Perestroika
Giai đoạn Perestroika > Giai đoạn hai (1/1987-6/1989)

Cuối năm 1986 và đầu năm 1987, nhóm của Gorbachev đi đến kết luận rằng các biện pháp hành chính không thể thay đổi tình hình đất nước và nỗ lực cải cách hệ thống theo tinh thần chủ nghĩa xã hội dân chủ. Hai đòn giáng vào nền kinh tế Liên Xô vào năm 1986 đã góp phần vào động thái này: giá dầu lao dốc và thảm họa Chernobyl.
Giai đoạn mới bắt đầu với Hội nghị toàn thể tháng Giêng (1987) Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, đưa ra nhiệm vụ tái cơ cấu triệt để cơ chế quản lý kinh tế, và được đặc trưng bởi sự khởi đầu của những cải cách quy mô lớn trong tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội Liên Xô (mặc dù một số biện pháp bắt đầu được áp dụng vào cuối năm 1986, chẳng hạn như Luật "Về hoạt động kinh doanh cá nhân"):
Chính sách glasnost được công bố trong đời sống xã hội: nới lỏng kiểm duyệt trên các phương tiện truyền thông đại chúng, dỡ bỏ các hạn chế thảo luận về các chủ đề bị cấm trước đây (chủ yếu là sự đàn áp của chế độ Stalin, tình dục nói chung và mại dâm nói riêng, nghiện ma túy, bạo lực gia đình, trẻ vị thành niên phạm tội,v.v).
Hoạt động kinh doanh tư nhân dưới hình thức hợp tác xã được hợp pháp hóa trong nền kinh tế (mặc dù chưa gọi ra từ "tư doanh" và "tài sản tư nhân", nhưng hợp tác xã được giới thiệu như một yếu tố thị trường trong mô hình xã hội chủ nghĩa hiện có), bắt đầu liên doanh với các công ty nước ngoài được lập ra một cách chủ động.
Trong chính trị quốc tế, học thuyết chính trở thành đường lối "Tư duy mới": từ bỏ cách tiếp cận giai cấp trong ngoại giao và cải thiện quan hệ với phương Tây.
Ngay trong giai đoạn thứ hai của perestroika, hoạt động chống Liên Xô bắt đầu được tăng cường.
Các khẩu hiệu đã được nêu ra về sự cần thiết phải loại bỏ chủ nghĩa xã hội "biến dạng", về việc quay trở lại với "các chuẩn mực chủ nghĩa Lenin", "lý tưởng Tháng Mười" và "chủ nghĩa xã hội với một bộ mặt con người" thông qua dân chủ hóa mọi mặt của xã hội và cải cách thể chế chính trị. Trong thời kỳ này, hầu như tất cả các tác phẩm bị cấm trước đây của Grossman, Platonov, Zamyatin, Mikhail Bulgakov, Pasternak đều được xuất bản; Các tiểu thuyết mới "Nơi đặt hộp sọ" ("Плаха") của Chyngyz Aitmatov, "Những đứa trẻ Arbat" (Дети Арбата) của Anatoly Rybakov, "Trang phục trắng" (Белые одежды) của Vladimir Dudintsev, tuyển tập truyện "Trên hiên vàng" (На золотом крыльце сидели) của Tatyana Tolstaya.... Vấn đề về sự đàn áp của chế độ Stalin và việc phục hồi các nạn nhân bị đàn áp xuất hiện. Vào tháng 9 năm 1987, một ủy ban được thành lập bởi Bộ Chính trị Trung ương Đảng CỘng sản Liên Xô về sự phục hồi, do Alexander Yakovlev đứng đầu. Việc mở cửa lại Tu viện Optina và Tu viện Tolga vào cuối năm 1987 và lễ kỷ niệm tương đối công khai kỷ niệm 1000 năm Cơ đốc giáo Chính thống vào năm 1988 được coi là dấu hiệu của sự thay đổi chính sách của nhà nước đối với giáo hội.
Một phần dân số (chủ yếu là thanh niên và giới trí thức tự do - những người "sáu mươi" đã chứng kiến quá trình tự do hóa thời Khrushchev trước đây) bị thu hút bởi sự thoải mái trước những thay đổi bắt đầu sau hai thập kỷ trì trệ và tự do chưa từng có theo các tiêu chuẩn trước đó. Sự thờ ơ của xã hội vào đầu những năm 1980 được thay thế bằng niềm tin vào một tương lai tươi sáng hơn.
Đồng thời, kể từ năm 1988, tình trạng bất ổn chung trong nước bắt đầu gia tăng dần: tình hình kinh tế trở nên tồi tệ, sự ly khai xuất hiện ở các vùng ngoại vi quốc gia, và các cuộc xung đột giữa các sắc tộc đầu tiên nổ ra (Karabakh).