stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kusaka Genzui
Tiểu sử > Thuở hàn vi

Tên thời nhỏ là Kusaka Hidezaburō, tên thật là Michitake, và tên thường gọi là Makoto và Yoshisuke. Ông sinh năm 1840 ở Hiyako, Hagi, một thị trấn thuộc tỉnh Nagato (nay là thành phố Hagi, tỉnh Yamaguchi) trong phiên Chōshū. Ông là con trai thứ ba của thầy thuốc Kusaka Ryōteki và Tomiko; con trai trưởng của họ tên là Genki, và con trai thứ hai của họ chết khi còn nhỏ. Gia đình này tuy thuộc giới samurai nhưng chỉ nhận được bổng lộc ít ỏi là 25 koku gạo.
Từ khi còn nhỏ, Kusaka đã thông thạo Tứ thư tại trường tư (juku) mà Takasugi Shinsaku từng theo học. Sau đó ông vào học trường y Kōseikan của phiên trấn. Năm mười bốn tuổi, người mẹ qua đời, và năm sau đến lượt anh trai và chỉ vài ngày sau là cha ông cũng nối nhau qua đời. Là thành viên duy nhất còn sống trong nhà, Genzui trở thành người đứng đầu gia tộc và hành nghề y theo truyền thống dòng họ nhà mình; Do đó, ông bèn quy y cửa Phật và lấy tên là Genzui. Năm 17 tuổi, thành tích học tập xuất sắc đã giúp Genzui được nhận vào ký túc xá tại Kōseikan với học phí do phiên chi trả.. Ông tiếp tục theo học y khoa và Tây học tại trường của phiên là Meirinkan, và sang năm 1856, đến vùng Kyushu để tiếp tục việc học ở tuổi 17. Khi đến thăm Miyabe Teizo, ông nghe nói về danh tiếng của Yoshida Shōin. Sau khi trở về phiên, ông học tại trường tư thục Shōkasonjuku, và được coi là một trong ba học sinh giỏi nhất, cùng với Takasugi Shinsaku và Yoshida Toshimaro. Shōin công nhận tài năng của Kusaka là số một ở Chōshū; ông để Kusaka thi thố với Takasugi Shinsaku nhằm khai mở tiềm năng của mình. Shōin còn cho phép Kusaka kết hôn với cô em gái tên là Fumi (sau đổi thành Katori Miwako).
Kusaka khi trưởng thành cao 6 shaku (182 cm) và có thân thể cường tráng. Ông có tật hơi nhắm vào một bên mắt. Kusaka còn nổi bật về phẩm chất ưu tú qua giọng nói to lớn, hào sảng có sức thuyết phục người nghe của mình, điều đó đã biến ông trở thành nhân vật trung tâm của phe Tôn vương Nhương di sau này.
Tiểu sử > Tôn vương Nhương di

