stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tuân Tử
Đạo đức học

Cũng như Mạnh Tử, Tuân Tử có niềm tin mãnh liệt vào đạo đức và cho rằng đó là yếu tố cốt lõi để thống nhất thiên hạ. Theo ông, sự hưng thịnh hay suy vong của một quốc gia, cũng như sự ổn định của xã hội, đều phụ thuộc vào việc có thực hành các giá trị đạo đức hay không. Trái ngược với Pháp gia, vốn xem đạo đức không có tác dụng thực tiễn trong việc quản lý quốc gia, Tuân Tử tin rằng đạo đức chính là nền tảng giúp xã hội vận hành. Ông đặc biệt đề cao những giá trị cốt lõi của Nho gia, gồm nhân nghĩa, lễ nghĩa và trung tín, trong đó nhân nghĩa giữ vị trí quan trọng nhất, thường gắn liền với lễ. Tư tưởng của ông được thể hiện rõ trong sách Tuân Tử, khi chữ nhân xuất hiện 134 lần, còn cụm nhân nghĩa được nhắc đến 32 lần (nhiều hơn cả 27 lần trong sách Mạnh Tử). Khi du thuyết các chư hầu, ông luôn nhấn mạnh đức nhân, xem đó là giá trị cao nhất. Tuân Tử đề cao lễ vì cho rằng đây là phương thức cụ thể để thực hành nhân nghĩa. Theo ông, nhân nghĩa và lễ nghĩa bổ trợ lẫn nhau: lễ là phương tiện giúp con người thể hiện nhân, đồng thời cũng là công cụ để giáo hóa dân chúng, duy trì trật tự xã hội và hạn chế những hành vi lệch lạc. Trong tư tưởng của ông, quân tử và đại nho là những người lãnh đạo về mặt đạo đức, có trách nhiệm dẫn dắt xã hội. Nếu như Khổng Mạnh xem Nghiêu, Thuấn là hình mẫu lý tưởng của bậc thánh vương, thì Tuân Tử lại tôn vinh Hạ Vũ, có lẽ vì Hạ Vũ đã có công lao to lớn trong việc trị thủy.
Đạo đức học > Lễ nghi

Tuân Tử tổng hợp tư tưởng lễ nghi thời Tiên Tần, hệ thống tư tưởng của ông lấy lễ làm trung tâm. Phiên bản hiện có của sách Tuân Tử dùng chữ "lễ" tới 342 lần. Lễ của Nho gia, theo nghĩa rộng, chỉ tất cả các thể chế, bao gồm lễ hội, nghi thức, phong tục địa phương, triều lễ, thậm chí là toàn bộ phong tục xã hội, chứ không chỉ dừng ở các nghi lễ như đội mũ, kết hôn, tang lễ hay nghi thức chào hỏi, tiến thoái. Tuân Tử cho rằng lễ có ba chức năng: đáp ứng nhu cầu của con người, nâng cao phẩm chất đạo đức và làm cơ sở cho hoạt động của cả chính quyền lẫn dân chúng. Lễ giúp cho việc ăn mặc, sinh hoạt và hành vi của con người trở nên hài hòa và thích hợp hơn, là quy phạm xã hội cho sĩ nhân và quân tử, là chỉ dẫn nghi lễ và là công cụ giáo hóa. Lễ là quy phạm tự giác về tính tình, để thỏa mãn nhu cầu con người một cách hợp lý, xác lập địa vị xã hội, biểu đạt tình cảm và thực hiện sự hài hòa trong xã hội, làm đẹp bản tính của con người. Con người không thể tránh được các ham muốn, nhưng cũng không nên phóng túng. Lễ nghi Nho gia có thể "dưỡng dục ham muốn, đáp ứng nhu cầu của con người", thông qua phương pháp chuyển hóa, hướng dẫn và thanh lọc, giúp con người bày tỏ mong muốn một cách được xã hội chấp nhận, duy trì trong giới hạn không ảnh hưởng đến trật tự xã hội, giúp tiết chế để các ham muốn trở thành động lực sống, tránh sự bùng nổ tai hại. Nhờ thực hành lễ, con người có thể giữ được thái độ văn minh nhất trước các biến cố như sinh tử và hôn nhân. Những mong muốn, cảm xúc và hành vi có thể đạt tới trạng thái hài hòa và đức hạnh con người có thể bộc lộ thông qua thực hành lễ, mang lại trật tự và bình yên cho xã hội.
