stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Châu Loan

| Châu Loan |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Bùi Thị Loan
Ngày sinh: 16 tháng 3, 1926
Nơi sinh: Vĩnh Linh, Quảng Trị, Trung Kỳ, Liên bang Đông Dương
 
Mất: 
Ngày mất: 24 tháng 12, 1972(1972-12-24) (46 tuổi)
Nơi mất: Hà Nội, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Nguyên nhân: Ung thư
 
Giới tính: nữ
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Ngâm sĩ ca sĩ
Gia đình: 
Chồng: Nguyễn Văn Tư
Con cái: Nguyễn Quốc Trường
 
Lĩnh vực: Thơ hò Huế
Danh hiệu: Nghệ sĩ Nhân dân (1984)

Sự nghiệp âm nhạc
Tác phẩm: Ba mươi năm đời ta có Đảng, Bài ca xuân 1961, Mẹ Suốt,...
 
 
x • t • 
Châu Loan (1926 - 24 tháng 12 năm 1972) là một ngâm sĩ và hò ca Huế. Bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào đợt 1 (1984).
Bà tên thật Bùi Thị Loan, sinh năm 1926 tại làng Tùng Luật, xã Vĩnh Giang, Vĩnh Linh, Quảng Trị. Thân sinh của bà là cụ Bùi Mè, học trò cụ Nguyễn Như Bá (cụ Như Bá là người truyền bá nghề hát bội và hò Huế cho làng, là ông của nghệ sĩ nhân dân Lệ Thi và nghệ sĩ ưu tú Ái Chủng). Từ năm 7 tuổi, bà đã được thân phụ dạy đàn hát và theo ông vào Huế sống. Ngoài học đàn, bà còn học hát ca Huế, dân ca Bình Trị Thiên và miền Trung. Lớn lên bà có chất giọng đẹp "hoàn hảo": êm dịu, hơi dài, vang vọng và uyển chuyển.
Châu Loan đi hát từ năm 15 tuổi. Năm 1947, bà theo cha ra Hà Nội, cộng tác với Đài phát thanh Pháp Á. Năm 1954, hòa bình lập lại, bà làm việc tại Tổ ca nhạc miền Trung, Ban âm nhạc của Đài Tiếng nói Việt Nam. Năm 1957, bà được cử đi dự Đại hội thanh niên thế giới lần thứ nhất tại Warszawa, Ba Lan. Bà đã giới thiệu ở liên hoan những điệu dân ca miền Trung như điệu Hò mái nhì, hò mái đẩy...
Trong những năm chiến tranh, bà được đoàn ca nhạc của Đài đi biểu diễn nhiều nơi từ Việt Bắc, Tây Bắc, hải đảo cho đến vĩ tuyến 17. Bà đã đưa chất liệu âm nhạc Huế vào thơ, xử lý sáng tạo âm thanh ca Huế và chất liệu Huế trong thơ. Những bản thu của bà được phát sóng rộng trên sóng của Đài, đặc biệt là qua những bài thơ của Tố Hữu như Ba mươi năm đời ta có Đảng, Bài ca xuân 1961, Mẹ Suốt... Nhiều nghệ sĩ ngâm thơ đã học tập phong cách ngâm này của bà.
Bà mất vì bệnh ung thư vào chiều Giáng Sinh năm 1972, khi chỉ mới 46 tuổi. Châu Loan là mẹ của nhạc sĩ Quốc Trường.
Chú thích

↑  Nhiều tác giả (1997). Nhạc sĩ Việt Nam hiện đại. Hội Nhạc sĩ Việt Nam. tr. 307.
↑  Dương Thục Anh (ngày 7 tháng 4 năm 2009). “Nghệ sĩ Nhân dân Châu Loan trong trái tim người con trai”. An ninh Thế giới cuối tháng. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2009.
Nguyễn Thiện Đạo

| Nguyễn Thiện Đạo |
| --- | --- |
Tên khai sinh: Nguyễn Thiện Đạo
Sinh: (1940-07-03)3 tháng 7 năm 1940 Cát Động, Kim Bài, Thanh Oai, Hà Nội
Mất: 20 tháng 11, 2015(2015-11-20) (75 tuổi) Paris
Thể loại: Nhạc đương đại, nhạc cổ điển
Nghề nghiệp: Nhạc sĩ, nhà soạn nhạc

