stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nhóm nhạc nữ
Lịch sử > 1990–nay: Thời đại của các nhóm nhạc nữ dance-pop > Nhạc R&B và hip hop của Hoa Kỳ

Với sự trỗi dậy của new jack swing, R&B đương đại và hip hop, các nhóm nhạc nữ của Hoa Kỳ như En Vogue, Exposé và Sweet Sensation đều có những đĩa đơn đạt vị trí quán quân trên bảng xếp hạng. Các nhóm nhạc đi theo dòng nhạc này, chẳng hạn như SWV, Xscape, 702, Total, Zhane, Blaque và 3LW đã ra mắt trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và bảng xếp hạng R&B của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, TLC đã đạt được nhiều thành công nhất đối với một nhóm nhạc nữ trong thời kỳ R&B đương đại trở thành xu hướng phổ biến trên toàn cầu. TLC vẫn là nhóm nhạc nữ Hoa Kỳ bán chạy nhất với 65 triệu đĩa được bán ra và album phòng thu thứ hai của họ, CrazySexyCool (1994), vẫn là album bán chạy nhất của một nhóm nhạc nữ tại Hoa Kỳ (chứng nhận Kim cương), với hơn 14 triệu bản. bản được bán ra trên toàn thế giới. Destiny's Child nổi lên vào cuối những năm 1990 và bán được hơn 60 triệu đĩa.
Bất chấp sự nổi tiếng của các nhóm nhạc nữ ở Hoa Kỳ vào giữa những năm 2000, nhóm nhạc nữ và nhóm nhảy The Pussycat Dolls của Hoa Kỳ đã đạt được thành công trên toàn thế giới với các đĩa đơn của họ. Nhóm nhạc nữ Danity Kane cũng trở thành nhóm nhạc nữ đầu tiên trong lịch sử Billboard có 2 album quán quân liên tiếp, với album đầu tay cùng tên (2006) và album thứ hai Welcome to the Dollhouse (2008) đều đứng đầu Billboard 200 của Hoa Kỳ.
Một trường hợp ngoại lệ là nhóm nhạc nữ Fifth Harmony đến từ Miami, được thành lập vào năm 2012 trên chương trình The X Factor của Hoa Kỳ. Họ đã đạt được thành công quốc tế với album đầu tay Reflection, trong đó có bản hit "Worth It".
Lịch sử > 1990–nay: Thời đại của các nhóm nhạc nữ dance-pop > Cuộc xâm lăng thứ hai của nước Anh

Vào đầu những năm 1990, nền âm nhạc Anh bị thống trị bởi các nhóm nhạc nam. Nhóm nhạc nữ duy nhất tạo được ảnh hưởng trên các bảng xếp hạng của Anh vào thời điểm đó là Eternal, nhưng ngay cả họ cũng "vẫn không thu hút được nhiều sự chú ý". Giữa sự thống trị của mô hình nhóm nhạc nữ ở Hoa Kỳ, Spice Girls của Vương quốc Anh đã thay đổi tình thế vào giữa những năm 1990, đạt được 10 đĩa đơn quán quân ở Anh và Hoa Kỳ. Với các buổi hòa nhạc, quảng cáo, hàng hóa cháy vé, doanh thu kỷ lục 86 triệu bản trên toàn thế giới, album bán chạy nhất mọi thời đại của một nhóm nữ, và một bộ phim, Spice Girls đã trở thành nhóm nhạc Anh thành công nhất về mặt thương mại kể từ The Beatles. Không giống như những người tiền nhiệm của họ, những người tạo ra nhiều chiến lược bằng cách thu hút người hâm mộ nam mua đĩa, Spice Girls đã định nghĩa lại khái niệm nhóm nhạc nữ bằng cách thu hút một lượng người hâm mộ nữ trẻ tuổi.
Phong trào văn hóa bắt đầu bởi Spice Girls đã tạo ra một loạt các hoạt động tương tự khác, bao gồm bộ trang phục All Saints của Anh-Canada, các nhóm nhạc nữ của Ireland như B*Witched, Atomic Kitten và Honeyz, tất cả đều đạt được những mức độ thành công khác nhau trong suốt thập kỷ. Trong suốt những năm 2000, các nhóm nhạc nữ đến từ Anh vẫn tiếp tục duy trì sự nổi tiếng, với "Sound of the Underground" của Girls Aloud và "Round Round" của Sugababes được gọi là "2 bản hit đột phá lớn", được cho là đã định hình lại nền âm nhạc pop của Anh trong những năm 2000. Các nhóm nhạc nữ của Anh tiếp tục gặt hái thành công trong những năm 2000 và 2010, với những nghệ sĩ như Mis-Teeq, The Saturday, StooShe và nhóm nhạc đầu tiên giành chiến thắng trên chương trình The X Factor phiên bản Anh, Little Mix.
Lịch sử > 1990–nay: Thời đại của các nhóm nhạc nữ dance-pop > Sự xuất hiện của các nhóm nhạc nữ dance-pop ở châu Á

