stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Anh trai vượt ngàn chông gai
Sản xuất

Ngày 25 tháng 1 năm 2024, nhà sản xuất thông qua fanpage chính thức của chương trình Chị đẹp đạp gió rẽ sóng đã thông báo sản xuất và phát sóng chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai, phiên bản Việt hóa của chương trình truyền hình Call Me by Fire của Mango TV (Trung Quốc). Nhà sản xuất chương trình cho biết, phiên bản Việt Nam sẽ giữ nguyên tinh thần và giá trị của phiên bản gốc nhưng sẽ có những thay đổi phù hợp để đáp ứng thị hiếu và văn hóa giải trí của khán giả trong nước. Trước những ý kiến cho rằng Anh trai vượt ngàn chông gai là phiên bản nam của Chị đẹp đạp gió rẽ sóng, đại diện nhà sản xuất phủ nhận điều này và cho biết, tiêu chí, luật chơi và cách giải quyết mâu thuẫn của chương trình này khác hoàn toàn so với phiên bản "chị đẹp".
Đầu tháng 4 năm 2024, nhà sản xuất công bố những nhân vật chính trong ê-kíp thực hiện mùa đầu tiên của chương trình. Theo đó, Đinh Hà Uyên Thư đảm nhận vai trò tổng đạo diễn sân khấu, SlimV làm giám đốc âm nhạc, Anh Tuấn và Khánh Vy dẫn dắt chương trình, Đặng Thiếu Ngân giữ vị trí cố vấn nội dung và Trần Quốc Vương là đạo diễn hình ảnh sân khấu. Danh tính của các nhân vật tham gia mùa đầu tiên của chương trình đã được công bố vào tháng 4 và tháng 5 năm 2024.
Từ ngày 23 tháng 6 (khoảng một tuần trước ngày lên sóng chính thức), chương trình lần lượt công bố hình hiệu, teaser chương trình, teaser MV chính thức và trailer chính thức của chương trình. Trước ngày lên sóng, đại diện nhà sản xuất tiết lộ thêm, các anh tài "không chỉ đấu hát mà còn đấu trí", thể hiện thông qua luật đấu giá bài hát. Với luật chơi đặc trưng này của chương trình, nhà sản xuất mong muốn được truyền tải hình ảnh những người đàn ông dù có thể vui vẻ với nhau ngoài đời nhưng rất chiến lược và mưu trí khi thi đấu với nhau. Đến ngày 28 tháng 6, MV ca khúc chính thức của chương trình mang tên "Hỏa ca" được ra mắt.
Buổi họp báo chính thức diễn ra vào ngày 26 tháng 6 với sự tham gia của hầu hết các "anh tài" (trừ nghệ sĩ Tự Long vắng mặt do có lịch trình riêng) cùng một số nghệ sĩ khách mời. Trong buổi họp báo, đại diện nhà sản xuất cho biết, chương trình không tìm ra nhóm nhạc như ở Chị đẹp đạp gió rẽ sóng, mà sẽ tìm một "gia tộc toàn năng", tức là những người chiến thắng. Nhà sản xuất quan niệm rằng đây sẽ là một hành trình đẹp với đích đến ý nghĩa, và không bắt buộc các anh tài phải đi biểu diễn cùng nhau sau khi chương trình kết thúc. Ngoài ra, trước những ý kiến cho rằng bình chọn của 350 khán giả không phải đại diện cho số đông, đại diện nhà sản xuất khẳng định sẽ có đơn vị kiểm toán độc lập để kiểm soát kết quả. Bình chọn của khán giả tại trường quay được đại diện khẳng định là sẽ chỉ mang tính nhất thời và không đại diện cho tất cả khán giả. Bên cạnh đó, khán giả cũng có thể bình chọn để chọn người chiến thắng cho 7 giải thưởng phụ của các "anh tài".
Vào đầu năm 2025, nhà sản xuất thông báo không sản xuất chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai mùa 2 trong năm 2025, cùng với Chị đẹp đạp gió mùa 3, dự định trở lại vào năm 2026.
Chương trình do Ban Văn nghệ, Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp với công ty 1Production (thuộc Yeah1) thực hiện.
Sản xuất > Ghi hình

