stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kbang
Lịch sử

Kbang là một trong 3 huyện thuộc vùng Tây Sơn Thượng Đạo. Trong Chiến tranh Việt Nam, huyện Kbang cũng là nơi chứng kiến nhiều trận đánh khốc liệt, trong đó có trận Ka'nak năm 1965. Đây là nơi sinh của anh hùng Núp.
Huyện Kbang thuộc tỉnh Gia Lai - Kon Tum được thành lập vào ngày 28 tháng 12 năm 1984 theo quyết định số 181-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng trên cơ sở tách 9 xã: Đông, Kông Lơng Khơng, Kông Bờ La, KRong, Sơn Lang, Lơ Ku, Nghĩa An, Sơ Pai, Tơ Tung thuộc huyện An Khê với 2 xã: Đăk Rong, Kon Pne thuộc huyện Kon Plông và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 19/05/1985.
Ban đầu, sau khi thành lập, thì huyện Kbang có 11 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 11 xã: Đăk Rong, Đông, Kon Pne, Kông Lơng Khơng, Kông Bờ La, KRong, Lơ Ku, Nghĩa An, Sơ Pai (trụ sở của huyện Kbang), Sơn Lang và Tơ Tung.
Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tỉnh Gia Lai được tái lập, huyện Kbang thuộc tỉnh Gia Lai.
Ngày 13 tháng 1 năm 1989, thành lập thị trấn Kbang (thị trấn huyện lỵ huyện Kbang) trên cơ sở một phần diện tích tự nhiên và dân số của 2 xã: Đông và Nghĩa An.
Ngày 11 tháng 7 năm 1994, thành lập xã Đăk HLơ trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và dân số của xã Kông Bờ La.
Ngày 21 tháng 4 năm 2006, thành lập xã Đăk Smar trên cơ sở 12.678,66 ha diện tích tự nhiên và 2.012 nhân khẩu của xã Đông.
Huyện Kbang có 1 thị trấn và 13 xã.
Ngày 28 tháng 9 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1195/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Gia Lai giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 11 năm 2024). Theo đó, sáp nhập xã Đăk Hlơ vào xã Kông Bơ La và xã Nghĩa An.
Huyện Kbang có 1 thị trấn và 12 xã như hiện nay.
Kinh tế - xã hội > Xã hội

Ngoài ra, huyện cũng có các hệ thống trường học đạt chuẩn Quốc gia ở tất cả các cấp học.
Cơ sở hạ tầng - kĩ thuật huyện đang được xây dựng và phát triển. Hiện tại, huyện có Quảng trường trung tâm, công viên, siêu thị GIA LAI CTC, chợ đạt chuẩn (đưa vào sử dụng cuối năm 2019), bến xe trung tâm đạt chuẩn.
Văn hóa - Du lịch

Kbang là huyện căn cứ Cách mạng, đang được Chính phủ chọn làm huyện điểm thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng Nông thôn mới và huyện điểm về Văn hóa – Thể thao và Du lịch.
Văn hóa - Du lịch > Thắng cảnh

Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng - thác K50.
Lâm viên Ka'nak
Hồ thủy điện Vĩnh Sơn (xã Sơn Lang)
Vườn Mít - Cánh đồng Cô Hầu (xã Nghĩa An)
Nhà máy Thủy điện Ka'Nak (thị trấn Kbang)
Khu du lịch thác Hang Dơi (thị trấn Kbang)
Khu du lịch sinh thái Kon Pne (xã Kon Pne)
Đền tưởng niệm liệt sĩ Ka'Nak (thị trấn Kbang)
Quảng trường Anh hùng Núp
Nhà lưu niệm Anh hùng Núp (xã Tơ Tung)
Khu du lịch thác Hang Dơi (đường Lê Văn Tám nối dài)
Giao thông

