stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Who Wants to Be a Millionaire (Hoa Kỳ)
Lịch sử

Who Wants to Be a Millionaire được phát sóng lần đầu tiên trên kênh truyền hình ABC vào ngày 16 tháng 8 năm 1999, với dẫn chương trình đầu tiên là Regis Philbin. Phiên bản tại đây đã trở thành chương trình truyền hình có lượng rating cao nhất giai đoạn 1999-2000, thu hút lượng người xem cao nhất lên đến 29 triệu người. Tuy vậy sau đó, việc phát sóng chương trình mỗi tuần một số phát sóng liên tục khiến khán giả dần ngán ngẩm với chương trình, chính vì vậy Đài đã quyết định hủy chương trình và phát sóng tập cuối vào ngày 27 tháng 6 năm 2002. Sau đó, một phiên bản mới của chương trình, phát sóng theo mùa, lên sóng lần đầu vào ngày 16 tháng 9 năm 2002, với người dẫn chương trình Meredith Vieira. Cô đã dẫn chương trình này suốt 11 mùa phát sóng, trước khi rời khỏi chương trình vào tháng 5 năm 2013. Sau đó lần lượt Cedric Anderson Kyles và Terry Crews lần lượt làm dẫn chương trình vào các mùa phát sóng năm 2013 và 2014 ,và rồi Chris Harrison trở thành dẫn chương trình từ mùa thu năm 2015 đến năm 2019.
Ngày 8 tháng 4 năm 2020, chương trình lên sóng trở lại trên đài ABC, với danh hài Jimmy Kimmel điều khiển chương trình. Tập đầu tiên của mùa thứ 21 lên sóng vào lúc 22 giờ miền Đông Hoa Kỳ (9h sáng ngày 9 tháng 4 năm 2020 theo giờ Việt Nam). Chương trình được phát sóng vào lúc 22 giờ thứ 4 hằng tuần (giờ miền Đông Hoa Kỳ), sau chuyển lên 20 giờ thứ 5 hằng tuần, bắt đầu từ ngày 30 tháng 4 năm 2020 (tức 7h sáng thứ 6, theo giờ Việt Nam). Ban đầu, mùa thứ 21 có tám tập được ghi hình và phát sóng. Tuy nhiên, do sự trở lại của chương trình rất thành công và nhận được nhiều phản hồi tích cực từ phía khán giả, ABC và các đơn vị sản xuất chương trình quyết định tổ chức ghi hình và phát sóng thêm ba tập mới cho mùa thứ 21. Mùa thứ 22 của chương trình bắt đầu lên sóng từ ngày 18 tháng 10 năm 2020.
Lịch sử > Nhạc hiệu và âm thanh

Cho đến năm 2010, bộ nhạc hiệu và nhạc nền (bao gồm nhạc nền câu hỏi, nhạc tính giờ, trả lời đúng,...) của chương trình do hai cha con nhạc sĩ người Anh Keith và Matthew Strachan và nhạc sĩ Ramon Covalo sáng tác, biên soạn và hoà âm phối khí.
Trong Phiên bản Đồng hồ, những giai điệu của cha con nhà Strachan vẫn được phát lên bình thường nhưng với âm lượng nhỏ hơn, lồng vào đó là những giai điệu "tích tắc" ma mị của đồng hồ đếm giờ để phù hợp với tính chất và luật chơi ở đây. Khi phiên bản Trộn bắt đầu lên sóng năm 2010, những giai điệu mới được thay thế có phần bớt căng thẳng hơn được viết bởi Jeff Lippencott và Mark T. Williams. Hai người này sáng lập một hãng sản xuất âm nhạc có trụ sở ở Los Angeles mang tên Ah2 Music. Tuy nhiên, cũng giống như phiên bản Anh, khi chương trình quay trở lại vào năm 2020, những bản nhạc của hai cha con nhà Strachan được phát lên thay thế.
Luật chơi > Phiên bản gốc (1999–2008, 2020–nay)