Năm 1858, Kusaka rời bỏ quê nhà đến Kyoto và Edo theo đuổi việc học tập và mở mang kiến thức mới. Sau khi Shōin bị hành quyết trong Cuộc thanh trừng Ansei, ông đã kế vị vai trò lãnh đạo của phong trào Tôn vương Nhương di. Phiên sĩ Chōshū là Nagai Uta đã đệ trình một bản tóm lược ý kiến ​​gọi là Kokai Enryaku Saku (ủng hộ việc buôn bán với người nước ngoài, thay vì trục xuất họ, bằng sự hợp tác giữa triều đình và Mạc phủ), khiến phiên trấn ủng hộ sự hòa giải giữa triều đình và Mạc phủ. Về sau, ông đi đến Kyoto cùng với các chí sĩ đồng đội của mình vào năm 1862, và gửi đơn kiện Nagai lên phiên. Ông cố gắng tận tâm thay đổi quan điểm của phiên và rốt cuộc thành công mỹ mãn. Tháng 10 cùng năm, Kusaka đến Edo cùng với sứ giả triều đình bao gồm Sanjo Sanetomi và Anegakoji Kintomo, để thúc giục Mạc phủ mau chóng nhương di thuận theo sắc chỉ của Thiên hoàng Kōmei. Nhằm chuẩn bị cho công cuộc nhương di được thuận lợi, Kusaka ra sức thành lập đội Mitategumi cùng với Takasugi và những người khác. Vào tháng 12 năm 1862, họ tấn công và đốt cháy công sứ quán Anh đang được xây dựng dang dở ở Gotenyama, Shinagawa thành Edo khiến chính phủ nước Anh nổi giận, chỉ trích Mạc phủ và đòi trừng trị nhóm Kusaka nhưng họ vẫn bình an vô sự.
Sau đó, ông đến Kyoto thông qua mối liên hệ với hai phiên Mito và Shinshu, có dịp gặp gỡ các chí sĩ khác tại dinh thự Suikokan vào ngày 27 tháng 1 năm 1863. Sang tháng 4, ông trở thành quan chức chính yếu tại trụ sở phiên ở Kyoto và dự định lễ viếng đền thần để cầu nguyện trục xuất người nước ngoài. Mạc phủ thông báo thời hạn nhương di vào ngày 10 tháng 5 cho triều đình. Khoảng thời gian này, ông quay trở lại phiên và thành lập đảng Komyojito ở Shimonoseki. Ông còn tham gia vào vụ tập kích tàu thuyền nước ngoài dưới sự chỉ đạo của công khanh quá khích Nakayama Tadamitsu. Khoảng thời gian đó, ông đổi tên thành Yoshisuke. Kusaka lại đến Kyoto lần nữa, và lên kế hoạch cho chuyến viếng thăm đền thần tỉnh Yamato với phe tôn vương cực đoan nhằm do thám tình hình nơi đây.
Tiểu sử > Sự biến Cấm môn

Trong cùng năm đó, phiên Chōshū bị đuổi khỏi triều đình trong cuộc Chính biến ngày 18 tháng 8 năm 1863. Tuy nhiên, ông vẫn ở lại Kyoto một thời gian với tư cách là phiên sĩ, và lên kế hoạch khôi phục vị thế của mình. Tháng 6 năm 1864, tin tức bi thảm về Sự kiện Ikedaya lan truyền khắp phiên, gây ra một cuộc tranh luận sôi nổi về việc có nên tham chiến ở Kyoto hay không. Sau cùng, sự phẫn nộ chiếm phần lớn trong nội bộ phiên Chōshū, khiến phiên này quyết định kéo quân tiến về Kyoto trừng phạt những kẻ sát hại phiên sĩ phe mình, Kusaka nhận lệnh dẫn đầu nhiều đội quân khác nhau, bao gồm các chí sĩ thân quen như Kijima Matabe và Maki Izumi giao tranh cùng các phiên phe Công Vũ hợp thể là Satsuma và Aizu. Ngày 20 tháng 8 năm 1864, Kusaka hợp sức cùng Maki Izumi và những chí sĩ khác đánh vào tận Cổng Sakaimachi-gomon (được gọi là vụ biến loạn Cấm môn hay vụ biến loạn Cổng Hamaguri-gomon). Thế nhưng, liên quân Satsuma-Aizu dần dần áp đảo quân binh phiên Chōshū, giáng đòn tấn công mãnh liệt đến mức Chōshū đành phải tháo chạy khỏi kinh thành, rút về phiên trấn của mình. Dù cố sức giao chiến đến kiệt lực, Kusaka cùng đám chí sĩ đồng đội vẫn không chống chọi nổi trước ưu thế về vũ khí và số lượng quân của hai phiên Satsuma-Aizu, tuy họ dự tính thoát khỏi vòng vây nhưng cũng đành chịu thua, sau khi bị thương bởi một khẩu súng trường, ông bèn tự sát với Terajima Chuzaburo để tránh bị bắt làm tù binh.
Thư gửi Yoshida Shōin

