stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nắm giữ vàng
Thống kê > Khối tư nhân

Một lượng lớn vàng do khối tư nhân nắm giữ. Thống kê về lượng vàng mà khối tư nhân nắm giữ:
| Hạng | Tên | Loại | Lượng vàng nắm giữ (theo tấn) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Trung Quốc | Công ty tư nhân | 31,000 |
| 2 | Ấn Độ | Công ty tư nhân | 30,000 |
| 3 | SPDR Gold Shares | ETF | 1,167 |
| 4 | iShares Gold Trust | ETF | 523.0 |
| 5 | COMEX Gold Trust | ETF | 440.0 |
| 6 | ETF Securities Gold Funds | ETF | 306.9 |
| 7 | Xetra Gold ETF | ETF | 226.9 |
| 8 | ZKB Physical Gold | ETF | 169.4 |
| 9 | Sprott Physical Gold Trust | CEF | 69.3 |
| 10 | SPDR Gold MiniShares | ETF | 66.0 |
| 11 | Quỹ Trung ương Canada | CEF | 52.7 |
| 12 | Julius Baer Physical Gold Fund | ETF | 49.1 |
| 13 | BullionVault | Tiền gửi | 34.2 |
| 14 | GoldMoney | Tiền gửi | 34.1 |
| 15 | ETFS Physical Swiss Gold Shares | ETF | 26.3 |
| 16 | ABSA NewGold Exchange Traded Fund | ETF | 22.0 |
| 17 | Central GoldTrust | CEF | 21.9 |
| - | Tổng cộng |  | 64,960 |
Ở Việt Nam, có những ước tính cho thấy có khoảng 400 tấn vàng còn lại vẫn được nắm giữ rải rác trong dân, nếu quy đổi ngang giá 1.700 USD một ounce thì lượng vàng này tương đương 22 tỷ USD, xấp xỉ dự trữ ngoại hối mà Việt Nam hiện có. Quan chức Việt Nam cho rằng vàng nằm im trong dân là vàng chết, trong khi nhu cầu về vốn trong sản xuất kinh doanh là rất lớn, khi nắm giữ vàng thì giá trị có thể lớn nhưng khi nắm giữ thì coi như số tiền đó người dân không sử dụng được. Nếu lấy vàng để chuyển hóa sang VND thì sẽ có cơ hội để kinh doanh, để đầu tư vào các lĩnh vực khác như gửi tiền vào ngân hàng, để ngân hàng sử dụng tiền đó để cho vay sản xuất kinh doanh. Thống đốc Ngân hàng khẳng định không khuyến khích người dân giữ vàng, nhất là vàng miếng. Ngoài nhu cầu trang sức, việc người dân Việt Nam thích nắm giữ vàng xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là tâm lý phòng ngừa rủi ro trước lạm phát và sự thiếu đa dạng trong các sản phẩm đầu tư tài chính. Tuy vậy, Chính phủ hiện đang thiết kế chính sách để hạn chế nắm giữ vàng. Bộ Công an đề nghị khẩn trương xây dựng cơ chế can thiệp thị trường vàng. Hàng ngày Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh thu thập thông tin các cá nhân mua vàng tại SJC và 4 ngân hàng quốc doanh, sau đó chuyển cho công an.
Thống kê > Toàn cầu

Thống kê lượng vàng nắm giữ tính theo toàn thế giới:
| Địa điểm | Lượng vàng nắm giữ (theo tấn) | Chia theo tổng dự trữ vàng thế giới |
| --- | --- | --- |
| Tổng số | 171,300 | 100% |
| Trang sức | 84,300 | 49.2% |
| Kênh đầu tư vàng  (thỏi vàng, đồng xu vàng) | 33,000 | 19.26% |
| Ngân hàng TW | 29,500 | 17.2% |
| Công nghiệp | 20,800 | 12.14% |
| Không tính đến | 3,700 | 2.2% |
Amblyeleotris bleekeri

| Amblyeleotris bleekeri |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Actinopterygii
Bộ:: Gobiiformes
Họ:: Gobiidae
Chi:: Amblyeleotris
Loài:: A. bleekeri
Danh pháp hai phần
Amblyeleotris bleekeri Chen, Shao & Chen, 2006

