stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Micrurus distans

| Micrurus distans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Serpentes
Phân thứ bộ (infraordo): Alethinophidia
Họ (familia): Elapidae
Chi (genus): Micrurus
Loài (species): M. distans
Danh pháp hai phần
Micrurus distans (Kennicott, 1860) 
Micrurus distans là một loài rắn trong họ Rắn hổ. Loài này được Kennicott mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Meniscomorpha culiota

| Meniscomorpha culiota> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Meniscomorpha
Loài (species): M. culiota
Danh pháp hai phần
Meniscomorpha culiota Ugalde & Gauld, 2002 
Meniscomorpha culiota là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Microdesmis haumaniana

| Microdesmis haumaniana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Pandaceae
Chi (genus): Microdesmis
Loài (species): M. haumaniana
Danh pháp hai phần
Microdesmis haumaniana J.Léonard, 1961 
Microdesmis haumaniana là một loài thực vật có hoa trong họ Pandaceae. Loài này được J.Léonard mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Microdesmis haumaniana”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Microbryum longipes

| Microbryum longipes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Pottiales
Họ (familia): Pottiaceae
Chi (genus): Microbryum
Loài (species): M. longipes
Danh pháp hai phần
Microbryum longipes Zander, 1993 
Microbryum longipes là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (J. Guerra, J.J. Martínez & Ros) R.H. Zander mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Microbryum longipes”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Mimetus margaritifer

| Mimetus margaritifer> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Mimetidae
Chi (genus): Mimetus
Loài (species): M. margaritifer
Danh pháp hai phần
Mimetus margaritifer Simon, 1901 
Mimetus margaritifer là một loài nhện trong họ Mimetidae.
Loài này thuộc chi Mimetus. Mimetus margaritifer được Eugène Simon miêu tả năm 1901.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Microbrochis hippocrepis

| Microbrochis hippocrepis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophytes
Lớp (class): Polypodiopsida /  Pteridopsida (disputed)
Bộ (ordo): Polypodiales
(không phân hạng): Eupolypods I
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Microbrochis
Loài (species): M. hippocrepis
Danh pháp hai phần
Microbrochis hippocrepis (Jacq.) C. Presl, 1851 
Microbrochis hippocrepis là một loài thực vật có mạch trong họ Dryopteridaceae. Loài này được (Jacq.) C. Presl miêu tả khoa học đầu tiên năm 1851.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Microbrochis hippocrepis”. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2013.
Metopius consector

| Metopius consector> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Metopius
Loài (species): M. consector
Danh pháp hai phần
Metopius consector Townes & Townes, 1959 
Metopius consector là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Microtis alba

| Microtis alba> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Microtis
Loài (species): M. alba
Danh pháp hai phần
Microtis alba R.Br. 
Microtis alba là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được R.Br. mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Microtis alba”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Menonvillea rollinsii

| Menonvillea rollinsii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Brassicales
Họ (familia): Brassicaceae
Chi (genus): Menonvillea
Loài (species): M. rollinsii
Danh pháp hai phần
Menonvillea rollinsii Al-Shehbaz & Martic., 1990 
Menonvillea rollinsii là một loài thực vật có hoa trong họ Cải. Loài này được Al-Shehbaz & Martic. mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Menonvillea rollinsii”. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2013.
Selman Waksman

| Selman Waksman |
| --- | --- |

Sinh: (1888-07-22)22 tháng 7 năm 1888 Nova Pryluka, gần Kiev, Ukraina, Đế quốc Nga
Mất: 16 tháng 8, 1973(1973-08-16) (85 tuổi) Woods Hole, quận Barnstable, Massachusetts, Hoa Kỳ
Tư cách công dân: Mỹ (sau năm 1916)
Giải thưởng: Giải Passano (1947) Giải Nobel Sinh lý và Y khoa (1952)  Huy chương Leeuwenhoek (1950)
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Hóa sinh  Vi sinh học
 
Selman Abraham Waksman (ngày 22 tháng 7 năm 1888 – ngày 16 tháng 8 năm 1973) là một nhà hóa sinh và nhà vi sinh học người Mỹ đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1952.
Tiểu sử

