stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Công an nhân dân Việt Nam

| Công an nhân dân Việt Nam |
| --- | --- |
 Công an kỳ   Công an hiệu Sáu chữ vàng: BẢO VỆ AN NINH TỔ QUỐC Sáu điều Chủ tịch Hồ Chí Minh dạyCông an nhân dân Việt Nam: Đối với tự mình, phải cần kiệm liêm chính; Đối với đồng sự, phải thân ái giúp đỡ; Đối với Chính phủ, phải tuyệt đối trung thành; Đối với nhân dân, phải kính trọng lễ phép; Đối với công việc, phải tận tụy; Đối với địch, phải cương quyết khôn khéo.
Khẩu hiệu: Bảo vệ An ninh Tổ quốc
Màu sắc:      Vàng      Đỏ      Xanh lá cây      Trắng      Xanh rêu đậm
Hành khúc: Chúng ta là chiến sĩ Công an Tác giả: Giáo sư, Nghệ sĩ Nhân dân Trọng Bằng
Lễ kỷ niệm: Ngày Truyền thống: 19 tháng 8
Tham chiến: Xô Viết Nghệ Tĩnh Vụ án phố Ôn Như Hầu Nhân Văn - Giai Phẩm Vụ án Xét lại Chống Đảng Kế hoạch CM-12 Vụ án EPCO - Minh Phụng Vụ án Năm Cam và đồng phạm Vụ án PMU 18 Vụ án hối lộ của PCI Vụ án Huỳnh Thị Huyền Như Vụ án Lê Văn Luyện Vụ án buôn lậu 12 tấn heroin Vụ án Vinashin Chuyên án 516E Vụ án MobiFone mua AVG Vụ án Vũ nhôm và đồng phạm Tranh chấp đất đai tại Đồng Tâm
Các tư lệnh
Thống lĩnh: Lương Cường
Bộ trưởng Bộ Công an: Lương Tam Quang
Chỉ huy nổi tiếng: Lê Giản Trần Quốc Hoàn Cao Đăng Chiếm Phạm Hùng Mai Chí Thọ Võ Viết Thanh
Công an nhân dân Việt Nam là một lực lượng vũ trang trọng yếu của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và là lực lượng Cảnh sát (Công an) của Việt Nam, làm nòng cốt, xung kích trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội của Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Công an nhân dân có chức năng tham mưu cho Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước về bảo vệ an ninh Quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; thực hiện thống nhất quản lý về bảo vệ an ninh Quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; đấu tranh phòng, chống âm mưu, hoạt động của các thế lực thù địch, các loại tội phạm và các vi phạm pháp luật về an ninh Quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Công an nhân dân Việt Nam đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự thống lĩnh của Chủ tịch Nước, sự thống nhất quản lý của Chính phủ và sự chỉ huy, quản lý trực tiếp của Bộ trưởng Bộ Công an. Khẩu hiệu của lực lượng từ những ngày đầu thành lập là "Bảo vệ An ninh Tổ quốc".
Từ nguyên

Từ "công an" là một từ gốc Hán (公安) và được sử dụng tại các nước như Việt Nam (公安-công an), Nhật Bản(公安-こうあん) và Hàn Quốc (公安-공안). Nghĩa của nó được hình thành bởi hai chữ Hán "Công" nghĩa là "công cộng" và "an" nghĩa là "trật tự", "hoà bình". "Công an", theo đó, có nghĩa là "lực lượng gìn giữ trật tự công cộng".
Lịch sử > Quá trình hình thành

