stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Edo Kayembe

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Edo Kayembe
Ngày sinh:  3 tháng 8, 1998 (26 tuổi)
Nơi sinh:  Kananga, Cộng hòa Dân chủ Congo
Chiều cao:  1,7m
Vị trí:  Tiền vệ
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Watford
Số áo:  39
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2008–2017:  Sharks XI FC
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2017–2020 |  Anderlecht |  33 |  (0) |
| 2020–2022 |  Eupen |  40 |  (4) |
| 2022– |  Watford |  82 |  (10) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia‡
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2019 |  U-23 CHDC Congo |  2 |  (0) |
| 2019– |  CHDC Congo |  21 |  (2) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 5 tháng 11 năm 2024 ‡ Số trận ra sân và số bàn thắng ở đội tuyển quốc gia, chính xác tính đến 6 tháng 9 năm 2024
Edo Kayembe (sinh 3 tháng 8 năm 1998) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người CHDC Congo hiện đang thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Watford tại EFL Championship và đội tuyển bóng đá quốc gia CHDC Congo.
Sự nghiệp chuyên nghiệp

Kayembe ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên ngày 22 tháng 11 năm 2016 cùng với R.S.C. Anderlecht trong 4,5 năm, gia nhập từ câu lạc bộ Congo Sharks XI FC. Anh ra mắt chuyên nghiệp cho Anderlecht trong chiến thắng 1-0 tại Belgian First Division A trước K.A.S. Eupen ngày 22 tháng 12 năm 2017.
Sự nghiệp quốc tế

Kayembe được triệu tập vào U-20 Cộng hòa Dân chủ Congo cho Jeux de la Francophonie 2017, nhưng cuối cùng không được tham dự giải đấu.
Thống kê sự nghiệp

| Câu lạc bộ | Mùa giải | Giải đấu> Hạng | Giải đấu> Trận | Giải đấu> Bàn | Cúp quốc gia> Trận | Cúp quốc gia> Bàn | Châu Âu> Trận | Châu Âu> Bàn | Khác> Trận | Khác> Bàn | Tổng cộng> Trận | Tổng cộng> Bàn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Anderlecht | 2017–18 | Belgian First Division A | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 |
| Anderlecht | 2018–19 | Belgian First Division A | 12 | 0 | 1 | 0 | 2 | 0 | — | — | 15 | 0 |
| Anderlecht | 2019–20 | Belgian First Division A | 17 | 0 | 3 | 0 | — | — | — | — | 20 | 0 |
| Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | 30 | 0 | 4 | 0 | 2 | 0 | — | — | 36 | 0 |
Thống kê sự nghiệp > Bàn thắng quốc tế

Bàn thắng và kết quả của CHDC Congo được để trước.
| # | Ngày | Địa điểm | Đối thủ | Bàn thắng | Kết quả | Giải đấu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 27 tháng 9 năm 2022 | Sân vận động Père Jégo, Casablanca, Maroc |  Sierra Leone | 2–0 | 3–0 | Giao hữu |
| 2. | 6 tháng 9 năm 2024 | Sân vận động Martyrs, Kinshasa, Cộng hòa Dân chủ Congo |  Guinée | 1–0 | 1–0 | Vòng loại Cúp bóng đá châu Phi 2025 |
Diaphorolepis laevis

| Diaphorolepis laevis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Serpentes
Phân thứ bộ (infraordo): Alethinophidia
Họ (familia): Colubridae
Chi (genus): Diaphorolepis
Loài (species): D. laevis
Danh pháp hai phần
Diaphorolepis laevis Werner, 1923 
Diaphorolepis laevis là một loài rắn trong họ Rắn nước. Loài này được Werner mô tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Chú thích

↑  “Diaphorolepis laevis”. The Reptile Database. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2013.
Charles Sanders Peirce

| Charles Sanders Peirce |
| --- | --- |

Sinh: (1839-09-10)10 tháng 9, 1839 Cambridge, Massachusetts, Hoa Kỳ.
Mất: 19 tháng 4, 1914(1914-04-19) (74 tuổi) Milford, Pennsylvania, Hoa Kỳ.
Trường lớp: Đại học Harvard