Chương trình được ghi hình tại phim trường 1Studio (tòa nhà 41–49 An Phú, phường An Phú, Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh), nơi mà theo đơn vị sản xuất Yeah1, sẽ "sản xuất các nội dung chất lượng cao" của nhà sản xuất trong năm 2024. Chương trình có lần phải tạm dừng ghi hình nhằm tháo dỡ phần công trình vi phạm của địa điểm thực hiện ghi hình. Theo Tuổi Trẻ, địa điểm đó theo hợp đồng công trình xây dựng là "nhà ở kết hợp văn phòng" do Yeah1 ký với Công ty cổ phần quảng cáo Bồ Công Anh với giá trị hơn 142 tỷ đồng.
Sản xuất > Bài hát chủ đề

Bài hát chủ đề của chương trình là bài hát "Hỏa ca" do SlimV sản xuất và đồng sáng tác với It's Charles, và được 33 "anh tài" của mùa đầu tiên thể hiện. Teaser của MV được ra mắt vào ngày 26 tháng 6 và MV chính thức được ra mắt hai ngày sau đó. SlimV cho biết bài hát này được ra đời nhằm truyền tải được tinh thần đoàn kết và tạo sợi dây kết nối giữa các nghệ sĩ tham gia chương trình. Ca khúc có sự phối hợp giữa tính hiện đại của nhạc điện tử với nhạc rock và những bản nhạc giao hưởng. Cũng theo SlimV, tính truyền cảm hứng là điểm thu hút nhất của bài hát chủ đề này, và từ ca khúc này, anh mong muốn khán giả cảm nhận được tinh thần rực lửa mà các "anh tài" muốn truyền tải, trong đó có thể có những kỷ niệm trong sự nghiệp âm nhạc của mỗi người.
Phát sóng

Anh trai vượt ngàn chông gai phát sóng từ ngày 29 tháng 6 năm 2024 lúc 20:00 thứ 7 hàng tuần trên VTV3 và công chiếu lúc 20:30 cùng ngày trên kênh YouTube YeaH1 Show của nhà sản xuất chương trình.
Tổng quan các mùa

| Mùa | Mùa | Số anh tài | Số tập | Số tập | Phát sóng gốc> Phát sóng lần đầu | Phát sóng gốc> Phát sóng lần cuối | Đội hình chung cuộc | TK |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | 33 | 15 | 15 | 29 tháng 6 năm 2024 (2024-06-29) | 19 tháng 10 năm 2024 (2024-10-19) | Bằng Kiều Tự Long Đinh Tiến Đạt Tiến Luật Đỗ Hoàng Hiệp Thanh Duy Quốc Thiên Binz Cường Seven (đội trưởng) Jun Phạm BB Trần S.T Sơn Thạch Rhymastic (S)TRONG Trọng Hiếu Soobin Kay Trần Bùi Công Nam |  |
Giải thưởng và đề cử > Vinh danh

VTV trao tặng bằng khen cho chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai là chương trình giải trí ấn tượng, đã có những đóng góp nhằm tôn vinh giá trị văn hóa, dân tộc tại đêm diễn ngày 14 tháng 12.
Concert Anh trai vượt ngàn chông gai được Bộ Văn hoá, Thể thao & Du lịch vinh danh cho hạng mục “Chương trình biểu diễn nổi bật của năm" tại Chương trình giới thiệu các gương mặt nghệ sĩ tiêu biểu và một số cuốn sách nổi bật lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, văn học năm 2024.
Sau chương trình

