stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trường Trung học phổ thông chuyên Trần Hưng Đạo, Bình Thuận
Ban giám hiệu qua các thời kỳ

Năm học 1992-1993: Ban giám hiệu chỉ có thầy Phan Minh Tân làm Hiệu trưởng và chưa có Phó Hiệu trưởng (Chỉ có bộ khung gồm 05 người).
Giữa năm học 1993-1994 đến tháng 6/2007: Thầy Phan Minh Tân chuyển công tác và thầy Lương Văn Bá về làm Hiệu trưởng đến tháng 6/2007. Các Phó Hiệu trưởng có thay đổi theo thứ tự thời gian (chuyển công tác hoặc nghỉ hưu) gồm có các thầy, cô: thầy Mai Trung Trực, thầy Nguyễn Hữu Nhạc, thầy Dương Đức Tuấn (thay thầy Mai Trung Trực nghỉ hưu); cô La Nữ Ánh Vân (thay thầy Nguyễn Hữu Nhạc chuyển công tác về Trường THPT Phan Bội Châu), thầy Trương Đa Phước (thay cô La Nữ ánh Vân chuyển công tác về Trường Cao đẳng Cộng đồng).
Từ tháng 6/2007 đến tháng 9/2013: Thầy Lương Văn Bá nghỉ hưu, thầy Kiều Ngọc Tú luân chuyển từ Hiệu trưởng Trường THPT Phan Bội Châu sang làm Hiệu trưởng. Các Phó Hiệu trưởng gồm có các thầy, cô: thầy Dương Đức Tuấn, thầy Trương Đa Phước và cô Nguyễn Thị Bích Hằng, thầy Nguyễn Hiếu.
Từ tháng 9/2013 đến tháng 11/2023: Thầy Kiều Ngọc Tú nghỉ hưu, thầy Dương Đức Tuấn là Phó Hiệu trưởng Phụ trách đến tháng 11/2013 bổ nhiệm làm Hiệu trưởng đến nay. Các Phó Hiệu trưởng gồm:  cô Nguyễn Thị Bích Hằng, thầy Nguyễn Hiếu, thầy Lê Trường Giang (thay thầy Dương Đức Tuấn) và cô Nguyễn Kim Thư (thay cô Nguyễn Thị Bích Hằng nghỉ hưu).
Tháng 11/2023, thầy Dương Đức Tuấn nghỉ hưu (sau 10 năm giữ chức hiệu trưởng), thầy Nguyễn Hiếu được phân công là Phó Hiệu trưởng, Phụ trách trường.
Tháng 12/2023, thầy Trần Minh Hải - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Phan Bội Châu được bổ nhiệm giữ chức vụ Hiệu trưởng.
Hơn 30 năm thành lập và hoạt động