Tuân Tử rất coi trọng việc tu dưỡng bản thân và giáo dục lễ nghi. Lễ là giá trị đạo đức và là nội dung thực tiễn cụ thể trong việc tu thân; lễ chế khuyến khích quân tử hành động điều độ, nhường nhịn, tránh cạnh tranh với người khác và chỉ những người hành động theo lễ mới có thể trở thành thành viên tầng lớp thượng lưu trong xã hội. Người cai trị phải tu dưỡng bản thân bằng lễ nghĩa để trở thành quân tử và thực hiện trật tự xã hội hài hòa lý tưởng. Khi chọn tướng quốc, lễ cũng được coi là tiêu chuẩn đạo đức. Quân tử đặt ra và thực hiện lễ giáo, tạo ra phong tục tốt đẹp cho xã hội, dân chúng tuân thủ trong đời sống hàng ngày. Để bày tỏ lòng hiếu thảo khi cha mẹ mất, Tuân Tử ủng hộ chế độ để tang ba năm. Ông cũng ủng hộ âm nhạc, phản đối quan điểm "phi nhạc" của Mặc gia, cho rằng âm nhạc giúp xây dựng trật tự xã hội hài hòa, có thể làm an dịu cảm xúc của con người, điều chỉnh tình cảm và là phương pháp quan trọng để nuôi dưỡng tâm hồn. Lễ nhạc có thể tác động đến sở thích của con người, hướng con người đến điều thiện. Tuân Tử có một tinh thần phụng hiến với lễ nhạc, không chỉ coi lễ nhạc ở mức độ công dụng xã hội mà còn xem lễ như một yếu tố tiềm ẩn trong trật tự vũ trụ, có thể nâng lên tầm siêu nhiên, ảnh hưởng đến vũ trụ, xã hội và cá nhân, trở thành một lực lượng bất biến và thống nhất trong vũ trụ; sự hài hòa mà âm nhạc đạt được có thể sánh với trật tự hài hòa của trời đất.
Đạo đức học > Cơ sở đạo đức

Lý tính là yếu tố cốt lõi trong học thuyết của Tuân Tử. Theo ông, nền tảng của đạo đức con người là lý tính và khả năng nhận thức của con người. Con người có đạo đức vì họ tự giác kiểm soát ham muốn và hành động theo chuẩn mực xã hội. Tuân Tử nhấn mạnh tầm quan trọng của trí tuệ và tin vào sức mạnh của lý trí. Ông xem "ngụy" như khả năng suy xét và tự phản tỉnh. Dù trong bản tính không có thiện, con người vẫn có trí thông minh để học hỏi nhân nghĩa, luyện tập để trở thành quân tử, và mỗi người đều có khả năng nhận biết và thực hành điều thiện. Lễ nghĩa đối với Tuân Tử giống như ngôn ngữ: con người bẩm sinh có khả năng ngôn ngữ nhưng cần học mới hiểu và sử dụng được; cũng vậy, lễ nghĩa cần được học hỏi để thành thạo. Con người khác động vật ở chỗ có "nghĩa" – tức khả năng phân chia giai cấp xã hội để thiết lập cộng đồng – và có lý trí, biết suy xét lâu dài. Nếu để tính xấu chi phối, con người có thể thoái hóa xuống mức độ của động vật và không thể sống còn. Đây là khiếm khuyết trong bản tính thúc đẩy con người hướng tới văn minh. Tuân Tử cho rằng con người nhận thức được rằng để sống còn, họ phải hợp tác và phải có hệ thống đạo đức để chung sống. Do đó, những người có trí tuệ đặt ra hệ thống đạo đức và mọi người chấp nhận nó, một cách lý giải về nguồn gốc của quốc gia và lễ giáo từ quan điểm công lợi, tương tự như cách tiếp cận của Mặc Tử.