Năm 1856, Nakamura Michitarō khuyên bảo Kusaka tới Kyushu du học. Ông dành thời gian đi khắp Kyushu thăm thú danh lam thắng cảnh và trò chuyện với những văn nhân nổi tiếng trong vùng, và viết thơ sau này xuất hiện trong thi tập Giretsu Kaiten Hyakushu vào thời Minh Trị. Trong khi đến thăm Kumamoto, một samurai Miyabe Teizō (ja) đã cực lực khuyến khích Kusaka theo học Yoshida Shōin, là bạn bè quen biết một thời gian. Khi trở về Hagi, ông đã viết thư gởi Shōin, và với sự giúp đỡ từ một người bạn của Shōin tên Tsuchiya Shōkai (ja), xin được vào học chỗ thầy. Trong bức thư gửi Shōin, Kusaka nhận xét: "Vào thời điểm xảy ra trận Kōan, nên chém hết đám sứ thần nước ngoài, trong trường hợp đó người Mỹ chắc chắn sẽ tấn công. Khi họ làm điều đó có thể sẽ tạo cơ hội khơi dậy kỷ luật lỏng lẻo của các samurai thành một lực lượng bảo vệ quốc gia mạnh mẽ." Shōin gửi lại lá thư với lời lên án ở phần lề: "Lập luận của cậu là phù phiếm và phán đoán nông cạn; nó không xuất phát từ sự chân thành. Ta ghét kiểu viết lách và kiểu người như thế này. Đã quá muộn để giảm bớt sứ thần nước Mỹ. Sử dụng những cách thức cũ kỹ lỗi thời để giải quyết vấn đề ở một thế giới hiện đại thay đổi hoàn toàn chứng tỏ sự phán xét nông cạn. Cậu nên xây dựng lòng chân thành của mình hơn là lãng phí thời gian với những suy đoán tẻ nhạt như vậy. Những lời nhận xét vốn chẳng dựa vào thực tế không có mục đích gì cả."
Chú thích

↑  「弘安の役の時の如く外国の使者を斬るべし。そうすれば、必ず米国は来襲する。来襲すれば、綱紀の緩んだ武士達も覚醒し、期せずして国防も厳重になるであろう」
↑  「あなたの議論は浮ついており、思慮も浅い。至誠より発する言葉ではない。私はこの種の文章を憎みこの種の人間を憎む。アメリカの使節を斬るのは今はもう遅い。昔の死んだような事例をもとに、現在のまったく違った出来事を解決しようということを思慮が浅いと言うのだ。つまらぬ迷言を費すよりも、至誠を積み蓄えるべきだ。実践を抜きにした言説は駄目だ」
Trích dẫn

Furukawa, Kaoru (1979). Kakan no shishi: Kusaka Genzui den 花冠の志士: 久坂玄瑞伝. Bungeishunjū. OCLC 23327076. Chú thích có các tham số trống không rõ: |1= và |2= (trợ giúp)
Huber, Thomas M. (1990). The Revolutionary Origins of Modern Japan. Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-1755-7.
Takeda, Kanji (1944). Kusaka Genzui 久坂玄瑞 (bằng tiếng Nhật). Dōtōsha. OCLC 33654618. Chú thích có các tham số trống không rõ: |1= và |2= (trợ giúp)
Tateishi, Yū (2015). Kusaka Genzui: Takasugi Shinsaku to narabi shōsareta shōkasonjuku no shun'ei 久坂玄瑞: 高杉晋作と並び称された松下村塾の俊英 (bằng tiếng Nhật). PHP Kenkyūjo. ISBN 9784569762630. Chú thích có các tham số trống không rõ: |1= và |2= (trợ giúp)
Lejeunea spinuliflora

| Lejeunea spinuliflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lejeuneaceae
Chi (genus): Lejeunea
Loài (species): L. spinuliflora
Danh pháp hai phần
Lejeunea spinuliflora Spruce, 1884 
Lejeunea spinuliflora là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được Spruce mô tả khoa học đầu tiên năm 1884.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lejeunea spinuliflora”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Leioproctus subdolus

| Leioproctus subdolus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Colletidae
Phân họ (subfamilia): Paracolletinae
Chi (genus): Leioproctus
Loài (species): L. subdolus
Danh pháp hai phần
Leioproctus subdolus Cockerell, 1913 
Leioproctus subdolus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Lejeunea spathulistipa

| Lejeunea spathulistipa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lejeuneaceae
Chi (genus): Lejeunea
Loài (species): L. spathulistipa
Danh pháp hai phần
Lejeunea spathulistipa (Reinw.) Mitt., 1861 
Lejeunea spathulistipa là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Reinw.) Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1861.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lejeunea spathulistipa”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Laxenecera heteroneura

| Laxenecera heteroneura> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Laxenecera
Loài (species): L. heteroneura
Danh pháp hai phần
Laxenecera heteroneura Macquart, 1838 
Laxenecera heteroneura là một loài ruồi trong họ Asilidae. Laxenecera heteroneura được Macquart miêu tả năm 1838.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Kỳ họp thứ 34 của UNESCO

