stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Phạm Văn Đổng
Tiểu sử và Binh nghiệp > Đảo chính rồi tham chính

Khi Biến cố Phật giáo 1963 nổ ra, Tổng thống Diệm đã nghi ngờ một số sĩ quan cao cấp đang âm mưu chống lại ông, trong đó có cả ông. Cuộc đảo chính ngày 1 tháng 11 năm 1963 cuối cùng cũng xảy ra và ông thực sự là một trong số những sĩ quan cao cấp đứng đầu cuộc đảo chính. Tuy nhiên, ngay khi đảo chính thành công, ông chỉ được điều về giữ chức Tư lệnh Sư đoàn 7 Bộ binh thay thế Thiếu tướng Nguyễn Hữu Có. Không đầy một tháng sau, ngày 2 tháng 12, ông được lệnh bàn giao Sư đoàn 7 lại cho Thiếu tướng Lâm Văn Phát, sau đó bị đưa đi làm Tùy viên Quân sự cạnh Tòa Đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Đài Loan (Trung Hoa Quốc gia).
Đầu tháng 2 năm 1964, sau khi tướng Nguyễn Khánh thực hiện cuộc "Chỉnh lý" để lên nắm quyền và loại trừ các tướng Trần Văn Đôn, Tôn Thất Đính, Lê Văn Kim và Mai Hữu Xuân, ông mới được triệu hồi về nước giữ chức Phụ tá cho Tham mưu trưởng Bộ Tổng tham mưu. Ngày 29 tháng 5 năm 1964, ông được thăng cấp Chuẩn tướng. Đến ngày 21 tháng 10 cùng năm, ông được thăng cấp Thiếu tướng. Ngày 27 tháng 11 cuối năm, ông được bổ nhiệm làm Tổng trấn Sài Gòn-Gia Định, kiêm Tư lệnh Biệt khu Thủ đô thay thế Thiếu tướng Nguyễn Văn Là. Trên vai trò này, được sự ủng hộ của Thủ tướng Trần Văn Hương, ông thực hiện thành công việc giữ gìn an ninh trước các phản kháng cực đoan của dân chúng đối với tướng Nguyễn Khánh.
Tuy nhiên, điều này cũng dẫn đến sự nghi ngại của tướng Khánh đối với ông, nhất là khi có thông tin xem ông như là một ứng viên sáng giá để thay thế tướng Khánh trên vai trò Quốc trưởng. Tháng Giêng năm 1965, tướng Khánh bãi chức Thủ tướng Hương, đồng thời dự định đẩy ông đi làm Tư lệnh Quân đoàn II, nhằm tách ông xa rời Trung tâm quyền lực và không còn ảnh hưởng gì đến chính trị. Tuy nhiên, chưa đến 1 tháng sau, đến phiên tướng Khánh bị nhóm tướng trẻ nổi lên truất quyền, phải lưu vong đến tận cuối đời. Ngày 3 tháng 3 năm 1965, Hội đồng Quân lực nhóm họp và ông được bầu làm Ủy viên An ninh Ủy ban Thường vụ Hội đồng Quân lực sau khi bàn giao chức vụ Tư lệnh Biệt khu Thủ đô lại cho Thiếu tướng Cao Văn Viên.
Chính trường Việt Nam Cộng hòa tiếp tục rối loạn. Ngày 5 tháng 5 năm 1965, Hội đồng Quân lực tuyên bố tự giải tán (phiên họp này ông không có mặt). Ngày 11 tháng 6, Quốc trưởng Phan Khắc Sửu tuyên bố từ chức và trao lại quyền cho quân đội. Nhóm tướng trẻ thành lập Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia do Trung tướng Nguyễn Văn Thiệu làm Chủ tịch (giữ vai trò Quốc trưởng), "thay mặt toàn thể Quân lực Việt Nam Cộng hòa điều khiển Quốc gia", và Ủy ban Hành pháp Trung ương do Thiếu tướng Nguyễn Cao Kỳ làm Chủ tịch (giữ vai trò Thủ tướng, "phụ trách điều khiển Hành pháp")
Ngày 5 tháng 8 năm 1965, ông nhận được quyết định giải ngũ với lý do đã trên 20 năm phục vụ quân đội.
Tham chính