Đường TL669A nối Quốc lộ 19 ngã ba Đồng Găng từ An Khê qua thị trấn Kbang đến Quốc lộ 24 tại Kon Plông. Đoạn từ thị xã An Khê đến thị trấn Kbang dài khoảng 25 km.
Đường 669B nối từ xã Sơn Lang đi Kon Tum song song với đường TL669A.
Đường Trường Sơn Đông qua huyện Kbang từ gianh giới xã Tơ Tung(Kbang)-xã An Thành(Đăk Pơ), theo đường xã Tơ Tung về thị trấn Kbang và theo đường tránh phía tây sông Ba nối liền với tỉnh lộ 669A đi Kon Plông (tỉnh Kon Tum), tổng chiều dài đi qua huyện 100 km. Đường đạt tiêu chuẩn cấp IV MN.
Đường TL637 nối từ huyện Vĩnh Thạnh (Bình Định) đến trung tâm xã Sơn Lang.
Ngoài ra, huyện còn là đầu nguồn của sông Ba chảy từ Gia Lai đến Phú Yên.
Các tuyến đường lớn: Quang Trung, Ngô Mây, Phan Bội Châu, Lê Văn Tám, ...
Các địa điểm Ẩm thực - Dịch vụ - Du lịch nổi tiếng

Ngoài các yếu tố về mặt lịch sử kháng chiến, huyện Kbang còn mang những nét Ẩm thực - Dịch vụ - Du lịch đặc trưng của vùng Tây Nguyên:
Các địa điểm Ẩm thực - Dịch vụ - Du lịch nổi tiếng > Ẩm thực

Bún khô Vinh Tuyên (TDP 3 - thị trấn Kbang)
Phở Đồng Nguyên (đường Lê Văn Tám - thị trấn Kbang)
Trà sữa Moon Milk Tea (đường Lê Văn Tám - thị trấn Kbang)
Quán bánh 1k Cô Liên (đường Lê Thánh Tông nối dài - thị trấn Kbang)
Tiệm cà phê Vườn (đường Trần Hưng Đạo nối dài - thị trấn Kbang)
Các địa điểm Ẩm thực - Dịch vụ - Du lịch nổi tiếng > Du lịch & Lưu trú

Khách sạn Hoàng Long (đường Võ Thị Sáu - thị trấn Kbang
Homestay Angưi (xã Kông Lơng Khơng - huyện Kbang)
Khách sạn Ngọc Linh (đường Ngô Mây nối dài - thị trấn Kbang)
Cầu Treo (xã Đông - huyện Kbang)
Thác Ba Tầng - nhà máy nước sạch: là địa điểm sinh thái chưa được khai thác về du lịch và vẫn giữ 100% trạng thái tự nhiên.
Chú thích

1 2  “Quyết định 181-HĐBT năm 1984 về việc điều chỉnh địa giới huyện Kon Plông và chia huyện An Khê thuộc tỉnh Gia Lai - Kon Tum”.
↑  Tổng cục Thống kê
1 2  “Giới thiệu chung về huyện Kbang”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2020.
↑  Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương do Quốc hội ban hành
↑  Quyết định số 03-HĐBT năm 1989 của Hội đồng Bộ trưởng.
↑  Nghị định số 70-CP năm 1993 của Chính phủ.
↑  Nghị định 39/2006/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính, thành lập các xã thuộc các huyện Chư Sê, Kông Chro, Đăk Đoa, Ia Grai và KBang, tỉnh Gia Lai
↑  “Nghị quyết số 1195/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Gia Lai giai đoạn 2023 – 2025”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 28 tháng 9 năm 2024. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2024.
Kênh Vĩnh Tế

BuildingBản mẫu:SHORTDESC:Building
| Kênh Vĩnh Tế |
| --- | --- |
Kinh Vĩnh Tế đoạn chảy qua thành phố Châu Đốc (An Giang)

Thông tin chung
Quốc gia: Việt Nam
Địa chỉ: An Giang và Kiên Giang
Chủ đầu tư: nhà Nguyễn
Xây dựng
Khởi công: ngày 15 tháng 12 năm Kỷ Mão (âm lịch) - ngày 30 tháng 01 năm 1820 (dương lịch)
Hoàn thành: tháng 5 (âm lịch) năm 1824
Kích thước
Kích thước: Khoảng 87 km x 30 m x 2,55 m
Kinh Vĩnh Tế và vùng biên giới với Cao Miên của 2 tỉnh Hà Tiên, An Giang thời nhà Nguyễn độc lập và thời Pháp xâm lược Nam Kỳ.
Kênh Vĩnh Tế là một con kênh chảy qua địa phận hai tỉnh An Giang và Kiên Giang, thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Kênh Vĩnh Tế cùng với kênh Nhà Lê là những kênh đào lớn nhất trong lịch sử Việt Nam thời quân chủ.
Nguyên nhân