Từ năm 1999 đến năm 2002, trong mỗi lượt chơi, 10 ứng viên sẽ tham gia vòng Bấm bàn phím nhanh trước khi chọn ra người chơi chính cho chương trình. Họ phải trả lời một câu hỏi bằng cách sắp xếp các phương án A, B, C, D theo thứ tự đúng trong vòng 20 giây (1999-2001 và 2004) và 10 giây (năm 2009). Sau 20 giây máy tính sẽ đưa ra kết quả đúng và sau đó, sẽ xác định ra người trả lời đúng và nhanh nhất sẽ được chọn làm người chơi chính (NCC) ngồi trên chiếc "ghế nóng" ở giữa sân khấu cùng với người dẫn chương trình.
Trong các chương trình phát sóng vào năm 2002, phần Bấm bàn phím nhanh không diễn ra do thời lượng phát sóng chỉ là 30 phút (so với trước đó là 60 phút). Vì thế, sẽ có một vòng loại diễn ra trước buổi ghi hình để chọn ra thứ tự trở thành người chơi trong buổi ghi hình phát sóng chính thức và sau đó, những người chơi sẽ chơi theo luật "Xếp hàng". Tuy vậy, phần chơi này vẫn xuất hiện trong các chương trình đặc biệt như Who Wants to Be a Super Millionaire (Ai muốn trở thành siêu triệu phú) với trị giá giải thưởng cao nhất lên đến 10,000,000 đô la Mỹ – một trong những giải thưởng lớn nhất trong lịch sử phát sóng các chương trình trò chơi truyền hình ở Hoa Kỳ, hay phiên bản kỉ niệm 10 năm phát sóng vào tháng 8 năm 2009.
Năm 2020, phiên bản truyền thống (từ 2002 đến 2008) được áp dụng trở lại, nhưng với một số thay đổi. Theo đó, người chơi chính được phép mời một người thân tới chương trình để hỗ trợ cho mình. Người này sẽ ngồi ở vị trí tương tự với vị trí của các ứng viên tham gia vòng Bấm bàn phím nhanh trước đó. Từ câu 10 trở đi, người chơi có một quyền được đổi một sự trợ giúp bất kỳ chưa được sử dụng ở những câu hỏi trước đó để tiếp tục nhận sự hỗ trợ của người thân đi cùng. Từ nửa cuối mùa thứ 21, người chơi có quyền được chọn quy đổi một trong những quyền trợ giúp chưa được sử dụng để nhận sự hỗ trợ của người thân đồng hành, hoặc giữ nguyên số quyền trợ giúp hiện có và tiếp tục cuộc chơi mà không cần sự hỗ trợ của người thân.
Luật chơi > Phiên bản Đồng hồ (2008–2010)

Năm 2008, phiên bản Mỹ áp dụng luật chơi mới. Theo đó, người chơi sẽ phải suy nghĩ trả lời câu hỏi trong một khoảng thời gian nhất định:
Câu 1 - 5: 15 giây
Câu 6 - 10: 30 giây
Câu 11 - 14: 45 giây
Câu 15: 45 giây + thời gian người chơi chưa sử dụng ở các câu hỏi trước mà máy tính ghi lại.
Một điểm khác biệt của format này là câu hỏi được đưa lên trước, sau đó các phương án trả lời A, B, C, D đồng thời được đưa lên và thời gian sẽ được tính từ đây. Thời gian sẽ dừng lại khi người chơi dùng một quyền trợ giúp. Điều này đòi hỏi người chơi ngay từ đầu phải đọc thật nhanh các phương án trả lời để suy nghĩ trả lời. Nếu trả lời sai sẽ trở về mốc quan trọng trước đó, nhưng nếu hết thời gian thì người chơi sẽ ra về với số tiền như khi dừng cuộc chơi.
Nhiều quốc gia sau đó đã áp dụng luật này (với một số thay đổi nhỏ) như phiên bản Anh từ 3 tháng 8 năm 2010 đến 2 tháng 1 năm 2014, và phiên bản Ấn Độ từ ngày 11 tháng 10 năm 2010 đến nay.
Luật chơi > Phiên bản Trộn (2010–2015)

