stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chiến tranh Kim–Tống (1217–1223)

Chiến tranh Kim-Tống (1217-1223) hay Kim quân tam đạo công Tống chi chiến (金军三道攻宋之战) là một loạt những cuộc giao tranh giữa quân đội hai nước Kim và Nam Tống kéo dài trong suốt sáu năm từ 1217 đến 1223, do nước Kim phát động, tấn công liên tục vào biên giới triều Tống ở Lưỡng Hoài. Quân Tống ra sức chống trả, giữ vững thế cầm cự và đẩy lui hầu hết các cuộc tiến công của quân Kim. Về sau khi Kim chủ Hoàn Nhan Tuân qua đời, lại thêm Mông Cổ uy hiếp từ phía bắc khiến triều Kim phải chủ động bãi binh, lập lại hòa bình vào năm 1223.
Diễn biến > Triệu Phương chia quân đánh Kim

Triệu Phương tuy đã phá tan quân Kim nhưng đoán biết chúng sẽ đến báo thù nên quyết định thừa thế tấn công trước. Đầu năm 1220, Phương sai Hỗ Tái Hưng, Hứa Quốc đem sáu vạn binh mã, phân tam lộ tiến đánh nước Kim, mục tiêu là hai châu Đường, Đặng. Trước lúc ra quân Triệu Phương dặn hai tướng
Hai tướng Tống tiến quân vào Đường, Đặng, nhưng do người Kim có phòng bị nên quân Tống chỉ có thể cướp bóc dọc đường rồi rút lui. Người Kim cho quân đuổi theo tới Phàn Thành, Triệu Phương đưa quân chặn đánh và đẩy lui địch. Lúc đó Mạnh Tông Chính cũng đánh bại quân Kim ở Hồ Dương, cướp 1000 hộ ở Kim. Sau đó Hứa Quốc cũng bộ tướng Da Luật Quân đánh bại quân Kim ở Bắc Dương, giết tướng Kim Lý Đề Không. Hỗ Tái Hưng đánh bại người Kim ở thành Cao Đầu, tướng Trương Lâm dẫn quân lấy được Thương châu, An Bính liên kết với người Hạ lấy được Hải châu, Trình Tín lại định ước với người Hạ đánh Tần châu nhưng người Hạ không đến.
Lý Toàn lúc này được phong Quảng châu quan sát sứ đã tỏ ra kiêu ngạo, khinh thường triều đình. Trước Toàn gièm pha Trung Nghĩa phó đô thống Lý Tiên với Giả Thiệp khiến Tiên bị giết. Bộ hạ của Tiên tôn Thạch Khuê lên thay, Giả Thiệp buộc phải công nhận. Lý Toàn không chịu muốn giết cả Thạch Khuê. Khuê sợ liền nhân lúc tướng Mông Mộc Hoa Lê tiến đánh tới tận Tế Nam của Tống, Thạch Khuê dẫn người đầu hàng. Lý Toàn lấy cớ Thạch Khuê phản bội mà đem quân đánh, Thạch Khuê chạy sang Mông Cổ. Lý Toàn thừa thắng chiêu hàng tướng Kim là Trương Lâm ở Ích Đô, thu lại được các châu Thanh, Xương, Mật, Đăng, Thái, Lôi, Tân, Đại và đất Tế Nam, lại còn chiếm được Tứ châu, Đông Bình của Kim (1222). Triều Tống phong hắn làm Bảo Ninh quân tiết độ sứ kiêm Kinh Đông, Hà Bắc trấn phủ phó sứ. Về sau Lý Toàn lại bất hòa với Trương Lâm, Trương Lâm sợ Toàn hãm hại nên đem những châu vừa chiếm dâng cho người Mông, được Mộc Hoa Lê phong làm Hành Sơn đông lộ đô nguyên soái sự, nhưng bị anh Toàn là Lý Phúc đánh đuổi.
Diễn biến > Thời Toàn thua trận

