stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trương Vệ Kiện
Phim tham gia > Điện ảnh

| Năm | Tên phim | Tên tiếng Anh | Vai diễn | Bạn diễn |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1985 |  | Puppy Love |  |  |
| 1985 |  | Crazy Games |  |  |
| 1985 |  | Young Cops |  |  |
| 1992 | Chuyện Tình Cúp Cua Câu Chuyện Trốn Học | To Miss with Love |  | Lâm Chí Dĩnh, Trương Mẫn, Chu Nhân, Ngô Mạnh Đạt, Ngô Kỳ Long |
| 1992 |  | The Good, the Bad & the Beauty |  |  |
| 1992 | Chòm Sao Chiếu Tử Hội Quần Tinh | The Thief Of Time |  | Châu Tinh Trì, Lưu Đức Hoa, Trịnh Thiếu Thu, Quách Phú Thành |
| 1993 | Chi Sĩ Hỏa Thối | Chez & Ham |  | Ngô Mạnh Đạt, Tăng Trí Vỹ, Trương Mẫn, Vương Tổ Hiền, Uyển Quỳnh Đan |
| 1993 | Hoàng Phi Hồng - Thiết Kê Đấu Ngô Công | Last Hero in China | Nha Sát Tô |  |
| 1993 | Võ trạng nguyên | The Kung Fu Scholar | Luân Văn Tự |  |
| 1993 | Trường học bá vương - Trạng nguyên Luân Văn Tự | Future Cops | Trần Đại Hùng |  |
| 1993 | Võ hiệp thất công chúa | Holy Weapon | Ngô Thông |  |
| 1993 | Vi Tiểu Bảo Đến Tương Lai | Hero – Beyond the Boundary of Time | A Siêu |  |
| 1993 | Căn Nhà Quỷ Xinh Đẹp - Gia Tộc Qủy Răng Hô | Vampire Family |  |  |
| 1993 | Chi Kiếp Hậu Anh Hùng Truyện | Hero of Hong Kong 1949 |  |  |
| 1993 | Nhất bổn mạn họa sấm thiên nhai 2 | My Hero 2 |  |  |
| 1993 | Thiếu Gia Đường Thể Lam | Prince of Portland Street |  |  |
| 1993 |  | Even Mountains Meet |  |  |
| 1994 | Thiếu Lâm Tiểu Tử 2 - Tân Ô Long Viện 2 | Shaolin Popey 2: Messy Temple |  | Ngô Mạnh Đạt, Thích Tiểu Long, Trịnh Thiếu Thu, Lâm Chí Dĩnh, Từ Nhược Tuyên, Lý Liên Kiệt, Vu Thừa Huệ, Chia Hui Liu, Hác Thiệu Văn, Nguyên Hoa, Uyển Quỳnh Đan |
| 1994 | Hắc Báo Thiên Hạ | The Black Panther Warriors | Robert Parkinson | Đặng Quang Vinh, Lâm Thanh Hà, Nhậm Đạt Hoa, Lương Triều Vĩ, Carrie Ng, Chen Ming Chen, Elsie Chan, Nguyên Hoa, Melvin Wong, Lương Gia Huy |
| 1994 | Tham Vọng Bá Chủ Thiên Hạ | Bloody Brothers | Khâu Tử Hồng |  |
| 2003 | Gà vàng 2 | Golden Chicken 2 |  |  |
| 2007 |  | Eastern Legend |  |  |
| 2008 | Tử Chiến Đường Lang Quyền | Champions Of Glory |  | Vu Vinh Quang |
| 2009 |  | Road corridor |  |  |
| 2010 | 72 Khách Trọ | 72 Tenants of Prosperity |  | Tăng Chí Vĩ, Trương Học Hữu, Viên Vịnh Nghi, Huỳnh Tông Trạch, Đặng Lệ Hân, Thịnh Quân, Vương Tổ Lam, Chung Gia Hân, Tạ Thiên Hoa, Lâm Phong, Xa Thi Mạn, Liêu Bích Nhi, Từ Tử San, Trần Pháp Lai, Lê Diệu Tường, Ngô Trác Hy,Hà Vận Thi, Trần Sơn Thông |
| 2011 | Tình hè rực cháy | Summer Love Love |  | Trịnh Y Kiện, Tăng Chí Vỹ, Giả Hiểu Thần, Hứa Chí An, Lê Diệu Tường, Đàm Diệu Văn |
| 2013 | Cung tỏa trầm hương | The Palace | Đại thái giám (cameo) | Triệu Lệ Dĩnh, Trần Hiểu, Châu Đông Vũ |
Âm nhạc

