stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ZANU–PF
Lịch sử bầu cử > Bầu cử Quốc hội

| Năm | Lãnh đạo đảng | Số phiếu | % | Số ghế | +/– | Vị trí | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1980 | Robert Mugabe | 1,668,992 | 62.99% | 57 / 100 |  57 |  1 | Chính phủ đa số |
| 1985 | Robert Mugabe | 2,233,320 | 77.19% | 64 / 100 |  7 |  1 | Chính phủ đa số |
| 1990 | Robert Mugabe | 1,690,071 | 80.55% | 117 / 120 |  53 |  1 | Chính phủ đa số tuyệt đối |
| 1995 | Robert Mugabe | 1,143,349 | 81.38% | 118 / 120 |  1 |  1 | Chính phủ đa số tuyệt đối |
| 2000 | Robert Mugabe | 1,211,284 | 48.47% | 62 / 120 |  56 |  1 | Chính phủ đa số |
| 2005 | Robert Mugabe | 1,569,867 | 59.59% | 78 / 120 |  16 |  1 | Chính phủ đa số |
| 2008 | Robert Mugabe | 1,110,649 | 45.84% | 99 / 210 |  19 |  2 | Chính phủ liên minh ZANU PF–MDC |
| 2013 | Robert Mugabe | 2,116,116 | 63.16% | 196 / 270 |  97 |  1 | Chính phủ đa số tuyệt đối |
| 2018 | Emmerson Mnangagwa | 2,477,708 | 52.35% | 179 / 270 |  17 |  1 | Chính phủ đa số |
| 2023 | Emmerson Mnangagwa | 2,515,607 | 56.18% | 177 / 280 |  2 |  1 | Chính phủ đa số |
Lịch sử bầu cử > Bầu cử Thượng viện

| Năm | Lãnh đạo đảng | Số phiếu | % | Số ghế | +/– | Vị trí | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2005 | Robert Mugabe | 449,860 | 73.71% | 43 / 66 |  43 |  1 | Chính phủ đa số |
| 2008 | Robert Mugabe | 1,101,931 | 45.79% | 57 / 93 |  2 |  1 | Liên minh cầm quyền ZANU PF–MDC |
| 2013 | Robert Mugabe | 2,120,634 | 64.27% | 37 / 80 |  20 |  1 | Chính phủ thiểu số |
| 2018 | Emmerson Mnangagwa | — | — | 34 / 80 |  3 |  1 | Chính phủ thiểu số |
| 2023 | Emmerson Mnangagwa | — | — | 33 / 80 |  1 |  1 | Chính phủ thiểu số |
Ndabaningi Sithole, chủ tịch sáng lập ZANU, vào năm 1955
Băng rôn của đảng ZANU–PF có hình ảnh Tổng thống Robert Mugabe trong cuộc tổng tuyển cử năm 2008.
Robert và Grace Mugabe tại một mít tinh của ZANU–PF năm 2013.
Các đại diện từ Zimbabwe và Đoàn Thanh niên ZANU–PF khiêu vũ tại lễ bế mạc Lễ hội Thanh niên và Sinh viên Thế giới ở Johannesburg, năm 2010.
Iwo Cyprian Pogonowski

| Iwo Cyprian Pogonowski |
| --- | --- |
Iwo Pogonowski bên cạnh mô hình thiết kế lục giác bệ dầu của ông
Sinh: (1921-09-03)3 tháng 9, 1921 Lwów
Mất: 21 tháng 7, 2016(2016-07-21) (94 tuổi)
Quốc tịch:  Ba Lan /  Hoa Kỳ
Iwo Cyprian Pogonowski (3 tháng 9 năm 1921 - 21 tháng 7 năm 2016)  là một nhà phát minh và nhà bác học sinh ra ở Ba Lan với khoảng 50 bằng sáng chế được công nhận. Ông còn là một kỹ sư dân dụng và công nghiệp được đào tạo ở Ba Lan, Bỉ và Hoa Kỳ. Bên cạnh sự nghiệp kỹ sư, ông cũng là một tác giả có tiếng, chuyên viết sách về lịch sử Ba Lan và châu Âu, sách atlat lịch sử và từ điển.
Cuộc đời

