stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sáo (nhạc cụ)
Sáo trong dân gian

Trong âm nhạc các nước Á Đông, sáo thuộc loại Trúc (nhạc khí dùng hơi để thổi và thường được làm từ cây trúc, tre) trong bát âm (gồm 8 chủng loại nhạc khí khác nhau là Thạch – Thổ – Kim – Mộc – Trúc – Bào – Ti – Cách).
Trong nghệ thuật đờn ca tài tử nói riêng, sáo thuộc bộ hơi. Nó là một phần không thể thiếu trong các buổi biểu diễn; tiếng sáo vi vu, trong trẻo hay những âm thanh buồn rầu đau thương cũng từ sáo mà ra. Trong tác phẩm nổi tiếng ''Vợ chồng A Phủ'' (1952) của Tô Hoài có chi tiết tiếng sáo đêm xuân, tiếng sáo ngân nga, êm dịu đã đánh thức tâm hồn của Mị. Tiếng sáo được miêu tả chi tiết từ xa đến gần và hơn nữa, hình ảnh này đầy sức gợi hình, gợi cảm về một miền núi phía Tây Bắc, trong núi rừng mùa xuân.
Trong các bức tranh dân gian miêu tả đồng quê yên ả ta thường thấy một hình ảnh rất quen thuộc của một mục đồng nhỏ tuổi cưỡi trâu thổi sáo. Nó như một biểu tượng của làng quê Việt Nam, một hình ảnh biểu trưng cho văn hóa dân tộc.
Tác phẩm tiêu biểu của Sáo Trúc (Việt Nam)

- Cánh chim tự do - St Triệu Tiến Vượng
- Bình Minh Quê Hương - St Đức Liên
- Trên đường chiến thắng - St Đinh Thìn
Sách tham khảo

Buchanan, Donna A. 2001. "Bulgaria §II: Traditional Music, 2: Characteristics of Pre-Socialist Musical Culture, 1800–1944, (iii): Instruments". The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell. London: Macmillan Publishers.
Crane, Frederick. 1972. Extant Medieval Musical Instruments: A Provisional Catalogue by Types. Iowa City: University of Iowa Press. ISBN 0-87745-022-6
Galway, James. 1982. Flute. Yehudi Menuhin Music Guides. London: Macdonald. ISBN 0-356-04711-3 (cloth); ISBN 0-356-04712-1 (pbk.) New York: Schirmer Books. ISBN 0-02-871380-X Reprinted 1990, London: Kahn & Averill London: Khan & Averill ISBN 1-871082-13-7
Loewy, Andrea Kapell. 1990. "Frederick the Great: Flutist and composer". College Music Symposium 30 (1): 117–125. JSTOR 40374049. The famous Prussian king (1712–1786) was a composer and patron of music.
Phelan, James, 2004. The complete guide to the flute and piccolo: From acoustics and construction to repair and maintenance, second edition. [S.l.]: Burkart-Phelan, Inc., 2004. ISBN 0-9703753-0-1
Putnik, Edwin. 1970. The Art of Flute Playing. Evanston, Illinois: Summy-Birchard Inc. Revised edition 1973, Princeton, New Jersey and Evanston, Illinois. ISBN 0-87487-077-1
Toff, Nancy. 1985. The Flute Book: A Complete Guide for Students and Performers. New York: Charles's Scribners Sons. ISBN 0-684-18241-6 Newton Abbot: David & Charles. ISBN 0-7153-8771-5 Second Edition 1996, New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-510502-8
Wye, Trevor. 1988. Proper Flute Playing: A Companion to the Practice Books. London: Novello. ISBN 0-7119-8465-4
Maclagan, Susan J. "A Dictionary for the Modern Flutist", 2009, Lanham, Maryland, USA: Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-6711-6
Piccolo, một loại sáo có xuất xứ từ Ý
Sáo dọc của các dân tộc bản địa châu Mỹ
Sáo flute dùng trong hoà tấu của phương Tây, được ghép nối từ 3 đoạn.
Cây sáo 6 lỗ truyền thống ở Việt Nam
Sáo Recorder
Các loại dizi khác nhau
Một cây bawu tone F (sáo Mèo Trung Quốc)
Sáo bầu- Hồ lô ty (Trung Quốc)
Bansuri - cây sáo 8 lỗ truyền thống của Ấn Độ
Sáo trúc 3 lỗ của Philippines (tumpong)
Sáo ống dạng cong
Sáo ống siku với ba loại kích cỡ khác nhau
Một số ocarina
Ocarina Trung Quốc với hình bầu đặc trưng.
Tượng gốm thời nhà Hán mô tả một nhạc công chơi tiêu, tỉnh Tứ Xuyên
Một vài cây đỗng tiêu tone G.
Lỗ thổi của cây khlủi
Hai cây pí Phu Thái
Sáo wot của Thái Lan
Tranh vẽ cô gái dân tộc Fiji thổi sáo bằng mũi
Sáo mũi Fiji
Một nhạc công dân tộc Bài Loan, miền Nam Đài Loan chơi sáo mũi đôi
Nguru từ New Zealand
Vittaria ceterach

