stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Jalapeño
Sản xuất

Ước tính vào năm 1999, khoảng 43.000 hécta (107.000 mẫu Anh) đất ở Mexico được dành riêng cho việc nuôi trồng jalapeño, tới năm 2011, con số này giảm xuống còn 41.000 hécta (101.000 mẫu Anh). Jalapeño chiếm khoảng 30% sản lượng ớt của Mexico, tuy giảm quỹ đất, sản lượng ớt tại đây vẫn tăng khoảng 1,5% mỗi năm do áp dụng các biện pháp canh tác và thiết bị nuôi trồng tốt hơn.
Theo thống kê năm 2009, đã có 619.000 tấn jalapeño được sản xuất ra, trong đó 42% đến từ bang Chihuahua, 12,9% từ Sinaloa, 6,6% từ Jalisco và 6,3% từ Michoacán.
Dinh dưỡng và ẩm thực

Một quả ớt jalapeño sống chứa 92% nước, 6% cacbohydrat, 1% protein và một lượng nhỏ chất béo không đáng kể. 100 gam (3+1⁄2 oz) ớt sống cung cấp 120 kilôjun (29 kcal), một lượng lớn vitamin C, B6, E, một phần tương đối vitamin K và các chất dinh dưỡng khác.
So với các giống ớt khác thì jalapeño không quá cay, trên thang Scoville, độ cay của nó có thể dao động từ vài nghìn đến hơn 10.000 đơn vị.
Dinh dưỡng và ẩm thực > Ẩm thực

Jalapeño nhồi là món ớt tươi bỏ ruột, nhồi hải sản, thịt hoặc pho mát, có thể ăn trực tiếp hoặc nấu lên.
Ớt này cũng có thể muối chua, dạng này có thể để muối nguyên cả hoặc thái lát, ăn kèm nacho.
Trong ẩm thực Việt, jalapeño thái mỏng cũng có thể cho vào phở và bánh mì, phương tây cũng cho ớt này vào sandwich và pizza.
Hình ảnh

Cây ớt
Ớt chín
Ớt thái miếng
Một vài quả ớt jalapeño
Giải Cánh diều cho quay phim xuất sắc

Giải Cánh diều cho quay phim xuất sắc là một giải nằm trong một số hạng mục chính của giải thường điện ảnh thường niên Giải Cánh diều. Giải Cánh diều trước đây có tên gọi cũ là Giải thưởng Hội Điện ảnh Việt Nam, giải quay phim xuất sắc bắt đầu được trao từ năm 2005 với các đề cử hạng mục Phim truyện nhựa hay Phim điện ảnh.
Giải Quay phim xuắt sắc được bổ sung vào hạng mục Phim tuyền hình từ năm 2017 và trong hai hạng mục phim tài liệu và phim khoa học từ năm 2018.
Danh sách nhận giải > Thập niên 2000

| Năm | Hạng mục | Người thắng giải | Phim | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| (Lần thứ 3) 2005 | Phim truyện điện ảnh | Trần Hùng (1) | Thời xa vắng |  |
| (Lần thứ 4) 2006 | Phim truyện điện ảnh | Trần Hùng (2) Cordelia Beresford | Chuyện của Pao |  |
| (Lần thứ 5) 2007 | Phim truyện điện ảnh | Trinh Hoan - Nguyễn Tranh | Áo lụa Hà Đông |  |
| (Lần thứ 6) 2008 | Phim truyện điện ảnh | Park Jae Hong | Mười |  |
| (Lần thứ 7) 2009 | Phim truyện điện ảnh | Nguyễn K'Linh (1) | Huyền thoại bất tử |  |
Danh sách nhận giải > Thập niên 2010