Nguyễn Thiện Đạo (1940-2015) là một nhà soạn nhạc người Pháp gốc Việt thuộc dòng Nhạc đương đại (musique classique contemporaine), ông đồng thời cũng là một nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam. Ông được ghi danh vào từ điển Le Petit Larousse (1982), Le Petit Robert (1995) là 2 cuốn từ điển danh nhân lớn nhất của Pháp, được vinh danh là "Nhạc sĩ tài năng, tác giả của dòng nhạc hợp lưu Đông - Tây vô cùng độc đáo". Năm 1983, ông đoạt Giải thưởng "André Caplet" của Hàn lâm viên Mỹ thuật Pháp cho toàn bộ tác phẩm của mình, được Chính phủ Pháp tặng Huân chương Chevalier des Arts et des Lettres năm 1984. Năm 1995, ông được trao giải thưởng Gian Carlo Menoti.
Tiểu sử

Nguyễn Thiện Đạo sinh năm 1940 tại Hà Nội và sang Paris, Pháp năm 1953 để theo học về soạn nhạc tại Nhạc viện Paris với giáo sư danh tiếng là Olivier Messiaen.
Ông qua đời tại Paris, Pháp vào ngày 20 tháng 11 năm 2015.
Tác phẩm và giải thưởng

Tuyến Lửa, Festival de Royan 1969.
Koskom, Radio France 1971
Bà Mẹ Vietnam, Festival de La Rochelle, 1972
Mỵ Châu Trọng Thủy Nhà hát lớn Paris, Salle Favart, 1979.
Concerto pour piano et orchestre, Rencontres de Metz, 1984
Symphonie pour pouvoir Théâtre des Champs Elysées, 1989
Concerto 1789 Palais des Congrès, Lille.
Les enfants d'Izieu opéra-oratorio, Festival d'Avignon, 1994
Hoa Tâu Nhà hát lớn Hà Nội 1995
Khai Nhac Nhà hát lớn Hà Nội 1997
Giao-Hoa Sinfonia, Salle Olivier Messiaen, Radio France 1998
Sóng hồn opera, Nhà hát lớn Hà Nội 2000
Arco Vivo 2000
Kosmofonia 2001
Sóng nhất nguyên 2002
Sóng nhạc Trương Chi Nhà hát lớn Hà Nội 2003
Quatre Lyriques de ciel et de terre, opéra de chambre Paris 2004
Suoi Lung May, 2006.
Khoi Thap, Nhà hát lớn Hà Nội 2007
So Day, Nhà hát lớn Hà Nội 2007
Duo Vivo, hommage à Olivier Messiaen, Théâtre des Bouffes du Nord 2008,
Opera ballet Truyện Kiều Định mệnh bất chợt Nhà hát lớn Hà Nội 2012
Chú thích

↑  Opera: Volume 30 1979 "After such an evening few can have looked forward to the offering by the Ars Nova Ensemble on December 7, which consisted of two ballets and the premiere of the first known Vietnamese opera. My-Chau Trong-Thuy by Nguyen Thien Dao."
↑  L'Express: Issues 1421-1433 1978 "Ars Nova chez Favart Après le remarquable spectacle de théâtre musical monté par l'Ensemble Intercontemporain et... Avec un opéra vietnamien de Nguyen Thien Dao, My-Chau-Trong-Thuy, mis en scène par le compositeur (chant.. "
↑  Festival international d'art contemporain de Royan 1964-1977 Henri Besançon - 2007 "Par contre, le concert de l'ensemble Ars Nova de l'O.R.T.F., sous la direction de Marius Constant, fut très apprécié malgré des déchaînements incontrôlés. Nguyen Thien-Dao, compositeur vietnamien né à Hanoï, élève d'Olivier Messiaen,..."
↑  "Thanh xướng kịch KIỀU của Nguyễn Thiện Đạo"
↑  Nguyễn Thiên Đạo: Opera ballet Truyện Kiều chờ được..."mổ xẻ"
| x t Giải thưởng Liên hoan phim Việt Nam cho âm nhạc xuất sắc |
| --- | --- |
Phim điện ảnh Phim truyện nhựa:  Chu Minh (1980)  Phú Quang – Phạm Minh Tuấn (1985)  Đỗ Hồng Quân (1988 và 1990 và 1999 và 2004)  Nguyễn Xinh (1988)  Trọng Đài (1990)  Phó Đức Phương (1995)  Đặng Hữu Phúc (2001)  Nguyễn Thiện Đạo (2007)  Christopher Wong (2007 và 2021)  Đức Trí (2009)  Võ Thiện Thanh – Huy Tuấn (2011)  Bảo Chấn (2013)  Lê Cát Trọng Lý (2015)  Jerome Leroy (2017)  Trần Mạnh Hùng (2019)  Tôn Thất An (2023) 
Phim video:  Phú Thăng (1993)  Hoàng Lương (1993)  Đặng Hữu Phúc (2001)  Bảo Phúc (2001 và 2004 và 2007)  Hoàng Lương (2009) 
Phim tài liệu:  Đàm Linh (1977 và 1980)  Đặng Hữu Phúc – Hoàng Bội – Hoàng Vân (1985)  Trần Ngà (1990) 
Phim hoạt hình:  Y Vân – Nguyễn Thị Nhung (1985)  Nguyễn Cường (1988)  Đỗ Hồng Quân (2001)  Hoàng Lương (2004 và 2009)  Văn Thắng (2007)  Đặng Hữu Phúc (2011)  Ngọc Châu (2013)  Lương Ngọc Châu (2015 và 2019 và 2023)  Nguyễn Chí Phong (2017)  Đặng Duy Chiến (2021) 
Bài chi tiết: Giải Bông Sen cho âm nhạc xuất sắc
Miloslav Vlk