Selman Waksman sinh ngày 22.7.1888 trong một gia đình Do Thái ở Nova Pryluka, một làng nông thôn gần Kiev, trong Đế quốc Nga, nay là Ukraina. Ngay sau khi nhận bằng tốt nghiệp từ trường Trung học cấp II thứ 5 ở Odessa, Ukraine, ông di cư sang Hoa Kỳ năm 1910 và nhập quốc tịch Mỹ 6 năm sau.
Waksman theo học Rutgers College (nay là Đại học Rutgers), đậu bằng cử nhân khoa học về nông nghiệp năm 1915, năm sau ông đậu bằng thạc sĩ khoa học. Trong thời gian nghiên cứu tự bồi dưỡng, ông làm việc dưới sự hướng dẫn của J. G. Lipman ở Trạm thực nghiệm nông nghiệp New Jersey của Đại học Rutgers, nghiên cứu về vi sinh học trong đất. Sau đó Waksman vào làm nghiên cứu sinh ở Đại học California tại Berkeley và đậu bằng tiến sĩ khoa hóa sinh ở đây năm 1918. Rồi ông trở về tham gia ban giảng huấn của Phân khoa Hóa sinh và Vi sinh học ở Đại học Rutgers.
Sự nghiệp

Waksmandgsgsg nghiên cứu các hợp chất hữu cơ— phần lớn là các sinh vật sống trong đất— và sự phân hủy của chúng đã đẩy mạnh việc khám phá ra Streptomycin, cùng nhiều thuốc kháng sinh khác. Ông là giáo sư môn hóa sinh và vi sinh học ở Đại học Rutgers trong 4 thập niên. Công trình nghiên cứu của ông đã dẫn tới việc khám phá ra trên 20 thuốc kháng sinh (từ này do ông đặt ra) và các trình tự tiến hành sản xuất đã dẫn tới việc phát triển nhiều thuốc kháng sinh khác. Số tiền thu nhập từ các bằng sáng chế của ông đã được dùng để tài trợ một quỹ nghiên cứu vi sinh học, quỹ này thiết lập Viện Vi sinh học Waksman tọa lạc ở khu trường sở Busch của Đại học Rutgers tại Piscataway, New Jersey (Hoa Kỳ).
Chính ở đại học Rutgers, đội nghiên cứu của Waksman đã khám phá ra nhiều thuốc kháng sinh, trong đó có actinomycin, clavacin, streptothricin, streptomycin, grisein, neomycin, fradicin, candicidin, candidin, cùng nhiều thuốc khác. Hai thuốc trong số đó - streptomycin và neomycin – đã được áp dụng rộng rãi trong chữa trị vô số bệnh nhiễm trùng. Streptomycin là thuốc kháng sinh đầu tiên có thể dùng để chữa lành bệnh lao. Waksman đã tạo ra thuật ngữ antibiotics (thuốc kháng sinh).
Sự nghiệp > Streptomycin

Mặc dù Waksman đã nghiên cứu họ sinh vật Streptomyces từ khi còn là sinh viên, nhưng các chi tiết và công trạng về việc khám phá ra việc dùng nó như thuốc kháng sinh streptomycin bị một trong các sinh viên của Waksman là Albert Schatz không thừa nhận, dẫn tới vụ tranh chấp. Ban đầu Đại học Rutgers và Waksman kịch liệt phủ nhận các luận cứ của Albert Schatz, nhưng tài liệu lưu trữ của chính Selman Waksman, được dự án lịch sử Electronic New Jersey đưa ra ánh sáng, đã cho Waksman và Đại học Rutgers biết là họ bị rắc rối. Lưu trữ 2008-10-14 tại Wayback Machine Vụ tranh chấp này kết thúc bằng một sự dàn xếp quan trọng và quyết định chính thức là Waksman và Schatz được coi là người đồng phát hiện ra streptomycin. Schatz phát hiện ra streptomycin khi làm việc trong phòng thí nghiệm của Waksman và sử dụng các thiết bị của ông.
Năm 2004, tác giả Inge Auerbacher cùng viết chung với Schatz quyển Finding Dr. Schatz: The Discovery of Streptomycin and a Life It Saved. Sách này ghi chép việc khám phá streptomycin của Schatz và cuộc gặp Auerbacher, nạn nhân sống sót của cuộc diệt chủng Do Thái, người đã được hưởng thuốc kháng sinh này của anh. Một tài liệu mang cùng tên, "Finding Dr. Schatz" Lưu trữ 2012-02-11 tại Wayback Machine, do Richard Colosi ở Rochester, New York viết, sẽ được xuất bản năm 2009.
Sự nghiệp > Neomycin

