stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
DFB-Pokal
Lịch sử > Giant killing

Ban đầu, DFB-Pokal là một giải đấu chỉ dành cho các câu lạc bộ từ các hạng đấu cao nhất của bóng đá Đức. Điều này tiếp tục sau khi thành lập Bundesliga vào năm 1963. Các câu lạc bộ bán chuyên nghiệp và nghiệp dư chỉ có thể tham dự giải đấu từ năm 1974 trở đi, khi nó được mở rộng. Cho đến năm 2008, chỉ hai hạng đấu cao nhất của bóng đá Đức, Bundesliga và 2. Bundesliga, là hoàn toàn chuyên nghiệp nhưng từ năm 2008, với việc thành lập 3. Liga, hạng đấu thứ ba cũng trở thành hoàn toàn chuyên nghiệp.
Ngay từ đầu, những trận đấu mới giữa Bundesliga và các câu lạc bộ nghiệp dư (thường là các câu lạc bộ hạng ba) đã trở thành một nguồn gây bất ngờ. Thất bại ở vòng hai của Hamburger SV trước VfB Eppingen vào năm 1974 thường được gọi là "mẹ của tất cả các cuộc lật đổ cúp" (tiếng Đức: Die Mutter aller Pokalsensationen), trường hợp đầu tiên một câu lạc bộ nghiệp dư loại bỏ một câu lạc bộ Bundesliga. Mãi đến năm 1990, một câu lạc bộ hạng tư mới đạt được điều tương tự, khi SpVgg Fürth loại Borussia Dortmund khỏi giải đấu. Những cột mốc tiếp theo là đội dự bị của Hertha BSC, Hertha BSC II, lọt vào chung kết cúp vào năm 1993, lần đầu tiên cho một câu lạc bộ hạng ba và một đội dự bị. Năm 1997, Eintracht Trier đã chứng tỏ quá mạnh đối với cả nhà vô địch UEFA Cup và Champions League, loại Schalke 04 và Borussia Dortmund khỏi giải đấu. Năm 2000, 1. FC Magdeburg trở thành câu lạc bộ hạng tư đầu tiên loại bỏ hai câu lạc bộ Bundesliga trong một mùa giải. Hannover 96, khi đó đang chơi ở 2. Bundesliga, đã vô địch cúp sau khi loại bỏ một số đội Bundesliga trong quá trình này. Kickers Offenbach đã thắng tất cả các trận đấu, bao gồm bán kết, với tư cách là một đội bóng ở 2. Bundesliga, nhưng đã thăng hạng Bundesliga một tuần trước khi họ vô địch cúp.
Tổng số lần đoạt cúp

| Câu lạc bộ | Số lần vô địch | Số lần hạng nhì | Năm vô địch |
| --- | --- | --- | --- |
| FC Bayern München | 20 | 4 | 1957, 1966, 1967, 1969, 1971, 1982, 1984, 1986, 1998, 2000, 2003, 2005, 2006, 2008, 2010, 2013, 2014, 2016, 2019, 2020 |
| SV Werder Bremen | 6 | 4 | 1961, 1991, 1994, 1999, 2004, 2009 |
| FC Schalke 04 | 5 | 7 | 1937, 1972, 2001, 2002, 2011 |
| Borussia Dortmund | 5 | 5 | 1965, 1989, 2012, 2017, 2021 |
| Eintracht Frankfurt | 5 | 4 | 1974, 1975, 1981, 1988, 2018 |
| 1. FC Köln | 4 | 6 | 1968, 1977, 1978, 1983 |
| 1. FC Nurnberg | 4 | 2 | 1935, 1939, 1962, 2007 |
| Hamburger SV | 3 | 3 | 1963, 1976, 1987 |
| Borussia Mönchengladbach | 3 | 2 | 1960, 1973, 1995 |
| VfB Stuttgart | 3 | 1 | 1954, 1958, 1997 |
| Fortuna Düsseldorf | 2 | 5 | 1979, 1980 |
| 1. FC Kaiserslautern | 2 | 5 | 1990, 1996 |
| Karlsruher SC | 2 | 2 | 1955, 1956 |
| RB Leipzig | 2 | 2 | 2022, 2023 |
| Bayer 04 Leverkusen | 2 | 2 | 1993, 2024 |
| Dresdner SC | 2 | - | 1940, 1941 |
| TSV 1860 München | 2 | - | 1942, 1964 |
| VfL Wolfsburg | 1 | 1 | 2015 |
| Rot-Weiss Essen | 1 | 1 | 1953 |
| Bayer 05 Uerdingen | 1 | - | 1985 |
| Hannover 96 | 1 | - | 1992 |
| VfB Leipzig | 1 | - | 1936 |
| Kickers Offenbach | 1 | - | 1970 |
| Rapid Wien | 1 | - | 1938 |
| Schwarz-Weiss Essen | 1 | - | 1959 |
| First Vienna FC | 1 | - | 1943 |
| MSV Duisburg | - | 4 | - |
| Alemannia Aachen | - | 3 | - |
| VfL Bochum | - | 2 | - |
| Hertha BSC Berlin | - | 2 | - |
| 1. FC Union Berlin | - | 2 | - |
| Borussia Neunkirchen | - | 1 | - |
| Energie Cottbus | - | 1 | - |
| SC Fortuna Köln | - | 1 | - |
| FSV Frankfurt | - | 1 | - |
| Hertha BSC Berlin (đội nghiệp dư) | - | 1 | - |
| Luftwaffen-SV Hamburg | - | 1 | - |
| Stuttgarter Kickers | - | 1 | - |
| SV Waldhof Mannheim | - | 1 | - |
Avena abyssinica