| Năm phát hành | Tên album | Tên bài hát | Giải thưởng |
| --- | --- | --- | --- |
| 1992 | Thật Thật giả giả | I love you |  |
| 1992 | Thật Thật giả giả | Thunder |  |
| 1992 | Thật Thật giả giả | Kẻ tồi tệ |  |
| 1992 | Thật Thật giả giả | Thật thật giả giả |  |
| 1992 | Thật Thật giả giả | Tiếng lòng lãng tử |  |
| 1992 | Thật Thật giả giả | Trong trái tìm của em |  |
| 1992 | Thật Thật giả giả | Một đời đi cùng em |  |
| 1992 | Thật Thật giả giả | Một đêm đã quyên đi |  |
| 1992 | Thật Thật giả giả | Lệ nhãn thuyết (Nói về nước mắt) |  |
1993:
Crush

Tra  trong từ điển mở tiếng Việt Wiktionary
Crush  có thể đề cập đến:
Âm nhạc > Nghệ sĩ

Crush (ca sĩ)
Âm nhạc > Album

Crush, album của 2NE1
Âm nhạc > Bài hát

"Crush", bài hát của David Archuleta
Cách sử dụng khác

Tình yêu gà bông
Matairesinol

| --- | --- |

Names
IUPAC name (3R,4R)-3,4-bis[(4-hydroxy-3-methoxyphenyl)methyl]oxolan-2-one
Other names (αR,βR)-α,β-Bis(4-hydroxy-3-methoxybenzyl)butyrolactone
Identifiers
CAS Number:  580-72-3 N= 
3D model (JSmol):  Interactive image 
ChEBI:  CHEBI:6698 N 
ChEMBL:  ChEMBL425148 Y 
ChemSpider:  106491 Y 
DrugBank:  DB04200 Y 
PubChem <abbr title="<nowiki>Compound ID</nowiki>">CID:  119205 
 InChI InChI=1S/C20H22O6/c1-24-18-9-12(3-5-16(18)21)7-14-11-26-20(23)15(14)8-13-4-6-17(22)19(10-13)25-2/h3-6,9-10,14-15,21-22H,7-8,11H2,1-2H3/t14-,15+/m0/s1 YKey: MATGKVZWFZHCLI-LSDHHAIUSA-N Y  InChI=1S/C20H22O6/c1-24-18-9-12(3-5-16(18)21)7-14-11-26-20(23)15(14)8-13-4-6-17(22)19(10-13)25-2/h3-6,9-10,14-15,21-22H,7-8,11H2,1-2H3/t14-,15+/m0/s1Key: MATGKVZWFZHCLI-LSDHHAIUBP  Key: MATGKVZWFZHCLI-LSDHHAIUSA-N 
 SMILES O=C2OC[C@H](Cc1cc(OC)c(O)cc1)[C@H]2Cc3ccc(O)c(OC)c3 
Properties
Chemical formula: C20H22O6
Molar mass: 358.390 g·mol−1
Except where otherwise noted, data are given for materials in their standard state (at 25 °C [77 °F], 100 kPa).
N verify (what is YN ?)
Infobox references

Matairesinol là một lignan thực vật. Nó xảy ra với secoisolariciresinol trong nhiều loại thực phẩm như hạt dầu, ngũ cốc nguyên hạt, rau và trái cây.
Lignans thực vật là tiền thân của enterolignans (lignans động vật có vú). Một số lignan thực vật được chuyển hóa thành enterolignans (enterodiol và enterolactone) có khả năng làm giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư và các bệnh tim mạch.
Mặc dù có những nghiên cứu chỉ ra các lợi ích phòng ngừa bệnh (bảo vệ tim mạch và ung thư liên quan đến hormone như ung thư vú) của lignans, nhưng kết quả vẫn chưa được kết luận. Matairesinol đã được tìm thấy để hoạt động như một chất chủ vận của thụ thể adiponectin 1 (AdipoR1).
Guasimos (khu tự quản)

| Khu tự quản Guasimos |
| --- | --- |
—  Khu tự quản  —
Municipio Khu tự quản Guasimos
 
