stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chuối xiêm
Sinh thái

Cây chịu được khí hậu nắng nóng, chịu hạn tốt, thích hợp trồng ở vùng khô hạn. Chuối xiêm ưa ẩm và ưa sáng, thích nghi với điều kiện nhiệt đới nóng và ẩm. Lượng mưa trong năm cần phân bổ đều, khoảng 200–220 mm/tháng. Nhiệt độ lý tưởng khoảng từ 15-35 °C. Chuối có thể trồng trên nhiều loại đất, nhưng tốt nhất vẫn là đất phù sa có tầng mặt dày, tơi xốp, nhiều mùn, giàu dinh dưỡng, giữ ẩm và thoát nước tốt. Nếu đất có tầng canh tác mỏng, nhiều cát, nghèo chất hữu cơ hoặc nhiễm mặn sẽ khiến cây chuối sinh trưởng kém. Độ pH đất trồng chuối xiêm từ 5.0 - 7.0. Nếu đất quá chua hoặc kiềm quá sẽ khiến chất lượng quả ảnh hưởng, không ngọt và không thơm.
Công dụng

Ở Uganda, chuối xiêm (được người dân địa phương gọi là kayinja) được trồng để nấu bia chuối.
Ở Campuchia, chuối xiêm (tiếng địa phương là chek nam va) được ưa chuộng hơn số khác vì có nhiều công dụng trong khi các giống chuối khác chỉ có giá trị về quả. Hoa chuối (ở giai đoạn ra hoa đực) và thân giả tuy có tính se nhưng được dùng làm rau ăn. Lá gấp lại được dùng làm hộp chứa các món cà ri hấp, ví dụ: cá hấp amok và ansom chek để hương thơm của lá chuối lan tỏa vào thức ăn đang nấu.
Ở Việt Nam, chuối xiêm được ăn cả lúc chín vàng lẫn ăn sống lúc quả còn xanh. Quả còn dùng để chế biến rất nhiều món ăn như kem chuối, chè chuối, chuối chiên, chuối nướng, chuối luộc... Món "chuối nếp nướng" chế biến từ chuối xiêm, là một trong 9 món được CNN nhắc đến trong danh sách "Những món tráng miệng ngon nhất thế giới". Quả chuối xanh còn sống có thể được dùng trong các món rau ghém, ăn kèm món cuốn. Tại miền Tây Nam Bộ, hầu như tất cả bộ phận của cây chuối xiêm đều được người dân tận dụng để phục vụ cho đời sống. Ngoài quả chuối để ăn thì lá chuối được dùng để gói các món bánh truyền thống (bánh tét, bánh ít,...), cuống lá khô dùng làm dây buộc. Bắp chuối xiêm (tức hoa chuối theo cách gọi ở miền Tây Nam) sau khi đã trổ xong buồng được tận dụng để chế biến món ăn như trộn món gỏi bắp chuối, thái sợi ăn kèm các món bún (như bún bò Huế, bún riêu cua, bún nước lèo, bún mắm, ...). Đặc biệt, người dân miền này cho rằng chỉ bắp chuối xiêm và chuối hột là ăn được, còn lại của các giống chuối khác thì không thể ăn do vị đắng, nhiều mủ.
Buồng chuối xiêm ở Bến Tre
Chi Hoa tím

Bài này viết về chi các loài hoa tím có tên khoa học Viola. Đối với đàn vĩ cầm có tên Viola, xem Viola.
| Chi Hoa tím |
| --- | --- |

Hoa tím Viola reichenbachiana

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Eudicots
nhánh:: Rosids
Bộ:: Malpighiales
Họ:: Violaceae
Phân họ:: Violoideae
Tông:: Violeae
Chi:: Viola L., 1753

Loài điển hình
Viola odorata L., 1753
Các loài
 xem Các loài
Chi Hoa tím (danh pháp: Viola, phát âm /vaɪˈoʊlə/ ở Hoa Kỳ và /ˈvaɪələ/ ở Anh; tiếng Việt: Vi-ô-lét) là một chi gồm khoảng 400-500 loài hoa tím trong bộ Malpighiales, tập trung ở bán cầu bắc và rải rác một số vùng phía nam như Hawaii, miền Australasia và Andes thuộc Nam Mỹ.
Hầu hết các loài Viola đều là cây nhỏ lâu năm, một số là thường niên và sống thành bụi.
Phân loài

