stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sự ổn định của Hệ Mặt Trời
Tổng quan và thách thức > Tính dự đoán

Các quỹ đạo hành tinh là hỗn loạn theo thang thời gian dài hơn, theo cách mà toàn bộ Hệ Mặt Trời có thời gian Lyapunov trong khoảng 2–230 triệu năm. Trong mọi trường hợp điều này có nghĩa là vị trí của hành tinh dọc theo quỹ đạo của nó trở thành không thể dự đoán với bất kỳ độ chắc chắn nào (chẳng hạn thời gian vào mùa đông hay mùa hè trở thành không chắc chắn), nhưng trong một số trường hợp thì tự các quỹ đạo cũng có thể thay đổi mạnh. Sự hỗn loạn như vậy biểu hiện mạnh mẽ nhất như là các thay đổi về độ lệch tâm, với quỹ đạo của một vài hành tinh trở thành elip nhiều hay ít đáng kể.
Trong tính toán, các biến số không biết bao gồm số lượng tiểu hành tinh, moment tứ cực của mặt trời, sự mất khối lượng của Mặt Trời do bức xạ và gió mặt trời, lực cản của gió mặt trời đối với các từ quyển hành tinh, lực thủy triều thiên hà và các hiệu ứng từ các ngôi sao đi ngang qua.
Biểu đồ thể hiện số lượng thiên thể vành đai Kuiper đối với một khoảng cách nhất định (tính bằng AU) từ Mặt Trời.
Sự đánh thủng

Hình ảnh sự đánh thủng điện trong một phóng điện cho thấy các sợi plasma giống như dải băng từ một cuộn dây Tesla.
Sự đánh thủng hoặc sự đánh thủng điện môi là khi dòng điện chạy qua một chất cách điện khi điện áp đặt trên nó vượt quá điện áp đánh thủng. Điều này dẫn đến việc chất cách điện trở nên dẫn điện. Sự đánh thủng điện có thể là một sự kiện nhất thời (như trong phóng tĩnh điện), hoặc có thể dẫn đến hồ quang liên tục nếu các thiết bị bảo vệ không làm gián đoạn dòng điện trong mạch điện.
Trong điều kiện đủ điện áp, sự đánh thủng điện có thể xảy ra trong chất rắn, chất lỏng, chất khí hoặc chân không. Tuy nhiên, cơ chế của sự đánh thủng cụ thể là khác nhau đối với từng loại môi trường điện môi.
Cơ chế

Cơ chế đánh thủng khác nhau ở chất rắn, chất lỏng và chất khí. Cơ chế chịu sự ảnh hưởng từ các yếu tố như: vật liệu điện cực, đường cong đặc tính của vật liệu dẫn điện (dẫn đến điện trường tăng cường cục bộ), kích thước của khe hở giữa các điện cực và mật độ của vật liệu trong khe hở.
Cơ chế > Rắn

Trong các vật liệu rắn (chẳng hạn như trong cáp điện), phóng điện cục bộ trong thời gian dài thường xảy ra trước sự đánh thủng, làm suy giảm chất cách điện và kim loại gần khe hở điện áp nhất. Cuối cùng, một dòng các hạt mang điện tràn qua gây ra hiện tượng phóng điện cục bộ dẫn dòng điện qua khe hở.
Lỗi cách điện

Sự đánh thủng điện thường liên quan đến sự đánh thủng của vật liệu cách điện rắn hoặc lỏng được sử dụng bên trong máy biến áp hoặc tụ điện cao áp trong lưới phân phối điện, thường dẫn đến ngắn mạch hoặc cầu chì bị nổ. Sự đánh thủng về điện cũng có thể xảy ra trên các chất cách điện treo trên các đường dây điện trên không, trong các dây cáp điện ngầm hoặc các đường dây dẫn đến các nhánh cây gần đó.
Sự đánh thủng điện môi cũng rất quan trọng trong việc thiết kế các mạch tích hợp và các thiết bị điện tử trạng thái rắn khác. Các lớp cách điện trong các thiết bị như vậy được thiết kế để chịu được điện áp hoạt động bình thường, nhưng điện áp cao hơn như từ tĩnh điện có thể phá hủy các lớp này, khiến một thiết bị trở nên vô dụng. Độ bền điện môi của tụ giới hạn mức năng lượng có thể được lưu trữ và điện áp làm việc an toàn cho thiết bị.
Ludvig Fritzson

