stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Khối lượng trong thuyết tương đối hẹp
Khối lượng nghỉ

Khối lượng trong thuyết tương đối hẹp thường dùng để chỉ khối lượng nghỉ của vật thể, đó là khối lượng Newton được đo bởi một người quan sát di chuyển cùng với vật thể. Khối lượng bất biến là tên gọi khác của khối lượng nghỉ của các hạt đơn lẻ. Khối lượng bất biến tổng quát hơn (được tính theo công thức phức tạp hơn) tương ứng lỏng lẻo với "khối lượng nghỉ" của một "hệ thống". Do đó, khối lượng bất biến là một đơn vị khối lượng tự nhiên được sử dụng cho các hệ thống được xem từ trung tâm của khung xung lượng (quy chiếu COM), như khi bất kỳ hệ thống kín nào (ví dụ như một chai khí nóng) được cân, đòi hỏi phải đo được lấy ở trung tâm của khung xung lượng mà hệ thống không có động lượng ròng. Trong trường hợp như vậy, khối lượng bất biến bằng khối lượng tương đối tính (được thảo luận dưới đây), đó là tổng năng lượng của hệ chia cho c2 (bình phương tốc độ ánh sáng).
Tuy nhiên, khái niệm khối lượng bất biến không đòi hỏi các hệ hạt ràng buộc. Như vậy, nó cũng có thể được áp dụng cho các hệ thống các hạt không liên kết trong chuyển động tương đối tốc độ cao. Do đó, nó thường được sử dụng trong vật lý hạt cho các hệ thống bao gồm các hạt năng lượng cao được phân tách rộng rãi. Nếu các hệ thống như vậy được lấy từ một hạt duy nhất, thì việc tính toán khối lượng bất biến của các hệ thống đó, là một đại lượng không bao giờ thay đổi, sẽ cung cấp khối lượng còn lại của hạt mẹ (vì nó được bảo toàn theo thời gian).
Nó thường thuận tiện khi tính toán rằng khối lượng bất biến của một hệ thống là tổng năng lượng của hệ thống (chia cho c2) trong quy chiếu COM (theo định nghĩa, động lượng của hệ thống bằng không). Tuy nhiên, vì khối lượng bất biến của bất kỳ hệ thống nào cũng có cùng số lượng trong tất cả các khung quán tính, nên nó là một đại lượng thường được tính từ tổng năng lượng trong khung COM, sau đó được sử dụng để tính năng lượng và mô men của hệ thống trong các khung khác không có thời điểm bằng không, và tổng năng lượng của hệ thống sẽ nhất thiết phải là một đại lượng khác với quy chiếu COM. Cũng như năng lượng và động lượng, khối lượng bất biến của một hệ thống không thể bị phá hủy hoặc thay đổi, và do đó nó được bảo tồn, miễn là hệ thống được đóng lại với mọi ảnh hưởng. (Thuật ngữ kỹ thuật là hệ thống biệt lập có nghĩa là một ranh giới lý tưởng hóa được vẽ xung quanh hệ thống và không có khối lượng / năng lượng nào được phép qua nó.)
Khối lượng tương đối