| Hồng y   Miloslav Vlk   |
| --- | --- |
Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Praha (1991   – 2010)   

Giáo hội: Công giáo Rôma
Truyền chức
Thụ phong: Ngày 23 tháng 6 năm 1968
Tấn phong: Ngày 31 tháng 3 năm 1990
Thăng Hồng y: Ngày 26 tháng 11 năm 1994
Thông tin cá nhân
Sinh: Ngày 17 tháng 5 năm 1932 
Mất: Ngày 18 tháng 3 năm 2017 
| Cách xưng hô với Miloslav Vlk |
| --- | --- |

Danh hiệu: Đức Hồng Y
Trang trọng: Đức Hồng Y
Sau khi qua đời: Đức Cố Hồng Y
Thân mật: Cha
Khẩu hiệu: "UT OMNES UNUM SINT / ABY VŠICHNI BYLI JEDNO"
Tòa: Tổng giáo phận Praha
Miloslav Vlk (1932–2017) là một Hồng y người Séc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông từng đảm nhận vai trò Hồng y Đẳng Linh mục Nhà thờ S. Croce in Gerusalemme, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Praha trong suốt 19 năm, từ năm 1991 đến năm 2010.
Vốn là một giáo sĩ trong vai trò lãnh đạo giáo hội địa phương, ông từng đảm trách vai trò giám mục chính tòa Giáo phận České Budějovice (1990–1991) trước khi tiến đến trở thành Tổng giám mục đô thành Praha. Ngoài lãnh đạo các giáo phận được bổ nhiệm, ông còn đảm nhận nhiều vị trí quan trong tại Hội đồng giám mục quốc gia cũng như khu vực như: Chủ tịch Hội đồng Giám mục Séc (1993–2000), Chủ tịch Liên Hội đồng Giám mục Châu Âu (1993–2001). Ông được vinh thăng Hồng y ngày 26 tháng 11 năm 1994, bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II.
Tiểu sử