Mặc dù không còn ở trong quân đội, ông vẫn tiếp tục giữ mối quan hệ tốt với bạn hữu cũ. Tháng 9 năm 1969, Chính phủ Trần Thiện Khiêm được thành lập. Ông được cử giữ chức vụ Tổng trưởng Bộ Cựu Chiến binh trong Nội các Chính phủ do Đại tướng Trần Thiện Khiêm làm Thủ tướng. Trong thời gian giữ cương vị này từ năm 1969 đến năm 1974, ông đã hoạt động tích cực.
Tháng 2 năm 1974, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu vận dụng Quốc hội tu chính hiến pháp cho phép bản thân Tổng thống được ứng cử nhiệm kỳ thứ ba. Trong bối cảnh này, ông bị xem như một mối đe dọa chính trị, nên Tổng thống Thiệu buộc tội ông có liên quan đến một vụ chứa bạc lậu để bãi nhiệm ông và bắt giam mà không đưa ra xét xử mãi cho đến tháng 7 năm 1974, ông mới được thả.
1975 và Cuộc sống lưu vong

Sau khi ra tù, ông tích cực vận động và hỗ trợ cho các tướng lĩnh và chính khách đối lập chống đối Tổng thống Thiệu. Tuy nhiên, hình thái chiến cuộc đầu năm 1975 đã làm sụp đổ tất cả nỗ lực của ông để trở lại với quyền lực chính trị.
Cuối tháng 4 năm 1975, ông cùng gia đình rời khỏi Việt Nam trên một chiếc C.130 của Không lực Hoa Kỳ để đến đảo Guam, và sau đó sang Hoa Kỳ định cư với tính cách tị nạn chính trị.
Ban đầu gia đình ông cư ngụ tại Arlington County, Virginia. Ông thỉnh thoảng phục vụ như là một thông dịch viên trên các dự án đặc biệt cho Bộ Quốc phòng trước khi nghỉ hưu vào năm 1982 để chăm sóc vợ của ông bị một cơn đột quỵ. Năm 1996, gia đình ông di chuyển đến định cư tại Thành phố Philadelphia, Tiểu bang Pennsylvania.
Ngày 26 tháng 11 năm 2008 tại nơi định cư. Hưởng thọ 89 tuổi.
Huy chương

-Bảo quốc Huân chương đệ tam đẳng
-Được tặng thưởng nhiều huy chương Quân sự và Dân sự.
Gia đình và đời tư

Thời trẻ, ông thường làm thơ gửi báo với bút danh "Nùng Khánh Lâm".
Năm 1944, ông lập gia đình với bà Lê Thị Lý, người dân tộc Nùng.
-Ông bà có với nhau 5 người con (2 trai, 3 gái):
Phạm Lê Hùng, Phạm Lê Bích Hà, Phạm Lê Hiệp, Phạm Lê Hích Hằng, Phạm Lê Bích Hải.
Năm 1992, bà Lý qua đời ở Hoa Kỳ. Năm 1994, ông tái hôn với bà Trịnh Mỹ Lan (Bà Lan có ba người con riêng).
Chú thích