Theo Tuân Tử, lý trí con người chứa mầm mống của thiện và có thể giúp họ kiên cường, thậm chí hy sinh vì nghĩa lớn. Tuy vậy, Tuân Tử tách biệt năng lực lý trí khỏi định nghĩa về bản tính con người. Những khả năng này không phải là "năng lực đạo đức" hay cảm giác đạo đức bẩm sinh và ở điểm này ông khác với Mạnh Tử. Tuân Tử cho rằng kiến thức rộng rãi và ý chí vững vàng là điều kiện để thực hành lễ nghĩa thành công; vai trò của các bậc thánh quân và giáo dục là vô cùng quan trọng. Con người bẩm sinh vốn ích kỷ và hẹp hòi, nếu không có gương mẫu hay sự hướng dẫn của thầy, rất có thể chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân. Do không có sẵn nhân nghĩa đạo đức trong bản tính, con người phải kiên trì nỗ lực để học, như đi ngược dòng nước. Tuân Tử đề cao sự tĩnh tâm, tránh để những suy nghĩ mông lung cản trở trí tuệ. Quân tử nhờ vào sự tu dưỡng cá nhân và không ngừng cố gắng, tích lũy dần để trở thành người có đạo đức. Tuân Tử nhấn mạnh rằng có tiềm năng thực hành đạo đức không đồng nghĩa với việc ai cũng thực hành được. Mặc dù người bình thường có khả năng nhận biết và thực hành lễ nghĩa, phẩm chất của họ có thể được cải thiện qua nỗ lực và thói quen, nhưng một số người vì tính cách hoặc hoàn cảnh mà không nỗ lực và không muốn thực hành, nên không thể trở thành thánh nhân. Thực tế, chỉ có số ít người đạt đến mức thánh nhân, còn đa số thì bị cuốn vào các năng lực khác và mất đi cơ hội trở thành người hoàn thiện.
Triết học chính trị

Tuân Tử nhấn mạnh tầm quan trọng của trật tự xã hội; mối quan tâm lớn nhất trong lý thuyết xã hội chính trị của ông là giải quyết vấn đề trị loạn, nhằm mang lại trật tự cho các vị quân vương tương lai, ngăn chặn sự hỗn loạn và khôi phục ổn định xã hội. Kế thừa tư tưởng từ Học cung Tắc Hạ, mục tiêu cuối cùng của ông cũng tương tự các học giả nơi đây, kết hợp ba lĩnh vực trời đất, con người và xã hội, yêu cầu người cai trị noi theo trật tự tự nhiên của trời và cơ thể, rồi áp dụng nó vào xã hội loài người. Theo ông, động lực chính để thúc đẩy xã hội là nhờ vào các bậc thánh nhân và thánh vương. Quốc gia và xã hội được thánh nhân tổ chức, lễ nghĩa giáo hóa được thánh vương ban hành; thiên hạ phải có thánh nhân làm vua, thực thi vương đạo thì nhân dân mới có thể an cư lạc nghiệp, đủ đầy sung túc. Ông đề cao lý tưởng thánh vương của Nho gia và quan niệm hợp nhất chính trị và giáo dục, thánh vương vừa là người lãnh đạo chính trị, vừa là người giáo hóa, không nổi giận nhưng vẫn khiến dân phục tùng nhờ sự cảm hóa. Lòng thành của người cai trị sẽ tự nhiên giáo hóa dân chúng, tựa như tạo hóa của trời đất. Tư tưởng này có nhiều nét tương đồng với Trung Dung và có thể dựa trên đó. Tuân Tử ủng hộ thể chế nhà Chu, chủ trương "pháp hậu vương" (法後王), tức noi theo Chu Văn vương và Chu Vũ vương. Ông cho rằng "tiên vương" sống từ thời quá xa xưa, ít thông tin, còn "hậu vương" là hình mẫu phù hợp hơn, giúp học giả hiểu rõ nguyên tắc của thể chế cổ đại.
