stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Anna Sorokin
Hoạt động sau tù > Triển lãm nghệ thuật > "Free Anna Delvey"

Tin đồn về chương trình nghệ thuật có tên "Free Anna Delvey" lần đầu tiên được tiết lộ bởi Noah Becker, tổng biên tập tạp chí nghệ thuật Whitehot, trong một phòng trò chuyện của dịch vụ mạng xã hội Clubhouse. Từ ngày 17 tháng 3 đến ngày 24 tháng 3 năm 2022, trong khi Sorokin vẫn còn bị giam giữ, cô đã tham gia vào chương trình nghệ thuật này với năm bức vẽ của mình. Chương trình cũng kết hợp các tác phẩm nghệ thuật của 33 nghệ sĩ lấy cảm hứng từ Sorokin, bao gồm cả Becker. Một phần tư số doanh thu kiếm được từ cuộc triển lãm sẽ được gửi cho Sorokin để thanh toán các khoản phí pháp lý của cô. Chương trình nghệ thuật do Alfredo Martinez và Julia Morrison đồng phụ trách; Martinez trước đó từng phải vào tù vì tội giả mạo các bức tranh của Jean-Michel Basquiat.
Chương trình nghệ thuật được tổ chức tại Lower East Side ở Manhattan. Sorokin đã giao tiếp với mọi người trong chương trình thông qua điện thoại của Martinez. Trả lời phỏng vấn với báo Business Insider, Sorokin cho biết cô "Rất hạnh phúc và biết ơn với sự hỗ trợ cơ bản mà tôi đã nhận được từ cả các nghệ sĩ trẻ lẫn giới nghệ thuật nói chung. Hy vọng tôi sẽ xuất hiện trực tiếp trong lần tiếp theo". Mỗi tác phẩm của Sorokin trong chương trình được niêm yết với giá 10.000 USD. Một trong số những tác phẩm của Sorokin có tên Send Bitcoin, cho thấy hình ảnh Sorokin đang mặc một chiếc váy màu đỏ trong khi làm việc trên máy tính và quay lưng lại với người xem. Những tác phẩm khác bao gồm Anna on ICE và ICE cũng đề cập đến Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ. UltraNYC đã gọi các tác phẩm trong chương trình là "những bức vẽ nguệch ngoạc" và là "một phần trong mưu đồ của Sorokin nhằm kiếm lợi từ sự nổi tiếng mới nổi...". Grunge nói rằng chương trình "khắc hoạ [Sorokin] một cách thiện cảm, nếu không muốn nói là tích cực, nhẹ nhàng".
Hoạt động sau tù > Triển lãm nghệ thuật > "Allegedly"

Vào đầu tháng 4 năm 2022, Chris Martine thuộc câu lạc bộ nghệ thuật Founders Art Club, cũng là người đại diện Sorokin cho các tác phẩm nghệ thuật của cô, đã thông báo về một chương trình nghệ thuật được tổ chức sắp tới có tên "Allegedly". Ngày 19 tháng 5 năm 2022, khi Sorokin vẫn đang bị giam giữ, "Allegedly" được tổ chức trong một hộp đêm trên tầng hai của Khách sạn Public ở Manhattan. Chương trình mở đầu bằng bài hát "Flashing Lights" của rapper Kanye West và theo sau đó là drag queen Yuhua Hamasaki giúp khuấy động đám đông. Các người mẫu sẽ lần lượt bước qua sân khấu, cầm những bức vẽ của Sorokin trong khung mạ vàng và đeo găng tay trắng, kính râm Versace cùng tất đen che đầu và mặt. Sorokin phát biểu trước đám đông qua một đoạn thu âm được ghi sẵn, nói rằng buổi biểu diễn là "câu chuyện của tôi từ góc nhìn của tôi". E.J. Dickinson của ARTNews sau buổi tổ chức chương trình đã nhận định rằng: "Trò lừa đảo lớn nhất của Anna Delvey có lẽ là chương trình nghệ thuật của cô ấy".
Số tiền thu được từ các bức vẽ, có giá 10.000 USD một bức, được sử dụng cho quỹ pháp lý của Sorokin. Sorokin cũng nói rằng 15% số tiền này sẽ gửi đến các tổ chức từ thiện dành cho trẻ em.
Hoạt động sau tù > Non-fungible token