Nguồn gốc của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam được xem là bắt đầu từ các đội Tự vệ Đỏ trong phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh (1930-1931), các Đội Danh dự trừ gian, Hộ lương diệt ác... do Đảng Cộng sản Đông Dương thành lập với mục đích bảo vệ tổ chức. Những năm 1930 - 45, để chống các hoạt động phá hoại và do thám của thực dân Pháp và chính quyền tay sai, bảo vệ cách mạng, Đảng Cộng sản Đông Dương đã thành lập các đội: Tự vệ đỏ, Tự vệ công nông, Danh dự trừ gian, Danh dự Việt Minh. Đó là những tổ chức tiền thân của Công an nhân dân và quân đội nhân dân sau này.
Sau cuộc Cách mạng tháng Tám (nổ ra ngày 19 tháng 8 năm 1945), chính quyền lâm thời của Việt Minh đã có chỉ thị thành lập một lực lượng vũ trang có nhiệm vụ bảo vệ an ninh trật tự. Tuy nhiên, lực lượng này chưa có tên gọi chung mà mang nhiều tên gọi khác nhau, như Sở Liêm phóng (ở Bắc Bộ), Sở trinh sát (ở Trung Bộ), Quốc gia Tự vệ Cuộc (ở Nam Bộ). Đến ngày 21 tháng 2 năm 1946, Chủ tịch Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 23/SL hợp nhất các lực lượng này thành một lực lượng Công an nhân dân ở cả ba miền được thống nhất một tên gọi thống nhất là Công an có nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội; và thành lập Việt Nam Công an Vụ để quản lý lực lượng Công an nhân dân do một Giám đốc đứng đầu, mà người đầu tiên là Lê Giản.
Trong thời kỳ đầu, cơ quan quản lý ngành Công an là Nha Công an vụ, trực thuộc Bộ Nội vụ. Đến ngày 16 tháng 2 năm 1953, thành lập thành Thứ bộ Công an, trực thuộc Bộ Nội vụ, đứng đầu là một Thứ trưởng. Đến năm 1955, thì tách hẳn thành Bộ Công an. Năm 1959, sáp nhập các lực lượng biên phòng thành lực lượng Công an vũ trang (nay là lực lượng Biên phòng) trực thuộc quyền quản lý của Bộ Công an (về sau lại chuyển về trực thuộc Bộ Quốc phòng). Cũng từ năm này, lực lượng Công an được tổ chức vũ trang và bán vũ trang theo biên chế, có phù hiệu và cấp hàm tương tự như quân đội.
Lịch sử > Cơ quan quản lý qua các thời kỳ

19 tháng 8 năm 1945 - 21 tháng 2 năm 1946: Sở Liêm phóng (ở Bắc Bộ), Sở trinh sát (ở Trung Bộ), Quốc gia tự vệ cuộc (ở Nam Bộ).
1946-1953: Nha Công an vụ, trực thuộc Bộ Nội vụ.
1953-1955: Thứ Bộ Công an trực thuộc Bộ Nội vụ.
1955-1975: Bộ Công an.
1975-1998: Bộ Nội vụ.
1998-nay: Bộ Công an.
Trừ 2 bộ trưởng đầu tiên là dân sự, các đời bộ trưởng về sau đều là sĩ quan cấp tướng.
Lịch sử > Ngày truyền thống

Ngày 19 tháng 8 hằng năm được lấy làm ngày truyền thống của Công an nhân dân Việt Nam và được quy định là "Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc". Vào ngày này, toàn bộ cán bộ chiến sỹ được nghỉ (trừ các trường hợp trực tại đơn vị hoặc làm nhiệm vụ).
Tổ chức