Cũng giống như streptomycin, Neomycin được lấy ra từ actinomycetes do Hubert A. Lechevalier, một sinh viên đã tốt nghiệp làm việc chung với ông. Việc phát hiện này đã được đăng trên báo Science (Khoa học).
Giải thưởng và Vinh dự

Sau năm 1940 Waksman đã đoạt nhiều giải thưởng và vinh dự, như Ngôi sao Mặt Trời mọc, do Nhật hoàng trao tặng, và Bắc đẩu bội tinh hạng Commandeur của Pháp.
Năm 1952 ông đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa "cho việc khám phá ra "streptomycin" thuốc kháng sinh đầu tiên có hiệu lực chống lại bệnh lao", mặc dù sự kiện thuốc này thực ra đã được khám phá bởi Albert Schatz, một sinh viên của Waksman đã tốt nghiệp, nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của ông.
Giải thưởng và Vinh dự > Giải Nobel

Đã có cuộc tranh luận về việc có hay không đưa tên Schatz vào giải Nobel năm 1952 cho việc phát hiện ra streptomycin, tuy nhiên có sự hiểu ngầm là giải Nobel không chỉ thưởng cho việc phát hiện ra streptomycin mà còn cho việc phát triển các phương pháp và kỹ thuật dẫn tới việc phát hiện này cùng việc phát hiện ra nhiều thuốc kháng sinh khác.
Năm 2005 Selman Waksman được chỉ định là một ACS National Historical Chemical Landmark để nhìn nhận sự quan trọng của việc chiết ra trên 15 thuốc kháng sinh, trong đó có streptomycin, thuốc kháng sinh đầu tiên có hiệu lực để trị bệnh lao.
Từ trần

Selman Waksman từ trần ngày 16.8.1973 và được an táng tại nghĩa trang Crowell ở Woods Hole, quận Barnstable, Massachusetts. Mộ bia của ông chỉ ghi đơn giản "Selman Abraham Waksman: nhà khoa học" và tiếp theo là ngày sinh và ngày từ trần, một lời diễn giải thích hợp (ghi công trình trọn đời của ông) của một câu thơ trong Sách Isaiah của nhà tiên tri Do Thái Isaiah, được khắc bằng cả tiếng Hebrew lẫn tiếng Anh như sau "Đất sẽ mở ra để ơn Cứu độ nẩy mầm".
Tặng dữ

Waksman đã lập ra Quỹ Vi sinh học Waksman Waksman Foundation for Microbiology năm 1951 (Foundation History) bằng phân nửa các tiền bản quyền phát minh của cá nhân ông. Trong cuộc họp của Ban quản trị Quỹ này vào tháng 7 năm 1951 ông đã đề xuất việc xây dựng một cơ sở để nghiên cứu vi sinh học, đặt tên là Viện Vi sinh học Waksman, tọa lạc tại khu trường sở Busch của Đại học Rutgers ở Piscataway, New Jersey.
Các tác phẩm

Selman Waksmandfggg là tác giả hoặc đồng tác giả của trên 400 bài khảo luận khoa học, cũng như 28 sách khác và 14 sách nhỏ về khoa học, trong đó có:
Enzymes (1926)
Humus: origin, chemical composition, and importance in nature (1936, 1938)
Principles of Soil Microbiology (1938)
My Life with the Microbes (1954) (an autobiography)
Phạm Duy Tốn

