Amenhotep III
Cuộc đời > Những năm cuối đời

Phù điêu từ các bức tường của ngôi đền thần Soleb ở Nubia và những cảnh từ các ngôi mộ Thebes của Kheruef, Đại thần của Chính cung hoàng hậu, Tiye, đã miêu tả Amenhotep trong tình trạng đau yếu. Các nhà khoa học tin rằng trong những năm tháng cuối đời, ông bị viêm khớp và đã mắc chứng béo phị. Một số học giả cho rằng Amenhotep đã yêu cầu và nhận được từ người cha vợ, vua Tushratta của Mitanni, một bức tượng thần Ishtar của Nineveh-nữ thần chữa bệnh-để chữa các căn bệnh khác nhau ông trong đó bao gồm những ổ áp xe đau đớn ở răng của ông. Một cuộc khám nghiệm pháp y xác ướp của ông cho thấy rằng ông có lẽ đã liên tục chịu sự đau đớn trong những năm cuối đời do hàm răng bị mòn và rỗ của mình. Tuy nhiên, từ việc phân tích thư Amarna EA 23 được William L. Moran tiến hành gần đây, trong đó thuật lại việc vận chuyển bức tượng nữ thần tới Thebes, lại không ủng hộ cho giả thuyết này. Sự xuất hiện của bức tượng trùng hợp với cuộc hôn nhân giữa Tadukhepa, con gái Tushratta với Amenhotep III, trong năm thứ 36 của pharaon; bức thư EA 23 đến Ai Cập vào ngày "năm trị vì thứ 36, tháng thứ tư của mùa đông, ngày 1". Hơn nữa, Tushratta không bao giờ đề cập đến trong EA 23 rằng bức tượng được gửi đến là nhằm chữa khỏi các căn bệnh cho Amenhotep. Thay vào đó, Tushratta chỉ viết:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Nói với Nimmureya (tức là: Amenhotep III), vị vua của Ai Cập, người anh em của ta, con rể của ta, người mà ta yêu thương và người yêu thương ta: Như thế Tušratta, vua của Mitanni, người yêu thương ngài, cha vợ của ngài. Đối với ta mọi việc đều suôn sẻ. Đối với ngài cũng sẽ tốt như thế. Đối với hậu cung dành cho Tadu-Heba (tức là: Tadukhepa), con gái của ta, vợ của ngài, người ngài yêu thương, tất cả cũng tốt như vậy. Đối với vợ ngài, con trai ngài, quan lại của ngài, chiến xa của ngài, cho ngựa của ngài, cho quân đội của ngài, cho đất nước của ngài, và cho bất cứ điều gì khác thuộc về ngài, tất cả đều sẽ rất, rất tốt.  Vì thế Šauška của Nineveh, chủ nhân của tất cả các vùng đất: "Ta muốn đi đến Ai Cập, một quốc gia mà ta yêu mến, và sau đó quay trở lại." Bây giờ ta đưa ngài đi, và ngài đang trên đường. Bây giờ, vào thời của cha ta cũng như vậy,... [ngài] đã đến đất nước này, và cũng giống như trước đây ngài cư ngụ ở đó và họ tôn vinh ngài, có thể người anh em của ta bây giờ tôn vinh ngài gấp 10 lần so với trước đây. Có thể người anh em của ta tôn vinh ngài, (sau đó) trong niềm hân hoan (của mình) để cho ngài ra đi và rồi để ngài có thể quay trở lại. Có thể Šauška (tức là: Ishtar), chủ nhân của bầu trời, bảo vệ chúng ta, người anh em của ta và ta, 100.000 năm, và có thể chủ nhân của chúng ta ban cho cả hai chúng ta niềm vui tuyệt vời. Và chúng ta hãy hành động như những người bạn. Liệu Šauška chỉ là vị thần của một mình ta, và đối với người anh em của ta lại không phải vậy?  | ” |
Lời giải thích khả dĩ nhất đó là bức tượng đã được đưa đến Ai Cập để "ban phước lành của bà cho đám cưới của Amenhotep III và Tadukhepa, như bà đã được đưa tới trước đó cho Amenhotep III và Gilukhepa". Như Moran đã viết: "Một cách giải thích khác về sự viếng thăm nữ thần là bà tới để chữa lành cho vị vua Ai Cập khỏi tuổi già và sự ốm yếu, nhưng sự giải thích này dựa hoàn toàn vào sự so sánh và không có sự ủng hộ nào từ lá thư này... Nhiều khả năng, có vẻ như là một mối liên quan với những nghi lễ gắn liền với cuộc hôn nhân của con gái Tušratta, chuyến viếng thăm trước đó được đề cập trong dòng 18f, có lẽ vào dịp cuộc hôn nhân của Kelu-Heba.. (tức là: Gilukhepa)... và cũng chú ý tới vai trò của Šauška cùng với Amun, khiến cho Tadu-Heba được nghĩ là câu trả lời cho những ham muốn của nhà vua. "
Nội dung của bức thư Amarna EA21 được Tushratta gửi đến "người anh em" của ông ta, Amenhotep III đã củng cố vững chắc giả thuyết này.