Dưới đây là tên các di sản thế giới được công nhận trong kỳ họp thứ 34 của UNESCO từ 25 tháng 7 đến 3 tháng 8 năm 2010, tại Brasilia (gồm 15 di sản căn hóa, 5 di sản thiên nhiên và 1 di sản hỗn hợp):
Các công trình lịch sử tại Đăng Phong (di sản văn hóa), Trung Quốc (Historic Monuments of Dengfeng, China)
Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long (di sản văn hóa), Việt Nam (Thang Long Imperial City, Vietnam)
Khu vực bảo tồn hải dương quốc gia Papahānaumokuākea (di sản hỗn hợp, Mỹ (Papahānaumokuākea Marine National Monument, USA)
Hai ngôi làng lịch sử Yangdong và Hahoe: bao gồm: Làng dân gian Yangdong và Làng dân gian Hahoe (di sản văn hóa), Hàn Quốc (Historic Villages of Korea: Hahoe and Yangdong, South Korea)
Khu vực bảo tồn quần đảo Phượng Hoàng (di sản thiên nhiên), Kiribati (Phoenix Islands Protected Area, Kiribati)
Đài thiên văn Jantar Mantar (di sản văn hóa), Ấn Độ (Jantar Mantar Observatory, India)
Những đỉnh núi và những đài vòng của hòn đảo Réunion (di sản thiên nhiên), Pháp (Pitons, Cirques and Remparts of the Réunion Island)
Một loạt các nhà tù được Anh xây vào khoảng thế kỷ XVIII-XIX (di sản văn hóa) ở Úc (Australian Convict Sites, Australia)
Chợ Tabriz (di sản văn hóa), Iran (Tabriz Historical Bazaar Complex, Islamic Republic of Iran)
Thành phố theo đạo Tin lành của Albi (di sản văn hóa), Pháp (Episcopal City of Albi, France)
Những hang động tiền sử của Yagul và Mitla ở Thung lũng Trung tâm Oaxaca (di sản văn hóa), México (Pre-Historic Caves of Yagul and Mitla in the Central Valley of Oaxaca, México)
Khu thử nghiệm hạt nhân trên Đảo san hô vòng Bikini (di sản văn hóa), Quần đảo Marshall (Nuclear Test Site - Bikini Atoll, Marshall Islands)
Những kênh đào được đào khoảng thế kỷ XVII ở Singelgracht - Amsterdam (di sản văn hóa), Hà Lan (Seventeenth-century canal ring area of Amsterdam inside the Singelgracht - Amsterdam, Netherlands)
Quận At-Turaif tại thành phố Dir'iyah (di sản văn hóa), Ả Rập Xê Út (At-Turaif District in ad-Dir'iyah, Ả Rập Xê Út)
El Camino Real de Tierra Adentro (di sản văn hóa), México (Camino Real de Tierra Adentro, México)
Quảng trường São Francisco ở thị trấn São Cristovão (di sản văn hóa), Brasil
Mộ của Sheikh Safi và những lăng mộ xung quanh (di sản văn hóa), Iran (Sheikh Safi al-Din Khānegāh and Shrine Ensemble, Iran)
Khu phố cổ ở Sarazm (di sản văn hóa), Tajikistan (Proto-urban site of Sarazm, Tajikistan)
Cao nguyên Putorana (di sản thiên nhiên), Nga (Putorana Plateau, Russia)
Cao nguyên Trung tâm (di sản thiên nhiên), Sri Lanka (Sri Lanka's Central Highlands)
Núi Đan Hạ (di sản thiên nhiên), Trung Quốc (Mount Danxia, China)
Thư viện ảnh

