stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kích thước hạt
Các hệ thống phân loại > Hoa Kỳ

Khoảng kích thước xác định các giới hạn của từng lớp được đặt tên trong thang đo Wentworth sử dụng tại Hoa Kỳ. Thang đo phi (φ) Krumbein, một sự sửa đổi từ thang đo Wentworth được W. C. Krumbein tạo ra năm 1934, là một thang đo lôgarit, được tính theo công thức:
trong đó
Phương trình này có thể viết lại để tìm đường kính khi biết trước giá trị φ:
Thang phân chia theo logarit được nhiều nhà trầm tích học và thổ nhưỡng học trên thế giới công nhận và sử dụng rộng rãi hơn vì họ cho rằng sự phân bố thành phần các hạt trong tự nhiên tuân theo luật logarit chứ không phải hệ 10 như thang phân chia được áp dụng tại Nga.
| Thang φ | Khoảng kích thước (hệ mét) | Khoảng kích thước (xấp xỉ theo inch) | Tên chung (lớp Wentworth) | Các tên khác |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| < −8 | > 256 mm | > 10,1 in | Đá tảng |  |
| −6 đến −8 | 64–256 mm | 2,5–10,1 in | Đá cuội |  |
| −5 đến −6 | 32–64 mm | 1,26–2,5 in | Sỏi rất thô | Cuội |
| −4 đến −5 | 16–32 mm | 0,63–1,26 in | Sỏi thô | Cuội |
| −3 đến −4 | 8–16 mm | 0,31–0,63 in | Sỏi trung bình | Cuội |
| −2 đến −3 | 4–8 mm | 0,157–0,31 in | Sỏi mịn | Cuội |
| −1 đến −2 | 2–4 mm | 0,079–0,157 in | Sỏi rất mịn | Hạt mịn |
| 0 đến −1 | 1–2 mm | 0,039–0,079 in | Cát rất thô |  |
| 1 đến 0 | ½–1 mm | 0,020–0,039 in | Cát thô |  |
| 2 đến 1 | ¼–½ mm | 0,010–0,020 in | Cát trung bình |  |
| 3 đến 2 | 125–250 µm | 0,0049–0,010 in | Cát mịn |  |
| 4 đến 3 | 62,5–125 µm | 0,0025–0,0049 in | Cát rất mịn |  |
| 8 đến 4 | 3,90625–62,5 µm | 0,00015–0,0025 in | Bột |  |
| > 8 | < 3,90625 µm | < 0,00015 in | Hạt sét |  |
| >10 | < 1 µm | < 0,000039 in | Hệ keo |  |
Trong một số sơ đồ thì người ta coi "sỏi" là những gì lớn hơn cát (>2,0 mm), và bao gồm cả "hạt mịn", "cuội", "đá cuội" và "đá tảng" trong bảng trên. Trong sơ đồ này, "cuội" có kích thước từ 4 đến 64 mm (−2 đến −6 φ).
Các hệ thống phân loại > Thang quốc tế

ISO 14688-1:2002 thiết lập các nguyên tắc cơ bản để nhận dạng và phân loại đất trên cơ sở các đặc tính vật liệu và khối lượng thường được sử dụng nhất cho đất cho mục đích kỹ thuật. ISO 14688-1 có thể áp dụng cho đất tự nhiên tại chỗ (in situ), các vật liệu nhân tạo tương tự tại chỗ cũng như đất do con người tái tạo.
| Tên | Tên | Tên | Tên | Khoảng kích thước (mm) | Khoảng cỡ (~ inch) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Đất rất thô | Đất rất thô | Đá tảng lớn | LBo | > 630 | > 24,8031 |
| Đất rất thô | Đất rất thô | Đá tảng | Bo | 200–630 | 7,8740–24,803 |
| Đất rất thô | Đất rất thô | Đá cuội | Co | 63–200 | 2,4803–7,8740 |
| Đất thô | Sỏi | Sỏi thô | CGr | 20–63 | 0,78740–2,4803 |
| Đất thô | Sỏi | Sỏi trung bình | MGr | 6,3–20 | 0,24803–0,78740 |
| Đất thô | Sỏi | Sỏi mịn | FGr | 2,0–6,3 | 0,078740–0,24803 |
| Đất thô | Cát | Cát thô | CSa | 0,63–2,0 | 0,024803–0,078740 |
| Đất thô | Cát | Cát trung bình | MSa | 0,2–0,63 | 0,0078740–0,024803 |
| Đất thô | Cát | Cát mịn | FSa | 0,063–0,2 | 0,0024803–0,0078740 |
| Đất mịn | Bột | Bột thô | CSi | 0,02–0,063 | 0,00078740–0,0024803 |
| Đất mịn | Bột | Bột trung bình | MSi | 0,0063–0,02 | 0,00024803–0,00078740 |
| Đất mịn | Bột | Bột mịn | FSi | 0,002–0,0063 | 0,000078740–0,00024803 |
| Đất mịn | Sét | Sét | Cl | ≤ 0,002 | ≤ 0,000078740 |
Sắp xếp

