stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Jeanne d'Arc
Chào đời và bối cảnh lịch sử

Bài chi tiết: Chiến tranh Trăm Năm
Jeanne d'Arc chào đời khoảng năm 1412 tại Domrémy, một ngôi làng nhỏ trong thung lũng Meuse nay thuộc tỉnh Vosges ở miền đông bắc nước Pháp. Không rõ sinh nhật của Jeanne là ngày nào và tuổi của nàng cũng khá mù mịt. Thân sinh của nàng là Jacques d'Arc và Isabelle Romée. Jeanne có ba anh em trai và một người chị hoặc em gái. Cha nàng, Jacques, là một nông dân sở hữu mảnh đất rộng 50 mẫu Anh (20 ha), ngoài ra nhậm hương chức kiêm trương tuần, thúc thuế dân làng để kiếm thêm lương bổng.
Nàng sinh ra vào thời kỳ Chiến tranh Trăm Năm giữa Anh và Pháp, cuộc chiến mà đã bắt đầu từ năm 1337, bắt nguồn từ tranh cãi về các lãnh thổ của Anh ở Pháp và người nối ngôi chính đáng của Pháp. Hầu như tất cả các chiến sự diễn ra trên đất Pháp, tàn phá nền kinh tế nước này. Vào thời điểm Jeanne chào đời, Pháp bị chia rẽ sâu sắc về mặt chính trị. Vua Charles VI đôi khi nổi cơn tâm thần và không có khả năng cai trị; điều này khiến hoàng huynh của ngài, Louis, Công tước xứ Orléans, và anh em thúc bá của ngài, Jean, Công tước xứ Bourgogne, tranh giành quyền nhiếp chính. Năm 1407, Công tước xứ Bourgogne sai người hạ sát Công tước xứ Orléans, nhen nhóm mồi lửa cho một cuộc nội chiến trong tương lai. Charles xứ Orléans nối gót thân phụ, trở thành công tước khi mới 13 tuổi nhưng bị tống giam bởi Bernard, Bá tước xứ Armagnac; những người ủng hộ ông ta được gọi là "phái Armagnac" còn những người ủng hộ Công tước xứ Bourgogne được gọi là "phái Bourgogne". Nhà vua tương lai của Pháp, Charles VII, được phong tước Dauphin (người kế vị ngai vàng) sau cái chết trước đó của bốn người anh và có quan hệ thân hữu với phái Armagnac.
Henry V của Anh lợi dụng tình hình rối ren ở Pháp để phát động cuộc xâm lược nước này vào năm 1415. Năm 1418, phái Bourgogne chiếm đóng Paris. Năm 1419, Dauphin chiêu dụ một hòa ước với Công tước xứ Bourgogne, song vị này bị ám sát bởi những người Armagnac ủng hộ Charles tại buổi đàm phán. Công tước mới của Bourgogne, Philippe III, chọn liên minh với người Anh. Charles VI quở trách con trai vì giết hại Công tước xứ Bourgogne và tuyên bố vị Dauphin không còn đủ tư cách nối ngôi.
Cuộc đời và sự nghiệp

