stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chủ nghĩa Marx
Chú thích

↑  Marx, Luận đề về Feuerbach. Marx Engels toàn tập, tập 3, trang 533 1845 (Engel hiệu đính năm 1888 – tiếng Đức)
↑  Marx, Về phê phán kinh tế chính trị học. Lời nói đầu. Marx Engels toàn tập, 13, trang 9, 1859 (tiếng Đức)
↑  Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Phần I. Tư sản và vô sản, Các Mác và Ph.Ăng-ghen, 1848
↑  Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Phần II. Những người vô sản và những người cộng sản, Các Mác và Ph.Ăng-ghen, 1848
↑  Về phê phán kinh tế chính trị học. Lời nói đầu. Marx Engel toàn tập 13, trang 9 – tiếng Đức
↑  Karl Marx, Phê bình kinh tế chính trị học, Marx Engel toàn tập, tập 13 (tiếng Đức)
↑  Marx, Phê bình kinh tế chính trị học, Marx Engels toàn tập, tập 13, 1859 (tiếng Đức)
↑  Marx, Engels, Tuyên ngôn của đảng cộng sản. 1848 (tiếng Đức)
↑  Penser librement, Phan Huy Duong, Éditions Chronique Sociale, Lyon, 2000
↑  Stammen, Theo; Riescher, Gisela; Hofmann, Wilhelm: Hauptwerke der politischen Theorie (Các tác phẩm chính của học thuyết chính trị). 1997, trang. 320-323
↑  Stammen, Theo; Riescher, Gisela; Hofmann, Wilhelm: Hauptwerke der politischen Theorie (Các tác phẩm chính của học thuyết chính trị). 1997, trang 137-140
↑  Stammen, Theo; Riescher, Gisela; Hofmann, Wilhelm: Hauptwerke der politischen Theorie. 1997, trang 263-265
↑  Stammen, Theo; Riescher, Gisela; Hofmann, Wilhelm: Hauptwerke der politischen Theorie. (Các tác phẩm chính của học thuyết chính trị), 1997, trang 291-294
↑  Chú thích theo: Stammen, Theo; Riescher, Gisela; Hofmann, Wilhelm: Hauptwerke der politischen Theorie. 1997, trang 162
↑  Marx; Engels, Lời nói đầu trong "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản" (ấn bản tiếng Đức năm 1871)
↑  “Lenin, Nhà nước và Cách mạng, Lenin toàn tập, tập 25, trang 393 – 507 (tiếng Đức)”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 1 năm 2007. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2007.
↑  Ernest Mandel, Der Spätkapitalismus. Frankfurt am Main 1971, trang 118
Karl Marx
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
Ludwig Andreas Feuerbach
Tập đầu của tác phẩm "Tư bản"
Adam Smith
Tuyên ngôn của đảng cộng sản
Lãnh tụ Soviet Vladimir Ilyich Lenin
Lyov Davidovich Trotsky
Mao Trạch Đông (1939)
Karl Korsch (1886 - 1961)
Lysimachia carinata

| Lysimachia carinata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Lysimachia
Loài (species): L. carinata
Danh pháp hai phần
Lysimachia carinata Y. I. Fang & C. Z. Cheng in F. H. Chen & C. M. Hu 
Lysimachia carinata là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Y. I. Fang & C. Z. Cheng in F. H. Chen & C. M. Hu mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lysimachia carinata”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Cotoneaster

| Cotoneaster |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Rosaceae
Tông (tribus): Maleae
Phân tông (subtribus): Malinae
Chi (genus): Cotoneaster Medik., 1789
Các loài
 Xem trong bài.
Cotoneaster là một chi thực vật có hoa trong họ Hoa hồng.
Chú thích

↑  “Cotoneaster”. ThePlantList. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
↑  Applequist, W.L. (2012). “Report of the Nomenclature Committee for Vascular Plants: 64”. Taxon. 61 (5): 1108–1117.
↑  Flora of China: Cotoneaster (includes most of the world's Cotoneaster species)
↑  Huxley, A., ed. (1992). New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan ISBN 0-333-47494-5.
↑  Flora of NW Europe: Cotoneaster species list[liên kết hỏng]
↑  Flora of Nepal: Cotoneaster
↑  Flora Europaea: Cotoneaster
↑  Den virtuella floran: Cotoneaster (bằng tiếng Thụy Điển)
Andrei Andreyevich Batyutin