Sự tích tụ trầm tích cũng có thể được đặc trưng bằng sự phân bố kích thước hạt. Trầm tích có thể trải qua quá trình sắp xếp khi khoảng kích thước hạt bị loại bỏ bởi một trung gian như sông hoặc gió. Sự sắp xếp có thể được định lượng bằng cách sử dụng Độ lệch chuẩn Đồ họa Toàn bộ (IGSD).
trong đó:
Kết quả có thể được mô tả sử dụng các thuật ngữ sau:
| Đường kính (các đơn vị của phi) | Mô tả |
| --- | --- |
 \sigma _{I} < 0,35: sắp xếp rất đều
0,35 <  \sigma _{I} < 0,50: sắp xếp đều
0,50 <  \sigma _{I} < 1,00: sắp xếp vừa phải
1,00 <  \sigma _{I} < 2,00: sắp xếp kém
2,00 <  \sigma _{I} < 4,00: sắp xếp rất kém
4,00 <  \sigma _{I}: sắp xếp cực kỳ kém
Ảnh hưởng của kích thước hạt tới tính chất của đất đá

Các hạt có kích thước nhỏ hơn sẽ có tỷ lệ bề mặt tiếp xúc cao hơn, và điều này có nghĩa là các đại lượng lớn hơn của dung lượng trao đổi cation, khả năng giữ nước, khả năng kết hợp tốt hơn, nhưng độ xốp nhỏ hơn. Các loại đất nặng có thể có vấn đề với khả năng chứa không khí còn các loại đất nhẹ là khả năng lưu giữ nước.
Các phần khác nhau thông thường được tạo ra từ các khoáng vật khác nhau. Ví dụ, trong các hạt lớn, thành phần chủ yếu là thạch anh còn trong các hạt nhỏ thì thành phần chủ yếu là caolinit, montmorillonit. Theo thành phần các hạt, người ta còn phân biệt khả năng tạo thành với mùn các hợp chất khoáng hữu cơ.
Xanthisthisa lemairei

| Xanthisthisa lemairei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Xanthisthisa
Loài (species): X. lemairei
Danh pháp hai phần
Xanthisthisa lemairei Herbulot, 1973 
Xanthisthisa lemairei là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Ctenichneumon castigator

| Ctenichneumon castigator> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Ctenichneumon
Loài (species): C. castigator
Danh pháp hai phần
Ctenichneumon castigator (Fabricius, 1793) 
Ctenichneumon castigator là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Remijia amazonica

| Remijia amazonica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Remijia
Loài (species): R. amazonica
Danh pháp hai phần
Remijia amazonica K.Schum. 
Remijia amazonica là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được K.Schum. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Remijia amazonica”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Laminacauda peruensis

| Laminacauda peruensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Linyphiidae
Chi (genus): Laminacauda
Loài (species): L. peruensis
Danh pháp hai phần
Laminacauda peruensis Millidge, 1985 
Laminacauda peruensis là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Laminacauda. Laminacauda peruensis được Alfred Frank Millidge miêu tả năm 1985.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Ichneumon melanocephalos