Chi Hoa tím gồm có một số phân chi:
V. subg. Chamaemelanium
V. subg. Dischidium
V. subg. Erpetion
V. subg. Melanium
V. subg. Viola
Hình ảnh

Hoa păng xê (Viola × wittrockiana)
Hoa tím tam sắc
Viola sp. (Viola)
Viola riviniana
Anthocyanin
Hải Thượng Lãn Ông

| Hải Thượng Lãn Ông |
| --- | --- |
Tên húy: Lê Hữu Trác
Tên chữ: Cận Như
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ: Lê Hữu Trác (黎有晫)
Sinh: 
Tên húy: Lê Hữu Trác
Ngày sinh: (1724-11-10)10 tháng 11 năm 1724
Nơi sinh: Liêu Xá, Yên Mỹ, Hưng Yên, Việt Nam
 
Mất: 
Ngày mất: 18 tháng 3 năm 1791(1791-03-18) (66 tuổi)
Nơi mất: Sơn Quang, Hương Sơn, Hà Tĩnh, Việt Nam
 
Giới tính: nam
Nghề nghiệp: bác sĩ
Quốc tịch: Đại Việt
x • t • 
Hải Thượng Lãn Ông (chữ Hán: 海上懶翁, 27 tháng 12 năm 1724 – 18 tháng 3 năm 1791), tên thật là Lê Hữu Trác (黎友晫) là một lang y, được coi là ông tổ của ngành y học cổ truyền Việt Nam.
Tiểu sử

Lê Hữu Trác vốn có tên là Huân (薰), biểu tự Cận Như (瑾如), bút hiệu Quế Hiên (桂軒), Thảo Am (草庵), Lãn Ông (懶翁), biệt hiệu cậu Chiêu Bảy (舅招𦉱), sinh ngày 10 tháng 11 năm Giáp Thìn (1724) tại thôn Văn Xá, hương Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương (nay là xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, Hưng Yên). Tuy nhiên, cuộc đời ông phần nhiều (đặc biệt là từ năm 26 tuổi đến lúc mất) gắn bó với ở quê mẹ thôn Bàu Thượng, xã Tĩnh Diệm, huyện Hương Sơn, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An (nay là xã Quang Diệm, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh). Ông là con thứ 7 của tiến sĩ Lê Hữu Mưu và phu nhân Bùi Thị Thưởng.
Dòng tộc ông vốn có truyền thống khoa bảng; ông nội, bác, chú (Lê Hữu Kiều), anh và em họ đều đỗ Tiến sĩ và làm quan to. Thân sinh của ông từng đỗ Đệ tam giáp Tiến sĩ, làm Thị lang Bộ Công triều Lê Dụ Tông, gia phong chức Ngự sử, tước Bá, khi mất được truy tặng hàm Thượng thư (năm Kỷ Mùi 1739). Khi ấy, Lê Hữu Trác mới 20 tuổi, ông phải rời kinh thành về quê nhà, vừa trông nom gia đình vừa chăm chỉ đèn sách, mong nối nghiệp gia đình, lấy đường khoa cử để tiến thân. Nhưng xã hội bấy giờ rối ren, các phong trào nông dân nổi dậy khắp nơi. Chỉ một năm sau (1740), ông bắt đầu nghiên cứu thêm binh thư và võ nghệ, "nghiên cứu trong vài năm cũng biết được đại khái, mới đeo gươm tòng quân để thí nghiệm sức học của mình" (tựa "Tâm lĩnh"). Chẳng bao lâu sau, ông nhận ra xã hội thối nát, chiến tranh chỉ tàn phá và mang bao đau thương, làm ông chán nản muốn ra khỏi quân đội, nên đã nhiều lần từ chối sự đề bạt. Đến năm 1746, nhân khi người anh ở Hương Sơn mất, ông liền viện cớ về nuôi mẹ già, cháu nhỏ thay anh, để xin ra khỏi quân đội, thực sự "bẻ tên cởi giáp" theo đuổi chí hướng mới.
Nghề thuốc