Amblyeleotris bleekeri là một loài cá biển thuộc chi Amblyeleotris trong họ Cá bống trắng. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2006.
Từ nguyên

Từ định danh bleekeri được đặt theo tên của nhà ngư học Pieter Bleeker, người đã có những nghiên cứu quan trọng cho về cá ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, cũng là tác giả của chi Amblyeleotris này.
Phân bố

A. bleekeri hiện chỉ được biết đến ở ngoài khơi đông bắc đảo Đài Loan và quần đảo Bành Hồ, được tìm thấy ở độ sâu khoảng 12–19 m.
Mô tả

Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở A. bleekeri là gần 6 cm. Đầu và thân trắng nhạt, có 5 sọc khoanh màu nâu. Khoảng trắng giữa các sọc nâu có các vạch nâu nhỏ. Một sọc ngang màu nâu đen phía sau ổ mắt. Một đốm nâu sẫm phía sau môi trên. Vây lưng trước có các hàng vạch xiên màu vàng nhạt. Vây đuôi trong mờ, có đốm nâu hình chữ C.
Số gai vây lưng: 7; Số tia vây lưng: 13; Số gai vây hậu môn: 1; Số tia vây hậu môn: 14; Số gai vây bụng: 1; Số tia vây bụng: 5; Số tia vây ngực: 19.
Aegoceropsis fervida

| Aegoceropsis fervida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Hexapoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
(không phân hạng): Macrolepidoptera
Liên họ (superfamilia): Noctuoidea
Họ (familia): Noctuidae
Phân họ (subfamilia): Agaristinae
Chi (genus): Aegoceropsis
Loài (species): A. fervida
Danh pháp hai phần
Aegoceropsis fervida (Walker, 1854) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Aegocera fervida Walker, 1854   Aegocera triphaenoides Wallengren, 1860   Aegocera fimbria Möschler, 1872   Aegocera fervida fuscicosta Jordan, 1913   Aegocera fervida media Jordan, 1913  
Aegoceropsis fervida là một loài bướm đêm thuộc chi Aegoceropsis trong họ Noctuidae. Chúng thường được tìm thấy ở Mozambique, Zaire và miền nam Châu Phi.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2014.
↑  LepIndex: The Global Lepidoptera Names Index. Beccaloni G.W., Scoble M.J., Robinson G.S. & Pitkin B., 2005-06-15
Scopula bonaventura

| Scopula bonaventura> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Scopula
Loài (species): S. bonaventura
Danh pháp hai phần
Scopula bonaventura Warren, 1897 
Scopula bonaventura là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Organ, Hautes-Pyrénées

| --- | --- |
 Organ
Organ

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Occitanie
Tỉnh: Hautes-Pyrénées
Quận: Quận Tarbes
Tổng: Tổng Castelnau-Magnoac
Xã (thị) trưởng: Alain Maratzu (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 310–440 m (1.020–1.440 ft) (bình quân 400 m (1.300 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 2,73 km2 (1,05 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 52  (1999)
 - Mật độ: 19/km2 (49/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 65336/ 65230
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Organ (phát âm tiếng Pháp: [ɔʁɡɑ̃]) là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 400 mét trên mực nước biển.
Bayinnaung

