Trường Trung học phổ thông chuyên, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Lịch sử

Trong thời gian Chiến tranh Việt Nam, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa đã giao cho Bộ Giáo dục trách nhiệm phải thành lập những trường đặc biệt dành cho các học sinh có năng khiếu về Toán học, nhằm chuẩn bị lực lượng nòng cốt cho nền khoa học sau này. Với tư cách của một viện giáo dục quốc gia, chuyên đào tạo đội ngũ các giảng viên và nhà nghiên cứu khoa học, trường Đại học Sư phạm Hà Nội được giao nhiệm vụ thành lập một trường như vậy.
Lớp toán đặc biệt đầu tiên trong số các lớp toán Bộ Giáo dục thành lập là tại Đại học Tổng hợp Hà Nội, tiền thân của Trường Trung học phổ thông chuyên Khoa học tự nhiên. Vào ngày 24 tháng 12 năm 1966, lớp Toán đặc biệt của Trường Đại học Sư phạm đã được mở cho ba mươi ba học sinh giỏi toán ở khu vực di tán tại huyện Phù Cừ, Tỉnh Hưng Yên. Lớp học đó chính là tiền thân của Trường Trung học phổ thông Chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội ngày nay. Năm đó, Bộ Giáo dục tiến hành tuyển sinh tập trung và chia học sinh về một trong hai lớp toán đặc biệt tại hai trường đại học.
Một năm sau đó, Quyết định số 128/CP, ngày 14/8/1967 của Hội đồng Chính phủ, trên cơ sở chia tách Trường Đại học Sư phạm Hà Nội thành 03 trường: Đại học Sư phạm Hà Nội 1, Đại học Sư phạm Hà Nội 2 và Đại học Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội. Theo quyết định trên, Trường Đại học Sư pham Hà Nội 2 đảm nhiệm việc đào tạo giáo viên các môn khoa học tự nhiên, trong khi Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 1 đảm nhiệm các môn khoa học xã hội. Vì thế, Khóa 2 trở đi của Lớp toán đặc biệt Đại học sư phạm được chuyển sang Đại học Sư phạm Hà Nội 2 theo Khoa Toán. Nhưng thời điểm đó, do cả Sư phạm Hà Nội 1 và 2 đều đóng tại Cầu Giấy, Hà Nội nên sự chia tách này không gây ra xáo trộn.
Ngày 11/10/1975, Bộ trưởng Bộ Giáo dục ra Quyết định số 872/QĐ về việc cải tổ xây dựng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 1 và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 để mỗi trường đều có các khoa đào tạo giáo viên cấp 3 xã hội và các khoa đào tạo giáo viên cấp 3 tự nhiên. Cũng theo quyết định này, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 chuyển lên Xuân Hoà, huyện Sóc Sơn, Vĩnh Phú (nay là Xuân Hòa, thành phố Phúc Yên, Vĩnh Phúc). Do việc di chuyển của Đại học Sư phạm 2 lên Vĩnh Phúc gây xáo trộn lớn cho các học sinh phổ thông thuộc Lớp Toán Đặc biệt, Lớp này được bàn giao lại cho Khoa Toán của Đại học Sư Phạm Hà Nội 1.
Quá trình phát triển của Trường Trung học phổ thông Chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội có thể được chia làm sáu giai đoạn chính:
Năm 1966, Trường được thành lập với tên gọi Lớp toán Đặc biệt thuộc Khoa Toán, Đại học Sư phạm Hà Nội.
Năm 1967 đến 1975, Trường là Lớp toán Đặc biệt thuộc Khoa Toán, Đại học Sư phạm Hà Nội 2.
Năm 1975 tới 1995, Trường là Lớp toán Đặc biệt thuộc Khoa Toán, Đại học Sư phạm Hà Nội.
Năm 1995, Khối đổi tên thành: "Hệ Trung học phổ thông Chuyên Toán-Tin, Đại học Sư phạm Hà Nội", vẫn nằm dưới sự quản lý của Khoa Toán-Tin và mở thêm lớp chuyên tin học.
Năm 2005, Hệ Trung học phổ thông Chuyên lấy tên chính thức: "Khối THPT Chuyên Đại học Sư Phạm Hà Nội", hoạt động với tư cách một khoa của Đại học Sư phạm Hà Nội và mở rộng lần hai với những lớp chuyên về văn học, vật lý, hóa học và sinh học.
Năm 2009, Đơn vị này chính thức trở thành một đơn vị có tư cách pháp nhân riêng thuộc Đại học Sư phạm Hà Nội với tên gọi Trường Trung học phổ thông Chuyên, Đại học Sư phạm Hà Nội..
Chuyên Sư phạm đã được Chính phủ trao tặng: Huân chương Lao động hạng ba, năm 1986; Huân chương Lao động hạng hai, năm 1996; Huân chương Lao động hạng nhất, năm 2001; Bằng khen của TW Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, năm 2004; Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, năm 2005; Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về thành tích đào tạo học sinh giỏi, năm 2008; Bằng khen của TW Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, năm 2011.