stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chia cắt (quân sự)
Lịch sử > Chia cắt ở cấp độ chiến thuật

Trong Trận Trafalgar vào tháng 10 năm 1805, đô đốc Anh Nelson cho dàn chiến hạm Anh theo hai đường thẳng. Cánh trái do chính ông chỉ huy, tàu HMS Victory dẫn đầu, dẫn theo 15 tàu phía sau di chuyển xuyên qua trung tâm tuyến tàu của Pháp và Tây Ban Nha, rồi tấn công từ phía sau. Cánh phải do Collingwood chỉ huy, tàu HMS Royal Sovereign dẫn đầu, theo sau là 13 tàu chiến khác di chuyển xuyên qua bên phải đội hình đối phương và tấn công.
Trận Austerlitz diễn ra vào tháng 12 năm 1805, quân Pháp đã ra đòn tấn công quyết định nhắm vào khu vực trung tâm của liên quân Nga-Áo, giành chiến thắng.
Vào tháng 8 năm 1914, trong Trận Tannenberg, Đại tá Max Hoffmann, viên sĩ quan tổng tham mưu trưởng của quân đội Đức ở Đông Phổ cho một lực lượng kỵ binh Đức tấn công phía tây khu vực sông Vistula, thu hút các đơn vị quân Nga nhằm chia cắt Tập đoàn quân số 2 của họ.
Trong Chiến dịch Budapest từ tháng 10 năm 1944 đến tháng 2 năm 1945, quân Liên Xô và quân Đức liên tục tấn công chia cắt đội hình của nhau.
Từ tháng 4 đến tháng 6 năm 1945 diễn ra Trận Okinawa, quân Mỹ tấn công vào phần giữa đảo chính Okinawa, sau khi đổ bộ và chiếm được phần trung tâm đảo, Sư đoàn 6 Thủy quân lục chiến Mỹ tiến dần về phía bắc Okinawa, Sư đoàn 96 và 7 của Lục quân Mỹ di chuyển về phía nam.
Trận Điền Xá ngày 4 tháng 3 năm 1949, quân Việt Minh chia cắt đội hình quân Pháp trong trận đánh tại Điền Xá.
Năm 1954, khi bao vây Điện Biên Phủ, tướng Giáp đã cho quân tấn công chia cắt và diệt từng cụm cứ điểm một của quân Pháp phòng thủ.
Trận Bông Trang - Nhà Đỏ trong chiến tranh Việt Nam, ngày 24 tháng 2 năm 1966, khi quân Mỹ và Việt Nam Cộng hòa tấn công nhằm chia cắt Chiến khu D.
Trong Chiến dịch Đắk Tô - Tân Cảnh năm 1967, quân Mỹ tố chức tấn công khu vực Plei Cần và Ngọc Cam Liệt, với ý định chia cắt đội hình của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam và sẽ hợp vây tại khu vực Cao điểm 875.
Vào năm 1971, từ ngày 5 đến 10 tháng 3, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam trên hướng chính đã liên tục tấn công quân tiếp viện của Quân lực Việt Nam Cộng hòa đến giải tỏa cho Bản Đông, đánh thiệt hại nặng Trung đoàn 1 (Sư đoàn 1 Bộ binh VNCH), chia cắt đội hình QLVNCH ở Đường 9 - Bản Đông và các đơn vị bảo vệ hướng nam.
Lịch sử > Chia cắt ở cấp độ chiến lược