Hồng y Miloslav Vlk sinh ngày 17 tháng 10 năm 1932 tại Lišnice – Sepekov, Séc. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định của Giáo luật, ngày 23 tháng 6 năm 1968, Phó tế Vlk, 26 tuổi, tiến đến việc được truyền chức linh mục. Cử hành nghi thức truyền chức cho tân linh mục là giám mục Joseph Hlouch, giám mục chính tòa Giáo phận České Budĕjovice. Tân linh mục đồng thời cũng là thành viên linh mục đoàn Giáo phận České Budĕjovice.
Sau 22 năm thi hành các công việc mục vụ với thẩm quyền và cương vị của một linh mục, ngày 14 tháng 2 năm 1990, Tòa Thánh loan tin Giáo hoàng đã quyết định tuyển chọn linh mục Miloslav Vlk, 58 tuổi, gia nhập Giám mục đoàn Công giáo Hoàn vũ, với vị trí được bổ nhiệm là giám mục chính tòa Giáo phận České Budĕjovice. Lễ tấn phong cho vị giám mục tân cử được tổ chức sau đó vào ngày 31 tháng 3 cùng năm tại Nhà thờ Thánh Nicôla, Ceske Budejovice, Giáo phận České Budĕjovice, với phần nghi thức chính yếu được cử hành cách trọng thể bởi 5 giáo sĩ cấp cao, gồm chủ phong là giám mục Antonín Liška, C.SS.R., giám mục phụ tá Tổng giáo phận Praha; bốn vị giáo sĩ còn lại, với vai trò phụ phong, gồm có giám mục Franz Xaver Eder, giám mục chính tòa Giáo phận Passau, giám mục Franz Žak, nguyên giám mục Quân đội Áo, giám mục Maximilian Aichern, O.S.B., giám mục chính tòa Giáo phận Linz và Tổng giám mục Ján Sokol, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Trnava. Tân giám mục chọn cho mình khẩu hiệu: UT OMNES UNUM SINT / ABY VŠICHNI BYLI JEDNO.
Chỉ sau khoảng thời gian 1 năm được chọn làm giám mục, Giám mục Vlk được Tòa Thánh thăng Tổng giám mục, qua việc bổ nhiệm giám mục này làm Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận Praha. Thông báo về việc bổ nhiệm này được công bố cách rộng rãi vào ngày 27 tháng 73 năm 1991. Tân Tổng giám mục đã đến cử hành các nghi thức nhận giáo phận Gniezno sau đó vào ngày 1 tháng 6 cùng năm.
Bằng việc tổ chức công nghị Hồng y năm 1994 được cử hành chính thức vào ngày 26 tháng 11, Giáo hoàng Gioan Phaolô II đưa ra quyết định vinh thăng Tổng giám mục Miloslav Vlk tước vị danh dự của Giáo hội Công giáo, Hồng y. Tân Hồng y thuộc Đẳng Hồng y Linh mục và Nhà thờ Hiệu tòa được chỉ định là Nhà thờ S. Croce in Gerusalemme.
Ngoài lãnh đạo giáo phận được bổ nhiệm, ông còn đảm nhận nhiều vị trí quan trong tại Hội đồng giám mục quốc gia cũng như khu vực như chức Chủ tịch Hội đồng Giám mục Séc từ năm 1993 đến ngày 25 tháng 1 năm 2000. Cũng trong thời gian này, ông còn kiêm nhiệm vai trò Chủ tịch Liên Hội đồng Giám mục Châu Âu, từ ngày 16 tháng 4 năm 1993 đến ngày 31 tháng 5 năm 2001.
Ngày 13 tháng 2 năm 2010, Tòa Thánh chấp thuận đơn hồi hưu của ông, vì lý do tuổi tác, theo Giáo luật. Ông qua đời ngày 18 tháng 1 năm 2017, thọ 85 tuổi.
Nguyễn Trọng Trì

| Nguyễn Trọng Trì |
| --- | --- |

Tên hiệu: Tả Am
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 1854
Nơi sinh: Bình Định
 
Mất: 
Ngày mất: 12 tháng 2, 1922
Nơi mất: Bình Định
 
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Thân phụ: Nguyễn Khuê
Anh chị em: Nguyễn Bá Huân
 
Nghề nghiệp: nhà thơ, giáo viên
Quốc tịch: Đại Nam
Thời kỳ: Pháp thuộc
x • t • 
Nguyễn Trọng Trì (1854-1922), hiệu Tả Am; là nhà thơ và là một nghĩa quân trong phong trào Cần Vương ở Bình Định, Việt Nam.
Thân thế