Jun Phạm, BB Trần, S.T Sơn Thạch, Kay Trần và Bùi Công Nam chính thức hợp thành nhóm nhạc B.O.F sau chương trình. Tên nhóm B.O.F mang ý nghĩa đa tầng, kết hợp giữa Boys On Fire (sự nhiệt huyết trên sân khấu), Boys Over Flower (sức hút từ sự tỏa sáng cá nhân) và Boys Friend (tinh thần gần gũi, ấm áp). Hoạt động dưới sự quản lý của công ty 1 Label, nhóm B.O.F đã ra mắt ca khúc đầu tay "Tết đỉnh nóc" vào ngày 4 tháng 1 năm 2025.
Một nhóm nhạc khác có tên Sx7 cũng được thành lập với sự kết hợp giữa hai nam nghệ sĩ của mùa 1 là Cường Seven và (S)TRONG Trọng Hiếu. Tên của nhóm được kết hợp giữa chữ "S" trong (S)TRONG Trọng Hiếu, số "7" trong nghệ danh Cường Seven và chữ "x" – biểu tượng của sự kết nối, sự hòa nhập và cân bằng của các năng lượng đối lập.
Hoạt động bên lề > Anh trai vượt ngàn chông gai Concert 2024

Ngày 31 tháng 8 năm 2024, nhà sản xuất chương trình đã công bố kế hoạch tổ chức Anh trai vượt ngàn chông gai Concert 2024, đêm hòa nhạc đầu tiên của chương trình. Sự kiện được tổ chức vào ngày 19 tháng 10 năm 2024 tại công viên Ravopark ven sông Sài Gòn, thuộc khu phức hợp The Metropole Thủ Thiêm (Sóng Việt), phường Thủ Thiêm, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh. Buổi diễn đã thu hút 20.000 khán giả đến xem, và ban tổ chức đã trao tặng 1 tỷ đồng cho Quỹ Thủ Đức Nghĩa Tình. Cũng trong đêm diễn, nhà sản xuất xác nhận sẽ tổ chức buổi hòa nhạc thứ hai tại Hà Nội, sau đó được thông báo lại là Vinhomes Ocean Park 3 ở Văn Giang, Hưng Yên vào ngày 14 tháng 12.
Tại đêm diễn ở Hưng Yên vào ngày 14 tháng 12, nhà sản xuất xác nhận đêm diễn thứ 3 sẽ được diễn ra vào ngày 22 và 23 tháng 3 năm 2025 tại The Global City, phường An Phú, Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh.
Hoạt động bên lề > Anh trai vượt ngàn chông gai The Movie

Tại đêm diễn ở Hưng Yên vào ngày 14 tháng 12, nhà sản xuất công bố dự án phim tài liệu đặc biệt mang tên Anh trai vượt ngàn chông gai The Movie cùng với lịch trình đêm diễn thứ 3 dự kiến diễn ra vào đầu năm 2025. Theo chia sẻ của nhà sản xuất, đây là bộ phim chân thực nói về hành trình tạo nên một mùa hè đáng nhớ cùng với 33 anh tài.
Đảo Phục Sinh
Từ nguyên

