Thụy Xuân
Lịch sử hình thành > Đất đai

Trong quá trình hình thành và phát triển, xã Thụy Xuân đã trải qua nhiều thời kỳ lịch sử khác nhau. Căn cứ vào những tư liệu lịch sử chính thống của các triều đại phong kiến còn đến ngày nay, cùng với những tư liệu thành văn trong các bia đá, thần tích, sắc phong ở các đền thờ, bản gia phả của các dòng họ và những cầu chuyện truyền thuyết tại địa phương, có thể xác định rằng mảnh đất Thụy Xuân đã được hình thành từ hàng nghìn năm trước.
Có truyền thuyết cho rằng, từ thời Hùng Vương, vùng đất cửa sông Hóa và cửa sông Thái Bình đã được hình thành và có sự cư trú của người Việt cổ. Các nhà nghiên cứu lịch sử của tỉnh Thái Bình cũng đã đưa ra những tư liệu chứng minh: Cách đây hơn 2000 năm, đất Thái Bình có tên là vùng Đa Cương hương. Các huyện phía Tây Bắc của tỉnh ngày nay đã có dân cư đến khai phá sinh sống từ rất sớm. Theo các nhà khảo cổ, Thái Bình có những di tích về thời kỳ đồng thau cực thịnh thời các vua Hùng nước Văn Lang. Bằng chứng được tìm thấy là những mũi giáo đồng thuộc thời kỳ văn hóa Đông Sơn. Trong đó có một mũi giáo (còn gọi là mũi tuyết đồng) được tìm thấy ở Diêm Điền. Huyện Thụy Anh vào trước thời nhà Đinh, nhà tiền Lê chưa xác định rõ tên, nhưng là vùng đất thuộc huyện Tây An rồi Tây Quan. Đến thời Lý - Trần - Lê mới được nhắc đến với cái tên huyện Thụy Anh. Như vậy, trước khi có tên đất, vùng Thụy Anh, Thái Bình đã có người dân cư trú từ lâu đời.
Riêng mảnh đất Thụy Xuân, do tư liệu lịch sử còn lại quá ít, lại thêm những hiểu biết chưa thấu đáo về thần phả của các đền, đình, chùa nên có những đoán định Thụy Xuân được hình thành từ thời các vua Hùng là chưa chuẩn xác. Theo nghiên cứu về đất đai và sông ngòi Việt Nam, cũng như lịch sự quá trình hình thành việc đắp để sông, để biến của Việt Nam cho thấy, đất Thụy Xuân nằm ngoài con đẻ cổ có tên là đê Ngự Hàm. Con đề này ngăn cách các xã nội đồng ở phía trong với vùng đất xã Thụy Xuân ở ven biển, mới có từ thời Lý - Trấn. Do đó, có thể hiểu được sự hình thành tên đất, tên làng của Thụy Xuân cũng có thể xác định được từ thời Lý - Trần. Có thể nói, từ khi đắp đề Ngự Hàm, xã Thụy Xuân đã tách khỏi các xã trong nội đồng như: Thụy Hồng. Thụy Dũng.
Đến giữa triều Nguyễn, huyện Thụy Anh đã củng cố và đắp xong đê ngăn mặn Ngự Hàm. Con đề được nổi dài từ Diêm Điền xuống Thụy Trường, vòng theo sông Hóa nổi ra biển. Đê Ngự Hàm có chiều dài 2384 trượng 9 thước (khoảng 8 km). Vào những năm đầu và giữa thế kỷ XIX, con đê Mình Rồng ở phía ngoài đề Ngự Hàm, chạy dài ven biển từ cửa sông Hóa vòng qua Phấn Vũ ôm lấy xã Xuân Trường cũng được hoàn thành. Sau đó, đáp thêm đê quai từ đền Chòi ra lộ Vạn Thông, ngày nay là con đê ở mép biển nổi với đề mới vòng qua xã Thụy Hải lên cửa sông Diêm Hộ. Diêm Điển là cửa biển quan trọng, thông thường đường sông, đường biển đi các nơi. Chợ Băng cùng với chợ Diêm Điền là các chợ sầm uất nhất trong huyện.
Mặt khác, căn cứ vào các tư liệu lịch sử chính thống của các triều đại phong kiến còn lại, vào đầu thế kỷ thứ XIX, thời vua Gia Long nhà Nguyễn, Thụy Xuân nằm trong tổng Vạn Xuân, huyện Thụy Anh, phủ Thái Bình, trấn Sơn Nam Hạ. Năm thứ 12 đời vua Minh Mạng (1832), tỉnh Nam Định thành lập, huyện Thụy Anh nhập vào Nam Định. Từ đó, Thụy Xuân và các xã trong huyện Thụy Anh thuộc tỉnh Nam Định. Đến năm Thành Thái thứ 2 (1890), triều đình nhà Nguyễn thành lập tỉnh Thái Bình gồm 12 huyện, 96 tổng, 802 làng. Thụy Anh thuộc về Thái Bình. Tổng Vạn Xuân gồm 7 xã: Tri Chỉ, Tam Tri, Chỉ Bồ, Lỗ Trường, Bình Lạng, Vạn Xuân và Minh Vũ.
Tháng 10/1947, thực hiện Quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình, huyện Thụy Anh thành lập một liên xã mới là Xuân Trường: gồm các thôn Phấn Vũ, Vạn Xuân, Bình Lạng, Tam Tri, Tri Chỉ, Chỉ Bồ và Lỗ Trường. Trước Cách mạng tháng Tám, mỗi thôn là một xã thuộc tổng Vạn Xuân.
Năm 1956, tỉnh Thái Bình tiến hành cải cách ruộng đất, các xã của huyện Thụy Anh được chia nhỏ, lấy chữ đầu của huyện thành chữ đầu của xã. Vì vậy, xã Xuân Trường lại được tách thành 2 xã: Thụy Xuân và Thụy Trường. Từ đó đến tháng 4/1976, xã Thụy Xuân có 3 thôn (Phấn Vũ, Vạn Xuân, Bình Lạng) gồm 11 xóm. Từ tháng 5/1976, xã có 12 xóm từ xóm 1 đến xóm 12. Thực hiện Quyết định số 65/QĐ-UBND ngày 29/8/2002 của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình về chuyển đổi mô hình từ xóm sang thôn trên phạm vi toàn tỉnh, từ ngày 25/8/2003 đến nay, xã Thụy Xuân gồm có 8 thôn: Bình Xuân, Bình An, Vạn Xuân Nam, Vạn Xuân Đông, Phấn Vũ Nam, Minh Vũ, Vũ Đông, Xuân Bàng.