Kênh Vĩnh Tế đào song song với đường biên giới Việt Nam – Campuchia, bắt đầu từ bờ tây sông Châu Đốc thẳng nối giáp với sông Giang Thành, thuộc thành phố Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang ngày nay.
Nguyên nhân là vào năm 1816, khi thành Châu Đốc được đắp xong, Trấn thủ trấn Vĩnh Thanh Lưu Phước Tường tâu lên, vua Gia Long xem địa đồ miền đất này liền truyền: Xứ này nếu mở đường thủy thông với Hà Tiên, thì hai đàng nông thương đều lợi. Trong tương lai, dân đến ở làng đông, đất mở càng rộng, sẽ thành một trấn to vậy. Biết thế, nhưng nhà vua chưa ra lệnh đào ngay vì ngại đây là vùng đất mới mở, nhân dân còn cơ cực, nếu bắt làm xâu thêm khổ sở, lòng dân sẽ không yên.
Song mãi đến tháng 9 (âm lịch) năm Kỷ Mão (1819), vua Gia Long mới cho lịnh đào kinh, và công việc được bắt đầu khởi công vào ngày 15 tháng Chạp năm Kỷ Mão.Sách Quốc triều sử toát yếu, phần Chánh biên, chép:
Các giai đoạn đào kênh Vĩnh Tế

Công trình đào kinh Vĩnh Tế kéo dài từ thời tướng Nguyễn Văn Nhơn làm Tổng trấn Gia Định Thành (1819-1820) cho đến thời tướng Lê Văn Duyệt làm Tổng trấn Gia Định Thành (1820-1832) mới xong. Có thể xem hai ông như là "Tổng chỉ huy" của công trình. Ngoài ra, lần lượt còn có sự góp sức của hai Phó tổng trấn là Trương Tấn Bửu và Trần Văn Năng..
Giai đoạn 1: Khởi công vào ngày 15 tháng 12 (âm lịch) năm Kỷ Mão (tức ngày 30-01-1820 dương lịch) đến tháng 3 (âm lịch) năm 1820 thì tạm dừng.
Chỉ huy trực tiếp là các quan: Nguyễn Văn Thoại, Nguyễn Văn Tuyên và Nguyễn Văn Tồn.
Số lượng quân và dân phu: Dân phu: 5.000, binh đồn Uy Viễn (Trà Ôn): 500, dân Chân Lạp: 5.000. Tổng công: 10.500 người .
Tháng 3 (âm lịch) năm 1820, triều đình ra lệnh tạm dừng. Có thể vì vua Minh Mạng mới lên ngôi đang lo ổn định triều chính, vì loạn Sải Kế, và còn vì dịch bệnh (dịch tả) lúc bấy giờ đang hoành hành dữ dội....
Giai đoạn 2: Từ tháng 2 (âm lịch) năm 1823 đến tháng 4 (âm lịch) năm 1823.
Chỉ huy trực tiếp là các quan: Nguyễn Văn Thoại, Nguyễn Văn Tuyên và Trần Công Lại.
Số lượng quân và dân phu: lấy ở các đồn Uy Viễn, Vĩnh Thanh và Định Tường hơn 39.000 dân và quân Việt. Quân và dân Chân Lạp hơn 16.000 người. Tổng cộng hơn 55.000 người, chia làm 3 phiên hoạt động
Đến tháng 4 (âm lịch) năm 1823, vua Minh Mạng lại cho thôi đào kinh Vĩnh Tế, vì "nhơn đến mùa hạ, mà việc đào sông chỉ còn hơn 1.700 trượng".
Giai đoạn 3 (tức giai đoạn cuối): Từ tháng 2 (âm lịch) năm 1824 đến tháng 5 (âm lịch) năm 1824. Sách Quốc triều sử toát yếu, phần Chánh biên, chép: "Tháng 2, lại đào sông Vĩnh Tế. Năm ngoái còn 1.700 trượng, nay lại đào, đến tháng 5 mới xong, (cho) dựng bia làm ghi"
Một vài con số, được vinh danh