Trận chiến nước Pháp từ tháng 5 đến tháng 6 năm 1940, các đơn vị bọc thép của Đức đã gây bất ngờ khi vượt qua Ardennes, rồi dọc theo thung lũng Somme, cắt đứt và bao vây các đơn vị Đồng minh tại Bỉ.
Một chuỗi hoạt động quân sự của Chiến dịch Blau do Đức Quốc Xã tiến hành từ tháng 6 năm 1942 đến tháng 10 năm 1943 nhằm đánh chiếm nốt phần phía đông còn lại của vùng công nghiệp Donbass và chiếm vựa lúa mỳ lớn nhất của Liên Xô khi đó ở hạ lưu sông Đông và Volga, cắt đứt và đánh chiếm nguồn dầu mỏ quan trọng của Liên Xô tại Kavkaz, tách khu vực này ra khỏi phần còn lại của Liên Xô để mau chóng làm cho đất nước này sụp đổ. Kế hoạch của Đức huy động ban đầu 1,2 triệu lính và đã thất bại nặng nề.
Trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, quân Mỹ đã triển khai Hàng rào điện tử McNamara, Chiến dịch Igloo White, cũng như các cuộc không kích và chiến dịch hành quân trên bộ nhằm cắt đứt tuyến đường Hồ Chí Minh nhưng đều thất bại.
Trong chiến tranh Việt Nam, sau khi chiếm được địa bàn Tây Nguyên, quân đội cộng sản tấn công về vùng duyên hải Nam Trung Bộ, cắt đôi miền Nam Việt Nam, dẫn đến sự cô lập của Huế và Đà Nẵng đối với Sài Gòn và phần lãnh thổ còn lại ở phía nam.
Tiến triển cuộc tấn công của Đức ở Mặt trận phía Tây năm 1940.
Ptinus wagnesi

| Ptinus wagnesi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ptinidae
Chi (genus): Ptinus
Loài (species): P. wagnesi
Danh pháp hai phần
Ptinus wagnesi Pic, 1910 
Ptinus wagnesi là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptinidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1910.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Chloroclystis insigillatus

| Chloroclystis insigillatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Chloroclystis
Loài (species): C. insigillatus
Danh pháp hai phần
Chloroclystis insigillatus Meyrick 1891 
Chloroclystis insigillatus là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Trận Yellow Tavern

| x t Chiến dịch Overland |
| --- | --- |
Wilderness •  Spotsylvania Court House •  Yellow Tavern •  Bắc Anna •  Cầu Meadow •  Wilson's Wharf •  Haw's Shop •  Rạch Totopotomoy •  Old Church •  Cold Harbor •  Ga Trevilian •  Nhà thờ Saint Mary
Cuộc đột kích Richmond của Sheridan, trong đó có các trận đánh tại Yellow Tavern và Meadow Bridge
Trận Yellow Tavern xảy ra ngày 11 tháng 5 năm 1864, là một trận đánh trong chiến dịch Overland thời Nội chiến Hoa Kỳ. Kỵ binh của Liên bang miền Bắc dưới quyền thiếu tướng Philip Sheridan đã tách khỏi Binh đoàn Potomac để tiến hành một cuộc đột kích vào Richmond, Virginia và thách thức viên tư lệnh chỉ huy kỵ binh huyền thoại của Liên minh miền Nam là thiếu tướng J.E.B. Stuart. Trong trận này, lực lượng miền Nam bị áp đảo về số lượng cũng như hỏa lực, tướng Stuart đã bị bắn trọng thương trong khi đang cố gắng củng cố binh sĩ và chết vào ngày hôm sau.
Bối cảnh