Lê Hữu Trác bị bệnh từ lúc ở trong quân ngũ, giải ngũ về phải gánh vác công việc vất vả "trăm việc đổ dồn vào mình, sức ngày một yếu" (Lời tựa "Tâm lĩnh"), lại sớm khuya đèn sách không chịu nghỉ ngơi, sau mắc cảm nặng, chạy chữa tới hai năm mà không khỏi. Sau nhờ lương y Trần Độc, người Nghệ An là bậc lão nho, học rộng biết nhiều nhưng thi không đỗ, trở về học thuốc, nhiệt tình chữa khỏi.
Trong thời gian hơn một năm chữa bệnh, nhân khi rảnh rỗi ông thường đọc "Phùng thị cẩm nang" và hiểu được chỗ sâu xa của sách thuốc. Ông Trần Độc thấy lạ, bèn đem hết những hiểu biết về y học truyền cho ông. Vốn là người thông minh học rộng, ông mau chóng hiểu sâu y lý, tìm thấy sự say mê ở sách y học, nhận ra nghề y không chỉ lợi ích cho mình mà có thể giúp người đời, nên ông quyết chí học thuốc.
Ở Hương Sơn, ông làm nhà cạnh rừng đặt tên hiệu "Hải Thượng Lãn Ông". "Hải Thượng" là hai chữ đầu của tỉnh Hải Dương và phủ Thượng Hồng quê cha và cũng là xứ Bầu Thượng quê mẹ. "Lãn Ông" nghĩa là "ông lười", ngụ ý lười biếng, chán ghét công danh, tự giải phóng mình khỏi sự ràng buộc của danh lợi, của quyền thế, tự do nghiên cứu y học, thực hiện chí hướng mà mình yêu thích gắn bó.
Mùa thu năm Bính Tý (1756), Lê Hữu Trác ra kinh đô mong tìm thầy để học thêm vì ông thấy y lý mênh mông nhưng không gặp được thầy giỏi, ông đành bỏ tiền mua một số phương thuốc gia truyền, trở về Hương Sơn "từ khước sự giao du, đóng cửa để đọc sách" (tựa "Tâm lĩnh"), vừa học tập và chữa bệnh. Mười năm sau tiếng tăm của ông đã nổi ở vùng Hoan Châu.
Sau mấy chục năm tận tụy với nghề nghiệp, Hải Thượng Lãn Ông đã nghiên cứu rất sâu lý luận Trung y qua các sách kinh điển: Nội kinh, Nam kinh, Thương hàn, Kim quỹ; tìm hiểu nền y học cổ truyền của dân tộc; kết hợp với thực tế chữa bệnh phong phú của mình, ông hệ thống hóa tinh hoa của lý luận Đông y cùng với những sáng tạo đặc biệt qua việc áp dụng lý luận cổ điển vào điều kiện Việt Nam, đúc kết nền y học cổ truyền của dân tộc. Sau hơn chục năm viết nên bộ "Y tôn tâm lĩnh" gồm 28 tập, 66 quyển bao gồm đủ các mặt về y học: Y đức, Y lý, Y thuật, Dược, Di dưỡng. Phần quan trọng nữa của bộ sách phản ánh sự nghiệp văn học và tư tưởng của Hải Thượng Lãn Ông.
Lai kinh