| Ichneumon melanocephalos> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Ichneumon
Loài (species): I. melanocephalos
Danh pháp hai phần
Ichneumon melanocephalos Geoffroy, 1785 
Ichneumon melanocephalos là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Viên Sùng Hoán

| Viên Sùng Hoán 袁崇煥 |
| --- | --- |
Viên Sùng Hoán
Sinh: (1584-06-06)6 tháng 6 năm 1584 Đông Hoản, Quảng Đông
Mất: 22 tháng 9 năm 1630(1630-09-22) (46 tuổi) Tây Tứ (西四), Tây Thành, Bắc Kinh
Tên khác: Viên Tố Tự Như
Nghề nghiệp: Quan văn
Đây là một tên người Hoa; trong đó họ là Viên.
Viên Sùng Hoán (giản thể: 袁崇焕; phồn thể: 袁崇煥; bính âm: Yuán Chónghuàn; tên tự: Nguyên Tố (元素) và Tự Như (自如); 6 tháng 6 năm 1584 – 22 tháng 9 năm 1630) là một danh tướng chống Mãn thời Minh. Tuy xuất thân là một văn thần, đỗ tiến sĩ, nhưng ông được biết đền nhiều hơn với tư cách là một chỉ huy quân sự, từng nhiều lần đánh bại quân Hậu Kim đầu thế kỷ 17. Ông là anh hùng dân tộc Trung Quốc với chiến công chặn đứng nhà Thanh. Ông cùng với Tần Lương Ngọc là hai danh tướng nổi tiếng thời Minh mạt.
Thân thế

Viên Sùng Hoán sinh năm 1584, quê ở Đông Hoản, tỉnh Quảng Đông. Ông vốn không phải là một võ tướng mà là quan văn, đỗ Tiến sĩ năm Vạn Lịch thứ 47 (1619) và được bổ làm quan huyện Vũ Hòa.
Do ảnh hưởng cách sống của các bậc văn sĩ trượng phu thời cuối nhà Minh hay luận bàn việc nhà binh nên ông cũng chuyên tâm đến việc quân sự. Hễ gặp tướng sĩ trở về ông đến hỏi han tình hình chiến sự. Vì thế ông thông hiểu và nắm chắc chắn tình hình thế sự ngoài biên ải, hơn nữa ông vốn là người khẳng khái đảm lược nên nổi tiếng về việc quân cơ.
Năm 1622, được sự tiến cử của quan Ngự sử hầu, triều đình gọi ông về kinh đô và bổ nhiệm chức vụ Phương tu chủ sự ở bộ Binh.
Tình nguyện ra chiến trường

Sau chiến thắng tại Tát Nhĩ Hử, quân Bát kỳ tung hoành ở vùng Đông Bắc đánh chiếm Khai Nguyên, Thiết Lăng, Liêu Dương, Trung Trấn, Thẩm Dương, khống chế toàn bộ vùng đất phía đông Liêu Hà. Năm 1622, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đánh bại đội quân của Kinh lược Liêu Đông Hùng Đình Bật và Tuần phủ Liêu Đông Vương Hóa Trinh, chiếm giữ trọng trấn Liêu Tây là Bắc Trấn. Triều đình nhà Minh kết tội Hùng Đình Bật thua trận bị xử chém, Vương Hóa Trinh bị hạ ngục.
Thất bại ở Quảng Ninh làm triều đình nhà Minh rúng động. Trước thế lực quá mạnh của quân Hậu Kim, triều thần bất lực, thậm chí có người đưa ra kế sách thỏa hiệp, rút bỏ vùng đất ngoài quan ải, tập trung lực lượng trấn giữ Sơn Hải quan.
Vốn nhiều năm nắm bắt tình hình biên ải, tự tin vào khả năng của mình, Viên Sùng Hoán tự thân tiến cử với hoàng đế Minh Hy Tông: "Nếu như cấp cho thần đầy đủ lương thực, binh mã, một mình thần cũng có thể bảo vệ được vùng đất Liêu Đông". Vì vậy vua Hy Tông đặc cách phong ông phụ trách giám sát việc quân ngoài quan ải để chuẩn bị và đôn đốc chỉ đạo việc quân. Đồng thời cấp cho Viên Sùng Hoán 20 vạn quan tiền để chiêu mộ quân sĩ và bảo vệ thành trì.
Xây dựng phòng tuyến Sơn Hải quan

