Chính tả tiếng Ý
Phụ âm > S và Z

Phân biệt hữu thanh hay vô thanh trong hai chữ cái ⟨s⟩ và ⟨z⟩ khá phức tạp.
Chữ ⟨s⟩ biểu thị âm xát lợi vô thanh, tức là âm /s/ hoặc /z/. Tuy nhiên, hai âm này phân phối bổ sung cho nhau, tức là một âm không thể xuất hiện và thay cho âm kia trong một trường hợp nào đó, và giúp phân biệt được phải đọc âm nào trong trường hợp đó. Trong trường hợp của hai âm /s/ và /z/ trong tiếng Ý, chúng phân phối bổ sung cho nhau, ngoại trừ khi chữ ⟨s⟩ nằm giữa hai nguyên âm trong cùng một từ và kể cả như vậy, thì cũng có rất ít cặp tối thiểu (tức là rất ít trường hợp mà hai từ được ghi giống nhưng đọc và nghĩa khác nhau).
Âm /s/ (vô thanh) xuất hiện khi:
Nằm ở đầu một từ, trước một nguyên âm (như Sara /ˈsara/) hay trước phụ âm vô thanh (như spuntare /spunˈtare/).
Sau phụ âm (như transitare /transiˈtare/).
Trước phụ âm vô thanh (như raspa /ˈraspa/).
Nằm ở đầu phần sau của một từ ghép (như affittasi, disotto, girasole, prosegue, risaputo, reggiseno).
Âm /z/ (hữu thanh) đứng trước các phụ âm hữu thanh (như sbranare /zbraˈnare/).
Hai âm /s/ và /z/ đều có thể được đọc khi đứng giữa hai nguyên âm. Trong giọng chuẩn (giọng Tuscany), có một số trường hợp phát âm /s/ (như casa, cosa, così, mese, naso, peso, cinese, piemontese, goloso), nhưng đa số vẫn phát âm là /z/ (như bisogno, rosa, cisalpino, medesimo, invaso). Ở phía bắc nước Ý (và đang dần phổ biến tại Tuscany), chữ ⟨s⟩ trong trường hợp này luôn phát âm là /z/ còn ngược lại ở phía nam, chữ ⟨s⟩ trong trường hợp này luôn phát âm là /s/.
Cụm ⟨ss⟩ luôn biểu thị âm /ss/, như grosso /ˈɡrɔsso/, successo /sutˈtʃɛsso/, passato /pasˈsato/, v.v...
Chữ ⟨z⟩ biểu thị âm tắc-xát lợi, tức là âm /dz/ hoặc /ts/. Tùy trường hợp mà chữ ⟨z⟩ phát âm là /ts/ hay /dz/, tuy vẫn có một số cặp tối thiểu (hai từ được ghi giống nhưng đọc và nghĩa khác nhau).
Chữ này đa số phát âm là /ts/ khi:
Ở đầu từ có âm tiết thứ hai bắt đầu bằng phụ âm vô thanh (như zampa /ˈtsampa/, zoccolo /ˈtsɔkkolo/, zufolo /ˈtsufolo/). Trường hợp ngoại lệ là khi từ bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp, chữ ⟨z⟩ được phát âm là /dz/.
Khi sau nó là chữ ⟨i⟩, và sau chữ ⟨i⟩ là một nguyên âm khác (như zio /ˈtsi.o/, agenzia /adʒenˈtsi.a/, grazie /ˈɡrattsje/). Trường hợp ngoại lệ là khi từ là một dạng khác của từ có âm đọc là /dz/ (như romanziere /romanˈdzjɛre/ được kết hợp giữa dạng gốc là romanzo /roˈman.dzo/ với hậu tố -iere). Ngoài ra, chỉ có một số ít từ được phát âm là /dz/ như azienda /adˈdzjɛnda/.
Sau chữ ⟨l⟩ (như alzare /alˈtsare/). Chỉ có elzeviro /eldzeˈviro/ và Belzebù /beldzeˈbu/ là được phát âm là /dz/.
Trong hậu tố -anza, -enza và -onzolo (như usanza /uˈzantsa/, credenza /kreˈdɛntsa/, ballonzolo /balˈlontsolo/).
Chữ này đa số phát âm là /dz/ khi:
Ở đầu từ có âm tiết thứ hai bắt đầu bằng phụ âm hữu thanh hoặc chữ ⟨z⟩ (như zebra /ˈdzɛbra/, zuzzurellone /dzuddzurelˈlone/). Chỉ có một số ít từ được phát âm là /ts/ (như zanna /ˈtsanna/, zigano /tsiˈɡano/).
Ở đầu từ mà sau nó là hai nguyên âm liền nhau (như zaino /ˈdzaino/). Trường hợp ngoại lệ là danh từ zio và các dạng khác của nó (⟨z⟩ trước ⟨i⟩ và sau đó là một nguyên âm khác).
Khi nằm giữa hai nguyên âm đơn (như azalea /addzaˈlɛa/). Ngoại lệ là trong từ mượn nazismo /natˈtsizmo/ (tiếng Đức phát âm ⟨z⟩ là /ts/).
Giữa nguyên âm hoặc bán nguyên âm (/j/ hoặc /w/), ⟨z⟩ được gấp đôi và phát âm là /tts/ hoặc /ddz/ (như vizio /ˈvittsjo/, polizia /politˈtsi.a/). Nói chung, chữ ⟨z⟩ giữa các nguyên âm được viết đọc gấp đôi lên, nhưng trong đa số trường hợp thì chữ ⟨z⟩ không được gấp đôi, như khi đứng trước ⟨i⟩ và theo sau ⟨i⟩ là nguyên âm hoặc trong một số từ chuyên môn.
⟨zz⟩ có thể phát âm vô thanh là /tts/ hoặc âm hữu thanh là /ddz/, như pazzo /ˈpattso/, ragazzo /raˈɡattso/, pizza /ˈpittsa/, grandezza /ɡranˈdettsa/ phát âm là /tts/, còn  razzo /ˈraddzo/, mezzo /ˈmɛddzo/, azzardo /adˈdzardo/, azzurro /adˈdzurro/, orizzonte /oridˈdzonte/, zizzania /dzidˈdzanja/ phát âm là /ddz/. Đa số các từ đều phát âm theo dạng hữu thanh hoặc là vô thanh, nhưng một số từ như frizzare lại được phát âm theo cả hai cách tùy theo vùng. Việc phát âm hai âm /tts/ và ddz/ cũng có thể dùng để phân biệt nghĩa của từ, như razza khi phát âm là /ˈrattsa/ có nghĩa là "chủng tộc, giống nòi", nhưng nếu phát âm là /ˈraddza/, thì nó sẽ có nghĩa là "cá đuối". Hậu tố -izzare của động từ, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp -ίζειν luôn phát âm là /ddz/ (như organizzare /orɡanidˈdzare/), và luôn được phát âm là /ddz/ ở các dạng khác của nó hay ở dạng phái sinh (như dạng khác của organizzare là organizzo /orɡaˈniddzo/ "tôi tổ chức" hay dạng phái sinh là organizzazione "tổ chức"). Tuy nhiên, không phải động từ nào có đuôi -izzare cũng bắt nguồn từ đuôi -ίζειν, mà đôi khi -izz- lại thuộc gốc của từ, như indirizzare được cho là bắt nguồn từ indīrectiāre trong tiếng Latinh thông tục, phát âm là /tts/ trong tất cả các từ có gốc là indirizz-.