stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chính phủ Phan Văn Khải lần 2
Giai đoạn trước Đại hội X (2002-2006)

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Lê Huy Ngọ vì có dính líu đến vụ bê bối Lã Thị Kim Oanh đã xin từ chức và đã được Quốc hội miễn nhiệm vào ngày 1 tháng 6 năm 2004 và được thay thế bằng ông Cao Đức Phát vào ngày 25 tháng 6 năm 2004.
Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Đào Đình Bình vì có dính líu đến vụ bê bối PMU 18 (trong đó thứ trưởng Nguyễn Việt Tiến đã bị khởi tố), từ chức ngày 3 tháng 4 năm 2006.
| Chức vụ | Họ và tên | Chức vụ trong Đảng | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| Thủ tướng Chính phủ | Phan Văn Khải | Ủy viên Bộ Chính trị |  |
| Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ | Nguyễn Tấn Dũng | Ủy viên Bộ Chính trị |  |
| Phó Thủ tướng Chính phủ | Vũ Khoan | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Phó Thủ tướng Chính phủ | Phạm Gia Khiêm | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Quốc phòng | Phạm Văn Trà | Ủy viên Bộ Chính trị |  |
| Bộ trưởng Bộ Công an | Lê Hồng Anh | Ủy viên Bộ Chính trị |  |
| Bộ trưởng Bộ Ngoại giao | Nguyễn Dy Niên | Ủy viên Bộ Chính trị |  |
| Bộ trưởng Bộ Nội vụ | Đỗ Quang Trung | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Tư pháp | Uông Chu Lưu | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư | Võ Hồng Phúc | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính | Nguyễn Sinh Hùng | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Thương mại | Trương Đình Tuyển | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Công nghiệp | Hoàng Trung Hải | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn | Lê Huy Ngọ (đến ngày 25 tháng 6 năm 2004) | Ủy viên Trung ương Đảng | Xin từ chức, được Quốc hội miễn nhiệm ngày 1 tháng 6 năm 2004 |
| Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn | Cao Đức Phát (từ ngày 25 tháng 6 năm 2004) |  |  |
| Bộ trưởng Bộ Thủy sản | Tạ Quang Ngọc | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải | Đào Đình Bình (đến ngày 3 tháng 4 năm 2006) | Ủy viên Trung ương Đảng | Xin từ chức |
| Bộ trưởng Bộ Xây dựng | Nguyễn Hồng Quân | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường | Mai Ái Trực | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin | Phạm Quang Nghị | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Bưu chính, Viễn thông | Đỗ Trung Tá | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội | Nguyễn Thị Hằng | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Gia đình và Trẻ em | Lê Thị Thu |  |  |
| Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Thể dục Thể thao | Nguyễn Danh Thái |  |  |
| Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ | Hoàng Văn Phong | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo | Nguyễn Minh Hiển | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng Bộ Y tế | Trần Thị Trung Chiến | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc | Ksor Phước | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Tổng Thanh tra Chính phủ | Quách Lê Thanh | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
| Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ | Đoàn Mạnh Giao |  |  |
| Thống đốc Ngân hàng Nhà nước | Lê Đức Thúy | Ủy viên Trung ương Đảng |  |
Danh sách các bộ và cơ quan ngang bộ (thời điểm tháng 3 năm 2007)

Bộ Quốc phòng
Bộ Công an
Bộ Ngoại giao
Bộ Xây dựng
Bộ Tư pháp
Bộ Tài chính
Bộ Thương mại
Bộ Giao thông vận tải
Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội
Bộ Thủy sản
Bộ Văn hóa - Thông tin
Bộ Giáo dục và Đào tạo
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
Bộ Công nghiệp
Bộ Kế hoạch và Đầu tư
Bộ Y tế
Ủy ban Thể dục - Thể thao
Thanh tra Nhà nước
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Văn phòng Chính phủ
Bộ Nội vụ
Bộ Khoa học và Công nghệ
Ủy ban Dân tộc
Bộ Tài nguyên và Môi trường
Bộ Bưu chính, Viễn thông
Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em
Danh sách các cơ quan thuộc Chính phủ