Sơn Hải quan là một cửa ải nằm cạnh phía cực đông của Vạn Lý Trường Thành, kế bên ranh giới Liêu Ninh, cạnh bờ biển Ninh Viễn là Hưng Thành thuộc tỉnh Liêu Ninh ngày nay. Sơn Hải quan có vị trí chiến lược quan trọng, là cửa ngõ để từ quan ngoại có thể tiến vào Trung thổ. Trong cuộc chiến với người Mãn Châu, Sơn Hải quan là mặt trận chính của những cuộc đọ sức giữa hai bên.
Lúc này, vùng đất ngoài Sơn Hải quan đều bị quân Hậu Kim chiếm giữ. Tuy nhiên, sau khi Viên Sùng Hoán đến quan ải ít lâu thì Kinh lược trấn thủ Liêu Đông Vương Tại Tấn đã xuất binh và thu lại được một số đất ngoài quan ải. Viên Sùng Hoán được lệnh trấn giữ một tiền đồn nhỏ ngoài quan ải. Nhân lúc Đại học sĩ Tôn Thừa Tông đi tuần thú biên ải, Viên Sùng Hoán bèn đề xuất ý định xây dựng Ninh Viễn thành cứ điểm phòng thủ ngoài quan ải, vừa đảm bảo vị trí tiền đồn bảo vệ cư dân, vừa có thể tiếp viện và bảo vệ cho Sơn Hải quan. Sau khi Tôn Thừa Tông thay thế Vương Tại Tấn trấn thủ Sơn Hải quan, đã chấp nhận đề xuất này và giao cho Viên Sùng Hoán thực hiện.
Ngay khi vừa đến Ninh Viễn, lập tức Viên Sùng Hoán huy động dân, binh tại chỗ, tranh thủ thời gian, đào hào đắp lũy, xây dựng cứ điểm phòng thủ vững chắc, đủ sức đương đầu với quân Hậu Kim. Thành được xây với tường cao 3 trượng 2 tấc, sống tường cao 6 tấc, đế tường rộng 3 trượng, mặt trên tường rộng 2 trượng 4 tấc. Trên mặt thành được trang bị nhiều khẩu đại pháo được Triều đình nhà Minh mua từ các thương gia phương Tây (như Bồ Đào Nha, Hà Lan…) gọi là Hồng Di đại pháo, có sức công phá mạnh, uy lực khủng khiếp, hoàn toàn có thể tiêu diệt các đội kỵ binh của quân du mục. Nhờ công lao này, ông được thăng Binh lược Phó sứ rồi Hữu Tham chính.
Có thể thấy, sách lược phòng ngự của Viên Sùng Hoán là sách lược phòng ngự tích cực, chủ động. Trước đó, các tướng lĩnh nhà Minh tổ chức phòng ngự hết sức bị động, theo kiểu cố thủ, co cụm trong các công sự, bỏ mặc cho quân Hậu Kim tự do chiếm giữ địa thế, chủ động trong khai chiến và tiến thoái. Trái lại, Viên Sùng Hoán lại chủ động phòng ngự tích cực thông qua việc mở rộng hệ thống công sự, sử dụng các tiền đồn vệ tinh (Ninh Viễn, Cẩm Châu) làm giảm sức ép cho Sơn Hải Quan, dần dần biến mặt trận thành hậu phương, đẩy chiến trường chính ra xa khỏi các trọng điểm. Điều đó cho thấy tầm nhìn quân sự của ông, một đối thủ sừng sỏ của quân Hậu Kim.
Hè năm 1625, Viên Sùng Hoán đưa ra kiến nghị thu hồi và xây dựng các thành Miên Châu, Trung Sơn, Sa Sơn, Hữu Đồn và Đại Lãng Hà, thành tuyến phòng thủ tiền tiêu. Tuy nhiên, trong lúc công việc đang tiến hành thì tháng 10 đó, Tôn Thừa Tông bị dèm pha và bị bãi miễn chức vụ. Cao Đệ ra thay chức vụ, lập tức hạ lệnh rút hết tướng sĩ, vũ khí đang trấn giữ các thành Miên Châu, Hữu Đồn… chuyển về trấn thủ quan ải. Duy chỉ có Viên Sùng Hoán phản ứng quyết liệt, nên Cao Đệ đành không triệu hồi một vạn tướng sĩ thành Ninh Viễn.
Chiến thắng Ninh Viễn lần thứ nhất

