stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thỏa thuận Paris về khí hậu
Các chủ đề được quan tâm > Tổn thất và thiệt hại

Thỏa thuận Paris công nhận tổn thất và thiệt hại do các tác động xấu của biến đổi khí hậu ngay cả trong trường hợp thích ứng tối ưu với biến đổi khí hậu. Tổn thất và thiệt hại bắt nguồn từ thời tiết cực đoan hoặc từ các sự kiện diễn ra chậm như các đảo thấp mất đất do mực nước biển dâng. Những thỏa thuận về khí hậu trước đây quy định tổn thất và thiệt hại là một phần của thích ứng với biến đổi khí hậu.
Việc quy định tổn thất và thiệt hại như một vấn đề riêng biệt vào Thỏa thuận Paris là kết quả của sự vận động của Liên minh các quốc đảo nhỏ và các nước kém phát triển nhất, những quốc gia dễ bị biến đổi khí hậu tác động. Hoa Kỳ phản đối tách riêng tổn thất và thiệt hại với thích ứng, cho rằng điều này sẽ tạo ra một điều khoản tài chính khí hậu khác. Trước đó, Cơ chế Warszawa năm 2013 phân loại tổn thất và thiệt hại là một phần của thích ứng nhưng bị nhiều quốc gia phản đối. Sau cùng, Thỏa thuận Paris quy định "ngăn ngừa, giảm thiểu và giải quyết tổn thất và thiệt hại" nhưng nêu rõ rằng nó không phải là cơ sở truy cứu trách nhiệm pháp lý. Thỏa thuận Paris thành lập Cơ chế Warszawa như một tổ chức có nhiệm vụ giải quyết các vấn đề về cách phân loại, giải quyết và chia sẻ trách nhiệm đối với tổn thất và thiệt hại.
Các chủ đề được quan tâm > Minh bạch

Các bên tham gia thỏa thuận phải chịu rà soát kỹ thuật về việc thực hiện NDC và tăng cường tham vọng. Điều 13 của Thỏa thuận Paris thiết lập một "khuôn khổ tăng cường minh bạch về hành động và về hỗ trợ" gồm các yêu cầu đánh giá, báo cáo và kiểm chứng hài hòa. Các quốc gia phát triển và đang phát triển đều phải báo cáo theo định kỳ hai năm một lần về những nỗ lực giảm nhẹ của mình và tất cả các bên phải chịu rà soát kỹ thuật và rà soát quốc tế.
Khuôn khổ tăng cường minh bạch của Thỏa thuận Paris mang tính phổ quát nhưng cũng cung cấp "sự linh hoạt" khi xem xét khả năng khác nhau của các nước phát triển và đang phát triển. Thỏa thuận Paris xem xét bối cảnh đặc biệt của các quốc gia và lưu ý rằng việc rà soát kỹ thuật đối với mỗi quốc gia sẽ xem xét năng lực báo cáo của quốc gia đó. Các bên tham gia Thỏa thuận Paris gửi Báo cáo minh bạch hai năm một lần (BTR) và báo cáo kiểm kê phát thải đầu tiên tới UNFCCC vào năm 2024 và cứ hai năm một lần sau đó, còn các nước phát triển gửi BTR đầu tiên vào năm 2022 và báo cáo kiểm kê phát thải mỗi năm sau đó. Thỏa thuận Paris cũng thành lập Sáng kiến tăng cường năng lực về minh bạch để hỗ trợ các nước đang phát triển xây dựng thiết chế xã hội và quy trình cần thiết để tuân thủ các quy định của Thỏa thuận Paris.
Các chủ đề được quan tâm > Kiện tụng