Bayinnaung (tiếng Miến Điện: ဘုရင့်နောင်, phát âm [bəjɪ̰ɴ nàuɴ]; tiếng Trung: 莽應龍; bính âm: mǎng yīng lóng; 13 tháng 11 năm 1516 – 10 tháng 10 năm 1581) là vị vua đời thứ ba của nhà Taungoo ở Myanmar. Suốt 30 năm trị vì, mà một sử gia từng đánh giá là "sự bùng nổ nhiệt huyết lớn nhất từng thấy ở Myanmar", Bayinnaung đã thành lập nên đế quốc lớn nhất Đông Nam Á, bao gồm Myanmar ngày nay, Manipur nay thuộc Ấn Độ, Mong Mao (những nhà nước cổ của người Shan ở Vân Nam), Lan Na (bắc Thái Lan ngày nay), Ayutthaya (miền trung và nam Thái Lan ngày nay) và Lan Xang (đông bắc Thái Lan và Lào ngày nay).
Dù người ta thường hay nhớ đến ông vì có công vĩ đại xây dựng đế quốc, song di sản lớn nhất của Bayinnaung là đã thu phục được các nhà nước Shan vào vương quốc do người Miến lãnh đạo, nhờ đó loại bỏ nguy cơ người Shan xâm phạm Thượng Miến, một nguy cơ xuất hiện và thường trực từ cuối thế kỷ 13. Sau khi chinh phạt các nhà nước Shan vào năm 1557, vị vua này đã thiết kế một hệ thống hành chính làm suy yếu sức mạnh thế tập của các saopha (tù trưởng) người Shan, và điều chỉnh các tập quán của người Shan phù hợp với những chuẩn mực của người Miến. Chính sách đối với người Shan của ông được các vị vua người Miến sau này tiếp tục cho đến tận khi vương quốc này bị thực dân Anh thôn tính vào năm 1885.
Tuy nhiên, ông đã không thể áp dụng chính sách hành chính nói trên vào bất kỳ đâu khác trong đế quốc của mình. Đế quốc của ông là một tập hợp lỏng lẻo các vương quốc có chủ quyền mà vua của những xứ đó thần phục chính bản thân ông như một vị vua của các vị vua, chứ không thần phục vương quốc Taungoo. Chỉ sau khi ông qua đời chỉ 3 năm, người Ayutthaya đã vùng dậy. Đến năm 1599, tất cả các vị vua mà ông đã khuất phục đều đã phản lại, và đế quốc của Bayinnaung đã sụp đổ hoàn toàn.
Ở Thái Lan, ông nổi tiếng nhờ một bài hát và một cuốn sách thu hút rộng rãi độc giả có tên "Phu Chana Sip Thit" nghĩa là "Người chinh phạt thập phương".
Tuổi trẻ > Tổ tiên

Vị vua tương lại được sinh ra với cái tên Ye Htut (ရဲထွတ်, IPA: [jɛ́ tʰʊʔ]) vào ngày 16 tháng 1 năm 1516. Ông là con của Mingyi Swe và Shin Myo Myat. Không có nhiều điều được biết đến về tổ tiên của ông. Không có bất cứ tài liệu đương thời nào đề cập đến tổ tiên của ông, kế cả cuốn biên niên sử đồ sộ Hanthawaddy Hsinbyushin Ayedawbon viết về triều đại của ông được viết hai năm trước khi ông mất. Chỉ đến năm 1724, tức là 143 năm sau khi nhà vua băng hà, cuốn biên niên sử chính thức Maha Yazawin của triều Toungoo mới lần đầu tiên đề cập đến gia phả của ông. Theo cuốn Maha Yazawin, ông được sinh ra trong một gia đình quý tộc ở Toungoo (Taungoo), lúc bấy giờ vốn là chư hầu của triều Ava. Ông là hậu duệ của Phó vương xứ Taungoo Tarabya (cai trị từ 1440-1446) và Minkhaung I (cai trị 1446-1451) theo bên nội và là hậu duệ của vua Thihathu xứ Pinya (cai trị 1310-1325) cùng hoàng hậu Mi Saw U theo bên ngoại. Ngoài ra, Ye Htut còn là họ hàng xa của Mingyi Nyo, nhà cai trị xứ Toungoo lúc bấy giờ, và con trai ông ta Tabinshwehti thông qua tổ tiên chung là Tarabya xứ Pakhan. Các tại liệu đời sau đều gần như ghi chép y hệt cuốn Maha Yazawin. Nói chung, mọi cuốn biên niên sử đều chỉ ra sự liên kết giữa ông và tất cả các triều đại đã từng tồn tại ở vùng Thượng Miến Điện như triều Ava, Sagaing, Myinsaing-Pinya và Pagan.
Khác hẳn so với phiên bản chính thức về dòng dõi hoàng tộc, truyền thuyết dân gian truyền miệng lại đề cập đến một gia phả không có gì để có thể gọi là vĩ đại. Theo phiên bản này, cha mẹ ông là dân thường đến từ vùng Ngathayauk thuộc Pagan hoặc làng Htihlaing thuộc Toungoo và cha ông làm nghề trèo cây thốt nốt - một trong những nghề nghiệp mạt hạng trong xã hội Miến Điện thời bấy giờ. Những câu chuyện kể về nguồn gốc thường dân của ông trở nên phổ biến và nổi tiếng trong những năm đầu thế kỷ 20 thời thuộc Anh khi mà những tri thức yêu nước như nhà văn Po Kya muốn chứng minh rằng ngay cả con trai của kẻ trèo cây thốt nốt cũng có trở thành vị hoàng đế vĩ đại nhất của Miến Điện. Tuy nhiên, việc một người làm nghề thấp kém cũng không ngăn cản việc người đó mang trong mình dòng máu quý tộc.
Tuổi trẻ > Thời thơ ấu và sự giáo dục

