stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kiss and Make Up
Nhạc và lời

Về mặt âm nhạc, "Kiss and Make Up" là một bài hát dance, electropop và reggaeton có tiết tấu, với các yếu tố tropical music và EDM. Bài hát được sáng tác với khóa biểu có số chỉ nhịp 4
4 và điệu tính Mi giáng trưởng, nhịp độ 100 nhịp mỗi phút và tiến trình hợp âm là Cm–A♭–E♭–B♭/Gm. Bài hát có độ dài 3 phút và 9 giây, có phần sản xuất bằng gậy và sợi đốt, bao gồm bass synths, một bộ nhạc cụ gõ lách cách và một bouncing backbeat. Cấu trúc bao gồm một đoạn giới thiệu vocoder, một đoạn hook đầu những năm 2010 và một đoạn điệp khúc nhịp nhàng.
Lipa bắt đầu bài hát, trước khi Jennie rap ở câu thứ hai, trong khi Rosé xử lý phần trước đoạn điệp khúc. Giọng hát của Lipa và Blackpink trải dài từ G3 đến C5, hát những ca từ tán tỉnh và quyết đoán bằng cả tiếng Anh và tiếng Hàn. Về mặt ca từ, ca khúc tạo ra một cốt truyện về việc sử dụng tình cảm thể xác thay vì lời nói để giải quyết các vấn đề giữa hai người yêu nhau. Về mặt âm nhạc, bản remix "Kiss and Make Up" của Club Future Nostalgia là một bản nhạc pop-funk "rubbery" thể hiện sự tôn kính cội nguồn nhạc đương đại đô thị của văn hóa remix, sử dụng các phần từ "Rise" của Herb Alpert, bao gồm cả guitar bass. Nó được so sánh với bài hát năm 1989 của Madonna "Express Yourself".
Phát hành và quảng bá

"Kiss and Make Up" lần đầu được giới thiệu trong video âm nhạc cho đĩa đơn "Blow Your Mind (Mwah)" năm 2016 của Lipa, tiêu đề của nó xuất hiện trên một tấm biển mà một trong những người bạn của Lipa cầm trong cuộc diễu hành tự hào. Lipa thông báo phát hành bài hát ngày 4 tháng 9 năm 2018. Bài hát được phát hành để tải nhạc và phát trực tuyến vào ngày 9 tháng 10 năm 2018 như một đĩa đơn quảng bá thứ hai từ album phát hành lại đầu tay của Lipa Dua Lipa: Complete Edition. Cùng ngày, nó được phát hành dưới dạng bài hát thứ ba của đĩa thứ hai của album phát hành lại. Bài hát được đưa vào danh sách các bài hát của In Your Area World Tour của Blackpink, là bài hát thứ 11 được trình diễn. Khi Lipa vắng mặt, Rosé và Jisoo đã hát phần của cô. Tại buổi biểu diễn Trung tâm Prudential vào ngày 1 tháng 5 năm 2019 ở Newark, New Jersey, Lipa và Blackpink cùng nhau biểu diễn bài hát. Bản remix lại của bài hát nằm trong album remix Club Future Nostalgia của Lipa và The Bless Madonna là ca khúc thứ mười lăm, được phát hành vào ngày 28 tháng 8 năm 2020. Nó được đi kèm với một trình hiển thị hoạt hình kết hợp phát trực tiếp một người đàn ông nấm đang nhảy múa trên ghế.
Hiệu suất thương mại

