stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sông Tang

| Sông Tang> Vị trí |
| --- | --- |
Quốc gia: Việt Nam
Đặc điểm địa lý

Thượng nguồn:  
 • cao độ: ?
 
Cửa sông: Sông Đăk Đrinh
 • cao độ: ?
Độ dài: 47 km
Diện tích lưu vực: 491 km²

Lưu lượng: ?
 
Sông Tang, sông Nước Trong hay Sông Tung là một phụ lưu của sông Đắk Drinh. Sông Tang chảy qua các huyện Bắc Trà My tỉnh Quảng Nam và huyện Trà Bồng, Sơn Hà tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.
Sông có chiều dài 47 km và diện tích lưu vực là 491 km² .
Tại làng Lổ xã Sơn Bao thì sông đổ vào Đăk Đrinh. Đoạn cuối này có tên gọi sông Nước Trong.
Thủy điện

Thủy điện Nước Trong có công suất lắp máy 16,5 MW với 3 tổ máy, xây dựng trên vùng đất xã Sơn Bao huyện Sơn Hà, hoàn thành tháng 10/2012 .15°04′55″B 108°24′40″Đ﻿ / ﻿15,082027°B 108,410987°Đ﻿ / 15.082027; 108.410987﻿ (title)
Bún chả

Bún chả ở một cửa hàng trên phố Thụy Khuê, Hà Nội. Cách bày bàn với chả miếng, chả viên, đu đủ, cà rốt bóp chua dầm trong bát nước mắm pha khéo; đĩa rau sống; bún và gia vị ăn kèm (tỏi băm, ớt băm, quất) như hình là suất tiêu chuẩn tại đa số các cửa hàng bún chả ở Hà Nội.
Bún chả là một món ăn của Việt Nam, bao gồm bún, chả thịt lợn nướng trên than hoa và bát nước mắm chua cay mặn ngọt. Món ăn xuất xứ từ miền Bắc Việt Nam, là thứ quà có sức sống lâu bền nhất của Hà Nội, nên có thể coi đây là một trong những đặc sản đặc trưng của ẩm thực Hà thành. Bún chả có nét tương tự món bún thịt nướng ở miền Trung và miền Nam, nhưng nước mắm pha có vị thanh nhẹ hơn.
Cựu tổng thống Mỹ Barack Obama đã dùng món ăn này.
Nguyên liệu

Chả: thịt lợn nạc vai làm chả băm, thịt ba chỉ làm chả miếng. Nhiều nơi có thêm chả xương sông được làm từ thịt băm và lá xương sông.
Bún: bún lá hoặc bún rối.
Nước dùng: mắm pha loãng cùng với các gia vị khác như đường, mì chính, nước cốt chanh, dấm thanh, tỏi băm, ớt băm, tinh dầu cà cuống.
Dưa góp chua ngọt: đu đủ xanh (hoặc cà rốt, su hào, hành tây).
Đĩa rau sống: xà lách, tía tô, húng, ngổ, kinh giới
Gia vị ăn kèm khác bày đĩa: tỏi băm, ớt băm, dấm thanh, hạt tiêu xay, quất quả.
Chế biến và thưởng thức

