Lịch sử hội họa
Hội họa Phương Đông > Hội họa Trung Quốc

Những ví dụ sống động nhất về các tác phẩm hội họa Trung Quốc đầu tiên từ thời Chiến Quốc (481 - 221 TCN) với các bức tranh trên lụa hoặc tranh mai táng trên tường đá, tường gạch hoặc các khối đá. Chúng thường được cách điệu hình thức đơn giản và ít nhiều đều là các dạng hình học thô sơ. Chúng thường miêu tả các sinh vật thần thoại, phong cảnh, cảnh lao động hoặc các hình ảnh nguy nga với các vị quan trên triều đình. Các tác phẩm trong thời kỳ này và  sau đó là thời nhà Tần (221 - 207 TCN) và nhà Hán (202 TCN - 220 CN) không chỉ mang ý nghĩa nội hàm và cho riêng chúng mà còn thể hiện cho một nhân vật cấp cao, hơn nữa các tác phẩm nghệ thuật tạo ra để tượng trưng và tôn vinh các nghi thức tang lễ, đại diện của các vị thần trong thần thoại hoặc linh hồn của tổ tiên, vân vân. Các bức tranh trên lụa về các vị quan triều đình và phong cảnh trong nước có thể tìm thấy tại triều nhà Hán, bên cạnh đó là cảnh đàn ông săn bắt trên lưng ngựa hoặc tham dự vào các cuộc diễu binh. Cũng có những tác phẩm 3 chiều  như các bức tượng nhỏ và các pho tượng lớn, chẳng hạn như màu sắc ban đầu bao phủ lên tượng các binh lính mà ngựa chiến của Đội quân Đất nung (trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng). Trong môi trường xã hội và văn hóa của triều đại Đông Tấn (316 - 420 CN) thủ phủ tại Nam Kinh ở phía nam, hội họa trở thành thú tiêu khiển chính của quý tộc và quan lại Nho học (cùng với âm nhạc được của đàn Tam thập lục, nghệ thuật thư pháp huyền ảo, ngâm và viết thơ). Hội họa trở thành hình thức tự thể hiện phổ biến và trong thời kỳ này họa sĩ cung đình và những họa sĩ ưu tú ngoài dân gian được đánh giá bởi các đồng nghiệp của họ.
Rất nhiều những phòng đoán khác nhau được đặt ra về ý nghĩa của những bức tranh này đối với người tạo ra chúng. Người tiền sử có thể vẽ những động vật này để "bắt" được linh hồn hay tinh thần của chúng nhằm săn bắn chúng dễ dàng hơn hoặc các bức tranh có thể tượng trưng cho một cái nhìn tâm linh và tỏ lòng tôn kính với thiên nhiên xung quanh. Chúng cũng có thể là kết quả của những nhu cầu cơ bản được thể hiện rằng chúng là bẩm sinh đối với con người, hoặc chúng có thể nhằm mục đích truyền tải thông tin thực tế.
Rock Shelters of Bhimbetka, rock painting, Stone Age, IndiaRock Shelters of Bhimbetka, rock painting, Stone Age, India
Lascaux, Horse
Eland, rock painting, Drakensberg, South Africa
Lascaux, Bulls and Horses
Bison, in the great hall of policromes, Cave of Altamira, Spain
Pictographs from the Great Gallery, Canyonlands National Park, Horseshoe Canyon, Utah, c. 1500 BCE
Cueva de las Manos (Spanish for Cave of the Hands) in the Santa Cruz province in Argentina, c.7300 BC
Việc hình thành hội họa phong cảnh Trung Quốc cổ điển công nhận phần lớn họa sĩ thời Đông Tấn Gu Kaizhi (344 - 406 CN), một trong những họa sĩ nổ tiếng nhất lịch sử Trung Quốc. Giống như những bức tranh phong cảnh cuộn dài của Kaizhi, họa sĩ thời Đường (618 - 907 CN) Ngô Đạo Tử đã vẽ những tác phẩm nghệ thuật sống động và chi tiết trên các cuộn giấy dài theo chiều ngang (nguyên liệu phổ biến tại thời nhà Đường), ví dụ như bức "Bát thập thất thần tiên đồ quyền" của ông. Các tác phẩm hội họa trong thời nhà Đường gắn liền với những ảnh hưởng của ý tưởng về cảnh quan môi trường, với số lượng thưa thớt của các đối tượng, con người, hoặc hoạt động, cũng như đơn sắc trong tự nhiên (ví dụ: những bức tranh tường trong hầm mộ của Hoàng tử Yide tại lăng Qianling). Có một vài họa sĩ đầu thời nhà Đường ví dụ như Zhan Ziqian, người đã vẽ bức tranh phong cảnh tuyệt vời đóng vai trò tiên phong cho chủ nghĩa hiện thực thời kì đó. Tuy nhiên, tranh phong cảnh nói chung không đạt đến mức độ cao hơn về sự phát triển và tính thực tế cho đến tận thời Ngũ Đại Thập Quốc (907-960 CN). Trong thời kì này, có một vài họa sĩ tranh phong cảnh đặc biệt như Dong Yuan (tham khảo bài viết này cho một ví dụ về tác phẩm nghệ thuật của ông), và những họa sĩ vẽ các bức tranh phong cảnh miêu tả sinh động và thực tế hơn, giống như Cố Hoành Trung và bức "Hàn Hi Tái dạ yến đồ" của ông