Trường THPT chuyên Trần Hưng Đạo đã xây dựng được truyền thống tốt đẹp và điểm sáng của Ngành Giáo dục tỉnh nhà.
Học sinh của Trường không chỉ chăm ngoan, học giỏi mà các em còn tham gia và có nhiều đóng góp vào các hoạt động xã hội của địa phương như xây dựng quỹ đền ơn đáp nghĩa, quỹ vì người nghèo, giúp đỡ các gia đình liệt sĩ, kết nghĩa với một trường tiểu học vùng sâu, vùng xa ...
Thầy, cô giáo của Trường là những người yêu nghề, có năng lực chuyên môn, cầu tiến và được công nhận những danh hiệu cao quý.
Với những cố gắng phấn đấu dạy tốt – học Trường THPT chuyên Trần Hưng Đạo đã nhiều năm liên tục được UBND tỉnh Bình Thuận công nhận là Tập thể Lao động xuất sắc, được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động Hạng Nhì.
Đường lên đỉnh Olympia:
| Thí sinh | Năm thi | Tuần | Tháng | Quý | Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Lê Ngọc Tú Quyên | Năm thứ 9 | Giải nhì - 210 điểm | Giải nhất - 180 điểm | Giải ba - 105 điểm |  |
| Hà Đỗ Hải | Năm thứ 11 | Giải nhất - 230 điểm | Giải nhì - 155 điểm |  |  |
| Huỳnh Nguyễn Phúc Thịnh | Năm thứ 12 | Giải nhất - 270 điểm | Giải nhì - 180 điểm |  |  |
| Nguyễn Quốc Duy Khanh | Năm thứ 13 | Giải nhì - 160 điểm |  |  |  |
| Võ Ngọc Thịnh | Năm thứ 14 | Giải nhất - 290 điểm | Giải nhất - 340 điểm | Giải nhì - 190 điểm |  |
| Huỳnh Anh Nhật Trường | Năm thứ 15 | Giải nhất - 285 điểm | Giải nhất - 290 điểm | Giải nhất - 300 điểm | Giải nhì - 200 điểm |
| Trịnh Thủy Ngân | Năm thứ 16 | Giải nhì - 200 điểm |  |  |  |
| Phạm Thọ Quốc Long | Năm thứ 17 | Giải nhất - 310 điểm | Giải nhất - 190 điểm | Giải nhất - 275 điểm | Giải ba - 80 điểm |
| Lê Trung Sơn | Năm thứ 19 | Giải nhất - 295 điểm | Giải ba - 180 điểm |  |  |
| Trần Minh Triết | Năm thứ 20 | Giải nhất - 205 điểm | Giải nhì - 230 điểm | Giải nhì - 170 điểm |  |
| Trần Công Phúc | Năm thứ 21 | Giải nhì - 220 điểm |  |  |  |
| Huỳnh Phạm Quốc Thái | Năm thứ 22 | Giải nhì - 230 điểm |  |  |  |
| Trần Khôi Nguyên | Năm thứ 23 | Giải nhất - 250 điểm | Giải nhì - 165 điểm |  |  |
| Ngô Nhật Nguyên | Năm thứ 24 | Giải nhì - 210 điểm |  |  |  |
| Hoàng Anh Duy | Năm thứ 25 | Giải ba - 60 điểm |  |  |  |
Chú thích

1 2 3 4 5  “TRƯỜNG THPT CHUYÊN TRẦN HƯNG ĐẠO”. tranhungdao-binhthuan.edu.vn. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 6 năm 2023. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2023.
Danh sách giải thưởng và đề cử của Taeyeon

Kể từ khi ra mắt công chúng với tư cách là thành viên của nhóm nhạc nữ Girls' Generation vào tháng 8 năm 2007, ca sĩ Hàn Quốc Kim Tae-yeon, thường được biết đến với nghệ danh Taeyeon, đã nhận được nhiều đề cử và giải thưởng cho các hoạt động cá nhân của mình trong các lĩnh vực nhạc phim, dẫn chương trình phát thanh và sân khấu nhạc kịch. Sau khi bắt đầu hoạt động với tư cách là ca sĩ solo từ tháng 10 năm 2015, cô đã giành chiến thắng ở hạng mục Nghệ sĩ nữ xuất sắc nhất tại lễ trao giải Mnet Asian Music Awards lần thứ 17, cũng như hạng mục Bonsang tại các lễ trao giải Seoul Music Awards lần thứ 25 và Golden Disk Awards lần thứ 30.
Giải thưởng > Asia Artist Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017 | Most Popular Artists (Singer) – Top 50 | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Most Popular Artists (Singer) – Top 50 | Taeyeon | Đề cử |  |
Giải thưởng > Cyworld Digital Music Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2008 | Song of the Month (February) | "If" | Đoạt giải |  |
Giải thưởng > Gaon Chart Music Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016 | Song of the Year – October | "I" | Đoạt giải |  |
| 2016 | Album of the Year – 4th Quarter | I | Đề cử |  |
| 2017 | Song of the Year – February | "Rain" | Đề cử |  |
| 2017 | Song of the Year – June | "Starlight" | Đề cử |  |
| 2017 | Song of the Year – June | "Why" | Đề cử |  |
| 2017 | Song of the Year – November | "11:11" | Đề cử |  |
| 2018 | Album of the Year – 1st Quarter | My Voice | Đề cử |  |
| 2018 | Song of the Year – February | "Fine" | Đề cử |  |
| 2018 | Song of the Year – December | "This Christmas" | Đề cử |  |
| 2018 | Mobile Vote Popularity Award | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2020 | Song of the Year – March | "Four Seasons" | Đoạt giải |  |
| 2020 | Song of the Year – October | "Spark" | Đề cử |  |
Giải thưởng > Genie Music Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018 | Artist of the Year | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Female Artist Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Genie Music Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2019 | The Female Solo Artist | Taeyeon | Đề cử |  |
Giải thưởng > Golden Disc Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2008 | Popularity Award | "Can You Hear Me" | Đoạt giải |  |
| 2016 | Disc Bonsang | I | Đề cử |  |
| 2016 | Digital Bonsang | "I" | Đoạt giải |  |
| 2016 | Digital Daesang | "I" | Đề cử |  |
| 2016 | Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2016 | Global Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2016 | iQiyi Best Female Artist | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2017 | Disc Bonsang | Why | Đề cử |  |
| 2017 | Digital Bonsang | "Rain" | Đoạt giải |  |
| 2017 | Digital Daesang | "Rain" | Đề cử |  |
| 2017 | Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Disc Bonsang | My Voice | Đoạt giải |  |
| 2018 | Disc Daesang | My Voice | Đề cử |  |
| 2018 | Digital Bonsang | "Fine" | Đề cử |  |
| 2018 | Global Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2019 | Disc Bonsang | This Christmas: Winter Is Coming | Đề cử |  |
| 2019 | Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |

| 2020 | Disc Bonsang | Purpose | Đề cử |  |
| 2020 | Disc Daesang | Purpose | Đề cử |  |
| 2020 | Digital Bonsang | "Four Seasons" | Đoạt giải |  |
| 2020 | Digital Daesang | "Four Seasons" | Đề cử |  |
| 2020 | Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
Giải thưởng > Korean Music Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018 | Best Pop Album | My Voice | Đề cử |  |
| 2020 | Best Pop Album | Purpose | Đề cử |  |
Giải thưởng > Melon Music Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2011 | Best OST | "I Love You" | Đề cử |  |
| 2016 | Top 10 Artists | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2016 | Artist of the Year | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2016 | Best Ballad Song | "Rain" | Đề cử |  |
| 2016 | Song of the Year | "Rain" | Đề cử |  |
| 2017 | Top 10 Artists | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2017 | Best Ballad Award | "Fine" | Đề cử |  |
| 2018 | Hot Trend Award | "Page 0" (with MeloMance) | Đề cử |  |
| 2019 | Top 10 Artist | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2019 | Artist of the Year | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2019 | Netizen Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2019 | Best Ballad | "Four Seasons" | Đoạt giải |  |
| 2019 | Song of the Year | "Four Seasons" | Đề cử |  |
Giải thưởng > Mnet Asian Music Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2008 | Best OST | "If" | Đề cử |  |
| 2011 | Best OST | "I Love You" | Đề cử |  |
| 2011 | Song of the Year | "I Love You" | Đề cử |  |
| 2012 | Best OST | "Missing You Like Crazy" | Đề cử |  |
| 2015 | Best Female Artist | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2015 | Artist of the Year | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2015 | Song of the Year | "I" | Đề cử |  |
| 2015 | Best Female Vocal Performance | "I" | Đề cử |  |
| 2016 | Best Female Artist | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2016 | Artist of the Year | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2016 | Song of the Year | "Rain" | Đề cử |  |
| 2016 | Best Female Vocal Performance | "Rain" | Đề cử |  |
| 2017 | Best Female Artist | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2017 | Artist of the Year | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Best Female Artist | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Artist of the Year | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2019 | Best Vocal Performance Solo | "Four Seasons" | Đoạt giải |  |
| 2019 | Song of the Year | "Four Seasons" | Đề cử |  |
| 2019 | Best Female Artist | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2019 | Artist of the Year | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2019 | Worldwide Fan's Choice | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2019 | Qoo10 Favorite Female Artist | Taeyeon | Đề cử |  |
Giải thưởng > Seoul International Drama Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Best Song from a Drama | "Missing You Like Crazy" | Đoạt giải |  |
| 2013 | Best Song from a Drama | "Closer" | Đề cử |  |
| 2013 | Best Song from a Drama | "And One" | Đề cử |  |
| 2015 | Outstanding Korean Drama OST | — | Đoạt giải |  |
Giải thưởng > Seoul International Youth Film Festival

