stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Người Uzbek

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |

Tổng dân số
≈ 35,3+ triệu
Khu vực có số dân đáng kể
 Uzbekistan: 22,3 triệu
 Afghanistan: 2,6 triệu
 Tajikistan: 1,1 triệu
 Kyrgyzstan: 760.000
 Kazakhstan: 470.000
 Turkmenistan: 250.000
 Nga: 122,916
 Pakistan: 70,000
 Trung Quốc: 14.800
 Ukraina: 12.400
 Úc: 4.997
 Hoa Kỳ: 4.930
Ngôn ngữ
Uzbek, Nga, các tiếng quốc gia khác
Tôn giáo
Hồi giáo (Chủ yếu là Hồi giáo Sunni)
Sắc tộc có liên quan
Các dân tộc Turk và Iran láng giềng 
Người Uzbek (Oʻzbek, pl. Oʻzbeklar) (giản thể: 乌孜别克族; phồn thể: 烏孜别克族; Hán-Việt: Ô Tư Biệt Khắc tộc; bính âm: Wūzībiékè zú) 
là một dân tộc Turk cư trú tại Trung Á. Đây là dân tộc chính của Uzbekistan, và một lượng lớn người Uzbek cũng sinh sống tại Afghanistan, Tajikistan, Kyrgyzstan, Turkmenistan, Kazakhstan, Nga, Pakistan, Mông Cổ và Tân Cương thuộc Trung Quốc. Một số người Uzbek lưu vong từ Trung Á, chủ yếu là từ Uzbekistan và Afghanistan hiện đang sống tại Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út, Bắc Mỹ và Tây Âu.
Theo Joshua Project người Uzbek có dân số năm 2019 là 35,3+ triệu người , và chia hai nhánh là Uzbek Bắc 30,9 triệu người cư trú chủ yếu ở Uzbekistan và lân cận , và Uzbek Nam 4,4 triệu người cư trú chủ yếu ở Afghanistan .
Tên gọi

Nguồn gốc của từ Uzbek/Uzbak vẫn đang trong vòng tranh cãi. Một cách nhìn nhận cho rằng từ này được bắt nguồn từ Khan Uzbeg. Các nghiên cứu khác cho rằng tên gọi này có nghĩa là độc lập hay bản thân chúa tể, bắt nguồn từ Oʻz (tự) và Bek/Bak/Bey/Beg/Bag (có nguồn gốc Turk nghĩa là một tước vị quý tộc). Tuy nhiên, có các lý giải khác cho là âm Uz bắt nguồn từ Người Turk Oghuz từng được gọi là Uz hoặc Uguz được kết hợp với từ Bey hay Bek để tạo thành Uguzbey, có nghĩa là "Vua của những người Turk". Trong khi đó, tại vùng Tân Cương Trung Quốc họ được gọi với tên là Ô Tư Biệt Khắc tộc (dân tộc Ô Tư Biệt Khắc).
Nguồn gốc

Mặc dù người Turk-Mông Cổ xâm nhập vào Trung Á từ khá sớm, nhưng đến tận cuối thế kỷ thứ XIII khi mà những đội quân gốc Turk và Mông Cổ cuối cùng mới chinh phục toàn bộ khu vực, phần lớn các dân tộc Trung Á là những dân tộc Iran như Sogdian, Bactrian và cổ hơn là các bộ lạc Saka-Massagetae. Người ta thường tin rằng những người nói tiếng thuộc ngữ hệ Ấn-Âu cổ đã bị đồng hóa ngôn ngữ bởi những nhóm nói tiếng Turk tuy nhỏ hơn nhưng lai chiếm ưu thế trong khi một dân tộc khác trong vùng cuối cùng đã kế thừa tiếng Ba Tư, vồn là "ngôn ngữ chính" của các vùng đất Hồi giáo phía đông (lúc bấy giờ). Các ngôn ngữ chuyển từ nhóm ngôn ngữ Iran Trung đại sang tiếng Turk và tiếng Ba Tư mới chủ yếu là kết quả của một quá trình thống trị. Quá trình này đã tăng đáng kể trong cuộc chinh phục của người Mông Cổ, khi đó hàng triệu người đã hoặc bị giết hoặc bị đẩy về phía nam đến khu vực Pamir.
Nghười Uzbek ngày nay được mô tả là ở những mức độ khác nhau của sự đa dạng bắt nguồn từ các cuộc xâm lược khắp Trung Á. Vốn là cư dân bộ lạc nói nhóm ngôn ngữ Iran và nói các ngôn ngữ Ân-Âu cổ. Người Uzbek là một dân tộc thuộc gia đình các dân tộc Turk và có dòng máu đặc trưng của đại chủng Á.
Ngôn ngữ