Nhà thám hiểm người Hà Lan Jacob Roggeveen đến đảo vào Lễ Phục Sinh (5 tháng 4) năm 1722, trong khi đang tìm kiếm "Vùng đất Davis". Roggeveen đặt tên cho đảo là Paasch-Eyland (trong tiếng Hà Lan thế kỷ 18 nghĩa là "đảo Phục Sinh"). Tên tiếng Tây Ban Nha chính thức của đảo là Isla de Pascua, cũng có nghĩa là "đảo Phục Sinh".
Tên tiếng Polynesia hiện đại của đảo là Rapa Nui ("Rapa Lớn"), được đặt sau các cuộc đột kích nô lệ vào đầu thập niên 1860, và đề cập đến sự tương đồng về địa hình của đảo này với đảo Rapa thuộc quần đảo Bass của nhóm quần đảo Austral. Nhà dân tộc học Thor Heyerdahl người Na Uy lập luận rằng Rapa là tên ban đầu của đảo Phục Sinh và Rapa (Rapa Iti) ở quần đảo Bass được đặt bởi những người tị nạn từ đảo này.
Cụm từ Te pito o te henua được cho là tên ban đầu của đảo từ khi nhà dân tộc học người Pháp Alphonse Pinart đặt cho nó bản dịch lãng mạn "Cái rốn của thế giới" trong cuốn sách Voyage à l'Île de Pâques của ông, xuất bản vào năm 1877. William Churchill (1912) hỏi về cụm từ này và được cho biết rằng có ba te pito o te henua, đây là ba mũi (đỉnh đất) của đảo. Cụm từ này dường như được sử dụng theo nghĩa tương tự như tên gọi "cuối đất" ở đầu của Cornwall. Ông không thể luận ra một cái tên Polynesia cho đảo và kết luận rằng có thể chưa từng có một cái tên nào như vậy.
Theo Barthel (1974), truyền thống truyền khẩu kể rằng đảo này ban đầu được đặt tên là Te pito o te kainga a Hau Maka, "Mảnh đất nhỏ của Hau Maka". Nhưng có hai từ được phát âm là pito trong tiếng Rapa Nui, một từ có nghĩa là "cuối" và một từ có nghĩa là "rốn", và do đó cụm từ này cũng có thể có nghĩa là "Cái rốn của thế giới". Tên khác, Mata ki te rangi, có nghĩa là "Đôi mắt nhìn lên bầu trời".
Người dân trên đảo trong tiếng Tây Ban Nha được gọi là pascuense, nhưng các thành viên của cộng đồng bản địa thường được gọi là Rapa Nui.
Felipe González de Ahedo đặt tên cho đảo là Isla de San Carlos ("đảo của Thánh Charles", vị thánh bảo trợ của Carlos III của Tây Ban Nha) hoặc Isla de David (có lẽ là đảo ma của vùng đất Davis; đôi khi được dịch là "Đảo của Davis") vào năm 1770.
Lịch sử > Khởi đầu

Truyền thống truyền khẩu nói rằng một đoàn thám hiểm hai ca nô có nguồn gốc từ Marae Renga (hay Marae Toe Hau—còn được gọi là Quần đảo Cook) là những người định cư đầu tiên tại đảo, có người lãnh đạo là tù trưởng Hotu Matu'a và thuyền trưởng Tu'u ko Iho của ông. Đảo lần đầu tiên được do thám sau khi Haumaka mơ về một đất nước xa xôi; Hotu Matu'a cho rằng đây là một nơi đáng giá để chạy trốn khỏi một tù trưởng láng giềng, người mà ông từng để thua ba trận. Vào thời điểm họ đến, đảo chỉ có một người định cư duy nhất là Nga Tavake 'a Te Rona. Sau một thời gian ngắn lưu trú tại Anakena, những người này đã định cư ở các khu vực khác nhau trên đảo. Người thừa kế của Hotu là Tu'u ma Heke được sinh ra trên đảo. Tu'u ko Iho được cho là vị thủ lĩnh mang các bức tượng đến và khiến chúng bước đi.
Người dân đảo Phục Sinh được cho là người Đông Nam Polynesia. Các khu vực linh thiêng có tượng tương tự (marae và ahu) cũng có ở Đông Polynesia, cho thấy sự tương đồng  của đảo này với hầu hết Đông Polynesia. Khi người châu Âu tiếp xúc, dân số của đảo là khoảng 3.000–4.000 người.
Đến thế kỷ 15, trên đảo có hai liên minh là hanau gồm các nhóm xã hội, và mata tồn tại dựa trên dòng dõi. Phần phía tây và phía bắc của hòn đảo thuộc về Tu'u, bao gồm vương thất Miru với trung tâm nằm ở Anakena, nhưng Tahai và Te Peu trước đó từng là thủ đô. Phần phía đông của đảo thuộc về 'Otu' Itu. Ngay sau chuyến thăm của người Hà Lan, từ năm 1724 đến năm 1750, 'Otu' Itu đã chiến đấu với Tu'u để giành quyền kiểm soát đảo. Điều này tiếp tục cho đến thập niên 1860. Nạn đói  theo sau việc đốt lều và tàn phá đồng ruộng. Sự kiểm soát xã hội biến mất khi lối sống có trật tự nhường chỗ cho tình trạng vô luật pháp và các băng nhóm cướp bóc khi tầng lớp chiến binh tiếp quản. Tình trạng vô gia cư trở nên phổ biến, nhiều người sống ẩn cư. Sau chuyến thăm của người Tây Ban Nha, từ năm 1770 trở đi là bắt đầu thời kỳ lật đổ tượng, huri mo'ai. Đây là một nỗ lực của các nhóm cạnh tranh nhau nhằm tiêu diệt sức mạnh tinh thần xã hội (mana) do các bức tượng đại diện, phá bỏ chúng đến đổ ngã để đảm bảo chúng đã chết và không còn sức mạnh. Không tượng nào đứng vững khi các nhà truyền giáo Pháp đến đảo vào thập niên 1860.
Từ năm 1862 đến năm 1888, khoảng 94% dân số trên đảo đã thiệt mạng hoặc di cư. Người dân trên đảo là nạn nhân của buôn bán nô lệ từ năm 1862 đến năm 1863, kết quả là bắt cóc hoặc giết hại khoảng 1.500 người, với 1.408 người làm lao công khế ước tại Peru. Cuối cùng chỉ có khoảng chục người quay trở lại đảo Phục Sinh, nhưng họ mang theo mầm bệnh đậu mùa, khiến dân số 1.500 người còn lại thiệt mạng.  Những người thiệt mạng bao gồm tumu ivi 'atua của đảo, những người nắm giữ văn hóa, lịch sử và phả hệ của hòn đảo cùng các chuyên gia chữ viết rongorongo.
Lịch sử > Liên hệ với châu Âu

