stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tôn giáo đời nhà Thương

không cóBản mẫu:SHORTDESC:không có
| Tôn giáo đời nhà Thương |
| --- | --- |
Một mảnh xương với giáp cốt văn ghi kết quả bói toán.
Loại: Tôn giáo đa thần
Thần học: Thờ cúng tổ tiên Vu giáo Thuyết vật linh
Vùng: Bình nguyên Hoa Bắc
Ngôn ngữ: Tiếng Hán thượng cổ
Quốc giáo của nhà Thương (k. 1600 – k. 1046 TCN) là một tôn giáo cổ đại của Trung Quốc, trong đó các tín đồ được đào tạo giao tiếp với nhiều vị thần, bao gồm tổ tiên và các vị thần của tự nhiên. Việc giao tiếp này chủ yếu diễn ra thông qua bói toán trên giáp cốt, nghi lễ tế tự và thực hành vu giáo. Nhà Thương xây dựng nhiều ngôi đền và lăng mộ quy mô lớn, phản ánh niềm tin vào thế giới bên kia. Các nhà khảo cổ đã khai quật một lượng lớn đồng khí và giáp cốt khắc chữ ở kinh đô Ân Khư cuối đời Thương. Những khám phá khảo cổ này cung cấp rất nhiều thông tin về hệ thống giáo lý của đời Thương qua bằng chứng văn tự. Trong những văn tự này, Đế được coi là vị thần tối cao, điều khiển các linh hồn khác.
Tôn giáo thời Thương giữ vai trò trung tâm trong đời sống vương tộc và cung đình. Các nghi lễ thờ cúng thần linh được tổ chức trật tự theo chu kỳ Can Chi sáu mươi ngày. Ngoài các nghi lễ chính thức do nhà vua chủ trì, những thành viên trong vương tộc cũng thực hiện các nghi thức riêng, hướng về Thượng đế và các vị thần khác. Qua thời gian, những nghi lễ này được hệ thống hóa, trở thành công cụ để cầu mong sự phù hộ, phú quý và thịnh vượng cho quốc gia.
Tôn giáo nhà Thương khởi nguồn từ vùng Bình nguyên Hoa Bắc, trung tâm của văn minh Hoa Hạ từ khoảng năm 1600 đến 1046 TCN. Những giáp cốt văn sớm nhất được xác định có niên đại k. 1250 TCN, dưới thời vua Vũ Đinh, dù người ta tin rằng chúng đã xuất hiện từ trước cả thời điểm đó. Trong hơn hai thế kỷ, nhà Thương không chỉ mở rộng ảnh hưởng tôn giáo mà còn tiếp thu các yếu tố văn hóa từ các bộ lạc láng giềng. Sau năm 1046 TCN, sau khi nhà Chu lật đổ nhà Thương, các giáo lý và tín ngưỡng của triều đại này dần được tiếp nhận, cải biên và tích hợp vào hệ thống cai trị mới. Sau khi nhà Thương cáo chung, nhiều tín ngưỡng và truyền thống của họ, như lịch Can Chi và thờ cúng tổ tiên, vẫn tiếp tục tồn tại  trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa của các quốc gia trong Vùng văn hóa Á Đông ngày nay.
Hệ thống giáo lý

Một số đặc điểm của quốc giáo triều Thương đã được xác định là tiền đề cho các yếu tố của văn hóa quan liêu Trung Quốc sau này. Người Thương tin vào một đấng tối cao, vừa là người dẫn dắt những linh hồn cấp thấp, bao gồm các vị thần tự nhiên và các linh hồn tổ tiên, vừa là hiện thân hòa quyện của tất thảy những quyền năng siêu nhiên ấy.
Hệ thống giáo lý > Đế

Bài chi tiết: Thượng đế
Chữ giáp cốt biểu thị Thương đế với vai trò là cực Bắc.
