stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
1049 Gotho

1049 Gotho là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth ngày 14 tháng 9 năm 1925. Tên ban đầu của nó là 1925 RB. Những thông tin về tên của no hiện nay chưa rõ ràng. Nó là một trong những tiểu hành tinh tối nhất con người từng biết tới.
Chú thích

↑  Schmadel, Lutz (1992). Dictionary of Minor Planet Names, Volym 1. Berlin: Springer Verlag. ISBN 3-540-00238-3. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2014.
↑  “JPL Small-Body Database Browser: 1049 Gotho (1925 RB)”. Jet Propulsion Laboratory.
| x t Định vị tiểu hành tinh |
| --- | --- |
 1048 Feodosia  1049 Gotho  1050 Meta
Pentasteron

| Pentasteron> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Zodariidae
Danh pháp hai phần
Pentasteron Baehr & Jocqué, 2001 
Pentasteron là một chi nhện trong họ mierenjagers (Zodariidae).
Các loài

Các loài trong chi này gồm:
Pentasteron intermedium Baehr & Jocqué, 2001
Pentasteron isobelae Baehr & Jocqué, 2001
Pentasteron oscitans Baehr & Jocqué, 2001
Pentasteron parasimplex Baehr & Jocqué, 2001
Pentasteron securifer Baehr & Jocqué, 2001
Pentasteron simplex Baehr & Jocqué, 2001 *
Pentasteron sordidum Baehr & Jocqué, 2001
Pentasteron storosoides Baehr & Jocqué, 2001
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010):The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History
Castelverrino

Castelverrino là một đô thị ở tỉnh Isernia trong vùng Molise, có cự ly khoảng 30 km về phía tây bắc của Campobasso và khoảng 25 km về phía đông bắc của Isernia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 124 và diện tích là 6,2 km².
Castelverrino giáp các đô thị: Agnone, Pietrabbondante, Poggio Sannita.
Centella didymocarpa

| Centella didymocarpa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Apiales
Họ (familia): Apiaceae
Chi (genus): Centella
Loài (species): C. didymocarpa
Danh pháp hai phần
Centella didymocarpa Adamson 
Centella didymocarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tán. Loài này được Adamson mô tả khoa học đầu tiên năm 1951.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Centella didymocarpa”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Codigoro

Codigoro là một đô thị ở tỉnh Ferrara, vùng Emilia-Romagna của Italia, nằm ở vị trí cách khoảng 70 km về phía đông bắc của Bologna và khoảng 40 km về phía đông của Ferrara. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số là 12.883 người và diện tích là 169,8 km².
Đô thị Codigoro có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Caprile, Italba, Mezzogoro, Pomposa, Pontelangorino, Pontemaodino, Torbiera, và Volano.
Codigoro giáp các đô thị: Berra, Comacchio, Goro, Jolanda di Savoia, Lagosanto, Massa Fiscaglia, Mesola, Migliarino.
Cloniophorus dorae

| Cloniophorus dorae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Cloniophorus
Loài (species): C. dorae
Danh pháp hai phần
Cloniophorus dorae Lepesme, 1953 
Cloniophorus dorae là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Acentroscelus muricatus

| Acentroscelus muricatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Thomisidae
Chi (genus): Acentroscelus
Loài (species): A. muricatus
Danh pháp hai phần
Acentroscelus muricatus Mello-Leitão, 1947 
Acentroscelus muricatus là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Loài này thuộc chi Acentroscelus. Acentroscelus muricatus được Cândido Firmino de Mello-Leitão miêu tả năm 1947.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Betta burdigala

| Betta burdigala> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Perciformes
Họ (familia): Belontiidae
Chi (genus): Betta
Loài (species): B. burdigala
Danh pháp hai phần
Betta burdigala Kottelat & P. K. L. Ng, 1994 
Betta burdigala là một loài cá thuộc họ Belontiidae. Nó là loài đặc hữu của Indonesia.
Isolepis aucklandica

| Isolepis aucklandica |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Isolepis
Loài (species): I. aucklandica
Danh pháp hai phần
Isolepis aucklandica Hook.f. 
Isolepis aucklandica là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Hook.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Isolepis aucklandica”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
12460 Mando