Tiếng Uzbek là một ngôn ngữ Turk thuộc nhóm Karluk. Tiếng Uzbek hiện đại mang những nét tương đồng gần gũi nhất với Tiếng Uyghur, tiếp theo là với tiếng Turkmen và tiếng Thổ Nhĩ Kỳ. Tiếng Uzbek hiện đại được viết bằng nhiều loại chữ cái như Ả Rập, Latinh và Kiril. Sau khi Uzbekistan tuyên bố độc lập, chính phủ đã quyết định thay thế hệ thống viết bằng chữ cái Kiril sang chữ cái Latinh có sửa đổi, đặc trưng cho các ngôn ngữ Turk. Tiếng Uzbek hiện đại cũng đã hấp thu một khối lượng từ vựng đáng kể -ở một mức độ thấp hơn rất nhiều - một số yếu tố ngữ pháp từ các ngôn ngữ không thuộc nhóm Turk, hầu hết tất cả đến từ tiếng Ba Tư (từ người Tajik) cũng như tiếng Ả Rập và Nga và các ngôn ngữ khác.
Tôn giáo

Bài chi tiết: Hồi giáo tại Uzbekistan
Người Uzbek về nền tảng chủ yếu là tín đồ Hồi giáo Sunni, thường là trường phái Hanafi, nhưng nhiều khác biệt tồn tại giữa người Uzbek phương bắc và phương nam. Theo ghi nhận của Trung tâm Thông tin Pew năm 2009, 96,3% dân số Uzbekistan theo Hồi giáo. Phần lớn những người Uzbek tại các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ thực hành tôn giáo với một cách hiểu thông thoáng hơn do chính sách vô thần từ thời Xô viết, trong khi người Uzbek tại Afghanistan và các quốc gia khác ở phía nam vẫn còn nhiều tín đồ Hồi giáo bảo thủ. Tuy nhiên, cùng với việc Uzbekistan độc lập vào năm 1991, sự hồi sinh của Hồi giáo đã trở lại trong dân cư. Những người dân sống tại khu vực mà nay là Uzbekistan đã lần đầu tiên cải sang Hồi giáo từ thế kỷ VIII, điều này xuất phát từ những cuộc chinh phục của người Ả Rập, tôn giáo này sau đó đã sớm thay thế Hỏa giáo và Mani giáo (vốn là các tôn giáo Ba Tư). Chiến thắng của người Ả Rập trước người Hán năm 751 trong Trận Talas đã bảo đảm cho sự thống trị sau này của Hồi giáo tại Trung Á.
Chú thích