Bún chả
Một tô bún chả ở Bắc Giang năm 2012
Bún chả thường có cùng một lúc hai loại chả: Chả viên và chả miếng, tuy tùy theo sở thích ăn uống mà có khi thực khách chỉ chọn một trong hai. Chả viên được làm từ thịt nạc vai lợn băm thật nhuyễn nặn viên, ướp trộn với muối, tiêu, nước mắm trên 35 độ đạm, đường, hành khô băm thật nhuyễn, dầu thực vật hoặc mỡ nước. Tùy vào độ tươi của thịt, sau khi trộn gia vị nếu thấy thịt có vẻ hơi khô thì cho thêm một chút dầu sao cho miếng thịt dễ dàng kết dính khi vo nắn thành miếng cỡ 2 ngón tay rồi nhấn cho hơi dẹp lại. Nếu thích cầu kỳ hơn thì gói ngang mỗi miếng chả là một lần lá chuối rồi mới nướng, miếng chả sẽ không bị sạm và thơm hơn.
Dùng thịt nạc vai để làm món chả là một lựa chọn tinh tế đã có truyền thống vì nạc vai chắc thịt nhưng không có sớ nhiều như thịt đùi, không mềm như thịt mông... điều này làm cho miếng thịt khi băm nhuyễn rồi nắn lại, miếng chả chắc hơn là dùng những phần thịt khác.
Còn chả miếng thường dùng thịt nách hoặc thịt ba chỉ (ba rọi) thái mỏng tẩm ướp gia vị tương tự chả viên và nướng vàng trên than củi. Tuỳ theo khẩu vị của mỗi người, có thể gọi toàn chả miếng hoặc chả viên để ăn cùng bún. Thịt miếng thường được lọc bỏ bì (da) để khi nướng không bị cứng và khét. Nếu dùng thịt nạc quá (thịt mông, thịt thăn) khi nướng sẽ không ngon vì chả bị khô và cứng.
Thịt sau khi ướp được xếp vào xiên hoặc vỉ, nướng trên than củi. Khi thịt chín thơm và ngậy mùi, cho vào bát nước mắm pha có đầy đủ vị chua cay mặn ngọt, cùng với hoặc đu đủ xanh (hoặc su hào, cà rốt) bóp chua. Bát nước mắm có thể vừa ăn là không bị mặn, nước dùng nóng ấm, ăn cùng với bún tươi và rau sống (gồm rau xà lách, rau mùi, húng Láng, ngổ, kinh giới, tía tô, giá đỗ).
Ngày nay, bún được dùng trong bún chả thường là bún rối. Nhưng bún con (từng vắt bún nhỏ cuộn chặt, vừa một lần gắp) mới là nguyên liệu truyền thống. Những hàng bún chả bán rong với nước mắm thoảng chút hương cà cuống và những lá bún là một phần của Hà Nội xưa, được nhiều nhà văn như Vũ Bằng, Thạch Lam ca ngợi.
Cách làm bún chả tuy đơn giản, nhưng để làm được bát bún chả ngon còn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm và bí quyết gia truyền, đặc biệt quan trọng là cách pha nước chấm khi phải cân bằng giữa các hương vị chua, thanh, ngọt và mặn.
Đặc sản Hà Nội

Bún chả thường được ăn vào buổi trưa. Việc lựa chọn thời gian thưởng thức bún chả dường như là một nghệ thuật về thời gian: ăn bún chả vào giờ nào là thích hợp. Đây là một nét rất riêng của văn hóa ẩm thực đất kinh kỳ. Tuy nhiên hiện nay cũng có một số cửa hàng bán bún chả cả sáng trưa chiều tối.
Tại thủ đô Hà Nội, có rất nhiều cửa hàng bán món bún chả, trong đó, có một số cửa hàng đã khá nổi tiếng, quen thuộc với thực khách như bún chả Đắc Kim ở Hàng Mành, bún chả Bình Chung ở Bạch Mai, bún chả Sinh Từ, bún chả Duy Diễm ở Ngọc Khánh, bún chả Hương Liên ở Ngô Thì Nhậm, bún chả Ngọc Xuân ở Thụy Khuê, v.v.
Có nhiều biến tấu cho bún chả tại Hà Nội và một số cửa hàng đã ít nhiều tạo nên phong cách khi thay đổi phương thức chế biến, thời gian thưởng thức như bún chả bọc lá chuối, bún chả bọc mỡ chài, bún chả kẹp que tre hay bún chả chan nước xương hầm.
Bún chả trong văn học