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: N. Sato
Nơi khám phá: Chichibu
Ngày phát hiện: 3 tháng 1 năm 1997
Tên định danh
Tên định danh: 12460
Tên định danh thay thế: 1997 AF5
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.9142198
Viễn điểm quỹ đạo: 2.6451604
Độ lệch tâm: 0.1603158
Chu kỳ quỹ đạo: 1257.2225251
Độ bất thường trung bình: 243.74255
Độ nghiêng quỹ đạo: 7.56341
Kinh độ điểm mọc: 96.99425
Góc cận điểm: 234.38092
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.9
 
12460 Mando (1997 AF5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 1 năm 1997 bởi N. Sato ở Chichibu.
Biophytum globuliflorum

| Biophytum globuliflorum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Oxalidales
Họ (familia): Oxalidaceae
Chi (genus): Biophytum
Loài (species): B. globuliflorum
Danh pháp hai phần
Biophytum globuliflorum R.Knuth, 1930 
Biophytum globuliflorum là một loài thực vật có hoa trong họ Chua me đất. Loài này được R.Knuth mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Biophytum globuliflorum”. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2013.
Thị sai

Minh họa về thị sai.
Một minh hoạ đơn giản của thị sai của một vật thể ở xa do thay đổi điểm quan sát. Khi xem từ "điểm quan sát A", đối tượng xuất hiện ở phía trước hình vuông màu xanh lam. Khi điểm nhìn được thay đổi thành "điểm quan sát B", đối tượng dường như đã di chuyển ở phía trước của hình vuông màu đỏ.
Hình động này là một ví dụ về thị sai. Với góc nhìn ngang, vật thể ở xa chuyển động chậm hơn vật thể ở gần.
Thị sai, tiếng Hy Lạp: παραλλαγή nghĩa là sự thay đổi, là góc giữa hai đường thẳng đi qua hai điểm trong không gian đến vật thể được quan sát. Thị sai còn được dùng để định nghĩa sự thay đổi vị trí biểu kiến của một điểm trên một nền quan sát, khi nó được quan sát từ hai vị trí khác nhau. Vật thể càng xa vị trí quan sát, thì thị sai càng nhỏ.
Một ví dụ đơn giản về thị sai là việc quan sát vật thể đặt gần mắt người và được quan sát lần lượt bằng mắt trái hoặc mắt phải. Khi đó ảnh của vật thể sẽ chuyển dời biểu kiến so với nền quan sát. Vật thể đặt càng gần mắt thì chuyển dịch biểu kiến càng lớn.
Thị sai trong thiên văn học

Thị sai trong thiên văn học là góc giữa hai hướng đi qua hai vị trí khác nhau đến thiên thể được quan sát. Khoảng cách của các vật thể trong vũ trụ và cả trên bề mặt Trái Đất được tính toán bằng cách xác định thị sai, vì thế thị sai trong thiên văn học thường được hiểu là khoảng cách.
Thị sai xuất hiện từ thay đổi vị trí biểu kiến của vật thể trên thiên cầu, được gây ra do sự thay đổi điểm gốc của hệ tọa độ gắn với người quan sát. Vị trí tức thời của một thiên thể là hình chiếu của thiên thể đó trên thiên cầu, theo tia chiếu đi qua vị trí người quan sát. Hình chiếu này phụ thuộc vào vị trí của người quan sát, vì từ các vị trí khác nhau trên bề mặt Trái Đất hay trong không gian, thiên thể được chiếu vào nhiều hướng khác nhau.
Sự thay đổi vị trí quan sát đối với thiên thể được quan sát là kết quả của chuyển động xoay của Trái Đất quanh trục của mình, chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời và chuyển động của Hệ Mặt Trời trong không gian. Những chuyển động tự nhiên này tạo ra khoảng cách giữa hai vị trí quan sát. Khi khoảng cách này càng lớn, thị sai càng lớn, ứng với khả năng xác định khoảng cách của thiên thể càng cao. Khoảng cách xa nhất có thể xác định bằng đo đạc thị sai từ mặt đất, ứng với 0,01" nhờ phương pháp đo thị sai năm.
Thị sai trong thiên văn học > Thị sai ngày