Vào tháng 6 năm 2022, Sorokin thông báo rằng cô đang tung ra một bộ sưu tập các token không thể thay thế. Sorokin đã tạo ra 10 token mà cô nói chúng sẽ cung cấp cho người nắm giữ "quyền truy cập độc quyền" vào cô, bao gồm đặc quyền gọi điện thoại một đối một với Sorokin. Trong số các token này cũng có ba token "siêu bạch kim" mà người sở hữu nó sẽ có cơ hội được gặp mặt trực tiếp và nhận được một gói "vật phẩm cá nhân" từ Sorokin.
Hoạt động sau tù > Dancing with the Stars

Vào tháng 9 năm 2024, Sorokin đã tham gia mùa 33 của chương trình khiêu vũ Dancing with the Stars, ghi danh dưới tên "Anna Delvey". Cô ghép cặp với vũ công chuyên nghiệp Ezra Sosa và được yêu cầu phải đeo thiết bị theo dõi do ICE bắt buộc xuyên suốt chương trình. Sorokin là một trong hai người nổi tiếng đầu tiên bị loại, cùng với nữ diễn viên Tori Spelling.
Hoạt động sau tù > Thời trang

Vào ngày 13 tháng 9 năm 2023, khi đang diễn ra Tuần lễ Thời trang tại New York, Sorokin đã tổ chức một sự kiện trên nóc của căn hộ nơi cô đang bị quản thúc. Cô đã hợp tác cùng Kelly Cutrone, một chuyên viên quan hệ công chúng trong lĩnh vực thời trang. Một năm sau vào tháng 9 năm 2024, Sorokin làm người mẫu cho thương hiệu thời trang SHAO New York trong Tuần lễ thời trang New York và một lần nữa vào tháng 2 năm 2025 cho nhà thiết kế Elena Velez cùng một số thương hiệu khác. Cô phải đeo máy theo dõi mắt cá chân ở tất cả những sự kiện trên.
Đời tư

Sorokin vẫn duy trì các tài khoản mạng xã hội được cô mô tả "như một sự châm biếm". Thông qua Instagram, cô đã liên lạc được với Julia Fox – người sau này đóng chính trong bộ phim Inventing Anna. Vào tháng 1 năm 2021, Sorokin viết một lá thư cho Donald Trump, trong đó dự đoán ông sẽ trở thành tù nhân tại Đảo Rikers.
Sorokin từng có bạn trai ở New York trong hai năm cho đến khi bạn trai cô chuyển đến sống tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Mặc dù giữ bí mật về danh tính của bạn trai, Sorokin bật mí rằng bạn trai cô từng xuất hiện tại TED và được đăng trên tờ The New Yorker. Cô sau đó đề nghị đổi danh tính bạn trai với một khoản phí, giá khởi điểm là từ 10.000 USD. Tuy nhiên Rachel Williams đã tiết lộ danh tính người này là Hunter Lee Soik. Vào năm 2019, Sorokin đầu tư vào công nghệ và tiền điện tử. Thời điểm đó, cô có nguyện vọng sẽ điều hành một quỹ đầu tư. Trong thời gian bị giam giữ, Sorokin đã cố gắng giúp đỡ những người cùng hoàn cảnh nhưng không nói được tiếng Anh hoặc không đủ tiền thuê luật sư để di trú.
Chú thích

Domodedovo, nơi Sorokin chào đời và sinh sống cho đến năm 16 tuổi.
Church Missions House
La Mamounia
Khách sạn W New York Union Square đã buộc tội Sorokin vì hành vi trộm cắp dịch vụ
Nhà tù Đảo Rikers, nơi Sorokin bị tạm giam cho đến khi phiên tòa kết thúc.
Julia Garner, nữ diễn viên vào vai Sorokin trong loạt phim Anna: Tiểu thư dựng chuyện phát hành trên Netflix vào năm 2022
Gặp nhau cuối tuần