Gần cuối thế kỷ 19 ở Bình Định, có tú tài Nguyễn Khuê là một ông thầy đồ có đức độ và tiết tháo. Ông có bốn người con trai là Nguyễn Bá Huân, Nguyễn Trọng Trì, Nguyễn Thúc Mân , Nguyễn Quý Luân , trong đó có ông Huân và ông Trì là người nổi bật hơn cả.
Nguyễn Trọng Trì, quê ở làng Vân Sơn, xã Nhơn Hậu, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định.
Tại trường thi Bình Định khoa Bính Tý, Tự Đức thứ 29 (1876), ông trúng cử nhân thứ 8. Nhưng trước cảnh nước nhà loạn lạc, nền nho học suy vi, ông không đi thi nữa.
Năm Mậu Dần (1878), triều đình Huế chọn những cử nhân đỗ cao bổ làm quan, trong đó có Nguyễn Trọng Trì. Thấy ông không muốn đi, bạn bè xúm lại khuyên, bất đắc dĩ ông phải đi nhậm chức Tư vụ tại triều.
Năm Quý Mùi (1883), vua Tự Đức mất, Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết chuyên quyền phế lập (bốn tháng ba vua). Triều đình Huế ký Hoà Quý Mùi nhận quyền bảo hộ của Pháp trên toàn lãnh thổ...Làm quan giữa lúc vận nước ngửa nghiêng, giận mình tài hèn sức mọn không gíúp được gì cho cuộc cải biến, ông trốn về làng.
Cuối tháng 5 năm 1885, sau khi trận tập kích không thành, kinh thành Huế thất thủ, vua Hàm Nghi theo Tôn Thất Thuyết chạy ra phía Quảng Trị xuống dụ Cần Vương. Tổng đốc Đào Doãn Địch vốn người Bình Định đang làm quan tại Huế, mang chiếu về quê tụ nghĩa. Sau trận Cần Úc, Đào Doãn Địch lâm bệnh mất, binh quyền được trao cho Mai Xuân Thưởng.
Đến lúc ấy, cả ba anh em Nguyễn Bá Huân, Nguyễn Trọng Trì, Nguyễn Quý Luân cùng đến Bình Khê ứng nghĩa. Ba anh em ông và Nguyễn Duy Cung được Mai chủ tướng đặc biệt kính trọng, thường giữ ở bên, để cùng nhau bàn định kế sách và dự các trận đánh lớn ở Cẩm Văn, Thủ Thiện, Phú Phong...
Tháng 5 năm 1887, lực lượng Cần vương ở Bình Định bị liên quân Pháp-Trần Bá Lộc đánh tan rã hết. Mai Xuân Thưởng bị bắt rồi bị chém vào tháng sau. Nguyễn Trọng Trì và Nguyễn Phong Mậu chạy đến ẩn náu ở núi Thuận Ninh. Sau, Nguyễn Phong Mậu không chịu nổi gian khổ đã ra hàng. Sợ bị lộ, Nguyễn Trọng Trì phải đi trốn ở nơi khác.
Năm 1895, lãnh tụ Phan Đình Phùng qua đời, vua Thành Thái cho bãi lệnh truy tầm dư đảng Cần Vương. Lúc bấy giờ, Nguyễn Trọng Trì mới dám trở về làng.
Nguyễn Trọng Trì sum họp với gia đình chưa bao lâu thì em mất (Nguyễn Thúc Mân), cha mất. Nhà cửa sa sút, ông để cho anh cả là Nguyễn Bá Huân trông coi từ đường, còn mình thì dẫn vợ con về quê mẹ ở Bình Đức mở trường dạy học.
Năm Đinh Dậu (1897), khí thế của cuộc tụ nghĩa ở Phú Yên do Trần Cao Vân và Võ Trứ lãnh đạo lan tới Bình Định. Nguyễn Trọng Trì phấn chấn vui mừng. Nhiều học trò nghe lời khuyên của ông đã trốn vào Phú Yên ứng nghĩa. Biết được, nhà cầm quyền liền cho bắt ông nhốt vào nhà lao ở Bình Định để phòng ngừa.
Bị nhốt gần một năm, thì ông được tha. Sau khi ra tù, ông uống rượu nhiều, và thường đến xem hát bội.
Ông mất ngày 16 tháng 1 năm Nhâm Tuất (tức 12 tháng 2 năm 1922) thọ 68 tuổi. An táng ông tại thôn Tân Đức, nay thuộc xã Nhơn Mỹ, huyện An Nhơn. Bị triều Đồng Khánh tước mất học vị cử nhân vì tham gia kháng Pháp, nên trên mộ chí của ông chỉ thấy ghi hai chữ tú tài.
Tác phẩm

Hiện chỉ mới tìm được 4 tác phẩm bằng chữ Hán của ông, đó là:
Tả Am thi tập
Tây Sơn danh tướng chinh Nam
Tây Sơn lương tướng ngoại truyện
Vân Sơn tập bút
Ngoài ra, còn có tuồng hát "Phụng Hoàng Anh" và hai tập giai thoại của phường hát bội do ông và Nguyễn Bá Huân cùng soạn.
Như anh ông là Nguyễn Bá Huân, ngay trong thời buổi triều đình nhà Nguyễn còn thâm thù nhà Tây Sơn đến cùng cực, vậy mà hai ông dám viết và truyền bá đề tài này nhằm cổ vũ, nuôi dưỡng ý chí quật cường của nhân dân, thì rõ ràng là hành động quá dũng cảm. Cũng nhờ vậy mà người đời sau biết được ít nhiều về cuộc đời và sự nghiệp của 15 danh tướng nhà Tây Sơn.
Trích sáng tác

