stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kafka bên bờ biển
Các nhân vật chính > Con người

Kafka Tamura: Nhân vật xưng là tôi, 15 tuổi, cao ráo và khỏe mạnh. Kafka bỏ nhà khi sinh nhật sắp đến vì những nỗi ám ảnh về người mẹ và chị gái đã rời xa cậu khi cậu chưa kịp nhớ mặt. Kafka là con trai của nhà điêu khắc nổi tiếng Koichi Tamura. Cái tên của cậu gợi nhắc nhà văn người Séc Franz Kafka, "ông trùm" của thể loại văn học phi lý.
Satoru Nakata: Một người kỳ lạ với một kiểu nói chuyện khác người, ông mất khả năng đọc viết sau một tai nạn khi còn nhỏ nhưng lại có khả năng nói chuyện với mèo. Về già, Nakata làm nghề tìm mèo lạc.
Oshima: Một thanh niên có thân hình mảnh dẻ làm ở thư viện của Cô Saeki. Oshima bị chứng máu khó đông. Anh chính là người đã giúp Kafka có nơi trú ngụ trong hoàn cảnh khó khăn và chia sẻ nhiều tâm sự với cậu.
Hoshino: Người lái xe tải khoảng 25 tuổi đã quyết định đồng hành cùng Nakata vì thấy ông có nhiều nét giống ông ngoại của mình.
Cô Saeki: Người phụ nữ trạc 50 tuổi, đẹp và quý phái. Saeki là chủ thư viện tư nhân nơi Oshima và Kafka làm việc. Bà đã gần như suy sụp hoàn toàn sau cái chết của người yêu khi ở độ tuổi đôi mươi. Cô Saeki nổi tiếng và trở nên giàu có sau khi viết bản nhạc "Kafka bên bờ biển".
Sakura: Cô gái khoảng 21 tuổi gặp Kafka trên chuyến xe khi cậu mới bỏ nhà đi. Sakura có thể là chị gái của Kafka.
Các nhân vật chính > Mèo

Goma: con mèo bị mất tích của gia đình Koizumi được Nakata tìm thấy.
Kawamura: Con mèo với cách nói chuyện khó hiểu do khi nhỏ bị va vào xe đạp. Nakata không thể hiểu được những gì con mèo này nói.
Mimi: Con mèo xiêm dễ thương và thông minh.
Okawa: Một con mèo mướp, nó từ chối nói cho Nakata biết về tung tích của Goma vì sợ mang vạ vào thân.
Toro: Con mèo đen, đã đưa ra những lời chỉ dẫn cho Hoshino khi anh ta gặp khó khăn.
Các nhân vật chính > "Chú bé" tên Quạ

"Chú bé" tên Quạ hay trò chuyện với Kafka chính là một bản ngã của cậu, nó luôn động viên Kafka là "chàng thiếu niên 15 tuổi kiên cường nhất trên thế giới". "Kafka" trong tiếng Séc có nghĩa là con quạ.
Phân tích

Học giả Michael Seats đã so sánh tính danh nghĩa của cuốn tiểu thuyết với chú giải của triết gia  Jacques Derrida về khái niệm "dược". Theo Seats, nội dung cuốn tiểu thuyết có thể giải thích theo nhiều hướng mâu thuẫn nhau và nhiều diễn giải khác nhau có thể được chấp nhận.
Qua lăng kính của thuyết phân tâm học, Kafka là một nhân vật tâm thần phân liệt đang phải đối mặt với phức cảm Oedipus nghiêm trọng. Trong tim của Kafka là Kafka, nhân cách do chính cậu bé tự tạo hình, trong khi bản ngã đã giết cha của Kafka khi mới 15 tuổi chính là chú bé tên Quạ. Trong khi nhân vật Sakura được hiểu là hiện thân của tính cách “lành lặn”, có khả năng kết nối tốt với thế giới thực, thì Kafka lại bị mắc kẹt trong kỳ gương soi, không thể hòa hợp sự chăm sóc của Sakura, vì cô ấy có quyền lực đối với các trật tự tượng trưng. Nhân vật Oshima đại diện cho sự chia rẽ giữa tâm trí–thể xác–tinh thần bên trong Kafka. Nhân vật Johnny Walker là biểu tượng cho khái niệm của Julia Kristeva về chủ thể có kết cấu khiếm khuyết.
Hiểu về tác phẩm