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Nils Ludvig Fritzson
Ngày sinh:  25 tháng 8, 1995 (29 tuổi)
Nơi sinh:  Mölltorp, Thụy Điển
Vị trí:  Tiền vệ tấn công
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Östersunds FK
Số áo:  13
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
:  Mölltorp/Breviks AIF
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2013–2014 |  Tibro AIK |  44 |  (9) |
| 2015–2016 |  Degerfors IF |  50 |  (9) |
| 2017– |  Östersunds FK |  13 |  (2) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 4 tháng 3 năm 2018
Nils Ludvig Fritzson là một cầu thủ bóng đá người Thụy Điển cho Östersunds FK, thi đấu ở vị trí attacking midfielder.
Sự nghiệp

Sinh ra ở Mölltorp, Fritzson bắt đầu sự nghiệp ở đội trẻ của đội bóng địa phương Mölltorp/Breviks trước khi ra mắt tại Tibro AIK. Sau khi gây ấn tượng ở giải hạng dưới cho Tibro, anh thu hút sự chú ý của đội bóng Superettan Degerfors IF. Trong 2 mùa giải, anh ghi 9 bàn trong 50 trận, và tiếp tục thu hút sự chú ý của Östersunds FK tại Allsvenskan. Trong mùa giải đầu tiên với câu lạc bộ, anh ra sân 13 lần, ghi 2 bàn, trong đó có 1 bàn thắng quyết định trước IFK Göteborg.
Athenaea picta

| Athenaea picta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Solanales
Họ (familia): Solanaceae
Chi (genus): Athenaea
Loài (species): A. picta
Danh pháp hai phần
Athenaea picta (Mart.) Sendtn., 1846 
Athenaea picta là loài thực vật có hoa trong họ Cà. Loài này được (Mart.) Sendtn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1846.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Athenaea picta”. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2013.
Pseudagrion coelestis

| Pseudagrion coelestis> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
Ít quan tâm 
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Inescta
Bộ (ordo): Odonata
Phân bộ (subordo): Zygoptera
Họ (familia): Coenagrionidae
Chi (genus): Pseudagrion
Loài (species): P. coelestis
Danh pháp hai phần
Pseudagrion coelestis Longfield, 1947 
Pseudagrion coelestis là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.
Loài này được xếp vào nhóm loài không bị đe dọa trong sách Đỏ của IUCN năm 2009.
Pseudagrion coelestis được Longfield miêu tả khoa học năm 1947.
Chú thích

↑  (tiếng Anh) World Odonata List; 25-04-2011 Lưu trữ 2010-08-28 tại Wayback Machine
Tachina griseifrons

| Tachina griseifrons> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Tachina
Loài (species): T. griseifrons
Danh pháp hai phần
Tachina griseifrons
Tachina griseifrons là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Sân bay Eenhana

Sân bay Eenhana (ICAO: FYEN) là một sân bay ở Eenhana, Namibia.
Hoàng Thiệu Hoành

| Hoàng Thiệu Hoành |
| --- | --- |
Hoàng Thiệu Hoành
Chức vụ
Chủ tịch tỉnh Hồ Bắc
Nhiệm kỳ: 1936 – 1937
Tiền nhiệm: Dương Vĩnh Thái
 