| Vittaria ceterach> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Pteridaceae
Chi (genus): Vittaria
Loài (species): V. ceterach
Danh pháp hai phần
Vittaria ceterach Bernh., 1799 
Vittaria ceterach là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được Bernh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1799.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Vittaria ceterach”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Vorpommern-Greifswald

| --- | --- |
Vorpommern-Greifswald

Bang: Mecklenburg-Vorpommern


Huyện lỵ: Greifswald
Diện tích: 3927 km²
Dân số: 245733 (2010-12-31)

Biển số xe Đức: VG, ANK, GW, PW, SBG, UEM, WLG Greifswald: HGW
Trang web: www.kreis-vg.de
Bản đồ hành chính của Vorpommern-Greifswald
Vorpommern-Greifswald (tiếng Ba Lan: Powiat Vorpommern-Greifswald) là một huyện (Landkreis) ở Đông bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Các địa phương lân cận theo chiều kim đồng hồ gồm các huyện Mecklenburgische Seenplatte, Vorpommern-Rügen, biển Baltic, Ba Lan và bang Brandenburg. Thủ phủ của huyện là thị trấn Greifswald.
Lược sử

Huyện được thành lập tháng 9 năm 2011 trên cơ sở các huyện Ostvorpommern, Uecker-Randow và một phần huyện Demmin.
Xã và thị trấn

| Amt-free towns | Amt-free municipalities |
| --- | --- |
 Anklam  Greifswald  Pasewalk  Strasburg  Ueckermünde:  Heringsdorf
| Ämter |
| --- | --- | --- | --- |
|  1. Am Peenestrom Buggenhagen  Krummin  Lassan2  Lütow  Sauzin  Wolgast1, 2  Zemitz 2. Am Stettiner Haff Ahlbeck  Altwarp  Eggesin1, 2  Grambin  Hintersee  Leopoldshagen  Liepgarten  Lübs  Luckow  Meiersberg  Mönkebude  Vogelsang-Warsin 3. Anklam-Land Bargischow  Blesewitz  Boldekow  Bugewitz  Butzow  Ducherow  Iven  Krien  Krusenfelde  Medow  Neetzow-Liepen  Neu Kosenow  Neuenkirchen  Postlow  Rossin  Sarnow  Spantekow1  Stolpe an der Peene |  4. Jarmen-Tutow Alt Tellin  Bentzin  Daberkow  Jarmen1, 2  Kruckow  Tutow  Völschow 5. Landhagen Behrenhoff  Dargelin  Dersekow  Diedrichshagen  Hinrichshagen  Levenhagen  Mesekenhagen  Neuenkirchen1  Wackerow  Weitenhagen 6. Löcknitz-Penkun Bergholz  Blankensee  Boock  Glasow  Grambow  Krackow  Löcknitz1  Nadrensee  Penkun2  Plöwen  Ramin  Rossow  Rothenklempenow 7. Lubmin Brünzow  Hanshagen  Katzow  Kemnitz  Kröslin  Loissin  Lubmin1  Neu Boltenhagen  Rubenow  Wusterhusen |  8. Peenetal/Loitz Görmin  Loitz1, 2  Sassen-Trantow 9. Torgelow-Ferdinandshof Altwigshagen  Ferdinandshof  Hammer an der Uecker  Heinrichswalde  Rothemühl  Torgelow1, 2  Wilhelmsburg 10. Uecker-Randow-Tal [seat: Pasewalk] Brietzig  Fahrenwalde  Groß Luckow  Jatznick  Koblentz  Krugsdorf  Nieden  Papendorf  Polzow  Rollwitz  Schönwalde  Viereck  Zerrenthin 11. Usedom-Nord Karlshagen  Mölschow  Peenemünde  Trassenheide  Zinnowitz1 |  12. Usedom-Süd Benz  Dargen  Garz  Kamminke  Korswandt  Koserow  Loddin  Mellenthin  Pudagla  Rankwitz  Stolpe auf Usedom  Ückeritz  Usedom1, 2  Zempin  Zirchow 13. Züssow Bandelin  Gribow  Groß Kiesow  Groß Polzin  Gützkow2  Karlsburg  Klein Bünzow  Lühmannsdorf  Murchin  Rubkow  Schmatzin  Wrangelsburg  Ziethen  Züssow1 |
1seat of the Amt; 2town
Chú thích

