Nội chiến Afghanistan (1996–2001)
Các bên tham chiến chính > Mặt trận thống nhất (Liên minh phương Bắc) > Ahmad Shah Massoud

Trong suốt lịch sử hoạt động của mình, Mặt trận Hồi giáo Thống nhất Cứu nguy Afghanistan (Liên minh phương Bắc) do Ahmad Shah Massoud, một sinh viên kỹ thuật Đại học Kabul đứng đầu, trở thành nhà lãnh đạo quân sự, người đóng vai trò hàng đầu trong việc đánh đuổi quân đội Liên Xô ra khỏi Afghanistan, khiến ông có biệt danh là Sư tử của Panjshir. Những người đi theo ông còn gọi ông là Āmer Sāheb-e Shahīd (Chỉ huy Tử đạo yêu dấu của chúng ta). Tờ Wall Street Journal vào thời điểm đó đã dành một trong những trang bìa của nó cho Massoud gọi ông là "người Afghanistan đã chiến thắng trong Chiến tranh Lạnh". Sau khi quân đội Liên Xô rút khỏi Afghanistan và sự sụp đổ sau đó của chính phủ Mohammad Najibullah do Liên Xô hậu thuẫn, Massoud trở thành Bộ trưởng Quốc phòng vào năm 1992 dưới thời chính phủ của Burhanuddin Rabbani. Sau sự trỗi dậy của Taliban vào năm 1996, Massoud trở lại vai trò của một thủ lĩnh vũ trang đối lập, giữ chức chỉ huy quân sự của Mặt trận Hồi giáo Thống nhất.
Massoud là một người có tính tôn giáo và tâm linh sâu sắc, người phản đối mạnh mẽ cách giải thích của Hồi giáo của Taliban hoặc Al-Qaeda sau này. Là một người Hồi giáo dòng Sunni, ông cũng luôn mang theo một cuốn sách của bậc thầy Sufi al-Ghazali bên mình.
Taliban liên tục đề nghị Massoud giữ một vị trí quyền lực để khiến ông ngừng chống đối Taliban. Massoud từ chối vì ông không chiến đấu vì quyền lực. Massoud giải thích trong một cuộc phỏng vấn:
The Taliban say: "Come and accept the post of prime minister and be with us", and they would keep the highest office in the country, the presidentship. But for what price?! The difference between us concerns mainly our way of thinking about the very principles of the society and the state. We can not accept their conditions of compromise, or else we would have to give up the principles of modern democracy. We are fundamentally against the system called "the Emirate of Afghanistan".
Massoud tin chắc rằng chỉ có một hệ thống dân chủ mới có thể đảm bảo một nền hòa bình lâu dài ở Afghanistan. Ông muốn thuyết phục Taliban tham gia một tiến trình chính trị dẫn tới các cuộc bầu cử dân chủ trong một tương lai gần.
Vào ngày 9 tháng 9 năm 2001, hai ngày trước khi xảy ra vụ tấn công ngày 11 tháng 9 ở Hoa Kỳ, Massoud đã bị các điệp viên bị tình nghi là al-Qaeda ám sát ở tỉnh Takhar của Afghanistan. Đám tang của ông tuy diễn ra ở một vùng quê khá quê nhưng đã có hàng trăm nghìn người đến dự. Năm sau, ông được phong là "Anh hùng dân tộc" theo lệnh của Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai. Ngày mất của ông, ngày 9 tháng 9, được coi là ngày lễ quốc gia ở Afghanistan, được gọi là "Ngày lễ Massoud". Năm sau khi bị ám sát, năm 2002, Massoud được đề cử cho Giải Nobel Hòa bình (ngẫu nhiên, giải thưởng này chưa bao giờ được trao sau khi người đó chết).
Một người tị nạn, người đã nhốt gia đình 27 người của mình vào một chiếc xe jeep cũ để chạy trốn khỏi Taliban đến khu vực Massoud, đã mô tả lãnh thổ của Massoud là "góc khoan dung cuối cùng của Afghanistan". Về cuộc sống của mình trong khu vực của Massoud, ông nói: "Tôi cảm thấy tự do ở đây. Tôi thích... bạn biết đấy, không ai làm phiền tôi. Tôi làm công việc của tôi. Tôi chăm sóc gia đình của tôi. Tôi thích cách sống ở khu vực này. " Massoud không có ảnh hưởng gì đến cuộc sống của những người sống trong khu vực của Abdul Rashid Dostum, những người đã tham gia Mặt trận Thống nhất để chống lại Taliban.
Trong vùng chiếm đóng của Massoud, phụ nữ và trẻ em gái không phải mặc burqa Afghanistan. Họ được phép đi làm và đi học. Trong ít nhất hai trường hợp đã biết, Massoud đã đích thân can thiệp chống lại các trường hợp cưỡng bức hôn nhân. Trong khi Massoud khẳng định chắc chắn rằng nam giới và phụ nữ đều bình đẳng và được hưởng các quyền như nhau, ông cũng phải đối mặt với những truyền thống của Afghanistan, điều mà ông nói sẽ cần một thế hệ trở lên mới có thể vượt qua. Theo ý kiến của ông, điều đó chỉ có thể đạt được thông qua giáo dục.
Massoud tạo ra các thể chế dân chủ được cơ cấu thành một số ủy ban: chính trị, y tế, giáo dục và kinh tế. Tuy nhiên, nhiều người đã đích thân đến gặp ông khi họ có tranh chấp hoặc vấn đề và yêu cầu ông giải quyết vấn đề của họ.
Hàng trăm nghìn người tị nạn đã chạy trốn khỏi Taliban đến các khu vực của Massoud. Năm 2001, Massoud cùng nhiếp ảnh gia nổi tiếng và cựu đại sứ LHQ Reza Deghati đã mô tả tình cảnh cay đắng của người tị nạn Afghanistan và yêu cầu sự giúp đỡ nhân đạo.