stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cộng hòa Pisa
Lịch sử > Hưng khởi

Trong giai đoạn Trung kỳ Trung Cổ thành phố dần dần phát triển thành một trung tâm thương mại và hải quân rất quan trọng và kiểm soát một đội thương thuyền và hải quân Địa Trung Hải đáng kể. Nó mở rộng ảnh hưởng của mình thông qua việc cướp phá Reggio di Calabria ở miền nam nước Ý vào năm 1005. Pisa vẫn có xung đột liên miên với người Saracen đóng bản doanh tại astersa Ý, nhằm kiểm soát vùng biển Địa Trung Hải. trong lúc liên minh với Genova, Sardinia đã bị chiếm vào năm 1016 với sự thất bại của nhà lãnh đạo Saracen là Mujahid al-'Āmirī (Mogehid). Chiến thắng này đã tạo nên ưu thế cho người Pisa trên vùng biển Tyrrhenia. Rồi sau đó họ lại hất cẳng người Genova ra khỏi Sardinia, làm nảy sinh một cuộc xung đột mới và sự thù địch kể từ đấy giữa hai nước cộng hòa hàng hải. Từ năm 1030 đến năm 1035, Pisa đã đánh bại thành công một số thị thù địch trấn ở Tiểu vương quốc Sicilia và chinh phục Carthage ở Bắc Phi. Vào năm 1051–1052 Đô đốc Jacopo Ciurini đã chinh phục đảo Corsica, khiến người Genova ngày càng bất bình nhiều hơn. Năm 1063, người Pisa đã tiếp cận được vị lãnh chúa Norman là Roger I của Sicilia, người đã tiến hành một chiến dịch chinh phục Sicilia kéo dài hơn ba thập kỷ, với triển vọng của một cuộc tấn công chung nhằm chiếm lấy Palermo. Roger đã từ chối do các cam kết khác. Không có tiếp ứng từ trên bộ, cuộc tấn công thành Palermo của quân Pisa đã phải chịu thảm bại.
Năm 1060, Pisa tham gia vào trận chiến đầu tiên chống lại Genova và chiến thắng rực rỡ này giúp họ củng cố vị thế của mình ở Địa Trung Hải. Giáo hoàng Gregory VII đã phải công nhận bộ "luật và thuế quan trên biển" mới vào năm 1077 do người Pisa soạn ra, Hoàng đế La Mã Thần thánh Henry IV còn ban cho họ quyền chỉ định viên chức lãnh sự của mình, dưới sự cố vấn của một Hội đồng Trưởng lão. Điều này chỉ đơn giản là một sự xác nhận về tình hình hiện tại, bởi vì vào lúc này Hầu tước Toscana (vị lãnh chúa phong kiến trên danh nghĩa của Pisa) đã bị đoạt lấy quyền hành. Pisa cũng tiến hành cướp phá thành phố Mahdia của Zirid vào năm 1088. Bốn năm sau, tàu chiến của Pisa và Genova đã giúp vua Alfonso VI xứ Castile đánh đuổi El Cid ra khỏi Valencia. Năm 1092 Giáo hoàng Urban II đã trao cho Pisa quyền thống trị đảo Corsica và Sardinia và đồng thời nâng Giáo phận Pisa lên đến bậc Tổng giáo phận Thành phố Pisa.
Lịch sử > Thập tự chinh

