stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hán Vũ Đế
Cai trị > Chính sách đối ngoại > Chiến tranh với Hung Nô > Vượt Nhạn Môn quan

Năm 129 TCN, quân Hung Nô xâm lấn vào vùng Thượng Cốc của nhà Hán. Hán Vũ Đế bèn cử 4 vạn quân chia làm bốn đường, do Vệ Thanh, Công Tôn Hạ, Công Tôn Ngao và Lý Quảng chỉ huy ra chống, tuy nhiên rốt cục bị thiệt hại nặng nề và thất bại.
Sang năm 127 TCN, Hán Vũ Đế cử Vệ Thanh và Lý Tức ra Vân Trung, tiến thẳng đến vùng Phù Lý, đánh bại và tiêu diệt hai đạo quân Hung Nô do Bạch Dương Vương và Lâu Phiền Vương chỉ huy, chém và bắt sống hơn 1000 người, thu phục và sáp nhập vùng đất Hà Sáo của Hung Nô mà gần như không mất một binh sĩ nào, toàn quân khải hoàn trở về. Chiến thắng này đã góp phần giải quyết được mối đe dọa đối của Hung Nô với kinh đô Trường An. Tại vùng Hà Sáu, nhà Hán cho thiết lập quận Sóc Phương. Năm sau, Hán Vũ Đế lại sai Tô Kiến đem theo 10 vạn người tu bổ Trường Thành để ngăn chặn Hung Nô.
Năm 121 TCN, Hán Vũ Đế muốn thực hiện kế hoạch đánh chiếm khu vực Hà Tây của Hung Nô để làm bàn đạp tiến công lên phía bắc để đẩy quân Hung Nô ra khỏi Trung Nguyên. Ông cử Hoắc Khứ Bệnh đem quân lên phía bắc. Ông chỉ huy một đội kỵ binh nhẹ gồm 1 vạn phiêu kị quân tiến về phía tây của Lũng Tây và trong vòng 6 ngày đã tiến sâu vào 1000 dặm qua 5 tiểu quốc của Hung Nô, giết 9000 quân Hung Nô và bắt được hơn 1000 người.
Sang mùa hè năm đó, Hoắc Khứ Bệnh lại vượt sa mạc và giao tranh với quân Hung Nô trên núi. Quân Hán nhanh chóng nắm ưu thế, tiêu diệt hơn 30000 quân Hung Nô, nhưng cũng bị tổn thất 2800 người, buộc Hung Nô đầu hàng. Nhà Hán chiếm được nhiều đất đai của Hung Nô và thành lập quận huyện ở đó.
Sang mùa xuân năm 119 TCN, Hán Vũ Đế lại cử Vệ Thanh cùng Hoắc Khứ Bệnh mỗi người dẫn 5 vạn kị quân thành hai đường đánh Hung Nô, lại cho hơn 14 vạn ngựa chiến và 50 vạn bộ tốt và hậu cần tiến về sa mạc Gobi. Quân Hán tiến vào Đại Quận, đánh bại quân của Tả Hiền Vương, buộc ông này phải đem 4 vạn quân đầu hàng nhà Hán. Sau đó Vệ Hoắc mỗi người chia quân theo hai phía đông-tây, cánh của Hoắc Khứ Bệnh tiến đánh Đại quận, còn cánh của Vệ Thanh đi về phía đông, thu phục Định Tương. Quân Hán giành được thắng lợi, tiêu diệt 8-9 vạn quân Hung Nô, bắt được Tả Hiền Vương và 86 quý tộc.
Cai trị > Chính sách đối ngoại > Chiến tranh với Hung Nô > Xử tội Lý Lăng và Tư Mã Thiên

