stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hội Nữ Hướng đạo Mỹ
Vấn đề gây tranh cãi > Cấm cầu nguyện tại các cuộc họp mặt

Có người nói rằng Hội Nữ Hướng đạo cấm cầu nguyện tại các cuộc họp mặt. Tuy nhiên, chính sách chính thức của Hội Nữ Hướng đạo không cấm và cũng không bắt buộc cầu nguyện.
Tổ chức Nữ Hướng đạo không tán thành hoặc cổ võ bất cứ một triết lý hay niềm tin tôn giáo riêng biệt nào. Phong trào của chúng tôi là thế tục và dựa trên các nguyên lý dân chủ Mỹ, một trong các nguyên lý đó là tự do tôn giáo.
Mặc dù Nữ Hướng đạo có chính sách hỗ trợ đa dạng tôn giáo, không có một chính sách nào của Hội Nữ Hướng đạo Mỹ nghiêm cấm hoặc bắt buộc các thành viên Nữ Hướng đạo đang trong một hàng ngũ đoàn/liên đoàn, trong một nơi cư ngụ hoặc khu cắm trại, hay tại các cuộc họp, hội nghị, và những sự kiện khác đọc hay hát lời tri ân, cầu nguyện, thầm nguyện trước các buổi ăn. Quyết định đọc lời tri ơn, cầu nguyện, thầm nguyện được thực hiện cục bộ ở cấp đoàn hay cấp liên đoàn, và nên tinh tế với các niềm tin tâm linh của những người tham dự khác.
Vấn đề gây tranh cãi > Liên hiệp với"Kế hoạch làm cha mẹ"

Mặc dù Hội Nữ Hướng đạo Mỹ không liên kết trên phạm vi quốc gia với tổ chức y tế sinh sản có tên"Kế hoạch làm cha mẹ"(Planned Parenthood), các châu Nữ Hướng đạo có thể chọn liên lạc với tổ chức.
Năm 2004 tại Waco, Texas, Châu Bluebonnet đã tán thành một sự kiện giáo dục"Kế hoạch làm cha mẹ"(mà không nhắc đến việc phá thai) nhưng không cung ứng tiền hay gởi Hướng đạo sinh tới đó. Việc này đã bị một số người ủng hộ phong trào chống phá thai và những người theo chủ nghĩa bảo thủ xã hội chỉ trích. Kết quả là họ đã tẩy chay bánh cookies mà Châu Bluebonnet bán. Mặc dù cư dân Waco đáp lại lời kêu gọi tẩy chay, Châu Bluebonnet rút lại lời tán thành của họ về"Kế hoạch làm cha mẹ". Nhóm chống phá thai nói rằng 20% các châu bị điều tra có ít nhiều liên hệ với"Kế hoạch làm cha mẹ."
Nữ Hướng đạo sống lâu nhất của Hội Nữ Hướng đạo Mỹ

Nữ Hướng đạo sinh sống lâu nhất 101 tuổi hiện tại trong năm 2007 là Marianne Elser Crowder, sinh tại Colorado Springs vào tháng 4 năm 1906. Bà gia nhập Nữ Thiếu đoàn 4 Châu Wagon Wheel năm 1918 và lấy được Giải Vàng Đại bàng con là giải cao nhất của Hội Nữ Hướng đạo Mỹ vào lúc đó. Bà sau đó điều hành phòng khiêu vũ của chính bà tại Colorado Springs và lãnh đạo khoa khiêu vũ tại Cao đẳng Colorado trước khi di chuyển về Menlo Park, California năm 1939 nơi bà dạy khiêu vũ trong chương trình giải trí cộng đồng từ năm 1949 cho đến khi nghỉ hưu lúc 97 tuổi. Châu Wagon Wheel nêu tên Crowder là Nữ Hướng đạo sinh lớn tuổi nhất của quốc gia sau khi châu tiến hành một cuộc truy tìm quốc gia và lục lại những tài liệu lưu trữ của châu.
Các tổ chức tương tự