| Gặp nhau cuối tuần |
| --- | --- |
Hình hiệu chương trình
Định dạng: Hài kịch   Chương trình tạp kỹ
Sáng lập: Nguyễn Khải Hưng
Đạo diễn: Đỗ Thanh Hải Nguyễn Thế Anh Nguyễn Khải Anh
Quốc gia:  Việt Nam
Sản xuất
Giám chế: Nguyễn Khải Hưng
Kỹ thuật quay phim: Trần Anh Phương
Thời lượng: 40–60 phút/tập (có quảng cáo)
Đơn vị sản xuất: Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam Đài Truyền hình Việt Nam
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: VTV3   Phát lại:   VTV4   HTVC Gia Đình   SCTV1
Định dạng hình ảnh: 576i (SDTV)  1080i (HDTV)
Phát sóng: 1 tháng 4 năm 2000 (2000-04-01) – 30 tháng 12 năm 2006 (2006-12-30)   1 tháng 3 năm 2025 (2025-03-01) — hiện tại
Thông tin khác
Chương trình liên quan: Gặp nhau cuối năm Gala cười Thư giãn cuối tuần Cuộc hẹn cuối tuần
Gặp nhau cuối tuần là một chương trình hài kịch được thực hiện bởi Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam và Đài Truyền hình Việt Nam. Chương trình được phát sóng vào sáng thứ 7 hàng tuần từ ngày 1 tháng 4 năm 2000 đến hết ngày 30 tháng 12 năm 2006, và khởi động lại từ ngày 1 tháng 3 năm 2025 trên kênh VTV3.
Lịch sử

Bắt đầu phát sóng từ ngày 1 tháng 4 năm 2000, Gặp nhau cuối tuần đã được ê-kíp sản xuất lấy ý tưởng từ chương trình hài kịch từng xuất hiện trước đó là Gặp nhau và... cười, phát sóng trên VTV3 vào dịp Tết Trung thu. Các số Gặp nhau cuối tuần từ số đầu tiên tới số 4 đều được phát hành sang định dạng băng VHS bởi Trung tâm băng nhạc Vafaco. Chương trình được phát sóng đều đặn vào lúc 09:30 sáng thứ 7 mỗi tuần (ban đầu là hai tuần một số), phát lại vào lúc 10:00 ngày thứ 5 & 22:00 thứ 4 tuần kế tiếp. Ngày 30 tháng 12 năm 2006, Gặp nhau cuối tuần đã ấn định số phát sóng cuối cùng của mình.
Ngày 15 tháng 1 năm 2025, Đài truyền hình Việt Nam (VTV) thông báo chương trình sẽ trở lại vào lúc 20h00 thứ Bảy hàng tuần từ ngày 1/3/2025 với 14 tập phát sóng.
Diễn viên > 2000-2006

Xuân Bắc
Tự Long
Công Lý
Quang Thắng
Vân Dung
Chiến Thắng
Hiệp Gà
Thành Trung
Bình Trọng
Quang Tèo
Giang Còi
Trần Hạnh
Văn Hiệp
Phạm Bằng
Vượng Râu
Quốc Anh
Phú Đôn
Minh Vượng
Minh Hằng
Đức Hải
Đức Khuê
Chí Trung
Quốc Khánh
Lương Mạnh Hải
Tú Oanh
Kim Xuyến
Hoa Thúy
Tùng Dương
Quốc Toản
Ngọc Tuyết
Thúy Hiền
Thùy Liên
Thu Hà
Thanh Tú
Quốc Quân
Bá Anh
Khánh Linh
Thanh Dương
Hương Tươi
Tạ Am
Văn Toản
Đới Anh Quân
Lê Anh Thơ
Viết Thái
Đinh Trà My
Hiệp Vịt
Thùy Dung
Hồng Hạnh
Thu Huyền
Diễn viên > 2025-

Tự Long
Quang Thắng
Vân Dung
Đỗ Duy Nam
Chiến Thắng
Trung Ruồi
Mạnh Dũng (Dũng Hớn)
Thái Sơn
Anh Đức
Thái Dương
Hương Tươi
Nguyễn Quốc Khánh
Việt Hoàng (Hoàng Da Nâu)
Dương Sơn Lâm
Phú Đôn
Thùy Liên
Lưu Huyền Trang
Phạm Tuấn Anh (Tuấn Mõ)
Lý Chí Huy
Duy Hưng
Hà Văn Hiếu (Hiếu Khổng Lồ)
Các phiên bản khác > Gặp nhau cuối năm

Gặp nhau cuối năm được Trung tâm sản xuất Phim truyền hình, Đài Truyền hình Việt Nam bắt đầu sản xuất và phát sóng vào ngày tất niên Âm lịch hàng năm trên tất cả các kênh truyền hình quảng bá của VTV từ năm 2003, với tư cách là số đặc biệt của Gặp nhau cuối tuần. Đến năm 2007, chương trình vẫn tiếp tục được tiếp tục sản xuất sau khi Gặp nhau cuối tuần kết thúc.
Các phiên bản khác > Gala cười