Mặc dù sự xuất hiện của các nghệ thuật tập trung vào dance-pop ở châu Á song song với các đối tác ở Anh của họ trong những năm 1990, các nhóm nhạc nữ ở châu Á vẫn duy trì như một mô hình thành công trong suốt những năm 2010. Nhiều nhóm nhạc nữ trong số này đã luyện tập các điệu nhảy có vũ đạo cao độ với bản nhạc được sản xuất bởi phòng thu âm.
Nhật Bản có thị trường âm nhạc lớn thứ hai trong ngành công nghiệp âm nhạc nói chung và thị trường đĩa thuần lớn nhất trên thế giới, với bảng xếp hạng Oricon Singles Chart được thống trị bởi các nhóm nhạc nữ thần tượng J-pop. Vào cuối những năm 1990, các nhóm nhạc nữ hát/nhảy Speed ​​và Max đã trở nên nổi tiếng ở châu Á, mở đường cho sự thành công của các nhóm nhạc nữ Nhật Bản, chẳng hạn như Morning Musume, AKB48, Perfume và Momoiro Clover Z ​​đã bán được tổng cộng 20 triệu bản ở Nhật Bản trong vòng 3 năm, với Variety gọi họ là "nhóm nhạc nữ hàng đầu Nhật Bản", trong khi Max vẫn giữ kỷ lục nhóm nhạc nữ có nhiều đĩa đơn thứ hai liên tiếp trong top 10 tại Nhật Bản. Morning Musume là một trong những nhóm nhạc nữ thần tượng nhạc pop Nhật Bản thành công nhất và hoạt động lâu nhất tại Nhật Bản và đã bán được hơn 18 triệu bản tại đây. AKB48 đã có đĩa đơn bán chạy nhất trong năm tại quốc gia này trong 6 năm qua. Đội hình của AKB48 cũng đã mở rộng sang các nước châu Á khác. Trong suốt những năm 2010, các nhóm nhạc chị em của AKB48 đã được ra mắt hoặc sẽ ra mắt tại Indonesia, Trung Quốc, Thái Lan, Đài Loan, Philippines, Ấn Độ, Hàn Quốc và Việt Nam. Nhiều nhóm nhạc thần tượng mới đã xuất hiện trong những năm 2010 và tạo ra một tình huống cạnh tranh khốc liệt trong ngành công nghiệp âm nhạc, được gọi là "Idol Sengoku Jidai" (アイドル戦国時代; dịch nôm na là: Kỷ nguyên Thần Tượng Chiến Quốc).
Kể từ năm 2009, Hallyu (làn sóng Hàn Quốc) và K-pop ngày càng trở nên quan trọng trong ngành công nghiệp giải trí, với sức ảnh hưởng của nó phá vỡ giới hạn của châu Á và lan sang Trung Đông, Bắc Phi, châu Âu và châu Mỹ. Các nhóm nhạc nữ được coi là một trong những thủ lĩnh của làn sóng "Hallyu" này, với các nhóm nhạc nổi tiếng liên tục đứng đầu Gaon Album Chart. Các nhóm nhạc nữ nổi tiếng của Hàn Quốc bao gồm Girls' Generation, Wonder Girls, Kara, 2NE1, T-ara, f(x), Blackpink, GFriend, Twice và Red Velvet cùng những nhóm nhạc nữ khác. Các nhóm nhạc nữ của Hàn Quốc đặc biệt đạt được nhiều thành tích về doanh số bán nhạc kỹ thuật số, với 7 nghệ sĩ Hàn Quốc chiếm 10 vị trí cao nhất về doanh số bán nhạc kỹ thuật số trong số các nhóm nhạc nữ. Năm 2013, Girls' Generation đã giành được giải thưởng Video của năm tại YouTube Music Awards cho "I Got a Boy". Ảnh hưởng của các nhóm nhạc nữ của Hoa Kỳ không bị mất đi đối với thời đại nghệ sĩ này, vì nhiều nghệ sĩ đã áp dụng sức ảnh hưởng từ hình ảnh thông qua các khái niệm "retro" của họ, chẳng hạn như bản hit quốc tế "Nobody" năm 2008 của Wonder Girls.
Các nhóm nhạc nữ bán đĩa chạy nhất trên toàn thế giới