Thời kỳ: Triết học thế kỷ 19
Vùng: Triết học phương Tây
Trường phái: Chủ nghĩa thực dụng Chủ nghĩa pragmaticist
Tổ chức: Đại học Johns Hopkins
Học sinh nổi bật:  Danh sách  John Dewey Fabian Franklin Benjamin Ives Gilman Joseph Jastrow Christine Ladd Allan Marquand Josiah Royce Thorstein Veblen  
Đối tượng chính: Logic học toán học lý thuyết thống kê triết học đo lường học hóa học tâm lý học thực nghiệm kinh tế học ngôn ngữ học lịch sử khoa học logic triết học siêu hình học tri thức luận
Tư tưởng nổi bật: Phạm trù (Peirce) biểu đồ hiện hữu định luật Peirce thuyết ký hiệu của Peirce cách ngôn thực dụng chủ nghĩa pragmaticist Fallibilism Synechism Tychism Phaneron Phân loại các khoa học
 Ảnh hưởng bởi George Boole Georg Cantor Duns Scotus G. W. F. Hegel Immanuel Kant Benjamin Peirce Thomas Reid Herbert Spencer Richard Whately 
 Ảnh hưởng tới Louis Couturat John Deely Gilles Deleuze John Dewey Umberto Eco William James Alfred Korzybski Christine Ladd C. W. Mills Ernst Schröder Alfred Tarski Richard Swedberg Josiah Royce Karl-Otto Apel 
 
Chữ ký

Charles Sanders Peirce (/pɜːrs/; sinh ngày 10 tháng 9 năm 1839 – mất ngày 19 tháng 4 năm 1914) là một nhà triết học, nhà toán học, nhà logic học người Mỹ, thường được coi là "cha đẻ của chủ nghĩa thực dụng".
Peirce vốn theo học chuyên ngành hóa và gắn bó với công tác khoa học suốt 30 năm. Trong thời gian đó, Peirce đã có những đóng góp lớn lao cho ngành lôgic học, lĩnh vực mà đối với ông, bao gồm phần lớn các vấn đề nghiên cứu ngày nay được quy cho hai ngành nhận thức luận và triết học khoa học. Ông coi lôgic học như là chi nhánh chính thức của lý thuyết ký hiệu học do ông một phần sáng lập, chủ đề mà về sau sẽ mở ra cuộc tranh luận gay gắt giữa phái thực chứng luận lôgic và phái ủng hộ triết học ngôn ngữ thống trị trong cộng đồng triết học phương Tây thế kỷ 20. Ngoài ra, ông còn có công đề xướng khái niệm suy luận giả định (abductive reasoning), cũng như là người đầu tiên xây dựng công thức chặt chẽ cho quy nạp toán học và suy diễn logic. Sớm từ khoảng năm 1886, ông đã phát hiện rằng mạch điện chuyển có khả năng thực hiện các phép toán logic, song phải nhiều thập kỷ sau ý tưởng này mới được áp dụng vào thực tiễn để sản xuất máy tính kỹ thuật số.
Năm 1934, triết gia Paul Weiss khen ngợi Peirce là "[người] sáng tạo và đa tài nhất trong số các triết gia Mỹ và là nhà lôgic học vĩ đại nhất của nước Mỹ".
Tiểu sử