Trong thời đại Tống Trung Quốc (960 - 1279 CN), không chỉ có tranh phong cảnh có những tiến bộ, mà tranh chân dung cũng trở nên tiêu chuẩn hóa và tinh vi hơn trước (để ví dụ, tham khảo Tống Huy Tông) và đạt đến mức độ trưởng thành cơ bản trong thời nhà Minh (1368 - 1644 CN). Từ cuối thế kỷ XIII và nửa đầu thế kỷ XIV, người Trung Quốc nằm dưới sự đô hộ của người mông cổ triều đại Nguyên Mông không được phép nắm giữ các vị trí cao trong bộ máy chính quyền (chỉ dành cho người Mông Cổ hoặc những dân tộc khác từ Trung Á), và kì thi của Hoàng gia đã được xóa bỏ vào thời kì đó. Nhiều người Trung Quốc theo Khổng giáo đang thất nghiệp cũng chuyển sang nghề hội họa và hát kịch, giống như việc thời nhà Nguyên đã trở thành một thời kì sôi động và phong phú của các tác phẩm nghệ thuật Trung Quốc. Một ví dụ điển hình có được biết đến chính là Qian Xuan (1235 - 1305 CN), người đã từng làm quan thời nhà Tống, như vì lòng yêu nước, ông đã từ chối phục vụ trong chiều đinh nhà Nguyên và dành riêng thời gian cho mình để vẽ tranh. Ví dụ về nghệ thuật hoàng gia từ thời đại này bao gồm các bức tranh vẽ phong phú và chi tiết trong cung điện Vĩnh Lạc, hoặc "Cung điện trường thọ Dachunyang", năm 1262 CN, một trong những di sản văn hóa Thế giới được UNESCO công nhận. Trong cung điện, các bức tranh chiếm diện tích tới hơn 1000 mét vuông và chủ yếu là về Đạo giáo. Trong thời nhà Tống các họa sĩ cũng có thể tự tập trong các đạo quán hoặc các cuộc gỡ và bàn luận về các tác phẩm nghệ thuật của người khách hoặc chính họ, các tác phẩm nhận được những lời khen thường có sức thuyết phục đối với thương mại và rao bán các như các tác phẩm nghệ thuật có giá trị. Tuy nhiên cũng cón những lời phê bính hết sức khắc nghiệt của những người khác, thể hiện sự khác biệt về phong cách và sở thích trong số các họa sĩ khác nhau. Trong năm 1088 CN, các nhà khoa học bác học và chính khách Shen Kuo đã từng viết về tác phẩm của Li Cheng, người mà ông đã bình phẩm như dưới đây:
Mặc dù có mức độ cách điệu cao, sự hấp dẫn huyền bí và sự sang trong siêu thực thường được ưu tiên hơn chủ nghĩa hiện thực (ví dụ như trong tranh sơn thủy), bắt đầu từ nhà Tống thời Trung cổ có rất nhiều họa sĩ Trung Quốc và những thế hệ sau đó đã miêu tả phong cảnh tự nhiên một cách sống động thực sự. Cuối thời nhà Minh các nghệ sĩ nối tiếp các nghệ sĩ thời nhà Tống trong việc thể hiện các chi tiết phức tạp và thực tế  trên các đối tượng trong thiên nhiên, đặc biệt là trong miêu tả động vật (ví dụ như một con vịt, thiên nga, chim sẻ hay hổ vân vân) trong các mảng sắc màu tươi sáng của hoa, các bụi cây và rừng (một ví dụ tốt có thể kể đến bức tranh thời Minh "Chú chim và cành hoa mận" của một nghệ sĩ khuyết danh, được lưu giữ tại Bảo tàng tự do Smithsonian tại Washington). Có rất nhiều họa sĩ nổi tiếng thời nhà Minh, Cừu Anh (仇英) là một ví dụ xuất sắc về một họa sĩ đóng vai trò quan trọng thời nhà Minh (nổi tiếng ngay cả trong thời đại của ông), tập hợp trong các tác phẩm của mình về phong cảnh đất nước, các cảnh tượng nhộn nhịp, nguy nga và cảnh thiên nhiên với những dòng sông trong thung lũng và những ngọn núi được bao phủ ngập tràn trong sương mù và mây xoáy. trong thời nhà Minh đã có rất nhiều các trường nghệ thuật khác nhau và sánh ngang bằng nhau liên kết với hội họa, ví dụ như trường Wu và trường Zhe.
Hội họa Trung Quốc cổ điển tiếp tục cho đến những năm đầu của thời nhà Thanh hiện đại, với các bức chân dung mang tính hiện thực cao giống như trong thời kì cuối của nhà Minh vào đầu thế kỷ XVII. Chân dung của hoàng đế Khang Hy, hoàng đế Ung Chính và hoàng đế Càn Long là một ví dụ điển hình cho hội họa chân dung thực tế Trung Quốc. Trong thời Càn Long và được tiếp tục trong thế kỳ 19, phong cách hội họa Baquero châu Âu có những ảnh hưởng đáng kể đến hội họa chân dung Trung Quốc, đặc biệt với hiệu ứng hình ảnh về ánh sáng và bóng. Tương tự như vậy, hội họa Đông Á và các tác phẩm nghệ thuật khác (ví dụ như gốm sứ và sơn mài) được đánh giá cao ở Châu Âu từ những tiếp xúc ban đầu trong thế kỷ XVI.