| Năm | Hạng mục | Người thắng giải | Phim | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| (Lần thứ 8) 2010 | Phim truyện điện ảnh | Lý Thái Dũng (1) | Chơi vơi |  |
| (Lần thứ 9) 2011 | Phim truyện điện ảnh | Hoàng Dũng | Vũ điệu đam mê |  |
| (Lần thứ 10) 2012 | Phim truyện điện ảnh | Phạm Thanh Hà | Mùi cỏ cháy |  |
| (Lần thứ 11) 2013 | Phim truyện điện ảnh | K'Linh (2) | Thiên mệnh anh hùng |  |
| (Lần thứ 12) 2014 | Phim truyện điện ảnh | Trang Công Minh | Thần tượng |  |
| (Lần thứ 13) 2015 | Phim truyện điện ảnh | Lý Thái Dũng (2) | Sống cùng lịch sử và Thầu Chín Ở Xiêm |  |
| (Lần thứ 14) 2016 | Phim truyện điện ảnh | K'Linh (3) | Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh |  |
| (Lần thứ 15) 2017 | Phim truyện điện ảnh | Bob Nguyễn (1) | Sút |  |
| (Lần thứ 15) 2017 | Phim tuyền hình | Nguyễn Hoàng Phương, Trần Kim Vũ (1) | Zippo, Mù tạt và em |  |
| (Lần thứ 16) 2018 | Phim truyện điện ảnh | Lý Thái Dũng (3) | Đảo của dân ngụ cư |  |
| (Lần thứ 16) 2018 | Phim tuyền hình | Hoàng Tích Thiện | Thương nhớ ở ai |  |
| (Lần thứ 16) 2018 | Phim tài liệu | Huỳnh Bá Phúc – Xuân Truyền | Đời cỏ |  |
| (Lần thứ 16) 2018 | Phim khoa học | Không trao giải | Không trao giải |  |
| (Lần thứ 17) 2019 | Phim truyện điện ảnh | Bob Nguyễn (2) | Song Lang |  |
| (Lần thứ 17) 2019 | Phim tuyền hình | Nguyễn Khắc Huy | Mộng phù hoa |  |
| (Lần thứ 17) 2019 | Phim tài liệu | Triệu Văn Đô, Cao Xuân Ca, NSƯT Vũ Hoài Nam | Những cư dân của tự nhiên |  |
| (Lần thứ 17) 2019 | Phim khoa học | Huỳnh Sỹ Cường, Phan Thanh Hùng | Những kẻ mộng mơ |  |
Danh sách nhận giải > Thập niên 2020

| Năm | Hạng mục | Người thắng giải | Phim | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| (Lần thứ 18) 2020 | Phim truyện điện ảnh | Võ Thanh Tiền | Hạnh phúc của mẹ |  |
| (Lần thứ 18) 2020 | Phim tuyền hình | Dương Tuấn Anh, Nguyễn Mạnh Hùng | Mê cung |  |
| (Lần thứ 18) 2020 | Phim tài liệu | Trần Xuân Chung | Hành trình thư pháp Việt |  |
| (Lần thứ 18) 2020 | Phim khoa học | Không trao giải | Không trao giải |  |
| (Lần thứ 19) 2021 | Phim truyện điện ảnh | Diệp Thế Vinh | Bố già |  |
| (Lần thứ 19) 2021 | Phim truyền hình | Trần Kim Vũ (1) | Cát đỏ |  |
| (Lần thứ 19) 2021 | Phim tài liệu | Tạ Đức Nguyên | Những ngả đường sáng tối |  |
| (Lần thứ 19) 2021 | Phim khoa học | Nguyễn Tài Việt (1), Chu Văn Vui (1), Dương Văn Thuân | Phải sống |  |
| (Lần thứ 20) 2022 | Phim truyện điện ảnh | Nguyễn Khắc Nhật, Dominic Pereira | Đêm tối rực rỡ! |  |
| (Lần thứ 20) 2022 | Phim tuyền hình | Vũ Trung Kiên | Hãy nói lời yêu và Mặt nạ gương |  |
| (Lần thứ 20) 2022 | Phim tài liệu | Kiều Viết Phong | Ngày con chào đời |  |
| (Lần thứ 20) 2022 | Phim khoa học | Chu Văn Vui (2), Nguyễn Tài Vũ, Lê Công Anh | Sự cân bằng hoàn hảo của đôi cánh |  |
| (Lần thứ 21) 2023 | Phim truyện điện ảnh | Nguyễn K'Linh (4) | Tro tàn rực rỡ |  |
| (Lần thứ 21) 2023 | Phim tuyền hình | Trần Kim Vũ (2) | Anh có phải đàn ông không |  |
| (Lần thứ 21) 2023 | Phim tài liệu | Nguyễn Quang Tuấn | Mắt bão |  |
| (Lần thứ 21) 2023 | Phim khoa học | Vũ Trọng Quảng, Nguyễn Ngọc Sơn, Nguyễn Bảo Khánh | Sinh tồn |  |
| (Lần thứ 22) 2023 | Phim truyện điện ảnh | Tùng Bùi | Móng vuốt |  |
| (Lần thứ 22) 2023 | Phim tuyền hình | Nghiêm Bá Hoài | Chúng ta của 8 năm sau |  |
| (Lần thứ 22) 2023 | Phim tài liệu | Nguyễn Nam Quốc | Lên đỉnh Phja Khao |  |
| (Lần thứ 22) 2023 | Phim khoa học | Nguyễn Tài Văn, Nguyễn Đình Hoàn, Nguyễn Tài Việt (2) | Vì sao Sơn Đoòng |  |
Calamagrostis cainii

