stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đường sắt nhẹ
So sánh với các loại hình vận tải đường sắt khác

Với đa dạng các kiểu vận hành và công nghệ điều khiển tàu, LRT đem lại sự tự do lớn nhất so với bất cứ hệ thống đường sắt nào khác về mặt thiết kế, kỹ thuật và quy trình vận hành. Thách thức trong việc thiết kế hệ thống đường sắt nhẹ là phải xác định được tiềm năng của LRT để cung cấp dịch vụ nhanh chóng, thoải mái cho hành khách, nhưng cũng phải tránh được vấn đề thiết kế quá mức khiến chi phí bị đội lên vượt mức cần thiết.
| Loại hình | Khác biệt |
| --- | --- |
Metro/Tàu điện ngầm: Các phương tiện đường sắt nhẹ (LRV) được phân biệt với phương tiện vận tải đường sắt nhanh (RRT) bởi khả năng vận hành trên phần đường hỗn hợp, kết quả là đoàn tàu được thiết kế nhỏ gọn hơn để chạy trong môi trường giao thông trên đường phố. Với kích thước và bán kính quay lớn, cùng với việc thường xuyên sử dụng ray thứ ba cho mục đích dẫn điện, các phương tiện RRT không thể chạy trên đường phố. Nhờ thiết kế vận hành được trên các con đường có sẵn, các hệ thống LRT thường tiết kiệm chi phí hơn so với RRT bởi chúng không đòi hỏi phải xây dựng những đoạn đường phân mức dưới ngầm hay trên cao.
Xe điện mặt đất: Ngược lại, LRV thường vượt trội so với xe điện mặt đất truyền thống về mặt công suất và tốc độ tối đa, và hầu hết những mẫu LRV hiện đại đều được trang bị công nghệ động lực phân tán. Thế hệ LRV mới nhất sở hữu kích thước lớn hơn và tốc độ cao hơn đáng kể, thường có chiều dài 29 mét (95 ft 1+3⁄4 in) với tốc độ tối đa khoảng 105 kilômét trên giờ (65,2 mph).
Xe điện mặt đất di sản: Một biến thể được nhiều thành phố cân nhắc là sử dụng các toa xe cũ, mang dáng vẻ cổ kính trên hệ thống xe điện mặt đất thay vì những mẫu LRV hiện đại. Một hệ thống xe điện mặt đất di sản có thể không sở hữu công suất và tốc độ của LRV, nhưng sẽ làm tăng thêm vẻ đẹp cũng như giá trị lịch sử cho khu vực.
Metro nhẹ: Một biến thể của LRT là vận tải đường sắt nhanh nhẹ (LRRT), hay còn gọi là metro nhẹ. Các hệ thống đường sắt như vậy có đặc điểm là chạy trên phần đường riêng biệt, sở hữu hệ thống điều khiển tàu tiên tiến, có khả năng chạy với tần suất cao, và cho phép hành khách lên xuống cùng mức. Chúng có thể đạt mức công suất chuyên chở hành khách như các hệ thống metro hoàn chỉnh, nhưng có chi phí xây dựng rẻ hơn nhờ sử dụng các LRV với kích thước nhỏ hơn, cho phép khả năng bẻ cua và leo dốc tốt hơn các phương tiện RRT tiêu chuẩn, đồng thời giảm thiểu được quy mô của các nhà ga.
Interurban: Thuật ngữ interurban chủ yếu dùng để chỉ các toa tàu không chỉ chạy trên đường phố giống như xe điện mặt đất thông thường, mà còn chạy giữa các thành phố hoặc thị trấn, thường là thông qua môi trường nông thôn. Vào thời kỳ 1900–1930, interurban rất phổ biến tại Hoa Kỳ, đặc biệt là tại vùng Trung Tây. Một số hệ thống, như Red Devils, J. G. Brill Bullets, và Electroliners, đã được coi là đường sắt cao tốc vào thời điểm đó, với vận tốc khai thác lên tới khoảng 145 km/h (90 mph). Tại châu Âu, interurban đang quay trở lại với tên gọi "tram-train" (mỗi địa phương có thể có những tên gọi khác) hoạt động trên cả đường ray chính tuyến và đường sắt nhẹ, thường với điện áp khác nhau. Karlsruhe Stadtbahn là một ví dụ điển hình.
So sánh với các loại hình vận tải đường sắt khác > Đoàn tàu điển hình