Vị thần tối cao của nhà Thương là Thượng đế (上帝), hay đơn giản là Đế (帝). Trong nhiều văn khắc trên giáp cốt, Đế được là một thực thể cai quản tất cả thế giới, bao gồm cả con người, linh hồn người đã khuất và các vị thần tự nhiên, theo một hệ thống phân cấp rõ rệt. Tuy nhiên, các tư tế Thương không hề đề cập về Đế trong các kinh thư, thay vào đó, ý chí của Đế chỉ có thể được biết đến thông qua thuật bói toán trên giáp cốt.
Người Thương tin rằng Đế có quyền lực tuyệt đối đối với cả thiên nhiên lẫn thế giới con người. Quyền năng của Đế bao gồm việc kiểm soát các hiện tượng khí hậu, ảnh hưởng đến mùa màng và kết cục các trận chiến, cũng như ban hành mệnh lệnh (令). Ngoài ra, Đế có khả năng chấp thuận và không chấp thuận các quyết định và hành động thường nhật của con người. Người Thương tin rằng Đế có thể ban phước lành nhưng cũng có thể giáng tai họa xuống trần gian. Họ tiến hành các nghi lễ để đảm bảo Đế sẽ không gây ra nguy hiểm; tuy nhiên, không có bằng chứng nào cho thấy vị thần này nhận đồ hiến tế, hàm ý có một sự khác biệt lớn giữa Ngài và các thần linh khác.
Danh tính thật sự của Đế đối với người đời Thương đã trở thành chủ đề gây tranh cãi, với nhiều cách tiếp cận khác nhau được đề xuất. Robert Eno cho rằng Đế đóng vai trò như Thiên của người đời Chu cũng như Zeus của người Hy Lạp cổ. Có người cho rằng Đế chính là Đế Khốc, một trong Ngũ đế được nhắc đến trong Sử ký của Tư Mã Thiên; nhiều giáp cốt văn gọi Đế Khốc là "cao tổ". Một số nhà sử học khẳng định rằng qua việc tôn thờ một vị thần tối cao có danh tính là thủy tổ của mình, nhà Thương sẽ đảm bảo quyền cai trị của họ trên mặt đất. Có một đề xuất khác từ Robert Eno, rằng tôn giáo này không sở hữu bất kỳ vị thần tối cao nào trong giáo lý của mình và rằng Đế là một từ chung để chỉ tập thể của tất cả các thực thể siêu nhiên. Theo Robert Eno, danh từ Đế được áp dụng cho thụy hiệu của một số tổ tiên mặc dù thực tế là những linh hồn đó không hề có quyền lực ngang hàng với Đế. Từ đó, ông đưa ra giả thuyết rằng Đế không phải là bất kỳ vị thần nào mà là một từ có thể ám chỉ mọi thần linh. Didier, mặc dù đồng ý với Eno rằng Đế không phải là duy nhất, khẳng định rằng rất có thể đã tồn tại một "Đế" phi nhân cách, đa danh tính được tạo thành từ tổ tiên và thần thiên nhiên.
Hệ thống giáo lý > Các vị thần tự nhiên

Nhà Thương đã phát triển một giáo phái thờ gió, thường được nhắc đến. Gió gắn liền với phượng hoàng và bốn mùa, được cho là do bốn vị thần liên kết với mỗi hướng chính điều khiển. Cùng nhau, bốn cơn gió này và các vị thần liên quan của chúng đại diện cho ý chí vũ trụ của Đế và mang theo thẩm quyền của Ngài để tác động đến việc làm nông. Các nghi lễ được tiến hành để xoa dịu các vị thần gió và cầu nguyện cho mùa màng bội thu. Gió cũng có thể gây hại và có những linh hồn khác ngoài các vị thần gió có thể điều khiển gió.
