stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Suharto
Binh nghiệp > Chiến tranh thế giới thứ hai

Suharto hoàn thành giáo dục trung học ở tuổi 18 và có được một công việc văn phòng trong một ngân hàng tại Wuryantaro. Ông buộc phải bỏ việc sau khi một tai nạn xe đạp làm rách bộ trang phục công sở duy nhất của ông. Sau một thời gian thất nghiệp, ông gia nhập Quân đội Hoàng gia Đông Ấn Hà Lan (KNIL) vào tháng 6 năm 1940, và được đào tạo cơ bản tại Gombong gần Yogyakarta. Trong tình thế Đức chiếm đóng Hà Lan còn Nhật Bản thì yêu cầu được tiếp cận nguồn cung dầu của Indonesia, người Hà Lan mở rộng việc tuyển quân KNIL thay vì bài trừ người Java như trước. Suharto được phân đến Tiểu đoàn XIII tại Rampal, tốt nghiệp một khóa đào tạo ngắn hạn tại Kaderschool KNIL tại Gombong để trở thành một trung sĩ, và được phân đến một tiểu đoàn dự bị của KNIL tại Cisarua.
Sau khi người Hà Lan đầu hàng trước quân Nhật xâm chiếm vào tháng 3 năm 1942, Suharto bỏ quân phục KNIL và trở về Wurjantoro. Sau vài tháng thất nghiệp, ông trở thành một trong hàng nghìn người Indonesia nắm cơ hội để tham gia lực lượng an ninh do người Nhật tổ chức bằng cách gia nhập lực lượng cảnh sát Yogyakarta. Trong tháng 10 năm 1943, Suharto được chuyển từ lực lượng cảnh sát sang lực lượng dân quân mới thành lập do người Nhật đỡ đầu là PETA, trong đó người Indonesia phục vụ trong vai trò là sĩ quan. Trong khóa đào tạo để phục vụ với cấp bậc shodancho (tiểu đoàn trưởng), ông tiếp xúc với một phiên bản võ sĩ đạo địa phương hóa, được sử dụng để giáo huấn binh sĩ. Khóa đào tạo này cổ vũ tư tưởng chống Hà Lan và ủng hộ chủ nghĩa dân tộc, song hướng đến các mục tiêu của quân phiệt Nhật. Tiếp xúc với một tư tưởng dân tộc chủ nghĩa và quân phiệt được cho là có tác động sâu sắc đến tư duy của Suharto.
Suharto được phái đến một tiểu đoàn phòng thủ duyên hải của PETA tại Wates, nằm tại phía nam của Yogyakarta, phục vụ cho đến khi ông được cho đi đào tạo làm trung đoàn trưởng (chudancho) tại Bogor từ tháng 4 đến tháng 8 năm 1944. Với chức vụ trung đoàn trưởng, ông quản lý đào tạo các tân binh PETA tại Surakarta, Jakarta, và Madiun. Sự kiện Nhật Bản đầu hàng và Tuyên ngôn độc lập Indonesia vào tháng 8 năm 1945 diễn ra trong khi Suharto được phái đến khu vực Brebeg hẻo lánh (trên sườn núi Wilis) để đào tạo các sĩ quan mới nhằm thay thế những người bị Nhật Bản hành quyết do nổi loạn PETA thất bại vào tháng 2 năm 1945 tại Blitar, do Supriyadi lãnh đạo.
Binh nghiệp > Hậu độc lập