Trong bảng dưới đât, toa xe BART không thường được coi là phương tiện "đường sắt nhẹ" (thực chất đây là phương tiện đường sắt nặng), và chỉ xuất hiện với mục đích so sánh.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Loại hình | Metro (đường sắt nặng) | Đường sắt nhẹ | Xe điện mặt đất | Xe điện mặt đất di sản |
| Nhà sản xuất | Rohr | Siemens | Skoda | Gomaco Trolley Co. |
| Mẫu | BART A-Car | S70 | 10T | Replica Birney |
| Chiều rộng | 3,2 mét (10 ft 6 in) | 2,7 mét (8 ft 10+1⁄4 in) | 2,6 mét (8 ft 6+3⁄8 in) | 2,62 mét (8 ft 7+1⁄8 in) |
| Chiều dài | 22,9 mét (75 ft 1+5⁄8 in) | 27,7 mét (90 ft 10+1⁄2 in) (có khớp nối) | 20,13 mét (66 ft 1⁄2 in) (có khớp nối) | 15,16 mét (49 ft 8+7⁄8 in) |
| Trọng lượng (rỗng) | 63,1 t | 48,6 t | 28,8 t | 23,5 t |
| Sức chứa | Tối đa 150 | 72 ghế, tối đa 220 | 30 ghế, tối đa 157 | 40 ghế, tối đa 50 |
| Tốc độ tối đa | 125 km/h (77,7 mph) | 106 km/h (65,9 mph) | 70 km/h (43,5 mph) | 48 km/h (29,8 mph) |
| Cấu hình thường dùng | 4–10 toa | 2–5 toa | 1 toa | 1 toa |
So sánh với các loại hình vận tải đường sắt khác > Chiều cao sàn tàu

Các mẫu LRV sàn thấp có lợi thế là cho phép hành khách lên xuống trực tiếp từ những ke ga có chiều cao thấp, có thể chỉ cao hơn một chút so với lề đường. Các hệ thống đường sắt nhẹ sàn cao cũng tồn tại, đòi hòi những nhà ga lớn hơn.
Cơ sở vật chất > Khổ đường ray

Trong lịch sử, các hệ thống đường sắt nhẹ có nhiều biến thể sử dụng những khổ đường ray khác nhau, trong đó nhiều hệ thống ban đầu sử dụng đường sắt khổ hẹp. Tuy nhiên, hầu hết hệ thống đường sắt nhẹ hiện nay đều sử dụng khổ tiêu chuẩn. Những đoàn tàu khổ tiêu chuẩn cũ không thể dễ dàng ôm những khúc cua gắt như tàu khổ hẹp, nhưng các hệ thống đường sắt nhẹ hiện đại có thể đạt bán kính quay nhỏ hơn bằng cách sử dụng đoàn tàu có khớp nối giữa các toa. Một lợi thế quan trọng của khổ tiêu chuẩn đó là có thể sử dụng các trang thiết bị đường sắt tiêu chuẩn, thay vì phải sử dụng thiết kế riêng. Sử dụng khổ tiêu chuẩn cũng cho phép đoàn tàu đường sắt nhẹ di chuyển trên cùng đường ray với đường sắt chở hàng. Ngoài ra, khổ đường sắt rộng hơn cung cấp thêm không gian bên dưới sàn tàu cho việc thiết kế các mẫu xe điện mặt đất sàn thấp; điều này đặc biệt quan trọng cho việc tiếp cận của những hành khách sử dụng xe lăn, bởi với khổ đường ray hẹp (ví dụ như khổ 1 mét), không gian đi lại trong tàu bị giới hạn do phải nhường chỗ cho bánh xe, từ đó có thể khiến cho những người dùng xe lăn không có chỗ di chuyển. Hơn nữa, các đầu máy toa xe khổ tiêu chuẩn có thể được tạm thời hoặc vĩnh viễn điều chuyển giữa các mạng lưới, đồng thời những mẫu tàu khổ tiêu chuẩn cả ở dạng mới lắp ráp và đã qua sử dụng đều có giá thành rẻ hơn và được nhiều công ty cung cấp hơn.
Cơ sở vật chất > Nguồn năng lượng