1 2  “Mecklenburg-Vorpommern government reform”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 10 năm 2011. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2011.
↑  “Referendum results Mittleres Mecklenburg”. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2011.
Ardisia awarum

| Ardisia awarum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Ardisia
Loài (species): A. awarum
Danh pháp hai phần
Ardisia awarum Ricketson & Pipoly, 2003 
Ardisia awarum là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Ricketson & Pipoly mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ardisia awarum”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Habenaria erinacea

| Habenaria erinacea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Habenaria
Loài (species): H. erinacea
Danh pháp hai phần
Habenaria erinacea Cordem. 
Habenaria erinacea là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Cordem. mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Habenaria erinacea”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Błonie (công xã)

| Gmina Błonie Błonie Commune |
| --- | --- |
—  Gmina  —
 

  Huy hiệu

Gmina Błonie
Quốc gia:  Ba Lan
Tỉnh: Masovian
Huyện: Warsaw West
Thủ phủ: Błonie
Diện tích
 • Tổng: 85,84 km2 (3,314 mi2)
Dân số (2013)
 • Tổng: 21.133
 • Mật độ: 2,5/km2 (6,4/mi2)
 • Đô thị: 12.570
 • Nông thôn: 8.563
Trang web: http://www.blonie.pl/
Gmina Błonie là một vùng đô thị-nông thôn (công xã) ở Warsaw West County, Masovian Voivodeship, ở phía đông trung bộ Ba Lan. Khu vực hành chính của nó là Błonie, nằm cách khoảng 13 kilômét (8 mi) về phía tây của Ożarów Mazowiecki và 27 km (17 mi) về phía tây Warsaw.
Gmina có diện tích 85,84 kilômét vuông (33,1 dặm vuông Anh), và tính đến năm 2006, tổng dân số của nó là 19.837, trong đó dân số của Błonie là 12.259, và dân số của vùng nông thôn của Gmina là 7.578.
Làng

Ngoài Blonie, Gmina Blonie gồm các làng và các khu định cư của Białutki, Białuty, Bieniewice, Bieniewo-Parcela, Bieniewo-Wies, Blonie-Wies, Bramki, Cesinek, Cholewy, Dębówka, Gorna Wies, Konstantów, Kopytów, Laki, Łaźniew, Łaźniewek, Marysinek, Nowa Gorna, Nowa Wies, Nowe Faszczyce, Nowy Łuszczewek, Odrzywół, đèo, Piorunów, Radonice, Radzików, Radzików-Wies, Rochaliki, Rokitno, Rokitno-Majątek, Stare Faszczyce, Stary Łuszczewek, Wawrzyszew, Witanów, Witki, Wola uszczewska và ukówka.
Gmina lân cận