Năm 1864, trung tướng Liên bang miền Bắc Ulysses S. Grant mở chiến dịch Overland đánh Binh đoàn Bắc Virginia do đại tướng Robert E. Lee chỉ huy. Hai bên đã đánh nhau bất phân thắng bại trong trận Wilderness và sau đó là trong cuộc đụng độ ác liệt tại trận Spotsylvania. Đến lúc này, thiếu tướng Philip Sheridan, chỉ huy kỵ binh của miền Bắc không hài lòng với vai trò của mình trong chiến dịch. Quân đoàn Kỵ binh của ông vốn trực thuộc binh đoàn Potomac, dưới quyền thiếu tướng George G. Meade, người vẫn chịu trách nhiệm báo cáo với Grant. Meade điều động các lực lượng của Sheridan làm công việc truyền thống là bảo vệ và trinh sát, trong khi Sheridan thấy được giá trị sử dụng của Quân đoàn Kỵ binh là một vũ khí tiến công hoạt động độc lập với những cuộc đột kích phạm vi rộng vào khu vực sau lưng đối phương. Ngày 8 tháng 5 năm 1864, Sheridan không thông qua Meade, đề nghị thẳng lên Grant rằng nếu để cho Quân đoàn Kỵ binh của ông được nới lỏng tự do hoạt động như một đơn vị độc lập, ông sẽ có thể đánh bại "Jeb" Stuart, một địch thủ đáng sợ của quân miền Bắc. Grant thấy có hứng thú và đã thuyết phục Meade về đề nghị của Sheridan.
Ngày 9 tháng 5, lực lượng kỵ binh hùng mạnh nhất từng thấy tại Mặt trận miền Đông với hơn 10.000 quân kỵ và 32 khẩu pháo do Sheridan chỉ huy đã tiến về phía đông-nam, vòng ra phía sau quân của tướng Lee. Cuộc hành quân có 3 mục tiêu: một, cắt đứt nguồn tiếp tế của Lee bằng cách phá hủy các đường xe lửa và quân nhu; hai, đe dọa thủ phủ miền Nam là Richmond nhằm đánh lạc hướng Lee; và ba, quan trọng nhất, đánh bại danh tướng kỵ binh Jeb Stuart của quân Liên minh miền Nam.
Đội ngũ quân kỵ miền Bắc có lúc trải dài đến hơn 21 km, đã tiếp cận căn cứ tiếp vận của miền Nam tại trạm Beaver Dam Station tối hôm đó. Quân miền Nam đã kịp phá hủy nhiều hàng hóa quân sự quan trọng trước khi quân miền Bắc đến nơi. Sheridan liền cho quân lính phá rất nhiều toa xe lửa cùng 6 đầu máy của Đường sắt Trung tâm Virginia, các dây điện tín, và cứu thoát 400 lính miền Bắc trước đó bị quân miền Nam bắt làm tù binh trong trận Wilderness.
Diễn biến

Stuart dẫn 4.500 quân miền Nam đến đóng chặn giữa Sheridan và thủ phủ Richmond. Quân đội hai bên gặp nhau trưa ngày 11 tháng 5 tại Yellow Tavern, một khách sạn bỏ hoang cách Richmond 10 km về phía bắc. Quân miền Bắc không chỉ có quân số áp đảo quân miền Nam với 3 sư đoàn chọi 2 lữ đoàn, mà còn được trang bị loại súng trường bắn nhanh Spencer hiện đại tạo hỏa lực vượt trội. Tuy nhiên quân miền Nam vẫn kiên trì kháng cự trên một đỉnh đồi thấp sát con đường dẫn đến Richmond trong hơn 3 tiếng đồng hồ. Một đợt phản kích của Trung đoàn Kỵ binh Virginia số 1 đã đẩy lui quân miền Bắc đang tiến đến ra khỏi đỉnh đồi khi được Stuart cưỡi ngựa hét lớn khích lệ. Lúc Trung đoàn Kỵ binh Tình nguyện Michigan số 5 rút lui qua chỗ Stuart, John A. Huff, một binh nhì 48 tuổi bị mất ngựa của miền Bắc, vốn là một xạ thủ, đã quay lại và bắn trúng Jeb Stuart  bằng khẩu súng lục cỡ nòng 0,44 của mình ở khoảng cách chừng 10 đến 30 thước Anh. Ngày hôm sau Stuart chết tại Richmond.
Chiến sự vẫn tiếp diễn trong vòng một tiếng đồng hồ sau khi Stuart bị thương, thiếu tướng Fitzhugh Lee lên thay làm chỉ huy tạm thời.
Hậu quả