Sau khi Gặp nhau cuối tuần kết thúc, Gala cười - 1 phần của Gặp nhau cuối tuần - vẫn tiếp tục được duy trì và phát sóng mỗi quý 1 số, từ tháng 3 đến ngày 30 tháng 12 năm 2007. Từ năm 2010, Gala cười được phát sóng vào tối mùng 2 Tết Nguyên Đán âm lịch hằng năm trên VTV3 cho đến hiện nay.
Các phiên bản khác > Thư giãn cuối tuần

Sau 3 năm vắng bóng, chương trình Gặp nhau cuối tuần được kế thừa với một phiên bản mới mang tên Thư giãn cuối tuần. Số phát sóng đầu tiên của chương trình được lên sóng vào 21:00 thứ 7 từ ngày 28/8/2010 đến hết ngày 29/12/2012 trên kênh VTV3, các số tiếp theo được phát sóng đều đặn vào khung giờ này.
Từ ngày 5/1/2013, sau hơn 2 năm phát sóng, VFC đã cho ra mắt format mới của Thư giãn cuối tuần với tên gọi Chém chuối cuối tuần. Số đầu tiên của format mới được phát sóng vào 11:00 thứ 7, ngày 5/1/2013 trên kênh VTV3; các số tiếp theo được phát sóng đều đặn vào khung giờ này. Từ 4/1/2014 đến ngày 21/2/2015, chương trình chuyển sang khung giờ mới: 10:00 thứ 7 hàng tuần. Từ 28/2/2015 đến hết ngày 18/4/2015, chương trình chuyển sang khung giờ mới: 17:00 thứ 7 hàng tuần.
Chương trình đã kết thúc vào ngày 18/4/2015. Thay thế khung giờ này là chương trình Người đi xuyên tường
Các phiên bản khác > Cuộc hẹn cuối tuần

Sau 6 năm vắng bóng, chương trình Thư giãn cuối tuần được kế thừa với một phiên bản mới mang tên Cuộc hẹn cuối tuần. Số phát sóng đầu tiên của chương trình được phát sóng vào lúc 20:00 tối thứ 7 hàng tuần, từ ngày 17/7/2021.
Năm 2025, Cuộc hẹn cuối tuần phát sóng vào lúc 20:00 tối chủ nhật hàng tuần từ ngày 23 tháng 2.
Phát hành

Phiên bản băng VHS của chương trình được phát hành bởi Trung tâm băng nhạc Vafaco (Sài Gòn) trong năm 2000 với các số từ 1 đến 5.
Tạm dừng phát sóng

Gặp nhau cuối tuần đã có một số lần phải tạm dừng phát sóng theo kế hoạch do trùng với các sự kiện đặc biệt và đã được phát sóng trở lại vào 1 ngày sau đó. Cụ thể:
6/12/2003, để phát sóng các chương trình trong dịp SEA Games 2003.
Laza, Tây Ban Nha

| Laza |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

  Hiệu kỳ Huy hiệu
 Vị trí tại Galicia
LazaVị trí tại Tây Ban Nha
Danh sách:  Tây Ban Nha
Vùng:  Galicia
Tỉnh: [Ourense
Comarca: Verín
Thủ phủ: Laza
Chính quyền
 • Thị trưởng: Jose Ramón Barreal Novo (PPdeG)
Diện tích
 • Tổng cộng: 215,9 km2 (83,4 mi2)
Độ cao: 482 m (1,581 ft)
Dân số (2018)
 • Tổng cộng: 1.287
 • Mật độ: 6,0/km2 (15/mi2)
Múi giờ: UTC+1
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Website: www.laza.es
Laza là một đô thị trong tỉnh Ourense, thuộc vùng Galicia ở tây bắc Tây Ban Nha.
Le Poiré-sur-Vie (tổng)

| Canton du Poiré-sur-Vie |
| --- | --- |
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Pays de la Loire
Tỉnh: Vendée
Quận: la Roche-sur-Yon
Xã: 8
Mã của tổng: 85 20
Thủ phủ: Le Poiré-sur-Vie
Tổng ủy viên hội đồng  –Nhiệm kỳ: Bernard Perrin 
Dân số khôngtrùng lặp: 27 022 người (1999)
Diện tích: 32 628 ha = 326,28 km²
Mật độ: 83 hab./km²
Tổng Poiré-sur-Vie là một tổng cũ, nằm ở tỉnh la Vendée trong vùng Pays de la Loire, giải thể tháng 3 năm 2015.
Các xã