Các công trình lịch sử tại Đăng Phong
Hoàng thành Thăng Long
Đài tưởng niệm Quốc gia Papahānaumokuākea
Hai ngôi làng lịch sử Yangdong và Hahoe
Khu vực bảo tồn quần đảo Phượng Hoàng
Đài thiên văn Jantar Mantar
Những đỉnh núi và những đài vòng của hòn đảo Réunion
Một loạt các nhà tù ở Australia được Anh xây vào khoảng thế kỷ XVIII-XIX
Chợ Tabriz
Thành phố theo đạo Tin lành của Albi
Những hang động tiền sử của Yagul và Mitla ở Thung lũng Trung tâm Oaxaca
Khu thử nghiệm hạt nhân trên Đảo san hô vòng Bikini
Những kênh đào được đào khoảng thế kỷ XVII ở Singelgracht - Amsterdam
Quận At-Turaif tại ad-Dir'iyah
El Camino Real de Tierra Adentro
Quảng trường São Francisco ở thị trấn São Cristovão, Brazil
Mộ của Sheikh Safi và những lăng mộ xung quanh
Bản đồ Quận Panjakent, nơi có Sarazm và Khu phố cổ ở Sarazm
Cao nguyên Trung tâm Sri Lanka
Cao nguyên Putorana
Núi Đan Hạ
Miconia polychaeta

| Miconia polychaeta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Miconia
Loài (species): M. polychaeta
Danh pháp hai phần
Miconia polychaeta Wurdack 
Miconia polychaeta là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Miconia polychaeta”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Fimbristylis stigmatotecta

| Fimbristylis stigmatotecta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Fimbristylis
Loài (species): F. stigmatotecta
Danh pháp hai phần
Fimbristylis stigmatotecta Govind. 
Fimbristylis stigmatotecta là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Govind. mô tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Fimbristylis stigmatotecta”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Olesicampe obscura

| Olesicampe obscura> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Olesicampe
Loài (species): O. obscura
Danh pháp hai phần
Olesicampe obscura (Roman, 1923) 
Olesicampe obscura là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Onopordum heteracanthum

| Onopordum heteracanthum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Onopordum
Loài (species): O. heteracanthum
Danh pháp hai phần
Onopordum heteracanthum C.A.Mey., 1831 
Onopordum heteracanthum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được C.A.Mey. mô tả khoa học đầu tiên năm 1831.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Onopordum heteracanthum”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Paullinia venezuelana

| Paullinia venezuelana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Sapindaceae
Chi (genus): Paullinia
Loài (species): P. venezuelana
Danh pháp hai phần
Paullinia venezuelana Radlk., 1896 
Paullinia venezuelana là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được Radlk. mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Paullinia venezuelana”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Olesicampe paludicola

| Olesicampe paludicola |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Olesicampe
Loài (species): O. paludicola
Danh pháp hai phần
Olesicampe paludicola (Holmgren, 1860) 
Olesicampe paludicola là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Kiều Công Tiễn

Kiều Công Tiễn (chữ Hán: 矯公羨 hoặc 皎公羨; 870 - 938) là người Phong Châu (Phú Thọ, Việt Nam), là Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ (một chức quan đời nhà Đường) cuối cùng cai trị lãnh thổ Việt Nam trong thời kỳ Tự chủ từ năm 937 đến năm 938. Hậu duệ của ông sau này trở thành 2 trong số 12 sứ quân ở khu vực Phong Châu là Kiều Công Hãn và Kiều Thuận.
Theo họ Dương

Kiều Công Tiễn vốn là hào trưởng Phong Châu (Phú Thọ) từ thời họ Khúc tự chủ. Khi vua Nam Hán xâm chiếm Tĩnh Hải quân (tên gọi Việt Nam lúc đó), bắt Khúc Thừa Mỹ, tướng cũ của họ Khúc là Dương Đình Nghệ tập hợp lực lượng ở Ái châu để chống Hán.
Kiều Công Tiễn đến theo Dương Đình Nghệ và được Dương Đình Nghệ dùng làm gia tướng. Một số tài liệu nói rằng Dương Đình Nghệ nhận tất cả 3.000 tráng sĩ đến đầu quân làm "con nuôi" (nghĩa tử) và Kiều Công Tiễn cũng ở trong số đó.
Năm 931, Kiều Công Tiễn theo Dương Đình Nghệ tiến quân ra Bắc đánh đuổi quân Nam Hán về nước. Dương Đình Nghệ tự xưng là Tiết độ sứ, Tiễn được sai giữ Phong Châu.
Phản họ Dương