Tổng cục Du lịch
Tổng cục Thống kê
Kiểm toán Nhà nước
Ban Tôn giáo Chính phủ
Viện Khoa học Xã hội Việt Nam
Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Thông tấn xã Việt Nam
Đài Tiếng nói Việt Nam
Đài Truyền hình Việt Nam
Bảo hiểm xã hội Việt Nam
Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh
Ban Cơ yếu Chính phủ
Otostegia tomentosa

| Otostegia tomentosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Otostegia
Loài (species): O. tomentosa
Danh pháp hai phần
Otostegia tomentosa A.Rich., 1850 
Otostegia tomentosa là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được A.Rich. mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Otostegia tomentosa”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Cheilotrichia boliviana

| Cheilotrichia boliviana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Cheilotrichia
Danh pháp hai phần
Cheilotrichia boliviana Alexander, 1930 
Cheilotrichia boliviana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Everly, Iowa

| Thành phố Everly> Everly, Iowa.  |
| --- | --- |
 
 Vị trí trong Quận Clay, Iowa
 Vị trí bang Iowa, Hoa Kỳ
Thành phố Everly
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Iowa
Quận: Quận Clay
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 603
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Mã bưu chính: 51338  
Everly là một thành phố thuộc quận Clay, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 603 người.
Dân số

Dân số qua các năm:
Năm 2000: 647 người.
Năm 2010: 603 người.
Archytas bruchi

| Archytas bruchi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Archytas
Loài (species): A. bruchi
Danh pháp hai phần
Archytas bruchi
Archytas bruchi là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Lưu Biện

Đối với những người có tên tương tự, xem Hán Thiếu Đế (định hướng).
Hán Thiếu Đế (chữ Hán: 漢少帝; 175 - 6 tháng 3 năm 190), húy Lưu Biện (劉辯), là vị Hoàng đế thứ 13 của nhà Đông Hán, là Hoàng đế thứ 28 và cũng là áp chót của toàn bộ triều đại nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc.
Ông lên ngôi khi còn nhỏ tuổi, do đó suốt thời đại này, ông bị mẹ là Hà Thái hậu lâm triều nhiếp chính, lại còn bị ông cậu Đại tướng quân Hà Tiến thao túng tất cả. Triều đại của ông chỉ ở vài tháng trong năm 189, sau đó bị phế truất bởi quyền thần Đổng Trác. Sau đó, ông bị giáng làm Hoằng Nông vương (弘農王), rồi liền bị Đổng Trác bức tử.
Cuộc đời > Thiếu thời

Lưu Biện sinh ngày 12 tháng 1 (âm lịch) năm Hi Bình thứ 5 (176), là con trai của Hán Linh Đế Lưu Hoành và Linh Tư Hà hoàng hậu. Mẹ ông là Hà hoàng hậu có tính khí nóng nảy, ghen tuông mù quáng, khi tại vị thì Hà hậu từng giết Vương mỹ nhân - mẹ của em trai ông là Lưu Hiệp. Khi Lưu Biện vừa sinh ra, Hán Linh Đế sợ ông khó nuôi nên cho gửi nhờ một Đạo sĩ họ Sử nuôi nấng, do đó có biệt danh là [Sử hầu; 史侯]. Sinh thời cũng gọi ông là [Hoàng tử Biện; 皇子辯].
Khi các hoàng tử lớn lên, Hán Linh Đế quyết định chọn ngôi vị Thái tử. Lưu Biện ra đời trước, nhưng Hán Linh Đế thấy đứa con này không đủ trí tuệ, không thể làm Tự quân, mà rất thích Lưu Hiệp là con của Vương mỹ nhân quá cố. Tuy vậy, Linh Đế khi ấy đang sủng ái Hà hậu, lại có anh trai của Hà hậu là Hà Tiến nhậm chức Đại tướng quân, quyền lực rất lớn, nên Hán Linh Đế chần chừ không quyết.
Cuộc đời > Bị phế truất