Dù cho nguồn gốc và địa vị xã hội có ra sao đi nữa, thì cả cha và mẹ ông đều được chọn để trở thành thành phần trong một nhóm bảy người phục vụ cho vị hoàng tử mới chào đời Tabinshwehti vào tháng 4 năm 1516. Mẹ của Ye Htut được chọn làm nhũ mẫu của vị tân thái tử. Cả gia đình chuyển vào sống trong cung cấm trong cung điện Toungoo và cặp đôi có thêm 3 người con trai tại đây. Ye Htut có một chị gái tên là Khin Hpone Soe và 3 đứa em trai là Minye Sithu, Thado Dhamma Yaza II và một người bị chết non. Ngoài ra, ông còn có hai người em cùng cha khác mẹ, là Minkhaung II và Thado Minsaw. Cả hai đều là con của dì ruột và bố ông.
Ye Htut lớn lên với thái tử cùng và những người con khác của nhà vua bao gồm công chúa Thakin Gyi, người sau này trở thành hoàng hậu của ông. Ông được đào tạo trong cung điện cùng với thái tử và những đứa trẻ khác. Vua Mingyi Nyo yêu cầu con trai mình phải được đào tạo theo kỹ thuật quân đội. Do đó Tabinshwehti cùng với Ye Htut cùng những đứa trẻ khác được dạy võ, cưỡi ngựa, cưỡi voi cũng như binh pháp. Qua đó, Ye Htut trở thành cánh tay phải của thái tử.
Cánh tay của Tabinshwehti > Vươn tới quyền lực

Ngày 24 tháng 11 năm 1530, Đức vua Mingyi Nyo băng hà và Thái tử Tabinshwehti lên ngôi kế vị vương quyền. Vị tân vương 14 tuổi chọn người chị của Ye Htut là Khin Hpone Soe làm một trong hai hoàng hậu chính của mình. Ye Htut vốn trước đây đã là một người bạn tâm tình của tân vương,nay lại trở thành một nhân vật có quyền thế một cách nhanh chóng trong một vương quốc bị bao vây bởi nhiều quốc gia thù địch. Ở phía bắc, Liên minh người Shan vừa chinh phục vương quốc Ava chỉ mới được hơn 3 năm rưỡi. Ở phía tây là liên minh của họ - vương quốc Prome. Nằm ở phía nam là vương quốc Hanthawaddy - vương quốc hùng mạnh và phồn vinh nhất trong tất cả các quốc gia hậu Pagan. Sự đe dọa ngày càng đến gần khi liên minh người Shan đánh bại đồng minh cũ của họ là vương quốc Prome trong những năm 1532-1533. Tabinshwehti và ban lãnh đạo nhà Tougoo nhận ra rằng họ cần phải hành động một cách nhanh chóng nếu không muộn bị Liên Minh người Shan nuốt chửng.
Đây là khoảng thời gian mà Ye Htut đặt được những dấu ấn của mình và được ghi nhận bởi những "chiến công và tính cách bền bỉ". Ye Htut đã đi cạnh bên nhà vua vào năm 1532 khi vua cùng 500 kỵ sĩ tài năng nhất thực hiện một cuộc viếng thăm không mời trước đến chùa Shwemawdaw ở vùng ngoại ô thành Pegu - kinh đô của Hanthawaddy (có lẽ là dành cho nghi lễ bấm lỗ tai cho nhà vua). Sự xâm nhập táo bạo này bị vị vua hèn kém của Hanthawaddy là Takayutpi bỏ qua. Ye Htut thì trở thành người bạn và cố vấn thân cận nhất của vị vua trẻ tuổi.
Tuy nhiên, vào năm 1534, mối quan hệ thân thiết đã bị thử thách trong khoảng thời gian mà cả nước đang chuẩn bị cho cuộc chiến với Hanthawaddy. Ye Htut dính vào một mối tình lãng mãn với em gái cùng cha khác mẹ của nhà vua, công chúa Thakin Gyi, và bị lộ ra vào khoảng tháng 4 năm 1534. Mối tình giữa một người thường với công chúa bị xếp vào tội mưu phản theo luật lệ Miến Điến. Thay vì dấy binh tạo phản, Ye Htut giơ tay tự nạp mình cho vua. Tabinshwehti bàn luận lâu với các quan đại thần và cuối cùng đưa ra kết luận gả em gái mình cho Ye Htut và ban cho ông danh hiệu hoàng gia "Kyawhtin Nawrahta". Với quyết định này, Tabinshwehti giành được lòng trung thành của người em rể "có một không hai trong lịch sử Miến Điện".
Giành lại đất nước (1550-1555)