↑  Tiểu đoàn 2 Việt Nam được thành lập ngày 1 tháng 10 năm 1949 tại Thái Bình.
↑  Thời điểm này Liên Tiểu đoàn Khinh quân có 19 Tiểu đoàn và Liên đội Trọng pháo có 3 Đại đội, hoạt động trên địa bàn Phân khu Bùi Chu gồm có 7 tỉnh.
↑  Hoành Linh Đỗ Mậu, Việt Nam máu lửa quê hương tôi. Chương 5: "Góp công xây dựng nền móng chế độ"
↑  Đại tá Vòng (Hoàng) A Sáng (1902-1975), sinh tại Hải Ninh (Móng Cái), xuất thân Thiếu sinh quân, tốt nghiệp Trường Sĩ quan Frejus ở Pháp, năm 1956 được cho giải ngũ trước hạn tuổi. Năm 1967 đắc cử vào Thượng nghị viện trong Quốc hội VNCH, ông là thân phụ của Đại tá Hoàng Gia Cầu (Sinh năm 1929 tại Hải Ninh, xuất thân Thiếu sinh quân, tốt nghiệp Trường Võ bị Móng Cái. Chức vụ sau cùng: Tham mưu trưởng Tổng nha Thanh tra Quân lực VNCH.
↑  Trung tá Nguyễn Quang Thông sinh năm 1922 tại Quảng Bình, tốt nghiệp khóa 2 Võ bị Huế. Sau cùng là Đại tá Tư lệnh Tiểu khu Tây Ninh (1967-1969), giải ngũ năm 1970.
↑  Thời gian giữ chức Phụ tá cho Tham mưu trưởng Bộ Tổng Tham mưu trải qua 2 vị Tổng tư lệnh Quân đội (Tổng tham mưu trưởng) là: Trung tướng Nguyễn Khánh (30/11964-7/2/1964), Trung tướng Trần Thiện Khiêm (2/1964-10/1964).
↑  “Foreign Relations of the United States, 1964–1968, Volume I, Vietnam, 1964, Document 460=Telegram from the Embassy in Vietnam to the Department of State”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2010.
↑  CIA, "Decisions and Discussions at the 31 January Armed Forces Council meeting," ngày 2 tháng 2 năm 1965, LBJL, NSF, VNCF, box 13.
↑  Quyết định số 03-HĐQL ngày 5 tháng 5 năm 1965 tự ý giải tán Hội đồng Quân lực, Công Báo Việt Nam Cộng hòa, ngày 19 tháng 5 năm 1965, tr. 1990.
↑  Quyết định số 3 của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, Nhật báo Chính Luận, số ra ngày 16 tháng 6 năm 1965, tr. 1.
↑  “Thủ tướng Việt Nam Cộng hoà Trần Thiện Khiêm thay đổi thành phần nội các mới”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2015.
↑  Thomas L.Ahern, Jr., CIA and the Generals: Covert Support to military government in South Vietnam. p. 147
↑  Childs, Martin (ngày 16 tháng 3 năm 2009). “Pham Van Dong: South Vietnamese general who could not defend Saigon against the Communists”. The Independent. Truy cập ngày 27 tháng 7 năm 2009.
Liên kết

Childs, Martin (ngày 16 tháng 3 năm 2009). “Pham Van Dong: South Vietnamese general who could not defend Saigon against the Communists”. The Independent. Truy cập ngày 27 tháng 7 năm 2009.
Holley, Joe (ngày 8 tháng 12 năm 2008). “Pham Van Dong; Army General In Vietnam Praised for Bravery”. The Washington Post. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2009.
“Decoding Pham Xuan An chapter 10, Dong is mentioned as a senior army officer plotting a coup d'etat in 1963”. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2009. [liên kết hỏng]
“Foreign Relations, 1961-1963, Volume I, Vietnam 1961, Dong is mentioned as part of "a small, powerful group military officers who can control sufficient forces are prepared to launch a coup against Diem government"”. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2009.
“South Viet Nam: End of the Glow”. Time Magazine. ngày 13 tháng 12 năm 1963. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2009.
“Foreign Relations of the United States, 1964–1968,Volume II, Vietnam, January–June 1965, Document 148”. US Department of States. ngày 20 tháng 2 năm 1965. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2009.
“Belief of General Pham Van Dong that tribal, Viet Cong, and Buddhist disorders will take place between 17 and ngày 20 tháng 12 năm 1964”. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2009.
Đập sông Thames