"Kiss and Make Up" ra mắt ở vị trí thứ 36 trên UK Singles Chart số ra ngày 26 tháng 10 năm 2018, trụ tổng cộng 12 tuần trên bảng xếp hạng. Điều này khiến Blackpink trở thành nhóm nhạc nữ K-pop đầu tiên lọt vào Top 40 trên bảng xếp hạng. Tính đến tháng 4 năm 2019, bản nhạc đã đạt 20,4 triệu lượt phát trực tuyến ở Vương quốc Anh. Vào tháng 9 năm 2019, bài hát đã được trao chứng nhận bạc tại quốc gia này bởi British Phonographic Industry (BPI) cho doanh số tương đương với ca khúc là 200.000 bản. Bài hát đã dành hai tuần trên [[ARIA Charts|ARIA Singles Chart], đạt vị trí thứ 33 trong tuần đầu tiên. Bài hát hiện đang nắm giữ chứng nhận bạch kim tại Úc bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Úc (ARIA) vì đã bán được 70.000 đơn vị tương đương bản nhạc. Tại châu Á, bài hát đạt vị trí thứ 90 trên  Japan Hot 100, và lọt vào Bảng xếp hạng nhạc số Gaon của Hàn Quốc, đạt vị trí cao nhất ở vị trí 75.
"Kiss and Make Up" đã dành một tuần trên Billboard Hot 100 của Hoa Kỳ ở vị trí thứ 93, trở thành mục thứ hai của Blackpink và thứ bảy của Lipa trên bảng xếp hạng, với doanh thu tuần đầu tiên là 11.000 lượt tải xuống và bảy triệu lượt phát trực tuyến theo yêu cầu. Bài hát cũng lọt vào top 40 bảng xếp hạng ở Áo, Cộng hòa Séc, Estonia, Phần Lan, Hy Lạp, Hungary, Ireland, New Zealand, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Romania, Scotland, Slovakia, Thụy Điển và Thụy Sĩ, cũng như đứng đầu tại Malaysia và Singapore. Bài hát cũng đã được trao chứng nhận vàng tương ứng ở Ý và Bồ Đào Nha bởi Liên đoàn Công nghiệp âm nhạc Ý (FIMI) và Associação Fonográfica Portuguesa (AFP), cho doanh số tương đương với ca khúc tương ứng là 25.000 và 5.000 đơn vị.
Thành phần đội ngũ

Dua Lipa –  hát chính
Blackpink – hát chínhĐừng xóa! Tất cả các thành viên của Blackpink cũng như bản thân nhóm nhạc đều được coi là giọng ca chính trong ghi chú liner của Dua Lipa: Complete Edition
Jennie Kim –  hát chính
Jisoo Kim –  hát chính
Lalisa Manoban –  hát chính
Roseanne Park –  hát chính
Chelcee Grimes –  hát đệm
Banx & Ranx – sản xuất
Yannick Rastogi –  trống, bass, synths, keys, programming
Zacharie Raymond –  drums, bass, synths, keys, programming
Yong In Choi –  kĩ thuật
Jamie Snell –  mixing
Chris Gehringer –  mastering
Chứng nhận

| Quốc gia | Chứng nhận | Số đơn vị/doanh số chứng nhận |
| --- | --- | --- |
| Úc (ARIA) | Bạch kim | 70.000‡ |
| Ý (FIMI) | Vàng | 25.000‡ |
| Ba Lan (ZPAV) | Bạch kim | 50.000‡ |
| Bồ Đào Nha (AFP) | Vàng | 5.000‡ |
| Anh Quốc (BPI) | Bạc | 200.000‡ |
 ‡ Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ và phát trực tuyến.
Lịch sử phát hành

| Khu vực | Ngày | Định dạng | Hãng | Ng>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Nhiều nơi | 19 tháng 10 năm 2018 | Digital download streaming | Warner Bros. |  |
Đảo Phan Vinh