Sau khi xuất bản, đối tác xuất bản tại Nhật của Murakami mời độc giả gửi các câu hỏi liên quan đến ý nghĩa của nội dung tiểu thuyết về website của họ. Murakami đã đích thân trả lời khoảng 1,200 trên 8,000 câu hỏi được gửi về.
Trong một bài phỏng vấn đăng trên website tiếng Anh của mình, Murakami nói rằng cách để hiểu cuốn tiểu thuyết là đọc lại nhiều lần: "Kafka bên bờ biển chứa nhiều câu hỏi nhưng không có câu trả lời. Thay vào đó, nhiều câu hỏi lại kết hợp lại và qua sự giao thoa giữa chúng thì một câu trả lời sẽ âm thầm thành hình. Vài câu trả lời này sẽ khác nhau tùy vào từng độc giả. Nói cách khác, các câu hỏi chính là một phần câu trả lời. Khá là khó để giải thích nhưng đó mới là loại tiểu thuyết tôi dụng tâm muốn viết."
Tiếp nhận

John Updike miêu tả cuốn tiểu thuyết "thật sự cuốn hút đến từng trang, cũng như có thể bẻ cong tư tưởng một cách siêu hình". Từ lúc phát hành bản tiếng Anh năm 2005, cuốn tiểu thuyết nhận được hầu hết các đánh giá tích cực và sự tán dương từ giới phê bình, với một vinh danh trong danh sách "10 cuốn sách hay nhất năm 2005" của tờ The New York Times và giải thưởng World Fantasy.
Bản dịch

Bản dịch tiếng Việt do Dương Tường thực hiện dựa chủ yếu trên bản tiếng Anh Kafka on the Shore của Philip Gabriel, ngoài ra để tránh sai sót ông có tham khảo bản tiếng Pháp Kafka sur le rivage của Cornne Atlan. Dịch giả Dương Tường còn nhờ cô Suzuki Kotona ở Đại sứ quán Nhật Bản xem những đoạn mà ông cảm thấy chưa thực sự tin tưởng.
Chú thích

↑  Thông tấn xã Việt Nam; Tuổi trẻ, Online (31 tháng 10 năm 2006). “Nhà văn Haruki Murakami được trao giải Franz Kafka 2006” (Ấn bản điện tử). Tuổi Trẻ Online. Truy cập 27 tháng 10 năm 2022.
↑  Cheuse, Alan (8 tháng 2 năm 2005). “Murakami Offers a Runaway's Tale in Latest Novel”. NPR. Truy cập 24 tháng 7 năm 2021.
1 2  Chozick, Matthew Richard (2008). “De-Exoticizing Haruki Murakami's Reception”. Comparative Literature Studies. 45 (1): 62–73. doi:10.1353/cls.0.0012. JSTOR 25659633. S2CID 161117217.
1 2  Miller, Laura (6 tháng 2 năm 2005). “'Kafka on the Shore': Reality's Cul-de-Sacs”. New York Times. Truy cập 17 tháng 12 năm 2008.
1 2 3  Flutsch, Maria (2006). “Girls and the unconscious in Murakami Haruki's Kafka on the Shore”. Japanese Studies. 26 (1): 69–79. doi:10.1080/10371390600636240. S2CID 145676365.
↑  Burns, John (31 tháng 3 năm 2005). “Kafka on the Shore, by Haruki Murakami”. Georgia Straight. Truy cập 17 tháng 12 năm 2008.
↑  Lewis-Kraus, Gideon (6 tháng 2 năm 2005). “Convergence of separate odysseys: A questing boy and an old man spark Murakami's ambitious novel”. San Francisco Chronicle. Truy cập 17 tháng 12 năm 2008.
↑  Jones, Malcolm (24 tháng 1 năm 2005). “The Call of the Wild: A Great Novel With Talking Cats and Colonel Sanders”. Newsweek. Truy cập 17 tháng 12 năm 2008.
↑  Tanaka Atkins, Midori. "In-between spaces in Haruki Murakami's Kafka on the Shore: Time and space in Japanese realism." Landscapes of Realism: Rethinking Literary Realism in Comparative Perspectives. Volume I: Mapping Realism. (2021). Netherlands: John Benjamins Publishing Company. Truy cập 2021-03-03.
↑  Mitchell, David (8 tháng 1 năm 2005). “Kill me or the cat gets it”. The Guardian. Truy cập 17 tháng 12 năm 2008.
↑  Block, Summer (tháng 7 năm 2005). “Familiar and Alien”. January Magazine. Truy cập 17 tháng 12 năm 2008.
↑  Griffin, Michelle (19 tháng 2 năm 2005). “Kafka on the Shore”. Sydney Morning Herald. Truy cập 17 tháng 12 năm 2008.
1 2  “An Interview with Haruki Murakami”. Book Browse. Truy cập 17 tháng 12 năm 2008.
↑  Updike, John (ngày 24 tháng 1 năm 2005). “Subconscious Tunnels: Haruki Murakami's dreamlike new novel”. The New Yorker. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2008.
↑  “The 10 Best Books of 2005”. New York Times. 11 tháng 12 năm 2005. Truy cập 17 tháng 12 năm 2008.
↑  Dirda, Michael (20 tháng 5 năm 2007). “A surreal novel of suspense from one of Japan's most exciting writers”. Washington Post. Truy cập 17 tháng 12 năm 2008.
↑  Chí Thiện (13 tháng 10 năm 2016). “10 cuốn tiểu thuyết bán chạy của Haruki Murakami tại Việt Nam (P1)”. Báo Một thế giới. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2022.
Hamaxiella brunnescens