| Calamagrostis cainii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Calamagrostis
Loài (species): C. cainii
Danh pháp hai phần
Calamagrostis cainii Hitchc. 
Calamagrostis cainii là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Hitchc. mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Calamagrostis cainii”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Lormi

| Lormi |
| --- | --- |
Lormi
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Chhattisgarh
Độ cao: 315 m (1,033 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 12,158
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 7756
Lormi là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Bilaspur thuộc bang Chhattisgarh, Ấn Độ.
Địa lý

Lormi có vị trí 22°17′B 81°44′Đ﻿ / ﻿22,28°B 81,73°Đ﻿ / 22.28; 81.73 Nó có độ cao trung bình là 315 mét (1033 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Lormi có dân số 12.158 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Lormi có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 52%. Tại Lormi, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Bà Triệu

| Bà Triệu |
| --- | --- |
Tranh Đông Hồ "Bà Triệu cưỡi voi"
Sinh: 08 tháng 11 năm 226 Yên Định, Cửu Chân, Giao Chỉ
Mất: 4 tháng 4, 248(248-04-04) (21 tuổi) Hậu Lộc, Cửu Chân, Giao Chỉ
Nguyên nhân mất: Tự vẫn
Nơi an nghỉ: núi Tùng (xã Triệu Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hoá ngày nay)
Đài tưởng niệm: Đền Bà Triệu, Hậu Lộc, Thanh Hóa
Quốc tịch: Việt Nam
Tên khác:  Triệu Trinh Nương  Triệu Thị Trinh  Triệu Quốc Trinh 
Dân tộc: Việt
Người thân: Triệu Quốc Đạt (anh trai)
Bà Triệu (chữ Hán: 趙婆, còn gọi là Triệu Trinh Nương, Triệu Thị Trinh hay Triệu Quốc Trinh, sinh ngày 08 tháng 11 năm 226 – 04 tháng 04 năm 248) là một thủ lĩnh kháng chiến thế kỷ thứ 3 tại Việt Nam.
Bối cảnh

Năm 226, Sĩ Nhiếp mất, vua Đông Ngô là Tôn Quyền bèn chia đất từ Hợp Phố về bắc thuộc Quảng Châu dùng Lã Đại làm thứ sử; từ Hợp Phố về nam là Giao Châu, sai Đới Lương làm thái thú; và sai Trần Thì làm thái thú quận Giao Chỉ. Lúc bấy giờ, con của Sĩ Nhiếp là Sĩ Huy tự nối ngôi và xưng là thái thú, liền đem binh chống lại.
Thứ sử Lã Đại bèn xua quân sang đánh. Do nghe lời chiêu dụ, Sĩ Huy cùng năm anh em ra hàng. Lã Đại đem chém tất cả rồi đem đầu gửi về Vũ Xương. Dư đảng của Sĩ Huy tiếp tục chống lại, khiến Lã Đại mang quân vào Cửu Chân giết hại một lúc hàng vạn người.
Câu nói