Việc thờ cúng các sức mạnh tự nhiên ảnh hưởng trực tiếp đến nông nghiệp dường như rất quan trọng đối với nhà Thương, vốn sở hữu nền kinh tế phụ thuộc rất nhiều vào lĩnh vực này. Đặc biệt, người đời Thương thờ Xã 社, trong giáp cốt văn gọi là Thổ 土, là thế lực bảo vệ họ khỏi đại họa. Thực thể này theo một số cách có thể có liên quan đến bộ lạc phía tây của nhà Thương là Thổ phương 土方, bộ lạc mà nhà Thương duy trì mối quan hệ nông nghiệp. Người đời Thương cũng thờ thần Núi (Nhạc 岳), và thần sông (Hà 河) (tức Hoàng Hà). Hai vị thần này đôi khi được gọi là "cao tổ" và được thờ cúng như các vị tổ tiên, điều này làm cho sự khác biệt giữa các sinh linh tự nhiên và tiên tổ của nhà Thương trở nên mờ nhạt hơn.
Nhà Thương tôn thờ một vài linh hồn mà họ gọi là các linh hồn của phía Đông, Tây và Nam. Giáp cốt văn ghi lại những nghi lễ tế động vật cho các linh hồn có giới tính như Tây Mẫu 西母 và Đông mẫu 東母. Mặc dù một số người xác định hai vị thần này là Mặt trời và Mặt trăng, những người khác lại cho rằng họ có nhiều khả năng là những vị thần liên quan đến các phương hướng và do đó là các thực thể trên trái đất. Việc thờ cúng các vị thần như vậy có thể bắt nguồn từ sự sùng bái thần nông nghiệp cũng như các nữ thần sinh sản.
Nhiều văn bản đời Thương đề cập tới các nghi lễ dành riêng cho mưa, tuyết, bệnh tật và cào cào. Mặt trời cũng được nhắc đến, nhưng nó hầu như chỉ được coi là một vật thể chuyển động và rất hiếm khi có nghi lễ nào được dành riêng cho nó. Các vị vua nhà Thương cũng thờ vị thần của sông Hoàn, nơi cung cấp cho họ không gian để tập bắn cung.
Hệ thống giáo lý > Giáo lý thờ cúng tổ tiên

Triều đại Thương đã thiết lập một sự thờ cúng tổ tiên rất có tổ chức. Các tín đồ tin rằng có sáu linh hồn tổ tiên tiền triều đại bao gồm Thượng Giáp 上甲, Báo Ất 報乙, Báo Bính 報丙, Báo Đinh 報丁, Thị Nhâm 示壬, Thị Quý 示癸, và gần 30 linh hồn của các tiên vương thời kỳ triều đại Thương trị vì Trung Quốc, bắt đầu từ con của Thị Quý là Đại Ất và kết thúc ở Đế Tân (tức Trụ Vương). Những tổ tiên này có ảnh hưởng tới nhà vua – hậu duệ của họ đang trị vì dưới thế gian – chẳng hạn như gây ra bệnh tật, hoặc thậm chí ảnh hưởng đến giấc mơ (một mảnh giáp cốt ghi lại sự kiện Thái Giáp gây ra ác mộng cho nhà vua. Quyền lực của một tổ tiên tăng dần theo vị trí của tổ tiên đó trong hệ thống thần. Theo đó, Thượng Giáp và năm vị tiên tổ tiền triều đại là mạnh nhất, có ảnh hưởng rất lớn đến thời tiết và mùa màng. Nếu không được dâng hiến các nghi lễ phù hợp, tổ tiên có thể gây ra mùa màng thất bát và thiên tai, những sự kiện được coi là lời nguyền.
Tổ tiên nữ cũng được tôn kính, đặc biệt là thê thiếp của những vị vua dòng dõi trực hệ hoặc mẹ của họ. Những tổ tiên nữ này thường tỏ ra tức giận trong nghi lễ bói toán, và thường sau đó họ được hiến tế lễ vật. Tuy nhiên, tổ tiên nữ vẫn không được tôn kính bằng tổ tiên nam, vì thực tế là thẩm quyền của họ chỉ liên quan đến việc sinh sản, và triều Thương cử hành nghi lễ cho tổ tiên nam nhiều gấp năm lần. Một số tên đáng chú ý trong bói toán xương là Tỉ Kỷ 妣己, Tỉ Canh 妣庚, Tỉ Bính 妣丙, và Phụ Hảo, người được gọi bằng các thụy hiệu Mẫu Tân 母辛 và Tỉ Tân 妣辛.