Trích "Phu nhân ca" đoạn viết về nữ tướng Bùi Thị Xuân lúc đánh thành Đâu Mâu (Trấn Ninh).
| --- | --- |
 Xuân hàn lãnh khí như tiễn đao Xuân phong xuy huyết nhiễm chinh bào Hoàng hôn thành đốc bi già động Hữu nhân diện tỷ phù dung kiều Phu cổ trợ chiến Lương Hồng Ngọc Mộc Lan tòng Quân Hoàng Hà khúc Thùy ngôn cân quắc bất như nhân Dĩ cổ phương kim tam đỉnh túc. Tạm dịch: Khí xuân lạnh như khí lạnh nơi lưỡi dao bén thoát ra, Gió xuân thổi máu bay thấm đầm tấm chinh bào Nơi góc thành tiếng tù và lay động bóng hoàng hôn Có người dung nhan kiều diễm như đóa hoa phù dung. Thật chẳng khác Lương Hồng Ngọc đánh trống trợ chiến cho ba quân, Và nàng Mộc Lan xông trận nơi sông Hoàng Hà Ai bảo khăn yếm không bằng người? Từ xưa đến nay vững vàng thế ba chân vạc.:  Cổ kim bất phạp chân anh hùng Năng ngự ngoại hồi vi thượng công Tráng tai Thị Xuân kì nữ tử, Thống suất tì hưu biến tây đông. Tổ tông cương thổ bất dung vong, Nam nhi tử tất tại sa trường Nam nhi bất hướng sa trường tử, Cao ca nhất khúc khán Thị Xuân. Tạm dịch: Xưa nay chẳng thiếu các bậc thật sự anh hùng Có thể ngăn giặc ngoài làm nên công lao Mạnh thay Bùi Thị Xuân, người con gái lạ lùng Cầm quân vùng vẫy khắp tây đông. Đất đai tổ tông không thể để mất Nam nhi hẳn nhiên phải chết ở chốn sa trường Nếu nam nhi mà không dám hướng về sa trường để chết, Hãy hát lớn một khúc ca mà xem gương Bùi Thị Xuân.
Chú thích

↑  Ghi theo Nguyễn Q. Thắng - Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam (tr. 670). Tuy theo, theo Quốc Thành trong Trầm tích Tây Sơn Thượng (tr. 376), thì ông sinh năm 1851.
↑  Nguyễn Thúc Mân (1858-1896), 10 tuổi biết làm thơ, 12 tuổi rành thi pháp. Bị Pháp bắt cùng với cha. Mất lúc 37 tuổi.
↑  Nguyễn Quý Luân (1859-1911), năm 12 tuổi đã có thơ hay. Tham gia Cần Vương rồi lên Phú Phong dạy học, chết lúc 52 tuổi.
Tài liệu tham khảo và liên kết ngoài

Nguyễn Q. Thắng- Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản KHXH, 1992
Trần Thị Huyền Trang, Nguyễn Trọng Trì, báo Bình Định, ra ngày 8 tháng 3 năm 2004
Đinh Văn Liên, Bình Định: Đất võ trời văn. Nhà xuất bản. Trẻ, 2008.
Quốc Thành, Trầm tích Tây Sơn Thượng. Nhà xuất bản VH-TT, 2012.
Từ đường họ Nguyễn ở Vân Sơn
Ông nghè ở Vân Sơn [liên kết hỏng]
Lê Tất Điều

Lê Tất Điều (sinh 2 tháng 8 năm 1942 tại Hà Đông), bút hiệu Cao Tần, Kiều Phong, là một nhà thơ Việt Nam.
Lê Tất Điều di cư vào Nam năm 1954. Ông là cựu sĩ quan quân lực Việt Nam Cộng hòa.
Năm 1975, ông đến Hoa Kỳ tỵ nạn và cư ngụ tại San Diego, California.
Tác phẩm đã xuất bản