1 2  Joshua Project. Ethnic People Cluster: Uzbek, 2019. Truy cập 12/12/2020.
↑  “CIA World Factbook – Uzbekistan”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2011.
↑  “CIA World Factbook – Afghanistan”. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 7 năm 2016. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2011.
↑  “CIA World Factbook – Tajikistan”. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 6 năm 2007. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2011.
↑  “CIA World Factbook – Kyrgyzstan”. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 11 năm 2015. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2011.
↑  “Ethnic groups in Kazakhstan, official estimation 2010-01-01 based on National Census 2009”. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 2 năm 2010. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2011.
↑  “CIA World Factbook – Turkmenistan”. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 6 năm 2007. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2011.
↑  (tiếng Nga) Russia Census 2002 Lưu trữ 2008-02-02 tại Wayback Machine
↑  Rhoda Margesson (ngày 26 tháng 1 năm 2007). "Afghan Refugees: Current Status and Future Prospects" p.7. Report RL33851, Congressional Research Service.
↑  Chinese National Minorities
↑  “State Statistics Committee of Ukraine: The distribution of the population by nationality and mother tongue”. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2011.
↑  Joshua Project. Ethnic People Group: Uzbek, Northern , 2019. Truy cập 12/12/2020.
↑  Joshua Project. Ethnic People Group: Uzbek, Southern , 2019. Truy cập 12/12/2020.
↑  Findley, Carter Vaughn. The Turks in World History, Oxford University Press (2005), p. 104.
↑  Calum MacLeod, Bradley Mayhew. "Uzbekistan. Golden Road to Samarkand" – Page 31
↑  "Irano-Turkish Relations in the Late Sasanian Period," in Camb. Hist. Iran III/1, 1983, pp. 613–24
↑  Richard H. Rowland, Richard N. Frye, C. Edmund Bosworth, Bertold Spuler, Robert D. McChesney, Yuri Bregel, Abbas Amanat, Edward Allworth, Peter B. Golden, Robert D. McChesney, Ian Matley, Ivan M. Steblin-Kamenskij, Gerhard Doerfer, Keith Hitchins, Walter Feldman. Central Asia, in Encyclopaedia Iranica, v., Online Edition, 2007, (LINK Lưu trữ 2010-01-09 tại Wayback Machine)
↑  A. H. Nauta, "Der Lautwandel von a > o and von a > ä in der özbekischen Schriftsprache," Central Asiatic Journal 16, 1972, pp. 104–18.
↑  A. Raun, Basic course in Uzbek, Bloomington, 1969.
↑  “Ozbek”. Encyclopaedia of Islam . Leiden, The Netherlands: Koninklijke Brill NV. 1999.
↑  “Bản sao đã lưu trữ” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 19 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2011.
Kiên kết ngoài