  Hiệu kỳ Ấn chương
 Vị trí ở bang Táchira
Khu tự quản GuasimosVị trí ở Venezuela
Quốc gia:  Venezuela
Bang: Táchira
Thủ phủ: Palmira
Diện tích
 • Tổng cộng: 38 km2 km2 (Lỗi định dạng: giá trị đầu vào không hợp lệ khi làm tròn mi2)
Dân số (21 tháng 10 năm 2001)
 • Tổng cộng: 32.545 người
Guasimos là một khu tự quản thuộc bang Táchira, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Guasimos đóng tại Palmira. Khự tự quản Guasimos có diện tích 38 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 32545 người.
Đền Tranh

Cổng đền Tranh- Ninh Giang
Đền Tranh, còn gọi là đền Quan Lớn Tuần Tranh, là một ngôi đền cổ Việt Nam, thờ vị thần sông nước cai quản khúc sông ở gần bến đò Tranh, thuộc xã Đồng Tâm, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương.
Nổi tiếng linh ứng nhiệm màu, cầu gì được nấy nên Đền Tranh trở thành Khu di tích tâm linh được người dân khắp nơi tìm đến cúng lễ. Năm 2009, Đền Tranh được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.
Lịch sử

Thời Trần, tại vùng ngã ba sông Tranh giao với sông Luộc, người dân đã lập ra một ngôi đền thờ vị thủy thần cai quản khúc sông này. Ngôi đền này ban đầu chỉ là ngôi miếu nhỏ nằm sát bến sông, vì vậy thường bị tác động của thủy triều và dòng nước xoáy. Do bờ sông thường bị xói lở nên đến năm 1935, người dân lập một đền thờ mới tại làng Tranh Xuyên (nay thuộc thị trấn Ninh Giang). Ngôi đền mới này vẫn được dân chúng giữ tên gọi là Đền Tranh
Đến giữa thập kỷ 40 của thế kỷ XX, đền Tranh được tôn tạo với quy mô khá lớn, kiến trúc theo kiểu Trùng thiềm điệp ốc với những cung và gian thờ khác nhau. Năm 1946, thực hiện tiêu thổ kháng chiến, nhiều hạng mục ngôi đền bị tháo gỡ.
Đến những năm 60 của thế kỷ XX, đền được chuyển về phía bắc của thị trấn Ninh Giang cách đền cũ khoảng 300m, nay thuộc địa phận thôn Tranh Xuyên, xã Đồng Tâm, huyện Ninh Giang. Đền Tranh qua ba lần chuyển dời cùng nhiều lần trùng tu tôn tạo, đã chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử và tích hợp được nét đẹp của văn hóa Việt. Căn cứ vào hệ thống bia ký tại đền cho biết, vào năm Tự Đức thứ 5 (1852) đền đã có nhiều người công đức để tu tạo.
Khi thực dân Pháp chiếm tỉnh Hải Dương và Ninh Giang, xây đồn bốt gần khu vực đền nên nhân dân chuyển đền về phía Bắc đền cũ (hiện nay là doanh trại Lữ đoàn 513 Quân khu 3). Từ năm 1941 đến 1945, đền Tranh được tôn tạo rộng lớn, kiến trúc theo kiểu "trùng thiềm điệp ốc", 5 nếp nhà nối liền nhau.
Năm 1946, thực hiện chủ trương "tiêu thổ kháng chiến" các nếp nhà của đền lần lượt được tháo dỡ, chỉ để lại cung cấm làm nơi thờ tự.
Năm 1954, đền Tranh được phục dựng lại để đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân.
Năm 1966, do nhu cầu mở rộng doanh trại của quân đội, nên nhân dân địa phương cùng Lữ đoàn 513 chuyển 3 gian hậu cung về dựng tại địa điểm mới, cách đền cũ 300 m về phía Bắc (vị trí hiện nay).
Năm 1996, được phép của UBND tỉnh Hải Hưng, đền được xây dựng 7 gian tiền tế; Ngày 3 tháng 6 năm 1999, khởi công xây dựng nhà trung từ; năm 2004 hoàn thành việc xây dựng nghi môn và tòa hậu cung; năm 2006 xây dựng đông vu và nhà hóa sớ.
Công trình hiện nay khá hoành tráng với kinh phí xây dựng do nhân dân công đức. Đền Tranh là nơi tập trung và phong phú nhất về tín ngưỡng dân gian mà điển hình là nhân vật huyền thoại Quan Lớn Tuần Tranh.
Một công trình làm nổi bật diện mạo thị trấn Ninh Giang trước năm 1947 đó là ngôi đền uy nghi nằm ở phía Tây Bắc, nay nằm ở khuôn viên đơn vị công trình. Đền Tranh thờ thần và đặt trong khám và đây đó trên xà trên khung cửa được gắn những rắn thần bằng vải nhồi bong màu sặc sỡ, ban đêm được ánh điện soi sang lấp lánh cửa đồ thờ, hương án làm tăng thêm vẻ uy nghi vốn có của nơi thờ tự.
Lễ hội