Tháng giêng năm 1626, Nỗ Nhĩ Cáp Xích dẫn 13 vạn kỵ binh tiến công Sơn Hải quan. Tuy nhiên, dù đơn độc phòng thủ Ninh Viễn ngoài Sơn Hải quan, quân tướng Ninh Viễn cùng chủ tướng Viên Sùng Hoán hăng hái chống cự nên Nỗ Nhĩ Cáp Xích không thể tiến lên được, lại bị hỏa pháo Bồ Đào Nha bắn trúng làm bị thương do đó việc công thành phải dừng lại. Viên Sùng Hoán tận dụng thời cơ đốc quân ra thành truy kích. Quân Nữ Chân thua to phải rút về Thạnh Kinh.
Nhận định chưa thể phục thù trận Ninh Viễn, tháng 4 năm đó, Nỗ Nhĩ Cáp Xích tạm đốc quân chuyển hướng sang chinh phục các bộ lạc Mông Cổ chưa chịu quy phục. Tuy nhiên, tháng 5 năm đó, tướng Minh là Mao Văn Long xuất quân ra khỏi quan ải, tấn công An Sơn. Do phát bệnh nặng, giữa tháng 7, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đành phải rút quân và chết tại một thị trấn nhỏ có tên là De-A Man.
Chiến thắng Ninh Viễn lần thứ hai

Sau chiến thắng Ninh Viễn lần thứ nhất, Viên Sùng Hoán được thăng chức Tuần phủ Liêu Đông. Có điều kiện thực thi kế hoạch của mình, ông đã cho các thuộc tướng thu hồi lại các thành trì trước đây, tái lập phòng tuyến tiền tiêu của Ninh Viễn. Ông chủ trương tạm thời hòa hoãn với Hoàng Thái Cực, người kế vị ngôi Đại Hãn, để tranh thủ thời gian, tu bổ tuyến phòng thủ, củng cố binh lực.
Quả nhiên, tháng 5 năm 1627, Hậu Kim lại xuất quân tấn công Cẩm Châu. Đoán biết Hoàng Thái Cực dụ ông dẫn binh đi tiếp cứu Cẩm Châu, sau đó sẽ phục kích quân tiếp viện, đồng thời công kích Ninh Viễn, Viên Sùng Hoán án binh bất động, làm phá sản ý định "vây thành diệt viện" của Hoàng Thái Cực. Khi thành Cẩm Châu rơi vào thế nguy cấp, ông mới phái bộ tướng dẫn 4.000 kỵ binh đến tiếp cứu Cẩm Châu. Quả nhiên, khi quân cứu viện còn chưa xuất phát bao xa, Hoàng Thái Cực đã chia binh tấn công thành Ninh Viễn.
Do chuẩn bị kỹ nên quân Minh đã phòng thủ một cách có hiệu quả, các thành trì vẫn vững vàng trước các đợt tấn công ào ạt của quân Kim. Thêm vào đó, hỏa lực của đại pháo Hồng Di như thường lệ vẫn phát huy được uy lực, gây tổn thất rất lớn cho quân Kim. Ngoài ra, sự phối hợp chiến đấu tốt của hai cụm cứ điểm là thành Ninh Viễn và thành Cẩm Châu càng gây khó khăn hơn cho quân Kim, Thậm chí có thời điểm các chỉ huy quân Minh còn dẫn quân trong đánh trả quyết liệt, gây thiệt hại cho quân Kim.
Chiến dịch này kéo dài gần 5 tháng (từ tháng 5 đến tháng 10 năm 1627), trước sức cố thủ ngoan cường của quân Minh, tinh thần quân Kim sa sút trước sức mạnh hỏa lực đại pháo, thời tiết không thuận lợi, Hoàng Thái Cực buộc phải hạ lệnh tạm lui quân để củng cố. Một lần nữa, quân Minh dưới sự chỉ huy của Viên Sùng Hoán tận dụng thời cơ truy kích, đánh cho quân Hậu Kim đại bại, giành chiến thắng ở Ninh Viễn, Cẩm Châu. Tài liệu Trung Quốc gọi đây là trận chiến Ninh Viễn lần hai hay chiến dịch Ninh – Cẩm. Sau đại thắng Ninh - Cẩm, tình thế ngoài quan ải đã tốt dần lên đối với quân Minh.
Tuy Viên Sùng Hoán một lần nữa đại thắng quân Hậu Kim, nhưng tại triều, thái giám Ngụy Trung Hiền cùng bè đảng lo ngại uy thế đang lên của ông, đã dèm pha ông với Minh đế với tội danh cố ý khiêu khích dẫn đến chiến tranh và lúc chiến sự nguy cấp lại bỏ mặc, không đích thân dẫn quân tiếp ứng Cẩm Châu. Vì việc này, Viên Sùng Hoán bị cách chức.
Đánh bại trận tập kích Bắc Kinh