Thỏa thuận Paris là trọng tâm của các vụ kiện về biến đổi khí hậu. Một trong những vụ kiện lớn đầu tiên về biến đổi khí hậu là vụ Nhà nước Hà Lan tranh kiện pháp lý với Tổ chức Urgenda, trong đó chính phủ Hà Lan bị khởi kiện vì giảm mục tiêu giảm phát thải theo kế hoạch cho năm 2030 trước Thỏa thuận Paris. Năm 2015, tòa án sơ thẩm xử chính phủ thua kiện và yêu cầu chính phủ phải duy trì mục tiêu giảm phát thải. Chính phủ kháng cáo quyết định của tòa án sơ thẩm lên Tòa án tối cao Hà Lan. Năm 2019, Tòa án tối cao phán quyết rằng chính phủ Hà Lan đã vi phạm quyền con người theo luật pháp Hà Lan và Công ước châu Âu về Nhân quyền khi hạ thấp mục tiêu phát thải của mình. Quyết định của Tòa án tối cao viện dẫn mục tiêu tăng nhiệt độ dưới 2 °C của Thỏa thuận Paris. Tại Đức, các mục tiêu của Thỏa thuận Paris được nội luật hóa và cũng được viện dẫn trong vụ Neubauer et al. v. Đức, trong đó tòa án ra lệnh cho Đức xem xét lại các mục tiêu về khí hậu của mình.
Tháng 5 năm 2021, tòa án sơ thẩm Den Haag phán quyết rằng công ty dầu mỏ Shell phải cắt giảm 45% lượng phát thải toàn cầu so với mức năm 2019 trước năm 2030 vì điều này vi phạm nhân quyền. Vụ kiện này được coi là lần đầu tiên Thỏa thuận Paris được áp dụng đối với một tập đoàn lớn.
Các chủ đề được quan tâm > Nhân quyền

Ngày 4 tháng 7 năm 2022, Tòa án Liên bang Tối cao Brasil công nhận Thỏa thuận Paris là một "hiệp ước nhân quyền", có hiệu lực cao hơn luật quốc gia. Trong cùng tháng, Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc thông qua mà không  biểu quyết một nghị quyết về nhân quyền và biến đổi khí hậu, kêu gọi phê chuẩn, thực thi Thỏa thuận Paris và nhấn mạnh mối liên hệ giữa việc ngăn chặn biến đổi khí hậu và quyền có lương thực.
Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc đã chính thức công nhận rằng "biến đổi khí hậu đe dọa đến việc hưởng thụ một loạt các quyền con người bao gồm quyền sống, quyền tiếp cận nước sạch và vệ sinh, quyền có lương thực, quyền sức khỏe, quyền có nhà ở, quyền tự quyết, quyền văn hóa và phát triển."
Phản ứng

Tổng thống Pháp François Hollande, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon và Tổng Thư ký điều hành UNFCCC Christiana Figueres ca ngợi Thỏa thuận Paris. Tổng thống Brasil Dilma Rousseff gọi thỏa thuận là "cân bằng và lâu dài". Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi khen ngợi tính công lý khí hậu của thỏa thuận. Khi thỏa thuận được đủ số quốc gia phê chuẩn vào tháng 10 năm 2016, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama nói rằng "Ngay cả khi chúng ta đạt được mọi mục tiêu, chúng ta cũng chỉ mới đi được một phần của quãng đường" và tuyên bố "thỏa thuận này sẽ giúp trì hoãn hoặc ngăn ngừa những tác động xấu nhất của biến đổi khí hậu [và] sẽ giúp những quốc gia khác giảm lượng khí thải theo thời gian".
Một số nhà bảo vệ môi trường và nhà phân tích phản ứng thận trọng, thừa nhận "tinh thần của Thỏa thuận Paris" trong việc đoàn kết các quốc gia nhưng không lạc quan về tốc độ giảm thiểu biến đổi khí hậu và lợi ích của thỏa thuận đối với các quốc gia nghèo. James Hansen, một nhà khoa học từng làm việc tại NASA và là chuyên gia hàng đầu về biến đổi khí hậu, chỉ trích Thỏa thuận Paris là chỉ toàn những "lời hứa" hoặc mục tiêu chứ không phải cam kết và gọi các cuộc đàm phán ở Paris là bịp bợm, "chỉ nói mà không làm".
Trưởng các phái đoàn ở Hội nghị Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu 2015 tại Paris
Chủ tịch Hội nghị Laurent Fabius tuyên bố chính thức thông qua Thỏa thuận Paris
John Kerry thay mặt cho Hoa Kỳ ký Thỏa thuận Paris tại Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi chào Tổng thống Brasil Dilma Rousseff, đằng sau là Thủ tướng Bồ Đào Nha António Costa, tại Hội nghị Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu 2015, ngày 30 tháng 11 năm 2015
Xác suất các quốc gia thực hiện đóng góp do quốc gia tự quyết định theo Thỏa thuận Paris tính đến năm 2021
Các kịch bản phát thải toàn cầu. Nếu tất cả các quốc gia đều thực hiện cam kết hiện tại theo Thỏa thuận Paris, mức độ ấm lên trung bình vào năm 2100 vẫn sẽ vượt quá mục tiêu tối đa 2°C mà thỏa thuận đặt ra.
Từ năm 2000, lượng phát thải CO2 của Trung Quốc và những quốc gia khác trên thế giới đã vượt qua lượng phát thải của Hoa Kỳ và châu Âu.
Lượng phát thải CO2 bình quân đầu người của Hoa Kỳ cao hơn so với những khu vực khác.
Cam kết đóng góp vào Quỹ Khí hậu xanh vào năm 2018. Những con số là mức đóng góp mỗi năm.
Shisha