Năm 19 tuổi, đáp lời người hỏi bà về việc chồng con, Bà Triệu nói:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Tôi chỉ muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá trường kình ở biển Đông, lấy lại giang sơn, dựng nền độc lập, cởi ách nô lệ, chứ không chịu khom lưng làm tì thiếp cho người! | ” |
Câu nói này thấy chép đầu tiên trong sách Thanh Hoá kỷ thắng của Vương Duy Trinh, sống vào thế kỷ 19, từng làm tổng đốc Thanh Hoá. Không thấy các bộ chính sử xưa hơn nhắc tới câu nói này, nên không rõ tính xác thực.
Tưởng nhớ

Về sau vua Lý Nam Đế (tức Lý Bí) khen Bà Triệu là người trung dũng, sai lập miếu thờ, phong là: "Bậc chính anh liệt hùng tài trinh nhất phu nhân".
Sử gia Lê Tung ở thế kỷ 16 viết:
Vua Tự Đức ở thế kỷ 19 cũng viết:
Hiện nay, nơi núi Tùng (xã Triệu Lộc) vẫn còn di tích lăng mộ của bà. Cách nơi bà mất không xa, trên núi Gai ngay sát Quốc lộ 1 (đoạn đi qua thôn Phú Điền, xã Triệu Lộc, cách thành phố Thanh Hóa 18 km về phía Bắc) là đền thờ bà. Hằng năm, vào ngày 21 tháng 2 (âm lịch), người dân trong vùng vẫn tổ chức làm lễ giỗ bà.
Tên của bà được đặt cho một số địa danh tại tỉnh Thanh Hóa như huyện Triệu Sơn (từ năm 1964) và xã Triệu Lộc (thuộc huyện Hậu Lộc, từ năm 1954).
Tại nhiều tỉnh thành ở Việt Nam, tên bà cũng đã được dùng để đặt tên cho nhiều trường học và đường phố; riêng tại Hà Nội, có một con đường mang tên phố Bà Triệu, và tại Đà Nẵng cũng như vậy nhưng lại viết là Triệu Nữ Vương.
Thơ ca, câu đối

Trong Đại Nam quốc sử diễn ca có đoạn "Bà Triệu Ẩu đánh Ngô", khái quát rất sinh động:
| --- | --- |
 Binh qua trải bấy nhiêu ngày, Mới sai Lục Dận sang thay phiên thần. Anh hùng chán mặt phong trần, Nữ nhi lại cũng có lần cung đao. Cửu Chân có ả Triệu Kiều, Vú dài ba thước tài cao muôn người.:  Gặp cơn thảo muội cơ trời, Đem thân bồ liễu theo loài bồng tang. Đầu voi phất ngọn cờ vàng, Sơn thôn mấy cõi chiến trường xông pha. Chông gai một cuộc quan hà, Dù khi chiến tử còn là hiển linh.
Tương truyền quân Ngô khiếp uy dũng của Bà Triệu nên có câu:
| --- | --- |
 Hoành qua đương hổ dị, Đối diện Bà vương nan.:  Dịch: Múa giáo đánh cọp dễ, Đối mặt Vua Bà thì thực khó.
Trong dân gian hiện cũng còn truyền tụng nhiều câu thơ ca và câu đối liên quan đến bà như sau:
| --- | --- |
 Ru con con ngủ cho lành, Để mẹ gánh nước rửa bành ông voi. Muốn coi, lên núi mà coi, Có bà Triệu tướng cưỡi voi, đánh cồng. Túi gấm cho lẫn túi hồng Têm trầu cánh kiếm cho chồng ra quân. Tùng Sơn nắng quyện mây trời, Dấu chân Bà Triệu rạng ngời sử xanh.:  Cửu Chân trăm trận gan hơn sắt, Lục Dận nhiều phen mắt đã vàng. Trông bành voi, Ngô cũng lắc đầu, sợ uy Lệ Hải Bà Vương, những muốn bon chân về Bắc quốc; Ngồi yên ngựa, khách đi hoài cổ, tưởng sự Lạc Hồng nữ tướng, có chăng thẹn mặt đấng nam nhi." (Khuyết danh) Một đầu voi chống chọi với quân thù, sau Trưng nữ rạng danh bà Lệ Hải; Ba thước vú tử sinh cùng đất nước, cho Ngô hoàng biết mặt gái Giao Châu. Chí sĩ Dương Bá Trạc
Ngoài ra, trong Hồng Đức quốc âm thi tập và trong các tập thơ của các danh sĩ như Nguyễn Đôn Phục, Nguyễn Đôn Dự... đều có thơ khen ngợi Bà Triệu.
Vấn đề liên quan > Đoạn cuối cuộc khởi nghĩa