Khối lượng tương đối tính là tổng số lượng năng lượng trong một cơ thể hoặc hệ thống (chia cho c 2). Do đó, khối lượng trong công thức
là khối lượng tương đối. Đối với một hạt có khối lượng hữu hạn m di chuyển với tốc độ  v so với người quan sát, người ta tìm thấy
Ở trung tâm của quy chiếu tâm động lượng,  v=0 và khối lượng tương đối tính bằng khối lượng còn lại. Trong các khung khác, khối lượng tương đối tính (của cơ thể hoặc hệ thống cơ thể) bao gồm sự đóng góp từ động năng "thuần" của cơ thể (động năng của trung tâm khối lượng của cơ thể), và càng lớn thì cơ thể càng nhanh di chuyển. Do đó, không giống như khối lượng bất biến, khối lượng tương đối phụ thuộc vào hệ quy chiếu của người quan sát. Tuy nhiên, đối với các hệ quy chiếu duy nhất và cho các hệ cô lập, khối lượng tương đối tính cũng là một đại lượng được bảo toàn. Khối lượng tương đối cũng là yếu tố tỷ lệ giữa vận tốc và động lượng,
Định luật thứ hai của Newton vẫn còn hiệu lực dưới dạng
Khi một cơ thể phát ra ánh sáng tần số  \nu  và bước sóng  \lambda  như một photon năng lượng  E=h\nu =hc/\lambda , khối lượng của cơ thể giảm theo  E/c^{2}=h/\lambda c, mà một số   hiểu là khối lượng tương đối tính của photon phát ra vì nó cũng đáp ứng  p=m_{\text{rel}}c=h/\lambda . Mặc dù một số tác giả trình bày khối lượng tương đối tính như là một khái niệm cơ bản của lý thuyết, người ta đã lập luận rằng điều này là sai vì các nguyên tắc cơ bản của lý thuyết liên quan đến thời gian không gian. Có sự bất đồng về việc liệu khái niệm này có hữu ích về mặt sư phạm hay không.    Nó giải thích một cách đơn giản và định lượng tại sao một vật thể chịu gia tốc không đổi có thể đạt tới tốc độ ánh sáng và tại sao khối lượng của một hệ thống phát ra một photon giảm xuống.  Trong hóa học lượng tử tương đối, khối lượng tương đối được sử dụng để giải thích sự co thắt quỹ đạo của electron trong các nguyên tố nặng. Khái niệm khối lượng như một tính chất của một vật thể từ cơ học Newton không có mối quan hệ chính xác với khái niệm trong thuyết tương đối.  Giảng viên Oxford John Roche tuyên bố rằng khối lượng tương đối tính không được tham chiếu trong vật lý hạt nhân và hạt, và khoảng 60% các tác giả viết về thuyết tương đối đặc biệt không giới thiệu nó.
Nếu một hộp đứng yên chứa nhiều hạt, nó nặng hơn trong quy chiếu nghỉ của nó, thì các hạt chuyển động càng nhanh. Bất kỳ năng lượng nào trong hộp (bao gồm cả động năng của các hạt) đều thêm vào khối lượng, do đó chuyển động tương đối của các hạt góp phần vào khối lượng của hộp. Nhưng nếu bản thân hộp đang chuyển động (trung tâm khối lượng của nó đang chuyển động), vẫn còn câu hỏi liệu động năng của chuyển động tổng thể có nên được đưa vào khối lượng của hệ không. Khối lượng bất biến được tính trừ toàn bộ động năng của hệ thống (được tính bằng vận tốc đơn của hộp, nghĩa là vận tốc của khối tâm của hộp), trong khi khối lượng tương đối tính được tính bao gồm cả khối lượng bất biến cộng với động năng của hệ được tính từ vận tốc của khối tâm.
Anthurium fraseri

| Anthurium fraseri> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Thiếu dữ liệu  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Chi (genus): Anthurium
Loài (species): A. fraseri
Danh pháp hai phần
Anthurium fraseri Engl. 
Anthurium fraseri là một loài thực vật thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Khối lượng rút gọn

Khối lượng rút gọn là một đại lượng vật lý đặc trưng cho khối lượng quán tính hiệu dụng trong bài toán hai vật thuộc cơ học cổ điển Newton hoặc trong lý thuyết va chạm và tán xạ. Nó là một đại lượng thứ nguyên với đơn vị của khối lượng kg. Sử dụng khối lượng rút gọn có thể đưa bài toán hai vật về bài toán một vật giúp đơn giản hóa việc tìm lời giải.
Bài toán hai vật