Sách Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức chép về kinh Vĩnh Tế như sau:
Chuyển đổi theo hệ đo lường ngày nay, thì kinh Vĩnh Tế có chiều dài là 87km, 340, rộng 30 m, độ sâu trung bình khoảng 2,55m. Tuy nhiên, trừ đoạn láng Náo Khẩu Ca Âm (7.650m) và chiều dài sông Giang Thành (42.500m) có sẵn, thì phần phải đào mới chỉ là 37km, 190m .
Ước tính trong 5 năm, các quan phụ trách đã phải huy động đến hơn 90.000 dân binh . Tổng số ngày công là 3.463.500, và khối lượng đất đào là: 2. 8 45.035 m³ .
Bởi công việc ở chốn "đồng không mông quạnh", nhiều "sơn lam chướng khí"; việc ăn uống, thuốc men thảy đều thiếu thốn, khiến số người chết vì bệnh tật, kiệt sức, vì thú dữ như sấu, rắn rít... quá cao . Và số người bỏ trốn rồi bỏ mạng cũng lắm, mặc dù luật lệ ràng buộc, nhiều tai ương, nhất là khi phải vượt qua sông Vàm Nao. Cho nên khi tin vui về đến Huế, vua Minh Mạng rất đỗi mãn nguyện vì nối được chí cha, liền sắc khen thưởng, dựng bia ở núi Sam và ở bờ kênh mới đào để ghi nhớ thành quả to lớn này .
Năm Minh Mạng thứ 16 (1835), nhà vua cho đúc Cửu đỉnh để làm quốc bảo và tượng trưng cho sự miên viễn của hoàng gia, hình kênh Vĩnh Tế được chạm khắc trên Cao đỉnh.
Năm Thiệu Trị năm thứ 2 [1842], đưa tin từ quân thứ Vĩnh Tế đến Kinh đô Huế, lại chuyển đến Hà Nội 108 trạm, cộng 3.326 lý, ngựa chạy đưa đi chỉ hết 11 ngày.
Lợi ích

Như đã nói ở phần trên, trước khi khởi đào, vua Gia Long đã có lời dụ cho dân chúng, vừa động viên vừa chỉ rõ sự lợi ích của việc đào kinh.
Năm 1822, vua Minh Mạng lại có chỉ dụ tương tự:
Đào xong, Đại Nam nhất thống chí, phần An Giang tỉnh, một lần nữa ghi nhận là Từ ấy đường sông lưu thông, từ kế hoạch trong nước, phòng giữ ngoài biên cho tới nhân dân mua bán đều được tiện lợi vô cùng.
Đến bây giờ, kinh vẫn còn giá trị lớn về các mặt trị thủy, giao thông, thương mại, biên phòng, thể hiện sức lao động sáng tạo xây dựng đất nước của nhân dân Việt và chính sách coi trọng thủy lợi để phát triển nông nghiệp của triều Nguyễn.
Nên ca dao có câu:
Tế nghĩa trủng văn

Tế nghĩa trủng văn còn được gọi là Thừa đế lịnh, tế cô hồn kinh Vĩnh Tế tân kinh, do Thoại Ngọc Hầu cho soạn theo lịnh vua, để ông đọc trong buổi lễ tế các chiến sĩ, các sưu dân đã bỏ mình trong công tác đào kênh Vĩnh Tế.
Trích bản dịch:
Với người Khmer

Quá trình xây dựng kinh Vĩnh Tế đã để lại trong cộng đồng người Khmer những câu chuyện về cách đối xử hà khắc của người Việt đối với người Khmer. Sau này Khmer Đỏ đã sử dụng những câu chuyện này trong các chiến dịch tuyên truyền khơi dậy lòng hận thù của người Campuchia đối với người Việt. Song theo một số nhà nghiên cứu, thì đây chỉ là một sự bịa đặt để gây căng thẳng mối quan hệ giữ hai nước, vì lúc ấy quân dân Chân Lạp tham gia đào kinh được đặt dưới quyền của các đầu mục của nước ấy như Đồng Phù, Nhâm Lịch Đột,... được nhà Nguyễn cấp tiền và gạo, và được giao cho phần đất dễ đào như sách Gia Định thành thông chí đã ghi: "bùn đất khô cứng là phần việc của người Việt, còn đất bùn nhão là phần việc của dân Cao Miên".
Sách tham khảo chính