Đường dây trên cao là phương thức cấp điện cho hầu hết hệ thống đường sắt nhẹ. Điều này là để tránh nguy hiểm có thể xảy ra khi sử dụng ray thứ ba. Docklands Light Railway sử dụng thanh ray thứ ba treo ngược để cấp điện, cho phép thanh ray này được che chắn ở phía trên và đoàn tàu có thể lấy điện từ mặt bên dưới. Hệ thống xe điện mặt đất tại Bordeaux, Pháp, sử dụng một cách bố trí ray thứ ba đặc biệt, trong đó dòng điện chỉ được đóng ở những vị trí đoàn tàu đang chạy qua, đảm bảo an toàn cho khu vực đường phố. Một vài hệ thống tại châu Âu và một số hệ thống mới mở gần đây tại Bắc Mỹ sử dụng tàu chạy bằng diesel.
Cơ sở vật chất > Nguồn điện trên mặt đất

Bài chi tiết: Nguồn điện mặt đất
Khi xe điện mặt đất được giới thiệu vào cuối thế ký 19, một trong những cách thức cấp điện đầu tiên là thông qua ống chứa dây dẫn điện dưới mặt đất, nhưng nó đã được chứng minh là tốn kém, phức tạp và dễ gặp vấn đề hơn nhiều so với dùng đường dây trên cao. Khi xe điện mặt đất bắt đầu có mặt khắp nơi, phương thức cấp điện qua ống được sử dụng tại những thành phố không cho phép lắp đặt đường dây trên cao. Tại châu Âu, nó được sử dụng ở London, Paris, Berlin, Marseille, Budapest, và Praha. Tại Hoa Kỳ, nó được sử dụng ở một phần của Thành phố New York và Washington, D.C. Công nghệ ray thứ ba từng được nghiên cứu áp dụng cho hệ thống đường sắt nhẹ G:link tại Gold Coast, Úc, nhưng cuối cùng thì đường dây trên cao vẫn là lựa chọn cuối cùng.
Tại thành phố Bordeaux ở Pháp, mạng lưới xe điện mặt đất được cấp nguồn bởi một đường ray thứ ba trong trung tâm thành phố, nơi mà các đường ray không hoàn toàn tách biệt khỏi người đi bộ và xe cộ. Thanh ray thứ ba này (thực chất là hai thanh ray nằm sát nhau) được đặt ở giữa đường ray và được chia thành các đoạn dài 8 mét, mỗi đoạn chỉ được đóng điện khi có xe điện đi qua che chắn hoàn toàn. Thiết kế này giúp làm giảm thiểu rủi ro có người hoặc động vật tiếp xúc với thanh ray có điện sống. Ở những khu vực ngoại ô, xe điện quay trở lại sử dụng đường dây trên cao thông thường. Hệ thống cấp điện tại Bordeaux tốn kém gấp ba lần so với hệ thống đường dây trên cao thông thường và phải mất 24 tháng mới đạt mức độ tin cậy chấp nhận được, đồng thời đòi hỏi phải thay thế toàn bộ dây cáp và nguồn điện chính. Chi phí vận hành và bảo dưỡng của hệ thống cấp điện mới vẫn ở mức cao. Tuy nhiên, mặc dù có xảy ra một số sự cố ngừng dịch vụ, hệ thống này vẫn hoạt động rất thành công, chuyên chở lên tới 190.000 hành khách mỗi ngày.
Cơ sở vật chất > Vận hành tàu tự động

Bài chi tiết: Vận hành tàu tự động
Công nghệ vận hành tàu tự động được triển khai trên các mạng lưới đường sắt nhẹ, giúp theo dõi vị trí và tốc độ của đoàn tàu, từ đó điều chỉnh sự di chuyển của tàu để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
So sánh với giao thông đường bộ > So sánh với đường bộ công suất lớn