| Phạm Duy Tốn 范維遜 |
| --- | --- |
Chân dung Phạm Duy Tốn, những năm 1942~45
Sinh: 1883 Hà Nội
Mất: 25 tháng 2 năm 1924 (41 tuổi) Hà Nội
Nghề nghiệp: Nhà văn, Nhà báo, Chính khách
Quốc tịch: Việt Nam
Dân tộc: Kinh
Giai đoạn sáng tác: 1914 - 1924
Thể loại: Trào phúng, Hiện thực
Tác phẩm nổi bật: Sống chết mặc bay, Con người Sở khanh...
Phối ngẫu: Nguyễn Thị Hòa
Con cái: Phạm Duy Khiêm Phạm Thị Thuận Phạm Thị Chinh Phạm Duy Nhượng Phạm Duy Cẩn
Phạm Duy Tốn (chữ Hán: 范維遜; 1883 –25 tháng 2 năm 1924) là nhà văn xã hội tiên phong của nền văn học mới Việt Nam hồi đầu thế kỷ 20. Trước khi trở thành một nhà văn, nhà báo, ông từng là thông ngôn ở tòa Thống sứ Bắc Kỳ. Truyện ngắn Sống chết mặc bay của ông được coi là truyện ngắn đầu tiên theo lối Tây phương của văn học Việt Nam. Ngoài tên thật Phạm Duy Tốn, ông còn viết với các bút danh Ưu Thời Mẫn, Đông Phương Sóc, Thọ An. Một trong những người con của Phạm Duy Tốn là nhạc sĩ Phạm Duy (tên thật là Phạm Duy Cẩn).
Tiểu sử > Xuất thân và quê quán

Phạm Duy Tốn sinh tại nhà số 54 đường Felloneau (nay là phố Hàng Dầu), Hà Nội. Nguyên quán của ông ở làng Phượng Vũ, xã Phượng Dực, huyện Thượng Phúc, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông (nay là Phú Xuyên, thành phố Hà Nội). Cha Phạm Duy Tốn là ông Phạm Duy Đạt và mẹ là bà Nguyễn Thị Huệ (- 1926). Ông Đạt chỉ có hai người con, do đó ông Tốn còn có một người em gái sau này là vợ của Án sát Bắc Ninh.
Trong bài Nói chuyện với Phạm Duy về Phạm Duy Tốn (báo Văn số 169), nhà văn, nhà báo Vũ Bằng dẫn lời Phạm Duy cho biết ông Phạm Duy Đạt là một ông Chánh tổng, còn bà Nguyễn Thị Huệ là "một người ả đầu cũ kỹ nổi tiếng hát hay một thời". Sau khi lấy nhau, bà Huệ bỏ nghề hát về bán dầu. Cũng theo lời Phạm Duy, nhờ nghề buôn bán của gia đình ông nội nên "chắc bố tôi cũng được lớn lên trong một hoàn cảnh dễ chịu, không bị thôi thúc vì đồng tiền" (Phạm Duy, Viết về bố, báo Văn số 169).
Thuở nhỏ Phạm Duy Tốn học chữ Nho. Sau ông cùng với Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Quỳnh, Trần Trọng Kim học trường Thông ngôn Hà Nội (Quai de Commerce) ở Yên Phụ và tốt nghiệp năm 1901. Sau khi tốt nghiệp, Phạm Duy Tốn được bổ làm thông ngôn ngạch tòa sứ Ninh Bình rồi sang Thị Cầu (tòa sứ Bắc Ninh). Lúc ấy ông nổi tiếng là một thông ngôn có bản sắc riêng. Tuy nhiên, ông nhanh chóng bỏ công việc đúng theo sở học của mình mà không rõ lý do.
Mặc dù có tài liệu nói ông bỏ việc vì chống đối người Pháp, nhưng theo lời Phạm Duy, có thể lý do là ở máu phiêu lưu và sự hiếu động của ông. Phạm Duy viết trong bài Viết về bố:
Tiểu sử > Làm đủ nghề để kiếm sống

