Mệnh phụ
Chế độ Mệnh phụ và Cáo mệnh > Quốc gia đồng văn > Việt Nam

Tại Việt Nam, các triều nhà Lý và nhà Trần đã không thể khảo được chế định toàn vẹn, chỉ hai triều đại Hậu Lê cùng nhà Nguyễn là có lượng tư liệu còn đủ, mới xác định được thứ bậc ngoại mệnh phụ đều mô phỏng Tống-Minh. Căn cứ Lịch triều hiến chương loại chí và Đại Nam thực lục, tước phong mệnh phụ thời nhà Lê và nhà Nguyễn có thứ tự như sau.
| Tước hiệu Ngoại mệnh phụ triều Lê> Phẩm vị.Tông thất Mệnh phụ | Tước hiệu Ngoại mệnh phụ triều Lê> Tước vị tương ứng.Tông thất Mệnh phụ | Tước hiệu Ngoại mệnh phụ triều Lê> .Tông thất Mệnh phụ | Tước hiệu Ngoại mệnh phụ triều Lê> .Tông thất Mệnh phụ | Tước hiệu Ngoại mệnh phụ triều Lê> .Tông thất Mệnh phụ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Con gái Hoàng thái tử và Thân vương | Quận thượng chúa (郡上主) |  |  |  |
| Con gái Hoàng thái tôn, Tự Thân vương và Công tước | Quận chúa (郡主) |  |  |  |
| Con gái Hầu tước và Bá tước | Quận quân (郡君) |  |  |  |
| Con gái Tử tước và Nam tước | Á Quận quân (亞郡君) |  |  |  |
| Con gái Tá quốc sứ | Huyện thượng quân (縣上君) |  |  |  |
| Con gái Phụng quốc sứ | Huyện quân (縣君) |  |  |  |
| Con gái Dực quốc sứ | Á Huyện quân (亞縣君) |  |  |  |
Quan viên Mệnh phụ
| Vợ của Quốc công | Quốc phu nhân (國夫人) |  |  |  |
| Vợ của Quận công | Quận phu nhân (郡夫人) |  |  |  |
| Vợ của Hầu tước | Chính phu nhân (正夫人) |  |  |  |
| Vợ của Bá tước | Tự phu nhân (序夫人) |  |  |  |
| Chính nhất phẩm | Phu nhân (夫人) |  |  |  |
| Tòng nhất phẩm | Đoan nhân (端人) |  |  |  |
| Chính nhị phẩm | Thuận nhân (順人) |  |  |  |
| Tòng nhị phẩm | Thục nhân (淑人) |  |  |  |
| Chính tam phẩm | Trinh nhân (貞人) |  |  |  |
| Tòng tam phẩm | Huy nhân (徽人) |  |  |  |
| Chính tứ phẩm | Thạc nhân (碩人) |  |  |  |
| Tòng tứ phẩm | Lệnh nhân (令人) |  |  |  |
| Chính ngũ phẩm | Cung nhân (恭人) |  |  |  |
| Tòng ngũ phẩm | Nghi nhân (宜人) |  |  |  |
| Chính lục phẩm | An nhân (安人) |  |  |  |
| Tòng lục phẩm | Nhụ nhân (孺人) |  |  |  |
| Chính thất phẩm | Tĩnh nhân (靜人) |  |  |  |
| Tòng thất phẩm | Thận nhân (慎人) |  |  |  |
| Chính bát phẩm | Túc nhân (肅人) |  |  |  |
| Tòng bát phẩm | (Chưa khảo được) |  |  |  |
| Chính cửu phẩm | (Chưa khảo được) |  |  |  |
| Tòng cửu phẩm | Cẩn nhân (謹人) |  |  |  |
Tước hiệu nhà Lê đại đa phần là truy phong, tức sau khi qua đời thì tặng cha mẹ của quan viên, rồi mới tới người vợ. Khi phong tặng thì cha mẹ đều kém 1 bậc so với con trai, đây là áp dụng với cả công thần được thụ phong tước hiệu Công, Hầu và Bá, mà phạm vị bị giảm có khác biệt giữa quan văn và quan võ. Theo lệ thời Hồng Đức vào năm thứ 2 của Lê Thánh Tông, quy định về phong tặng quan viên:
Quan võ khi phong tặng thì cha mẹ kém 1 bậc so với con. Ví vụ người con là "Chính nhất phẩm" thì cha mẹ đều tặng chức tước theo "Tòng nhất phẩm", là "Tả Đô đốc" cùng "Đoan nhân". Mà người vợ luôn phải kém 4 bậc so với cha mẹ chồng, lúc này thì vợ quan Chính nhất phẩm sẽ là Tòng tam phẩm "Huy nhân".
Quan văn khi phong tặng thì cha mẹ kém 2 bậc so với con. Ví vụ người con là Chính nhất phẩm thì cha mẹ đều tặng chức tước theo Chính nhị phẩm, là "Thái bảo" cùng "Thuận nhân", người vợ giảm 5 bậc so với cha mẹ chồng là "Lệnh nhân".
Thời nhà Nguyễn cũng rất ít lạm tước, đến hoàng tộc nhà Nguyễn cũng phải luận công hay không mà gia phong, sự gia phong cũng rất ít, do đó tước hiệu ngoại mệnh phụ sử dụng gần như chỉ để phong tặng cha mẹ và vợ quan viên, đặc biệt là những ngoại thích (cha mẹ các hoàng thái hậu). Các hoàng nữ và tôn nữ chỉ có thân phận, hoàng nữ tuy có phong tước công chúa nhưng đại đa số chỉ là xưng hô mà không có tước phong thái ấp đúng nghĩa (xem kỹ ở bài Hoàng tộc nhà Nguyễn).
| Tước hiệu Ngoại mệnh phụ triều Nguyễn |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Nhất phẩm | Phu nhân (夫人) |  |  |  |
| Nhị phẩm | Phu nhân (夫人), sau đổi thành Đoan nhân (端人) |  |  |  |
| Tam phẩm | Thục nhân (淑人) |  |  |  |
| Tứ phẩm | Cung nhân (恭人) |  |  |  |
| Ngũ phẩm | Nghi nhân (宜人) |  |  |  |
| Lục phẩm | An nhân (安人) |  |  |  |
| Thất phẩm | An nhân (安人), sau đổi thành Nhu nhân (柔人) |  |  |  |
| Bát phẩm | Nhụ nhân (孺人), sau đổi thành Cẩn nhân (謹人) |  |  |  |
| Cửu phẩm | Nhụ nhân (孺人) |  |  |  |
* Chú thích: Các tước hiệu của triều Nguyễn khi truy tặng cho quan viên là một tước chia làm "Chính" và "Tòng", ngoại trừ trật Nhất phẩm.