Nữ Lửa trại (Campfire Girls) được thành lập khoảng cùng thời gian với Nữ Hướng đạo bởi một vài người tạo dựng Hội Nam Hướng đạo Mỹ. Năm 1975, nhóm trở thành đồng giáo dục và chẳng bao lâu đổi tên thành"Nam và Nữ Lửa trại"(Camp Fire Boys and Girls) và mới vừa qua đổi thành Lửa trại Mỹ (Camp Fire USA) năm 2001. Một nhóm song hành là Nữ Di sản Mỹ (American Heritage Girls) khởi sự vào năm 1995 tại Westchester, Ohio bởi một nhóm cha mẹ cảm thấy khó chịu với các tổ chức Hướng đạo nữ đã có sẵn. Nữ Di sản Mỹ là một tổ chức Tín hữu Cơ Đốc nói rằng đây là"một chương trình Hướng đạo dành cho nữ hỗ trợ các giá trị truyền thống của Thượng đế, Gia đình và Quốc gia."
Hillary Clinton chụp hình chung với một số Nữ Hướng đạo
Nữ Hướng đạo học biết về không gian tại NASA
Một Nữ Hướng đạo đang làm việc trong dự án lấy Giải Vàng của mình.
Vũ Hắc Bồng

| Đậu Đình Phức> Chức vụ.Đại sứ Việt Nam |
| --- | --- |
Vị trí: Việt Nam
 
Thông tin cá nhân
Sinh: (1927-10-01)1 tháng 10, 1927 Nghệ An
Mất: 17 tháng 5, 2022(2022-05-17) (94 tuổi) Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Nơi ở: Hà Nội
Tôn giáo: Không
Vũ Hắc Bồng (1 tháng 10 năm 1927 - 17 tháng 5 năm 2022) là nguyên Đại sứ Việt Nam tại Guinée, Mali, Mauritanie, Chile và Angola, nguyên Giám đốc Sở Ngoại vụ Thành phố Hồ Chí Minh, cố vấn cao cấp của Bộ Ngoại giao Việt Nam.
Sự nghiệp

Vũ Hắc Bồng sinh ngày 01 tháng 10 năm 1927 tại Nghệ An, tên thật là Đậu Đình Phức. Ông từng giữ chức vụ Tỉnh đội trưởng Hải Dương trước khi vào chiến trường Nam Bộ năm 1950.
Sự nghiệp > Tham gia quân đội

Từ năm 1945 đến 1946, ông hoạt động Việt Minh ở Vinh và vào bộ đội làm huấn luyện quân sự cho Bộ tổng tham mưu Quốc phòng.
Từ năm 1947 đến 1948 ông được cử về làm tỉnh đội trưởng Hải Dương chiến đấu ở vùng địch hậu và đường số 5 Hà Nội - Hải Phòng. Năm 1949 ông vào đoàn quân Nam tiến làm phó ban tác huấn kiêm trưởng ban dân quân Bộ tư lệnh Miền Đông Nam bộ.
Sự nghiệp > Hoạt động trong ngành ngoại giao

Năm 1954, ông Bồng được phiên chế tại Ban Thi hành Hiệp định đình chiến Nam Bộ làm việc với phái đoàn quân sự Pháp trong thời hạn 300 ngày thực hiện tập kết. Sau khi tập kết ra Bắc, ông Vũ Hắc Bồng tiếp tục làm việc ở phái đoàn liên lạc quân sự Việt Nam bên cạnh Ủy ban Quốc tế giám sát Hiệp nghị Genève.
Năm 1954, ông được phụ trách công việc ở ban quản lý Hiệp định Genève. Năm 1962, ông được phong hàm Trung tá. Tháng 5 năm 1969, ông là một trong những đại sứ cuối cùng được Chủ tịch Hồ Chí Minh cử làm đại sứ nước Cộng hòa Guinée(kiêm nhiệm Mali và Mauritanie). Ông đại sứ tại đây cho đến năm 1972.
Năm 1973, ông làm đại sứ Việt Nam tại Chile. Từ năm 1976 đến 1981, ông làm đại sứ tại Angola (kiêm nhiệm Seychelles, Ghana, Ghi-nê Xích Đạo). Trong thời gian 12 năm đại sứ Vũ Hắc Bồng làm việc ở Guinée, Chile và Angola thì cả ba nước đều có đảo chính, vì vậy ông thường được gọi đùa là "Đại sứ đảo chính".
Từ năm 1982 đến 2002, ông làm giám đốc Sở Ngoại vụ TP.HCM và cố vấn cho Bộ Ngoại giao đến khi nghỉ hưu năm 2006. Trên cương vị này, ông đã tham gia đón tiếp Chủ tịch Cuba Fidel Castro và Tổng thống Pháp François Mitterrand, tham gia chương trình giải quyết nhân đạo, hợp pháp cho nhiều người Việt Nam đoàn tụ thành công tốt đẹp...,
Gia đình