| Hamaxiella brunnescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Hamaxiella
Loài (species): H. brunnescens
Danh pháp hai phần
Hamaxiella brunnescens
Hamaxiella brunnescens là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Hemigraphis hirsutissima

| Hemigraphis hirsutissima> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Acanthaceae
Chi (genus): Hemigraphis
Loài (species): H. hirsutissima
Danh pháp hai phần
Hemigraphis hirsutissima Merr., 1918 
Hemigraphis hirsutissima là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Merr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1918.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hemigraphis hirsutissima”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Renningen

| Renningen   |
| --- | --- |
Trung tâm thị trấn
  Huy hiệu
Vị trí của Renningen   thuộc Huyện Böblingen  
Renningen  Xem bản đồ ĐứcRenningen  Xem bản đồ Baden-Württemberg
Quốc gia: Đức
Bang: Baden-Württemberg
Vùng hành chính: Stuttgart  
Huyện: Böblingen  
Phân chia hành chính: 2
Diện tích
 • Tổng cộng: 31,13 km2 (1,202 mi2)
Độ cao: 409 m (1,342 ft)
Dân số (2020-12-31)
 • Tổng cộng: 18.535
 • Mật độ: 6,0/km2 (15/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+01:00)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 71264–71272
Mã vùng: 07159
Biển số xe: BB, LEO
Thành phố kết nghĩa: Mennecy, Saalburg-Ebersdorf, Occhiobello 
Trang web: www.renningen.de
Renningen là một thị trấn thuộc huyện Böblingen, bang Baden-Württemberg, Đức. Nơi đây nằm cách Stuttgart 18 km về phía tây.
Rune Factory Frontier

| Rune Factory: Frontier |
| --- | --- |

Nhà phát triển: Neverland
Nhà phát hành: JP: Marvelous Entertainment NA: Xseed Games EU: Rising Star Games
Giám đốc: Miyata Masahide  Shimoyama Fumio
Nhà sản xuất: Hashimoto Yoshifumi
Minh họa: Iwasaki Minako 
Kịch bản: Asada Hiroyuki
Âm nhạc: Morita Tomoko
Dòng trò chơi: Rune Factory
Nền tảng: Wii
Phát hành: JP: ngày 27 tháng 11 năm 2008 NA: ngày 17 tháng 3 năm 2009 EU: ngày 1 tháng 4 năm 2010
Thể loại: Mô phỏng, nhập vai hành động
Chế độ chơi: Chơi đơn
Rune Factory: Frontier (ルーンファクトリー フロンティア, Rūn Fakutorī Furontia?) là một trò chơi video mô phỏng nông trại nhập vai hành động do Neverland phát triển, Marvelous Entertainment phát hành tại Nhật Bản, Xseed Games ở Bắc Mỹ và Rising Star Games ở Châu Âu cho Wii. Đây là phần thứ ba trong loạt Rune Factory.
Tóm tắt

