stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
USS Evans (DD-552)

Về những tàu chiến Hoa Kỳ khác mang cùng tên, xin xem USS Evans.
| --- | --- |
Tàu khu trục USS Evans (DD-552) trong vịnh Mexico, tháng 12 năm 1943
Lịch sử
Hoa Kỳ
Tên gọi:  USS Evans (DD-552)
Đặt tên theo:  Chuẩn đô đốc Robley D. Evans
Xưởng đóng tàu:  Gulf Shipbuilding Corporation, Chickasaw, Alabama
Đặt lườn:  21 tháng 7 năm 1941
Hạ thủy:  4 tháng 10 năm 1942
Người đỡ đầu:  bà C. E. Isherwood
Nhập biên chế:  11 tháng 12 năm 1943
Xuất biên chế:  7 tháng 11 năm 1945
Xóa đăng bạ:  28 tháng 11 năm 1945
Danh hiệu và phong tặng:  Đơn vị Tuyên dương Tổng thống; 5 × Ngôi sao Chiến trận
Số phận:  Bán để tháo dỡ, 11 tháng 2 năm 1947
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Lớp tàu khu trục Fletcher
Kiểu tàu:  Tàu khu trục
Trọng tải choán nước:  2.100 tấn Anh (2.100 t) (tiêu chuẩn) 2.924 tấn Anh (2.971 t) (đầy tải)
Chiều dài:  376 ft 5 in (114,73 m) (chung)
Sườn ngang:  39 ft 08 in (12,09 m) (chung)
Mớn nước:  13 ft 9 in (4,19 m) (đầy tải)
Động cơ đẩy:  2 × turbine hơi nước hộp số 2 × trục công suất 60.000 shp (45.000 kW)
Tốc độ:  36 kn (41 mph; 67 km/h)
Tầm xa:  6.500 nmi (12.000 km) ở tốc độ 15 kn (17 mph; 28 km/h)
Thủy thủ đoàn tối đa:  336 sĩ quan và thủy thủ
Vũ khí:  5 × pháo 5 in (130 mm)/38 caliber (5×1); 2 × pháo phòng không Bofors 40 mm; 6 × pháo phòng không Oerlikon 20 mm; 10 × ống phóng ngư lôi Mark 15 21 in (530 mm) (2×5); 6 × máy phóng K-gun và 2 × đường ray thả mìn sâu
USS Evans (DD-552) là một tàu khu trục lớp Fletcher được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Chuẩn đô đốc Robley D. Evans (1846–1912) người tham gia cuộc Nội chiến Hoa Kỳ và Chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ. Nó hoạt động cho đến hết Thế Chiến II, xuất biên chế năm 1945 và bị bán để tháo dỡ năm 1947. Nó được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Tổng thống cùng năm Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Thiết kế và chế tạo

Bài chi tiết: Fletcher (lớp tàu khu trục)
Evans được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Gulf Shipbuilding Corporation ở Chickasaw, Alabama vào ngày 21 tháng 7 năm 1941. Nó được hạ thủy vào ngày 4 tháng 10 năm 1942; được đỡ đầu bởi bà C. E. Isherwood; và nhập biên chế vào ngày 11 tháng 12 năm 1943 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Trung tá Hải quân F. C. Camp.
Lịch sử hoạt động