Có một số linh hồn bí ẩn được gọi là tổ tiên, danh tính của họ vẫn chưa được hiểu đầy đủ. Những người này bao gồm các "tiên công" (先公) như Vương Hợi 王亥 và Nao 獶, có tên trong giáp cốt văn chứa hình tượng loài chim. Cũng có những thực tể tương tự tổ tiên được sùng bái, chẳng hạn như Y Doãn, Y Thị, và Muội Hỉ. Các vị thần như Y Doãn dường như có thể ban mưa và đảm bảo mùa màng bội thu. Một số sau này xuất hiện trong văn học cổ điển Trung Quốc với vai trò các thủ lĩnh và chính trị gia thời Hạ-Thương.
Hệ thống giáo lý > Thần học

Nhà Thương tin vào tính thần thánh của một khu vực xung quanh cực Bắc, được thể hiện bằng một hình vuông 口 tạo bởi bốn ngôi sao xung quanh cực vào thời kỳ này. Vào thời Thương, 口 biểu thị chi thứ tư trong 12 chi là đinh, và có liên quan đến dòng dõi trực hệ vương tộc. Các bản khắc cho thấy chữ này có thể được diễn giải theo nhiều cách. Nó có thể biểu thị nơi thực hành tôn giáo, một thực thể được sùng bái, hoặc một nghi lễ.
Một hình ảnh trực quan về hình tượng cực Bắc đối với người Thương được thể hiện qua một hoa văn trên các bình đồng, giới khoa học hiện đại gọi là "Thao thiết". Họa tiết này thường mô tả các linh hồn thông qua các loài động vật khác nhau, một truyền thống tương tự như các nền văn hóa trước đó như Ngưỡng Thiều và Lương Chử. Một số cách giải thích về ý nghĩa cụ thể của Thao thiết đối với nhà Thương đã được đưa ra. Trong khi một số người suy đoán họa tiết này không truyền tải ý nghĩa gì đối với ngoài mục đích trang trí, hầu hết các bằng chứng chỉ ra rằng đây thực sự là một khía cạnh tôn giáo hết sức quan trọng. Các học giả cho rằng vì nó xuất hiện trên các bình nghi lễ và rìu nghi lễ của nhà Thương nên nó không thể chỉ để trang trí. Tất cả những hình thù Thao thiết này đều có nét tương đồng mạnh mẽ với vùng cực Bắc. Cụ thể, họa tiết này nổi bật có các gờ mũi được bao quanh bởi các chấm, tương tự như cực hoàng đạo và các ngôi sao liền kề. John C. Didier khẳng định rằng những điểm tương đồng này chỉ ra rằng các hình thù được miêu tả là những linh hồn thiêng liêng có tầm quan trọng sống còn với Thương triều.
Người Thương tin rằng Đế bao gồm hai ngôi. Một trong số đó, Thượng đế, là một tập hợp các thế lực tiên tổ thông qua hình vuông mô phỏng vùng cực Bắc. Thượng đế là ngôi cao hơn trong hai ngôi, có quyền lực của vùng cực thần thánh. Cũng trong tín ngưỡng của người Thương, chính khối vuông này được tạo thành bởi các linh hồn tổ tiên dòng dõi trực hệ qua tên chung là Thượng đế, đại diện cho ý chí của Đế đối với lợi ích của con người. Trong giáp cốt văn, có hai ký tự thường dùng cho Thượng đế; một hình vuông, và hình còn lại có các đường thẳng song song; cả hai có liên quan đến nhau.
Đinh Mùi bốc Tân trinh kim nhật hựu vũ đinh lục nguyệt (Bói toán ngày Đinh Mùi, Tân chiêm rằng hôm nay chúng ta thực hiện nghi thức "hựu" dành cho Đinh. Tháng Sáu.)
Bói toán về 口, trong ngữ cảnh này đồng nghĩa với "Đinh".