Pogonowski sinh ra ở Lwów, Ba Lan. Sau khi Ba Lan bị xâm lược trong Thế chiến thứ hai, vào tháng 12 năm 1939, Pogonowski, lúc này là một chàng 18 tuổi, quyết định rời Warsaw với mong muốn gia nhập Lực lượng vũ trang Ba Lan ở phía Tây. Ông bị chính quyền Đức bắt tại Dukla vì tình nghi tham gia kháng chiến. Trong 5 năm tiếp theo, ông bị bỏ tù và phải thường xuyên di chuyển giữa các nhà tù và trại tập trung. Sau khi trải qua thời gian ở các nhà tù Krosno, Jasło và Tarnów cùng một số nhà tù khác, ông cùng 500 tù nhân bị chuyển đến trại Auschwitz,rồi vài tháng sau đó là trại Oranienburg-Sachsenhausen. Ông sống sót qua các giai đoạn này và được giải phóng vào ngày 2 tháng 5 năm 1945. Pogonowski đã tóm tắt trải nghiệm của mình tại các trại tập trung của Đức Quốc xã trong một bài báo dài ba trang. Câu chuyện này sau đó đã được đưa vào trong cuốn sách Out of the Inferno của Richard C. Lukas. Năm 1954, ông tốt nghiệp chuyên ngành Kỹ sư Xây dựng tại Đại học Công giáo, Viện Superieur de Commerce ở Antwerp. Sau đó, ông chuyển đến Hoa Kỳ và bắt đầu sự nghiệp với công việc kỹ sư dự án trong ngành công nghiệp dầu mỏ.
Nhà sử học và từ điển học

Bên cạnh sự nghiệp kỹ sư, Pogonowski hầu như được biết đến nhờ việc xuất bản sách lịch sử và từ điển. Ông đã xuất bản một cuốn sách lịch sử Ba Lan có hình ảnh minh họa vào năm 2000. Sau đó là một tác phẩm về các loại gia huy ở Ba Lan vào năm 2002.
Cuốn Người Do Thái ở Ba Lan của Pogonowski đã được MK Dziewanowski ca ngợi rằng đây là "nỗ lực tiên phong [để] 'bao trùm' lịch sử của người Do Thái tại Ba Lan, một điều hiếm thấy trong học thuật ở Hoa Kỳ và trong các nghiên cứu về người Do Thái."  Ông bị chỉ trích bởi Piotr Wróbel  và Joanna Michlic, những người tin rằng ông đại diện cho xu hướng chủ nghĩa dân tộc trong sử học.
Pogonowski đã biên soạn một số từ điển Ba Lan-Anh, Anh-Ba Lan từ năm 1981, bao gồm Từ điển Ba Lan-Anh không kết hợp của ông (3 tập, New York, Hippocrene Books, 1997; với khoảng 100.000 mục từ) và Từ điển Tiêu chuẩn Ba Lan-Anh, Anh-Ba Lan (1985, tái bản vào các năm 1993, 1994 và 1997).
Ông cũng cho ra đời nhiều tác phẩm báo chí, có thể kể đến các buổi phát thanh cho đài phát thanh tôn giáo Ba Lan Radio Maryja  và các bài viết chuyên mục cho tờ báo Nasz Dziennik (Our Daily).  Ông cũng đã viết các bài viết chuyên mục hai lần mỗi tuần trên tờ Gwiazda Polarna dành cho người Mỹ gốc Ba Lan.
Ấn phẩm > Từ điển

Từ điển tiếng Anh-Ba Lan thực hành, Hippocrene Books, 1981.
Từ điển Tiêu chuẩn Ba Lan-Anh, Anh-Ba Lan, Hippocrene Books, 1985.
Từ điển Ba Lan-Anh thu gọn, Hippocrene Books, 1985.
Từ điển và cụm từ tiếng Ba Lan: Ngữ âm hoàn chỉnh cho người nói tiếng Anh, 103 trang, 1991.
Từ điển Ba Lan-Anh không kết hợp, 3 tập, New York, Hippocrene Books, 1997.
Ấn phẩm > Lịch sử