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2014 | Best OST by a Female Artist | "Love, That One Word" | Đoạt giải |  |
Giải thưởng > Seoul Music Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016 | Daesang Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2016 | Bonsang Award | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2016 | Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2017 | Daesang Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2017 | Bonsang Award | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2017 | Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Bonsang Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Hallyu Special Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2020 | OST Award | "All About You" | Đoạt giải |  |
| 2020 | Digital Daesang | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2020 | Bonsang Award | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2020 | Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2020 | K-Wave Popularity Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2020 | QQ Music Most Popular K-Pop Artist Award | Taeyeon | Đề cử |  |
Giải thưởng > Soribada Best K-Music Awards

| Year | Category | Recipient | Result | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018 | Bonsang Award | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Popularity Award (Female) | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2018 | Global Fandom Award | Taeyeon | Đề cử |  |
Other awards

| Year | Award | Recipient | Result |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
Mnet 20's Choice Awards
| 2008 | Hot Radio DJ | Kangin and Taeyeon's Chin Chin Radio | Đoạt giải |  |
MBC Drama Awards
| 2009 | Program Production | Kangin and Taeyeon's Chin Chin Radio | Đoạt giải |  |
| 2009 | Radio Newcomer Award | Kangin and Taeyeon's Chin Chin Radio | Đoạt giải |  |
Republic of Korea Entertainment Arts Awards
| 2010 | Female Radio MC Award | Taeyeon's Chin Chin Radio | Đoạt giải |  |
The Musical Awards
| 2011 | Best Newcomer | Midnight Sun | Đề cử |  |
Naver Fashion Beauty x Celeb's Pick
| 2016 | 2016 Fashionista Award | Taeyeon | Đoạt giải |  |
KKBOX Music Awards
| 2016 | Korean Artist of the Year | Taeyeon | Đoạt giải |  |
KpopStarz Awards
| 2019 | Best Female Solo Star of the Year | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2019 | Best Trust & Listen Artist of the Year | Taeyeon | Đoạt giải |  |
Annual Soompi Awards
| 2017 | Best Female Solo | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2017 | Artist of the Year | Taeyeon | Đề cử |  |
| 2017 | Fuse Music Video of the Year | "Rain" | Đề cử |  |
| 2017 | Best Collaboration | "Don't Forget" (Crush feat. Taeyeon) | Đề cử |  |
| 2017 | Song of the Year | "Why" | Đề cử |  |
| 2017 | Album of the Year | Why | Đề cử |  |
| 2018 | Best Female Solo | Taeyeon | Đề cử |  |
Fandom School Awards
| 2017 | Best Vocal Award | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2018 | Best Vocal Award | Taeyeon | Đoạt giải |  |
KAZZ Awards
| 2018 | Best Asian Concert Award | Taeyeon | Đoạt giải |  |
BreakTudo Awards
| 2018 | K-pop Female Artist Award | Taeyeon | Đề cử |  |

Korea Drama Awards
| 2019 | Best Original Soundtrack | "All About You" | Đề cử |  |
Kpop World Greece Music Awards
| 2018 | Best Female Artist | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2019 | Best Female Artist | Taeyeon | Đoạt giải |  |
Dabeme Music Awards
| 2019 | Female Artist of the Year | Taeyeon | Đoạt giải |  |
| 2020 | Female Artist of the Year | Taeyeon | Đoạt giải |  |
Chương trình âm nhạc > Show Champion

| Năm | Ngày | Bài hát |
| --- | --- | --- |
| 2015 | 14 tháng 10 | "I" |
Chương trình âm nhạc > M Countdown

| Năm | Ngày | Bài hát |
| --- | --- | --- |
| 2015 | 15 tháng 10 | "I" |
| 2015 | 22 tháng 10 | "I" |
| 2015 | 29 tháng 10 | "I" |
| 2017 | 9 tháng 3 | "Fine" |
| 2022 | 24 tháng 2 | "INVU" |
Chương trình âm nhạc > Music Bank

| Năm | Ngày | Bài hát |
| --- | --- | --- |
| 2015 | 16 tháng 10 | "I" |
| 2015 | 23 tháng 10 | "I" |
| 2015 | 30 tháng 10 | "I" |
| 2016 | 8 tháng 7 | "Starlight" |
| 2017 | 10 tháng 3 | "Fine" |
| 2019 | 8 tháng 11 | "Spark" |
Chương trình âm nhạc > Show! Music Core

| Năm | Ngày | Bài hát |
| --- | --- | --- |
| 2015 | 24 tháng 10 | "I" |
| 2019 | 6 tháng 4 | "Four Seasons" |
| 2019 | 9 tháng 11 | "Spark" |
| 2022 | 26 tháng 2 | "INVU" |
| 2022 | 5 tháng 3 | "INVU" |
| 2022 | 12 tháng 3 | "INVU" |
| 2022 | 19 tháng 3 | "INVU" |
Chương trình âm nhạc > Inkigayo