Sau khi bị cách chức, Viên Sùng Hoán bỏ về quê. Mãi khi Sùng Trinh lên ngôi, trừ bỏ Ngụy Trung Hiền, triệu hồi Viên Sùng Hoán và bổ nhiệm ông làm Tổng đốc Liêu Đông, trấn thủ Sơn Hải quan để phòng giữ quân Hậu Kim.
Việc Viên Sùng Hoán được phục chức và tiếp tục chỉnh đốn phòng ngự ở Liêu Đông làm cho Hoàng Thái Cực không thể thực hiện được kế hoạch nam chinh của mình một cách thuận lợi. Ông biết rằng không dễ dàng vượt Sơn Hải Quan vì Ninh Viễn và Cẩm Châu phòng thủ cẩn mật, khó lòng công phá. Vì vậy ông quyết định đổi hướng tấn công, đi vòng qua Liêu Đông để tấn công vào Bắc Kinh.
Lợi dụng cơ hội hầu hết quân chủ lực của nhà Minh đang tập trung ở phía Nam, bao vây quân Lý Tự Thành tại Xa Sương Hạp, ngày 27 tháng 10 năm 1629, Hoàng Thái Cực xuất quân, trực tiếp chỉ huy 10 vạn tinh binh, vòng qua phòng tuyến Liêu Đông, chia quân làm ba đường, đột phá Vạn lý Trường thành ở phía Tây Bắc, vào ba cửa Đại An (Đại An khẩu), Long Cảnh (Long Tỉnh Quan) và Hồng Sơn, vòng đến Hà Bắc, tiến vào đột kích thành Bắc Kinh.
Quân Minh kháng cự yếu ớt vì bị bất ngờ trước sức cơ động quá nhanh của quân Kim. Vua Sùng Trinh vội vàng tăng cường phòng thủ, vừa hạ lệnh cho quân từ các nơi hỏa tốc về kinh thành hỗ trợ. Tổng binh nhà Minh là Mãn Quế cố gắng chỉ huy chống lại bên ngoài cửa Đức Thắng Môn và An Định Môn. Pháo binh trên thành của nhà Minh liền bắn yểm trợ, nhưng họ lại bắn nhầm vào cả quân đội của mình, khiến quân Minh bị tổn thất không ít, bản thân Mãn Quế cũng bị thương, đành phải dẫn tàn quân lui trở vào thành cố thủ chờ viện binh.
Việc quân Hậu Kim bất ngờ tập kích Bắc Kinh nằm ngoài dự liệu của Viên Sùng Hoán, vì vậy, khi biết tin quân Kim vòng qua Liêu Đông, Viên Sùng Hoán vội vàng xuất binh chặn đường tiến quân của Hậu Kim. Tuy nhiên, quân Hậu Kim tiến quá nhanh, liên tục hạ các thành trì trên đường và tiến đến sát ngoại thành Bắc Kinh. Ông vội vàng hạ lệnh cho 5 vạn binh mã từ thành Ninh Viễn, Cẩm Châu cấp tốc kéo về kinh sư để cứu viện. Đích thân Viên Sùng Hoán dẫn 9.000 quân thiết kỵ, hành quân suốt đêm để vượt lên trước quân Kim và vào thành Bắc Kinh trước. Vua Sùng Trinh liền hạ lệnh cho ông chỉ huy toàn bộ lực lượng của thành Bắc Kinh, hợp với quân các lộ kéo về, nhanh chóng giải tỏa áp lực của quân Kim.
Tháng 11 năm 1629, hai bên kịch chiến trước thành Bắc Kinh ở bên ngoài cửa Quảng Cừ Môn. Đích thân Viên Sùng Hoán khoác áo giáp sắt chỉ huy đôn đốc tướng sĩ các lộ tích cực chống trả quân Kim. Sau nửa ngày kịch chiến, quân Minh đã đẩy lui sự tấn công của quân Hậu Kim, bảo vệ được kinh thành Bắc Kinh. Hoàng Thái Cực một lần nữa đành bỏ dở chiến dịch, rút quân ra phía ngoài quan ải. Lần này, tuy thắng trận nhưng Viên Sùng Hoán không đuổi theo mà đóng quân ở lại để bảo vệ thành Bắc Kinh và lăng miếu của Hoàng triều.
Mai táng và được phục hồi danh dự