Bản mẫu:Eastern Slavic name
| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Andrei Andreyevich Batyutin
Ngày sinh:  28 tháng 5, 1995 (29 tuổi)
Nơi sinh:  Krasnodar, Nga
Chiều cao:  1,76 m (5 ft 9+1⁄2 in)
Vị trí:  Tiền vệ/Tiền đạo
Thông tin đội
Đội hiện nay:  F.K. Ufa
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2011–2016 |  F.K. Krasnodar |  0 |  (0) |
| 2014–2016 |  F.K. Krasnodar-2 |  43 |  (10) |
| 2016– |  F.K. Ufa |  1 |  (0) |
| 2017 |  → F.K. Zenit-2 Sankt Peterburg (mượn) |  14 |  (1) |
| 2017–2018 |  → F.K. Dynamo Sankt Peterburg (mượn) |  18 |  (2) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 12 tháng 5 năm 2018
Andrei Andreyevich Batyutin (tiếng Nga: Андрей Андреевич Батютин; sinh ngày 28 tháng 5 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá người Nga. Anh thi đấu cho F.K. Ufa.
Sự nghiệp câu lạc bộ

Anh ra mắt chuyên nghiệp tại Giải bóng đá chuyên nghiệp quốc gia Nga cho F.K. Krasnodar-2 vào ngày 12 tháng 8 năm 2014 trong trận đấu với FC Afips Afipsky.
Anh có màn ra mắt tại Giải bóng đá ngoại hạng Nga cho F.K. Ufa vào ngày 14 tháng 8 năm 2016 trong trận đấu với F.K. Tom Tomsk.
Saint-Martin-Vésubie

| --- | --- |
 Saint-Martin-Vésubie
Saint-Martin-Vésubie

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Provence-Alpes-Côte d'Azur
Tỉnh: Alpes-Maritimes
Quận: Arrondissement de Nice
Tổng: Saint-Martin-Vésubie
Liên xã: Vésubie–Mercantour
Xã (thị) trưởng: Gaston Franco (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 715–3.120 m (2.346–10.236 ft) (bình quân 960 m (3.150 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 97,13 km2 (37,50 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 06127/ 06450

Saint-Martin-Vésubie là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur ở đông nam nước Pháp.
Luật pháp Bắc Triều Tiên

Luật pháp Bắc Triều Tiên (tên chính thức là Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên) là bộ luật dân sự được pháp điển hóa kế thừa từ Nhật Bản và chịu ảnh hưởng của Liên Xô. Hệ thống này được Hiến pháp Xã hội chủ nghĩa điều chỉnh và hoạt động trong thể chế chính trị của Bắc Triều Tiên.
Hệ thống pháp luật

Bắc Triều Tiên sở hữu bộ luật dân sự được pháp điển hóa, kế thừa từ thời Nhật thuộc và tương tự như hệ thống của Hàn Quốc. Tính đến tháng 12 năm 2015, có 236 luật và quy định, khoảng một nửa trong số đó liên quan đến quản lý kinh tế. Luật đầu tư nước ngoài được xây dựng tốt và cập nhật, đồng thời có hệ thống trọng tài rất phát triển.
Hệ thống tư pháp Bắc Triều Tiên chia thành ba cấp, dựa trên mô hình của Liên Xô, bao gồm Tòa án Trung ương, tòa án cấp tỉnh và tòa án cấp huyện. Vấn đề tư pháp đều do Cơ quan Kiểm sát Trung ương xử lý.
Bộ luật hình sự của nước này dựa trên nguyên tắc nullum crimen sine lege (không có luật định thì không có tội phạm) nhưng vẫn là công cụ kiểm soát chính trị mặc dù có một số sửa đổi làm giảm ảnh hưởng về mặt ý thức hệ. Tòa án thực hiện thủ tục pháp lý liên quan không chỉ đến vấn đề hình sự và dân sự mà còn cả án chính trị. Chính trị phạm là những người duy nhất mà toàn bộ gia đình và bản thân họ đều bị đưa đến trại lao động, trong khi tội phạm thì bị giam giữ trong cơ sở cải tạo và nhà tù.
Nghề luật sư