| Avena abyssinica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Tông (tribus): Aveneae
Chi (genus): Avena L.
Loài (species): A. abyssinica
Danh pháp hai phần
Avena abyssinica Hochst., 1846 
Avena abyssinica là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Hochst. mô tả khoa học đầu tiên năm 1846.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Avena abyssinica”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Bonaventura

| Thánh Bônavêntura |
| --- | --- |

Đan sĩ, Giám mục, Tiến sĩ Hội Thánh
Sinh: 1221 Bagnoregio, Province of Viterbo, Latium, Giáo hoàng quốc
Mất: 15 tháng 7 năm 1274(1274-07-15) (52–53 tuổi) Lyon, Lyonnais, Kingdom of Arles
Tôn kính: Giáo hội Công giáo La Mã
Tuyên thánh: 14 Tháng Tư 1482, Rome bởi Giáo hoàng Xíttô IV
Lễ kính: 15 July 2nd Sunday in July (1482–1568) 14 July (1568–1969)
Biểu trưng: Cardinal's hat on a bush; ciborium; Holy Communion; Hồng y trong áo dòng Phan Sinh, thường là đang đọc hoặc viết 
Tên khác: Gioan di Fidanza ("John of Fidanza"), Doctor Seraphicus ("Seraphic Doctor")
Trường lớp: Đại học Paris

Thời kỳ: Medieval philosophy
Vùng: Western philosophy
Trường phái: Triết học kinh viện Augustinianism Neoplatonism Chủ nghĩa duy thực Medieval realism (moderate realism)
Tổ chức: Đại học Paris
 Ảnh hưởng bởi Alexander of Hales Aristotle St. Augustinus Pseudo-Dionysius Anselm of Canterbury Avicebron Stoicism (through Cicero) 
 Ảnh hưởng tới Nicholas xứ Cusa, Gioan Thánh Giá, Josef Ratzinger, Hans Urs von Balthasar 
 
 
Thánh Bônavêntura (/ˈbɒnəvɛntʃər, ˌbɒnəˈvɛn-/, BON-ə-ven-chər, -⁠VEN-; tiếng Ý: Bonaventura [ˌbɔnavenˈtuːra]; 1221 - 15 tháng 7 năm 1274), tên khai sinh: Gioan di Fidanza, là một nhà thần học kinh viện thời Trung cổ dòng Phanxicô và triết học người Ý. Ngoài việc là Tổng bộ trưởng thứ bảy của Dòng Anh Em Hèn Mọn, ông cũng là Giám mục Hồng y của Albano. Ông được Giáo hoàng Sixtus IV phong thánh vào ngày 14 tháng 4 năm 1482 và được Giáo hoàng Sixtus V tuyên bố là Tiến sĩ Hội Thánh vào năm 1588. Ông được gọi là "Tiến sĩ Seraphic" (tiếng Latinh: Doctor Seraphicus). Nhiều tác phẩm thời Trung cổ được cho là của ông hiện được thu thập dưới tên Pseudo-Bonaventure.
Tiểu sử