Chủ tịch tỉnh Chiết Giang
Nhiệm kỳ: 1937 – 1946
Tiền nhiệm: Chu Gia Hóa
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch: Hán
Sinh: 黃紹竑 1895 Quảng Tây
Mất: 1966 Bắc Kinh
Đảng chính trị: Quốc dân đảng
Alma mater: Trường lục quân trừ bị Quảng Tây
Phục vụ trong quân đội
Thuộc:  Trung Hoa Dân Quốc
Năm tại ngũ: 1924-1945
Cấp bậc: Tướng
Tham chiến: Cách mạng Tân Hợi, Chiến tranh Bắc phạt, Chiến tranh Trung-Nhật, Nội chiến Trung Hoa
Hoàng Thiệu Hoành (giản thể: 黄绍竑; phồn thể: 黃紹竑; bính âm: Huáng Shàohong; 1895 – 31 tháng 8 năm 1966) là quân phiệt Quảng Tây thuộc Tân Quế hệ cai trị Quảng Tây trong giai đoạn sau thời kỳ quân phiệt rồi trở thành một lãnh đạo Trung Hoa Dân Quốc những năm sau đó.
Tiểu sử

Hoàng sinh năm 1895, tại Dung huyện, Quảng Tây. Sau Cách mạng Tân Hợi, ông nhập học trường lục quân trừ bị Quảng Tây cùng Bạch Sùng Hy và Lý Tông Nhân. Sau đó ông thăng dần lên chỉ huy tiểu đoàn kiểu mẫu, một đội quân chuyên nghiệp hiện đại được trang bị tối tân.
Trong cuộc tranh giành quyền lực sau 2 lần Chiến tranh Việt-Quế, các thế lực quân phiệt địa phương bắt đầu phân chia cát cứ Quảng Tây. Ở phía tây nam là các tuyến đường buôn bán thuốc phiện từ Vân Nam và Quý Châu đi qua Bách Sắc theo đường sông xuống Nam Ninh, từ đó thuốc phiện được chuyển đến Ngô Châu, nơi việc buôn bán được mở rộng ra các nơi khác.
Trong 2 cuộc chiến Việt-Quế, Hoàng giữ thái độ trung lập và rời về đóng tại Bách Sắc phía tây bắc. Từng bước một, Hoàng kiểm soát được Bách Sắc và cả việc buôn bán thuốc phiện. Sau đó ông mở rộng thế lực đến Ngô Châu, khống chế các cửa ngõ thuốc phiện ra vào Quảng Tây. Mùa xuân năm 1924, Tân Quế hệ hình thành và xây dựng Quảng Tây Bình định quân. Lý Tông Nhân là Tư lệnh, Hoàng là Phó tư lệnh, và Bạch Sùng Hy Tham mưu trưởng. Tháng 8, họ đánh đuổi viên quân phiệt cũ Lục Vinh Đình và các thế lực khác khỏi tỉnh, Hoàng trở thành Chủ tịch tỉnh Quảng Tây từ năm 1924 - 1929. Ông cũng là Bộ trưởng Nội vụ và Giao thông trong Chính phủ Quốc dân của Tưởng Giới Thạch sau 1927.
Trong loạn Cáp Mật, Tưởng Giới Thạch đã chuẩn bị cử Hoàng Thiệu Hoành chỉ huy đạo quân viễn chinh do ông tập hợp đi hỗ trợ tướng Hồi giáo Mã Trọng Anh chống lại Thịnh Thế Tài, nhưng khi Tưởng nghe tin Liên Xô xâm lược Tân Cương, ông ta quyết định nhường nhịn để tránh một vụ bê bối quốc tế trong trường hợp xảy ra xung đột trực tiếp giữa hai bên, bỏ mặc Mã đơn độc chống lại Hồng quân Liên Xô.
Về sau ông là Chủ tịch Chính phủ tỉnh Chiết Giang từ năm 1934 - 1935 và tỉnh Hồ Bắc từ năm 1936 - 1937. Từ năm 1937 – 1946, ông lại trở thành Chủ tịch Chính phủ tỉnh Chiết Giang và Tư lệnh Binh đoàn 15 Quân đội Cách mạng Quốc dân. Trong Thế chiến II, Hoàng được bổ nhiệm Phó tư lệnh Quân khu 2. Sau chiến tranh, ông được cử làm Chủ tịch Ủy ban Cố vấn và được bầu làm ủy viên Lập pháp viện (Quốc hội).
Trong Nội chiến Trung Hoa, Hoàng là một trong những đại diện Quốc dân đảng trong các cuộc đàm phán ngừng bắn vào tháng 3 năm 1949. Ông và Trương Trị Trung chấp nhận những điều kiện ngừng bắn của Đảng Cộng sản. Khi các lãnh đạo Quốc dân đảng từ chối những điều kiện này, Hoàng trốn sang Hồng Kông, tuyên bố li khai Quốc dân đảng rồi gia nhập Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc vào tháng 9 năm 1949.
Sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, Hoàng được bầu làm ủy viên của Hội đồng Nhà nước, Quốc vụ viện và Chính hiệp. Ông cũng là ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Ủy ban Cách mạng Quốc dân đảng. Trong Cách mạng Văn hóa, ông bị quy là "phái hữu." Không chịu nổi sự bức hại của Hồng vệ binh, ông tự sát tại nhà ngày 31 tháng 8 năm 1966, tại Bắc Kinh.
Chú thích