Quốc sử quán triều Nguyễn, Quốc triều sử toát yếu, phần Chánh biên (bản dịch. Trong bài viết tắt là Toát yếu). Nhà xuất bản Văn học, 2002.
Nguyễn Văn Hầu, Thoại Ngọc Hầu và những cuộc khai phá miền Hậu Giang. Nhà xuất bản Hương Sen, Sài Gòn, không ghi năm xuất bản.
Nhiều người soạn, Địa chí An Giang (Tập 2), UBND tỉnh An Giang ấn hành, 2007.
Nhiều tác giả, Kỷ yếu Hội thảo khoa học danh nhân Thoại Ngọc Hầu do *Hội khoa học Lịch sử Việt Nam, UBND tỉnh An Giang và UBND thành phố Đà Nẵng phối hợp tổ chức và ấn hành năm 2009. Trong bài viết tắt là "Kỷ yếu".
Semiothisa burneyata

| Semiothisa burneyata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Semiothisa
Loài (species): S. burneyata
Danh pháp hai phần
Semiothisa burneyata McDunnough, 1939 
Semiothisa burneyata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Thế kỷ 19

| --- | --- |
Theo thập niên:: 1800 1810 1820 1830 1840 1850 1860 1870 1880 1890
Theo thế kỷ:: 18 19 20
Theo thiên niên kỷ: : 1 2 3
Thế kỷ 19 là khoảng thời gian tính từ thời điểm năm 1801 đến hết năm 1900, nghĩa là bằng 100 năm, trong lịch Gregory (tức là lịch cổ). Nhưng theo Lịch thiên văn, Thế kỷ 19 được bắt đầu từ ngày 1/1/1800 và kết thúc vào ngày 31/12/1899.
Đôi khi những sử gia gọi thời kỳ "Thế kỷ XIX" là thời gian kéo dài từ năm 1815 (do Đại hội Viên) tới năm 1914 (do Chiến tranh thế giới thứ nhất bắt đầu). Thay vì đó, Eric Hobsbawm gọi "Thế kỷ dài 19" là thời gian kéo dài từ 1789 đến 1914.
Tổng quan

Nhìn chung, Thế kỷ thứ XIX là một thế kỉ đầy biến động về rất nhiều mặt (bắt đầu thời Pháp Thuộc của Việt Nam, Cách mạng công nghiệp lần thứ hai, các trận chiến của Napoleon,...)
Đặc điểm lịch sử

Nó được xem là thế kỷ, mà chủ nghĩa tư bản mở rộng ra toàn thế giới. Thế kỷ 19 đã đánh dấu bước ngoặt căn bản chuyển từ lao động bằng tay sang lao động bằng máy. Loài người đã chuyển từ nền văn minh nông nghiệp sang nền văn minh công nghiệp. Nền văn minh công nghiệp đã tạo ra cách nhìn mới, kéo theo những biến đổi lớn về chính trị, văn hóa, xã hội. Loài người bước vào một giai đoạn mới của văn minh nhân loại.
Các dấu mốc lịch sử