Một tuyến đường sắt nhẹ (yêu cầu phần đường rộng 7,6 m, 25 ft) có công suất lý thuyết cao hơn lên tới 8 lần so với một làn đường cao tốc rộng 3,7 m (12 ft), không tính xe buýt, trong giờ cao điểm. Mọi con đường đều có giới hạn sức chứa có thể được xác định bằng kỹ thuật giao thông, đồng thời chúng thường sẽ phải trải qua tình trạng luồng phương tiện di chuyển hỗn loạn và tốc độ di chuyển bị giảm đáng kể (tắc đường) nếu vượt quá 2.000 phương tiện mỗi giờ mỗi làn (mỗi xe cách nhau khoảng cách tương đương hai giây). Bởi hầu hết những người lái xe đi làm hoặc công tác đều đi một mình, các nghiên cứu cho thấy công suất chuyên chở trung bình của nhiều tuyến đường được người đi làm sử dụng chỉ là khoảng 1,5 người mỗi xe trong giờ cao điểm.
Những yếu tố trên kết hợp lại làm hạn chế công suất thực tế tối đa của các tuyến đường xe hơi ở mức khoảng 3.000 người mỗi giờ mỗi làn. Vấn đề này có thể được giảm bớt bằng cách triển khai làn đường cho xe chở nhiều người (HOV) và các chương trình đi xe chung, nhưng trong hầu hết trường hợp, các nhà hoạch định chính sách đều chọn mở rộng thêm làn đường, bất chấp rủi ro việc mở rộng mạng lưới đường bộ có thể dẫn tới tăng thời gian di chuyển trong một số điều kiện không thuận lợi (nghịch lý Downs–Thomson, nghịch lý Braess).
Ngược lại, các đoàn tàu đường sắt nhẹ với khả năng khớp nối nhiều toa xe có thể đạt công suất lý thuyết lên tới 20.000 hành khách mỗi giờ, trong khi chiếm dụng phần đường nhỏ hẹp hơn nhiều (không quá 2 làn xe hơi đối với hệ thống đường ray đôi). Chúng có thể chạy qua đường phố và khu vực công viên có sẵn, hoặc chạy trên dải phân cách giữa đường. Nếu chạy trên mặt đường, các đoàn tàu thường bị giới hạn chiều dài theo chiều dài của ô phố, tương đương khoảng 4 toa có sức chứa 180 hành khách (tức tổng cộng 720 hành khách). Khi vận hành với tần suất 2 phút mỗi chuyến và sử dụng hệ thống tín hiệu giao thông theo chuỗi, một hệ thống đường ray đôi được thiết kế tốt có thể chạy lên tới 30 đoàn tàu mỗi giờ mỗi bên đường ray, đạt tỷ lệ tối đa hơn 20.000 hành khách mỗi giờ mỗi chiều. Những hệ thống phức tạp hơn với phần đường riêng biệt và sử dụng hệ thống tín hiệu khối di chuyển có thể vượt mức 25.000 hành khách mỗi giờ mỗi đường ray.
Chi phí xây dựng và vận hành > Hiệu suất

Hiệu suất năng lượng của đường sắt nhẹ có thể ở mức 120 dặm hành khách trên mỗi gallon nhiên liệu (hoặc tương đương), nhưng con số này có thể thay đổi rất lớn, tùy thuộc vào các điều kiện của dự án.
Ảnh hưởng > An toàn