Khởi hành từ vùng bờ Đông Hoa Kỳ và đi ngang Trân Châu Cảng, Evans đi đến Majuro vào ngày 29 tháng 3 năm 1944. Sau khi hộ tống chiếc tàu chở dầu Cimarron đi đến một điểm hẹn tiếp nhiên liệu giữa đại dương, nó tiến hành các cuộc tuần tra chống tàu ngầm độc lập chung quanh các đảo san hô còn do phía Nhật Bản kiểm soát tại quần đảo Marshall cho đến ngày 13 tháng 5. Sau khi huấn luyện tại khu vực quần đảo Hawaii, nó rời Trân Châu Cảng vào ngày 3 tháng 6 hộ tống một đội đội tiếp nhiên liệu và phi cơ thay thế, nhằm hỗ trợ cho cả lực lượng đặc nhiệm tàu sân bay nhanh và lực lượng tàu sân bay hộ tống trong chiến dịch chiếm đóng Saipan bắt đầu vào ngày 15 tháng 6. Nó tiếp tục hộ tống cho đội tiếp liệu này trong suốt mùa Hè cho đến khi Chiến dịch quần đảo Mariana kết thúc thắng lợi, thỉnh thoảng quay trở về Eniwetok để nghỉ ngơi và tiếp tế.
Vào ngày 26 tháng 8, Evans khởi hành từ Eniwetok để hộ tống cho một đội tiếp nhiên liệu và vận chuyển máy bay bổ sung, phục vụ cho việc tấn công và chiếm đóng quần đảo Palau, đi đến Ulithi vào ngày 30 tháng 10, và làm nhiệm vụ tuần tra và hộ tống tại đây cho đến ngày 11 tháng 1 năm 1945. Sau khi hoàn tất một nhiệm vụ đặc biệt săn tìm tàu ngầm gần Yap và bắn phá hòn đảo này, từ ngày 11 đến ngày 13 tháng 1, nó đi đến Saipan, nơi nó hộ tống các tàu vận chuyển tham gia cuộc đổ bộ lên Iwo Jima vào ngày 19 tháng 2. Chiếc tàu khu trục làm nhiệm vụ bắn phá bờ biển và bắn hỏa lực hỗ trợ binh lính trên bờ, cũng như bắn quấy phá các vị trí của quân Nhật, rồi bảo vệ cho các tàu sân bay hộ tống cho đến ngày 8 tháng 3, khi nó lên đường đi Ulithi.
Evans rời Ulithi vào ngày 21 tháng 3, bảo vệ cho các tàu sân bay hộ tống tiến hành không kích chuẩn bị xuống Okinawa, phục vụ cùng đơn vị này cho đến ngày 1 tháng 4, suốt trong cuộc đổ bộ, và cho đến ngày 2 tháng 5, khi nó đi đến Kerama Retto. Tám ngày sau, nó lên đường cùng tàu khu trục Hugh W. Hadley để làm nhiệm vụ cột mốc radar về phía Tây Bắc Okinawa.
Trong đêm làm nhiệm vụ canh phòng đầu tiên, 10-11 tháng 5, máy bay đối phương xuất hiện dày đặc, hàng trăm lượt tấn công nhắm vào hai chiếc tàu khu trục và hai tàu đổ bộ LCS tháp tùng chúng. Evans đã chiến đấu hết sức để chống trả sự áp đảo của đối phương, bắn rơi nhiều máy bay tấn công, nhưng bị bốn máy bay Kamikaze nối tiếp nhau đâm trúng, làm ngập nước các khoang động cơ và mất điện. Thủy thủ đoàn con tàu đã chiến đấu chống lửa và ngập nước, sử dụng bình cứu hỏa xách tay và các tấm vách ngăn; họ cứu được con tàu, nhưng 32 người đã thiệt mạng và 27 người khác bị thương. Con tàu được kéo về Kerama Retto để sửa chữa vào ngày 14 tháng 5; nó được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Tổng thống do đã chiến đấu anh dũng trong trận này.
Sau khi được sửa chữa khẩn cấp tại Kerama Retto, Evans được kéo về San Francisco, California, nơi nó được cho xuất biên chế vào ngày 7 tháng 11 năm 1945 và rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 28 tháng 11 năm 1945. Con tàu bị bán để tháo dỡ vào ngày 11 tháng 2 năm 1947.
Phần thưởng

Ngoài danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Tổng thống do hoạt động chiến đấu ngoài khơi Okinawa, Evans còn được tặng thưởng năm Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Evans nhìn bên mạn cho thấy những hư hại trong chiến đấu, sau khi đi đến Xưởng hải quân Mare Island vào ngày 28 tháng 7 năm 1945.
USS Little (DD-803)