Jeanne là con ông Jacques d'Arc và bà Isabelle Romée tại Domrémy, một làng khi đó thuộc lãnh địa quận công xứ Bar (về sau nhập vào tỉnh Lorraine và đổi thành Domrémy-la-Pucelle). Cha mẹ cô sở hữu 50 mẫu đất (0.2 km²), và để thêm thu nhập cha cô còn làm viên chức thu thuế trong làng, cũng như chỉ huy đội dân quân. Họ sống tại một vùng đất hẻo lánh thuộc vùng đông bắc còn trung thành với triều đình Pháp, dù nằm lọt thỏm trong lãnh địa của phe Burgundy. Khi cô còn nhỏ, thỉnh thoảng làng của cô bị đột kích và đốt phá.
Jeanne cho biết cô 19 tuổi khi phiên tòa xử tội cô diễn ra, như vậy cô sinh năm 1412; cô sau này cho biết cô nhận được thiên khải đầu tiên vào khoảng năm 1424 lúc 12 tuổi, khi đó cô đang ở ngoài đồng một mình thì nghe thấy tiếng nói (của thiên sứ). Cô thuật lại là đã òa lên khóc khi họ biến mất vì họ quá sức đẹp đẽ. Cô cho biết Tổng thiên sứ Michael, Thánh nữ Catherine xứ Alexandria, và Thánh nữ Đồng trinh Margaret truyền cho cô đánh đuổi người Anh và đưa Dauphin đến Reims để lên ngôi vua.
Khi 16 tuổi, cô nhờ một người họ hàng, Durand Lassois, đưa cô đến Vaucouleurs để thỉnh cầu chỉ huy đơn vị quân đóng tại đó là Bá tước Robert de Baudricourt cho phép tiếp kiến triều đình Pháp tại Chinon. Bá tước Baudricourt chế giễu cô, nhưng không làm cô nhụt chí. Tới tháng 1, cô lại trở lại, và lần này được hai nhân vật quan trọng ủng hộ Jean de Metz và Bertrand de Poulengy. Nhờ được họ bảo trợ, cô được gặp Bá tước lần thứ hai, và tiên đoán hết sức chính xác về việc quân Pháp thất trận Herrings gần Orléans.
Cuộc đời và sự nghiệp > Thành công

Robert de Baudricourt cấp một toán quân bảo vệ cô đến Chinon, sau khi nhận được tin tức từ mặt trận xác nhận lời tiên đoán của cô trước đó. Cô băng qua lãnh địa của phe đối nghịch Burgundy bằng cách cải nam trang. Tới triều đình, cô gây ấn tượng trong buổi hội đàm kín đến mức Charles VII phải hết sức kinh ngạc. Ông sau đó cho người thẩm tra lý lịch và giáo lý cô tại Poitiers. Cùng lúc đó, mẹ vợ Charles là Violant của Aragón bỏ tiền ra chuẩn bị một đạo quân cứu viện Orléans. Jeanne thỉnh cầu được gia nhập đoàn quân và vũ trang như một hiệp sĩ, với áo giáp trắng, ngựa, cờ, thị đồng đều do người ta quyên góp. Sử gia Stephen W. Richey cho biết cô là niềm hy vọng duy nhất của cả một vương triều sắp sụp đổ:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Sau bao năm thua hết trận này đến trận khác, các lãnh đạo quân sự và dân sự của Pháp đã mất hết tinh thần và uy tín. Lúc mà Dauphin Charles chấp thuận đề nghị khẩn thiết của Joan được phép vũ trang và chỉ huy quân đội, ông hẳn hiểu rằng tất cả mọi phương sách thông thường và hợp lý khác đều đã thất bại. Chỉ có một vương triều ở thế tuyệt vọng cùng cực mới lắng nghe một cô thôn nữ thất học tự xưng mình là sứ giả của Thượng đế truyền cho mình lãnh đạo quân đội để giành chiến thắng. | ” |
Cô đến Orléans ngày 29 tháng 4 năm 1429, nhưng Jean de Dunois (tức Jean d'Orléans), trưởng dòng công tước xứ Orléans, ban đầu không để cô tham gia họp trong hội đồng quân sự, và cũng không thông báo cho cô biết khi quân Pháp giao chiến với địch quân. Tuy nhiên việc này không ngăn cản được cô có mặt tại hầu hết các cuộc họp và các trận giao tranh. Người ta vẫn còn tranh cãi về ảnh hưởng và quyền chỉ huy trên thực tế của cô, với các sử gia truyền thống như Édouard Perroy cho rằng cô chỉ có ý nghĩa tượng trưng, mang lại hiệu quả tinh thần là chính. Tuy nhiên sự phân tích này dựa trên bản chép phiên toà xét xử cô, khi cô tuyên bố ưa cầm cờ hơn là cầm kiếm. Các học giả hiện đại tập trung vào phiên toà phục hồi danh dự của cô, nhấn mạnh là các sĩ quan tùy tùng rất khâm phục cô như một chiến thuật gia cừ khôi và là một nhà chiến lược giỏi. Ví dụ như Stephen W. Richey cho biết: "Cô dẫn quân đội đến một loạt chiến thắng ngoạn mục, xoay chiều cuộc chiến." Dù thế nào đi chăng nữa, các sử gia cũng đồng ý là quân Pháp giành được nhiều thắng lợi vang dội trong thời kỳ sự nghiệp ngắn ngủi của cô.
Cuộc đời và sự nghiệp > Bị cầm tù