Trong cuốn Hà Nội băm sáu phố phường, Thạch Lam đã viết về sự hấp dẫn của món bún chả như sau:
Vũ Ngọc Phan, trong Những năm tháng ấy, cũng viết:
"Bún chả bán rong cũng ngon tuyệt. Ba xu hoặc năm xu một mẹt. Cái mẹt đường kính chỉ 25cm (...) trên lót mấy chiếc lá dong, người ta đặt lên mấy lá bún nhỏ sợi, trắng muốt, mấy lá rau sống, diếp tây và thơm mùi, một cái chén xinh xẻo, nhỉnh hơn cái chén đong rượu nếp một tí, trong có nước mắm chanh đường ớt, pha rất khéo, và chả miếng hoặc chả băm tùy theo sở thích người ăn. Hàng bún chả đỗ đâu là thơm nức ở đó, cô hàng bún chả quạt chả trên than hồng đựng trong cái hộp sắt tây, chả cháy xèo xèo, khói bay nghi ngút. Có ba xu hoặc năm xu là đã được ăn bún chả thơm ngon, nhà làm thì tốn hơn và kềnh càng lắm."
Chả miếng trong bát bún chả
Nướng thịt bằng kẹp vỉ trên than hoa
Bún chả, nem cua bể tại phố Hàng Mành, Hà Nội
RedOne

| RedOne |
| --- | --- |
RedOne vào năm 2017
Sinh: Nadir Khayat 9 tháng 4, 1972 (52 tuổi) Tétouan, Maroc
Quốc tịch:  Thụy Điển  Maroc
Nghề nghiệp: Nhạc sĩ Ca sĩ Nhà sản xuất thu âm Giám đốc âm nhạc
Năm hoạt động: 1991 – nay
Phối ngẫu: Laila Aziz (cưới 2009)
Sự nghiệp âm nhạc
Thể loại: House pop dance EDM R&B hip hop
Nhạc cụ: Organ trống piano guitar thanh nhạc
Hãng đĩa: RedOne Records Warner Music Group Cash Money Interscope Universal Republic Island Warner Bros. Rotana Universal Music MENA
Hợp tác với: Akon Alexey Vorobyov Bilal Hajji Enrique Iglesias Jennifer Lopez Lady Gaga
 
Nadir Khayat (tiếng Ả Rập: نادر الخياط; sinh ngày 9 tháng 4 năm 1972), thường được biết đến với nghệ danh RedOne, là một nam nhạc sĩ, ca sĩ, nhà sản xuất thu âm kiêm giám đốc âm nhạc người Thụy Điển gốc Maroc. Là người đứng sau những ca khúc của các nghệ sĩ có tên tuổi, ông được đánh giá là một trong những nhạc sĩ xuất sắc nhất trong thế hệ của mình và có sức ảnh hưởng nhất trong dòng nhạc pop đương đại.
Với phong cách sáng tác và sản xuất nhạc độc đáo có sự pha trộn đủ thể loại từ nhạc pop, dance, R&B hay rock, những ca khúc của ông luôn nằm trong các bảng danh sách các ca khúc hay nhất do Billboard bình chọn. Ông là chủ nhân của ba tượng vàng Grammy trong tổng số 10 lần đề cử, ngoài ra ông còn dẫn đầu danh sách các nhà sản xuất âm nhạc hay nhất tại Billboard Hot 100, giành giải thưởng Grammis và được vào danh sách Nhạc sĩ của năm do BMI bình chọn. Ông hiện đang giữ cương vị giám đốc sáng tạo giải trí của FIFA từ tháng 12 năm 2021.
Tiểu sử > Khởi đầu sự nghiệp