Tổng Poiré-sur-Vie gồm các xã sau (dân số năm 2006):
Le Poiré-sur-Vie (thủ phủ): 7 008 dân
Aizenay: 7 334 dân
Beaufou: 1053 dân
Belleville-sur-Vie: 3 517 habitants
La Génétouze: 1 503 dân
Les Lucs-sur-Boulogne: 3 113 dân
Saint-Denis-la-Chevasse: 1 936 dân
Saligny: 1 558 dân
Tương Giang

Bài này viết về đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam. Đối với dòng sông cùng tên ở Trung Quốc, xem Sông Tương.
Tương Giang là một phường thuộc thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.
Địa lý

Phường Tương Giang nằm ở phía đông bắc thành phố Từ Sơn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Tiên Du
Phía tây giáp phường Đồng Nguyên
Phía nam giáp phường Đồng Nguyên và huyện Tiên Du
Phía bắc giáp phường Tam Sơn và huyện Tiên Du.
Phường có diện tích 5,66 km², dân số năm 2020 là 12.811 người, mật độ dân số đạt 2.263 người/km².
Lịch sử

Trước đây, xã Tương Giang thuộc huyện Yên Phong.
Năm 1963, xã được chuyển về huyện Tiên Sơn mới thành lập.
Ngày 9 tháng 8 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 68/1999/NĐ-CP chia huyện Tiên Sơn thành hai huyện Từ Sơn và Tiên Du. Xã Tương Giang thuộc huyện Từ Sơn.
Từ ngày 24 tháng 9 năm 2008, xã Tương Giang thuộc thị xã Từ Sơn.
Ngày 12 tháng 1 năm 2021, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1191/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập các phường thuộc thị xã Từ Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2021). Theo đó, thành lập phường Tương Giang trên cơ sở toàn bộ 5,66 km² diện tích tự nhiên và 12.811 người của xã Tương Giang.
Ngày 1 tháng 11 năm 2021, thành lập thành phố Từ Sơn trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Từ Sơn, phường Tương Giang thuộc thành phố Từ Sơn như hiện nay.
Chú thích

1 2 3  “Nghị quyết số 1191/NQ-UBTVQH14 năm 2021 về việc thành lập các phường thuộc thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh”.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Nghị định 68/1999/NĐ-CP về việc chia huyện Tiên Sơn, Gia Lương để tái lập các huyện Tiên Du, Tiên Sơn, Gia Bình và Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh”.
↑  “Nghị định 01/NĐ-CP về việc thành lập thị xã Từ Sơn, thành lập các phường thuộc thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh”.
↑  “Nghị quyết số 387/NQ-UBTVQH15 năm 2021 về việc thành lập thành phố Từ Sơn thuộc tỉnh Bắc Ninh”.
Trạm Lộ

Trạm Lộ là một phường thuộc thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.
Địa lý

Phường Trạm Lộ nằm ở phía đông nam thị xã Thuận Thành, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Gia Bình và huyện Lương Tài
Phía tây giáp phường Gia Đông
Phía nam giáp phường Ninh Xá và xã Nghĩa Đạo
Phía bắc giáp phường An Bình và phường Hồ.
Phường có diện tích 9,68 km², dân số năm 2022 là 10.156 người, mật độ dân số đạt 1.049 người/km².
Lịch sử

Trước đây, Trạm Lộ là một xã thuộc huyện Thuận Thành.
Ngày 13 tháng 2 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 723/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 10 tháng 4 năm 2023). Theo đó, thành lập thị xã Thuận Thành và thành lập phường Trạm Lộ thuộc thị xã Thuận Thành trên cơ sở toàn bộ 9,68 km² diện tích tự nhiên, 10.156 người của xã Trạm Lộ.
Chú thích