Giới luật sư Triều Tiên đều phải tham gia đoàn thể mang tên Hiệp hội Luật sư Triều Tiên. Ủy ban Trung ương của hiệp hội này quyết định tiêu chuẩn nghề nghiệp, cũng như việc hội đủ hay không đủ điều kiện hành nghề luật sư. Cá nhân hoặc cơ quan không được quyền thuê mướn luật sư, mà ủy ban này sẽ thu thập yêu cầu đại diện pháp lý rồi sau đó mới phân công vụ án và trả thù lao cho người được chỉ định. Tuy vậy, luật sư không độc quyền cung cấp dịch vụ pháp lý vì bất kỳ ai cũng có thể đại diện trong thủ tục tố tụng dân sự hoặc hình sự. Trường Luật tại Đại học Kim Nhật Thành là cơ sở giáo dục đại học duy nhất cung cấp giáo dục pháp lý. Người ta ước tính rằng có khoảng 500 luật sư đăng ký hành nghề tại Bắc Triều Tiên với 200 người hoạt động tại thủ đô Bình Nhưỡng. Trong suốt 12 năm, Michael Hay là luật sư nước ngoài duy nhất hành nghề tại Bắc Triều Tiên. Ông cho biết đã thắng hoặc thắng một phần trong 70% vụ kiện khi đại diện cho các công ty nước ngoài.
Trên thực tế, luật sư bị hạn chế về loại biện hộ mà họ có thể thực hiện nhân danh thân chủ của mình trong phiên tòa hình sự, vì hệ thống tòa án nước này chỉ là công cụ nằm trong tay quyền lực nhà nước của chính thể độc tài Bắc Triều Tiên. Do số lượng luật sư hành nghề ít ỏi nên bị cáo thậm chí còn khó kiếm nổi một luật sư, và khi luật sư đại diện cho thân chủ thì phần lớn việc này chỉ là hình thức. Họ có thể giải thích động cơ của thân chủ khi phạm tội bị tình nghi và đưa ra vài bình luận tích cực về thân chủ của mình nhưng không biện hộ một cách nghiêm túc.
Luật pháp và chính trị

Theo Robert Collins thuộc Ủy ban Nhân quyền Bắc Triều Tiên, hệ thống phân cấp quyền lực cụ thể ở Bắc Triều Tiên là lời nói hoặc chỉ thị cá nhân của Kim Jong Un, tiếp theo là Mười nguyên tắc thiết lập hệ thống tư tưởng thống nhất, chỉ thị của Đảng Lao động Triều Tiên—đặc biệt là chỉ đạo chính sách của Ban Tổ chức và Hướng dẫn trực thuộc Ban Bí thư Trung ương Đảng, Điều lệ Đảng và luật dân sự trong nước, và sau cùng mới tới Hiến pháp Bắc Triều Tiên. Đảng Lao động Triều Tiên, trong lúc vừa duy trì vai trò chính trị chủ đạo trong nhà nước độc đảng của Bắc Triều Tiên, lại phục vụ nhà lãnh đạo ở vị trí tối cao đứng trên tất cả các thực thể chính trị khác. Giống như trong thể chế chính trị cộng sản khác, nhà nước và xã hội đều phải phục tùng đảng, và đảng cũng không bị luật dân sự ràng buộc.
Song Seung-min

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Song Seung-min
Ngày sinh:  11 tháng 1, 1992 (32 tuổi)
Nơi sinh:  Hàn Quốc
Chiều cao:  1,86 m (6 ft 1 in)
Vị trí:  Tiền đạo
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Pohang Steelers
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2010–2013:  Đại học Incheon
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2014–2017 |  Gwangju FC |  128 |  (12) |
| 2018– |  Pohang Steelers |   |   |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 7 tháng 1 năm 2018
Song Seung-min (Tiếng Hàn: 송승민; sinh ngày 11 tháng 1 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá Hàn Quốc thi đấu ở vị trí tiền đạo cho Pohang Steelers.
Sự nghiệp