Năm 1221 tháng 2 ÂL, Bộc Tán An Trinh đem quân từ Tức châu đóng Thất Lý trấn, đánh bại quân Tống ở Tịnh Cư Sơn và Bảo Sơn Tự. Quân Tống lui về giữ Hoàng Thổ Quan và cố thủ ở đó. An Trinh chia quân thành hai tiến đánh vào quan, đánh bại quân Tống rồi tiến sang Mai Lâm quan, phá Ma Thành, vây Hoàng châu, phân binh phá các huyện, lại sai biệt tướng đánh Hán Dương quân. Tri Hoàng châu Hà Đại Tiết tự vẫn. Nhưng lúc này Lý Toàn cũng đánh vào Tứ châu của Kim, Ngột Thạch Liệt Ước Hách Đức đem quân đến cứu, Toàn bỏ chạy, nhưng Hách Đức chỉ tiến được tới Phúc Qua khẩu thì hết lương phải lui. Bộc Tán An Trinh đánh tiếp Kì châu, tri châu Lý Thành tự tử. Tuy nhiên sau đó quân Kim rút về, Hỗ Tái Hưng cho đuổi theo truy kích và đánh tan chúng ở trấn Thiên Trường, khi chuẩn bị vượt Hoài về nước cũng bị Lý Toàn truy kích đánh bại.
Tháng 4 ÂL năm 1222, Tuyên Tông vừa nghe tin Triệu Phương, An Bính qua đời liền sai Hoàn Nhan Ngoa là Hành Nguyên soái phủ sự, Tiết chế tam lộ quân mã, Đồng Thiêm thư Xu mật viện sự Thời Toàn làm phó cùng dẫn quân đánh Tống, vượt sông từ Dĩnh Thọ, đánh bại quân Tống ở Cao Kiều rồi đánh sang Cố Thủy, phá Hỗ châu, tướng Tống Tiêu Tư Trung gửi thư về triều cầu cứu. Nhưng về sau được lại sợ Tống Mông hai phía kẹp đánh sẽ bất lợi nên Hoàn Nhan Ngoa quyết định rút quân. Khi quân Kim chuẩn bị vượt Hoài trở về thì có lệnh từ Kim chủ bảo lưu quân ở Hoài Nam, lệnh mỗi người phải cắt 3 thạch lúa mạch của Tống làm quân lương, nên ba ngày sau quân Kim vẫn chưa vượt sông. Hoàn Nhan Ngoa nói với Thời Toàn
Thời Toàn không nghe. Đêm hôm đó trời mưa to, nước sông dâng cơ, Hoàn Nhan Ngoa cho bắt cầu phao và làm thuyền để nhanh chóng vượt sông nhưng đã không kịp. Từ đâu bỗng vang tiếng pháo hiệu, chiêng trống nổi lên và quân Tống kéo tới. Thời Toàn quyết định lên thuyền chạy trước, bỏ mặt tướng sĩ muốn làm gì thì làm. Bộ binh Kim chưa kịp vượt sông, cầu lại bị gãy nên quân Kim nhanh chóng bại trận, nhiều người bị giết. Hoàn Nhan Ngoa đổ hết tội lỗi cho Thời Toàn khiến Toàn bị giết. Kim chủ từ đó cũng không dám tiến xuống phía nam nữa.
Chiến tranh kết thúc

Cuối năm 1223, Kim Tuyên Tông qua đời, thái tử Hoàn Nhan Thủ Tự nối ngôi giữa lúc Hà Bắc đã rơi sạch vào tay người Mông. Vua mới Kim Ai Tông sợ việc ba phía đều có địch (Mông-Tống-Hạ) nên quyết định bãi binh với Tống và Hạ, thiết lập lại hòa nghị, hai bên giảng hòa với nhau nhưng không rõ nội dung hòa ước. Mặc dù sau đó hai nước không giao chiến thêm một trận lớn nào nữa đến năm 1233 nhưng xung đột vẫn âm ỉ với việc tướng Tống là Lý Toàn chia quân đánh Kim và sau còn đầu hàng Mông Cổ chiếm giữ bờ nam sông Hoài, còn Kim thì tiếp nhận các tướng Nam Tống đầu hàng và phong tước cho họ. Về sau năm 1233, Mông Cổ lấy được Biện Kinh, vua Kim phải chạy về Thái châu thì Tống liên kết với Mông Cổ cùng tấn công vào sào huyệt cuối cùng này, diệt hẳn nước Kim.
Chú thích