Gmina Błonie giáp với các Gmina của Baranów, Brwinów, Grodzisk Mazowiecki, Leszno, Ożarów Mazowiecki và Teresin.
Vitalius paranaensis

| Vitalius paranaensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Theraphosidae
Chi (genus): Vitalius
Loài (species): V. paranaensis
Danh pháp hai phần
Vitalius paranaensis Bertani, 2001 
Vitalius paranaensis là một loài nhện trong họ Theraphosidae.
Loài này thuộc chi Vitalius. Vitalius paranaensis được miêu tả năm 2001 bởi Bertani.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Calamus suaveolens

| Calamus suaveolens |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Monocots
nhánh:: Commelinids
Bộ:: Arecales
Họ:: Arecaceae
Chi:: Calamus
Loài:: C. suaveolens
Danh pháp hai phần
Calamus suaveolens W.J.Baker & J.Dransf.

Calamus suaveolens là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được W.J.Baker & J.Dransf. mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Sessinia brookesi

| Sessinia brookesi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Oedemeridae
Chi (genus): Sessinia
Loài (species): S. brookesi
Danh pháp hai phần
Sessinia brookesi Broun, 1917 
Sessinia brookesi là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Broun miêu tả khoa học năm 1917.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Favartia isabelae

| Favartia isabelae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Muricoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Muricidae
Phân họ (subfamilia): Muricopsinae
Chi (genus): Favartia
Phân chi (subgenus): Pygmaepterys
Loài (species): F. isabelae
Danh pháp hai phần
Favartia isabelae Houart & Rosado, 2008 
Favartia isabelae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.
Chú thích

↑  Favartia isabelae Houart & Rosado, 2008. World Register of Marine Species, truy cập 24 tháng 4 năm 2010.
Việt hóa

Việt hóa có thể đề cập đến:
Quá trình ngôn ngữ học tạo ra từ mượn trong tiếng Việt
Quá trình đồng hóa văn hóa, còn gọi là Việt Nam hóa
Ardisia tenuis

| Ardisia tenuis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Ardisia
Loài (species): A. tenuis
Danh pháp hai phần
Ardisia tenuis Lundell 
Ardisia tenuis là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Lundell mô tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ardisia tenuis”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Thalassoma trilobatum

| Thalassoma trilobatum |
| --- | --- |
Cá đực
Cá cái
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Labriformes
Họ (familia): Labridae
Chi (genus): Thalassoma
Loài (species): T. trilobatum
Danh pháp hai phần
Thalassoma trilobatum (Lacépède, 1801) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Labrus trilobatus Lacépède, 1801  Labrus fuscus Lacépède, 1801 
Thalassoma trilobatum là một loài cá biển thuộc chi Thalassoma trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.
Từ nguyên

Từ định danh của loài cá này, trilobatum, trong tiếng Latinh có nghĩa là "có ba thùy" (tri: "số ba" + lobatus: "có dạng thùy"), có lẽ hàm ý đề cập đến vây đuôi có 3 thùy ở cá đực.
Phạm vi phân bố và môi trường sống

T. trilobatum có phạm vi phân bố rộng rãi trên khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. T. trilobatum được ghi nhận dọc theo vùng bờ biển Đông Phi trải dài đến Nam Phi, bao gồm các đảo quốc bao quanh Madagascar (nhưng không được phát hiện tại Madagascar); từ bờ biển Nam Ấn Độ và Sri Lanka, trải dài về phía nam đến Chagos, đảo Giáng Sinh và quần đảo Cocos (Keeling), xa hơn nữa là đến bờ biển bang Tây Úc (bao gồm các rạn san hô vòng và bãi cạn ngoài khơi); từ quần đảo Mergui, T. trilobatum xuất hiện chủ yếu ở vùng biển các nước thuộc Đông Nam Á hải đảo; ngược lên phía bắc đến đảo Đài Loan và quần đảo Ryukyu (Nhật Bản); phía nam trải dài dọc theo bờ biển Đông Úc; mở rộng phạm vi về phía đông đến các đảo quốc và quần đảo thuộc châu Đại Dương (bao gồm cả quần đảo Hawaii).
T. trilobatum sống gần các rạn san hô viền bờ, thường trên nền đáy đá xen lẫn san hô và tảo biển, nhưng cũng có thể sống trong các thảm cỏ biển ở độ sâu đến 10 m trở lại.
Mô tả