Trong những năm sau khi Indonesia độc lập, Suharto phục vụ trong Quân đội Indonesia, chủ yếu là trên đảo Java. Năm 1950, với cấp bậc thượng tá, ông lãnh đạo Lữ đoàn Garuda đàn áp Nổi dậy Makassar, đây là cuộc nổi loạn của các cựu binh sĩ thực dân, họ ủng hộ Quốc gia Đông Indonesia và Hợp chúng quốc Indonesia do người Hà Lan thành lập. Trong thời gian tại Makassar, Suharto quen biết với hàng xóm là gia đình Habibie, người con cả của gia đình này là BJ Habibie sau đó trở thành phó tổng thống của Suharto, và kế nhiệm ông làm tổng thống. Năm 1951–1952, Suharto dẫn quân đánh bại cuộc nổi loạn có cảm hứng Hồi giáo của Tiểu đoàn 426 tại khu vực Klaten của Trung Java. Được bổ nhiệm lãnh đạo bốn tiểu đoàn vào đầu năm 1953, ông tổ chức họ tham chiến với những người nổi dậy Darul Islam tại phía tây bắc Trung Java và các hoạt động tiễu phỉ trong khu vực núi Merapi. Ông cũng tìm cách ngăn chặn các đồng cảm cánh tả trong binh sĩ của mình. Trải nghiệm trong giai đoạn này khiến Suharto chán ghét sâu sắc đối với cả chủ nghĩa cấp tiến Hồi giáo và cộng sản.
Từ năm 1956 đến năm 1959, ông phục vụ trong vị trí quan trọng là tư lệnh của Sư đoàn Diponegoro có căn cứ tại Semarang, chịu trách nhiệm đối với các tỉnh Trung Java và Yogyakarta. Quan hệ của ông với doanh nhân nổi bật Lâm Thiệu Lương và Bob Hasan được mở rộng trong suốt nhiệm kỳ tổng thống của ông, chúng bắt đầu tại Trung Java khi ông dính líu đến một loạt doanh nghiệp "sinh lợi", được tiến hành chủ yếu để duy trì hoạt động của đơn vị quân sự do được tài trợ ít. Suharto dính líu đến một cuộc điều tra chống tham nhũng trong quân đội trong một vụ bê bối buôn lậu năm 1959. Bị bãi chức, ông bị chuyển sang trường tham mưu và chỉ huy (Seskoad) của lục quân tại thành phố Bandung. Trong thời gian tại Bandung, ông được thăng quân hàm chuẩn tướng, và đến cuối năm 1960, ông được thăng làm phó tổng tham mưu trưởng lục quân. Năm 1961, ông được trao thêm một chức tư lệnh khi là thủ lĩnh của lực lượng dự bị mới của lục quân (sau là KOSTRAD), một lực lượng lưu động sẵn sàng phản ứng đóng tại Jakarta.
Trong tháng 1 năm 1962, Suharto dược thăng quân hàm thiếu tướng và được bổ nhiệm lãnh đạo Chiến dịch Mandala, chỉ huy chung lục-hải-không quân đặt tại Makassar. Đây là cánh quân sự trong chiến dịch giành miền Tây Tân Guinea từ Hà Lan, lãnh thổ này đang chuẩn bị độc lập. Năm 1965, Suharto được bổ nhiệm làm chỉ huy tác chiến trong cuộc đối đầu chống Malaysia mới hình thành. Lo ngại rằng đối đầu sẽ khiến Java có ít binh sĩ, và rơi vào tay Đảng Cộng sản Indonesia với 2 triệu thành viên, ông cho phép một sĩ quan tình báo Kostrad là Ali Murtopo mở các cuộc tiếp xúc bí mật với người Anh và người Malaysia.
"Trật tự Mới" (1967–1998)

Suharto xúc tiến "Trật tự Mới" của ông, tướng phản với "Trật tự Cũ" của Sukarno, một xã hội dựa trên tư tưởng Pancasila (năm nguyên tắc). Sau khi ban đầu cẩn thận để không xúc phạm tính nhạy cảm của các học giả Hồi giáo- những người lo ngại Pancasila có thể phát triển thành một phái gần như tôn giáo, Suharto đạt được một nghị quyết quốc hội vào năm 1983 mà theo đó buộc tất cả các tổ chức tại Indonesia tôn trọng triệt để Pancasila như là nguyên tắc căn bản. Ông cũng lập chương trình đào tạo Pancasila bắt buộc cho toàn bộ người Indonesia, từ học sinh tiểu học đến nhân viên văn phòng. Tuy nhiên, trên thực tế, tính chất mơ hồ của Pancasila bị chính phủ của Suharto lợi dụng để biện minh cho các hành động của họ và để kết tội các đối thủ của họ là "chống Pancasila".
"Trật tự Mới" (1967–1998) > Kinh tế