| Thames Barrier  Đập sông Thames |
| --- | --- |
Quang cảnh các cửa đập, được đóng lại khi có cảnh báo lũ
Quốc gia: Vương quốc Anh
Vị trí: Luân Đôn
Tọa độ: 51°29′49″B 0°2′12″Đ﻿ / ﻿51,49694°B 0,03667°Đ﻿ / 51.49694; 0.03667
Mục đích: Kiểm soát ngập lụt
Tình trạng: Vận hành
Khởi công: 1974
Khánh thành: 1982
Chi phí xây dựng: 534 triệu bảng Anh
Điều hành: Hội đồng Luân Đôn
Đập và đập tràn
Loại đập: Đập ngăn nước
Ngăn: Sông Thames
Chiều cao (thalweg): 20.1 mét
Chiều dài: 520 mét
Trạm năng lượng
Nhà điều hành: Cơ quan môi trường
Tua bin: 0
Trang web gov.uk Guidance: The Thames Barrier
Đập sông Thames
Cận cảnh hàng rào, cổng, được đóng lại khi một lũ cảnh báo được phát hành
Đập sông Thames (tiếng Anh: Thames Barrier) là một cái đập di động dùng để ngăn nước lũ ở Sông Thames, nằm ở phía đông Trung tâm thủ đô Luân Đôn của nước Anh. Nó được đưa vào hoạt động từ năm 1984 và được dùng để ngăn ngừa khu vực bãi bồi của cả Đại Luân Đôn, ngoại trừ những khu tự quản thuộc vùng cực Đông của thành phố khỏi bị tràn ngập bởi thủy triều cao đặc biệt và bão di chuyển đến từ Biển Bắc. Khi cần thiết, đập này sẽ được đóng lại khi nước triều dâng cao; lúc thủy triều thấp, nó có thể được mở ra để khôi phục lại dòng chảy của con sông đổ ra biển. Được xây dựng với chiều dài khoảng 3 km (1,9 mi) về phía đông của Isle of Dogs (Đảo Chó), bờ bắc của nó ở Silvertown tại quận Wandsworth của London và bờ nam của nó ở khu vực New Charlton thuộc quận Greenwich. Tường thuật của Sir Hermann Sydney về nạn lũ Biển Bắc năm 1953 ảnh hưởng đến các phần của cửa sông Thames và các khu vực của London đóng vai trò quan trọng trong quyết định xây dựng đập này.
Địa lý và bối cảnh

London là một thành phố dễ bị ngập nước và bị nguy hại từ thủy triều dâng cao đổ vào. Một cơn lũ từ biển do bão (một loại sóng thần nhỏ) được tạo ra bởi áp suất thấp ở Đại Tây Dương đôi khi di chuyển về phía đông đi qua phía bắc của Scotland và sau đó có thể đi vào vùng nước nông của Biển Bắc. Thủy triều vì lũ do bão đổ xuống Biển Bắc, bị thu hẹp tại eo biển Manche và sông Thames. Nếu cơn lũ từ biển do bão trùng với thủy triều mùa xuân, mực nước cao nguy hiểm có thể xảy ra ở cửa sông Thames.
Mối đe dọa tăng lên theo thời gian do sự gia tăng chậm nhưng liên tục mực nước cao qua nhiều thế kỷ (20 cm (8 inch) mỗi thế kỷ). Trong cơn lũ sông Thames 1928, 14 người thiệt mạng. Sau khi 300 người chết ở Anh trong trận lụt Biển Bắc năm 1953, vấn đề này được chú ý đặc biệt. Những đề nghị trước đó cho một hệ thống kiểm soát lũ đã bị cản trở bởi sự mở rộng lớn cần thiết trong rào cản để cho phép các chiếc tàu từ bến cảng London đi qua. Rồi việc tiêu chuẩn hóa các thùng đựng hàng thay thế hình thức cũ của vận chuyển bằng tàu và Tilbury được mở rộng, một rào cản nhỏ hơn trở thành khả thi với mỗi bốn nhịp điều hướng chính có chiều rộng tương tự như việc mở cổng Tower Bridge.
Lịch sử > Thiết kế và xây dựng