Từ ngày 13 tháng 10 năm 2010, phiên bản Mỹ ra mắt luật chơi mới. Theo đó, phần chơi của NCC (được tuyển chọn trước khi lên sóng) được chia thành 2 vòng chơi với tổng cộng 14 câu hỏi.
Vòng 1 - Shuffle Millionaire Round: Trước tiên, NCC sẽ nhận được một "Tài khoản". Sau đó, NCC sẽ được xem một thang tiền thưởng gồm 10 nấc giá trị tiền thưởng từ $ 100 đến nấc cao nhất $ 25,000. Các nấc này sẽ bị xáo trộn vị trí mà NCC không được biết kết quả. Sẽ có một bảng gồm 10 chủ đề tương ứng với 10 câu hỏi với độ khó ngẫu nhiên. Vị trí của các chủ đề này cũng sẽ bị đảo lộn nhưng công khai cho NCC biết kết quả. NCC sẽ lần lượt trả lời 10 câu hỏi với nội dung mỗi câu tương ứng với mỗi chủ đề đã được chọn. Trả lời đúng 1 câu hỏi, màn hình sẽ hiển thị giá trị tiền thưởng tương ứng của câu hỏi đó, sau đó sẽ được gửi vào "Tài khoản" và cộng dồn với số tiền thưởng có sẵn trong "Tài khoản" từ việc trả lời đúng những câu hỏi trước. Người chơi có thể được nhận số tiền tối đa là $ 68,600. NCC có thể dừng cuộc chơi giữa chừng và nhận một nửa số tiền trong "Tài khoản". Nếu trả lời sai bất kỳ câu nào trong vòng 1, người chơi sẽ ra về với số tiền $ 1,000.. Sau khi trả lời đúng hết 10 câu hỏi ở vòng 1 và nhận được toàn bộ số tiền từ thang tiền thưởng, NCC được xem là vượt qua vòng 1 và bước vào vòng 2.
Vòng 2 - Classic Millionaire Round: Vòng này áp dụng luật chơi của Phiên bản Truyền thống. NCC sẽ trả lời 4 câu hỏi. Trả lời đúng 1 câu, giá trị tiền thưởng tương ứng của câu hỏi đó sẽ trở thành số tiền thưởng trong "Tài khoản" của NCC. NCC có quyền dừng cuộc chơi và ra về với toàn bộ số tiền có trong "Tài khoản". Trả lời sai, NCC sẽ ra về với $ 25,000 tiền thưởng. Trả lời đúng tất cả các câu hỏi trong Vòng 2, NCC coi như "Chiến thắng" toàn bộ trò chơi và ra về với số tiền tối đa $ 1,000,000.
Luật chơi > Format "bán truyền thống" (2015 – 2019)

Từ mùa thứ 14 (phát sóng từ 14 tháng 9 năm 2015), phiên bản Mỹ ra mắt luật chơi mới (Original Format with 14 questions) tương tự như format gốc, chỉ khác là NCC sẽ trả lời 14 câu hỏi. Trả lời đúng tất cả các câu hỏi, NCC coi như "chiến thắng" toàn bộ trò chơi và sẽ ra về với số tiền tối đa $ 1,000,000.
Luật chơi > Thang tiền thưởng