| Năm | Ngày | Bài hát |
| --- | --- | --- |
| 2015 | October 18 | "I" |
| 2015 | 25 tháng 10 | "I" |
| 2015 | 11 tháng 11 | "I" |
| 2016 | 14 tháng 2 | "Rain" |
| 2016 | July 10 | "Why" |
| 2019 | 7 tháng 4 | "Four Seasons" |
| 2019 | 10 tháng 11 | "Spark" |
| 2022 | 27 tháng 2 | "INVU" |
| 2022 | 6 tháng 3 | "INVU" |
| 2022 | 13 tháng 3 | "INVU" |
Xã Garfield, Quận Cuming, Nebraska

| Xã Garfield Garfield Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 
 Vị trí trong Quận Cuming, Nebraska
 Vị trí quận Cuming trong tiểu bang Nebraska ở Hoa Kỷ
Xã Garfield
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Nebraska
Quận: Quận Cuming
Diện tích
 • Tổng cộng: 35,79 mi2 (92,69 km2)
 • Đất liền: 35,79 mi2 (92,69 km2)
 • Mặt nước: 0 mi2 (0 km2)
Dân số (2020)
 • Tổng cộng: 190
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Garfield (tiếng Anh: Garfield Township) là một xã thuộc quận Cuming, tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 231 người.
Chú thích

↑  Bureau, US Census. “City and Town Population Totals: 2020-2021”. Census.gov. US Census Bureau. Truy cập ngày 18 tháng 11 năm 2022.
↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.
Tiền Lưu

Đây là một tên người Trung Quốc; họ là Tiền.
Tiền Lưu (chữ Hán: 錢鏐; 10 tháng 3 năm 852-6 tháng 5 năm 932, tên tự là Cụ Mỹ (具美), tiểu tự là Bà Lưu (婆留), gọi theo thụy hiệu là Ngô Việt Vũ Túc vương, miếu hiệu Thái Tổ, là người sáng lập và là quốc vương đầu tiên của nước Ngô Việt thời Ngũ Đại Thập Quốc.
Vào cuối thời nhà Đường, Tiền Lưu theo tướng Đổng Xương đi trấn áp quân nổi dậy nông dân, sau đó nhậm chức Trấn Hải tiết độ sứ. Vào những năm Càn Ninh thời Đường Chiêu Tông, Tiền Lưu đánh bại Đổng Xương, chiếm hữu 13 châu Lưỡng Chiết. Đến năm 907, Hậu Lương Thái Tổ đã sách phong Tiền Lưu là Ngô Việt vương. Trong thời gian tại vị từ năm 907 đến 932, Tiền Lưu trưng dụng dân công, xây dựng đê biển Tiền Đường Giang, tại lưu vực Thái Hồ ông cho xây dựng đập ngăn nước, khiến khu vực này không còn phải lo hạn hán hay lụt lội, bờ đê được tu sửa thường xuyên, tạo thuận lợi cho kinh tế nông nghiệp của khu vực.
Do Ngô Việt nhỏ yếu, lại bất hòa với nước Ngô và nước Mân láng giềng, cho nên đã chọn cách dựa thế vương triều Trung Nguyên, không ngừng khiển sứ tiến cống để cầu được che chở. Thoạt đầu, Ngô Việt thần phục Hậu Lương, sau lại thần phục Hậu Đường. Đến thời Hậu Đường Minh Tông, do khiến cho xu mật sứ An Trọng Hối tức giận, Tiền Lưu bị Hậu Đường bãi quan tước, song lại được phục chức sau khi An Trọng Hối bị giết. Năm 932, Tiền Lưu bệnh mất, được táng ở Mao Sơn thuộc An Quốc.
Thân thế