Để ổn định kinh tế và để đảm bảo ủng hộ lâu dài đối với Trật tự Mới, chính quyền của Suharto tuyển dụng một nhóm gồm các nhà kinh tế học Indonesia hầu hết được đào tạo tại Hoa Kỳ, gọi là "Berkeley Mafia", để kiến thiết các thay đổi quan trọng trong chính sách kinh tế. Bằng cách cắt giảm trợ cấp, giảm nợ chính phủ, và cải cách cơ chế tỷ giá hối đoái, tốc độ lạm phát giảm từ 660% vào năm 1966 đến 19% vào năm 1969. Mối đe dọa từ nạn đói được giảm bớt nhờ dòng tàu cứu trợ gạo của USAID từ năm 1967 đến năm 1968.
Ngoài kinh tế chính thức, Suharto thiết lập một mạng lưới các tổ chức từ thiện ("yayasan") do quân đội và các thành viên trong gia đình ông điều hành, các tổ chức này bòn rút "đóng góp" từ các doanh nghiệp nội địa và ngoại quốc để đổi lấy sự ủng hộ và giấy phép của chính phủ. Trong khi một số thu nhập được sử dụng cho các mục đích từ thiện, thì nhiều khoản tiền được tái sinh thành các khoản quỹ đen để thưởng cho các đồng minh chính trị và để duy trì ủng hộ đối với Trật tự Mới.
Năm 1975, công ty dầu hỏa quốc doanh Pertamina bị vỡ nợ nước ngoài do quản lý yếu kém và tham nhũng dưới quyền đồng minh thân thiết của Suharto là Ibnu Sutowo. Chính phủ cứu trợ cho công ty, khiến nơi quốc gia gần tăng gấp đôi.
"Trật tự Mới" (1967–1998) > Chính sách đối ngoại

Vào lúc đoạt quyền, chính phủ Suharto thực hiện chính sách trung lập trong Chiến tranh Lạnh, song lặng lẽ liên kết với khối Phương Tây (gồm cả Nhật Bản và Hàn Quốc) với mục tiêu đảm bảo ủng hộ để Indonesia khôi phục kinh tế. Các quốc gia phương Tây ấn tượng trước sự chống cộng mạnh mẽ của Suharto, họ nhanh chóng đề xuất hỗ trợ. Quan hệ ngoại giao với Trung Quốc bị đình chỉ trong tháng 10 năm 1967 do nghi ngờ Trung Quốc tham dự trong Phong trào 30 tháng 9 (quan hệ ngoại giao được khôi phục vào năm 1990). Do Suharto tiêu diệt Đảng Cộng sản Indonesia, Liên Xô cấm vận bán vũ khí cho Indonesia. Tuy nhiên, từ năm 1967 đến năm 1970 Ngoại trưởng Adam Malik nỗ lực nhằm đảo bảo một số thỏa thuận tái cơ cấu khoản nợ khổng lồ mà Sukarno vay của Liên Xô và các quốc gia cộng sản Đông Âu khác. Trong khu vực, sau khi kết thúc đối đầu với Malaysia trong tháng 8 năm 1966, Indonesia trở thành một thành viên sáng lập của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) trong tháng 8 năm 1967. Tổ chức này có mục đích thiết lập quan hệ hòa bình giữa các quốc gia Đông Nam Á để thoát khỏi các xung đột như Chiến tranh Việt Nam đang diễn ra.
Năm 1974, thuộc địa Timor thuộc Bồ Đào Nha chìm vào nội chiến sau khi nhà cầm quyền Bồ Đào Nha triệt thoái sau Cách mạng Hoa cẩm chướng tại mẫu quốc. Được các quốc gia phương Tây tán thành, Suharto quyết định can thiệp để ngăn chặn việc thiết lập một quốc gia cộng sản. Sau một nỗ lực bất thành nhằm bí mật ủng hộ các tổ chức Timor UDT và APODETI, Suharto cho phép xâm chiếm toàn diện thuộc địa vào ngày 7 tháng 12 năm 1975, tiếp theo là chính thức sáp nhập lãnh thổ này thành tỉnh Đông Timor vào tháng 7 năm 1976. Các chiến dịch "bao vây và tiêu diệt" năm 1977–1979 phá vỡ sự kiểm soát trở lại của phe Fretilin đối với các khu vực nội địa, song kháng cự du kích tiếp tục cho đến năm 1999. Một ước tính cho biết tối thiểu 90.800 và tối đa 213.600 người thiệt mạng liên quan đến xung đột diễn ra tại Đông Timor trong thời kỳ Indonesia cai trị (1974–1999); cụ thể là 17.600–19.600 người bị sát hại và 73.200-194.000 thiệt mạng do đói và ốm, song lực lượng Indonesia chịu trách nhiệm cho khoảng 70% số vụ sát hại trong xung đột.
Sau khi từ nhiệm