| Thực thể địa lý tranh chấp Đảo Phan Vinh |
| --- | --- |
Ảnh vệ tinh chụp rạn hô Pearson (tháng 5 năm 2024)
Địa lý
đảo  Phan Vinh
Vị trí: Biển Đông
Tọa độ: 8°58′31″B 113°42′31″Đ﻿ / ﻿8,97528°B 113,70861°Đ﻿ / 8.97528; 113.70861﻿ (đảo Phan Vinh)
Tổng số đảo: 2
Các đảo chính: Phan Vinh A, Phan Vinh B
Diện tích: Phan Vinh A: 0.6 km2  Phan Vinh B: 0.55 km2
Chiều dài: 1,7 km
Chiều rộng: 600 m
Quản lý
Quốc gia quản lý:  Việt Nam
Tỉnh: Khánh Hòa
Huyện: Trường Sa
Thị trấn: Trường Sa
Tranh chấp giữa
Quốc gia:  Đài Loan
Quốc gia:  Philippines
Quốc gia:  Trung Quốc
Quốc gia:  Việt Nam
Đảo Phan Vinh (tiếng Anh: Pearson Reef; tiếng Filipino: Hizon; tiếng Trung: 毕生礁; bính âm: Bìshēng jiāo, Hán-Việt: Tất Sinh tiêu) là phần nổi trên vành san hô của rạn san hô vòng Pearson (8°57′20″B 113°40′26″Đ﻿ / ﻿8,95556°B 113,67389°Đ﻿ / 8.95556; 113.67389). Thực thể này thuộc cụm Trường Sa của quần đảo Trường Sa và nằm cách đá Tốc Tan khoảng 14,5 hải lý (27 km) về phía tây bắc.
Đảo Phan Vinh là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện tại Việt Nam đang kiểm soát đảo này như một phần của thị trấn Trường Sa, huyện Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa.
Đặc điểm

Xem thêm: Việt Nam bồi đắp đảo nhân tạo ở Trường Sa
Về mặt địa lý thì Đảo Phan Vinh A là phần đất nổi nằm trên vành san hô ở phía đông bắc rạn san hô vòng Pearson, có hình vành khuyên. Rạn san hô này nằm theo trục đông bắc-tây nam dài khoảng 9 km và rộng khoảng 1.8 km và ở giữa có một vụng biển kín sâu từ 3 đến 6 m. Tổng diện tích rạn san hô này là 14.75 km2 trong đó vụng biện có diện tích  vụng biển là 2.72 km2. Tính đến năm 2020, đảo có diện tích đất nổi vào khoảng 2,4 hectare, có chiều dài 290 m, chiều rộng 140 m.
Ngoài ra còn có một tổ hợp kiến trúc bằng bê tông gọi là Đảo Phan Vinh B nằm ở phía tây cách Phan Vinh A khoảng 3,3 hải lý (6,1 km) về phía tây-tây nam, có tọa độ 8°57′33″B 113°39′12″Đ﻿ / ﻿8,95917°B 113,65333°Đ﻿ / 8.95917; 113.65333. Trên Phan Vinh B có 3 nhà lâu bền (xây dựng từ nhiều năm trước) được liên kết với nhau bằng đường bê tông rộng rãi và có cả sân đỗ cho máy bay trực thăng cất, hạ cánh trong trường hợp làm nhiệm vụ cứu hộ cứu nạn.
Tháng 10/2021, Việt Nam bắt đầu nạo vét và mở rộng bồi đắp tại 3 thực thể: Đảo Phan Vinh, Đảo Nam Yết và Đảo Sơn Ca. Theo ảnh chụp của vệ tinh Sentinel-2 (ESA) thì tính đến cuối năm 2024, Phan Vinh A được mở rộng với diện tích khoảng 0.6 km2, dài hơn 1.7 km rộng khoảng 600m, với một âu tàu rộng khoảng 25 ha ở giữa đảo. Từ tháng 10 năm 2023, Việt Nam bắt đầu tiến hành bồi đắp điểm Phan Vinh B, đưa này thành một đảo nhân tạo hiện có diện tích khoảng 0.55 km2, chiều dài khoảng 2,5 km, và có khả năng xây dựng một đường băng ở đây.
Môi trường và Cơ sở hạ tầng