Sau khi Viên Sùng Hoán bị hại, một thuộc hạ trung thành của ông đã trộm được thủ cấp của họ Viên rồi đem chôn giấu ở nơi bí mật. Để tránh bị phát giác, gia đình người thuộc hạ này đã thay tên đổi họ nhiều lần, đến đời Thanh Cao Tông Càn Long đế thì đổi sang họ Xà (佘). Lúc này Viên Sùng Hoán đã được vua Càn Long phục hồi danh dự và ân xá, vị trí ngôi mộ của ông được công khai mà không còn sợ bị phá hại. Mộ của Viên Sùng Hoán chính thức được chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa công nhận là di tích lịch sử. Còn họ Xà vẫn tiếp tục công việc canh giữ mộ cho chủ tướng đến tận ngày nay.
Chuyển thể > Trong Bích huyết kiếm

Viên Sùng Hoán xuất hiện ở đầu truyện, là cha của Viên Thừa Chí (nhân vật chính) - đứa con duy nhất được đưa lên núi Hoa Sơn luyện võ.
Chú thích

↑  Nay là thành phố Bắc Trấn (tên cũ là Bắc Ninh), tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc.
↑  Nay thuộc tỉnh Hà Bắc.
↑  Có tài liệu chép là Hưng Kinh
↑  Nay là Hưng Thành, Liêu Ninh.
1 2 3  Hồ Ngật, sđd.
↑  Một thị trấn gần bờ biển, cách Sơn Hải quan khoảng 100 km về phía đông bắc.
↑  Tài liệu chữ Hán ghi thị trấn này Ái Phúc Lăng Long Ân Môn Kê (靉福陵隆恩門雞), gọi tắt là Ái Kê. Nay là thôn Đại Ai Kim Bảo, trấn Địch Gia, huyện Vu Hồng, thành phố Thẩm Dương.
1 2 3  Mười đại mưu lược gia Trung Quốc, sđd.
↑  Nay là gồm các tỉnh Liêu Ninh, Cát Lâm và Hắc Long Giang.
1 2 3  Hồ Ngật, sđd, trang 838
1 2  Đông A Sáng, sđd, trang 262
↑  Tống Nhất Phu và Hà Sơn, sđd.
↑  Đông A Sáng, sđd.
1 2  Lâm Kiên, sđd.
↑  Tức quan Ngự sử, có trách nhiệm can gián.
↑  Ken Ing, tr. 59-61
Quân Kim công đánh Ninh Viễn lần thứ nhất
Retipenna burmana