Ở tuổi 19, RedOne đã rời Maroc đến Thụy Điển để theo đuổi sự nghiệp âm nhạc. Ông đã chọn đất nước này bởi "rất nhiều bản nhạc hay đã ra đời tại đây", với ba nguồn cảm hứng chính là nhóm nhạc ABBA, Europe và Roxette. Ban đầu ông đi theo con đường âm nhạc bằng việc ca hát và chơi guitar tại một số ban nhạc địa phương khác nhau, nhưng sau này ông thấy được sự chuyển hướng khi chuyển sang sáng tác và sản xuất nhạc cho một số ca sĩ. Người có công giúp ông có được sự chuyển hướng đó là Rami Yacoub, một nhạc sĩ nghiên cứu về rock. Ông đã dạy cho RedOne về "lập trình và làm việc với các phần mềm âm nhạc," và hai người cũng đã cùng nhau viết một số bài hát. Theo Yacoub, RedOne làm việc với ông trong phòng thu một năm trước khi Yacoub được mời tham gia Cheiron Studios. Yacoub đã tin cậy RedOne và giúp ông có được bước ngoặt trong sự nghiệp của mình bằng việc giới thiệu Yacoub cho Max Martin. RedOne bắt đầu sự nghiệp sản xuất âm nhạc của mình với loại nhạc Europop.
Tiểu sử > Những thành công đầu tiên

Sau nhiều năm nỗ lực, vào năm 2005, RedOne cuối cùng đã đạt được những thành công đáng kể trong sự nghiệp, đầu tiên là với ca sĩ Darin – bài hát "Step Up," đạt vị trí số 1 tại Thụy Điển và thắng giải Grammis (giải Grammy ở Thụy Điển), đoạt giải Bài hát của năm tại Scandinavi, sau đó với các hit "I Wish" và "Little Mama," đề cử cho Thu âm của năm tại giải Juno Award do Carl Henry trình bày. Một số cộng sự và học trò của ông cũng đang là nhà sản xuất âm nhạc như Duo Manny và Gil "The Latin", họ cũng có phong cách âm nhạc tương tự RedOne nhưng có nét riêng biệt và độc đáo.
Vào năm 2006, RedOne gia nhập vào thị trường toàn cầu với "Bamboo," được đặt tên cho "Giai điệu chính thức" của World Cup năm 2006. Được chọn từ hơn 1000 bài hát ứng cử, "Bamboo" làm nhạc nền cho các thương hiệu và giúp xúc tiến các sự kiện trong các chương trình truyền hình, chiến dịch quảng cáo, các nhãn hiệu và một số chương trình khuyến mãi khác, là một phần trong World Cup Official Music Program. Ngoài ra, FIFA đưa ông lên làm nhà sản xuất chính và nhạc sĩ cho World Cup Official Music Program vào năm 2006. RedOne cũng sản xuất một bản "mash-up" remix giữa ca khúc "Hips Don't Lie" do Shakira hợp tác với Wyclef Jean trình bày và "Bamboo" của RedOne. Bản remix được Shakira và Wyclef Jean biểu diễn tại chung kết World Cup năm 2006 tại Berlin, ước lượng khán giả truyền hình toàn cầu là hơn 1,2 tỉ người.
Mặc dù "Bamboo" đã giúp tạo dựng nên tên tuổi của nhà sản xuất trẻ như một nhà sản xuất âm nhạc nổi tiếng trên thị trường thế giới, bản thân RedOne nói rằng đó chưa phải là một tác động lớn lao, ông nghĩ,
"Đó là một thành tích cá nhân tốt của tôi nhưng chỉ về mặt kinh doanh hoặc thu hút thương hiệu để có thêm việc làm thôi, chứ đó chưa phải là một tác động lớn lao, nhất là ở Mỹ. Nó sẽ chỉ mở một cánh cửa hẹp rồi sau đó nhanh chóng đóng lại."
Glycosmis mauritiana

| Glycosmis mauritiana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Glycosmis
Loài (species): G. mauritiana
Danh pháp hai phần
Glycosmis mauritiana (Lam.) Tanaka, 1928 
Glycosmis mauritiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Lam.) Tanaka mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Glycosmis mauritiana”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Wielkopolska

| Wielkopolska Województwo wielkopolskie(tiếng Ba Lan) |
| --- | --- |
—  Tỉnh của Ba Lan  —
 