Đảo không có nguồn nước ngọt nhưng có trồng một số cây xanh như bàng vuông, phi lao, muống biển, tra, đa, v.v..
Trên đảo Phan Vinh A có cách công trình dân sinh như hệ thống điện gió và điện mặt trời,  nhà văn hóa, trạm xá, v.v...
Có một cơ sở tôn giáo trên đảo là chùa Vinh Phúc.
Việt Nam đã xây dựng Trạm radar 44 (T44) ở đảo Phan Vinh A, có thể quan sát trong bán kính 300km của toàn bộ vùng trời quần đảo Trường Sa trên Biển Đông.
Lịch sử

Rạn san hô Pearson được ghi nhận là quan sát đầu tiên bởi Pearson, chỉ huy tàu Bahamian vào năm 1843.
Trước năm 1978, đảo Phan Vinh được Việt Nam đặt tên là Hòn Sập. Đầu năm 1978, tình hình ở khu vực quần đảo Trường Sa diễn biến phức tạp, Philippines đưa quân chiếm đóng bãi An Nhơn (tên cũ là cồn san hô Lan Can), một số nước đưa nhiều tàu thuyền đến khu vực quần đảo Trường Sa. Quân chủng Hải quân Việt Nam quyết định phải nhanh chóng tổ chức lực lượng đóng giữ các đảo Trường Sa Đông, Sinh Tồn Đông, Hòn Sập, An Bang..
Ngày 30/3/1978, một phân đội gồm 31 người của Trung đoàn 146, Vùng 4 Hải quân do Thiếu úy Vũ Xuân Hà chỉ huy, có Trung đoàn trưởng Cao Ánh Đăng đi cùng trên tàu 680 thuộc Đoàn 128 đã ra đóng giữ đảo Hòn Sập (tức đảo Phan Vinh).
Tên của đảo xuất phát từ tên của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Trung úy Nguyễn Phan Vinh (1933–1968, quê ở Điện Bàn, Quảng Nam), vốn là thuyền trưởng của nhiều con tàu không số trong Chiến tranh Việt Nam.
Chú thích

1 2  Những điều cần biết về hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và khu vực thềm lục địa phía nam (DK1). Cục Chính trị, Bộ Tư lệnh Hải quân (Việt Nam). 2011.
↑  Sailing Directions 161 (Enroute) - South China Sea and the Gulf of Thailand (ấn bản thứ 13). Bethesda, Maryland: National Geospatial-Intelligence Agency. 2011. tr. 12.
↑  “Pearson Reef”. cil.nus.edu.sg. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2022.
↑  “Vững chãi đảo chìm Phan Vinh B”. Báo Thanh Niên. 8 tháng 6 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2022.
↑  “Castles Made of Sand: Vietnam's Spratly Upgrades”. Asia Maritime Transparency Initiative (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2022.
↑  “How Many Runways is Vietnam Building in the Spratly Islands?”. Asia Maritime Transparency Initiative (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2024.
↑  “Mầm xanh mới - tình yêu đất liền gửi đảo Phan Vinh”. Tuổi Trẻ Online. 28 tháng 5 năm 2017.
↑  “Năng lượng sạch trên đảo Phan Vinh”. vietnam.vnanet.vn. 4 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2022.
↑  “Chùa Vinh Phúc – Cột mốc tâm linh giữa Biển Đông”. vietnam.vnanet.vn. 2 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2022.
↑  “"Mắt thần" trên Biển Đông”. vietnam.vnanet.vn. 26 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2022.
↑  Findlay, Alexander George (1878). A Directory for the Navigation of the Indian Archipelago, China, and Japan. Richard Holmes Laurie. tr. 663.
↑  “Chuyện người lính giữ đảo Phan Vinh”. baodansinh.vn. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2022.
Ảnh vệ tinh chụp đảo Phan Vinh A vào năm 2020, trước khi được mở rộng.
Cầu tàu đảo Phan Vinh
Loài gây hại