Cuộc tiếp xúc đầu tiên được ghi nhận của người châu Âu với đảo này là vào ngày 5 tháng 4 năm 1722, tức Chủ nhật Phục sinh, khi nhà hàng hải người Hà Lan Jacob Roggeveen đến. Chuyến thăm của ông dẫn đến cái chết của khoảng chục người dân trên đảo, bao gồm cả tumu ivi 'atua, và làm bị thương nhiều người khác.
Những vị khách nước ngoài tiếp theo (vào ngày 15 tháng 11 năm 1770) là hai tàu Tây Ban Nha mang tên San Lorenzo và Santa Rosalia, dưới quyền chỉ huy của Thuyền trưởng Felipe Gonzalez de Ahedo. Người Tây Ban Nha kinh ngạc trước những "tượng thần đứng", tất cả chúng khi đó vẫn còn đứng.
Bốn năm sau, vào năm 1774, nhà thám hiểm người Anh James Cook đến thăm đảo Phục Sinh; ông ghi lại rằng một số bức tượng đã bị lật đổ. Qua diễn dịch của Hitihiti, Cook biết được những bức tượng tưởng nhớ các cựu tù trưởng cấp cao của họ, bao gồm cả tên và cấp bậc của họ.
Vào ngày 10 tháng 4 năm 1786, Đô đốc Pháp Jean-François de Galaup, bá tước xứ Lapérouse thả neo tại Hanga Roa khi bắt đầu chuyến đi vòng quanh Thái Bình Dương. Ông lập một bản đồ chi tiết về vịnh, bao gồm cả các điểm neo đậu của mình, cũng như một bản đồ tổng quát hơn về đảo, cùng với một số hình ảnh minh họa.
Lịch sử > Thế kỷ 20

Cho đến thập niên 1960, những người Rapa Nui còn sống sót vẫn bị hạn chế ở Hanga Roa. Phần còn lại của đảo được cho Công ty Williamson-Balfour thuê làm trang trại cừu cho đến năm 1953. Điều này minh chứng cho việc đưa khái niệm tài sản tư nhân đến xã hội người Rapa Nui. Đảo sau đó do Hải quân Chile quản lý cho đến năm 1966, từ đó đảo được mở cửa hoàn toàn trở lại. Người Rapa Nui được cấp quốc tịch Chile vào năm 1966.
Sau đảo chính Chile 1973 đưa Augusto Pinochet lên nắm quyền, đảo Phục Sinh được đặt dưới thiết quân luật. Du lịch chậm lại, đất đai bị chia nhỏ và tài sản tư nhân được phân phối cho các nhà đầu tư. Trong thời gian nắm quyền, Pinochet đã đến thăm đảo Phục Sinh ba lần. Quân đội xây dựng các căn cứ quân sự và tòa thị chính.
Sau một thỏa thuận năm 1985 giữa Chile và Hoa Kỳ, đường băng tại Sân bay quốc tế Mataveri được mở rộng và khánh thành vào năm 1987. Đường băng được mở rộng thêm 423 m (1.388 ft), đạt 3.353 m (11.001 ft). Pinochet được cho là từ chối tham dự lễ khánh thành để phản đối áp lực từ Hoa Kỳ về nhân quyền.
Lịch sử > Thế kỷ 21