  Hiệu kỳ Huy hiệu
 Vị trí trong Ba Lan
 Các huyện
Tọa độ (Poznań): 52°17′34″B 16°44′8″Đ﻿ / ﻿52,29278°B 16,73556°Đ﻿ / 52.29278; 16.73556 
Quốc gia:  Ba Lan
Capital: Poznań
Huyện:  4 thành phố, 31 huyện * Kalisz Konin Leszno Poznań Chodzież Czarnków-Trzcianka Gniezno Gostyń Grodzisk Wielkopolski Jarocin Kalisz Kępno Koło Konin Kościan Krotoszyn Leszno Międzychód Nowy Tomyśl Oborniki Ostrów Wielkopolski Ostrzeszów Piła Pleszew Poznań Rawicz Słupca Szamotuły Środa Wielkopolska Śrem Turek Wągrowiec Wolsztyn Września Złotów 
Diện tích
 • Total: 29.826 km2 (11,516 mi2)
Dân số (2006)
 • Total: 3.374.653
 • Mật độ: 110/km2 (290/mi2)
 • Đô thị: 1.923.582
 • Rural: 1.451.071
Biển số xe: P
Website: http://www.en.poznan.uw.gov.pl/
 được chia ra 226 gmina. 
Wielkopolska là một tỉnh của Ba Lan. Tỉnh lỵ là thành phố Poznań. Tỉnh có diện tích 29.825,59 ki-lô-mét vuông, dân số thời điểm giữa năm 2004 là 3.362.011 người.
Các thành phố thị xã

Tỉnh có thành phố và thị xã. Bản sau đây sắp xếp theo thứ tự dân số giảm dần (số liệu dân số thời điểm năm 2006 ):
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   Poznań (566.546)   Kalisz (108.575)   Konin (80.618)   Piła (75.044)   Ostrów Wielkopolski (72.577)   Gniezno (70.080)   Leszno (64.079)   Śrem (30.227)   Swarzędz (29.894)   Krotoszyn (29.421)   Turek (29.302)   Września (28.617)   Luboń (26.935)   Jarocin (25.834)   Wągrowiec (24.681)   Kościan (24.102)   Koło (23.034)   Środa Wielkopolska (21.635)   Rawicz (21.301)   Gostyń (20.588)   Chodzież (19.652)   Szamotuły (18.760)   Złotów (18.468)   Oborniki (17.850)   Pleszew (17.787)   Trzcianka (16.756)   Nowy Tomyśl (15.225)   Kępno (14.710)   Ostrzeszów (14.536)   Słupca (14.363)   Grodzisk Wielkopolski (13.703)   Wolsztyn (13.557)   Mosina (12.150)   Wronki (11.551)   Czarnków (11.356)   Międzychód (10.920)   Rogoźno (10.905)  |   Murowana Goślina (10.140)   Puszczykowo (9.311)   Opalenica (9.104)   Kostrzyn (8.539)   Jastrowie (8.403)   Pobiedziska (8.329)   Witkowo (7.855)   Trzemeszno (7.789)   Pniewy (7.464)   Zbąszyń (7.300)   Kórnik (6.981)   Kłodawa (6.829)   Koźmin Wielkopolski (6.707)   Krzyż Wielkopolski (6.283)   Buk (6.181)   Sieraków (5.994)   Wieleń (5.940)   Śmigiel (5.452)   Stęszew (5.339)   Wyrzysk (5.234)   Czempiń (5.135)   Nowe Skalmierzyce (5.080)   Odolanów (4.960)   Zduny (4.498)   Golina (4.330)   Szamocin (4.267)   Kleczew (4.173)   Krobia (4.022)   Ujście (3.899)   Skoki (3.866)   Okonek (3.827)   Sompolno (3.695)   Krajenka (3.651)   Miłosław (3.589)   Tuliszków (3.393)   Gołańcz (3.342)   Rakoniewice (3.253)  |   Nekla (3.203)   Pyzdry (3.188)   Łobżenica (3.172)   Miejska Górka (3.128)   Ślesin (3.102)   Kobylin (3.084)   Bojanowo (3.014)   Margonin (2.956)   Zagórów (2.932)   Lwówek (2.909)   Poniec (2.875)   Sulmierzyce (2.772)   Wysoka (2.750)   Książ Wielkopolski (2.724)   Kłecko (2.677)   Czerniejewo (2.556)   Rydzyna (2.539)   Borek Wielkopolski (2.486)   Rychwał (2.377)   Obrzycko (2.170)   Dąbie (2.087)   Żerków (2.058)   Raszków (2.037)   Osieczna (2.018)   Ostroróg (1.995)   Pogorzela (1.974)   Grabów nad Prosną (1.967)   Jutrosin (1.872)   Mikstat (1.840)   Przedecz (1.771)   Wielichowo (1.765)   Stawiszyn (1.554)   Krzywiń (1.547)   Dobra (1.511)   Dolsk (1.479)  |
.
Poznań là tỉnh lỵ
Tòa thị chính cũ của Kalisz
Gniezno.
Khăn