Frontier bắt đầu với việc Raguna đang trên đường đi tìm kiếm một cô gái mất tích, Mist, cô đã chuyển đến một thị trấn mới vì có ai đó gọi cô trong giấc mơ. Raguna cũng chuyển vào thị trấn, sống trong ngôi nhà bên cạnh một cánh đồng. Sau đó Raguna phát hiện ra rằng hòn đảo cá voi trên bầu trời lại có nguy cơ bị rơi xuống thị trấn.
Bằng cách nào đó số phận của Mist và một cô gái khác tên là Iris lại bị trói chặt với hòn đảo cá voi này. Anh bắt đầu chiến đấu với những quái vật song song với việc kiếm sống ở Trampoli. Sau khi đi qua các hang động, anh vô tình tìm thấy được những điều bí ẩn hết sức kỳ lạ.
Cách chơi

Người chơi có thể sở hữu một trang trại. Có 4 mùa rõ rệt trong năm, 3 trong số đó có thể trồng các loại cây trồng khác nhau. Ví dụ như: Dâu tây và củ cải vào mùa xuân, cà chua và dứa vào mùa hè, và khoai mỡ vào mùa thu. Có nhiều loại cây trồng khác nhau, và người chơi có thể trồng hoa, tất cả đều có thể được bán để lấy vàng (loại tiền tệ trong trò chơi.)
Làm nông chỉ là một nửa của trò chơi. Nửa còn lại là khám phá hang động. Có bốn hang động rất khác nhau, ba trong số đó đại diện cho bốn mùa khác nhau (hang thứ ba đại diện cho cả mùa thu và mùa đông). Trong các hang tối này, cây trồng liên kết với mùa của hang đó có thể được trồng bên trong. Hang động thứ tư, Đảo Cá voi, không bị bắt buộc theo mùa, và tất cả các loại cây trồng có thể được trồng ở đó bất cứ lúc nào.
Một tính năng khác là khái niệm phân phối Runey. Runey có bốn biến thể khác nhau: nước, đá, cây và cỏ. Runeys đại diện cho hệ sinh thái của Trampoli; khi Runeys đạt đến mức hoàn hảo, khu vực mà chúng chiếm giữ đạt đến trạng thái Prosperity và hạt giống ở khu vực đó sẽ phát triển nhanh hơn nhiều so với bình thường. Tuy nhiên, ngay cả khi một khu vực của Trampoli trở thành không có Runeys, hệ sinh thái sụt giảm và cây trồng phát triển chậm hơn nhiều so với bình thường. Runey có thể được phân phối lại từ khu vực này sang khu vực khác bằng cách sử dụng một công cụ có tên là Harvester. Cứ chín vụ mùa trên cánh đồng trước nhà của nhân vật chính lại sinh ra một Runey mỗi ngày.
Ngoài ra tiêu chuẩn cho các trò chơi liên quan đến Harvest Moon/Story of Seasons là hệ thống xã hội và hôn nhân. Trong Rune Factory: Frontier, có tổng cộng 13 cô gái để kết hôn, cũng như nhiều người dân thị trấn khác mà Raguna có thể giao lưu. Hệ thống xã hội liên quan đến việc nói chuyện với người dân thị trấn cũng như tặng quà cho họ, có thể tăng, giảm hoặc làm cho tình cảm của họ được giữ nguyên. Là người chơi, bạn phải tìm hiểu những gì mỗi người dân trong thị trấn thích và không thích rồi tặng quà cho họ. Ngoài ra, bạn có thể có được cảm tình bằng cách tham gia và chiến thắng các cuộc thi tại lễ hội, hoặc làm điều gì đó  với mục đích chỉ làm tăng tình cảm của một người nào đó, chẳng hạn như duy trì trang trại của bạn.
Phát triển

Trò chơi được công bố trong một cuộc phỏng vấn giữa Cubed³ và Wada Yasuhiro, người sáng tạo ra loạt Story of Seasons, vào ngày 6 tháng 6 năm 2007. Một năm sau, trò chơi đăng thông tin đầy đủ vào ngày 4 tháng 6 năm 2008 trên tạp chí Famitsu của Nhật Bản.
Tiếp nhận

