Dân chủ xã hội
Chế độ chính sách

Vào thế kỷ 21, liên hệ chế độ dân chủ xã hội với nền dân chủ xã hội châu Âu đã trở nên phổ biến, cụ thể là các quốc gia Bắc và Tây Âu, thường trong mô hình nhà nước phúc lợi và hệ thống thương lượng tập thể theo chủ nghĩa nghiệp đoàn. Các nền dân chủ xã hội châu Âu đại diện cho một trật tự kinh tế - xã hội được mô tả khác nhau là bắt đầu từ những năm 1930, 1940 và 1950, và kết thúc vào những năm 1970, 1980 và 1990. Henning Meyer và Jonathan Rutherford gắn nền dân chủ xã hội với trật tự kinh tế xã hội tồn tại ở châu Âu từ thời kỳ hậu chiến cho đến đầu những năm 1990. Điều này đã được chấp nhận hoặc thông qua trên phạm vi chính trị, bao gồm những người bảo thủ (những người dân chủ Cơ đốc giáo), những người theo chủ nghĩa tự do (những người theo chủ nghĩa tự do xã hội) và những người theo chủ nghĩa xã hội (những người dân chủ xã hội); một điểm khác biệt đáng chú ý là những người theo chủ nghĩa xã hội xem nhà nước phúc lợi "không chỉ đơn thuần là cung cấp lợi ích mà còn để xây dựng nền tảng cho sự giải phóng và quyền tự quyết".
Dân chủ xã hội ảnh hưởng đến sự phát triển của nghiệp đoàn xã hội, một hình thức kinh tế ba bên nghiệp đoàn dựa trên sự hợp tác xã hội giữa lợi ích của tư bản và lao động, liên quan đến thương lượng tập thể giữa đại diện của nhà tuyển dụng và lao động qua trung gian là chính phủ ở cấp quốc gia. Trong đồng thuận hậu chiến, hình thức dân chủ xã hội này là một thành phần chính của mô hình Bắc Âu và ở một mức độ thấp hơn của các nền kinh tế thị trường xã hội Tây Âu. Sự phát triển của chủ nghĩa xã hội nghiệp đoàn bắt đầu ở Na Uy và Thụy Điển vào những năm 1930 và được củng cố trong những năm 1960 và 1970. Hệ thống này dựa trên sự thỏa hiệp kép giữa tư bản và lao động cùng với thị trường và nhà nước. Từ những năm 1940 đến những năm 1970, việc xác định các đặc điểm của dân chủ xã hội như một chế độ chính sách bao gồm các chính sách kinh tế Keynes và các thỏa thuận công nghiệp nhằm cân bằng quyền lực của tư bản và lao động, cũng như nhà nước phúc lợi. Điều này đặc biệt liên quan đến Đảng Dân chủ Xã hội Thụy Điển. Trong những năm 1970, chủ nghĩa tập thể xã hội phát triển thành chủ nghĩa tân nghiệp đoàn, chủ nghĩa này đã thay thế chủ nghĩa tập thể xã hội. Chủ nghĩa tân nghiệp đoàn đã đại diện cho một khái niệm quan trọng về nền dân chủ xã hội theo Con đường thứ ba. Nhà lý thuyết dân chủ xã hội Robin Archer đã viết về tầm quan trọng của chủ nghĩa xã hội nghiệp đoàn đối với nền dân chủ xã hội trong Economic Democracy: The Politics of a Feasible Socialism (1995). Là một nhà nước phúc lợi, dân chủ xã hội là một dạng nhà nước phúc lợi cụ thể và chế độ chính sách được mô tả là mang tính phổ quát, ủng hộ thương lượng tập thể và ủng hộ nhiều hơn việc cung cấp phúc lợi công. Điều này đặc biệt gắn liền với mô hình Bắc Âu.
Dân chủ xã hội dựa trên ba đặc điểm cơ bản, đó là "(1) dân chủ (ví dụ, quyền bình đẳng trong bầu cử và thành lập đảng), (2) một nền kinh tế được điều tiết một phần bởi nhà nước (ví dụ, thông qua kinh tế học Keynes), và (3) một nhà nước phúc lợi cung cấp hỗ trợ xã hội cho những người có nhu cầu (ví dụ, quyền bình đẳng về giáo dục, dịch vụ y tế, việc làm và lương hưu)". Trên thực tế, các đảng dân chủ xã hội là công cụ trong mô hình tự do-xã hội, kéo dài từ những năm 1940 và 1970, và được gọi như vậy vì được phát triển bởi những người tự do xã hội nhưng được thực hiện bởi những người dân chủ xã hội. Vì những chính sách đó hầu hết được thực hiện bởi các nhà dân chủ xã hội, nên chủ nghĩa tự do xã hội đôi khi được gọi là dân chủ xã hội. Ở Anh, báo cáo Beveridge do nhà kinh tế William Beveridge soạn thảo đã ảnh hưởng đến các chính sách xã hội của Đảng Lao động như Dịch vụ Y tế Quốc gia (National Health Service, NHS) và sự phát triển của nhà nước phúc lợi. Mô hình tự do-xã hội này đại diện cho sự đồng thuận hậu chiến và được những người bảo thủ, tự do và chủ nghĩa xã hội chấp nhận trên các phạm vi chính trị cho đến những năm 1970. Tương tự, mô hình tân tự do thay thế mô hình trước đó đã được chấp nhận trong các đảng chính trị chính thống, bao gồm cả những người ủng hộ dân chủ xã hội của Con đường thứ ba. Điều này đã gây ra nhiều tranh cãi trong phong trào dân chủ xã hội.