Triết học chính trị > Tôn quân > Nhận định thời cuộc

Tuân Tử cho rằng vào thời điểm bấy giờ, nước Tần có thể được xem là bá chủ, nhưng vẫn chưa đủ điều kiện để xưng vương. Ông nhận xét rằng Tần có nhiều lợi thế về địa lý, dân chúng chất phác, tuân theo lệnh cấp trên, âm nhạc và trang phục đều chuẩn mực, nghiêm túc. Quan lại làm việc cẩn trọng, tận tụy, không kết bè kết phái, nhờ đó vua không cần trực tiếp xử lý mọi việc mà quốc gia vẫn vận hành trơn tru. Bộ máy hành chính của Tần vì thế đạt hiệu suất rất cao. Tuân Tử cho rằng việc nước Tần bốn đời liên tiếp đánh bại các nước chư hầu không phải là may mắn, mà nhờ vào sức mạnh vô tiền khoáng hậu. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng nếu chỉ dựa vào vũ lực, thì chiến thắng sẽ có giới hạn. Mở rộng lãnh thổ không quan trọng bằng nâng cao uy tín và đạo đức. Ông nhấn mạnh rằng để hiệu triệu thiên hạ, nước Tần cần trọng dụng những người có học thức và đạo đức trong việc cai trị. Bên cạnh những lợi thế của Tần, Tuân Tử cũng chỉ ra điểm yếu của nước này. Ông cho rằng Tần luôn lo sợ bị các chư hầu liên minh chống lại và phê phán việc nước này không có sự giáo hóa của Nho gia. Theo ông, mô hình trị quốc của Tần vẫn còn khoảng cách lớn so với lý tưởng. Dù hiểu rõ tiềm lực của Tần, Tuân Tử không lường trước được rằng chỉ trong thời gian ngắn sau đó, nước này sẽ thống nhất thiên hạ. Ông cũng cho rằng ngay cả khi thiên hạ nhất thống, chế độ phong kiến vẫn nên được duy trì để bảo đảm sự ổn định lâu dài.
Triết học xã hội > Xã hội và kinh tế

Tuân Tử ủng hộ việc phân công lao động và hợp tác xã hội để tránh tình trạng tranh giành lẫn nhau cũng như lười biếng trong công việc. Theo ông, con người không thể cạnh tranh trực tiếp với dã thú để sinh tồn, mà phải dựa vào tinh thần hợp tác, hình thành các tổ chức xã hội. Trong xã hội, mỗi người cần có vai trò riêng, phân công rõ ràng và hỗ trợ lẫn nhau; địa vị xã hội của mỗi người phải phản ánh đúng năng lực của họ. Tuân Tử ủng hộ chế độ phong kiến, trong đó thiên tử cai trị thiên hạ, chư hầu cai quản các nước, sĩ đại phu có đất phong, quan lại có bổng lộc, còn nông dân, thương nhân và thợ thủ công thuộc tầng lớp thứ dân, phải lao động để sinh sống. Ông nhấn mạnh sự phân biệt rạch ròi giữa quân tử và tiểu nhân, trong đó người lao động trí óc (lao tâm giả) và người lao động chân tay (lao lực giả) thuộc hai giai cấp không thể thay đổi, với tầng lớp sau phải phục tùng tầng lớp trước. Dù công nhận sự bất bình đẳng trong xã hội, Tuân Tử cho rằng hệ thống này giúp con người thoát khỏi cảnh tranh đoạt tài nguyên, đảm bảo an ninh và chia sẻ lợi ích chung. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng dù có sự phân tầng, các giai cấp vẫn có thể giám sát lẫn nhau để đảm bảo tầng lớp đặc quyền không trốn tránh trách nhiệm. Theo ông, đa số mọi người sẽ nhận thức rằng nếu muốn có an toàn và hòa bình, thì cần chấp nhận sự phân công xã hội. Học giả Heiner Roetz nhận định rằng tư tưởng của Tuân Tử mang dấu ấn của lý thuyết hợp đồng xã hội.