Ngày 12 tháng 1 năm Cảnh Hưng 43 (1782), ông nhận được lệnh chúa triệu về kinh. Lúc này ông đã 62 tuổi, sức yếu lại quyết chí xa lánh công danh, nhưng do theo đuổi nghiệp y đã mấy chục năm mà bộ "Tâm lĩnh" chưa in được, "không dám truyền thụ riêng ai, chỉ muốn đem ra công bố cho mọi người cùng biết, nhưng việc thì nặng sức lại mỏng, khó mà làm được" ("Thượng kinh ký sự"), ông hy vọng lần đi ra kinh đô có thể thực hiện việc in bộ sách. Vì vậy ông nhận chiếu chỉ của chúa Trịnh, từ giã gia đình, học trò rời Hương Sơn lên đường.
Ra kinh vào phủ chúa xem mạch và kê đơn cho thế tử Trịnh Cán, ông được Trịnh Sâm khen "hiểu sâu y lý" ban thưởng cho ông 20 xuất lính hầu, và bổng lộc ngang với chức quan kiểm soát bộ Hộ để giữ ông lại. Nhưng ông giả ốm không vào chầu, sau lại viện cớ tuổi già mắt hoa, tai điếc thường ốm yếu để được trọ ở ngoài. Bọn ngự y ghen tỵ với Lãn ông không chịu chữa theo đơn của ông, nên thế tử không khỏi, ông biết thế nhưng không hề thắc mắc với bọn thầy thuốc thiếu lương tâm này, kết quả để sớm thoát khỏi vòng cương tỏa của quyền thần, danh lợi.
Thời gian ở kinh đô, ông nhiều lần xin về thăm cố hương Hải Dương, nhưng mãi đến tháng 9 năm 1782, sau chúa Trịnh mới cho phép ông về. Không lâu sau, ông lại có lệnh triệu về kinh vì Trịnh Sâm ốm nặng. Về kinh ông chữa cho Trịnh Sâm khỏi và cũng miễn cưỡng chữa tiếp cho Trịnh Cán. Trịnh Sâm lại trọng thưởng cho ông. Ông bắt buộc phải nhận nhưng bụng nghĩ: "Mình tuy không phải đã bỏ quên việc ẩn cư, nhưng nay hãy tạm nhận phần thưởng rồi sau vứt đi cũng được" ("Thượng kinh ký sự").
Sau khi Trịnh Sâm chết vì bệnh lâu ngày sức yếu, Trịnh Cán lên thay, nhưng Trịnh Cán cũng ốm dai dẳng nên "khí lực khô kiệt", khó lòng khỏe được. Do nóng lòng trở về Hương Sơn, nhân có người tiến cử một lương y mới, Lê Hữu Trác liền lấy cớ người nhà ốm nặng rời kinh, ông rất vui mừng. Ngày 2 tháng 11 (năm 1782) Lãn ông về đến Hương Sơn.
Soạn sách

Năm 1783 ông viết xong tập "Thượng kinh ký sự" bằng chữ Hán tả quang cảnh ở kinh đô, cuộc sống xa hoa trong phủ chúa Trịnh và quyền uy, thế lực của nhà chúa – những điều Lê Hữu Trác mắt thấy tai nghe trong chuyến đi từ Hương Sơn ra Thăng Long chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán và chúa Trịnh Sâm. Tập ký ấy là một tác phẩm văn học vô cùng quý giá. Mặc dầu tuổi già, công việc lại nhiều: chữa bệnh, dạy học, nhưng ông vẫn tiếp tục chỉnh lý, bổ sung, viết thêm (tập Vân khí bí điển, năm 1786) để hoàn chỉnh bộ "Hải Thượng y tông Tâm lĩnh". Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác không chỉ là danh y có cống hiến to lớn cho nền y học dân tộc, ông còn là một nhà văn, nhà thơ, nhà tư tưởng lớn của thời đại.
Ông qua đời vào ngày 25 tháng Giêng năm Tân Hợi (1791) (nhằm ngày 18 tháng 3 năm 1791) tại Bầu Thượng, (nay là xã Sơn Quang, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh), hưởng thọ 67 hoặc 71 tuổi. Mộ ông nay còn nằm ở khe nước cạnh chân núi Minh Từ thuộc xã Sơn Trung, huyện Hương Sơn.
Lê Hữu Trác là đại danh y có đóng góp lớn cho nền y học dân tộc Việt Nam, trong đó có thuốc Nam, kế thừa xuất sắc sự nghiệp "Nam dược trị Nam nhân" của Tuệ Tĩnh thiền sư. Ông để lại nhiều tác phẩm lớn như Hải Thượng y tông tâm lĩnh gồm 28 tập, 66 quyển chắt lọc tinh hoa của y học cổ truyền, được đánh giá là công trình y học xuất sắc nhất trong thời trung đại Việt Nam và các cuốn Lĩnh Nam bản thảo, Thượng kinh ký sự không chỉ có giá trị về y học mà còn có giá trị văn học, lịch sử, triết học.
Câu nói nổi tiếng

Suốt đời, Hải Thượng Lãn Ông không vương vào vòng danh lợi. Ông có hai câu thơ tỏ chí của mình:
Vinh danh