Thị sai ngày, còn gọi là thị sai địa tâm, là thay đổi vị trí của thiên thể trên thiên cầu, quan sát từ bề mặt Trái Đất đối với vị trí của nó nếu được quan sát từ tâm Trái Đất. Thị sai ngày của các thiên thể trong Hệ Mặt Trời bị thay đổi do chuyển động xoay của Trái Đất quanh trục của mình, từ các giá trị nhỏ nhất tại kinh tuyến trời đến giá trị lớn nhất tại chân trời. Giá trị thị sai chân trời lớn nhất này bằng góc (P),  \sin(P)={\frac {R}{r}}, trong đó: R là bán kính của Trái Đất, r là khoảng cách từ thiên thể đến tâm Trái Đất. Trong trường hợp R là bán kính xích đạo của Trái Đất, thị sai này gọi là thị sai chân trời xích đạo.
Giá trị thị sai Mặt Trời bằng 8,794′′, là góc nhìn bán kính Trái Đất từ Mặt Trời. Việc xác định khoảng cách 1 AU, tức khoảng cách trung bình giữa Mặt Trời và Trái Đất, tương ứng với việc xác định thị sai xích đạo của Mặt Trời. Thị sai này không thể xác định trực tiếp, mà chỉ có thể thực hiện gián tiếp bằng tính toán lượng giác nhờ các hành tinh nhỏ như Eros, Amor, khi chúng tiến gần đến Trái Đất, hoặc thông qua Mặt Trăng hay bằng phương pháp phản xạ sóng vô tuyến từ Sao Kim.
Thị sai Mặt Trăng ở khoảng 57′ 2,6′′, nghĩa là bán kính biểu kiến của Trái Đất nhìn từ Mặt Trăng lớn gấp hai lần đường kính của Mặt Trăng. Thị sai của các ngôi sao rất nhỏ, có thể bỏ qua.
Thị sai máy ảnh

Trong thuật ngữ của ngành nhiếp ảnh, thị sai là góc giữa trục ống ngắm và trục của ống kính của máy ảnh. Điều này gây trở ngại trong nhiếp ảnh, nhất là khi chụp ảnh có cả những chi tiết xa và gần, do một phần ảnh nhìn thấy trong ống ngắm không trùng hợp với khung cảnh trong ống kính. Hiện tượng này không xảy ra ở các máy ảnh phản chiếu, vì ảnh trong ống ngắm được tạo ra trực tiếp từ ống kính, tương ứng với thị sai bằng không.
Ngược lại, hiệu ứng mắt đỏ trong nhiếp ảnh càng nhỏ, khi thị sai giữa trục ống và hướng phát sáng của đèn chớp càng lớn. Vì thế đèn chớp thường dùng để chụp chân dung gần hoặc phải đưa đèn chớp cách xa máy ảnh.
Thị sai trong bộ phận ngắm mục tiêu

Ảnh hưởng xấu của thị sai được biểu hiện trong các bộ phận ngắm mục tiêu. Ví dụ như phần ngắm của súng được trang bị thêm bộ phận điều chỉnh thị sai, bằng cách chủ ý thay đổi hướng của trục thước ngắm sao cho hướng trục này cắt phải đường đi của viên đạn tại vị trí mục tiêu.
Chú thích

↑  Encyklopédia astronómie (Từ điển Bách khoa Toàn thư Thiên văn học), tập thể tác giả, xuất bản 1987, tiếng Slovak.
| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Thị sai.
Thị sai P, vị trí quan sát a, b; vị trí biểu kiến A, B của thiên thể o trên thiên cầu.
Acronychia octandra

| Acronychia octandra |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Acronychia
Loài (species): A. octandra
Danh pháp hai phần
Acronychia octandra (F.Muell.) T.G.Hartley, 1991 
Danh pháp đồng nghĩa
  Melicope australasica F.Muell. ex Benth.  Melicope octandra (F.Muell.) Druce  Euodia octandra F.Muell. 
Acronychia octandra là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (F.Muell.) T.G.Hartley mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Acronychia octandra”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Castelverde

Castelverde (Lombard: Castegnìn) là một đô thị ở tỉnh Cremona, vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 70 km về phía đông nam của Milan và khoảng 8 km về phía tây bắc của Cremona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.153 người và diện tích là 30,9 km².
Castelverde giáp các đô thị: Casalbuttano ed Uniti, Cremona, Olmeneta, Paderno Ponchielli, Persico Dosimo, Pozzaglio ed Uniti, Sesto ed Uniti.
Tokaj (Slovakia)