Gọi  m_{1}\!\  và  m_{2}\!\  là khối lượng của hai vật đang xét. Chuyển bài toán hai vật về bài toán một vật bằng cách sử dụng khối lượng tương đương có giá trị  m_{r}=\mu ={\frac {1}{1/m_{1}+1/m_{2}}}={\frac {m_{1}m_{2}}{m_{1}+m_{2}}},
và lực đặt lên 'vật tương đương' này là lực tương tác giữa hai vật bân đầu. Khối lượng rút gọn luôn nhỏ hơn hoặc bằng khối lượng của mỗi vật ban đầu.
Sử dụng định luật Newton thứ hai, lực tác dụng của vật 2 lên vật 1 là
Lực tác dụng lên vật 2 từ phía vật 1 là
Theo định luật ba Newton, lực tác dụng giữa hai vật có cùng phương, ngược chiều, cùng độ lớn, tức là:
Từ đó suy ra:
và
Gia tốc tương đối của hai vật được tính theo công thức:
Chúng ta thấy rằng vật 1 chuyển động đối với vật 2 giống như một vật có khối lượng tương đương với khối lượng rút gọn.
Sử dụng phương pháp Lagrangian để mô tả hệ hai vật, hàm Lagrangian như sau
trong đó  m_{i},\mathbf {r} _{i} tương ứng là khối lượng và vectơ tọa độ của hạt thứ  i. Thế năng  V chỉ phụ thuộc vào khoảng cách giữa hai vật. Gọi   \mathbf {r} \equiv \mathbf {r} _{1}-\mathbf {r} _{2} và khối tâm của hệ được xác định theo hệ thức  m_{1}\mathbf {r} _{1}+m_{2}\mathbf {r} _{2}=0 thì trong hệ khối tâm ta có:
Thay hàm Lagrangian ở trên bằng hàm Lagrangian mới trong hệ quy chiếu khối tâm
với  m_{r} là khối lượng rút gọn của hệ hai vật. Như vậy, ta đã chuyển từ bài toán hai vật về bài toán một vật để đơn giản hóa lời giải.
Khối lượng rút gọn thường được ký hiệu bằng  \mu .
Khối lượng rút gọn có thể mở rộng cho hệ nhiều vật, sử dụng hệ thức đại số cho đại lượng tương đương sau
Ứng dụng khác

Khối lượng rút gọn được sử dụng rộng rãi trong các bài toán liên quan đến hệ hai vật (hoặc nhiều hơn). Ngoài ra, nó còn là một giải pháp hữu hiệu trong lý thuyết va chạm để giải quyết các vấn đề liên quan. Chẳng hạn, nếu hệ số phản xạ sau va chạm là e, sự biến đổi năng lượng có thể biểu diễn theo công thức sau:
trong đó  v_{rel}\!\  là vận tốc tương đối của các vật trước va chạm.
Anthurium furcatum

| Anthurium furcatum> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp bị đe dọa  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Chi (genus): Anthurium
Loài (species): A. furcatum
Danh pháp hai phần
Anthurium furcatum Sodiro 
Anthurium furcatum là một loài thực vật thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Hemarthria longiflora

| Hemarthria longiflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Hemarthria
Loài (species): H. longiflora
Danh pháp hai phần
Hemarthria longiflora (Hook.f.) A.Camus 
Hemarthria longiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Hook.f.) A.Camus mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hemarthria longiflora”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Anthophora lacteifrons

| Anthophora lacteifrons> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Anthophorini
Chi (genus): Anthophora
Loài (species): A. lacteifrons
Danh pháp hai phần
Anthophora lacteifrons Hedicke, 1931 
Anthophora lacteifrons là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Hedicke mô tả khoa học năm 1931.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Hemieuxoa

| Hemieuxoa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Hemieuxoa McDunnough, 1929
Hemieuxoa là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Các loài

Hemieuxoa rudens (Harvey, 1874)
Helmiopsis richardii

| Helmiopsis richardii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Helmiopsis
Loài (species): H. richardii
Danh pháp hai phần
Helmiopsis richardii (Baill.) Capuron, 1953 
Helmiopsis richardii là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (Baill.) Capuron mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Helmiopsis richardii”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Anthophora laevigata

| Anthophora laevigata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Anthophorini
Chi (genus): Anthophora
Loài (species): A. laevigata
Danh pháp hai phần
Anthophora laevigata Spinola, 1808 
Anthophora laevigata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1808.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Helmiopsis rigida

| Helmiopsis rigida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Helmiopsis
Loài (species): H. rigida
Danh pháp hai phần
Helmiopsis rigida (Baill.) Dorr, 2001 
Helmiopsis rigida là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được (Baill.) Dorr mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Helmiopsis rigida”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Hexatoma schmidiana

| Hexatoma schmidiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Hexatoma
Danh pháp hai phần
Hexatoma schmidiana Alexander, 1957 
Hexatoma schmidiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Hexatoma semilunata

| Hexatoma semilunata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Hexatoma
Danh pháp hai phần
Hexatoma semilunata Alexander, 1937 
Hexatoma semilunata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Biển đóng (Luật Quốc tế)

