stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn
Lịch sử > Nhà thờ mang danh hiệu Đức Bà

Năm 1958, Linh mục Giuse Phạm Văn Thiên, cai quản Giáo xứ Sài Gòn thời ấy, đã đặt tạc một Tượng Đức Bà Hòa Bình bằng loại đá cẩm thạch trắng Carrara của Ý. Tượng được tạc tại Pietrasanta cách Roma khoảng 500 km. Khi tượng hoàn tất thì được đưa xuống tàu Oyanox vào ngày 8 tháng 1 năm 1959 từ hải cảng Gênes chở tượng qua Việt Nam và tới Sài Gòn ngày 15 tháng 2 năm 1959. Sau đó, công ty Société d'Entreprises đã dựng tượng Đức Mẹ lên bệ đá vốn còn để trống kể từ năm 1945 trước nhà thờ. Tự tay linh mục viết câu kinh cầu nguyện "Xin Đức Mẹ cho Việt Nam được hòa bình" rồi đọc trước đông đảo quan khách có mặt hôm ấy. Ngày hôm sau, Hồng y Krikor Bedros XV Aghagianian từ Roma qua Sài Gòn để chủ tọa lễ bế mạc Đại hội Thánh Mẫu Toàn Quốc, đã làm phép bức tượng này vào buổi chiều ngày 17 tháng 2 năm 1959. Từ sự kiện này mà từ đó nhà thờ có tên gọi là Nhà thờ Chính Tòa Đức Bà Sài Gòn. Ngày 5 tháng 12 năm 1959, Tòa Thánh đã cho phép làm lễ "xức dầu", tôn phong Nhà thờ chính tòa Sài Gòn lên hàng tiểu Vương cung thánh đường (basilique). Từ đó, tên gọi chính thức của thánh đường là Vương cung thánh đường Đức Bà Sài Gòn. Năm 1960, Tòa Thánh thành lập hàng giáo phẩm Việt Nam với ba tòa Tổng Giám mục tại Hà Nội, Huế và Sài Gòn. Nhà thờ trở thành nhà thờ chính tòa của vị tổng giám mục Sài Gòn cho đến ngày nay.
Nhà thờ là nơi tấn phong các giám mục: Jean Cassaigne (tên Việt: Gioan Sanh) ngày 24 tháng 6 năm 1941, Phaolô Nguyễn Văn Bình và Simon Hòa Nguyễn Văn Hiền ngày 30 tháng 11 năm 1955, Philípphê Nguyễn Kim Điền, Micae Nguyễn Khắc Ngữ, Antôn Nguyễn Văn Thiện, Giuse Trần Văn Thiện ngày 22 tháng 1 năm 1961, Phaolô Huỳnh Đông Các, Đa Minh Nguyễn Văn Lãng, Nicôla Huỳnh Văn Nghi ngày 11 tháng 8 năm 1974, Louis Phạm Văn Nẫm ngày 2 tháng 2 năm 1978, Giuse Vũ Duy Thống ngày 17 tháng 8 năm 2001.
Những nét đặc sắc > Vật liệu

Trong quá trình xây dựng, toàn bộ vật liệu xây dựng từ xi măng, sắt thép đến ốc vít đều mang từ Pháp sang. Ngoài của công trình xây bằng loại gạch đặt làm tại Marseille để trần, không tô trát, không bám bụi rêu, đến nay vẫn còn màu sắc hồng tươi. Một số ngói vỡ trong nhà thờ có in hàng chữ Guichard Carvin, Marseille St André France (có lẽ là nơi sản xuất loại ngói này), mảnh ngói khác lại có hàng chữ Wang-Tai Saigon, có thể đây là mảnh ngói được sản xuất sau tại Sài Gòn dùng để thay thế những mảnh ngói vỡ trong thời gian Chiến tranh thế giới thứ hai do những cuộc không kích của quân Đồng Minh. Toàn bộ thánh đường có 56 ô cửa kính màu do hãng Lorin của tỉnh Chartres (Pháp) sản xuất.
Những nét đặc sắc > Thiết kế