↑  Kim sử, quyển 12
↑  Kim sử, quyển 13
1 2 3  Tục tư trị thông giám, quyển 160.
1 2 3 4 5 6  Tục tư trị thông giám, quyển 161.
↑  Giả Thiệp trước đã treo giải ai giết được thái tử nước Kim thì được tiết độ sứ, giết thân vương thì phong thừa tuyên sứ, giết phò mã sẽ được thưởng chức Quan sát sứ
1 2 3  Tục tư trị thông giám, quyển 162.
| x t Sự kiện lịch sử thời Lưỡng Tống |
| --- | --- |
Bắc Tống:  Binh biến Trần Kiều  Bôi tửu thích binh quyền  Loạn Lý Quân  Loạn Lý Trọng Tiến  Ngoài mạnh trong yếu  Trọng văn khinh võ  Kiến Long chi trị  Việt Nam tuyên bố độc lập  Chiến dịch thống nhất Trung Quốc của nhà Tống  Cấm quân  Canh thủ pháp và Dưỡng binh di loạn  Ánh nến tiếng rìu và Minh ước hộp vàng  Thái Tông đánh Khiết Đan  Hải chiến Bạch Đằng  Bắc phạt Ung Hi  Cấm các  Hàm Bình chi trị  Khởi nghĩa nông dân Thành Đô  Ngự giá ra Hà Bắc  Hòa ước Thiền Uyên  Định Nan tiết độ sứ  Đông phong tây tự  Lưu Thái hậu lâm triều  Khởi nghĩa Khu Hi Phạm  Khởi nghĩa Nùng Trí Cao  Trọng Hi tăng tệ  Tây Hạ li khai  Bộ lạc Lục Cốc kháng Hạ  Ngũ quỷ dụng sự  Nhân Tông thịnh thế  Khánh Lịch tân chính  Vấn đề truy phong cha đẻ của Tống Anh Tông  Tống Từ  Giao Tử  Hi Hà khai biên  Biến pháp Hi Ninh  Xung đột ở phương nam  Nguyên Phong cải chế  Cựu Tân đảng tranh  Nguyên Hựu canh hóa  Thiệu Thánh thiệu thuật  Thu Thủ Thanh Đường  Biện Kinh  Sáu tên giặc nắm chính quyền  Khởi nghĩa Tống Giang  Khởi nghĩa Phương Lạp  Liên minh trên biển、Tuyên Hòa phạt Liêu  Sự biến Bình châu  Hòa ước Tuyên Hòa  Tranh chấp với người Kim  Nhường ngôi chạy giặc  Nỗi nhục Tĩnh Khang  Tẩy y viện 
Nam Tống: Tống triều phục dựng Bỏ cha anh chạy về phía nam, Uông Hoàng đắc chánh  Sự biến Duy Dương  Miêu Lưu binh biến  Chiến tranh Kim-Tống (1127-1142) Trận Yển Thành  Chiến dịch Xuyên Thiểm  Từ Hoàng Hà đến Hoài Hà  Tin vui từ Thuận Xương  Hòa ước Thiệu Hưng  Vụ án Nhạc Phi  Đại chiến Thái Thạch kì  Long Hưng bắc phạt、Hòa ước Long Hưng  Càn Thuần chi trị  Trình Chu Lý học, Học phái Vĩnh Gia  Hàn Thác Trụ chuyên quyền  Không để tang cha nên bị truất ngôi  Khánh Nguyên đảng cấm  Khai Hi bắc phạt  Hòa ước Gia Định）  Sử Di Viễn thao túng（Tứ Mộc Tam Hung）  Ba đạo quân Kim đánh Tống  Đánh dẹp Lý Toàn  Đoan Bình canh hóa  Đoan Bình nhập Lạc  Giả Tự Đạo hại vua hại nước  Trận Điếu Ngư (1259)  Tứ Xuyên kháng Mông, Sáu năm giữ cô thành  Pháo Hồi Hồi  Thái hoàng Thái hậu giao ngọc tỉ  Văn Thiên Tường cần vương  Nhai Sơn di hận
Sử chuyên môn: Lịch sử→ Chính trị→ Quân sự→Ngoại giao→Kinh tế→Văn hóa→Khoa học, kĩ thuật→Danh sách vua
Nhà Tống
Người Arem