1 2 3 4  “Nghị quyết số 723/NQ-UBTVQH15 năm 2023 về việc thành lập thị xã Thuận Thành và các phường thuộc thị xã Thuận Thành, thị xã Quế Võ và các phường thuộc thị xã Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh”.
↑  Tổng cục Thống kê
Crematogaster pilosa

| Crematogaster pilosa |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Formicidae
Chi (genus): Crematogaster
Loài (species): C. pilosa
Danh pháp hai phần
Crematogaster pilosa Emery, 1895 
Danh pháp đồng nghĩa
 Crematogaster creightoni Wheeler, 1933
Crematogaster pilosa là một loài kiến thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.
Nguyễn Xí

| Nguyễn Xí |
| --- | --- |
Tượng Nguyễn Xí tại đền thờ ở huyện Nghi Lộc, Nghệ An
Chức vụ
Hữu tướng quốc nhà Hậu Lê
Nhiệm kỳ: 1460 – 1463
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 1397 Thượng Xá, Chân Phúc, Nghệ An
Mất: 1465 Thăng Long
Cha: Nguyễn Hội
Mẹ: Vũ Thị Hành
Binh nghiệp
Phục vụ: Nghĩa quân Lam Sơn
Năm tại ngũ: 1418–1427
Cấp bậc: Long hổ tướng quân
Đơn vị: Quân Thiết Đột
Tham chiến:  Khởi nghĩa Lam Sơn: Tốt Động  Đông Quan (POW)  Chi Lăng 
Nguyễn Xí (chữ Hán: 阮熾; 1397 – 1465) hay Lê Xí (黎熾), là một vị tướng, nhà chính trị, công thần khai quốc nhà Hậu Lê và là đại thần trải qua 4 đời vua.
Nguyễn Xí tham gia khởi nghĩa Lam Sơn từ những ngày đầu khi tuổi đời còn rất trẻ. Nguyễn Xí nổi bật với khả năng tổ chức, từng giữ vai trò lãnh đạo trong nhiều trận chiến lớn, bao gồm trận Tốt Động – Chúc Động, chiến dịch Đông Quan và chiến dịch đánh bại các đạo viện binh nhà Minh. Sau khi Lê Lợi lên ngôi, ông giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình, tham gia cố vấn và hỗ trợ các vị vua kế vị trong thời kỳ bất ổn chính trị. Ông cũng góp phần quan trọng trong việc phế truất Lê Nghi Dân và đưa Lê Thánh Tông lên ngôi, mở ra thời kỳ thịnh trị kéo dài.
Sau khi qua đời, Nguyễn Xí được triều đình truy phong nhiều tước hiệu, bao gồm Thái sư Cương Quốc Công. Tên ông được gắn liền với các lễ hội tưởng niệm, di tích lịch sử và địa danh trên khắp Việt Nam. Đền thờ Nguyễn Xí tại Nghệ An hiện được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt, nơi tổ chức lễ hội thường niên để tưởng nhớ ông.
Thân thế

Nguyễn Xí sinh năm 1397, xuất thân trong một gia đình gắn bó với nghề nông nghiệp và làm muối. Ông nội của Nguyễn Xí là Nguyễn Hợp. Vợ chồng Nguyễn Hợp có hai người con trai: con trưởng là Nguyễn Khai và con thứ là Nguyễn Hội. Vào khoảng những năm cuối thế kỷ 14, Nguyễn Hợp dời nhà đến sinh sống tại làng Thượng Xá, huyện Chân Phúc (nay là xã Khánh Hợp, huyện Nghi Lộc, Nghệ An). Tại đây, Nguyễn Hợp cùng con trai Nguyễn Hội khai khẩn đất đai, lập ấp và phát triển nghề làm muối. Nguyễn Hội sau đó sinh hai con trai là Nguyễn Biện và Nguyễn Xí. Cha con Nguyễn Hội và Nguyễn Biện thường chở muối đến bán tại vùng Lương Giang, huyện Thiệu Hoá, Thanh Hoá. Nhờ việc buôn bán này, họ trở nên quen biết và thân thiết với Lê Lợi, người lúc bấy giờ đang làm phụ đạo tại Lam Sơn.
Năm 1405, khi được 9 tuổi, Nguyễn Xí lần đầu tiên gặp Lê Lợi. Cùng năm đó, cha ông bị hổ vồ chết tại quê nhà Thượng Xá. Sau biến cố này, Nguyễn Xí theo anh đến làm người hầu cửa cho Lê Lợi. Khi trưởng thành, ông nổi bật nhờ tài năng vũ dũng, được Lê Lợi đánh giá cao và coi như con. Trong giai đoạn phục vụ Lê Lợi, Nguyễn Xí được giao nhiệm vụ huấn luyện hơn 100 con chó săn. Ông sử dụng tiếng nhạc để làm hiệu lệnh, khiến bậy chó tuân lệnh một cách đồng bộ. Khả năng tổ chức và chỉ huy này khiến Lê Lợi ấn tượng. Cho rằng Nguyễn Xí có tài lãnh đạo quân sự, Lê Lợi đã giao cho ông nhiệm vụ quản lý quân Thiết Đột.
Binh nghiệp > Đại phá Vương Thông ở Tốt Động