| Câu hỏi | Tiền thưởng> 1999–2004; 2020– nay | Tiền thưởng> 2004–09 | Tiền thưởng> 2009–10 | Tiền thưởng> 2010–15 | Tiền thưởng> 2015–2019 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | $ 100 | $ 100 | $500 | Ngẫu nhiên nhưng là một trong các giá trị sau:  $ 500 $ 1,000 $ 2,000 $ 3,000 $ 5,000 $ 7,000 $ 10,000 $ 15,000 $ 25,000 $ 50,000 | $ 500 |
| 2 | $ 200 | $ 200 | $1,000 | Ngẫu nhiên nhưng là một trong các giá trị sau:  $ 500 $ 1,000 $ 2,000 $ 3,000 $ 5,000 $ 7,000 $ 10,000 $ 15,000 $ 25,000 $ 50,000 | $ 1,000 |
| 3 | $ 300 | $ 300 | $2,000 | Ngẫu nhiên nhưng là một trong các giá trị sau:  $ 500 $ 1,000 $ 2,000 $ 3,000 $ 5,000 $ 7,000 $ 10,000 $ 15,000 $ 25,000 $ 50,000 | $ 2,000 |
| 4 | $ 500 | $ 500 | $3,000 | Ngẫu nhiên nhưng là một trong các giá trị sau:  $ 500 $ 1,000 $ 2,000 $ 3,000 $ 5,000 $ 7,000 $ 10,000 $ 15,000 $ 25,000 $ 50,000 | $ 3,000 |
| 5 | $ 1,000 | $ 1,000 | $5,000 | Ngẫu nhiên nhưng là một trong các giá trị sau:  $ 500 $ 1,000 $ 2,000 $ 3,000 $ 5,000 $ 7,000 $ 10,000 $ 15,000 $ 25,000 $ 50,000 | $ 5,000 |
| 6 | $ 2,000 | $ 2,000 | $7,500 | Ngẫu nhiên nhưng là một trong các giá trị sau:  $ 500 $ 1,000 $ 2,000 $ 3,000 $ 5,000 $ 7,000 $ 10,000 $ 15,000 $ 25,000 $ 50,000 | $ 7,000 |
| 7 | $ 4,000 | $ 4,000 | $10,000 | Ngẫu nhiên nhưng là một trong các giá trị sau:  $ 500 $ 1,000 $ 2,000 $ 3,000 $ 5,000 $ 7,000 $ 10,000 $ 15,000 $ 25,000 $ 50,000 | $ 10,000 |
| 8 | $ 8,000 | $ 8,000 | $12,500 | Ngẫu nhiên nhưng là một trong các giá trị sau:  $ 500 $ 1,000 $ 2,000 $ 3,000 $ 5,000 $ 7,000 $ 10,000 $ 15,000 $ 25,000 $ 50,000 | $ 20,000 |
| 9 | $ 16,000 | $ 16,000 | $15,000 | Ngẫu nhiên nhưng là một trong các giá trị sau:  $ 500 $ 1,000 $ 2,000 $ 3,000 $ 5,000 $ 7,000 $ 10,000 $ 15,000 $ 25,000 $ 50,000 | $ 30,000 |
| 10 | $ 32,000 | $ 25,000 | $ 25,000 | Ngẫu nhiên nhưng là một trong các giá trị sau:  $ 500 $ 1,000 $ 2,000 $ 3,000 $ 5,000 $ 7,000 $ 10,000 $ 15,000 $ 25,000 $ 50,000 | $ 50,000 |
| 11 | $ 64,000 | $ 50,000 | $ 50,000 | $ 100,000 | $ 100,000 |
| 12 | $ 125,000 | $ 100,000 | $ 100,000 | $ 250,000 | $ 250,000 |
| 13 | $ 250,000 | $ 250,000 | $ 250,000 | $ 500,000 | $ 500,000 |
| 14 | $ 500,000 | $ 500,000 | $ 500,000 | $ 1,000,000 | $ 1,000,000 |
| 15 | $ 1,000,000 | $ 1,000,000 | $ 1,000,000 |  |  |
Các quyền trợ giúp > Hiện tại

50:50: Máy tính sẽ loại bỏ hai phương án sai.
Phone a Friend (Gọi điện thoại cho người thân): Người chơi liên lạc tới một trong số các số điện thoại đã đăng ký với chương trình từ trước lúc bắt đầu, và hỏi ý kiến của người ở đầu dây bên kia trong khoảng thời gian quy định là 30 giây. Từ chương trình ngày 11 tháng 1 năm 2010, sự trợ giúp này đã bị loại bỏ sau khi nhận thấy rằng hầu hết những người quen trợ giúp cho NCC đều sử dụng các công cụ tìm kiếm trên Internet như Google hay Bing để tư vấn đáp án, gây nên sự không công bằng đối với những ai không có điều kiện sở hữu công cụ tìm kiếm thông tin hay có sở hữu nhưng không có mặt ở nơi đặt các máy, công cụ tìm kiếm ấy, khiến cho tinh thần may mắn, "vui là chính" bị mất đi dù không đảm bảo rằng có thể sử dụng những công cụ ấy để tìm kịp kết quả đúng do thời gian tư vấn chỉ có 30 giây. Để thuận lợi cho việc kết nối điện thoại, Ban Tổ chức (BTC) đôi khi giao cho các hãng cung ứng dịch vụ di động chịu trách nhiệm (các hãng này được đề cập trong danh sách các nhà tài trợ cho chương trình). Nhà mạng AT&T đã thực hiện các cuộc gọi trợ giúp này từ những chương trình đầu tiên, sau đó bị gián đoạn do gặp các vấn đề về tài chính. Sau khi thay đổi toàn bộ nhân sự và hệ thống, AT&T tiếp tục chịu trách nhiệm thực hiện các cuộc điện thoại từ năm 2009.
Ask the Host (Hỏi người dẫn chương trình): Người chơi chính yêu cầu dẫn chương trình xem câu trả lời mà họ nghĩ là đúng trước khi thí sinh đưa ra câu trả lời cuối cùng.
Plus One (Cộng Một ("+1")): Người chơi được thảo luận với người thân trong câu hỏi (không giới hạn thời gian, có thể dùng trợ giúp khác hoặc dừng cuộc chơi). Trong 10 câu hỏi đầu, người thân có thể trợ giúp cho người chơi mà không có điều kiện gì thêm (từ câu 11, người chơi phải đổi một quyền trợ giúp để nhận được sự trợ giúp từ người thân và chỉ đổi 1 lần). Quyền này được đổi tên thành Ask the Guest từ 2020, nhưng nội dung vẫn như cũ. Người chơi sẽ ngồi ở vị trí tương ứng với hàng ghế của người chơi Fastest Finger First.
Các quyền trợ giúp > Trước đây