Trong dân gian truyền tụng là" đền thiêng lắm, linh ứng lắm, cầu gì được lấy"nên hang năm kỳ mở hội, khách thập phương từ Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định vv… về trẩy hội khá đông. Lễ hội được mở từ ngày 25/2 âm lịch (hiện nay là 14/2 ÂL). Ngày rước thần có những ông đồng bà đồng "xiên lình" qua má để tỏ phép lạ của con người khi linh ứng nhập. Thanh đồng Nguyễn Thanh Tâm (ông đồng hay xuất hiện trong các cuộc hầu đồng biểu diễn ở Kiếp Bạc, Lãnh Giang) người Kim Thành, Hải Dương là người có rất nhiều canh hầu ở đền.
Đền Tranh một năm có ba mùa lễ hội. Hội tháng 2, từ ngày 10-20/2, trọng hội vào 14 — ngày sinh của quan lớn Tuần Tranh, đây là hội chính hàng năm. Hội tháng 5, từ ngày 20-26/5, trọng hội vào 25 — ngày hoá của Đức thánh. Lễ hội đền Tranh có quy mô rộng lớn, thu hút khách nhiều tỉnh phía Bắc, một trong những hội lớn của Hải Dương, có sức hấp dẫn lạ thường, đặc biệt với các bà các cô ở các thành phố, bởi thế khách thập phương đến đây rất đông. Không chỉ trong những ngày hội (thường kéo dài tới 7 ngày) mà những ngày thường cũng không ít khách đến lễ và không thể thiếu tiết mục hát chầu văn.
Nửa thế kỳ trôi qua, thị trấn đã trải qua những thăng trầm qua hai cuộc chiến tranh, đền Tranh được dựng lại và tôn tạo trên địa phận thôn Tranh Xuyên xã Đồng Tâm. Không những đền được tôn tạo lại rất bề thế uy nghiêm mà còn được mở rộng rất nhiều, bên cạnh còn có chùa Tranh mới được xây dựng thêm. Không chỉ ngày hội mà ngày thường khách đến lễ cũng rất đông.
Potamogeton cristatus

| Potamogeton cristatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Potamogetonaceae
Chi (genus): Potamogeton
Loài (species): P. cristatus
Danh pháp hai phần
Potamogeton cristatus Regel & Maack, 1861 
Potamogeton cristatus là một loài thực vật có hoa trong họ Potamogetonaceae. Loài này được Regel & Maack miêu tả khoa học đầu tiên năm 1861.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Potamogeton cristatus”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Phreatia transversiloba

| Phreatia transversiloba |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Monocots
Bộ:: Asparagales
Họ:: Orchidaceae
Phân họ:: Epidendroideae
Chi:: Phreatia
Loài:: P. transversiloba
Danh pháp hai phần
Phreatia transversiloba Schltr.

Phreatia transversiloba là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Jauregui (khu tự quản)

| Khu tự quản Jauregui |
| --- | --- |
—  Khu tự quản  —
Municipio Khu tự quản Jauregui
 
  Hiệu kỳ Ấn chương
 Vị trí ở bang Táchira
Khu tự quản JaureguiVị trí ở Venezuela
Quốc gia:  Venezuela
Bang: Táchira
Thủ phủ: La Grita
Diện tích
 • Tổng cộng: 480 km2 km2 (Lỗi định dạng: giá trị đầu vào không hợp lệ khi làm tròn mi2)
Dân số (21 tháng 10 năm 2001)
 • Tổng cộng: 36.660 người
Jauregui là một khu tự quản thuộc bang Táchira, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Jauregui đóng tại La Grita. Khự tự quản Jauregui có diện tích 480 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 36660 người.
Liên minh Hispaniola