Sau khi từ nhiệm tổng thống, Suharto ẩn cư trong gia viên tại khu vực Menteng của Jakarta, được các binh sĩ bảo vệ và hiếm khi xuất hiện công khai. Gia đình của Suharto giành phần lớn thời gian của họ để chống đỡ các điều tra tham nhũng. Tuy nhiên, bản thân Suharto được các chính trị gia bảo vệ khỏi bị thực sự khởi tố, chức vụ của họ vốn là nhờ ơn của Suharto, điều này được biểu thị trong trao đổi điện thoại bị lộ giữa Tổng thống Habibie và Tổng chưởng lý Andi Muhammad Ghalib trong tháng 2 năm 1999.
Trong tháng 5 năm 1999, Time Asia ước tính tài sản của gia đình Suharto là 15 tỷ USD, Suharto kiện tap chí đòi hơn 27 tỷ USD bồi thường vì phỉ báng. Đến năm 2007, Tòa án Tối cao của Indonesia phán quyết buộc Time Asia phải bồi thường thiệt hại cho Suharto một nghìn tỷ rupiah (128,59 triệu USD).
Ngày 29 tháng 5 năm 2000, Suharto bị đặt dưới quản thúc tại gia khi nhà cầm quyền Indonesia bắt đầu điều tra về tham nhũng trong nhiệm kỳ tổng thống của ông. Trong tháng 7 năm 2000, nhà đương cục tuyên bố rằng ông bị buộc tội biển thủ 571 triệu USD tiền quyên góp cho chính phủ đến một số trong những quỹ do mình kiểm soát và sau đó sử dụng tiền để cấp cho các đầu tư của gia đình. Tuy nhiên, đến tháng 9 các bác sĩ do tòa án bổ nhiệm tuyên bố rằng Suharto không thể hầu tòa vì sức khỏe suy yếu. Các công tố viên nhà nước lại nỗ lực vào năm 2002 song sau đó các bác sĩ viện dẫn một bệnh não không xác định. Ngày 26 tháng 3 năm 2008, một thẩm phán tòa án dân sự phán Suharto vô tội tham nhũng song phán quỹ từ thiện của ông là Supersemar phải trả US$110 triệu.
Năm 2002, con trai của Suharto là Tommy bị tuyên án 15 năm tù giam. Nhân vật này bị kết án ra lệnh sát hại một thẩm phán từng tuyên án ông ta 18 tháng tù giam về tội tham nhũng và sở hữu vũ khí bất hợp pháp. Năm 2006, ông ta được "phóng thích có điều kiện."
Ngày 9 tháng 7 năm 2007, các công tố viên Indonesia đệ đơn kiện dân sự chống Suharto, nhằm thu hồi công quỹ nhà nước.
Ngày 4 tháng 1 năm 2008, Suharto được đưa đến Bệnh viện Pertamina tại Jakarta với các biến chứng phát sinh từ một cơn yếu tim, phù chân tay và bụng, và suy thận cục bộ. Sức khỏe của ông thay đổi thất thường trong vài tuần song dần tệ hơn. Ngày 23 tháng 1, sức khỏe của Suharto tệ hơn do nhiễm trùng huyết. Gia đình ông chấp thuận loại bỏ các máy hỗ trợ sinh tồn, và ông từ trần vào 1:10 ngày 27 tháng 1.
Thư mục

