stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Saint-Sulpice-de-Guilleragues

| --- | --- |
 Saint-Sulpice-de-Guilleragues
Saint-Sulpice-de-Guilleragues

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Nouvelle-Aquitaine
Tỉnh: Gironde
Quận: Langon
Tổng: Monségur
Xã (thị) trưởng: André Michelot (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 18–102 m (59–335 ft) (bình quân 61 m (200 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 6,89 km2 (2,66 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 223  (2006)
 - Mật độ: 32/km2 (83/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 33481/ 33580
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Saint-Sulpice-de-Guilleragues  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 61 mét trên mực nước biển.
Eidmannella bullata

| Eidmannella bullata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Nesticidae
Chi (genus): Eidmannella
Loài (species): E. bullata
Danh pháp hai phần
Eidmannella bullata Gertsch, 1984 
Eidmannella bullata là một loài nhện trong họ Nesticidae.
Loài này thuộc chi Eidmannella. Eidmannella bullata được Willis J. Gertsch miêu tả năm 1984.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Elaeocarpus validus

| Elaeocarpus validus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Oxalidales
Họ (familia): Elaeocarpaceae
Chi (genus): Elaeocarpus
Loài (species): E. validus
Danh pháp hai phần
Elaeocarpus validus Knuth 
Elaeocarpus validus là một loài thực vật có hoa trong họ Côm. Loài này được Knuth mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elaeocarpus validus”. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2013.
Quispe Sisa

Quispe Sisa hay Inés Huaylas Yupanqui (1518-1559), là một công chúa Inca, em gái của Huáscar và Atahualpa, người vợ đầu tiên của Francisco Pizarro và nhân vật nổi bật trong cuộc chinh phục đế chế Inca của Tây Ban Nha.
Tiểu sử

Quispe Sisa là con gái của Huayna Cápac và, theo một số nguồn, công chúa Paccha Duchicela, Shiri thứ XVI của Vương quốc Quito còn theo một số nguồn khác Sisa là con gái bà Contarguacho, con gái của Pomapacha, quý tộc trưởng vùng Andahuaylas. Contarguacho là một trong những người vợ thứ của Inca. Là người hầu trong cung điện của Inca cho tới khi đế chế này diệt vong, cô trở về cùng người mẹ của cô tại ngôi làng Tocash thuộc Huaylas.
Năm 18 tuổi cô đã được đưa đến Cajamarca, nơi Atahualpa bị giam cầm. Việc này đã cho cô cưới Pizarro, để được lòng tin với ông ta và xem liệu họ có thả tự do cho Atahualpa hay không qua lời thỉnh cầu:
Xin hãy xem thử em gái tôi, con gái của cha tôi, người tôi yêu thương nhất.
Theo biên niên sử của J. Antonio del Busto, cô đã được rửa tội bởi các nghi thức Thiên chúa giáo, nơi mà người đặt tên cô là S, trong trí nhớ của em gái Francisco. Họ Huaylas được đặt cho cô theo tên địa danh mà từ đó cô được phong chức ñusta (ñusta có nghĩa là "quý tộc của đế chế ").
Pizarro gọi cô là Pizpita, người ngồi cùng bàn với những người chinh phục khác và được giới thiệu là vợ của ông. Kết quả cuộc hôn nhân của họ (theo các nghi thức Inca) đến vào tháng 12 năm 1534 khi con gái đầu lòng Francisca Pizarro Yupanqui ra đời ở Jauja. Cuối năm sau Sisa sinh hạ tiếp con trai tên là Gonzalo, người chết trẻ vào năm 1544.
Hai đứa trẻ đã được công nhận là hợp pháp theo Lệnh Hoàng gia, được ban ra tại Monzón (Huesca) vào ngày 12 tháng 10 năm 1537 bởi Vua Carlos đệ nhất.
Khi Manco Inca nổi loạn ở Cuzco vào năm 1536, cô bị cáo buộc cung cấp thông tin cho người da đỏ và có ý định trốn chạy cùng những hòm đầy vàng và bạc. Vì lý do này giữa cô và Pizarro nổi lên mối bất hòa và cuối cùng dẫn đến ly hôn. Sau đó Francisco Pizarro cưới vợ lần nữa với Angelina Yupanqui, cũng là em gái của Huascar và Atahualpa. Ở cuộc hôn nhân lần thứ hai này, Angelina cho ra đời người con thứ ba của Francisco Pizarro tên là Francisco Pizarro Yupanqui. Khi Pizarro qua đời vào năm 1541, trong di chúc không hề nhắc tới Sisa, nhưng vẫn nhắc tới những đứa trẻ đã có với cô.
Vào năm 1538 sau khi ly hôn, cô kết hôn với Francisco de Ampuero, không chỉ vì lý do dân sự mà còn vì các nghi thức Thiên chúa giáo, và có được với de Ampuero ba người con. Tuy nhiên, mối quan hệ với Ampuero chẳng hề yên bình một chút nào. Vào tháng 2 năm 1547 cô bị bắt gặp dính líu đến trò phù thủy và bị buộc tội là đã cố gắng gây ảnh hưởng đến sức khỏe của chồng mình khi đang hành lễ cùng hai phù thủy. Vì vậy cô phải chết trước mặt người chồng của mình.
Hậu thế