Hệ thống tổ chức của Công an nhân dân gồm có:
Bộ Công an;
Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;
Công an xã, phường, thị trấn.
Công an xã là lực lượng vũ trang bán chuyên trách làm nòng cốt trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở cơ sở, chịu sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp uỷ Đảng, sự quản lý, điều hành của Ủy ban nhân dân xã và sự chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ của Công an cấp trên. Tổ chức, hoạt động, trang bị, trang phục, đào tạo, bồi dưỡng và chế độ, chính sách đối với Công an xã do pháp luật quy định.
Trong lực lượng Công an nhân dân chia thành hai lực lượng riêng biệt là Cảnh sát nhân dân và An ninh nhân dân, thực thi các nhiệm vụ chuyên biệt.
Nhiệm vụ của An ninh nhân dân
- Phòng ngừa, phát hiện, làm thất bại các âm mưu, hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia.
- Hoạt động tình báo.
- Hướng dẫn và phối hợp với các tổ chức thực hiện công tác bảo vệ an ninh chính trị nội bộ, an ninh kinh tế, an ninh văn hoá - tư tưởng, an ninh thông tin; tham gia thẩm định quy hoạch, kế hoạch, dự án phát triển kinh tế - xã hội liên quan đến bảo vệ an ninh quốc gia.
- Thực hiện quản lý công tác xuất cảnh, nhập cảnh; quản lý người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài cư trú tại Việt Nam; quản lý về bảo vệ bí mật nhà nước; thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia ở biên giới, cửa khẩu theo quy định của pháp luật.
- Làm nòng cốt xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên các lĩnh vực, tại các địa bàn.
- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.
Nhiệm vụ của Cảnh sát nhân dân
- Phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh chống tội phạm và vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn xã hội, về bảo vệ môi trường; phát hiện nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm, vi phạm pháp luật khác và kiến nghị biện pháp khắc phục; tham gia giáo dục đối tượng vi phạm pháp luật tại cộng đồng theo quy định của pháp luật.
- Quản lý hộ khẩu, cấp giấy chứng minh nhân dân; quản lý con dấu; quản lý về an ninh, trật tự các nghề kinh doanh có điều kiện và dịch vụ bảo vệ; quản lý và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, trật tự công cộng; quản lý vũ khí, vật liệu nổ; quản lý, thực hiện công tác phòng cháy, chữa cháy; tham gia cứu hộ, cứu nạn theo quy định của pháp luật.
- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.
Ngoài ra còn có các lực lượng Tham mưu - Chiến lược, Chính trị - Xây dựng lực lượng và Hậu cần - Kỹ thuật.
Trang phục > Trang phục trước ngày 6/6/2016

Trang phục cơ bản của tất cả các lực lượng trong ngành Công an nhân dân đều có chung một quy tắc là quân hàm đeo hai bên vai, huy hiệu cổ áo được sử dụng tùy cấp bậc của người mặc, cấp hạ sĩ quan và chiến sĩ sử dụng cổ áo hình bình hành nền đỏ ở giữa có hình công an hiệu, sĩ quan cấp úy là cành tùng màu bạc, cấp tá màu vàng và cấp tướng là màu vàng có ngôi sao.
Trang phục > Trang phục trước ngày 6/6/2016 > An ninh nhân dân

Trang phục của lực lượng An ninh nhân dân được chia làm hai mẫu là xuân-hạ và thu-đông. Trang phục xuân-hạ có áo sơ mi màu cỏ úa tay ngắn, nẹp bong, có bật vai đeo cấp hiệu. Quần âu màu rêu sẫm. Mũ kepi màu rêu sẫm, lưỡi trai đen. Đối với cấp tướng, lưỡi trai mũ kepi bọc dạ đen, gắn hai cành tùng màu vàng. Giày da cổ thấp, tất xanh mạ non. Mẫu trang phục thu-động có quần, tất, giày, mũ như trang phục xuân-hè, áo trong sơ mi trắng, cà vạt màu rêu sẫm, áo vest ngoài màu rêu sẫm 4 túi, cổ may kiểu veston.Thắt lưng màu nâu đậm, mặt khóa thắt lưng màu vàng. Sĩ quan cấp ta trở lên được trang bị thêm áo gillet. Sĩ quan cấp đại tá trở lên được trang bị thêm áo panto.
Trang phục > Trang phục trước ngày 6/6/2016 > Cảnh sát nhân dân