Switch the Question (Đổi câu hỏi, 2004–2008): Máy tính sẽ loại bỏ câu hỏi hiện tại và thay thế bằng một câu hỏi khác. Người chơi nhận được quyền này sau khi trả lời được 10 câu hỏi
Double Dip (Trả lời hai lần, 2004 và 2008–2010): Người chơi có thể trả lời hai lần cho một câu hỏi. Nếu lần đầu trả lời sai, họ được tiếp tục suy nghĩ và trả lời lại. Chọn quyền trợ giúp này, người chơi không được dừng cuộc chơi và dùng các quyền trợ giúp khác trong khi đang sử dụng quyền trợ giúp này.
Three Wise Men (2004): Được sử dụng trong Super Millionaire, quyền này cho phép thí sinh nhận trợ giúp trong 30 giây từ một nhóm gồm ba chuyên gia, bị cô lập ở hậu trường và chỉ nhìn thấy câu hỏi khi họ được yêu cầu.
Ask the Expert (Hỏi chuyên gia, 2008–2010): Thí sinh được kết nối với một chuyên gia thông qua một cuộc gọi video, và cả hai có thể thảo luận về câu hỏi không giới hạn thời gian.
Jump the Question (Nhảy câu hỏi, 2010–2015): Quyền trợ giúp này cho phép thí sinh bỏ qua câu hỏi hiện tại, nhưng không thay dổi giá trị của "Tài khoản". Nó có thể được sử dụng hai lần từ 2010-2014, một lần từ 2014-2015.
Crystal Ball: Quả cầu pha lê (2012–2015): Xuất hiện vào những dịp Halloween hằng năm. Quyền trợ giúp này được sử dụng trong vòng 1 phiên bản Trộn, cho phép thí sinh xem giá trị của câu hỏi hiện tại trước khi trả lời hoặc nhảy câu hỏi.
Ask the Audience (Hỏi ý kiến khán giả) (tạm thời): Mỗi khán giả trong trường quay đều được gắn máy khảo sát để đưa ra phương án mình chọn. Khi chọn sự trợ giúp này, người chơi sẽ nhận được kết quả trợ giúp dưới dạng biểu đồ phần trăm số khán giả lựa chọn từng phương án. NCC sẽ dựa vào kết quả này để suy nghĩ trả lời cho câu hỏi. Vào khoảng năm 2004, các khán giả xem chương trình qua vô tuyến cũng có cơ hội trợ giúp cho NCC trong sự trợ giúp này bằng những cú pháp nhắn tin qua điện thoại hay trên vi tính. Việc này do nhà mạng AOL chịu trách nhiệm thực hiện. Trong lần trở lại của chương trình vào năm 2020, do lo ngại về đại dịch COVID-19 tại Hoa Kỳ nên các số phát sóng được ghi hình tại trường quay không có khán giả, và quyền trợ giúp này đã được thay thế bởi Ask the Host.
Triệu phú