Năm 937, Kiều Công Tiễn giết chết Dương Đình Nghệ, nắm lấy quyền bính, tự xưng là Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ. Theo các thần phả, ngay trong hàng ngũ họ Kiều đã có chia rẽ. Con Kiều Công Tiễn là Kiều Công Chuẩn và cháu nội là Kiều Công Hãn không theo Tiễn. Kiều Công Chuẩn mang con nhỏ là Kiều Công Đĩnh về Phong Châu, Kiều Công Hãn mang quân vào Ái châu theo Ngô Quyền. Chỉ có một người con khác của Kiều Công Chuẩn là Kiều Thuận theo giúp ông nội.
Sát hại

Một số tướng cũ của Dương Đình Nghệ mà tiêu biểu là Ngô Quyền - con rể Dương Đình Nghệ - quyết tâm tiêu diệt Kiều Công Tiễn. Ngô Quyền đang trấn thủ Ái châu, tập hợp lực lượng ở đó và phát lời kêu gọi mọi người chống Công Tiễn. Các hào trưởng, hào kiệt nhiều nơi như Dương Tam Kha, Đinh Công Trứ, Kiều Công Hãn, Đỗ Cảnh Thạc... về theo. Công Tiễn bị cô lập, sợ hãi cầu cứu vua Nam Hán, Nam Hán Cao Tổ lập tức phái con trai là Lưu Hoằng Tháo đem binh sang Tĩnh Hải quân.
Tháng 4 năm 938, Ngô Quyền mang quân ra Bắc. Theo thần phả thì đạo quân tiên phong do Dương Tam Kha và con trưởng Ngô Quyền là Ngô Xương Ngập chỉ huy. Đạo quân này nhanh chóng hạ thành Đại La, giết chết Kiều Công Tiễn, khi đó quân Hán chưa kịp đến cứu giúp Tiễn, Công Tiễn xưng Tiết độ sứ chưa đầy 1 năm.
Khi quân Nam Hán kéo đến nơi, Ngô Quyền theo kế của Kiều Công Hãn bày sẵn trận địa cọc trên sông Bạch Đằng chờ đợi và đánh bại giết chết Lưu Hoằng Tháo, đó là trận Bạch Đằng đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, qua đó đã chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc.
Theo thần phả, người cháu nội duy nhất ủng hộ ông là Kiều Thuận thoát chết khi thành Đại La bị hạ, bỏ trốn về ẩn náu ở Hồi Hồ (Phú Thọ). Ngô Quyền nể tình anh Kiều Thuận là Kiều Công Hãn có công theo giúp nên không hỏi tới. Sau này khi nhà Ngô suy yếu, Kiều Thuận lại nổi dậy trở thành một sứ quân trong loạn 12 sứ quân và bị Đinh Bộ Lĩnh dẹp tan.
Tranh ghép đá mô phỏng trận Bạch Đằng 938
Lycaugidia albata

| Lycaugidia albata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Lycaugidia
Loài (species): L. albata
Danh pháp hai phần
Lycaugidia albata Hampson, 1895 
Lycaugidia albata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Oligia fractilinea

| Oligia fractilinea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Oligia
Loài (species): O. fractilinea
Danh pháp hai phần
Oligia fractilinea Grote, 1874 
Oligia fractilinea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Karathanahalli, Krishnarajpet

| Karathanahalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Mandya
Thành phố/thị trấn: Krishnarajpet
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Karathanahalli là một làng thuộc tehsil Krishnarajpet, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.
Onthophagus jirouxi

| Onthophagus jirouxi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. jirouxi
Danh pháp hai phần
Onthophagus jirouxi Josso & Prévost, 2000 
Onthophagus jirouxi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Oligia flavescens

| Oligia flavescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Oligia
Loài (species): O. flavescens
Danh pháp hai phần
Oligia flavescens Lempke, 1965 
Oligia flavescens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Oligia fraudulenta

| Oligia fraudulenta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Oligia
Loài (species): O. fraudulenta
Danh pháp hai phần
Oligia fraudulenta Staudinger, 1888 
Oligia fraudulenta là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.