Một hạm đội 120 tàu của Pisa đã tham gia vào cuộc Thập tự chinh đầu tiên và họ còn cung cấp phương tiện trong cuộc vây hãm Jerusalem vào năm 1099. Trên đường đến Đất Thánh tàu thuyền Pisa đã không bỏ lỡ cơ hội cướp bóc một số hòn đảo của Byzantine. Quân thập tự chinh Pisa dưới sự chỉ huy của Tổng giám mục Dagobert, về sau là Thượng phụ Jerusalem của Latinh trong tương lai.
Pisa và các nước cộng hòa hàng hải khác đã lợi dụng cuộc thập tự chinh để thiết lập các trạm giao thương và thuộc địa ở những vùng ven biển phía đông Syria, Liban và Palestine. Đặc biệt người Pisa còn thành lập vô số thuộc địa ở Antioch, Acre, Jaffa, Tripoli, Týros và Latakia. Họ cũng thiết lập các vùng đất thuộc địa khác ở Jerusalem và Caesarea, ngoài số thuộc địa nhỏ hơn (với quyền tự chủ thấp hơn) tại Cairo, Alexandria và tất nhiên là Constantinopolis, nơi mà Hoàng đế Byzantine Alexius I Comnenus ban cho họ đặc quyền neo đậu và buôn bán. Trong tất cả các thành phố này người Pisa đều được cấp quyền ưu đãi và miễn thuế, nhưng phải đóng góp cho việc phòng thủ của họ trong trường hợp bị tấn công. Vào thế kỷ 12 khu phố người Pisa ở phần phía đông của Constantinopolis đã tăng lên đến 1.000 người. Đối với một vài năm của thế kỷ này thì Pisa vẫn là thương gia và đồng minh quân sự nổi bật nhất của Đế quốc Byzantine, vượt qua cả chính nước Cộng hòa Venezia.
Tại phía tây Địa Trung Hải, mặc dù Giáo hoàng Gregory VII đã cấp quyền bá chủ trên quần đảo Balearic cho Pisa vào năm 1085, và giới thương nhân Pisa nằm trong số những người khởi xướng cuộc viễn chinh quần đảo Balearic 1113–1115, họ đã thất bại trong cuộc chiến lâu dài nhằm đánh đuổi taifa của Hồi giáo ở đây.
Lịch sử > Suy tàn

Pisa trong vị thế của một cường quốc hàng hải trên thế giới rốt cuộc cũng chấm dứt bởi những thất bại nặng nề của lực lượng hải quân trong trận chiến Meloria chống lại Genova vào năm 1284. Trong trận này, hầu hết số tàu galley đều bị phá hủy và nhiều thủy thủ đoàn bị bắt làm tù binh. Năm 1290, một hạm đội tàu chiến Genova đã bất chợt tấn công Porto Pisano nhằm định đoạt số phận của quốc gia độc lập Pisa. Là một phần trong lãnh thổ tự trị của Gabriele Maria Visconti sau năm 1399, Pisa sau đó đã được bán cho Firenze vào năm 1402. Sau một cuộc kháng cự đẫm máu và vô ích, chính quyền thành phố cuối cùng phải chịu khuất phục vào năm 1406.
Tháp canh Pisa trên Elba do nước Cộng hòa xây dựng để chống lại cướp biển Saracen
Sư tử đầu chim Pisa - một chiến lợi phẩm từ một trong nhiều chiến dịch của Pisa khi công hãm những đồn lũy của quân Hồi giáo
Quốc kỳ Pisa (Thánh Giá Pisa) treo trên Tháp nghiêng Pisa (xây từ thế kỷ 12-14)
Lãnh đạo Cộng hòa Pisa

Bá tước Ugolino della Gherardesca 1285-1289, thị trưởng
Nino Visconti (1286-1288], thẩm phán Gallura
Tổng giám mục Ruggieri Ubaldini 1288
Bá tước Guido da Montefeltro, thị trưởng 1289-1291
(Consiglio degli Anziani, 1202-1312)
Uguccione della Faggiola 1313-1316, thị trưởng
Bá tước Gherardo della Gherardesca 1316-1324,
Bá tước Rinieri della Gherardesca 1324-1327
Bá tước Fazio della Gherardesca 1327-1341, cha sở đế chế
Bá tước Ranieri II della Gherardesca và cận vệ của ông Tinuccio della Rocca 1341-1347, được bầu làm lãnh tụ
Andrea Gambacorta 1347-1354, lãnh tụ
Francesco Gambacorta 1354-1355, lãnh tụ
Marquado di Randeck e Gualtieri di Hochschiltz1355-1364, cha sở đế chế
Giovanni dell'Agnello 1364-1368, tổng trấn
Pietro Gambacorta 1369-1392, lãnh tụ
Jacopo d'Appiano 1392-1398, lãnh chúa Pisa
Gherardo d'Appiano 1398, lãnh chúa Pisa
Gian Galeazzo Visconti duca di Milano 1399-1402, lãnh chúa Pisa
Gabriele Maria Visconti 1402-1406, lãnh chúa Pisa.
Chú thích

