Kinh Thi
Chú giải và thư mục > Chú thích

1 2 3  Cách đọc *k-lˤeng của chữ "Kinh" 經 chỉ xuất hiện từ thời nhà Hán, khi giai đoạn chính của tiếng Hán cổ đã khép lại.
↑  Nguyên văn: Thiên tử ngũ niên nhất tuần thú. Tuế nhị nguyệt, đông tuần thú chí vu Đại Tông, sài nhi vọng tự sơn xuyên. Cận chư hầu, vấn bách niên giả tựu kiến chi. Mệnh Thái sư trần thi dĩ quan dân phong. Mệnh Thị nạp cổ dĩ quan dân chi sở hiếu ố, chí dâm hiếu tịch. Mệnh Điển lễ, khảo thời nguyệt định nhật, đồng luật lễ nhạc chế độ y phục, chỉnh chi
↑  Nguyên văn: Nam niên lục thập, nữ niên ngũ thập vô tử giả, quan ý tự chi, sử chi dân gian cầu thi
↑  Theo chú giải của sách xưa thì không có tròng mắt gọi là cổ, có tròng mắt nhưng không nhìn thấy gọi là mông, có mắt mà không có con ngươi gọi là tẩu
↑  Như bài Bĩ kỳ chi tử, Vương sự mị giám,...
↑  Như đoạn đầu bài Hành lộ và đoạn bảy bài Bạch hoa
↑  Nguyên văn: Cố giả Thi tam thiên dư thiên, chí Khổng Tử khử kỳ trùng, thủ khả thi vu lễ nghĩa tam bách ngũ thiên, giai huyền ca chi, dĩ cầu hợp Thiều, Vũ, Nha, Tụng chi âm
↑  Nguyên văn: Tử viết: Ngô tự Vệ phản Lỗ, nhiên hậu Nhạc chính, Nhã Tụng các đắc kỳ sở
↑  Nguyên văn: Khổng Tử tối tiên san lục, ký thủ Chu, thượng kiêm Thương tụng, phàm tam bách thập nhất thiên
↑  Nguyên văn: Khổng Tử san thi, thục ngôn chi ? Khổng Tử vị thường tự ngôn chi dã, Sử ký ngôn chi nhĩ Khổng Tử viết "Trịnh thanh dâm", thị Trịnh dâm thi dã. Khổng Tử viết "Tụng Thi tam bách", thị chi hữu tam bách, Khổng Tử vị thường san dã. Học giả bất tín Khổng Tử sở tự ngôn, nhi tín tha nhân chi ngôn, thậm hỷ kỳ khả quái dã!
↑  Nguyên văn: Khâu trị Thi, Thư, Lễ, Nhạc, Dịch, Xuân Thu lục kinh
1 2  Nguyên văn: Gia Phủ tác tụng
↑  Nguyên văn: Tự nhân Mạnh Tử tác thử thi
↑  Nguyên văn: Sênh, yến lễ sở dụng chi nhạc dã
↑  Nguyên văn: Hữu thanh vô từ
↑  Chu Nam tức là vùng đô ấp của nhà Chu. Thiệu Nam là đất phong của Triệu công Thích. Chu Vũ Vương phạt Trụ, chia đô thành Triều Ca của Trụ làm ba, từ Triều Ca lên phía bắc là nước Bội, xuống phía nam là nước Dung, ra phía đông là nước Vệ, phong cho chư hầu. Bội và Dung không biết phong cho ai, còn Vệ là đất phong của Khang Thúc, em trai Vũ Vương. Vương là chỉ đất Đông Đô Lạc Ấp của Đông Chu, sau khi dời đô về đấy thì nhà Chu suy yếu, hèn kém không khác gì chư hầu, nên xếp vào phần thơ phong, nhưng vẫn còn giữ vương hiệu. Trịnh là đất phong của Cơ Hữu, con trai Chu Tuyên Vương. Tề vốn là đất phong của họ Sảng Cưu đời thượng cổ, sau được Vũ Vương phong cho Khương Thái Công Lã Vọng. Ngụy là kinh đô xưa của Thuấn, sau nhà Chu đem phong cho tôn thất, rồi bị Tấn diệt, sau lại tách ra làm nước độc lập trong thời Chiến Quốc. Đường là kinh đô của Nghiêu, Chu Thành Vương lấy đất ấy phong cho em là Thúc Ngu, sau đổi làm Tấn. Tần là nước Tần, con cháu của Bá Ích, người có công giúp Hạ Vũ trị thủy. Trần là đất phong của con cháu vua Thuấn. Cối là đất phong của ông Chúc Dung họ Cao Tân đời thượng cổ, sau bị Trịnh diệt. Tào là đất phong của Chấn Đạc, em trai Chu Vũ Vương. Còn Mân là nước của tổ tiên nhà Chu là Hậu Tắc và Công Lưu gây dựng, khi Chu Thành Vương còn bé, Chu Công làm thơ lấy tên nước cũ là để chỉ phong hóa của tổ tiên mình mà dạy Thành Vương.