Trong suốt lịch sử của chương trình, trong số mười bốn người chiến thắng một triệu đô la Mỹ, có mười ba người trả lời đúng câu hỏi cuối cùng và ra về với giải thưởng cao nhất:
John Carpenter - Trở thành người đoạt giải cao nhất trong lịch sử của chương trình và là người đầu tiên chiến thắng câu cuối cùng trên toàn thế giới vào ngày 19 tháng 11 năm 1999.
Dan Blonsky - 18 tháng 1 năm 2000.
Joe Trela ​​- 23 tháng 3 năm 2000.
Bob House - 13 tháng 6 năm 2000.
Kim Hunt - 6 tháng 7 năm 2000.
David Goodman - 11 tháng 7 năm 2000.
Kevin Olmstead - Đạt giải cao nhất vào ngày 10 tháng 4 năm 2001; tuy nhiên, do giải độc đắc được ấn định tăng thêm 10.000 đô la mỗi tập, anh đã giành được 2.180.000 đô la, giúp anh trở thành người chiến thắng với giải thưởng lớn nhất trong lịch sử truyền hình vào thời điểm đó.
Bernie Cullen - 15 tháng 4 năm 2001.
Ed Toutant - Giành vào ngày 7 tháng 9 năm 2001. Trong lần đầu tham gia ngày 31 tháng 1 năm 2001, khi giải độc đắc ở mức 1.860.000 đô la, anh đã bị loại sau khi trả lời sai câu hỏi 16.000 đô la của mình. Tuy nhiên, chương trình xác định có lỗi trong câu hỏi nên anh đã được mời lại và trúng giải độc đắc như lúc đó.
Kevin Smith - Triệu phú trong phiên bản phân phối đầu tiên, giành giải cao nhất vào ngày 18 tháng 2 năm 2003.
Nancy Christy - 8 tháng 5 năm 2003. Christy là thí sinh nữ duy nhất đoạt giải cao nhất.
Robert Essig - đã trả lời đúng 12 câu hỏi trên Siêu triệu phú ngày 23/02/2004.
Sam Murray - Là người duy nhất trả lời chính xác câu hỏi 1.000.000 đô la của mình trong Million Dollar Tournament of Ten vào ngày 11 tháng 11 năm 2009.
David Chang - Trở thành người chiến thắng giải thưởng cao nhất đầu tiên trong lần tái sinh và là người nổi tiếng đầu tiên giành được giải thưởng cao nhất vào ngày 29 tháng 11 năm 2020.
Các biến thể > Album

Who Wants to Be a Millionaire: The Album (Celador Records), của Keith Strachan và Matthew Strachan và các nghệ sĩ khác, được phát hành ngày 1 tháng 8 năm 2000, bao gồm các bài hát dựa trên chương trình.
Các biến thể > Khu vui chơi

Một khu trò chơi lấy bối cảnh chương trình là Who Wants to Be a Millionaire – Play It! (Ai Muốn Được Trở Thành Triệu Phú – Cứ Chơi Đi!), được đặt tại Disney-MGM Studios (nay là Disney's Hollywood Studios) trong khuôn viên Walt Disney World Resort, Orlando, Florida và tại Disney California Adventure Park ở Anaheim, California. Cả hai khu trò chơi này đều được mở cửa cho công chúng vào năm 2001. Không lâu sau đó, khu trò chơi ở California bị đóng cửa và dỡ bỏ vào năm 2004, và khu trò chơi ở Florida cũng chỉ tồn tại đến năm 2006 thì bị đóng cửa và dỡ bỏ để xây dựng một khu trò chơi thay thế dựa trên bộ phim hoạt hình điện ảnh nổi tiếng Toy Story.
Các du khách tham gia vào khu trò chơi sẽ được hóa thân thành người chơi và sẽ tham gia vào một chương trình phát sóng ảo y hệt như chương trình phát sóng trên truyền hình thật. Chỉ khác là, trong phần thi của NCC, các câu hỏi sẽ bị giới hạn thời gian suy nghĩ trả lời; giá trị tiền thưởng ở mỗi câu chỉ là ảo; quyền trợ giúp "Gọi điện thoại cho người thân" sẽ được thay thế bằng quyền trợ giúp "Gọi điện thoại cho người lạ", theo đó NCC sẽ được kết nối với một nhân viên của khu trò chơi và người này sẽ tìm một người nào đó bất kỳ và nhờ họ tư vấn đáp án; kết thúc trò chơi, người chơi có thể nhận được các phần thưởng ngẫu nhiên khác nhau từ hàng lưu niệm cho đến một chuyến đi trên du thuyền hạng sang của hãng tàu Disney Cruise Line.
Đảng Công minh