Thông thường đa số các lực lượng cảnh sát đều sử dụng loại trang phục này, cảnh phục phổ thông được chia thành 2 mẫu là trang phục xuân-hè và trang phục thu-đông. Cả hai mẫu đều sử dụng quần âu màu mạ non, giày thấp cổ da màu đen, tất màu mạ non, mũ kêpi màu mạ non có viền dạ đỏ ở vành mũ, lưỡi trai màu nâu nhạt. Riêng mũ kêpi cấp tướng có lưỡi trai bọc dạ đen, có gắn hai cành tùng. Áo sơ mi xuân-hè cộc tay màu mạ non, nẹp bong. Áo sơ mi thu-đông dài tay màu trắng. Áo vest thu-đông 4 túi, cổ áo kiểu veston, cà vạt màu mạ non. Thắt lưng màu nâu đậm, mặt khóa thắt lưng màu vàng.
Trang phục > Trang phục trước ngày 6/6/2016 > Cảnh sát cơ động

Trang phục của cảnh sát cơ động gồm quần dài bỏ ống quần vào trong ống giày bót cao, áo tay dài màu đen cổ bẻ, đối với cảnh sát đặc nhiệm thì có hàng chữ Police màu trắng trên nên đen dọc trước ngực và ngang trên lưng áo. Còn đối với cảnh sát cơ động bình thường thì có dòng chữ CSCĐ màu đỏ nền vàng phản quang dọc trước ngực và ngang trên lưng áo. Mũ bảo vệ trùm kín đầu. Khi tác chiến còn trang bị thêm áo chống đạn hoặc áo vũ trang nhiều túi màu đen.
Trang phục > Trang phục trước ngày 6/6/2016 > Cảnh sát giao thông

Trang phục như là cảnh phục phổ thông, nhưng quần, áo và nón kepi màu vàng da, mang găng tay màu trắng khi làm nhiệm vụ điều khiển giao thông.
Trang phục > Trang phục trước ngày 6/6/2016 > Trang phục khác

Ngoài các trang phục trên còn một số trang phục khác tùy biến không theo quy tắc tùy trường hợp tác chiến được sử dụng trong ngành Công an nhân dân.
Trang phục > Trang phục CAND từ ngày 6/6/2016

Màu sắc trang phục về cơ bản giữ nguyên song chất lượng vải tốt hơn, màu hơi đậm hơn.
Kiểu dáng thống nhất với nam giới là áo cổ đứng, sơ mi.
Điểm mới trong trang phục nữ là màu sắc của cầu vai, cổ bẻ cứng chữ "K" (tương tự trang phục cũ). Trước đây cổ áo cả nữ và nam có cành tùng nay thay bằng hình công an hiệu.
Trên quân phục mới, bảng tên có hình chữ nhật, nền màu xanh lam với chữ, số, đường viền màu vàng. Trên bảng tên, nếu là cán bộ giữ chức vụ có 3 dòng gồm: họ tên, chức vụ, số hiệu. Cán bộ không giữ chức vụ ghi họ tên, số hiệu. Với học viên, số hiệu in trực tiếp vào ngực phải áo; chữ, số, đường viền màu vàng sẫm.
Riêng lực lượng cảnh sát cơ động, phần cầu vai có sự khác biệt ở màu sắc vạch. Theo trung úy Đinh Hải Yến: "Vạch xanh để phân biệt giữa đội làm chuyên môn về kỹ thuật như hậu cần, tuyên truyền, kế toán với các đội làm nghiệp vụ".
Theo kế hoạch, trang phục của cảnh sát cơ động, cảnh sát cơ động đặc nhiệm đang được cải tiến, ít nhất 3 tháng nữa mới hoàn thiện và cấp phát.
Trang phục thu đông đã triển khai vào ngày 1/11/2016.
Phương tiện di chuyển