Quân miền Bắc mất 625 lính kỵ, nhưng bắt được 300 tù binh miền Nam và cứu thoát khoảng 400 lính miền Bắc. Sheridan ngưng chiến, kéo quân tiến về Richmond. Mặc dù bị cám dỗ về việc vượt qua tuyến phòng thủ yếu ở phía bắc thành phố, cuối cùng họ vẫn nhắm hướng nam băng qua sông Chickahominy hợp quân với thiếu tướng Benjamin Butler đang đóng tại sông James. Sau khi tái cung ứng cùng Butler, quân của Sheridan trở lại với Grant tại Chesterfield Station ngày 24 tháng 5.
Cuộc đột kích của Sheridan giành được thắng lợi trước một đối phương thua kém về số lượng tại Yellow Tavern, nhưng nói chung không thu được gì nhiều. Thành tích đáng kể duy nhất của họ là cái chết của Jeb Stuart, tướng chỉ huy kỵ binh lão luyện nhất của Robert E. Lee, nhưng đổi lại là trong suốt hai tuần lễ Binh đoàn Potomac đã không có lực lượng kỵ binh trực tiếp cho hoạt động bảo vệ hay trinh sát. Như Gordon C. Rhea đã nhận xét:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Xét tình hình chung, cuộc đột kích của Sheridan đã cho thấy một sai lầm đắt giá. Truy đuổi Stuart là một hoạt động phụ khác so với toàn bộ chiến dịch, vốn được quyết định kết quả bởi những gì mà lục quân làm được tại Spotsylvania. Bằng cách bỏ mặt trận giao tranh chính để theo đuổi cuộc đột kích bất thường của mình về phía nam, Sheridan đã lấy đi của Grant một nguồn lực quan trọng. Thắng lợi của ông tại Yellow Tavern chỉ là một sự an ủi nhỏ nhoi cho các binh sĩ áo xanh ngồi trong chiến hào trên thị trấn tòa án. Sự vắng mặt của Sheridan gây bất lợi cho Grant tại Spotsylvania cũng nhiều như cách mà sự vắng mặt của Stuart tại Gettysburg đã gây bất lợi cho Lee. | ” |
— Gordon C. Rhea,
Chú thích

1 2  CWSAC Report Update
↑  Longacre, trg 265.
↑  Eicher, trg 674.
↑  Smith, trg 242.
1 2  Salmon, trg 283.
↑  Starr, trg 107,
↑  Thomas, trg 292
↑  Edward G. Longacre, viết Bài báo Civil War Times vào tháng 6 năm 2004, nói rằng phát bắn của Huff có khoảng cách 400 thước (370 mét), một thành tích ấn tượng gây tranh cãi đối với một khẩu súng lục.
↑  Trong cuốn sách Lincoln's Cavalrymen của mình (trang 268), Longacre chỉ ra rằng Huff đã có thể tiến lên "đủ gần" với Stuart để bắn vào bụng ông ta, mặc dù lúc đó Huff không nhận ra nạn nhân của mình là Stuart.
↑  Rhea, trg 209, 390. Huff bị giết một tháng sau tại trận Haw's Shop.
↑  Eicher, trg 674
↑  Rhea, trg 212.
Tướng Jeb Stuart
Trận Neuve Chapelle
Sau trận đánh

Tổng chỉ huy quân đội Anh, Thống chế John French khẳng định rằng quân Anh thua trận vì đạn pháo không đủ. Phát biểu này dẫn đến Khủng hoảng đạn dược 1915, cùng với thất bại ở Dardanelles khiến chính phủ của Đảng Tự do của Thủ tướng H. H. Asquith sụp đổ. Ông ta phải thành lập chính phủ liên hiệp mới và bổ nhiệm David Lloyd George làm Bộ trưởng Đạn dược. Hành động đó cũng cho thấy, người Anh đã nhận thức được rằng, cả nền kinh tế của họ phải chấp nhận gồng mình ra gánh lấy cuộc chiến tranh khổng lồ này nếu như muốn quân đội trụ vững trên chiến trường.
Vai trò của binh sĩ Ấn Độ