Phân tích dữ liệu từ báo cáo Thống kê Giao thông Quốc gia dài 505 trang được công bố bởi Bộ Giao thông Hoa Kỳ cho thấy số trường hợp tử vong từ đường sắt nhẹ cao hơn mọi loại hình giao thông khác, chỉ trừ hình thức di chuyển bằng xe máy (31,5 trường hợp tử vong trên 100 triệu dặm).
Tuy nhiên, báo cáo trên cũng lưu ý rõ rằng:
Cần thận trọng khi so sánh số ca tử vong giữa các loại hình vì các định nghĩa được sử dụng rất khác nhau. Cụ thể, số ca tử vong của các loại hình Đường sắt và Giao thông công cộng bao gồm cả những trường hợp tử vong liên quan đến các sự cố (khác với các ca tử vong liên quan đến tai nạn), chẳng hạn như tử vong do ngã ở các nhà ga hoặc nhân viên đường sắt thiệt mạng do hỏa hoạn trong nhà xưởng. Các ca tử vong tương tự đối với các hình thức Hàng không và Đường bộ (tử vong tại sân bay không phải do máy bay đang di chuyển hoặc tử vong do tai nạn tại các xưởng sửa chữa ô tô) không được tính vào tổng số trường hợp tử vong cho các loại hình này. Do đó, các trường hợp tử vong không nhất thiết liên quan trực tiếp đến hoạt động dịch vụ vận chuyển thông thường vẫn được tính cho các loại hình giao thông công cộng và đường sắt, có khả năng phóng đại rủi ro đối với các loại hình này.
Ảnh hưởng > Ảnh hưởng sức khỏe

Các nghiên cứu đã liên hệ đường sắt nhẹ với một số ảnh hưởng về sức khỏe. Cụ thể, đường sắt nhẹ được cho là gây ra những ảnh hưởng tích cực như làm gia tăng hoạt động đi bộ và giảm tỷ lệ béo phì. Ngoài ra, một đoàn tàu điện đường sắt nhẹ tạo ra lượng phát thải carbon monoxide và hydrocarbon trên mỗi dặm ít hơn gần 99% so với một chiếc xe hơi.
Các hệ thống xe điện mặt đất và đường sắt nhẹ trên thế giới

Bài chi tiết: Danh sách hệ thống xe điện mặt đất và đường sắt nhẹ
Trên thế giới có nhiều hệ thống xe điện mặt đất vẫn còn đang hoạt động. Một số trong đó đã có từ đầu thế kỷ 20 hoặc sớm hơn như hệ thống xe điện mặt đất Toronto, nhưng nhiều thành phố đã đóng cửa các hệ thống xe điện mặt đất ban đầu của mình vào giữa thế kỷ 20, ngoại trừ vài nước Đông Âu. Mặc dù suốt những năm qua đã có nhiều hệ thống phải ngừng hoạt động, vẫn còn một vài hệ thống xe điện mặt đất còn hoạt động với quy mô và tần suất giống như lúc ban đầu hơn một thế kỷ trước. Một số thành phố (ví dụ như Los Angeles và Thành phố Jersey) từng kết thúc hoạt động mạng lưới xe điện mặt đất, nay lại đang trong quá trình phục hồi, hoặc đã xây dựng lại xong, ít nhất một số phần trong hệ thống xe điện cũ của mình. Hầu hết dịch vụ đường sắt nhẹ hiện nay sử dụng các phương tiện có khớp nối như những mẫu LRV hiện đại, tương tự như những chiếc xe điện mặt đất, ngoại trừ với các hệ thống metro hoặc tàu điện ngầm lớn.[cần dẫn nguồn]
Một số thành phố tại Anh Quốc có các mạng lưới đường sắt nhẹ quy mô lớn như Nottingham Express Transit, Sheffield Supertram, Manchester Metrolink.
Tuyến Tren de la Costa tại Vùng đô thị Buenos Aires
Một đoàn tàu của Đường sắt nhẹ Newcastle tại khu đô thị Honeysuckle, Newcastle, New South Wales
Một đoàn tàu đường sắt nhẹ trên phố Hämeenkatu tại Tampere
Hệ thống metrotram tại Kryvyi Rih (Ukraina) được tách biệt khỏi đường phố, nhưng sau đó đã được nâng cấp để tương thích với mạng lưới xe điện mặt đất thông thường.
Một đoàn tàu đường sắt nhẹ thuộc hệ thống xe điện mặt đất TTC tại Toronto
Một đoàn tàu đường sắt nhẹ của VLT Carioca trên Đại lộ Rio Branco tại Rio de Janeiro, Brasil
Một đoàn tàu đường sắt nhẹ của Đường sắt đô thị Trường Xuân tại Trường Xuân, Trung Quốc
Hệ thống đường sắt nhẹ tại Tunis, Tunisia là hệ thống đường sắt nhẹ đầu tiên tại châu Phi
Mẫu xe điện mặt đất do Công ty Preston Car chế tạo tại Ontario
Hệ thống Buenos Aires Premetro, được xây dựng vào năm 1987
Hệ thống Đường sắt nhẹ Inner West tại Sydney chạy trên đường ray riêng biệt, chủ yếu dọc theo hành lang của một tuyến đường sắt nặng trước đây.
Docklands Light Railway, một hệ thống đường sắt công suất trung bình
Tuyến Xe điện mặt đất Ven biển có chiều dài gần 70 km (43 mi) và kết nối nhiều trung tâm thị trấn tại Bỉ.
Hệ thống đường sắt nhẹ G:Link tại Gold Coast, Queensland chạy hỗn hợp trên cả phần đường riêng biệt, đi ngầm và giao cắt cùng mức.
Tại hệ thống Karlsruhe Stadtbahn, xe điện mặt đất đôi khi dùng chung đường ray với tàu đường sắt nặng.
Tuyến Trillium tại Ottawa được xây dựng dọc một tuyến đường sắt chở hàng và vẫn thi thoảng được các đoàn tàu chở hàng qua đêm sử dụng.
Tuyến đường sắt nhẹ Vòng tròn tại Cao Hùng, Đài Loan
Một đoàn tàu Crystal Mover APM đang đón trả khách
Hệ thống Ion mới tại Ontario đã thúc đẩy rất nhiều dự án phát triển đô thị dọc tuyến trước cả khi được mở cửa
Muỗi

