Chiến tranh ma túy México
Ma túy kiểm soát mọi lãnh vực đời sống

Các chủ tiệm trong vùng núi non đầy thông phủ này dễ dàng đọc lên danh sách lệ phí "bảo vệ" mà họ phải trả cho băng ma túy La Familia để tiếp tục làm ăn: 100 pesos mỗi tháng cho một sạp bán hàng ngoài đường, 30.000 pesos cho tiệm bán xe hơi hay công ty cung cấp vật liệu xây cất. Hình phạt đầu tiên cho những ai không chịu trả: đánh một trận nhừ tử. Những người cứng đầu - hay những người định chen chân vào vùng kiểm soát của La Familia - có thể phải trả giá bằng tính mạng của họ. "Ngày nào người ta cũng thấy người bị đánh được chở vào IMSS," theo lời thợ máy Jesus Hernandez, chỉ về phía bệnh viện công ở ngay gần tiệm sửa xe của anh ta.
Các băng đảng ma túy bành trướng ra thành các tổ chức mafia và chen chân vào đủ mọi lãnh vực xã hội, tống tiền những người làm ăn, buôn bán đủ mọi thứ, từ con người cho đến dĩa DVD in lậu. Trong lúc nguồn lợi từ cocaine đang suy giảm và giới hữu trách ở Hoa Kỳ cũng như Mexico đang mạnh mẽ bố ráp các đường đưa ma túy vào Hoa Kỳ, các băng đảng này mở ra các đường hướng làm ăn mới, có thể dễ dàng hơn và có nhiều lợi tức hơn cả cocaine. Các tổ chức tội phạm lúc này xâm nhập vào xã hội Mexico qua những phương cách chưa hề thấy trước đó, tạo thêm khó khăn để truy lùng và phá vỡ. Ngoài việc kiểm soát các cơ sở thương mại, băng đảng còn cung cấp công ăn việc làm và dịch vụ xã hội ở những nơi mà chính quyền không làm được. "Ngày nay, bọn băng đảng có các công ty lớn, có học thức, có nghề nghiệp," theo lời nữ Dân biểu Yudit del Rincon thuộc tiểu bang Sinaloa, vốn từ lâu nay đã bị kiểm soát bởi băng đảng ma túy có cùng tên. "Họ trở thành 'nhà doanh nghiệp thành công nhất trong năm', thậm chí, họ còn đứng ra làm các công tác xã hội và thành lập các tổ chức từ thiện."
Các giới chức địa phương không đủ người để điều tra thành phần băng đảng và chuyển các vụ này sang cấp tiểu bang, vốn lại chuyển tiếp sang cho các nhân viên liên bang hiện đã có quá nhiều việc. Một bản báo cáo của cảnh sát liên bang đưa ra vào tháng 4/2009 nói rằng thường thì chẳng có ai đối đầu với băng đảng, "cảnh sát địa phương không dính vào vì trong nhiều trường hợp có sự tham nhũng hối lộ, dân chúng cũng không vì họ sống trong sự sợ hãi." Tổng thống Filipe cũng phải gửi khoảng 5.500 binh sĩ và cảnh sát liên bang đến quê nhà của ông là tiểu bang Michoacan để đối phó với băng đảng nhưng kết quả cũng không lấy gì làm khả quan.
Tại thị trấn Areaga trong khu vực núi non thuộc tiểu bang Michoacan, trùm băng La Familia, Servando Gomez Martinez, được dân chúng địa phương kính nể và thương mến vì cho họ thực phẩm, quần áo và ngay cả các dịch vụ y tế miễn phí. "Cũng giống hệt như ở Chicago, thời mà Al Capone còn hoành hành," theo lời một viên chức an ninh cao cấp Hoa Kỳ. "Chúng kiểm soát mọi thứ, từ thằng bé đánh giày cho đến người tài xế xe tắc xi."
Chính phủ Mexico vào giữa năm 2009 bắt đầu truy lùng tài sản của băng đảng. Vào tháng 4/2009, Quốc hội Mexico thông qua đạo luật cho phép chính phủ tịch thu tài sản và tiền bạc của những người tình nghi trong băng đảng ma túy và các thành phần tội phạm khác trước khi họ bị kết án. Tuy vậy, băng đảng đã thành lập những hệ thống tinh vi để qua mặt chính phủ và nhanh chóng chuyển tiền qua các tiệm "nhận ngân phiếu trả tiền mặt" và qua các địa điểm chuyển tiền.