Peirce chào đời vào ngày 10 tháng 12 năm 1839 tại căn nhà số 3 Phillips Place, Cambridge, Massachusetts. Mẹ ông là Sarah Hunt Mills và cha ông là Benjamin Peirce, một giáo sư thiên văn học kiêm toán học tại Đại học Harvard. Năm 12 tuổi, Peirce đọc tác phẩm lôgic học thời thượng nhất lúc bấy giờ ở các nước nói tiếng Anh, cuốn Elements of Logic (Các nguyên lý của Logic) của Richard Whately, ông mượn được từ người anh trai. Kể từ đó trở đi, Peirce đã ấp ủ niềm đam mê chảy bỏng với logic học và lý luận. Ông nhận được bằng Cử nhân Văn chương và Thạc sĩ Văn học (1862) sau khi hoàn thiện khóa học tập tại Đại học Harvard. Năm 1863, Trường Khoa học Lawrence trao tặng Peirce bằng Cử nhân Khoa học, và đồng thời ông cũng trở thành sinh viên ngành hóa đầu tiên của Harvard nhận tấm bằng summa cum laude. Ngoài  ra thì thành tích học tập của ông cũng không có gì quá nổi bật. Tại Harvard, ông làm quen được ba người bạn tri kỉ Francis Ellingwood, Chauncey Wright và William James. Một trong những giảng viên Harvard của ông, Charles William Eliot, rất không ưa Peirce. Điều này khiến cho Peirce suốt sự nghiệp bị lâm vào thế bất lợi, bởi lẽ Eliot hồi ấy giữ chức Chủ tịch Harvard (giai đoạn 1869–1909 - gần như toàn bộ sự nghiệp làm khoa học của Peirce), và ông ta đã rất nhiều lần phủ quyết việc làm của Peirce tại ngôi trường.
Peirce thời niên thiếu từng mắc chứng "đau dây thần kinh mặt", thứ bệnh mà nay được gọi là đau dây thần kinh sinh ba. Nhà nghiên cứu tiểu sử Joseph Brent miêu tả cảm giác của Peirce khi cơn đau bộc phát như sau: "ban đầu, ông như ngẩn người ra, và rồi xa cách, lạnh cóng, chán nản, cực kỳ ngờ vực, thậm chí thiếu kiên nhẫn với một hành động nhỏ nhất, và có khi nổi nóng bất thình lình." Điều này có lẽ là nguyên nhân khiến ông cách ly khỏi xã hội về sau.
Nơi sinh của Peirce, nay thuộc khuôn viên Trường sau đại học Nghệ thuật và Khoa học Xã hội trực thuộc Đại học Lesley.
Dicliptera columbiana

| Dicliptera columbiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Acanthaceae
Chi (genus): Dicliptera
Loài (species): D. columbiana
Danh pháp hai phần
Dicliptera columbiana Leonard 
Dicliptera columbiana là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Leonard mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dicliptera columbiana”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Miếu Thượng (Đặng Xá)

| Miếu Thượng > Thờ phụng |
| --- | --- |

Bạch Mã Đại Vương
Linh Lang
 
Thông tin miếu
Địa chỉ:  thôn Đặng Xá, xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, Việt Nam
Thành lập: Thời Đinh
x t 
Miếu Thượng Đặng Xá là ngôi miếu thờ thần Linh Lang Bạch Mã được dựng từ triều nhà Đinh, là một trong 3 di tích lịch sử có liên quan đến thời gian khởi nghiệp dẹp loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước của Hoàng Đế Đinh Tiên Hoàng tại thôn Đặng Xá, Xã Văn Xá, thị xã Kim Bảng Hà Nam. Đền tọa lạc tại đầu thôn, nơi tiếp giáp của 3 thôn: Đặng Xá, Điền Xá và Tranh Thôn.
Kiến trúc

Miếu Thượng thờ thần Linh Lang Bạch Mã hay còn goị là Bạch Mã, được khởi dựng từ thời vua Đinh Tiên Hoàng, sau nhiều lần được bà con dân làng thành tâm công đức để tu sửa, tôn tạo, nên hiện nay miếu vẫn còn giứ được dáng dấp cổ kính, với 3 gian nhỏ, toàn bộ tường được xây bằng gạch và được trát bằng lớp vữa xi măng, phần mái được lợp bằng ngói ta,, gần giống cốt cách về kiến trúc như đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội ngày nay.
Nhìn tổng thể ngôi miếu uy nghi thần bí với 2 cột hai bên tường đầu của miếu, đỉnh cột đắp hình con Lân, biểu tượng của sự linh khí của ngôi miếu. Đây là dạng thức kiến trúc tiêu biểu cho các chùa, đền miếu, rất phổ biến trong kiến trúc cổ truyền của Việt Nam. Miếu được xây ở phía trong gò đất cao, trước miếu là một khoảng sân rộng, mát mẻ nhưng u tịch bởi tán lá nhiều cây cao được trồng từ nhiều năm.
Cổng vào miếu mới được xây,trên đỉnh cổng là đôi rồng chầu nhật nguyệt, dưới là cuốn thư được ghi: Miếu Thượng thôn Đặng. Bên trên cửa vòm được đắp nổi đôi chim loan phượng chầu mặt nguyệt. Hai bên trụ cổng phía trước được ghi đôi câu đối bằng nhữ nho và mỗi bên đều có một bức tranh nổi: Một bên là cây tùng, một bên là cây mai. Và phía trụ ngoài hai bên có tiếp đôi câu đối bằng chữ nho. Tạm dịch là: ‘’Xuân hạ thu đông, bốn mùa sai bông trĩu hạt, nhân khang vật thịnh, thiên niên thừa kế khuông sương."
Toàn bộ tường rào bao quanh đều được xây dưới đá trên gạch, từ cổng vào gian chính của miếu đều được lát gạch.
Chú thích