Một con lợn hoang ở Mỹ, chúng xuất hiện từ thế kỷ 16, đến nay ba phần tư số bang với hơn hơn 5 triệu con lợn hoang đang sống, chúng gây nên thiệt hại cho kinh tế Mỹ lên đến 1,5 tỷ USD mỗi năm
Một rừng cây thông trơ trụi vì bị sâu bọ ăn lá
Loài gây hại (hay loài phá hoại hay sinh vật gây hại hoặc sinh vật hại hay còn gọi sâu bệnh) là thuật ngữ chỉ về bất kỳ các loài thực vật hay các loài động vật, sinh vật nào tác động gây hại lên con người hoặc đời sống của con người. Sự tác động tiêu cực này thể hiện qua các mặt như tác động vào sức khỏe của con người (ký sinh, vật trung gian truyền bệnh, vật chủ truyền bệnh cho con người), tác động vào tình hình kinh tế của con người, chủ yếu là lĩnh vực nông nghiệp như gây hại cho các loài cây trồng, tác động vào cuộc sống của con người như các công trình xây dựng, nhà ở, và tác động vào cuộc sống bình thường trong gia đình.
Trong thế giới động vật, những loài gây hại chủ yếu tập trung vào nhóm thú trong đó là các loài gặm nhấm không thể kiểm soát và một nhóm quan trọng đó là các loài côn trùng, sâu bọ và những động vật ký sinh. Có thể kể đến những loài động vật tiêu biểu như chuột và các họ hàng gặm nhấm của chúng; ngoài ra còn các loài ruồi, muỗi, kiến, gián, mối, côn trùng, sâu bọ, ve, bét, chấy, rận, mặt, rệp, giun sán, cá tạp.... đều có tác động và gây hại khiến cho con người phải tiêu tốn tiền của cho việc kiểm soát loài gây hại. Nhiều loài trong số sinh vật gây hại này là các loài xâm lấn.
Tổng quan

Những tác hại chính có thể liệt kê gồm gây hại cho bản thân con người thông qua việc tấn công, cắn, đốt, chích, hút múu con người, ký sinh trên thân thể và trong cơ thể con người, gây ra các bệnh, tổn tương hoặc là vật chủ, vật trung gian truyền bệnh cho con người tạo thành các bệnh dịch. Một thiệt hại nữa ở khía cạnh cuộc sống khi nhiều loài động thực vật làm đảo lộn, phá hoại hoặc gây phiền toái cho con người như làm hư hỏng các đồ đạc, công trình, thiết bị, vật dụng của con người; làm ô nhiễm, dơ dáy môi trường sống của con người thông qua phân, nước tiểu và các chất bài tiết hoặc tấn công, làm hại các thú cưng, vật nuôi của con người. Một thiệt hại khác được ghi nhận ở diện rộng là sự tấn công phá hoại mùa màng của con người; tấn công gây thiệt hại lên gia súc, vật nuôi, cây trồng là nguồn sống của con người.
Các loài trong nhà