↑  G. Petralia, Banchieri e famiglie mercantili nel Mediterraneo aragonese. L'emigrazione dei Pisani in Sicilia nel Quattrocento, Palermo 1989.
↑  Aa.Vv., Le dimore di Pisa, Alinea, Firenze 2010, p. 101.
↑  Aa.Vv., Memorie istoriche di più uomini illustri pisani, Volume 3, Pisa 1792, p. 202.
↑  Charles Julian Bishko (1975), "The Spanish and Portuguese Reconquest, 1095–1492", A History of the Crusades, Vol. 3: The Fourteenth and Fifteenth Centuries, ed. Harry W. Hazard (Madison: University of Wisconsin Press), 405.
Dagobert nhổ neo một con tàu treo cờ thánh giá của Thánh George
Clephydroneura hamiforceps

| Clephydroneura hamiforceps> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Clephydroneura
Loài (species): C. hamiforceps
Danh pháp hai phần
Clephydroneura hamiforceps Shi, 1995 
Clephydroneura hamiforceps là một loài ruồi trong họ Asilidae. Clephydroneura hamiforceps được Shi miêu tả năm 1995. Loài này phân bố ở vùng Cổ Bắc giới và châu Á.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Idotea obscura

| Idotea obscura> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Idoteidae
Chi (genus): Idotea
Loài (species): I. obscura
Danh pháp hai phần
Idotea obscura Rafi, 1972 
Idotea obscura là một loài chân đều trong họ Idoteidae. Loài này được Rafi miêu tả khoa học năm 1972.
Chú thích

↑  Poore, G.; Schotte, M. (2010). Idotea obscura Rafi, 1972. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=257350
Imjärvi

Imjärvi là ngôi làng ở thị trấn Heinola thuộc tỉnh Päijät-Häme của Phần Lan. Ngôi làng tọa lạc trên eo đất giữa các hồ Imjärvi và Ala-Rääveli, cách trung tâm Heinola khoảng 15 km dọc theo con đường xa lộ địa phương 15017.
Ngôi làng này được hồ sơ đất đai đề cập lần đầu tiên vào năm 1543 với cái tên Immijärfwi.
Làng Imjärvi còn được giới nghiên cứu UFO biết đến qua vụ hai người dân trong làng tình cờ bắt gặp UFO ở Imjärvi xảy ra vào ngày 7 tháng 1 năm 1970.
Hán Chung Ly

Chung Ly Quyền, một trong số Bát Tiên của Đạo giáo.
Hán Chung Ly (chữ Hán: 漢鐘離) tên thật là Chung Ly Quyền (鐘離權, họ kép "Chung Ly", tên "Quyền"), tự Tịch Đạo (寂道), hiệu Vân Phòng tử (云房子), tự xưng "Thiên hạ đô tản Hán Chung Ly Quyền", là một trong số Bát Tiên của Đạo giáo. Nguyên mẫu là một vị đại tướng thời Đông Hán nên gọi là Hán Chung Ly. Vị tiên này thường được coi là người đứng đầu bát tiên (một số người cho rằng Lã Động Tân là người đứng đầu không chính thức). Ông sử dụng một chiếc quạt có khả năng cải tử hoàn sinh.
Cuộc đời