Năm Quang Hi nguyên niên (189), ngày 28 tháng 8 (tức ngày 25 tháng 9 dương lịch), Hán Thiếu Đế trở về hoàng cung. Đại xá thiên hạ. Đổi niên hiệu thành Chiêu Ninh (昭寧).
Đổng Trác vào kinh khống chế triều đình, tự phong làm Tư không, quyền khuynh triều dã. Trác biết mọi người không phục, bèn tính việc phế truất Thiếu Để để lập người khác. Khi ấy, trong triều ngoài Lư Thực và Viên Thiệu là có đại quyền, còn lại đều không ai dám phản đối Đổng Trác. Cùng năm ấy, ngày 1 tháng 9 (tức ngày 28 tháng 9 dương lịch), Đổng Trác bắt Hà Thái hậu triệu tập quan viên ở Sùng Đức điện (崇德殿), tuyên bố lập Trần Lưu vương Lưu Hiệp làm Hoàng đế, giáng Đương kim Hoàng đế Lưu Biện làm Hoàng Nông vương (弘農王), còn Hoàng thái hậu phải hoàn chính lui về hậu cung. Sau khi tuyên đọc chiếu thư, Thái phó Viên Ngỗi tháo Hoàng đế tỉ thụ trên người Lưu Biện xuống để trao cho Lưu Hiệp. Sau đó, Viên Ngỗi bế Lưu Hiệp lên Đế tọa, còn Hoằng Nông vương Biện ở trước mặt Tân Hoàng đế vái lạy xưng thần. Quần thần trong lòng bi thống, nhưng đều không dám nói gì.
Năm Sơ Bình nguyên niên (190), các Châu mục, Thứ sử ở khắp nơi tại Sơn Đông nổi dậy thảo phạt Đổng Trác. Sợ hợp binh có danh nghĩa phò trợ Hoằng Nông vương Lưu Biện trở lại Đế vị, Đổng Trác quyết tâm giết chết Lưu Biện, trước tiên Trác giam Lưu Biện trên một tòa lầu cao biệt lập, phái người canh gác. Ngày 12 tháng 1 (tức ngày 6 tháng 3 dương lịch), Đổng Trác sai Lý Nho đem rượu độc đến, ban chết Hoằng Nông vương Lưu Biện. Lúc ấy, Lý Nho dâng thuốc nói:"Uống thuốc này, bệnh ngài sẽ khỏi", nhưng Lưu Biện liền nói:"Ta nào có bệnh gì. Là các người muốn ta chết mà thôi!". Lý Nho không giả vờ nữa, bắt ép Lưu Biện uống, ông buồn bã ca lên:"Thiên đạo dịch hề ngã hà gian! Khí vạn thừa hề thối thủ phồn. Nghịch thần kiến bách hề mệnh bất duyên, thệ tương khứ nhữ hề thích u huyền!". Chính phi của Lưu Biện là Đường Cơ đang ở bên cạnh, cảm khái mà múa một bài tuyệt đẹp theo lời ca của ông, sau đó Lưu Biện nói:"Nàng là Đế vương phi, sau này khó có thể trở thành thê tử của hàng tiểu lại thứ dân. Nàng hãy tự chiếu cố chính mình, chúng ta từ đây bái biệt!". Nói xong, Lưu Biện uống thuốc mà chết, khi ấy 15 tuổi.
Tháng 2 (âm lịch) năm ấy, Hán Hiến Đế Lưu Hiệp sai người mai táng anh cả Hoằng Nông vương Lưu Biện vào một chỗ với Trung thường thị Triệu Trung, thụy hiệu là [Hoài vương; 懷王]. Sau loạn Lý Thôi cùng Quách Dĩ, Hán Hiến Đế nghe nói chị dâu Đường Cơ còn sống, bèn phong làm Vương phi, an trí vào mộ của Hoằng Nông vương.
Chú thích