Sau một trận giao chiến nhỏ tại La-Charité-sur-Loire trong tháng 11 và 12, Jeanne đến Compiègne trong tháng 4 để bảo vệ thành phố chống lại quân Anh và Burgundy vây hãm. Cô bị bắt sống trong một trận chạm trán ngày 23 tháng 5 năm 1430. Khi hạ lệnh rút lui, cô là người rút cuối cùng để đoạn hậu, quân Burgundy vây bọc toán quân đoạn hậu của cô.
Theo lệ thường thì thân nhân có thể dùng tiền để chuộc lại tù binh. Không may là gia đình cô không có tiền. Nhiều sử gia lên tiếng chỉ trích vua Charles VII không làm gì cả để can thiệp. Cô mấy lần định vượt ngục, có lần nhảy từ tòa tháp cao 70 bộ (21 m) ở Vermandois xuống một cái hào khô, rồi sau đó bị chuyển đến thị trân Arras do quân Burgundy kiểm soát. Chính quyền Anh mua lại cô từ Công tước Philip xứ Burgundy. Giám mục Pierre Cauchon xứ Beauvais, một người thân Anh, đóng vai trò chính trong việc đàm phán mua lại cô và trong phiên tòa xét xử cô sau này.
Cuộc đời và sự nghiệp > Phiên tòa xét xử

Tòa án dị giáo này được thúc đẩy bởi lý do chính trị. Công tước Bedford thay mặt cho cháu trai của mình là Henry VI tranh giành ngai vàng của nước Pháp. Jeanne là người đã trợ giúp cho việc đăng quang của vị vua đối nghịch, do đó việc kết tội cô là một nỗ lực nhằm hạ bệ tính hợp pháp của lễ đăng quang của vua Charles VII. Các thủ tục pháp lý đã được tiền hành từ ngày 9 tháng 1 năm 1431 tại Rouen, thuộc khu vực kiểm soát của chính quyền Anh. Vụ xét xử này có một số điểm bất thường.
Tóm tắt một vài vấn đề chính như sau:
Theo luật của Giáo hội, Giám mục Cauchon thiếu thẩm quyền xét xử trường hợp này. Ngài được bổ nhiệm xét xử nhờ sự chống đỡ thiên vị của chính quyền Anh, và chính quyền Anh đã tài trợ cho cuộc xét xử này. Giáo sĩ công chứng viên Nicolas Bailly được bổ nhiệm đi thu thập lời chứng chống lại Jeanne nhưng đã không thể tìm thấy bất kỳ chứng cứ chống đối nào. Tòa án đã mở cuộc xét xử mà không hề có chứng cứ nào như thế. Tòa án cũng vi phạm luật của Giáo hội khi từ chối quyền được có cố vấn pháp lý của Jeanne. Trong cuộc thẩm tra công khai đầu tiên, Jeanne tố cáo rằng tất cả những người hiện diện lúc đó đều là những người theo phe Anh chống lại cô, và yêu cầu phải có những giáo sĩ của phía Pháp được mời.
Nhiều viên chức tòa án sau này đã làm chứng rằng những phần quan trọng của bản ghi chép đã được sửa đổi nhằm chống lại cô. Nhiều giáo sĩ đã bị cưỡng bức tham gia, trong đó có cả quan tòa Jean Le Maitre, thậm chí một số người còn bị chính quyền Anh đe dọa giết. Theo những hướng dẫn dành cho tòa án dị giáo thì Jeanne phải được nhốt trong một nơi giam giữ thuộc Giáo hội dưới sự trông nom của những người canh gác thuộc nữ giới, nghĩa là các nữ tu. Nhưng không, chính quyền Anh đã giữ cô trong một nhà tù thế tục được canh gác bởi những người lính của họ. Giám mục Cauchon đã từ chối đơn kháng án của Jeanne lên Hội đồng Basel và Giáo hoàng vì điều này có thể ngừng việc xét xử của ông.
Mười hai lời buộc tội tóm tắt bản tuyên án của tòa mâu thuẫn với hồ sơ tòa án đã bị sửa đổi. Bị cáo mù chữ dưới áp lực bị đe dọa tử hình ngay lập tức đã ký vào một văn kiện tuyên bố bội giáo mà cô không hiểu. Tòa án đã thay thế một lời tuyên bố bội giáo khác trong hồ sơ chính thức.
Cuộc đời và sự nghiệp > Bị hành quyết