Liên minh Hispaniola ở đảo Hispaniola kéo dài hai mươi hai năm (từ ngày 9 tháng 2 năm 1822 đến ngày 27 tháng 2 1844). Liên minh này đã kết thúc giai đoạn ngắn đầu tiên của sự độc lập trong lịch sử của Cộng hòa Dominican, vốn đã được biết đến như là Cộng hòa Haiti thuộc Tây Ban Nha.
Việc chiếm đóng được nhắc lại bởi một số người như là một giai đoạn cai trị quân sự chặt chẽ, mặc dù thực tế là phức tạp hơn nhiều. Nó dẫn tới việc tước quyền sở hữu đất đai quy mô lớn và thất bại trong nỗ lực để buộc sản xuất nông sản xuất khẩu, áp đặt các dịch vụ quân sự, hạn chế sử dụng tiếng Tây Ban Nha, và đàn áp những phong tục truyền thống. Sự thống nhất 22 năm củng cố quan điểm của người dân Dominica của mình là khác với người dân Haiti trong chủng tộc, ngôn ngữ, tôn giáo và phong tục trong nước.
Thông tin

Cuối thế kỷ 18, hòn đảo Hispaniola đã được chia thành hai thuộc địa châu Âu: Saint-Domingue, ở phía tây, thuộc Pháp; và Santo Domingo, thuộc Tây Ban Nha, chiếm phía đông hai phần ba của Hispaniola.
Thông tin > Thống nhất đầu tiên dưới thời thuộc Pháp

Trong nửa sau của thế kỷ thứ 18, phía thuộc Pháp của đảo nhanh chóng phát triển thành thuộc địa trồng thịnh vượng nhất của thế giới mới. Pháp Saint-Domingue được mệnh danh là Hòn ngọc Antilles, như là kết quả của các đồn điền mía làm việc của những người nô lệ Châu Phi; đường đã trở thành một mặt hàng không thể thiếu ở Châu Âu. Hoà ước Basel về ngày 22 tháng 7 năm 1795, Tây Ban Nha nhượng lại của hai phần ba của đảo đến Pháp để đổi lấy sự trở lại của tỉnh Guipuzcoa chiếm đóng của người Pháp kể từ năm 1793. Mặc dù Hispaniola bây giờ đã được thống nhất dưới một chính quyền duy nhất, nó đã chứng minh khó khăn cho người Pháp để củng cố quyền lực của họ kể từ khi một phần của họ trên đảo đã trải qua các cuộc nổi dậy của mulattos ưu tú và Freedman đen kể từ năm 1791, và năm 1804 các nhà lãnh đạo của cuộc cách mạng Haiti, Jean-Jacques Dessalines, tuyên bố độc lập của Haiti. Độc lập đã không đến một cách dễ dàng, do thực tế rằng Haiti đã thuộc địa có lợi nhuận nhất của Pháp.
Đến năm 1795, phía đông, nơi đã từng là trụ sở của chính quyền thực dân Tây Ban Nha trong thế giới mới từ lâu đã rơi vào suy thoái. Các nền kinh tế đã bị đình trệ, đất phần lớn chưa được khai thác và sử dụng cho nông nghiệp nuôi sống và gia súc chăn nuôi, và dân số thấp hơn nhiều so với ở Haiti. Các tài khoản của nhà bình luận chính trị Dominica và José Núñez de Cáceres trích dẫn dân thuộc địa Tây Ban Nha vào khoảng 80.000, chủ yếu gồm các hậu duệ châu Âu, mulattos, freedmen, và một vài nô lệ da đen. Haiti, mặt khác, đã gần một triệu người nô lệ.
Trong khi người Pháp đã bị mất thuộc địa cũ của Saint-Dominque của năm 1804, chỉ huy Pháp của cựu thuộc địa Tây Ban Nha đã có thể để đẩy lùi các cuộc tấn công của Jean-Jacques Dessalines, nhưng vào năm 1808 người dân đã nổi dậy và các năm sau, với sự giúp đỡ của một phi đội Anh, kết thúc kiểm soát của Pháp thành phố Santo Domingo, thống trị của phương Tây đã được tái lập. Tuy nhiên, khoảng thời gian ngắn này, theo đó toàn bộ Hispaniola là  de jure  dưới sự cai trị của Pháp đã được các biện minh trưởng của Haiti giải thoát trong quest của mình để đoàn tụ đảo dưới sự cai trị của họ.
Thông tin > Độc lập từ Tây Ban Nha