T. trilobatum có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 30 cm. Cá cái (giai đoạn trung gian) của T. trilobatum khá tương đồng về mặt hình thái so với cá cái của Thalassoma purpureum: cơ thể màu xanh lục với các dải sọc đỏ dọc theo chiều dài của thân, đầu cũng có những vệt đốm cùng màu; tuy nhiên, T. trilobatum cái lại không có vệt chữ V trên mõm như T. purpureum cái, thay vào đó là vệt cong hình chữ C.
T. trilobatum đực có tông màu hồng da cam, mỗi bên thân có hai hàng đốm hình chữ nhật đứng màu xanh lục lam đến xanh lam. Dọc vùng lưng có 4 đốm màu xanh lục. Đầu có màu nâu cam, không có vệt đốm. Đuôi có màu nâu lục, chuyển thành màu xanh lam sáng ở rìa.
Số gai ở vây lưng: 8; Số tia vây ở vây lưng: 13; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 15 - 17.
Sinh thái và hành vi

Thức ăn của T. trilobatum là các loài động vật giáp xác (đặc biệt là cua), nhuyễn thể và sao biển. Như nhiều loài cá bàng chài khác, T. trilobatum là một loài lưỡng tính tiền nữ (protogynous hermaphrodite), nghĩa là tất cả cá con đều phải trải qua giai đoạn trung gian là cá cái trước khi biến đổi hoàn toàn thành cá đực.
Loài này được xem là một loại cá cảnh có giá trị.
Vittaria chingii

| Vittaria chingii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Pteridaceae
Chi (genus): Vittaria
Loài (species): V. chingii
Danh pháp hai phần
Vittaria chingii B.S. Wang, 1961 
Vittaria chingii là một loài dương xỉ trong họ Pteridaceae. Loài này được B.S. Wang mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Vittaria chingii”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Villeneuve-lès-Montréal

| --- | --- |
 Villeneuve-lès-Montréal
Villeneuve-lès-Montréal

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Occitanie
Tỉnh: Aude
Quận: Carcassonne
Tổng: Montréal
Liên xã: Cộng đồng các xã la Malepère
Xã (thị) trưởng: Marcel Clanet (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 179–250 m (587–820 ft) (bình quân 200 m (660 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 2,20 km2 (0,85 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 11432/ 11290

Villeneuve-lès-Montréal là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. 
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Villenovains.
Hành chính

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
Danh sách các xã trưởng
| Giai đoạn | Giai đoạn | Tên | Đảng | Tư cách |
| tháng 3 năm 2001 |  | Marcel Clanet |  |  |
Tất cả các dữ liệu trước đây không rõ.
Thông tin nhân khẩu

| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 129 | 131 | 101 | 104 | 101 | 116 |
Số liệu từ năm 1968: Dân số không tính trùng
Vympel R-73

| R-73 AA-11 Archer |
| --- | --- |
Một mẫu tên lửa R-73 treo dưới cánh một chiếc MiG-29 của Không quân Hungary
Loại: Tên lửa không đối không
Nơi chế tạo: Liên Xô
Lược sử hoạt động
Phục vụ: 1984–hiện tại
Lược sử chế tạo
Nhà sản xuất: Moscow Kommunar Machine-Building Plant, Tbilisi Aircraft Manufacturing, TAM Management
Thông số
Khối lượng: 105 kg
Chiều dài: 2.93 m
Đường kính: 165 mm
Đầu nổ: 7.4 kg

Động cơ: Tên lửa đẩy nhiên liệu rắn
Sải cánh: 510 mm
Tầm hoạt động:  R-73A, R-73E: 30 km  R-73M, RVV-MD: 40 km 
Tốc độ: Mach 2.5
Hệ thống chỉ đạo: Đầu dò hồng ngoại toàn cảnh (all-aspect)
Nền phóng:  MiG-21(các phiên bản nâng cấp), MiG-23-98, MiG-25, MiG-27, MiG-29, MiG-31, MiG-35  Sukhoi Su-24, Su-25, Su-27, Su-30, Su-33, Su-34, Su-35, Sukhoi Su-57 (tuơng lai)  Yak-141, Yak-130  HAL Tejas  IRIAF F-14  J-10 
Vympel R-73 (tên ký hiệu của NATO: AA-11 Archer) là một loại tên lửa không đối không tầm ngắn được Vympel NPO phát triển. Nó được thiết kế để sử dụng trong các cuộc không chiến tầm gần.
Phát triển