Ba Lan: Tập bản đồ lịch sử, tái bản, New York, Hippocrene Books, 1989.
Người Do Thái ở Ba Lan: Lịch sử Tư liệu; Sự trỗi dậy của [dân] Do Thái với tư cách là một Quốc gia từ Quốc hội Judaicus ở Ba Lan đến Knesset ở Israel, New York, Hippocrene Books, 1993.
Świat po amerykańsku, Fundacja 'Nasza Przyszłość', 2004.
Heraldyka - Heraldry, CD-ROM, do Juliusz Ostrowski xuất bản, 2002.
Ba Lan: Lịch sử được minh họa[liên kết hỏng], Sách Hippocrene, 2000 (do Norman Davies và Zbigniew Brzeziński giới thiệu).
Người Do Thái ở Ba Lan: Lịch sử Tư liệu, New York, Hippocrene Books, 1998.
Historyczny Atlas Polski (Tập bản đồ lịch sử của Ba Lan), Wydawnictwo Baran i Suszczyński, 1995.
Ba Lan: Tập bản đồ lịch sử, New York, Sách Hippocrene, 1987.
Hegemonia - Về Chính sách Đối ngoại của Hoa Kỳ, Poznań, WERS, 2008.
Nền dân chủ đầu tiên ở châu Âu hiện đại: Hàng triệu công dân tự do ở Ba Lan trong thời kỳ Phục hưng, 2010 (Sách điện tử).
Bão Yinxing (2024)

Đối với cơn bão khác có cùng tên, xem Bão Marce.
| Bão cuồng phong rất mạnh (Thang JMA) |
| --- | --- |
Siêu bão cuồng phong cấp 4 (SSHWS/JTWC)
Bão rất mạnh (Thang NCHMF)
Bão Yinxing sắp đổ bộ vào đất liền với cường độ đạt đỉnh vào ngày 7 tháng 11
Hình thành: 3 tháng 11 năm 2024 (2024-11-03)
Tan: 12 tháng 11 năm 2024 (2024-11-12)


 
Sức gió mạnh nhất: Duy trì liên tục trong 10 phút: 175 km/h (110 mph) Duy trì liên tục trong 2 phút: >=165 km/h (105 mph) Duy trì liên tục trong 1 phút: 230 km/h (145 mph)
Áp suất thấp nhất: 931 mbar (hPa); 27.49 inHg


 
Số người chết: 1
Bị thương: 1
Mất tích: 1
Thiệt hại: > $9.63 triệu (USD 2024)
Vùng ảnh hưởng: Philippines, Việt Nam

Một phần của Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2024
 
Bão Yinxing (tên gọi ở Philippines là Bão Marce, được Việt Nam định danh là Bão số 7 năm 2024) là xoáy thuận nhiệt đới thứ 22 và là siêu bão thứ 4 hoạt động trong Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2024, tác động đến Philippines và sau đó là Việt Nam vào đầu tháng 11 năm 2024. Đây cũng là xoáy thuận nhiệt đới thứ ba trong một loạt xoáy thuận tác động đến miền bắc Philippines, sau Bão Trami và Kong-rey. Ngoài ra, đây là lần đầu tiên kể từ khi bắt đầu có các ghi chép từ năm 1951, có bốn cơn bão được đặt tên cùng tồn tại vào tháng 11 ở Tây Thái Bình Dương.
Yinxing, theo thuật ngữ tiếng Trung để chỉ cây bạch quả (ngân hạnh). Yinxing phát triển từ một vùng đối lưu cách Yap 494 km (307 dặm) về phía đông. Vào ngày 3 tháng 11, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã nâng cấp hệ thống này thành một cơn bão nhiệt đới có tên là Yinxing, vì nó thể hiện các dải đối lưu được cải thiện bao quanh chặt chẽ trung tâm hoàn lưu tầng thấp bị che khuất. Hình ảnh vi sóng cho thấy sự phát triển của một mắt vi sóng mới hình thành khi cơn bão di chuyển về phía tây-tây bắc dọc theo rìa phía tây nam của một áp cao cận nhiệt đới ở tầng giữa, do một đợt gió mạnh từ đông bắc thổi qua eo biển Luzon và Đài Loan, trong khi đối lưu sâu vẫn tồn tại mặc dù có độ đứt gió thẳng đứng vừa phải ở tây nam. Khi di chuyển chậm về phía tây-tây bắc, mắt bão trở nên tròn hơn khi tiến đến đông bắc Cagayan. Vào ngày 7 tháng 11, JTWC báo cáo rằng hệ thống đã đạt đỉnh ở cấp siêu bão tương đương cấp 4 trên thang bão Saffir–Simpson, với sức gió duy trì trong 1 phút là 230 km/h (145 mph). JMA lưu ý rằng Yinxing đạt sức mạnh tối đa với sức gió duy trì trong 10 phút 175 km/h (110 mph) và áp suất trung tâm là 940 hPa (27,76 inHg). Vào ngày 7 tháng 11, Yinxing đã đổ bộ hai lần vào phía bắc Luzon, lần đầu tiên là ở Santa Ana, Cagayan và sau khi băng qua Kênh Babuyan,lần hai ở Sanchez Mira, Cagayan. Vào lúc 07:00 UTC ngày 12 tháng 11, bão đổ bộ vào phía bắc Quy Nhơn, Việt Nam và nhanh chóng di chuyển vào đất liền. JMA tiếp tục theo dõi hệ thống cho đến khi nó tan vào cùng ngày.
Nhìn chung, Yinxing đã khiến một người chết, một người khác bị thương và một người nữa mất tích, gây thiệt hại khoảng &0000000009630000.0000009,63 triệu USD.
Lịch sử khí tượng