Ông sinh ra tại Bagnoregio ở Umbria, không xa Viterbo, sau đó là một phần của các nước Giáo hoàng. Hầu như không có gì được biết về thời thơ ấu của ông, ngoại trừ tên của cha mẹ ông, Giovanni di Fidanza và Maria di Ritella.
Ông gia nhập Dòng Phanxicô năm 1243 và học tại Đại học Paris, có thể dưới thời Alexander of Hales, và chắc chắn dưới sự kế thừa của Alexanders, John of Rochelle. Năm 1253, ông giữ vị trí đại diện dòng Phanxicô tại Paris. Một cuộc tranh cãi giữa các bí mật và các khất sĩ đã trì hoãn sự tiếp nhận của ông với tư cách là Master cho đến năm 1257, nơi bằng cấp của ông được Tôma Aquina chấp nhận. Ba năm trước sự nổi tiếng của ông đã mang lại cho ông vị trí của giảng viên trên The Four Book of Sentences -một đặt của thần học được Peter Lombard viết trong thế kỷ 12 và trong năm 1255 ông nhận được bằng thạc sĩ, tương đương với tiến sĩ thời trung cổ.
Sau khi bảo vệ thành công để mình chống lại tấn công của các đảng chống khất sĩ, ông được bầu làm Tổng Phục vụ của Dòng Phanxicô. Vào ngày 24 tháng 11 năm 1265, ông được chọn cho chức Tổng Giám mục York; tuy nhiên, ông không bao giờ được thánh hiến và từ chức vào tháng 10 năm 1266.
Trong nhiệm kỳ của mình, Tổng hội Narbonne, được tổ chức vào năm 1260, đã ban hành một nghị định cấm xuất bản bất kỳ tác phẩm nào ngoài trật tự mà không có sự cho phép của cấp trên. Sự cấm đoán này đã khiến các nhà văn hiện đại vượt qua sự phán xét nghiêm khắc đối với cấp trên của Roger Bacon vì ghen tị với khả năng của Bacon. Tuy nhiên, lệnh cấm áp dụng với Bacon là một lệnh chung, mở rộng ra toàn bộ giáo sĩ trong dòng này. Việc ban hành nó không nhằm chống lại bản thân ông, mà là chống lại Gerard của Borgo San Donnino. Gerard đã xuất bản vào năm 1254 mà không được phép một tác phẩm dị giáo, Introductorius in Evangelium æternum (An Introduction to the Eternal Gospel). Do đó, Phần nghị định chung của Narbonne đã ban hành nghị định nói trên, giống hệt với "constitutio gravis in contrarium" mà Bacon đã kể tới. Lệnh cấm nói trên đã bị hủy bỏ trong sự ủng hộ bất ngờ của Rogers vào năm 1266.
Cách mạng Tháng Mười