Về những tàu chiến Hoa Kỳ khác mang cùng tên, xin xem USS Little.
| --- | --- |
Tàu khu trục USS Little (DD-803)
Lịch sử
Hoa Kỳ
Tên gọi:  USS Little (DD-803)
Đặt tên theo:  George Little
Xưởng đóng tàu:  Todd-Pacific Shipyards, Seattle, Washington
Đặt lườn:  13 tháng 9 năm 1943
Hạ thủy:  22 tháng 5 năm 1944
Người đỡ đầu:  bà Russell F. O'Hara
Nhập biên chế:  19 tháng 8 năm 1944
Danh hiệu và phong tặng:  2 × Ngôi sao Chiến trận
Số phận:  Bị máy bay Kamikaze đánh chìm ngoài khơi Okinawa, 3 tháng 5 năm 1945
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Lớp tàu khu trục Fletcher
Kiểu tàu:  Tàu khu trục
Trọng tải choán nước:  2.100 tấn Anh (2.100 t) (tiêu chuẩn) 2.924 tấn Anh (2.971 t) (đầy tải)
Chiều dài:  376 ft 5 in (114,73 m) (chung)
Sườn ngang:  39 ft 08 in (12,09 m) (chung)
Mớn nước:  13 ft 9 in (4,19 m) (đầy tải)
Động cơ đẩy:  2 × turbine hơi nước hộp số 2 × trục công suất 60.000 shp (45.000 kW)
Tốc độ:  36 kn (41 mph; 67 km/h)
Tầm xa:  6.500 nmi (12.000 km) ở tốc độ 15 kn (17 mph; 28 km/h)
Thủy thủ đoàn tối đa:  336 sĩ quan và thủy thủ
Vũ khí:  5 × pháo 5 in (130 mm)/38 caliber (5×1); 2 × pháo phòng không Bofors 40 mm; 6 × pháo phòng không Oerlikon 20 mm; 10 × ống phóng ngư lôi Mark 15 21 in (530 mm) (2×5); 6 × máy phóng K-gun và 2 × đường ray thả mìn sâu
USS Little (DD-803) là một tàu khu trục lớp Fletcher được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Mỹ được đặt theo tên Hạm trưởng George Little (1754-1809), người tham gia cuộc Chiến tranh Cách mạng Hoa Kỳ và Chiến tranh Quasi với Pháp. Nó đã hoạt động trong Thế Chiến II cho đến khi bị máy bay Kamikaze đánh chìm trong Trận Okinawa vào ngày 3 tháng 5 năm 1945. Nó được tặng thưởng hai Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Thiết kế và chế tạo

Bài chi tiết: Fletcher (lớp tàu khu trục)
Wadleigh được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Todd-Pacific Shipyards ở Seattle, Washington vào ngày 13 tháng 9 năm 1943. Nó được hạ thủy vào ngày 22 tháng 5 năm 1944; được đỡ đầu bởi bà Russell F. O'Hara, và nhập biên chế vào ngày 19 tháng 8 năm 1944 dưới quyền chỉ huy của Trung tá Hải quân Madison Hall, Jr..
Lịch sử hoạt động

Sau khi hoàn tất huấn luyện dọc theo vùng bờ Tây, Little khởi hành từ Seattle vào ngày 11 tháng 11 năm 1944 để hộ tống một đoàn tàu vận tải đi Trân Châu Cảng, và sau khi đến nơi vào ngày 23 tháng 11, nó tiến hành tập trận và thực hành tác xạ. Đến ngày 22 tháng 1 năm 1945, nó lên đường cùng một đội tàu đổ bộ LST đi Eniwetok, và tổng dượt nhằm chuẩn bị cho chiến dịch đổ bộ lên Iwo Jima. Những công việc chuẩn bị sau cùng được tiến hành tại Saipan, và nó lên đường hướng đến mục tiêu vào ngày 15 tháng 2.
Hoạt động bắn phá tại Iwo Jima được tiến hành từ ngày 19 tháng 2, và Little đã hỗ trợ hỏa lực cho lực lượng chiến đấu trên bộ cho đến ngày 24 tháng 2, khi nó lên đường quay trở về Saipan. Nó quay lại khu vực chiến sự vào ngày 4 tháng 3, hoạt động bắn phá, bảo vệ và cột mốc radar canh phòng trước khi quay trở về Saipan vào ngày 14 tháng 3 nhằm chuẩn bị cho cuộc đổ bộ tiếp theo lên Okinawa.
Little lên đường đi Okinawa vào ngày 27 tháng 3, tham gia Đội đặc nhiệm 51.2 dưới quyền Chuẩn đô đốc Jerauld Wright nhằm tiến hành một cuộc đổ bộ nghi binh trong các ngày 1 và 2 tháng 4 tại bờ biển phía Đông Nam nhằm lôi kéo sự chú ý của quân Nhật khỏi cuộc đổ bộ chính dọc theo bờ biển phía Tây Okinawa. Nó sau đó bảo vệ các tàu vận tải và hộ tống các tàu đổ bộ LST đi đến các bãi đổ bộ. Từ ngày 19 tháng 4 đến ngày 24 tháng 4, nó làm nhiệm vụ cột mốc radar canh phòng nhằm cảnh báo sớm các cuộc không kích của đối phương, vượt qua được nhiều đợt tấn công tự sát của đối phương mà không bị hư hại.
Vào ngày 3 tháng 5, Little cùng tàu rải mìn Aaron Ward (DM-34) tiếp tục làm nhiệm vụ cột mốc radar canh phòng. Lúc 18 giờ 13 phút, khoảng 18 đến 24 máy bay Kamikaze đối phương ló ra khỏi đám mây và tấn công; Aaron Ward bị đánh trúng lần đầu tiên lúc 18 giờ 41 phút. Chỉ chốc lát sau, Little bị đánh trúng bên mạn trái, và trong vòng bốn phút tiếp theo thêm ba máy bay Kamikaze khác lần lượt đánh trúng nó, khiến lườn tàu bị vỡ phía giữa tàu. Little vỡ làm đôi và đắm lúc 19 giờ 55 phút ở tọa độ 26°24′B 126°15′Đ﻿ / ﻿26,4°B 126,25°Đ﻿ / 26.4; 126.25. Trong số 200 thành viên thủy thủ đoàn của nó, 62 người đã tử trận và 27 người khác bị thương.
Phần thưởng