↑  Hung-mao Tien (1972). Government and politics in Kuomintang China, 1927–1937. Stanford University Press. tr. 186. ISBN 0-8047-0812-6. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2010.
↑  Steen Ammentorp (2000–2009). “The Generals of WWII Generals from China Huang Shaoxiong”. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2010.Quản lý CS1: định dạng ngày tháng (liên kết)
↑  Hsiao-ting Lin (2010). Modern China's Ethnic Frontiers: A Journey to the West. Taylor & Francis. tr. 46. ISBN 0415582644. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2010.
Psychotria birchiana

| Psychotria birchiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Psychotria
Loài (species): P. birchiana
Danh pháp hai phần
Psychotria birchiana King & Gamble 
Psychotria birchiana là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được King & Gamble miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Psychotria birchiana”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Suvanant Punnakant

| Suvanant Punnakant |
| --- | --- |
Sinh: Suvanant Kongying 28 tháng 7, 1978 (46 tuổi) Bangkok, Thái Lan
Nghề nghiệp: Nữ diễn viên, Người dẫn chương trình truyền hình, Người mẫu, MC
Năm hoạt động: 1991–nay
Phối ngẫu: Danuporn Punnakant (cưới 2009)
Con cái: 2
Website: www.allaboutkob.com
Suvanant Punnakant (tiếng Thái: สุวนันท์ ปุณณกันต์, phiên âm: Xu-va-nan Bun-na-can, sinh ngày 22 tháng 7 năm 1978) tên khai sinh là Suvanant Kongying (tiếng Thái: สุวนันท์ คงยิ่ง, phiên âm: Xu-va-nan Không-din), còn có biệt với biệt danh Kob (tiếng Thái: กบ, phiên âm: Cốp), là một nữ diễn viên người Thái Lan. Cô là nữ diễn viên chính trong nhiều lakorn của Thái Lan trong những năm 1990-2000. Cô đã xuất hiện trong một số lakorn (drama), bao gồm Dao pra sook với Sornram Teppitak, trong đó cô đóng vai Dao, nhân vật chính. Cô được bình chọn là người chiến thắng ưa thích của mọi người dành cho nữ diễn viên hàng đầu trong nhiều năm. Cô được coi là nữ diễn viên nổi tiếng nhất Thái Lan và bạn diễn lakorn hàng đầu của cô là Sornram Teppitak.
Thiếu thời