Trò chơi đã nhận được "đánh giá chung thuận lợi" theo trang web tổng hợp đánh giá Metacritic. Nhà báo Mark Bozon của IGN ca ngợi thiết kế của trò chơi, so sánh nó với các tựa trò chơi hay nhất trong loạt Harvest Moon/Rune Factory. Ông cũng ca ngợi hình ảnh và thiết kế thế giới trong trò chơi, nhưng nhấn mạnh phần bắt đầu trò chơi và cách nó phát triển cốt truyện thiếu tính trực quan. Tại Nhật Bản, Famitsu đã cho trò chơi một điểm tám và ba điểm bảy với tổng điểm 29 trên 40.
Heteropoda rubra

| Heteropoda rubra> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Sparassidae
Chi (genus): Heteropoda
Loài (species): H. rubra
Danh pháp hai phần
Heteropoda rubra Chrysanthus, 1965 
Heteropoda rubra là một loài nhện trong họ Sparassidae.
Loài này thuộc chi Heteropoda. Heteropoda rubra được Pater Chrysanthus miêu tả năm 1965.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Rhipidia euterpe

| Rhipidia euterpe> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Rhipidia
Danh pháp hai phần
Rhipidia euterpe Alexander, 1961 
Rhipidia euterpe là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Heteropoda richlingi

| Heteropoda richlingi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Sparassidae
Chi (genus): Heteropoda
Loài (species): H. richlingi
Danh pháp hai phần
Heteropoda richlingi Peter Jäger, 2008 
Heteropoda richlingi là một loài nhện trong họ Sparassidae.
Loài này thuộc chi Heteropoda. Heteropoda richlingi được Peter Jäger miêu tả năm 2008.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Rhipidia femorasetosa

| Rhipidia femorasetosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Rhipidia
Danh pháp hai phần
Rhipidia femorasetosa Alexander, 1956 
Rhipidia femorasetosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Heriades phthisicus

| Heriades phthisicus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Megachilidae
Phân họ (subfamilia): Megachilinae
Tông (tribus): Osmiini
Chi (genus): Heriades
Loài (species): H. phthisicus
Danh pháp hai phần
Heriades phthisicus Gerstäcker, 1857 
Heriades phthisicus là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Gerstäcker mô tả khoa học năm 1857.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Heriades perminutus

| Heriades perminutus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Megachilidae
Phân họ (subfamilia): Megachilinae
Tông (tribus): Osmiini
Chi (genus): Heriades
Loài (species): H. perminutus
Danh pháp hai phần
Heriades perminutus Cockerell, 1935 
Heriades perminutus là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1935.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Rhamphochromis macrophthalmus

| Rhamphochromis macrophthalmus> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Perciformes
Họ (familia): Cichlidae
Chi (genus): Rhamphochromis
Loài (species): R. macrophthalmus
Danh pháp hai phần
Rhamphochromis macrophthalmus Regan, 1922 
Rhamphochromis macrophthalmus là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, and Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.
Restrepia aberrans

| Restrepia aberrans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Restrepia
Loài (species): R. aberrans
Danh pháp hai phần
Restrepia aberrans Luer 
Restrepia aberrans là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Luer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Restrepia aberrans”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Kiến trúc Romanesque

Kiến trúc Romanesque là một phong cách kiến trúc của châu Âu Trung Đại, đặc trưng bởi các vòm nửa hình tròn. Người ta chưa đạt được đồng thuận về thời điểm bắt đầu của lối kiến trúc này: sớm nhất là thế kỉ 6, còn thế kỉ 11 là mốc được nhiều người công nhận nhất. Romanesque là sự kết hợp của các phong cách kiến trúc La Mã cổ đại, Byzantine cùng với các truyền thống địa phương. Ở Anh, nó được gọi là kiến trúc Norman. Thế kỉ 12 chứng kiến Romanesque phát triển thành kiến trúc Gothic với các vòm nhọn.
Ra đời và phát triển