| Muỗi |
| --- | --- |
Khoảng thời gian tồn tại: 99–0 triệu năm trước đây  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N      Creta muộn (tầng Cenoman) – gần đây

Aedes aegypti, vật trung gian truyền bệnh sốt vàng

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Diptera
Liên họ:: Culicoidea
Họ:: Culicidae Meigen, 1818

Phân họ
 Anophelinae  Culicinae
Tính đa dạng
112 chi
Muỗi (danh pháp khoa học: Culicidae), là tên gọi chung cho một họ côn trùng gồm khoảng 3600 loài, thuộc bộ Hai cánh (Diptera).
Chúng có một đôi cánh vảy, một đôi cánh cứng, thân mỏng, các chân dài. Muỗi đực hút nhựa cây và hoa quả để sống, muỗi cái hút thêm máu người và động vật. Kích thước thay đổi theo loài, nhưng ít khi lớn hơn vài cm. Đa số có trọng lượng khoảng 2 đến 2,5 mg. Chúng có thể bay với tốc độ 1,5 đến 2,5 km/h.
Muỗi đã tồn tại trên hành tinh của chúng ta khoảng 170 triệu năm. Họ Culicidae thuộc bộ Diptera và chứa khoảng 2700 loài trong 35 giống gồm Anopheles, Culex, Psorophora, Ochlerotatus, Aedes, Sabethes, Wyeomyia, Culiseta, Haemagoggus,...
Phân loại

Có trên 3.500 loài muỗi đã được mô tả. Chúng được chia thành 2 phân họ với 43 chi. Dữ liệu này có thể thay đổi do việc bổ sung các loài mới hoặc do các nghiên cứu DNA.
Anopheles
Bironella
Chagasia
Aedeomyia
Aedes
Armigeres
Ayurakitia
Borachinda
Coquillettidia
Culex
Culiseta
Deinocerites
Eretmapodites
Ficalbia
Galindomyia
Haemagogus
Heizmannia
Hodgesia
Isostomyia
Johnbelkinia
Kimia
Limatus
Lutzia
Malaya
Mansonia
Maorigoeldia
Mimomyia
Onirion
Opifex
Orthopodomyia
Psorophora
Runchomyia
Sabethes
Shannoniana
Topomyia
Toxorhynchites
Trichoprosopon
Tripteroides
Udaya
Uranotaenia
Verrallina
Muỗi và sức khỏe