Tội dị giáo chỉ bị kết án tử hình nếu đương sự liên tục phạm tội. Thoạt đầu Jeanne chấp nhận mặc quần áo phụ nữ, nhưng trong khi bị giam cầm, cô đã bị quấy rối tình dục. Vì thế nên cô mặc lại quần áo đàn ông để tự vệ khỏi bị quấy nhiễu, hoặc là theo lời chứng của Jean Massieu, vì quần áo của cô bị lấy trộm và cô không có đồ gì khác để mặc.
Các nhân chứng kể lại cuộc hành quyết bằng cách thiêu sống trên dàn thiêu ngày 30 tháng 5 năm 1431. Bị trói trên một cây cọc cao tại Vieux-Marche ở Rouen, cô xin hai vị giáo sĩ, linh mục Martin Ladvenu và linh mục Isambart de la Pierre, nâng cây thánh giá trước mặt mình. Một người nông dân cũng làm một cây thập tự nhỏ mà cô dùng để gài trước áo. Sau khi cô chết, người Anh gạt đống tro ra, để lộ thân xác cháy thiêu của cô, để không ai có thể cho là cô đã trốn thoát, rồi lại đốt thi thể cô hai lần nữa để biến nó thành tro bụi, sao cho không ai có thể thu thập được mảnh thân xác nào làm thánh tích. Họ ném tro bụi xác cô xuống sông Seine. Viên đao phủ, Geoffroy Therage, về sau nói là ông ta "...khiếp sợ sẽ bị đày xuống địa ngục."
Phục hồi danh dự

Philippe-Alexandre Le Brun de Charmettes là sử gia đầu tiên viết một cuốn sách hoàn chỉnh về Jeanne d'Arc năm 1817, trong nỗ lực nhằm khôi phục danh tiếng của gia đình cô. Ông trở nên quan tâm về Jeanne khi nước Pháp vẫn còn phải nỗ lực tìm bản sắc của mình sau cuộc Cách mạng Pháp chiến tranh Napoleon. Đặc trưng quốc gia của Pháp khi ấy là tìm kiếm một anh hùng chân chính, không có tai tiếng. Với tư cách một người ủng hộ nhiệt thành nhà vua và đất nước, Jeanne d'Arc là một hình mẫu có thể chấp nhận được với những người theo đường lối bảo hoàng. Là một người yêu nước và là con gái của một gia đình bình dân, cô được xem như hình tượng ban đầu của những chiến sĩ tình nguyện thuộc tầng lớp dưới đáy của xã hội, (the soldats de l'an II), những người đã anh dũng chiến đấu và chiến thắng cho cuộc cách mạng Pháp năm 1802, và như vậy có thể được xem như hình tượng của một người Cộng hòa. Là một người tử vì đạo, cô rất được lòng giới giáo dân Công giáo mộ đạo. Cô được phong nữ Thánh năm 1920 bởi Đức giáo hoàng Bênêdictô XV. Cuốn Orleanide của De Charmette, ngày nay đã bị quên lãng, là một ví dụ về việc người ta tạo ra một "đặc trưng quốc gia", giống như các nhà văn Virgil (với cuốn Aeneid), hay Camoens (cuốn Lusiad) đã làm cho La Mã và Bồ Đào Nha.
Đoạn kết cuộc chiến