Sau trận mạc bắc, quân Hán cơ bản đã giải quyết xong nạn uy hiếp của Hung Nô. Tuy nhiên hai bên vẫn tiếp tục xảy ra xung đột. Vào năm 115 TCN, người Hán tiếp tục lấn át và lập huyện trên đất Hung Nô. Sang năm 112 TCN, Hung Nô liên kết với người Khương tiến công vào quân Ngũ Nguyên, giết chết quan thái thú ở đó. Để đối phó, sang năm 111 TCN, Hán Vũ Đế cho 18 vạn quân đi về phía bắc để gây sức ép với Hung Nô.
Năm 99 TCN, tướng quân Lý Quảng Lợi được lệnh đem 300000 quân lên phía bắc, giao chiến với Hữu hiền vương của Hung Nô ở Kỳ Liên Sơn. Một tướng khác là Lý Lăng đem quân bộ cùng năm nghìn người thiện xạ qua phía Bắc Cư Duyên chừng hơn nghìn dặm.
5000 quân của Lăng bị 80000 quân Hung Nô bao vây. Trước tình thế tuyệt vọng, tên bắn đã hết, lính chết quá nửa, nhưng giết hại quân Hung Nô cũng hơn vạn người, sau đó Lý Lăng vừa rút lui vừa đánh tám ngày liền. Nhưng trên đường về thì lại bị quân Hung Nô chặn đứt lối đường. Quân Lăng thiếu ăn mà cứu binh không tới. Lý Lăng bất đắc dĩ phải đầu hàng Hung Nô. Hán Vũ Đế nghe tin, giết mẹ và vợ con Lăng. Quan thái sử Tư Mã Thiên ra sức can ngăn nên bị bỏ ngục và bị cung hình (thiến).
Cai trị > Chính sách đối ngoại > Chiến tranh với Hung Nô > Giảng hòa, tái lập hòa bình

Sang năm 90 TCN, Lý Quảng Lợi lại đem quân chinh phạt vùng Ngũ Nguyên. Tuy nhiên cùng lúc ở kinh thành, Hán Vũ Đế nghi ngờ ông ta có âm mưu lập Xương Ấp vương làm thái tử nên bỏ ngục vợ ông ta. Lý Quảng Lợi mất tinh thần, nên không thể địch lại Hung Nô. Quân Hán thiệt hại nặng, thương vong hơn 10000 người. Tư trị thông giám cũng lên tiếng chê trách việc làm này của Hán Vũ Đế.
Sau thất bại này, Hán Vũ Đế đành phải hạ cố tạ tội với Hung Nô và bị Hung Nô ép phải cống nạp cho mình 10000 thạch mễ tửu, 5000 hộc lương thực.
Cai trị > Chính sách đối ngoại > Tiêu diệt Nam Việt

Bài chi tiết: Chiến tranh Hán-Nam Việt
Đất Nam Việt nguyên trước thuộc nhà Tần, được chia làm ba quận Nam Hải, Quế Lâm và Tượng. Khi nhà Tần suy yếu, thủ lĩnh cát cứ ở đó là Triệu Đà nổi dậy lập ra nước Nam Việt. Khi nhà Hán thành lập thì Triệu Đà dâng cống xin quy phục, nhưng trong nước vẫn dùng đế hiệu và không hoàn toàn phụ thuộc vào Trung Quốc. Năm 112 TCN, Hán Vũ Đế cử sứ An Quốc Thiếu Quý sang Nam Việt dụ vua và thái hậu vào chầu. Trước kia, thái hậu từng thông dâm với An Quốc Thiếu Quý nên đồng ý với yêu cầu này. Tể tướng Lữ Gia bất bình, đem quân vào cung giết hại vua và thái hậu và sứ giả của Hán.
Sau đó Lữ Gia đem quân phá Hàn Thiên Thu. Hán Vũ Đế tức giận, sai Phục ba tướng quân Lộ Bác Đức xuất phát từ Quế Dương, Lâu thuyền tướng quân Dương Bộc xuất phát từ Dự Chương, Qua Thuyền tướng quân Nghiêm xuất phát từ Linh Lăng, Hạ lại tướng quân Giáp đem quân xuống Thương Ngô, Trì Nghĩa hầu Quý đem quân Dạ Lang xuống sông Tường Kha, hội ở Phiên Ngung là kinh đô Nam Việt.
Mùa đông năm 111 TCN, Hán Vũ Đế lại cử Dương Bộc đem 9000 tinh binh hãm Tầm Hiệp, phá Thạch Môn lấy được thuyền thóc của quân Triệu, kéo luôn cả các thuyền ấy đi, đem mấy vạn người đợi Lộ Bác Đức. Bác Đức cùng Bộc hội quân tiến đến Phiên Ngung, đánh bại quân Triệu và phóng lửa đốt thành. Quân trong thành đầu hàng. Lữ Gia và vua Triệu bỏ chạy, bị bắt được giết chết. Các xứ ở Nam Việt đều xin hàng. Nhà Hán chiếm xong Nam Việt, lập ra bảy quận trên đất ấy và đất Dạ Lang.
Cai trị > Chính sách đối ngoại > Tiêu diệt Dạ Lang