"Komeito" đổi hướng tới đây. Đối với định nghĩa khác, xem Komeito (1962–1998).
| Đảng Công minh 公明党 Kōmeitō |
| --- | --- |

Chủ tịch: Saitō Tetsuo
Phó Chủ tịch: Satō Shigeki Akaba Kazuyoshi Takeya Toshiko
Tổng thư ký: Nishida Makoto
Lãnh đạo tại Tham Nghị viện: Taniai Masaaki
Thành lập: 17 tháng 11 năm 1964; 60 năm trước (1964-11-17)
Sáp nhập: Kōmeitō (1962-1998) Tân Hòa Đảng Câu Lạc Bộ Cải Cách
Trụ sở chính: 17 Minamimoto-machi, Shinjuku, Tokyo 160-0012, Nhật Bản
Báo chí: Báo Công minh (ja)
Thành viên  (2024): 450,000
Ý thức hệ: Chủ nghĩa bảo thủ Chủ nghĩa bảo thủ văn hóa Chủ nghĩa hòa bình "Chủ nghĩa xã hội nhân đạo" (tự xưng)
Khuynh hướng: Trung gian đến trung hữu
Tôn giáo: Phật giáo (Sáng Giá Học Hội)
Khẩu hiệu: Taishū to tomo ni (nghĩa đen là "Cùng với đại chúng")
Chúng Nghị viện: 24 / 465
Tham Nghị viện: 27 / 248
Thành viên hội đồng tỉnh: 206 / 2.644
Thành viên hội đồng thành phố: 2.677 / 29.135
Website: www.komei.or.jp
Quốc gia: Nhật Bản
Chính trị Nhật Bản^  a:  cũng đôi khi đánh giá là trung tả hoặc cánh hữu
Đảng Công minh (公明党, Kōmeitō) trước đây là Tân Công minh đảng là chính đảng trung gian đến trung hữu bảo thủ ở Nhật Bản, do tục giới của phong trào tôn giáo mới của Phật giáo là Soka Gakkai thành lập, có chân trong chính phủ liên minh hiện tại từ năm 2012 đến nay.
Trụ sở Đảng Công minh
Đường lối

Sứ mệnh tự xưng của Đảng Công minh là tiên phong "chính trị dân bản, noi theo chủ nghĩa nhân đạo tôn trọng và chăm sóc nhân mạng hết sức". Ngày 24 tháng 4 năm 2019 nhờ nỗ lực chung cùng Đảng Dân chủ Tự do mà dự luật yêu cầu bồi thường, chính phủ chính thức xin lỗi các nạn nhân tuyệt dục do Luật Ưu sinh Quốc dân thông qua được, xúc tiến nhận thức nhân quyền sau các vụ kiện tụng về ưu sinh ở Nhật Bản.
Trong nước đảng đề nghị cắt giảm chính phủ trung ương cùng bộ máy quan liêu, tăng minh bạch trong công vụ và cho các huyện được tự trị hơn, ngành tư doanh được vai trò lớn hơn. Theo đúng đường lối công vụ minh bạch nên từ tháng 9 năm 2016 đảng tiến hành phân tích độc lập các ô nhiễm môi trường có thể của dự án chợ Toyosu, sau chính thức nêu lo ngại trong phiên họp Nghị Hội Đô Tōkyō ngày 5 tháng 10 năm 2016; Thị trưởng Tōkyō mới bổ nhiệm Koike Yuriko phản ứng đưa ra các hình phạt kỷ luật có thể cho những người phụ trách dự án.
Đối với chính sách ngoại giao đảng muốn loại trừ vũ khí hạt nhân và đại khái xung đột vũ trang, nhưng tháng 7 năm 2015 thì lại ủng hộ nỗ lực khuếch trương quân quyền của Thủ tướng Abe Shinzō, dù có tác dụng điều tiết. Học giả tôn giáo kiêm nhà phân tích chính trị Satō Masaru giải thích Nhật sau chiến có hai chính đảng quan trọng là Đảng Dân chủ Tự do, đại diện quyền lợi tài chính, các tập đoàn lớn và Đảng Xã hội Nhật Bản bảo vệ quyền lợi công đoàn, giai cấp lao động. Những người như chủ tiệm, người nội trợ không có ai đứng lên thay mặt, tới khi Đảng Công minh xuất hiện thì chỉ biết đứng bên lề.
Đường lối > Quan hệ với Sáng Giá Học Hội