Bài chi tiết: Loài gây hại trong nhà
Các loài trong nhà > Côn trùng

Gián là loài côn trùng có hại cho sinh hoạt hàng ngày và sức khỏe của con người, vì chúng có tập tính sống ở những nơi bẩn thỉu, hủy hoại và làm thức ăn bị nhiễm khuẩn, đồng thời có thể gặm nhấm làm hư hỏng một số vật dụng như quần áo, vải vóc, bìa gáy sách vở. Kiến gây ra phiền toái trong cuộc sống, súng sống trong nhà thành từng đàn lớn hàng triệu con và chúng bò khắp nơi, bu vào và làm hư hỏng đồ ăn của con người, đốt con người và vật nuôi gây đau ngứa, sưng tấy mẫn đỏ, nhiều khi chúng còn chui vào tai con người.
Ruồi nhà (Musca domestica) thường gặp, thường được tìm thấy ở những khu dân cư hoặc súc vật sinh sống, nơi có nhiều thực phẩm và chất thải. Ruồi nhà ăn thực phẩm của người và chất thải vì thế chúng có thể mang và phát tán nhiều loại mầm bệnh khác nhau như tiêu chảy, bệnh nhiễm trùng da và nhiễm trùng mắt. Mầm bệnh được truyền đến người khi ruồi tiếp xúc với người và thức ăn, nước uống. Ruồi ăn tất cả các loại thức ăn như thực phẩm và chất thải của người, động vật, đặc biệt là các chất thải có mang mầm bệnh truyền nhiễm như đờm, dãi, chất nôn, phân, máu, tổ chức hoại tử. Chúng vừa liếm, vừa hút thức ăn dạng lỏng, ruồi vừa ăn, vừa nôn, vừa thải ra thức ăn và trong chất nôn/phân có thể chứa nhiều mầm bệnh, những mầm bệnh bám trên cơ thể ruồi mà chúng vận chuyển từ chỗ này sang chỗ khác.
Muỗi đốt con người gây ngứa ngáy và là vật trung gian truyền bệnh giữa người với người, hay giữa động vật và người. Các bệnh do muỗi truyền có thể gây tử vong cao gồm sốt xuất huyết, sốt rét, sốt vàng da. Muỗi vằn (Aedes aegypti), thường sống và hoạt động ở các nước nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Nó là trung gian truyền bệnh sốt xuất huyết, sốt vàng và một số bệnh do vi-rút khác.
Mạt hay Mạt nhà có kích thước rất nhỏ khoảng 1/4 mm, mắt thường con người không thể nhìn thấy được, mạt nhà là tác nhân gây ra phần lớn trường hợp bị dị ứng, đặc biệt là dị ứng da như nổi mẫn đỏ, sưng tấy, ngứa ngáy...
Rệp (Cimicidae): Các loài này ký sinh trên người, động vật và một số loài ký sinh và gây hại cho cây trồng, trong đó, Rệp giường là loài côn trùng đốt máu và gây phiền hà trong sinh hoạt hàng ngày. Trứng rệp thường được rệp trưởng thành đẻ vào cùng một chỗ ở khe tường, tủ, giường, phản, bàn, ghế có khi nó đẻ vào cả giấy, vải... Rệp đốt người gây cảm giác khó chịu, đặc biệt là mất ngủ vào ban đêm. Rệp có thể lưu giữ các mầm bệnh như dịch hạch, sốt phát ban, sốt hồi quy, tularemia, sốt Q, viêm gan B.
Gây hại cho kinh tế > Lợn hoang

Tại Mỹ, hiện nay, khoảng 5 triệu con lợn hoang đang tung hoành khắp quốc gia này và trở thành vấn đề lớn đối với giới chức nước này. Số lượng lợn rừng đạt mức cao nhất tại bang Texas. Lợn hoang có mặt tại ba phần tư số bang. Số lượng của chúng đang tăng nhanh chóng ở nhiều khu vực, chúng gây nên thiệt hại kinh tế 1,5 tỷ USD mỗi năm những thiệt hại mà chúng gây ra. Khả năng sinh sản cao là yếu tố chính giúp lợn hoang sinh sôi mạnh mẽ. Sau khi chào đời 6 tháng, lợn cái đã có thể mang thai. Chúng sinh ra trung bình sáu con mỗi lứa và mỗi năm chúng đẻ trung bình 1,5 lứa. Chính quyền bang New Mexico gần đây chi một triệu USD để lập chương trình săn, bẫy và diệt lợn hoang. Giới chức muốn kết hợp nhiều biện pháp, bởi lợn rừng thông minh đến nỗi chúng luôn rút kinh nghiệm sau mỗi lần thoát chết.
Gây hại cho kinh tế > Hải ly

Được biết đến là những kỹ sư sinh thái, hải ly biến các dòng suối thành ao tù bằng đốn phá cây rừng để xây dựng nhà và đập nước. Những con đập của chúng làm chậm dòng chảy, tăng nhiệt độ và cắt giảm lượng oxy. Trong khi điều kiện này có thể thích hợp cho một số sinh vật, thì những con sống dựa vào dòng nước mát chảy xiết sẽ bị chết dần. Những kẻ xây dựng bận rộn này làm tổn thất hàng triệu USD do bị mất mùa, thất thoát gỗ, phá huỷ đường phố và hệ thực vật.
Gây hại cho kinh tế > Cá mút