| x t sCách mạng Nga |
| --- | --- |
 Cách mạng Tháng Hai  Khủng hoảng Tháng Tư  Những ngày Tháng Bảy  Binh biến Kornilov  Cách mạng Tháng Mười  Binh biến Kerensky – Krasnov  Binh biến Junker  Nội chiến Nga 
Cách mạng Tháng Mười, còn được gọi là Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười vĩ đại trong các sử liệu Liên Xô; các tên gọi khác được sử dụng rộng rãi trong giới sử học trong và ngoài nước: Cuộc đảo chính Tháng Mười, Khởi nghĩa Bolshevik, Khởi nghĩa Tháng Mười, "Tháng Mười đỏ", "Tháng Mười vĩ đại", là một cuộc cách mạng nổ ra ở Petrograd vào ngày 25 tháng 10 năm 1917 theo Lịch Julius được dùng ở Nga lúc bấy giờ, tức ngày 7 tháng 11 theo Lịch Gregorius, kết quả là lật đổ Chính phủ Lâm thời và thiết lập chính quyền Xô viết. Trong giới sử học, sự kiện này được xem xét hoặc là một sự kiện lịch sử độc lập, hoặc là sự tiếp nối của Cách mạng Tháng Hai.
Chính phủ Lâm thời đã bị lật đổ trong cuộc khởi nghĩa vũ trang diễn ra từ ngày 25 đến ngày 26 tháng 10 (theo lịch cũ, tức ngày 7 đến ngày 8 tháng 11 theo lịch mới) tại Petrograd. Những người tổ chức chính cuộc khởi nghĩa này là Vladimir Lenin, Lev Trotsky, Yakov Sverdlov, Vladimir Antonov-Ovseyenko, Pavel Dybenko, Lev Kamenev, Nikolai Podvoisky và những người khác. Việc chỉ đạo trực tiếp việc giành chính quyền được thực hiện bởi Ủy ban Quân sự Cách mạng Xô viết Petrograd, trong đó cũng bao gồm các đảng viên Cách mạng Xã hội cánh tả. Kết quả cuộc khởi nghĩa vũ trang, chính quyền đã được chuyển giao cho một chính phủ mới được thành lập bởi Đại hội Xô viết Toàn Nga lần thứ II, với đa số tuyệt đối các đại biểu là những người Bolshevik (Đảng Công nhân Xã hội Dân chủ Nga (Bolshevik)) và các đồng minh là những người Cách mạng Xã hội cánh tả, được sự ủng hộ từ một số tổ chức dân tộc, một bộ phận nhỏ những người Menshevik quốc tế và một số nhà vô chính phủ. Vào tháng 11 năm 1917, chính phủ mới cũng nhận được sự ủng hộ của đa số đại biểu tại Đại hội Bất thường các Đại biểu Nông dân.
Kết quả cuộc cách mạng, cơ cấu kinh tế-xã hội nước Nga đã thay đổi một cách căn bản. Xã hội tư bản chủ nghĩa bị phá vỡ một cách bạo lực, và một hướng đi mới được thiết lập nhằm xây dựng chủ nghĩa xã hội. Những thay đổi toàn cầu trong hệ thống quan hệ quốc tế đã diễn ra, các quá trình cách mạng và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới cũng được đẩy nhanh..
Tên gọi