Khởi Hành (1961)
Kẻ Tình Nguyện, Quay Trong Gió Lốc (1965)
Đêm Dài Một Đời (1966)
Phá Núi (1968)
Những Giọt Mực, Người Đá (1968)
Anh Em (1970)
Thơ Cao Tần (1978)
Tập thơ Cao Tần được xem là tập thơ ăn ý nhất, vì giá trị nghệ thuật đã đành, và còn vì nội dung diễn tả đúng tâm trạng của người Việt di tản.
Thơ Cao Tần

| --- | --- |
 Mai mốt anh về (trích) Mai mốt anh về có thằng túm hỏi Mầy qua bên Mỹ học được củ gì Muốn biết tài nhau đưa ông cây chổi Nói mầy hay ông thượng đẳng cu li. Ông rửa bát chì hơn bà nội trợ Ông quét nhà sạch hơn em bé ngoan Ngày ngày phóng xe như thằng phải gió, Đêm về nằm vùi nước mắt chứa chan. Nghệ thuật nói bỗng hóa trò lao động Thằng nào nói nhiều thằng ấy tay to Tiếng mẹ thường chỉ dùng chửi đổng Hay những đêm sầu tí toáy làm thơ...  :  Ta Làm Gì Cho Hết Nửa Đời Sau? (trích) dăm thằng khùng họp nhau bàn chuyện lớn gánh sơn hà toan chất thử lên vai chuyện binh lửa anh em chừng cũng ớn dọn tinh thần: cưa nhẹ đỡ ba chai. một tráng sĩ vung ly cười ngạo mạn nửa đời xưa ta trấn thủ lưu đồn nay đất khách kéo đời rất nản ta tính sẽ về vượt suối trèo non... một tráng sĩ vô êm chừng sáu cối thần tự do giờ đứng ở nơi nào ? ta muốn đến leo lên làm đuốc mới tự đốt mình cho lửa sáng xem sao... bình minh tới một chàng bừng tỉnh giấc thấy chiến trường la liệt xác anh em năm tráng sĩ bị mười chai quất gục đời tha hương coi bộ vẫn êm đềm. sàn gác trọ những tâm hồn bão nổi những hào hùng uất hận gối lên nhau kẻ thức tỉnh ngu ngơ nhìn nắng mới: ta làm gì cho hết nửa đời sau?
Chú thích

↑  Nam Chi,Vài nét thơ người Việt nước ngoài, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1990 tr.33
Người Việt tại Phần Lan

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |
Tết trung thu 2013Tết trung thu 2013
Tổng dân số
Trên 12000 (2019)
Khu vực có số dân đáng kể
Helsinki, Turku
Ngôn ngữ
Tiếng Việt, tiếng Phần Lan
Tôn giáo
Phật giáo
Sắc tộc có liên quan
Người Việt 
Người Việt tại Phần Lan là nhóm di dân người Việt cư ngụ tại Phần Lan.
Người Việt sang định cư tại Phần Lan bắt đầu từ năm 1979 với con số khiêm nhường là 100 thuyền nhân Việt Nam đến từ trại tỵ nạn Malaysia. Tiếp theo là những đợt người tỵ nạn từ trại Thái Lan năm 1983, và Hong Kong cuối thập niên 1980. Tổng số người Việt gia tăng thành 2.300 năm 1994 qua các diện tái định cư và đoàn tụ gia định. Mãi đến năm 2004 Phần Lan vẫn còn nhận 75 người Việt tỵ nạn từ Đông Nam Á. Đây là nhóm người Thượng từ Tây Nguyên vượt biên giới sang Cao Miên.
Theo số liệu dân số của chính phủ Phần Lan năm 2007 thì có 4.645 người dùng tiếng Việt là ngôn ngữ chính và 2.010 người mang quốc tịch Việt Nam sinh sống tại Phần Lan.
Cuộc kiểm tra dân số năm 2011 cho biết có 6.060 người nói tiếng Việt, đứng hạng thứ 10 trong các cộng đồng gốc ngoại quốc. Đa số họ sinh sống ở hai thành phố lớn: Helsinki và Turku. Đến năm 2019 sẽ người việt ở đây khoảng 12 nghìn người và vẫn đang có dấu hiệu tăng lên.
Tính đến cuối năm 2016 thì ước tính là có 6.500 người gốc Việt định cư tại Phần Lan. Con số này hậu duệ là người Việt tỵ nạn cộng sản ra đi sau khi Việt Nam Cộng hòa sụp đổ. Ngoài ra có khoảng 5.500 người tạm cư thuộc dạng học sinh du học và dân lao động sang làm việc định kỳ.
Hội đoàn