Từ mối quan hệ với Francisco Pizarro cô có hai người con:
Francisca Pizarro Huaylas Yupanqui, người kết hôn với chú của mình là Hernando Pizarro.
Gonzalo Pizarro Huaylas Yupanqui, qua đời năm 11 tuổi.
Từ mối quan hệ với Francisco de Ampuero, cô có ba người con:
Martín Alonso de Ampuero y Huaylas Yupanqui (1538), thuyền trưởng.
María Ana Isabel Josefa de Ampuero y Huaylas Yupanqui (1540).
Francisco de Ampuero y Huaylas Yupanqui (1541).
Lịch sử của những người con của Quispe Sisa

Con gái đầu tiên có với Francisco Pizarro, Francisca Pizarro Yupanqui, chuyển đến Tây Ban Nha sau khi cha cô ra đi năm 1541 cùng cha dượng Francisco de Ampuero. Tại Medina del Campo, (Valladolid), cô kết hôn với chú mình là Hernando Pizarro người vào thời điểm này đang bị giam trong lâu đài Castillo de la Mota.
Đối với hai người con trong cuộc hôn thú thứ hai, chúng ta có thể nói rằng María Ana Isabel Josefa de Ampuero y Huaylas tiếp tục sống ở Perú, nơi cô kết hôn với địa chủ giàu có Francisco de Valverde y Contreras-Ulloa, người có cháu gái Josefa Francisca Valverde y Ampuero, vợ bá tước vùng Las Lagunas, là một người tích cực hoạt động chính trị khi chồng cô Simón Ontañón đệ nhị bá tước vù Las Lagunas ký với tướng José de San Martín Hiệp định về nền độc lập của Perú vào ngày 15 tháng 7 năm 1821.
Một nhân vật liên quan đến lịch sử Perú là thuyền trưởng Manuel de Valverde de Ampuero y de las Infantas, người kết hôn với người thừa kế của bá tước vùng Villaminaya, người được cho là tướng lĩnh của một vương triều Inca được phục dựng lại trong cuộc nổi dậy tại Cuzco năm 1805 và có dòng máu của Inés Huaylas, con gái hoàng đế Huayna Cápac và em gái của Atahualpa. Cuộc cách mạng tại vùng Hạ Perú này được bảo trợ giống như các cuộc cách mạng khác của Manuel Ubalde và Gabriel Aguilar.
Quispe Sisa còn chia sẻ dòng máu Inca với các vị vua của Castilla, bởi Francisco de Valverde y Contreras-Ullua, con cháu của Mafalda de la Cerda, hậu duệ của Infantes de la Cerda, hai con trai của vua Alfonso X của Castilla.
María Ana Isabel Josefa de Ampuero, con gái của kẻ chinh phục Francisco de Ampuero, và công chúa Quispe Sisa, làm đám cưới (lần thứ hai của cô) với Juan de Avendaño y Azurpay, con trai của kẻ chinh phục Diego de Avendaño, kị binh của Orden de Santiago và vợ ông, công chúa Juana Azurpay, con gái của Huayna Capac.