Ngư dân Rapa Nui bày tỏ mối quan ngại của họ về đánh bắt cá bất hợp pháp quanh đảo. Vào ngày 30 tháng 7 năm 2007, một cuộc cải cách hiến pháp trao cho đảo Phục Sinh và quần đảo Juan Fernández (còn được gọi là đảo Robinson Crusoe) quy chế "lãnh thổ đặc biệt" của Chile. Trong khi chờ ban hành hiến chương đặc biệt, đảo tiếp tục được quản lý như một tỉnh thuộc vùng Valparaíso.
Các loài cá được thu thập ở đảo Phục Sinh bao gồm trong các hồ dung nham nông và vùng biển sâu.  Trong những môi trường sống này, hai mẫu định danh và mẫu hình của antennarius randalli và antennarius moai đã được phát hiện. Chúng được coi là cá-ếch vì các đặc điểm của chúng.
Năm 2018, chính phủ quyết định giới hạn thời gian lưu trú của khách du lịch từ 90 xuống 30 ngày vì các vấn đề xã hội và môi trường mà đảo phải đối mặt, nhằm bảo tồn tầm quan trọng lịch sử của đảo.
Đảo Phục Sinh đóng cửa không đón khách du lịch từ ngày 17 tháng 3 năm 2020 cho đến ngày 4 tháng 8 năm 2022 do đại dịch Covid-19. Đầu tháng 10 năm 2022, một trận cháy rừng thiêu rụi gần 60 ha diện tích đảo, gây ra thiệt hại không thể khắc phục đối với một số moai.
Lịch sử > Phong trào quyền bản địa

Bắt đầu từ tháng 8 năm 2010, các thành viên của thị tộc Hitorangi bản địa đã chiếm giữ Hangaroa Eco Village and Spa. Những người chiếm giữ cáo buộc rằng khách sạn được mua từ chính phủ Pinochet, vi phạm thỏa thuận của Chile với người Rapa Nui bản địa vào thập niên 1990. Những người chiếm giữ nói rằng tổ tiên của họ đã bị lừa để nhường đất. Theo tường thuật của BBC, vào ngày 3 tháng 12 năm 2010, ít nhất 25 người bị thương khi cảnh sát Chile cố gắng đuổi một nhóm người Rapa Nui ra khỏi những tòa nhà này.
Vào tháng 1 năm 2011, Báo cáo viên đặc biệt của Liên hợp quốc về người bản địa James Anaya bày tỏ quan ngại về cách chính phủ Chile đối xử với người Rapa Nui bản địa, kêu gọi Chile "thực hiện mọi nỗ lực để tiến hành một cuộc đối thoại trong  thiện chí với đại diện của người Rapa Nui để giải quyết, càng sớm càng tốt những vấn đề tiềm ẩn thực sự sẽ giải nghĩa cho tình hình hiện tại". Vào năm 2020, xung đột được giải quyết khi quyền tài sản được chuyển giao cho thị tộc Hitorangi trong khi chủ sở hữu giữ quyền khai thác khách sạn trong 15 năm.
Địa lý