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| Khu vực có số dân đáng kể |
| --- | --- |
Tân Trạch, Quảng Bình, Việt Nam
Ngôn ngữ
Tiếng Arem
Người Arem là một tộc người mới được phát hiện năm 1956 ở rừng núi Phong Nha-Kẻ Bàng, hiện nay được xếp vào người Chứt.
Phát hiện và hồi sinh

Người Arem được coi là tộc người được phát hiện muộn nhất ở Việt Nam vào năm 1956, trong một chuyến tuần tra, bộ đội biên phòng phát hiện ra tộc người A Rem sống trong những hang đá giữa núi rừng Phong Nha-Kẻ Bàng.
Trước đây, người Arem vốn là một tộc người có tên tuổi, cư trú tập trung ở hai nơi có các tên gọi Rục hay Bòn Bòn. Nhưng do chiến tranh, để tránh bom rơi, đạn lạc, họ đã bỏ bản, lui vào trong rừng già của dải Trường Sơn náu thân. Vì cuộc lánh nạn này cho nên điều kiện sinh sống hết sức khó khăn và dẫn đến suy kiệt dần. Năm 1956, lúc được phát hiện ra, người Arem đã và đang sống một cuộc sống hết sức nguyên thủy như ở hang, mặc quần áo vỏ cây và đồ ăn, thức uống chủ yếu không qua đun nấu.
Sau khi được phát hiện một thời gian, tộc người này tăng thêm được 110 người. Rồi chiến tranh, dịch bệnh, đói kém liên miên, đến khoảng năm 1982-1983, huyện Bố Trạch huy động các xã trong huyện giúp cho người A Rem làm nhà, cung cấp màn chiếu, bò giống để chăn nuôi. Thời điểm đó, tộc người A Rem chỉ còn đúng 47 người.
Đến đầu năm 1992, tộc người A Rem được Nhà nước hỗ trợ theo dự án Bảo tồn và phát triển những tộc người có nguy cơ biến mất. Lúc này, người A Rem chỉ còn lại 83 người.
Năm 2003, Nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, lúc đó đang là Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh luôn quan tâm đặc biệt đến người Arem. Sau những lần vào tận nơi tìm hiểu, Nguyễn Minh Triết đã về TP Hồ Chí Minh kêu gọi người dân đóng góp và cùng với các ngành dựng lên bản Arem tại xã Tân Trạch hiện nay.
Năm 2013, dân số người A Rem trên toàn xã Tân Trạch gồm 75 hộ, 333 khẩu, trong đó có 6 hộ ở bản Đoòng, cách trung tâm xã chừng 20 km đường rừng.
Văn hóa và ngôn ngữ

Thời điểm được phát hiện, người ta kết luận tộc người Arem ngoài cuộc sống ăn lông ở lỗ ra họ không có bất cứ tài sản nào về tinh thần. Thế nhưng mới đây, cùng với sự hồi sinh mạnh mẽ, các nhà khoa học còn khẳng định, người Arem còn giữ được gia tài văn hoá rất đặc biệt. Họ có ngôn ngữ, có phong tục và những bí ẩn lạ lẫm khác.
Hiện nay ngôn ngữ Arem chỉ còn mỗi tiếng nói, không ai tìm được gia tài chữ viết của họ cất giấu ở đâu. Tuy còn tiếng nói nhưng người Arem chỉ dùng trong cộng đồng. Những tộc người láng giềng như Ma Coong, Rục, Mày, Sách, Kinh… ít người nói được tiếng Arem vì một phần tiếng Arem khó nói, một phần người Arem rất có ý thức giấu tiếng nói của mình. Nhưng hầu như người Arem nào cũng nói được tiếng của những tộc người láng giềng, gặp người Khùa họ nói tiếng Khùa, gặp người Ma Coong họ dùng tiếng Ma Coong để giao tiếp…
Tộc người Arem thích sinh con gái, mỗi dịp ai sinh con gái họ liền mở rượu ăn mừng. Vì con gái là tài sản quý của dòng họ. Con gái đến tuổi lấy chồng, con trai phải làm lễ bỏ của theo yêu cầu của nhà gái". Lễ bỏ của phải có năm hũ rượu, mười nén bạc, hai con gà trống và tiền mặt. Lễ bỏ của bên nhà gái do cậu ruột quyết định và hưởng trọn vẹn, bố mẹ của cô gái không được gì. Cưới xong cô gái đi làm dâu, nếu bên chồng làm việc gì để cô gái bỏ về thì chồng phải chuẩn bị 3 hũ rượu, ba con gà trống và cả tiền mặt nữa qua nhà gái gặp cậu làm lễ xin lại vợ. Cậu đồng ý mới được mang vợ về, nếu để vợ bỏ về lần nữa thì lễ xin vợ tăng lên gấp đôi.
Trong cuộc sống hàng ngày, người Arem cũng có cúng. Họ cúng tổ tiên mà họ hiểu là ma nhà và họ cũng cúng cả ma rừng khi có một sự kiện gì đấy. Việc cúng tổ tiên - ma nhà của người Arem cũng thật đơn giản cả về lý do về lễ cúng và lời cúng. Lời cúng sẽ có nội dung là nhân có người đến nhà, có gạo ngon nấu cơm, có rượu ngon để uống, xin mời tổ tiên - ma nhà cùng ăn, cùng uống cho vui và ăn uống xong, mong ma nhà phù hộ cho mọi người khỏe mạnh…
Người Arem có tục nối dây, người em trai hoặc anh trai có vợ mất thì người anh trai hoặc em trai phải lấy chị dâu hoặc em dâu làm vợ.Tuy nhiên, tục lệ này cùng một số tập tục cũ lạc hậu đã dần bị bãi bỏ.
Ẩm thực