Bão Yinxing hình thành từ một khu vực đối lưu cách Yap 494 km về phía đông, với hình ảnh vệ tinh cho thấy các luồng gió ở tầng thấp bắt đầu hội tụ khi các dải đối lưu bao quanh trung tâm tuần hoàn tầng thấp vào ngày 2 tháng 11. Lúc 00:00 UTC ngày hôm sau, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) phân loại hệ thống này thành áp thấp nhiệt đới, và đến 03:00 UTC, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp Hoa Kỳ (JTWC) đã phát hành cảnh báo hình thành xoáy thuận nhiệt đới cho nhiễu động này, cho rằng môi trường thuận lợi cho sự phát triển với đặc trưng là gió đứt gió đứt theo chiều thẳng đứng từ thấp đến trung bình, phân kỳ tốt ở trên cao, và nhiệt độ bề mặt biển ấm ở mức 29–30 °C (84–86 °F). Cùng ngày, JTWC chỉ định hệ thống này là 24W do cấu trúc nhỏ gọn và sự bùng nổ đối lưu sâu gần trung tâm tuần hoàn, cho thấy một đám mây dày đặc trung tâm (CDO) gần như đối xứng và nhỏ gọn với đỉnh mây cực lạnh ở mức −70 °C (−94 °F). Vào lúc 18:00 UTC cùng ngày, JMA nâng cấp hệ thống này thành bão nhiệt đới với tên gọi Yinxing, khi nó thể hiện sự cải thiện của các dải đối lưu bao quanh chặt chẽ trung tâm tuần hoàn tầng thấp bị che khuất.
Lúc 05:00 theo giờ chuẩn Philippines, ngày 4 tháng 11 (21:00 UTC ngày 3 tháng 11), Yinxing tiến vào Khu vực Trách nhiệm của, Philippines, nơi PAGASA đặt tên nó là Marce. Hình ảnh vi sóng cho thấy sự phát triển của một mắt bão mới khi Yinxing di chuyển theo hướng tây-tây bắc dọc theo rìa tây nam của một áp cao cận nhiệt đới ở tầng trung, với hệ thống rất nhỏ gọn và thể hiện một CDO đối xứng và ổn định che khuất trung tâm tuần hoàn. Sáng sớm ngày hôm sau, cả JMA nâng cấp nó thành bão nhiệt đới nghiêm trọng và JTWC phân loại nó là một cơn bão tối thiểu. Yinxing tiếp tục tăng cường chậm trong Biển Philippines, với các dải đối lưu bám chặt hơn vào CDO đối xứng và tạo ra các đỉnh mây xuyên thấu.
Vào ngày 7 tháng 11, JTWC báo cáo rằng hệ thống đã đạt cực đại như một siêu bão cuồng phong tương đương Cấp 4 theo thang Saffir–Simpson, sau khi Yinxing đạt tốc độ gió duy trì 1 phút là 240 km/h (150 mph), trong khi JMA chỉ ra rằng Yinxing đạt cường độ cực đại với tốc độ gió duy trì 10 phút là 175 km/h (110 mph) và áp suất trung tâm là 940 hPa (27,76 inHg). Sau đó vào cùng ngày, Yinxing đã đổ bộ vào Santa Ana, Cagayan trên đảo Luzon, vào khoảng 3:40 chiều PHT (07:40 UTC). Sau khi băng qua Kênh Babuyan, Yinxing đã đổ bộ lần thứ hai tại Sanchez Mira, Cagayan, cũng trên đảo Luzon, vào lúc 9:00 tối PHT (13:00 UTC). Sáng 8 tháng 11, Yinxing đi vào Biển Đông, trở thành cơn bão số 7 trong năm 2024 tại Việt Nam. Vào lúc 07:00 UTC ngày 12 tháng 11, cơn bão đổ bộ vào phía bắc Quy Nhơn, Việt Nam và nhanh chóng di chuyển vào đất liền, khiến JTWC đưa ra cảnh báo cuối cùng. Sau đó, JMA tiếp tục theo dõi hệ thống cho đến khi nó tan vào lúc 18:00 UTC cùng ngày.
Chuẩn bị > Philippines

