Tên lửa chống hạm
Lịch sử > Sau thế chiến 2

Sau chiến tranh thế giới 2, Hải quân Liên Xô sớm nhận ra tiềm năng của tên lửa hành trình trong tác chiến trên biển. So với đại bác và ngư lôi, tên lửa hành trình có tầm bắn xa hơn nhiều lần. Đại bác cỡ nòng trên 150mm đều rất cồng kềnh, phải là tàu chiến cỡ lớn (giãn nước vài ngàn tấn) mới gắn vào được, trong khi tên lửa thì nhỏ gọn hơn nhiều, tàu nhỏ cỡ vài chục tấn cũng gắn được. Ngoài ra, đạn pháo và ngư lôi thời đó chỉ có thể bay theo đường thẳng nên rất khó đánh trúng mục tiêu di động ở cự ly xa, trong khi tên lửa thì có thể được điều khiển để chuyển hướng và đuổi theo mục tiêu. Với tên lửa chống hạm, một lực lượng tàu chiến cỡ nhỏ vẫn có thể đánh thắng đội tàu chiến đối phương lớn gấp nhiều lần.
Vì những lý do trên, Liên Xô sớm bắt đầu nghiên cứu tên lửa chống hạm và bắt đầu trang bị hàng loạt cho hải quân, không quân ngay từ năm 1955 (loại KS-1 Komet). Trong khi đó, Hải quân NATO (Anh, Pháp, Đức) chỉ bắt đầu được trang bị tên lửa chống hạm chuyên dụng vào năm 1972, còn hải quân Mỹ đến năm 1977 mới bắt đầu trang bị loại vũ khí này.
Chiến công đầu tiên của tên lửa chống hạm thời hiện đại được thực hiện ít lâu sau cuộc Chiến tranh Sáu ngày giữa Israel và Ai Cập. Các tên lửa P-15 Termit gắn trên các tàu tên lửa lớp Komar do Liên Xô chế tạo đã được viện trợ cho Ai Cập, nước này đã sử dụng để chống lại Israel năm 1967. 2 tàu Komar của Ai Cập (mỗi chiếc chỉ có giãn nước 67 tấn) đã phóng 4 quả tên lửa P-15 và trúng đích cả 4, đánh chìm khu trục hạm Eilat (giãn nước 2.500 tấn) của Israel chỉ trong vài phút. Đây là một mốc quan trọng của chiến tranh hải quân hiện đại, lần đầu tiên các tên lửa chống hạm chứng minh được tiềm năng đúng như các nhà chiến lược hải quân Liên Xô dự tính. Với tên lửa chống hạm, các tàu có kích thước rất nhỏ vẫn có thể đánh chìm những tàu chiến lớn gấp hàng chục lần, từ cự ly hàng trăm km.
Trong cuộc chiến tranh Ấn Độ - Pakistan năm 1973, tên lửa chống hạm Liên Xô tiếp tục thể hiện uy lực. Các tàu tên lửa lớp Osa (tàu nhỏ cỡ 200 tấn, mỗi chiếc trang bị 4 quả P-15 Termit mà Ấn Độ mua của Liên Xô) đã tiến hành 2 cuộc tấn công rất thành công tại cảng của thành phố Karachi. 11 quả P-15 đã được 3 tàu Osa của hải quân Ấn Độ phóng đi, trúng đích 10 quả (tỷ lệ trúng 91%), đánh chìm hoặc đánh hỏng hoàn toàn 7 tàu chiến của Pakistan, bao gồm chiếc khu trục hạm Khaibar giãn nước 3.300 tấn, khu trục hạm Shah Jahan giãn nước 2.500 tấn, ngoài ra còn phá hủy 2 kho chứa nhiên liệu trong bến cảng của Pakistan. Với tên lửa chống hạm P-15, các tàu Osa của Ấn Độ đã đánh bại những chiếc tàu chiến Pakistan lớn gấp hàng chục lần, mà không chịu bất kỳ tổn thất nào.
Tên lửa chống tàu vẫn là một mối đe doạ đáng kể đối với các tàu chiến hiện đại. 7 quả tên lửa chống tàu Exocet đã được Argentina sử dụng vào năm 1982 trong Chiến tranh Falkland, trong đó 4 quả trúng đích, đánh chìm 1 tàu khu trục và 1 tàu chở trực thăng, đánh hỏng nặng 1 tàu khu trục khác của Anh, đạt hiệu suất chiến đấu cao. Năm 1987, một tàu khu trục có trang bị tên lửa dẫn hướng USS Stark của Hải quân Hoa Kỳ đã bị một tên lửa chống tàu Exocet của quân Iraq bắn trúng. Tàu Stark đã bị hư hỏng nặng nhưng có thể chạy về một hải cảng của đồng minh để sửa chữa. Năm sau, cả lực lượng của Hoa Kỳ lẫn lực lượng của Iran đều đã dùng tên lửa chống tàu Harpoon để bắn nhau trong vùng Vịnh, kết quả là 1 tàu Iran bị đánh chìm (nhưng buồn cười là nó bị đánh chìm không phải vì tên lửa chống hạm Harpoon mà là vì 1 tên lửa phòng không).
Năm 2006, lực lượng Hezbollah đã bắn một tên lửa chống tàu C-802 của Trung Quốc trúng vào tàu hộ tống INS Hanit của Israel, gây ra hư hỏng nặng cho con tàu. Một tên lửa trong loại này cũng đã bắn chìm tàu buôn của Ai Cập một cách dễ ràng.