Trước đây, nguồn lương thực chủ yếu của người Arem là tinh bột từ các loại lúa tẻ, gạo nếp; hay bột nhúc chế biến từ các cây thuộc họ bẹ. Ngoài ra, người Arem còn trồng sắn, lấy củ chế biến thành bột, làm thức ăn, làm bánh. Nạo sắn trộn với bột ngô để làm pồi.
Trong những ngày Tết, đồng bào làm bánh chưng, bánh đòn được gói như người miền xuôi.
Đối với người Arem, bánh rùa cũng là một trong những loại bánh được đồng bào gói bằng gạo nếp sử dụng trong ngày Tết, hình thù chiếc bánh giống mai rùa. Để làm phong phú thêm hương vị ngày Tết, đồng bào còn làm thêm một số loại bánh ro, bánh vọc với nhân thịt và lạc để làm quà cho trẻ em.
Trong những ngày Tết, ngoài món bánh người Arem còn chế biến một số loại rượu, như: rượu đoác, rượu ngô làm rượu cần. Phương thức chế biến, gồm: ủ, chưng cất từ gạo, nếp, ngô, sắn, cây đoác với một số lá, rể cây để tạo men. Ngoài ra, người Arem còn làm rượu cần từ nguyên liệu cơm nếp hoặc gạo tẻ trộn với vỏ trấu bỏ vào chum, hũ; thêm vào ít củ riềng để có vị đắng.
Người Arem luôn thành kính với thần núi, thần sông, thần lúa nên trong ngày Tết họ còn tổ chức các bữa tiệc để cúng Giàng. Tuy rất đơn giản nhưng đó là tất cả những gì mà họ bày tỏ với thế giới thần linh, cầu mong cho gia đình yên ổn. Lễ cúng thường có gà, xôi, thức ăn đặt trên lá chuối.
Ngoài ra, họ còn làm thêm món canh từ mít non; cà nấu với tôm, cá, ốc, thịt để ăn trong ngày Tết. Món xào được làm từ măng rừng; có thể luộc, xào với tôm, cá do họ xúc được ở sông suối. Người Arem còn đưa củ rừng như củ mài, củ nâu làm thức ăn trong những dịp lễ trọng.
Tuy vậy, hiện nay một số tập tục cũ của người Arem đã bị xóa bỏ. Các món ăn truyền thống bị biến đổi về cách thức chế biến, thành phần nguyên liệu.
Dialeurodes angulata

| Dialeurodes angulata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hemiptera
Phân bộ (subordo): Sternorrhyncha
Liên họ (superfamilia): Aleyrodoidea
Họ (familia): Aleyrodidae
Phân họ (subfamilia): Aleyrodinae
Chi (genus): Dialeurodes
Loài (species): D. angulata
Danh pháp hai phần
Dialeurodes angulata Corbett, 1935 
Dialeurodes angulata là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleyrodinae.
Dialeurodes angulata được Corbett miêu tả khoa học đầu tiên năm 1935.
Chú thích