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
Josuah Project: Uzbek
| x t Các nhóm sắc tộc tại Trung Quốc |
| --- | --- |
 A Xương  •  Bạch  •  Bảo An  •  Blang (Bố Lãng)  •  Bố Y  •  Kachin (Cảnh Pha)  •  Cao Sơn  •  Hà Nhì (Cáp Nê)  •  Tráng  •  Jino (Cơ Nặc)  •  Dao  •  Lô Lô (Di)  •  Yugur (Dụ Cố)  •  Uyghur (Duy Ngô Nhĩ)  •  Xa   Daur (Đạt Oát Nhĩ)  •  Độc Long •  Động  •  Đông Hương  •  Palaung (Đức Ngang)  •  Nanai (Hách Triết)  •  Hán  •  Miêu  •  Hồi  •  Kazakh (Cáp Tát Khắc)  •  Kirgiz (Kha Nhĩ Khắc Tư)  •  Khơ Mú  •  Khương  •  Kinh  •  Lhoba (Lạc Ba)   La hủ (Lạp Hỗ)  •  Lật Túc (Lật Túc)  •  Lê  •  Mãn  •  Mảng  •  Mao Nam  •  Monpa (Môn Ba)  •  Mông Cổ  •  Mulao (Mục Lão)  •  Naxi (Nạp Tây)  •  Nga (Nga La Tư)  •  Evenk (Ngạc Ôn Khắc)  •  Oroqen (Ngạc Luân Xuân)  •  Cờ lao (Ngật Lão)  •  Va (Ngõa)  •  Nộ  • Uzbek (Ô Tư Biệt Khắc)  •  Pumi (Phổ Mễ)  •  Salar (Tát Lạp)  •  Shan  •  Tạng  •  Thái  •  Tajik (Tháp Cát Khắc)  •  Tatar (Tháp Tháp Nhĩ)  •  Thổ  •  Thổ Gia  •  Thủy  •  Tích Bá  •  Triều Tiên  •  Nhật Bản 
Không phân loại
| x t Các dân tộc Turk |
| --- | --- |
Cộng đồng Azerbaijan:  Azerbaijan Iran Shahseven  Küresünni  Gruzia  Armenia Qarapapaq 
Cộng đồng Gagauz:  Gagauz 
Cộng đồng Kazakh:  Kazakh  Trung Quốc  Naiman  Iran  Zhuz 
Cộng đồng Kyrgyz:  Kyrgyz  Trung Quốc 
Cộng đồng Turkmen1:  Turkmen Afghanistan  Iran 
Cộng đồng Thổ Nhĩ Kỳ 2:  Thổ Nhĩ Kỳ Abdal  Muhacir  Tahtacı  Yörük  Abkhazia  Algeria Kouloughli  Bosnia và Herzegovina  Bungari  Croatia  Cretan Turk  Síp  Dodekanisa Turk  Ai Cập  Turkmen Iraq / Turkoman 1  Israel  Kosovo  Libya  Macedonia  Meskhetian (Ahiska)  Montenegro  Romania  Serbia  Tunisia  Tây Thrace  Turkmen/Turkoman Syria  1  
Cộng đồng Uzbek:  Uzbek  Afghanistan  Karakalpak 
Người Turk ở Trung Quốc:  Tatar  Kazakh  Kyrgyz  Salar  Uyghur  Yugur 
Người Turk ở Iran:  Azerbaijan  Afshar  Khalajs  Khorasani Turk  Qashqai  Turkmen Sahra  Kazakh 
Người Turk ở   Liên bang Nga:  Altai Chelkan  Dukha  Kumandin  Telengit  Teleut  Tubalar  Balkar  Bashkir  Chulym  Chuvash  Dolgan  Karachay  Khakas  Kumyk  Krymchak  Nogai  Karaite Krym  Shor  Tatar Kryashen  Tatar Astrakhan  Tatar Krym  Kryashen  Tatar Mishar  Nağaybäk  Tatar Volga  Tatar Siberia Tatar Baraba  Tofalar  Tuva  Yakut 
Người Turk ở Mông Cổ:  Khoton  Dukha 
Đã tuyệt chủng:  Alat  Az  Basmyl  Dingling  Bulaq  Bulgar  Cuman  Dughlat  Göktürk  Kankali  Karluk  Khazar  Kimek  Kipchak (Sir-Kıvchak)  Oghuz Turk (Turkoman, Pecheneg)  Onoğurs  Saragur  Shatuo  Tiele  Türgesh  Toquz Oghuz  Nushibi  Yenisei Kirghiz  Yueban  Duolu  Kutrigurs  Yagma  Chigils  Xueyantuo  Yabaku  Esegel  Chorni Klobuky  Berendei 
Kiều dân:  Kiều dân Azerbaijan  Kiều dân Turk 
1Không được nhầm lẫn Người Turkmen sống ở Turkmenistan, Afghanistan và Iran với các nhóm thiểu số Turkmen / Turkoman ở Levant (tức Iraq và Syria) vì những người thiểu số sau này hầu hết đều tuân theo di sản và bản sắc Ottoman-Turk.  2 Danh sách này chỉ bao gồm các khu vực định cư truyền thống của người Thổ Nhĩ Kỳ (tức là người Thổ Nhĩ Kỳ vẫn sống trong các lãnh thổ Đế chế Ottoman trước đây).
Saito Tatsuoki

| Saitō Tatsuoki齋藤 龍興 |
| --- | --- |
Saito Tatsuoki, tranh của Utagawa Yoshiiku

Tộc trưởng nhà Saitō
Nhiệm kỳ 1561–1567
Tiền nhiệm: Saitō Yoshitatsu
Kế nhiệm: gia tộc hủy diệt
 

Binh nghiệp
Phục vụ:  Gia tộc Saitō
Tham chiến:  Vây hãm thành Inabayama (1567)  Trận Tonezaka (1573) 
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 1548
Mất: 10 tháng 9, 1573
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Thân phụ: Saitō Yoshitatsu
 