Một thời gian sau khi Đế chế La Mã sụp đổ, các nhà nước Đông và Tây Âu lâm vào một thời kì đen tối, các nhà nước phong kiến được thành lập trong đó có sự ra đời của triều đại Karolinger. Năm 800, khi Charlemagne đăng quang hoàng đế, đế quốc này tồn tại được một thời gian ngắn cho đến khi bị người Normandes xâm lược (từ năm 843 đến năm 911).
Nền kiến trúc Trung và Tây Âu thế kỷ 11 và thế kỷ 12 có tên gọi là kiến trúc Romanesque, hay phong cách Roman. Kiến trúc Romanesque trải dài trên một bình diện rộng, phát triển chủ yếu ở các nước Tây Âu và Trung Âu, gồm Pháp, Anh, Ý, Bỉ, Hà Lan, Tây Ban Nha... khi các thành phố đã bắt đầu gượng dậy nhưng bộ mặt kiến trúc nhiều công trình còn thô sơ.
Nến văn hóa đô thị lúc bấy giờ không khác xa với văn hóa lãnh địa nông thôn trước đó ít lâu, vì các tầng lớp dân đô thị cũng vừa mới ở nông thôn ra, họ đã là các thế hệ thị dân đầu tiên.
Tuy vậy, từ thế kỷ 10, nông nghiệp và thủ công nghiệp đã phục hồi và phát triển, người dân đã xây nhà không chỉ bằng gỗ, mà còn bằng gạch, đá, để "xây nhà như người La Mã cổ đại".
Hơn mười quốc gia dân tộc ở Trung Âu và Tây Âu đã chính thức tiến vào xã hội phong kiến, với nền kinh tế tự nhiên và trật tự xã hội tương đối ổn định.
Đặc điểm và loại hình kiến trúc

Vào giai đoạn Romanesque tiền kỳ, mái nhà được làm bằng gỗ và rất dễ cháy nên thời kỳ này không còn để lại nhiều vết tích cho đời sau. Thời gian tiếp theo, kiến trúc Romanesque dần dần tiến thêm một số bước mới, để nhận biết được kiến trúc Romanesque ta có thể căn cứ những đặc điểm sau:
Chịu ảnh hưởng của kiến trúc La Mã cổ đại và kiến trúc Byzantine, do một số khu vực của kiến trúc Romanesque nằm trong biên giới Đế quốc La Mã trước đây.
Kiến trúc có số lượng không nhiều, nằm rải rác ở các địa phương.
Loại hình kiến trúc không đa dạng, phần lớn là kiến trúc tôn giáo như nhà thờ, tu viện và các nhà ở và công trình kiến trúc có tính phòng thủ của giai cấp phong kiến.
Kiến trúc không có quy mô lớn và cầu kỳ như kiến trúc La Mã cổ đại. Phần nhiều công trình có mặt ngoài thô ráp, ít yếu tố trang trí, kiến trúc nặng nề, sử dụng cửa đi và cửa sổ kích thước nhỏ.
Về kết cấu, sử dụng nhiều cuốn cửa trụ, vòm nôi và vòm bán cầu, các loại mái vòm được làm bằng đá và kĩ thuật còn hạn chế nên mặt bằng kiến trúc các bộ phận thường chỉ là vuông, tròn hoặc hình chữ thập La tinh.
Phía Tây nhà thờ Romanesque thường nổi bật lên hai hay nhiều tháp cao, những tháp này có hình trụ tròn hoặc có dáng hình học, trong khi đó ở phía Đông thân nhà thờ được cắt bằng một cánh ngang.
Bàn thờ được đặt ở phía Đông của nhà thờ để hướng về phía Jerusalem và tầng hầm mộ đặt dưới thành phần này của kiến trúc.
Các kiểu kiến trúc Roman điển hình
Cổng, Nhà thờ Santa Maria, Viu de Llevata, Catalonia, Tây Ban Nha
Mái vòm Nhà thờ tu viện Thánh Foy, Conques, Pháp
Tu viện Basilica di San Giovanni ở Laterano, Rome
Tháp chuông Angoulême Cathedral, Charente, SW France
Cửa sổ của Rotunda of San Tomè, Almenno San Bartolomeo
Nhà thờ và tu viện trong kiến trúc Romanesque

Xem xét kiến trúc nhà thờ Romanesque, ta thấy sự diễn tiến và quá trình phân loại nên được nghiên cứu theo ba trình tự sau đây:
Tìm hiểu mặt bằng kiểu chữ thập tự La Tinh.
Nhà thờ của tu viện.
Nhà thờ của thành phố.
Do sự phân biệt của xã hội phong kiến và tính độc lập tương đối của Giáo hội các khu vực nên những chế định về mặt bằng nhà thờ có những nét dị biệt. Tuy vậy những nét dị biệt này cũng không lớn lắm, vì nhà thờ thời kỳ tiền Romanesque và Romanesque về cơ bản vẫn tuân theo những kiểu cách của nhà thờ Cơ đốc giáo tiền kỳ được xây dựng vào giai đoạn mạt kỳ của Đế quốc La Mã.