Tuân Tử cho rằng để quốc gia thịnh vượng, dân chúng ấm no, cần thực hiện nguyên tắc "tiết dụng, dư dân" (節用裕民), tức là tiết kiệm chi tiêu và làm giàu cho dân. Theo ông, vua và quan lại phải thực hành tiết kiệm, tránh hoang phí, đồng thời giảm thuế khóa và hỗ trợ nhân dân tăng cường sản xuất. Ông nhận định rằng ham muốn của con người là vô tận và cần được kiểm soát sao cho phù hợp với nguồn tài nguyên sẵn có. Dù quan điểm này có phần giống với Mặc gia, Tuân Tử không chủ trương khắc khổ tuyệt đối mà cho rằng trong giới hạn mà lễ chế cho phép, con người vẫn có thể hưởng thụ. Nếu tài nguyên được quản lý hợp lý, nhu cầu của con người có thể được đáp ứng mà không gây ra bất ổn xã hội. Để đảm bảo đời sống dân chúng, chính quyền cần thực hiện chính sách thuế nhẹ, lao dịch ít, đồng thời thúc đẩy lưu thông hàng hóa để cân bằng sản xuất và tiêu dùng giữa các khu vực. Ông nhấn mạnh rằng ham muốn vật chất là động lực quan trọng cho sản xuất và không thể bị đàn áp hoàn toàn. Muốn kinh tế phát triển, trước tiên phải cải thiện đời sống người lao động, khuyến khích tinh thần làm việc của họ. Ông coi nông nghiệp là nền tảng của sự giàu có và nhấn mạnh rằng mức độ ấm no của dân chúng chính là thước đo sự thịnh trị hay suy thoái của một quốc gia.
Siêu hình học > Quan điểm về tôn giáo

Tuân Tử bác bỏ ảnh hưởng của các thế lực siêu nhiên đối với con người. Ông cho rằng ý nghĩa của lễ tế không nằm ở việc thần linh có thực sự tồn tại hay không, mà quan trọng là sự thành kính của con người. Ông phản đối bói toán và cầu nguyện để tìm kiếm hoặc tác động đến thiên ý, không tin vào sự tồn tại của quỷ thần, cho rằng quỷ chỉ là ảo giác sinh ra từ nỗi sợ hãi của con người. Tuy vậy, Tuân Tử vẫn ủng hộ việc duy trì các nghi lễ tôn giáo truyền thống. Theo ông, những nghi thức như cầu mưa, tang lễ hay tế tự không có tác dụng siêu nhiên, nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa cảm xúc và duy trì trật tự xã hội. Chẳng hạn, trong tang lễ, thiên tử được dùng quan quách chín tầng, các bậc dưới đó lần lượt giảm đi theo thứ bậc. Quý tộc có thể lập tông miếu thờ tổ tiên, trong khi dân thường thì không. Ngoài ra, Tuân Tử cũng bác bỏ thuật xem tướng, cho rằng vận mệnh của con người không liên quan đến diện mạo bên ngoài.
Siêu hình học > Tâm trí

Lý luận về tâm trí của Tuân Tử có hai khía cạnh chính: Ảnh hưởng từ Mạnh Tử, nhấn mạnh sự thành tín và quá trình tu dưỡng bản thân; Nhấn mạnh trạng thái tĩnh của tâm, cho rằng chỉ khi tâm trí tĩnh lặng, con người mới có thể nhận thức đúng về thế giới bên ngoài. Tuân Tử xem tâm là chủ thể tối cao của trí tuệ. Theo ông, con người có năm giác quan, nhưng chính tâm mới là nơi tổng hợp các tri giác đó. Khi tâm giữ được sự tĩnh lặng và sáng suốt, con người có thể hiểu rõ vạn vật. Ông so sánh quá trình nhận thức với tấm gương phản chiếu thế giới (một quan điểm tương đồng với Trang Tử). Ông cũng nhấn mạnh rằng tâm phải duy trì trạng thái "nhất", tức là thống nhất mọi tri thức đa dạng, đồng thời vận dụng phương pháp suy luận và loại suy để thích nghi với những biến đổi trong tự nhiên và xã hội. Theo Tuân Tử, con người chỉ cần hiểu biết khái quát là đủ, không cần đi sâu vào từng sự vật cụ thể.