Little được tặng thưởng hai Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Trichanthera gigantea

| Trichanthera gigantea |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Acanthaceae
Chi (genus): Trichanthera
Loài (species): T. gigantea
Danh pháp hai phần
Trichanthera gigantea Humb. & Bonpl. ex Steud. 
Trichanthera gigantea là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được Humb. & Bonpl. ex Steud. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1847.
Chú thích

↑  The World Flora Online (18 tháng 4 năm 2022). “Trichanthera gigantea”. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2023.Quản lý CS1: ngày tháng và năm (liên kết)
Charlotte Augusta của Liên hiệp Anh và Hannover

Charlotte Augusta của Liên hiệp Anh, Vương nữ Vương thất (tiếng Anh: Charlotte Augusta of the United Kingdom/Charlotte, Princess Royal; tiếng Đức: Charlotte Auguste des Vereinigten Königreichs/Charlotte, Königliche Prinzessin; tiếng Tây Ban Nha: Carlota del Reino Unido/Carlota, Princesa Real; tê đầy đủ: Charlotte Augusta Matilda; 29 tháng 9 năm 1766 – 6 tháng 10 năm 1828), là con gái đầu lòng của George III của Liên hiệp Anh và Charlotte của Mecklenburg-Strelitz. Charlotte Augusta cũng là Vương hậu Württemberg với tư cách là vợ Friedrich I của Württemberg.
Những năm đầu đời