Sau đây là danh sách các nhóm nhạc nữ bán đĩa chạy nhất dựa trên doanh số đã được công bố là hơn 20 triệu đĩa.
| Nghệ sĩ | Quốc tịch | Số thành viên | Năm hoạt động | Thể loại | Số album phòng thu | Doanh số |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Spice Girls |  Vương quốc Anh | 5 → 4 → 5 → 4 | 1994–2000, 2007–2008, 2018–nay (9 năm) | Pop | 3 | 90 triệu |
| The Andrews Sisters |  Hoa Kỳ | 3 | 1925–1952, 1954–1967 (40 năm) | Pop truyền thống/swing | 12 | 80–90 triệu |
| 2NE1 |  Hàn Quốc | 4 → 3 | 2009–2017 (8 năm) | K-pop | 3 | 66,5 triệu |
| TLC |  Hoa Kỳ | 3 → 2 | 1991–nay (29 năm) | R&B/hip hop | 5 | 65 triệu |
| AKB48 |  Nhật Bản | Luân phiên | 2005–nay (20 năm) | J-pop | 8 | 60 triệu |
| Destiny's Child |  Hoa Kỳ | 4 → 3 | 1997–2006 (9 năm) | R&B | 5 | 60 triệu |
| Little Mix |  Vương quốc Anh | 4 → 3 | 2011–nay (9 năm) | Pop/R&B | 6 | 60 triệu |
| The Pussycat Dolls |  Hoa Kỳ | 6 → 5 | 2003–2010, 2019–nay (9 năm) | Pop/R&B | 2 | 55 triệu |
| Bananarama |  Vương quốc Anh | 3 → 2 → 3 → 2 | 1979–nay (46 năm) | Pop | 11 | 40 triệu |
| The Pointer Sisters |  Hoa Kỳ | 2 → 3 → 4 → 3 → 4 | 1969–nay (56 năm) | R&B/soul | 16 | 40 triệu |
| Girls' Generation |  Hàn Quốc | 9 → 8 | 2007–nay (13 năm) | K-pop | 9 | 34.4 triệu |
| The Nolans |  Ireland | 5 → 4 → 5 → 4 → 3 → 2 → 4 | 1974–2009 (35 năm) | Pop | 23 | 30 triệu |
| SWV |  Hoa Kỳ | 3 | 1988–1998, 2005–nay (25 năm) | R&B | 6 | 25 triệu |
| En Vogue |  Hoa Kỳ | 4 → 3 | 1989–nay (30 năm) | R&B | 8 | 20 triệu |
| Speed |  Nhật Bản | 4 | 1996–2000, 2008–2012 (8 năm) | J-pop | 5 | 20 triệu |
Đột phá vào giữa những năm 1990, Spice Girls trở thành nhóm nhạc nữ bán chạy nhất mọi thời đại.
Momoiro Clover Z.
Girls' Generation. Từ trái sang phải, đứng: Sunny, Yuri, Yoona, Seohyun và Taeyeon. Từ trái sang phải, ngồi: Sooyoung, Tiffany và Hyoyeon
Virus khối u ở chuột

| Virus khối u ở chuột> Phân loại virus |
| --- | --- |
Nhóm: Nhóm VI (ssRNA-RT)
Bộ (ordo): Ortervirales
Họ (familia): Retroviridae
Phân họ (subfamilia): Orthoretrovirinae
Chi (genus): Betaretrovirus
Loài (species): Virus khối u ở chuột
| Virus khối u ở chuột |
| --- | --- |