Một nửa số binh sĩ trong các lực lượng tiến công của Anh tại trận chiến này là người Ấn Độ. Đây là một trong những trận đánh lớn mà quân đội Ấn Độ thuộc Anh tham gia trong chiến tranh. Nhiều đơn vị Ấn Độ đã tham gia những đợt công kích phá vỡ phòng tuyến Đức ở Neuve Chapelle và đánh chiếm Aubers. Tuy nhiên, do pháo binh Anh không tới kịp, quân Ấn Độ không được pháo binh yểm hộ và bị quân Đức đánh thiệt hại nặng. Gần 1 nghìn binh sĩ Ấn Độ tử thương. Cũng trong ngày đó, tư lệnh Tập đoàn quân số 1 của Anh là Douglas Haig cũng tung ra 1 đợt tấn công vô nghĩa như vậy và kết quả cũng thê lương như thế. Ngày 25 tháng 4, các đơn vị Ấn Độ cũng lần đầu tiên nếm phải mùi vị hơi độc mà quân Đức dùng trong chiến tranh.
Trong trận đánh này, tử sĩ Gabbar Singh Negi thuộc trung đoàn bộ binh số 39 Garhwal Rifles đã được tặng thưởng Huân chương Chữ thập Victoria, phần thưởng cao nhất của nước Anh dành cho lòng dũng cảm. Công trạng của ông đã được ghi nhận trên tạp chí The London Gazette như sau:
Dành cho sự dũng cảm đáng chú ý nhất vào ngày 10 tháng 3 năm 1915, tại Neuve-Chapelle. Trong cuộc tấn công của chúng ta vào vị trí của quân Đức anh là một trong những binh sĩ cầm lưỡi lê với bộc phá đã tiến vào hệ thống chiến hào chính, và là người đầu tiên to go round each traverse, liên tục đẩy lui quân địch cho đến khi chúng bị buộc phải đầu hàng. Anh đã hy sinh trong trận đánh này
Gabbar Singh Negi cũng là một trong 4.700 tử sĩ Ấn Độ được khắc tên tưởng niệm tại Đài tưởng niệm Ấn Độ Neuve-Chapelle thuộc quyền quản lý của Ủy ban Mộ phần Chiến tranh Khối Thịnh vượng chung.
Mộ phần của những binh sĩ Ấn Độ cũng có thể được tim thấy tại Ayette, Souchez và Neuve-Chapelle.
Trong văn hóa đại chúng

Trong tác phẩm The Magus của John Fowles, nhân vật chính hồi tưởng lại trải nghiệm của mình tại trận đánh này với mục đích mô tả cuộc chiến tranh là tàn khốc một cách vô lý. Neuve Chapelle được nhân vật chính gọi là "một nơi không có khả năng cho sự tồn tại của lý trí".
Chú thích

1 2 3 4 5 6 7 8  Lawrence Sondhaus, World War One: The Global Revolution, trang 130
↑  Cassar 2004, p. 166.
1 2 3 4  David Fisher, Morality and War: Can War Be Just in the Twenty-first Century?, các trang 123-124.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Spencer Tucker, World War I: A - D., Tập 1, các trang 844-845.
1 2 3  John Horne (biên tập), A Companion to World War I, trang 55
1 2 3 4 5  Spencer C. Tucker (Biên tập), A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East: From the Ancient World to the Modern Middle East', trang 1594
1 2 3 4  S. L. A. Marshall, World War I, các trang 155-161.
1 2  Battle of Neuve-Chapelle, 10-ngày 13 tháng 3 năm 1915
1 2  The Battle of Neuve Chapelle, 1915
1 2 3  David F. F. Burg, L. Edward Edward Purcell, Almanac of World War I
↑  John Harris, The Somme: death of a generation, trang 24
↑  P. Whitney Lackenbauer, Battle Grounds: The Canadian Military And Aboriginal Lands, trang 52
↑  Spencer Tucker, World War I: A - D., Tập 1, trang 1246
Chim di trú