Sau khi Tabinshwehti bị người Môn ám sát ngay tại kinh đô Pegu vào năm 1550, Bayinnaung đã lãnh đạo cuộc chiến tranh giành lại vương quốc của Tabinshwehti, giành lại Taungoo và Prome vào năm 1551, Pegu, Martaban, và Bassein vào năm 1552, và cuối cùng là Ava vào năm 1555.
Các nhà nước Shan và Chiang Mai (1557-1558)

Sau khi giành lại Thượng Miến và Hạ Miến, Bayinnaung đã dẫn quân tiến lên phía bắc chinh phạt khu vực của người Shan và chiếm được Mong Mit, Hsipaw, Yawnghwe, Mong Yang, và Mogaung vào năm 1557.
Năm tiếp theo, ông đánh chiếm Mong Nai và Lan Na (Zin Mè 1558). Năm 1563, ông chinh phạt Mong Mao, một nhà nước khác của người Shan mà nay nằm trong lãnh thổ Trung Quốc hiện tại.
Năm 1576, ông đưa quân trở lại Mogaung để tăng cường sự kiểm soát của mình ở đây.
Ayutthaya (1564-1569)

Năm 1563, Bayinnaung tiến hành một chiến dịch quân sự lớn nhằm vào Ayutthaya, chiếm được kinh đô của nước này, buộc vua Ayutthaya phải đầu hàng vào năm 1569 mặc dù người Thái không ngừng kháng cự ở khắp nơi. Trong thực tế, Ayutthaya đã bị khuất phục thành một chư hầu của Myanmar, và hàng ngàn người Thái đã bị bắt đem về Myanmar, gồm cả hai hoàng tử Naresuan và Ekathotsarot.
Lan Xang (những năm 1570)

Cũng trong thời kỳ những năm 1570 Bayinnaung đã chinh phạt vương quốc Lan Xang (Lin Zin) ở Lào ngày nay. Vua Lan Xang, Setthathirath, và thần dân của ông đã bỏ kinh đô Viêng Chăn vào rừng sâu kháng chiến.
Bayinnaung đã truy đuổi vào trong rừng sâu, nhưng chiến tranh trong địa hình như vậy rất khó khăn. Rất khó tìm ra và giáp chiến với đối phương. Không thực sự kiểm soát nổi Lan Xang, Bayinnaung rút về Myanmar.
Nhưng không bỏ cuộc, năm 1574, Bayinnaung lại tái chinh phạt Lan Xang. Ông đã thử lùa dân địa phương quay về kinh đô và xây dựng lại vương quốc này và cho người của ông cai trị.
Qua đời (1581)

Ngay trước khi qua đời năm 1581 Bayinnaung vẫn còn chuẩn bị mở một cuộc tấn công nữa vào Arakan ở ven biển phía tây. Kế vị Bayinnaung là con trai ông, Nanda Bayin. Trong thời kỳ con ông trị vì, đế quốc mà Bayinnaung xây dựng đã tan rã, và Ayutthaya đã ly khai ngay sau khi Bayinnaung qua đời.
Di sản

