi bàn từ một cú đánh đầu. Và trong trận gặp S.S. Lazio, Roma thắng 3-2 với một cú sút chân trái của Vucinic. Một bàn thắng khác của Vucinic là cú đánh đầu trong trận gặp Real Madrid ở sân Santiago Bernabéu, góp công vào chiến thắng 2-1 để đi tiếp vào vòng sau của Roma.
Vào tháng 6 năm 2008, Roma cuối cùng cũng mua hẳn anh bằng việc trả cho Lecce 12 triệu Euro.
Vào ngày 4 tháng 11 năm 2008, anh ghi 2 bàn trong trận đấu của Roma ở vòng bảng cúp C1 với chiến thắng 3-1 trước Chelsea.
Vào ngày 30-7-2011 anh chuyển sang thi đấu cho CLB Juventus với giá 15 triệu Euro và hợp đồng 4 năm.
Thi đấu quốc tế

Vucinic là một trong 2 cầu thủ sinh ở Montenegro được gọi vào đội tuyển bóng đá quốc gia Serbia và Montenegro tham dự World Cup 2006 (người còn lại là Dragoslav Jevrić); anh đã thi đấu 3 trận cho đội tuyển Serbia và Montenegro, nhưng vào ngày 23 tháng 5 năm 2006 anh bị chấn thương và không thể tham dự giải.
Sau khi Montenegro trở thành một quốc gia độc lập, một đội tuyển mới được thành lập, Vucinic được chọn vào và ngày 24 tháng 3 năm 2007 đội tuyển bóng đá quốc gia Montenegro chơi trận đầu tiên của họ gặp đội tuyển bóng đá quốc gia Hungary, Vucinic ghi bàn đầu tiên trong lịch sử, và hiện tại anh cũng đang là đội trưởng. Anh cũng ghi bàn trong tất cả các lần thi đấu cho đội tuyển với 4 bàn trong 4 trận đầu tiên.
Thống kê sự nghiệp > Câu lạc bộ

| Câu lạc bộ | Mùa giải | Giải vô địch quốc gia | Mùa giải> Số lần ra sân | Mùa giải> Số bàn thắng | Cup1> Số lần ra sân | Cup1> Số bàn thắng | châu Âu2> Số lần ra sân | châu Âu2> Số bàn thắng | Khác3> Số lần ra sân | Khác3> Số bàn thắng | Tổng cộng> Số lần ra sân | Tổng cộng> Số bàn thắng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Sutjeska Nikšić | Giải hạng nhất Nam Tư | 1999–00 | 9 | 3 | 0 | 0 | – | – | – | – | 10 | 4 |
| Lecce | Serie A | 2000–01 | 3 | 0 | 0 | 0 | – | – | – | – | 2 | 0 |
| Lecce | Serie A | 2001–02 | 7 | 0 | 2 | 0 | – | – | – | – | 9 | 0 |
| Lecce | Serie B | 2002–03 | 28 | 5 | 1 | 0 | – | – | – | – | 29 | 5 |
| Lecce | Serie A | 2003–04 | 12 | 1 | 1 | 0 | – | – | – | – | 13 | 1 |
| Lecce | Serie A | 2004–05 | 28 | 19 | 3 | 3 | – | – | – | – | 31 | 22 |
| Lecce | Serie A | 2005–06 | 34 | 9 | 0 | 0 | – | – | – | – | 34 | 9 |
| Tổng cộng | Tổng cộng | Tổng cộng | 111 | 34 | 7 | 3 | – | – | – | – | 118 | 37 |
| Roma | Serie A | 2006–07 | 25 | 2 | 2 | 0 | 6 | 1 | 0 | 0 | 33 | 3 |
| Roma | Serie A | 2007–08 | 33 | 9 | 6 | 1 | 8 | 4 | 1 | 0 | 48 | 14 |
| Roma | Serie A | 2008–09 | 27 | 11 | 2 | 2 | 8 | 3 | 1 | 1 | 38 | 17 |
| Roma | Serie A | 2009–10 | 34 | 14 | 4 | 2 | 8 | 3 | – | – | 46 | 19 |
| Roma | Serie A | 2010–11 | 28 | 10 | 4 | 1 | 4 | 0 | 1 | 0 | 37 | 11 |
| Tổng cộng | Tổng cộng | Tổng cộng | 147 | 46 | 18 | 6 | 34 | 11 | 3 | 1 | 202 | 64 |
| Juventus | Serie A | 2011–12 | 32 | 9 | 3 | 1 | – | – | – | – | 35 | 10 |
| Juventus | Serie A | 2012–13 | 31 | 10 | 3 | 1 | 8 | 2 | 1 | 1 | 43 | 14 |
| Juventus | Serie A | 2013–14 | 12 | 2 | 0 | 0 | 5 | 0 | 1 | 0 | 18 | 2 |
| Tổng cộng | Tổng cộng | Tổng cộng | 75 | 21 | 6 | 2 | 13 | 2 | 2 | 1 | 96 | 26 |
| Al Jazira | Giải vô địch bóng đá Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất | 2014–15 | 23 | 25 | 0 | 0 | – | – | – | – | 23 | 25 |
| Tổng cộng | Tổng cộng | Tổng cộng | 23 | 25 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 23 | 25 |
| Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | 356 | 126 | 31 | 11 | 47 | 13 | 5 | 2 | 439 | 152 |
1Includes Kup Jugoslavije, Coppa Italia, UAE Arabian Gulf Cup và UAE President's Cup
2Includes UEFA Europa League, UEFA Champions League và AFC Champions League.
3Includes Supercoppa Italiana và Arabian Gulf Super Cup
Thống kê sự nghiệp > Đội tuyển quốc gia