↑  Theo Ngọc phả, bản chính do Bộ Lễ triều Lê do Nguyễn Bính – Đông Các Đại Học Sĩ biên soạn vào niên hiệu Hồng Phúc (1572), ghi sự tích Thần, Phật thờ ở đình, chùa, đền, miếu thôn Đặng Xá, trong đó có ghi sự tích Đinh Tiên Hoàng và miếu thờ vua Đinh. Do Giáo sư Trương Đình Nguyên, viện nghiên cứu Hán – Nôm, phó hiệu trường cao cấp Phật học, dịch năm 1994 theo bản chứ Hán.
↑  Xã Đặng Xá 鄧 舍: 45 tr., gồm sự tích Đinh Bộ Lĩnh 丁 部 嶺 (Đinh Tiên Hoàng Đế); Linh Lang Bạch Mã Đại Vương 靈 郎 白 馬 大王; Thái Trưởng Công Chúa 太 長 公 主; sự tích Nam Thiên Tứ Thánh: Pháp Vân 法 雲; Pháp Vũ 法 雨; Pháp Lôi 法 雷; Pháp Điện 法 電; sự tích Đoàn Thượng 段 尚 (Đông Hải Đoàn Đại Vương 東 海 段 大 王); và sự tích Nguyễn Phục 阮 復 (Đông Hải Đại Vương 東 海 大 王), do Nguyễn Bính soạn năm 1572.
↑  Tại bản dịch trên còn có đoạn ghi Cao Biền với Thần Long Đỗ như sau: "Xưa Cao Biền Nhà Đường, làm An Nam đô hộ phủ, khi xây thành Đại La, một hôm đi ra chơi cửa Đông, thấy mây năm sắc từ đất đùn lên, ánh sang chói mắt, có bậc dị nhân cưỡi con rồng đỏ, tay cầm kim- giảm, lượn lờ theo mây, hồi lâu chẳng lặn. Biền kinh sợ định yểm. Đêm đến Biền nằm mơ thấy một vị thần tướng cưỡi ngựa trắng, từ trên trời tới thẳng Cao Biền mà nói rằng:" Ta là thần Long Đỗ ở đây đã lâu, nghe tin ông xây thành Đại La, nên đến gặp nhau cớ sao phải yểm". Biền kinh sợ giật mình tỉnh giấc than rằng:" Ta chẳng thể chinh phục được người phương xa sao! Cớ sao mà đến nối có yêu quái như vậy!". Bèn làm bùa bằng đồng để yểm. Đêm đó mưa to sấm chớp đùng đùng. Hôm sau ra xem thì thấy bùa đồng đều bị nát thành tro bụi. Biền càng thấy làm lạ, bèn dựng miếu ở cửa Đông để thờ và sắc phong cho Ngài làm Linh Lang Bạch Mã Tôn Thần."
↑  Sắc phong của vua Đồng Khánh năm thứ 9, đề ngày 25 tháng 7 năm Quý Tỵ – 1893, hiện còn lưu giữ tại thôn Đặng Xá trong đó có đoạn: Thôn Đặng Xá, xã Đặng Xá, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, trước đây thờ vị Thần nguyên được phong tặng danh hiệu là: Linh Thông Tế Thế Bảo An Chính Trực Hựu Thiện Đôn Ngưng, Dực Bảo Trung Hưng Linh Lang Bạch Mã. Thần đã giữ gìn cho nước, che chở cho dân, nổi tiếng linh ứng, đã từng được nhiều lần ban tặng sắc phong cho được thờ cúng. Nay gặp tiết tứ tuần đại khánh của Trẫm, Trẫm đã từng ban chiếu báu để tỏ rõ ơn sâu, thăng trật để tỏ rõ tôn lễ long trọng. Vậy Gia phong cho Thần là: Hàm Quang Thượng Đẳng Thần, đặc cách cho thờ phụng, để ghi nhớ ngay vui của nước và tỏ rõ biển lệ thờ tự.. Kính lấy đấy.
Dicliptera compacta