Đảo Phục Sinh là một trong những hòn đảo có người ở biệt lập nhất thế giới. Láng giềng có người ở gần nhất của đảo này là đảo Pitcairn, 1.931 km (1.200 mi) về phía tây, với khoảng 50 cư dân. Điểm trên lục địa gần nhất nằm ở miền trung Chile gần Conception, cách 3.512 kilômét (2.182 mi). Vĩ độ của đảo Phục Sinh tương tự như Caldera, Chile. Isla Salas y Gómez nằm cách 415 km (258 mi) về phía đông, gần hơn nhưng không có người ở. Quần đảo Tristan da Cunha tại Nam Đại Tây Dương cạnh tranh danh hiệu hòn đảo biệt lập nhất với đảo Phục Sinh.
Đảo có chiều dài khoảng 24,6 km (15,3 mi), và 12,3 km (7,6 mi) tại điểm rộng nhất;  hình dạng tổng thể của đảo là hình tam giác. Đảo có diện tích 163,6 km² và độ cao lớn nhất là 507 m (1.663 ft) so với mực nước biển trung bình. Có ba Rano (hồ miệng núi lửa nước ngọt) tại Rano Kau, Rano Raraku và Rano Aroi, gần đỉnh Terevaka, nhưng không có suối hoặc sông cố định.
Địa lý > Địa chất

Đảo Phục Sinh là một đảo núi lửa, bao gồm chủ yếu là ba núi lửa đã tắt được kết lại: Terevaka (độ cao 507 m) tạo thành phần lớn đảo, trong khi hai ngọn núi lửa khác là Poike và Rano Kau tạo thành mũi đất phía đông và phía nam, và tạo cho đảo hình dạng gần giống hình tam giác. Các nón nhỏ hơn và các đặc điểm núi lửa khác bao gồm miệng núi lửa Rano Raraku, nón than Puna Pau và nhiều hang động núi lửa như các ống dung nham. Poike từng là một đảo riêng biệt cho đến khi vật liệu núi lửa từ Terevaka hợp nhất nó với đảo lớn. Các dòng hawaiite và bazan rất giàu sắt chi phối đảo, và thể hiện mối quan hệ gần gũi với đá magma được tìm thấy trên Quần đảo Galápagos.
Đảo Phục Sinh và các đảo nhỏ xung quanh, chẳng hạn như Motu Nui và Motu Iti, tạo thành đỉnh của một ngọn núi lửa lớn nhô lên trên 2.000 m (6.600 ft) từ đáy biển.  Ngọn núi này là một phần của dãy Salas y Gómez, một dãy núi (chủ yếu là ngầm) với hàng chục núi ngầm, được hình thành bởi điểm nóng Phục sinh. Phạm vi bắt đầu từ Pukao và tiếp theo là Moai, hai núi ngầm ở phía tây của Đảo Phục Sinh và kéo dài 2.700 km (1.700 mi) về phía đông tới dãy Nazca. Dãy núi được hình thành do mảng Nazca di chuyển trên điểm nóng Phục sinh.
Nằm khoảng 350 km (220 mi) về phía đông của đới nâng Đông Thái Bình Dương, đảo Phục Sinh nằm trong mảng Nazca, giáp với mảng vi mô Phục Sinh. Sự dịch chuyển mảng tương đối Nazca-Thái Bình Dương do tách giãn đáy đại dương, lên tới khoảng 150 mm (5,9 in) mỗi năm. Sự di chuyển trên điểm nóng Phục Sinh này đã dẫn đến chuỗi núi ngầm Phục Sinh, hợp nhất vào dãy núi Nazca xa hơn về phía đông. Đảo Phục Sinh và Isla Salas y Gómez là đại diện bề mặt của chuỗi đó.  Chuỗi có độ tuổi trẻ dần về phía tây. Vị trí điểm nóng hiện tại được suy đoán là ở phía tây đảo Phục Sinh, giữa các đồng núi lửa ngầm Ahu, Umu và Tupa cũng như các núi ngầm Pukao và Moai.
Đảo Phục Sinh nằm trên đỉnh dãy Rano Kau và bao gồm ba núi lửa hình khiên có lịch sử địa chất song song. Poike và Rano Kau lần lượt tồn tại ở sườn phía đông và phía nam của Terevaka. Rano Kau đã phát triển từ 0,78 đến 0,46 Ma từ bazan tholeiitic đến alkalic. Ngọn núi lửa này có đỉnh miệng núi lửa được xác định rõ ràng. Dung nhan Benmoreitic được ép đùn về vành đai từ 0,35 đến 0,34 Ma. Cuối cùng, từ 0,24 đến 0,11 Ma, một vết nứt 6,5 km (4,0 mi) đã phát triển theo hướng Đông Bắc–Tây Nam, hình thành các lỗ thông đơn thành và xâm nhập rhyolitic.  Chúng bao gồm các đảo cryptodome Motu Nui và Motu Iti, đảo nhỏ Motu Kao Kao, xâm nhập dạng tấm Te Kari Kari, đá vỏ chai trân châu vòm Te Manavai và vòm Maunga Orito.
Vào nửa đầu thế kỷ 20, hơi nước được cho là đã thoát ra từ thành miệng núi lửa Rano Kau. Người quản lý đảo là Edmund đã chụp được cảnh này. Cư dân đảo Phục Sinh cổ xưa đã khai thác nước ngầm tại nơi nó thấm ra biển.
Văn hoá > Thần thoại