Cuộc chiến tranh trăm năm còn tiếp tục kéo dài thêm 22 năm kể từ ngày cô mất. Charles VII giữ được địa vị vua chính thống của Pháp, dù phe đối địch với ông làm lễ đăng quang cho Henry VI tháng 12 năm 1431, khi cậu bé tròn 10 tuổi. Trước khi nước Anh kịp tái tổ chức lực lượng chỉ huy và đạo quân cung thủ dùng trường cung, bị tiêu diệt năm 1429, họ mất đi đồng minh Bourgogne sau Hòa ước Arras năm 1435. Quận công Bedford cũng qua đời cùng năm đó, và Henry VI trở thành vị vua thiếu niên trẻ nhất của Anh cai trị không có nhiếp chính, và sự non yếu của ông có lẽ là lý do quan trọng nhất khiến cuộc chiến chấm dứt. Sử gia Kelly DeVries cho rằng chiến thuật tấn công bằng đại bác và tập kích vỗ mặt mà Jeanne d'Arc sử dụng có ảnh hưởng đến chiến thuật mà quân Pháp sử dụng cho tới hết chiến tranh.
Minh oan và vinh danh

Jeanne d'Arc trở thành một nhân vật gần như huyền thoại trong suốt bốn thế kỷ tiếp theo. Nguồn thông tin chính về cô đến từ các bản kỷ yếu, năm bản chép tay về phiên tòa xét xử cô được tìm thấy trong đống tư liệu cổ vào thế kỷ 19. Không lâu sau đó, các sử gia tìm được toàn bộ bản ghi về phiên tòa minh oan cho cô, trong đó bao gồm lời chứng từ 115 nhân chứng, và nguyên bản tiếng Pháp của bản thảo tiếng Latin của phiên tòa xét xử cô. Nhiều bức thư đương thời cũng được tìm thấy, ba trong số đó mang chữ ký "Jehanne", với nét chữ run run của một người đang tập viết. Nguồn tư liệu phong phú bất ngờ này là lý do để DeVries phải thốt lên, "Không có nhân vật nào từ thời Trung Cổ, đàn ông hay phụ nữ, lại được quan tâm nghiên cứu đến như thế".
Jeanne d'Arc xuất thân từ một làng quê hẻo lánh, chỉ là một cô thôn nữ thất học mà nổi lên như một nhân vật xuất chúng khi còn chưa quá tuổi thiếu niên. Cuộc chiến tranh giành ngôi giữa vua Anh và vua Pháp dựa trên bộ luật Salic cổ kéo dài đằng đẵng, sự xuất hiện của cô mang lại ý nghĩa cho câu hỏi "Liệu có nên đuổi nhà vua khỏi vương quốc; và liệu chúng ta có trở thành người Anh?" Theo Stephen Richey, "Cô biến một cuộc chiến giành ngai vàng giữa hai triều đại, khiến nhân dân trở nên vô cảm vì mất mát, thành một cuộc chiến tranh ái quốc được nhân dân ủng hộ." Theo Richey:
"Những người quan tâm đến cô trong suốt năm thế kỷ sau đó tìm cách gán cho cô đủ loại phẩm chất: cuồng tín ma quỷ, tâm linh huyền bí, ngây thơ và bị sử dụng một cách bi thảm bởi những kẻ có thế lực, người sáng lập và biểu tượng của chủ nghĩa ái quốc hiện đại, nữ anh hùng được yêu quý, nữ thánh. Cô kiên định, dù bị đe dọa tra tấn và chết trên giàn hỏa, rằng mình được dẫn dắt bởi giọng nói của Thượng đế. Dù có thế nào đi chăng nữa, thành quả mà cô gặt hái được khiến người nghe không khỏi lắc đầu kinh ngạc."
Năm 1452, trong một cuộc điều tra, Nhà thờ tuyên bố một vở kịch tôn giáo để tưởng niệm cô tại Orléans có giá trị như một đặc ân hành hương tới đất thánh. Cô trở thành biểu tượng cho Liên minh Công giáo (Pháp) thời thế kỷ 16. Ngài Félix Dupanloup, Giám mục xứ Orléans từ 1849 tới 1878 là người đi đầu trong nỗ lực phong thánh cho cô, nhưng ông không còn sống để thấy điều đó trở thành hiện thực.
Người Công giáo truyền thống tại Pháp và các nơi khác xem cô như biểu hiện của nguồn cảm hứng, và so sánh việc rút phép thông công Tổng Giám mục Marcel Lefebvre năm 1988 (người sáng lập ra Hội thánh Pius X và người bất đồng với các cải cách Vatican II) với việc cô bị rút phép thông công. Ba con tàu của Hải quân Pháp được đặt theo tên cô, gồm cả hàng không mẫu hạm cho máy bay trực thăng Jeanne d'Arc (R 97) nay vẫn còn hoạt động.
Ảnh hưởng

