Dacia thuộc La Mã
Dacia dưới triều đại của các hoàng đế nhà Antoninus và Severus (từ năm 106-235) > Những cuộc chiến tranh Marcomanni và ảnh hưởng của chúng (161-193)

Bài chi tiết: Chiến tranh Marcomanni
Xem thêm: Marcus Aurelius, Commodus, và Pertinax
Chẳng bao lâu sau khi Marcus Aurelius lên kế vị vào năm 161, tình trạng bất ổn lại chuẩn bị kéo đến dọc theo biên giới phía bắc của Roma, bởi vì bộ lạc địa phương đã bắt đầu bị áp lực bởi các bộ lạc di cư đến từ phía bắc của họ. Vào năm 166 CN, Marcus đã tổ chức lại Dacia một lần nữa, ông đã việc sáp nhập ba tỉnh Dacia vào làm một. Vì thế mà trên địa bàn tỉnh hiện nay có hai quân đoàn (Legio XIII Gemina tại Apulum đã kết hợp với Legio V Macedonica, đóng tại Potaissa), và viên quan khâm sai của hoàng đếl lúc này đã thuộc hàng ngũ chấp chính quan, và Marcus dường như đã giao quyền lại cho Sextus Calpurnius Agricola. Thủ phủ mới của nó là ở Ulpia Traiana Sarmizegetusa.
Dacia, với đường biên giới của nó cả ở ba hướng phía bắc, phía đông và phía tây, có thể đã gặp khó khăn trong việc bảo vệ chính nó khỏi những cuộc tấn công. Khi những cuộc xâm lược của người man rợ quay trở lại trong triều đại của Marcus Aurelius, những thành lũy ở Dacia đã khó mà ngăn chặn được tất cả các cuộc tấn công, chính vì vậy nó đã khiến cho các tỉnh Thượng và Hạ Moesia rơi vào tình thế nguy hiểm. Trong suốt năm 166 và 167 CN, các bộ lạc man rợ (người Quadi và người Marcomanni) bắt đầu tràn qua sông Danube vào vùng Pannonia, Noricum, Raetia, và càn quét ngang qua Dacia trước khi xộc vào Moesia. Rõ ràng, chiến tranh đã lan đến miền Bắc Dacia sau năm 167 khi người Iazyges bị đuổi ra khỏi Pannonia, họ đã tập trung sức lực của mình vài Dacia và chiếm lấy các mỏ vàng tại Alburnus Maior (hiện nay là Roşia Montana, România). Thời điểm cuối cùng được ghi trên các bản sáp mà đã được phát hiện trong hầm mỏ ở đó(vốn được giấu đi khi mà một cuộc tấn công của quân địch dường như sắp xảy đến) là ngày 29 tháng năm 167. Các căn biệt thự ngoại ô tại Ulpia Traiana Sarmizegetusa bị thiêu trụi, và trại binh tại Slăveni đã bị phá hủy bởi người Marcomanni. Vào lúc Marcus Aurelius đến được Aquileia trong năm 168 sau công nguyên, người Iazyges đã bắt đi hơn 100.000 người La Mã làm tù binh.
Chiến tranh vẫn sẽ tiếp tục ở Dacia trong vòng hai năm tới, và vào năm 169 viên thống đốc của tỉnh này, Agricola, đã buộc phải trao lại quyền chỉ huy của mình - người ta nghi ngờ rằng ông ta có lẽ đã mắc phải bệnh dịch hạch hoặc tử trận trên chiến trường. Hoàng đế đã quyết định tạm thời phân chia hành tỉnh này một lần nữa thành ba tỉnh nhỏ, với viên quan khâm sai của hoàng đế ở Thượng Moesia, Marcus Claudius Fronto, nắm quyền thống đốc của tỉnh trung tâm là Dacia Apulensis. Dacia Malvenis có thể đã được giao cho viên quan biện lý của nó, Macrinius Avitus, ông ta đã giành chiến thắng trước người Langobardi và người Obii. Vị hoàng đế Pertinax tương lai cũng là một quan biện lý ở Dacia trong thời gian này, mặc dù vai trò của ông đã không được biết chính xác. Do rất không được lòng dân chúng ở Dacia, Pertinax cuối cùng đã bị cắt chức. Vào 170, Marcus Aurelius đã bổ nhiệm Claudius Fronto làm Thống đốc của toàn bộ các tỉnh Dacia, mà bấy giờ được gán cho tên gọi "Tam Dacia". Sau đó năm, quyền chỉ huy của Fronto đã được mở rộng lên gồm cả quyền Thống đốc của Thượng Moesia một lần nữa. Nhưng ông ta đã không thể có được điều này lâu; vào cuối năm 170, Fronto đã bị đánh bại và bị giết chết trong một trận chiến chống lại người Iazyges. Thay thế ông ta làm thống đốc của Dacia là Sextus Cornelius Clemens.
Cùng năm đó (năm 170) người Costoboci (vốn sống ở phía bắc hoặc đông bắc của Dacia) đã quét qua Dacia trên con đường tiến về phía nam của họ. Bị suy yếu vì điều này, đế quốc đã không thể ngăn chặn sự di chuyển của các bộ lạc vào một Dacia hoang tàn trong năm 171, và Marcus Aurelius đã buộc phải tham gia vào các cuộc đàm phán ngoại giao trong một nỗ lực để phá vỡ một số liên minh của người man rợ. Trong năm 171, người Astingi đã xâm lược Dacia, họ đánh bại người Costoboci và phá tan nhiều castra của người La Mã, bao gồm cả pháo đài tại Tibiscum (hiện nay là Jupa ở România), trước khi chuyển sự chú ý của họ tới thủ phủ Ulpia Traiana Sarmizegetusa. Người La Mã đã đàm phán một sự dàn xếp với người Astingi, nhờ đó mà họ đã đồng ý rời khỏi Dacia và đinh cư trong vùng đất của người Costoboci.