Sau khi bỏ việc thông ngôn, Phạm Duy Tốn đi dạy học ở trường Trí Tri, phố Hàng Quạt, Hà Nội. Là một trong số những người Việt Nam đầu tiên húi tóc ngắn và mặc trang phục châu Âu, Phạm Duy Tốn cùng Nguyễn Văn Vĩnh là hai trong số những người sáng lập phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục ở Hà Nội năm 1907.
Tiểu luận Phạm Duy Tốn, Journalist, Short Story Writer, Collector of Humorous Stories (Phạm Duy Tốn, nhà báo, tác giả truyện ngắn, nhà sưu tập truyện cười) của Giáo sư John C. Schafer, Đại học Humboldt State, cho biết thêm Phạm Duy Tốn cùng Nguyễn Văn Vĩnh là hai người đã đệ đơn lên chính quyền thuộc địa của Pháp ở Đông Dương xin thành lập trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Tuy nhiên, trường này bị nhà chức trách đóng cửa vào năm 1908 vì là nơi tập hợp các trí thức yêu nước, có khuynh hướng độc lập dân tộc và chống lại thực dân Pháp.
Sau khi thôi dạy học, ông làm đủ các nghề khác nhau. Đầu tiên là mở một tiệm cao lầu ở phố Cầu Gỗ, Hà Nội. Theo Phạm Duy, nghề mở tiệm ăn lúc đó nằm trong tay Hoa kiều, tiệm cao lầu của ông Phạm Duy Tốn là tiệm đầu tiên của người Việt Nam. Tuy nhiên, tiệm không cạnh tranh được và phải đóng cửa. Ông lại vay tiền để mở một tiệm vàng tên là Nam Bảo. Chính vì việc vay mượn này mà sau khi Phạm Duy Tốn mất, vợ ông, bà Nguyễn Thị Hòa, đã phải làm lụng suốt đời để trả món nợ cũ của chồng. Tiệm vàng thất bại, Phạm Duy Tốn lại cùng một số bạn bè đi tìm mỏ ở Quảng Yên, nhưng theo lời Phạm Duy, "việc tìm mỏ chắc không đem lại cho bố tôi những thích thú về tiền bạc hay tinh thần".
Sau khi thất bại liên tục trên đường tìm sinh kế, Phạm Duy Tốn được một người bạn Pháp giúp đỡ bằng cách giới thiệu vào làm việc cho chi nhánh của Ngân hàng Đông Dương (Banque d'Indochine) ở Mông Tự, Trung Quốc. Ông ở Trung Quốc không lâu, lại bỏ việc trở về và quyết định theo đuổi nghề mà xưa nay ông vẫn cho là nghề phụ: viết văn, làm báo.
Tiểu sử > Viết văn, làm báo

Giáo sư Schafer trong tiểu luận đã dẫn bình luận với nghề báo và viết lách, Phạm Duy Tốn "đã tìm thấy tiếng gọi của ông" và ông theo đuổi các hoạt động này đến khi qua đời. Theo giáo sư dẫn một bài trong báo Văn năm 1971 có tựa là Tưởng niệm Phạm Duy Tốn cho biết Phạm Duy Tốn đã viết cho tất cả 11 tờ báo khác nhau.
Hầu hết các tờ báo đó, như Đông Dương tạp chí hay Nam phong có trụ sở tại Hà Nội, nhưng ông cũng có vào Nam Kì để viết giúp các tờ báo của miền nam như Lục tỉnh tân văn hay Nông cổ mín đàm. Giáo sư Schafer viết khó xác định chính xác Phạm Duy Tốn đóng vai trò cụ thể gì trong nhiều tờ báo khác nhau, nhưng những tài liệu từ báo Văn cho thấy Phạm Duy Tốn đã làm biên tập và trợ lý biên tập cho một số tờ báo, ông cũng viết xã luận và truyện ngắn. Ông còn làm thư ký tòa soạn cho tờ Học báo trước khi nghỉ hưu vì sức khỏe.
Tiểu sử > Hoạt động chính trị

Phạm Duy Tốn còn là một chính trị gia. Năm 1919, ông được bầu vào Hội đồng dân biểu thành phố Hà Nội. Từ năm 1920 đến 1923, ông là nghị viên Viện Dân biểu Bắc Kỳ, đại biểu của khu vực ba, Hà Nội. Năm 1922, ông cùng một số trí thức và quan chức của chính quyền thuộc địa như Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh, Vũ Huy Quang tham dự Hội chợ triển lãm quốc tế (tức Đấu xảo) ở Marseille, Pháp.
Thời gian này sức khỏe ông đã kém đi nhiều và theo Phạm Duy, chuyến đi khiến ông càng yếu hơn. Phạm Duy Tốn bắt đầu hút thuốc phiện khi biết ông mắc bệnh lao và sẽ không còn sống được bao lâu. Lúc những bạn bè ở tờ Thực nghiệp dân báo đến thăm ông bên giường bệnh, Phạm Duy Tốn nói: "Người ta chỉ chết một lần. Tôi đã biết mình sẽ chết vài năm trước. Bệnh này không chữa được. Với tôi chết thì chẳng đáng hy vọng gì, nhưng cũng chẳng đáng sợ gì".
Ông qua đời ngày 25 tháng 2 năm 1924 tại nhà riêng ở số 54, đường Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Gia đình và đời tư > Gia đình