Theo thần thoại Rapa Nui, Hotu Matu'a là người định cư đầu tiên và ariki mau ("tù trưởng tối cao" hay "vua") đầu tiên của đảo Phục Sinh. Hotu Matu'a và nhóm định cư đi trên hai ca nô (hoặc một ca nô vỏ đôi) là những người Polynesia đến từ vùng đất ngày nay chưa được biết đến và có thể là Hiva Nuku Hiva, Hiva Oa, Fatu Hiva, Mount Oave, quần đảo Marquesas, Tahiti, Fenua. Họ đổ bộ lên bãi biển Anakena và người của ông tản ra khắp đảo, chia nhỏ đất đai cho các thị tộc tuyên bố có nguồn gốc từ các con trai của ông, và sống hơn một nghìn năm trên hòn đảo biệt lập này cho đến khi thuyền trưởng người Hà Lan Jacob Roggeveen đến đảo vào năm 1722.
Yếu tố dễ thấy nhất trong văn hóa của đảo là việc tạo ra những bức tượng khổng lồ gọi là moai, tượng trưng cho tổ tiên được thần thánh hóa.  Người ta tin rằng người sống có mối quan hệ cộng sinh với người chết, và người chết cung cấp mọi thứ mà người sống cần (sức khỏe, khả năng sinh sôi, tài sản), và người sống thông qua lễ vật mang lại cho người chết một nơi tốt đẹp hơn trong thế giới linh hồn. Hầu hết các khu định cư đều nằm trên bờ biển và các moai được dựng dọc theo bờ biển, trông chừng con cháu của họ ở các khu định cư trước mặt họ, quay lưng về phía thế giới linh hồn trên biển..
Giáo phái Tangata manu hay Người chim kế thừa kỷ nguyên Moai của đảo, khi chiến tranh nổ ra vì tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt và việc xây dựng các bức tượng bị dừng lại. Vị thần Make-make là vị thần đứng đầu của giáo phái Người chim. Sự sùng bái suy giảm sau khi người dân trên đảo chấp nhận Công giáo La Mã, nhưng sự phổ biến và ký ức về Người chim không bị xóa bỏ và nó vẫn hiện diện trong vật trang trí của nhà thờ trên đảo.
Văn hoá > Công trình đá

Người Rapa Nui có nền văn hóa thời đồ đá và sử dụng rộng rãi đá địa phương:
Bazan, một loại đá cứng, đặc được sử dụng để làm toki và ít nhất một trong các moai.
Đá vỏ chai, một loại thủy tinh núi lửa với các cạnh sắc được sử dụng để làm các dụng cụ sắc bén như Mataa và cho đồng tử đen trong mắt của tượng moai.
Scoria đỏ từ Puna Pau, một loại đá màu đỏ nhạt được sử dụng để làm pukao và một vài moai.
Tuff từ Rano Raraku, một loại đá dễ gia công hơn nhiều so với đá bazan được sử dụng để làm hầu hết các moai.