Móng của thánh đường được thiết kế đặc biệt, chịu được tải trọng gấp 10 lần toàn bộ kiến trúc ngôi nhà thờ nằm bên trên. Và một điều rất đặc biệt là nhà thờ không có vòng rào hoặc bờ tường bao quanh như các nhà thờ quanh vùng Sài Gòn - Gia Định lúc ấy và bây giờ.
Nội thất thánh đường được thiết kế thành một lòng chính, hai lòng phụ tiếp đến là hai dãy nhà nguyện. Toàn bộ chiều dài thánh đường là 93 m. Chiều ngang nơi rộng nhất là 35 m. Chiều cao của vòm mái thánh đường là 21 m. Sức chứa của thánh đường có thể đạt tới 1.200 người.
Nội thất thánh đường có hai hàng cột chính hình chữ nhật, mỗi bên sáu chiếc tượng trưng cho 12 vị thánh tông đồ. Bàn thờ nơi Cung Thánh làm bằng đá cẩm thạch nguyên khối có hình sáu vị thiên thần khắc thẳng vào khối đá đỡ lấy mặt bàn thờ, bệ chia làm ba ô, mỗi ô là một tác phẩm điêu khắc diễn tả thánh tích. Ngay sau hàng cột chính là một hành lang và kế đó là nhiều nhà nguyện nhỏ với những bàn thờ về các thánh (hơn 20 bàn thờ) cùng các bệ thờ 14 chặng Đàng Thánh Giá làm bằng đá trắng khá tinh xảo, được bố trí như sau (nhìn từ cổng trước vào nhà thờ):
Trên tường được trang trí nổi bật 56 cửa kính mô tả các nhân vật hoặc sự kiện trong Thánh Kinh, 31 hình bông hồng tròn, 25 cửa sổ mắt bò bằng kính nhiều màu ghép lại với những hình ảnh rất đẹp. Tất cả các đường nét, gờ chỉ, hoa văn đều tuân thủ theo hình thức Roman và Gôtich, tôn nghiêm và trang nhã. Tuy nhiên, trong số 56 cửa kính này hiện chỉ còn bốn cửa là nguyên vẹn như xưa, còn các cửa kính màu khác đều đã được làm lại vào khoảng những năm 1949 để thay thế các cửa kính màu nguyên thủy của nhà thờ đã bị bể gần hết trong thế chiến thứ 2.[cần dẫn nguồn]
Còn trên trán tường của cửa vào bên phải có những hàng chữ bằng chữ Hán: Thiên Chúa Thánh Đường Đại Đức (Nhà thờ Thiên Chúa đầy ân đức), Thánh Mẫu Dịch Hạo Nguyên (Đức Mẹ vô nhiễm nguyên tội), và hàng chữ nói tới năm khánh thành nhà thờ 1880. Nội thất thánh đường ban đêm được chiếu sáng bằng điện (không dùng đèn cầy) ngay từ khi khánh thành. Vào ban ngày, với thiết kế phối sáng tuyệt hảo, hài hòa với nội thất tạo nên trong nội thất thánh đường một ánh sáng êm dịu, tạo ra một cảm giác an lành và thánh thiện.
Ngay phía trên cao phía cửa chính là "gác đàn" với cây đàn organ ống, một trong hai cây đàn cổ nhất Việt Nam hiện nay. Đàn này được các chuyên gia nước ngoài làm bằng tay, thiết kế riêng, để khi đàn âm thanh đủ cho cả nhà thờ nghe, không nhỏ mà cũng không ồn. Phần thân đàn cao khoảng 3 m, ngang 4 m, dài khoảng 2 m, chứa những ống hơi bằng nhôm đường kính khoảng một inch. Phần điều khiển đàn nằm riêng nối với thân đàn bằng những trục, có những phím đàn như đàn organ bình thường và những phím to đặt dưới sàn nhà (dài chừng 3 m, ngang khoảng 1 m) để người điều khiển đàn đạp lên khi dùng nốt trầm. Đàn còn có những thanh gõ lớn để đập vào phần dưới các ống hơi phát ra âm thanh. Hiện nay, cây đàn này đã hoàn toàn hỏng do bị mối ăn phần gỗ bàn phím điều khiển bằng tay.
Những nét đặc sắc > Tháp chuông