| Dicliptera compacta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Acanthaceae
Chi (genus): Dicliptera
Loài (species): D. compacta
Danh pháp hai phần
Dicliptera compacta Leonard 
Dicliptera compacta là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Leonard mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dicliptera compacta”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Dicliptera conformis

| Dicliptera conformis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Acanthaceae
Chi (genus): Dicliptera
Loài (species): D. conformis
Danh pháp hai phần
Dicliptera conformis Leonard 
Dicliptera conformis là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Leonard mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dicliptera conformis”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Dilekpınarı, Zara

| Dilekpınarı |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DilekpınarıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Sivas
Huyện: Zara
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 109 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 58700 
Dilekpınarı là một xã thuộc huyện Zara, tỉnh Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 109 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Sivas”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Dilektepe, Solhan

| Dilektepe |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DilektepeVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Bingöl
Huyện: Solhan
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 707 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 12700 
Dilektepe là một xã thuộc huyện Solhan, tỉnh Bingöl, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 707 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Bingöl”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
Dicksonia hieronymi

| Dicksonia hieronymi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Pteridopsida
Bộ (ordo): Cyatheales
Họ (familia): Dicksoniaceae
Chi (genus): Dicksonia
Loài (species): D. hieronymi
Danh pháp hai phần
Dicksonia hieronymi Brause 
Dicksonia hieronymi là một loài dương xỉ trong họ Dicksoniaceae. Loài này được Brause mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dicksonia hieronymi”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
MP3

| --- | --- |

Phần mở rộng tên file: .mp3
Kiểu phương tiện:  audio/mpeg  audio/MPA  audio/mpa-robust 
Phát triển bởi: MPEG
Phát hành lần đầu: 1991; 33 năm trước (1991)
Kiểu định dạng: Âm thanh kĩ thuật số
Được chứa bởi: MPEG-ES
Định dạng mở?: Có
MP3 là một dạng file đã được nén bằng cách nén dữ liệu có tổn hao (lossy). Nó là một dạng âm thanh được mã hóa PCM (pulse-code modulation) và có dung lượng nhỏ hơn rất nhiều so với dữ liệu ban đầu do nó bỏ đi những phần âm thanh được cho là không quan trọng trong khoảng nghe được của con người, tương tự như định dạng nén JPEG dành cho hình ảnh.
Đặc điểm