Biển đóng, hay Mare clausum (tiếng Latinh: có nghĩa là "biển kín") là một thuật ngữ được sử dụng trong luật pháp quốc tế đề cập đến một biển, đại dương hoặc một vùng nước có thể đi lại được thuộc quyền tài phán của một quốc gia nhưng bị đóng cửa hoặc không cho các quốc gia khác tiếp cận. Mare clausum trái ngược với Biển mở, có nghĩa là một biển mở cửa để tàu thuyền của tất cả các quốc gia tự do đi lại. Theo nguyên tắc chung được chấp nhận thì các vùng biển quốc tế, đại dương, biển và vùng biển bên ngoài thẩm quyền quốc gia, tất cả đều được mở để tự do hàng hải và được gọi là "vùng biển lớn" hoặc mare liberum. Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha bảo vệ chính sách liên kết Biển đóng trong Thời đại Khám phá. Điều này đã sớm bị các quốc gia châu Âu khác thách thức.
Lịch sử

Từ năm 30 trước Công nguyên đến năm 117 Công nguyên, Đế quốc La Mã đã bao quanh Địa Trung Hải bằng cách kiểm soát phần lớn bờ biển của nó. Người La Mã bắt đầu đặt tên cho biển này là Mare Nostrum (tiếng Latinh: "biển của chúng ta"). Vào thời điểm đó, khoảng thời gian từ tháng 11 đến tháng 3 được coi là nguy hiểm nhất cho tàu thuyền di chuyển, do đó, nó được tuyên bố là "mare clausum" (đóng cửa biển), mặc dù lệnh cấm này có thể chưa bao giờ được thực thi. Theo luật cổ điển, đại dương không phải là lãnh thổ. Tuy nhiên, kể từ thời Trung cổ cộng hòa hàng hải như Cộng hòa Genova và Cộng hòa Venice đã tuyên bố chính sách "Mare clausum" ở Địa Trung Hải. Ngoài ra, các vương quốc Bắc Âu và Anh cũng đã yêu cầu độc quyền đánh bắt cá và chặn tàu nước ngoài trong vùng biển lân cận của họ.
Biển đóng trong Thời đại Khám phá

Trong Thời đại Khám phá, từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 17, việc đi thuyền ven biển là chủ yếu đã chuyển sang khắp đại dương. Do đó, các tuyến đường dài trở thành trọng tâm. Các quốc gia trên bán đảo Iberia là những nước tiên phong trong quá trình này, tìm kiếm quyền sở hữu độc quyền và quyền thăm dò trên các vùng đất được phát hiện và được khám phá. Với số lượng đất đai mới và dòng chảy của sự giàu có, Vương quốc Bồ Đào Nha và các vương quốc Castile và Aragon thống nhất bắt đầu cạnh tranh công khai. Để tránh sự thù địch, họ đàm phán bí mật, được đánh dấu bằng việc ký Hiệp ước Alcáçovas vào năm 1479 và Hiệp ước Tordesillas vào năm 1494.
Giáo hoàng đã giúp hợp pháp hóa và củng cố những tuyên bố này, Đức Giáo hoàng Nicholas V ban hành một nghị định giáo hội Nghị định Romanus Pontifex năm 1455 đã cấm những nước khác đi lại vào vùng biển dưới sự độc quyền của Bồ Đào Nha mà không được phép của vua Bồ Đào Nha. Các vị vua Bồ Đào Nha đã tuyên bố: "Vua Bồ Đào Nha và Algarves, trong và ngoài biển ở Châu Phi, Chúa của Commerce, chinh phục và vận chuyển Ả Rập, Ba Tư và Ấn Độ". Với việc phát hiện ra tuyến đường biển đến Ấn Độ và sau đó là tuyến đường Manila, khái niệm "Mare clausum" trong hiệp ước đã được thực hiện. Chính sách này đã bị chối bỏ bởi các quốc gia châu Âu như Pháp, Hà Lan và Anh, những nước sau đó bị cấm mở rộng và kinh doanh, tư bản, hàng hải, mua bán và lập thuộc địa.
Vào thế kỷ 16 và 17, Tây Ban Nha coi Thái Bình Dương là một biển đóng cửa với các cường quốc hải quân khác. Như lối vào duy nhất được biết đến từ Đại Tây Dương, eo biển Magellan đã được tuần tra bởi các hạm đội được gửi để ngăn chặn lối vào của tàu không phải Tây Ban Nha. Ở Tây Thái Bình Dương, người Hà Lan đe dọa Philippines.
"Biển đóng" so với "Biển mở"