1801:
Thomas Jefferson đã được Hạ viện Hoa Kỳ bầu làm Tổng thống Hoa Kỳ.
Quân Nguyễn Ánh đánh chiếm kinh đô Phú Xuân khiến Quang Toản phải chạy ra Bắc.
Vương Quốc Anh và Ireland thống nhất.
Ranjit Singh được bổ nhiệm làm vua Punjab.
Napoléon ký kết Công ước năm 1801 với Đức Giáo hoàng.
Cairo rơi vào tay Vương Quốc Anh.
Sa Hoàng Paul I bị ám sát.
Anh đánh bại Pháp tại Trận chiến thứ hai ở Abukir.
1801–1815: Chiến tranh Barbary lần thứ nhất và chiến tranh Barbary lần thứ hai giữa Mỹ và các quốc gia Barbary Bắc Phi.
1802:
Hiệp ước Amiens giữa Pháp và Vương quốc Anh kết thúc Chiến tranh Liên minh thứ hai.
Ludwig van Beethoven lần đầu tiên biểu diễn bài Sonata Moonlight của mình.
Quân Tây Sơn chiếm Lại được Phú Xuân khiến Võ Tánh tự vẫn.
Nguyễn Ánh đánh chiếm thành công Thăng Long.
1802–1831: Nguyễn Ánh truy tìm hậu duệ của Nhà Tây Sơn.
1803:
William Symington lần đầu phô bày chiếc tàu Charlotte Dundas của mình, chiếc tàu hơi nước đầu tiên.
Nhà Wahhabis của Nước Ả Rập đầu tiên chiếm Mecca và Medina.
Chiến tranh nổ ra giữa Anh và Pháp; đây được coi là sự khởi đầu của Chiến tranh Napoleon.
1803-1825: Giai đoạn đầu của Chiến tranh Padri.
1804:
Haiti giành được độc lập từ Pháp và trở thành nước cộng hòa của người da đen đầu tiên.
1804–1813: Chiến tranh Nga-Ba Tư.
Đế quốc Áo thành lập bởi Francis I.
Napoleon tự phong cho mình là Hoàng đế Pháp.
Dân số thế giới đạt 1 tỷ người.
Đầu máy hơi nước đầu tiên bắt đầu hoạt động.
Morphin bị cô lập lần đầu.
1804–1810: Fulani Jihad ở Nigeria.
1804–1815: Cuộc cách mạng của người Serbia nổi lên chống lại Đế quốc Ottoman. Sự độc lập của Serbia được công nhận vào năm 1817.
1805:
Trận Trafalgar
Napoleon tiêu diệt quân Áo-Nga trong trận Trận Austerlitz.
1805–1848: Muhammad Ali hiện đại hóa Ai Cập.
1806:
Đế quốc La Mã Thần Thánh bị giải thể do hậu quả của Hiệp ước Pressburg.
Cape trở thành một thuộc địa của đế quốc Anh.
1806-1812: Chiến tranh Nga–Thổ Nhĩ Kỳ, Hiệp ước Bucharest.
1807: Nước Anh tuyên bố buôn bán nô lệ là bất hợp pháp.
1808:
Beethoven trình diễn bản nhạc thứ năm của mình
1808–1809: Nga xâm lực Phần Lan từ Thụy Điển trong Chiến tranh Phần Lan.
Những du kích Tây Ban Nha chiến đấu trong Chiến tranh Phần Lan.
1810:
Đại học Humboldt Berlin được thành lập. Trong số sinh viên và giảng viên của trường là Hegel, Marx và Bismarck. Cải cách đại học ở Đức đã thành công đến mức mô hình của nó được sao chép khắp thế giới.
Grito de Dolores bắt đầu Chiến tranh giành độc lập Mexico.
1810–1820: Hầu hết các thuộc địa Mỹ La Tinh tự giành độc lập khỏi Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha sau khi các cuộc chiến tranh giành độc lập ở Mỹ Latinh.
1810–1820: Chiến tranh Punjab giữa đế quốc Sikh và đế quốc Anh.
1812:
Cuộc xâm lược của Pháp vào Nga
Thủ tướng Anh Spencer Perceval bị ám sát
1884: Chính phủ Cam-pu-chia (vua Norodom) kí hiệp ước thừa nhận trở thành thuộc địa của Pháp.
1890: Hồ Chí Minh, sau này là Lãnh tụ của Việt Nam Dân chủ cộng hòa, khi đó là Nguyễn Sinh Cung, ra đời.
1900: Liên quân tám nước tấn công thành Bắc Kinh, Từ Hi Thái hậu phải chạy đến Tây An lánh nạn.
Krit Amnuaydechkorn

| Krit Amnuaydechkorn กฤษฏ์ อำนวยเดชกร |
| --- | --- |
Krit vào tháng 10 năm 2023
Sinh: 30 tháng 4 năm 1999 Băng Cốc,  Thái Lan
Quốc tịch:  Thái Lan
Tên khác: PP, PP Krit
Nghề nghiệp: Diễn viên, Ca sĩ, Người mẫu
Năm hoạt động: 2017 - nay
Tổ chức: PP Krit Entertainment
Tác phẩm nổi bật: Oh-aew trong I Told Sunset About You (2020)
Chiều cao: 178 cm (5 ft 10 in)
Krit Amnuaydechkorn (tiếng Thái: กฤษฏ์ อำนวยเดชกร, phiên âm: Crít Am-nui-đe-cha-con, sinh ngày 30 tháng 4 năm 1999) còn có nghệ danh là PP (พีพี) hay PP Krit, là một diễn viên, người mẫu và ca sĩ người Thái Lan. Anh được biết đến qua các vai diễn nổi bật như Tewkao trong My Ambulance (2019), Oh-aew trong I Told Sunset About You (2020) và I Promised You the Moon (2021).
Tiểu sử