Nghề nghiệp: Samurai
Quốc tịch: Nhật Bản
x • t • 
Saito Uhyōe Taihitsu Tatsuoki (齋藤 右兵衛 · 大筆龍興 (Trai Đằng Hữu Binh Vệ Đại Bút Long Hưng), Saito Uhyōe Taihitsu Tatsuoki? 1548–14 tháng 8 năm 1573) là một daimyō của tỉnh Mino trong thời kỳ Chiến quốc của lịch sử Nhật Bản và là lãnh chúa thế hệ thứ ba của gia tộc Tá Đằng (Saito). Ông là con trai của Saito Yoshitatsu, và cháu trai của Saito Dōsan. Ông cũng là cháu trai họ của người vợ đầu tiên của Oda Nobunaga là Nōhime, ông có một người con gái là Saito Dōsan.
Saito Tatsuoki kế vị cha mình vào lúc 14 tuổi. Ông là một nhà cai trị không có khả năng, không giống như cha và ông nội của ông. Tatsuoki trở thành tham gia vào một cuộc đối đầu gay gắt với Oda Nobunaga, và thua về ông này trong một trận đánh quyết định vào năm 1564. Ông may mắn sống sót nhưng từ thời điểm này gia tộc Trai Đằng không còn thực lực đáng kể để gây ảnh hưởng đến thời kỳ Chiến quốc Nhật Bản.
Danh sách di tích ngoài Kinh thành Huế

Di tích ngoài Kinh thành Huế bao gồm các di tích quan trọng có từ thời nhà Nguyễn hoặc xa hơn là từ thời các chúa Nguyễn nó mang nhiều chức năng, phục vụ cho các mục đích khác nhau. Có cùng một đặc điểm là thuộc hệ thống di sản văn hóa Huế.
Hoàn cảnh ra đời

Với địa thế của mình, Huế đã được các chúa Nguyễn chọn làm nơi xây dựng các công trình thủ phủ nhằm xây dựng cơ sở cho mình trong cuộc nội chiến kéo dài. Trong suốt thời gian tồn tại của mình, họ đã xây dựng nhiều công trình với mục đích chính trị như các Thủ phủ: Phủ Phước Yên, Phủ Kim Long, Phủ Bác Vọng, Phủ Phú Xuân lần thứ nhất và Đô thành Phú Xuân, hay tâm linh như các chùa chiền như chùa Thiên Mụ và một loạt các lăng tẩm của các chúa... Một số công trình thời này về sau đã bị nhà Tây Sơn tàn phá.
Khi nhà Tây Sơn lấy Phú Xuân từ các chúa Nguyễn, họ cũng đã thiết lập được một số công trình của mình đơn cửa là các lăng mộ của vua Quang Trung. Nhưng dấu vết để lại không rõ nét lắm vì những công trình trên về sau bị nhà Nguyễn tàn phá và nhà Tây Sơn tồn tại quá ngắn ngủi.
Khi thắng Tây Sơn và chọn Huế xây dựng làm kinh đô, vua Gia Long đã cho xây dựng một dạng kinh đô có tính phòng thủ: xây dựng một loạt tường thành, cung điện, công sở, đồn lũy ở bờ bắc sông Hương như Kinh Thành cùng với các phòng, bộ nha viện trong kinh thành, các công trình phòng thủ quân sự dọc bờ nước sông Hương, sông Hộ Thành và cửa biển Thuận An. Các công trình trên được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống của Huế, kết hợp với kiểu mẫu bố trí từ Trung Quốc và kỹ thuật quân sự, xây tường thành theo lối Vauban từ các nước phương Tây đồng thời tuân thủ theo nguyên tắc địa lý phong thủy phương Đông Ngoài các công trình trong Kinh thành Huế, Hoàng thành Huế, Tử cấm thành (Huế), nhà Nguyễn còn cho xây dựng nhiều công trình ở các khu vực lân cận với nhiều mục đích khác nhau như: phục vụ giáo dục như Văn Miếu, Võ Miếu, Quốc Tử Giám, Trường Thi...; ngoại giao như Thượng Bạc Viện và giải trí như Hổ Quyền. Cũng trong khoảng thời gian này, Huế đã tự hình thành cho mình một phong cách xây dựng lăng tẩm riêng theo phong cách triết học có sự chi phối của phong thủy địa lý, kết hợp phong cách nhà vườn Huế với phong cách cung đình Huế như ở các khu lăng tẩm tiêu biểu của vua Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Dục Đức và Đồng Khánh. Ngoài các công trình trên, giai đoạn này cũng là giai đoạn nhiều chùa quán, đền miếu được xây dựng trùng tu với bốn ngôi quốc tự Thiên Mụ, Giác Hoàng, Diệu Đế, Thánh Duyên và quốc quán Linh Hựu cùng với nhiều chùa chiến đền miếu nhỏ khác. Việc này đã hình thành thiền kinh của Phật giáo Việt Nam thế kỷ thứ 19
Các di tích quan trọng > Lăng tẩm