McGlynn, John H. et al., Indonesia in the Soeharto years. Issue, incidents and images, Jakarta 2007, KITLV
Retnowati Abdulgani-Knapp; Soeharto: The Life and Legacy of Indonesia's Second President: An Authorised Biography. Marshall Cavendish Editions; ISBN 981-261-340-4, ISBN 978-981-261-340-0
Chân dung chính thức của Suharto và Đệ nhất phu nhân Siti Hartinah.
Suharto cùng vợ và sáu con năm 1967.
Suharto khi là người lãnh đạo lực lượng dự bị chiến lược, 1963
Thiếu tướng Suharto (bên phải, cận cảnh) tham dự tang lễ cho các tướng lĩnh bị ám sát ngày 5 tháng 10 năm 1965.
Suharto được bổ nhiệm làm tổng thống của Indonesia trong một buổi lễ vào tháng 3 năm 1968.
Suharto tham dự kỳ họp năm 1970 của Phong trào Không liên kết tại Lusaka.
Suharto cùng Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ William Cohen, 14 tháng 1 năm 1998.
Suharto và phu nhân trong trang phục Hồi giáo vào năm 1991
Suharto đọc diễn văn từ nhiệm của mình tại Cung điện Merdeka vào ngày 21 tháng 5 năm 1998.
Bling Bling (nhóm nhạc)

| Bling Bling 블링블링 ブリンブリン |
| --- | --- |
Thể loại: K-pop
Năm hoạt động: 2020-nay
Hãng đĩa: Major9
Hợp tác với: Xro Vibe Ben Big Brain

Thành viên: Cha Juhyun Ayamy Choi Jieun Marin Narin Yubin

Bling Bling (tiếng Triều Tiên: 블링블링, tiếng Nhật: ブリンブリン) là một nhóm nhạc nữ với quốc tịch châu Âu được quản lý bởi công ty Major9 hoạt động ở Hàn Quốc và Nhật Bản. Họ đã debut vào 17 tháng 11 năm 2020 với single "G.G.B"
Lịch sử

Vào ngày 20 tháng 7 năm 2020, tài khoản SNS của họ đã được mở và một video về việc nhóm biểu diễn bản mashup "Fire" của BTS và "Boss" của NCT U. đã được phát hành. Từ ngày 13 tháng 8 đến ngày 7 tháng 9, sáu thành viên của nhóm đã được lần lượt giới thiệu qua mạng xã hội, bắt đầu là Yubin, tiếp theo là Choi Jieun, Ayamy, Marin, Cha Juhyun và Narin.
Vào ngày 25 tháng 10 năm 2020, nhóm đã thông báo rằng nhóm sẽ ra mắt vào ngày 17 tháng 11. Vào ngày này, nhóm chính thức ra mắt với đĩa đơn kỹ thuật số "G.G.B" ở Hàn và Nhật.
Ngày 20 tháng 5 năm 2021, nhóm ra mắt mini album đầu tiên "CONTRAST" với bài hát chủ đề Oh Mama
Thành viên

| Tên> Latin | Tên> Hangul | Tên> Nhật | Tên thật | Năm sinh | Vị trí | Năm hoạt động |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cha Juhyun | 차주현 | チャジュヒョン | Cha Juhyun | 1/4/2000 | Leader, Main Rapper, Vocalist | 2020–nay |
| Ayamy | 아야미 | アヤミ | Suzuki Ayamy | 15/7/2000 | Lead Rapper, Vocalist | 2020–nay |
| Choi Jieun | 최지은 | チェジウン | Choi Jieun | 3/3/2001 | Main Vocalist | 2020–nay |
| Marin | 마린 | マリン | Yasufuku Marin | 17/3/2001 | Main Dancer, Vocalist | 2020–nay |
| Narin | 나린 | ナリン | Lee Na Rin | 29/10/2001 | Vocalist, Visual | 2020–nay |
| Yubin | 유빈 | ユビン | Kim Yu Bin | 27/2/2002 | Lead Vocalist, Lead Dancer, Center, Maknae | 2020–nay |
Danh sách đĩa nhạc > Single album

| Tiêu đề | Chi tiết | Vị trí cao nhất> KOR | Tiêu thụ |
| --- | --- | --- | --- |
| G.G.B |  Ra mắt: 17 tháng 11, 2020  Hãng đĩa: Major9 Entertainment, Kakao M  Định dạng: CD, digital download, streaming Danh sách bài hát G.G.B  "G.G.B (Japanese ver)"  "La la la"  "La la la (Japanese ver)" |  |  |
Danh sách đĩa nhạc > Mini album

| Tiêu đề | Chi tiết | Vị trí cao nhất> KOR | Tiêu thụ |
| --- | --- | --- | --- |
| CONTRAST |  Ra mắt: 20 tháng 5, 2021  Hãng đĩa: Major9 Entertainment, Kakao M  Định dạng: CD, digital download, streaming Danh sách bài hát Oh Mama  "Milkshake"  "G.G.B"  "La La La" |  |  |
Chú thích