Quần thể khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, trải dài trên một cung đường gần 8 km, bao gồm:  nhà thờ Lê Hữu Trác (xã Quang Diệm); chùa Tượng Sơn (xã Sơn Giang); mộ, tượng đài và khu du lịch sinh thái Hải Thượng (xã Sơn Trung). Năm 1990, Quần thể di tích lịch sử văn hoá Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác được Bộ Văn hoá, Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia. Ngày 31 tháng 10 năm 2003 Bộ trưởng Bộ Y Tế đã quyết định phê chuẩn Dự án tu bổ, tôn tạo quần thể di tích gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của ông.
Tên ông được đặt cho nhiều đường phố trên khắp Việt Nam như tại: Hà Nội có phố Lãn Ông (từ phố Hàng Đường đến phố Thuốc Bắc); thành phố Uông Bí (từ phố Tuệ Tĩnh đến phố Hữu Nghị), Thành phố Hồ Chí Minh (từ đường Võ Văn Kiệt đến Học Lạc).
Ông được ca ngợi bởi tấm lòng nhân ái của mình, hết lòng quan tâm, giúp đỡ các bệnh nhân trong bài tập đọc "thầy thuốc như mẹ hiền" – SGK lớp 5 tập 1.
Tháng 6 năm 2011, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức cho phép Học viện Quân y Việt Nam có thêm tên mới là Trường Đại học Y – Dược Lê Hữu Trác để sử dụng trong giao dịch dân sự và hợp tác quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và điều trị. Viện bỏng quốc gia mang tên Lê Hữu Trác cũng thuộc Học viện Quân y.
Ngày 21 tháng 11 năm 2023, đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác được UNESCO vinh danh.
Ngày 30 tháng 12 năm 2024, Bưu điện Việt Nam phát hành tem kỷ niệm 300 năm ngày sinh ông.
Ban thờ Hải Thượng Lãn Ông tại Hội Đông Y tỉnh Quảng Trị
Nhật Tiến, Cẩm Khê

Nhật Tiến là một xã thuộc huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam. Xã này được thành lập năm 2015 trên cơ sở sáp nhập 3 xã cũ là Phú Lạc, Chương Xá và Văn Khúc.
Địa lý

Xã Nhật Tiến có diện tích 21,45 km², dân số năm 1999 là 4.898 người, mật độ dân số đạt 523 người/km².
Năm 2024, thành lập xã Nhật Tiến trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên là 4,19 km2, quy mô dân số là 4.466 người của xã Phú Lạc, toàn bộ diện tích tự nhiên là 7,71 km2, quy mô dân số là 3.594 người của xã Chương Xá và toàn bộ diện tích tự nhiên là 9,55 km2, quy mô dân số là 5.637 người của xã Văn Khúc. Sau khi thành lập, xã Nhật Tiến có diện tích tự nhiên là 21,45 km2 và quy mô dân số là 13.697 người.
Lịch sử văn hóa

Xã Nhật Tiến từng được chọn để xây dựng kinh thành Hồi Hồ của sứ quân Kiều Thuận trong thời loạn 12 sứ quân thế kỷ X. Địa bàn chiếm đóng của Kiều Lệnh Công rộng khắp miền Tây Phú Thọ kéo dài tới Yên Bái. Ngay nay trên địa bàn Xã vẫn còn dấu tích kinh thành Hồi Hồ xưa của vị thủ lĩnh tài ba này.
Lịch sử văn hóa > Đền Kim Giao