Vợ của ông là bà Phạm Thị Cúc, thư ký đánh máy của quân báo Nam bộ. Sau này bà lấy bằng kỹ sư điện tử Đại học Bách Khoa Hà Nội. Ông bà quen nhau ở Chiến khu Dương Minh Châu và làm đám cưới ở Chiến khu 1. Bà Cúc về hưu, với hơn 50 năm tuổi Đảng. Ông bà có hai con trai và một con gái.
Vinh danh

Năm 2000, Vũ Hắc Bồng được Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình trao hàm đại sứ. Ông là một trong 10 cán bộ ngoại giao đầu tiên được phong là đại sứ suốt đời.
Năm 2006, Huy chương Bernado Ơ Higgins hạng Gran Cruz, Huy chương cao quý nhất dành cho người nước ngoài của Chile
Huân chương Hữu nghị của Cuba.
Huân chương kháng chiến hạng nhất.
Huân chương chiến công hạng nhất.
Huân chương chiến sĩ vẻ vang hạng nhất, nhì, ba.
Huân chương chiến thắng hạng nhì.
Huân chương Lao động hạng nhất.
Đánh giá

"Ông có thể hài lòng nhìn lại một sự nghiệp với nhiều thành công lớn, một cuộc đời nghề nghiệp đã mang lại cho ông lòng kính trọng của mọi người..."_ Niels Sundvik, Tổng Lãnh sự Thụy Điển tại Việt Nam.
"Ở ông, các phẩm chất tốt đẹp nhất của "sĩ phu Bắc Hà" hòa quyện nhuần nhuyễn với chất "anh Hai Sài Gòn" nên ông có khả năng tiếp xúc rất đặc biệt với mọi người. Lại có khiếu hài hước sâu sắc nên người đối thoại với ông luôn cảm thấy dễ chịu, thoải mái._Vũ Chí Công, Đại sứ Việt Nam tại Cuba.
"... chính phủ Chile ghi nhận sự đóng góp của ông Vũ Hắc Bồng trong cương vị Đại sứ đầu tiên của Việt Nam tại Chile trong những năm 1972, 1973. Năm nay, Chile và Việt Nam kỷ niệm 35 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước và đây là dịp thích hợp để nhìn nhận những đóng góp của Đại sứ Vũ Hắc Bồng trong việc phát triển tình hữu nghị hai dân tộc, vốn được củng cố và tăng cường qua thử thách và thời gian..."_Jorge Canelas, Thứ trưởng Bộ Thương mại Chile, Đại sứ Chile tại Việt Nam.
"Tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh ông giám đốc đạp xe khắp hang cùng ngõ hẻm để thăm anh em. Cái dáng chạy xe lết lết một chân lúc lên xe, xuống xe kiểu người Bắc ngày trước. Dù làm giám đốc sở và có tiêu chuẩn đi xe nhưng ông Bồng khi không có việc vẫn thường tự đạp xe đi về nhà chứ ít khi nhờ xe cơ quan"_ bà Lê Thị Lan Hương, chánh văn phòng Sở Ngoại vụ. Tp HCM.
"Trong suốt hơn 20 năm kể từ 1982-2006, ông là nhà ngoại giao đứng đầu cơ quan ngoại vụ của TP.HCM trong thời kỳ khó khăn nhất sau giải phóng. Trên cương vị là nhà ngoại giao, ông luôn xuất sắc ở khả năng xử lý tình huống, làm chủ tình hình. Trong giới ngoại giao, ông được coi là một tượng đài. Giới ngoại giao nước ngoài trong thời gian dài khi tới TP.HCM đều muốn được gặp "Mr. Bồng"..._ Trích từ Báo Tuổi Trẻ.
Tài liệu

Sách Chuyện đời đại sứ Lưu trữ 2014-03-03 tại Wayback Machine, Nhà xuất bản Văn hóa - Văn nghệ, tác giả Nguyễn Thị Ngọc Hải - năm 2012
Pháp nạn Hội Xương