Cuộc khởi nghĩa bắt đầu vào ngày 25 tháng 10 năm 1917 theo lịch Julius, được sử dụng tại Nga vào thời điểm đó. Mặc dù lịch Gregory (lịch mới) đã được áp dụng từ tháng 2 năm 1918 và kỷ niệm đầu tiên (cũng như các kỷ niệm sau này) được tổ chức vào ngày 7-8 tháng 11, cuộc cách mạng vẫn được gắn liền với tháng 10, điều này đã được phản ánh trong tên gọi cuộc cách mạng.
Ngay từ đầu, những người Bolshevik và các đồng minh đã gọi sự kiện tháng 10 là "cách mạng". Ví dụ, tại cuộc họp Xô viết Petrograd các đại biểu công nhân và binh lính vào ngày 25 tháng 10 (7 tháng 11) năm 1917, Lenin đã tuyên bố nổi tiếng: "Các đồng chí! Cuộc cách mạng công nhân và nông dân, điều mà những người Bolshevik đã luôn nói về sự cần thiết của nó, đã thành công!". Và sau đó ông còn nhấn mạnh thêm: "Trong luật được ban hành bởi chính phủ của chúng ta vào ngày 26 tháng 10 (theo lịch cũ) năm 1917, ngay ngày hôm sau cuộc cách mạng".
Thuật ngữ "Cách mạng Tháng Mười vĩ đại" lần đầu tiên xuất hiện trong tuyên ngôn được Fyodor Raskolnikov công bố nhân danh phe Bolshevik tại Quốc hội Lập hiến. Đến cuối những năm 1930, thuật ngữ "Cách mạng Xã hội Chủ nghĩa Tháng Mười vĩ đại" (
tiếng Nga: Великая Октябрьская социалистическая революция) đã được khẳng định trong sử học chính thống Liên Xô. Trong thập kỷ đầu tiên sau cách mạng, sự kiện này thường được gọi là "Cuộc đảo chính Tháng Mười" (
tiếng Nga: Октябрьским переворотом), và tên gọi này không mang ý nghĩa tiêu cực (ít nhất là trong cách nói của chính những người Bolshevik) và được coi là mang tính khoa học hơn trong khái niệm về một cuộc cách mạng thống nhất năm 1917. Vladimir Lenin, trong bài phát biểu tại phiên họp Ủy ban Chấp hành Trung ương toàn Nga (VTsIK) ngày 24 tháng 2 năm 1918, đã nói: "Đương nhiên, nói với công nhân, nông dân và binh sĩ là một việc thích thú và dễ dàng, và được chứng kiến bước tiến của Cuộc đảo chính Tháng Mười là một điều thích thú và dễ dàng...". Thuật ngữ này cũng xuất hiện trong các tác phẩm của Lev Trotsky, Anatoly Lunacharsky, Dmitry Furmanov, Nikolai Bukharin, Mikhail Sholokhov; và trong bài viết của Stalin nhân kỷ niệm một năm Cách mạng Tháng Mười (1918), một phần bài viết có tiêu đề "Về cuộc đảo chính Tháng Mười" (
tiếng Nga: Об октябрьском перевороте). Tuy nhiên, sau này, từ "đảo chính" bắt đầu được liên kết với âm mưu và việc giành chính quyền bởi một nhóm nhỏ (tương tự như các cuộc đảo chính cung đình), khái niệm về hai cuộc cách mạng riêng biệt được củng cố, và thuật ngữ này đã bị loại bỏ khỏi sử học chính thống. Thay vào đó, cụm từ "đảo chính Tháng Mười" bắt đầu được sử dụng rộng rãi với ý nghĩa tiêu cực trong các tác phẩm văn học phê phán chính quyền Xô viết: trong các nhóm người di cư và bất đồng chính kiến, và kể từ thời kỳ Perestroika (cải tổ), nó cũng xuất hiện trong báo chí hợp pháp. Thuật ngữ "đảo chính Tháng Mười" vẫn được sử dụng trong một số ấn phẩm khoa học hiện đại, chẳng hạn như trong sách giáo khoa "Lịch sử Nga. Thế kỷ XX" do Andrei Zubov biên soạn (2009) hoặc trong tập 5 bộ từ điển "Nhà văn Nga. 1800–1917" (2007). Triết gia Anatoly Butenko sử dụng cụm từ "cuộc đảo chính cách mạng".
Chuẩn bị > Tương quan lực lượng

Trong khi Chính phủ chủ yếu dựa vào các học viên quân sự và ba trung đoàn kỵ binh Cossack đóng quân tại thủ đô, những người Bolshevik lại dựa vào lực lượng Cận vệ Đỏ — đông đảo và quyết tâm nhưng thiếu kinh nghiệm —, các thủy thủ — những người ủng hộ nhiệt thành nhưng số lượng ít —, và các binh lính — có kinh nghiệm và rất đông, nhưng nhìn chung thụ động trong các cuộc đối đầu. Những người Bolshevik cần phải giành được sự ủng hộ của khoảng 150.000 binh lính trong lực lượng đồn trú; những người không muốn bị điều động ra tiền tuyến như chính phủ và chỉ huy Mặt trận phía Bắc mong muốn đã mang lại lợi thế cho những người Bolshevik.
Vào ngày 17 tháng 10 theo lịch Julius (30 tháng 10 theo lịch Gregory), Vladimir Cheremisov và ủy viên của ông, cựu Bolshevik Grigori Voitinsky, đã tổ chức một hội nghị với các đơn vị đồn trú để giải thích về sự cần thiết của việc họ gia nhập các đơn vị ở mặt trận nhằm bảo vệ thủ đô. Phái đoàn từ lực lượng đồn trú, phần lớn là người Bolshevik, tỏ ra nghi ngờ về động cơ thực sự của động thái này và nhấn mạnh rằng Xô viết Petrograd phải có tiếng nói cuối cùng trong việc điều động các đơn vị. Với sự bất đồng giữa các bên, hội nghị đã kết thúc trong thất bại; năm ngày sau, Tập đoàn quân số 5 của Cheremisov đã bầu ra một ủy ban mới với đa số là những người Bolshevik. Cùng ngày diễn ra cuộc họp, Xô viết đã thành lập tổ chức chịu trách nhiệm phối hợp các vấn đề quân sự: Ủy ban Quân sự Cách mạng, thực chất nằm dưới sự kiểm soát của tổ chức tương đương trong đảng Bolshevik. Ngày hôm sau cuộc họp với Cheremisov, các đơn vị đồn trú tổ chức một cuộc họp riêng tại Smolny và tuyên bố không còn tin tưởng vào chính phủ, đồng thời tuyên bố ủng hộ Xô viết Petrograd. Các thành viên của Ủy ban Chấp hành Trung ương Toàn Nga, những người đã cho phép tổ chức cuộc họp diễn ra, cuối cùng đã rời đi mà không được phát biểu.
Diễn biến ở Petrograd > Sự yếu kém của Chính phủ Lâm thời

