Đông Timor

|  Cộng hòa Dân chủ Timor-Leste  |
| --- | --- |
 Tên bản ngữ Repúblika Demokrátika   Timór Lorosa'e (tiếng Tetum) República Democrática de  Timor-Leste (tiếng Bồ Đào Nha) 
   Quốc kỳ     Quốc huy  
 Tiêu ngữ: Unidade, Acção, Progresso (tiếng Bồ Đào Nha) Unidade, Asaun, Progresu (tiếng Tetum) (tiếng Việt: "Thống nhất, Hành động, Phát triển")

 Quốc ca: Pátria (tiếng Bồ Đào Nha) (tiếng Việt: "Tổ quốc") 
 
Vị trí Đông Timor (đỏ) trên địa cầu
Vị trí Đông Timor (đỏ) tại khu vực
Tổng quan
Thủ đô và thành phố lớn nhất: Dili 8°33′N 125°34′Đ﻿ / ﻿8,55°N 125,56°Đ﻿ / -8.55; 125.56
Ngôn ngữ chính thức:  Tiếng Tetum  Tiếng Bồ Đào Nhaa 
Ngôn ngữ quốc gia:  15 ngôn ngữ  Tiếng Atauru  Tiếng Uab Meto  Tiếng Bekais  Tiếng Bunak  Tiếng Fataluku  Tiếng Galoli  Tiếng Habun  Tiếng Idalaka  Tiếng Kawaimina  Tiếng Kemak  Phương ngữ Makalero  Tiếng Makasae  Tiếng Makuv'a  Tiếng Mambai  Tiếng Tokodede 
Ngôn ngữ làm việc: Tiếng Anh Tiếng Indonesia
Tôn giáo chính (điều tra 2015): 99,53% Cơ Đốc giáo —97,57% Công giáo —1,96% Đạo Tin lành 0,24% Hồi giáo 0,23% khác
Tên dân cư:  Người Đông Timor  Người Timor  Maubere (không chính thức) 
Chính trị
Chính phủ: Nhà nước đơn nhất   Cộng hoà bán tổng thống chế

• Tổng thống : José Ramos-Horta
• Thủ tướng : Xanana Gusmão
 
Lập pháp: Nghị viện Quốc gia
Lịch sử
Độc lập từ Bồ Đào Nha và Indonesia

• Timor thuộc Bồ Đào Nha : Thế kỉ 16
• Tuyên bố độc lập : 28 tháng 11 năm 1975
• Indonesia thôn tính : 17 tháng 7 năm 1976
• UNTAET tiếp quản : 25 tháng 10 năm 1999
• Khôi phục độc lập : 20 tháng 5 năm 2002
 
Địa lý
Diện tích :  
• Tổng cộng: 15,007 km2 (hạng 154) 5,794 mi2
• Mặt nước (%): Không đáng kể
Dân số:  
• Ước lượng 2023: 1,354,662 (hạng 153)
• Điều tra 2022: 1,341,737
• Mật độ: 89.7/km2 (hạng 137) 232,3/mi2
Kinh tế
GDP  (PPP): Ước lượng 2023
• Tổng số:  5 tỷ USD (hạng 173)
• Bình quân đầu người:  3,747 USD (hạng 157)
GDP  (danh nghĩa): Ước lượng 2023
• Tổng số:  2 tỷ USD (hạng 183)
• Bình quân đầu người:  1,497 USD (hạng 151)
Đơn vị tiền tệ: Đô la Mỹb (USD)
Thông tin khác
Gini? (2014): 28.7 thấp
HDI? (2022): 0.566 trung bình · hạng 155
Múi giờ: UTC+9 (TLT)
Giao thông bên: trái
Mã điện thoại: +670
Mã ISO 3166: TL
Tên miền Internet: .tlc
Trang web timor-leste.gov.tl
 Mười lăm "ngôn ngữ quốc gia" khác được Hiến pháp công nhận. Ngoài ra, đồng Centavo cũng được sử dụng. .tp hiện bị loại bỏ dần. 
Đông Timor (phiên âm: "Đông Ti-mo") hay Timor-Leste (phát âm tiếng Bồ Đào Nha: [ti'moɾ 'lɛʃtɨ]; tiếng Tetum: Timór Lorosa'e), tên chính thức là Cộng hòa Dân chủ Timor-Leste (tiếng Bồ Đào Nha: República Democrática de Timor-Leste, tiếng Tetum: Repúblika Demokrátika Timór-Leste), là một quốc gia ở khu vực Đông Nam Á, bao gồm nửa phía Đông của đảo Timor, những đảo lân cận gồm Atauro và Jaco và Oecussi-Ambeno, một phần nằm ở phía Tây Bắc của đảo, trong Tây Timor của Indonesia. Đông Timor là một đất nước rộng 15.410 km² cách thành phố Darwin, Úc khoảng 640 km về phía tây bắc.
Tên "Timor" xuất phát từ chữ timur, nghĩa là "phía Đông" trong tiếng Indonesia và tiếng Malaysia rồi trở thành Timor trong tiếng Bồ Đào Nha, dùng để gọi toàn bộ hòn đảo Timor. Tên theo tiếng Bồ Đào Nha là Timor-Leste và tên không chính thức theo tiếng Tetum là Timór Lorosa'e đôi khi được dùng trong tiếng Anh, và Liên Hợp Quốc chính thức gọi là Timor-Leste trong tiếng Anh. Lorosa'e ("phía đông" trong tiếng Tetum) nghĩa văn chương là "mặt trời mọc".
Bị thực dân Bồ Đào Nha đô hộ vào thế kỷ XVI, Đông Timor được biết đến với tên gọi Timor thuộc Bồ Đào Nha trong hàng thế kỷ. Nước này bị xâm lăng và chiếm đóng bởi Indonesia vào năm 1975 và trở thành tỉnh thứ 27 của Indonesia một năm sau đó. Sau cuộc bỏ phiếu để tự quyết định số phận đất nước do Liên Hợp Quốc tài trợ vào năm 1999, Indonesia rút khỏi lãnh thổ và Đông Timor trở thành quốc gia có chủ quyền được thành lập đầu tiên trong thế kỷ XXI và thiên niên kỷ thứ 3 vào ngày 20 tháng 5 năm 2002. Cùng với Philippines, Đông Timor là một trong hai nước ở châu Á có đa số người dân theo Công giáo.
Ở mức $800, Đông Timor là một trong những nước có GDP trên đầu người thấp nhất thế giới. Tuy nhiên, chỉ số phát triển con người (HDI) lại tương ứng với mức trung bình của sự phát triển con người và đặt Đông Timor thứ 142 trong các quốc gia trên thế giới.