Một số loài muỗi có khả năng là vật trung gian truyền bệnh giữa người với người, hay giữa động vật và người. Các bệnh do muỗi truyền có thể gây tử vong cao gồm sốt xuất huyết, sốt rét, sốt vàng da...
Ở Việt Nam, vào mùa hè và mùa mưa hàng năm, sự phát triển của muỗi thường xuyên gây nên các dịch bệnh làm tử vong nhiều bệnh nhân. Mùa hè năm 2004, có vài chục nghìn người Việt Nam bị nhiễm bệnh sốt xuất huyết, trong đó có vài chục ca tử vong, do muỗi truyền. Trên thế giới, có khoảng hơn nửa tỷ người mắc bệnh sốt rét hàng năm, tập trung ở Châu Phi, với thủ phạm truyền bệnh là muỗi. Năm 2017, đại dịch Zika bùng phát gây nên hiện tượng teo não ở người mà tác nhân cũng là do muỗi gây ra
Khống chế muỗi > Diệt muỗi

Trước đây, các hóa chất độc thường được sử dụng để diệt muỗi, như bằng bình xịt, hay đốt hương muỗi. Nhưng các biện pháp hiện đại sử dụng các sinh vật có khả năng tiêu diệt muỗi, hoặc các phương pháp sinh học và vật lý khác, tránh sử dụng chất hóa học độc hại cho cơ thể con người.
Khống chế muỗi > Diệt muỗi > Dùng sinh vật

Sử dụng thiên địch để diệt muỗi:
Nuôi cá hoặc lươn nhỏ trong bể nước để tiêu diệt bọ gậy.
Nuôi chuồn chuồn ngoài đồng ruộng. Các ấu trùng chuồn chuồn trong nước ăn bọ gậy, còn chuồn chuồn trưởng thành bắt muỗi trong không trung.
Nuôi bò sát nhỏ như thạch sùng, thằn lằn để ăn muỗi trong nhà.
Bảo vệ dơi bắt muỗi trong không trung.
Dùng Mesocyclops để diệt lăng quăng
Dùng các côn trùng thủy sinh thuộc họ corixidae để diệt lăng quăng
Khống chế muỗi > Diệt muỗi > Cải tạo môi trường

Mục đích là thu hẹp môi trường sinh trưởng của muỗi:
Nạo vét cống rãnh, vũng nước
Phát quang bụi rậm
Sử dụng bồn chứa nước sinh hoạt kín
Dọn dẹp nhà cửa
Không để các vật ủ lại một chỗ (dễ cho muỗi phát sinh)
Khống chế muỗi > Diệt muỗi > Bẫy điện

Đèn bẫy muỗi được chế tạo với một đèn phát ánh sáng, hấp dẫn muỗi và côn trùng tụ tập đến, bao quanh bởi lưới kim loại có hiệu điện thế thấp. Khi muỗi và côn trùng sa vào lưới, dòng điện nhỏ sẽ phóng qua và tiêu diệt chúng. Phương pháp này sử dụng được trong nhà và ngoài trời.
Vợt điện, thiết kế như vợt bắt muỗi cầm tay, chỉ gồm lưới kim loại có điện thế, chạy pin. Vợt này đòi hỏi kỹ thuật sử dụng của người bắt muỗi, có thể có ích trong nhà, nhưng không có tính hiệu quả cao.
Khống chế muỗi > Diệt muỗi > Dùng hóa chất

Thuốc xịt, có thể được xịt ở những khu vực ngoài trời rộng lớn. Một số thuộc xịt còn được xịt tiêu diệt muỗi và các côn trùng khác trong nhà ở, khi mọi người đi vắng. Việc dùng thuốc xịt gây tranh cãi, vì nó không chỉ độc cho con người mà còn tiêu diệt các sinh vật ăn muỗi, làm mất cân bằng sinh thái.
Hương xua muỗi (còn gọi là nhang muỗi), có thể được đốt trong nhà khi mọi người đi vắng. Nó có thể tiêu diệt muỗi trong phạm vi nhà ở và không duy trì được tác dụng lâu dài. Hương xua muỗi có thể gây độc cho người và tạo nguy cơ hỏa hoạn.
Khống chế muỗi > Diệt muỗi > Dùng muỗi biến đổi gien