↑  @blingbling_new on Twitter: YUBIN (August 13, 2020)
↑  @blingbling_new on Twitter: CHOI JIEUN (August 25, 2020)
↑  @blingbling_new on Twitter: AYAMY (August 28, 2020)
↑  @blingbling_new on Twitter: MARIN (September 3, 2020)
↑  @blingbling_new on Twitter: CHA JUHYUN (September 11, 2020)
↑  @blingbling_new on Twitter: NARIN (September 7, 2020)
↑  “[yqqlm] The new girl group BlingBling debuted, all members of Europe and the United States, saying that they set a good example”.[liên kết hỏng]
↑  “[Allkpop] Upcoming girl group Bling Bling to debut at the same time in Korea and Japan”.
Sarcoglottis magdalenensis

| Sarcoglottis magdalenensis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Monocots
Bộ:: Asparagales
Họ:: Orchidaceae
Phân họ:: Orchidoideae
Tông:: Cranichideae
Phân tông:: Spiranthinae
Chi:: Sarcoglottis
Loài:: S. magdalenensis
Danh pháp hai phần
Sarcoglottis magdalenensis (Brade & Pabst) Pabst

Sarcoglottis magdalenensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Brade & Pabst) Pabst miêu tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sarcoglottis magdalenensis”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Cự thạch

Mồ mả hình nêm thời kỳ đồ đồng ở khu vực Burren của Ireland.
Cự thạch (tiếng Anh: megalith) là các tảng đá lớn được sử dụng để xây dựng các kết cấu hay các di tích, hoặc là đứng một mình hoặc là cùng với các tảng đá khác. Trong ngôn ngữ một số nước châu Âu, người ta dùng từ megalith để chỉ cự thạch. Nó có nghĩa là làm từ những tảng đá như vậy, nhưng sử dụng cơ chế tự khóa mà không sử dụng vữa hay các chất kết dính nào khác. Từ megalith có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ megas nghĩa là lớn và lithos nghĩa là đá.
Sự phân bố của các cự thạch

Thuật ngữ này có thể sử dụng để miêu tả các công trình xây dựng được con người ở nhiều khu vực trên thế giới và thuộc nhiều thời kỳ khác nhau dựng lên. Đầu thế kỷ 20, một số học giả cho rằng tất cả mọi cự thạch đều thuộc về một "nền văn minh cự thạch" toàn cầu (những người theo chủ nghĩa siêu phổ biến, ví dụ Grafton Elliot Smith và William James Perry), nhưng điều này đã bị bác bỏ từ lâu nhờ các phương pháp xác định niên đại hiện đại.
Nabta Playa

Nabta Playa đã từng là một hồ lớn trong sa mạc Nubia, nằm ở khu vực cách 500 dặm về phía nam Cairo ngày nay (xem Nubia). Vào thiên niên kỷ 5 TCN những người sống ở Nabta Playa đã xây dựng thiết bị thiên văn học sớm nhất thế giới mà ngày nay còn biết tới, nó sớm hơn 1.000 năm, nhưng có thể so sánh với Stonehenge xem ở đây Lưu trữ 2010-10-09 tại Wayback Machine.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng nó là một loại lịch tiền sử dùng để đánh dấu chính xác thời điểm diễn ra hạ chí xem ở đây Lưu trữ 2010-10-09 tại Wayback Machine. Các vật tìm thấy chỉ ra rằng khu vực này chỉ có thể sử dụng theo mùa vụ, có lẽ chỉ được trong mùa hè khi hồ này có nước đủ để cỏ phát triển cho việc chăn thả bò xem Nabta Lưu trữ 2009-05-03 tại Wayback Machine, xem thêm Lưu trữ 2010-10-09 tại Wayback Machine.
Các cự thạch ở Tây Âu

