James I của Scotland

| James I |
| --- | --- |
Chân dung nhà vua James I được vẽ vào thế kỉ XVI
vua Scotland
Tại vị: 4 tháng 4, 1406 – 21 tháng 2, 1437
Đăng quang: 21 tháng 5, 1424
Tiền nhiệm: Robert III
Kế nhiệm: James II
Thông tin chung
Sinh: 27 tháng 5, 1394 Cung điện Dunfermline
Mất: 21 tháng 2, 1437 (43 tuổi) Blackfriars, Perth
An táng: Perth Charterhouse
Hậu duệ: Margaret, Dauphine của Pháp   Isabella, Công tước phu nhân xứ Bretagne   Eleanor, Đại vương công phu nhân Áo   Mary, tước của Buchan   Joan, Countess của Morton   Alexander, Công tước Rothesay   James II của Scotland   Annabella, Bá tước phu nhân xứ Huntly
Hoàng tộc: Nhà Stewart
Thân phụ: Robert III
Thân mẫu: Annabella Drummond
Tôn giáo: Công giáo Rô-ma
JTượng James I tại Đài tưởng niệm Scott
James I (27 tháng 5 năm 1394 - 21 tháng 2 năm 1437), là vua của Scotland từ năm 1406 cho đến khi băng hà. Ông là con trai của vua Robert III và hoàng hậu Annabella Drummond. Ông là con trai thứ ba của người tiền nhiệm, và hai người anh trai của ông đều chết sớm (Robert chết khi vừa chào đời nhưng David, Công tước Rothesay chết một cách bí ẩn trong Falkland Castle trong thời gian bị người chú Robert, Công tước xứ Albany giam giữ. Mặc dù quốc hội đã minh oan cho Albany, nhưng do đảm bảo cho sự an toàn của James nên vào mùa đông năm 1405 hoặc 1406, ông được gửi sang Pháp. Tháng 2 năm 1406, James được những quý tộc thân tín với phụ vương, khi đó đang có cuộc chiến với những người ủng hộ của Archibald, Bá tước của Douglas, đưa đi lánh nạn trong lâu đài của Bass Rock thuộc một hòn đảo nhỏ ở Firth of Forth. Ông vẫn ở đó cho đến giữa tháng 3 thì được đưa lên thuyền để sang Pháp, nhưng vào ngày 22 tháng 3, khi thuyền tới ngoài khơi bờ biển Anh thì ông bị hải tặc bắt và giao cho nhà vua nước Anh Henry IV. Hai tuần sau, vào ngày 4 tháng 4, Robert bị bệnh qua đời, cậu bé James được lên ngôi vua Scotland nhưng vẫn phải trong tình trạng bị giam lỏng tại nước Anh.
James được hưởng một nền giáo dục tiến bộ trong triều đình Anh, nơi ông được học rất nhiều về chính trị và tiếng Anh. Trong thời gian đó, ông từng hỗ trợ nhà vua Henry V bằng cách tham gia quân đội chống lại người Pháp trong những năm 1420 - 1421. Em họ của nhà vu là Murdoch Stewart, con trai Albany, cũng là một tù binh của người Anh được giao cho Henry Percy, Bá tước của Northumberland năm 1416. Tám năm nữa trôi qua, và cuối cùng khi Murdoch lên kế vị cha mình tước công và quyền nhiếp chính tại Scotland, đã chuộc James trở về nước. James kết hôn Joan Beaufort, con gái của Bá tước của Somerset vào tháng 2 năm 1424 ngay trước khi trở về nước vào tháng 4 cùng năm. Sự trở về của ông không hẳn được mọi người Scotland ủng hộ, vì trong thời gian ở Anh James đã phục vụ Henry V chống lại lực lượng quân Scotland gửi đến trợ giúp nước Pháp. Các dòng họ quý tộc phải chịu mức thuế nặng cho số tiền £ 40,000 chuộc lại nhà vua và cũng phải gửi cho tin để đảm bảo sự hòa bình. Mặc dù vậy, James đã thể hiện những phẩm chất đáng quý của một nhà lãnh đạo và được ngưỡng mộ. Sách viết vào thời hiện đại,  Scotichronicon  bởi Walter Bower mô tả như James là một người giỏi về thể thao, văn học và âm nhạc. Không giống như cha và ông nội của ông, ông chung thủy với vợ và không có tình nhân bên ngoài, song vẫn có nhiều con với người vợ duy nhất, hoàng hậu Joan. Nhà vua đã có một ý định áp đặt luật pháp để duy trì trật tự trong nước, nhưng áp dụng nó một cách khéo léo vào những thời điểm thích hợp.
Để củng cố quyền lực của mình và đảm bảo cho quyền ngự trị trên chiếc ngai vàng, James dùng chính sách đàn áp các quý tộc, bắt đầu từ 1425 với mục tiêu là họ hàng thân tín của Stewarts Albany, kết quả là Duke Murdoch và con trai của ông đã bị giết. Năm 1428, James bắt giữ Alexander, Huân tước của the Isles, khi ông này tham dự cuộc họp quốc hội ở Inverness. Archibald, Bá tước thứ năm của Douglas, bị bắt 1431, tiếp theo là George, Bá tước của March, năm 1434 rồi đòi tiền chuộc từ người Anh. Số tiền này được dùng để xây dựng cung điện Linlithgow và nhiều công trình hoành tráng khác.
Tháng 8 năm 1436, James đã bị bẽ mặt vì thất bại trong cuộc bao vây lâu đài Roxburgh và sau đó phải đối mặt với một kế hoạch của Sir Robert Graham nhằm bắt giữ ông. Cuối cùng James bị sát hại tại Perth vào đêm 20/21 Tháng Hai năm 1437 trong một cuộc đảo chính thực hiện bởi người chú của ông và cựu đồng minh Walter Stewart, Bá tước Atholl. Hoàng hậu Joan, mặc dù bị thương, nhưng vẫn mạnh mẽ chiến đấu tiêu diệt những kẻ tạo phản và cuối cùng bà đã gặp được con trai James II trong Lâu đài Edinburgh. James II sau đó lên kế vị ngai vàng.