Ban đầu, hai tháp chuông cao 36,6 m, không có mái và chỉ có độc một chiếc cầu thang hẹp chừng 40 cm bề ngang. Nội thất gác chuông rất tối và sàn được lót sơ sài bằng những miếng gỗ nhỏ cách khoảng, nhìn xuống thấy sâu hút. Vào năm 1895, thánh đường xây thêm hai mái chóp để che gác chuông cao 21 m, theo thiết kế của kiến trúc sư Gardes, tổng cộng tháp chuông cao 57 m. Có tất cả sáu chuông gồm sáu âm, treo trên hai tháp chuông. Bộ chuông này được chế tạo tại Pháp và mang qua Sài Gòn năm 1879. Từ ngoài nhìn vào, trên tháp bên phải treo 4 quả chuông (sol, đô, rê, mi); tháp bên trái treo 2 chuông (la, si). Trên mặt mỗi quả chuông đều có các họa tiết rất tinh xảo. Tổng trọng lượng bộ chuông là 27.055 kg tức khoảng 27 tấn, nếu tính luôn hệ thống đối trọng (1.840 kg) được gắn trên mỗi quả chuông thì tổng trọng lượng của bộ chuông sẽ là 28.895 kg.
| Tên | Khối lượng | Đường kính miệng | Vị trí |
| --- | --- | --- | --- |
| Đô | 4315 kg | 169 cm | Tháp phải |
| Rê | 2194 kg | 145 cm | Tháp phải |
| Mi | 1646 kg | 125 cm | Tháp phải |
| Sol | 8745 kg | 225 cm | Tháp phải |
| La | 5931 kg | 190 cm | Tháp trái |
| Si | 4184 kg | 170 cm | Tháp trái |
Các chuông đều được điều khiển bằng điện từ bên dưới. Riêng ba chiếc chuông lớn trước khi đánh đều được khởi động bằng cách đạp (vì quá nặng) cho lắc trước khi bật công tắc điện. Vào ngày thường, thánh đường chỉ cho đổ một chuông mi vào lúc 5 giờ sáng và đổ chuông re vào lúc 16g15. Vào ngày lễ và chủ nhật, nhà thờ thường cho đổ ba chuông theo hợp âm Mi, Rê và Đô (đúng ra là hợp âm ba chuông Mi, Đô và Sol, nhưng vì chuông Sol quá nặng nên thay thế bằng chuông Rê). Vào đêm vọng Lễ Giáng Sinh thì mới đổ cả sáu chuông. Tiếng chuông ngân xa tới 10 km theo đường chim bay.
Bộ máy đồng hồ trước vòm mái cách mặt đất chừng 15 m, giữa hai tháp chuông được chế tạo tại Thụy Sĩ năm 1887, hiệu R.A, cao khoảng 2,5 m, dài khoảng 3 m và ngang độ hơn 1 m, nặng hơn 1 tấn, đặt nằm trên bệ gạch. Dù thô sơ, cũ kỹ nhưng hoạt động khá chính xác. Để điều chỉnh đồng hồ, phía sau máy có một chiếc đồng hồ to cỡ đồng hồ dùng trong gia đình. Chỉ cần theo dõi chiếc đồng hồ con này, có thể biết đồng hồ lớn chạy chậm, nhanh, đúng hay sai giờ. Mỗi tuần phải lên giây đồng hồ một lần và chiếc cần để lên giây đồng hồ giống như tay quay máy xe. Đồng hồ còn có hệ thống báo giờ bằng búa đánh vô các chuông của nhà thờ, tuy nhiên đã không còn hoạt động do dây cót quá cũ.
Những nét đặc sắc > Công viên

