stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nói tiếng lạ

Một buổi cầu nguyện ở Mexico trong đó có biểu hiện ân tứ nói tiếng lạ
Nói tiếng lạ (tiếng Anh: Speaking in tongues hay Glossolalia) là một hoạt động hoặc thực hành trong đó mọi người thốt ra những từ ngữ hoặc âm thanh giống như lời nói, thường được những người theo đạo cho là ngôn ngữ mà người nói không biết, bất khả tri. Một định nghĩa được các nhà ngôn ngữ học sử dụng là việc phát âm trôi chảy các âm tiết giống như lời nói mà không có bất kỳ ý nghĩa dễ hiểu nào. Trong một số trường hợp, như một phần của thực hành tôn giáo, một số người tin rằng đó là ngôn ngữ thiêng liêng nhiệm màu mà người nói không hay biết. Ân tứ nói tiếng lạ được thực hành trong hệ Ngũ Tuần và Cơ Đốc giáo ân tứ cũng như trong các tôn giáo khác. Đôi khi người ta phân biệt giữa "Glossolalia" và "Xenolalia" hoặc "Xenoglossy" điều này liên quan cụ thể đến niềm tin rằng ngôn ngữ đang được nói là một ngôn ngữ tự nhiên mà người nói trước đó chưa biết đến. Theo giáo phái Chứng nhân Jê-hô-va thì nói tiếng lạ là khả năng mà một số tín đồ đạo Cơ đốc thời ban đầu đã nhận được nhờ đó họ có thể nói tiếng nước ngoài mà không cần phải học. Phép lạ này xảy ra lần đầu tiên ở Giê-ru-sa-lem vào buổi sáng của Lễ Ngũ Tuần, kỳ lễ của người Do Thái khoảng năm 33 công nguyên. Khoảng 120 môn đồ của Chúa Giê-su nhóm lại và rồi “tất cả đều được tràn đầy thần khí thánh và bắt đầu nói những ngôn ngữ khác” (Công vụ 1:15; 2:1-4). Một đám đông lớn “đến từ mọi nước trên khắp thế giới” tụ tập lại, và rồi “mỗi người đều nghe các môn đồ nói ngôn ngữ của họ”.​— Công vụ 2:5, 6.
Từ nguyên

Trong tiếng Anh thì từ nói tiếng lạ Glossolalia là một từ mượn của từ tiếng Hy Lạp: γλωσσολαλία/glossolalía, là một từ ghép của từ γλῶσσα/glossa có nghĩa là ngôn ngữ bằng lưỡi và cụm từ λαλέω/laleō có nghĩa là nói, trò chuyện, tán gẫu, tạo âm thanh. Cụm từ tiếng Hy Lạp (dưới nhiều hình thức khác nhau) xuất hiện trong Tân Ước trong các sách Công vụ các Sứ đồ (sách Công vụ) và Cô-rinh-tô I. Trong Công vụ 2, những người theo Chúa Kitô nhận biết được Đức Thánh Linh và nói bằng ngôn ngữ của ít nhất mười lăm quốc gia hoặc nhóm dân tộc. Cụm từ chính xác nói tiếng lạ đã được sử dụng ít nhất là kể từ khi bản dịch Tân Ước sang Tiếng Anh trung đại trong Kinh thánh Wycliffe vào thế kỷ XIV Frederic Farrar lần đầu tiên sử dụng cụm từ glossolalia vào năm 1879.. Trong thế giới Cổ đại, người ta thường có quan niệm rằng các vị thần nói những ngôn ngữ khác với ngôn ngữ loài người, và các nhà sử học tôn giáo đã xác định được những tài liệu tham khảo về lời nói bí truyền trong văn học Hy Lạp-La Mã giống với tiếng lạ, đôi khi được giải thích là ngôn ngữ của thiên thần hoặc thần thánh. Vào thế kỷ 12 thì Bernard xứ Clairvaux giải thích rằng việc nói tiếng lạ không còn nữa vì có những phép lạ lớn hơn đó cuộc sống được biến đổi của những người tin theo Chúa.
Phái Ngũ tuần