Pháp nạn Hội Xương, hay còn được gọi là Vũ Tông phế Phật, diễn ra từ năm 840 đến 846, là cuộc đàn áp Phật giáo lớn nhất trong lịch sử Trung Quốc, diễn ra dưới thời Đường Vũ Tông trong niên hiệu "Hội Xương". Cuộc đàn áp này đánh dấu một bước ngoặt lớn, làm suy yếu nghiêm trọng sức mạnh và ảnh hưởng của Phật giáo trong xã hội Trung Quốc, để lại hậu quả kéo dài qua nhiều thế kỷ.
Nguyên nhân dẫn đến Pháp nạn Hội Xương bắt nguồn từ sự kết hợp giữa yếu tố kinh tế và tôn giáo. Sự gia tăng quyền lực và tài sản của các tự viện Phật giáo, với khối lượng lớn ruộng đất không phải chịu thuế, đã gây áp lực lớn lên triều đình, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng tài chính sau loạn An Sử. Bên cạnh đó, Đường Vũ Tông, một tín đồ sùng đạo Đạo giáo, bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi các quan chức Nho giáo, những người coi Phật giáo là một tôn giáo ngoại lai, đe dọa đến giá trị văn hóa và đạo đức truyền thống của Trung Hoa.
Diễn biến của cuộc đàn áp diễn ra qua ba giai đoạn. Giai đoạn từ năm 840 đến 842 chứng kiến Đường Vũ Tông ban hành các sắc lệnh yêu cầu tăng ni không có giấy phép phải hoàn tục và đóng cửa nhiều ngôi chùa nhỏ. Giai đoạn giữa từ năm 843 đến 844 là thời điểm chính quyền tăng cường kiểm soát chặt chẽ hơn đối với các ngôi chùa và tịch thu tài sản Phật giáo. Đỉnh cao của cuộc đàn áp xảy ra vào năm 845, khi gần 300.000 tăng ni bị buộc hoàn tục, hơn 4.600 ngôi chùa bị phá hủy hoặc đóng cửa. Phần lớn tài sản của các ngôi chùa, bao gồm trang viên, tài sản, nô tỳ, tượng Phật, đều bị triều đình tịch thu.
Hậu quả của Pháp nạn Hội Xương để lại những dấu ấn sâu sắc trong lịch sử tôn giáo và văn hóa Trung Quốc. Phật giáo chịu sự suy thoái nghiêm trọng, mất đi nhiều sức mạnh và ảnh hưởng trong xã hội. Dù đã có những nỗ lực phục hồi dưới thời Đường Tuyên Tông, Phật giáo không bao giờ đạt lại được sự thịnh vượng như trước. Cuộc đàn áp cũng giúp triều đình thu hồi một lượng lớn tài sản, nhưng gây ra những tổn thất lớn về di sản văn hóa và tôn giáo của đất nước.
Tên gọi

"Pháp nạn Hội Xương" (會昌法難) là thuật ngữ thường được sử dụng để mô tả cuộc đàn áp Phật giáo lớn dưới thời Đường Vũ Tông. Trong đó, "Pháp nạn" là một khái niệm Phật học, mang nghĩa "tai họa đối với Phật pháp", chỉ sự khủng hoảng hoặc bức hại tôn giáo này. "Hội Xương" là niên hiệu của Đường Vũ Tông. Ngoài ra, một số nguồn cũng dùng các tên gọi như "Vũ Tông diệt Phật" hay "Hội Xương diệt Phật" (會昌毀佛, Hội Xương hủy Phật) để chỉ tới sự kiện này.
Do miếu hiệu của Đường Vũ Tông trùng chữ "Vũ" (武) với thụy hiệu của 2 vị hoàng đế trước đó từng đàn áp Phật giáo là Bắc Ngụy Thái Vũ Đế và Bắc Chu Vũ Đế, Pháp nạn Hội Xương thường được xem như một phần của chuỗi sự kiện mang tên "Họa Tam Vũ" (三武之禍). Phiên bản mở rộng của nhóm sự kiện này, gọi là "Tam Vũ nhất Tông" (三武一宗), còn bao gồm cả cuộc đàn áp dưới thời Hậu Chu Thế Tông.
Bối cảnh > Mâu thuẫn tư tưởng