Mặt trước thánh đường là một công viên (Công trường Công xã Paris) với bốn con đường giao nhau tạo thành hình thánh giá, gần đó là Bưu điện Sài Gòn. Trung tâm của công viên là bức tượng Đức Mẹ Hòa bình (hay Nữ vương Hòa bình). Tượng do nhà điêu khắc G. Ciocchetti thực hiện năm 1959. Tên của tác giả được ghi ở trên tà áo dưới chân, phía bên trái của bức tượng. Bức tượng cao 4,6 m, nặng 8 tấn, bằng đá cẩm thạch trắng của Ý, được tạc với chủ đích để nhìn từ xa nên không đánh bóng, vì vậy mà toàn thân tượng, kể cả vùng mặt vẫn còn những vết điêu khắc thô. Tượng Đức Mẹ trong tư thế đứng thẳng, tay cầm trái địa cầu, trên trái địa cầu có đính cây thánh giá, mắt Đức Mẹ đăm chiêu nhìn lên trời như đang cầu nguyện cho Việt Nam và cho thế giới được hoà bình. Chân Đức Mẹ đạp đầu con rắn (mà hiện nay, đầu con rắn đã bị vỡ mất hàm trên). Trên bệ đá, phía trước bức tượng, người ta có gắn một tấm bảng đồng với hàng chữ Latinh:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  REGINA PACIS - ORA PRO NOBIS - XVII. II. MCMLIX Nghĩa là: NỮ VƯƠNG HÒA BÌNH - CẦU CHO CHÚNG CON - 17.02.1959 | ” |
Phía dưới bệ đá, người ta đã khoét một cái hốc chỗ giáp với chân tượng Đức Mẹ, trong đó có một chiếc hộp bằng bạc, chứa những lời kinh cầu nguyện cho hoà bình của Việt Nam và thế giới. Những lời cầu nguyện đó được viết lên trên những lá mỏng bằng những chất liệu khác nhau như bằng vàng, bạc, thiếc, nhôm, giấy, da và đồng, được gởi tới từ nhiều miền của Việt Nam, kể cả từ một số vùng ngoài miền Bắc.
Những nét đặc sắc > Carillon

Cuối năm 2022, một dàn carillon 25 chuông đã được nhập về và lắp đặt trong khuôn viên phía trước Nhà thờ. Các chuông được treo trong một kết cấu gỗ linh sam được chế tạo tại Đức, với những đặc tính phù hợp với điền kiện khí hậu và mục đích sử dụng tại Sài Gòn. Nghi thức làm phép dàn carillon do TGM Giuse Nguyễn Năng chủ sự đã diễn ra vào sáng ngày 23 tháng 12 năm 2022. Tên của bốn vị tổng giám mục của Tổng giáo phận kể từ 1960 được đúc nổi trên bốn chuông của carillon.
Các cuộc tu bổ

Từ khi xây dựng tới nay, nhà thờ này đã trải qua ba cuộc trùng tu. Lần trung tu đầu tiên là việc xây dựng thêm phần mái kẽm cho hai tháp chuông của nhà thờ vào năm 1895. Lần thứ hai vào năm 1903, mặt tiền nhà thờ được tôn tạo, xây thêm vườn hoa và tượng đài Bá Đa Lộc. Lần thứ ba là lần dựng tượng Đức Bà Hòa Bình vào năm 1959.
Đến năm 2015, Tòa Tổng giám mục Thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định thực hiện cuộc đại tu Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn, khởi công chính thức ngày 29 tháng 6 năm 2017 (dịp Lễ kính Thánh Phêrô và Phaolô Tông đồ), và sẽ kéo dài trong nhiều năm, dự kiến ban đầu là đến cuối năm 2019 hoặc giữa năm 2020 sẽ hoàn thành,  nhưng dự kiến mới nhất là sẽ cho đến năm 2027, với kinh phí được ước tính 200 tỉ đồng (thời điểm tháng 4 năm 2018).
Nhân dịp Giáng sinh 2018, linh mục Hồ Văn Xuân, Tổng đại diện Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Nguyễn Thành Phong. Ông Phong đồng tình và hướng dẫn Tòa tổng giám mục liên hệ Sở Xây dựng để giải trình và bổ sung thời gian trùng tu công trình theo quy định.
Danh sách cha sở và cha phó Họ đạo Chánh Tòa Sài Gòn