Ngày 4 tháng 11, PAGASA đã cảnh báo về mưa lớn, gió mạnh và sóng biển dâng cao ảnh hưởng đến khu vực Bắc Luzon. Bộ Quốc phòng Philippines đã yêu cầu chính quyền địa phương sơ tán cưỡng chế cư dân ở những khu vực cô lập. Nhiều lớp học tại các khu vực khác nhau ở Luzon đã bị hủy bỏ do Yinxing, và hơn 200 hành khách bị ảnh hưởng do các chuyến bay bị hủy.
Lực lượng Vũ trang Philippines đã triển khai 305 đội tìm kiếm, cứu nạn và cứu hộ để sẵn sàng ứng phó với Yinxing. Tổng thống Bongbong Marcos đã chỉ đạo tất cả các cơ quan chính phủ đặt trong tình trạng báo động cao và hủy bỏ chuyến tham dự hội nghị APEC Peru 2024 dự kiến diễn ra từ ngày 10 đến 16 tháng 11 để tập trung vào công tác ứng phó thiên tai. Văn phòng Phòng vệ Dân sự ước tính có tới 24 triệu người có thể bị ảnh hưởng bởi Yinxing. Ít nhất 30.271 người đã được sơ tán ở Cagayan, trong đó các quan chức lưu ý rằng Yinxing là cơn bão thứ tư đổ bộ vào tỉnh này trong vòng một tháng trước. Cục Thủy lợi Quốc gia đảm bảo rằng nước sẽ được xả có kiểm soát từ các đập trước khi Yinxing đổ bộ.
Chuẩn bị > Nơi khác

Ở Đài Loan, Cơ quan Khí tượng Trung ương cảnh báo Yinxing có thể gây ra mưa lớn ở phía đông hòn đảo, cũng như ở Cơ Long và huyện Nghi Lan từ ngày 7 đến ngày 9 tháng 11.
Tác động và hệ quả

Ở Philippines, Yinxing đã gây ra lượng mưa 242,6 mm (9,55 in) ở Cagayan trong vòng 24 giờ. Tính đến  ngày 13 tháng 11 năm 2024, Hội đồng Quản lý và Giảm thiểu Rủi ro Thảm họa Quốc gia (NDRRMC) báo cáo rằng 387.514 người ở Vùng Ilocos, Vùng hành chính Cordillera và Thung lũng Cagayan đã bị ảnh hưởng, với 265 người phải di dời khỏi nhà của họ. Ngoài ra, 60 thành phố đã bị mất điện và 28.940 ngôi nhà bị hư hại. Ít nhất một người được báo cáo đã chết, một người khác bị thương và một người nữa được báo cáo là mất tích. Nạn nhân tử vong được tìm thấy bên trong một ngôi nhà bị hư hại ở Claveria, Cagayan, trong khi những người mất tích và bị thương nằm trên một chiếc bè bị lật ở Bantay, Ilocos Sur.
Biểu đồ thể hiện đường đi và cường độ của bão theo thang Saffir–Simpson
Chú thích biểu đồ
Thang Saffir–Simpson

     Áp thấp nhiệt đới (≤38 mph, ≤62 km/h)

     Bão nhiệt đới (39–73 mph, 63–118 km/h)

     Cấp 1 (74–95 mph, 119–153 km/h)

     Cấp 2 (96–110 mph, 154–177 km/h)

     Cấp 3 (111–129 mph, 178–208 km/h)

     Cấp 4 (130–156 mph, 209–251 km/h)

     Cấp 5 (≥157 mph, ≥252 km/h)