Khi Phật giáo du nhập vào Trung Quốc, nó đã mang theo những tư tưởng và giáo lý mới mẻ, tạo ra sự xung đột mạnh mẽ với các hệ tư tưởng truyền thống đã ăn sâu trong xã hội Trung Hoa như Nho giáo và Đạo giáo. Phật giáo, với trọng tâm là việc thoát ly khỏi thế gian để tìm kiếm sự giải thoát cá nhân, đối lập trực tiếp với Nho giáo, vốn tập trung vào nghĩa vụ đối với gia đình, xã hội và nhà nước. Trong khi Nho giáo nhấn mạnh lòng trung thành với hoàng đế và sự tôn kính cha mẹ, thì Phật giáo khuyến khích việc rời bỏ các ràng buộc trần tục để đạt đến trạng thái giác ngộ. Điều này đã gây ra những mâu thuẫn sâu sắc về mặt tư tưởng và đạo đức giữa Phật giáo với Nho giáo, và cũng tạo ra sự đối lập với Đạo giáo, vốn đề cao việc bảo tồn sức khỏe và năng lượng quốc gia thông qua trường sinh và sự hài hòa với tự nhiên.
Vào thời Đường, nhiều nho sĩ thể hiện rõ sự phản đối đối với Phật giáo, coi đây là mối đe dọa nghiêm trọng đối với văn hóa truyền thống, kinh tế và trật tự xã hội. Qua các lập luận của họ, có thể thấy Phật giáo bị chỉ trích từ nhiều góc độ khác nhau, nhưng tất cả đều chung quan điểm rằng tôn giáo này đã làm suy yếu giá trị Nho giáo và tiềm ẩn nguy cơ gây bất ổn cho quốc gia. Phật giáo không chỉ khiến người dân xao nhãng nghĩa vụ chính trị mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn lực kinh tế và lao động, khi nhiều người xuất gia để tránh thuế và nghĩa vụ lao dịch.
Lữ Tài  (606–665), một học giả vô thần thời Sơ Đường, phê phán Phật giáo từ góc độ triết học và khoa học, đi sâu vào những luận thuyết cơ bản của Phật giáo, cho rằng chúng mâu thuẫn với tinh thần lý tính của Nho giáo. Ông đã tiến hành cải tổ các sách về âm dương ngũ hành dưới lệnh của Đường Thái Tông, loại bỏ các yếu tố mê tín và thuyết minh lại các lý thuyết một cách khoa học. Theo Lữ Tài, Phật giáo không chỉ là một tôn giáo ngoại lai mà còn chứa đựng "những niềm tin không hợp lý, làm lệch lạc tư tưởng và cản trở sự phát triển của quốc gia".
Bối cảnh > Tư tưởng bài ngoại của người Hán

Vốn là một đế quốc ủng hộ đa dạng sắc tộc, đa văn hóa, tâm lý bài ngoại càng trở nên sâu sắc trong xã hội nhà Đường sau cuộc nổi loạn của An Lộc Sơn, một viên tướng người Hồ. Bên cạnh các thiệt hại nặng nề về người và của, cuộc nổi loạn còn làm lung lay niềm tin vào các yếu tố ngoại lai, bao gồm cả Phật giáo, trong khi triều đình buộc phải dựa vào các đồng minh ngoại bang như người Hồi Cốt để trấn áp loạn quân. Sự kiện này khiến nhiều quan lại và dân chúng Trung Quốc nghi ngờ, thậm chí coi các ảnh hưởng ngoại lai là nguyên nhân gây mất ổn định xã hội. Trong bối cảnh này, Phật giáo, với nguồn gốc Ấn Độ, dễ dàng trở thành đối tượng bị chỉ trích và bài trừ, là hình tượng tiêu biểu cho các ảnh hưởng "xa lạ" cần loại bỏ.
Trong khi đó, triều đình Đường giai đoạn sau loạn An Sử chứng kiến sự hồi sinh mạnh mẽ của Nho giáo, được tầng lớp trí thức coi là giải pháp củng cố văn hóa và quyền lực nhà nước. Nho giáo qua đó được xem là hệ tư tưởng giúp Trung Quốc vượt qua khủng hoảng. Giới nho sĩ cho rằng Nho giáo, chứ không phải Phật giáo, mới là nền tảng đạo đức cần thiết để duy trì sự ổn định và thống nhất xã hội. Trong thời gian này, sự tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc đã làm dấy lên tư tưởng "Trung Quốc trung tâm", càng khiến tầng lớp tri thức phản đối mạnh mẽ bất kỳ sự du nhập văn hóa nào từ bên ngoài, kể cả Phật giáo, vốn được xem là đang "làm ô nhiễm" và xói mòn phong tục tập quán dân tộc.
Hàn Dũ (768–824) là một trong những nhà nho phản đối Phật giáo kịch liệt nhất thời Trung Đường. Năm 819, ông đã viết bài tấu "Luận Phật cốt biểu" (論佛骨表) dâng lên Đường Hiến Tông, phản đối hoàng đế cho rước xá lợi Phật vào cung thờ phụng. Trong bản tấu này, Hàn Dũ kịch liệt chỉ trích Phật giáo, cho rằng đây là một tôn giáo "man di", không phù hợp với các giá trị truyền thống và làm suy yếu đạo đức xã hội Trung Hoa.  Bản tấu của ông trở thành tiếng nói tiêu biểu cho thái độ bài ngoại và thúc đẩy quan điểm rằng Nho giáo, chứ không phải Phật giáo, mới là nền tảng đạo đức và văn hóa vững chắc để ổn định xã hội Trung Hoa.
Bối cảnh > Can thiệp từ giới cầm quyền