PP sinh ngày 30 tháng 4 năm 1999 tại Băng Cốc, Thái Lan. Lúc đầu, tên của anh được đặt là Pruk (พฤกษ์), nhưng chỉ 2-3 tuần sau, cha mẹ của anh cảm thấy rằng nó đã lỗi thời nên họ quyết định đổi thành PP. Anh đã học tại trường Cao đẳng Assumption tại Băng Cốc từ tiểu học lên đến trung học. Trong quá trình học trung học, dựa vào điểm thành tích xuất sắc PP đã nhận được cơ hội sang Mỹ du học theo diện trao đổi sinh khi học lớp 11. Anh đã tốt nghiệp trung học vào năm 2017. Hiện nay, anh đã tốt nghiệp ngành kinh tế kinh doanh chương trình quốc tế Khoa Kinh tế tại Đại học Kasetsart sau 5 năm theo học vào ngày 18/03 năm 2022.
Sự nghiệp

PP bắt đầu gia nhập giải trí khi được nhà tạo mẫu tóc nổi tiếng Gong Hive Salon tìm kiếm, khi đó anh đang học lớp 12. Anh có cơ hội xuất hiện lần đầu tiên trên MV ca nhạc MSN trong đĩa đơn nổi tiếng của ban nhạc Helmetheads. Năm 2017, anh được chọn làm người mẫu catwalk trong "Boys of Bangkok 2017" tại Emquartier. Năm 2018, anh ra mắt với tư cách là diễn viên với vai phụ Pete trong phim i STORIES (2018) phần "G" , là một dự án gồm bốn truyện ngắn theo khái niệm LGBT.
Năm 2019, anh bắt đầu được biết đến nhiều hơn với vai Tewkao trong My Ambulance (2019). Cặp đôi phụ trong loạt phim do PP và Putthipong Assaratanakul thủ vai đã nhận được một lượng lớn người hâm mộ, đặc biệt là trong giới ship cặp đôi, và đạo diễn của My Ambulance là Naruebet Kuno từng có ý định cho họ đóng vai chính trong một phần tiếp của loạt phim, nhưng đã bỏ dở vì không phù hợp trong câu chuyện trước đó. Thay vào đó, ông tạo ra một câu chuyện mới dựa theo đề tài mà ông muốn khai thác – mối quan hệ giữa hai chàng trai tuổi teen. Anh tham gia vào dự án đó với tên gọi BKPP: The Series, được công bố vào tháng 2 năm 2020 và dự kiến ​​sẽ ra mắt vào tháng 7 năm 2020. Do các hạn chế của chính phủ đặt ra giữa đại dịch COVID-19, nên việc sản xuất phim đã bị trì hoãn và sẽ phát hành vào tháng 10 năm 2020 với tựa đề I Told Sunset About You. PP đóng vai Oh-aew, một học sinh trung học đến từ Phuket và là bạn thời thơ ấu của nhân vật Teh, được đóng bởi Putthipong Assaratanakul (Billkin). Năm 2021, Nadao Bangkok thông báo sẽ quay trở lại với phần 2 của I Told Sunset About You, với tên I Promised You the Moon được phát hành vào tháng 5 năm 2021.
PP chính thức debut làm ca sĩ dưới chướng Nadao Music, hãng thu âm của Nadao Bangkok với đĩa đơn đầu tay It's Okay Not To Be Alright được phát hành vào tháng 8 năm 2021. Đến tháng 2 năm 2022, PP Krit tiếp tục cho ra mắt single mới mang tên "I'll Do It How You Like It". Sau khi Nadao tuyên bố giải thể, PP chính thức thành lập công ty giải trí mang tên bản thân và có nhiều hoạt động nổi bật với tư cách người đại diện của nhiều thương hiệu nổi tiếng.
Điện ảnh > Phim truyền hình

| Năm | Tên phim | Vai | Ghi chú | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018 | i STORIES | Pete (Phần G) | Vai phụ |  |
| 2019 | My Ambulance | Tewkao | Vai phụ |  |
| 2020 | I Told Sunset About You | Oh-aew | Vai chính |  |
| 2021 | I Promised You the Moon | Oh-aew | Vai chính |  |
Điện ảnh > Phim tài liệu