Khái niệm về cánh cổng quay được Charles Draper nghĩ ra. Năm 1969, từ nhà cha mẹ ở Pellatt Grove, Wood Green, London, ông đã xây dựng nên một mô hình làm việc. Các hình trụ xoay lạ thường được dựa trên thiết kế của các vòi khí trên bếp ga của ông. Đập rào cản được thiết kế bởi Rendel, Palmer, và Tritton cho Hội đồng Đại Luân Đôn và được thử nghiệm tại Trạm Nghiên cứu Thủy lực ở Wallingford. Vị trí New Charlton được chọn vì độ tương đối thẳng của các bờ sông và vì đá phấn nằm dưới sông đủ mạnh để hỗ trợ đập rào cản. Công việc bắt đầu tại vị trí đập rào chắn trong năm 1974 và công trình xây dựng được thực hiện bởi Côngxoocxiom Costain/Hollandsche Beton Maatschappij/Tarmac Construction, phần lớn của đập được hoàn thành vào năm 1982. Các cánh cửa chắn nước lũ được thực hiện bởi Cleveland Bridge UK Ltd  tại bến tàu Dent trên sông Tees.
Ngoài đập rào cản, các phòng chống lũ cho 11 dặm hạ lưu sông đã được nâng lên và tăng cường. Đập rào cản được Nữ hoàng Elizabeth II chính thức khai trương vào ngày 8 tháng 5 năm 1984. Tổng chi phí xây dựng khoảng 534 triệu £ (giá trị 1,6 tỷ £ năm 2016) với thêm 100 £ triệu cho phòng chống sông, chi phí tổng cộng 634 triệu £ (1,9 tỷ £ tiền 2016)
Đập rào cản gồm 10 cổng bằng thép, dài tổng cộng 520 m (1,700 ft) bắc qua sông. Khi đập mở, các cổng nằm bẹt dưới đáy sông và khi đóng, các cổng được quay đứng dậy cho tới khi nó ngăn nước chạy qua. 4 cổng chính, mỗi cổng dài 61.5 m (200 ft), cao hơn 20 m và nặng hơn 3.000 tấn. Đập mất từ 75-90 phút để đóng các cổng, bắt từ các cổng ở bên ngoài cho tới các cổng ở giữa được đóng.
Lịch sử > Những lần đóng cửa đập và sự cố