Đường Vũ Tông (trái), một tín đồ Đạo giáo nhiệt thành, xem Phật giáo là mối đe dọa đến cả văn hóa lẫn tài chính của đế quốc. Cùng với Lý Đức Dụ (phải) – người ủng hộ mạnh mẽ việc khôi phục quyền lực nhà nước và củng cố nghi lễ triều đình, hai người đã tiến hành tịch thu tài sản chùa chiền và áp dụng các biện pháp cứng rắn để hạn chế ảnh hưởng Phật giáo.
Đường Vũ Tông (trị. 841–846) là một tín đồ sùng bái Đạo giáo nhiệt thành, "say mê cả giáo lý lẫn nghi lễ" của tôn giáo này, được xem là nhân tố chủ đạo thúc đẩy phong trào đàn áp Phật giáo. Đạo giáo khuyến khích tư tưởng trường sinh và bảo tồn quốc lực, trong khi Phật giáo được cho là làm suy yếu sức mạnh quốc gia bằng cách khuyến khích dân chúng từ bỏ nghĩa vụ quân sự và sản xuất, tạo ra lực lượng lớn những người không tham gia vào lao động. Tuy nhiên, trên thực tế, Đường Vũ Tông không tạo ra một nhóm chống Phật giáo mạnh mẽ trong triều đình. Đa số quan lại vẫn xem Đạo giáo như một thú vui mang tính thần bí hơn là một lý tưởng chính trị để điều hành đất nước.
Cuộc đàn áp Phật giáo cũng không phải do các nhà Nho chủ xướng, vì hầu hết các nhân vật cốt cán trong triều, bao gồm cả tể tướng Lý Đức Dụ (787–850) – một cận thần Vũ Tông, không có thái độ ghét bỏ Phật giáo gay gắt như Hàn Dũ từng thể hiện. Dẫu vậy, một số nghi thức Phật giáo bình dân có phần thái quá có thể đã khiến giới quý tộc không hài lòng. Bản thân Lý Đức Dụ bị các sử gia Phật giáo chỉ trích là người đứng sau cuộc đàn áp này. Mặc dù không có bằng chứng rõ ràng về vai trò của ông, ông vẫn được cho là có động cơ ủng hộ cuộc đàn áp để ổn định nền tài chính nhà nước và củng cố nghi lễ triều đình. Lý Đức Dụ đã tận dụng tài sản của các chùa để xây dựng các công trình thờ cúng hoàng gia và dường như cũng lợi dụng cuộc đàn áp để làm suy yếu quyền lực của hoạn quan Khâu Sĩ Lương, một Phật tử sùng đạo. Sau khi đàn áp đạo Mani giáo của người Hồi Cốt, Lý Đức Dụ có thể đã xem đây là tiền đề để tiến hành cuộc tấn công toàn diện hơn vào Phật giáo.
Diễn biến > Cao trào (844–846)