Ngược lại, nhà Thương tin rằng Thượng đế, với vai trò ngôi cao tượng trưng cho bầu trời, có một bản thể đối lập tương ứng với mặt đất. Nhiều phiên bản văn tự mô tả ngôi đối lập của Thượng đế 上帝, gọi là Hạ đế 下帝, bao gồm các vị thần không phải tổ tiên như thần mây, thần mưa và thần đất. Do đó, Đế được tạo hởi cả Thượng đế – thiên đường – và Hạ đế – mặt đất. Hạ đế có ảnh hưởng tới những tai họa xảy ra với con người. Đôi khi, người Thương gọi hai ngôi này bằng một cái tên ghép là "Thượng Hạ đế" 上下帝.
Hệ thống giáo lý > Những niềm tin khác

Người đời Thương tin rằng Đế sở hữu những thuộc hạ đặc biệt, gọi là Ngũ thần 五臣. Họ có thể được mô phỏng từ năm hành tinh, truyền tải thông điệp đến thế giới loài người về ý muốn của Đế.
Trong tín ngưỡng của người Thương, tồn tại một vật tổ 'chim'. Tên của một số linh hồn tổ tiên và bán tổ tiên của người Thương như Vương Hợi và Quỳ thể hiện một biểu tượng chim dường như được người Thương coi là thiêng liêng. Điều này có thể liên quan đến huyền thoại sáng lập nhà Thương trong lịch sử truyền thống sau này như được mô tả trong các văn bản cổ điển Trung Quốc, vốn kể rằng tổ tiên nhà Thương là Tử Tiết được sinh ra sau khi mẹ ông là Giản Địch giẫm phải dấu chân của một con chim đen bí ẩn. Một số người cho rằng vật tổ chim là một biểu tượng trong tôn giáo của nhà Thương, và một số người khác đã cố gắng truy tìm nguồn gốc của hình ảnh đặc biệt này. Tuy nhiên, hình dạng của biểu tượng này cũng có thể đại diện cho các loài thú hơn là các loài lông vũ.
Việc thực hành tôn giáo

Các nghi lễ của nhà Thương có sự phân cấp, trong đó các nghi lễ do nhà vua thực hiện sẽ được tổ tiên gần thế hệ của ông truyền lại cho những tổ tiên xa hơn, những linh hồn này sẽ chuyển yêu cầu của nhà vua đến Đế. Các nghi lễ chính của nhà Thương bao gồm bói toán, hiến tế, cầu nguyện và tang lễ. Ngoài ra còn có một 'nghi lễ bắn cung' mà các vua nhà Thương thường tiến hành trên sông Hoàn, được miêu tả trên một bản kim văn khắc trên một con rùa đồng của một viên quan 'tác sách'. Giáp cốt văn cũng nhắc tới các nghi lễ tâm linh như lễ thiêu, lễ rót rượu, lễ trừ tà và nghi lễ múa "thương" 商.
Việc thực hành tôn giáo > Thuật bói toán

Bói toán đối với người đời Thương là một cách giao tiếp gián tiếp với các linh hồn. Họ thường bói toán trong đền thờ, nhưng việc này cũng có thể thực hiện bên ngoài, chẳng hạn như khi đang săn bắn. Những mảnh giáp cốt chủ yếu dùng cho bói toán bao gồm xương bả vai, yếm rùa và một số vật liệu khác, được các thầy bói nung nóng sau khâu chuẩn bị. Nhiệt tạo ra các vết nứt trên giáp cốt, chúng được coi là câu trả lời từ các vị thần và được ghi lại thành văn bản. Những văn bản bói toán của triều Thương có niên đại lâu đời nhất vào k. 1250 trước Công nguyên, là đại diện cho quốc giáo của triều đại này. Thông thường, một văn bản bói toán bao gồm ngày bói (theo Can Chi), mệnh đề bói và đôi khi là lời tiên đoán cùng với xác minh. Thường có nhiều cặp mệnh đề bói giống nhau xuất hiện trên một mảnh xương duy nhất, trong trường hợp đó, các phần ghi ngày tháng giúp thiết lập trình tự thời gian của chúng. Các dấu hiệu của bói toán sử dụng quẻ tam hợp và quẻ lục hợp cũng xuất hiện trên một số văn bản.