R-73 được phát triển nhằm thay thế cho tên lửa Molniya R-60 (AA-8 'Aphid') được sử dụng trên các máy bay chiến đấu của Liên Xô trước đây. Công việc thiết kế bắt đầu vào năm 1973, và tên lửa bắt đầu trang bị vào năm 1984.
R-73 là một tên lửa dẫn đường bằng hồng ngoại (tìm kiếm mục tiêu tỏa nhiệt) với đầu dò rất nhạy và được làm lạnh, tên lửa có khả năng tấn công mục tiêu với góc lệch so với tên lửa lớn: đầu dò tên lửa có thể phát hiện mục tiêu với góc lệch lên đến 40° từ tâm của tên lửa. Tên lửa có thể hiển thị vòng khóa mục tiêu lên kính ngắm trên mũ phi công (HMS), cho phép phi công khóa mục tiêu bằng cách nhìn vào nó. Tầm bắn tối thiểu là 300 m, trên độ cao lớn tầm bắn tối đa của nó có thể đạt đến 30 km. Loại tên lửa này được sủ dụng trên các loại máy bay: Mikoyan MiG-29, Mikoyan MiG-31, Sukhoi Su-27/33, Sukhoi Su-34 và Sukhoi Su-35, nó cũng có thể được trang bị trên các phiên bản mới của những máy bay cũ hơn như: Mikoyan-Gurevich MiG-21, Mikoyan-Gurevich MiG-23, Sukhoi Su-24 và Sukhoi Su-25. Ấn Độ đang tìm cách để trang bị loại tên lửa này lên tiêm kích HAL Tejas của họ. Các trực thăng tấn công của Nga cũng có thể mang theo loại tên lửa này, bao gồm: Mil Mi-24, Mil Mi-28 VÀ Kamov Ka-50/52.
Một thời gian ngắn sau Tái thống nhất nước Đức vào năm 1990, kho dự trữ của Đức và các nước Liên Xô cũ có một lượng rất lớn tên lửa R-73, tuy nhiên, các nước phương tây đã đánh giá thấp khả năng của loại tên lửa này. Thực chất, tên lửa R-73 có khả năng cơ động tốt hơn và có đầu dò phát hiện và bám bắt mục tiêu tốt hơn phiên bản mới nhất của tên lửa AIM-9 Sidewinder. Việc nhận ra sai lầm này đã giúp phát triển các loại tên lửa mới như: ASRAAM, IRIS-T và AIM-9X.
Từ năm 1994, các tên lửa R-73 đã được nâng cấp lên thành phiên bản R-73M, phiên bản này được đưa vào phục vụ trong Không quân Nga từ năm 1997. Biên thể R-73M có tầm bắn xa hơn và góc tìm kiếm mục tiêu của đầu dò tên lửa được tăng lên 60°, cũng như cải thiện khả năng Đối phó với biện pháp đối phó hồng ngoại (IRCCM). Quá trình nâng cấp sâu cũng tạo ra biến thể R-74 (izdeliye 740) và biến thể xuất khẩu RVV-MD.[cần dẫn nguồn]
Phiên bản R-74 (K-74 hay izdeliye 740) có hệ thống điện tử mới và chuơng trình máy tính có thể được sửa đổi, được dự định trang bị trên Mikoyan MiG-35, Mikoyan MiG-29K, Mikoyan MiG-29M/M2. Sukhoi Su-30MK và Sukhoi Su-35S. Một phiên bản nâng cấp khác là K-74M2 (izdeliye 760) được thiết kế cho tiêm kích thế hệ thứ 5 Sukhoi Su-57. Biến thể này làm tên lửa có tiết diện nhỏ hơn để vừa với khoang vũ khí trong thân và hiệu năng ngang với các tên lửa AIM-9X và ASRAAM. Một bản thiết kế mới có tên K-MD (izdeliye 300) sẽ thay thế cho biến thể K-74M2 trong tương lai.[cần dẫn nguồn]
Lịch sử hoạt động