Vương nữ Charlotte sinh lúc 8 giờ 15 phút sáng thứ hai ngày 29 tháng 9 năm 1766 tại Dinh Buckingham, Luân Đôn, là trưởng nữ và là người con thứ tư của George III của Liên hiệp Anh (bấy giờ là Quốc vương Đại Anh) và Charlotte xứ Mecklenburg-Strelitz. Phu nhân Charlotte Finch đã ghi nhận rằng "Lúc 8 giờ 15 phút sáng nay Đức Vương hậu đã bình an hạ sinh một Vương nữ Vương thất". Vương nữ được đặt tên là Charlotte Augusta Matilda. Trong đó, Charlotte được đặt theo mẹ của Vương nữ, tức Vương hậu Charlotte, Augusta được đặt theo bà nội, tức Augusta xứ Sachsen-Gotha-Altenburg và Matilda được đặt theo người cô là Caroline Matilda của Đại Anh, bấy giờ chuẩn bị gả cho Christian VII của Đan Mạch. Vì Charlotte sinh vào ngày lễ của Tổng lãnh thiên thần Micae, nên Vương nữ đôi khi được mẹ gọi là "Michaelmas Goose".
Sau sự ra đời liên tiếp của ba Vương tử, Quốc vương và Vương hậu rất trông chờ sự ra đời của một Vương nữ. So với ba vị Vương tử có tính cách sôi nổi, một Vương nữ sẽ mang đến hy vọng về những tháng ngày bình yên và sự ngọt ngào của tính nữ. Trước sự ra đời của con gái đầu lòng, Quốc vương George III đã phong cho con gái tước hiệu Vương nữ Vương thất (tiếng Anh: Princess Royal), một tước hiệu thường được phong cho trưởng nữ của Quốc vương Anh, và thường được các thành viên trong Vương thất gọi tắt là "Royal". Tuy nhiên Charlotte Augusta chỉ chính thức được phong tặng tước hiệu vào ngày 22 tháng 6 năm 1789. Ngoài ra, bánh và thức uống caudle được ban phát tại Cung điện Thánh James nhân dịp Charlotte chào đời.
Vương nữ được rửa tội vào ngày 27 tháng 10 năm 1766 tại Nhà nguyện Vương thất thuộc Cung điện Thánh James bởi Tổng giám mục Canterbury, Thomas Secker. Cha mẹ đỡ đầu của Vương nữ là hai người cô là Caroline Matilda của Đại Anh (đại diện bởi Thái Bá tước phu nhân xứ Effingham) và Louisa Anne của Đại Anh. Ngoài ra, Charlotte Augusta còn được đỡ đầu bởi Christian VII của Đan Mạch, chồng của Caroline Matilda (đại diện bởi Công tước xứ Portland Lord Chamberlain).
Vương hậu Charlotte là một người bảo trợ cho việc tiêm chủng bệnh đậu mùa và Vương nữ Charlotte Augusta đã được tiêm chủng vào tháng 12 năm 1768 cùng với anh trai William.
Giống như anh chị em của mình, Vương nữ Vương thất được giáo dục bởi các gia sư và dành phần lớn thời thơ ấu của mình tại Dinh Buckingham, Cung điện Kew và Lâu đài Windsor, nơi nhũ mẫu của Charlotte Augusta là Frances, vợ của James Muttlebury.
Hôn nhân

Ngày 18 tháng 5 năm 1797, Vương nữ Vương thất đã kết hôn với Friedrich xứ Württemberg, con trai cả và là người thừa kế của Friedrich Eugene xứ Württemberg và Friederike Dorothea Sophia xứ Brandenburg-Schwedt, tại Nhà nguyện Vương thất, Cung điện Thánh James, Luân Đôn.
Vương thái hậu

Năm 1827, Charlotte trở về Anh lần đầu tiên kể từ đám cưới vào năm 1797. Vào thời điểm đó, Vương nữ đã sáu mươi tuổi, rất nặng cân và muốn phẫu thuật chữa bệnh phù nề ở Anh. Động cơ hơi nước lúc bấy giờ vừa mới được đưa vào sử dụng trên khu vực sông Rhein, đảm bảo cho chuyến hành trình trở về nhà được thuận tiện. Vào ngày 31 tháng 5, Vương nữ lên tàu hơi nước mới tên là Friedrich Wilhelm. Sau khi xuôi dòng sông Rhein, tàu hơi nước đã đến Bath ở Tây Scheldt. Do cân nặng của mình, Charlotte phải được đưa lên tàu Royal Sovereign bằng một chiếc ghế. Do thời tiết xấu, tàu Royal Sovereign sau đó phải rời Bath và neo đậu gần Vlissingen. Ngày 5 tháng 6 Charlotte đã ở Greenwich. Tại Luân Đôn, Charlotte Augusta sống tại Cung điện Thánh James và được người thân thường xuyên thăm hỏi. Quốc vương George IV đã có chuyến viếng thăm cuối cùng từ Lâu đài Windsor vào ngày 6 tháng 10. Vào thứ ba ngày 9 tháng 10, Charlotte rời nước Anh trên tàu Royal Sovereign, nhưng một cơn bão đã buộc Vương nữ phải quay trở lại Harwich. Vào ngày 14, tàu Royal Sovereign thả neo trước Klundert ở sông Hollands Diep. Sau khi nghỉ đêm trên tàu, Charlotte lên tàu hơi nước Stad Nijmegen. Ngày 19 tháng 10, Vương thái hậu đến Frankfurt, nơi Charlotte Augusta gặp Quốc vương, Vương hậu Württemberg và Công tước xứ Cambridge. Ngày 24 tháng 10, Thái hậu Charlotte Augusta đã trở lại Cung điện Ludwigsburg.
Charlotte Augusta qua đời tại Cung điện Ludwigsburg vào ngày 6 tháng 10 năm 1828 và được chôn cất trong hầm mộ vương thất của cung điện.
Huân chương và vương huy > Huân chương