Vợ Phạm Duy Tốn, bà Nguyễn Thị Hòa, theo lời Phạm Duy, là con gái một ông đồ ở phố Hàng Gai. Chị gái của bà Nguyễn Thị Hòa - bà Nguyễn Thị Nghi - là mẹ đẻ ông Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc, một nhà nghiên cứu văn hóa dân gian nổi tiếng. Bà Nguyễn Thị Hòa và ông Phạm Duy Tốn có với nhau năm người con, ba trai, hai gái:
Phạm Duy Khiêm (1908 - 1974), nhà giáo, nhà văn, chính trị gia, từng giữ chức Đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Pháp, được trao giải Văn chương Đông Dương (Prix Littéraire D'Indochine) lần đầu tiên và giải thưởng Louis Barthou của Viện hàn lâm Pháp
Phạm Thị Thuận
Phạm Thị Chinh
Phạm Duy Nhượng (1919 - 1967), nhà giáo, nhạc sĩ
Phạm Duy Cẩn (1921 - 2013), tức nhạc sĩ Phạm Duy
Sự nghiệp > Nhà báo sắc sảo > Một cây bút xuất sắc

Hồi ký của Phạm Duy cho biết, năm 1913, giai đoạn Phạm Duy Tốn còn làm việc cho Ngân hàng Đông Dương ở Mông Tự, Trung Quốc, ông có viết bài gửi về cho tờ Đông Dương tạp chí. Có thể ước đoán Phạm Duy Tốn bắt đầu viết báo từ trước đó không lâu. Các tài liệu khác nhau cho thấy Phạm Duy Tốn từng viết cho các tờ Đông Dương tạp chí (bút hiệu Ưu Thời Mẫn), Trung Bắc tân văn, Công thị báo, Nam phong, Lục tỉnh tân văn, Nông cổ mín đàm, (bút hiệu Đông Phương Sóc), Thực nghiệp dân báo, Đăng cổ tùng báo, Đông Pháp thời báo...
Schafer, trong tiểu luận đã dẫn, nói tìm hiểu các thành tựu làm báo của Phạm Duy Tốn là một việc khó khăn vì khó tập hợp được hết các tài liệu tất cả những tờ báo mà ông đã viết. May mắn là tại đại học Cornell còn lưu giữ một số bản tờ tuần báo Lục tỉnh tân văn mà Phạm Duy Tốn làm biên tập và viết bài vào giai đoạn 1915. Báo Lục tỉnh tân văn do một người Pháp là ông François Henri Schneider làm chủ nhiệm và nhận kinh phí từ chính quyền thuộc địa Đông Dương. Các bài báo Phạm Duy Tốn viết cho tờ này, theo Schafer, hầu hết thuộc loại xã luận với nhiều đề tài khác nhau: quan hệ Pháp - Việt, giải thích tại sao Hoa kiều lại thành công hơn người Việt Nam trong việc kinh doanh, chỉ trích những người Ấn Độ cho vay nặng lãi ở Nam Kì...
Bài báo thành công nhất của ông có lẽ là bài Hoạn nạn tương cứu viết về trận lũ lụt ở Bắc Kì vào các tháng 7 và 8 năm 1915 làm 60.000 người thiệt mạng vì chết đuối hoặc bệnh dịch sau đó. Bài báo mô tả hậu quả của trận lũ và gây xúc động mạnh trong dân chúng ở Nam Kì dẫn đến việc thành lập một hội từ thiện gây quỹ gửi cho người dân gặp nạn ở miền bắc.
Sự nghiệp > Nhà báo sắc sảo > Cuộc bút chiến Văn minh giả