Trong toàn bộ lịch sử của đập tới tháng 2 năm 2016, đã có tổng cộng 176 lần đóng cửa đập để ngăn lũ lụt do bão và thủy triều. Nó tiêu tốn chi phí là £16.000 (năm 2008) mỗi lần đóng cửa đập sông Thames. Hàng rào đã được đóng lại hai lần trong ngày 9 tháng 11 năm 2007 sau khi nước dâng vì một cơn bão ở Biển Bắc,được so sánh với trận lụt vào năm 1953. Sự nguy hiểm chính của lũ tới từ bờ biển phía trên đập sông Thames, nơi dân cư được di tản, nhưng những cơn gió đã dịu đi một chút, và ở đập sông Thames vào ngày 9 tháng 11 năm 2007 bão đã không hoàn toàn trùng khớp với thủy triều cao.
Vào ngày 27 tháng năm 1997, đập rào cản bị hỏng khi tàu nạo vét MV Sand Kite đụng một trong những cầu tàu của đập sông Thames trong điều kiện sương mù dày đặc. Khi tàu bắt đầu chìm nó đổ xuống 3.300 tấn các chất kết tụ. Ban đầu cổng không thể bị đóng cửa vì nó được phủ một lớp dày của sỏi. Một vấn đề dài hạn hơn là sơn trên mặt phẳng của cửa do mài mòn bị mất đi. Chiếc tàu này được trục lên vào giữa tháng 11 năm 1997. Một ước tính chi phí thiệt hại lũ lụt, nếu nó xảy ra, khoảng 13 tỷ £.
| Mùa  (Tháng Chín -Tư) | Số lần đóng mỗi mùa> Ngập do triều cường | Số lần đóng mỗi mùa> Ngập do lũ trên sông | Số lần đóng mỗi mùa> Tổng |
| --- | --- | --- | --- |
| 1982–83 | 1 | 0 | 1 |
1983–84: 0
1984–85: 0
| 1985–86 | 0 | 1 | 1 |
| 1986–87 | 1 | 0 | 1 |
1987–88: 0
| 1988–89 | 1 | 0 | 1 |
| 1989–90 | 1 | 3 | 4 |
| 1990–91 | 2 | 0 | 2 |
1991–92: 0
| 1992–93 | 4 | 0 | 4 |
| 1993–94 | 3 | 4 | 7 |
| 1994–95 | 2 | 2 | 4 |
| 1995–96 | 4 | 0 | 4 |
| 1996–97 | 1 | 0 | 1 |
| 1997–98 | 1 | 0 | 1 |
| 1998–99 | 2 | 0 | 2 |
| 1999–00 | 3 | 3 | 6 |
| 2000–01 | 16 | 8 | 24 |
| 2001–02 | 3 | 1 | 4 |
| 2002–03 | 8 | 12 | 20 |
| 2003–04 | 1 | 0 | 1 |
| 2004–05 | 4 | 0 | 4 |
| 2005–06 | 3 | 0 | 3 |
| 2006–07 | 8 | 0 | 8 |
| 2007–08 | 6 | 0 | 6 |
| 2008–09 | 1 | 4 | 5 |
| 2009–10 | 2 | 3 | 5 |
2010–11: 0
2011–12: 0
| 2012–13 | 0 | 5 | 5 |
| 2013–14 | 9 | 41 | 50 |
| 2014–15 | 1 | 0 | 1 |
| 2015-16 | 1 | 0 | 1 |
Trong tương lai

Đập rào cản được thiết kế để bảo vệ London chống lại lũ dâng cao, mức lũ (với một khoảng thời gian quay trở lại của một trăm năm) đến năm 2030, sau đó khả năng bảo vệ nước lũ của đập sẽ giảm, trong khi nó vẫn còn trong giới hạn có thể chấp nhận được. Tại thời điểm được xây dựng, đập rào cản được dự kiến sẽ được sử dụng 2-3 lần mỗi năm. Bây giờ nó đang được sử dụng 6-7 lần mỗi năm.
Mức độ bảo vệ này bao gồm những thay đổi dài hạn ở mực nước biển và đất liền như được hiểu tại thời điểm đó (khoảng 1970). Mặc dù hiện tượng sự nóng lên toàn cầu và do đó tỷ lệ dự đoán của mực nước biển dâng lên, những phân tích gần đây cho thấy tuổi thọ làm việc của đập rào cản mở rộng cho đến khoảng năm 2060-2070. Từ năm 1982 cho đến ngày 19 tháng 3 năm 2007, đập rào cản đã được sử dụng đến một trăm lần để ngăn chặn lũ lụt. Nó cũng được sử dung hàng tháng để thử nghiệm, với một thử nghiệm đóng cửa hoàn toàn khi thủy triều cao mỗi năm một lần.
Một nghiên cứu của 4 nhà học giả, được công bố vào năm 2005, đã có một đề nghị thay thế đập sông Thames bằng một đập mới với nhiều hoài bão hơn, dài đến 16 km (10 dặm) chắn ngang qua cửa sông Thames, từ Sheerness ở Kent cho tới Southend ở Essex.
Hình ảnh