↑  Ngay ở Trung Quốc cũng có một số người bỏ sót Hán Thiếu Đế Lưu Biện, có lẽ do thời gian ở ngôi của ông quá ngắn ngủi
↑  Có thuyết lại nói là Hi Bình năm thứ 2 (173), đại đa số đều nhất trí là năm 176
↑  《后汉书·卷十下·皇后纪第十下》：家本屠者，以选入掖庭。长七尺一寸。生皇子辩，养于史道人家，号曰史侯。
↑  《后汉纪·孝灵皇帝纪下卷第二十五》周天游注：“史道人者，史子眇也，乃道术之士，后欲依其术善护皇子。”
↑  《后汉书·卷六十九·窦何列传第五十九》：初，何皇后生皇子辩，王贵人生皇子协。群臣请立太子，帝以辩轻佻无威仪，不可为人主，然皇后有宠，且进又居重权，故久不决。
↑  《后汉书·何进传》：“六年，帝疾笃，属协于蹇硕。硕既受遗诏，且素轻忌于进兄弟，及帝崩，硕时在内，欲先诛进而立协。及进从外入，硕司马潘隐与进早旧，迎而目之。进惊，驰从儳道归营，引兵入屯百郡邸，因称疾不入。硕谋不行，皇子辩乃即位，……”
↑  《后汉书》卷九 孝献帝纪第九：孝献皇帝讳协，灵帝中子也。母王美人，为何皇后所害。中平六年四月，少帝即位，封帝为勃海王，徙封陈留王。
↑  《后汉书·窦何列传第五十九》：“故胜亲信何氏，遂共赵忠等议，不从硕计，而以其书示进。进乃使黄门令收硕，诛之，因领其屯兵。”
1 2  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 39
↑  《后汉书》：硕谋不行，皇子辩乃即位，何太后临朝，进与太傅袁隗辅政，录尚书事。进素知中官天下所疾，兼忿蹇硕图己，及秉朝政，阴规诛之。袁绍亦素有谋，因进亲客张津劝之曰：“黄门常侍权重日久，又与长乐太后专通奸利，将军宜更清选贤良，整齐天下，为国家除患。”进然其言。又以袁氏累世宠贵，海内所归，而绍素善养士，能得豪杰用，其从弟虑贲中郎将术亦尚气侠，故并厚待之。因复博征智谋之士逄纪、何颙、荀攸等，与同腹心。
↑  《后汉书》：而太后母舞阳君及苗数受诸宦官赂遗，知进欲诛之，数白太后，为其障蔽。又言：“大将军专杀左右，擅权以弱社稷。”太后疑以为然。中官在省闼者或数十年，封侯贵宠，胶固内外。进新当重任，素敬惮之，虽外收大名而内不能断，故事久不决。绍等又为画策，多召四方猛将及诸豪杰，使并引兵向京城，以胁太后。进然之。主簿陈琳入谏曰：“《易》称‘即鹿无虞’，谚有‘掩目捕雀’。
↑  《后汉书》：进不许。绍又为书告诸州郡，诈宣进意，使捕案中官亲属。进谋积日，颇泄，中官惧而思变。张让子妇，太后之妹也。让向子妇叩头曰：“老臣得罪，当与新妇俱归私门。惟受恩累世，今当远离宫殿，情怀恋恋，愿复一入直，得暂奉望太后、陛下颜色，然后退就沟壑，死不恨矣。”子妇言于舞阳君，入白太后，乃诏诸常侍皆复入直。
↑  《后汉书》：八月，进入长乐白太后，请尽诛诸常侍以下，选三署郎入守宦官庐。诸宦官相谓曰：“大将军称疾不临丧，不送葬，今郯入省，此意何为？窦氏事竟复起邪？”
↑  《后汉书》：又张让等使人潜听，具闻其语，乃率常侍段珪、毕岚等数十人，持兵窃自侧闼入，伏省中，及进出，因诈以太后诏召进。入坐省闼，让等诘进曰：“天下愦愦，亦非独我曹罪也。先帝尝与太后不快，几至成败，我曹涕泣救解，各出家财千万为礼，和悦上意，但欲托卿门户耳。今乃欲灭我曹种族，不亦太甚乎？卿言省内秽浊，公卿以下忠清者为谁？”于是尚方监渠穆拔剑斩进于嘉德殿前。 让、珪等为诏，以故太尉樊陵为司隶校尉，少府许相为河南尹。尚书得诏板，疑之，曰：“请大将军出共议。”
↑  《后汉书·卷十下·皇后纪第十下》：后兄大将军进欲诛宦官，反为所害；舞阳君亦为乱兵所杀。
↑  《后汉书》：中黄门以进头掷与尚书，曰：“何进谋反，已伏诛矣。”进部曲将吴匡、张璋，素所亲幸，在外闻进被害，欲将兵入宫，宫阁闭。袁术与匡共斫攻之。中黄门持兵守阁。会日暮，术因烧南宫九龙门及东西宫，欲以胁出让等。让等入白太后，言大将军兵反，烧宫，攻尚书闼，因将太后、天子及陈留王，又劫省内官属，从复道走北宫。尚书卢植执戈于阁道窗下，仰数段珪。段珪等惧，乃释太后。太后投阁得免。
↑  《后汉书·孝灵帝纪》：“让、圭等复劫少帝、陈留王走小平津。”
↑  《后汉书·孝灵帝纪》章怀太子注引《献帝春秋》：“河南中部掾闵贡见天子出，率骑追之，比晓到河上。天子饥渴，贡宰羊进之，厉声责让等……让等惶怖，叉手再拜叩头，向天子辞……遂投河而死。”
↑  《资治通鉴·卷五十九》：“贡扶帝与陈留王夜步逐萤光南行，欲还宫，行数里，得民家露车，共乘之，至雒舍止，辛未，帝独乘一马，陈留王与贡共乘一马，从雒舍南行，公卿稍有至者。”
↑  《后汉书·孝灵帝纪》：“辛未，还宫。大赦天下，改光熹为昭宁。”
↑  《后汉书·董卓列传》：“卓兵士大盛。乃讽朝廷策免司空刘弘而自代之。因集议废立。百僚大会，卓乃奋首而言……公卿以下莫敢对。”
↑  《资治通鉴·卷五十九》“汉灵帝中平六年”：“袁隗解帝玺绶，以奉陈留王，扶弘农王下殿，北面称臣。太后鲠涕，群臣含悲，莫敢言者。”
↑  《后汉书》谓“十八岁”（见《后汉书·卷十》：“王谓姬曰：‘卿王者妃，势不复为吏民妻。自爱，从此长辞！’遂饮药而死。时年十八。”），而按余书皆可推出是“十五岁”。见《资治通鉴·卷五十九》：“孝灵皇帝下中平六年（己巳，189年）……戊午，皇子辩即皇帝位，年十四。”“孝灵皇帝下初平元年（庚午，190年）……癸酉，董卓使郎中令李儒鸩杀弘农王辩。
↑  《后汉书·皇后纪下》：“初平元年二月，葬弘农王于故中常侍赵忠成圹中，谥曰怀王。”
↑  《后汉书·皇后纪下》：“及李傕破长安，遣兵钞关东，略得姬。傕因欲妻之，固不听，而终不自名。尚书贾诩知之，以状白献帝。帝闻感怆，乃下诏迎姬，置园中，使侍中持节拜为弘农王妃。”
Lưu Biện
Inachus (chi cua)