Đền Kim Giao và đình Vũ ở xã Nhật Tiến thờ Phụ quốc Ma Khê thời Hùng Vương cùng hậu duệ của ông là Ma Xuân Trường và sứ quân Kiều Thuận thế kỷ X. Ma Khê là con một tộc trưởng họ Ma, thuộc dân tộc Tày ở vùng núi Đọi Đèn. Lớn lên năm 18 tuổi Ma Khê thay cha làm tộc trưởng, khi nước có chiến tranh với nhà Thục, ông đem dân binh giúp vua Hùng được nhà vua tin tưởng phong là đại tướng quân... Ông lấy vợ ở vùng núi Vy, thuộc dòng dõi vua Hùng sinh được một trai và một gái, người con trai tên là Ma Xuân theo nghiệp binh sau cũng là đại tướng quân, lập nên Ma Thành (nay là trung tâm thị xã Phú Thọ)... Nhân dân Văn Khúc và cả vùng tự hào về một người con quê hương tài năng có công lớn, nên đã lập đền thờ ông... Trong đền có bức hoành phi ghi rõ: "Phụ quốc Ma Vương, đại thần, đại tướng quân Ma Khê". Trước đền là gò Trình, hàng năm thuyền bè về đây đậu làm lễ trình trước khi lên đình Vũ...
Lịch sử văn hóa > Thành Hồi Hồ

Đến thời Kiều Thuận là người đứng đầu một trong mười hai sứ quân, tự xưng là Cương Nghị quân (vua Cương Nghị), được sự trợ giúp của Ma Xuân Trường, Kiều Thuận đã về đây đã cho quân khôi phục thành Phượng Dực (thành Hồi Hồ), xây dựng một căn cứ quân sự, gọi là căn cứ Tam Thành, thời ấy thuộc xã Chương Xá, Hoa Khê. Kiều Thuận là một người yêu nước thương dân, tuy bị quân Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp nhưng vẫn được lập đền thờ phụng. Đến năm 970, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua, hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, xét ông có công với nước đã truy phong cho đức Kiều Thuận là Cương Nghị Đại Vương và sai hai làng Phú An và Trù Mật làm đền thờ. Hiện nay, Đức Kiều Thuận được đánh giá lại theo quan điểm mới và đã được xếp là danh nhân lịch sử thế kỷ thứ X. Thành Hồi Hồ bây giờ vẫn còn dấu vết, nay thuộc xóm Quang Trung xã Nhật Tiến, huyện Cẩm Khê.
Chú thích

1 2 3  “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  Phú Thọ có 13 đơn vị hành chính cấp huyện, 207 đơn vị hành chính cấp xã
↑  Văn Khúc - vùng đất gắn với lịch sử, văn hóa thời Vua Hùng
Pago Pago

| Pago Pago |
| --- | --- |
Một phần bến cảng Pago Pago
Pago Pago
Tọa độ: 14°16′46″N 170°42′2″T﻿ / ﻿14,27944°N 170,70056°T﻿ / -14.27944; -170.70056 
Quốc gia: Hoa Kỳ
Lãnh thổ: Samoa thuộc Mỹ
Dân số (2.000)
 • Tổng cộng: 11,500
Múi giờ: Múi giờ Samoa
Pago Pago (phát âm /ˈpɑːŋɡoʊˈpɑːŋɡoʊ/ trong tiếng Anh, (ˈpaŋo ˈpaŋo) trong tiếng Samoa), cũng được viết là Pango Pango, là thủ phủ của Samoa thuộc Mỹ. Năm 2000, dân số thành phố là 11.500. Thành phố có Sân bay Quốc tế Pago Pago. Kinh tế của thành phố chủ yếu là du lịch, giải trí, sản xuất thực phẩm, cá ngừ đóng hộp. Từ năm 1878 đến năm 1951, đây là trạm tiếp tế than và sửa chữa cho Hải quân Hoa Kỳ.
Ngày 29/9/2009, một trận động đất xảy ra ở Nam Thái Bình Dương, gần Samoa và Samoa thuộc Mỹ, tạo ra một cơn sóng thần ập vào Pago Pago và các khu vực xung quanh. Các cơn sóng thần gây ra thiệt hại đáng kể đến các ngôi làng, các tòa nhà và xe cộ và làm nhiều người tử vong.
Lịch sử