Bài chi tiết: Dạ Lang
Ở phía tây nam nhà Hán thời đó có tồn tại một quốc gia tên gọi là Dạ Lang, chiếm một phần tỉnh Quảng Tây và phần lớn tỉnh Quý Châu hiện nay. Nước Dạ Lang giáp quận Ba Thục và một mặt thì giáp hồ Động Đình, về phía tây giáp nước Điền của người Lô Lô miền Tây tỉnh Vân Nam bấy giờ, phía đông hồ Vân Nam, từng phồn thịnh hàng trăm năm trên cao nguyên Quý Châu. Theo Sử ký, trong các bộ tộc Tây Nam, Dạ Lang có thế lực hùng mạnh nhất, có 100 nghìn lực lượng tinh nhuệ, tàu bè của người Dạ Lang đi lại trên mặt sông, quanh cảnh hết sức tấp nập. Lúc đó Đại Hán thống trị phần lớn khu vực Trung Nguyên, Dạ Lang nằm trong miền núi xa xôi hẻo lánh.
Hán Vũ Đế muốn chinh phục vùng Dạ Lang để mở rộng lãnh thổ. Năm 136 TCN ông cử Đường Mông làm Lang trung tướng dẫn 1000 binh sĩ và mấy vạn dân đem theo lương thực và công cụ sản xuất xuất phát từ Ba quận vượt qua Phù Quan đến Dạ Lang. Đường Mông ban tặng của cải để vua Dạ Lang và phô trương uy thế khiến Dạ Lang khiếp sợ, cho phép Đường Mông đặt cơ quan quản lý ở đó và cử con trai Dạ Lang hầu làm Lệnh (tương đương huyện lệnh).
Năm 130 TCN Hán Vũ Đế ra lệnh đặt thành lập quận ở Dạ Lang và chọn Bậc đạo tây nam  làm quận lỵ rồi phát động quân sĩ 2 quận Ba Thục tiến hành việc mở đường từ Bậc đạo thông đến sông Tường Kha. Người đất Thục là Tư Mã Tương Như lại dâng thư yêu cầu đặt quận huyện tại Cùng , Trách  thuộc Tây Di. Tư Mã Tương Như được Vũ đế cử làm Trung lang tướng. Tư Mã Tương Như tuyên truyền với các thủ lĩnh dân tộc thiểu số tại địa phương được họ đồng ý cho nhà Hán đặt tại khu vực đó mười mấy huyện và 1 đô úy trực thuộc Thục quận.
Về sau, Hán Vũ Đế còn cho 8 hiệu úy chỉ huy các tội nhân tấn công Thả Lan  giết chết mấy vạn người, đặt tại khu vực Nam Di này quận Tường Kha. Cuối cùng năm 111 TCN, Dạ Lang chính thức quy phục nhà Hán, Hán Vũ Đế lập ra quận Kiện Vi trên đất Dạ Lang cũ.
Cai trị > Chính sách đối ngoại > Xâm lược Cổ Triều Tiên

Dưới thời nhà Chu và nhà Hán, ở bán đảo Triều Tiên đã thành lập một quốc gia riêng, gọi là Vệ Thị Triều Tiên. Dưới thời trị vì của mình, Hán Vũ Đế cũng có ý định mở rộng lãnh thổ tới miền đất này. Năm 109 TCN, ông cử quân đánh Vệ Thị Triều Tiên và tiêu diệt được quốc gia này vào năm 108 TCN. Tại bán đảo Triều Tiên, nhà Hán cho thành lập bốn quận là Lạc Lãng, Chân Phiên, Lâm Đồn và Huyền Thổ.
Hậu cung và những năm cuối đời > Thay ngôi Hoàng hậu