Xả nước
Sửa chữa cửa đập
Bên trong đập
Cấu tạo đập
Hymenocallis littoralis

| Hymenocallis littoralis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Amaryllidaceae
Chi (genus): Hymenocallis
Loài (species): H. littoralis
Danh pháp hai phần
Hymenocallis littoralis (L.f. ex Salisb.) Salisb. 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Pancratium littorale Jacq.   Troxistemon littorale (Jacq.) Raf.   Hymenocallis adnata var. dryandri (Ker Gawl.) Kunth   Hymenocallis adnata var. staplesiana Herb.   Hymenocallis americana fo. staplesiana (Herb.) Voss   Hymenocallis arenaria Herb.   Hymenocallis dryandri (Ker Gawl.) Sweet   Hymenocallis insignis Kunth   Hymenocallis littoralis var. disticha (J. Sim) Herb.   Hymenocallis littoralis var. dryandri (Ker Gawl.) Herb.   Hymenocallis littoralis var. longituba Herb.   Hymenocallis panamensis Lindl.   Hymenocallis pedalis Herb.   Hymenocallis staplesiana (Herb.) M. Roem.   Hymenocallis tenuiflora Herb.   Pancratium americanum Mill.   Pancratium distichum J. Sim   Pancratium dryandri Ker Gawl.   Pancratium littorale var. dryandri (Ker Gawl.) Schult.  
Hymenocallis littoralis là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được (Jacq.) Salisb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1812.
Chú thích

↑  “Tropicos Hymenocallis littoralis”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2014.
↑  The Plant List (2010). “Hymenocallis littoralis”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Vịnh Nha Trang
Vị trí địa lý và giới hạn

Vịnh Nha Trang, trước đây còn gọi là Vịnh Bình Cang, nằm ở phía Đông bờ biển thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, có tọa độ địa lý được xác định từ 12°8'33''B–12°25'18''B và 109°7'16''Đ–109°14'30''Đ. Theo quyết định số 738/QĐ-UB ngày 21 tháng 3 năm 2005 của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa, Vịnh Nha Trang giáp với Đầm Nha Phu thuộc huyện Ninh Hòa ở phía Bắc; phía Đông tiếp giáp với vùng lãnh hải Việt Nam; phía Nam giáp với cửa ngõ phía Bắc vào Vịnh Cam Ranh thuộc huyện Cam Lâm; phía Tây là vùng bờ biển kéo dài theo hướng vòng cung từ mũi Kê Gà đến mũi Cù Hin. Tổng diện tích của Vịnh Nha Trang là 24.965 ha (249,65 km2), trong đó bao gồm 21.185 ha (211,85 km2) diện tích của phần mặt biển và 3.780 ha (37,8 km2) diện tích các đảo trong vịnh. Ranh giới của Vịnh Nha Trang được xác định bằng các điểm nối từ mũi Kê Gà đến mũi Cù Hin trên đất liền ra các đảo Hòn Câu, Hòn Nọc và Hòn Mun. Đây là vịnh biển lớn thứ hai của tỉnh Khánh Hòa sau Vịnh Vân Phong.
Có 19 đảo nằm trong Vịnh Nha Trang. Trong đó, đảo lớn nhất là Hòn Tre, có diện tích 3.250 ha (32,5 km2) và đảo nhỏ nhất là Hòn Nọc, với diện tích chỉ 4 ha (0,040 km2).
Đặc điểm tự nhiên > Khí hậu