     Không rõ



Kiểu bão
 Xoáy thuận nhiệt đới
 Xoáy thuận cận nhiệt đới
 Xoáy thuận ngoài nhiệt đới, áp thấp tàn dư, nhiễu động nhiệt đới, hoặc áp thấp gió mùa
Bốn cơn bão nhiệt đới hoạt động đồng thời vào ngày 11 tháng 11. Từ trái sang phải: Yinxing, Toraji, Usagi và Man-yi, lần đầu tiên xuất hiện kể từ năm 1951.
Yinxing tiến gần Philippines vào ngày 4 tháng 11
Sông Kinh Thầy

| Sông Kinh Thầy> Vị trí |
| --- | --- |
Quốc gia:  Việt Nam
Đặc điểm địa lý

Thượng nguồn:  
 • cao độ: ?
 
Cửa sông: Sông Thái Bình
 • cao độ: ?
Độ dài: 44,5 km
Diện tích lưu vực: ? km²

Lưu lượng: ?
 
Sông Kinh Thầy hay còn gọi là Sông Kinh Thày (瀧巠柴), tên chữ là "Sài Giang" （柴江） hoặc Cổ Châu  là một phân lưu của sông Thái Bình, nối sông Thái Bình với các sông vùng Đông Bắc Việt Nam .
Dòng chảy

Sông dài 44,5 km. Điểm đầu từ ngã ba Nấu Khê 21°03′30″B 106°18′57″Đ﻿ / ﻿21,058198°B 106,315945°Đ﻿ / 21.058198; 106.315945﻿ (Nấu Khê) phường Cổ Thành thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương, phía nam của ngã ba Mỹ Lộc nơi sông Đuống hội lưu với sông Thái Bình. Điểm cuối là ngã ba Tri Sơn nơi giáp ranh giữa phường Phú Thứ và phường An Lưu (thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương). Các loại tàu thuyền có tải trọng 150-250 tấn hoạt động được trên sông trong cả hai mùa.
Tại ngã ba Bến Triều, nó chia nước với sông Mạo Khê. Tại ngã ba Trại Sơn nó chia thành hai sông nhỏ chiều dài khoảng 9 km mỗi sông, có tên gọi là sông Phi Liệt (lại đổ vào sông Mạo Khê một lần nữa, tại ngã ba Bến Đụn, để tạo thành sông Đá Bạch) và sông Hàn để chảy vào sông Kinh Môn tại ngã ba Nống, tạo thành sông Cấm.
Lúc đầu là kênh (kinh) Tây vì nó là con kênh nằm ở phía Tây của Đông Triều, sau là Kính Tây (sông ở phía Tây) đến thời Pháp thuộc vẫn mang tên sông Kinh Tây, từ thế kỷ XX trở lại đây là sông Kinh Thầy.
Trên sông trước đây chỉ có một cây cầu duy nhất bắc qua là cầu Bình nối thành phố Chí Linh với huyện Nam Sách.Giờ đây có thêm cầu Triều và cầu Phúc Sơn.
Văn học

Sông Kinh Thầy dù chỉ là một trong số hàng trăm con sông thuộc đồng bằng Bắc Bộ song lại được rất nhiều người Việt Nam lớn lên trong thời kỳ chống Mỹ và trước đổi mới biết đến qua bài thơ Hạt gạo làng ta của nhà thơ Trần Đăng Khoa. Đây là một trong những bài thơ và sau là bài hát thuộc nằm lòng của nhiều thế hệ Việt Nam.
"Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa

Của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm

Trong hồ nước đầy

Có lời mẹ hát

Ngọt bùi đắng cay

..."
Kinh Thầy - dòng sông với nhiều lớp trầm tích văn hóa đặc sắc góp phần hình thành nên một xứ Đông với những giá trị văn hóa độc đáo và mang ý nghĩa lịch sử to lớn.
Horemheb