Bài chi tiết: Vệ Tử Phu
Hán Vũ Đế đăng cơ, lập con gái của người cô Quán Đào công chúa là Trần thị làm Hoàng hậu. Thời gian đầu sủng ái vì bà là nguyên phối từ khi còn chưa trưởng thành, nhưng phần lớn vì cả nể mẹ bà, Quán Đào công chúa đã có ơn đưa Vũ Đế lên ngôi Thái tử. Về sau Trần Hoàng hậu không có con, thường hay đố kị phi tần nên tình cảm Đế-Hậu ngày càng phai nhạt. Năm 139 TCN, trong dịp tới thăm phủ Bình Dương công chúa, Vũ Đế gặp được nhạc kỹ tên Vệ Tử Phu, hết mực sủng ái, đưa về cung lập làm Phu nhân, từ đó không ngó ngàng đến Trần hoàng hậu. Vệ Phu nhân lần lượt sinh 3 công chúa nên đắc sủng nhất hậu cung, Vũ Đế còn trọng dụng nhiều người trong gia tộc họ Vệ khiến Trần hậu tức giận. Để đối phó, Trần Hoàng hậu bỏ nhiều tiền để tìm phương thuốc có con, còn gọi người đồng cốt là Sở Phục (楚服) vào cung để sử dụng tà thuật, đồng thời lại có hành vi bất chính với nhau (lời đồn rằng là quan hệ đồng tính luyến ái nữ).
Năm 130 TCN, chuyện Trần hậu và Sở Phục bị phát giác. Vũ Đế lập tức định tội bà, giao cho Trương Thang điều tra. Cuối cùng, Trần Hoàng hậu bị giam vào Trường Môn cung, còn Sở Phục và hơn 300 người bị xử tử. Sau đó Hán Vũ Đế lập Vệ phu nhân lên làm Hoàng hậu. Những thành viên trong nhà Vệ Hoàng hậu cũng được vinh sủng như Vệ Trường Quân, Vệ Thanh, Hoắc Khứ Bệnh..., trở thành một thế lực ngoại thích trong triều.
Hậu cung và những năm cuối đời > Tìm thuốc trường sinh

Cuối đời, Hán Vũ Đế sa vào hưởng lạc, xây cất nhiều cung điện và tin vào chuyện mê tín. Ông có cố gắng tìm thuốc tiên để trường sinh bất lão. Ông gả con gái cho phương sĩ Dịch Đại, phong làm tướng quân và tước hầu, giao cho 10 vạn cân vàng để tìm thuốc tiên. Vì Dịch Đại tìm mãi không ra thuốc tiên nên bị Vũ Đế giết chết.
Hậu cung và những năm cuối đời > Thay ngôi Thái tử

Năm Chính Hòa nguyên niên (92 TCN), Vu cổ chi họa (巫蠱之禍) trứ danh trong lịch sử nhà Hán xảy ra. Khi đó, vợ của thừa tướng Công Tôn Hạ (公孫賀) sử dụng thuật vu cổ bị phát giác, cả nhà Công Tôn bị giết hại. Ngoài ra, những thành viên trong thân tộc họ Lưu cũng bị liên lụy, trong đó có Dương Thạch công chúa (陽石公主) và Chư Ấp công chúa (诸邑公主) là con gái của Vệ hoàng hậu. Hán Vũ Đế sau đó quyết định mở rộng việc điều tra, giao việc này cho sủng thần Giang Sung và Án Đạo hầu Hàn Thuyết (韓說), vì trước đó Giang Sung nói có cổ khí ở trong cung. Giang Sung vốn có hiềm khích với Thái tử Lưu Cứ, nên muốn nhân việc này giá họa cho Thái tử.
Tháng 7 năm 91 TCN, Giang Sung tìm đến cung của Vệ hoàng hậu và Lưu Cứ, rao lên rằng có bùa yểm. Thái tử sợ Giang Sung hại mẹ con mình, bèn nghe theo lời Thái phó Thạch Đức (石德), giả lệnh bắt Sung và mang quân chiếm cứ các vị trí trọng yếu trong kinh thành Tràng An. Hán Vũ Đế đang dưỡng bệnh ở Cam Tuyền cung (甘泉宫), nghe tin Thái tử làm loạn bèn sai thừa tướng Lưu Khuất Li (劉屈氂) đem quân bắt Thái tử, đồng thời sai Tông chính Lưu Trường Lạc (劉長樂) và Chấp kim ngô Lưu Cảm Phụng (劉敢奉) đến Tiêu Phòng điện tịch thu tỉ thụ của Vệ hoàng hậu, khiến bà vừa thẹn vừa giận nên đã tự tử. Thái tử Lưu Cứ thua cuộc, nghe tin mẹ chết nên tự vẫn theo. Ngoài ra còn có 3 hoàng tử và 1 công chúa khác bị xử tử vì có liên quan. Không lâu sau, thừa tướng Lưu Khuất Li cũng bị cho là dính dáng tới vụ yểm bùa nên bị giết.
Cuối cùng, Hán Vũ Đế tỉnh ngộ ra rằng những vụ yểm bùa phần nhiều do Giang Sung bày đặt ra, nên bắt giết cả nhà Giang Sung. Vì ân hận và thương nhớ Thái tử, Hán Vũ Đế cho xây Tư tử cung (思子宮; nhớ con).
Sau cái chết của Thái tử Lưu Cứ, người con thứ của Vũ Đế là Yên vương Lưu Đán dâng thư xin vào cung làm Túc vệ. Hán Vũ Đế biết ý đồ của Lưu Đán nên từ đó không tin tưởng đứa con này nữa.
Hậu cung và những năm cuối đời > Qua đời