↑  Jon H. Martin & Laurence A. Mound (2007) "An annotated check list of the world’s whiteflies (Insecta: Hemiptera: Aleyrodidae)" Zootaxa 1492: 1-84 Link
Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy (công chúa)

Đối với vua nhà Nguyễn có cùng tên húy, xem Bảo Đại.
Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy (chữ Hán: 阮福永瑞; 4 tháng 3 năm 1824 – 27 tháng 4 năm 1863), phong hiệu Phú Phong Công chúa (富豐公主), là một công chúa con vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.
Tiểu sử

Hoàng nữ Vĩnh Thụy sinh ngày 4 tháng 2 (âm lịch) năm Giáp Thân (1824), là con gái thứ 17 của vua Minh Mạng, mẹ là Cửu giai Tài nhân Trần Thị Trúc. Bà Vĩnh Thụy là chị cùng mẹ với Bình Xuân Công chúa Gia Thụy.
Năm Tự Đức thứ 3 (1850), công chúa Vĩnh Thụy lấy chồng là Phò mã Đô úy Nguyễn Tiến Vị, người Hương Trà, Thừa Thiên, là con trai của Chưởng phủ Ninh Lạc tử Nguyễn Tiến Lâm. Năm Tự Đức thứ 27 (1874), phò mã Vị qua đời. Công chúa không có con nối dõi.
Năm Tự Đức thứ 16 (1863), Quý Hợi, ngày 10 tháng 3 (âm lịch), công chúa Vĩnh Thụy mất, thọ 40 tuổi, được truy tặng làm Phú Phong Thái trưởng Công chúa (富豐公主), thụy là Uyển Hòa (婉和). Mộ của bà được táng tại Dương Xuân (thuộc Hương Thủy, Thừa Thiên - Huế).
Sách phong bằng đồng

Cuối tháng 8 năm 2009, quyển sách phong của công chúa Vĩnh Thụy đã được phát hiện tại huyện Hương Trà, Huế. Sách gồm 5 tờ bằng đồng dát mỏng, có kích thước 13 cm x 22 cm, được đóng lại thành một tập bằng 4 khuyên tròn, 2 trang bìa được chạm rồng. Sách bị hoen ố do vào năm 1968, nhà thờ dòng họ Nguyễn Tấn (Tiến) bị cháy vì bom đạn.
Theo ông Lê Công Mậu, người chuyên dịch các văn bản chữ Hán, bản sách phong được biên soạn vào 15 tháng 3 (âm lịch) năm Quý Hợi, tức sau khi công chúa Vĩnh Thụy mất 5 ngày. Sách phong có nội dung như sau:
Quyển sách đồng của công chúa đang được cất giữ tại nhà thờ họ Nguyễn Tấn ở xã Hương Chữ.
Chú thích

1 2 3 4  Nguyễn Phúc tộc thế phả, tr.323
1 2 3 4  Đại Nam liệt truyện, tập 3, quyển 9 – phần Phú Phong Công chúa Vĩnh Thụy
1 2  “Phát hiện sách cổ bằng đồng thời Nguyễn”. Báo Thanh Niên. 28 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2020.
1 2  “Phát hiện quyển sách cổ bằng đồng”. Báo Người lao động. 30 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2020.
Ommatius apicalis

| Ommatius apicalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Ommatius
Loài (species): O. apicalis
Danh pháp hai phần
Ommatius apicalis Bellardi, 1861 
Ommatius apicalis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Ommatius apicalis được Bellardi miêu tả năm 1861.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Polypodium naviculare

| Polypodium naviculare> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Polypodium
Loài (species): P. naviculare
Danh pháp hai phần
Polypodium naviculare Alderw., 1909 
Polypodium naviculare là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Alderw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Polypodium naviculare”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Maytenus insculpta

| Maytenus insculpta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Celastrales
Họ (familia): Celastraceae
Chi (genus): Maytenus
Loài (species): M. insculpta
Danh pháp hai phần
Maytenus insculpta J.A. Steyermark 
Maytenus insculpta là một loài thực vật có hoa trong họ Dây gối. Loài này được Steyerm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Maytenus insculpta”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2013.
Nghĩa địa Đồng Táo