Tuân Tử thừa nhận những hạn chế trong khả năng nhận thức của con người, cho rằng không ai có thể đạt đến chân lý tuyệt đối. Vì vậy, muốn có nhận thức đúng đắn, con người phải dùng lý trí chế ngự cảm xúc, giữ tâm trí ở trạng thái "hư, nhất, tĩnh" (rỗng, nhất quán và tĩnh lặng). Tuy nhiên, ông cũng tin rằng bậc quân tử sở hữu một năng lực siêu lý trí, giúp họ vượt qua những giới hạn thông thường của tri thức con người. Dưới ảnh hưởng của Đạo gia, Tuân Tử đề cao sức mạnh của tâm trí, cho rằng khi đạt đến "đại thanh minh" (sự sáng suốt tuyệt đối), tâm sẽ trở nên toàn tri và toàn năng. Quan điểm này có phần mang màu sắc thần bí, tương tự với tư tưởng Đạo gia về thánh nhân. Theo ông, một vị thánh nhân chân chính có thể hòa hợp với thiên đạo, không bị tri giác thông thường che lấp, từ đó đạt đến nhận thức khách quan tuyệt đối và điều phối mọi tri thức mới.
Tuân Tử cho rằng ngôn ngữ rõ ràng và chính xác là thành tựu của bậc thánh vương. Ông tin rằng tên gọi của vạn vật bắt nguồn từ thời cổ đại, được hình thành qua quá trình ước định tập quán. Trong lĩnh vực chế độ, quan vị và lễ pháp, chính thánh vương là người đã đặt ra các danh xưng, sau đó xã hội dần dần chấp nhận và sử dụng chúng theo thói quen.
Tác phẩm

Tuân Tử để lại nhiều tác phẩm với tổng dung lượng lên đến hàng vạn chữ. So với Khổng Tử và Mạnh Tử, văn phong của ông có xu hướng trình bày vấn đề một cách đầy đủ, lập luận chặt chẽ và phát triển sâu rộng hơn. Tư Mã Thiên ghi chép rằng vào cuối đời, Tuân Tử đã tự mình chỉnh lý một khối lượng lớn tác phẩm của mình, nhưng các bản gốc này đều đã thất truyền. Những tác phẩm còn lại đến nay đều bắt nguồn từ bản chỉnh lý của Lưu Hướng vào thời Tây Hán. Cuối thời Tây Hán, Lưu Hướng đã kiểm kê sách vở trong thư viện hoàng gia và thu thập được 322 thiên của Tuân Tử, trong đó có 290 thiên bị trùng lặp. Lưu Hướng sau đó chọn lọc và biên tập lại thành 32 thiên, đặt tên là Tôn Khanh thư (孫卿書). Điều này cho thấy các bài viết của Tuân Tử từng lưu hành độc lập trong khoảng hai thế kỷ trước khi được tập hợp thành sách. Đến năm 818, học giả Dương Lượng (楊倞) đã hiệu đính và chú giải Tôn Khanh thư, sắp xếp lại một số thiên và đoạn, đồng thời đổi tên thành Tuân Tử. Phiên bản này trở thành cơ sở cho tất cả các bản Tuân Tử lưu truyền về sau.