Năm 1418, Lê Lợi xưng Bình Định vương và phát động khởi nghĩa Lam Sơn. Nguyễn Xí cùng anh trai Nguyễn Biện tham gia cuộc khởi nghĩa khi mới 22 tuổi. Ngày 16 tháng Giêng cùng năm, một thổ quan người Việt tên Ái dẫn quân Minh theo đường tắt đánh úp phía sau, bắt giữ gia quyến của Lê Lợi cùng nhiều vợ con quân dân. Trước tình thế nguy cấp, quân sĩ chán nản và bỏ đi, chỉ còn Nguyễn Xí, cùng Lê Lễ, Lê Náo, Lê Bí và Lê Đạp trung thành theo Lê Lợi, cùng nhau ẩn náu trên núi Chí Linh.
Đến tháng 8 năm 1426, sau khi giành quyền kiểm soát từ Thanh Hóa đến Thuận Hóa, Lê Lợi chia quân thành ba cánh tiến ra Bắc. Phạm Văn Xảo, Đỗ Bí, Trịnh Khả và Lý Triện tiến về phía Tây Bắc; Lưu Nhân Chú và Bùi Bị tiến về phía Đông Bắc; Đinh Lễ và Nguyễn Xí được giao nhiệm vụ tiến đánh Đông Quan. Lý Triện khi tiến gần Đông Quan đã gặp quân Minh do Trần Trí chỉ huy kéo ra, liền tổ chức tấn công và đánh bại Trí. Nghe tin viện binh của nhà Minh từ Vân Nam đang tiến sang, Lý Triện cử Phạm Văn Xảo và Trịnh Khả chặn đánh viện binh, trong khi bản thân Lý Triện và Đỗ Bí phối hợp với quân của Đinh Lễ và Nguyễn Xí để tấn công Đông Quan.
Phạm Văn Xảo sau đó đánh tan viện binh từ Vân Nam, buộc quân địch phải rút lui về cố thủ tại thành Xương Giang. Nhà Minh lại cử Vương Thông và Mã Anh mang thêm quân tiếp viện. Vương Thông hợp quân với các lực lượng ở Đông Quan, hình thành đội quân 10 vạn, chia thành các cánh do Phương Chính và Mã Kỳ chỉ huy. Lý Triện và Đỗ Bí đã đánh bại Mã Kỳ tại Từ Liêm, sau đó tiếp tục tấn công cánh quân của Phương Chính, buộc các tướng này phải rút về hội quân với Vương Thông tại Cổ Sở.
Lý Triện sau đó tổ chức tấn công Vương Thông nhưng thất bại và phải rút về Cao Bộ. Ông cử người cầu viện Nguyễn Xí. Nguyễn Xí và Đinh Lễ lập kế hoạch phục kích quân Minh tại Tốt Động – Chúc Động. Sau khi bắt được thám tử của Vương Thông, ông biết được kế hoạch của địch chia quân tấn công đồng thời từ hai mặt. Nguyễn Xí và Đinh Lễ tương kế tựu kế, dụ quân Minh vào trận địa mai phục, đồng thời giả tín hiệu pháo nổ để quân Minh tiến sâu vào bẫy. Kết quả, quân Minh đại bại, 5 vạn quân bị tiêu diệt, 1 vạn bị bắt sống. Các tướng Trần Hiệp, Lý Lượng tử trận, Vương Thông cùng tàn quân phải rút lui về cố thủ tại Đông Quan.
Binh nghiệp > Vượt ngục Đông Quan