| Đội tuyển quốc gia Serbia và Montenegro> Năm | Đội tuyển quốc gia Serbia và Montenegro> Số lần ra sân | Đội tuyển quốc gia Serbia và Montenegro> Số bàn thắng |
| --- | --- | --- |

| 2005 | 2 | 0 |
| 2006 | 1 | 0 |
| Tổng cộng | 3 | 0 |
| Đội tuyển quốc gia Montenegro> Năm | Đội tuyển quốc gia Montenegro> Số lần ra sân | Đội tuyển quốc gia Montenegro> Số bàn thắng |
| --- | --- | --- |
2007: 4
| 2008 | 7 | 2 |
| 2009 | 4 | 2 |
| 2010 | 7 | 3 |
| 2011 | 5 | 0 |
| 2012 | 5 | 2 |
| 2013 | 5 | 2 |
| 2014 | 3 | 1 |
| 2015 | 4 | 1 |
2016: 0
| 2017 | 1 | 0 |
| Tổng cộng | 45 | 17 |
Thống kê sự nghiệp > Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia

| # | Ngày | Địa điểm | Đối thủ | Bàn thắng | Kết quả | Giải đấu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 26 tháng 3 năm 2007 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Hungary | 1–1 | 2–1 | Giao hữu |
| 2 | 22 tháng 8 năm 2007 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Slovenia | 1–0 | 1–1 | Giao hữu |
| 3 | 12 tháng 9 năm 2007 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Thụy Điển | 1–0 | 1–2 | Giao hữu |
| 4 | 17 tháng 10 năm 2007 | A. Le Coq Arena, Tallinn, Estonia |  Estonia | 1–0 | 1–0 | Giao hữu |
| 5 | 6 tháng 9 năm 2008 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Bulgaria | 1–1 | 2–2 | Vòng loại World Cup 2010 |
| 6 | 15 tháng 10 năm 2008 | Sân vận động Via del Mare, Lecce, Ý |  Ý | 1–1 | 1–2 | Vòng loại World Cup 2010 |
| 7 | 9 tháng 9 năm 2009 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Síp | 1–0 | 1–1 | Vòng loại World Cup 2010 |
| 8 | 18 tháng 11 năm 2009 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Belarus | 1–0 | 1–0 | Giao hữu |
| 9 | 29 tháng 5 năm 2010 | Sân vận động Ullevaal, Oslo, Na Uy |  Na Uy | 1–1 | 1–2 | Giao hữu |
| 10 | 3 tháng 9 năm 2010 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Wales | 1–0 | 1–0 | Vòng loại Euro 2012 |
| 11 | 8 tháng 10 năm 2010 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Thụy Sĩ | 1–0 | 1–0 | Vòng loại Euro 2012 |
| 12 | 25 tháng 5 năm 2012 | Sân vận động Nhà vua Baudouin, Brussels, Bỉ |  Bỉ | 1–0 | 2–2 | Giao hữu |
| 13 | 7 tháng 9 năm 2012 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Ba Lan | 2–1 | 2–2 | Vòng loại World Cup 2014 |
| 14 | 22 tháng 3 năm 2013 | Sân vận động Zimbru, Chișinău, Moldova |  Moldova | 1–0 | 1–0 | Vòng loại World Cup 2014 |
| 15 | 14 tháng 8 năm 2013 | Sân vận động Torpedo, Zhodzina, Belarus |  Bỉ | 1–1 | 1–1 | Giao hữu |
| 16 | 14 tháng 8 năm 2014 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Moldova | 1–0 | 2–0 | Vòng loại Euro 2016 |
| 17 | 9 tháng 10 năm 2015 | Sân vận động Podgorica City, Podgorica, Montenegro |  Belarus | 2–1 | 2–3 | Vòng loại Euro 2016 |
Leinster