Ở Tây Âu và khu vực ven Địa Trung Hải, các cự thạch nói chung được xây dựng trong thời kỳ đồ đá mới hoặc cuối thời kỳ đồ đá và thời kỳ đồng-đá hoặc thời kỳ đồ đồng (khoảng những năm 4500 – 1500 TCN). Có lẽ cự thạch nổi tiếng nhất ở châu Âu là cự thạch nằm ở Stonehenge, Anh, mặc dù còn rất nhiều cự thạch khác cũng được biết đến trên toàn thế giới.
Comte de Caylus (1692–1765) là người đầu tiên miêu tả các di tích ở Carnac. Legrand d'Aussy đã đưa ra các thuật ngữ menhir (cột đá) và dolmen (mộ đá), cả hai đều có nguồn gốc từ tiếng Breton, thành các thuật ngữ về các khối cấu trúc xây dựng bằng đá thời cổ đại. Ông diễn giải các cự thạch như là các mồ mả của người Gôloa.
Tại Anh, các nhà sưu tầm đồ cổ như Aubrey và Stukeley đã chỉ đạo các tìm kiếm sớm nhất đối với cự thạch. Năm 1805, Jacques Cambry đã xuất bản cuốn sách có tên gọi Monuments celtiques, ou recherches sur le culte des Pierres, précédées d'une notice sur les Celtes et sur les Druides, et suivies d'Etymologie celtiques, trong đó ông đề xuất ý tưởng về sự thờ cúng đá của người Celt. Điều này là sự liên kết hoàn toàn vô căn cứ giữa các thầy tu (druid) và các cự thạch và nó đã ám ảnh trí tưởng tượng cộng đồng kể từ đó.
Các dạng cấu trúc cự thạch

Các cấu trúc cự thạch khác nhau bao gồm:
Mộ đá (dolmen hay cromlech trong ngôn ngữ của người Welsh): Đây là các hốc đứng độc lập bao gồm các tảng đá dựng đứng được che phủ bởi một tảng đá phía trên giống như cái nắp đậy. Chúng được sử dụng để mai táng và được che phủ bởi các gò đất đá.
Cột đá (Menhir): Đây là tảng đá dài dựng thẳng đứng.
Phiến đá thẳng (Orthostat): Đây là các phiến đá đứng thẳng tạo thành một phần của các cấu trúc lớn hơn.
Vòng tròn đá
Các hàng đá
Tàu đá
Taula: Đây là cột đá đứng thẳng, ở phía đỉnh chụp thêm tảng đá khác tạo ra hình chữ 'T'.
Trilithon: Kiến trúc bao gồm hai tảng đá dài dựng đứng để đỡ một tảng đá nằm ngang (gọi là lanh tô) ở trên đỉnh của chúng, ví dụ các tảng đá ở Stonehenge.
Mồ mả cự thạch

Bài chi tiết: Mồ mả cự thạch
Nhiều di tích cự thạch cổ đã là các gò đống chôn cất được sử dụng bởi nhiều thế hệ người khác nhau. Các ụ đá hình tháp có khoang riêng là dạng phổ biến của các mồ mả tập thể. Một số trong chúng là các mồ mả có lối đi – nói chung được xây dựng mà vật liệu xây tường không cần hồ vữa và/hoặc có các cự thạch, thông thường với khoang chôn cất hình tròn trong các gò đống tròn và có lối đi thẳng dẫn ra ngoài. Mồ mả có hành lang có các khoang cự thạch dài với các bên song song thông thường ở các gò đống dài và có lối vào ở một đầu.
Thiên văn

Nhiều cự thạch được coi là có mục đích để xác định các sự kiện quan trọng trong thiên văn như các ngày diễn ra hạ chí, đông chí, xuân phân và thu phân (xem thêm cổ thiên văn học). Các dấu đánh trên các cự thạch được một số người coi là đại diện cho các ngôi sao và vì thế để chỉ hướng các chòm sao tại các điểm xây dựng cự thạch.
Các cự thạch thời hiện đại

Có một số các công trình xây dựng kiểu cự thạch thời hiện đại. Coral Castle là một công trình bằng đá kỳ dị được xây dựng những năm thập niên 1920 ở Homestead, Florida bởi Edward Leedskalnin.
Các ví dụ về cự thạch