Anh được lựa chọn bởi Gwangju FC ở đợt tuyển quân K League 2014.
Andrei Yakovlev

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Andrei Denisovich Yakovlev
Ngày sinh:  12 tháng 1, 1995 (29 tuổi)
Nơi sinh:  Sankt Peterburg, Nga
Chiều cao:  1,79 m (5 ft 10+1⁄2 in)
Vị trí:  Hậu vệ
Thông tin đội
Đội hiện nay:  F.K. Khimki
Số áo:  3
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
0000–2007:  F.K. Zenit St. Petersburg
2007–2008:  Kolomyagi St. Petersburg
2008–2009:  Smena
2009–2010:  Kolomyagi St. Petersburg
2010–2013:  F.K. Zenit St. Petersburg
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2012 |  FC Neva-Sport St. Petersburg |   |   |
| 2013–2015 |  F.K. Zenit St. Petersburg |  0 |  (0) |
| 2015 |  → F.K. Zenit-2 St. Petersburg (mượn) |  2 |  (0) |
| 2015 |  FK Baumit Jablonec |  0 |  (0) |
| 2016 |  FK Varnsdorf |  7 |  (0) |
| 2016–2017 |  F.K. Dynamo Sankt Peterburg |  0 |  (0) |
| 2017 |  F.K. Spartak Kostroma |  17 |  (0) |
| 2018– |  F.K. Khimki |  6 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 12 tháng 5 năm 2018
Andrei Denisovich Yakovlev (tiếng Nga: Андрей Денисович Яковлев; sinh ngày 12 tháng 1 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá người Nga. Anh thi đấu cho F.K. Khimki.
Sự nghiệp câu lạc bộ

Anh ký bản hợp đồng 3 năm cùng với FK Baumit Jablonec vào tháng 6 năm 2015.
Anh có màn ra mắt tại Giải bóng đá chuyên nghiệp quốc gia Nga cho F.K. Zenit-2 Sankt Peterburg vào ngày 30 tháng 4 năm 2015 trong trận đấu với FC Pskov-747.
Yeşiller, Orhaneli

| Yeşiller |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YeşillerVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Bursa
Huyện: Orhaneli
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 109 người
Múi giờ: UTC+3, Giờ ở Thổ Nhĩ Kỳ
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Yeşiller là một xã thuộc huyện Orhaneli, tỉnh Bursa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 109 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Bursa”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Yuva, Orta

| Yuva |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YuvaVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Çankırı
Huyện: Orta
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 103 người
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Yuva là một xã thuộc huyện Orta, tỉnh Çankırı, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 103 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Çankırı”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
Song Soo-young

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Song Soo-Young
Ngày sinh:  8 tháng 7, 1991 (33 tuổi)
Nơi sinh:  Hàn Quốc
Chiều cao:  1,72 m (5 ft 7+1⁄2 in)
Vị trí:  Tiền đạo
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Suwon FC
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2010–2013:  Đại học Yonsei
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2014–2016 |  Gyeongnam FC |  79 |  (14) |
| 2015 |  → Jeju United (mượn) |  4 |  (0) |
| 2017– |  Suwon FC |  26 |  (2) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 1 tháng 1 năm 2018
Song Soo-Young (Tiếng Hàn: 송수영; sinh ngày 8 tháng 7 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá Hàn Quốc thi đấu ở vị trí tiền đạo cho Suwon FC ở K League 2.
Sự nghiệp

Anh ký hợp đồng với Gyeongnam FC trước khi mùa giải 2014.
Đại Bằng Kim Sí Điểu

Bài này viết về nhân vật trong tiểu thuyết Tây du ký. Đối với nguyên bản trong thần thoại Ấn Độ, xem Garuda.
| Kim Sí Điểu |
| --- | --- |
Nhân vật trong Tây du ký
Xuất hiện lần đầu: Hồi 74
Xuất hiện lần cuối: Hồi 77
Sáng tạo bởi: Ngô Thừa Ân
Dựa trên: Đại Bằng Kim Sí Điểu
Thông tin
Họ và tên: Đại Bằng Kim Sí Điểu
Biệt danh: Vân Trình Vạn Lý Bằng
Giới tính: Đực
Vũ khí: Phương thiên họa kích Âm dương nhị khí bình
Gia đình: Phượng hoàng (mẹ) Khổng tước (chị)
Họ hàng: Như Lai (cháu)
Tôn giáo\Tín ngưỡng: Phật giáo
Nơi ở: Sư Đà Lĩnh
Đại Bằng Kim Sí Điểu (大鵬金翅鵰), biệt hiệu là Vân Trình Vạn Lý Bằng (雲程萬里鵬), là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Tây du ký. Nhân vật này sở hữu pháp bảo "Âm dương nhị khí bình". Hình tượng Đại Bằng Kim Sí Điểu được xây dựng dựa trên Garuda trong thần thoại Ấn Độ và Chim bằng trong thần thoại Trung Quốc.
Lai lịch