Sau Án Vu cổ, Hán Vũ Đế lập con trai út Lưu Phất Lăng làm Thái tử, đồng thời bắt mẹ của Phất Lăng là Câu Dặc phu nhân Triệu thị phải chết, vì lo sợ Phất Lăng còn nhỏ thì bà ta sẽ thành Thái hậu, vượt quá bổn phận. Vũ Đế có ý định giao con trai cho Hoắc Quang sau khi mình qua đời. Năm 88 TCN, ông sai họa sư làm bức vẽ "Chu công bối Thành Vương triều chư hầu đồ" (周公背成王朝诸侯图), trao cho Hoắc Quang với ý định nhờ ông ta phụ tá cho Phất Lăng.
Năm 87 TCN, tháng hai, Hán Vũ Đế lâm bệnh nặng. Trước lúc chết, ông hạ chiếu phó thác việc nước cho các trọng thần: Hoắc Quang làm Đại tư mã, Đại tướng quân Kim Nhật Đê làm Xa Kị tướng quân, thái phó Thượng Quan Kiệt (上官桀) làm Tả tướng quân, đô úy Tang Hoằng Dương làm Ngự sử đại phu.
Ngày hôm sau, Hán Vũ Đế qua đời ở Ngũ Tạc cung (五柞宮), hưởng thọ 70 tuổi, được tôn miếu hiệu là Thế Tông (世宗), thụy hiệu là Hiếu Vũ Hoàng đế (孝武皇帝). Ông là vị quân vương ở ngôi lâu nhất và thọ nhất nhà Tây Hán.
Vũ Đế băng, Thái tử Lưu Phất Lăng lên ngôi, tức là Hán Chiêu Đế. Tân đế mới tuổi còn nhỏ, được Đại Tư Mã Hoắc Quang giúp sức, tiếp tục sự phồn thịnh của nhà Tây Hán qua 2 đời Chiêu Đế (87 TCN - 74 TCN), Tuyên Đế (74 TCN - 49 TCN).
Niên hiệu

Trong 54 năm ở ngôi, Hán Vũ Đế đặt 11 niên hiệu. Điều đáng chú ý là 6 niên hiệu đầu được ông đều đặn đổi 6 năm 1 lần; 4 niên hiệu sau đó đổi đều đặn 4 năm 1 lần; niên hiệu cuối cùng được 2 năm thì ông qua đời:
Kiến Nguyên (建元; 140 - 135 TCN)
Nguyên Quang (元光; 134 - 129 TCN)
Nguyên Sóc (元朔; 128-123 TCN)
Nguyên Thú (元狩; 122 - 117 TCN)
Nguyên Đỉnh (元鼎; 116 - 111 TCN)
Nguyên Phong (元封; 110 - 105 TCN)
Thái Sơ (太初; 104 - 101 TCN)
Thiên Hán (天漢; 100 - 97 TCN)
Thái Thủy (太始; 96 - 93 TCN)
Chính Hòa (征和; 92 - 89 TCN)
Hậu Nguyên (後元; 88 - 87 TCN)
Đánh giá > Mặt tích cực

Hán Vũ Đế được đánh giá là một Hoàng đế vĩ đại của nhà Hán và Trung Quốc. Những việc làm của Hán Vũ Đế trong thời gian làm vua được nhiều người biết đến. Dưới thời của ông, đế chế Hán đã được mở rộng gấp đôi, và nhiều chính sách của ông có ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển của Trung Quốc về sau này. Trong khi đó trong lĩnh vực văn hóa, ông cũng ban hành nhiều chính sách giúp phát triển nền văn hóa trong nước như chế độ sát cử, nhạc phủ, tôn sùng nho giáo...
Theo Sử Trung Quốc (1997) của Nguyễn Hiến Lê, triều đại ông được xem là triều đại rực rỡ nhất của nhà Hán: uy quyền được củng cố, trong nước bình trị, bờ cõi được mở rộng, thương mại thịnh vượng nhờ khuếch trương, giao thiệp với các lân bang (nhất là Tây Vực) và văn học cũng phát triển.
Ngoài ra Hán Vũ Đế cũng là một người yêu thích văn học. Ông từng sáng tác nhiều bài thơ, một số còn lưu truyền tới nay như Hồ tử ca, Thiên mã ca, Điệu Lý phu nhân phú...
Đánh giá > Mặt tiêu cực