Vào thế kỷ XX thì Charles Parham và những người theo ông thời kỳ đầu tin rằng nói tiếng lạ là Xenoglossia, và một số người theo ông đã đi đến các nước ngoài và cố gắng sử dụng ân tứ này để chia sẻ Phúc âm với những người không nói tiếng Anh. Từ thời kỳ phục hưng Phố Azusa và trong số những người tham gia đầu tiên vào phong trào Ngũ Tuần, có nhiều lời kể về những cá nhân nghe thấy ngôn ngữ của chính họ được nói bằng tiếng lạ. Phần lớn những người Ngũ Tuần và Phong trào Đặc ân coi việc nói tiếng lạ chủ yếu là ngôn ngữ của thần thánh, hoặc "ngôn ngữ của các thiên thần" chứ không phải ngôn ngữ của con người. Trong những năm sau cuộc phục hưng trên phố Azusa, những người Ngũ Tuần đến cánh đồng truyền giáo nhận thấy rằng họ không thể nói ngôn ngữ của người dân địa phương theo ý muốn khi họ nói tiếng lạ ở những vùng đất xa lạ. Sự phục hưng tại Phố Azusa kéo dài cho đến khoảng năm 1915. Từ đó, nhiều nhà thờ Ngũ Tuần mới mọc lên khi mọi người đến tham dự các buổi lễ tại Los Angeles và mang niềm tin mới tìm thấy của họ đến các cộng đồng trên khắp Hoa Kỳ và nước ngoài. Trong thế kỷ XX, nói tiếng lạ đã trở thành một phần quan trọng trong bản sắc của các nhóm tôn giáo này. Trong những năm 1960, phong trào ân tứ trong các nhà thờ Tin Lành chính thống và trong số phong trào Công giáo ân tứ đã tiếp nhận một số niềm tin Ngũ Tuần, và việc thực hành nói tiếng lạ đã lan sang các giáo phái Cơ đốc khác. Cuộc thảo luận về tiếng lạ đã thấm nhuần vào nhiều nhánh của Tin Lành, đặc biệt là kể từ phong trào ân tứ lan rộng vào những năm 1960 hoặc bằng sự xâm nhập. Nhiều nhóm Cơ đốc giáo đã chỉ trích phong trào Ngũ tuần và ân tứ vì quá chú ý đến các biểu hiện huyền bí, chẳng hạn như nói tiếng lạ. Trong một số Giáo hội Tin lành và các Giáo hội Tin lành khác, kinh nghiệm này được hiểu là một ân tứ nói được ngoại ngữ mà không cần phải học chúng (Xenoglossy) để truyền giáo, và chủ nghĩa ngừng lại là lập trường thần học cho rằng ân tứ này và các ân tứ thuộc linh khác chỉ dành cho thời đại tông đồ, và sau đó bị thu hồi.
Acropora acuminata

| Acropora acuminata |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Cnidaria
Lớp (class): Anthozoa
Bộ (ordo): Scleractinia
Họ (familia): Acroporidae
Chi (genus): Acropora
Loài (species): A. acuminata
Danh pháp hai phần
Acropora acuminata (Verrill, 1864) 
Acropora acuminata là một loài san hô trong họ Acroporidae. Loài này được Verrill mô tả khoa học năm 1864.
Chú thích

↑  “Acropora acuminata”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 3.1. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. 2008. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2014.
Kniphofia nana

| Kniphofia nana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Xanthorrhoeaceae
Chi (genus): Kniphofia
Loài (species): K. nana
Danh pháp hai phần
Kniphofia nana Marais, 1973 publ. 1974 
Kniphofia nana là một loài thực vật có hoa trong họ Thích diệp thụ. Loài này được Marais miêu tả khoa học đầu tiên năm 1973 publ. 1974.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Kniphofia nana”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Mahura hinua