Truyền thuyết về Hán Chung Ly xuất hiện trong thời gian khoảng từ Ngũ đại Thập quốc tới thời kỳ đầu nhà Tống. Trong các sách như Tuyên Hòa niên phổ, Tống thư, Di kiên chí đều có ghi chép về ông.
Theo truyền thuyết, căn phòng nơi ông sinh tràn ngập ánh sáng khi ông chào đời. Sau khi sinh ông không ngừng khóc cho tới khi đủ 7 ngày. Những người theo Đạo giáo sau này kỷ niệm sinh nhật của ông vào ngày 15 tháng 4 âm lịch hàng năm.
Theo Liệt tiên toàn truyện thì Chung Ly Quyền sinh tại Yên Đài (燕台), từng có thời làm tướng Đông Hán. Ông được giao nhiệm vụ đem quân đi đánh Tây Khương, nhưng quan trên là Lương Dực ghen ghét chỉ cấp cho ông 3.000 quân già yếu, vừa đến nơi đã bị quân Khương đánh bại, quân sĩ tan rã chạy trốn. Ông chạy vào nơi sơn cốc, bị lạc đường và gặp một vị sư người Hồ. Vị sư này dẫn ông tới một thôn trang nhỏ, nói với ông "Đây là nơi ở của Đông Hoa tiên sinh" rồi cáo biệt. Chợt nghe có tiếng người nói "Việc này chắc là do kẻ người Hồ mắt xanh lắm mồm gây ra". Sau đó ông gặp một người khoác chiếc áo lông cừu màu trắng, tay cầm một chiếc gậy màu xanh bằng thân cỏ lai (Chenopodium album). Người này nói "Chẳng hay ông có phải đại tướng quân nhà Hán là Chung Ly Quyền?". Chung Ly Quyền thất kinh, biết rằng đã gặp kỳ nhân dị sĩ và sau đó chuyên tâm học đạo. Sau này Hán Chung Ly còn gặp Hoa Dương chân nhân, rồi gặp thượng tiên Vương Huyền Phủ học phép trường sinh. Cuối cùng dời tới Không Động sơn, ở trong núi Tứ Hạo, được "Ngọc hạp bí quyết", tu thành chân tiên.
Trong Đạo giáo ông thường được gọi là "Chính Dương tổ sư" (正陽祖師, Zhèngyáng zǔshī). Ông cũng được gọi là "Vân Phòng tiên sinh" (雲房先生, Yún Fáng xiān shēng) để miêu tả cuộc thi gồm mười phần của ông với Lã Động Tân trước khi trở thành bất tử.
Hán Chung Ly được Toàn Chân giáo tôn là Bắc ngũ tổ, đạo hiệu Chính Dương chân nhân. Nguyên Thế Tổ sắc phong là Chính Dương khai ngộ truyện đạo chân quân, Nguyên Vũ Tông phong thêm là Chính Dương khai ngộ truyền đạo trùng giáo đế quân.
Minh họa

Hán Chung Ly thường được vẽ với ngực và bụng để trần, tay cầm quạt.
| x t Bát Tiên |
| --- | --- |
  Hà Tiên Cô ·  Hán Chung Ly ·  Hàn Tương Tử ·  Lam Thái Hòa ·  Lã Động Tân ·  Tào Quốc Cữu ·  Thiết Quải Lý ·  Trương Quả Lão  
Hình bát tiên tại Huế. Hán Chung Ly là người ngồi ngoài cùng mé trái, với chiếc quạt sau lưng.
Cleistocactus winteri

| Cleistocactus winteri |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Cactaceae
Chi (genus): Cleistocactus
Loài (species): C. winteri
Danh pháp hai phần
Cleistocactus winteri D. R. Hunt, 1988 
Cleistocactus winteri là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được D.R.Hunt mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cleistocactus winteri”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Clerodendrum robecchii

| Clerodendrum robecchii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Clerodendrum
Loài (species): C. robecchii
Danh pháp hai phần
Clerodendrum robecchii Chiov., 1917 
Clerodendrum robecchii là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Chiov. mô tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Clerodendrum robecchii”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Chích Á Âu

| Chích Á Âu |
| --- | --- |
Chích Á Âu BirdsongTập tin:Phylloscopus collybita.ogg

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Phylloscopidae
Chi (genus): Phylloscopus
Loài (species): P. collybita
Danh pháp hai phần
Phylloscopus collybita (Vieillot, 1817) 
 1. Sinh sản; chỉ mùa hè  2. Sinh sản; số lượng nhỏ và cũng trú đông  3. Sinh sản; cũng phổ biến vào mùa đông  4. Không sinh sản, chỉ đến vào mùa đông  5. Chỉ đến vào mùa đông khu biệt ở môi trường phù hợp
Chích Á Âu (danh pháp hai phần: Phylloscopus collybita) là một loài chích lá. Loài này sinh sản ở rừng gỗ mở khắp phía bắc và xứ ôn đới châu Âu và châu Á. Nó là loài di cư vào mùa đông ở nam và Tây Âu, nam Á và bắc châu Phi. Nó có màu nâu hơi xanh lục phía trên và trắng nhờ phía ở dưới. Loài chim này ăn côn trùng, nó là con mồi của một số động vật có vú và chim săn mồi. Nó có một số phân loài, một số phân loài trong số đó nay được xem là loài riêng biệt. Chim mái xây tổ hình vòm trên hoặc gần mặt đất và đảm nhận việc ấp và nuôi chim con còn chim trống ít tham gia làm tổ nhưng bảo vệ lãnh thổ khỏi bị kẻ lạ xâm phạm và tấn công loài săn mồi. Loài chích này ăn côn trùng và bị săn bởi các loài thú có vú như mèo và mustelidae, và chim, đặc biệt là chim thuộc chi Accipiter. Nó cũng có thể bị các loài ký sinh trùng ăn bám.
Phân loại