| Inachus |
| --- | --- |
Inachus dorsettensis
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Crustacea
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Decapoda
Phân thứ bộ (infraordo): Brachyura
Họ (familia): Inachidae
Chi (genus): Inachus Weber, 1795
Loài điển hình
Cancer scorpio Fabricius, 1779 
Inachus là một chi cua trong họ Inachidae, có các loài sau:
Inachus aguiarii Brito Capello, 1876
Inachus angolensis Capart, 1951
Inachus biceps Manning & Holthuis, 1981
Inachus communissimus Rizza, 1839
Inachus complectens (Rathbun, 1911)
Inachus dorsettensis (Pennant, 1777)
Inachus grallator Manning & Holthuis, 1981
Inachus guentheri (Miers, 1879)
Inachus leptochirus Leach, 1817
Inachus mauritanicus Lucas, 1846
Inachus nanus Manning & Holthuis, 1981
Inachus phalangium (Fabricius, 1775)
Inachus thoracicus Roux, 1830
Chú thích

↑  Peter K. L. Ng, Danièle Guinot & Peter J. F. Davie (2008). “Systema Brachyurorum: Part I. An annotated checklist of extant Brachyuran crabs of the world” (PDF). Raffles Bulletin of Zoology. 17: 1–286. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 6 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2012.
Khủng bố
Lịch sử