Đã từng có nhiều câu chuyện và những bộ phim truyền hình kể về cuộc đời của cô. Và cuộc đời đấu tranh và phục vụ cho nước Pháp của cô được thể hiện trong game chiến thuật dàn trận nổi tiếng Age of Empires II - The Age of Kings.
Ảnh hưởng > Việt Nam

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Nhà thờ Ngã Sáu còn được gọi là Nhà thờ Thánh Jeanne d'Arc
Chú thích

↑  Tiểu họa trang trí đầu dòng này có lẽ là giả mạo.
↑  Sinh nhật của nàng đôi khi được coi là ngày 6 tháng 1. Điều này dựa trên một lá thư của Perceval de Boulainvilliers [fr], quan cố vấn của Charles VII, theo đó khẳng định rằng Jeanne chào đời vào Lễ Hiển Linh. Tuy nhiên, ta phải chú ý rằng lá thư này chứa rất nhiều phép ẩn dụ văn học, khiến sự xác tín của nó bị đặt nghi ngờ. Không có bằng chứng nào khác chỉ đến việc nàng sinh vào Lễ Hiển Linh.
↑  Nét vẽ nguệch ngoạc của Fauquembergue gần mép của trước bạ Nghị viện là minh họa duy nhất được biết về Jeanne. Đây là một tiểu họa miêu tả hình ảnh nàng với mái tóc dài và mặc váy, thay vì mái tóc ngắn và vận giáp.
↑  Người phụ nữ được nhắc đến ở đây dường như là Isabeau xứ Bavaria, nhưng điều này chỉ là suy đoán.
Bản đồ Pháp năm 1429


  Lãnh thổ nằm trong tay Henry V của Anh
  Lãnh thổ nằm trong tay Philip III của Bourgogne
  Lãnh thổ nằm trong tay Charles VII của Pháp
  Nơi diễn các trận đánh chính
Minh họa sớm nhất về Jeanne d'Arc, vẽ bởi Clément de Fauquembergue (tháng 5 năm 1429, Kho lưu trữ Quốc gia Pháp)
Nơi cô sinh ra, nay là viện bảo tàng. Nhà thờ nơi cô cầu nguyện nằm phía bên phải sau rặng cây.
Tàn tích đại sảnh tại Chinon, nơi cô gặp Vua Charles VII. Tòa tháp còn sót lại của lâu đài nay trở thành viện bảo tàng về cô.
Nhà thờ Notre-Dame de Reims, nơi theo truyền thống là nơi đăng quang của vua Pháp.
Tòa tháp tại Rouen, nơi cô bị giam cầm trong phiên tòa, được biết đến với tên gọi "tòa tháp Jeanne of Arc". Trong một lần định chạy trốn, cô nhảy xuống từ một tòa tháp khác có cấu trúc tương tự.
Chữ ký trong lá thư cô đọc cho người chép.
Lá cờ chính phủ lưu vong của Charles de Gaulle thời Chiến tranh thế giới thứ hai. Phong trào kháng chiến Pháp sử dụng cây Thập tự Lorraine như biểu tượng gợi nhớ đến Jeanne of Arc.
Scopula scotica

| Scopula scotica |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Scopula
Loài (species): S. scotica
Danh pháp hai phần
Scopula scotica Cockayne, 1951 
Scopula scotica là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Cừu Chris