Giai đoạn từ năm 844 đến năm 846 đánh dấu giai đoạn cao trào của Pháp nạn Hội Xương, với các biện pháp mạnh mẽ nhằm triệt tiêu Phật giáo hoàn toàn khỏi đất Trung Hoa, thay vì các đề xuất cải cách tôn giáo như trước. Tháng 3 năm 844, Vũ Tông ban lệnh cấm các chùa nhận cúng dường và tổ chức lễ, với hình phạt nặng cho những người vi phạm. Các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn được ban hành, bao gồm cả việc hạn chế tăng ni ra khỏi chùa và yêu cầu họ phải trở về trước khi chuông chùa rung lên. Đồng thời, hoàng đế cũng ra lệnh phá hủy hàng loạt các chùa nhỏ và chuyển kinh sách Phật giáo vào các chùa lớn. Ngày 1 tháng 7 năm 844, một trong những sắc lệnh quan trọng nhất được ban hành, yêu cầu phá hủy toàn bộ các ngôi chùa nhỏ và buộc tất cả tăng ni trong đó phải hoàn tục. Chỉ những người tu hành cao tuổi và tuân thủ giới luật mới được phép chuyển đến các chùa lớn, trong khi những người trẻ dù tuân thủ giới luật cũng bị buộc hoàn tục. Tại Trường An, 33 ngôi chùa nhỏ đã bị phá hủy trong thời gian này.
Ngày 3 tháng 3 năm 845, Vũ Tông ban lệnh cấm các Phật xá thiết lập trang viên và yêu cầu kiểm kê tài sản, bao gồm nô lệ, tiền bạc, đất đai của chùa chiền. Nô lệ phục vụ tại chùa được phân loại: người có kỹ năng thủ công thì đem sung quân, người khỏe mạnh thất nghiệp thì mang đi bán, người già yếu bị đưa vào cung. Tài sản của chùa chiền, kể cả tiền từ việc bán nô lệ, bị sung công. Ngày 1 tháng 7 năm 845, Vũ Tông ra chiếu chỉ phá hủy 4.600 ngôi chùa cùng hơn 40.000 chiêu đề, lan nhã, và buộc 260.500 tăng ni hoàn tục. Các địa phương chỉ được giữ lại số lượng chùa nhỏ và tăng ni rất hạn chế. Chùa chiền ở các vùng lớn như Trường An và Lạc Dương chỉ có thể giữ lại 2 ngôi chùa mỗi khu phố, mỗi chùa tối đa 30 tăng nhân. Nhà sư người Nhật Ennin ghi nhận:
有勑焚燒佛教經論幡蓋。及僧衣物銅瓶椀等。焚燒淨書。有違者便處極法。

Có chỉ dụ đốt bỏ tất cả kinh điển Phật giáo, cờ phướn và các vật dụng của tăng lữ, bao gồm áo quần, bình đồng, bát đồng và các đồ vật khác và phải đốt sạch mọi văn thư liên quan. Những ai vi phạm sẽ chịu trọng hình.
—Ennin,  (入唐求法巡禮行記)
Ngày 7 tháng 8 năm 845, chiếu chỉ bổ sung yêu cầu tất cả tăng ni đã hoàn tục phải nộp lại áo tu hành để bị đốt bỏ, đồng thời, toàn bộ tài sản quý giá của chùa chiền phải giao nộp cho triều đình. Chuông, tượng Phật bằng đồng, sắt bị nung chảy để đúc tiền hoặc chế công cụ. Trong đợt đàn áp này, Đường Vũ Tông nhắm đến việc cưỡng bức hoàn tục các tăng ni dưới 50 tuổi. Từ ngày 1 tháng 4 đến 10 tháng 5 năm 845, các tăng ni dưới 50 tuổi lần lượt bị đưa về quê quán và bổ sung vào danh sách nộp thuế và lao dịch. Đến tháng 9, toàn bộ tăng ni đã hoàn tục phải nộp lại y phục tu hành và kinh sách Phật giáo bị tịch thu. Ngày 10 tháng 9, triều đình tiếp tục tiến hành kiểm kê và phá hủy toàn bộ các chùa chiền nhỏ còn lại, chỉ giữ lại một số rất ít chùa lớn và tăng nhân. Chùa chiền bị phá hủy và tài sản bị tịch thu, trong khi các tăng ni trẻ tuổi, dù tuân thủ giới luật, cũng phải hoàn tục. Hơn 150.000 nô tỳ thuộc sở hữu của các chùa cũng được trả tự do và sung vào các hộ chịu lao dịch.
Diễn biến > Kết thúc