Bài chi tiết: Lịch sử khủng bố
Tùy vào cách định nghĩa, khủng bố có thể được xem là đã ra đời từ ít nhất là thế kỷ 1 CN. Theo nhà sử học Do Thái-La Mã đương thời Josephus, sau khi phong trào Zealot nổi dậy chống lại sự thống trị của La Mã ở tỉnh Judea, Judas của Galilee đã thành lập một nhánh nhỏ cực đoan hơn của phong trào này có tên là Sicarii vào năm 6 CN. Hoạt động khủng bố của Sicarii nhắm vào các nhân vật người Do Thái mà đã "thông đồng" với La Mã, bao gồm các tư tế, Sadducee, vương triều Herodia và những người khác thuốc tầng lớp giàu có.
Bản thân khái niệm "khủng bố" vốn được sử dụng để miêu tả các hành động của câu lạc bộ Jacobin trong giai đoạn "Triều đại Khủng bố" của cuộc Cách mạng Pháp. Theo lãnh đạo của câu lạc bộ Jacobin Maximilien Robespierre, "khủng bố không gì khác là công lý được thực thi một cách nhanh chóng, gay gắt và không nhân nhượng". Năm 1795, Edmund Burke lên án câu lạc bộ Jacobin vì đã "thả hàng nghìn con chó săn mang tên những kẻ khủng bố ... lên người dân" Pháp.
Tháng 1 năm 1858, nhà yêu nước người Ý Felice Orsini đã ném 3 quả bom nhằm mục đích ám sát hoàng đế Pháp Napoleon III. 8 người qua đường đã thiệt mạng và 142 người khác bị thương. Sự kiện này đóng vai trò then chốt đối với sự hình thành của các nhóm khủng bố đầu tiên.
Hội anh em Cộng hòa Ireland có thể được xem là tổ chức đầu tiên sử dụng các chiến thuật khủng bố hiện đại. Tổ chức này được thành lập vào năm 1858 với tư cách là một tổ chức cách mạng theo chủ nghĩa dân tộc Ireland và thực hiện các vụ tấn công ở Anh. Chiến dịch đánh bom mà Hội anh em Cộng hòa Ireland đã phát động vào năm 1881 là một trong những chiến dịch khủng bố hiện đại đầu tiên. Thay vì ám sát chính trị, chiến dịch này sử dụng chất nổ được hẹn giờ để gieo rắc nỗi sợ hãi trong người dân thành thị ở Anh nhằm mục đích chính trị.
Một nhóm khủng bố thời kỳ đầu khác, Narodnaya Volya, được thành lập ở Nga vào năm 1878 với tư cách là một tổ chức cách mạng theo chủ nghĩa vô trị lấy cảm hứng từ Sergei Nechayev và Carlo Pisacane. Tổ chức này đã phát triển những ý tưởng mà sau này trở thành đặc trưng của các vụ tấn công do tổ chức phi nhà nước nhỏ tiến hành, chẳng hạn như ám sát các "lãnh đạo của chế độ áp bức". Tổ chức này, tin rằng các công nghệ được phát minh trong thời kỳ này cho phép họ tấn công một cách trực diện và chọn lọc. Chẳng hạn, Narodnaya Volya là tổ chức theo chủ nghĩa vô trị đầu tiên sử dụng rộng rãi dynamit.
Theo David Rapoport, đã có 4 làn sóng khủng bố toàn cầu lớn, bao gồm "khủng bố vô trị, khủng bố chống thực dân, khủng bố Tân Tả, và khủng bố tôn giáo. 3 làn sóng đầu tiên đã kết thúc và kéo dài khoảng 40 năm; làn sóng thứ 4 vẫn đang diễn ra và đã bước sang thập kỷ thứ 3."
Mục đích và động cơ > Lựa chọn khủng bố làm biện pháp

Các cá nhân và tổ chức lựa chọn khủng bố làm biện pháp bởi khủng bố có khả năng:
Đóng vai trò là một dạng chiến tranh phi đối xứng nhằm buộc một chính phủ chấp nhận các yêu cầu
Đe dọa một nhóm người để khiến họ phải chấp nhận yêu cầu nhằm tránh tiếp tục chịu thương vong
Thu hút sự chú ý và, từ đó, sự ủng hộ chính trị dành cho một mục đích
Trực tiếp kêu gọi thêm nhiều người tham gia (chẳng hạn như vào các hoạt động cách mạng)
Gián tiếp kêu gọi thêm nhiều người tham gia bằng cách khiêu khích phản ứng thù địch hoặc thái quá từ phía phe đối lập
Trong các cuộc đấu tranh giành độc lập, các vụ tấn công nhầm vào người "thông đồng" với nhà nước có mục đích đe dọa những người khác để họ không hợp tác với nhà nước, từ đó làm suy giảm khả năng kiểm soát của nhà nước. Chiến thuật này đã được sử dụng trong các cuộc đấu tranh giành độc lập ở Ireland, Kenya, Algeria và Cyprus.
Một số vụ tấn công có mục đích thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế vào một cuộc đấu tranh không được đưa tin, ví dụ như vụ không tặc máy bay Palestine năm 1970 và khủng hoảng con tin tàu hỏa Hà Lan năm 1975.
Mục đích và động cơ > Mục đích

