Tân quân (nhà Thanh)
Tân quân và Cách mạng

Xem thêm: Khởi nghĩa Vũ Xương và Cách mạng Tân Hợi
Tân quân được hình thành do sự hỗ trợ từ các quan lại địa phương cấp tiến như Trương Chi Động, Đoan Phương..., chú trọng chiêu mộ tầng lớp thanh niên có văn hóa nhập ngũ và thu nhận các lưu học sinh làm sĩ quan Thái Ngạc, Diêm Tích Sơn, Hứa Sùng Trí... Tầng lớp này ít nhiều tiếp xúc với các tài liệu tiến bộ, thường xuyên bất đồng với các sĩ quan chỉ huy Cựu quân thủ cựu, ít học, thăng tiến nhờ thân thế. Các lãnh đạo phái cách mạng như Hoàng Hưng, Tống Giáo Nhân chú trọng khai triển binh vận, bí mật thu nạp các phần tử có xu hướng cách mạng này trong lực lượng Tân quân như Ngô Lộc Trinh, Triệu Thanh, Tôn Vũ... Việc phát triển cơ sở cách mạng thuận lợi và phát triển nhanh chóng ở lực lượng Tân quân các tỉnh miền Trung và miền Nam Trung Quốc, sớm hình thành nhân sự mạnh mẽ làm tiền đề cho cách mạng sau này. Ở phía Bắc, do lực lượng Bắc Dương dưới quyền Viên Thế Khải bị khống chế nghiêm ngặt nên phái cách mạng khó phát triển hơn, nhưng dù so cũng thu nạp được một số lượng đáng kể phần tử cách mạng.
Năm 1905, lưu vực sông Trường Giang xảy ra bạo động. Các đảng viên Đồng minh hội như Lưu Đạo Nhất, Thái Thiệu Nam liên lạc với học sinh tỉnh Hồ Nam, vận động các hội đảng, công nhân mỏ khoáng, dự định khởi nghĩa vào ngày 4 tháng 12 năm 1906 tại Bình Hương, Vạn Tái thuộc phía tây tỉnh Giang Tây, và Ly Lăng, Lưu Dương thuộc phía đông Hồ Nam. Các quan binh cách mạng trong Nam Dương Đệ cửu trấn, tại Giang Tô dự định sẽ hưởng ứng nhưng nhà Thanh đã kịp đề phòng, cách chức các lãnh đạo như Triệu Thanh, Nghê Ánh Điển. Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng bị đàn áp, nhưng úy tín của Đồng minh hội tăng cao.
Hưởng ứng cách cuộc khởi nghĩa vũ trang do phái cách mạng phát động, ngày 19 tháng 11 năm 1908, các phần tử cách mạng trong Tân quân tại An Huy, do Hùng Thành Cơ, Phạm Truyện Giáp lãnh đạo, nhân cơ hội quân binh thành An Khánh thao luyện bên ngoài, trong thành binh lực mỏng yếu, phát động các binh sĩ trong mã doanh và pháo doanh đang đóng ngoài thành làm khởi nghĩa, đốt lửa làm hiệu. Quân khởi nghĩa nhanh chóng chiếm được kho đạn dược, thu nạp thêm nhân lực, tấn công vào thành. Tuy nhiên, do nội ứng trong thành do dự, không mở cổng thành ra tiếp ứng, Trí sứ Tuần phủ Chu Gia Bảo bèn tăng cường thủ thành. Quân khởi nghĩa công thành suốt đêm thất bại, hơn 200 binh sĩ cách mạng tử thương, đành rút quân về Hợp Phì, sau đó tan rã. Hùng Thành Cơ sau đó trốn sang Nhật Bản. Đây là cuộc khởi nghĩa sớm nhất của Tân quân, được mệnh danh là "Mã pháo doanh khởi nghĩa".
Đầu năm 1909, chi bộ Đồng Minh hội phía Nam cho người vận động lực lượng tân binh ở Quảng Châu nổi dậy. Ban lãnh đạo có cả cựu quan binh Tân quân là Triệu Thanh, Nghê Ánh Điển. Ban lãnh đạo khởi nghĩa dự định khởi sự vào ngày 24 tháng 2 năm 1910, nếu thành công, sẽ tôn Khâu Phùng Giáp, Trần Quýnh Minh làm Lâm thời Dân chánh Trưởng quan. Tuy nhiên, trước khi khởi sự không lâu, nhà Thanh đã biết tin nổ ra khởi nghĩa, nên từ ngày 9 tháng 2 đã ra lệnh phong tỏa Quảng Châu. Vì vậy, vào ngày 12 tháng 2 năm 1910, khi Nghê Ánh Điển và một số đồng chí vận động các đơn vị Tân quân, khi đến đàm phán với Thủy sư Đề đốc Quảng Đông là Lý Chuẩn tại Ngưu Vương miếu, bất ngờ bị Lý trở mặt bắn chết cùng các đồng chí của mình. Nghĩa quân mất hầu hết chỉ huy, không kịp trở tay, bị triều đình truy bắt các phần tử cách mạng, giết hơn 100 người.