Vào buổi trưa, Nghị viện Lâm thời được triệu tập bởi Nikolai Avksentiev. Tại phiên họp này, Kerensky đề xuất được trao đổi đặc biệt với nghị viện. Trong bài diễn văn kéo dài một tiếng đồng hồ, ông tìm kiếm sự ủng hộ của toàn bộ hội trường sau khi thuật lại các sự kiện trong vài ngày qua, song rốt cuộc phải thất vọng trước sự khước từ thẳng thừng, ngay cả khi phe cánh tả cấp tiến vắng mặt.
Diễn biến ở Petrograd > Tiếp quản Cung điện Mùa Đông

Hồng Vệ binh ở Petrograd
Thủ tướng Chính phủ Lâm thời Nga, Aleksandr Kerensky
Thiết giáp xa của công nhân Hồng Vệ binh đỗ trước Viện Smolny
Leon Trotsky, nhân tố quan trọng của chính biến Petrograd.
Tiếng Croatia

| Tiếng Croatia |
| --- | --- |
hrvatski
Phát âm: [xř̩ʋaːtskiː]
Sử dụng tại: Croatia, Bosna và Herzegovina, Serbia (Vojvodina), Montenegro, Romania (hạt Caraș-Severin), và kiều dân Croatia
Tổng số người nói: 5,6 triệu, gồm cả những phương ngữ phi Shtokavia nói bởi người Croat
Phân loại: Ấn-ÂuBalt-SlavSlavNam SlavTâySerbia-CroatiaShtokaviaTân-ShtokaviaĐông HerzegovinaTiếng Croatia
Hệ chữ viết: Latinh
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại:  Croatia  Bosna và Hercegovina  Serbia (in Vojvodina)  Liên minh châu Âu
Ngôn ngữ thiểu số được công nhận tại:  Slovakia   Cộng hòa Séc  Montenegro  Áo (in Burgenland)  Hungary (in Baranya County)  Ý (in Molise)  România (in Carașova, Lupac)
Quy định bởi: Institute of Croatian Language and Linguistics
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1: hr
ISO 639-2: hrv
ISO 639-3: hrv
Glottolog: croa1245
Linguasphere: part of 53-AAA-g
Phân bố của các phương ngữ tiếng Serbia-Croatia ở Croatia, và Bosna và Herzegovina
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tiếng Croatia (hrvatski [xř̩ʋaːtskiː]) là một dạng chuẩn hóa của tiếng Serbia-Croatia được dùng bởi người Croat, chủ yếu tại Croatia, Bosna và Herzegovina, vùng Vojvodina của Serbia. Đây là ngôn ngữ chính thức và dạng chuẩn văn viết tại Croatia và là một trong các ngôn ngữ chính thức của Liên minh châu Âu. Tiếng Croatia cũng là một ngôn ngữ chính thức của Bosna và Herzegovina, và một ngôn ngữ thiểu số được công nhận tại Serbia.
Dung môi