Ngôi làng nằm ở Cảng Pago Pago, trên đảo Tutuila. Pago Pago là một trong nhiều ngôi làng trong Chuỗi đô thị Pago Pago dọc theo bờ biển của Cảng Pago Pago nằm ở phần xa nhất phía đông đông (bên trong) của vịnh. Khu vực này bao gồm một số làng, trong đó khu vực lập pháp và tư pháp ở làng Fagatogo, và khu vực hành pháp ở làng Utulei.
Tuy nhiên, bởi vì tên Pago Pago có liên quan với cảng, nên tên gọi Pago Pago-Samoa thuộc Mỹ bây giờ không chỉ để gọi bản thân làng mà gồm khu vực bến cảng và toàn bộ các ngôi làng ở gần đó. Vì đó mà Pago Pago trở thành thị trấn thủ phủ trên thực tế của Samoa thuộc Mỹ.
Vào tháng 1 năm 1942, Cảng Pago Pago đã bị một tàu nhầm Hải quân Đế quốc Nhật Bản bắn pháo, tuy nhiên đây là hành động duy nhất diễn ra trên đảo trong suốt Chiến tranh thế giới thứ II.
Khí hậu

Pago Pago có khí hậu rừng mưa nhiệt đới (phân loại khí hậu Köppen Af) với nhiệt độ nóng và lượng mưa quanh năm dồi dào.Nhiệt độ nóng nhất từng được ghi nhận là 99 °F (37 °C) vào ngày 22 tháng 2 năm 1958. Trong khi đó, nhiệt độ thấp nhất được ghi nhận là 59 °F (15 °C) vào ngày 10 tháng 10 năm 1964. Nhiệt độ trung bình hàng năm được ghi nhận tại Sân bay quốc tế Pago Pago là 82 °F (28 °C).
| Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 1 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 2 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 3 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 4 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 5 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 6 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 7 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 8 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 9 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 10 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 11 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> 12 | Dữ liệu khí hậu của Pago Pago> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 35 (95) | 37 (99) | 35 (95) | 35 (95) | 34 (93) | 35 (95) | 33 (91) | 33 (92) | 33 (92) | 34 (94) | 35 (95) | 34 (94) | 37 (99) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 31.0 (87.8) | 31.2 (88.1) | 31.3 (88.4) | 31.0 (87.8) | 30.3 (86.5) | 29.6 (85.3) | 29.2 (84.6) | 29.3 (84.8) | 29.8 (85.7) | 30.2 (86.4) | 30.6 (87.0) | 30.9 (87.6) | 30.4 (86.7) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 28.3 (83.0) | 28.4 (83.2) | 28.5 (83.3) | 28.3 (83.0) | 27.9 (82.2) | 27.5 (81.5) | 27.2 (80.9) | 27.2 (80.9) | 27.6 (81.6) | 27.8 (82.1) | 28.1 (82.5) | 28.3 (82.9) | 27.9 (82.3) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 25.7 (78.2) | 25.7 (78.3) | 25.7 (78.2) | 25.6 (78.1) | 25.5 (77.9) | 25.4 (77.8) | 25.1 (77.2) | 25.0 (77.0) | 25.3 (77.5) | 25.4 (77.7) | 25.6 (78.0) | 25.7 (78.2) | 25.5 (77.9) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | 19 (67) | 18 (65) | 17 (63) | 20 (68) | 18 (65) | 16 (61) | 17 (62) | 16 (60) | 17 (62) | 15 (59) | 16 (60) | 18 (65) | 15 (59) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 387 (15.25) | 348 (13.70) | 278 (10.95) | 286 (11.27) | 298 (11.73) | 162 (6.37) | 191 (7.51) | 176 (6.93) | 203 (7.99) | 260 (10.24) | 306 (12.05) | 364 (14.35) | 3.260 (128.34) |
| Số ngày giáng thủy trung bình (≥ 0.01 in) | 24.3 | 22.0 | 23.8 | 22.2 | 20.8 | 18.8 | 20.0 | 19.0 | 18.4 | 21.1 | 21.3 | 23.8 | 255.5 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 82.8 | 83.3 | 83.2 | 84.0 | 83.6 | 82.0 | 80.4 | 79.8 | 80.2 | 81.5 | 82.3 | 82.1 | 82.1 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 165.3 | 150.3 | 179.2 | 132.2 | 123.3 | 113.7 | 148.0 | 168.0 | 196.0 | 159.6 | 156.7 | 156.8 | 1.849,1 |
| Phần trăm nắng có thể | 41 | 43 | 48 | 37 | 35 | 34 | 42 | 47 | 54 | 41 | 41 | 39 | 42 |
Nguồn: NOAA
Tượng cá ngừ tại một nhà máy tại Pago Pago
Brest, Finistère

| --- | --- |
 Brest

Brest nhìn từ lâu đài

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bretagne
Tỉnh: Finistère
Quận: Brest
Liên xã: Brest Métropole Océane
Xã (thị) trưởng: François Cuillandre (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 0–103 m (0–338 ft) (bình quân 34 m (112 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 49,51 km2 (19,12 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 149.634  
 - Mật độ: 3.022/km2 (7.830/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 29019/ 29200