Huân chương Vương thất của Quốc vương George IV
Dame Grand Cross của Huân chương Thánh Yekaterina, 5 tháng 4 năm 1797
Huân chương và vương huy > Vương huy

Là con gái Quốc vương Liên hiệp Anh, Charlotte Augusta được sử dụng Vương huy của vương quốc, được phân biệt bằng một dải bạc dải bạc argent gồm ba vạch kẻ, vạch ở giữa có biểu tượng hoa hồng đỏ, hai vạch còn lại có biểu tượng chữ thập màu đỏ.
Thời kỳ ấm Trung cổ

Thời kỳ ấm Trung cổ là một giai đoạn khí hậu ấm lên ở vùng Bắc Đại Tây Dương và có thể có mối liên hệ với các sự kiện khí hậu khác trên thế giới trong giai đoạn này như ở Trung Quốc, New Zealand, và các quốc gia khác kéo dài trong khoảng 950–1250. Tiếp sau thời kỳ này là thời kỳ lạnh hơn được gọi là thời kỳ băng hà nhỏ.
Mặc dù còn nhiều điểm không chắc chắn, đặc biệt trong khoảng thời gian trước 1600 do hiếm có dữ liệu, thời kỳ ấm nhất trước thế kỷ 20 rất giống với những gì đã xảy ra vào khoảng năm 950 và 1100, nhưng nhiệt độ lúc đó có lẽ thấp hơn khoảng trung bình 1961-1990 khoảng 0,1 °C và 0,2 °C và thấp hơn nhiều so với mức mà các công cụ đo đạc ghi được sau năm 1980. Sự không đồng nhất của khí hậu trong suốt ‘thời kỳ ấm Trung cổ’ được thể hiện qua nhiều di chỉ riêng lẻ được tìm thấy rộng rãi.
Các nghiên cứu ban đầu

Thời kỳ ấm Trung cổ (MWP) diễn ra trong khoảng thời gian 950–1250, vào thời kỳ Trung cổ châu Âu. Nghiên cứu ban đầu về MWP và thời kỳ băng hà nhỏ sau đó đã được tiến hành rộng khắp ở châu Âu, nơi mà hiện tượng này được ghi nhận rõ ràng nhất.
Ban đầu người ta tin rằng sự thay đổi nhiệt độ đã diễn ra trên toàn cầu. Tuy nhiên, quan điểm này vẫn còn bị nghi ngờ, theo bản cáo tóm tắt của IPCC năm 2001 về nội dung này ghi nhận rằng "... các dấu hiệu hiện tại không đặc trưng cho các thời kỳ dị thường ấm/lạnh diễn ra đồng bộ trên toàn cầu trong khoảng thời gian này, và các tên gọi như thời kỳ băng hà nhỏ hay thời kỳ ấm Trung cổ chỉ đề cập đến xu hướng thay đổi nhiệt độ trung bình toàn cầu hay ở từng bán cầu trong vài thế kỷ qua". Các giá trị nhiệt độ toàn cầu ghi nhận được từ lõi băng và trầm tích hồ cho thấy ở phạm vi toàn cầu rằng Trái Đất  trong thời kỳ ấm Trung cổ có thể đã lạnh hơn (khoảng 0,03⁰C) so với đầu và giữa thế kỷ 20. Crowley và Lowery (2000)  cho rằng "chưa có đủ tài liệu để chứng minh sự tồn tại của thời kỳ này ở Nam bán cầu."
Các nhà cổ khí hậu học đã mô phỏng khí hậu cho một khu vực đặc biệt trong thế kỷ 20 về thời điểm lạnh nhất trong thời kỳ băng hà nhỏ và thời điểm ấm nhất trong thời kỳ ấm Trung cổ.
Kudoa kenti

| Kudoa kenti |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Cnidaria
Lớp:: Myxosporea
Bộ:: Multivalvulida
Họ:: Kudoidae
Chi:: Kudoa
Loài:: K. kenti
Danh pháp hai phần
Kudoa kenti Burger & Adlard, 2009