Ngày 09 tháng 11 năm 1821 thuộc địa của Tây Ban Nha Santo Domingo bị lật đổ bởi một nhóm do Núñez de Cáceres, cựu quản trị viên của thuộc địa, và quân nổi dậy tuyên bố độc lập từ vương miện Tây Ban Nha vào ngày 01 Tháng 12 năm 1821. Các quốc gia mới được gọi là Cộng hòa Tây Ban Nha Haiti (tiếng Tây Ban Nha: República del Haití Español) hay Haiti đã từng là tên bản địa của đảo. Vào ngày 1 tháng 12 năm 1821 là một hành động cấu đã được lệnh phải kiến ​​nghị các công đoàn của Haiti thuộc Tây Ban Nha với Đại Colombia.
Thông tin > Mở đầu cho sự thống nhất đất nước

Một nhóm các chính trị Dominica và sĩ quan quân đội ủng hộ thống nhất các quốc gia mới độc lập với Haiti, khi họ tìm cách cho sự ổn định chính trị dưới thời tổng thống Haiti Jean-Pierre Boyer, và đã thu hút được sự giàu có và quyền lực nhận thức của Haiti vào thời điểm đó. Một phe lớn có trụ sở tại khu vực phía Bắc Cibao đã trái ngược với các công đoàn với Gran Colombia và cũng đứng về phía Haiti. Boyer, mặt khác, có một số mục tiêu ở các hòn đảo mà ông tuyên bố là "nhất và bất khả": để duy trì sự độc lập Haiti với tiềm năng tấn công hoặc tái chinh phục tiếng Pháp hoặc tiếng Tây Ban Nha và để duy trì sự tự do của người nô lệ của nó.
Trong khi xoa dịu các cán bộ biên giới Dominican, Jean-Pierre Boyer đã có trong cuộc đàm phán với Pháp để ngăn chặn một cuộc tấn công mười bốn tàu chiến của Pháp đóng quân gần Port-au-Prince, thủ đô Haiti. Anh em đã không biết rằng Boyer đã nhượng cho Pháp, và đồng ý trả 150 triệu franc Pháp vàng mệnh để bồi thường cựu chủ nô lệ của Pháp. Như vậy, người dân Haiti về cơ bản sẽ được buộc vào trả tiền để duy trì sự tự do của họ từ Pháp.
Sự thống nhất của hòn đảo là một bất lợi nghiêm trọng nếu họ duy trì chủ quyền quốc gia của họ. Vào thời điểm đó, họ đã có một lực lượng bộ binh chưa qua đào tạo. Dân số là ít hơn so với Haiti tám đến mười lần, và nền kinh tế bị đình trệ. Haiti, mặt khác, có lực lượng vũ trang ghê gớm, cả về kỹ năng và kích thước khổng lồ, vốn đã được cứng trong gần mười năm đẩy lùi binh sĩ Napoleon của Pháp, và binh lính Anh, cùng với thực dân địa phương, và quân nổi dậy quân sự trong nước. Các cuộc tàn sát chủng tộc gây ra trong những ngày cuối của cuộc xung đột Pháp-Haiti chỉ thêm vào sự quyết tâm của người dân Haiti để không bao giờ bị mất một trận chiến.
Thống nhất

Sau khi hứa hẹn hỗ trợ đầy đủ của mình cho một số thống đốc biên giới Dominica và đảm bảo lòng trung thành của họ, Boyer ceremoniously bước vào đất nước với khoảng 10.000 binh sĩ vào tháng 2 năm 1822, gặp ít hoặc không có sự phản đối. Vào ngày 09 Tháng Hai năm 1822, Boyer chính thức bước vào thành phố thủ đô Santo Domingo sau khi độc lập phù du của mình, nơi ông đã được đáp ứng với sự nhiệt tình và nhận bởi Núñez de Cáceres người cung cấp cho ông các phím của Palace; Boyer từ chối thẳng thừng nói: "Tôi đã không đi vào thành phố này như một kẻ chinh phục nhưng do ý muốn của cư dân của nó". Do đó các đảo đã được thống nhất từ ​​"Cape Tiburon đến Cape Samana thuộc sở hữu của một chính quyền."
Chữ Nôm