Các cự thạch khác còn có:
Mộ cự thạch ở Việt Nam  Lưu trữ 2007-03-20 tại Wayback Machine
Tổ hợp đá vòng (cromlech) Almendres, Alentejo, Bồ Đào Nha
Ales stenar ở Scania, Thụy Điển
Carnac, Bretagne, Pháp
Đảo Easter
Filitosa, Corse, Pháp
Ġgantija, Gozo, Malta, cấu trúc đá đứng độc lập cổ nhất còn được biết.
Ħaġar Qim, Malta
Mnajdra, Malta
Newgrange, Ireland
Skara Brae, Orkney, Scotland
Stanton Drew, Somerset, UK
Tarxien, Malta
Cloghanmore, hạt Donegal, Ireland
Talayot, Quần đảo Baleares, Tây Ban Nha
Cự thạch ở Nabta.
Mồ mả bằng cự thạch ở Mane Braz, Bretagne, Pháp.
Bên trong khoang chôn cất, Mane Braz
Bảo tàng Jan Matejko ở Krakow

Bảo tàng Jan Matejko ở Krakow, Ba Lan được thành lập năm 1895 và là một chi nhánh của Bảo tàng Quốc gia tại Krakow từ năm 1904.
Bảo tàng nhìn từ bên ngoài
Bức tượng bán thân phù điêu của Jan Matejko
Một ngày sau đám tang của Jan Matejko, vào ngày 8 tháng 11 năm 1893, một bài báo của Marian Sokołowski đã xuất hiện trên tờ "Czasie" của Krakow, trong đó, trích dẫn các ví dụ về các ngôi nhà - bảo tàng, ví dụ như Rafael ở Urbino hoặc Michelangelo ở Florence, đã kêu gọi tưởng nhớ Jan Matejko. Ý tưởng này đã thu hút rất nhiều đến Hoàng tử Eustachy Sanguszko, người đứng đầu Hiệp hội Jan Matejko, bắt đầu thu thập thông qua việc thu thập các khoản tiền phù hợp. Vào ngày 7 tháng 11 năm 1895, vào ngày kỷ niệm thứ hai của đám tang họa sĩ, một ngôi nhà chung cư và một phần của bộ sưu tập đã được mua từ gia đình của họa sĩ.Vào ngày 1 tháng 5 năm 1896, phòng khách và phòng ngủ được mở cửa cho khách tham quan khi phần đầu tiên của bảo tàng được tạo ra. Đồng thời, một thư viện đã được thu thập, bao gồm các ấn phẩm về Jan Matejko và các bức ảnh của hầu hết các bức tranh của bậc thầy đã được thu thập.
Ngôi nhà chung cư được điều chỉnh theo nhu cầu của bảo tàng, xây dựng lại theo sự chỉ đạo của Tadeusz Stryjeński vào năm 1896-1898 và Zygmunt Hendel vào năm 1901-1904. Ngày 26 tháng 6 năm 1904 Jan Matejko chính thức bàn giao bảo tàng cho Hội đồng thành phố Krakow, đã bàn giao cho Bảo tàng Quốc gia. Sau Thế chiến II, bảo tàng được mở cửa trở lại sau cuộc cải tạo chung vào năm 1953. Ngôi nhà chung cư được cải tạo ngay trước lễ kỷ niệm 100 năm ngày mất của Jan Matejko, được tổ chức vào năm 1993.
Trên tầng đầu tiên được trình bày một phòng ngủ và phòng khách của Matejków. Trên tầng hai, trong căn phòng nơi họa sĩ sinh ngày 24 tháng 6 năm 1838, có một tấm bia kỷ niệm với một dòng chữ Latinh, trong bản dịch sang tiếng Ba Lan là một ám chỉ về sức khỏe kém và chiều cao nhỏ của Matejko. Nó viết "Thường Chúa làm cho kích thước gần trong một hình dạng nhỏ." Trên tầng thứ ba, là phòng bảo tàng của Tomasz Pryliński -(là một nhà Kiến trúc sư và Bảo tồn) theo yêu cầu của Matejko, xưởng vẽ của ông được bảo tồn.