Lâu nay sử sách đều biên chép cuộc khởi nghĩa Bà Triệu thất bại, và bà đã tự vẫn năm 248. Tuy nhiên, Giáo sư Lê Mạnh Thát đã dẫn Thiên Nam ngữ lục và Ngụy chí để kết luận rằng Bà Triệu đã không thua bởi tay Lục Dận, trái lại đã đánh bại viên tướng này. Lục Dận chỉ chiếm được vùng đất nay thuộc Quảng Tây và Bà Triệu đã giữ được độc lập cho đất nước đến khi Đặng Tuân được Tôn Hựu sai sang đánh Giao Chỉ vào năm 257. Tuy nhiên, ý kiến mới mẻ này còn phải được sự đồng thuận của nhiều người trong giới.
Vấn đề liên quan > Tên gọi

Những bộ sử cổ chỉ gọi bà là Triệu nữ (cô gái Triệu), Triệu Ẩu. Những tên gọi Triệu Trinh Nương, Triệu Thị Trinh, Triệu Quốc Trinh... theo Văn Lang thì rõ ràng là mới đặt gần đây. Tác giả cho biết vấn đề tên gọi này (cũng như tên gọi của Bà Trưng) thuộc phạm trù ngôn ngữ Việt cổ và cách đặt tên người ở thời gian đầu Công nguyên, còn đang được nghiên cứu (tr. 33).
Ngoài ra, Bà Triệu còn được người đời tôn là Nhụy Kiều tướng quân (vị tướng yêu kiều) và Lệ Hải bà vương (vua bà ở vùng biển mỹ lệ).
Riêng cái tên Triệu Ẩu (趙嫗), thấy xuất hiện lần đầu trong Nam Việt chí, Giao Châu ký (thế kỷ 4, 5) rồi đến Thái bình hoàn vũ (thế kỷ 10) dưới mục Quân Ninh (tức Quân Yên cũ).
Trước đây, Hồng Đức quốc âm thi tập, Đại Việt sử ký toàn thư, Thanh Hóa kỉ thắng, Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục... đều gọi bà là Triệu Ẩu. Sau, sử gia Trần Trọng Kim khi cho tái bản Việt Nam sử lược đã không giải thích mà chỉ ghi chú rằng: Bà Triệu, các kỳ xuất bản trước để là Triệu Ẩu. Nay xét ra nên để là Triệu Thị Chinh (tr. 52).
Kể từ đó có nhiều lý giải khác nhau, như:
Sử gia Phạm Văn Sơn: Vì người Tàu căm giận nên đặt tên là Triệu Ẩu (Ẩu có nghĩa là mụ) để tỏ ý khinh mạn (tr. 205).
Nhóm tác giả sách Lịch sử Việt Nam (trước thế kỷ 10, quyển 1, tập 1): Sách sử Trung Quốc gọi bà là Triệu Ẩu với nghĩa xấu (người vú em) (tr. 109).
Một số người lại giải thích "ẩu" nghĩa là con mụ họ Triệu, là bà già, hoặc là "nữ tù trưởng Triệu".
Vấn đề liên quan > Hình tượng vú dài