| Chữ Nôm  |
| --- | --- |

Thể loại:  Văn tự ngữ tố 
Thời kỳ: Thế kỷ 10 đến Thế kỷ 20 
Hướng viết:  Truyền thống: viết dọc, xếp hàng từ phải sang trái (tung thư)  Hiện đại: viết ngang, trái sang phải (hoành thư) 
Các ngôn ngữ: Tiếng Việt
Hệ chữ viết liên quan
Nguồn gốc: Giáp cốt vănTriện thưLệ thưKhải thưChữ Nôm
Bài viết này chứa các biểu tượng ngữ âm IPA trong Unicode. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để có hướng dẫn thêm về các ký hiệu IPA, hãy xem Trợ giúp:IPA.
Chữ Nôm (𡨸喃), còn được gọi là Quốc âm (國音)  là loại văn tự ngữ tố - âm tiết dùng để viết tiếng Việt. Đây là bộ chữ được người Việt tạo ra dựa trên chữ Hán, các bộ thủ, âm đọc và nghĩa từ vựng trong tiếng Việt.
Chữ Nôm bắt đầu hình thành và phát triển từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 20. Sơ khởi, chữ Nôm thường dùng ghi chép tên người, địa danh, sau đó được dần dần phổ cập, tiến vào sinh hoạt văn hóa của quốc gia. Vào thời Nhà Trần ở thế kỷ 14 và Nhà Tây Sơn ở thế kỷ 18, xuất hiện khuynh hướng dùng chữ Nôm trong văn thư hành chính. Đối với văn học Việt Nam, chữ Nôm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi là công cụ xây dựng nền văn học cổ truyền kéo dài nhiều thế kỷ.
Định nghĩa và tên gọi

Cả hai từ chữ và Nôm trong chữ Nôm đều có gốc Hán. Từ chữ bắt nguồn từ cách phát âm trong tiếng Hán thượng cổ của chữ “tự” 字 (trong "văn tự"). Nôm nghĩa là Nam 南 (trong "phía nam"). Ý của tên gọi chữ Nôm là đây là thứ chữ dùng để ghi chép tiếng nói của người phương Nam (tức người Việt, xưa kia người Việt tự xem mình là người phương Nam, còn người Trung Quốc là người phương Bắc).
Tên gọi chữ Nôm khi viết bằng chữ Nôm có thể viết bằng rất nhiều chữ khác nhau:
Từ chữ: 字，𪧚，𡨸，茡，芓，𡦂，佇，宁
Từ Nôm: 喃，諵
Tên gọi Quốc âm (國音) được các thi hào sử dụng để đặt tên cho các tác phẩm bằng chữ Nôm như Quốc âm Thi tập, Hồng Đức Quốc âm Thi tập. Chữ âm 音 có nghĩa là "tiếng" như trong từ âm thanh, âm giọng, liên tưởng đến "tiếng nói" hay "ngôn ngữ", nên có thể Quốc âm còn có nghĩa là "tiếng nói của đất nước", ám chỉ tới tiếng Việt. Một tác phẩm bằng chữ Nôm khác là Bạch Vân quốc ngữ thi tập, sử dụng từ "Quốc ngữ" (國語). Do vậy từ lâu chữ Nôm đã được người đương thời coi là ”chữ viết tiếng Việt”, hay chính là ”chữ Quốc ngữ” của tiếng Việt lúc đó (khác với "chữ Quốc ngữ" hiện nay là chữ Latinh).
Lịch sử phát triển > Các quan điểm về sự hình thành