Đối với các định nghĩa khác, xem Shisha (định hướng).
Một shisha của Ai Cập với một cái chụp phía trên chén và ống Syria.
Shisha (شيشة), xuất phát từ chữ shīshe (شیشه) trong tiếng Ba Tư hay ống nước (hay còn gọi là “thuốc lào Ả rập”) là một thiết bị có một hoặc nhiều thân (thường làm bằng thủy tinh) dùng để hút như hút thuốc lá, trong đó khói được lọc và làm lạnh bằng cách đi qua nước. Xuất phát từ Ấn Độ, shisha đã trở nên phổ biến, đặc biệt tại Trung Đông và dần dần được biết đến ngày càng nhiều ở Bắc Mỹ, Châu Âu, Châu Úc và Brasil.
Tên gọi

Tùy vào từng địa phương, shisha hay hookah thường được gọi bằng nhiều tên: tiếng Ả Rập gọi là Shisha (شيشة) hoặc Nargeela (نرجيلة) hoặc Argeela (أركيلة\أرجيلة) và được sử dụng trong toàn bộ thế giới Ả Rập; Narguileh (đôi khi còn đọc là Argilah) là tên thường dùng ở Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Hy Lạp, Síp, Armenia, Azerbaijan, Liban, Iraq, Jordan, và Syria. Narghile xuất phát từ chữ Ba Tư nārghile, có nghĩa là cây dừa, từ này lại xuất phát từ chữ Phạn nārikela (नारिकेला), cho thấy khi xưa shisha được làm từ vỏ dừa.
Lịch sử

Người ta vẫn chưa biết chính xác thời gian và nơi Shisha được nghĩ ra. Theo Cyril Elgood (trang 41, 110) trong đó không ghi nguồn tham khảo, người nghĩ ra thứ này là Hakim Abu’l-Fatḥ Gīlānī (mất năm 1588), một bác sĩ người Ba Tư làm việc tại cung điện của hoàng đế Mughal Akbar I (1542 - 1605). Sau khi người châu Âu đưa thuốc lá vào Ấn Độ, Hakim, hậu duệ của Abdul-Qadir Gilani người tỉnh Gilan, một tỉnh ở phía bắc Iran đến sinh sống tại Ấn Độ, rồi trở thành bác sĩ trong cung điện Mughal đã tỏ ra lo ngại khi việc hút thuốc lá ngày càng phổ biến trong giới quý tộc Ấn Độ, nên ông mường tượng ra một hệ thống làm cho khói phải đi qua nước để được 'tinh lọc'. Gilani đã nghĩ ra ḡalyān sau khi Asad Beg, đại sứ của Bijapur, khuyến khích Akbar hút thuốc. Sau khi thiết bị mới này đã phổ biến trong giới quý tộc, nó nhanh chóng trở thành biểu tượng của đẳng cấp của giới quý tộc và cận quý tộc.
Ở phía bắc Ấn Độ, truyền thống này còn giữ trong cách dân tộc Jat, Bisnois, Rajput, v.v. Tuy vậy, một bài thơ của nhà thơ Ba Tư Ahlī Šīrāzī (mất năm 1535) đã nhắc đến việc sử dụng ḡalyān (Falsafī, II, tr. 277; Semsār, 1963, tr. 15), vì thế có thể nó đã được dùng từ thời kỳ Vua Ṭahmāsp I (1514-1576). Vì thế, có vẻ như Abu’l-Fatḥ Gīlānī chỉ là người có công truyền bá ḡalyān, thứ đã được dùng ở Ba Tư, đến Ấn Độ.
Cấu trúc và hoạt động > Thành phần