Trong Tây du ký, Kim Sí Điểu là một yêu vương chiếm giữ thành Sư Đà và là em út trong bộ ba kết nghĩa ở Sư Đà Lĩnh. Kim Sí Điểu là con của Phượng hoàng và là em trai của Phật mẫu Khổng Tước. Vì thế, Tôn Ngộ Không từng chế giễu Như Lai là cháu gọi Kim Sí Điểu bằng cậu. Vũ khí của Đại Bằng là phương thiên họa kích, tuy sức mạnh không vượt trội nhưng mưu kế xảo quyệt, có thể nhìn thấu mánh khóe của Tôn Ngộ Không và đưa ra đề xuất cho Thanh Sư để lừa gạt thầy trò Đường Tăng. Đại Bằng có tốc độ cực nhanh, chỉ cần vỗ cánh một lần đã bay được 9 vạn dặm, hai lần vỗ cánh còn nhanh hơn cả phép Cân đẩu vân của Tôn Ngộ Không. Với ý đồ ăn thịt Đường Tăng nhưng sợ Tôn Ngộ Không, Đại Bằng đã liên kết với Thanh Sư và Bạch Tượng để bắt giữ thầy trò Đường Tăng.
Kim Sí Điểu sở hữu pháp bảo "Âm dương nhị khí bình", bên trong có 7 vật báu, 8 quẻ, 24 tiết khí, cần 36 người đúng số thiên canh thì mới khiêng nổi. Tương truyền, nếu nhốt người vào trong bình, chỉ trong chốc lát người đó sẽ tan thành nước. Thực chất, pháp bảo này tạo ra hai loại khí lạnh và nóng: bình thường là khí lạnh, nhưng khi nghe tiếng người nói sẽ chuyển thành lửa nóng, ngay cả chú tránh lửa cũng không chịu nổi.
Sau khi Tôn Ngộ Không thất bại trong việc thuyết phục các yêu quái Sư Đà, Ngộ Không tìm đến Như Lai Phật Tổ cầu cứu. Để thu phục ba yêu quái, Như Lai Phật Tổ đã huy động 500 la hán, 3.000 già lam, hai tùy tùng Ca-diếp và A-nan, cùng hai vị Bồ tát Phổ Hiền và Văn Thù, thêm cả Nhiên Đăng Cổ Phật và Di-lặc Bồ tát. Như Lai đã đích thân thu phục Kim Sí Điểu bằng cách rút gân hắn, khiến y không thể bay lượn nữa và giam cầm y "ở trên hào quang làm chức Hộ pháp, rồi đem chư Phật về núi Linh Sơn.".
Tuy nhiên, Đại Bằng cũng yêu cầu được ăn uống. Như Lai đồng ý cho hắn ưu tiên hưởng thụ các lễ vật của nhân gian. (Dù vậy, thức ăn mà Đại Bằng nhận chỉ là đồ cúng của người phàm, không khác gì đồ ăn mà Trư Bát Giới được ban sau khi trở thành Tịnh Đàm Sứ Giả).
Cước chú

↑  Khổng Tước vốn bản tính hung ác, ăn thịt người. Trong lúc hàng phục Khổng Tước, Như Lai đã bị nó nuốt vào bụng. Sau khi thoát ra bên ngoài, Như Lai định lấy tính mạng Khổng Tước để giúp đời. Nhưng Chư vị thần phật nói Như Lai từng chui từ bụng của Khổng Tước ra, nếu giết Khổng Tước thì chẳng khác nào giết cha mẹ của mình. Vì vậy, Khổng Tước được phong làm Phật mẫu, lấy danh hiệu Khổng Tước Đại minh vương Bồ tát, ở lại núi Linh Sơn tu hành.
Chi Lúa

| Chi Lúa |
| --- | --- |

Cây lúa tẻ (Oryza sativa)

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Monocots
nhánh:: Commelinids
Bộ:: Poales
Họ:: Poaceae
Phân họ:: Oryzoideae
Tông:: Oryzeae
Phân tông:: Oryzinae
Chi:: Oryza L.