Suvanant chào đời ở Bệnh viện Sirirat, và sống với bà ngoại tại Chachoengsao khi cô còn nhỏ. Cô chuyển đến Bangkok cùng gia đình khi cô mới 3-4 tuổi. Cha của cô, Amnuay Kongying (mất tháng 11 năm 2001), là một giáo viên và mẹ cô, Ubonrat Kongying, nhân viên làm việc tại Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã. Cô cũng có một em trai tên là Apisith Golf Kongying. Suvanant bắt đầu tham gia diễn xuất từ khi còn rất trẻ.
Sự nghiệp

Diễn xuất đầu tiên của cô trong một bộ phim truyền hình văn hóa dân gian Thái Lan truyền thống đã giành được sự yêu mến rộng rãi và giải thưởng diễn xuất lớn đầu tiên của cô mà kể từ đó cô đã bổ sung thêm nhiều lần nữa. Cô tiếp tục đóng vai chính trong Dao pra sook (Sao Mai), cô vào vai một thiếu nữ bị bỏ rơi khi còn bé nhưng lớn lên thấy rằng cô được mọi người mong đợi, kể cả nhân vật nam chính do Sornram Theppitak đóng vai.
Hiện cô đã kết hôn với Danuporn Poonnakan còn được biết đến với cái tên Brook, người từng là bạn diễn của cô.
Suvanant tốt nghiệp với tấm bằng Cử nhân Nghệ thuật ngành Truyền thông từ trường Đại học Rangsit.
Cô được trả một khoản tiền không được tiết lộ – được cho là lên tới hàng triệu baht – để làm người dẫn chương trình cho mỹ phẩm Mistine. Suvanant cũng là một nhà vô địch trượt băng chuyên nghiệp.
Năm 2003, một tờ báo lá cải của Campuchia đã đưa tin Suvanant Punnakant có bài phát biểu tuyên bố rằng Angkor Wat thuộc về Thái Lan, lời tố cáo về sau được cho là vô căn cứ. Điều này đã thúc đẩy cuộc bạo loạn Phnôm Pênh năm 2003, khiến cho Đại sứ quán Thái Lan ở Campuchia bị phá hủy. Theo phỏng vấn với tờ Bangkok Post, Punnakant nói rằng lời phát biểu này lấy từ một lời thoại của nhân vật của mình trong một bộ phim truyền hình cô đã đóng.
Suvanant cũng được biết đến với việc đồng tổ chức chương trình nổi tiếng Jun pun dao cùng với Nattawut Skidjai.
Đóng phim > Phim truyền hình ngắn

Sawan Babb
Ru Tau Mua Ja Tai (đóng vai nhỏ)
Ratree Phirap
Chomrom Tor Tarn Puying
Ma Mia
Hom Klin Kwam Ruk
Duchanee Nang
Phan Nung Ratree
Siam Manusti
Majurat Ting-Tong (khách mời)
Ngern Ngern Ngern (khách mời)
Ru Fa Yang Fa Yu
Thong Lang Pra (2000) - vai Pen (đóng với Sornram Theappitak)
Mae Pra Thorranee
Kum Mun Sunya
Đóng phim > Phim

Like this world has tofu and methodical teacher (1994) - vai Sali (đóng với Sornram Teppitak)
Kongroi 501: Tung Jai Ja Tak, Tae Mai Tak Theaw (1995) - vai Ghee (đóng với Andrew Gregson)
2, 2, 1, two-roll, still not racing as well. She: Love, can you answer? (1996)
Teal, Paintbrush and Tee Wood (1996) - vai Rewadee
In Country Melody (2007) - vai Isam (đóng với Pitisak Yaowananon)
Busaba Bold and Beautiful (2008) - vai Dao (đóng với Veraparb Suparbpaiboon)
In Country Melody 2 (2009) - vai Isam (đóng với Pitisak Yaowananon)
Đóng phim > Âm nhạc