María Ana Isabel Josefa de Ampuero y Huaylas Yupanqui và chồng cô Francisco de Valverde khởi nguồn một hậu thế lớn mạnh tới ngày nay. Nổi bật là:
Tại Perú:
Josefa Francisca Valverde Ampuero y Costilla, vợ bá tước vùng Las Lagunas, người tham gia tích cực và công cuộc trao trả độc lập cho Perú vào năm 1821.
Fernando de Trazegnies Granda, bá tước thứ sáu vùng Las Lagunas, hầu tước vùng Torrebermeja, một sử gia và nhà nhân chủng học có tiếng, cựu thư ký ngoại giao của Perú. Nổi tiêng với tác phẩm "Hậu duệ Peru của kẻ chinh phục Francisco de Valverde".
Tại Bolivia:
Pedro José Domingo de Guerra y Sánchez de Bustamante, tổng thống Bolivia (1879), nhân vật đáng chú ý của thế kỷ XIX.
José Gutiérrez Guerra, Bolivia, (1917-20), nieto del anterior.
Narciso Campero, tổng thống Bolivia (1879-84), cháu trai của Hầu tước thứ tư của vùng Valle de Tojo.
Tại Ecuador:
Francisco Javier León, tổng thống Ecuador (1875)
Francisco Alfredo Chiriboga, tổng thống Ecuador (1935)
Tại Cộng hòa Dominicana:
José Desiderio Valverde, tổng thống cộng hòa Dominicana (1857)
Tại Tây Ban Nha:
Pablo Costilla y Valverde, hầu tước vùng San Juan de Buenavista.
Constanza Costilla Valverde y Cartagena, nữ hầu tước vùng Rocafuerte.
Chú ý

Quispe Sisa chỉ có một bức chân dung duy nhất dưới dạng tượng bán thân để trang trí cho mặt tiền cung điện Palacio de la Conquista tại Trujillo, Cáceres, nhờ ý muốn của con gái đầu lòng, Francisca Pizarro Yupanqui, người yêu cầu tạc bức tượng cho Sisa cùng chồng cô, Hernando Pizarro.
Francisco Pizarro, người chồng đầu tiên của Inés Huaylas Yupanqui.
Palacio de la Conquista, tại Trujillo (Cáceres), nơi duy nhất có chân dung của Quispe Sisa ở ngoài mặt tiền.
Elaeocarpus venosus

| Elaeocarpus venosus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Oxalidales
Họ (familia): Elaeocarpaceae
Chi (genus): Elaeocarpus
Loài (species): E. venosus
Danh pháp hai phần
Elaeocarpus venosus C.B.Rob., 1908 
Elaeocarpus venosus là một loài thực vật có hoa trong họ Côm. Loài này được C.B.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elaeocarpus venosus”. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2013.
R (ngôn ngữ lập trình)

| --- | --- |

Thiết kế bởi: Ross Ihaka và Robert Gentleman
Nhà phát triển: R Development Core Team
Xuất hiện lần đầu: 1993 

Phiên bản ổn định: 2.15.2    /    26 tháng 10 năm 2012; 11 năm trước (2012-10-26)
Bản xem thử:    Qua SVN 
 