Tư trị thông giám, quyển sách được viết bởi Tư Mã Quang thời nhà Tống đánh giá Hán Vũ Đế là một người xa xỉ, ngông cuồng tự đại, mê tín và chỉ trích các chính sách của ông gây nhiều hậu quả tai hại cho đất nước, thậm chí còn so sánh ông với vị bạo chúa Tần Thủy Hoàng. Khác với cha ông, Hán Vũ Đế dùng hình phạt cực kì nghiêm khắc và không khoan dung ngay cả đối với những người thuộc thân tộc của mình, như vụ án của Hoài Nam vương, Trần Hoàng hậu và thái tử Lưu Cứ, Lý Quảng Lợi...
Về chính sách kinh tế của ông, trong sách La civilisation Chinoise (Albin Michael, 1948), có lời nhận định:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Chính sách đó thật cách mạng, nếu Võ đế có tinh thần kiên trì thì ông... đã tạo nên quốc gia Trung Hoa trong một xã hội mới rồi... Nhưng ông chỉ biết nhìn cái lợi trước mắt, làm cái gì gấp nhất, dùng những phương tiện để giải quyết từng lúc một, xong rồi lại bỏ đi, chỉ dùng những người mới một thời gian, hễ họ thành công, uy tín tăng lên có thể lấn át ông được là ông hi sinh họ liền. Tính đa nghi của một ông vua chuyên chế, óc thiển cận của bọn quan lại lập pháp tại triều khiến cho Trung Hoa bỏ lỡ cơ hội hiếm nhất đó. | ” |
— Marcel Granet
Trong điện ảnh

Hán Vũ Đế, một trong những vị hoàng đế nổi bật nhất của Trung Quốc, xuất hiện trong rất nhiều bộ phim Trung Quốc, điển hình như:
Hán Vũ Đại Đế
Đại Hán Thiên tử
Đại Hán hiền hậu Vệ Tử Phu
Vương cung thánh đường San Prudencio de Armentia

| Vương cung thánh đường San Prudencio de Armentia |
| --- | --- |
Tên địa phương  Basílica de San Prudencio de Armentia (tiếng Tây Ban Nha)

Vị trí: Armentia, Tây Ban Nha
Tọa độ: 42°49′59″B 2°42′08″T﻿ / ﻿42,833099°B 2,702198°T﻿ / 42.833099; -2.702198

 Di sản văn hóa Tây Ban Nha được quan tâm
Tên chính thức: Basílica de San Prudencio de Armentia
Loại: Cố định
Tiêu chuẩn: Di tích
Ngày nhận danh hiệu: 1931
Số hồ sơ tham khảo: RI-51-0000357
 
Vị trí Vương cung thánh đường San Prudencio de Armentia tại Tây Ban Nha
Vương cung thánh đường San Prudencio de Armentia (Tiếng Tây Ban Nha: Basílica de San Prudencio de Armentia) là một vương cung thánh đường nằm ở Armentia, Tây Ban Nha. Nó được công nhận là Bien de Interés Cultural năm 1931.
Isnapur

| Isnapur |
| --- | --- |
Isnapur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Andhra Pradesh
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 7.564
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 84511
Isnapur là một thị trấn thống kê (census town) của quận Medak thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Isnapur có dân số 7564 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Isnapur có tỷ lệ 59% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 49%. Tại Isnapur, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Barmer

| Barmer |
| --- | --- |

Barmer
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Rajasthan
Độ cao: 227 m (745 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 83,517
Múi giờ: UTC+05:30
Barmer là một thành phố và khu đô thị của quận Barmer thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.
Địa lý