Là người đã chinh phạt Ayutthaya và Lan Na, những nhà nước tiền thân của Thái Lan, ông được người Thái biết đến khá nhiều và được kính trọng. Họ gọi ông là Burenong. Chote Praepan (bút danh "Jacob"), một nhà báo có ảnh hưởng ở Thái Lan và cũng là một nhà văn đã phát triển câu chuyện về ông theo hướng thành một bản anh hùng ca giả tưởng, "ผู้ชนะสิบทิศ" hay "Puchana Sib Tid", nghĩa là "người chinh phạt mười phương". Trong truyện, ông là người đã đem vị hoàng tử nhỏ tuổi người Thái về Myanmar và dạy dỗ.
Tiểu thuyết nói trên đã được dùng để làm phim truyền hình và phim truyện. Một bài hát cùng tên đã được viết cho các bộ phim và do Charintra Nanthanakorn thể hiện, đến nay vẫn là một trong những bài hát phổ biến nhất ở Thái Lan.
Khác xa những vị Vua trước và sau này của Miến Điện, vua Bayinnaung đã tránh được việc bị bôi bác, xét lại do sự minh quân của ông trong suốt thời kỳ cai trị của mình. Về sau, Bayinnaung vẫn là nhân vật được đánh giá cao trong sử sách của tất cả các quốc gia Phật giáo Nam Tông.
Bayinnaung (mặc giáp phục) trong một cảnh phim "Puchana Sib Tid"
Cây móng tay

| Lawsonia inermis |
| --- | --- |
Lawsonia inermis
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Magnoliophyta
Lớp (class): Magnoliopsida
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Lythraceae
Chi (genus): Lawsonia
Loài (species): L. inermis
Danh pháp hai phần
Lawsonia inermis L. 
Cây móng tay, tên khoa học là Lawsonia inermis, là một loài thực vật được Carl von Linné mô tả khoa học lần đầu vào năm 1753.. Chúng còn có tên là cây lá móng tay, cây thuốc mọi, móng tay nhuộm, lá móng, lựu mọi, thuốc mọi lá lựu, chỉ giáp hoa, phương tiên hoa, tán mạt hoa, khau thiên (Tày), kok khau khao youak, khoa thiên (Lào).
Cây có thân nhỏ (đường kính 3 cm), cao từ 50–100 cm, da nhẵn (mọc hoang có gai ở đầu cành, không nhọn sắc). Lá mọc đối, cuống ngắn, phiến lá đơn, nhỏ, hình trứng bầu dục nhưng đầu, cuống hơi dẹp, lá dài từ 3–7 cm, rộng 2–4 cm. Cụm hoa hình chùy mọc ở đầu cành, gồm nhiều hoa nhỏ màu trắng, đỏ hay vàng, thơm. Quả mang hình cầu to bằng quả hạt tiêu, không nứt, phía cuống có đài bao bọc, có 4 cạnh dọc, 4 ngăn, trong chứa nhiều hạt nhỏ, có cạnh góc, vỏ hạt dai, rất dày, phía dưới xốp.
Cây mọc hoang và được trồng khắp nơi làm cảnh, hoặc làm bờ rào. Bộ phận dùng: lá, vỏ, thân, rễ.
Trước đây ở Việt Nam, nhân dân thường dùng lá móng tay để nhuộm đỏ móng tay, móng chân cho dịp tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5), hiện nay ít trồng và sử dụng.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lawsonia inermis”. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.
Ang Mey

Ang Mey (tiếng Khmer: ក្សត្រីអង្គម៉ី, phát âm [kʰsat.trəj ʔɑŋ.məj], 1815 – 1874) là một nữ vương tại ngôi ở Cao Miên hơn mười năm từ 1835 đến 1847. Vương hiệu của bà là Samdech Preah Maha Rajini Ang Mey. Bà là con gái thứ hai của vua Ang Chan II (Nặc Ông Chân) nước Chân Lạp.
Ang Mey hoặc Ksat Trey, được sử sách Việt Nam đương thời gọi là Công chúa Ngọc Vân (玉雲), sau còn được gọi là Quận chúa Mỹ Lâm (美林, khi nước Chân Lạp bị giải tán thành Trấn Tây Thành).
Chú thích