Bài chi tiết: Lăng tẩm Huế
Các di tích quan trọng > Khác > Trấn Bình đài

Bài chi tiết: Trấn Bình đài
Trấn Bình đài nằm ở vị trí Đông Bắc kinh thành Huế bên ngoài cửa Trấn Bình được xây dựng năm Gia Long thứ 4 (1805), lúc đầu gọi là đài Thái Bình, đến năm Minh Mạng thứ 13 (1832) đổi thành Trấn Bình đài, dân gian gọi là đồn Mang Cá. Đây là cái pháo đài thứ 25 của Kinh thành Huế, một thành phụ của Kinh thành, cách thành chính chỉ một đoạn hào chung.
Các di tích quan trọng > Khác > Phu Văn Lâu

Bài chi tiết: Phu Văn Lâu
Phu Văn Lâu nằm trên trục chính của Hoàng thành Huế phía trước Kỳ Đài, được xây dựng vào năm 1819 dưới thời vua Gia Long, dùng làm nơi niêm yết những chỉ dụ quan trọng của nhà vua và triều đình, hoặc kết quả các kỳ thi do triều đình tổ chức. Năm 1829, vua Minh Mạng dùng nơi đây làm địa điểm tổ chức cuộc đấu giữa voi và hổ, năm 1830 ông lại tổ chức cuộc vui chơi yến tiệc suốt 3 ngày để mừng sinh nhật của mình.
Các di tích quan trọng > Khác > Tòa Thương Bạc

Bài chi tiết: Tòa Thương Bạc
Tòa Thương Bạc tọa lạc bên bờ Nam sông Hương, bên ngoài cổng Thượng Tứ được vua Tự Đức cho xây dựng năm 1936, tại vị trí hiện nay, cách vị trí Thương Bạc Viện cũ khoảng 100m để ghi nhớ di tích Thương Bạc Viện. Đây là trụ sở để đón tiếp các sứ thần nước ngoài. Công trình này được xây bằng vật liệu mới như xi măng, sắt thép; mặt nền hình bát giác, mái chia 2 tầng lợp ngói lưu ly, cấu trúc thanh nhã, hài hòa với cảnh vật xung quanh.
Các di tích quan trọng > Khác > Văn miếu

Văn Miếu còn gọi là Văn Thánh Miếu là nơi thờ Khổng Tử và dựng bia tiến sĩ. Miếu được chính thức xây dựng vào năm 1808 dưới triều vua Gia Long và có quy mô uy nghi đồ sộ, nằm bên bờ sông Hương, thuộc địa phận thôn An Bình, làng An Ninh, phía Tây Kinh thành Huế.
Các di tích quan trọng > Khác > Võ Miếu

Bài chi tiết: Võ miếu Huế
Võ Miếu hay Võ Thánh miếu tại Huế được khởi công xây dựng từ tháng 9 năm Ất Mùi (1835) thời Minh Mạng tại làng An Ninh thuộc huyện Hương Trà, phía bên trái Văn Miếu, trước mặt là sông Hương. Đây là nơi thờ phụng và ghi danh những danh tướng Việt Nam, những tiến sĩ đỗ trong 3 khoa thi võ dưới triều Nguyễn, đây còn là nơi thờ một số danh tướng Trung Quốc.
Các di tích quan trọng > Khác > Đàn Nam Giao

Bài chi tiết: Đàn Nam Giao triều Nguyễn
Đàn Nam Giao triều Nguyễn được xây dựng vào năm 1803, đặt tại làng An Ninh, thời vua Gia Long. Năm 1806, đàn được dời về phía nam của kinh thành Huế, trên một quả đồi lớn thuộc làng Dương Xuân, nay thuộc địa phận phường Trường An, thành phố Huế. Đây là nơi các vua Nguyễn tế trời.
Các di tích quan trọng > Khác > Hổ Quyển