| Mahura hinua> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Agelenidae
Chi (genus): Mahura
Loài (species): M. hinua
Danh pháp hai phần
Mahura hinua R.R.Forster & Wilton, 1973 
Mahura hinua là một loài nhện trong họ Agelenidae.
Loài này thuộc chi Mahura. Mahura hinua được miêu tả năm 1973 bởi Raymond Robert Forster & Wilton.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Hoa hậu Hoàn vũ Thái Lan

| Miss Universe Thailand |
| --- | --- |
Thành lập: 2000; 24 năm trước (2000)
Loại: Cuộc thi sắc đẹp
Trụ sở chính: Băng Cốc
Vị trí:  Thái Lan
Thành viên  : Miss Universe
Ngôn ngữ chính  : Tiếng Thái
Ban tổ chức: Piyaporn Sankosik Narong Lertkitsiri Chanitnant Sankosik
Giám đốc điều thành: Chavala Pongkhunt
Chủ quản: TPN Global
Trang web: missuniverse.in.th
Miss Universe Thailand (trước đây còn được gọi là Miss Thailand Universe từ 2000 đến 2011) là cuộc thi sắc đẹp được tổ chức thường niên từ năm 2000 để chọn đại diện Thái Lan tham gia cuộc thi Miss Universe.
Đương kim Miss Universe Thailand 2024 là Opal Suchata Chuangsri
Số lần chiến thắng

| Tỉnh | Số lần | Vào các năm |
| --- | --- | --- |
|  Bangkok | 11 | 2000, 2004, 2005, 2006, 2009, 2014*, 2017, 2018, 2019, 2022, 2024 |
|  Samut Prakan | 2 | 2010, 2016 |
|  Chachoengsao | 1 | 2021 |
|  Phuket | 1 | 2020 |
|  Lampang | 1 | 2015 |
|  Kanchanaburi | 1 | 2014* |
|  Nakhon Ratchasima | 1 | 2013 |
|  Krabi | 1 | 2012 |
|  Chonburi | 1 | 2011 |
|  Nong Khai | 1 | 2008 |
|  Pathum Thani | 1 | 2007 |
|  Nakhon Si Thammarat | 1 | 2003 |
|  Phitsanulok | 1 | 2002 |
|  Nonthaburi | 1 | 2001 |
Đại diện Thái Lan tại Miss Universe

Bài chi tiết: Thái Lan tại những đấu trường sắc đẹp lớn nhất thế giới
Phòng trưng bày những người chiến thắng

Miss Universe Thailand 2024
Suchata Chuangsri
Miss Universe Thailand 2023
Anntonia Porsild
Miss Universe Thailand 2022
Anna Sueangam-iam
Miss Universe Thailand 2020
Amanda Obdam
Miss Universe Thailand 2019
Paweensuda Drouin
Miss Universe Thailand 2018
Sophida Kanchanarin
Miss Universe Thailand 2017
Maria Poonlertlarp
Miss Universe Thailand 2016
Chalita Suansane
Miss Universe Thailand 2015
Aniporn Chalermburanawong
Miss Universe Thailand 2013
Chalita Yaemwannang
Miss Thailand Universe 2010
Fonthip Watcharatrakul
Miss Thailand Universe 2007
Farung Yuthithum
Bilibili