Horemheb (đôi khi còn gọi là Horemhab hoặc Haremhab) là vị pharaon cuối cùng của Vương triều thứ 18 từ khoảng năm 1319 cho đến năm 1292 trước Công nguyên, hoặc là từ năm 1306 cho đến cuối năm 1292 trước Công nguyên (nếu như ông trị vì 14 năm) mặc dù ông không có họ hàng với các vị tiên vương và được tin là có nguồn gốc bình dân.
Trước khi trở thành pharaon, Horemheb là Tổng chỉ huy quân đội dưới các triều vua Tutankhamun và Ay. Sau khi lên ngôi, ông đã cải tổ Nhà nước và chủ trương xóa bỏ mọi di sản của thời kỳ Armana trước đó. Sử cũ coi ông là vị vua đã chấm dứt thời kỳ hỗn loạn của các vua thành Armana và mở ra một đế quốc mới cũng như thời kỳ Ramesses, đồng thời tiếp bước Ahmose I đưa Ai Cập quay trở về với các giá trị truyền thống của Vương triều thứ 18. Song, bất chấp tầm quan trọng của ông trong lịch sử, Horemheb đã trở thành một pharaon bị quên lãng, theo như cuốn sách Horemheb: The Forgotten pharaon  (2009) của Charlotte Booth.
Horemheb đã phá hủy các tượng đài của Akhenaten, và dùng tàn tích của chúng cho việc thực thi các công trình xây dựng của chính ông, và cướp đoạt các công trình của Tutankhamun và Ay. Có lẽ Horemheb không có con và ông đã bổ nhiệm quan Tể tướng Paramesse làm người kế vị ông - đó là vua Ramesses I sau này. Quyết sách này đã dẫn tới sự lên ngôi của Ramesses II - một trong những ông vua nổi tiếng nhất trong lịch sử Ai Cập. Có lẽ từ nhỏ Ramesses II - cháu nội của Ramesses I, đã được yết kiến và kính nể Horemheb, do đó sau khi lên làm vua Ramesses II đã tổ chức nhiều hoạt động tôn thờ Horemheb. Dù các sử liệu thời hiện đại luôn mở đầu Vương triều thứ 19 với Ramesses I, tác giả Booth coi Horemheb thực sự là vị vua sáng lập Vương triều này.
Tuổi trẻ

Horemheb được tin là xuất thân từ vùng Herakleopolis Magna hay Hnes cổ xưa (ngày nay là Ihnasya el-Medina) ở bờ tây sông Nin gần lối vào thành phố Fayum do bản thông cáo về sự đăng cơ của ông chính thức ghi công Thần Horus vùng Hnes đã đưa ông lên ngôi báu.
Người ta không rõ danh tính cha mẹ ông nhưng ông thường được cho là có gốc gác bình dân. Theo nhà Ai Cập học người Pháp Nicolas Grimal (tại Sorbonne), Horemheb không phải là Paatenemheb - vị Tổng tư lệnh quân đội thời Akhenaten. Thuở bé, như bao đứa trẻ, hẳn là Horemheb đã được nghe kể về chiến tích của các vị vua vĩ đại trước kia, và điều đó đã ảnh hưởng tới các chính sách của ông khi làm nhà ngoại giao và vua. Grimal nêu rõ rằng sự nghiệp chính trị của Horemheb mở đầu dưới thời Tutankhamun khi ông "được vẽ bên cạnh nhà vua trong nhà nguyện tại mộ ông ở Memphis."
Trong giai đoạn đầu tiên được biết đến của cuộc đời ông, Horemheb giữ chức "phát ngôn viên Hoàng gia về đối ngoại [của Ai Cập]" và đích thân dẫn đầu một phái bộ ngoại giao tới thăm các quan Tổng trấn xứ Nubia. Để đáp lại chuyến thăm viếng ấy, "Vương hầu xứ Miam (Aniba)" đã đến tiếp kiến Triều đình Tutankhamun, "một sự kiện [được] đề cập trong ngôi mộ của Phó vương Huy." Horemheb nổi lên "như diều gặp gió" dưới triều vua Tutankhamun, trở thành Tổng tư lệnh Quân đội, và quân sư của pharaon. Các tước hiệu đặc thù của Horemheb được vẽ phác tại ngôi mộ của ông ở Saqqara vốn đã được xây dựng khi ông chỉ còn là quan viên.
Lúc Tutankhamun mất khi còn là một thiếu niên, Horemheb đã chính thức được vị ấu chúa phong làm rpat hay iry-pat (hiểu là "Người kế thừa hoặc là Thái tử") và idnw ("Đại diện của Đức Vua" trên toàn quốc); những tước vị này được tìm thấy trong ngôi mộ kiểu Memphis (khi ấy còn là nấm mồ riêng tư của Horemheb) tại Saqqara có niên đại từ thời Tutankhamun.
Tước vị iry-pat (Hoàng tử kế vị) rất hay được dùng trong ngôi mộ của Horemheb ở Saqqara nhưng không đi kèm với một từ nào khác. Khi tước vị này sử dụng riêng, nhà Ai Cập học Alan Gardiner nhận thấy rằng iry-pat chứa đựng những đặc thù của việc thừa tự hợp pháp mà có thể đồng nhất với việc lựa chọn "Thái tử." Điều này có nghĩa là Tutankhamun đã chính thức công nhận Horemheb là người kế ngôi chứ không phải là Ay - sau là vua kế tục của Tutankhamun.
Chú thích