Hiện nay, giới học giả nhìn chung đồng thuận rằng tác phẩm Tuân Tử là một tập hợp tản văn, phần lớn do chính Tuân Tử biên soạn, nhưng đã trải qua quá trình chỉnh sửa và sắp xếp lại về sau. Có một số dấu hiệu cho thấy Lưu Hướng đã can thiệp vào việc tái tổ chức nội dung: Trong thiên "Nghị binh" (议兵), Tuân Tử được gọi là "Tôn Khanh tử" (孫卿子), trong khi bản thân ông chưa từng tự xưng như vậy; thiên "Phi tướng" (非相) chỉ có vài câu mở đầu bàn về thuật xem tướng, phần còn lại dường như là những bài tản văn mà Lưu Hướng không biết nên xếp vào đâu. Một số thiên bao gồm tài liệu hướng dẫn chung, thậm chí cả thơ ca và câu đố vần điệu, nhưng ít được nghiên cứu sâu. Do đó, khi phân tích quan điểm của Tuân Tử, cần đọc toàn bộ tác phẩm thay vì chỉ dựa vào một thiên riêng lẻ. Nhìn tổng thể, sách Tuân Tử thể hiện một lập trường triết học nhất quán, nhưng từng thiên riêng lẻ đôi khi có thể không liền mạch. Hiện nay, phiên bản Tuân Tử được lưu truyền có khoảng 91.000 chữ.
Ảnh hưởng

Tuân Tử có công lớn trong việc phát triển và mở rộng tư tưởng Nho gia, đặc biệt là khi ông lý giải sâu hơn về nhân tính hay thiên đạo (những chủ đề mà Khổng Tử chưa trình bày đầy đủ) và từ đó làm phong phú thêm nền tảng Nho học. Một số tư tưởng của ông về hiếu đạo đã ảnh hưởng đến Nho gia và thậm chí có thể là cơ sở cho một số chương trong Hiếu kinh. Ngoài ra, cách giải thích của Tuân Tử về khái niệm "thành" (誠) cũng được cho là đã góp phần hình thành tư tưởng trong Trung dung. Nhiều lý luận của Tuân Tử được bảo lưu trong Kinh Lễ. Trong Nho gia, ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của tri thức văn hiến, nên nhiều truyền thống kinh học có thể bắt nguồn từ tư tưởng của ông. Ba trường phái giảng dạy Kinh Thi thời Hán, Lỗ Thi (魯詩), Hàn Thi (韓詩) và Mao Thi (毛詩), đều có mối liên hệ với thi học của Tuân Tử.
Về chính trị, Tuân Tử chấp nhận sự suy tàn của chế độ quý tộc thế tập và ủng hộ sự trỗi dậy của chế độ quan liêu. Những tư tưởng của ông có thể đã ảnh hưởng đến các Nho gia đầu thời Tây Hán, giúp họ thích nghi với mô hình tập quyền trung ương. Các học trò của ông cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phục hưng văn hóa vào thời Hán sơ. Nhiều tư tưởng gia thời Hán chịu ảnh hưởng từ Tuân Tử. Chẳng hạn, Giả Nghị kế thừa quan điểm của ông về lễ chế, Hàn Anh (tác giả Hàn Thi ngoại truyện) tiếp thu tư tưởng của ông về tu dưỡng đạo đức, còn Đổng Trọng Thư không chỉ phản bác thuyết tính thiện của Mạnh Tử mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Tuân Tử, đồng thời phát triển thêm Nho học của ông. Lưu Hướng đặc biệt tôn kính Tuân Tử, xem ông là bậc thầy của Nho học. Sang thời Đông Hán, ba nhà tư tưởng Vương Sung, Trọng Trường Thống và Khổng Dung khi phê bình chế độ hiếu đạo cũng kế thừa một phần quan điểm của Tuân Tử. Đến thời Tống, Tư Mã Quang ủng hộ quan điểm của Tuân Tử và bác bỏ luận điểm của Mạnh Tử về quyền khởi nghĩa của nhân dân. Ngoài Trung Quốc, tư tưởng của Tuân Tử còn có ảnh hưởng đến Nho học Nhật Bản, đặc biệt là triết gia Ogyū Sorai.