| --- | --- |

Loại website: Chia sẻ video
Có sẵn bằng: nhiều ngôn ngữ
Chủ sở hữu: Bilibili Inc.
Tạo bởi: Từ Dật (⑨bishi)
Website: bilibili.com (tiếng Trung)  bilibili.tv (quốc tế)
Thương mại: Có
Yêu cầu đăng ký: Tùy chọn (cần thiết nếu muốn đăng tải, yêu thích video và bình luận)
Số người dùng: 31,6 triệu (2017)
Bắt đầu hoạt động: 14 tháng 1 năm 2010; 14 năm trước (2010-01-14)
Tình trạng hiện tại: Đang hoạt động
Bilibili (tiếng Trung: 哔哩哔哩, bính âm: bìlībìlī, còn gọi là B站; nghĩa đen: trang web B) là một trang web chia sẻ video xoay quanh chủ đề hoạt hình, truyện tranh và trò chơi của Trung Quốc, nơi người dùng có thể gửi, xem và bình luận về video. Bilibili sử dụng trình phát Adobe Flash hoặc HTML5, có thể chuyển đổi thủ công, để phát các video do người dùng tải lên được chính họ hoặc bên thứ ba lưu trữ. Ngoài ra, từ Bilibili còn bắt nguồn từ biri biri (biệt danh của Misaka Mikoto trong bộ anime Cấm thư ma thuật Index), do người sáng lập của Bilibili - Từ Dật - là fan của series này.
Với lượng truy cập tăng trưởng nhanh, bilibili đã quyết định mở rộng chủ đề của bản thân; bên cạnh các chủ đề truyền thống, hiện tại bilibili cung cấp các video thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm âm nhạc, khiêu vũ, khoa học, công nghệ, giải trí, phim ảnh, kịch, thời trang, cuộc sống và cả phim quảng cáo. Ngoài ra, bilibili còn cung cấp dịch vụ phát trực tiếp, trong đó khán giả có thể tương tác với streamer.
Ngoài video, bilibili cũng cung cấp các trò chơi, chủ yếu là các trò chơi di động theo chủ đề ACG (hoạt hình, truyện tranh, trò chơi), như phiên bản tiếng Trung của Fate/Grand Order.
Lấy cảm hứng từ các trang web chia sẻ video Niconico và AcFun, người sáng lập bilibili, Từ Dật, đã tạo ra trang web nguyên mẫu đầu tiên là mikufans.cn sau khi tốt nghiệp đại học ba ngày. Ngày 24 tháng 1 năm 2010 anh đã khởi chạy lại trang web với tên mới là bilibili. Sau đó vào năm 2011, anh thành lập một công ty khởi nghiệp, Hangzhou Huandian Technology, để quản lý sự phát triển và hoạt động của bilibili.
Hristijan Mickoski

| Hristijan Mickoski |
| --- | --- |
Христијан Мицкоски
Mickoski năm 2024
Chức vụ
Lãnh đạo phe đối lập
Nhiệm kỳ: 23 tháng 12 năm 2017 – 
Tiền nhiệm: Nikola Gruevski
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 29 tháng 9 năm 1977 (tuổi 41)
Đảng chính trị: VMRO-DPMNE
Hristijan Mickoski (tiếng Macedonia: Христијан Мицкоски) là một chính trị gia Bắc Macedonia và lãnh đạo đảng VMRO-DPMNE kể từ tháng 12 năm 2017.
Mickoski sinh ngày 29 tháng 9 năm 1977 tại Skopje, sau đó tại CHXHCN Liên bang Nam Tư. Ông là chủ tịch của ELEM, công ty sản xuất điện thuộc sở hữu nhà nước. Ông trở thành Tiến sĩ và phó giáo sư tại Khoa Kỹ thuật Cơ khí tại Đại học Ss. Cyril và Methodius của Skopje.
Lâm Thị Mỹ Dạ

Đừng nhầm lẫn với Lâm Vỹ Dạ.
| Lâm Thị Mỹ Dạ |
| --- | --- |

Sinh: Lâm Thị Mỹ Dạ (1949-09-18)18 tháng 9 năm 1949 Lệ Thủy, Quảng Bình, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Mất: 6 tháng 7 năm 2023(2023-07-06) (73 tuổi) Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Nguyên nhân mất: Bệnh Alzheimer
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Nhà thơ, nhà văn
Nổi tiếng vì: Văn học
Tác phẩm nổi bật: Trái tim sinh nở  Khoảng trời – Hố bom
Phối ngẫu: Hoàng Phủ Ngọc Tường
Cha mẹ: Lâm Thanh (cha) Lý Thị Đấu (mẹ)
Giải thưởng: Giải thưởng Nhà nước (2007)
Lâm Thị Mỹ Dạ (18 tháng 9 năm 1949 – 6 tháng 7 năm 2023) là một cố nhà thơ người Việt Nam. Bà được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007.
Tiểu sử