Hệ điều hành: Nhiều hệ điều hành
Giấy phép: Giấy phép Công cộng GNU
Trang mạng: http://www.r-project.org/
Ảnh hưởng từ
S
R là một ngôn ngữ lập trình và môi trường phần mềm dành cho tính toán và đồ họa thống kê. Đây là một bản hiện thực ngôn ngữ lập trình S với ngữ nghĩa khối từ vựng lấy cảm hứng từ Scheme. R do Ross Ihaka và Robert Gentleman tạo ra tại Đại học Auckland, New Zealand, đến nay do R Development Core Team chịu trách nhiệm phát triển. Tên của ngôn ngữ một phần lấy từ chữ cái đầu của hai tác giả (Robert Gentleman và Ross Ihaka), một phần cũng là cách chơi chữ từ tên S.
Ngôn ngữ R đã trở thành một tiêu chuẩn trên thực tế (de facto) giữa các nhà thống kê cho thấy sự phát triển của phần mềm thống kê, và được sử dụng rộng rãi để phát triển phần mềm thống kê và phân tích dữ liệu.
R là một bộ phận của dự án GNU. Mã nguồn của nó được công bố tự do theo Giấy phép Công cộng GNU, và có các phiên bản dịch sẵn cho nhiều hệ điều hành khác nhau. R sử dụng giao diện dòng lệnh, tuy cũng có một vài giao diện đồ họa người dùng dành cho nó.
Tính năng

R có chứa nhiều loại kỹ thuật thống kê (mô hình hóa tuyến tính và phi tuyến, kiểm thử thống kê cổ điển, phân tích chuỗi thời gian, phân loại, phân nhóm,...) và đồ họa. R, giống như S, được thiết kế xoay quanh một ngôn ngữ máy thực thụ, và nó cho phép người dùng thêm các tính năng bổ sung bằng cách định nghĩa các hàm mới. Cũng có một số khác biệt quan trọng đối với S, nhưng nhiều mã viết bằng S vẫn chạy được mà không cần thay đổi. Nhiều hệ thống trong R được viết bằng chính ngôn ngữ của nó, giúp cho người dùng dễ theo dõi các giải thuật. Để thực hiện công việc chuyên về tính toán, R có thể liên kết được với ngôn ngữ C, C++ và Fortran để có thể được gọi trong khi chạy. Người dùng thông thạo có thể viết mã C để xử lý trực tiếp các đối tượng của R.
R cũng có tính mở rộng cao bằng cách sử dụng các gói cho người dùng đưa lên cho một số chức năng và lĩnh vực nghiên cứu cụ thể. Do được thừa hưởng từ S, R có nền tảng lập trình hướng đối tượng mạnh hơn đa số các ngôn ngữ tính toán thống kê khác. Việc mở rộng R cũng dễ dàng nhờ các luật đóng khối từ vựng.
Một điểm mạnh khác của R là nền tảng đồ họa của nó, có thể tạo ra những đồ thị chất lượng cao cùng các biểu tượng toán học. R cũng có đinh dạng văn bản riêng tương tự như LaTeX, dùng để cung cấp tài liệu hướng dẫn toàn diện, có trực tuyến ở các định dạng khác nhau và cả bản in.
Dù R được dùng chủ yếu bởi những nhà thống kê và những người sử dụng khác đòi hỏi một môi trường tính toán thống kê và phát triển phần mềm, nó cũng có thể dùng làm một công cụ tính toán ma trận tổng quát với các kết quả đo đạc cạnh tranh so với GNU Octave và đối thủ thương mại của nó, MATLAB. Giao diện RWeka đã được thêm vào phần mềm khai phá dữ liệu phổ biến Weka, cho phép đọc/ghi định dạng arff vì vậy cho phép sử dụng tính năng khai phá dữ liệu trong Weka và thống kê trong R.
Ví dụ

Các ví dụ sau minh họa cho cú pháp cơ bản của ngôn ngữ và cách dùng giao diện dòng lệnh.
> x <- c(1,2,3,4,5,6)   # Tạo tập hợp có thứ tự
> y <- x^2              # Bình phương các phần tử trong x
> mean(y)               # Tính trung bình số hoc của y
[1] 15.16667
> var(y)                # Tính phương sai mẫu
[1] 178.9667
> summary(lm(y ~ x))    # Ước lượng mô hình hồi quy tuyến tính