Cuộc đàn áp kết thúc chỉ kết thúc sau khi Đường Vũ Tông qua đời vào tháng 4 năm 846. Người kế vị, Đường Tuyên Tông, đã thực hiện một số biện pháp khôi phục Phật giáo, kết thúc giai đoạn đàn áp khốc liệt kéo dài 4 năm. Tuyên Tông nhanh chóng đảo ngược nhiều chính sách khắc nghiệt đối với Phật giáo, cho phép mở cửa lại các tự viện và phục hồi hoạt động của nhiều chùa chiền. Dù vậy, ông cũng thi hành một chính sách thận trọng để cân bằng giữa sự bảo trợ Phật giáo và việc duy trì kiểm soát nhà nước. Tuyên Tông cho phép các chùa được xây dựng lại, nhưng chỉ ở những khu vực đông dân cư và dưới sự giám sát chặt chẽ, để ngăn chặn sự tích lũy tài sản không kiểm soát của tự viện.
新天子姓李。五月中大赦。兼有勑。天下每州造兩寺。節度府。許造三所寺。每寺置五十僧。去年還俗僧年五十已上者。許依舊出家。其中年登八十者。國家賜五貫文。還定三長月。依舊斷屠。

Tân hoàng đế họ Lý ban lệnh đại xá trong tháng năm, cùng chỉ dụ xây dựng hai ngôi chùa ở mỗi châu trên toàn quốc. Dinh tiết độ sứ được phép xây dựng ba chùa, mỗi chùa được phép có 50 tăng nhân. Những tăng nhân đã hoàn tục từ năm ngoái và trên 50 tuổi được phép quay lại tu hành. Ai từ 80 tuổi trở lên sẽ được ban thưởng 5 quan tiền. Từ tháng ba âm lịch, quy định cấm giết mổ sẽ được thi hành trở lại.
—Ennin,  (入唐求法巡禮行記)
Chú thích

↑  Vì hai chữ "Vũ" (武) và "Tông" (宗) đều có hai cách phiên âm Hán-Việt khác nhau do khác biệt trong ngữ âm vùng miền và kỵ húy vua Thiệu Trị, nên cụm từ này còn có thể được viết là "Võ Tôn phế Phật" trong một số tài liệu.
↑  Tứ điền (賜田) có nghĩa là ruộng vua ban.
↑  Sa di (沙彌, Samanera) là một tu sĩ tập sự trong Phật giáo, thường là người mới vào con đường tu tập và chưa hoàn toàn trở thành tì-kheo (tu sĩ chính thức). Sa di phải tuân theo một số giới luật cơ bản nhưng chưa chịu đầy đủ các giới luật khắt khe như tì-kheo.
↑  Chiêu đề (招提), bắt nguồn từ tiếng Phạn, chỉ nhà khách mà tăng chúng từ bốn phương đến có thể nghỉ lại qua đêm.
↑  Lan nhã, viết tắt của a-lan-nhã (阿蘭若), bắt nguồn từ tiếng Phạn, chỉ chỗ tĩnh mịch thanh tịnh.
Pizza hạnh phúc

Pizza hạnh phúc là một kiểu bánh pizza ở Campuchia bao gồm các thành phần tẩm cần sa và có đủ THC để tác động lên thần kinh. Pizza hạnh phúc điên cuồng là một loại bánh pizza được công ty The Pizza Company cung cấp ở Thái Lan, các thành phần đều được lấy cảm hứng từ món súp tom yum gai mà một số được tẩm cần sa. Món này không sở hữu lượng THC đáng kể, nhưng có thể chứa các hợp chất cannabinoid khác. Pizza này ăn kèm theo lá cần sa chiên giòn ở trên. Cái tên này có liên quan đến bánh pizza hạnh phúc của người Campuchia.
Chú thích

↑  The New York Times 2006.
↑  Barta 2008.
↑  Hoefinger 2013.
↑  Winkler 2017.
↑  Associated Press 2021.
↑  The Economist 2022.
Núi Bà Tài

Núi Bà Tài là một ngọn núi nhỏ ở ấp Ba Núi, xã Bình An, huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang. Núi cách Tỉnh lộ 11 hơn 300 m. Bà Tài được xem là ngọn núi duy nhất ở Kiên Lương còn sự nguyên vẹn với rất ít tác động của con người. Ngọn núi là tâm điểm tranh cãi trong việc khai thác hay bảo tồn giữa nhiều nhà chức trách và đại diện, chuyên gia các ban ngành khác nhau.