Virus classification
Group:: Group VI (ssRNA-RT)
Order:: Ortervirales
Family:: Retroviridae
Subfamily:: Orthoretrovirinae
Genus:: Betaretrovirus
Species:: Mouse mammary tumor virus

Virus khối u ở chuột (MMTV) là một retrovirus lây truyền qua sữa, có tính chất như virus HTL, virus HIV và BLV. Virus thuộc chi Betaretrovirus. Năm 1936 John Joseph Bittner trong khi đang làm việc tại Phòng thí nghiệm Jackson tại Bar Harbor, Maine là người đề cập đến khái niệm "nhân tố trong sữa". Bittner đã đưa ra giả thuyết rằng một tác nhân gây ung thư, hay "nhân tố trong sữa", có thể được truyền từ những chuột cái bị ung thư vú sang chuột non chính là một loại virus trong sữa mẹ. Phần lớn các khối u ở vú chuột là do virus khối u ở chuột gây ra.
Lây nhiễm và vòng đời

Một số chủng chuột mang virus nội sinh, nhưng nó cũng được truyền thẳng qua sữa từ mẹ sang con. Nó chứa dưới đoạn DNA của provirus được tích hợp trong DNA của tế bào lympho tuyến sữa. Các virus này được vận chuyển qua đường tiêu hóa đến các bản vá Peyer, nơi chúng lây nhiễm các đại thực bào của vật chủ mới và sau đó là các tế bào lympho.
Virus khối u ở chuột (MMTV) trước đây được phân loại là một retrovirus đơn giản; tuy nhiên, gần đây đã được chứng minh là retrovirus phức tạp. MMTV mã hóa một protein tạo ra mRNA tự điều chỉnh bổ sung, điều hòa, tương tự như protein điều hòa của HIV, hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người.
MMTV có thể được chuyển qua một con đường ngoại sinh hoặc nội sinh. Nếu virus được truyền ngoại sinh, nó sẽ được truyền từ chuột mẹ sang chuột con thông qua sữa.
Ngoài ra, chuột con có thể bị truyền dọc thông qua nhiễm trùng nội sinh, di truyền gen của virus trực tiếp từ cá thể mẹ trong dòng mầm. Những con chuột bị nhiễm bệnh theo cách này có tỷ lệ xuất hiện khối u cao hơn. Một retrovirus được coi là nội sinh với vật chủ sau khi DNA provirus được đưa vào DNA nhiễm sắc thể. Do đó, những con chuột có MMTV nội sinh có DNA của virus trong mọi tế bào của cơ thể, trên cơ sở virus có trong DNA của tinh trùng hoặc tế bào trứng được thụ tinh.
Phản ứng nội tiết DNA tích hợp của MMTV

MMTV nội sinh phản ứng với toàn bộ các loại hormone điều chỉnh sự phát triển và tiết sữa bình thường, phản ứng đã được chứng minh với các hormone steroid (androgen, glucocorticoids và progestin), cũng như prolactin.
Khi chuột đến tuổi dậy thì, virus bắt đầu biểu hiện qua mRNA của nó trong các mô nhạy cảm với estrogen. Kết quả là, sau khi dậy thì, tất cả các tế bào động vật có vú sẽ chứa retrovirus hoạt động và bắt đầu sao chép trong bộ gen và biểu hiện RNA thông tin virus trong tất cả các tế bào mô vú mới.
Trichomycteridae