Call:
lm(formula = y ~ x)

Residuals:
1       2       3       4       5       6
3.3333 -0.6667 -2.6667 -2.6667 -0.6667  3.3333

Coefficients:
Estimate Std. Error t value Pr(>|t|)
(Intercept)  -9.3333     2.8441  -3.282 0.030453 *
x             7.0000     0.7303   9.585 0.000662 ***
---
Signif. codes:  0 ‘***’ 0.001 ‘**’ 0.01 ‘*’ 0.05 ‘.’ 0.1 ‘ ’ 1

Residual standard error: 3.055 on 4 degrees of freedom
Multiple R-squared: 0.9583,	Adjusted R-squared: 0.9478
F-statistic: 91.88 on 1 and 4 DF,  p-value: 0.000662

> par(mfrow=c(2, 2))    # Gọi đồ thị kích thước 2x2
> plot(lm(y ~ x))       # Vẽ đồ thị dự đoán của mô hình hồi quy
Các mốc quan trọng

Một số mốc quan trọng trong quá trình phát triển.
Phiên bản 0.16 – Đây là bản alpha cuối cùng do Ihaka và Gentleman phát triển. Đa số các tính năng cơ bản trong "Sách Trắng" đã được hiện thực. Danh sách gửi thư bắt đầu vào ngày 1 tháng 4 năm 1997.
Phiên bản 0.49 – 23 tháng 4 năm 1997 – Đây là bản phát hành mã nguồn cũ nhất, và dịch trên một số hệ điều hành tương tự Unix. CRAN được bắt đầu vào ngày này, với 3 trang gương ban đầu chứa 12 gói. Phiên bản alpha của R dành cho Microsoft Windows và Mac OS đã được đưa lên một thời gian ngắn sau phiên bản này.
Phiên bản 0.60 – 5 tháng 12 năm 1997 – R trở thành một phần chính thức của Dự án GNU. Mã nguồn được lưu giữ và bảo trì trên CVS.
Phiên bản 1.0.0 – 29 tháng 2 năm 2000 – Được các nhà phát triển xem là đủ ổn định để sử dụng đại trà.
Phiên bản 1.4.0 – Các phương thức S4 được giới thiệu và phiên bản đầu tiên dành cho Mac OS X được phát hành ngay sau đó.
Phiên bản 2.0.0 – Giới thiệu lazy loading, cho phép tải nhanh dữ liệu mà ít tốn bộ nhớ.
Phiên bản 2.1.0 – Hỗ trợ mã hóa UTF-8, và bắt đầu quốc tế hóa và bản địa hóa cho các ngôn ngữ khác nhau.
Phiên bản 2.9.0 – Gói 'Matrix' giờ là gói đề nghị chứa trong bản phân phối R cơ bản.
Giao diện > Giao diện đồ họa

R Studio - Môi trường phát triển tích hợp đa nền tảng, (có thể chạy trên một máy linux từ xa)
Deducer - Giao diện hướng - menu
Java GUI for R ( JGR) - trình biên tập và terminal R viết trên Java
Rattle GUI - giao diện dựa trên RGtk2, thiết kế riêng cho Khai thác dữ liệu
R Commander
Revolution Analytics -
RGUI
RKWard
RWeka - hỗ trợ tính năng khai thác dữ liệu trong Weka và phân tích thống kê trong R
Đồ thị dự đoán do hàm plot.lm() tạo ra. Các tính năng có thể thấy là các ký hiệu toán học ở các tên trục, ở phía dưới bên trái.
Etheostoma spectabile