Một bầy ngỗng hàu trong đợt di cư mùa thu.
Ví dụ về những chuyến di cư đường dài của chim.
Chim di trú hay còn gọi là  chim di cư hay sự di cư của chim chỉ về sự di chuyển đều đặn theo mùa, thường trên một đường bay theo chiều bắc nam giữa nơi sinh sản và nơi trú đông. Nhiều loài chim có tập tính di cư. Tập tính này gây gánh nặng về nhu cầu kiếm mồi và khả năng tử vong cao, bao gồm cả việc bị con người săn bắn. Điều này xảy ra chủ yếu ở bán cầu bắc, nơi mà chim bay theo những đường bay cụ thể dựa trên những ranh giới tự nhiên như Địa Trung Hải hoặc biển Caribe.
Sự di cư của những loài như hạc, cu gáy và én được ghi nhận từ hơn 3.000 năm trước bởi các tác giả Hy Lạp cổ đại, bao gồm Homer và Aristotle, và trong Sách Job. Gần đây hơn, Johannes Leche bắt đầu ghi lại ngày mà chim di cư đến vào mùa xuân ở Phần Lan từ năm 1749. Các nghiên cứu khoa học hiện đại còn sử dụng những kỹ thuật như gắn thẻ và vệ tinh để theo dõi. Các mối đe dọa đối với chim di cư đã tăng lên cùng với sự phá hủy môi trường sống đặc biệt là những điểm trú đông, những công trình như đường dây điện và trang trại gió.
Nhàn Bắc cực giữ kỷ lục về khoảng cách di chuyển của các loài chim, với hành trình giữa nơi sinh sản ở bắc cực và nam cực mỗi năm. Một số loài tubenoses (Procellariiformes) như hải âu mày đen bay vòng quanh Trái Đất, qua các đại dương ở phía nam, trong khi những loài khác như manx shearwaters di chuyển 14,000 km (8,699 mi) giữa các biển phía bắc (nơi sinh sản) và phía nam. Nhưng thường các chuyến di cư sẽ ngắn hơn, bao gồm cả di cư theo phương thẳng đứng ở các dãy núi như Andes và Himalaya. Thời gian di cư có vẻ phụ thuộc chủ yếu vào sự thay đổi độ dài ngày đêm. Chim di cư định hướng nhờ mặt trời, các ngôi sao, từ trường của Trái Đất và bản đồ tinh thần.
Tổng quan

Quá trình di cư của các loài như cò, sếu, chim bồ câu được ghi nhận cách đây 3.000 năm bởi các tác giả Hy Lạp cổ đại, bao gồm Homer và Aristotle. Gần đây hơn, Johannes Leche bắt đầu ghi lại ngày đến của những con chim di cư mùa xuân ở Phần Lan năm 1749, và các nghiên cứu khoa học hiện đại đã sử dụng các kỹ thuật bao gồm theo dõi vệ tinh để theo dõi bầy chim di cư. Các loài chim di cư thường thấy là sếu xám, chim én (chim nhạn), cò trắng, hồng hạc Flamand, vịt trời, vịt trời đuôi nhọn, choi choi cát, chìa vôi, ngỗng đen (ngỗng Canada), ngỗng xám, nhạn Bắc Cực, chim Milan đen, vàng anh Châu Âu, nhạn bói cá, chim ruồi ngực đỏ, te te có mào, đầu rìu vân, chiền chiện, diều mốc, sáo đá[cần dẫn nguồn]
Nhiều loài chim hàng năm thường di trú đến những nơi rất xa, cùng rất nhiều loài lại thực hiện những chuyến bay ngắn hơn và bất thường. Chim là động vật sống bầy đàn, chúng giao tiếp với nhau thông qua tiếng kêu và tiếng hót, tham gia vào những hoạt động bầy đàn như hợp tác trong việc sinh sản, săn mồi, di chuyển và tấn công chống lại kẻ thù. Một số loài chim cũng thích nghi bằng cách sử dụng protein từ nhiều bộ phận của cơ thể để cung cấp thêm năng lượng trong quá trình di trú. Dãy núi Hi-ma-lay-a hằng năm cũng có hàng ngàn con thiên nga bay đi tránh rét, chúng phải bay vượt qua độ cao hơn 8000m, không phải con thiên nga nào cũng vượt qua được sự khắc nghiệt, có rất nhiều con đã bị đuối sức và rơi xuống.
Các quan sát trong lịch sử