Rượu vang Tokaj (tiếng Slovak: Tokajské víno) là tên được bảo hộ xuất xứ của các loại rượu vang từ vùng Tokaj-Hegyalja ở Hungary và Slovakia.
Tokaj được ghi nhận như là loại rượu vang ngọt được làm từ nho lên men có một lịch sử lâu đời trong khu vực này. "Mật" đến từ nho của Tokaj cũng được đề cập đến trong Quốc ca Hungary.
Từ năm 2007, chỉ có rượu vang được sản xuất từ các vùng rượu vang Tokaj-Hegyalja được phép sử dụng tên thương hiệu Tokaj.
Các vùng rượu vang Slovak Tokaj có thể sử dụng nhãn hiệu Tokaj nếu họ áp dụng các quy định kiểm soát chất lượng Hungary. Khu vực này đã từng là một phần của vùng Tokaj lớn nằm trong Vương quốc Hungary, nhưng sau Hòa ước Trianon được giao về cho Tiệp Khắc, là một phần lãnh thổ của Slovakia sau này.
Centella coriacea

| Centella coriacea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Apiales
Họ (familia): Apiaceae
Chi (genus): Centella
Loài (species): C. coriacea
Danh pháp hai phần
Centella coriacea Nannf., 1924 
Centella coriacea là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tán. Loài này được Nannf. mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Centella coriacea”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Acronychia pubescens

| Acronychia pubescens |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Acronychia
Loài (species): A. pubescens
Danh pháp hai phần
Acronychia pubescens (F.M.Bailey) C.T.White, 1938 publ. 1939 
Danh pháp đồng nghĩa
 Acronychia melicopoides var. lasiantha F.Muell.  Melicope pubescens F.M.Bailey 
Acronychia pubescens là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (F.M.Bailey) C.T.White mô tả khoa học đầu tiên năm 1938 publ. 1939.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Acronychia pubescens”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
1275

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 2
Thế kỷ::  thế kỷ 12  thế kỷ 13   thế kỷ 14
Thập niên::  thập niên 1250  thập niên 1260  thập niên 1270  thập niên 1280  thập niên 1290
Năm::  1272  1273  1274  1275  1276  1277  1278
Năm 1275 là một năm trong lịch Julius.
Sinh

| --- | --- |
Lịch Gregory: 1275 MCCLXXV
Ab urbe condita: 2028
Năm niên hiệu Anh: 3 Edw. 1 – 4 Edw. 1
Lịch Armenia: 724 ԹՎ ՉԻԴ
Lịch Assyria: 6025
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 1331–1332
 - Shaka Samvat: 1197–1198
 - Kali Yuga: 4376–4377
Lịch Bahá’í: −569 – −568
Lịch Bengal: 682
Lịch Berber: 2225
Can Chi: Giáp Tuất (甲戌年) 3971 hoặc 3911     — đến — Ất Hợi (乙亥年) 3972 hoặc 3912
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 991–992
Lịch Dân Quốc: 637 trước Dân Quốc 民前637年
Lịch Do Thái: 5035–5036
Lịch Đông La Mã: 6783–6784
Lịch Ethiopia: 1267–1268
Lịch Holocen: 11275
Lịch Hồi giáo: 673–674
Lịch Igbo: 275–276
Lịch Iran: 653–654
Lịch Julius: 1275 MCCLXXV
Lịch Myanma: 637
Lịch Nhật Bản: Bun'ei 12 / Kenji 1 (建治元年)
Phật lịch: 1819
Dương lịch Thái: 1818
Lịch Triều Tiên: 3608
Biophytum hermannii

| Biophytum hermannii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Oxalidales
Họ (familia): Oxalidaceae
Chi (genus): Biophytum
Loài (species): B. hermannii
Danh pháp hai phần
Biophytum hermannii Veldkamp, 1989 
Biophytum hermannii là một loài thực vật có hoa trong họ Chua me đất. Loài này được Veldkamp mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Biophytum hermannii”. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2013.
Cloniophorus edentulus

| Cloniophorus edentulus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Cloniophorus
Loài (species): C. edentulus
Danh pháp hai phần
Cloniophorus edentulus (Jordan, 1894) 
Cloniophorus edentulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Pelargonium ribifolium

| Pelargonium ribifolium |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Geraniales
Họ (familia): Geraniaceae
Chi (genus): Pelargonium
Loài (species): P. ribifolium
Danh pháp hai phần
Pelargonium ribifolium Jacq. 
Pelargonium ribifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Mỏ hạc. Loài này được Jacq. mô tả khoa học đầu tiên năm 1794.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pelargonium ribifolium”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2013.
1304 Arosa