Chồng khăn nhiều màu sắc
Khăn là một mảnh vải hoặc giấy thấm được sử dụng để làm khô hoặc lau cơ thể hoặc bề mặt. Nó hút độ ẩm thông qua tiếp xúc trực tiếp, thường sử dụng một chuyển động làm mờ hoặc cọ xát bề mặt cần lau khô.
Trong các hộ gia đình, một số loại khăn vải được sử dụng, bao gồm khăn lau tay, khăn tắm và khăn bếp. Ở vùng khí hậu ấm áp, mọi người cũng có thể sử dụng khăn tắm biển.
Khăn giấy được cung cấp trong phòng tắm hoặc văn phòng để người dùng lau khô tay. Chúng cũng được sử dụng trong các hộ gia đình cho một loạt các công việc lau, làm sạch và lau khô.
Minh Khôi

Minh Khôi là một xã thuộc huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.
Xã có diện tích 7,79 km², dân số năm 1999 là 5918 người, mật độ dân số đạt 760 người/km².
Đây là địa phương có tuyến Đường cao tốc Quốc lộ 45 – Nghi Sơn đi qua đang được xây dựng.
Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ  kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Yên theo tên gọi địa phương).
Chú thích

1 2 3  “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
↑  Tổng cục Thống kê
Tấm lợp fibro xi măng

Tấm lợp nhà fibro xi măng
Tấm lợp fibro xi măng, đôi khi còn được gọi là tấm lợp AC, tấm lợp xi măng amiăng, hay tấm lợp amiăng, là một loại vật liệu xây dựng, thường dùng lợp mái, làm tưởng bao, che chắn. Tại Việt Nam những năm gần đây việc sử dụng amiăng trong xây dựng đang được đề xuất loại bỏ vì khả năng gây bệnh, đặc biệt là bệnh ung thư phổi.
Nguồn gốc và thành phần