| Cá da trơn ký sinh |
| --- | --- |
Vandellia cirrhosa
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Siluriformes
Liên họ (superfamilia): Loricarioidea
Họ (familia): Trichomycteridae Bleeker, 1858
Chi
 Subfamily Copionodontinae  Copionodon  Glaphyropoma  Subfamily Glanapteryginae  Glanapteryx  Listrura  Pygidianops  Typhlobelus  Subfamily Sarcoglanidinae  Ammoglanis  Malacoglanis  Microcambeva  Sarcoglanis  Stauroglanis  Stenolicmus  Subfamily Stegophilinae  Acanthopoma  Apomatoceros  Haemomaster  Henonemus  Homodiaetus  Megalocentor  Ochmacanthus  Parastegophilus  Pareiodon  Pseudostegophilus  Schultzichthys  Stegophilus  Subfamily Trichogeninae  Trichogenes  Subfamily Trichomycterinae  Bullockia  Eremophilus  Hatcheria  Ituglanis  Rhizosomichthys  Scleronema  Silvinichthys  Trichomycterus  Subfamily Tridentinae  Miuroglanis  Tridens  Tridensimilis  Tridentopsis  Subfamily Vandelliinae  Paracanthopoma  Paravandellia  Plectrochilus  Vandellia
Trichomycteridae là một họ cá da trơn (bộ Siluriformes) thường được gọi là cá da trơn bút chì hoặc Cá da trơn ký sinh. Họ này bao gồm cá candiru khét tiếng, gây sự lo ngại cho mọi người bởi thói quen bơi vào niệu đạo của con người.
Phân loại

Trichomycteridae bao gồm khoảng 41 chi và 207 loài. Đây là họ đa dạng thứ hai trong siêu họ Loricarioidea. Nhiều loài vẫn chưa được mô tả.
Họ này được chia thành tám phân họ. Phân họ chỉ đó không phải là đơn ngành là một trong những phân họ lớn nhất, Trichomycterinae. Một nhánh lớn trong Trichomycteridae cũng đề nghị bao gồm các phân họ Tridentinae, Stegophilinae, Vandelliinae, Sarcoglanidinae và Glanapteryginae (cái gọi là nhánh TSVSG); nhánh lớn này lần lượt tạo thành một nhóm đơn ngành lớn với hai chi Ituglanis và Scleronema. Sau này hai chi không được phân loại trong bất kỳ phân họ nào. Các phân họ cơ bản Copionodontinae và Trichogeninae là nhóm chị em với nhau, và chúng cùng nhau tạo thành một nhánh có nghĩa là chị em với phần còn lại của Trichomycteridae.
Phân bố

Trichomycteridae có phân bố lớn nhất trong các họ cá da trơn. Nó được phân phối rộng rãi trên toàn Neotropics. Chúng có nguồn gốc từ nước ngọt ở Costa Rica, Panama, và khắp Nam Mỹ. Họ này kéo dài từ phía nam Panama đến Chile và Argentina.
Chú thích

↑  Trichomycteridae (TSN 164269) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
↑  Ferraris, Carl J., Jr. (2007). “Checklist of catfishes, recent and fossil (Osteichthyes: Siluriformes), and catalogue of siluriform primary types” (PDF). Zootaxa. 1418: 1–628. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2009.
1 2  Aléssio Datovo & Landim, Maria Isabel (2005). “Ituglanis macunaima, a new catfish from the Rio Araguaia basin, Brazil (Siluriformes: Trichomycteridae)” (PDF). Neotropical Ichthyology. 3 (4): 455–464. doi:10.1590/S1679-62252005000400002. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2013.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
1 2  Luis Fernández & de Pinna, Mario C. C. (2005).  Armbruster, J. W. (biên tập). “Phreatic Catfish of the Genus Silvinichthys from Southern South America (Teleostei, Siluriformes, Trichomycteridae)”. Copeia. 2005 (1): 100–108. doi:10.1643/CI-03-158R2.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Maria Elina Bichuette; de Pinna, Mario César Cardoso; Trajano, Eleonora (2008). “A new species of Glaphyropoma: the first subterranean copionodontine catfish and the first occurrence of opercular odontodes in the subfamily (Siluriformes: Trichomycteridae)”. Neotropical Ichthyology. 6 (3): 301–306. doi:10.1590/S1679-62252008000300002.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
1 2  Koch, Walter Rudolf (ngày 30 tháng 9 năm 2002). “Revisão Taxonômica do Gênero Homodiaetus (Teleostei, Siluriformes, Trichomycteridae) (Portuguese)” (PDF). Iheringia, Sér. Zool., Porto Alegre. 92 (3): 33–46. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2009.
↑  Scott A. Schaefer; Provenzano, Francisco; de Pinna, Mario; Baskin, Jonathan N. (ngày 29 tháng 11 năm 2005). “New and Noteworthy Venezuelan Glanapterygine Catfishes (Siluriformes, Trichomycteridae), with Discussion of Their Biogeography and Psammophily” (PDF). American Museum Novitates (3496): 1–27. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 17 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2009.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Nelson, Joseph S. (2006). Fishes of the World. John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-25031-7.
59 TCN