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Karl Wilhelm Reinmuth
Nơi khám phá: Heidelberg-Königstuhl State Observatory
Ngày phát hiện: 21 tháng 5 năm 1928
Tên định danh
Tên định danh: 1304
Đặt tên theo: Arosa
Tên thay thế: 1928 KC
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2,8510964
Viễn điểm quỹ đạo: 3,5541914
Độ lệch tâm: 0.1097679
Chu kỳ quỹ đạo: 2093.4443789
Độ bất thường trung bình: 342,67385
Độ nghiêng quỹ đạo: 18,97925
Kinh độ điểm mọc: 87,01682
Góc cận điểm: 147,28041
Đặc trưng vật lý
Kích thước: 42,94 kilômét (26,68 mi) ± 1,9 kilômét (1,2 mi)   Mean diameter
Suất phản chiếu: 0.3480 ± 0.033 
Cấp sao tuyệt đối (H): 8.6 
 
1304 Arosa (1928 KC) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 5 năm 1928 bởi Karl Wilhelm Reinmuth ở Heidelberg-Königstuhl State Observatory.
Ổi

Bài này viết về trái cây. Đối với thực vật, xem Ổi (thực vật).
Quả ổi chín (Psidium guajava).
Ổi (tiếng Anh: guava (/ˈɡwɑːvə/ GWAH-və)) là một loại trái cây nhiệt đới phổ biến được trồng ở nhiều vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ổi thường (Psidium guajava) là loài ổi phổ biến nhất, quen thuộc nhất và được ăn nhiều nhất, thuộc họ Sim (Myrtaceae), có nguồn gốc từ México, Trung Mỹ, Caribe và phía bắc Nam Mỹ. Tên ổi cũng được đặt cho một số loài khác trong chi Psidium như ổi sẻ (Psidium cattleyanum) và ổi dứa (Feijoa sellowiana). Năm 2019, 55 triệu tấn ổi được sản xuất trên toàn thế giới, dẫn đầu là Ấn Độ với 45% tổng sản lượng. Về mặt thực vật học, ổi là quả mọng.
Phân loại

Loài được ăn thường xuyên nhất và thường được gọi đơn giản là "ổi", là ổi thường (Psidium guayava). Hầu hết các giống ổi trồng trọt trên thế giới được nhân giống, lai tạo ra từ loài này. Ổi là loài Myrtoideae điển hình, có lá nặng, cứng, sẫm, mọc đối nhau, lá đơn, hình elip đến hình trứng và dài 5–15 cm (2,0–5,9 in). Hoa có màu trắng, năm cánh và nhiều nhị hoa. Quả là loại quả mọng có nhiều hạt.
Từ nguyên

Thuật ngữ ổi trong tiếng Anh, guava, dường như đã được sử dụng từ giữa thế kỷ 16. Tên gọi bắt nguồn từ tiếng Taíno, một ngôn ngữ của người Arawak, là guayabo biến thành guava qua tiếng Tây Ban Nha cho guayaba. Nó đã được chuyển thể sang nhiều ngôn ngữ châu Âu và châu Á, có hình thức tương tự.
Nguồn gốc và phân bố