Khí hậu ở Vịnh Nha Trang phân thành hai mùa rõ rệt: mùa khô kéo dài từ tháng 1 đến tháng 8, mùa mưa kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12. Nhiệt độ trung bình năm dao động trong khoảng từ 14–39 °C. Vùng biển vịnh chịu tác động của yếu tố địa hình trong khu vực và hệ thống gió mùa Đông Bắc – Tây Nam, mang đặc trưng của kiểu gió đất biển.
Dao động nhiệt độ theo ngày ở Vịnh Nha Trang được đánh giá là lớn và rõ nét, chịu tác động mạnh và đồng thời của ba nhân tố gồm nhiệt đới, gió mùa và địa phương. Một đặc trưng của chế độ khí hậu nhiệt đới gió mùa trong khu vực Vịnh Nha Trang là giao động áp suất theo chu kỳ nửa ngày, với giá trị cao vào mùa gió đông và thấp vào mùa hè. Biên độ dao động nhiệt độ không khí theo ngày ở các tháng chủ yếu của mùa gió gần như tương đương với biên độ dao động theo năm, với đặc điểm ban ngày nóng và ban đêm nhiệt độ giảm nhanh, chứng tỏ có sự tác động của các yếu tố địa phương. Trong yếu tố gió biến động theo ngày, có sự tranh giành ảnh hưởng lẫn nhau giữa các yếu tố gió mùa và gió đất–biển.
Đặc điểm tự nhiên > Thủy văn

Lượng mưa trung bình năm của Vịnh Nha Trang là 1.285 mm, với Sông Cái Nha Trang là nguồn nước ngọt chính đổ vào vịnh, tương ứng lưu lượng trung bình là 2.226 km³/năm.
Có ba loại hình dao động nước biển chính tồn tại trong vịnh bao gồm dao động lắc (do tác động của sự thay đổi trường gió đột ngột), dao động triều (do tác động của thủy triều) và dao động mực nước theo chu kỳ năm (do tác động của gió mùa). Thủy triều tại Vịnh Nha Trang mang tính chất nhật triều không đều. Cụ thể, từ tháng 10 đến tháng 3, thủy triều thấp vào buổi sáng, nhưng từ tháng 4 đến tháng 9, thủy triều thấp vào buổi chiều, còn các tháng 9 và tháng 10 thì thủy triều thường thấp vào buổi trưa, riêng hai tháng 3 và 4 thủy triều xuống vào lúc nửa đêm. Thời gian thủy triều mạnh nhất trong năm là vào các tháng 6, 7, 11 và 12. Dao động mực nước biển theo mùa của Vịnh Nha Trang khác nhau theo mỗi mùa gió. Mực nước trung bình của mùa gió Đông Bắc thường cao hơn mùa gió Tây Nam từ 20 đến 30 cm. Nghiên cứu về sự biến đổi của mực nước ở Vịnh Nha Trang từ năm 1975 đến năm 1995 qua quan trắc tại trạm thủy văn Cầu Đá cho thấy cực đại của mực nước tại khu vực là 238 cm (vào năm 1976), trong khi dao động mực nước lớn nhất là 234 cm (cũng trong năm 1976) và nhỏ nhất là 192 cm (những năm 1986 và 1988). Trong một nghiên cứu của các nhà khoa học đến từ Viện Hải dương học Nha Trang thực hiện vào năm 2018, mực nước tại Vịnh Nha Trang bắt đầu có xu hướng dâng lên từ năm 1999 và kể từ năm 2006 đến năm 2016, quá trình nước dâng diễn ra nhanh, vượt qua trị số trung bình tại vịnh và không thấy có dấu hiệu suy giảm. Nguyên nhân chính gây ra hiện tượng này là do biến đổi khí hậu và một số yếu tố mang tính quá trình khác.
Dòng chảy và sóng của Vịnh Nha Trang cũng chịu tác động của hướng gió mùa. Trong thời kỳ gió mùa Đông Bắc, dòng chảy tầng mặt của vịnh có hướng Tây và Tây Nam và hướng sóng là Đông Bắc; ngược lại, trong mùa gió Tây Nam, dòng chảy sẽ có xu hướng là Đông Bắc và hướng sóng chủ yếu là Đông Nam. Thành phần thủy triều cũng tác động đến dòng chảy trong khu vực. Một nghiên cứu tiến hành năm 2010 đã phát hiện ra một hướng dòng chảy mới nằm ở độ sâu 50 m, có hướng lệch sang Đông theo sườn lục địa, với vận tốc dao động từ 10 cm/s đến 26 cm/s.