Sách Giao Chỉ chí chép:
Sách Những trang sử vẻ vang giải thích: Phụ nữ khổng lồ, vú dài... là huyền thoại về bà Mẹ-Đất (terre-Mère, Déesse-Mère). Sau hình tượng đó được khoác cho bất kỳ một phụ nữ hiệt kiệt nào (tr. 129). Các tác giả sách Lịch sử Việt Nam (tập I) cũng đều cho rằng huyền thoại về một người phụ nữ có "vú dài ba thước" vốn rất phổ biến ở phương Nam, từ Hợp Phố đến Cửu Chân. Như truyện "Tẩy thị phu nhân", "Tiểu quốc phu nhân" đều nói họ là những phụ nữ cao to và có vú dài đôi ba thước... Có thể, vì bà Triệu cũng là một người phụ nữ kiệt xuất, nên dân gian đã dùng hình tượng này khoác lên cho bà (tr. 345).
Sách tham khảo

Khuyết danh, Đại Việt sử lược (Nguyễn Gia Tường dịch. Nguyễn Khắc Thuần hiệu đính). Nhà xuất bản TP. Hồ Chí Minh, 1993.
Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử ký toàn thư (Tập 1). Nhà xuất bản KHXH, Hà Nội, 1983.
Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (Quyển 1). Nhà xuất bản Khai Trí, Sài Gòn, lần tái bản năm 1968.
Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh, Lịch sử VN (tập I). Nhà xuất bản Đại học & THCN, 1983.
Trương Hữu Quýnh-Phan Đại Đoàn-Nguyễn Cảnh Minh, Đại cương lịch sử Việt Nam (tập I). Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.
Nhiều người soạn, Lịch sử Việt Nam (trước thế kỷ 10), quyển 1 tập 1. Nhà xuất bản Giáo dục, 1977.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản KHXH, Hà Nội, 1992.
Văn Lang-Quỳnh Cư-Nguyễn Anh, Danh nhân đất Việt (Tập 1). Nhà xuất bản Thanh niên, 1995.
Hồng Nam-Hồng Lĩnh, Những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam chống phong kiến Trung Quốc xâm lược. Nhà xuất bản KHXH, Hà Nội, 1984.
Hoàng Khôi-Hoàng Đình Thi, Giai thoại về phụ nữ Việt Nam. Nhà xuất bản Phụ nữ, 1987.
ĐỗThị Hảo- Mai Thị Ngọc Chúc, Các nữ thần Việt Nam. Nhà xuất bản Phụ nữ, 1984.
Đặng Duy Phúc, Việt Nam anh kiệt. Nhà xuất bản Hà Nội, 2004.
Nhiều người soạn, Hỏi đáp lịch sử (Quyển 1). Nhà xuất bản Trẻ, 2006.
Bản đồ Tam quốc năm 262, Đông Ngô kiểm soát Giao Châu.
Tượng Bà Triệu tại đền thờ trên núi Nưa thuộc thị trấn Nưa huyện Triệu Sơn tỉnh Thanh Hóa.
Đền Bà Triệu tại xã Triệu Lộc, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa.
Đền Bà Triệu ở dưới chân núi Gai tại xã Triệu Lộc, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa
Atlético Madrid