Loài điển hình
Oryza sativa L.
Các đồng nghĩa
 Padia Moritzi  Porteresia Tateoka  Indoryza A.N.Henry & B.Roy
Chi Lúa (danh pháp khoa học: Oryza) là một chi của 15-20 loài thuộc họ Hòa thảo (Poaceae) và nằm trong phân họ Oryzoideae, có nguồn gốc ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới của châu Á và châu Phi. Chúng là các loài cây cao, ưa sống ở những vùng ẩm ướt, có thể cao từ 1–2 m. Chi này bao gồm cả những loài sống lâu năm và một năm.
Một loài, lúa tẻ (O. sativa) đóng góp 20% số ngũ cốc trên thế giới, là cây lương thực có tầm quan trọng toàn cầu.
Phân loài

Có hơn 300 danh pháp đã được đề xuất cho các loài, phân loài và các loài khác trong chi. Các nguồn đã công bố không thống nhất về việc có bao nhiêu trong số này nên được công nhận là loài riêng biệt. Các loài dưới đây được ghi theo World Checklist maintained do Kew Garden ở London thực hiện.
Oryza australiensis Domin (EE) – Australia
Oryza barthii A.Chev. (AA) – tropical Africa
Oryza brachyantha A.Chev. & Roehr. (FF) – tropical Africa
Oryza coarctata Roxb. (KKLL) – India, Pakistan, Bangladesh, Myanmar
Oryza eichingeri Peter (CC) – tropical Africa, Sri Lanka
Oryza glaberrima Steud. (AA) - Lúa châu Phi hạt đỏ – tropical Africa
Oryza grandiglumis (Döll) Prodoehl (CCDD) – Brazil, Venezuela, Fr Guiana, Colombia, Peru, Bolivia
Oryza latifolia Desv. (CCDD) – Latin America + West Indies from Sinaloa + Cuba to Argentina
Oryza longiglumis Jansen (HHJJ) – New Guinea
Oryza longistaminata A.Chev. & Roehr. (AA) – Madagascar, tropical + southern Africa
Oryza meyeriana (Zoll. & Moritzi) Baill. (GG) – China, Indian Subcontinent, Southeast Asia
Oryza minuta J.Presl (BBCC) – Himalayas, Southeast Asia, New Guinea, Northern Territory of Australia
Oryza neocaledonica Morat (GG) – New Caledonia
Oryza officinalis Wall. ex Watt (CC) – China, Indian Subcontinent, Southeast Asia, New Guinea, Australia
Oryza punctata Kotschy ex Steud. (BB) – Madagascar, tropical + southern Africa
Oryza ridleyi Hook.f. (HHJJ) – Southeast Asia, New Guinea
Oryza rufipogon Griff. (AA) - Lúa gié hoang – brownbeard or red rice – China, Indian Subcontinent, Southeast Asia, New Guinea, Australia
Oryza sativa L. (AA) - Lúa tẻ – China, Indian Subcontinent, Japan, Southeast Asia; naturalized many places
Oryza sativa var. glutinosa - Lúa nếp (hay Oryza glutinosa Lour.)
Oryza schlechteri Pilg. (HHKK) – New Guinea
Chú thích

↑  lectotype designated by Duistermaat, Blumea 32: 174 (1987)
1 2  “Plants of the World Online: Royal Botanic Gardens, Kew”. apps.kew.org. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2024.
Thế kỷ 1

| --- | --- |
Theo thập niên:: 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90
Theo thế kỷ:: 1 TCN 1 2
Theo thiên niên kỷ: : 1 TCN 1 2
Thế kỷ 1 là khoảng thời gian tính từ thời điểm năm 1 đến hết năm 100, nghĩa là bằng 100 năm, trong lịch Gregory.
Amiăng trắng