| Orangethroat darter |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Perciformes
Họ (familia): Percidae
Chi (genus): Etheostoma
Loài (species): E. spectabile
Danh pháp hai phần
Etheostoma spectabile (Agassiz, 1854) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Poecilichthys spectabilis Agassiz, 1854 
Etheostoma spectabile là một loài cá nước ngọt thuộc họ Percidae phân bố tại Hoa Kỳ, chúng được ưa chuộng để nuôi làm cá cảnh. Chúng được tìm thấy trong các phần của lưu vực sông Mississippi và hồ Erie Basin của Bắc Mỹ, trong các nhánh sông phía đông và phía tây của sông Mississippi từ đông nam Michigan và Ohio. Phạm vi của nó kéo dài về phía nam tới Tennessee và phía tây tới khu vực phía bắc của bang Texas.
Đặc điểm

Chế độ ăn uống chủ yếu bao gồm muỗi và ấu trùng blackfly, nymphs mayfly, đằng túc, amphipods, và ấu trùng Bộ Cánh lông nhưng thành phần thay đổi theo mùa và theo độ tuổi. Môi trường sống của loài này thường bao gồm sỏi cạn ở các dòng suối mát. Con đực thường có chiều dài nhỏ hơn so với con cái, nhưng chúng thích cái nhỏ hơn. Điều này là do tỷ lệ giới tính của sự phong phú của các loài này. Sự thành công nở trứng của loài cá này là tương đối cao, cá bột phát triển đến chiều dài khoảng 45 mm trong năm đầu tiên và năm thứ hai, nó cũng đã được báo cáo rằng độ dài của loài này đạt 60–70 mm.
Chú thích

↑  NatureServe (2013). “Etheostoma spectabile”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2013: e.T202535A18230090. doi:10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T202535A18230090.en. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2021.
Quan Âm Thị Kính (truyện thơ)

| Quan Âm Thị Kính |
| --- | --- |
觀音新傳
Tượng Quan Âm Thiên thủ thiên nhãn tại Ninh Phúc tự, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh chụp được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn lớp 7, tập hai nhằm minh diễn trích đoạn Oan bà Thị Kính.
Thông tin sách
Tác giả: Nhiều tác giả
Quốc gia:  An Nam
Ngôn ngữ: Hán Nôm
Thể loại: Luân lý
Ngày phát hành: Hậu kỳ trung đại
Bản tiếng Việt
Người dịch: Dương Quảng Hàm
Quan Âm Thị Kính là tên thông tục một sử thi Hán Nôm ba hồi xuất hiện hậu kỳ trung đại, có sức ảnh hưởng nhất định tới nền nghệ thuật sân khấu Việt Nam hiện đại. Đây cũng là tác phẩm có lượng tục bản và chuyển thể chỉ lớn sau Truyện Kiều.
Lịch sử > Tác giả