Ngày 24 tháng 2 năm 1996, 2 chiếc Cessna 337 của tổ chức Brothers to the Rescue đã bị bắn hạ khi bay qua hải phận quốc tế cách 10 hải lí ngoài không phận Cuba bởi một chiếc Mikoyan MiG-29UB của Không quân Cuba. Mỗi chiếc đã bị bắn hạ bởi một tên lửa R-73.
Trong Chiến tranh Eritrea–Ethiopia, tên lửa R-73 đã được sử dụng bởi cả Ethiopia và Eritrea.
Ngày 18 tháng 3 năm 2008, một chiếc Mikoyan MiG-29 của Không quân Nga đã đánh chặn một máy bay không người lái Elbit Hermes 450 của Georgia bay qua Abkhazia. Một tên lửa R-73 đã được dùng để bắn hạ máy bay không người lái này.
Ngày 27 tháng 2 năm 2019, Ấn Độ đã tuyên bố rằng một chiếc MiG-21 của Không quân Ấn Độ đã bắn hạ một chiếc F-16 của Pakistan bằng một tên lửa R-73E trong Cuộc không kích Jammu và Kashmir 2019. Pakistan đã phủ nhận sự việc này.
Biến thể

R-73 - Phiên bản tiêu chuẩn với góc phóng lệch lâm ±40°
R-73E - Phiên bản xuất khẩu với góc phóng lệch tâm được tăng lên ±45°. Tên lửa có tầm bắn tối đa 30 km với đầu nổ nặng 8 kg.
R-73M - Phiên bản cải tiến
R-74 (izdeliye 740) - Phiên bản cải tiến với góc phóng lệch tâm ±60°Mô hình của RVV-MD - biến thể xuất khẩu của R-74 và cũng là biến thể xuất khẩu có tính năng mạnh nhất của dòng R-73/-74 cho đến thời điểm hiện tại.
RVV-MD - Phiên bản xuất khẩu của R-74 với tầm bắn 40 km và đầu nổ nặng 8 kg.
R-74M (izdeliye 750) -  Phiên bản cải tiến với góc phóng lệch tâm ±75°
R-74M2 (izdeliye 760) - Phiên bản giảm kích thước để phù hợp với Sukhoi Su-57, tương đương với loại AIM-9X và ASRAAM.
Thông số kĩ thuật

Chiều dài: 2900 mm
Trọng lượng: 105 kg
Đường kính: 170 mm
Sải cánh: 510 mm
Vận tốc tối đa: Mach 2.5
Đầu nổ: 7,4 kg
Cơ chế dẫn đường: Đầu dò hồng ngoại dẫn đường đa hướng (All-aspect)
Nền tảng phóng:
MiG-21 (các phiên bản nâng cấp), MiG-23-98, MiG-25, MiG-27, MiG-29, MiG-31, MiG-35
Su-24, Su-25, Su-27, Su-30, Su-33, Su-34, Su-35, Su-57 (trong tuơng lai)
Mi-24, Mi-28, Ka-50, Ka-52
Yak-141, Yak-130
HAL Tejas
Phiên bản sửa đổi F-14 của Không quân Cộng hòa Hồi giáo Iran
J-10
Các quốc gia vận hànhh > Các quốc gia đang vận hành

Algeria
Angola
Bangladesh
Belarus
Bulgaria
Trung Quốc: 264 - 285 tên lửa
Cuba
Ai Cập: 300 tên lửa
Eritrea
Ethiopia
Georgia
Ấn Độ: 273 - 274 tên lửa
Indonesia: 278 tên lửa
Iran
Kazakhstan
Malaysia: 293 tên lửa
Myanmar: 297 tên lửa
Triều Tiên: 288 tên lửa
Peru
Ba Lan
Nga
Serbia
Slovakia
Syria
Ukraine
Venezuela
Việt Nam: 320 tên lửa
Yemen
Các quốc gia vận hànhh > Các quốc gia từng vận hành

Đông Đức
Đức
Hungary
Romania
Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư
Liên Xô