Nghĩa địa Đồng Táo là một nghĩa địa xưa ở khu vực quận Tây Hồ, Hà Nội ngày nay. Nghĩa địa này được cho là rộng khoảng 3 ha và cách Chùa Kim Liên khoảng chừng 300 m. Nhiều người khẳng định, nghĩa địa Đồng Táo nay đã nằm ở bên dưới Hồ Tây.
Lịch sử

Xưa kia tại đây là một đoạn nhánh cụt của sông Hồng cổ còn sót lại sau khi sông đổi dòng. Lúc bấy giờ, có hàng chục làng mạc, cánh đồng, ruộng vườn bám ở quanh đoạn sông và những người trong làng sau khi mất cũng đã được chôn cất tại đây. Nhiều người cũng cho rằng, phường Nghi Tàm xưa có nghĩa địa mang tên Đồng Táo rất lớn.
Ngoài ra, mộ của Hồ Xuân Hương, Bà Huyện Thanh Quan và Đoàn Thị Điểm cũng được đồn đoán là đã chôn tại hoặc gần nghĩa địa này và nay nằm ở bên dưới Hồ Tây.
Nhận định

Trong sử sách cũng chép, thời Lê, các tướng lĩnh sau khi đánh quân Chăm pa, bắt được tù binh, đều tạo điều kiện cho họ lập kế sinh nhai bằng cách khai hoang vùng đất rậm rạp, heo hút quanh Hồ Tây. Người Chăm pa sinh sống lâu ngày, lập lên những ngôi làng đặc thù quanh Hồ Tây suốt hàng trăm năm trời. Sống ven hồ, chết cũng ở ven hồ [...] dưới đáy Hồ Tây, có thể vẫn còn hàng ngàn ngôi mộ Chăm pa.
— Nguyễn Viết Bân, nguyên nguyên Giám đốc Trung tâm cá giống Nhật Tân, thuộc Công ty Đầu tư khai thác Hồ Tây.
Chu Ẩn vương

Chu Ẩn Vương (chữ Hán:周隐王) có thể là những nhân vật lịch sử sau:
Danh sách

Chu Ẩn Vương Cơ Duyên: vị thiên tử cuối cùng của nhà Chu, có thụy hiệu khác là Noãn Vương.
Chu Ẩn Vương Chu Thiệu Quýnh: phiên vương nước Chu đời nhà Minh.
Nông nghiệp Mông Cổ

Cảnh quan Mông Cổ
Nông nghiệp ở Mông Cổ chiếm trên 10% tổng sản phẩm quốc nội hàng năm của Mông Cổ và sử dụng một phần ba lực lượng lao động. Tuy nhiên, địa hình cao, biến động cực đoan về nhiệt độ, mùa đông dài và lượng mưa thấp cung cấp tiềm năng hạn chế cho phát triển nông nghiệp. Mùa sinh trưởng chỉ có 95 - 110 ngày. Bởi vì khí hậu khắc nghiệt của Mông Cổ, nó không phù hợp với hầu hết canh tác. Chỉ 1% đất canh tác ở Mông Cổ được trồng trọt, lên đến 1.322.000 ha (3.266.000 mẫu Anh) vào năm 1998. Do đó, ngành nông nghiệp vẫn tập trung nhiều vào chăn nuôi du mục với 75% diện tích đất được sử dụng cho đồng cỏ và chỉ cho 3% dân số. Cây trồng sản xuất ở Mông Cổ bao gồm ngô, lúa mì, đại mạch và khoai tây. Động vật nuôi thương phẩm ở Mông Cổ bao gồm cừu, dê, bò nhà, ngựa, lạc đà và lợn. Chúng được nuôi dưỡng chủ yếu để lấy thịt, mặc dù dê có giá trị về lông của nó có thể được sử dụng để sản xuất cashmere.
Lâm nghiệp