Nhà tự nhiên học Anh Gilbert White là một trong những người đầu tiên tách các loài chích Á Âu, chích liễu và chích rừng bởi tiếng hót của chúng, như nêu chi tiết trong tác phẩm năm 1789 The Natural History and Antiquities of Selborne, nhưng chích Á Âu được chính thức mô tả lần đầu với danh pháps Sylvia collybita bởi nhà điểu học Pháp Louis Vieillot năm trong tác phẩm năm 1817 của ông Nouveau Dictionnaire d'Histoire Naturelle.
Hình ảnh

Phylloscopus collybita collybita
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Phylloscopus collybita”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  White, Gilbert (1887) [1789]. The Natural History and Antiquities of Selborne. London: Cassell & Company. tr. 38–39. ISBN 0-905418-96-4. OCLC 3423785.
↑  (tiếng Pháp) Vieillot, Louis Jean Pierre (1817): Nouveau Dictionnaire d'Histoire Naturelle nouvelle édition, 11, 235.
Cirrhosoma translucida

| Cirrhosoma translucida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Cirrhosoma
Loài (species): C. translucida
Danh pháp hai phần
Cirrhosoma translucida Warren 1905 
Cirrhosoma translucida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Inga odoratissima

| Inga odoratissima> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Inga
Loài (species): I. odoratissima
Danh pháp hai phần
Inga odoratissima Ducke 
Inga odoratissima là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Ducke miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Inga odoratissima”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Cá thù lù

| Cá thù lù |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Acanthuriformes
Họ (familia): Zanclidae Bleeker, 1877
Chi (genus): Zanclus Cuvier, 1831
Loài (species): Z. cornutus
Danh pháp hai phần
Zanclus cornutus (Linnaeus, 1758) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Chaetodon cornutus Linnaeus, 1758  Chaetodon canescens Linnaeus, 1758 
Cá thù lù (danh pháp: Zanclus cornutus) là loài cá biển duy nhất trong chi Zanclus, đồng thời cũng là duy nhất trong họ Zanclidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1758.
Từ nguyên

Tên chi Zanclus bắt nguồn từ zánklon (ζάγκλον) trong tiếng Hy Lạp cổ đại có nghĩa là "lưỡi liềm", hàm ý đề cập đến vây lưng hình lưỡi liềm của loài cá này; tính từ định danh cornutus trong tiếng Latinh mang nghĩa là "có sừng", có lẽ đề cập đến phần xương ngắn nhô ra ở trên mắt.
Phân loại

Họ Zanclidae theo truyền thống được xếp trong bộ Cá vược (Perciformes), nhưng những kết quả nghiên cứu phát sinh chủng loại sau này đã xếp nó trong bộ mới là Acanthuriformes.
Hai danh pháp Z. cornutus và Z. canescens đều xuất hiện ngay trong cùng tác phẩm Systema Naturae (quyển 10) của Carl Linnaeus. Nhiều cuộc tranh luận về việc sử dụng tên nào đã diễn ra, mặc dù đa phần các tác giả thời nay coi chúng là cùng một loài. Theo John E. Randall, Georges Cuvier (1831) là người đầu tiên chỉ ra rằng canescens là con non của cornutus, và Cuvier cũng là người đầu tiên chọn cornutus là tên hợp lệ nên cornutus được sử dụng tới nay. Giai đoạn cuối của hậu ấu trùng (tổng chiều dài khoảng 8 cm), cá thù lù có một ngạnh cong trước hốc mắt và sẽ rụng đi trong quá trình biến đổi, có lẽ vì vậy mà loài này có đến hai danh pháp.
Phân bố và môi trường sống