Lâm Thị Mỹ Dạ sinh ngày 18 tháng 9 năm 1949 tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Bà làm việc tại Ty văn hóa Quảng Bình, năm 1978 đến 1983 học Trường viết văn Nguyễn Du. Sau đó bà làm phóng viên, biên tập viên tạp chí Sông Hương (của Hội liên hiệp Văn học nghệ thuật Thừa Thiên-Huế). Lâm Thị Mỹ Dạ là ủy viên Ban chấp hành Hội Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên – Huế, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa III, ủy viên Hội đồng thơ, Hội Nhà văn Việt Nam khóa V. Chồng bà Hoàng Phủ Ngọc Tường cũng là một nhà văn, nhà thơ có tiếng ở Việt Nam.
Bà qua đời lúc 5 giờ sáng ngày 6 tháng 7 năm 2023 tại nhà riêng ở quận Bình Thạnh, TP.HCM sau 14 năm mắc bệnh Alzheimer. Chồng bà cũng qua đời chỉ 18 ngày sau đó.
Linh cữu của bà được hoả táng vào ngày 9 tháng 7 năm 2023 ở Phúc An Viên, TP. Thủ Đức.
Giải thưởng

Giải nhất cuộc thi thơ báo Văn nghệ 1972-1973
Giải thưởng Văn học của Hội Nhà văn Việt Nam 1981-1983
Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật với các tập thơ: Đề tặng một giấc mơ (1988), Trái tim sinh nở (1974), Bài thơ không năm tháng (1983)
Tác phẩm chính

Trái tim sinh nở (thơ, 1974)
Bài thơ không năm tháng (thơ, 1983)
Danh ca của đất (truyện thiếu nhi, 1984)
Nai con và dòng suối (truyện thiếu nhi, 1987)
Phần thưởng muôn đời (truyện thiếu nhi, 1987)
Hái tuổi em đầy tay (thơ, 1989)
Nhạc sĩ Phượng Hoàng (truyện thiếu nhi, 1989)
Mẹ và con (thơ, 1994)
Đề tặng một giấc mơ (thơ, 1998)
Cốm non (thơ, 2005)
Tuyển tập thơ và truyện thiếu nhi (2006)
Hồn đầy hoa cúc dại (thơ, 2007)
Khoảng trời – hố bom (thơ, 1972)
Chuyện cổ nước mình (thơ , 1979)
Một tập thơ gồm 56 bài do bà tự tuyển chọn trong những tập thơ đã xuất bản của mình được Nhà xuất bản Curbstone dịch sang tiếng Anh và phát hành năm 2005.
Thành tựu nghệ thuật

Nhà thơ, nhà nghiên cứu văn học Hồ Thế Hà đã viết: "Thơ Lâm Thị Mỹ Dạ giàu ý tứ. Tứ thơ bao giờ cũng là bất ngờ. Hình như không tạo được tứ lạ thì bài thơ vẫn còn trong dự tưởng.". Nhà thơ Ngô Văn Phú cũng nhận định: "Thơ Lâm Thị Mỹ Dạ hay ở những chỗ bất thần, ngơ ngác và những rung cảm đầy nữ tính." Những bài thơ Truyện cổ nước mình, Khoảng trời – hố bom của bà được giảng dạy trong chương trình tiếng Việt, văn học phổ thông của Việt Nam.
Thông tin thêm

Cha Lâm Thị Mỹ Dạ, ông Lâm Thanh đã từng tham gia Việt Minh và đến năm 1949 vào Sài Gòn sinh sống. Năm 1954, ông định đưa cả gia đình vào đây nhưng vợ ông, bà Lý Thị Đấu không thể mang Lâm Thị Mỹ Dạ đi theo được vì phải chăm sóc mẹ già và em gái. Mặc dù sau khi đất nước thống nhất ông đã được nhận bằng khen của Thủ tướng chính phủ vì đã có công với cách mạng trong thời gian sinh sống ở Sài Gòn, nhưng do hoạt động bí mật nên trong suốt thời gian trước đó, ở quê ông bị hiểu lầm là "theo địch vào Nam". Mẹ Lâm Thị Mỹ Dạ đã từng học tiểu học bằng tiếng Pháp, thời còn trẻ đã từng bán hàng cho các đồn lính Pháp nên khi cải cách ruộng đất bà bị nghi là gián điệp do "địch cài lại". Do cha bị hiểu lầm là đầu hàng địch, cộng thêm với việc ông nội là đại địa chủ nên trong những năm tuổi thơ, Lâm Thị Mỹ Dạ bị bạn bè, người quen nghi kỵ, xa lánh. Mặc dù đã học xong cấp III nhưng bà không được học tiếp bậc cao hơn do vấn đề lý lịch
Chú thích