Kudoa kenti là một loài động vật thân nhớt ký sinh trên cá biển, được phát hiện tại Úc trên 4 loài thuộc họ Cá thia.
Ma làng

| Ma làng |
| --- | --- |

Thể loại: Nông thôn Lịch sử
Định dạng: Phim truyền hình
Dựa trên: tiểu thuyết cùng tên của Trịnh Thanh Phong
Kịch bản: Phạm Ngọc Tiến
Đạo diễn: NSND Nguyễn Hữu Phần Hoàng Lâm
Diễn viên: NSND Bùi Bài Bình NSƯT Kim Oanh NSND Trung Hiếu Phùng Cường Dịu Hương
Quốc gia:  Việt Nam
Ngôn ngữ: tiếng Việt
Số tập: 19
Sản xuất
Địa điểm: Lương Sơn, Hòa Bình
Thời lượng: 52 phút/tập (không bao gồm quảng cáo)
Đơn vị sản xuất: Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: VTV1
Phát sóng: 8 tháng 10 năm 2007 – 1 tháng 11 năm 2007
Thông tin khác
Chương trình trước: Cảnh sát hình sự: Đột kích
Chương trình sau: Luật đời
Chương trình liên quan: Làng ma - 10 năm sau
Ma làng là nhan đề một bộ phim truyền hình do Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam trực thuộc Đài Truyền hình Việt Nam chế tác, với NSND Nguyễn Hữu Phần và Hoàng Lâm đồng đạo diễn. Phim được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của tác giả Trịnh Thanh Phong. Phim phát sóng vào lúc 21h00 và phát lại lúc 01h40 từ thứ 2 đến thứ 6 hàng tuần bắt đầu từ ngày 8 tháng 10 năm 2007 và kết thúc vào ngày 1 tháng 11 năm 2007 trên kênh VTV1.
Nội dung

Ma làng xoay quanh câu chuyện của một vùng quê nghèo miền Bắc những năm 1980, qua đó phản ánh một giai đoạn khó khăn và biến động của xã hội khi cơ chế bao cấp trở nên lạc hậu, sự suy thoái đạo đức của tầng lớp cán bộ địa phương vì lợi ích cho cá nhân, dòng họ...
Kĩ thuật > Diễn xuất

NSND Bùi Bài Bình trong vai Phạm Thế Tòng
NSƯT Kim Oanh trong vai Ló
NSND Trung Hiếu trong vai Lã Văn Dỏ phần 2
Phùng Hoàng Cường trong vai Phạm Văn Ất
Lê Dịu Hương trong vai Mưa
Trần Anh Tuấn trong vai Tâm
Phạm Ngọc Quỳnh trong vai Nghiệp
Thúy An trong vai Phạm Thị Lở
NSƯT Đỗ Bạch Diện trong vai Phạm Văn Hò
NSƯT Lý Thanh Kha trong vai Cụ Tĩnh
Phạm Tuấn Quang trong vai Thành
Bùi Bá Thiện trong vai Bùi Văn Tố - môi giới đầu tư
Nguyễn Thanh Tú trong vai Hồng Nhung - vợ ông Thiếu
Ngọc Hoa trong vai Xuân Bẹo
Nguyễn Anh Tuấn trong vai Phạm Văn Nợi
Thiên Anh trong vai Phạm Văn Hẹn
Việt Dương trong vai Lã Văn Đơm
Thu Hằng trong vai Lập
Hồng Sơn trong vai Lã Văn Dỏ phần 1
Cùng một số diễn viên khác...
Kĩ thuật > Nhạc đề

Nhạc chủ đề là bài "Ma làng" do Nguyễn Hữu Phần viết lời, Quang Hưng phổ nhạc và ban Hồn Tre thể hiện, với tiếng đàn môi của nghệ sĩ Đức Minh.
Nhạc kết thũc là bài Đêm Cuối Cùng Của Mùa Đông qua giọng ca Minh Chuyên. Bài hát từng được đài truyền hình kỹ thuật số VTC bình chọn là nhạc chuông ấn tượng nhất năm 2008 qua số lượt khách hàng tải về.
Kĩ thuật > Sản xuất