Ngày 4 tháng 11 năm 1915, trong bài xã luận Văn minh giả đăng trên Lục tỉnh tân văn, Phạm Duy Tốn chỉ trích những kẻ học làm sang theo lối tây nhưng nghèo nàn trong văn hóa. Bài báo khiến nhiều người miền nam nổi giận vì coi đó là lời ám chỉ họ và một cuộc bút chiến nổ ra giữa Phạm Duy Tốn ở Lục tỉnh tân văn với biên tập của tờ Nông cổ mín đàm Nguyễn Kim Đính và các cây bút Lê Hoàng Mưu, Nguyễn Chánh Sắt.
Cùng với tâm lý vùng miền, cuộc bút chiến do Phạm Duy Tốn mào đầu nhanh chóng trở nên gay gắt và lan rộng. Một số học giả miền nam buộc tội trí thức Bắc Kì như Đặng Thai Mai, Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh và Phạm Duy Tốn là tay sai của người Pháp và báo chí của họ là công cụ tuyên truyền để chống lại quan điểm yêu nước và cách mạng. Những lời cáo buộc đó dựa trên việc sau cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, nhiều học giả như Phạm Duy Tốn thật sự tin tưởng ở việc duy trì mối quan hệ tốt đẹp với mẫu quốc Pháp để học hỏi và khai phá văn minh.
Giải thích cho quan điểm làm báo của mình, Phạm Duy Tốn viết bài Trách nhiệm người làm báo đăng trên Lục tỉnh tân văn trong đó ông so sánh nước Việt Nam như một con thuyền và người làm báo là những người chèo thuyền có trách nhiệm đưa nó đến bến bờ văn minh. Bài báo đề cập rộng đến các vấn đề vai trò và trách nhiệm của báo chí trong xã hội, cách lựa chọn và đặt đề tài của nhà báo... Sau này, tác giả Hoàng Sơn Công nhận định: "Trách nhiệm người làm báo là một trong những bài viết đầu tiên ở Việt Nam bàn về vai trò, trách nhiệm và đạo đức của người viết báo, được thể hiện dưới dạng nghị luận với văn phong rất đặc trưng của Phạm Duy Tốn: khôi hài nhưng nghiêm túc, trang trọng mà thiết tha".
Sự nghiệp > Nhà văn hiện thực tiên phong > Mở đầu trào lưu văn học mới

Phạm Duy Tốn viết văn không nhiều. Toàn bộ văn nghiệp của ông chỉ để lại có bốn truyện ngắn (xem danh mục tác phẩm), nhưng ông vẫn được đánh giá là một nhà văn có ảnh hưởng quan trọng với văn học Việt Nam trong thời kỳ đầu hiện đại hóa. Giáo sư Schafer, trong tiểu luận đã dẫn, cho rằng ông "thử nghiệm một lối văn mới với chủ nghĩa hiện thực và phương pháp khách quan trở nên phổ biến ở Pháp thông qua ngòi bút Guy de Maupassant". Trước đó, văn học Việt Nam còn xa lạ với những hình thức và cách thể hiện văn chương hiện đại. Phạm Duy Tốn đã trở thành một trong những người tiên phong mở lối cho giai đoạn thành tựu rực rỡ của nền văn học Việt Nam cách tân giai đoạn sau này. Thay vì viết những tác phẩm văn xuôi theo khuôn khổ truyền thống, Schafer nhận xét ông đã "mở ra cánh cửa sổ đến một thế giới khác, thế giới không chỉ bao gồm trí thức và những tầng lớp trên, mà cả nông dân và những người kéo xe cần lao".
Các nhà phê bình thời bấy giờ thường so sánh Phạm Duy Tốn với Nguyễn Bá Học, một nhà văn cùng thời cũng viết các truyện ngắn. Truyện của Nguyễn Bá Học, dù cũng được coi là văn mới, nhưng vẫn được viết theo phong cách trang trọng và cổ điển. Như Thanh Lãng đã chỉ ra, Nguyễn Bá Học muốn duy trì những nền nếp đạo đức Nho giáo cổ truyền và cổ súy cho điều đó thông qua các tác phẩm của mình, còn Phạm Duy Tốn muốn cải cách xã hội, nên các tác phẩm của ông thường có khuynh hướng hòa nhập vào xã hội hiện thực rất rõ ràng, sâu sắc.