| Leinster Laighin |
| --- | --- |
  Hiệu kỳ

Leinster
Quốc gia:  Ireland
Các hạt: Carlow Dublin Kildare Kilkenny Laois Longford Louth Meath Offaly Westmeath Wexford Wicklow
Diện tích
 • Tổng cộng: 19.800 km2 (7.644 mi2)
Dân số (2016)
 • Tổng cộng: 2.630.720
 • Mật độ: 126,5/km2 (3,280/mi2)
Múi giờ: UTC±0
Mã ISO 3166: IE-L
Thánh bảo trợ: Brigid
Leinster (/ˈlɛnstər/ — tiếng Ireland: Laighin / Cúige Laighean — phát âm [ˈl̪ˠaːjɪnʲ]) là một trong bốn tỉnh của Ireland, nằm tại phía đông của đảo quốc. Leinster gồm các vương quốc cổ Mide, Osraige và Leinster. Sau khi người Norman xâm chiếm Ireland, Leinster và Mide dần hợp nhất, chủ yếu là do tác động của việc người Anh cai trị trực tiếp cả hai, do đó hình thành tỉnh Leinster ngày nay. Các vương quốc cổ được phân thành các hạt vì mục đích hành chính và tư pháp. Trong các thế kỷ sau, quyền lực được phân nhiều hơn cho cho các hạt lịch sử. Leinster không có chức năng chính quyền địa phương chính thức, song được công nhận là phân vùng chính thức của Ireland.
Leinster có dân số đạt 2.630.720 người theo điều tra năm 2016, là tỉnh đông dân nhất Ireland. Tiếng Anh là ngôn ngữ chủ yếu trong tỉnh, song có một thiểu số nói tiếng Ireland. Theo điều tra năm 2011, có 20.040 người nói tiếng Ireland hàng ngày tại Leinster ngoài hệ thống giáo dục, trong đó có 1.299 người bản ngữ tại khu vực Gaeltacht Ráth Chairn.
| # | Khu dân cư | Hạt | Dân số (2011) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Thành phố Dublin và phụ cận | hạt Dublin | 1.110.627 |
| 2 | Drogheda | hạt Louth | 38.578 |
| 3 | Dundalk | hạt Louth | 37.816 |
| 4 | Swords | hạt Dublin | 36.924 |
| 5 | Bray | hạt Wicklow | 31.872 |
| 6 | Navan | hạt Meath | 28.559 |
| 7 | Kilkenny | hạt Kilkenny | 24.423 |
| 8 | Carlow | hạt Carlow | 23.030 |
Hung Nô

Đừng nhầm lẫn với người Hung.
|  Hung Nô  |
| --- | --- |
 Tên bản ngữ 匈奴 
Thế kỷ III TCN–Thập niên 430
Lãnh thổ Hung Nô (lục) (khoảng 250 TCN).
Vị thế: Liên minh du mục
Thủ đô: Long Thành (龙城/蘢城), gần bia văn Orkhon (nay thuộc Mông Cổ), nơi gặp mặt hàng năm và kinh đô trên thực tế.
Thiền vu:  
Lịch sử:  

• Thành lập : Thế kỷ III TCN
• Giải thể : Thập niên 430
 
Hung Nô (tiếng Trung: 匈奴; bính âm: Xiōngnú) là các bộ lạc du cư ở khu vực Trung Á, nói chung sinh sống ở khu vực thuộc Mông Cổ ngày nay. Từ thế kỷ III TCN họ đã kiểm soát một đế chế rộng lớn trên thảo nguyên, kéo dài về phía tây tới khu vực Kavkaz (Caucasus). Các hoạt động của họ diễn ra chủ yếu tại các khu vực thuộc miền nam Siberi, miền tây Mãn Châu và các tỉnh, khu tự trị ngày nay của Trung Quốc là Nội Mông Cổ, Cam Túc và Tân Cương. Các tài liệu lịch sử rất cổ của người Trung Quốc (có lẽ là truyền thuyết) cho rằng người Hung Nô là các hậu duệ của con trai của vua Kiệt (桀) - vị vua cuối cùng của nhà Hạ (夏朝) - triều đại đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc, mà các dấu vết còn lại của họ được người Trung Quốc thời Xuân Thu-Chiến Quốc cho là người của nước Kỷ (杞). Tuy nhiên, do các khác biệt và xung đột nội bộ nên người Hung Nô đã chạy lên phía bắc và tây bắc.
Quan hệ giữa người Hán và người Hung Nô rất phức tạp và bao gồm các xung đột quân sự, các trao đổi cống phẩm và thương mại, cũng như các thỏa ước về hôn nhân.
Đa số thông tin về người Hung Nô chỉ có được từ các sử liệu Trung Quốc, nên không có cách nào để khôi phục lại các phần quan trọng nhất của tiếng Hung Nô. Chỉ có một ít các tên gọi và tước vị của họ có được từ các bản dịch ra tiếng Trung.
Theo các sử liệu Trung Quốc như Sử ký, Hán thư thì đến thời Đông Hán, người Hung Nô bị phân ra thành hai bộ phận cơ bản là:
Nam Hung Nô: Sau bị Hán hóa.
Bắc Hung Nô: Di dời về phương Tây vào khoảng thế kỷ IV, có lẽ trở thành người Hung (Huns).
Ngoài ra còn một bộ phận nữa gọi là Tây Hung Nô, nhưng gần như không có thông tin gì về nhóm này.
Nguồn gốc và lịch sử sơ kỳ