Như đã nhắc ở trên, các ghi chép về chim di cư đã có từ hơn 3.000 năm trước bởi các giả Hy Lạp cổ đại. Kinh Thánh cũng ghi lại trong Sách Job, "Có phải vì sự thấu hiểu của người mà chim ưng chao liệng và dang rộng đôi cánh bay về nam?". Tác giả Sách Jeremiah viết: "Ngay cả hạc trên trời cũng biết mùa của chúng, và cu gáy, vũ yến, sếu biết lúc nào cần phải đến." Aristotle viết rằng sếu di chuyển từ các thảo nguyên ở Scythia đến các đầm lầy thượng nguồn sông Nile. Pliny Già trong Lịch sử tự nhiên, cũng nhắc lại quan sát của Aristotle.
Sinh lý học và kiểm soát

Việc kiểm soát sự di cư, xác định thời gian và phản ứng được kiểm soát về mặt di truyền và dường như là một đặc điểm nguyên thủy có ở cả những loài chim không di cư. Khả năng định hướng và tự định hướng trong quá trình di cư là một hiện tượng phức tạp hơn nhiều, có thể bao gồm cả các chương trình nội sinh cũng như nhờ học tập.
Sinh lý học và kiểm soát > Xác định thời gian

Dấu hiệu sinh lý chính cho sự di cư là những thay đổi trong độ dài ngày. Những thay đổi này cũng liên quan đến sự thay đổi nội tiết tố ở chim. Trong thời kỳ trước khi di cư, nhiều loài chim biểu hiện hoạt động cao hơn hoặc Zugunruhe (tiếng Đức: migratory restlessness), được Johann Friedrich Naumann mô tả lần đầu vào năm 1795, cũng như những thay đổi sinh lý như tăng lắng đọng chất béo. Sự xuất hiện của Zugunruhe ngay cả ở những con chim được nuôi trong lồng mà không có dấu hiệu môi trường (ví dụ như ngày ngắn lại và nhiệt độ giảm) đã chỉ ra vai trò của các chương trình nội sinh tuần hoàn trong việc kiểm soát sự di cư của chim. Chim nuôi trong lồng hiển thị hướng bay ưu tiên tương ứng với hướng di cư mà chúng sẽ thực hiện trong tự nhiên, thay đổi hướng ưu tiên của chúng gần như cùng lúc các loài đặc biệt hoang dã của chúng thay đổi hướng đi.
Ở các loài đa thê có đa hình giới tính đáng kể, con trống có xu hướng trở lại địa điểm sinh sản sớm hơn con cái. Đây được gọi là tính nhị chín trước.
Sinh lý học và kiểm soát > Định hướng và điều hướng

Bài chi tiết: Sự điều hướng của động vật
Điều hướng dựa trên nhiều giác quan. Nhiều loài chim đã được chứng minh là sử dụng la bàn mặt trời. Sử dụng mặt trời để định hướng liên quan đến nhu cầu bù đắp dựa trên thời gian. Điều hướng cũng đã được chứng minh là dựa trên sự kết hợp của các khả năng khác bao gồm khả năng phát hiện từ trường (từ giác), sử dụng các mốc trực quan cũng như tín hiệu khứu giác.
Chú thích