Kae Ruk Gor Por (Dao Pra Suk Original Soundtrack)
Waan Fah Sai (Mistine Commercial Soundtrack)
Mon Ruk Luktung Original Soundtrack
Đóng phim > Quảng cáo

Camera PENTAX (Year 1993)
LUX soap (1994)
Hello 1800 using sound effects for commercials (1995)
Shampoo HEAD & SHOULERS (1998)
Miss Teen Neo Bright (2001)
Mistine NEW STAR (2003)
Whoever loves to drink milk (2004)
Miss Teen SUNSTOP (2005)
Thaweesin Savings Lottery set, BAAC for 40 years (May 2006)
Thaweesin BAAC Savings Lottery (ngày 27 tháng 10 năm 2006)
Scott Kitz Chicken Soup (2018)
Scotch Kitz Choco Yummy Set (2018)
Đóng phim > Chương trình truyền hình (MC)

Jhan Phun Dao
07 Show
Suek Song Baan
Taguchi Yoshinori

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Taguchi Yoshinori
Ngày sinh:  14 tháng 9, 1965 (59 tuổi)
Nơi sinh:  Saitama, Nhật Bản
Vị trí:  Hậu vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1989-1992 |  Yokohama Flügels |  139 |  (8) |
| 1993 |  Sanfrecce Hiroshima |  6 |  (0) |
| 1994-1998 |  Urawa Reds |  90 |  (6) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Taguchi Yoshinori (sinh ngày 14 tháng 9 năm 1965) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản

Taguchi Yoshinori được triệu tập vào đội tuyển Nhật Bản tham dự Cúp bóng đá châu Á 1988.
Macaracas (huyện)

| Huyện Macaracas |
| --- | --- |
—  Huyện  —
 
 

Huyện MacaracasVí trí của huyện lỵ trong Panama
Quốc gia:  Panama
Tỉnh: tỉnh Los Santos
Huyện lỵ: Macaracas
Diện tích
 • Tổng cộng: 195 mi2 (504 km2)
Dân số (2000)
 • Tổng cộng: 9.137
Múi giờ: ETZ (UTC-5)
Huyện Macaracas là một huyện (distrito) thuộc tỉnh Los Santos ở Panama. Theo điều tra dân số năm 2000, huyện này có dân số 9137 người. Huyện Macaracas có diện tích 504 km². Huyện lỵ đóng tại Macaracas.
Pseudotyphistes pennatus

| Pseudotyphistes pennatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Linyphiidae
Chi (genus): Pseudotyphistes
Loài (species): P. pennatus
Danh pháp hai phần
Pseudotyphistes pennatus Brignoli, 1972 
Pseudotyphistes pennatus là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Pseudotyphistes. Pseudotyphistes pennatus được Paolo Marcello Brignoli miêu tả năm 1972.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Aarhus