Tên của định dạng mp3 bắt nguồn từ "MPEG-1, layer 3", còn được gọi chính thức hơn là ISO/IEC 11172-3 lớp 3. Những tập tin theo dạng này được lưu với phần mở rộng .mp3. Đôi khi những tập tin theo tiêu chuẩn MPEG-2, layer 3 cũng sử dụng phần mở rộng này.
Có rất nhiều kỹ thuật đã được dùng trong chuẩn nén MP3 để xác định phần nào nên bỏ đi, trong đó có tâm lý học về âm thanh (psychoacoustic). Dữ liệu MP3 có thể được tạo ra với nhiều bitrate khác nhau để có thể dễ dàng chọn lựa giữa chất lượng cao hay dung lượng tập tin đầu ra nhỏ.
Cốt lõi của kỹ thuật nén MP3 là một dạng biến đổi phức để chuyển đổi tín hiệu sóng ngang theo thời gian thành tín hiệu dựa theo tần số:
32 băng tần phép lọc cầu phương đa âm.
36 hay 12 nhánh MDCT; kích cỡ có thể được định cho từng băng tần con từ 0 đến 1, từ 2 đến 31.
đặt ký hiệu (aliasing) để làm giảm cỡ tập tin sau nén.
MP3 vòm, một dạng MP3 hỗ trợ 5+1 kênh cho âm thanh vòm, được giới thiệu vào tháng 12 năm 2004. MP3 vòm có tính tương thích ngược với chuẩn MP3 trước đây, và kích cỡ file sau nén cũng tương tự.
Theo dự án mới của MPEG thì AAC (Advanced audio coding), một phần của chuẩn MPEG-4 sẽ là chuẩn kế thừ MP3. Đã có rất nhiều kỹ thuật nén khác được tạo ra nhưng sản phẩm kế thừa nào cũng khó lòng thay thế được MP3 vì nó đã trở nên quá phổ biến cả của người dùng và những nhà sản xuất các đầu đọc CD, DVD.
MPEG-1 hay MPEG-2 Audio Layer III, [4] thường được gọi là MP3, là một định dạng mã hóa cấp bằng sáng chế cho âm thanh kỹ thuật số trong đó sử dụng một hình thức nén dữ liệu lossy. Đây là một định dạng âm thanh phổ biến cho việc lưu trữ âm thanh của người tiêu dùng, cũng như một tiêu chuẩn trên thực tế của âm thanh nén kỹ thuật số cho việc chuyển giao và phát lại của âm nhạc trên hầu hết các máy nghe nhạc kỹ thuật số âm thanh.
MP3 là một định dạng âm thanh cụ thể đã được thiết kế bởi Moving Picture Experts Group (MPEG) như là một phần của tiêu chuẩn MPEG-1 và sau đó mở rộng trong  tiêu chuẩn MPEG-2. The 1 MPEG nhóm nhỏ - âm thanh nhóm được hình thành bởi đội một số kỹ sư tại Fraunhofer IIS, Đại học Hannover, AT & T-Chuông Labs, Thomson-Brandt, CCETT, và những người khác [7] MPEG-1 âm thanh (MPEG-1 Phần 3)., trong đó bao gồm MPEG-1 lớp âm thanh I, II và III đã được phê duyệt như là một ủy ban dự thảo của tiêu chuẩn ISO / IEC vào năm 1991, [8] [9] hoàn thành vào năm 1992 [10] và xuất bản năm 1993 (ISO / IEC 11.172-3: 1993 [5]). Tương thích ngược MPEG-2 Audio (MPEG-2 Phần 3) với tốc độ bit bổ sung và tỷ lệ mẫu được xuất bản năm 1995 (ISO / IEC 13818-3:1995) [6]. [11]
Sử dụng trong MP3 của một thuật toán nén được thiết kế để làm giảm đáng kể số lượng dữ liệu cần thiết để đại diện cho âm thanh ghi âm và vẫn còn âm thanh như một sự sao chép trung thành của âm thanh không nén ban đầu cho hầu hết các thính giả. Một tập tin MP3 được tạo ra bằng cách sử dụng các thiết lập của 128 kbit / s sẽ cho kết quả trong một tập tin đó là khoảng 1/11 kích thước [1] lưu ý của file CD tạo ra từ nguồn âm thanh ban đầu. Một tập tin MP3 cũng có thể được xây dựng với tốc độ bit cao hơn hoặc thấp hơn, với chất lượng kết quả cao hơn hoặc thấp hơn.
Lịch sử > Ra công chúng

Một tài liệu tham khảo thực hiện phần mềm mô phỏng, được viết bằng ngôn ngữ C và sau đó được gọi là ISO 11.172-5, được phát triển bởi các thành viên của ủy ban ISO MPEG Audio (1991-1996) để sản xuất bit tuân thủ MPEG Audio file (Layer 1, lớp 2, lớp 3). Nó đã được phê duyệt như là một dự thảo của ban soạn thảo báo cáo kỹ thuật của tiêu chuẩn ISO / IEC Tháng 3 năm 1994 và được in như 11.172-5 CD tài liệu trong tháng 4 năm 1994. [34] đã được phê duyệt như dự thảo báo cáo kỹ thuật (DTR / DIS) trong tháng 11 năm 1994, [35 hoàn thành vào năm 1996 và xuất bản như là tiêu chuẩn quốc tế ISO / IEC TR 11172-5:1998 vào năm 1998 [36] Các phần mềm tài liệu tham khảo trong ngôn ngữ C sau đó được xuất bản tự do có sẵn như là một tiêu chuẩn ISO. [37] Làm việc trong không-thời gian thực một số hệ điều hành, nó đã có thể chứng minh thực sự đầu tiên giải mã phần cứng thời gian (DSP based) của âm thanh nén. Một số khác thực hiện theo thời gian thực của các bộ mã hóa MPEG Audio đã có sẵn cho các mục đích kỹ thuật số phát sóng (radio DAB, truyền hình DVB) đối với thu của người tiêu dùng và thiết lập các hộp hàng đầu.
Ngày 07 Tháng Bảy 1994, Hiệp hội Fraunhofer phát hành các bộ mã hóa MP3 phần mềm đầu tiên được gọi là l3enc. [38] Các phần mở rộng tên tập tin mp3 đã được lựa chọn bởi nhóm Fraunhofer trên 14 tháng 7 năm 1995 (trước đây, các tập tin đã được đặt tên. Bit). [1] Với thời gian thực phần mềm đầu tiên máy nghe nhạc MP3 WinPlay3 (phát hành ngày 09 Tháng Chín năm 1995), nhiều người đã có thể để mã hóa và phát lại các tập tin MP3 trên máy tính của họ. Bởi vì các ổ đĩa cứng tương đối nhỏ trở lại trong thời gian đó (~ 500-1000 MB) tổn hao nén là điều cần thiết để lưu trữ không cụ dựa (xem theo dõi và MIDI) âm nhạc để phát lại trên máy tính.
Lịch sử > Internet