Lê Lợi nhận được tin chiến thắng liền dẫn đại quân ra Bắc, tiến hành bao vây thành Đông Quan. Nguyễn Xí được giao nhiệm vụ cùng Đinh Lễ vây hãm phía Nam thành. Tháng 2 năm 1427, tướng Minh là Phương Chính bất ngờ tấn công Lý Triện tại Từ Liêm, khiến Lý Triện tử trận. Đến tháng 3, Vương Thông tổ chức tấn công trại quân Lam Sơn ở Tây Phù Liệt. Nguyễn Xí và Đinh Lễ đã dẫn 500 quân Thiết Đột đến ứng cứu, truy đuổi quân Minh đến My Động. Tuy nhiên, hậu quân Lam Sơn không kịp tiếp viện, Vương Thông quay lại phản công. Trong trận chiến, voi của hai tướng sa vào đầm lầy, cả Nguyễn Xí và Đinh Lễ đều bị bắt đưa về thành Đông Quan. Đinh Lễ kiên quyết không đầu hàng và bị giết. Nguyễn Xí lợi dụng một đêm mưa gió dùng mưu lừa quân canh gác, thoát khỏi nhà tù và trở về doanh trại. Lê Lợi vui mừng khi thấy Nguyễn Xí trở về, nói rằng: "Thực là sống lại!".
Sau đó, Nguyễn Xí tiếp tục cầm quân tham gia trận chiến tại Xương Giang, hỗ trợ Lê Sát trong việc đánh bại lực lượng viện binh của nhà Minh. Ông bắt sống các tướng Hoàng Phúc, Thôi Tụ, những người còn lại sau khi Liễu Thăng bị tiêu diệt. Trận thắng này đã đánh dấu sự kết thúc của khởi nghĩa Lam Sơn.
Tứ triều nguyên lão

Năm 1428, khi Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, tức Lê Thái Tổ, Nguyễn Xí được phong chức Long hổ tướng quân, Suy trung bảo chính công thần và nhận đặc ân khai quốc. Năm 1429, ông được xếp thứ 5 trong danh sách công thần, phong Huyện hầu và được ban quốc tính. Sau khi Lê Thái Tổ mất năm 1433, Nguyễn Xí cùng các đại thần Phạm Vấn, Lê Sát và Lê Ngân phò Thái tử Lê Nguyên Long lên ngôi, tức Lê Thái Tông, khi đó mới 10 tuổi. Ông giữ chức phụ nhiếp chính và hỗ trợ việc giáo dục hoàng đế.
Năm 1437, Lê Thái Tông bổ nhiệm ông làm Chính sự kiêm Tri từ tụng. Đến năm 1442, sau sự kiện Lê Thái Tông qua đời tại trại Vải (dẫn đến vụ án Lệ Chi viên), Nguyễn Xí cùng các đại thần phò Hoàng thái tử Bang Cơ lên ngôi, tức Lê Nhân Tông, khi đó mới 2 tuổi. Ông tiếp tục đảm nhận vai trò phụ chính đại thần. Trong thời gian Lê Nhân Tông còn nhỏ, Thái hậu Nguyễn Thị Anh nhiếp chính. Năm 1445, Nguyễn Xí được lệnh dẫn quân đánh Chiêm Thành nhưng bị bãi chức do bị tố cáo. Đến năm 1448, ông được phục chức và sau đó thăng làm Thái Bảo, tiếp tục hỗ trợ chính sự.
Tháng 10 năm 1459, Lạng Sơn vương Lê Nghi Dân làm binh biến, giết Thái hậu Nguyễn Thị Anh và Lê Nhân Tông, tự lập Hoàng đế. Sau thất bại của các đại thần chống đối, Nguyễn Xí cùng đồng minh tổ chức đảo chính, phế truất Lê Nghi Dân. Ngày 6 tháng 6 năm 1460, ông đưa Lê Tư Thành lên ngôi, tức Lê Thánh Tông, khởi đầu thời kỳ thịnh trị kéo dài 38 năm. Nguyễn Xí được phong làm Khai phủ nghi đồng tam ty, Nhập nội kiểm hiệu thái phó và nhiều chức danh trọng yếu khác. Ông nhận đất phong 5.000 mẫu cùng nhiều đặc ân. Năm 1462, con trai ông, Nguyễn Sư Hồi, bị phát giác vu oan cho các đại thần. Vua Lê Thánh Tông nể công lao của ông nên không xử tội. Những năm sau đó, ông tiếp tục được phong các chức vụ cao như Thái úy Cương quốc công.