Đinh Sửu bốc Tín trinh: ký thị tông môn, cáo Đế Giáp kỵ Đế Đinh, thụ tả. (Bói toán ngày Đinh Sửu, Tín dự đoán nếu thông cáo với Đế Giáp và Đế Đinh khi trao lễ vật tại cửa ngôi đền, sẽ nhận được sự không chấp thuận.)
Văn tự bói toán từ thời vua Canh Đinh.
Thông qua giáp cốt, người Thương giao tiếp với các linh hồn về việc chiến tranh, nông nghiệp, tế tự và thời tiết, sử dụng hệ thống Can Chi để sắp xếp ngày tháng. Ví dụ, có một số quẻ bói về các cuộc tấn công từ bên ngoài, mặc dù không có quẻ nào như vậy xuất hiện trong giai đoạn Ân Khư V khi nhà Thương đã thiết lập quyền kiểm soát ổn định với một khu vực nhỏ.  Ngoài ra, bói toán được thực hiện để xác định các chính sách phù hợp cho các sự việc công cộng, chẳng hạn như xây tường thành và chỉ huy các tiểu thần phụ trách dân sự.
Người ta thấy rằng rằng có hàng nghìn quẻ bói không được thực hiện bởi vua Thương hay các thầy bói của ông, mà thay vào đó được thực hiện bởi những người thuộc tầng lớp tinh hoa vương tộc; những quẻ như thế được gọi là "phi vương bốc từ". Có bốn nhóm văn tự không phải của nhà vua, có niên đại vào đầu và giữa thời kỳ Vũ Đinh. Một trong bốn nhóm này là một tập hợp các văn tự giáp cốt được một vương tử nhà Thương ủy quyền và được các nhà khảo cổ khai quật tại địa điểm Hoa Viên Trang Đông địa. Nhóm này bao gồm 537 văn tự khác nhau, thể hiện văn phong khác biệt so với bốc từ của nhà vua. ​​Các dòng chữ khắc liên quan đến nhiều chủ đề khác nhau, trong đó thường gặp nhất là việc xây dựng đền thờ trong điền trang của ông, mối quan hệ với Vũ Đinh, các vấn đề nội bộ hoặc các vấn đề liên quan đến chiến tranh.
Việc thực hành tôn giáo > Việc tế tự

Tôn giáo Trung Quốc thời nhà Thương là một ví dụ điển hình về hệ thống tế tự, trong đó bạo lực được nghi lễ hóa và nhằm mục đích đạt được sự phù hộ của thần thánh. Đến thế kỷ thứ mười một trước Công nguyên, nhà vua phải thực hiện các lễ tế cho tổ tiên hàng ngày, với rất nhiều lễ vật. Nhu cầu về các vật dụng tế lễ như vậy đã thúc đẩy các cải tiến công nghệ cho xã hội nhà Thương vào cuối thời kỳ này.
Những vật hiến tế không phải sinh vật sống chủ yếu là xương, đá và đồng khí. Một số sản phẩm xương được tạo hình thành trâm cài tóc hoặc đầu mũi tên, và có cả trường hợp ngà voi được tìm thấy trong các ngôi mộ của giới vương tộc. Các đồ vật bằng đá như ngọc bích được đúc thành các đồ vật nghi lễ trang trí, chẳng hạn như những đồ vật được phát hiện trong lăng mộ Phụ Hảo. Đồng khí dùng trong tế lễ có khắc những văn tự ngắn, điển hình nhất là "đỉnh" đồng (鼎), là thứ đồng khí chỉ nhà vua và những người thừa kế ngôi vua được sử dụng. Cũng có những tế vật phụ được chấp nhận như đồ gốm có thiết kế hoa văn được thừa hưởng từ các nền văn hóa đồ đá-đồ đồng.