Vào tháng 2 năm 1603, việc bắt giữ tàu Bồ Đào Nha Santa Catarina 1500 tấn do Công ty Đông Ấn Hà Lan dẫn đến vụ bê bối với một buổi điều trần tư pháp công cộng và một chiến dịch gây ảnh hưởng đến ý kiến công chúng (và quốc tế). Các đại diện của Công ty sau đó đã cho gọi Hugo Grotius, một luật gia của Cộng hòa Hà Lan để dự thảo một luật hàng hải mới gây chấn động.
Năm 1609, Hugo Grotius đưa ra các nguyên tắc tự nhiên của công lý, ông đã xây dựng một nguyên tắc mới rằng biển là lãnh thổ quốc tế và tất cả các quốc gia đều được tự do sử dụng nó để buôn bán trên biển. Một chương của luận án dài đầy lý thuyết của ông mang tên De Jure Prædæ đã được đăng lên báo chí dưới hình thức cuốn sách nhỏ tựa đề Mare Liberum (Biển Tự do). Trong đó Grotius tuyên bố biển tự do, cung cấp lý giải tư tưởng phù hợp cho người Hà Lan chia nhỏ độc quyền thương mại khác nhau thông qua sức mạnh hải quân hùng mạnh của họ (và sau đó thiết lập độc quyền riêng của họ).
Đã có phản hồi về việc này, vào năm 1625 linh mục Bồ Đào Nha Serafim de Freitas đã xuất bản cuốn sách De Iusto Imperio Lusitanorum Asiatico (Đế chế châu Á duy nhất thuộc Bồ Đào Nha) giải quyết từng bước những lý lẽ của người Hà Lan. Bất chấp những lập luận của ông, tình hình quốc tế đòi hỏi phải chấm dứt chính sách Biển đóng, và tự do của biển là một điều kiện thiết yếu cho sự phát triển của thương mại hàng hải.
Nước Anh đã cạnh tranh quyết liệt với người Hà Lan đối với sự thống trị thương mại thế giới, phản đối những ý tưởng của Grotius và tuyên bố chủ quyền đối với các vùng biển quanh quần đảo Anh. Trong Mare clausum (1635), John Selden đặt ra thuật ngữ này, ông nỗ lực để chứng minh rằng biển trên thực tế có khả năng chiếm đoạt tương tự như lãnh thổ trên đất liền. Khi các tuyên bố chủ quyền nảy sinh thành tranh cãi, các quốc gia hàng hải đã điều chỉnh các yêu sách chủ quyền của họ và đặt chúng trên nguyên tắc mở rộng biển từ đất liền. Một công thức khả thi đã được đưa ra bởi Cornelius Bynkershoek trong De dominio maris (1702), hạn chế sự thống trị hàng hải đối với khoảng cách thực tế trong phạm vi bắn của đại bác. Điều này trở nên phổ biến và được mở rộng thành giới hạn 3 dặm.
Chú thích