↑  Đáng ra, Nak Ang Mey phải phiên âm là Nặc Ông Mây, hoặc Nặc Ngọc Mây theo thông lệ phiên âm tên vua chúa Campuchia sang Hán Việt. Có lẽ sử quan triều Nguyễn phiên âm Mây thành Vân, và vì bà là nữ nên đổi chữ lót Ông thành Ngọc như các bà Ngọc Vạn, Ngọc Hoa,...
↑  “Việt Nam sử lược - Thánh Tổ nhà Nguyễn”. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 12 năm 2007. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2007.
↑  David Chandler - A History Of Cambodia, 4th Edition Westview Press (2009).
1 2  Theam, Bun Srun (1981). Cambodia in the Mid-Nineteenth Century: A Quest for Survival (PDF). Unpublished dissertation, Australian National University.
↑  Ngọc Biện là cháu ngoại của Chiêu Chuỳ Biện, một đồng minh lớn của Xiêm. Mẹ Ngọc Biện là Neang Tep vẫn sống bên phần đất do Xiêm chiếm đóng.
↑  Đại Nam Thực Lục ghi:

Cho bọn quận chúa là Ngọc Vân đến ở tại thôn Chu Phú, phái người coi giữ.
↑  Đại Nam Thực Lục.
↑  Đại Nam Thực Lục
| x t sVua Campuchia |
| --- | --- |
Phù Nam Nokor Phnom:  Soma (Neang Neak) ♀  Kaundinya I (Preah Tong)  Hun Pan-huang  Pan-Pan  Srei Meara (Fan Shiman)  Fan Jinsheng  Fan Chang  Fan Xun  Kaundinya II  Srindravarman I  Jayavarman Kaundinya  Rudravarman  Pvirakvarman I  Mhenteractvarman I  Nteractvarman I 
Chân Lạp:  Shruta Varman  Shreshtha Varman II  Vira Varman  Kambuja-raja-lakshmi ♀  Bhavavarman I  Mohendravarman  Isanavarman I  Bhavavarman II  Jayavarman I  Jayadevi ♀  Pushkaraksha  Shambhu Varman  Rajendravarman I  Mahipativarman 
Đế quốc Khmer:  Jayavarman II  Jayavarman III  Indravarman I  Yasovarman I  Harshavarman I  Ishanavarman II  Jayavarman IV  Harshavarman II  Rajendravarman II  Jayavarman V  Udayadityavarman I  Jayavirahvarman  Suryavarman I  Udayadityavarman II  Harshavarman III  Nripatindravarman  Jayavarman VI  Dharanindravarman I  Suryavarman II  Dharanindravarman II  Yasovarman II  Tribhuvanadityavarman  Jayavarman VII  Indravarman II  Jayavarman VIII  Indravarman III  Indrajayavarman  Jayavarman IX  Trosok Peam  Nippean Bat  Lompong Racha  Soryavong  Borom Reachea I  Thomma Saok  In Reachea (Ponhea Prek)  Barom Reachea II (Ponhea Yat) 
Thời kỳ Tăm tối:  Ponhea Yat  Noreay Reachea I  Srey Reachea Ramathuppdey  Srei Soriyotei II  Thommo Reachea I  Srey Sukonthor  Sdach Korn  Ang Chan I  Barom Reachea I  Satha I  Chey Chettha I  Preah Ram I  Preah Ram II  Barom Reachea II  Barom Reachea III  Kaev Hua I (Ponhea Nhom)  Srei Soriyopear  Chey Chettha II  Outey (nhiếp chính)  Thommo Reachea II (Ponhea To)  Ang Tong Reachea (Ponhea Nu)  Batom Reachea (Ang Non I)  Ponhea Chan (Sultan Ibrahim)  Barom Reachea V  Chey Chettha III  Kaev Hua II  Ang Nan  Chey Chettha IV  Outey I  Kaev Hua III (Ang Em)  Thommo Reachea III  Satha II  Thommo Reachea IV  Ang Tong  Chey Chettha V (Ang Sngoun)  Noreay Reachea II (Outey II)  Ang Non II  Noreay Reachea III (Ang Eng)  Ang Chan II  Ang Mey ♀  Ang Duong 
thuộc Pháp:  Norodom  Sisowath  Sisowath Monivong  Norodom Sihanouk 
Hiện đại:  Norodom Suramarit  Sisowath Kossamak ♀(vương phi)  Norodom Sihanouk  Norodom Sihamoni 
♀ - Nữ vương
Bản đồ Nam Kỳ và một phần nước Cao Miên năm 1841-1889.