↑  Nguyên văn: Vị chi Phong giả, dĩ kỳ bị thượng chi hóa dĩ hữu ngôn, nhi kỳ ngôn hựu túc dĩ cảm nhân. Như vật nhân phong chi động dĩ hữu thanh. Nhi kỳ thanh hựu túc dĩ động vật dã. Thị dĩ chư hầu thái chi dĩ cống ư Thiên tử. Thiên tử thụ chi nhi liệt ư Nhạc quan, ư dĩ khảo kỳ tục thượng chi mỹ ác, nhi tri kỳ chính trị đắc thất yên. Cựu thuyết Nhị Nam vi Chính phong, sở dĩ dụng chi khuê môn hương đảng bang quốc nhi hóa thiên hạ dã. Thập tam quốc vi Biến phong, tắc diệc lĩnh tại Nhạc quan dĩ thời tồn bị. Bị hợp chi phàm thập ngũ quốc vân
↑  Nguyên văn: Dĩ nhất quốc chi sự, hệ nhất nhân chi bản
↑  Nguyên văn: Phong giả xuất ư thổ phong, đại khái tiểu phu, tiện lệ, phụ nhân, nữ tử chi ngôn, kì ý tuy viễn, nhi kì ngôn thiển cận trùng phục
↑  Nguyên văn: ngôn vương chính chi sở do phế hưng
↑  Nguyên văn: Nhã giả xuất ư triều đình sĩ đại phu, kì ngôn thuần hậu điển tắc, kì thể ức dương đốn tỏa, phi phục tiểu phu, tiện lệ, phụ nhân, nữ tử sở năng ngôn dã
↑  Nguyên văn: Tông miếu chi nhạc ca
↑  Nguyên văn: Dĩ kì thành công cáo vu thần minh
↑  Nguyên văn: Tụng giả sơ vô phúng tụng, duy dĩ phô trương huân đức nhi dĩ, kì từ nghiêm, kì thanh hữu tiết, bất cảm tỏa ngữ nghệ ngôn, dĩ thị hữu sở tôn
↑  Nguyên văn: Kim dã nhật xúc quốc bách lý
↑  Nguyên văn: Dân mỵ hữu lê, cụ họa dĩ tận
↑  Nguyên văn: Vô tín sàm ngôn
↑  Nguyên văn: Nhất nhật bất kiến, như tam toái hề
↑  Nguyên văn: Chi tử thỉ mỵ tha
↑  Nguyên văn: Mẫu dã thiên chỉ, bất lượng nhân chỉ. Nam Trân dịch
↑  Nguyên văn: Xuân Thu phi nghĩa chiến
↑  Nguyên văn: Phong Nhã Tụng giả, Thi thiên chi dị thể; Phủ Tỉ Hứng giả, Thi văn chi dị từ; đại tiểu bất đồng, nhi tịnh vi Lục nghĩa giả. Phú Tỉ Hứng thị Thi chi sở dụng, Phong Nhã Tụng thi Thi chi thành hình; dụng bỉ tam sự, thành thử tam sự, cố đắc tịnh xưng vi Nghĩa
↑  Nguyên văn: Phú giả, phu trần kỳ sự nhi trực ngôn chi dĩ. Tỉ giả, dĩ bỉ vật tỉ thứ vật dã. Hứng giả, tiên ngôn tha vật dĩ dẫn khởi sở vịnh chi từ dã
↑  Nguyên văn: Bất học Thi, vô dĩ ngôn