Khu vực địa lý ban đầu của người Hung Nô nói chung được coi là khu vực Ordos. Theo Tư Mã Thiên trong Sử ký-phần Hung Nô liệt truyện, người Hung Nô là các hậu duệ của Thuần Duy (淳維), có thể là con trai của vua Kiệt, vị vua cuối cùng của nhà Hạ. Tuy nhiên, trong khi không có chứng cứ trực tiếp để bác bỏ giả thuyết này thì cũng không có chứng cứ trực tiếp để hỗ trợ nó.
Thời nhà Chu, không có nhiều tư liệu viết về họ, ngoài các cụm từ như rợ (nhung) Địch, rợ Hồ đều sống ở vùng sa mạc miền tây bắc Trung Quốc, có lẽ là để chỉ các nhóm người này.
Liên minh dưới trướng Mặc Đốn

Năm 209 TCN, tức là chỉ khoảng 3 năm trước khi nhà Hán ra đời, người Hung Nô đã liên kết lại với nhau thành một liên minh hùng mạnh dưới quyền của một thiền vu (单于) mới có tên gọi là thiền vu Mặc Đốn (冒顿, khoảng 209 TCN-174 TCN). Sự thống nhất về mặt chính trị của người Hung Nô đã làm cho họ trở thành một địch thủ đáng gờm, do họ có khả năng tập trung các lực lượng quân sự lớn và thực hiện tốt hơn việc phối hợp chiến lược. Tuy nhiên, nguyên nhân dẫn đến sự liên minh này vẫn chưa rõ ràng. Người ta cho rằng sự thống nhất Trung Quốc đã thúc đẩy các bộ lạc du cư tập hợp lại xung quanh một trung tâm chính trị nhằm củng cố vị thế của họ.. Một giả thuyết khác là sự tái cơ cấu này là cách thức phản ứng của họ đối với khủng hoảng chính trị đã diễn ra đối với họ khi vào năm 215 TCN, khi quân đội nhà Tần do Mông Điềm chỉ huy đã xua đuổi họ ra khỏi các đồng cỏ bên sông Hoàng Hà.
Sau khi hoàn thành việc thống nhất nội bộ, Mặc Đốn mở rộng đế chế của mình ra các phía. Về phía bắc, ông đã chinh phục hàng loạt các bộ tộc du cư, bao gồm cả người Đinh Linh (Sắc Lặc) ở miền nam Siberia. Ông cũng đè bẹp sự kháng cự của người Đông Hồ ở miền đông Mông Cổ và Mãn Châu, cũng như của người Nguyệt Chi trong hành lang Cam Túc. Ngoài ra, ông cũng đã có khả năng khôi phục lại tất cả các vùng đất đã bị tướng của nhà Tần là Mông Điềm đánh chiếm. Trước khi Mặc Đốn chết vào năm 174 TCN thì người Hung Nô đã xua đuổi hoàn toàn người Nguyệt Chi ra khỏi hành lang Cam Túc và khẳng định sự có mặt của họ tại Tây Vực, thuộc Tân Cương ngày nay.
Liên minh dưới trướng Mặc Đốn > Bản chất nhà nước Hung Nô

Dưới thời Mặc Đốn, một hệ thống nhị nguyên của thể chế chính trị đã được hình thành. Các nhánh tả và hữu (tức là tả bộ và hữu bộ) của người Hung Nô được phân chia trên cơ sở lãnh thổ địa phương. Người đứng đầu các bộ này là tả hiền vương và hữu hiền vương. Thiền vu - người trị vì tối cao, tương đương với "Thiên tử" của người Hán, thực hiện uy quyền trực tiếp trên vùng lãnh thổ trung ương. Long Thành (蘢城), gần Koshu-Tsaidam ở Mông Cổ, đã được thiết lập như là nơi họp mặt hàng năm và là kinh đô trên thực tế (de facto).