Sau khi chính thức tách biệt với Sáng Giá Học Hội và sửa đổi đường lối lẫn điều lệ năm 1970 để phản ánh "khuynh hướng thế tục", Đảng Công Minh coi là "cử tri bầu cử quan trọng." Tuy nhiên giới quan sát vẫn mô tả đảng là "cánh chính trị" của tổ chức và mối quan hệ bị chỉ trích là vi phạm nguyên tắc chính giáo phân ly trong Điều 20 Hiến pháp Nhật Bản. Hiện tại thì lãnh đạo, tài chính hai nhóm cho là độc lập, đôi khi có làm các cuộc họp liên lạc đặc điểm là tính thông tin, giới truyền thông được dự vào. Vô số nhóm tôn giáo Nhật đã thành lập đảng, nhưng theo học giả thống kê Petter Lindgren thì "không ai thành công hơn Sáng Giá Học Hội." Bất kể bao nhiêu tác giả nhai lại hình ảnh thập niên 60 của đảng là chỉ dành cho học viên Sáng Giá (ví dụ Baerwald, 1986; Stockwin, 1989; Richardson, 1998; Curtis, 1999; Yoshikawa, 1999; Sado, 2005), các học giả tìm hiểu kĩ hơn đều biết rõ tính riêng biệt phổ biến của đảng là không chính xác: các đảng viên chỉ chiếm một nửa sự ủng hộ bầu cử của Đảng Công minh.
Đường lối > Cơ quan ngôn luận

Cơ quan ngôn luận đảng là Báo Công Minh, do Ủy ban Giấy tờ Cơ quan Công minh xuất bản, cũng từng có bản Hokkaidō địa khu trong quá khứ.
Lịch sử > Đối lập trước năm 1993

Năm 1961, đảng bắt đầu là Liên minh Liêm Chính Chính trị, tổ chức hội nghị khai mạc làm Công Minh Đảng ngày 17 tháng 11 năm 1964. Ba chữ 公明党 có nghĩa là "không có riêng tư" (公, kō), "không mờ ám" (明, mei) và "chính đảng" (党, tō), nên từ "kōmei" (公明) thường hiểu là "công lý" hay "công bằng". Tiền nhiệm cũng tên Công Minh Đảng, thành lập năm 1962, nhưng chỉ đến năm 1998 thì hết; ban đầu năm 1954 là Liên Minh Chính Trị Công Minh.
Năm 1957 một nhóm thành viên Ban Người Trẻ vận động cho ứng viên Sáng Giá Học Hội trong cuộc bầu cử đặc biệt thượng viện Ōsaka bị bắt vì phân phát tiền, thuốc lá và caramen ở khu cư trú người ủng hộ vi phạm luật bầu cử. Ngày 3 tháng 7 cùng năm Ikeda Daisaku bị bắt ở Ōsaka có tư cách là Chánh Văn phòng Ban Thanh niên Sáng Giá Học Hội vì coi sóc các hoạt động vi phạm luật bầu cử, ngồi tù hai tuần, ra tòa 48 lần trước khi được giải tội tháng 1 năm 1962, kỷ niệm là "Sự Kiện Ōsaka".
Năm 1968, 14 đảng viên bị định tội làm giả phiếu bầu vắng mặt ở Shinjuku, tám phải đi tù vì gian lận bầu cử. Trong thập niên 60 bị chỉ trích nhiều vì vi phạm nguyên tắc chính giáo phân ly, tháng 2 năm 1970 cả ba chủ báo Nhật đều xuất bản xã luận yêu cầu tái tổ Đảng Công Minh; sau cùng đảng phân rã sau khi hứa tách biệt với Sáng Giá Học Hội.
Thập niên 80 tờ Báo Cờ Đỏ phát hiện nhiều hội viên Sáng Giá Học Hội đang thưởng quà người quen để lấy phiếu cho Đảng Công Minh và cư dân Okinawa đổi địa chỉ để bầu cho chính khách của đảng.