Đa số phương tiện di chuyển của lực lượng Công an nhân dân ở Việt Nam đều là xe ô tô có màu trắng hoặc đen, sọc xanh dương với các dòng chữ như "Cảnh sát", "Cảnh sát giao thông", "Cảnh sát 113" được in lên chỗ dễ thấy. Do đặc tính về cơ sở hạ tầng, đường sá và mật độ lưu thông ở Việt Nam nên các phương tiện di chuyển này thường là xe mô tô có đặc điểm nhỏ gọn, tiện dụng, bền, hiệu quả cao và chi phí bảo trì rẻ. Vì vậy ít thấy những chiếc xe motor phân khối lớn cồng kềnh hay những chiếc xe tải, xe đặc dụng to lớn. Các phương tiện di chuyển này tất cả đều phải gắn còi ưu tiên, loa phát tín hiệu, đèn xoay khẩn cấp. Ngoài ra còn một số xe đặc chủng dành cho các nhiệm vụ đặc biệt khi cần thiết.
Thông thường, các loại xe hai bánh phân khối lớn được sử dụng bởi cảnh sát giao thông, cảnh sát phản ứng nhanh 113, cảnh sát cơ động hoặc cảnh sát trật tự cơ động.
Phương tiện di chuyển > Xe mô tô đặc chủng phân khối lớn

Các lực lượng CAND thường sử dụng các phương tiện của thương hiệu Honda và Yamaha như: Honda CB-250, Honda CBX-250, Honda CB-300F, Honda CBX-750, Yamaha FJR-1300P,...
Phương tiện di chuyển > Xe ô tô đặc chủng

Các lực lượng CAND thường sử dụng các phương tiện của thương hiệu Toyota, Ford, Mitsubishi, Lexus,...
Vũ khí

| Tên | Hình ảnh | Nước phát triển | Thông tin |
| --- | --- | --- | --- |
| APX |  |  Ý | Sử dụng từ sau năm 2010 |
| Steckin APS |  |  Liên Xô | Sử dụng từ thời chiến tranh Việt Nam |
| PX-4 |  |  Ý | Sử dụng từ sau năm 2010 |
| SR-1 |  |  Nga | Sử dụng cả SR-1 lẫn SPS |
| Beretta 92 |  |  Ý | Sử dụng hạn chế. |
| Tokarev-Tula 33 (K54) |  |  Liên Xô | Sử dụng phổ biến trong Kháng chiến chống Pháp (1945-1954), Chiến tranh Việt Nam (1954-1975) và từ 1976 đến 2005. Sử dụng hạn chế từ 2005. |
| Pistolet Makarova (K59) |  |  Liên Xô | Sử dụng phổ biến trong Chiến tranh Việt Nam(1964-1975) và từ 1976 đến 2010. |
| CZ-83 |  |  Séc | Sử dụng phổ biến từ 2008 đến nay |
| CZ 75 P-07 |  |  Séc | Sử dụng phổ biến từ 2012 đến nay. Cả phiên bản CZ-75 cổ điển và P-07 Duty. |
| Glock |  |  Áo | Sử dụng phổ biến từ 2010 đến nay. Gồm 2 phiên bản Glock 19 và Glock 34. |
| Heckler & Koch MP5 |  |  Đức | Bao gồm cả các bản MP5-A3 của Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ. |
| Micro Uzi |  |  Israel |  |
| AK-47 |  |  Liên Xô | Sử dụng phổ biến trong Chiến tranh Việt Nam (1954-1975) đến nay |
| Galil ACE |  |  Israel | Sử dụng hạn chế từ 2010 |
| RPK |  |  Liên Xô | Sử dụng phổ biến trong Chiến tranh Việt Nam (1964-1975) và từ 1976 đến nay |
| RPD |  |  Liên Xô | Sử dụng phổ biến trong Chiến tranh Việt Nam (1964-1975) và từ 1976 đến nay |
Xe bọc thép chở quân
| BTR-40 |  |  Liên Xô | Được trang bị từ 2005 đến nay |
| BTR-60PB |  |  Liên Xô | Được trang bị từ 2005 đến nay |
Các Bộ trưởng