↑  “Lâm Thị Mỹ Dạ: Như nước mắt lặn sâu vào đời...”. Tuổi Trẻ Online. 29 tháng 6 năm 2007. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2021.
↑  Bùi Ngọc Long (6 tháng 7 năm 2023). “Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ qua đời tại TP.HCM”. Báo Thanh Niên. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2023.
↑  Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường qua đời
↑  News, VietNamNet. “Báo VietnamNet”. VietNamNet News (bằng tiếng vietnamese). Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2023.Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)
↑  baohatinh.vn (6 tháng 7 năm 2023). “Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ qua đời ở tuổi 74”. Báo Hà Tĩnh. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2023.
↑  danviet.vn. “Lâm Thị Mỹ Dạ và những bài thơ còn mãi trong lòng nhiều thế hệ”. danviet.vn. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2023.
↑  ONLINE, TUOI TRE (6 tháng 7 năm 2023). “Lâm Thị Mỹ Dạ, nhà thơ của Khoảng trời - hố bom, vừa qua đời”. TUOI TRE ONLINE. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2023.
↑  “Một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Mỹ”. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2007.
↑  Trang giới thiệu về Lâm Thị Mỹ Dạ trên trang web của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam
↑  Gương mặt tác giả, Nhà xuất bản Kim Đồng Lưu trữ 2011-12-20 tại Wayback Machine.
Zanthoxylum ovatifoliolatum

| Zanthoxylum ovatifoliolatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Zanthoxylum
Loài (species): Z. ovatifoliolatum
Danh pháp hai phần
Zanthoxylum ovatifoliolatum (Engl.) Finkelstein, 1979 
Zanthoxylum ovatifoliolatum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Engl.) Finkelstein miêu tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Zanthoxylum ovatifoliolatum”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Huỳnh Thúc Kháng

| Huỳnh Thúc Kháng |
| --- | --- |

Chức vụ
Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Nhiệm kỳ: 31 tháng 5 năm 1946 – 21 tháng 10 năm 1946 143 ngày
Chủ tịch nước: Hồ Chí Minh
Vị trí:  Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
 
Bộ trưởng Bộ Nội vụ
Nhiệm kỳ: 2 tháng 3 năm 1946 – 21 tháng 4 năm 1947 1 năm, 50 ngày
Thứ trưởng:  Hoàng Minh Giám  Hoàng Hữu Nam 
Tiền nhiệm: Võ Nguyên Giáp
Kế nhiệm: Phan Kế Toại (Quyền) Tôn Đức Thắng
Vị trí:  Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
 
Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ
Nhiệm kỳ: 1926 – 1928
Tiền nhiệm: Chức vụ thành lập
Kế nhiệm: Nguyễn Trác
Vị trí:  Xứ bảo hộ Trung Kỳ
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 1 tháng 10, 1876 Tiên Phước, Quảng Nam, Đại Nam
Mất: 21 tháng 4, 1947(1947-04-21) (70 tuổi) Nghĩa Hành, Quảng Ngãi, Trung Kỳ, Liên bang Đông Dương
Vợ:  Nguyễn Thị Sắt (cưới 1895–1947)  Hồ Thị Chuông (cưới 1924⁠–⁠mất1933) 
Cha: Huỳnh Văn Phương
Mẹ: Nguyễn Thị Tình
Họ hàng: Nguyễn Đình Tựu (cậu) Huỳnh Thị Duật (chị)
Con cái:  Huỳnh Thị Xuân Lan  Huỳnh Thị Thu Cúc 
Tặng thưởng:  Huân chương Sao Vàng 
Huỳnh Thúc Kháng (chữ Nho: 黃叔沆, 1 tháng 10 năm 1876 – 21 tháng 4 năm 1947), tự Giới Sanh, hiệu Mính Viên (hay đôi khi được viết là Minh Viên), là một chí sĩ yêu nước và chính khách người Việt Nam. Ông là Bộ trưởng Bộ Nội vụ giai đoạn 1946–1947 và Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (giai đoạn từ 31 tháng 5 đến 21 tháng 10 năm 1946), trước đó ông từng giữ chức Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ thời Pháp thuộc.
Thân thế