Rừng của Mông Cổ rộng lớn (15 triệu ha) được sử dụng cho gỗ xẻ, săn và lông động vật. Năm 1984, một nguồn tin Mông Cổ cho biết ngành lâm nghiệp chiếm khoảng một phần sáu tổng sản phẩm quốc dân (GNP). Cho đến tháng 12 năm 1987, việc khai thác các nguồn tài nguyên này được giám sát bởi Bộ phận Kinh tế Lâm nghiệp và Săn bắn của Bộ Lâm nghiệp và Chế biến Gỗ. Trong tháng đó phần này đã được tích hợp vào Bộ bảo vệ môi trường mới. Các thành phần chế biến gỗ của bộ trước đây có lẽ đã trở thành một phần của Bộ Công nghiệp nhẹ mới. Giả định của Bộ Bảo vệ Môi trường về kiểm soát tài nguyên rừng phản ánh mối quan tâm của chính phủ đối với suy thoái môi trường do phá rừng bừa bãi. Các doanh nghiệp lâm nghiệp chỉ tái trồng được 5.000 ha trong tổng số 20.000 ha đã bị cắt giảm hàng năm. Ngoài ra, các vụ cháy đã phá hủy 1 triệu ha rừng từ năm 1980 đến năm 1986. Các khu rừng bị thu hẹp của Mông Cổ làm giảm mực nước ở nhiều nhánh của sông Selenge và sông Orkhon, làm tổn hại đến bảo tồn đất và tạo ra tình trạng thiếu nước ở Ulaanbaatar.
Các doanh nghiệp gỗ xẻ và các ngành công nghiệp hạ lưu đóng góp đáng kể cho nền kinh tế Mông Cổ, chiếm 10% tổng sản lượng công nghiệp năm 1985. Khoảng 2,5 triệu mét khối gỗ đã được khai thác hàng năm. Gỗ nhiên liệu chiếm khoảng 55% lượng gỗ khai thác và phần còn lại được chế biến bởi ngành chế biến gỗ. Năm 1986, Mông Cổ sản xuất 627.000 mét khối gỗ xẻ, trong đó 121.000 mét khối được xuất khẩu. Gỗ xẻ cũng đã được xuất khẩu; xuất khẩu gỗ đã giảm đáng kể từ 104.000 mét khối trong năm 1984 xuống 85.700 mét khối vào năm 1985 và 39.000 mét khối vào năm 1986.
Rừng của Mông Cổ và thảo nguyên rất nhiều với động vật bị săn bắt vì lông, thịt và các sản phẩm khác vào cuối những năm 1980. Động vật lấy lông bao gồm marmota, chuột xạ hương, sóc, cáo, korsak (cáo thảo nguyên), và sói xám, đã bị săn bắn và động vật như hươu, chồn zibelin và chồn ecmin được nuôi trên các trang trại động vật nhà nước. Da động vật được xuất khẩu với số lượng lớn. Năm 1985, Mông Cổ đã xuất khẩu hơn 1 triệu da sống nhỏ, trong đó bao gồm một số 763.400 con marmota, 23.800 con sóc, 3.700 con sói và các loại lông thú khác. Marmota cũng bị săn bắt vì chất béo của nó, được chế biến công nghiệp. Linh dương gazelle Mông Cổ bị săn lùng vì thịt và hươu đỏ bị săn vì gạc nhung của chúng. Tổ chức săn bắn cừu hoang dã là một điểm thu hút khách du lịch nước ngoài.
Đánh bắt cá

Hồ và sông của Mông Cổ có nhiều cá nước ngọt. Mông Cổ đã phát triển một ngành công nghiệp đánh cá quy mô nhỏ để xuất khẩu cá hộp. Có ít thông tin về các loại và số lượng cá chế biến để xuất khẩu, nhưng vào năm 1986, tổng sản lượng khai thác cá là 400 tấn trọng lượng sống.
Ốc đảo Dal ở tỉnh Ömnögovi
Trồng rau ở ốc đảo Dal
Cánh đồng nho ở tỉnh Selenge.
Động vật ăn cỏ trên vùng đất thảo nguyên Mông Cổ
Lạc đà ở Gobi. Lạc đà là động vật sản xuất, sản xuất thịt và mỡ, đồng thời là da cho thương mại
Phụ nữ Mông Cổ đặt sữa đông
Chăn nuôi cừu trong Vườn quốc gia Terelj
Rừng Mông Cổ xen kẽ với các hồ và sông
Sông của Mông Cổ cung cấp nguồn cá nước ngọt