Từ lâu Quan Âm Thị Kính được coi là của tác giả "khuyết danh", nhưng hiện có hai giả thuyết:
Theo nghiên cứu của Hoa Bằng, thì tác giả của truyện thơ này là Nguyễn Cấp (? - ?), một nhà văn sống vào nửa đầu thế kỷ 19. Ông là người ở thôn Thượng, xã Nguyên Khiết, huyện Thọ Xương; nay thuộc Hà Nội. Sau khi đỗ Giải nguyên năm Quý Dậu (1813), ông được bổ chức quan, lần lượt trải đến chức Tri phủ Thiên Trường (1829). Sau vì một chuyện lôi thôi trong kiện tụng mà vợ ông có dính líu, ông bị bắt giam, nhưng trốn được. Nhờ Nguyễn Công Trứ bấy giờ đang làm Tán tương quân vụ ở Lạng Giang che chở, nên ông đến ẩn tu tại đây. Tác phẩm Quan Âm Thị Kính được ông sáng tác vào lúc cuối đời, đã thể hiện phần nào tâm sự u uất của ông. Ngoài ra,trong gia phả tại chùa Bổ Đà ghi, sư cụ Nguyễn Đình Cấp dựa vào phong cảnh trang Tiên Lát (chùa Bổ Đà) để mô tả ngôi chùa trong cốt truyện Quan Âm Thị Kính.
Theo Gia phả họ Đỗ ở Bắc Ninh do Dương Xuân Thự cung cấp, thì truyện thơ Quan Âm Thị Kính do Đỗ Trọng Dư (1786 - 1868) sáng tác. Ông là người xã Đại Mão, huyện Siêu Loại, xứ Kinh Bắc; nay thuộc tỉnh Bắc Ninh. Đỗ Hương cống năm 1819, ông được bổ chức quan, lần lượt trải đến chức Tri phủ Quốc Oai. Ở đây, ông bị kiện là thu tiền của dân không hợp lệ nên bị bãi chức (vì xin một chức vị trong phủ không được, mà một nho sinh đã làm đơn kiện ông), phải về nhà dạy học. Chán nản với thế sự, ông soạn Quan Âm Thị Kính để tỏ nỗi lòng. Năm 1876, con ông là cử nhân Đỗ Trọng Vĩ chép lại, đến năm 1948, thì tác phẩm (bản bằng chữ Quốc ngữ) được in ra (trên bản in đề rõ là của Đỗ Trọng Dư).
Vấn đề tác giả, giáo sư Nguyễn Huệ Chi nêu quan điểm:
Lịch sử > Tác phẩm

Căn cứ văn bản giáo sư Dương Quảng Hàm giới thiệu tại lần ấn hành duy nhất đến nay của Nhà xuất bản Văn Học, Hà Nội năm 1961, thì truyện gồm 786 câu lục bát.
Quan Âm chính văn tân truyện (觀音正文新傳): Ấn bản chưa rõ năm, chất lượng khá nhất, hiện lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Đại học Yale lưu hành bản chép lại.
Quan Âm chú giải tân truyện (觀音註觧新傳): Thịnh Văn Đường tàng bản năm 1886, hiện lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Thư viện Quốc gia Việt Nam lưu hành bản chụp vi tính.
Quan Âm tống tử bản hạnh (觀音送子本行): Quán Văn Đường tàng bản năm 1894, hiện lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Đại học Yale giữ một bản chép lại.
Tổng cộng 9 ấn bản, mấy cuốn mất trang.
Nội dung