Trong một số nghiên cứu vào thập niên 1990, các học giả căn cứ vào đặc điểm cấu trúc nội tại của chữ Nôm, dựa vào cứ liệu ngữ âm lịch sử tiếng Hán và tiếng Việt, so sánh đối chiếu hệ thống âm tiếng Hán và tiếng Hán Việt đã đi tới kết luận rằng âm Hán Việt (âm của người Việt đọc chữ Hán) ngày nay bắt nguồn từ thời nhà Đường-nhà Tống thế kỷ 8-9. Và nếu âm Hán Việt có từ thời Đường, Tống thì chữ Nôm không thể ra đời trước khi cố định cách đọc Hán Việt (nếu xét chữ Nôm với tư cách hệ thống văn tự) và chỉ có thể ra đời sau khoảng thế kỷ thứ 10 khi người Việt thoát khỏi nghìn năm Bắc thuộc với chiến thắng của Ngô Quyền vào năm 938.
Về văn bản thì khi tìm chứng tích trước thời nhà Lý, văn tịch hoàn toàn không lưu lại dấu vết chữ Nôm nào cả. Sang thời Lý thì mới có một số chữ Nôm như trên quả chuông chùa Vân Bản, Hải Phòng (đúc năm 1076), bài bi ký ở chùa xã Hương Nộn, huyện Tam Nông tỉnh Phú Thọ (tạc năm 1173 niên hiệu Chính Long Bảo Ứng thứ 11) hay bia chùa Tháp Miếu, huyện Yên Lãng (nay thuộc Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc (tạc năm 1210 triều vua Lý Cao Tông).
Trước tác thì phải sang thời nhà Trần mới có dấu tích rõ ràng. Hàn Thuyên là người có công lớn phát triển thơ Nôm thời kỳ này với việc mở đầu thể Hàn luật. Ông cũng đặt ra quy luật bằng trắc (平/仄) cho các thanh tiếng Việt trong thơ.
Lịch sử phát triển > Phát triển

Ban đầu khi mới xuất hiện, chữ Nôm thuần túy mượn dạng chữ Hán y nguyên để ghi âm tiếng Việt cổ (mượn âm Hán để chép tiếng Quốc âm). Phép đó gọi là chữ "giả tá" (假借). Dần dần phép ghép hai chữ Hán lại với nhau, một phần gợi âm, một phần gợi ý được dùng ngày càng nhiều và có hệ thống hơn. Phép này gọi là "hài thanh" hoặc "hình thanh" (形聲) để cấu tạo chữ mới.
Ví dụ về giả tá: từ 别 âm Hán Việt là biệt, nghĩa phân biệt, ly biệt nhưng được dùng để ghi âm từ biết.
Kể từ thời Lê về sau số lượng sáng tác bằng chữ Nôm tăng dần trong suốt 500 năm từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 19. Dồi dào nhất là các áng thi văn có tính cách cảm hứng, tiêu khiển, và nặng phần tình cảm. Những tác phẩm Nôm này rất đa dạng: từ Hàn luật (thơ Nôm (tiếng Việt) theo luật Đường), đến văn tế, truyện thơ lục bát, song thất lục bát, phú, hát nói, tuồng, chèo. Thi ca chữ Nôm đã diễn tả đầy đủ mọi tình cảm của dân tộc Việt, khi thì hào hùng, khi bi ai; khi thì trang nghiêm, khi bỡn cợt. Song sử liệu, nhất là chính sử cùng các văn bản hành chính của triều đình thì gần như toàn phần đều bằng chữ Hán. Ngoại lệ là những năm tồn tại ngắn ngủi của nhà Hồ (thế kỷ 15) và nhà Tây Sơn (thế kỷ 18), chữ Nôm được sử dụng trong các văn bản chính sử, chiếu chỉ.
Lịch sử phát triển > Phát triển > Trước thế kỷ 15

Một số di tích còn lưu lại dấu vết chữ Nôm trước thế kỷ 15 nhưng số lượng không nhiều ngoài một ít văn bia và ghi chép của người đời sau chép lại những bài tương truyền sáng tác từ thời Lý Trần. Một tác phẩm quan trọng là tập Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (Kinh đại báo phụ mẫu trọng ân) đã ra đời vào thời nhà Lý khoảng thế kỷ 12. Đây cũng là đặc điểm vì tập này là văn xuôi, một thể văn ít khi dùng chữ Nôm.
Nhà Trần cũng để lại một số tác phẩm chữ Nôm như mấy bài phú của vua Trần Nhân Tông: "Cư trần lạc đạo phú" (居塵樂道賦) và "Đắc thú lâm tuyền thành đạo ca" (得趣林泉成道歌).
Thời Trần tương truyền cũng có lệ làm phú bằng chữ Nôm trong kỳ thi Hội. Lê Tắc ghi lại trong An Nam chí lược rằng đời vua Trần Anh Tông một số bài hát được soạn bằng Nôm.
Sang thời nhà Hồ thì một số sách vở kinh điển Nho học được dịch ra chữ Nôm như thiên Vô dật trong Kinh Thư năm 1395. Nhà vua cũng cho soạn cuốn Thi nghĩa bằng Nôm để giảng giải Kinh Thi.