Chống phát xít
Nguồn gốc

Với sự phát triển và lan rộng của Chủ nghĩa phát xít Ý, tức là chủ nghĩa phát xít nguyên thủy, hệ tư tưởng của Đảng Phát xít Quốc gia đã gặp phải sự phản đối ngày càng mạnh mẽ của những người Cộng sản và xã hội chủ nghĩa Ý. Các tổ chức như Arditi del Popolo và Liên minh vô chính phủ Ý đã xuất hiện từ năm 1919 19191921, để chống lại sự gia tăng của chủ nghĩa dân tộc và phát xít trong thời kỳ hậu Thế chiến thứ nhất.
Theo lời của nhà sử học Eric Hobsbawm, khi chủ nghĩa phát xít phát triển và lan rộng, một "chủ nghĩa dân tộc của cánh tả" được phát triển ở những quốc gia bị đe dọa bởi chủ nghĩa phục hồi lãnh thổ của Ý (đặc biệt là ở Balkan và Albania). Sau khi Thế chiến II bùng nổ, các cuộc kháng chiến của Albania và Nam Tư là công cụ trong hành động chống phát xít và kháng chiến ngầm. Sự kết hợp giữa chủ nghĩa dân tộc không thể hòa giải và Đảng phái cánh tả tạo thành nguồn gốc sớm nhất của chủ nghĩa chống phát xít châu Âu. Các hình thức chống chủ nghĩa phát xít ít phát sinh sau đó. Ví dụ, trong những năm 1930 ở Anh, "Kitô hữu - đặc biệt là Giáo hội Anh - đã cung cấp cả ngôn ngữ đối lập với chủ nghĩa phát xít và truyền cảm hứng cho hành động chống phát xít".
Sự đa dạng của các thực thể chính trị chỉ chia sẻ chủ nghĩa chống phát xít của họ đã khiến nhà sử học Norman Davies tranh luận trong cuốn sách Châu Âu trong Chiến tranh 1939-1945: Không có chiến thắng đơn giản rằng chống chủ nghĩa phát xít không đưa ra một hệ tư tưởng chính trị mạch lạc, mà đúng hơn là một "toa tàu trống". Davies khẳng định thêm rằng khái niệm chống chủ nghĩa phát xít là một "vũ điệu chính trị đơn thuần" do Josef Stalin tạo ra và được các cơ quan tuyên truyền của Liên Xô truyền bá trong nỗ lực tạo ra ấn tượng sai lầm rằng các nhà dân chủ phương Tây khi tham gia Liên Xô chống lại chủ nghĩa phát xít có thể nói chung liên kết chính trị với chủ nghĩa Cộng sản. Động cơ sẽ là cho vay tính hợp pháp cho chế độ độc tài của giai cấp vô sản và được thực hiện vào thời điểm Liên Xô đang theo đuổi chính sách an ninh tập thể. Davies tiếp tục chỉ ra rằng với Winston Churchill là một ngoại lệ đáng chú ý, khái niệm chống chủ nghĩa phát xít đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi ở phương Tây, ngoại trừ việc uy tín của nó bị giáng một đòn nghiêm trọng nhưng tạm thời trong khi Liên Xô và Đức Quốc xã phối hợp chiến tranh xâm lược của họ ở Đông Âu theo Hiệp ước Ribbentrop-Molotov.
Michael Seidman lập luận rằng theo truyền thống chống chủ nghĩa phát xít được coi là mục đích của phe chính trị, nhưng trong những năm gần đây, điều này đã bị nghi ngờ. Seidman xác định hai loại chống chủ nghĩa phát xít - cách mạng và phản cách mạng (Seidman sử dụng phản cách mạng theo nghĩa trung lập, lưu ý rằng nó thường được coi là một miệt thị). Chủ nghĩa chống phát xít cách mạng được thể hiện giữa những người Cộng sản và vô chính phủ, nơi nó xác định chủ nghĩa phát xít và chủ nghĩa tư bản là kẻ thù của nó và có chút phân biệt giữa chủ nghĩa phát xít và các hình thức độc đoán khác. Nó không biến mất sau Chiến tranh thế giới thứ hai mà được sử dụng như một ý thức hệ chính thức của khối Xô Viết, với phương Tây "phát xít" là kẻ thù mới. Chủ nghĩa chống phát xít phản cách mạng có bản chất bảo thủ hơn nhiều, với Seidman tranh luận rằng Charles de Gaulle và Winston Churchill đại diện cho nó và họ đã cố gắng để giành được sự ủng hộ của quần chúng cho sự nghiệp của họ. Những người chống độc quyền phản cách mạng muốn bảo đảm sự phục hồi hoặc tiếp tục chế độ cũ thời tiền chiến tranh và những kẻ chống đối bảo thủ không thích sự xóa bỏ của chủ nghĩa phát xít về sự phân biệt giữa các lĩnh vực công cộng và tư nhân. Giống như đối tác cách mạng của nó, nó sẽ tồn tại lâu hơn chủ nghĩa phát xít khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc. Seidman lập luận rằng mặc dù có sự khác biệt giữa hai nhóm chống chủ nghĩa phát xít, vẫn có những điểm tương đồng giữa chúng. Cả hai nhóm đều sẽ coi việc mở rộng bạo lực là nội tại của dự án phát xít. Cả hai đều bác bỏ mọi tuyên bố rằng Hiệp ước Versailles chịu trách nhiệm cho sự phát triển của chủ nghĩa phát xít và thay vào đó xem sự năng động của phát xít là nguyên nhân của xung đột. Không giống như chủ nghĩa phát xít, hai loại chống chủ nghĩa phát xít này không hứa hẹn một chiến thắng nhanh chóng mà là một cuộc đấu tranh dài hạn chống lại một kẻ thù hùng mạnh. Trong Thế chiến II, cả hai chủ nghĩa chống phát xít đã phản ứng với sự xâm lược của phát xít bằng cách tạo ra một giáo phái chủ nghĩa anh hùng khiến nạn nhân rơi vào vị trí thứ yếu. Tuy nhiên, sau chiến tranh, xung đột nảy sinh giữa chủ nghĩa chống phát xít cách mạng và phản cách mạng; chiến thắng của các đồng minh phương Tây cho phép họ khôi phục các chế độ cũ của nền dân chủ tự do ở Tây Âu, trong khi chiến thắng của Liên Xô ở Đông Âu cho phép thiết lập các chế độ chống phát xít mang tính cách mạng mới ở đó.