Karađorđe

| Karađorđe Карађорђе |
| --- | --- |
Karađorđe, bởi Vladimir Borovikovsky, 1816
Grand Vožd của Serbia
Tại vị: 15 tháng 2 năm 1804 – 21 tháng 9 năm 1813
Tiền nhiệm: Tước hiệu được tạo ra
Kế nhiệm: Miloš Obrenović I
Chủ tịch Hội đồng Chính phủ
Tại vị: 22 tháng 1 năm 1811 – 3 tháng 10 năm 1813
Tiền nhiệm: Jakov Nenadović
Kế nhiệm: Petar Nikolajević Moler (1815)
Thông tin chung
Sinh: 14 tháng 11 [lịch cũ 3 tháng 11] năm 1762 Viševac, Smederevo Sanjak, Rumelia Eyalet, Đế quốc Ottoman
Mất: 25 tháng 7 [lịch cũ 14 tháng 7] năm 1817 (54 tuổi) Radovanje Grove, Smederevo Sanjak, Rumelia Eyalet, Đế quốc Ottoman
Phối ngẫu: Jelena Jovanović (cưới 1785)
Hậu duệ: Sima, Sava, Sara, Poleksija, Stamenka, Aleksa, Alexander
Hoàng tộc: Karađorđević
Thân phụ: Petar Jovanović
Thân mẫu: Marica (nhũ danh Živković)
Tôn giáo: Chính thống giáo Serbia
Chữ ký: 
Đorđe Petrović OSA OSV (phát âm [dʑôːrdʑe pětroʋitɕ]; Kirin Serbia: Ђорђе Петровић; 14 tháng 11 [OS 3 tháng 11] 1762 – 25 tháng 7 [OS 14 tháng 7] 1817), được biết đến nhiều hơn với biệt danh Karađorđe (phát âm [kâradʑoːrdʑe]; Kirin Serbia: Карађорђе, n.đ. 'George Đen'), là một nhà cách mạng người Serbia, người đã lãnh đạo cuộc đấu tranh giành độc lập của đất nước mình khỏi Đế quốc Ottoman trong Cuộc nổi dậy đầu tiên của người Serbia (1804–1813).
Sinh ra trong một gia đình nghèo khó ở vùng Šumadija của Serbia thuộc Ottoman, Karađorđe nổi bật trong Chiến tranh Áo-Thổ Nhĩ Kỳ (1788–1791) với tư cách là thành viên của Quân đoàn Tự do Serbia, một lực lượng dân quân của Quân chủ Habsburg và Người Serbia ở Ottoman, được người Áo trang bị và huấn luyện. Lo sợ bị trả thù sau thất bại của quân nổi dậy Áo và Serb vào năm 1791, ông và gia đình chạy trốn đến Đại công quốc Áo, nơi họ sống cho đến năm 1794, khi lệnh ân xá chung được ban bố. Karađorđe sau đó quay trở lại Šumadija và trở thành một người buôn bán gia súc. Năm 1796, thống đốc Vidin Sanjak là Osman Pazvantoğlu, xâm lược Smederevo Sanjak, và Karađorđe đã chiến đấu bên cạnh quân Ottoman để dập tắt cuộc xâm lược.
Vào đầu năm 1804, sau vụ thảm sát các thủ lĩnh người Serb bởi lực lượng Janissary nổi loạn của Ottoman được gọi là Dahije, người Serb ở Smederevo đã nổi dậy. Karađorđe được nhất trí bầu làm lãnh đạo cuộc nổi dậy chống lại Dahije tại một cuộc họp gồm các thủ lĩnh còn sống vào tháng 2 năm 1804. Trong vòng 6 tháng, hầu hết các thủ lĩnh của Dahije đã bị lực lượng của Karađorđe bắt giữ và hành quyết, và đến năm 1805, tàn tích cuối cùng của cuộc kháng chiến của Dahije đã bị tiêu diệt. Karađorđe và những người theo ông yêu cầu quyền tự chủ sâu rộng, điều mà Sultan Selim III hiểu chỉ là bước đầu tiên hướng tới độc lập hoàn toàn. Selim nhanh chóng tuyên bố thánh chiến chống lại quân nổi dậy và ra lệnh cho một đội quân tiến vào Smederevo. Người Ottoman phải chịu một chuỗi thất bại trước lực lượng của Karađorđe. Đến năm 1806, quân nổi dậy đã chiếm được tất cả các thị trấn lớn ở Smederevo Sanjak, bao gồm Belgrade và Smederevo, đồng thời trục xuất cư dân Hồi giáo. Bị gánh nặng bởi những yêu cầu của Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ năm 1806–1812, Selim đã trao quyền tự chủ rộng rãi cho người Serb. Tuy nhiên, Karađorđe từ chối vì Đế quốc Nga đồng ý hỗ trợ cho quân nổi dậy nếu họ tiếp tục chiến đấu.
Đấu đá nội bộ thường xuyên, cùng với cuộc xâm lược Nga của Hoàng đế Napoléon I vào năm 1812, đã làm suy yếu quân nổi dậy và người Ottoman đã có thể đảo ngược nhiều lợi ích của họ. Karađorđe buộc phải chạy trốn khỏi Serbia vào tháng 10 năm 1813 và Belgrade thất thủ vào cuối tháng đó, khiến Cuộc nổi dậy đầu tiên của người Serbia kết thúc. Ông và những người theo ông tìm nơi ẩn náu ở Đế quốc Áo nhưng bị bắt và giam giữ. Bất chấp yêu cầu dẫn độ của Ottoman, người Áo đã giao Karađorđe cho người Nga, và người Nga đã đề nghị ông ẩn náu ở Bessarabia. Tại đây, ông gia nhập hội kín Hy Lạp có tên Filiki Eteria, tổ chức này lên kế hoạch phát động một cuộc nổi dậy trên toàn Bán đảo Balkan chống lại người Ottoman. Karađorđe bí mật trở về Serbia vào tháng 7 năm 1817, nhưng bị giết ngay sau đó bởi các đặc vụ của Miloš Obrenović, một thủ lĩnh phiến quân đối thủ, người lo ngại rằng sự xuất hiện trở lại của Karađorđe sẽ khiến Đế chế Ottoman từ bỏ những nhượng bộ mà họ đã đồng ý sau Cuộc nổi dậy lần thứ hai của người Serbia năm 1815. Karađorđe được coi là người sáng lập triều đại Karađorđević, triều đại cai trị Serbia trong nhiều khoảng thời gian trong thế kỷ XIX và XX. Cái chết của ông đã dẫn đến mối thù bạo lực kéo dài hàng thập kỷ giữa con cháu của ông và con cháu của Obrenović, với việc ngai vàng của người Serbia đã bị đổi chủ nhiều lần.