Theo tên chữ Hán trên trang bìa quyển Tập diễn văn của ông Hoàng Thúc Kháng, in năm 1926 thì đúng ra đọc (và viết) tên ông phải là Hoàng Thúc Kháng. Tuy nhiên, do kiêng húy Đoan Quốc Công Nguyễn Hoàng, họ Hoàng phải đổi thành Huỳnh. Đến nay các tỉnh miền Trung và Nam vẫn dùng âm Huỳnh. Tuy vậy, vẫn có sách dùng Hoàng Thúc Kháng.
Nguyên tên ông là Huỳnh Văn Thước (còn có tên là Huỳnh Hanh), sinh ngày 1 tháng 10 năm 1876 tại làng Thạnh Bình, tổng Tiên Giang Thượng, huyện Tiên Phước, phủ Tam Kỳ (nay thuộc xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước), tỉnh Quảng Nam. Cha của ông là Huỳnh Văn Phương, tự Tấn Hữu, xuất thân nhà nông hào nhưng cũng học qua Nho học, nhiều lần thi cử nhưng không đỗ. Mẹ của ông là Nguyễn Thị Tình, người làng Hội An nhưng cư ngụ làng Phú Thị (nay thuộc xã Tiên Châu, huyện Tiên Phước), em ruột Phó bảng Nguyễn Đình Tựu. Ông là người con thứ 4 và là con trai út trong nhà, nhưng vì 2 anh trai mất sớm, chị gái cả Huỳnh Thị Duật (sinh năm 1873), lấy chồng tại Hương Lâm, Tứ Chánh nay thuộc xã Tiên Hiệp, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam nên ông là người con trai duy nhất.
Học vấn

Bởi sự kỳ vọng của song thân, từ nhỏ ông đã được rèn dạy để tiến thân bằng khoa cử. Ông bắt đầu học chữ Nho từ năm 8 tuổi dưới sự dạy dỗ của người cậu ruột là Tế tửu Quốc tử giám Nguyễn Đình Tựu và đổi tên là Huỳnh Hanh, tự là Giới Sanh. Năm 1900, ông đậu Giải nguyên kỳ thi Hương và được xưng tụng là một trong Thập Ngũ Phụng Tề Phi của đất Quảng Nam.
Năm Giáp Thìn (1904), ông đỗ Đệ Tam giáp Đồng Tiến sĩ xuất thân.
Sự nghiệp > Lãnh đạo phong trào Duy Tân

Huỳnh Thúc Kháng cùng với Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh và Trần Quý Cáp là những nhà lãnh đạo phong trào Duy Tân. Vì lý do đó, ông bị bắt trong năm 1908, rồi bị đày ở Côn Đảo suốt 11 năm, đến mãi năm 1919 mới được trả tự do.
Sự nghiệp > Hoạt động trong Nghị viện Trung Kỳ

Năm 1926, Huỳnh Thúc Kháng đắc cử dân biểu rồi được cử làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ. Trong ba năm hoạt động ở Viện, ông cương quyết tranh đấu trong nghị trường, rồi nhân việc chống lại Khâm sứ Pháp, ông từ chức.
Sự nghiệp > Sáng lập báo Tiếng Dân

Năm 1927, Huỳnh Thúc Kháng sáng lập tờ báo Tiếng Dân, được xuất bản tại Huế, và bị chính quyền thời bấy giờ đình bản năm 1943.
Sự nghiệp > Tham gia Chính phủ Liên hiệp