Có thể tạo ra chủng muỗi đực bị mất khả năng sinh sản khi chiếu phóng xạ rồi thả chúng vào tự nhiên. Các con muỗi đực vô sinh sẽ cạnh tranh giao phối với muỗi đực thường, giảm tỷ lệ sinh của muỗi.
Khống chế muỗi > Xua muỗi

Một cách khác để giảm thiểu khả năng bị muỗi ảnh hưởng đến sức khỏe là ngăn cản không cho chúng tiếp xúc với cơ thể.
Khống chế muỗi > Xua muỗi > Bật đèn sáng

Muỗi rất sợ đèn sáng vào buổi tối.
nhưng với đèn có tia uv cao thì sẽ lại thu hút chúng. 
các đèn bẫy muỗi thông thường là loại đèn phát tia cực tím để thu hút chúng. nhưng với tia uv thì lại có hại cho con người đặc biệt là trẻ nhỏ. nhìn nhiều hại mắt, tiếp xúc nhiều hại da....
vì vậy đặc biệt cách ly với con nhỏ. (hậu quả làm mờ mắt sớm, lão hóa sớm...)
Khống chế muỗi > Xua muỗi > Gió nhẹ

Tạo luồng gió nhẹ bằng quạt có thể xua được muỗi.
Khống chế muỗi > Xua muỗi > Màn

Các biện pháp dùng màn và lưới không gây hại cho sức khỏe hay môi trường, chi phí không cao và phát huy tác dụng trong thời gian dài.
Màn ngủ là phương pháp hiệu quả để phòng chống muỗi đốt khi ngủ.
Lưới cửa, là các lưới kim loại (hay nhựa) có lỗ nhỏ, không cho muỗi hay các loại côn trùng vượt qua và xâm nhập vào nhà ở, nhưng vẫn đảm bảo thoáng khí và ánh sáng.
Khống chế muỗi > Xua muỗi > Thuốc xua muỗi

Thuốc bôi lên da để xua muỗi khỏi da, tiện dụng khi đi du lịch đến vùng đất nhiều muỗi. Chúng thường chứa các hóa chất sau: DEET, tinh dầu bạc hà mèo, nepetalactone, tinh dầu xả hay tinh dầu bạch đàn (còn gọi là dầu khuynh diệp).
Khống chế muỗi > Xua muỗi > Máy phát siêu âm xua muỗi

Các máy này được chế tạo nhỏ như đồng hồ, đeo ở tay, chạy pin, phát ra sóng siêu âm khiến muỗi không muốn lại gần, nhưng tai người không nghe thấy gì. Tiện dụng khi ta đi du lịch các vùng đất nhiều muỗi. Tuy nhiên chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh được công dụng của thiết bị này.
Chú thích

↑  Harbach, Ralph (2 tháng 11 năm 2008). “Family Culicidae Meigen, 1818”. Mosquito Taxonomic Inventory. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2022., see also Valid Species List Lưu trữ 2022-03-15 tại Wayback Machine
↑  international, Vector Disease Control (13 tháng 10 năm 2016). “Elephant Mosquito - Toxorhynchites rutilus”. Vector Disease Control International (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2024.
↑  “EENY-787/IN1380: Elephant mosquito Toxorhynchites rutilus Coquillett, 1896 (Insecta: Diptera: Culicidae)”. Ask IFAS - Powered by EDIS (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2024.
1 2  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2012.
↑  Harbach, R.E. 2011. Mosquito Taxonomic Inventory, http://mosquito-taxonomic-inventory.info/, accessed during October 2011)
↑  “Walter Reed Biosystematics Unit”. Truy cập 7 tháng 2 năm 2015.
Một con bọ gậy, ấu trùng của muỗi. Bọ gậy phải thường xuyên bơi lên mặt nước, lấy oxy trong không khí thông qua một ống thở ở đuôi. Đa phần chúng ăn các vi sinh vật trong nước để sống.
Muỗi Aedes aegypti đang đốt một người
Vợt diệt muỗi