Cha sở:
1. Lm. Oscar d'Amplemann de Noioberne (Cố Thiện) - 1863-1871
2. Lm. Henri de Kerlan (Cố Lành) - 1871-1877
3. Lm. Henri Louis Le Mée (Cố Chính Lễ) - 1877-1898
4. Lm. Charles Boutier (Cố Thiết) - 1900-1906
5. Lm. Eugène Soullard (Cố Chính Sáng) - 1906-1948
6. Lm. Robert Séminel (Cố Chính Nên) - 1948-1955
7. Lm. Gioan Baotixita Hồ Văn Vui - 1955-1957
8. Lm. Giuse Phạm Văn Thiên - 1957-1960
9. Lm. Phaolô Nguyễn Huỳnh Điểu - 1960-1987
10. Lm. Gioan Baotixita Huỳnh Công Minh - 1987-2016
11. Lm. Inhaxiô Hồ Văn Xuân - 2016-nay
Cha phó:
1. Lm. François Tam Assou (Đàm Á Tô) - 1882-1898
2. Lm. Maurice Bạch Văn Lễ - 1936-1940
3. Lm. Ernest Tricoire (Cố Khoa) - 1937-1945
4. Lm. Gioakim Nguyễn Bá Luật - 1938-1943
5. Lm. Phaolô Nguyễn Minh Tri - 1939-1945
6. Lm. Gioan Baotixita Hồ Văn Vui - 1945-1955
7. Lm. Paul Bardet - 1948-1955
8. Lm. Phanxicô Xaviê Phan Văn Thăm - 1949-1966
9. Lm. Phaolô Võ Văn Chánh - 1952-1954
10. Lm. Phanxicô Xaviê Nguyễn Hữu Tấn - 1955-1961
11. Lm. Đôminicô Võ Văn Tân - 1955-1957
12. Lm. Phêrô Nguyễn Văn Chốn - 1958-1991
13. Lm. Martinô Lê Ngọc Khánh - 1968-2003
14. Lm. Phêrô Nguyễn Văn Khảm - 1987-1998
15. Lm. Phêrô Trần Văn Thanh - 2000-2003
16. Lm. Giuse Vương Sĩ Tuấn - 2003-2016
17. Lm. Phêrô Đỗ Duy Khánh - 2003-nay
18. Lm. Phêrô Kiều Công Tùng - 2009-2010
19. Lm. Giuse Đỗ Quốc Huy - 2016-2017
20. Lm. Giuse Lã Công Thường - 2017-nay
21. Lm. Phêrô Phạm Duy Khoa - 2024-nay
Hình ảnh

Nhà thờ về đêm
Nhà nguyện Đức Mẹ
Cửa kính màu ghép minh họa cảnh Tổng lãnh Thiên thần chiến đấu với ma quỷ
Tượng Đức Mẹ Hòa bình tại quảng trường Công xã Paris
Mặt bên nhà thờ
Mặt sau nhà thờ
Màu gạch đỏ của tường nhà thờ
Chú thích