Cừu Chris là một con cừu nhà thuộc giống cừu Merino sống ở thủ đô Canberra của nước Úc. Vào tháng 9 năm 2015, chú cừu Chris này lọt vào Sách Kỷ lục Guinness, nó chính thức được ghi tên vào Sách Kỷ lục Guinness với bộ lông nặng nhất thế giới mà khối lượng lông sau khi cạo ra được cân nặng lên tới 40,45 kg (89 pound). Kỷ lục trước đó thuộc về chú cừu Big Ben (Bích Ben) của New Zealand, với 28,9 kg lông Bộ lông của Chris cũng đã vượt qua bộ lông của cừu Shaun ở bang Tasmania (với bộ lông nặng 23,5 kg) và cừu Shrek ở New Zealand (với 27 kg lông). Như vậy, chú cừu Chris đã phá kỷ lục thế giới về độ dày và nặng của bộ lông, là chú cừu mang bộ lông dày nhất thế giới.
Phát hiện

Cừu Chris được cắt lông lần đầu từ nhiều năm trước, ban đâu nó được cho là chưa được cạo lông ít nhất là 5 năm. Nó được tìm thấy ở một khu bảo tồn thiên nhiên bên ngoài Canberra, một người đi tản bộ tình cờ phát hiện ra một chú cừu lông lá ở bên ngoài khu rừng gần ngoại ô thành phố. Người dân ở khu vực Mulligan Flats đã phát hiện ra nó mang trên người bộ lông nặng nề. Một nhóm cán bộ địa phương phát hiện cừu Chris này vài lần nhưng nó lại tiếp tục trốn tránh cơ quan chức năng cho đến khoảng một tuần trước đó. Phải mất vài ngày để cơ quan chức năng tập hợp nhân lực cần thiết để bắt chú cừu kì lạ thế giới này. Những người cứu hộ động vật đã đặt tên nó là Chris. Chris được đưa vào cơ sở của Hiệp hội Bảo vệ Động vật Hoàng gia Anh (RSPCA) hay còn gọi là Hội Hoàng gia cho công tác phòng chống đối xử tàn ác đến động vật tại thủ đô Canberra.
Tình trạng

Trung tâm cứu hộ động vật Úc sau khi được thông báo về chú cừu lo ngại Chris khó mà sống sót qua mùa hè nếu tình trạng bộ lông dày này cứ kéo dài vì bộ lông nhiều đến mức các chuyên gia sức khỏe động vật lo rằng chú cừu này sẽ không thể sống qua được mùa đông. Nó gặp rất nhiều khó khăn trong việc đi lại vì bộ dạng đồ sộ của mình[cần dẫn nguồn], nó gần như không thể đi lại được như bình thường do bộ lông quá khổ và quá dày, thị lực cũng bị ảnh hưởng bởi lông che hết mắt, nó không thể nhìn thấy do lớp len đã che khuất tầm nhìn của nó.
Bộ lông cừu có kích thước khổng lồ này còn gây hại cho sức khoẻ của chú cừu, các lớp len khiến khó phát hiện ra những dấu hiệu nhiễm trùng có thể gặp. Với 40,45 kg lông, chú cừu này không thể đi đứng bình thường, đến thị lực cũng bị ảnh hưởng vì bị lông che mất mắt. Do bộ lông khổng lồ đã làm ảnh hưởng tới di chuyển cũng như thị giác của chú cừu nên cuối cùng người ta cũng quyết định giải cứu cho nó. Chú cừu Chris với bộ lông quá khổ của mình đã được Tổ chức Bảo vệ động vật của Australia kêu gọi phải cắt lông khẩn cấp cho Chris nếu không chú cừu này sẽ bị nguy hiểm.
Cạo lông