Một chai axit axetic, một dung môi lỏng
Dung môi là một chất hòa tan một chất tan, tạo ra một dung dịch. Dung môi thường là chất lỏng nhưng cũng có thể là chất rắn, chất khí hoặc chất lỏng siêu tới hạn. Lượng chất tan có thể hòa tan trong một thể tích dung môi cụ thể thay đổi theo nhiệt độ. Các ứng dụng chính của dung môi là trong sơn, chất tẩy sơn, mực, giặt khô. Các ứng dụng cụ thể đối với dung môi hữu cơ là trong giặt khô (ví dụ như tetrachloroethylene), làm chất pha loãng sơn (ví dụ toluen, nhựa thông), làm chất tẩy sơn móng tay và dung môi keo (axeton, metyl axetat, etyl axetat), trong chất tẩy vết (ví dụ: hexan, ete xăng), trong chất tẩy rửa (tecpen có múi) và trong nước hoa (etanol). Nước là dung môi cho các phân tử phân cực và là dung môi phổ biến nhất được sử dụng bởi các sinh vật; tất cả các ion và protein trong tế bào được hòa tan trong nước bên trong tế bào. Các dung môi được ứng dụng khác nhau trong các ngành công nghiệp hóa chất, dược phẩm, dầu mỏ và khí đốt, bao gồm cả trong quá trình tổng hợp và tinh chế hóa học.
Dung dịch và sự hòa tan

Khi một chất này được hòa tan vào một chất khác, một dung dịch được hình thành. Điều này trái ngược với trường hợp các hợp chất không hòa tan như cát trong nước. Trong một dung dịch, tất cả các thành phần được phân bố đồng đều ở cấp độ phân tử và không còn dư lượng. Một hỗn hợp dung môi-chất tan bao gồm một pha đơn với tất cả các phân tử chất tan xảy ra như solvat (dung môi-chất tan phức), như trái ngược với giai đoạn tách liên tục như trong huyền phù, nhũ tương và các loại hỗn hợp không giải quyết. Khả năng hòa tan của một hợp chất trong một hợp chất khác được gọi là độ hòa tan; nếu điều này xảy ra theo mọi tỷ lệ, nó được gọi là độ trộn lẫn.
Ngoài sự trộn lẫn, các chất trong dung dịch tương tác với nhau ở cấp độ phân tử. Khi một thứ gì đó bị hòa tan, các phân tử của dung môi sắp xếp xung quanh các phân tử của chất tan. Sự truyền nhiệt xảy ra và entropy được tăng lên làm cho dung dịch ổn định hơn về mặt nhiệt động lực học so với khi tách chất tan và dung môi riêng biệt. Sự sắp xếp này được trung gian bởi các tính chất hóa học tương ứng của dung môi và chất tan, chẳng hạn như liên kết hydro, mômen lưỡng cực và tính phân cực. Sự hòa tan không gây ra phản ứng hóa học hoặc sự thay đổi cấu hình hóa học của chất tan. Tuy nhiên, quá trình solvat hóa giống như một phản ứng hình thành phức chất phối trí, thường có năng lượng đáng kể (nhiệt của quá trình solvat hóa và entropy của quá trình solvat hóa) và do đó không phải là quá trình trung tính.
Khi một chất hòa tan vào một chất khác, một dung dịch được tạo thành. Dung dịch là một hỗn hợp đồng nhất bao gồm một chất tan được hòa tan vào dung môi. Chất tan là chất được hòa tan, còn dung môi là môi trường hòa tan. Dung dịch có thể được tạo thành với nhiều dạng và hình thức khác nhau của chất tan và dung môi.
Phân loại dung môi

Dung môi có thể được phân loại rộng rãi thành hai loại: phân cực và không phân cực. Một trường hợp đặc biệt là thủy ngân, dung dịch của chúng được gọi là hỗn hống; Ngoài ra, các dung dịch kim loại khác tồn tại ở thể lỏng ở nhiệt độ phòng. Nói chung, hằng số điện môi của dung môi cung cấp một số đo sơ bộ về độ phân cực của dung môi. Tính phân cực mạnh của nước được biểu thị bằng hằng số điện môi cao của nó là 88 (ở 0 °C). Các dung môi có hằng số điện môi nhỏ hơn 15 thường được coi là không phân cực. Hằng số điện môi đo xu hướng của dung môi để triệt tiêu một phần cường độ trường của điện trường của một hạt tích điện chìm trong nó. Sự giảm này sau đó được so sánh với cường độ trường của hạt mang điện trong chân không. Về mặt y học, hằng số điện môi của dung môi có thể được coi là khả năng làm giảm điện tích bên trong hiệu quả của chất tan. Nói chung, hằng số điện môi của dung môi là một yếu tố dự báo có thể chấp nhận được về khả năng hòa tan các hợp chất ion thông thường của dung môi, chẳng hạn như muối.
Phân loại dung môi > Các thang đo độ phân cực khác