Sau khi đạo diễn Nguyễn Hữu Phần tình cờ đọc được cuốn tiểu thuyết Ma làng của tác giả Trịnh Thanh Phong, ông đã quyết định chuyển thể cuốn tiểu thuyết thành 700 trang kịch bản nhan đề Đêm cuối cùng của mùa đông. Bối cảnh ban đầu được chọn là Tuyên Quang và Hà Giang, nhưng gặp phải sự phản đối của địa phương nên đạo diễn đã chọn xã Liên Sơn, huyện Lương Sơn, Hòa Bình và Nho Quan, Ninh Bình. Đoàn làm phim gồm 30 người được bố trí ở lại căn nhà bỏ hoang của công ty khai thác đá. Những người dân địa phương tại đây đã hỗ trợ đoàn phim rất tích cực trong suốt quá trình quay phim.
So với tiểu thuyết, bối cảnh phim lùi về hơn chục năm khi chưa có phong trào khoán hộ. Ở tiểu thuyết, nhân vật Nghiệp không mấy sắc sảo, tuổi đời lớn hơn Tâm gần một giáp. Còn trong phim, nhân vật Ất không phải trưởng thôn mà chỉ là học sinh cấp ba, tuổi đời cũng được nâng lên (theo truyện, anh ta nhỏ hơn Mưa sáu tuổi). Mọi biến động trong làng Lộc xã Lâm Giang (tục gọi Bâm Dương) vốn dĩ đều do âm mưu thao túng của ông Phạm Văn Tòng đã được các nhà làm phim san bớt cho một số nhân vật khác. Như trào lưu "xem vi déo" do ông làm ra để thu tiền làng xóm thì được đổi sang Ất. Bối cảnh truyện là thời điểm 1986 khi chính sách khoán hộ đã đi vào cuộc sống và Nghiệp đã ra bến Gáy sau khi thoát án tù, nhưng ở phim thì các xung đột và biến cố được cắt gọn hơn. Phần cuối tiểu thuyết sau này được chuyển thể thành phần hai nhan đề Làng ma 10 năm sau, có hư cấu thêm nhiều tình tiết.
Nợi lợn nòi: So với tiểu thuyết, tính cách Nợi bớt hoang dại hơn. Đặc biệt sau biến cố cái chết của bà Lâm Nghiệp, Nợi bỏ tổ bảo nông để gia nhập cộng đồng khai hoang.
Mưa: Theo truyện, một thiếu nữ có trình độ văn hóa cao nhất xã, đến với Ất vì tình yêu trong sáng, nhưng cả hai đứt gánh sau một tháng mặn nồng. Sau này Mưa mở hàng xén ở ngã ba sông mà trở nên cự phú của cả huyện. Còn phim mô tả cô là thiếu nữ ngây thơ cả tin, nhờ sự chăm lo của vợ chồng anh Tâm và chị Ló mà nên cơ nghiệp.
Lã Văn Dỏ: Nhân vật gần nhất với nguyên tác. Tuy nhiên Dỏ trong phim đỡ thụ động cam chịu hơn. Pha trộm tình của Nợi với chị Dỏ đã khắc sâu mối thù của Dỏ với họ Phạm, nhưng đoạn này được chiết khỏi kịch bản.
Ló: Tuổi của Ló được nâng lên cao hơn Mưa. Số phận cô là sự phối hợp nhân vật cái Ló, cô Cún và chị Cồi. Nhà làm phim cũng bổ sung nhân vật Hẹn con ông Hò để nối dần lại quan hệ giữa Ló và họ Phạm.
Phạm Văn Ất: Ất ở trong phim được gia thêm tình tiết để sinh động hơn. Còn ở truyện, anh ta chỉ nổi bật từ sau cái chết của ông Tòng. Ất lấy cô Duyên Sứt sinh được mụn con gái và rất hạnh phúc, nhưng trong phim, họ nửa đường gãy gánh.
Ngoài ra, nhân vật Lập nguyên tác là nam giới nhưng được đổi là một phụ nữ muộn chồng. Bà Lâm Nghiệp vốn chỉ xuất hiện qua vài dòng kể qua loa của nhân vật Dỏ nhưng được tái tạo cho sắc nét nhiều đất diễn hơn. Bà Cả Bẹo bán thịt lợn nghĩa vụ ở ngã ba vụng đá Gáy dưới gốc si già được sửa thành mụ Bẹo buôn rượu chui. Mối quan hệ giữa Bẹo và Nợi vốn dĩ được hoán chuyển từ những vụ trộm tình của Nợi quanh làng.