↑  Erik Hornung, Rolf Krauss & David Warburton (editors), Ancient Egyptian Chronology (Handbook of Oriental Studies), Brill: 2006, p.493 Chronology table
1 2 3 4  Charlotte Booth, Horemheb: The Forgotten pharaon .
1 2  Horemheb: The Forgotten pharaon [liên kết hỏng]
↑  Alan Gardiner, "The Coronation of King Haremhab," JEA 39 (1953), pp.14, 16 & 21
↑  “Virtual Egyptian Museum - The Full Collection”. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2012.
↑  Nicolas Grimal, A History of Ancient Egypt, Blackwell:1992, p.242
1 2  Grimal, op. cit., p.242
↑  John A. Wilson "Texts from the Tomb of General Hor-em-heb" in Ancient Near Eastern Texts (ANET) relating to the Old Testament, Princeton Univ. Press, 2nd edition, 1955. pp.250-251
↑  THE NEW KINGDOM NECROPOLIS OF MEMPHIS: THE NEW KINGDOM NECROPOLIS OF MEMPHIS. Historical and Iconographical Studies by JACOBUS VAN DIJK, University of Groningen dissertation. Groningen 1993. "Chapter One: Horemheb, Prince Regent of Tutankh'amun," pp.17-18 (online: pp.9-10)
↑  Alan Gardiner, The Coronation of King Haremhab, Journal of Egyptian Archaeology, vol.39 (1953), pp.13-31
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
Một bức tượng Horemheb khi còn làm thư lại.
Độ giãn nở nhiệt

Mối nối giãn nở được áp dụng giữa các dầm của cầu đường bộ tránh gây phá hủy công trình khi vật liệu giãn nở.
Độ giãn nở nhiệt là xu hướng vật chất thay đổi về thể tích khi nhiệt độ thay đổi, bởi sự trao đổi nhiệt
Các loại vật liệu thường thay đổi kích thước của nó khi chịu tác động của nhiệt độ trong khi áp suất được giữ không đổi. Trong trường hợp đặc biệt của các vật liệu rắn, áp suất không ảnh hưởng đáng kể đến kích thước của vật thể, và vì thế đối với chất rắn không cần thiết phải xác định rằng áp suất được giữ không đổi.
Các chất rắn kỹ thuật phổ biến thường có hệ số giãn nở nhiệt mà hệ số này không thay đổi đáng kể trong khoảng dao động nhiệt độ mà nó được thiết kế sửa dụng, ở những nơi cần độ chính xác cực kỳ cao không bắt buộc, các tính toán thực nghiệm có thể dựa trên các hằng số, giá trị trung bình, giá trị hệ số giãn nở.
Giãn nở dài

Giãn nở tuyến tính hay giãn nở dài có nghĩa là sự thay đổi theo một chiều (dài) khác với giãn nở thể tích. Đối với phép tính sắp xỉ đầu tiên, sự thay đổi chiều dài của một vật thể do giãn nở nhiệt liên quan đến sự thay đổi nhiệt độ theo một hệ số giãn nở tuyến tính. Nó là sự thay đổi chiều dài tỉ lệ với mức độ thay đổi nhiệt độ. Giả sử ảnh hưởng của áp suất là không đáng kể, chúng ta có thể viết:
với  L là chiều dài của vật thể và  dL/dT là tốc độ thay đổi chiều dài theo biến thiên theo nhiệt độ.
Để chuyển đổi không gian tuyến tính có thể được viết:
Phương trình này có thể sử dụng khi hệ số giãn nở dài không thay đổi quá lớn so với sự thay đổi nhiệt độ  \Delta T. Nếu nó thay đổi, phương trình phải được tích hợp.