Hằng số điện môi không phải là thước đo phân cực duy nhất. Vì dung môi được các nhà hóa học sử dụng để thực hiện các phản ứng hóa học hoặc quan sát các hiện tượng hóa học và sinh học, nên cần phải có các biện pháp phân cực cụ thể hơn. Hầu hết các biện pháp này đều nhạy cảm với cấu trúc hóa học.
Thang Grunwald – Winstein mY đo độ phân cực về ảnh hưởng của dung môi đối với sự tích tụ điện tích dương của chất tan trong một phản ứng hóa học.
Thang đo Z của Kosower đo độ phân cực về ảnh hưởng của dung môi đối với cực đại hấp thụ tia cực tím của muối, thường là pyridinium iodide hoặc pyridinium zwitterion.
Thang đo mức hoạt động chất cho điện tử và chất nhận điện tử đo độ phân cực về cách dung môi tương tác với các chất cụ thể, như axit Lewis mạnh hoặc base Lewis mạnh.
Tham số Hildebrand là căn bậc hai của mật độ năng lượng cố kết. Nó có thể được sử dụng với các hợp chất không phân cực, nhưng không thể thích ứng với hóa học phức tạp.
Thuốc nhuộm của Reichardt, một loại thuốc nhuộm solvatochromic thay đổi màu sắc theo độ phân cực, cho thang giá trị ET (30). E T là năng lượng chuyển tiếp giữa trạng thái cơ bản và trạng thái kích thích thấp nhất, tính bằng kcal / mol, và (30) xác định thuốc nhuộm. Một thang đo tương quan khác (E T (33)) có thể được xác định với màu đỏ Nile.
Độ phân cực, moment lưỡng cực, phân cực và hydro liên kết của một dung môi xác định loại hợp chất đó là có khả năng hòa tan và với những gì các dung môi khác hoặc các hợp chất lỏng đó là có thể trộn. Nói chung, dung môi phân cực hòa tan các hợp chất phân cực tốt nhất và dung môi không phân cực hòa tan các hợp chất không phân cực tốt nhất: "như hòa tan như". Các hợp chất phân cực mạnh như đường (ví dụ như sacaroza) hoặc các hợp chất ion, như muối vô cơ (ví dụ muối ăn) chỉ hòa tan trong các dung môi rất phân cực như nước, trong khi các hợp chất không phân cực mạnh như dầu hoặc sáp chỉ hòa tan trong các dung môi hữu cơ rất không phân cực như hexan. Tương tự như vậy, nước và hexan (hoặc giấm và dầu thực vật) không trộn lẫn với nhau và sẽ nhanh chóng tách thành hai lớp ngay cả khi được lắc kỹ.
Phân loại dung môi > Cực protic và cực aprotic

Các dung môi có hằng số điện môi tĩnh tương đối lớn hơn 15 có thể được chia thành protic và aprotic. Dung môi protic hòa tan anion (các chất tan mang điện tích âm) rất mạnh nhờ liên kết hydro. Nước là một dung môi protic. Các dung môi aprotic như acetone hoặc dichloromethane có xu hướng mang moment lưỡng cực lớn (tách một phần điện tích dương và một phần điện tích âm trong cùng một phân tử) và hòa tan các dạng mang điện tích dương thông qua lưỡng cực âm. Trong các phản ứng hóa học, việc sử dụng các dung môi protic phân cực sẽ tạo điều kiện cho cơ chế phản ứng SN1, trong khi các dung môi aprotic phân cực sẽ tạo điều kiện cho cơ chế phản ứng SN2.