Truyện cốt tả đức từ bi nhẫn nhục của bà Thị Kính để lý giải vì sao bà hóa Quan Âm.
Hồi I: Thị Kính phải oán lần đầu và đi tu (câu 1→370)
Xưa có sư ông đắc đạo sắp thành Phật, nhưng lỡ "thoáng tà tâm" vào nữ sắc mà hỏng mất. Đức Thích Ca bèn thử lần chót, mới cho đầu thai làm cô Thị Kính con Mãng ông nghèo hèn nhu nhược nhất làng. Sau Thị Kính được gia đình gả cho anh học trò Thiện Sĩ con họ Sùng khá nhất làng bên. Một hôm, Thiện Sĩ học khuya, mệt quá mà thiếp đi. Thị Kính đang ngồi khâu áo thì thấy cằm chồng có cái râu mọc ngược, vớ dao toan cắt đi. Chồng giật mình hốt hoảng tỉnh giấc, nghi ngờ vợ hãm hại mình, bèn hô hoán. Sùng ông, Sùng bà trong buồng chạy ra, gán ngay cho thị tội sát chồng hòng kiếm nàng dâu con nhà phú quý hơn. Thị Kính bị đánh mắng rồi đuổi về với cha mẹ, phẫn chí mới giả trai xin vào chùa Vân tu hành, được ban pháp danh Kính Tâm. Có một dị bản khác, sau khi gả Thị Kính cho Thiện Sĩ cũng là lúc Mãng ông qua đời, từ đó Thị Kính mồ côi cả cha lẫn mẹ. Trước lúc có ý định giả trai để nương nhờ nơi cửa Phật, Thị Kính toan treo cổ tự vẫn mà không thành.
Phật tổ
Thị Kính
Thiện Sĩ
Mãng ông
Sùng ông
Sùng bà
Hồi II: Thị Kính phải oán lần hai và hoàn tục (câu 371→692)
Vùng ấy có ả Thị Mầu con phú ông sẵn tính lẳng lơ. Một hôm đội oản lên chùa, Mầu nom tiểu Kính Tâm rồi thốt mê, nhưng dầu ả ra sức ghẹo mà sư vẫn làm ngơ. Vì đưa tình không được, ả sinh quẫn, mới mắc tội ăn nằm với tên nô. Việc đến tai hào lý, làng bèn điệu Mầu ra đình tra khảo, cũng để lấy cái phần bắt vạ ăn khoán. Nhân đấy, ả đổ riệt cho tiểu Kính Tâm. Kính Tâm bị chức dịch phạt đòn, ép phải nuôi lấy đứa con rơi. Sư cụ vì sợ điều tiếng mà đuổi Kính Tâm khỏi tam quan.
Tiểu Kính Tâm
Thị Mầu
Thằng nô
Phú ông
Mẹ đốp
Xã trưởng
Đồ điếc
Bói mù
Hương câm
Sư cụ
Hồi III: Thị Kính tẩy oán và hóa kiếp (câu 693→786)
Đẻ được đứa con trai xong, Thị Mầu đem vứt trước cổng chùa. Tiểu Kính Tâm nhận về nuôi, hàng ngày đi xin sữa cho nó ăn. Được ba năm khi đứa trẻ chập chững, Kính Tâm lao lực quá mà mất, lúc hấp hối còn kịp để một bức thư cho cha mẹ. Xem thư, người nhà mới hay những oan khiên, bèn xin chùa lập đàn chay cầu đảo. Lúc liệm thi hài, tăng ni mới vỡ lẽ Kính Tâm là phận gái. Đức Thích Ca xét Kính Tâm đã tu thành chính quả, bèn cho siêu thăng làm Quan Âm, tục gọi Quan Âm Thị Kính.
Tiểu Kính Tâm
Thị Mầu
Mãng ông
Sư cụ
Phật tổ
Đứa bé
Ảnh hưởng > Nhận xét

GS. Nguyễn Huệ Chi:
GS. Thanh Lãng:
GS. Phạm Thế Ngũ:
Tượng Quan Âm an tọa, chùa Sẻ, Hiệp Hạ, Hà Nội.
Trích đoạn chèo "Thị Màu lên chùa" trong vở chèo Quan Âm Thị Kính
Elaphandra ulei

| Elaphandra ulei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Elaphandra
Loài (species): E. ulei
Danh pháp hai phần
Elaphandra ulei (Hieron.) H.Rob., 1992 
Elaphandra ulei là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Hieron.) H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elaphandra ulei”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Sardolutra ichnusae

| Sardolutra ichnusae> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Tuyệt chủng  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Carnivora
Họ (familia): Mustelidae
Phân họ (subfamilia): Lutrinae
Chi (genus): †Sardolutra
Sardolutra ichnusae là một loài rái cá đã tuyệt chủng từ thế Pleistocen. Ban đầu nó được miêu tả là Nesolutra ichnusae. Nó khá nhỏ nếu so với các loài rái cá khác, và có thể từng sống ở biển. Nó có thể đã tiến hóa từ một loài Lutra, có lẽ là L.castiglionis. Nó có xương baculum (xương dương vật) lớn hơn bất kỳ loài rái cá còn sinh tồn nào. Hóa thạch của nó đã tìm được tại Sardinia, Ý vào năm 1977.
Mô tả

Nó cũng giống như các loài rái cá hiện nay, với một cơ thể dài và thủy động lực, chân tương đối ngắn cùng với có một hộp sọ tương đối bằng phẳng và mặt ngắn.