Những con cá mút đá giống lươn sử dụng chiếc mồm như cái cốc để hút máu và chất lỏng của các con cá khác, khiến con mồi bị sẹo hoặc chết. Trong quãng đời trưởng thành kéo dài 1 năm của chúng, một con cá mút đá có thể tiêu huỷ 18 kg cá. Kẻ sát nhân này chịu trách nhiệm cho sự suy giảm đáng kể dân số cá tại Great Lakes trong những năm 1950-1960.
Gây hại cho kinh tế > Ốc bươu vàng

Ốc bươu vàng (Pila sínensis hay Pomacea canaliculata) là loài được nhập khẩu vào Việt Nam từ Trung Quốc trong khoảng hơn 10 năm, là một loài ốc nước ngọt phàm ăn với khả năng sinh sản rất nhanh và thức ăn chủ yếu là lá lúa nên đã gây nên đại dịch phá hoại lúa ở nhiều tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và đang phát triển dần ra các tỉnh miền Trung, miền Bắc. Đến nay, ốc bươu vàng đã gây nguy hại lớn trong hệ sinh thái đồng ruộng, ao hồ của một số tỉnh phía nam, và tiêu diệt chúng triệt để là không dễ dàng, dù đã phải tiêu tốn hàng tỷ đồng nhưng chưa đem lại kết quả mong muốn, Ốc bươu vàng được tận diệt bằng nhiều phương pháp nhưng vẫn sinh sôi và phá hoại mùa màng. Ốc bươu vàng có thể ăn chín được nên rất nhiều người tận dụng ốc bươu vàng để ăn. Rất dinh dưỡng.
Gây hại cho sức khỏe > Giun kim

Giun kim là loài ký sinh phổ biến. Đường lây truyền phổ biến của chúng là các vật dụng trong nhà như: quần áo, đồ chơi, gối, mùng, màn. Trứng giun rất nhẹ, có thể bay trong không khí và ai cũng có thể nuốt phải. Khi vào trong ruột, giun kim gây tổn thương niêm mạc ruột, làm rối loạn tiêu hóa, nổi mẩn dị ứng, viêm sinh dục, âm hộ, âm đạo, rối loạn tiểu tiện và thậm chí rối loạn kinh nguyệt (đối với bé gái)... Nếu giun kim lọt vào ruột thừa có thể gây nên tình trạng viêm ruột thừa. Lúc giun kim bò ra ngoài vùng hậu môn đẻ trứng sẽ gây nên ngứa, người bệnh gãi sẽ gây trầy, xước, loét, nhiễm trùng thứ phát và tái nhiễm thường xuyên.
Trẻ bị nhiễm giun dễ bị rối loạn giấc ngủ ban đêm do ngứa hậu môn, kéo dài sẽ ảnh hưởng trầm trọng sự phát triển chiều cao, trí tuệ của trẻ, làm trẻ gầy, xanh, bụng ỏng và lười ăn dẫn đến suy dinh dưỡng.Loại giun ký sinh người Việt dễ mắc và cách phòng tránh Giun kim: Dài khoảng 8–13 mm, giun kim là một ký sinh trùng phổ biến, gây ra bệnh giun kim ở con người. Chúng làm tổ trong ruột của thân chủ. Không giống như nhiều ký sinh trùng khác, chúng không thể thâm nhập vào máu và không thể tồn tại trong các bộ phận khác của cơ thể đối dù chỉ trong thời gian ngắn.
Chúng đẻ trứng ở bên ngoài cơ thể người, thường là vùng xung quanh hậu môn, gây ngứa ngáy: điều này giúp thực hiện sự lây lan của ấu trùng qua tay người. Việc gãi liên tục khiến rìa hậu môn bị tấy đỏ, sung huyết. Khi nhiễm, chất thải của người bệnh thường nát hoặc lỏng, thỉnh thoảng có máu hoặc chất nhày. Nặng hơn, bệnh sẽ gây nên tình trạng chán ăn hoặc ăn không tiêu, đau bụng âm ỉ, thỉnh thoảng buồn nôn hoặc nôn thốc. Nhiễm lâu ngày, cơ thể người bệnh dần suy nhược thần kinh hay thần kinh bị kích thích gây khó ngủ. Nguy hiểm hơn, chúng có thể gây nên chứng di tinh (nam giới), viêm âm đạo (nữ giới) ở người trưởng thành. Ở nữ giới, giun kim có thể chui vào âm đạo mang theo vi sinh vật gây bệnh, rối loạn kinh nguyệt (kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh...). Ngoài ra, giun kim cũng có thể xâm nhập và gây viêm phổi, thực quản, hốc mũi, cổ tử cung, gây viêm ruột thừa, làm thủng ruột
Vi sinh vật