Club Atlético de Madrid, S.A.D. (phát âm tiếng Tây Ban Nha: [ˈkluβ aˈtletiko ðe maˈðɾið]; nghĩa là "Câu lạc bộ thể thao của Madrid") thường được biết đến với cái tên Atlético Madrid, hay đơn giản là Atlético, là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Tây Ban Nha có trụ sở tại Madrid, hiện đang thi đấu tại La Liga. Câu lạc bộ tổ chức các trận đấu sân nhà tại sân vận động Metropolitano, có sức chứa 70.460.
Về mặt số lần vô địch giải đấu, Atlético Madrid là câu lạc bộ thành công thứ ba trong bóng đá Tây Ban Nha - sau Real Madrid và Barcelona. Atlético đã giành chức vô địch La Liga mười một lần, bao gồm cú đúp giải đấu và cúp năm 1996; giành Copa del Rey mười lần; hai Supercopas de España, một Copa Presidente FEF và một Copa Eva Duarte; tại châu Âu, họ đã giành European Cup Winners' Cup năm 1962, là á quân vào các năm 1963 và 1986, là á quân UEFA Champions League vào các năm 1974, 2014 và 2016, đã giành chức vô địch Europa League vào các năm 2010, 2012 và 2018, và giành chức vô địch UEFA Super Cup vào các năm 2010, 2012 và 2018 cũng như Intercontinental Cup 1974.
Trong suốt lịch sử, câu lạc bộ đã được biết đến bằng một số biệt danh, bao gồm Los Colchoneros ("Những người làm đệm"), do các dải màu của đội hình đầu tiên cùng màu với những chiếc đệm truyền thống. Trong những năm 1970, họ được biết đến với tên Los Indios, một số người cho rằng điều này là do câu lạc bộ ký hợp đồng với một số cầu thủ Nam Mỹ sau khi hạn chế về việc ký hợp đồng với cầu thủ nước ngoài được gỡ bỏ. Tuy nhiên, cũng có một số lý thuyết khác cho rằng họ được đặt tên như vậy bởi vì sân vận động của họ được "cắm trại" trên bờ sông, hoặc bởi vì Los Indios (Người Ấn Độ) là kẻ thù truyền thống của Los Blancos (Những người Trắng), đó là biệt danh của đối thủ cùng thành phố, Real Madrid. Felipe VI, vua của Tây Ban Nha, đã là chủ tịch danh dự của câu lạc bộ kể từ năm 2003.
Lịch sử > Nền tảng và năm đầu tiên (1903-1939)

