Vũ Vân
Đặc điểm chung > Lịch sử > Thời Kháng chiến Chống Pháp

Xã Vũ Vân là một trong những địa phương có phong trào cách mạng phát triển sớm ở huyện Vũ Tiên (nay là Vũ Thư). Vào giữa năm 1929, Chi bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở Vân Môn và Thái Sa được thành lập với 17 hội viên, từ đó phong trào cách mạng của xã Vũ Vân ngày càng phát triển mạnh.
Đến 4/1930 Vũ Vân có 2 đảng viên, đến tháng 4/1946, Chi bộ Đảng ở Vũ Vân được thành lập có 6 đảng viên; năm 1948 Vũ Vân đã có 84 đảng viên để lãnh đạo phong trào cách mạng. Ngày 23/8/1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân 2 thôn Thái Sa và Vân Môn đã nhất tề đứng dậy giành chính quyền.
Ngay sau khi dành chính quyền, Chi bộ Đảng đã tập trung xây dựng lực lượng dân quân du kích của xã. Đến năm 1947 Vũ Vân đã có 3 trung đội dân quân du kích (ở thôn Vân Môn và ở Thái Sa) lúc đầu được trang bị 2 khẩu súng trường, 270 quả mìn, đạn, do ta thu được của địch. Nhân dân đã góp 50 cây gỗ, 1.275 mét tre dây để rào làng kháng chiến, xây dựng xóm quyết tử, đào 1 địa đạo dưới nền đình làng Vân Môn đắp nhiều ụ chiến đấu, đào hàng ngàn mét giao thông hào và hơn 500 hố chiến đấu cá nhân để chuẩn bị chiến đấu. 
Công tác chuẩn bị chiến đấu của xã Vũ Vân được đoàn đại biểu Chính phủ về thăm, đã động viên khích lệ tinh thần chiến đấu của cán bộ và nhân dân. Từ năm 1947 đến 1954, quân và dân Vũ Vân đương đầu với 80 trận càn quét của địch. Lực lượng dân quân du kích của xã đã anh dũng đánh trả quyết liệt với 80 trận lớn, nhỏ.
Trận đánh này đã làm tăng thêm khí thế tấn công địch của lực lượng cảnh vệ và lực lượng dân quân du kích. Ngày 19/3/1949, địch phối hợp quân thủy, bộ, trang bị súng lớn yểm trợ đã bất ngờ càn vào xã Tân Dân Hưng, mới tới đầu làng Vân Môn đã bị dân quân du kích mai phục đánh bằng mìn và lựu đạn làm một số tên chết và bị thương.
Dân quân du kích Vân Môn đã nắm quyền chủ động, mưu trí dũng cảm quần nhau với địch khiến chúng không tiến vào được làng đành phải rút lui. Chiến thắng này đã làm nức lòng nhân dân, bẻ gãy các trận càn của địch ra các vùng lân cận quyết không để cho chúng vào cướp của, giết người và qua chiến đấu lực lượng dân quân du kích của xã đã trưởng thành và tự tổ chức đánh địch, độc lập tác chiến. Đầu năm 1950 xã Vũ Vân bị địch chiếm đóng. Hưởng ứng tháng hoạt động mạnh của Liên khu III và của Tỉnh uỷ Thái Bình, từ 12 -19/5/1950, lực lượng dân quân du kích Vân Môn cùng bộ đội vừa phá tề, trừ gian vừa đánh địch để mở rộng vùng kiểm soát của ta, đã trừ diệt nhiều tên phản động việt gian.
Ngày 24/6/1950 bọn phản động ở bốt Cổ Việt và bốt nhà thờ Am Khê chia làm 3 mũi đánh vào xóm Quyết Tử của thôn Vân Môn. Lực lượng du kích xóm Quyết Tử đã bố trí trận địa để đón đánh địch, chiến sự xảy ra từ tờ mờ sáng, trong suốt 4 giờ đồng hồ chiến đấu ta đã đẩy lùi các mũi tiến công của địch. Đến chiều, chúng liều lĩnh xé rào vào xóm Quyết Tử, du kích ta đã đánh giáp lá cà với địch để giữ từng căn nhà lối ngõ, chúng đã vấp phải mìn, chông bị thương vong nhiều.
Ngày 21/6/1950, du kích Tân Dân cùng với Đại đội C50 đã chặn đánh bọn địch ở bốt Thái Sa do tên Bản cầm đầu (bọn vệ sỹ ở nhà thờ Thái Sa) vào ra cướp phá chợ Lịch Bài,lực lượng vũ trang thôn Văn Môn và Thái Sa đã bao vây bốt Thái Sa, chúng hoang mang lo sợ và đã tháo chạy sang Nam Định. Qua trận này, lực lượng dân quân du kích đã giải phóng được làng Thái Sa khỏi bị địch chiếm đóng, tạo thành vùng hậu phương vững chắc để phục vụ chiến đấu.
Cuối cuộc càn Chim ưng, hơn 4 đại đội thuộc binh đoàn cơ động của địch dừng chân qua đêm ở 2 xóm Quyết Tiến, Quyết Thắng, 3 giờ đêm ngày 09/01/1954 dân quân du kích xã cùng bộ đội Huyện, bộ đội Tỉnh đã bí mật bao vây bất ngờ nổ súng vào nơi trú quân của địch. Sau 15 phút giao tranh, địch đã bị chết, bị thương gần 200 tên, bị bắt sống 23 tên, ta thu 3 trung liên và một số súng cầm tay. Địch vô cùng hoảng hốt, chúng hoảng loạn rút chạy. Trận đánh này có ý nghĩa bẻ gãy trận càn lớn của quân Pháp trên địa phận huyện Vũ Tiên....
Trong công tác tuyên truyền địch vận, Vũ Vân đã vận động được nhiều vệ sỹ và tay sai ra đầu hàng quay về với cách mạng.Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, lực lượng dân quân du kích xã Vũ Vân cùng với nhân dân trong xã đã kiên cường chiến đấu 80 trận lớn nhỏ, đã giết và làm bị thương gần 300 tên địch, bắt sống 24 tên, thu 8 khẩu súng các loại và thu 50 kg đạn các loại, bức rút 1 bốt nhà thờ Thái Sa, đập tan âm mưu lập tề của địch.
Với thành tích trên, Đảng bộ và nhân dân xã Vũ Vân đã được Đảng - Nhà nước tặng thưởng: 1250 Huân huy chương Kháng chiến các loại; 20 Bằng có công với nước; 45 Bằng tổ quốc ghi công (trong đó có 24 liệt sĩ là du kích hi sinh tại địa phương), 100 Bằng gia đình vẻ vang; 20 Kỷ niệm chương chiến sĩ Điện Biên; 100 Kỷ niệm chương kháng chiến và hàng trăm gia đình là cơ sở cách mạng, cất dấu cán bộ, bộ đội được ghi công.
Đặc Biệt ngày 28/5/2010 đảng bộ và nhân dẫn xã Vũ Vân tự hào được Chủ tịch nước ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ chống Pháp.