Trong nửa thứ hai của năm 1994, các tập tin MP3 bắt đầu lan rộng trên Internet. Sự phổ biến của MP3 bắt đầu tăng lên nhanh chóng với sự ra đời của âm thanh máy nghe nhạc Winamp Nullsoft, phát hành vào năm 1997. Năm 1998, trạng thái rắn di động đầu tiên âm thanh kỹ thuật số máy nghe nhạc MPMAN, được phát triển bởi Hệ thống thông tin Saehan có trụ sở tại Seoul, Hàn Quốc, đã được phát hành và Rio PMP300 được bán sau đó vào năm 1998, bất chấp những nỗ lực đàn áp pháp lý của RIAA. [39]
Trong tháng 11 năm 1997, mp3.com trang web được cung cấp hàng ngàn bài nhạc MP3 được tạo ra bởi các nghệ sĩ độc lập miễn phí. [39] kích thước nhỏ của các tập tin MP3 cho phép chia sẻ file peer-to-peer phổ biến rộng rãi của tách nhạc từ đĩa CD, trong đó đã có trước đây đã được gần như không thể. Lớn đầu tiên chia sẻ file peer-to-peer mạng, Napster, đã được đưa ra vào năm 1999.
Dễ dàng tạo và chia sẻ nhạc MP3 kết quả vi phạm bản quyền rộng rãi. Các công ty thu âm lớn cho rằng chia sẻ miễn phí này của âm nhạc đã làm giảm doanh số bán hàng, và gọi đó là "âm nhạc vi phạm bản quyền". Họ đã phản ứng bằng cách theo đuổi các vụ kiện chống lại Napster (mà cuối cùng đã được đóng cửa và sau đó bán) và đối với người dùng cá nhân, những người tham gia trong việc chia sẻ tập tin.
Mặc dù sự phổ biến của các định dạng MP3, các nhà bán lẻ âm nhạc trực tuyến thường sử dụng các định dạng khác thuộc quyền sở hữu được mã hóa hoặc obfuscated để làm cho nó khó khăn để sử dụng các tập tin nhạc mua theo những cách không cụ thể được ủy quyền bởi công ty thu âm. Cố gắng kiểm soát việc sử dụng các tập tin theo cách này được gọi là quản lý quyền kỹ thuật số. Công ty thu âm cho rằng điều này là cần thiết để ngăn chặn các tập tin từ được làm sẵn có trên mạng chia sẻ file peer-to-peer. Điều này có tác dụng phụ khác, mặc dù, như ngăn chặn người sử dụng phát lại âm nhạc của họ mua trên các loại khác nhau của các thiết bị. Tuy nhiên, nội dung âm thanh của những tập tin này thường có thể được chuyển đổi thành một định dạng không được mã hóa. Ví dụ, người sử dụng thường được cho phép để ghi các tập tin audio CD, mà đòi hỏi phải chuyển đổi sang một định dạng âm thanh không được mã hóa.
Chia sẻ tập tin MP3 trái phép vẫn tiếp tục trên các thế hệ tiếp theo của mạng peer-to-peer. Một số dịch vụ có thẩm quyền, chẳng hạn như Beatport, Bleep, Juno ghi, eMusic, Zune Marketplace, Walmart.com, Rhapsody, ngành công nghiệp ghi âm đã được phê duyệt lại hóa thân của Napster, và Amazon.com bán nhạc không hạn chế trong các định dạng MP3.