↑  “Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn - 50 năm nhận tước hiệu Vương cung Thánh đường”. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2012.
↑  “Sắc chỉ Venerabilium Nostrorum thiết lập hàng Giáo Phẩm Việt Nam”. Simon Hòa Đà Lạt. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2022.
↑  Cố gắng giữ nét nguyên sơ của nhà thờ Đức Bà
↑  “Khai mạc Năm Thánh 2010 tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2009.
↑  Nhà thờ Chính tòa Đức Bà Sài Gòn qua dòng thời gian 1880 - 2015 (2015). Lời ngỏ của Đức Tổng giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc. Tôn giáo: Tòa Tổng giám mục Thành phố Hồ Chí Minh. tr. 96.
↑  “Khánh thành dàn giao hưởng chuông của Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn”. CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ CHÍNH PHỦ - Trang Thành phố Hồ Chí Minh. 2022. Truy cập ngày 26 tháng 12 năm 2022.
↑  “Công bố khởi công Trùng tu Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2017.
↑  “Thư kêu gọi đóng góp cho việc trùng tu Vương cung thánh đường Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2017.
↑  Hai định hướng cho Tổng Giáo phận Sài Gòn
↑  ​Xin gia hạn trùng tu nhà thờ Đức Bà tới hết năm 2023
↑  Tim Doling. “Old Saigon Building of the Week – Former Institution Taberd, 1890”. Historic Vietnam. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2022.
↑  Vũ, Đỗ Hoàng Tuấn. “Thánh lễ Nhậm chức Chánh sở Nhà thờ Chính Tòa Đức Bà Sài Gòn”. TGP Sài Gòn TP. HCM. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2021.
↑  “Linh mục Inhaxiô Hồ Văn Xuân nhận Chánh sở Nhà Thờ Chánh tòa Đức Bà Sài Gòn 10-9-2016”. Giáo xứ Tân Việt. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2021.
Nhà thờ Đức Bà thời Pháp thuộc
Tượng đồng Giám mục Adran và Hoàng tử Cảnh, dựng trước Nhà thờ dưới thời Pháp thuộc
Tượng Đức Bà Hòa Bình và 2 tháp chuông nhà thờ
Quang cảnh Thánh đường từ phía đường Lê Duẩn
Nội thất nhà thờ
Dòng chữ Latin nơi cổng chính: DEO OPTIMO MAXIMO BEATIEQUE MARIŒ VIRGINI IMMACULATŒ
Nghĩa là: Thiên Chúa tối cao đã ban cho Maria được ơn Vô Nhiễm Nguyên Tội.
Bên dưới cho biết năm khánh thành (1880)
Hai tháp chuông vươn cao nhìn từ phía sau
Quả chuông La với phần bàn đạp để khởi động.
Mặt trước của Thánh đường
Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn trùng tu (2018)
Fribourg

| Fribourg/Freiburg |
| --- | --- |
View of Fribourg with the  Cathedral of Saint Nicholas
  Hiệu kỳ Huy hiệu

Fribourg/FreiburgXem bản đồ Thụy SĩFribourg/FreiburgXem bản đồ Bang Fribourg
Quốc gia: Thụy Sĩ
Bang: Fribourg
Huyện: Sarine
Chính quyền
 • Thị trưởng: Syndic (danh sách) Pierre-Alain Clément PSS (tính tới 2008)
Diện tích
 • Tổng cộng: 9,28 km2 (358 mi2)
Độ cao: 610 m (2,000 ft)
Độ cao cực đại (Schönberg): 702 m (2,303 ft)
Dân số (2017-12-31)
 • Tổng cộng: 38.521
 • Mật độ: 42/km2 (110/mi2)
Mã bưu chính: 1700
Mã SFOS: 026
Thành phố kết nghĩa: Rueil-Malmaison, Nova Friburgo, Trường Sa
Địa phương trực thuộc: Bourg, Beauregard, Jura, Pérolles, Neuveville, Auge, Schoenberg, Places, Bourguillon (Bürglen)
Giáp với: Düdingen, Givisiez, Granges-Paccot, Marly, Pierrafortscha, Sankt Ursen, Tafers, Villars-sur-Glâne
Thành phố kết nghĩa: Rueil-Malmaison (Pháp)
Website: fr.ch/ville-fribourg   SFSO statistics
Fribourg (tiếng Pháp), (tiếng Đức: Freiburg hay Freiburg im Üechtland, thường gọi là Fribourg) là thủ phủ của bang Fribourg và huyện Sarine. Thành phố này nằm ở cả hai bên sông Saane/Sarine, trên cao nguyên Thụy Sĩ. Đây là một trung tâm hành chính, kinh tế, giáo dục quan trọng ở biên giới giữa vùng nói tiếng Pháp và tiếng Đức của Thụy Sĩ. Phố cổ của thành phố này nằm ở trên một khu vực đồi đá trên Thung lũng sông Sarine. Thành phố này nằm ở độ cao 581 m trên mực nước biển, có cự ly 28 km về phía tây nam của thủ đô Bern.
Cảnh Fribourg
Thung lũng Sarine gần Fribourg
Dân số