Năm 2006, Cộng đồng Người Việt tại Phần Lan đã lập ra ”Hội Người Việt tại Phần Lan” tên tiếng Phần Lan là Suomen Vietnamilaisten Yhteisö Oy. Cô Nga Nguyễn (tên hiện tại là Nga Nguyễn-Pakarinen) là hội trưởng đầu tiên từ khi hội mới sơ khai thành lập cho đến nay, năm 2017.
Hội Người Việt tại Phần Lan được chính phủ Phần Lan công nhận từ 26.11.2007. Đến năm 2017 đã có hơn 1000 thành viên và trang diễn đàn của Hội đã có hơn 4800 hội viên và cảm tình viên tham gia sinh hoạt.
Hội Người Việt tại Phần Lan là một hội hoạt động phi chính trị, phi tôn giáo và phi lợi nhuận. Hội luôn kiên định theo tiêu chí hoạt động của hội là: Trung lập, không theo bất kỳ một định hướng chính trị nào, vì quyền lợi của cộng đồng Người Việt tại Phần Lan. Ngoài việc tổ chức các sinh hoạt văn hoá, lễ hội, thể thao, cắm trại, dã ngoại để gìn giữ bản sắc văn hoá dân tộc, hội còn có các hoạt động từ thiện và cứu trợ khẩn cấp, bảo vệ các quyền lợi chính đáng của hội viên và cộng đồng, đề xuất những quyền lợi chính đáng từ các cấp chính quyền cho cộng đồng Việt Nam.
Tham khảo:

1 2  "Vietnamese Immigrant Entrepreneurship in Finland"
↑  “"Quota Refugees"”. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2016.
↑  "A Passage to Finland For Vietnam Refugees"
↑  Statistics Finland (ngày 28 tháng 3 năm 2008). “The largest foreign-language groups 1997 and 2007”. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2008.
↑  Statistics Finland (ngày 24 tháng 4 năm 2008). “Foreigners in Finland”. Truy cập ngày 28 tháng 10 năm 2008.
↑  "Người Việt Phần Lan biểu tình cho nhân quyền Việt Nam"
↑
↑
↑  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2017.
↑
Ibrahim Touré

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Ibrahim Obyala Touré
Ngày sinh:  (1985-09-27)27 tháng 9 năm 1985
Nơi sinh:  Bouaké, Bờ Biển Ngà
Ngày mất:  19 tháng 6 năm 2014(2014-06-19) (28 tuổi)
Nơi mất:  Manchester, Anh
Chiều cao:  1,90m
Vị trí:  Tiền đạo cắm
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2002:  Mimosas
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2002–2003 |  Mimosas |   |   |
| 2003–2006 |  Metalurh Donetsk |  0 |  (0) |
| 2006–2007 |  Nice |  0 |  (0) |
| 2009–2010 |  Al-Ittihad |   |   |
| 2010–2013 |  Makasa |  24 |  (8) |
| 2012 |  → Telephonat (mượn) |  2 |  (0) |
| 2013–2014 |  Al-Safa |  10 |  (6) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến ngày 20 tháng 6 năm 2014
Ibrahim Oyala Touré (27 tháng 9 năm 1985 – 19 tháng 6 năm 2014) là một cầu thủ bóng đá Bờ Biển Ngà. Anh là em trai của cầu thủ Manchester City "Yaya Touré" và cầu thủ Liverpool "Kolo Touré"
Sự nghiệp

Sinh ra tại Bouaké, Touré bắt đầu sự nghiệp cao cấp của mình với Toumodi. Anh đã chuyển đến phía Ucraina Metalurh Donetsk vào năm 2005, chi tiêu một năm cho mượn tại Pháp đội OGC Nice, sau khi thành công, Năm 2008 anh trở về thanh thiếu niên câu lạc bộ Mimosas, chuyển sang Syria câu lạc bộ Al-Ittihad một năm sau đó. Anh đã ký hợp đồng cho Makasa trong năm 2010. Sau đó, anh trở thành cầu thủ Bờ Biển Ngà hiếm hoi xuất thân trong một gia đình danh tiếng sang Liban để chơi cho CLB Al-Safa' SC. Anh có 6 bàn ở Liban.
Qua đời

Sau thời gian ngắn chống chọi với căn bệnh ung thư, tiền đạo người Bờ Biển Ngà đã ra đi ở tuổi 28. Anh ra đi trong lúc 2 người anh đều đang thi đấu World Cup 2014.