Bài chi tiết: Bộ trưởng Bộ Công an (Việt Nam)
Từ năm 1975 đến 1998, Bộ Công an hợp nhất với Bộ Nội vụ. Chức vụ Bộ trưởng cũng được đổi thành Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Từ năm 1998, Bộ Nội vụ đổi tên thành Bộ Công an, dùng lại chức danh cũ Bộ trưởng Bộ Công an. Trong bảng dưới đây thống nhất trình bày dưới tên gọi chức danh thuộc Bộ Công an.
| TT | Chân dung | Họ tên | Cấp bậc hàm | Nhiệm kỳ | Chức vụ trước đó | Chức vụ cao nhất | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Trần Quốc Hoàn | Không có | 1954-1980 | Thứ trưởng Thứ bộ Công an |  |  |
| 2 |  | Phạm Hùng |  | 1980-1987 | Phó Thủ tướng Chính phủ | Thủ tướng Chính phủ |  |
| 3 |  | Mai Chí Thọ |  | 1987-1991 | Thứ trưởng Thường trực Bộ Công an |  | Đại tướng CAND đầu tiên. |
| 4 |  | Bùi Thiện Ngộ |  | 1991-1996 | Thứ trưởng Thường trực Bộ Công an |  |  |
| 5 |  | Lê Minh Hương |  | 1996-2002 | Thứ trưởng Bộ Công an |  |  |
| 6 |  | Lê Hồng Anh |  | 2002-2011 | Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương | Thường trực Ban Bí thư | Phong cấp Đại tướng CAND trực tiếp, không qua các cấp trung gian. |
| 7 |  | Trần Đại Quang |  | 2011-2016 | Thứ trưởng Bộ Công an | Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam |  |
| 8 |  | Tô Lâm |  | 2016-2024 | Thứ trưởng Bộ Công an | Tổng bí thư BCH Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam |  |
| 9 |  | Lương Tam Quang |  | 2024-nay | Thứ trưởng Bộ Công an |  |  |
Các tướng lĩnh tiêu biểu

Bài chi tiết: Tướng lĩnh Công an nhân dân Việt Nam
Thiếu tướng Phan Trọng Tuệ, tướng Công an nhân dân Việt Nam đầu tiên, Phó Thủ tướng Chính phủ
Đại tướng Mai Chí Thọ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Đại tướng đầu tiên của Công an nhân dân Việt Nam
Đại tướng Trần Đại Quang, Chủ tịch nước
Đại tướng Lê Hồng Anh, Thường trực Ban bí thư
Thiếu tướng Bùi Tuyết Minh, nữ tướng đầu tiên của Công an nhân dân Việt Nam
Trung tướng Trần Thị Ngọc Đẹp, nữ Trung tướng đầu tiên của Công an nhân dân Việt Nam
Trung tướng Phạm Minh Chính, Thủ tướng Chính phủ
Phong tặng

Công an nhân dân Việt Nam đã vinh dự được Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Việt Nam tặng thưởng ba Huân chương Sao Vàng (1980, 1985, 2000) và nhiều phần thưởng cao quý khác;
571 lượt đơn vị và 291 cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Chú thích

1 2 3 4  Quốc hội khóa X, kì họp thứ 10. “Bản sao đã lưu trữ”. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 4 năm 2011. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2010. Nguồn: Quốc hội nước CHXHCNVN Đã định rõ hơn một tham số trong |tên bài= và |title= (trợ giúp)
↑  https://bocongan.gov.vn/gioi-thieu/lich-su-phat-trien.html
↑  https://bocongan.gov.vn/gioi-thieu/lich-su-phat-trien.html
Cảnh sát giao thông (áo vàng) và Cảnh sát trật tự (áo xanh lá cây) ở Việt Nam.
Cảnh sát VN 2007
Lalitpur, Ấn Độ

| Lalitpur |
| --- | --- |

Lalitpur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Uttar Pradesh
Độ cao: 428 m (1,404 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 111,810
Múi giờ: UTC+05:30
Lalitpur là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Lalitpur thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý

Lalitpur có vị trí 24°41′B 78°25′Đ﻿ / ﻿24,68°B 78,42°Đ﻿ / 24.68; 78.42 Nó có độ cao trung bình là 428 mét (1404 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Lalitpur có dân số 111.810 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Lalitpur có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Lalitpur, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Nhà Tấn