Mục đích chính trị hoặc xã hội của khủng bố bao gồm:
Phong trào độc lập hoặc ly khai
Phong trào phục hồi lãnh thổ
Truyền bá một triết lý chính trị nhất định, ví dụ như chủ nghĩa xã hội (khủng bố cánh tả), chủ nghĩa vô trị hoặc chủ nghĩa phát xít (có thể bằng một cuộc đảo chính hay một phong trào độc lập hoặc ly khai)
Bảo vệ môi trường (khủng bố sinh thái)
Chủ nghĩa thượng đẳng
Ngăn cản nhóm đối lập chiếm một lãnh thổ nhất định (such as by discouraging immigration or encouraging flight)
Khuất phục một nhóm người nhất định (ví dụ như hành động tư hình với người Mỹ gốc Phi)
Lan truyền một tôn giáo nhất định hoặc giúp tôn giáo đó chiếm ưu thế – khủng bố tôn giáo
Chấm dứt sự áp bức của chính phủ mà phe khủng bố cho rằng mình phải trải qua
Trả đũa một hành động bạo lực (ví dụ như các cuộc tấn công qua lại trong xung đột Israel–Palestine hoặc xung đột vũ trang tại Bắc Ireland)
Mục đích của khủng bố cánh hữu bao gồm chủ nghĩa dân tộc da trắng, chủ nghĩa dân tộc-sắc tộc, chủ nghĩa phát xít, chống chủ nghĩa xã hội, phong trào phản đối phá thai và kháng cự nộp thuế.
Đôi khi các tội phạm khủng bố thuộc cùng một phe lại có những động cơ khác nhau. Ví dụ, trong cuộc xung đột Chechen–Nga, những người Chechen đấu tranh giành độc lập đồng minh với các phần tử khủng bố Hồi giáo cực đoan từ các quốc gia khác.
Mục đích và động cơ > Yếu tố cá nhân và xã hội

Có nhiều yếu tố cá nhân và xã hội có thể tác động đến việc một người quyết định tham gia tổ chức khủng bố hoặc tự mình thực hiện hành động khủng bố, bao gồm:
Bản sắc, trong đó có mối liên kết với một nền văn hóa, sắc tộc hoặc tôn giáo nhất định
Tiếp xúc với bạo lực trước đó
Phần thưởng tiền bạc (ví dụ như quỹ tử vì đạo của chính quyền Palestine)
Rối loạn tâm thần
Cảm giác bị cô lập với xã hội
Suy nghĩ rằng mình đang phản ứng lại với một sự bất công hoặc sỉ nhục sâu sắc
Một báo cáo do Paul Gill, John Horgan và Paige Deckert thực hiện [Còn mơ hồ ] cho thấy trong số các tên khủng bố đơn độc:
43% có động cơ tôn giáo
32% có rối loạn tâm thần, số khác được chẩn đoán có vấn đề về tâm lý sau khi bị bắt giữ
Ít nhất 37% sống một mình trong thời gian lên kế hoạch và/hoặc tiến hành khủng bố, 26% sống cùng người khác, số còn lại không có dữ liệu
40% không có việc làm ở thời điểm tiến hành khủng bố hoặc bị bắt giữ
19% có suy nghĩ rằng mình không được người khác tôn trọng
14% từng là nạn nhân của bạo lực bằng lời nói hoặc hành động
Nhà tâm lý học Ariel Merari đã tiến hành nghiên cứu tình trạng tâm lý của các tên khủng bố liều chết từ năm 1983 dựa trên thông tin tiểu sử từ giới truyền thông, phỏng vấn người thân của những người đã tấn công liều chết và phỏng vấn những người đã lên kế hoạch tấn công liều chết nhưng bị bắt giữ. Bà kết luận rằng ít khả năng các tên khủng bố có đặc điểm bất thường về tâm lý. Scott Atran đã nhận thấy rằng các tên khủng bố liều chết không có bất kỳ đặc điểm xã hội bất thường—chẳng hạn như không có bố, bạn bè hay việc làm—hoặc biểu hiện muốn tự sát nào. Cụ thể, học không liều chết chỉ vì cảm thấy tuyệt vọng hoặc như thế mình 'không còn gì để mất'.
Abrahm đặt giả thuyết rằng các tổ chức khủng bố không lựa chọn khủng bố vì tính hiệu quả về mặt chính trị của nó. Động cơ của các tên khủng bố đơn độc thường là mong muốn hòa nhập xã hội với các thành viên khác trong tổ chức của mình hơn là mục đích chính trị hay mục tiêu chiến lược–những điều mà bản thân họ cũng không xác định được rõ ràng.
Michael Mousseau đã cho thấy tính chất của nền kinh tế và tư tưởng của tội phạm khủng bố có thể có liên hệ với nhau.[cần ví dụ] Nhiều tội phạm khủng bố có tiền sử bạo lực gia đình.
Chiến thuật

