Vương tộc Lancaster

| Vương tộc Lancaster |
| --- | --- |
 As descendants of the sovereign in the male line, the earls of Lancaster bore the arms of the kingdom differenced by a label azure of three points each charged with three fleurs de lys Or. The last male of this family was granted a dukedom, which was then re-created for the second house.
Tổ tiên house: Vương tộc Plantagenet
Quốc gia:  Vương quốc Anh
Thành lập năm: 1267
Thành lập bởi: Edmund Crouchback, Bá tước thứ 1 xứ Lancaster và Leicester
Lãnh đạo hiện tại: Tuyệt tự dòng nam
Cai trị cuối cùng: Henry của Grosmont, Công tước thứ nhất của Lancaster
Tước hiệu:  Bá tước xứ Lancaster  Bá tước xứ Leicester  Bá tước xứ Champagne và Brie  Lãnh chúa Beaufort và Nogent  Bá tước xứ Moray  Bá tước xứ Ferrers  Bá tước xứ Derby  Bá tước xứ Salisbury  Bá tước xứ Lincoln  Công tước xứ Lancaster  Bá tước xứ Shrewsbury  Bá tước xứ Paris  Bá tước xứ Sandwich  Bá tước xứ Argentina  Bá tước xứ Moray  Công tước xứ Moray  Công tước xứ Lancaster 2  Công tước xứ Normandy 
Lãnh địa: Anh
Giải thể: 1361
| Vương tộc Lancaster |
| --- | --- |
 Arms of John of Gaunt, the arms of the kingdom differenced by a label ermine. His royal descendants bore the arms undifferenced.
Quốc gia:   Vương quốc Anh   Vua của Pháp (tranh chấp yêu cầu)   Vương quốc Castille (tranh chấp yêu cầu)   Vương quốc Bồ Đào Nha (Quý tộc Bồ Đào Nha; không có quyền hạn) 
Dòng lớn: Nhà Plantagenet
Tước hiệu:  Vua Anh  Vua của Pháp  Vua của Castilla (yêu cầu)  Thân vương xứ Wales  Lãnh chúa của Ireland  Công tước xứ Lancaster  Công tước xứ Aquitaine  Công tước xứ Cornwall  Công tước xứ Clarence  Công tước xứ Bedford  Công tước xứ Gloucester  Bá tước xứ Northampton 
Người sáng lập: John của Gaunt, Công tước thứ nhất của Lancaster
Quốc chủ cuối cùng: Henry VI của Anh
Người đứng đầu hiện nay: Tuyệt tự
Năm thành lập: 1362
Tan rã: 1471
Dòng nhánh:  Nhà Beaufort (hợp pháp hoá) Nhà Somerset (hợp pháp hoá) 
Vương tộc Lancaster (tiếng Anh: House of Lancaster; tiếng Pháp: Maison de Lancastre) là một nhánh của Vương tộc Plantagenet (giữ ngai vàng của Anh gần 3,5 thế kỷ, từ năm 1154 đến năm 1485). Nhánh vương tộc này được hình thành sau khi Vua Henry III của Anh tạo ra tước vị Bá tước xứ Lancaster cho người con trai thứ hai của ông là Edmund Crouchback vào năm 1267, từ đó tên gọi của xứ Lancaster trở thành tên chi nhánh. Edmund được trao thêm tước vị Bá tước xứ Leicester vào năm 1265, và được ban cho các vùng đất, cùng các đặc quyền mà trước đó Simon de Montfort, Bá tước thứ 6 của Leicester được thụ hưởng. Simon de Montfort đã đứng đầu phe Nam tước chống lại sự cai trị của Vua Henry III trong Chiến tranh Nam tước thứ hai (1264 - 1267) nên hoàng gia đã tước bỏ mọi tước vị và tài sản của ông, trao nó lại cho Vương tử Edmund. Khi con trai của Edmund là Thomas, Bá tước thứ 2 của Lancaster, thừa kế tài sản của cha vợ và tước hiệu Bá tước xứ Lincoln, ông đã trở thành nhà quý tộc quyền lực nhất nước Anh, với các vùng đất trên khắp vương quốc và khả năng nuôi quân đội tư nhân rộng lớn để nắm quyền lực ở cấp quốc gia và địa phương. Điều này khiến cho ông và người em trai Henry xung đột với người anh em họ là Vua Edward II của Anh, dẫn đến việc Thomas bị hành quyết. Henry thừa kế tước vị của Thomas, trở thành Bá tước thứ 3 của Lancaster, sau đó ông và con trai của mình là Henry của Grosmont, Công tước thứ nhất của Lancaster, đã hết lòng trung hành với con trai của Edward II là Vua Edward III của Anh.
Nhánh thứ hai của Nhà Lancaster có nguồn gốc từ con trai thứ 5 của Vua Edward III là Hoàng tử John, người đã kết hôn với nữ thừa kế của nhánh Lancaster đầu tiên là Blanche của Lancaster. Edward III đã gả tất cả các con trai của mình cho những người thừa kế giàu có ở Vương quốc Anh thay vì theo thông lệ của những người tiền nhiệm là tìm kiếm các cuộc hôn nhân chính trị trên khắp châu Âu. Henry của Grosmont, Công tước thứ nhất của Lancaster, không có người thừa kế nam giới nên Vua Edward III đã gả con trai của mình là Hoàng tử John cho con gái thừa kế của Henry, cũng vốn là người em họ thứ ba của John là Blanche của Lancaster. Điều này đã mang lại cho John khối tài sản khổng lồ của Nhà Lancaster. Con trai của họ là Henry đã soán ngôi vương gia của Nhà Plantagenet vào năm 1399 va lên ngôi vua với vương hiệu Henry IV, tạo ra một trong những phe phái trong Chiến tranh Hoa Hồng. Đây là một cuộc đấu tranh giành quyền lực giữa các hậu duệ của Edward III. Trong cuộc chiến này, thuật ngữ Lancastrian được sử dụng để chỉ những thành viên trong gia tộc Lancaster và những người ủng hộ họ. Nhà Lancaster có 3 thành viên là vua nước Anh, gồm có: Henry IV (1399 - 1413), Henry V (1413 - 1422) và Henry VI (1470 - 1471).
Vương tộc Lancaster đã tuyệt tự dòng nam sau vụ ám sát ở Tháp Luân Đôn của Henry VI, sau vụ hành quyết trên chiến trường đối với con trai Edward xứ Westminster, Thân vương xứ Wales, bởi những người ủng hộ Nhà York vào năm 1471. Người Nhà Lancaster không còn ai - trừ hậu duệ của những người con gái của John của Gaunt và Blanche của Lancaster là Phillipa và Catherine - tiếp tục ở trong các hoàng gia của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha trong khi sự nghiệp chính trị của Lancaster được duy trì bởi Henry Tudor - một dòng họ tương đối ít nổi tiếng của Beaufort - cuối cùng dẫn đến việc thành lập Nhà Tudor. Người Nhà Lancaster đã để lại một di sản thông qua sự bảo trợ của họ dành nghệ thuật, đáng chú ý nhất là trong việc thành lập Eton College và King's College, Cambridge. Tuy nhiên, chính những vở kịch lịch sử bị hư cấu một phần của William Shakespeare đã làm cho công chúng có những ánh nhìn sai lệch về vương triều này.