Bài này viết về hoàng triều sau thời tam quốc. Đối với các định nghĩa khác, xem Tấn (định hướng).
Đừng nhầm lẫn với nhà Tần hoặc nhà Tân.
Nhà Tấn (giản thể: 晋朝; phồn thể: 晉朝; bính âm: Jìn Cháo; Wade–Giles: Chin⁴-ch'ao², IPA: [tɕîn tʂʰɑ̌ʊ]; 266–420 theo dương lịch), là một trong Lục triều trong lịch sử, sau thời Tam Quốc và trước thời Nam Bắc triều ở Trung Quốc. Triều đại này do Tư Mã Viêm thành lập, sau thời kỳ Tam Quốc (220-280), với việc Tấn đánh chiếm Đông Ngô năm 280.
Có hai giai đoạn lịch sử của nhà Tấn. Nhà Tây Tấn (265–316) là sự kế tục của Tào Ngụy sau khi Tư Mã Viêm chiếm quyền lực, và có thủ đô tại Lạc Dương hoặc Trường An. Tây Tấn thống nhất Trung Quốc năm 280, nhưng sau đó bị rơi vào một cuộc nội chiến và cuộc xâm lược của Ngũ Hồ. Miền Bắc bị xâm chiếm, cát cứ và bị chia tách thành Ngũ Hồ thập lục quốc. Các quốc gia nhỏ này đánh lẫn nhau và với nhà Tây Tấn, chuyển sang giai đoạn thứ hai của lịch sử triều đại, nhà Đông Tấn khi Tư Mã Duệ chuyển kinh đô về Kiến Khang (Nam Kinh ngày nay). Cuối cùng Đông Tấn bị nhà Lưu Tống tiêu diệt năm 420.
Tây Tấn (266-316) > Thống nhất Trung Hoa

Nhà Tấn bắt đầu hình thành quyền lực từ Tư Mã Ý, đại thần nhà Tào Ngụy . Sau khi Ngụy Minh đế Tào Duệ qua đời năm 239, vua nhỏ Tào Phương không có thực quyền, cha con Tư Mã Ý trở thành quyền thần.
Năm 251, Tư Mã Ý chết, hai con Tư Mã Sư và Tư Mã Chiêu thay nhau nắm quyền. Ngay năm sau, Tư Mã Sư phế vua là Tào Phương, lập Tào Mao. Tư Mã Sư qua đời, Tư Mã Chiêu một mình nắm quyền. Năm 260, Tào Mao muốn trừ khử Tư Mã Chiêu, bị Tư Mã Chiêu ra tay giết và lập Tào Hoán lên thay, tức Ngụy Nguyên đế.
Cuối thời Tam Quốc, Ngụy là nước mạnh nhất trong số ba nước, tiềm lực cả về kinh tế, dân số. Thục và Ngô có dân cư thưa thớt hơn và ít của cải hơn, do đó dần dần bị thế lực của Tào Ngụy lấn át. Với quyền kiểm soát cả về chính trị lẫn quân sự, gia tộc Tư Mã dần nắm thực quyền ở Tào Ngụy.
Sau nhiều năm vừa trấn áp sự chống đối của những người trung thành với nhà Tào Ngụy để củng cố quyền lực, vừa chống trả thành công những cuộc xâm lấn của Đông Ngô và Thục Hán, người đứng đầu gia tộc Tư Mã là Tư Mã Chiêu quyết định đánh Thục Hán khi nước này đã suy yếu và nội bộ mất đoàn kết. Năm 263, quân Ngụy khởi binh đánh Thục và nhanh chóng tiêu diệt vương triều Thục Hán. Đầu năm 264, vua Thục Hán là Lưu Thiện đầu hàng.
Năm 264, Tư Mã Chiêu qua đời. Con cả là Tư Mã Viêm lên thay, không lâu sau bức ép vua Ngụy là Tào Hoán thiện nhượng ngai vị cho mình vào ngày Nhâm Tuất (13) tháng 12 năm Ất Dậu (tức 4 tháng 2 năm 266 theo dương lịch). Tư Mã Viêm lên ngôi Hoàng đế vào ngày Bính Dần (17) cùng tháng  (tức 8 tháng 2), lập ra nhà Tấn, tức là Tấn Vũ Đế (266-290). Tư Mã Ý được truy tôn làm Tuyên đế, Tư Mã Sư làm Cảnh đế, Tư Mã Chiêu làm Văn đế.
Năm 280, Tấn Vũ đế chinh phục nốt nước Đông Ngô, bắt vua Ngô là Tôn Hạo. Trung Quốc lại được thống nhất, và Tấn Vũ đế mở rộng quyền lực của mình về phía bắc đến trung tâm Triều Tiên và phía nam đến hết Giao Châu (Miền Bắc Việt Nam).
Tây Tấn (266-316) > Cai trị quốc gia > Dân số