Barmer có vị trí 25°45′B 71°23′Đ﻿ / ﻿25,75°B 71,38°Đ﻿ / 25.75; 71.38 Nó có độ cao trung bình là 227 mét (744 foot).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Barmer có dân số 83.517 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Barmer có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Barmer, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Fernando Verdasco

| --- | --- |
Verdasco tại giải quần vợt Wimbledon 2017
Quốc tịch: Tây Ban Nha
Nơi cư trú: Doha, Qatar
Sinh: 15 tháng 11, 1983 (41 tuổi) Madrid, Tây Ban Nha
Chiều cao: 1,88 m (6 ft 2 in)
Lên chuyên nghiệp: 2001
Giải nghệ: 19 tháng 2 năm 2025
Tay thuận: tay trái (trái 2 tay)
Huấn luyện viên: Diego Dinomo  David Sanchez  Quino Muñoz
Tiền thưởng: US$17,909,872
Đánh đơn
Thắng/Thua: 559–447 (55.57% ở các trận đấu vòng đấu chính ATP Tour, Grand Slam và Davis Cup)
Số danh hiệu: 7
Thứ hạng cao nhất: No. 7 (20 thãng 4, 2009)
Thành tích đánh đơn Gland Slam
Úc Mở rộng: SF (2009)
Pháp mở rộng: 4R (2007, 2008, 2009, 2010, 2014, 2017, 2018)
Wimbledon: QF (2013)
Mỹ Mở rộng: QF (2009), 2010)
Các giải khác
ATP Tour Finals: RR (2009)
Thế vận hội: 1R (2012)
Đánh đôi
Thắng/Thua: 206–205 (50.12% ở các trận đấu vòng đấu chính ATP Tour, Grand Slam và Davis Cup)
Số danh hiệu: 8
Thứ hạng cao nhất: No. 8 (11 tháng 11, 2013)
Thành tích đánh đôi Gland Slam
Úc Mở rộng: QF (2009, 2013)
Pháp Mở rộng: SF (2017)
Wimbledon: 3R (2008)
Mỹ Mở rộng: QF (2004, 2008, 2014)
Giải đấu đôi khác
ATP Finals: W (2013)
Đôi nam nữ
Thắng/Thua: 6–3 (66.67%)
Kết quả đôi nam nữ Grand Slam
Wimbledon: 1R (2006, 2008)
Mỹ Mở rộng: 1R (2015)
Giải đồng đội
Davis Cup: W (2008, 2009, 2011)
Hopman Cup: W (2013)

Fernando Verdasco Carmona (sinh 15 tháng 11 năm 1983) là cựu vận động viên quần vợt chuyên nghiệp người Tây Ban Nha và huấn luyện viên. Theo bảng xếp hạng của ATP anh từng xếp ở vị trí thứ 9 trong các tay vợt nam hàng đầu thế giới. Verdasco bắt đầu chơi quần vợt từ năm 4 tuổi và có huấn luyện viên chính thức khi lên 8 tuổi.
Verdasco được biết đến là một tay vợt thuận tay trái và là một chuyên gia trên mặt sân đất nện. Anh đã giúp đội tuyển Tây Ban Nha giành 2 chức vô địch Davis Cup trong 2 năm 2008 và 2009. Trận đấu đáng nhớ nhất của anh là bán kết Giải quần vợt Úc Mở rộng 2019 và đã để thua tay vợt số 1 thế giới Rafael Nadal trong 5 set đấu. Trận đấu này được ghi nhận là trận đấu kéo dài lâu nhất trong lịch sử Australian Open
Sự nghiệp

Verdasco chính thức trở thành tay vợt chuyên nghiệp từ năm 2001, khi anh 18 tuổi và đã kết thúc năm đầu tiên của mình ở vị trí thứ 464 thế giới.
Sự nghiệp > 2003

Năm 2003, Verdasco lần đầu tiên tham dự ATP Masters đó là giải Miami Masters và để thua trước tay vợt đồng hương Carlos Moyà. Tại giải Cincinnati, anh để thua trước Andy Roddick. Tại Wimbledon, anh bị loại ngay từ vòng đầu tiên bởi Jarkko Nieminen sau trận đấu kéo dài 5 set. Tại U.S. Open, Verdasco chịu dừng bước ở vòng 3 sau khi thua Paradorn Srichaphan. Ở 2 vòng trước đó, anh đã đánh bại Tommy Robredo và Davide Sanguinetti. Đây cũng là năm Verdasco có bước tiến vượt bậc khi leo lên vị trí thứ 176 và kết thúc năm ở vị trí 109 thế giới.
Sự nghiệp > 2004

Năm 2004, Verdasco giành danh hiệu ATP Masters đầu tiên trong sự nghiệp tại Open de Tenis Comunidad Valenciana|Valencia sau khi giành chiến thắng trước đương kim vô địch Juan Carlos Ferrero. Anh kết thúc năm ở vị trí số 36 của ATP.
Sự nghiệp > 2005