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1 TCN
Thế kỷ::  thế kỷ 2 TCN  thế kỷ 1 TCN   thế kỷ 1
Thập niên::  thập niên 70 TCN  thập niên 60 TCN  thập niên 50 TCN  thập niên 40 TCN  thập niên 30 TCN
Năm::  62 TCN  61 TCN  60 TCN  59 TCN  58 TCN  57 TCN  56 TCN
| --- | --- |
Lịch Gregory: 59 TCN LVIII TCN
Ab urbe condita: 695
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 4692
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: −2 – −1
 - Shaka Samvat: N/A
 - Kali Yuga: 3043–3044
Lịch Bahá’í: −1902 – −1901
Lịch Bengal: −651
Lịch Berber: 892
Can Chi: Tân Dậu (辛酉年) 2638 hoặc 2578     — đến — Nhâm Tuất (壬戌年) 2639 hoặc 2579
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: −342 – −341
Lịch Dân Quốc: 1970 trước Dân Quốc 民前1970年
Lịch Do Thái: 3702–3703
Lịch Đông La Mã: 5450–5451
Lịch Ethiopia: −66 – −65
Lịch Holocen: 9942
Lịch Hồi giáo: 701 BH – 700 BH
Lịch Igbo: −1058 – −1057
Lịch Iran: 680 BP – 679 BP
Lịch Julius: N/A
Lịch Myanma: −696
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 486
Dương lịch Thái: 485
Lịch Triều Tiên: 2275
Năm 59 TCN là một năm trong lịch Julius.
Sự kiện

Liên minh tam hùng lần thứ 1 được thành lập.
Nitơ

Phân tử Nitrogen
Nitơ (danh pháp IUPAC: nitrogen) là một nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn các nguyên tố có ký hiệu N và số nguyên tử bằng 7, nguyên tử khối bằng 14. Ở điều kiện bình thường nó là một chất khí không màu, không mùi, không vị và khá trơ và tồn tại dưới dạng phân tử N2, còn gọi là đạm khí. Nitơ chiếm khoảng 78% khí quyển Trái Đất và là thành phần của mọi cơ thể sống. Nitơ tạo ra nhiều hợp chất quan trọng như các amino acid, amonia, acid nitric và các cyanide. Liên kết hóa học cực kỳ bền vững giữa các nguyên tử nitơ gây khó khăn cho cả sinh vật và công nghiệp để chuyển hóa N
2 thành các hợp chất hóa học hữu dụng, nhưng đồng thời cũng giải phóng một lượng lớn năng lượng hữu ích khi cháy, nổ hoặc phân hủy trở lại thành khí nitơ. Các ammoniac và nitrat được tổng hợp là các loại phân công nghiệp chính và phân nitrat là các chất ô nhiễm chính gây ra hiện tượng phú dưỡng môi trường nước.
Nitơ có mặt trong tất cả các cơ thể sống, chủ yếu ở dạng các amino acid (và protein) và cũng có trong các acid nucleic (DNA và RNA). Cơ thể người chứa khoảng 3% nitơ theo trọng lượng, là nguyên tố phổ biến thứ tư trong cơ thể sau oxy, carbon và hydro. Chu trình nitơ miêu tả sự chuyển động của nguyên tố này từ không khí vào sinh quyển và các hợp chất hữu cơ, sau đó quay trở lại không khí.
Tính chất