Các nhóm 'khủng bố sử dụng nhiều chiến thuật khác nhau để tối đa hóa sợ hãi và công khai. Các tổ chức khủng bố thường là có phương pháp kế hoạch tấn công trước, và có thể đào tạo người tham gia, những người hoạt động "bí mật", và quyên góp tiền ủng hộ hoặc thông qua các tổ chức tội phạm. Giao tiếp có thể xảy ra thông qua viễn thông hiện đại, hoặc thông qua các phương pháp cũ thời như người đưa thư.
Thành phần khủng bố quốc tế nay nhắm vào khách sạn và các mục tiêu "mềm" dễ đánh trong lúc an ninh tại các cơ sở quân đội và chính quyền tiếp tục được cải thiện, theo một công ty nghiên cứu an ninh thế giới. Đến năm 2009, các cuộc tấn công nhắm vào khách sạn đã tăng hơn gấp đôi kể từ sau cuộc tấn công của khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, so sánh với thời gian tám năm trước đó. Số người bị thương và thiệt mạng trong các cuộc tấn công này cũng tăng gấp sáu lần trong cùng thời gian.
Một khách sạn là mục tiêu tấn công dễ dàng, thường được thành phần khủng bố Hồi giáo quá khích lựa chọn; với địa điểm cố định, nhiều người lui tới và hàng rào phòng thủ thu hẹp. Khách sạn cũng là nơi thu hút nhiều người Tây phương, cho thành phần khủng bố cơ hội giết hay làm bị thương nhiều người trong cùng cuộc tấn công.
Tuy rằng nhân viên canh gác khách sạn cũng cố theo dõi những người có vẻ nghi ngờ cùng hoạt động của họ, thành phần khủng bố cũng biết cách tránh né điều này bằng cách đến mướn phòng từ trước, cho họ có quyền lui tới khắp nơi. Một thí dụ là các tên khủng bố mở hai cuộc tấn công tự sát liên tiếp ngày 17/7/2009 ở J.W. Marriott và Ritz-Carlton tại thủ đô Jakarta của Indonesia đã đến ở hai ngày trước đó.
Dù rằng ngày càng có nhiều cuộc tấn công nhắm vào khách sạn, các chủ nhân và giám đốc điều hành tỏ vẻ ngần ngại trong việc có thêm các biện pháp bảo vệ an ninh vì có thể làm phiền toái khách đến ở. Nhưng điều này có thể sẽ phải thay đổi.
Cuối thập niên 2000, al-Qaeda thay đổi từ một tổ chức với thành phần chỉ huy đầu não trung ương có các mục tiêu toàn cầu sang các "chi nhánh" ở nhiều vùng, với mục tiêu có tính cách cục bộ địa phương và có sự hậu thuẫn của dân chúng nơi đó, theo một bản báo cáo do công ty STRATFOR đưa ra ngày 8/9/2009. Các tổ chức khủng bố nhỏ hơn này thường không được huấn luyện kỹ càng và cũng không có nhiều tiền nên thường nhắm đến các mục tiêu không quá khó khăn. Điều đó không có nghĩa là họ không nguy hiểm, "nhất là khi họ muốn chứng tỏ giá trị của mình hay muốn tìm cách bắt tay với tổ chức khác có khả năng chiến thuật cao hơn," theo bản báo cáo.