Câu lạc bộ được thành lập vào ngày 26 tháng 4 năm 1903 với cái tên Athletic Club de Madrid bởi ba học sinh Basque sống ở Madrid. Những người sáng lập đã nhìn thấy câu lạc bộ mới như là một chi nhánh thanh niên của đội thời thơ ấu của họ, Athletic Bilbao. Năm 1904, họ được các thành viên bất đồng chính kiến ​​của Real Madrid tham gia. Họ bắt đầu chơi màu xanh và trắng, tương tự như Athletic Bilbao, nhưng đến năm 1911, Athletic đã chơi với màu đỏ và sọc trắng hiện tại. Nhiều người tin rằng sự thay đổi này đã bị ảnh hưởng bởi vì những chiếc sọc đỏ và trắng là các sọc rẻ nhất, vì sự kết hợp giống nhau đã được sử dụng để làm nệm giường, và vải không dùng được dễ dàng chuyển thành áo sơ mi bóng đá. Phát hiện ra một lựa chọn rẻ hơn có thể thuyết phục họ thay đổi và ảnh hưởng đến câu lạc bộ Madrid được gọi là biệt danh Los Colchoneros. Một lý do hợp lý khác để thay đổi màu sắc là cả Athletic Bilbao và Athletic Madrid đều mua các bộ dụng cụ màu trắng và trắng của Blackburn Rovers ở Anh. Một lần vào năm 1911, Juanito Elorduy, cựu cầu thủ và thành viên ban giám đốc Athletic Madrid, đã sang Anh để mua bộ dụng cụ cho cả hai đội. Khi anh ta thất bại trong việc tìm mua các bộ dụng cụ của Blackburn Rovers, anh ấy đã mua những chiếc áo đỏ và trắng của Southampton. Athletic Madrid đã thông qua chiếc áo đỏ và trắng nhưng đã chọn để giữ những chiếc quần short màu xanh của Blackburn Rovers, dẫn tới họ cũng được biết đến với cái tên Los Rojiblancos.
Căn cứ đầu tiên của Atlético, Ronda de Vallecas, nằm trong khu vực tầng lớp lao động cùng tên ở phía nam thành phố. Vào năm 1919, Compañía Urbanizadora Metropolitana - công ty điều hành hệ thống thông tin liên lạc ngầm ở Madrid - đã có được một số đất, gần Đại học Ciudad. Và vào năm 1921, Athletic Madrid đã trở thành độc lập của câu lạc bộ phụ huynh Athletic Bilbao. Là một phần của dự án này, công ty đã xây dựng một sân vận động thể thao mang tên sân vận động Metropolitano de Madrid, và Athletic đã có một sân vận động mới với sức chứa 35.800 chỗ. Metropolitano đã được sử dụng cho đến năm 1966, khi họ chuyển tới Vicente Calderón mới.
Trong những năm 1920, Athletic đã giành Campeonato del Centro ba lần và là Copa del Rey chạy vào năm 1921; Trớ trêu thay, trận chung kết này đã khiến họ phải đối mặt với CLB bóng đá Athletic Bilbao, cũng như vào cuối năm 1926. Dựa vào kỷ lục này, họ được mời tham dự Primera División của La Liga lần đầu tiên vào năm 1928. Trong mùa La Liga ra mắt của họ, câu lạc bộ được quản lý bởi Fred Pentland, nhưng sau hai mùa giải ở Primera División, họ lại xuống hạng Segunda División. Họ quay trở lại La Liga một thời gian ngắn vào năm 1934 nhưng sau đó lại xuống hạng vào năm 1936 sau khi Josep Samitier tiếp tục vào giữa mùa giải từ Pentland. May mắn thay cho Los Colchoneros, Cuộc nội chiến ở Tây Ban Nha đã làm cho câu lạc bộ phải nghỉ ngơi, vì Real Oviedo đã không thể chơi được do sự phá hủy sân vận động của họ trong các vụ đánh bom. Như vậy, cả La Liga và Athletic đều bị trì hoãn, sau đó là chiến thắng trong trận play-off với Osasuna, nhà vô địch của giải Segunda División.
Lịch sử > Athletic Aviación de Madrid (1939-1947)

Đến năm 1939, khi La Liga tiếp tục, Athletic đã sáp nhập với Aviación Nacional của Zaragoza để trở thành Athletic Aviación de Madrid. Aviación Nacional được thành lập vào năm 1939 bởi các thành viên của Không quân Tây Ban Nha. Họ đã được hứa hẹn một nơi trong Primera División cho mùa giải 1939-40, chỉ để bị từ chối bởi RFEF. Như một sự thỏa hiệp, câu lạc bộ này sáp nhập với Athletic, đội đã mất 8 cầu thủ trong suốt cuộc nội chiến. Nhóm nghiên cứu đã được trao một chỗ trong 1939-1940 chiến dịch La Liga chỉ như là một thay thế cho Real Oviedo. Với huyền thoại Ricardo Zamora là người quản lý, câu lạc bộ sau đó đã giành danh hiệu La Liga đầu tiên của mùa giải đó và giữ lại chức vô địch năm 1941. Cầu thủ có ảnh hưởng nhất trong những năm này là đội trưởng Germán Gómez, người đã được ký kết từ Racing de Santander năm 1939. Anh chơi tám mùa liên tiếp cho Rojiblancos cho đến chiến dịch 1947-48. Từ vị trí tiền vệ trung tâm của mình, anh đã lập một tiền vệ huyền thoại cùng với Machín và Ramón Gabilondo. Năm 1941, một nghị định do Francisco Franco cấm đội từ việc sử dụng tên nước ngoài và câu lạc bộ trở thành Atlético de Aviacion Madrid. Năm 1947, câu lạc bộ quyết định từ bỏ tên của hiệp hội quân đội và đặt căn cứ vào tên hiện tại của CLB Atlético de Madrid. Cùng năm đó, Atlético đã đánh bại Real Madrid 5-0 tại Metropolitano, chiến thắng lớn nhất của họ trước đối thủ này.