| Năm | Tên phim | Ghi chú | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- |
| 2020 | I Told Sunset About You: The Documentary | Host chính |  |
| 2021 | I Promised You the Moon: The Documentary | Host chính |  |
| 2022 | Billkin x PP Krit Live in Tokyo 2022 - The Documentary | Host chính |  |
Điện ảnh > Special

| Năm | Tên phim | Vai | Ghi chú | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2021 | NADAO x OPPO | Pastry Chef | Vai chính |  |
| 2021 | Last Twilight in Phuket | Oh-aew | Vai chính |  |
| 2021 | Shining in My Eyes | Cook | Vai chính |  |
| 2022 | DOUBLE ME | Brother | Vai chính |  |
Điện ảnh > Show

| Năm | Tên show | Ghi chú | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- |
| 2017 | Game of Teens | Khách mời (Tập 1-2) |  |
| 2018 | The Driver | Khách mời (Tập 127) |  |
| 2018 | Nadao's Vlog | Khách mời (Tập 8, 11, 14) |    |
| 2019 | Opal All Around Season 3 | Khách mời (Tập 6) |  |
| 2019 | Woody FM | Khách mời |  |
| 2019 | Guess My Age | Khách mời (Tập 226-227) |   |
| 2020 | GoyNattyDream - Would You Love Us If We Love You | Khách mời (Tập 18, 56) |   |
| 2020 | Closer Than Ever | Host chính |  |
| 2020 | Finnn Land | Khách mời (Tập 5) |  |
| 2020 | I Can See Your Voice Thailand: Season 4 | Khách mời (Tập 22) |  |
| 2021 | Preawpak 2021 | Khách mời (Tập 29) |  |
| 2021 | Fullturn | Khách mời (Tập 9) |  |
| 2021 | The Wall Song | Khách mời (Tập 68) |  |
| 2021 | Talk with ToeyS | Khách mời (Tập 26) |  |
| 2021 | Woody Live | Khách mời (Tập 8) |  |
| 2021 | The Star Idol | Khách mời (Tập 14) |  |
| 2021 | Wan Kanchai Talk | Khách mời (Tập 7) |  |
| 2021 | CCND | Thành viên (Tập 6) |  |
| 2021 | Woody FM | Khách mời |  |
| 2022 | Our Last Twilight | Host chính |  |
| 2022 | KRAHAI LAO | Khách mời (Tập 21) |  |
| 2022 | Lay's ON CRUISE | Host chính |  |
| 2022 | PPKRIT VLOG | Host chính |  |
| 2022 | ONE DAY | Khách mời (Tập 3) |  |
| 2022 | STYLECATION | Host chính |  |
Danh sách nhạc

| Năm | Tên bài | Album | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- |
| 2020 | หรูเหอ 如何 (Skyline) | OST. I Told Sunset About You |  |
| 2020 | โคตรพิเศษ (Khot Phiset) | OST. I Told Sunset About You |  |
| 2021 | รู้งี้เป็นแฟนกันตั้งนานแล้ว (Safe Zone)  cùng với Billkin | OST. I Promised You the Moon |  |
| 2021 | ห่มผ้า (Hold Me Tight) | OST. I Promised You the Moon |  |
| 2021 | หลอกกันทั้งนั้น (Fake News) | OST. I Promised You the Moon |  |
| 2021 | ทะเลสีดำ (Ta Lay See Dum)  cùng với Billkin | OST. I Promised You the Moon |  |
| 2021 | ไม่ปล่อยมือ (Coming of Age)  cùng với Billkin | OST. I Promised You the Moon |  |
| 2021 | มันดีเลย | Single |  |
| 2021 | It's Okay Not To Be Alright | Single |  |
| 2022 | I'll Do It How You Like It | Single |  |
| 2022 | แลกเลยปะ (Hoo Whee Hoo) | Single |  |
| 2022 | 100% | Live Session |  |
| 2022 | I'll Do It How You Like It | Live Session |  |
| 2022 | นอกสายตา | Live Session |  |
| 2022 | หวง | Live Session |  |
| 2022 | The Weekend | Live Session |  |
| 2022 | เหมือนเคย | Live Session |  |