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Năm | Dân số |  % nói tiếng Đức |
| 1450 | 6,000 |  |
| 1798 | 5,117 |  |
| 1850 | 9,065 |  |
| 1870 | 10,581 |  |
| 1888 | 12,195 | 37.1 % |
| 1900 | 15,794 | 35.4 % |
| 1910 | 20,293 | 33.0 % |
| 1930 | 21,557 | 33.3 % |
| 1950 | 29,005 | 33.2 % |
| 1960 | 32,583 |  |
| 1970 | 39,695 | 28.0 % |
| 1980 | 37,400 |  |
| 1990 | 36,355 | 22.8 % |
| 2000 | 35,547 | 21.2 % |
Vụ va chạm giữa không trung thành phố New York năm 1960

| Tai nạn |
| --- | --- |
Ngày: 16 tháng 12 năm 1960 (1960-12-16)
Mô tả tai nạn: Va chạm giữa không trung
Địa điểm: Khoảng 1,61 km về phía tây của cánh đồng Miller, New York, Hoa Kỳ  40°34′7″B 74°07′19″T﻿ / ﻿40,56861°B 74,12194°T﻿ / 40.56861; -74.12194 
Số người chết: 134
Số người sống sót: 0
Máy bay thứ nhất
  Cụm đuôi của N8013U, chiếc Douglas DC-8-11 trong vụ va chạm
Dạng: Douglas DC-8-11
Tên: Mainliner Will Rogers
Hãng hàng không: United Airlines
Số chuyến bay IATA: UA826
Số chuyến bay ICAO: UAL826
Tín hiệu gọi: UNITED 826
Số đăng ký: N8013U
Xuất phát: Sân bay quốc tế Chicago-O'Hare (ORD/KORD),  Illinois, Hoa Kỳ
Điểm đến: Sân bay Idlewild (IDL/KIDL),  New York, Hoa Kỳ
Số người: 84
Hành khách: 77
Phi hành đoàn: 7
Tử vong: 84 (83 ban đầu)
Bị thương: 0 (1 ban đầu)
Sống sót: 0 (1 ban đầu)
Máy bay thứ hai
  N6907C, chiếc Lockheed L-1049A Super Constellation gặp tai nạn
Dạng: Lockheed L-1049A Super Constellation
Tên: Star of Sicily
Hãng hàng không: Trans World Airlines (TWA)
Số chuyến bay IATA: TW266
Số chuyến bay ICAO: TWA266
Tín hiệu gọi: TWA 266
Số đăng ký: N6907C
Xuất phát: Sân bay quốc tế Dayton (DAY/KDAY),  Dayton, Ohio, Hoa Kỳ
Chặng dừng: Sân bay quốc tế Port Columbus (CMH/KCMH), Ohio, Hoa Kỳ
Điểm đến: Sân bay LaGuardia (KLGA), Queens, Hoa Kỳ
Số người: 44
Hành khách: 39
Phi hành đoàn: 5
Tử vong: 44
Bị thương: 0
Sống sót: 0
Thương vong mặt đất
Tử vong mặt đất: 6
Vào ngày 16 tháng 12 năm 1960, một chiếc Douglas DC-8 của United Airlines đang trên đường đến Sân bay Idlewild (nay là Sân bay Quốc tế John F. Kennedy) ở Thành phố New York đã va chạm giữa không trung với một chiếc Lockheed L-1049 Super Constellation của TWA đang hạ cánh xuống Sân bay LaGuardia. Chiếc Super Constellation bị rơi trên cánh đồng Miller ở Đảo Staten và chiếc DC-8 ở Park Slope, Brooklyn, giết chết tất cả 128 người trên hai máy bay và 6 người trên mặt đất. Vụ tai nạn, thảm họa hàng không nguy hiểm nhất thế giới vào thời điểm đó, vẫn là vụ tai nạn chết người nhất trong lịch sử của United Airlines tính đến năm 2022.
Vụ tai nạn được gọi là vụ tai nạn máy bay ở Park Slope hoặc vụ tai nạn máy bay ở cánh đồng Miller sau hai địa điểm va chạm. Vụ tai nạn cũng là tai nạn chết người đầu tiên liên quan đến một chiếc Douglas DC-8.
Máy bay và phi hành đoàn