| Aarhus |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 
Từ phía trên, trái sang phải: đường chân trời Aarhus, tòa thị chính Aarhus, Isbjerget, Park Allé.
  Ấn chương Huy hiệu
Tên hiệu: Smilets by (City of smiles)
 Vị trí của Aarhus trong Liên minh Châu Âu và Đan Mạch
Aarhus
Quốc gia:  Đan Mạch
Vùng: Trung Jutland (Midtjylland)
Khu tự quản: Aarhus
Được thành lập: thế kỷ thứ 8
Trạng thái thành phố: thế kỷ thứ 15
Đặt tên theo: Cửa sông Aarhus
Chính quyền
 • Kiểu: Quan tòa hành chính địa phương
 • Thị trưởng: Jacob Bundsgaard (S)
 • Khu tự quản: Lỗi định dạng: giá trị đầu vào không hợp lệ khi làm tròn km2 (Lỗi biểu thức: Dư toán tử < acres)
Độ cao cực đại: 105 m (344 ft)
Độ cao cực tiểu: 0 m (0 ft)
Dân số (ngày 1 tháng 1 năm 2017)
 • Thứ hạng: Đan Mạch: thứ hai
 • Đô thị: 269,022
 • Khu tự quản: 335,684
Tên cư dân: người Aarhus
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 8000, 8200, 8210, 8220, 8230
Mã điện thoại: (+45) 8
Thành phố kết nghĩa: Bergen, Göteborg (đô thị), Turku, Novi Sad, Cáp Nhĩ Tân, Rostock, Qaqortoq, Kiel 
Trang web: Website chính thức
Aarhus [left center] is south of Randers, northeast of Kolding và Esbjerg, on Denmark's Jutland peninsula.
Mặt trước nhà hát Aarhus
Aarhus (ở Đan Mạch thường viết là Århus) là thành phố lớn thứ nhì của Đan Mạch, nằm bên Vịnh Århus, phía đông bán đảo Jutland. Trung tâm thành phố nằm trên thung lũng sông nhỏ mang tên Aarhus, các khu khác nằm trên các vùng đồi chung quanh cao hơn. Ngay ngoại ô phía bắc, có khu rừng nhỏ Riiskov (khoảng 80 ha) và ngoại ô phía nam có rừng Marselisborg Skov (khoảng 1300 ha). Hai nơi này thường được dân chúng dùng làm nơi dạo chơi hoặc picnic. Về phía tây có hồ Brabrand (153 ha) và hồ Årslev Engsø (khoảng 100 ha), cũng là nơi dạo chơi được ưa chuộng.
Lịch sử

Tên thành phố Aarhus thời trung cổ là Arus, do tiếng Đan Mạch cổ Àròs, nghĩa là Cửa sông nhỏ. Các nghiên cứu khảo cổ mới đây cho thấy là thành phố đã được xây dựng từ cuối thế kỷ thứ 8. Người ta đã tìm thấy các hạt tròn thủy tinh và các nhà dài hẹp, nửa chôn dưới đất (grubehus). Các nhà này vừa được dùng làm nhà ở, vừa dùng làm xưởng làm việc. Người ta đã tìm thấy các lược chải đầu và các vật trang sức trong các nhà này, chứng tỏ chúng xuất hiện từ khoảng năm 900. Người ta cũng tìm thấy 6 tấm bia đá khắc chữ rune được dựng lên từ khoảng năm 1.000 tại Aarhus và vùng lân cận. Việc khai quật mới nhất trong mùa xuân năm 2005 đã phát hiện một mương rãnh từ khoảng năm 850. Dường như mương rãnh này đã được lấp đầy từ năm 870, rồi thành phố được dựng lên từ đây. Việc khai quật này cũng phát hiện 1 chiến lũy hình bán nguyệt bao quanh thành phố ở hướng đất liền (mặt phía đông là eo biển Kattegat). Chiến lũy này được dựng lên từ thời Viking, khoảng năm 934, dường như để bảo vệ thành phố do việc công tước Sachsen Henrik I (876 - 936) tấn công bán đảo Jutland. Vào hậu bán thế kỷ thứ 10, chiến lũy này được củng cố, và vào thế kỷ thứ 13 được nới rộng ra với chiều rộng 20 m, chiều cao từ 6 tới 8 m.
Năm 948, thành phố đã được dùng làm trụ sở giáo phận, dưới thời vua Harald răng xanh (Harald Blåtand). Khoảng năm 1040, vua Knude III và sau đó vua Magnus den Gode đã cho đúc tiền kim loại tại đây. Thành phố Aarhus cũng được sử gia Adam of Bremen (khoảng 1040 - 1081) nói đến lần đầu, khi ông ta viết: Reginbrand, giám mục Aarhus (Harusa) tham dự cuộc họp giáo hội tại thành phố Ingelham ở Đức.
Từ thế kỷ thứ 12, Aarhus đã phát triển mạnh và được vua Christoffer III cấp cho đặc quyền thương trấn từ ngày 2 tháng 7 năm 1441. Tới thế kỷ 17, 18, Aarhus trở nên một thành phố buôn bán quan trọng nhờ có một hải cảng thuận lợi. Ngoài nội thương, Aarhus cũng buôn bán với Na Uy, Lübeck, Amsterdam, Anh, Pháp và Tây Ban Nha. Giữa thế kỷ thứ 17, Aarhus có một đoàn thương thuyền khoảng 100 tàu. Việc xuất cảng lúa gạo sang Na Uy và nước ngoài hàng năm lên tới khoảng 20.000 tønder, tới đầu thế kỷ 18 tăng lên tới khoảng 36.000 tønder. Sau đó tới thời kỳ suy thoái. Vào năm 1735 Århus chỉ còn buôn bán chút ít với Na Uy và Lübeck. Đoàn thương thuyền chỉ còn 31 tàu.
Århus tiến bộ nhanh từ thế kỷ thứ 19. Năm 1800 Århus chỉ là thành phố thứ ba của bán đảo Jutland, nhưng đến năm 1840 thì Århus vượt thành phố Randers và đến năm 1850 cũng vượt qua thành phố Aalborg.
Trong cả hai cuộc chiến tranh Schleswig (1848 - 1850 và 1864), Århus đều bị quân thù chiếm đóng.
Dân số