| Retipenna burmana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Chrysopidae
Phân họ (subfamilia): Chrysopinae
Tông (tribus): Ankylopterygini
Chi (genus): Retipenna
Loài (species): R. burmana
Danh pháp hai phần
Retipenna burmana Brooks, 1986 
Retipenna burmana là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Brooks miêu tả năm 1986.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
CZ 82

| Vz 82, CZ 83 |
| --- | --- |
Súng ngắn quân sự CZ-82 của Cộng hòa Séc dùng đạn 9x18mm Makarov
Loại: Súng ngắn bán tự động
Nơi chế tạo:  Tiệp Khắc   Cộng hòa Séc  Slovakia  Việt Nam
Lược sử hoạt động
Phục vụ: 1983-1993 (Czechoslovakia, từ năm 1993 sản xuất tại Cộng hòa Séc và Slovakia)
Lược sử chế tạo
Người thiết kế: Augustin Nečas
Năm thiết kế: 1982
Các biến thể: CZ-83 (Phiên bản dân sự và xuất khẩu)
Thông số
Khối lượng: 800 g (28 oz) trống  920 g (32 oz) đã nạp đạn
Chiều dài: 172 mm (6,8 in)
Độ dài nòng: 97 mm (3,8 in)
Chiều rộng: 36 mm (1,4 in)
Chiều cao: 127 mm (5,0 in)

Đạn: 9x18mm Makarov (82 & 83), .380 ACP, .32 ACP
Cơ cấu hoạt động: Nạp đạn bằng phản lực bắn, Bắn từng phát
Sơ tốc đầu nòng: 305 m/s (1.001 ft/s)
Tầm bắn hiệu quả: 50 m
Chế độ nạp: Hộp đạn 12 viên
CZ 82 (viết tắt của Česká zbrojovka Vz. 82) hay còn gọi là vz.82 hay Makarov Tiệp là một loại súng ngắn của Tiệp Khắc (sau này là Cộng hòa Séc và Slovakia). Loại súng này được sản xuất từ năm 1982, nên được gọi là CZ 82. Phiên bản xuất khẩu CZ-83 được sản xuất từ năm 1983.
CZ 82 là loại súng ngắn dùng đạn 9x18mm Makarov của Liên Xô cũ. Nó là 1 biến thể cải tiến của súng ngắn bán tự động PM Makarov (ở Việt Nam gọi là K-59). CZ 82 được sản xuất nhằm thay thế cho mẫu súng ngắn CZ 52 sản xuất từ năm 1952, sử dụng loại đạn 7,62x25 mm Tokarev cũng của Liên Xô cũ. Phiên bản CZ 52 là biến thể của súng ngắn TT-33 (K54).
Sau khi khối Xã hội chủ nghĩa và Liên Xô ở Đông Âu sụp đổ, từ năm 1999, Cộng hòa Séc tham gia NATO nên họ sửa chữa và sản xuất phiên bản CZ 82 dùng đạn .380 ACP nhằm phù hợp với tiêu chuẩn của khối, còn phiên bản CZ 83 dùng đạn .32 ACP. Sau này, CZ 83 cũng trở thành phiên bản dân sự.
Năm 1993, khi Slovakia độc lập, tách rời khỏi Cộng hòa Séc trong hòa bình, thì CZ 82 và CZ 83 được sản xuất ở cả Cộng hòa Séc và Slovakia.
CZ 83 sử dụng đạn 9x18mm Makarov được xuất khẩu sang Việt Nam vào cuối thập niên 1980 và trang bị cho lực lượng Công an nhân dân Việt Nam từ năm 2008 đến nay.
Hình ảnh

CZ 83 dùng đạn 7.65mm Browning (.32 ACP)
Các bộ phận của CZ 82
CZ 83 dùng đạn 9x18mm Makarov
Các quốc gia sử dụng

Tiệp Khắc
Cộng hòa Séc
Slovakia
Việt Nam Trang bị cho Lực lượng Đặc nhiệm hải quân, Quân đội nhân dân Việt Nam
Ctenoplusia micans

| Ctenoplusia micans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Ctenoplusia
Loài (species): C. micans
Danh pháp hai phần
Ctenoplusia micans Dufay, 1968 
Ctenoplusia micans là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.