↑  Robert McKenna, "The Dictionary of Nautical Literacy", tr. 225 McGraw-Hill Professional, 2003, ISBN 0-07-141950-0
↑  Gabriel Adeleye, Kofi Acquah-Dadzie, Thomas J. Sienkewicz, James T. McDonough, "World dictionary of foreign expressions: a resource for readers and writers", tr. 240, Bolchazy-Carducci Publishers, 1999, ISBN 0-86516-423-1
↑  Việc cấp phép cho tàu thuyền của người Bồ Đào Nha được khởi xướng bởi Hoàng tử của họ là Henry the Navigator vào năm 1443, sau khi Hoàng tử Pedro, Công tước xứ Coimbra trao cho anh ta quyền độc quyền hàng hải, chiến tranh và thương mại ở các vùng đất phía nam của Mũi Bojador. Sau đó, luật này được thi hành bởi nghị định giáo hội Dum Diversas (1452) và Romanus Pontifex (1455), nhiều sắc lệnh khác và hiệp ước thành lập sau đó đã phải tuân theo, quan trọng nhất là Hiệp ước Tordesillas.
↑  Tellegen-Couperus, Olga (1993). Short History of Roman Law, tr.32, Routledge. ISBN 0-415-07251-4.
↑  Conrad Gempf, "The Book of Acts in Its Graeco-Roman Setting", tr.23, Volume 2, Wm. B. Eerdmans Publishing, 1994, ISBN 0-8028-4847-8
↑  Lytle Schurz, William (1922), “The Spanish Lake”, The Hispanic American Historical Review, 5 (2): 181–94, doi:10.2307/2506024, JSTOR 2506024
↑  Xem Ittersum (2006), Chương 1.
↑  Freitas, Frei Serafim de, Do Justo Império Asiático dos Portugueses. Freitas, Frei Serafim de, Just Do the Portuguese Asian empire. De Iusto Imperio Lusitanorum Asiatico, 2 vols. (tiếng Bồ Đào Nha)
↑  António Costa Canas, "Mare Clausum", 2003,  Lưu trữ 2015-03-18 tại Wayback Machine (tiếng Bồ Đào Nha)
Anthrenoides affinis

| Anthrenoides affinis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Panurginae
Tông (tribus): Protandrenini
Chi (genus): Anthrenoides
Loài (species): A. affinis
Danh pháp hai phần
Anthrenoides affinis Urban, 2007 
Anthrenoides affinis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 2007.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Anthrenoides alvarengai

| Anthrenoides alvarengai> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Panurginae
Tông (tribus): Protandrenini
Chi (genus): Anthrenoides
Loài (species): A. alvarengai
Danh pháp hai phần
Anthrenoides alvarengai Urban, 2007 
Anthrenoides alvarengai là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 2007.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Hemieuxoa annapurna

| Hemieuxoa annapurna> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Hemieuxoa
Loài (species): H. annapurna
Danh pháp hai phần
Hemieuxoa annapurna Hreblay & Ronkay 
Hemieuxoa annapurna là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Anthurium solitarium

| Anthurium solitarium> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Chi (genus): Anthurium
Loài (species): A. solitarium
Danh pháp hai phần
Anthurium solitarium Schott 
Anthurium solitarium là một loài thực vật có hoa trong họ Ráy (Araceae). Loài này được Schott miêu tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Anthurium solitarium”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Anthurium friedrichsthalii

| Anthurium friedrichsthalii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Chi (genus): Anthurium
Loài (species): A. friedrichsthalii
Danh pháp hai phần
Anthurium friedrichsthalii Schott 
Anthurium friedrichsthalii là một loài thực vật có hoa trong họ Ráy (Araceae). Loài này được Schott miêu tả khoa học đầu tiên năm 1855.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Anthurium friedrichsthalii”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Anthurium solomonii

| Anthurium solomonii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Chi (genus): Anthurium
Loài (species): A. solomonii
Danh pháp hai phần
Anthurium solomonii Croat 
Anthurium solomonii là một loài thực vật có hoa trong họ Ráy (Araceae). Loài này được Croat miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Anthurium solomonii”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Hexatoma antennata

| Hexatoma antennata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Hexatoma
Danh pháp hai phần
Hexatoma antennata Alexander, 1930 
Hexatoma antennata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.