Tấm lợp fibro xi măng là một vật liệu khá đặc biệt được bắt đầu nghiên cứu từ đầu thế kỷ XX, công nghệ sản xuất bắt nguồn từ sản xuất giấy, khác là các sợi giấy được thay thế bằng sợi amiăng, còn cao lanh được thay thế bằng xi măng. Amiăng là nguyên liệu khoáng tự nhiên để sản xuất tấm lợp xi măng amiăng. Kỹ sư người Tiệp Khắc Liudvik Gatchek trong lần sản xuất thử đầu tiên đã cho ra lò những tấm xi măng mỏng kích thước 400 x 400 mm, bề dày 4 mm và gọi đó là tấm fibro xi măng. Các tấm này đã được sản xuất đại trà vào cuối những năm 1920 của thế kỷ trước. Trong thành phần tấm lợp xi măng có xấp xỉ 10% sợi amiăng, độ bền uốn hơn 160 kgc/cm2, bởi vì cứ mỗi 7 - 9 lớp của sản phẩm lại được các sợi amiăng mảnh mai, có tính bám dính lớn xuyên qua.
Tại Nga, những tấm fibro xi măng đầu tiên được sản xuất từ hơn 80 năm trước tại làng Branshin. Tại đây, theo lệnh của Nga Hoàng Nhikolai đệ Nhị, năm 1908 nhà máy sản xuất tấm fibro xi măng đầu tiên đã được xây dựng.
Từ đó, đối với Nga, tấm fibro xi măng trở thành loại vật liệu chuyên dụng làm mái nhà, sau rơm và ván lợp. Tại nhiều nước trên thế giới, các đường ống dẫn nước bằng xi măng amiăng từ những năm 30 của thế kỷ trước vẫn đang được sử dụng. Những hậu quả nặng nề của chiến tranh thế giới lần thứ hai đã phần nào được khắc phục nhờ có các tấm và ống fibro xi măng, và tất cả những điều này có được nhờ những đặc tính kỹ thuật cao của xi măng amiăng bảo đảm trong các tấm luôn có các sợi amiăng với các tính chất tuyệt vời.
Sử dụng tại Việt Nam

Tấm lợp fibro xi-măng (hay còn được gọi là tấm amiăng xi-măng) được sản xuất tại Việt Nam từ những năm 1963. Qua gần 60 năm tồn tại, loại tấm này đã chứng minh được tính hữu dụng của nó khi có giá thành rẻ nhưng độ bền cao, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của bà con có thu nhập thấp, các hộ chăn nuôi gia súc gia cầm… vì không bị ăn mòn trong điều kiện khí hậu sương muối ở miền núi hay ở vùng biển có độ mặn cao như miền Trung Việt Nam.
Ở Việt Nam hiện nay, tấm lợp amiăng xi măng là loại tấm lợp hữu dụng, có nhu cầu lớn đối với nông dân vùng sâu, vùng xa, vùng ven biển, những hộ gia đình có thu nhập thấp. Đặc biệt khi cần khắc phục hậu quả thiên tai bão lụt, các thảm họa thiên nhiên hoặc các tình huống khẩn cấp thì tấm lợp amiăng xi măng là mặt hàng rất có hiệu quả, dễ huy động, giá rẻ, dễ dàng, đơn giản để tạo ra chỗ ở tạm tránh mưa, nắng, giữ ấm cho người, chỗ trú ngụ cho gia súc và kho chứa nông sản. Sản phẩm tấm lợp amiăng xi măng rẻ tiền nhưng bền, nhẹ, chất lượng tốt, cách nhiệt, mưa không ồn, nắng ít nóng, không bị mọt, hoen gỉ, phù hợp với khí hậu ven biển có độ mặn cao. Ngành sản xuất tấm lợp AC đã có những đóng góp hiệu quả cho các chương trình xóa đói, giảm nghèo, khắc phục hậu quả thiên tai của Chính phủ.
Việt Nam đã từng có 40 nhà máy với 53 dây chuyền, tổng công suất thiết kế 105 triệu m²/ năm; sản lượng đạt khoảng 60 – 80 triệu m²/năm; lượng tiêu thụ đạt khoảng 50 – 80 triệu m²/năm. Ngoài lĩnh vực sản xuất tấm lợp amiăng xi măng, còn một số lĩnh vực khác cũng sử dụng amiăng trắng như sản xuất má phanh, gioăng, phớt chịu nhiệt, vật liệu bảo ôn, chịu nhiệt cho ngành nhiệt điện, đóng tàu, áo cứu hỏa.
Tranh cãi về nguy cơ sức khỏe