Cá thù lù có phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (trừ Biển Đỏ), từ Đông Phi trải dài về phía đông đến quần đảo Hawaii và đảo Phục Sinh, ngược lên phía bắc đến Nhật Bản (gồm cả quần đảo Ogasawara), giới hạn phía nam đến đảo Lord Howe và quần đảo Kermadec; xa hơn nữa đến tận Đông Thái Bình Dương, từ phía nam của vịnh California đến Peru (bao gồm đảo Clipperton và quần đảo Galápagos). Cá thù lù cũng được ghi nhận tại nhiều vùng biển ở Việt Nam.
Cá thù lù sống trên rạn san hô hay mỏm đá, và trong đầm phá, có thể được tìm thấy ở độ sâu đến ít nhất là 182 m.
Mô tả

Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá thù lù là 23 cm. Thân màu trắng, ửng vàng ở phía sau (màu vàng kéo dài lên một phần cuối vây lưng). Có 2 sọc rộng màu đen: sọc thứ nhất băng qua mắt, lan rộng về phía ngực và bụng (gồm cả vây bụng); sọc thứ hai ở thân sau kéo dài đến cả nửa sau của vây lưng và vây hậu môn, phía cuối có sọc trắng mảnh. Một vệt cam viền đen hình tam giác trên mõm; cằm đen. Vây đuôi màu đen với viền xanh óng bao quanh. Vây lưng phần lớn màu trắng, gai thứ 3 vươn thành sợi rất dài (thường dài hơn thân). Phần xương ngắn nhô ra ở trên mắt thường lớn hơn ở cá đực trưởng thành.
Số gai ở vây lưng: 6–7; Số tia vây ở vây lưng: 39–43; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 32–36; Số tia vây ở vây ngực: 18–19; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.
Cá thù lù có kiểu hình khá giống với hai loài cá bướm Heniochus acuminatus và Heniochus diphreutes. Tuy nhiên, phần mõm của cá thù lù lại nhọn hơn hẳn so với hai loài kể trên, và số gai vây lưng cũng có sự khác biệt.
Sinh thái

Cá thù lù là loài ăn tạp nhưng chúng ăn nhiều động vật hơn là tảo. Hải miên chiếm ưu thế trong chế độ ăn của chúng. Loài này thi thoảng sống thành đôi, có khi lại hợp thành đàn.
Thương mại

Cá thù lù là một loài quan trọng trong ngành thương mại cá cảnh, chủ yếu là cá cỡ nhỏ vì cá lớn không sống được trong môi trường nuôi nhốt. Cá thể nuôi nhốt có thể sống đến ít nhất 10 năm.
Trong văn hóa đại chúng

Trong bộ phim hoạt hình Đi tìm Nemo, một chú cá thù lù có tên là Gill (Willem Dafoe lồng tiếng) là một trong những người bạn cùng bể của cá hề Nemo. Chú cũng là thủ lĩnh của hội bể cá (Tank Gang). Gill cũng xuất hiện trong phim tiếp theo, Đi tìm Dory.
Z. cornutus (trái), H. diphreutes (phải trên) và H. acuminatus (phải dưới)
Clinopodium revolutum

| Clinopodium revolutum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Clinopodium
Loài (species): C. revolutum
Danh pháp hai phần
Clinopodium revolutum (Ruiz & Pav.) Govaerts, 1999 
Clinopodium revolutum là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được (Ruiz & Pav.) Govaerts mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Clinopodium revolutum”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Imantocera arenosa

| Imantocera arenosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Imantocera
Loài (species): I. arenosa
Danh pháp hai phần
Imantocera arenosa Pascoe, 1862 
Imantocera arenosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Inga ornifolia

| Inga ornifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Inga
Loài (species): I. ornifolia
Danh pháp hai phần
Inga ornifolia Kunth 
Inga ornifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Kunth miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Inga ornifolia”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Inga oerstediana

| Inga oerstediana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Inga
Loài (species): I. oerstediana
Danh pháp hai phần
Inga oerstediana Benth. 
Inga oerstediana là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Benth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Inga oerstediana”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Inga obtusa

| Inga obtusa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Inga
Loài (species): I. obtusa
Danh pháp hai phần
Inga obtusa Benth. 
Inga obtusa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Benth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Inga obtusa”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Clinopodium plicatulum

| Clinopodium plicatulum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Clinopodium
Loài (species): C. plicatulum
Danh pháp hai phần
Clinopodium plicatulum (Epling) Govaerts, 1999 
Clinopodium plicatulum là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được (Epling) Govaerts mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Clinopodium plicatulum”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.