↑  Phil F. Battley & Theunis Piersma, Maurine W. Dietz et als. (2000). “Empirical evidence for differential organ reductions during trans-oceanic bird flight”. Proceedings of the Royal Society B. 267 (1439): 191–5. doi:10.1098/rspb.2000.0986. PMID 10687826.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết) (Erratum in Proceedings of the Royal Society B 267(1461):2567.)
↑  Mùa chim di trú
↑  “Essential Migration: A Study of Surjeet Kalsey's "Migratory Birds"”. www.academia.edu. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2016.
↑  39:26
↑  8:7
↑  Lincoln, F. C. (1979). Migration of Birds. Circular 16. Fish and Wildlife Service.
↑  Helm B, Gwinner E (2006). “Migratory Restlessness in an Equatorial Nonmigratory Bird”. PLOS Biol. 4 (4): e110. doi:10.1371/journal.pbio.0040110. PMC 1420642. PMID 16555925.
↑  Frias-Soler, Roberto Carlos; Pildaín, Lilian Villarín; Pârâu, Liviu G.; Wink, Michael; Bairlein, Franz (2020). “Transcriptome signatures in the brain of a migratory songbird”. Comparative Biochemistry and Physiology Part D: Genomics and Proteomics (bằng tiếng Anh). 34: 100681. doi:10.1016/j.cbd.2020.100681. PMID 32222683.
↑  Fusani, L.; Cardinale, L.; Carere, C. (2009). “Stopover decision during migration: physiological conditions predict nocturnal restlessness in wild passerines”. Biology Letters. 5 (3): 302–305. doi:10.1098/rsbl.2008.0755. PMC 2679912. PMID 19324648.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Nievergelt, F.; Liechti, F.; Bruderer, B. (1999). “Migratory directions of free-flying birds versus orientation in registration cages” (PDF). Journal of Experimental Biology. 202 (16): 2225–2231. PMID 10409493.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Diego Rubolini; Fernando Spina; Nicola Saino (2004). “Protandry and sexual dimorphism in trans-Saharan migratory birds”. Behavioral Ecology. 15 (4): 592–601. CiteSeerX 10.1.1.498.7541. doi:10.1093/beheco/arh048.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Edwards, Darryl B.; Forbes, Mark R. (2007). “Absence of protandry in the spring migration of a population of Song Sparrows Melospiza melodia”. Ibis. 149 (4): 715–720. doi:10.1111/j.1474-919X.2007.00692.x.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Walraff, H. G. (2005). Avian Navigation: Pigeon Homing as a Paradigm. Springer.
Vào mùa thu, số lượng khổng lồ Sếu cổ trắng tập trung ở các bang Mecklenburg-Vorpommern và Brandenburg phía bắc của Đức để nghỉ ngơi và chuẩn bị cho cuộc di trú về phía nam.
Những con ngỗng ở hồ nước Müritz, huyện Mecklenburgische Seenplatte
Nhàn mào và Choắt mỏ thẳng đuôi vằn di trú ở Vịnh Roebuck, Tây Úc
Các tuyến đường của vệ tinh được gắn thẻ choắt mỏ thẳng đuôi vằn đang di chuyển lên phía bắc từ New Zealand. Loài này có chuyến di cư không ngừng nghỉ dài nhất được biết đến trong số các loài, lên đến 10.200 km (6.300 mi).
Criștioru de Jos

| Cristioru de Jos |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 

Cristioru de JosVị trí ở România
Quốc gia:  România
Hạt: Bihor
Thủ phủ: Cristioru de Jos 
Dân số (2002)
 • Tổng cộng: 1.641 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Cristioru de Jos là một xã thuộc hạt Bihor, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 1641 người.
Chú thích

↑  “Communes of Romania” (bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.