Tấm lợp fibro xi măng vẫn đang gây tranh cãi về mức độ độc hại đến con người do những ý kiến về nguy cơ của amiang với sức khỏe.
Thực tế tồn tại 2 nhóm sợi khoáng có tên chung thương mại là amiang, đó là nhóm amphibol (amiang nâu và xanh) và nhóm serpentil thường gọi là chryzotil (amiang trắng - AC). Trong đó, mức độ độc hại của nhóm amphibol bị xếp thứ 92 trong danh mục các chất gây độc hàng đầu (CERCLA) do Cơ quan thống kê các chất độc và các bệnh do chúng gây ra (ATSDR) của Hoa Kỳ công bố vào năm 2007. Còn amiang trắng xếp thứ 119 về mức độ độc hại. Hiện có 149 quốc gia và vùng lãnh thổ với hơn 3/4 dân số thế giới cho phép sử dụng amiang trắng (AC) và các sản phẩm chứa amiang trắng.
Những nghiên cứu đã chứng minh rõ ràng amiăng nâu và xanh có cấu tạo dạng thẳng, nhám, hình kim và chu kỳ bán tiêu hủy chậm nên khi vào phổi sẽ gây ra các khối u, triệu chứng viêm. Sau 10 – 20 năm ủ bệnh, các khối u sẽ phát tác thành ung thư và các bệnh về phổi. Trong khi đó sợi amiăng trắng có dạng xoắn, xốp mềm khi thâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp sẽ bị đào thải ra khỏi phổi từ 0,3 – 11 ngày hoặc bị phân huỷ bởi môi trường axit do các đại thực bào tạo ra.
Trong khi các đánh giá của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho rằng các loại amiang đều có khả năng tiềm tàng gây ung thư ở người thì nhiều nghiên cứu khoa học tại Mỹ, Canada, các nước trong khối SNG, Braxin, Ấn Độ, Thái Lan… lại cho thấy tỷ lệ ung thư phổi ở nhóm công nhân tiếp xúc với amiang trắng không có khác biệt so với nhóm người không tiếp xúc.
Tại Việt Nam, các nghiên cứu và theo dõi cũng đã được thực hiện để làm rõ về tính an toàn của loại vật liệu này. Trong 10 năm qua (2008-2019) Bệnh viện Xây dựng - Bộ Xây dựng đã triển khai chương trình khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, đo kiểm tra môi trường lao động cho các đơn vị sản xuất tấm lợp fibro xi măng với các nội dung được thực hiện đúng theo hướng dẫn của Bộ Y tế về khám phát hiện bệnh nghề nghiệp và đo môi trường lao động. Kết quả hội chẩn 10 năm liên tiếp được công bố bởi Hội đồng đọc phim uy tín cho thấy: Không phát hiện tổn thương điển hình của bệnh bụi phổi liên quan đến amiăng chrysotile.
Năm 2014 - 2016, Bệnh viện Xây dựng thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ Xây dựng: Nghiên cứu ảnh hưởng của amiăng trắng đối với sức khỏe người lao động tại các đơn vị sản xuất và người sử dụng tấm lợp amiăng xi măng". Đề tài đã tiến hành điều tra trên 2,459 công nhân làm việc trực tiếp tại 32 cơ sở sản xuất tấm lợp fibro xi măng đang hoạt động trên toàn quốc và 100 công nhân sản xuất tấm lợp fibro xi măng đã nghỉ hưu có tuổi nghề tiếp xúc trực tiếp trên 30 năm. Kết quả nghiên cứu cho thấy: Chưa phát hiện trường hợp công nhân nào có tổn thương bụi phổi amiăng và các tổn thương ác tính liên quan đến amiăng như ung thư phổi, ung thư trung biểu mô. Không phát hiện ra trường hợp nào có tổn thương mảng màng phổi. Khảo sát môi trường tại 30 vị trí khu vực nhà dân xã Tân Trịnh, huyện Quang Bình, Hà Giang cho kết quả không phát hiện ra sợi amiăng trong các mẫu đo.