Năm 1950, Århus có khoảng 150.000 dân. Tới ngày 1.1.2008, Århus có 298.536 cư dân, riêng nội thành là 228.123 người. Khoảng 65.000 dân dưới 18 tuổi. Tỷ lệ gia tăng khoảng 1% mỗi năm. Gần 12% là dân nhập cư. Năm 2005, các nhóm dân nhập cư đông nhất là người Liban (4.368), Thổ Nhĩ Kỳ (3.936), Somalia (3.113), Iraq (2.728), Việt Nam (2.373), Iran (2.188), Ba Lan (1.368), Đức (1.490), Afghanistan (1.134), Na Uy (1.111), Anh (745). Khu Gellerup ở phía tây thành phố có 88% dân nhập cư (năm 2006), phần lớn là người Ả Rập, Thổ nhĩ Kỳ, Somalia.
Giao thông

Århus có hải cảng thuộc hạng lớn nhất vùng Scandinavia và là một trong số 100 cảng container lớn nhất thế giới. Năm 2006, cảng có khối lượng hàng vận chuyển trên 12 triệu tấn. Cảng Århus có điểm lợi là nằm trong vùng vịnh ít bị đóng băng trong các mùa đông khắc nghiệt. Hàng ngày, có các tuyến tàu phà chở người và xe cộ từ Århus tới đảo Zealand
Århus nằm gần xa lộ châu Âu E45, có các đường xe lửa nối với Copenhagen, các thành phố khác của Đức như Berlin, Hamburg vv... và các thành phố lân cận. Nhà ga xe lửa đầu tiên được khánh thành năm 1862, nhà ga thứ hai năm 1884 và nhà ga thứ ba hiện nay được khánh thành năm 1929.
Aarhus cũng có một phi trường nằm tại Tirstrup, cách Aarhus gần 40 km. Việc giao thông công cộng trong thành phố và các vùng ngoại ô được các xe bus đảm nhiệm.
Văn hóa và giáo dục

Århus được coi là thủ phủ của bán đảo Jutland. Århus có một trường đại học tổng hợp (1928) với trên 35.000 sinh viên, các trường Cao đẳng thương mại, kỹ thuật, trường báo chí Đan Mạch, Thư viện quốc gia (1902), nhạc viện, rất nhiều nhà bảo tàng vv... Hàng năm Århus đều tổ chức 1 tuần lễ hội vào đầu tháng 9, với các chủ đề văn hóa, âm nhạc khác nhau. Århus cũng đã tổ chức Liên hoan nhạc Jazz quốc tế (Aarhus International Jazz Festival) cùng nhiều cuộc hội diễn khác.