Tây Thi
Văn học > Nét đẹp thơ văn

Tuy nổi tiếng về nhan sắc, qua nhiều cuốn luận kinh điển thời Chiến Quốc cũng thấy được, song câu chuyện về Tây Thi được hiến cho Ngô, lại làm Ngô mất nước dường như chỉ là một câu chuyện từ truyền thuyết dân gian. Hoặc cho dù là quả thật có câu chuyện Tây Thi được hiến cho Ngô, song hiệu quả lại không như truyền thuyết lưu truyền, như sách Ngô Việt xuân thu chỉ đơn giản là nói ["Tây Thi cùng Trịnh Đán"] đều được tìm từ nhà nghèo, dạy dỗ mà hiến cho Ngô. Huống hồ không chỉ một mình Tây Thi, mà còn có Trịnh Đán.
Dẫu vậy, đề tài văn học viết về Tây Thi vẫn rất nhiều, không chỉ là câu chuyện được Việt hiến Ngô, mà còn là về vẻ đẹp rạng ngời nổi tiếng. Truyện ngắn Việt nữ kiếm của Kim Dung đưa nhân vật Tây Thi vào với tên là Di Quang. Trong truyện, khi gặp Tây Thi, nhân vật A Thanh đang sát khí đằng đằng cũng phải khâm phục thốt lên:「"Trong... trong đời này, sao lại có người... có người đẹp đến thế? Phạm Lãi, cô ấy còn đẹp hơn những gì ông mô tả!"」.
Nhà thơ La Ôn thời nhà Đường có thơ cho Tây Thi rằng:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Hán tự ... 家國興亡自有時， 吳人何苦怨西施。 西施若解傾吳國， 越國亡來又是誰 |  Phiên âm ... Gia quốc hưng vong tự hữu thời, Ngô nhân hà khổ oán Tây Thi. Tây Thi nhược giải khuynh Ngô quốc, Việt quốc vong lai hựu thị thùy |  Dịch thơ ... Nước nhà còn mất bởi cơ trời, Người Ngô sao cứ oán Tây Thi? Tây Thi nếu làm Ngô mất nước, Thì xưa Việt mất bởi tay ai? |
Nhà thơ Thôi Đạo Dung đời Đường cũng viết một bài "Tây Thi than" nói về nàng:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Hán tự ... 宰嚭亡吳國， 西施陷惡名。 浣紗春水急， 似有不平聲。 |  Phiên âm ... Tể dĩ vong Ngô quốc, Tây Thi hãm ác danh. Hoán Sa xuân thủy cấp, Tự hữu bất bình thanh. |  Dịch thơ ... Người cầm đầu làm mất nước Ngô, Tây Thi bị mang tiếng xấu. Nước suối Hoán Sa mùa xuân chảy gấp, Tựa như cũng lên tiếng bất bình. |
Thi tiên đời nhà Đường là Lý Bạch có viết một số bài thơ nói tới Tây Thi, như bài "Ngô vương mỹ nhân bán tuý" (吳王美人半醉):
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Hán tự ... 風動荷花水殿香， 姑蘇臺上宴吳王。 西施醉舞嬌無力， 笑倚東窗白玉床。 |  Phiên âm ... Phong động hà hoa thủy điện hương, Cô Tô đài thượng yến Ngô vương. Tây Thi tuý vũ kiều vô lực, Tiếu ỷ đông song bạch ngọc sàng. |  Dịch thơ ... Gió lay động sen hồ, hương thơm ngát Đài Cô Tô, vua Ngô tiệc đang nồng Múa trong say, tây Thi chừng mệt lả Cười cựa mình vào giường ngọc bên song |
Thi Phật Vương Duy có một bài thơ gọi là "Tây Thi vịnh" (西施詠):
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Hán tự ... 艷色天下重， 西施寧久微。 朝為越溪女， 暮作吳宮妃。 賤日豈殊眾， 貴來方悟稀。 邀人傅脂粉， 不自著羅衣。 君寵益驍態， 君憐無是非。 當時浣紗伴， 莫得同車歸。 持謝鄰家子， 效顰安可希。 |  Phiên âm ... Diễm sắc thiên hạ trọng, Tây Thi ninh cửu vi. Triêu vi Việt khê nữ, Mộ tác Ngô cung phi. Tiện nhật khởi thù chúng, Quý lai phương ngộ hy. Yêu nhân phó chi phấn, Bất tự trước la y. Quân sủng ích kiêu thái, Quân liên vô thị phi. Đương thì hoán sa bạn, Mạc đắc đồng xa quy. Trì tạ lân gia tử, Hiệu tần an khả hy. |  Dịch thơ ... Sắc đẹp thiên hạ trọng, Há mãi hèn Tây Thi. Sớm bên khe Việt nữ, Chiều chính cung Ngô phi. Lúc nghèo đâu khác lạ, Khi sang quả hữu hi. Sai người thoa hương phấn, Chẳng tự mặc xiêm y. Vua yêu càng duyên dáng, Vua quý mặc thị phi. Bạn thuở xưa giặt lụa, Về cùng xe hòng chi. Nhắn cô ả bên xóm, Nhăn mặt mong được gì. |
Một vở nhạc kịch Tây Thi đã được trình diễn tại Nhà hát lớn quốc gia (Trung Quốc) với nội dung dựa trên câu chuyện người đẹp.