Để bảo đảm tính mạng cho nó, nhà vô địch xén lông cừu của nước Úc đã được mời đến cạo đi bộ lông khổng lồ và phải cần huy động nhiều nhân lực và thời gian để giúp Chris. Bộ lông của Chris do nhà vô địch cạo lông cừu Ian Elkins, quán quân cắt lông cừu Ian Elkins đã đảm trách và thu được số lông nặng kỷ lục. Elkins phải chia bộ lông làm 2 lớp để tiến hành 2 đợt xén và cần đến 4 người phụ tá mới hoàn thành nhiệm vụ. Ông bắt đầu cạo lúc 9 giờ sáng (giờ địa phương) và mất 45 phút mới xén xong đợt đầu tiên, trong khi bình thường một con cừu đến thời hạn xén lông chỉ mất 3 phút đã có thân hình nhẵn nhụi. Bộ lông đã được cạo sạch vào ngày 3 tháng 9 năm 2015 do nó có hại đến tính mạng của Chris. Một bộ lông cừu thông thường chỉ nặng 5 kg và chỉ mất 3 phút để cạo sạch.
Elkins tin rằng chú cừu rậm rạp này đã trải qua 7 năm liền đi lang thang, không được cạo lông, nên mới nuôi được bộ lông vĩ đại nặng gấp đôi trọng lượng cơ thể mình, nó nặng gấp đôi trọng lượng cơ thể của loài cừu. Sau khi tiến hành cạo lông cho chú cừu, số lông mà người ta thu được lên đến hơn 40 kg. Sức khỏe của Chris sau khi cạo lông đang rất ổn định. Cú cừu Chris đã được chăm sóc tương đối tốt nhưng vẫn cần được theo dõi trong một thời gian. Các cơ quan động vật hy vọng chú cừu sẽ sớm tìm được một ngôi nhà mới. Sau này cừu Chris sau này đã được một chủ trang trại ở bang New South Wales nhận về nuôi hồi đầu tháng 9 cùng năm.
Nhận xét

Ian Elkins-Quán quân cắt lông cừu của Úc nhận xét: "Lông của nó không phải loại có chất lượng cao, nhưng tôi không quan tâm đến điều này khi nó đã sống lâu như thế trong bụi cây". Ông cũng không che giấu được sự ngạc nhiên: "Thật đáng kinh ngạc khi nó có thể sống lâu như thế ở môi trường hoang dã" và "Thật ngạc nhiên là nó tồn tại được từng đó năm trong tự nhiên, trông nó khá là nhút nhát và giờ thì chắc là nó cảm thấy ổn hơn rất nhiều sau khi rủ bỏ lớp lông khổng lồ đó rồi" cũng
Tammy Ven Dange-Giám đốc Trung tâm cứu hộ độc vật Úc cho biết: "Chris từ một con vật lông lá, đến đi cũng không vững đã trở thành một chú cừu nhẵn nhụi, sạch sẽ, ai cũng muốn ôm. Tình trạng sức khỏe của nó vẫn ổn sau cuộc cách mạng cạo lông, không thấy có dấu hiệu nhiễm trùng hay bị thương" Bà cũng nói: Từ một chú cừu ngượng ngùng nó đã muốn được nhiều người cưng chiều. Trông nó rất khỏe mạnh.
Một phát ngôn viên của RSPCA nói với bác sĩ thú ý rằng: "Dường như chú cừu này đã tách ra khỏi đàn của nó và đi lang thang một mình trong vài năm rồi".
Titlagarh

| Titlagarh |
| --- | --- |
Titlagarh
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Orissa
Độ cao: 215 m (705 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 27,756
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 06655
Titlagarh là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Balangir thuộc bang Orissa, Ấn Độ.
Địa lý

Titlagarh có vị trí 20°18′B 83°09′Đ﻿ / ﻿20,3°B 83,15°Đ﻿ / 20.3; 83.15 Nó có độ cao trung bình là 215 mét (705 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Titlagarh có dân số 27.756 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Titlagarh có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Titlagarh, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.