Nhà thờ Hồi giáo
Kiến trúc > Phong cách

Nhà thờ Hồi giáo theo quy hoạch Ả Rập hoặc hypostyle là loại nhà thờ Hồi giáo sớm nhất, đi tiên phong dưới triều đại Umayyad. Những nhà thờ Hồi giáo này có các kế hoạch hình vuông hoặc hình chữ nhật với một sân trong và phòng cầu nguyện có mái che. Trong lịch sử, ở vùng khí hậu Trung Đông và Địa Trung Hải ấm áp, sân được phục vụ để chứa số lượng lớn tín đồ trong những buổi cầu nguyện thứ Sáu. Hầu hết các nhà thờ Hồi giáo hypostyle đầu tiên có mái bằng trên các phòng cầu nguyện, đòi hỏi phải sử dụng nhiều cột trụ và cấu trúc hỗ trợ. Một trong những nhà thờ Hồi giáo hypostyle đáng chú ý nhất là Đại Giáo đường Cordoba ở Tây Ban Nha, tòa nhà được hỗ trợ bởi hơn 850 cột. Thông thường, các nhà thờ Hồi giáo hypostyle có các dãy mái vòm bên ngoài để du khách có thể tận hưởng bóng râm. Nhà thờ Hồi giáo theo quy hoạch Ả Rập được xây dựng chủ yếu dưới các triều đại Umayyad và Abbas; tuy nhiên, sau đó, sự đơn giản của quy hoạch Ả Rập đã hạn chế các cơ hội phát triển hơn nữa, do đó các nhà thờ Hồi giáo mất dần sự phổ biến.
Sự khởi đầu đầu tiên trong thiết kế nhà thờ Hồi giáo bắt đầu ở Ba Tư (Iran). Người Ba Tư đã được thừa hưởng một di sản kiến trúc phong phú từ các triều đại Ba Tư trước đó và họ bắt đầu kết hợp các yếu tố từ các thiết kế Parthia và Sassan trước đó vào nhà thờ Hồi giáo của họ, chịu ảnh hưởng của các tòa nhà như Cung điện Ardashir và Cung điện Sarvestan. Do đó, kiến trúc Hồi giáo đã chứng kiến sự ra đời của các cấu trúc như mái vòm và lối vào lớn, cong, được gọi là iwan. Trong thời kỳ Seljuq cai trị, khi chủ nghĩa thần bí Hồi giáo đang gia tăng, sự sắp xếp bốn iwan đã hình thành. Định dạng bốn iwan, được hoàn thiện ở thời Seljuq và sau đó được những người Safavid thừa kế, đã thiết lập vững chắc mặt tiền sân của các nhà thờ Hồi giáo này, với các cổng cao chót vót ở mọi phía, quan trọng hơn chính các tòa nhà thực tế. Chúng thường có hình dạng của một sân trung tâm hình vuông với các lối vào lớn ở mỗi bên, tạo ấn tượng về các cổng vào thế giới tâm linh. Người Ba Tư cũng giới thiệu các khu vườn Ba Tư vào các thiết kế nhà thờ Hồi giáo. Chẳng mấy chốc, một phong cách nhà thờ Hồi giáo khác biệt của Ba Tư bắt đầu xuất hiện sẽ ảnh hưởng đáng kể đến các thiết kế nhà thờ Hồi giáo của triều đại Timurid và cả Mughal sau này.
Người Ottoman đã giới thiệu các nhà thờ Hồi giáo mái vòm trung tâm vào thế kỷ 15. Những nhà thờ Hồi giáo này có một mái vòm lớn tập trung ở phía trên phòng cầu nguyện. Ngoài việc có một mái vòm trung tâm lớn, một đặc điểm chung là các mái vòm nhỏ hơn tồn tại ngoài trung tâm trên phòng cầu nguyện hoặc trong suốt phần còn lại của nhà thờ Hồi giáo, nơi mà việc cầu nguyện không được thực hiện. Phong cách này bị ảnh hưởng nặng nề bởi kiến trúc Byzantine với việc sử dụng các vòm lớn ở trung tâm. Nhà thờ Hồi giáo của Hajja Soad có hình dạng kim tự tháp. Đó là một phong cách sáng tạo trong kiến trúc Hồi giáo.
Nhà thờ Hồi giáo Faisal ở Islamabad, Pakistan có thiết kế tương đối khác thường, hợp nhất các đường nét đương đại với vẻ ngoài truyền thống hơn của một chiếc lều của người Bedouin Ả Rập, với phòng cầu nguyện hình tam giác lớn và bốn tháp. Tuy nhiên, không giống như các thiết kế nhà thờ Hồi giáo truyền thống, nó thiếu mái vòm. Kiến trúc của nhà thờ Hồi giáo là một khởi đầu từ lịch sử lâu dài của kiến trúc Hồi giáo Nam Á.
Nhà thờ Hồi giáo được xây dựng ở Đông Nam Á thường đại diện cho kiến trúc theo phong cách Indonesia-Java, khác với kiến trúc được tìm thấy trên khắp Trung Đông. Những cái được tìm thấy ở châu Âu và Bắc Mỹ dường như có nhiều phong cách khác nhau nhưng hầu hết được xây dựng theo thiết kế kiến trúc phương Tây, một số là nhà thờ cũ hoặc các tòa nhà khác được sử dụng bởi những người không theo đạo Hồi. Ở Châu Phi, hầu hết các nhà thờ Hồi giáo đều cũ nhưng những nhà thờ mới được xây dựng theo mô phỏng của Trung Đông. Điều này có thể được nhìn thấy trong Nhà thờ Hồi giáo Quốc gia Abuja ở Nigeria và những nơi khác.