Nitơ là một phi kim, với độ âm điện là 3,04. Nó có 5 điện tử trên lớp ngoài cùng, vì thế thường thì nó có hóa trị III trong phần lớn các hợp chất để đạt cơ cấu bền (8 điện tử hóa trị). Nitơ tinh khiết là một chất khí ở dạng phân tử không màu và chỉ tham gia phản ứng hóa học ở nhiệt độ phòng khi nó phản ứng với Lithi. Nó hóa lỏng ở nhiệt độ 77 K (999°C) trong điều kiện áp suất khí quyển và đóng băng ở 63 K (-210°C) thành dạng thù hình có tinh thể lục phương đóng kín. Dưới 35,4K (−237.6°C) nitơ được cho là có thù hình của hệ lập phương (được gọi là pha alpha). Nitơ lỏng, có dạng giống như nước, nhưng có tỷ trọng chỉ bằng 80,8% (tỷ trọng nitơ lỏng ở điểm sôi là 0,808 g/mL), là chất làm lạnh phổ biến.
Các thù hình không bền của nitơ có hơn hai nguyên tử đã được tạo ra trong phòng thí nghiệm, như N
3 và N
4. Trong điều kiện áp suất cực kỳ cao (1,1 triệu atm) và nhiệt độ cao (2000 K), khi tạo ra bằng diamond anvil cell, nitơ polymer hóa thành các cấu trúc tinh thể lập phương liếm liên kết đơn. Cấu trúc này tương tự cấu trúc của kim cương, và cả hai có các liên kết cộng hóa trị cực mạnh. N
4 còn có tên gọi là "kim cương nitơ".
Các dạng thù hình khác (chưa tổng hợp được) bao gồm hexazine (N
6, một vòng benzen) và octaazacuban (N
8, một cubane đơn). Dạng nitơ 6 được dự đoán là không ổn định trong cao, trong khi dạng nitơ 8 được dự đoán là ổn định động học, vì sự đối xứng quỹ đạo.
Tính chất > Đồng vị

Có hai đồng vị ổn định của nitơ là: 14N và 15N. Phổ biến nhất là 14N (99,634%), là đồng vị tạo ra trong chu trình CNO trong các ngôi sao. Phần còn lại là 15N. Trong số 10 đồng vị tổng hợp nhân tạo thì 1 có chu kỳ bán rã là 9 phút còn các đồng vị còn lại có chu kỳ bán rã ở mức độ 1 giây hay nhỏ hơn.
Các phản ứng trung gian sinh học (ví dụ: đồng hóa, nitrat hóa và khử nitrat) kiểm soát chặt chẽ cân bằng động của nitơ trong đất. Các phản ứng này gần như là tạo ra sự làm giàu 15N trong chất nền và làm suy kiệt sản phẩm. Mặc dù nước mưa chứa các lượng tương đương amônium và nitrat, nhưng do amônium là tương đối khó chuyển hóa/hấp thụ hơn so với nitrat khí quyển nên phần lớn nitơ trong khí quyển chỉ có thể đi vào trong đất dưới dạng nitrat. Nitrat trong đất được các loại rễ cây hấp thụ tốt hơn so với khi nitơ ở dưới dạng amônium.
Một phần nhỏ (0,73%) của nitơ phân tử trong khí quyển Trái Đất là isotopologue 14N15N, và hầu hết phần còn lại là 14N2.
Đồng vị phóng xạ 16N là thành phần hạt nhân phóng xạ chiếm ưu thế trong chất làm mát của các lò phản ứng hạt nhân nước áp lực hoặc lò phản ứng nước sôi ở chế độ vận hành bình thường. Nó được tạo ra từ 16O (trong nước) qua phản ứng (n,p). Nó có chu kỳ bán rã khoảng 7,1 giây, nhưng trong khi nó phân rã ngược lại tạo ra 16O thì sinh ra tia phóng xạ gama năng lượng cao (5 đến 7 MeV). Do đó, việc tiếp cận các ống dẫn chất làm lạnh sơ cấp trong lò phản ứng nước áp lực phải được kiểm soát chặt chẽ trong quá trình vận hành lò phản ứng.16N là một trong những công cụ chính được dùng để nhận dạng nhanh các vụ rò rỉ thậm chí nhỏ từ chất làm lạnh sơ cấp đến chu trình hơi thứ cấp.
Tính chất > Phổ điện từ