Tiền Lưu sinh tại hương Thạch Kính, huyện Lâm An vào năm 852, tức dưới triều đại của Đường Tuyên Tông. Cha của ông tên là Tiền Khoan (錢寬), mẹ của ông mang họ Thủy Khâu-cùng họ với tổ mẫu của ông. Tiền Lưu có bốn người đệ là Tiền Kĩ (錢錡), Tiền Phiêu (錢鏢), Tiền Đạc (錢鐸), và Tiền Hoa (錢鏵) — Thập quốc Xuân Thu mô tả họ là "đồng phụ đệ," ngụ ý rằng họ không do Thủy Khâu thị sinh. Gia đình ông kiếm sống bằng việc cày cấy và đánh cá. Theo truyền thuyết, khi Tiền Lưu sinh ra, đột nhiên xuất hiện 'hồng quang', tướng mạo lại xấu xí khác thường, cha muốn bỏ ông đi, song do tổ mẫu yêu tiếc nên cuối cùng ông được bảo tồn tính mạng, vì thế mà có tiểu tự là "Bà Lưu"
Tiền Lưu từ nhỏ đã không thích thơ văn, song lại có sở thích tập võ, trong làng có một cái cây lớn, ông thường chơi đùa với các đứa trẻ khác gần cái cây này. Khi chơi, ông ngồi trên một tảng đá lớn và lệnh cho các đứa trẻ khác phải hành quân theo đội hình; các đứa trẻ này sợ ông và làm theo lệnh của ông (sau khi tức vị, Tiền Lưu phong cho cái cây đó là "tướng quân mộc"). Sau khi trưởng thành, ông trở thành người buôn bán muối tư. Buôn bán muối tư bị quan phủ cấm chỉ nghiêm ngặt, song lợi nhuận lại cực cao, Tiền Lưu không ngại hiểm nguy buôn bán muối tư và lương thực tại các khu vực như Hàng châu, Việt châu (nay là Thiệu Hưng), Tuyên châu. Thời kỳ buôn bán muối đã giúp Tiền Lưu rèn luyện thể chất, dũng khí và mưu lược; ngoài ra còn tạo cơ sở kinh tế đầy đủ cho sự nghiệp sau này của ông.
Ông kết giao với một số công tử của huyện lục sự Chung Khởi (鐘起), thường uống rượu và đánh bạc với họ. Tuy nhiên, Chung Khởi không ưa Tiền Lưu và thoạt đầu ngăn cấm các công tử của mình giao du với Tiền Lưu, tuy nhiên vào một dịp, một thầy bói thông báo với cả Tiền Lưu và Chung Khởi rằng Tiền Lưu có vương khí. Sau đó, Chung Khởi đã cho các công tử của mình giao du với Tiền Lưu, những người này thường cho Tiền Lưu tiền bạc. Trong thời gian này, Tiền Lưu được mô tả là giỏi bắn cung và dùng thương- ông tập chúng từ năm 17 tuổi, đọc một ít binh pháp Tôn Tử, và ông có sự hiểu biết cơ bản đối với các bản văn thần bí.
Tính tình và ảnh hưởng

Dưới sự cai trị của Tiền Lưu, Ngô Việt có nền kinh tế thịnh vượng và tự do phát triển nền văn hóa khu vực của mình, điều này tiếp tục được duy trì cho đến nay. Ông đã phát triển nền nông nghiệp của vương quốc duyên hải, xây các đập ngăn nước biển, mở rộng Hàng châu, nạo vét sông hồ, khuyến khích giao thông đường thủy và mậu dịch. Ông đã cho xây kè chống lại ảnh hưởng từ hiện tượng "thủy triều" nổi tiếng trên sông Tiền Đường gần thủ đô Hàng Châu; và trong một dịp, khi các công trình bị đe dọa, ông được thuật lại là đã đẩy lui dòng nước bằng việc bắn các mũi tên. Tiền Lưu được mô tả là sử dụng một chiếc gối hình trụ khi đi đánh trận, mục đích là để ngăn ông ngủ quá nhiều. Tuy nhiên, mặc dù có các công lao, sử gia thời nhà Tống Âu Dương Tu (chủ biên của Tân Ngũ Đại sử) lại đổ lỗi cho Tiền Lưu về lối sống xa hoa và áp đặt thuế và hình phạt nặng nề lên dân chúng.
Miễn tử kim bài của dòng họ Tiền