Trong suốt thời gian này, các bộ lạc giáp với Dacia về phía đông, chẳng hạn như người Roxolani, đã không tham gia vào các cuộc xâm lược toàn thể vào đế quốc. Vào năm 173 CN, người Marcomanni đã bị đánh bại. Tuy nhiên, cuộc chiến tranh với người Iazyges và Quadi vẫn tiếp tục, và để đảm bảo cho việc triển khai nhanh chóng các quân đoàn ở phần tây bắc của Dacia vốn đang phải chịu áp lực, người La Mã đã xây dựng một con đường nối giữa Porolissum và Napoca. Ở đây, người La Mã gặp phải sự kháng cự kịch liệt từ người Iazyges, và trong suốt mùa đông năm 172-173, những đồn lũy La Mã dọc theo sông Tisa và sông Danube đã bị tấn công bởi dân Iazyges và dân Quadi.
Do đó, Marcus Aurelius chuyển toàn bộ sự chú ý của ông cho việc chống lại người Iazyges và Quadi. Ông đã nghiền nát người Quadi trong năm 174 CN, đánh bại họ trong trận chiến trên dòng sông Danube đóng băng, sau đó khiến cho họ phải thỉnh cầu hòa bình. Hoàng đế sau đó lại chuyển sự chú ý của mình về phía người Iazyges, và sau khi đánh bại họ và đuổi họ ra khỏi Dacia, viện nguyên lão đã trao tặng ông danh hiệu Samarticus Maximus vào năm 175 CN. Ý thức về sự cần thiết phải tạo ra một giải pháp lâu dài cho các vấn đề liên quan đến biên giới phía bắc của đế quốc, Marcus Aurelius đã nới lỏng một số hạn chế của ông đối với người Marcomanni và Iazyges. Đặc biệt, ông cho phép người Iazyges đi ngang qua vùng Dacia của đế quốc để giao thương với người Roxolani, miễn là họ có được sự chấp thuận của viên thống đốc. Đồng thời ông cũng đã quyết định thực hiện một kế hoạch sáp nhập các vùng lãnh thổ của người Marcomanni và Iazyges thành những tỉnh mới nhất của đế quốc, nó chỉ bị từ bỏ sau khi nổ ra cuộc nổi loạn của Avidius Cassius.
Cùng với việc hoàng đế cần phải có mặt ở những nơi khác một cách cấp thiết, La Mã một lần nữa lại thành lập hệ thống liên minh với các bộ lạc biên giới dọc theo biên giới phía bắc của đế quốc Tuy nhiên, cùng với sự xuất hiện của những bộ tộc người Đức mà đã bắt đầu định cư trên khu vực biên giới phía Bắc của Dacia, đã dấn đến việc bắt đầu lại các cuộc chiến tranh ở phía bắc.Vào năm 178, Marcus Aurelius có thể đã bổ nhiệm Pertinax làm thống đốc của Tam Dacia, và trong năm 179 CN, hoàng đế lại một lần nữa có mặt ở phía bắc của sông Danube, ông đã tiến hành chiến dịch chống lại người Quadi và người Buri. Vị hoàng đế chiến thắng suýt nữa đã biến một vùng lãnh thổ rộng lớn ở phía tây bắc của Dacia thành một tỉnh La Mã vào lúc ông qua đời trong năm 180. Marcus đã được kế vị bởi người con trai của ông, Commodus, người cũng đã cùng đi với ông. Vị hoàng đế trẻ nhanh chóng ký kết một hòa bình với các bộ lạc đang gây chiến trước khi trở về Roma.
Commodus ban cho người Buri hòa bình khi họ cử những sứ thần tới. Trước đây ông ta đã từ chối làm như vậy, bất kể những thỉnh cầu thường xuyên của họ, bởi vì họ hùng mạnh, và bởi vì nó không phải là nền hòa bình mà họ muốn, và không giúp họ có được một thời gian nghỉ ngơi để họ có thể chuẩn bị thêm, nhưng bây giờ họ đã kiệt sức và ông đã làm hòa với họ, tiếp nhận con tin và nhận lại những tù nhân từ chính người Buri cũng như 15.000 người từ những dân tộc khác, và ông buộc những người khác phải thề rằng họ sẽ không bao giờ ở trong cũng không sử dụng cho các cánh đồng chăn thả trên một dải 5 dặm thuộc lãnh thổ của họ bên cạnh Dacia. Sabinianus cũng tương tự như vậy, khi 12.000 người Dacia láng giềng đã bị đuổi ra khỏi vùng đất của họ và vào lúc họ đang chuẩn bị trợ giúp những dân tộc khác, thuyết phục họ từ bỏ mục đích của riêng mình, hứa hẹn với họ rằng một số đất đai ở Dacia của chúng ta nên được giao cho họ.
Xung đột và giao tranh vẫn tiếp tục ở Dacia dưới triều đại cai trị của Commodus. Tác phẩm nổi tiếng là không đáng tin cậy như Historia Augusta cũng đã đề cập đến một cuộc khởi nghĩa hạn chế mà đã nổ ra khoảng năm 185 ở Dacia.Cũng từ nguồn này, nó đã nhắc đến một thất bại của các bộ lạc Daci sống ở bên ngoài tỉnh. Những viên legate của Commodus đã tàn phá một lãnh thổ sâu khoẳng chừng năm dặm; dọc theo phía bắc của castrum tại Gilău ngày nay để thiết lập một vùng đệm với hy vọng ngăn chặn các xâm nhập khác nữa của người man rợ.