Nitơ phân tử (14N2) phần lớn có quang phổ trong suốt đến hồng ngoại và nhìn thấy do nó là một phân tử cấu tạo bởi cùng hạt nhân và do đó, không có môment lưỡng cực để kết hợp với bức xạ điện từ ở các bước sóng này. Sự hấp thụ đáng kể xảy ra ở các bước sóng siêu cực tím, bắt đầu vào khoảng 100 nm. Điều này liên quan với sự chuyển tiếp điện tử trong phân tử sang các trạng thái tích điện không được phân bố thậm chí giữa các nguyên tử nitơ. Sự hấp thụ nitơ dẫn đến sự hấp thụ đáng kể các bức xạ cực tím trong thượng tầng khí quyển và khí quyển của các hành tinh khác. Vì các lý do tương tự, các tia laser nitơ phân tử tinh khiết đặc biệt phát xạ ánh sáng trong dải cực tím.
Tính chất > Phản ứng

Nhìn chung, nitơ không hoạt động ở điều kiện nhiệt độ và áp suất chuẩn. Nitơ phản ứng với nguyên tố lithi. Lithi cháy trong không khí có N2 tạo ra lithi nitride:
Magiê cũng cháy trong nitơ tạo ra Magiê nitrua:
N2 tạo thành nhiều sản phẩm cộng với các kim loại chuyển tiếp như [Ru(NH3)5(N2)]2+ (xem hình). Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phối tử N2 thu được bằng cách phân hủy hydrazin, và không phối với đi nitơ tự do. Các hợp chất này hiện có rất nhiều như IrCl(N2)(PPh3)2, W(N2)2(Ph2PCH2CH2PPh2)2, and [(η5-C5Me4H)2Zr]2(μ2, η2,η2-N2). Các phức này minh hoạ bằng cách nào N2 có thể kết hợp với các kim loại trong các enzym nitrogenase và xúc tác cho quá trình Haber. Quá trình xúc tác để khử N2 thành ammoniac bằng cách sử dụng phức molybden với sự có mặt của nguồn proton được công bố năm 2005.
Ứng dụng > Hợp chất nitơ

Phân tử nitơ trong khí quyển là tương đối trơ, nhưng trong tự nhiên nó bị chuyển hóa rất chậm thành các hợp chất có ích về mặt sinh học và công nghiệp nhờ một số cơ thể sống, chủ yếu là các vi khuẩn (xem Vai trò sinh học dưới đây). Khả năng kết hợp hay cố định nitơ là đặc trưng quan trọng của công nghiệp hóa chất hiện đại, trong đó nitơ (cùng với khí thiên nhiên) được chuyển hóa thành amonia (thông qua phương pháp Haber). Amonia, trong lượt của mình, có thể được sử dụng trực tiếp (chủ yếu như là phân bón), hay làm nguyên liệu cho nhiều hóa chất quan trọng khác, bao gồm thuốc nổ, chủ yếu thông qua việc sản xuất acid nitric theo phương pháp Ostwald.
Các muối của acid nitric bao gồm nhiều hợp chất quan trọng như xanpet (hay diêm tiêu- trong lịch sử nhân loại nó là quan trọng do được sử dụng để làm thuốc súng) và nitrat amôni, một phân bón hóa học quan trọng. Các hợp chất nitrat hữu cơ khác, chẳng hạn trinitrôglyxêrin và trinitrotoluen (tức TNT), được sử dụng làm thuốc nổ. Acid nitric được sử dụng làm chất oxy hóa trong các tên lửa dùng nhiên liệu lỏng. Hiđrazin và các dẫn xuất của nó được sử dụng làm nhiên liệu cho các tên lửa.