Nấm bệnh tôm do Aphanomyces astaci là một loại nấm sống trong nước ngọt và ký sinh ở tôm. Loại bệnh này đã và đã làm giảm sút trầm trọng trữ lượng tôm và có nguy cơ làm tuyệt chủng một vài loài trong tổng số 5 loài tôm bản địa của châu Âu.
Bệnh thối hoa chuối (Banana bunchy top virus) là một mầm bệnh gây ra bệnh đỉnh hoa ở chuối. Véc tơ truyền bệnh là rệp cây Pentalonia nigronervosa và được coi là bệnh gây tổn thất kinh tế nghiêm trọng nhất trong số các bệnh ở chuối trên toàn thế giới.
Nấm bào tử ếch nhái Chytridiomycosis (Batrachochytrium dendrobatidis) được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1998 bởi một nhóm các nhà khoa học quốc tế của Úc, Mỹ và Anh và kể từ đó nấm này được coi là nguyên nhân làm suy giảm nghiêm trọng về số lượng của các loài ếch nhái ở những vùng nguyên sơ thuộc Panama và Úc.
Bệnh thối cây dẻ do Cryphonectria parasitica do loài nấm gây thối cành và thân cây hạt dẻ. Sau khi nhiễm qua các vết thương trên vỏ cây, nấm xâm nhập sâu vào thân cây, gây chết cây ở phần trên của vết lây nhiễm. Loài nấm này đã tiêu diệt hầu hết cây hạt dẻ của châu Mỹ.
Bệnh sốt rét chim do Plasmodium relictum, trùng bào tử ký sinh được muỗi truyền và gây bệnh sốt rét ở chim (bệnh sốt rét chim) có thể gây chết cho các loài dễ nhiễm bệnh (chim cánh cụt) và chim (ở đảo Hawaii), là những nơi chưa có mặt loài ký sinh trùng của bệnh sốt rét này.
Bệnh héo rũ cây du là do loài Ophiostoma ulmi và có thể gây chết cây do loài nấm Ophiostoma ulmi. Loài nấm này được truyền do bọ cánh cứng ăn vỏ cây và qua cành ghép. Loài nấm này gây bệnh trầm trọng cho cây Du ở vùng Nam Mỹ và châu Âu.
Bệnh dịch virus Rinde (Rinderpest virus) ở các loài móng guốc chẵn. Bệnh gây viêm loét các màng nhầy đường tiêu hoá và làm cho con vật bị chết rất nhanh. Bệnh còn lưu hành ở nhiều vùng thuộc châu Phi, Trung Đông và Nam Á.
Bệnh thối rễ phytophthora: Phytophthora cinnamomilà một loại nấm rễ gây bệnh tắc mạch dẫn và gây chết đối với nhiều loài thực vật. Bệnh phát triển mạnh trong môi trường ẩm và ký sinh trên rễ và mô thân gần gốc. Bệnh làm suy yếu hoặc giết chết cây vì gây cản trở việc vận chuyển nước và dinh dưỡng trong cây.