Năm 2005, anh đã 2 lần đánh bại Andy Roddick tại Miami và Rome. Đây cũng là năm đầu tiên anh lọt tới vòng 4 của 1 giải Grand Slam tại Mỹ mở rộng (US Open) và để thua Jarkko Nieminen. Trước đó, anh đã gây 1 bất ngờ khi đánh bại tay vợt số 1 của Serbia là Novak Djoković. Anh kết thúc năm ở vị trí 32 thế giới.
Sự nghiệp > 2006

Năm 2006, anh lọt vào vòng 4 Wimbledon trước khi bị loại bởi Radek Štěpánek sau 5 set. Tại US Open. Verdasco lọt tới vòng 3 và chịu gác vợt trước tay vợt đã vô địch Mỹ mở rộng năm đó là Andy Roddick sau 5 set. Tại 2 giải Masters Series tournaments cuối trong năm, Verdasco thua Tim Henman tại giải Madrid Masters và thua Michaël Llodra tại Paris Masters. Anh kết thúc năm và tụt xuống vị trí 35 trên bảng xếp hạng ATP.
Sự nghiệp > 2007

Năm 2007, anh để thua trước Novak Djokovic ở vòng 4 Pháp mở rộng (Rolland Garros) trước khi đánh bại Jérôme Haehnel, Dmitry Tursunov và David Ferrer. Cũng trong năm 2007, Verdasco để thua trước Richard Gasquet tại Monte Carlo Masters và Rome Masters, sau đó tiếp tục nhận thất bại trước Tomáš Berdych tại Hamburg Masters. Anh lọt tới vòng 3 Wimbledon và chịu thua Andy Roddick. Trong giải đấu đước tổ chức tại quê nhà Madrid Masters, Verdasco đã thắng tay vợt đồng hương Albert Montañés nhưng sau đó lại phải đối mặt hạt giống sô 3 của giải Novak Đoković, Verdasco đã thắng được set đầu tiên nhưng lại để thua 2 set còn lại với cùng tỷ số 6–3. Tại giải St. Petersburg Open, Verdasco đã lọt tới trận chung kết của giải đấu mà không để thua 1 set nào và đánh bại Marin Čilić, trước đó, Verdasco đã có chiến thắng 6–2, 6–3 trước Andy Murray. Anh kết thúc năm ở vị trí số 27 thế giới.
Sự nghiệp > 2008

Fernando Verdasco tham dự Australian Open với tư cách là hạt giống số 25. Anh đã thắng trận đầu trước Thierry Ascione với tỷ số 6–4,6–0,6–3 nhưng bị loại ngay từ vòng 2 bởi Janko Tipsarević. Anh tham dự giải Dubai Tennis Championships và để thua 3–6, 6–3, 6–7 (5–7) trước Andy Murray tại vòng 2. Tại giải Berlin, anh đánh cặp cùng Feliciano López cho đội tuyển Tây Ban Nha trong trận bán kết giải Davis Cup và chiến thắng trước cặp đôi của đội tuyển Đức của Philipp Kohlschreiber và Philipp Petzschner trong vòng 4 giờ 45 phút với tỷ số 6–7(3), 7–6(1), 6–4, 2–6, 12–10. Tại giải Monte Carlo Masters ở Monaco, Verdasco thua Gaël Monfils và bị loại ngay từ vòng 1. Tại Hamburg Masters, anh đánh bại Mikhail Youzhny 6–2, 6–3 ở vòng 1. vòng 2 thắng Michaël Llodra 6–2, 6–0. vòng 3 thắng David Ferrer 7–6 (4), 6–2. Cuối cùng đến vòng 4, anh thua tay vợt số 1 thế giới lúc đó là Roger Federer 6–3, 6–3. Tại Roland Garros Verdasco là hạt giống số 22 và tiến đước đến vòng 16 tay vợt mạnh nhất và để thua trước Rafael Nadal.
Sau thành tích tuyệt vời tại Pháp mở rộng, anh leo lên vị trí số 20 thế giới. Sau đó, Verdasco lọt tới trận chung kết Nottingham Open và tiếp túc leo lên số 18 thế giới. Tại Wimbledon, anh để thua Mario Ančić ở vòng 4 và điều này là đủ để anh leo lên vị trí 13 thế giới. Tại US Open 2008, anh là hạt giống số 13 nhưng lại bị loại từ vòng 3 bởi hạt giống số 23 Igor Andreev.
Tháng 11, anh đã giúp đội tuyển Davis Cup Tây Ban Nha giành chức vô địch sau trận chung kết trước đội tuyển Argentina