Một số loài động vật, sau khi bị săn bắt, được dùng làm vật tế lễ cho cả tổ tiên và thần tự nhiên. Có bốn phương cách hiến tế động vật, xét đến với đến hai tiêu chuẩn. Thông thường, các loài chó được hiến tế theo các cách tương đối linh hoạt, từ việc làm thức ăn của tổ tiên đến việc là động vật hầu cận sau khi chết của họ. Người Thương cũng thường hiến tế cừu, gia súc và lợn, kết hợp bằng nghi thức đốt củi để dâng cho các thần Hà, Thổ và Nhạc. Họ cũng hiến tế bia kê và ngũ cốc phụ theo động vật.
Nhà Thương cũng thực hành việc tế người ở quy mô lớn đáng kể. Hiến tế người là một đặc điểm độc đáo của tôn giáo nhà Thương với mức độ thực hành lớn hơn bất kỳ triều đại Trung Quốc nào khác. Giáp cốt văn nhắc đến ít nhất 14.197 nạn nhân bị hiến tế, và 1.145 văn tự trong số đó không đưa ra con số chính xác. Nhà Thương thường hiến tế tù nhân chiến tranh, chẳng hạn như tù nhân người Khương 羌 những người bị bắt hoặc được các tiểu quốc phụ thuộc cống nạp. Ngoại trừ một số tù nhân được tha mạng, những người còn lại, bao gồm cả phụ nữ, đều bị giết và hài cốt của họ được hiến tế cho các linh hồn. Chỉ riêng một lần hiến tế có thể cần đến hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn bị giết. Những nạn nhân này phải chịu những cách giết khác nhau khi được dâng cho các linh hồn khác nhau, chẳng hạn như bị dìm chết nếu dâng cho thần sông "Hà", bị chôn nếu hiến tế cho thần đất "Thổ" , bị chặt thành nhiều mảnh cho các linh hồn gió và bị thiêu chết nếu đó là một vị thần bầu trời.
Việc thực hành tôn giáo > Việc tế tự > Thuật ngữ dùng trong hiến tế

Văn tự giáp cốt chứa rất nhiều từ liên quan đến việc tế tự. Một số có thể kể đến bao gồm hy sinh (hiến tế động vật), nhân sinh (hiến tế người), nữ (phụ nữ bị hiến tế), thê (phụ nữ phụ thuộc) và thiếp (người hầu), tất cả đều đề cập đến các tế vật. Nhà Thương cũng đôi khi hiến tế tiểu thần, những người đóng vai trò là các viên chức hoàng gia nhỏ nhận bổng lộc triều đình.
Một số ký tự biểu thị các thuật ngữ cho các phương pháp hiến tế. Một số trong số này là đậu dùng để chỉ các phương pháp giết người hiến tế trong các bình đồng, san biểu thị hiến tế một người, hoặc thị có nghĩa là sự hiến tế tại các đền thờ.
Việc thực hành tôn giáo > Việc tế tự > Chu kỳ tế tự

Lịch tế lễ có tính phụng vụ của nhà Thương hình thành vào thời của nhóm thầy bói Xuất. Một lịch trình chi tiết mô tả thứ tự nghi lễ cuối thời Thương đã được suy ra từ việc nghiên cứu một loạt các văn tự ghi lại bởi hai nhóm thầy bói Xuất và Hoàng, trong thời kỳ trị vì của ba vị vua cuối cùng. Chu kỳ này bao gồm năm nghi lễ chính mà người đời Thương gọi là: tế, tưới, hiệp, dung và dực. Vào đầu mỗi vòng tế lễ, một buổi lễ tôn vinh tất cả những thần linh nhận lễ vật gọi là "công điển" được tổ chức và vào mỗi cuối tuần, các thầy tế sẽ khắc một dòng chữ thông báo về các lễ tế cho ngày hôm sau. Một số học giả cho rằng tế là nghi lễ mở đầu cho chu kỳ.