Tuân Tử cũng có ảnh hưởng nhất định đến sự phát triển của Pháp gia, bởi hai nhân vật quan trọng của học phái này là Hàn Phi và Lý Tư đều từng là học trò của ông. Một số học giả cho rằng Tuân Tử có thể được xem là người đặt nền móng cho Pháp gia, nhưng quan điểm này cũng bị phản bác vì Pháp gia đã hình thành từ trước khi ông xuất hiện. Dù không thuộc Pháp gia, tư tưởng của Tuân Tử có nhiều điểm tương đồng với học phái này. Hàn Phi đã kế thừa thuyết tính ác của Tuân Tử và phát triển thành học thuyết pháp trị. Ngoài ra, Tuân Tử cũng chủ trương trấn áp các học phái đối lập (một tư tưởng về sau được Hàn Phi và Lý Tư thực thi triệt để). Câu chuyện về việc Khổng Tử giết Thiếu Chính Mão được ghi chép lần đầu trong Tuân Tử về sau đã trở thành biểu tượng cho việc loại trừ những tư tưởng bị coi là "lệch chuẩn" khỏi hệ thống chính thống. Quan điểm đề cao trật tự của Tuân Tử có thể đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của chính trị chuyên chế. Thậm chí, một số học giả cho rằng tư tưởng của ông có thể đã cung cấp nền tảng cho sự trỗi dậy của chủ nghĩa độc tài.
Ảnh hưởng > Phương diện chính trị

Tuân Tử có ảnh hưởng sâu rộng đến nền chính trị Trung Quốc về sau. Nhà nghiên cứu Vưu Nhuệ (尤锐) nhận định rằng Tuân Tử có thể được xem là "người kiến tạo nên đế quốc Trung Hoa". Dù trong thời Chiến Quốc, ảnh hưởng trực tiếp của ông đối với tư tưởng chính trị không lớn bằng Mặc Tử hay Thương Ưởng, và đóng góp vào đời sống tinh thần của tầng lớp sĩ đại phu không thể sánh với Khổng Tử, Mạnh Tử hay Lão Trang, nhưng tác động của ông đối với các triều đại từ Tần – Hán trở về sau lại vượt xa mọi triết gia khác. Cùng với Hàn Phi, ông đại diện cho đỉnh cao tư tưởng chính trị thời Chiến Quốc, góp phần quyết định vào việc định hình nền chính trị quân chủ tập quyền của Trung Hoa cổ đại.
Chính thể nhà Hán có nhiều điểm tương đồng với tư tưởng của Tuân Tử, bao gồm việc kết hợp giáo dục kinh học với hệ thống quan lại, áp dụng cả lễ và pháp trong quản trị, duy trì tính đẳng cấp trong lễ chế, quan tâm đến đời sống kinh tế của dân chúng, đồng thời kiểm soát quyền lực của quan lại nhưng vẫn đảm bảo địa vị và quyền can gián của họ. Triết lý về lễ chế do Tuân Tử xây dựng đã đặt nền móng cho mô hình quản lý nhà nước, giúp quan lại triều Hán nhận thức rõ tầm quan trọng của lễ trong việc cai trị. Học thuyết của ông cũng trở thành lý luận chủ chốt trong việc định hình hệ thống nghi lễ triều đình nhà Hán. Sử ký của Tư Mã Thiên thể hiện rõ ảnh hưởng của Tuân Tử trong cách lý giải về lễ chế, đặc biệt là trong thiên "Lễ thư", phần lớn nội dung được trích từ thiên "Lễ luận" của Tuân Tử. Quan điểm của Tuân Tử về mối quan hệ giữa quân chủ và sĩ đại phu cũng có ảnh hưởng lớn đến các triều đại từ Hán trở về sau. Nhà nghiên cứu Satō Masayuki nhận định rằng tư tưởng của Tuân Tử đã có "tác động tổng thể và sâu sắc" đến quan niệm về nhà nước, xã hội và đạo đức của Trung Quốc, Nhật Bản và Triều Tiên, định hình nhận thức đạo đức và ý thức luân lý của cả khu vực Đông Á.
Ảnh hưởng > Phương diện văn học

Trong lĩnh vực văn học, một số học giả cho rằng chương "Phú" trong Tuân Tử có thể là một trong những nguồn gốc của thể loại Hán phú về sau. Chương này mở đầu bằng hình thức hỏi đáp giữa chủ và khách, đồng thời sử dụng kỹ thuật trùng điệp và liệt kê — những đặc điểm tương đồng với phong cách của Hán phú.