| Chrysotile |
| --- | --- |

Thông tin chung
Thể loại: Khoáng vật silicatl (nhóm serpentin)
Công thức hóa học: Mg3(Si2O5)(OH)4 (ideal)
Hệ tinh thể: đơn tà hoặc trực thoi
Nhận dạng
Phân tử gam: 277,11 g/mol (ideal)
Màu: xám đến xanh
Dạng thường tinh thể: hình kim
Vết vỡ: sợi
Độ cứng Mohs: 2½–3
Ánh: tơ
Màu vết vạch: trắng
Tính trong mờ: trong mờ
Mật độ: 2,53 g/ml
Chiết suất: 1,545–1,569; 1,553–1,571
Khúc xạ kép: 0,008 (lớn nhất)
Tán sắc: tương đối yếu
Tính nóng chảy: Khử nước ở 550–750 °C
Độ hòa tan: không hòa tan trong nước  dạng sợi suy thoái trong acid loãng
Tham chiếu: 
Amiang trắng (tiếng Anh: chrysotile, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp, "chrysos" có nghĩa là vàng và "tilos" có nghĩa là sợi hay còn gọi là " sợi vàng"), là khoáng vật cấu tạo bởi tập hợp các sợi nhỏ, xốp và mềm dẻo. Chúng liên kết theo dạng xoắn ốc tạo thành ống hình trụ, rỗng và có thể uốn cong. Ống rỗng này theo nghiên cứu khoa học có đường kính trong là 30 – 60Å và đường kính ngoài là 300 – 400Å. Tại Việt Nam, người ta thường gọi chrysotile là amiang trắng.
Năm 1877, mỏ amiăng chrysotile lớn nhất ở Canada được phát hiện và ngành công nghiệp khai khoáng chrysotile mới thực sự phát triển trên diện rộng và quy mô lớn.
Với những đặc tính ưu việt như bền, dai, chịu nhiệt, cách điện, cách âm, chịu ma sát và các lực tác động…chrysotile được coi như là nguyên liệu đầu vào hữu ích trong sản xuất hơn 3000 sản phẩm ứng dụng thuộc các lĩnh vực: vật liệu xây dựng, sản phẩm chịu ma sát như má phanh, miếng đệm, các loại vải sợi, quần áo chịu nhiệt, công nghiệp hàng không, công nghiệp dược phẩm…
Hiện nay, chrysotile chiếm 98% sản lượng khai thác và sử dụng amiăng trên toàn thế giới. Đây cũng là sợi duy nhất trong nhóm các sợi amiăng được phép khai thác, xuất, nhập khẩu và sử dụng bởi nhiều quốc gia đã và đang phát triển. Trong khi đó, amiăng nâu và xanh đã hoàn toàn bị cấm sử dụng dưới mọi hình thức trên toàn thế giới do trong quá khứ, điều kiện làm việc tồi tệ và việc sử dụng sợi amiăng không đúng cách như phun, xịt đã gây phát tán bụi trong không khí và đó là nguyên nhân gây ra các bệnh về phổi cho công nhân. Những bệnh nhân mắc bệnh bụi phổi được phát hiện ngày hôm nay chính là kết quả của việc tiếp xúc với amiăng xanh và nâu từ 20 – 40 năm trước.
Hiện nay đang còn 180 quốc gia và vùng lãnh thổ cho phép sử dụng amiăng trắng và các sản phẩm có chứa amiang trắng trong đó có các G7 và G20 như Mỹ, Canada, Liên Bang Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và các nước Đông Nam Á.
Phân loại amiang trắng

Chrysotile là một trong số các sợi có tên gọi chung là amiăng (tiếng Anh là asbestos được chia thành hai nhóm chính: nhóm serpentin và nhóm amphibole. Ngoài việc cùng chung tên thương mại là amiăng thì giữa hai nhóm này hoàn toàn không có bất cứ điểm chung nào về cấu tạo cũng như các đặc tính hoá, lý.
| Nhóm sợi serpentin | Nhóm sợi amphibol |
| --- | --- |
Chysotile (amiang trắng): amiang nâu, amiang xanh, Tremolit, Actinolit, Anthophyllit
Tính chất hoá lý của sợi chrysotile

Sợi chrysotile với mã số đăng ký CAS 12001 – 29 – 5, có nguồn gốc từ đá serpentin, được phân bố rải rác trên khắp thế giới. Đây là sợi amiang duy nhất được coi là an toàn trong điều kiện sử dụng có kiểm soát. 99% các sản phẩm chứa amiang hiện nay đều là amiang trắng (hay chrysotile). Các loại sợi amiang tên gọi khác đều thuộc nhóm amphibol bao gồm amosit, crocidolit, tremolit, actinolit và anthophyllit với đặc điểm cứng, giòn, có dạng thẳng, nhám, hình kim.
Theo các nhà nghiên cứu khoa học, do đặc điểm cấu tạo, và chu kỳ bán tiêu hủy chậm nên các sợi thuộc nhóm amiang amphibol có thể là nguyên nhân gây ra ung thư và ung thư trung biểu mô.
Công thức hóa học là Mg3(Si2O5)(OH)4. Trọng lượng phân tử - 277,11gm. Trong đó, Magnesi chiếm 26,31%, Silic 20,27%, Hydrô 1,45%, và Oxy 51, 96%. Nếu xét ở dạng oxide thì MgO chiếm 43,63%, SiO2 43, 36% và H2O 13,00%.