Hiện nay, Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc còn lưu giữ một kim bài miễn tử được ban cho Tiền Lưu, được hậu duệ của ông hiến tặng lại cho nhà nước. Theo sử liệu còn lưu lại, năm Càn Ninh thứ 2 (895), Tiền Lưu giúp triều đình dẹp loạn Tiết độ sứ Đổng Dương ở Nhạc Châu, tháng 8 năm Càn Ninh thứ 4 (897) hoàng đế Đường Chiêu Tông đã ban cho ông một miễn tử kim bài làm bằng sắt với chữ mạ vàng có hình cong như viên ngói với hơn 300 chữ, được gọi là "Tiền Lưu Thiết Khoán". Nội dung trên kim bài đó xác định rằng Tiền Lưu được tha tội chết 9 lần, con cháu của ông được tha tội chết 3 lần, nếu trong trường hợp bị khép vào tội thông thường thì sẽ được miễn hoàn toàn.
Khi người nhà họ Tiền đến xin hàng Nhà Tống, họ đã trưng Tiền Lưu Thiết khoán ra, Thái tổ Triệu Khuông Dận đã hứa sẽ bảo lưu quyền miễn tử cho người nhà họ Tiền. Đến thời Nhà Minh, một hậu nhân của họ Tiền phạm tội bị khép vào tội chết, nhà họ Tiền mang tấm kim bài này ra và được Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương tha tội và đồng thời, ông xoá 1 chữ trên tấm kim bài để thể hiện nhà họ Tiền đã dùng 1 lần. Đến thời Nhà Thanh, Hoàng đế Khang Hi có sai người mang tấm kim bài này đến Tử Cấm Thành để ông thưởng lãm, vì ông chưa từng thấy tấm miễn tử kim bài nào từ Nhà Đường để lại. Sau khi xem xong thì Khang Hi trả lại cho nhà họ Tiền ở Hàng Châu.
Chú thích

↑  Thời điểm Tiền Lưu bắt đầu "trị vì" phụ thuộc theo từng các quan điểm, các quan điểm truyền thống thì sử dụng mốc 907 vì đây là năm nhà Đường sụp đổ, đế chế bị tan ra thành nhiều phần, trong đó có nước Ngô Việt của Tiền Lưu và bởi vì Hậu Lương Thái Tổ đã sách phong ông là Ngô Việt vương vào năm này. Tiền Lưu được sách phong là Việt vương vào năm 902, ông bắt đầu cải nguyên niên hiệu "Thiên Bảo" từ năm 908, đến năm 923 thì hoàng đế Chu Hữu Trinh của Hậu Lương sách phong Tiền Lưu là Ngô Việt quốc vương.
↑  石鏡, nay thuộc Hàng Châu, Chiết Giang
↑  鎮海, trị sở nay thuộc Trấn Giang, Giang Tô
↑  浙東, trị sở nay thuộc Thiệu Hưng, Chiết Giang
↑  淮南, trị sở nay thuộc Dương Châu, Giang Tô
↑  常州, nay thuộc Thường Châu, Giang Tô
↑  蘇州, nay thuộc Tô Châu, Giang Tô
↑  寧國, trị sở nay thuộc Tuyên Thành, An Huy
↑  湖州, nay thuộc Hồ Châu, Chiết Giang
↑  婺州, nay thuộc Kim Hoa, Chiết Giang
↑  睦州, nay thuộc Hàng Châu, Chiết Giang
↑  宣武, trị sở nay thuộc Khai Phong, Hà Nam
↑  衢州, nay thuộc Cù Châu, Chiết Giang
↑  溫州, nay thuộc Ôn Châu, Chiết Giang
↑  處州, nay thuộc Lệ Thủy, Chiết Giang
↑  河東, trị sở nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây
↑  鳳翔, trị sơ nay thuộc Bảo Kê, Thiểm Tây
↑  西川, trị sở nay thuộc Thành Đô, Tứ Xuyên
↑  信州, nay thuộc Thượng Nhiêu, Giang Tây
↑  鎮南, trị sở nay thuộc Nam Xương, Giang Tô
↑  湖州, nay thuộc Hồ Châu, Chiết Giang
↑  虔州, nay thuộc Cám Châu, Giang Tây
↑  狼山, nay thuộc Nam Thông, Giang Tô
↑  無錫, nay thuộc Vô Tích, Giang Tô
Tượng Tiền Lưu gần Thái Hồ và Tiền vương từ
Chính môn của Tiền vương từ tại Hàng Châu, gần Tây Hồ.
Miễn tử kim bài của Tiền Lưu, trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc ở Bắc Kinh