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Thành phố Brest (/bʁɛst/ trong tiếng Pháp, bʁest trong tiếng Breton) là một xã, quận lị của Quận Brest, tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp. Đây là hải cảng quan trọng ở bờ Tây nước Pháp, cảng quân sự lớn thứ hai nước Pháp sau Toulon. Với dân số 141 315 người, Brest và các vùng dân cư lân cận tạo thành một Cộng đồng đô thị gọi là Đô thị Đại Dương Brest (Brest Métropole Océane) với 221 600 người. Brest đứng thứ hai của vùng Bretagne về dân số, xếp sau Rennes, và là thành phố đông dân thứ 23 của nước Pháp. Dù Brest là thành phố lớn nhất của tỉnh Finistère, tỉnh lị của tỉnh này lại nằm ở thành phố Quimper.
Thành phố kết nghĩa

Cádiz, Tây Ban Nha (1986)
Constanţa, România (1993)
Denver, Colorado, Mỹ (1956)
Dún Laoghaire, Ireland (1984)
Kiel, Đức (1964)
Plymouth, Vương quốc Anh (1963)
Saponé, Burkina Faso (1989)
Taranto, Ý (1964)
Yokosuka, Nhật Bản (1970)
Hải Phòng, Việt Nam (2008)
Chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy

cis-chlordane, một loại chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy.
Chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (tiếng Anh: Persistent organic pollutant, viết tắt: POP) là các hợp chất hữu cơ khó bị phân hủy bằng các quá trình hóa học, sinh học và quang phân ly. Chúng là những hóa chất độc hại có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người và môi trường trên toàn thế giới. Vì chúng có thể phân tán theo gió và nước nên hầu hết các chất POP được tạo ra ở một quốc gia có thể và sẽ ảnh hưởng đến con người và động vật hoang dã ở xa nơi chúng được sử dụng và thải ra.
Ảnh hưởng của POP đối với sức khỏe con người và môi trường đã được cộng đồng quốc tế thảo luận với mục đích loại bỏ hoặc hạn chế mạnh mẽ việc sản xuất chúng tại Hội nghị Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy năm 2001.
Hầu hết các POP là thuốc bảo vệ thực vật hoặc thuốc trừ sâu, và một số loại là dung môi, dược phẩm và hóa chất công nghiệp. Mặc dù một số POP phát sinh tự nhiên (ví dụ như từ núi lửa), hầu hết là do con người tạo ra. "Hàng chục chất POP bẩn" được Công ước Stockholm xác định bao gồm aldrin, chlordane, dieldrin, endrin, heptachlor, HCB, mirex, toxaphene, PCB, DDT, dioxin và dibenzofurans polychlorinated.
Hậu quả khi cố sử dụng

POP thường là các hợp chất hữu cơ được halogen hóa và do đó có khả năng hòa tan trong lipid cao. Vì lý do này, chúng sẽ tích lũy sinh học trong các mô mỡ. Các hợp chất halogen hóa cũng thể hiện tính ổn định cao, cho thấy các liên kết C-Cl không phản ứng với quá trình thủy phân và quang phân ly. Tính ổn định và ưa ẩm của các hợp chất hữu cơ thường tương quan với hàm lượng halogen của chúng, do đó các hợp chất hữu cơ đa halogen được đặc biệt quan tâm. Chúng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường thông qua hai quá trình, phân tán tầm xa, cho phép chúng di chuyển xa khỏi nguồn của chúng và tích lũy sinh học, làm cô đặc lại các hợp chất hóa học này đến mức nguy hiểm tiềm tàng. Các hợp chất tạo nên POP cũng được phân loại là PBT (khó phân hủy, tích lũy sinh học và độc) hoặc TOMP (chất ô nhiễm vi sinh hữu cơ độc hại).