Chuyến bay 826 của United Airlines, Mainliner Will Rogers, đăng ký N8013U,[5] là một chiếc DC-8-11 chở 77 hành khách và 7 thành viên phi hành đoàn từ Sân bay Quốc tế O'Hare ở Chicago đến Sân bay Idlewild (nay là Sân bay quốc tế John F. Kennedy) ở Queens . Phi hành đoàn gồm cơ trưởng Robert Sawyer (46 tuổi), cơ phó Robert Fiebing (40 tuổi), kỹ sư bay Richard Pruitt (30 tuổi) và 4 tiếp viên. Cơ trưởng Sawyer là một phi công giàu kinh nghiệm, đã tích lũy được 19.100 giờ bay, trong đó có 344 giờ bay trên DC-8. Cơ phó Fiebing đã tích lũy được 8.400 giờ bay, trong đó có 416 giờ bay trên DC-8. Kỹ sư máy bay Pruitt đã tích lũy được 8.500 giờ bay, trong đó có 379 giờ bay trên DC-8.
Chuyến bay 266 của Trans World Airlines, Star of Sicily, số đăng ký N6907C,[6] là một chiếc Super Constellation chở 39 hành khách và 5 thành viên phi hành đoàn từ Dayton và Columbus, Ohio, đến Sân bay LaGuardia ở Queens. Phi hành đoàn gồm cơ trưởng David Wollam (39 tuổi), cơ phó Dean Bowen (32 tuổi), kỹ sư bay LeRoy "Lee" Rosenthal (30 tuổi) và hai nữ tiếp viên. Cơ trưởng Wollam đã tích lũy được 14.583 giờ bay, 267 trong số đó là ở Constellation. Cơ phó Bowen đã tích lũy được 6.411 giờ bay, trong đó có 268 giờ bay trên Constellation. Kỹ sư bay Rosenthal đã tích lũy được 3.561 giờ bay, trong đó có 204 giờ ở Constellation. Con tàu chị em của Star of Sicily, số đăng ký N6902C, Star of the Seine, đã bị phá hủy trong một vụ va chạm giữa không trung khác với một chuyến bay của United Airlines vào năm 1956.
Trước khi va chạm

Vào lúc 10:21 sáng theo múi giờ miền Đông (Bắc Mỹ), United 826 thông báo cho đài phát thanh ARINC rằng một trong những máy thu VOR của nó không hoạt động và thông báo đã được chuyển đến bộ phận bảo trì của United Airlines. Tuy nhiên, kiểm soát không lưu (ATC) đã không được thông báo rằng máy bay chỉ có một máy thu hoạt động, điều này gây khó khăn cho các phi công của chuyến bay 826 trong việc xác định giao lộ Preston, nơi mà nó chưa nhận được sự cho phép.
Lúc 10:25 sáng, ATC đã ban hành lệnh thông quan sửa đổi cho chuyến bay để rút ngắn lộ trình đến điểm dừng Preston (gần Cảng Laurence, New Jersey) 12 dặm (19 km). Giấy phép đó bao gồm các hướng dẫn giữ (một kiểu giữ "đường đua" tiêu chuẩn) cho Chuyến bay 826 khi nó đến giao lộ Preston. Chuyến bay 826 dự kiến ​​sẽ giảm tốc độ trước khi đến Preston với tốc độ giữ tiêu chuẩn là 210 hải lý / giờ (240 dặm / giờ; 390 km / h) hoặc thấp hơn. Tuy nhiên, ước tính chiếc máy bay đang di chuyển với vận tốc 301 hải lý một giờ (346 dặm/giờ; 557 km/giờ) khi va chạm với chiếc máy bay TWA, vượt quá giới hạn thông quan Preston vài dặm.
Trong quá trình điều tra, United Airlines cho rằng Colts Neck VOR không đáng tin cậy. Preston là điểm mà đường hàng không V123—hướng tâm 050 ngoài Robbinsville VOR—đi qua hướng tâm 120 độ của Solberg và hướng tâm 346 độ của Colts Neck. Tuy nhiên, báo cáo cuối cùng của Ban Hàng không Dân dụng không tìm thấy vấn đề gì với Colts Neck VOR.
Các điều kiện phổ biến là mưa nhẹ và sương mù, trước đó là tuyết rơi