Trước sự hùng mạnh của Tây Tấn, những sự cướp phá chống Trung Quốc của Hung Nô và những bộ tộc khác tạm dừng trong một thời gian. Và chính sách định cư các bộ tộc bên trong Trung Quốc đã có kết quả. Triển vọng về một nền hòa bình, thống nhất và thịnh vượng bắt đầu.
Để khắc phục tình trạng hao hụt dân số do chiến tranh thời Tam Quốc, ngay từ khi lên ngôi, Tấn Vũ Đế đề ra chính sách khuyến khích phát triển dân số:
Con gái đến 17 tuổi chưa gả chồng thì quan sẽ thay cha mẹ gả cho
Nhà có năm con gái được miễn dịch để khuyến khích việc nuôi con gái và trừ bỏ thói xấu từ thời Chiến Quốc là sinh con gái thường ít nuôi.
Năm 280, tính cả những dân lưu vong trở về, trên toàn lãnh thổ do nhà Tấn cai trị có 2.450.000 hộ, 16.163.863 nhân khẩu.
Tây Tấn (266-316) > Cai trị quốc gia > Phân phong chư hầu

Để nhanh chóng dẹp các cuộc nổi dậy của các dân tộc thiểu số, nhà Tấn chia nhỏ các châu, quận vùng biên cương, giao cho các hoàng thân đi trấn giữ. Từ tổng số 12 châu thời nhà Hán tăng lên thành 19 châu trong toàn quốc:
U Châu chia làm 2: U Châu và Bình Châu
Ung Châu chia làm 2: Ung Châu và Tần Châu
Ích Châu chia làm 3: Lương Châu, Ích Châu và Ninh Châu.
Tấn Vũ Đế không thay đổi nhiều chính sách của nhà Ngụy. Nhưng với chế độ phân phong cho họ hàng thì khác hẳn. Khi thi hành chính sách mới, nhà Tấn cho rằng sở dĩ Tào Ngụy dễ bị đoạt ngôi là vì nhà vua lẻ loi ở trung ương, không có vây cánh là hoàng tộc ở các địa phương, vì thế Vũ Đế chủ trương mở rộng các phiên vương trong hoàng tộc:
Nước phong có 2 vạn hộ là nước lớn, quân sĩ 5.000 người;
Có 1 vạn hộ là nước vừa, quân sĩ 3.000 người
Nước có 5.000 hộ là nước nhỏ, quân sĩ có 500 người.
Do việc tăng binh lực cho các thân vương trong hoàng tộc nên họ dễ gây ra nội chiến để giành ngôi, thực tế Loạn bát vương sau này cho thấy đây chính là một sai lầm cực đoan.
Vũ Đế tìm cách quay lại thời kỳ vĩ đại của triều Hán, khi hòa bình và thịnh vượng có ở khắp đất nước và nhà Hán có được quyền lực trung ương mạnh. Tấn Vũ Đế đặt ra các cải cách nhằm mục đích kiềm chế quyền lực địa phương - quyền lực của các gia đình lớn. Nhưng những cải cách đó không thành công. Ông chết năm 290 khi thế lực của các chư hầu, lãnh chúa lớn ở Trung Quốc càng thêm lớn mạnh trong khi người kế vị không đủ năng lực nên nhà Tấn nhanh chóng bị suy yếu.