Bài chi tiết: Hổ Quyền
Hổ Quyền còn đọc là Hổ Khuyên tọa lạc tại địa phận thôn Trường Đá, xã Thủy Biều, thành phố Huế; được xây dựng năm Minh Mạng thứ 11 (1830), là một chuồng nuôi hổ và là một đấu trường độc đáo. Dưới triều Nguyễn đây là đấu trường của những cuộc tử chiến giữa voi và hổ nhằm tế thần trong ngày hội và phục vụ nhu cầu giải trí tiêu khiển cho vua, quan lại và người dân.
Các di tích quan trọng > Khác > Điện Voi Ré

Bài chi tiết: Điện Voi Ré
Điện Voi Ré nằm cách trung tâm thành phố Huế khoảng 5 km về phía Tây-Nam, cách Hổ Quyền khoảng 400m, trên địa phận thôn Trường Đá thuộc xã Thủy Biều, thành phố Huế. Tương truyền, dưới thời Trịnh - Nguyễn phân tranh, nhân dân địa phương đã làm lễ an táng, xây mộ cho một con voi của một dũng tướng chết trận, gọi là mộ Voi Ré. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long đã cho xây dựng bên cạnh mộ con voi một ngôi điện thờ với tên gọi là Long Châu Miếu để thờ các vị thần bảo vệ và miếu thờ bốn con voi dũng cảm nhất trong chiến trận của triều Nguyễn. Từ truyền thuyết và sự kiện lịch sử như vậy, dân gian quen gọi ngôi miếu này là điện Voi Ré.
Các di tích quan trọng > Khác > Điện Hòn Chén

Bản mẫu:Mainn
Điện Hòn Chén tọa lạc trên núi Ngọc Trản, thuộc làng Ngọc Hồ, xã Hương Hồ, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế. Núi Ngọc Trản xưa có tên là Hương Uyển Sơn, sau mới đổi tên là Ngọc Trản (có nghĩa là chén ngọc), dân gian vẫn quen gọi là Hòn Chén vì nó ngay ngắn tròn trĩnh như hình chén úp. Cũng vì vậy, người ta quen gọi ngôi điện thờ Thánh mẫu tọa lạc giữa lưng chừng núi là điện Hòn Chén. Điện Hòn Chén là nơi ngày xưa người Chàm thờ nữ thần PoNagar, sau đó người Việt theo Thiên Tiên Thánh Giáo tiếp tục thờ bà dưới xưng Thánh Mẫu Thiên Y A Na.
Các di tích quan trọng > Khác > Chùa Thiên Mụ

Bài chi tiết: Chùa Thiên Mụ
Chùa Thiên Mụ là một ngôi chùa nằm trên đồi Hà Khê, tả ngạn sông Hương, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 5 km về phía tây. Chùa Thiên Mụ chính thức khởi lập năm Tân Sửu (1601), đời chúa Tiên Nguyễn Hoàng vị chúa Nguyễn đầu tiên ở Đàng Trong. Đây có thể nói là ngôi chùa cổ nhất của Huế.
Các di tích quan trọng > Khác > Trấn Hải Thành

Bài chi tiết: Trấn Hải Thành
Trấn Hải Thành (Thành trấn giữ mặt biển) là một thành lũy dùng để bảo vệ kinh đô triều Nguyễn được xây dựng ở cửa ngỏ Phía Đông kinh thành Huế, cách đó 10 km đường sông và 13 km đường bộ. Cửa biển này người ta gọi là yêu Hải Môn - hay Cửa Eo (Cửa Lấp). Năm 1813, Gia Long cho xây dựng Trấn Hải Đài và đổi tên Cửa Eo thành Cửa Thuận An. Đến năm 1834, vua Minh Mạng cho đổi tên Trấn Hải đài ra Trấn Hải thành.
Các di tích quan trọng > Khác > Nghênh Lương Đình

Bài chi tiết: Nghênh Lương Đình
Nghênh Lương Đình hay Nghênh Lương Tạ là một công trình nằm trên trục dọc từ Kỳ đài ra đến Phu Văn Lâu được xây dựng dưới triều vua Tự Đức thứ 5 (1852), dùng làm nơi nghỉ chân của nhà vua trước khi đi xuống bến sông để lên thuyền rồng hoặc làm nơi hóng mát.
Các di tích quan trọng > Khác > Cung An Định