Ổi có nguồn gốc từ một khu vực được cho là kéo dài từ México, Trung Mỹ hoặc phía bắc Nam Mỹ trên khắp khu vực Caribe. Các địa điểm khảo cổ ở Peru đã mang lại bằng chứng về việc trồng ổi vào khoảng năm 2500 trước Công Nguyên.
Ổi được sử dụng làm cây trồng ở châu Á nhiệt đới và cận nhiệt đới, một số vùng của Hoa Kỳ (từ Tennessee và Bắc Carolina, về phía nam, cũng như phía tây và Hawaii), châu Phi nhiệt đới và châu Đại Dương. Ổi được du nhập vào Florida, Hoa Kỳ vào thế kỷ 19 và được trồng xa về phía bắc như Sarasota, Chipley, Waldo và Fort Pierce. Tuy nhiên, chúng là vật chủ chính của ruồi đục quả Caribe và phải được bảo vệ tránh nạn xâm nhập ở các khu vực của Florida nơi loài gây hại này xuất hiện.
Ổi được trồng ở một số nước nhiệt đới và cận nhiệt đới. Một số loài được trồng vì mục đích thương mại; ổi thường và giống cây của loài này là những loại được giao dịch phổ biến nhất trên phạm vi quốc tế. Ổi cũng mọc ở tây nam châu Âu, đặc biệt là Costa del Sol ở Málaga (Tây Ban Nha) và Hy Lạp, nơi ổi đã được trồng thương mại từ thế kỷ 20 và chúng sinh sôi nảy nở dưới dạng cây trồng. Cây trưởng thành của hầu hết các loài đều khá chịu lạnh và có thể tồn tại ở nhiệt độ lạnh hơn 25 °F (−4 °C) một chút trong thời gian ngắn, nhưng những cây non hơn có thể sẽ bị đóng băng trên mặt đất.
Ổi được người dân ở các vùng cận nhiệt đới quan tâm trồng tại nhà vì là một trong số ít loại trái cây nhiệt đới có thể phát triển đến kích cỡ đậu quả trong chậu cảnh. Khi được trồng từ hạt, cây ổi có thể ra quả trong hai năm và có thể tiếp tục như vậy trong bốn mươi năm.
Sinh thái học

Các loài Psidium bị sâu bướm của một số cánh vẩy đục khoét, chủ yếu là bướm đêm như Ello Sphinx (Erinnyis ello), Eupseudosoma aberrans, E. involutum và Hypercompe icasia. Bọ ve như Pronematus pruni và Tydeus munsteri được biết đến là loài gây hại cây trồng trên ổi thường (P. guajava) và có lẽ cả các loài khác. Vi khuẩn Erwinia psidii gây bệnh thối ổi.
Loại quả này được con người trồng và ưa chuộng. Nhiều loài động vật khác như chim cũng thích ăn ổi, và dễ dàng phát tán hạt trong phân của chúng. Ở Hawaii, ổi sẻ (P. littorale) đã trở thành loài xâm lấn hung hãn đe dọa tuyệt chủng hơn 100 loài thực vật khác. Ngược lại, một số loài ổi đã trở nên hiếm do môi trường sống bị phá hủy và ít nhất một loài (ổi Jamaica, P. dumetorum), đã tuyệt chủng.
Quả

Quả ổi dài khoảng 4 đến 12 cm (1,6 đến 4,7 in), có hình tròn hoặc hình bầu dục tùy theo loài. Chúng có mùi thơm đặc trưng và rõ rệt, tương tự như vỏ chanh nhưng kém đậm hơn. Lớp vỏ bên ngoài có thể sần sùi, thường có vị đắng hoặc mềm và ngọt. Khác nhau giữa các loài, vỏ có thể có độ dày bất kỳ, thường có màu xanh trước khi trưởng thành, nhưng có thể có màu vàng, màu hạt dẻ hoặc xanh lục khi chín. Thịt bên trong có thể có vị ngọt hoặc chua và có màu trắng nhạt (ổi ruột trắng) đến màu hồng đậm (ổi ruột đỏ). Hạt ở phần cùi trung tâm có số lượng và độ cứng khác nhau tùy theo loài.
Sản xuất

Năm 2019, sản lượng ổi thế giới là 55 triệu tấn, dẫn đầu là Ấn Độ với 45% tổng sản lượng (bảng). Các nước sản xuất lớn khác là Trung Quốc và Thái Lan.
| Sản xuất ổi – 2019> Quốc gia | Sản xuất ổi – 2019> Sản xuất (triệu tấn) |
| --- | --- |
 Ấn Độ: 21,8
 Trung Quốc: 4,8
 Thái Lan: 3,8
 Indonesia: 3,1
 Pakistan: 2,3
 Brasil: 2,1
Thế giới: 55,4
Nguồn: Nền tảng thương mại toàn cầu Tridge (từ FAOSTAT)