Nếu không kể ống dây, một shisha bao gồm một số thành phần, trong đó có bốn thành phần quan trọng.
Cấu trúc và hoạt động > Thành phần > Chén

Hay còn được gọi là đầu shisha, chén đóng vai trò bình chứa, thường được làm từ đất sét hoặc cẩm thạch, có tác dụng giữ than và thuốc lá trong quá trình hút. Người ta bỏ thuốc lá vào chén rồi được phủ một miếng giấy bạc có đục lỗ hoặc một màn bằng thủy tinh hay kim loại. Than hồng sẽ được đặt lên trên cùng, để có thể đốt thuốc lá với nhiệt độ thích hợp.
Cũng có biến thể trong phần đầu của shisha, trong đó người ta dùng trái cây thay cho chén đất truyền thống. Trái cây được khoét rỗng ruột và đục lỗ để có được hình dạng và cấu trúc tương tự như chén đất, rồi bỏ thuốc vào giống như cách trên.
Gần đây người ta cũng cải tiến cái chén để giữ nước ép trong thuốc lá. Chén Tangiers Phunnel và Chén Sahara Vortex là hai mẫu chén shisha cải tiến này.
Cấu trúc và hoạt động > Thành phần > Màn gió

Màn gió shisha (có thể có, có thể không) là một tấm phủ đặt lên trên phần chén, có dạng lỗ khí. Nó ngăn gió không làm tăng tỷ lệ cháy và nhiệt độ của củi, và để tro và tàn than bay lên không khí xung quanh. Nó hạn chế cháy vì làm cho than không văng ra khi có va chạm.
Cấu trúc và hoạt động > Thành phần > Vòi

Vòi là một ống dẻo dài cho phép hút khói từ xa, làm cho nguội trước khi hít vào. Phía đầu ống thường được bịt bằng một miếng hút bằng kim loại, gỗ, hoặc nhựa với hình dáng và màu sắc khác nhau. Có thể có một hoặc nhiều ống trong một shisha.
Cấu trúc và hoạt động > Thành phần > Thân và miếng đệm

Thân shisha là một cái ống rỗng. Chén được gắn ở phía trên ống. Đôi khi người ta gắn xô đá vào giữa thân và chén để làm mát khói. Ở cuối là một ống hẹp được nhúng chìm trong nước. Nơi thân gắn với bình nước được hàn kín bằng một miếng đệm. Gần đó có ít nhất hai cái lỗ thoát khí phía trên nước. Người ta có thể gắn vòi vào một hoặc nhiều lỗ này.
Cấu trúc và hoạt động > Thành phần > Van làm sạch

Nhiều shisha được trang bị một van làm sạch gắn với bình nước nối ra ngoài không khí để làm sạch khói cũ nằm trong bình lâu ngày. Van một chiều này (không bắt buộc) thường là một hòn bi đơn giản bịt lỗ bằng sức nặng và sẽ mở ra nếu người ta thổi vào vòi.
Cấu trúc và hoạt động > Thành phần > Bình nước

Thân shisha nằm trên một bình nước. Đầu dưới của ống thân nằm dưới mặt nước. Khói được truyền qua thân và khỏi đầu dưới, tạo thành bọt trong nước. Làm như vậy sẽ làm mát và làm ẩm khói. Người ta thường dùng nước trái cây đổ thêm vào nước hoặc thay hoàn toàn nước. Một miếng trái cây, lá bạc hà, và đá viên cũng có thể bỏ thêm vào.
Cấu trúc và hoạt động > Thành phần > Đĩa