Cách mạng tháng 8 thành công, Huỳnh Thúc Kháng quyết định nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia Chính phủ Liên hiệp lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với chức vụ Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Theo sử gia Trần Trọng Kim thì trong thời gian này, khi được hỏi về công việc, Huỳnh Thúc Kháng đã nói: "Bây giờ việc gì cũng do địa phương tự trị cả, thành ra không có việc gì mấy, và khi có việc gì, thì họ làm sẵn xong cả rồi, tôi chỉ có vài chữ ký mà thôi".
Năm 1946, khi Hồ Chí Minh sang Pháp để tham dự Hội nghị Fontainebleau, Huỳnh Thúc Kháng được cử làm Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Thời gian này ông còn là Chủ tịch Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam. Cuối năm 1946, ông là Đặc phái viên của Chính phủ vào cơ quan Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Trung Bộ tại Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi.
Ngày 21 tháng 4 năm 1947, Huỳnh Thúc Kháng lâm bệnh nặng và mất tại huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi, khi vẫn còn đang giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Tang lễ của ông được tổ chức theo nghi thức Quốc tang do Hồ Chí Minh làm trưởng ban lễ tang. Làm theo tâm nguyện của ông, nhân dân đã an táng ông trên đỉnh núi Thiên Ấn, nơi được mệnh danh là đệ nhất thắng cảnh của Quảng Ngãi. Nhà lưu niệm Huỳnh Thúc Kháng tại xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, Quảng Nam vẫn còn lưu giữ nhiều kỷ vật có giá trị, được một người cháu nuôi trong dòng tộc bảo quản.
Đánh giá

Trong thư gửi vĩnh biệt cụ Huỳnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết:
Tác phẩm

Ngoài công việc chính khách, Huỳnh Thúc Kháng còn là một nhà thơ, một nhà nghiên cứu văn học và lịch sử. Ông còn có nhiều bút danh khác như: Sử Bình Tử, Tha Sơn Thạch, Khi Ưu Sinh, Xà Túc Tử, Thức Tự Dân, Ưu Thời Khách, Hải Âu, Ngu Sơn, Khách Quan... Tác phẩm chủ yếu còn giữ hiện nay là:
Thi Tù Tùng Thoại
Lịch sử Phan Tây Hồ tiên sinh
Thơ văn với thời đại
Thi văn các nhà chí sĩ Việt Nam (ký Phi Bằng)
Huỳnh Thúc Kháng niên phố
Bức thư gởi Cường Để
Và rất nhiều thơ chữ Quốc ngữ, chữ Hán có giá trị khác.
Bài thơ Bài ca lưu biệt của ông viết năm 1908, trước khi ông bị đày ra Côn Đảo, từng được lưu truyền rộng rãi trong nhân dân miền Trung thời kỳ Pháp thuộc:
Đời tư

Năm 1895, Huỳnh Thúc Kháng kết hôn với bà Nguyễn Thị Sắt (1881–1953). Ông và bà Sắt có hai người con gái là Huỳnh Thị Xuân Lan, thường gọi là cô Yển (1903–1930) và Huỳnh Thị Thu Cúc, thường gọi là cô Kình (1908–1927).
Năm 1924, theo lời thúc giục của bà Sắt để có con trai, ông lấy vợ hai là bà Hồ Thị Chuông (hoặc Chưởng), là người cùng làng. Tuy nhiên, ông và bà Chuông không có con chung. Năm 1933, bà Chuông ra Huế thăm ông và mất tại đây.
Tưởng nhớ

Để tưởng nhớ đến ông, tại nhiều tỉnh và thành phố như Quảng Nam, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Nghệ An, Quảng Bình, Hạ Long (Quảng Ninh), Quảng Ngãi, Nhơn Trạch (Đồng Nai),... có nhiều con đường và trường học mang tên ông.
Ngày 19 tháng 2 năm 2013, chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã ký quyết định truy tặng Huân chương Sao Vàng để ghi nhận những đóng góp của ông đối với đất nước.