Lịch trình phụng vụ bao gồm 36 hoặc 37 tuần, mỗi tuần có 10 ngày. Trong số này, tất cả trừ một đều dành cho năm nghi thức tế, bắt đầu sau các nghi lễ mở đầu, và tuần còn lại là tuần "nghỉ" để chuẩn bị cho một chu kỳ mới. Do đó, một chu kỳ đầy đủ (gọi là "tự") xấp xỉ một năm và đôi khi được dùng như một thuật ngữ để chỉ một năm bình thường. Trên thực tế, thuật ngữ này thậm chí thỉnh thoảng còn được sử dụng với ít nét tôn giáo hơn, như trong đoạn trích này từ một bản kim văn cuối đời Thương:
隹王來征人方隹王十祀又五肜日
Chuy vương lai chinh Nhân Phương chuy vương thập tự hữu ngũ dung nhật. (Nhà vua trở về từ cuộc chinh phục bộ lạc Nhân Phương, đúng vào chu kỳ tế tự thứ mười lăm của nhà vua [năm thứ mười lăm ông trị vì], vào giai đoạn lễ tế "dung".)
—Kim văn trên đồng khí cuối đời Thương.
Có vài văn tự khác cũng sử dụng thuật ngữ này để chỉ một năm. Các vị vua nhà Thương đôi khi cũng tiến hành các lễ tế phụ nếu các vị tổ tiên đã gây ra tai họa cho họ. Do sự sụp đổ của nhà Thương, hai vị vua cuối cùng không được con cháu dâng lễ vật sau khi chết.
Việc thực hành tôn giáo > Shaman giáo

Nhiều văn bản giáp cốt cho thấy rằng nhà Thương thường giao tiếp với thế giới linh hồn thông qua nghi lễ tân 賓. Kiểu giao tiếp này, như một số học giả chỉ ra, có thể được hiểu là giao tiếp 'không gặp gỡ trực tiếp', nghĩa là không có yếu tố shaman giáo, vì nghi lễ này không bao giờ liên quan đến sự giao tiếp xuất thần hay hòa nhập linh hồn bên trong cơ thể của nhà vua. Tuy nhiên, những nhà nghiên cứu về đồng khí nhà Thương như Trương Quang Trị khẳng định rằng nhận thức này không thỏa đáng và rằng tôn giáo của triều đại nhà Thương hẳn đã có sự thực hành shaman giáo. Theo Trương và những người khác cùng quan điểm, chính vua nhà Thương đã hành động như một shaman để kết nối với các linh hồn.
Giáp cốt văn có một ký hiệu cổ của thuật ngữ "vu" 巫, người dường như hoạt động như một trung gian giữa con người và các linh hồn bằng lời cầu nguyện và chiêm tinh học; các vu được thờ cúng cùng những vị thần linh khác sau khi chết. Tuy nhiên, vai trò của vu trong thời nhà Thương vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn. Người ta không chắc liệu vu thời nhà Thương thực sự ám chỉ đến các shaman, những người đạt đến trạng thái ý thức thay đổi, hay một loại người thực hành tôn giáo khác sử dụng các phương tiện không liên quan tới shaman để giao tiếp với các linh hồn. Nhiều cơ sở cho thấy "vu" có thể bắt nguồn từ những người ngoài lãnh thổ nhà Thương. Nhà Hán học Victor H. Mair ủng hộ quan điểm cho rằng bản thân "vu" có liên hệ gián tiếp với maguš của Hỏa giáo Tây Á, vốn là những thầy tế giao tiếp với các linh hồn thông qua các nghi lễ và nghệ thuật bình thường thay vì việc xuất thần của các shaman.. David Keightley cũng không đồng tình với cách giải thích cho rằng vu và shaman là một.
Các nghiên cứu gần đây hơn chỉ ra rằng không có bằng chứng hợp lý nào về sự tồn tại của shaman giáo trong tôn giáo Trung Quốc đời Thương. Theo đó, Trương Quang Trị và những người khác đã phân tích sai lệch thông tin từ các hoạt động tôn giáo của nhà Chu sang của nhà Thương khi lập luận cho lý thuyết shaman giáo. Hơn nữa, lý thuyết này dường như không giải thích được các phương pháp mà nhà Thương duy trì sự cai trị – tôn sùng Đế, vị thần không được những người ủng hộ lý thuyết này quan tâm.