Bài chi tiết: Cung An Định
Cung An Định tọa lạc bên bờ sông An Cựu, xưa thuộc phường Đệ Bát - Thị xã Huế, nay tại số 97 đường Phan Đình Phùng, Thành phố Huế, là cung điện riêng của vua Khải Định từ khi còn là thái tử đến khi làm vua, sau này được Vĩnh Thuỵ thừa kế và từng sống ở đây sau khi thoái vị.
Chú thích

1 2  Phan Thanh Hải. “HỆ THỐNG DI TÍCH, DI VẬT THỜI CHÚA NGUYỄN TRÊN ĐẤT THỪA THIÊN HUẾ”. Trung tâm Bảo Tồn Di Tích Cố Đô Huế. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 6 năm 2007. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
↑  Hồng Phi - Hương Nao (ngày 8 tháng 8 năm 2006). “Bài thơ chữ Hán "Nhìn thấy linh cữu Quang Trung" mới tìm thấy”. Báo điện tử Sân khấu Việt Nam. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 12 năm 2007. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
↑  Bảo Huy (ngày 17 tháng 1 năm 2006). “Những bí ẩn về lăng mộ Vua Quang Trung sắp được giải mã ?”. Báo Bình Định. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 3 năm 2008. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008.
↑  
Thanh Tùng (31 tháng 3 năm 2007). “Đi tìm lăng mộ vua Quang Trung”. Báo Tiền Phong online. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2014.
↑  Trần Đức Anh Sơn, Tr. 19
↑  Trần Đức Anh Sơn, Tr. 20
↑  Trần Đức Anh Sơn, Tr. 21
Phu Văn Lâu
Toà Thương Bạc
Văn Miếu Huế
Võ Miếu Huế
Đàn Nam Giao tại Huế
Hổ Quyển Huế
Điện Voi Ré
Điện Hòn Chén
Chùa Thiên Mụ
Nghênh Lương Đình
An Định Cung
Sonata piano số 10 (Mozart)

Sonata piano số 10 của Wolfgang Amadeus Mozart Đô trưởng, K. 330 / 300h, là một trong bộ ba bản sonata K.330-K.332. Sonata được viết năm 1783, khi Mozart 27 tuổi. Nó được xuất bản cùng với hai bản sonata K.331 và K.332 năm 1784. Thời gian biểu diễn bản sonata kéo dài khoảng hai mươi phút.
Đây là một trong những bản sonata nổi tiếng nhất của Mozart. Bản gốc tác phẩm được lưu giữ trong thư viện Jagiellonian, Kraków.
Các phần

Mozart Sonata No. 10 in C Major, 1st Movement ()
Performed in June 2013 by Barbara Semenchuk (4:40)
Sonata bao gồm 3 phần:
Allegro moderato
Andante cantabile Fa trưởng
Allegretto
Các phần > I: Allegro moderato

Phần đầu tiên thường kéo dài từ 5-9 phút, phụ thuộc vào việc có chơi đầy đủ các phần lặp lại hay không. Phần đầu tiên sử dụng kĩ thuật "trang trí âm nhạc"(gữ nguyên củ đề chính và thêm thắt các nốt luyến láy).
Các phần > II: Andante cantabile

Piano Sonata No. 10 In C Major (K 330), 2nd Movement: Andante cantabile
Performed in April 2009 by Johannes Volker Schmidt (5:35)
Phần thứ hai cần 5-7 phút để biểu diễn. Phần kết thúc của đoạn này đã bị mất, và một đoạn với khóa Fa trưởng được thêm vào trong lần xuất bản năm 1784.
Các phần > III: Allegretto

Phần cuối là phần mạnh mẽ nhất, mang nhiều năng lượng nhất trong 3 phần. Cần khoảng 3-5 phút để biểu diễn đầy đủ. Cũng như phần 2, vài khuông nhạc của phần 3 cũng bị mất. Phần kết cuối cùng gồm 3 nhịp mạnh mẽ, làm người nghe khá bất ngờ khi trước đó là những nốt nhạc nhẹ nhàng và những hợp âm rải.