Tống Cao Tông
Làm hoàng đế > Trận chiến Thái Thạch

Bài chi tiết: Trận Thái Thạch (1161)
Vào năm 1149, Hữu thừa tướng nước Kim là Hoàn Nhan Lượng giết vua xưng đế. Hoàn Nhan Lượng muốn tiến binh xuống phía nam diệt triều Tống, vào năm 1153 đã dời đô tới Yên Kinh, lại chuẩn bị dời sang cả Biện Kinh cho tiện việc nam xâm.
Năm 1158, Tôn Đạo Phu đi sứ triều Kim trở về báo cáo Hoàn Nhan Lượng muốn tiến xuống phía nam, Cao Tông không tin. Thang Tư Thoái cho rằng Đạo Phu cùng phe với Trương Tuấn, biếm ông ta làm Tri Miên Châu. Mãi đến cuối năm 1159, bên Kim sai Sử Nghi Sinh đi sứ triều Tống. Nghi Sinh ngấm ngầm tiết lộ ý định của Hoàn Nhan Lượng cho Trương Đảo. Lúc đó Trần Khang Bá đang là Hữu thừa tướng vào báo việc, Cao Tông và Thang Tư Thoái không tin. Mãi đến lúc Trương Đảo vào tâu trình, Cao Tông mới lệnh điều động binh lực các nơi phòng bị, lại lập Phổ An quận vương làm hoàng tử để tính việc về sau có thể thoái vị nếu bại trận. Năm 1160, ông sai Diệp Nghĩa Vấn sang Kim dò xét thực hư. Nghĩa Vấn về báo đúng là có việc đó. Cao Tông cho bãi chức của Thang Tư Thoái (người chủ hòa) và chuẩn bị bố phòng ở Lưỡng Hoài.
Tháng 4 ÂL năm 1161, Hoàn Nhan Lượng sai Vương Toàn sang Tống. Toàn đến nơi, lấy việc phía Tống mua ngựa ở vùng biên, tụ tập binh lính, hủy cung thất ở Nam Kinh mà trách cứ, buộc triều đình phải cắt Hán Hoài cho Kim để cầu hòa, lấy Trường Giang làm giới hạn. Vừa lúc đó được tin Khâm Tông hoàng đế qua đời ở Ngũ Quốc Thành, Trần Khang Bá lấy cớ đó mà hoãn việc thương lượng. Cao Tông xuống chiếu truy tôn Triệu Hoàn miếu hiệu là Khâm Tông. Kim sứ hết cách phải về nước.
Triều đình tranh luận về việc nên chiến hay nên hòa. Phái chủ hòa muốn đưa Cao Tông trốn khỏi Lâm An, Trần Khang Bá cầm đầu phe chủ chiến phản đối. Cao Tông hạ lệnh bố trí phòng bị gồm có Ngô Lân giữ Xuyên Thiểm, Lưu Kĩ phòng bị khu vực Giang - Hoài; Thành Mẫn phòng ngự ở trung du Trường Giang và Lý Bảo làm Duyện Hải chế trí sứ, soái 120 cỗ hải thuyền theo đường biển bắc tiến, tập kích thủy quân Kim. Bên Kim, Lượng đích thân cầm quân, phân đại quân thành 32 quân, Bôn Đổ là Tả đại đô đốc, Lý Thông là phó; Hột Thạch Liệt giữ chức Hữu đại đô đốc, Ô Diên Bồ Lư Hồn là phó; Tô Bảo Hành đô thống chế đường thủy Chiết Đông, Hoàn Nhan Trịnh Gia Nô là phó theo đường biển thắng tới Lâm An. Lưu Ngạc là đô thống chế hành doanh lộ Hán Nam, từ Thái châu tiến đến Tương Dương; Đồ Đan Hợp Hi là đông thống chế hành doanh lộ Tây Thục, từ Phượng Tường đánh vào Đại Tản quan.
Quân Kim khởi đầu rất thuận lợi, đánh đâu được đấy, đến tháng 10 ÂL đã vượt sông Hoài, áp sát Trường Giang. Tin bại trận liên tiếp bay về Lâm An, cả triều đình Nam Tống phải bàng hoàng. Cao Tông hỏi Dương Tồn Trung và Trần Khang Bá về việc lên thuyền tránh giặc. Khang Bá bèn cực lực tâu xin Cao Tông không nên ra biển. Nhưng đến tối hôm đó, ông ra chiếu lệnh: Nếu địch không lui thì phân tán các quan. Trần Khang Bá tức giận, vào triều thuyết phục một lần nữa. Lại thêm hoàng tử Vĩ thấy thế cũng xin được ra trận, nên Cao Tông mới phấn chấn hơn. Lệnh Diệp Nghĩa Vấn đến Giang Hoài thay cho Lưu Kĩ bị ốm, Ngu Doãn Văn là Tham tán quân sự, Dương Tồn Trung là Ngự doanh túc vệ sứ, lại xuống chiếu thân chinh. Đại thần Trần Tuấn Khanh cũng dâng tấu xin dùng lại Trương Tuấn, đày Vương Quyền là Quỳnh châu, lấy Lý Hiển Trung thay thế.
Lúc bấy giờ ở Liêu Dương, Tào quốc công Hoàn Nhan Ô Lộc nổi lên chống lại Hoàn Nhan Lượng, tự xưng là hoàng đế, tức là Kim Thế Tông. Hoàn Nhan Lượng ở miền nam nghe tin chẳng những không về dẹp loạn mà còn quyết tâm đánh xuống phía nam. Ngày 26 tháng 11 năm 1161, Hoàn Nhan Lượng xua quân vượt sông ở Thái Thạch Kì. Ngu Doãn Văn cho quân ẩn náu mình sau núi khiến Vua Kim tưởng Thái Thạch trống rỗng nên đưa thủy quân áp sát bờ nam, thì mới phát hiện quân Tống. Lượng vẫn thúc quân tiến lên. Quân Tống dùng thuyền lớn mà linh hoạt; trong khi thuyền của quân Kim nhỏ hơn, không sao địch nổi, bị đánh cho đại bại. Hôm sau, Doãn Văn lại đánh Dương Lâm Khẩu ở phía bắc Trường Giang, một lần nữa quân Kim thua trận, Vua Kim phải lui về Dương châu. Không lâu sau Da Luật Nguyên Nghi cùng một số tướng hợp sức giết chết Lượng, và sang đầu năm 1162, quân Tống giành lại toàn bộ Lưỡng Hoài. Quân Kim ở các châu Hình, Tường, Giang, Hoài bí thế phải lui về bắc.