Một cái đĩa hoặc khay tàn thuốc nằm ngay phía dưới chén để hứng tàn rơi khỏi than.
Cấu trúc và hoạt động > Thành phần > Vành đai

Vành đai trong shisha thường được gắn giữa chén và thân, giữa miếng đệm thân và bình nước và giữa thân với vòi. Tác dụng của vành đây, tuy không bắt buộc, nhưng để giúp hàn chặt các đoạn nối giữa các bộ phận, giúp làm giảm lượng khí đưa vào và làm tăng lượng khói hít vào.
Cấu trúc và hoạt động > Thành phần > Miếng khuếch tán

Miếng khuếch tán (có thể có hoặc không) là một thiết bị bằng nhựa nhỏ có đục lỗ nối với cuối ống. Phần này được nhúng hoàn toàn trong nước, nên tác dụng của nó là phá vỡ bọt khí tạo ra trong quá trình lọc khói, khiến cho khói sạch hơn và bớt tiếng lọc bọc. Nó được dùng trong các shisha sang trọng để hút kiểu thượng hạng và không phải là thiết bị bắt buộc.
Cấu trúc và hoạt động > Cách hoạt động

Người ta đổ nước vào bình ở phía dưới shisha để ống thân đã gắn chặt ngập trong nước khoảng vài phân (centimet). Nước càng sâu thì lực hút khi dùng càng phải lớn. Thuốc lá được bỏ vào trong chén đặt ở đầu shisha và than hồng đặt trên đầu thuốc lá. Một số nền văn hóa phủ chén bằng một miếng thiếc hoặc màn kim loại để ngăn cách than với thuốc, làm tối thiểu lượng tro than lẫn trong khói. Cách này cũng giúp giảm nhiệt độ đốt thuốc, để tránh làm cháy thuốc trực tiếp.
Khi người ta hút vòi, khí được đẩy qua cục than và vào trong chén đựng thuốc. Không khí nóng do than tỏa ra sẽ làm bốc hơi (chứ không cháy) thuốc lá, tạo ra khói, rồi được truyền xuống ống thân để đi vào nước trong bình. Khí sẽ tạo ra bọt, mất nhiệt, và tràn lên phần trên của bình, nơi có gắn vòi. Khi người hút hút vòi, khói sẽ đi vào phổi, và sự thay đổi áp suất trong bình sẽ lại kéo khí vào than, tiếp tục quá trình.
Nếu shisha được đốt và tạo ra khói nhưng không ai hút trong thời gian dài, khói bên trong bình nước sẽ được coi là "cũ" và không ngon nữa. Khói cũ sẽ được đẩy ra ngoài qua van làm sạch, nếu có.
Tác động đến sức khỏe

Nhiều người lầm tưởng là khói từ shisha ít nguy hiểm hơn nhiều so với khói thuốc lá. Hơi nước do shisha tạo ra làm cho khói bớt khó chịu và gây ra cảm giác an toàn giả tạo, bớt lo lắng về tác hại thực sự đối với sức khỏe. Các bác sĩ tại nhiều bệnh viện trong đó có Phòng khám Mayo đã nói rằng việc hút shisha cũng tàn phá sức khỏe y như hút thuốc lá, và một nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới cũng xác nhận kết quả này.
Mỗi lượt hút shisha thường kéo dài hơn 40 phút, và gồm từ 50 đến 200 lần hít, mỗi lần từ 0,15 đến 0,5 lít khói. Báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới và Hội Ung thư Hoa Kỳ cho thấy, trong một lượt hút shisha kéo dài một giờ, một người có thể sẽ hít nhiều gấp 100 đến 200 lượng khói và nhiều hơn 70% lượng nicotine so với hút một điếu thuốc lá.
Một nghiên cứu vào năm 2005 cũng cho thấy người hút shisha có nguy cơ mắc bệnh răng miệng gấp 5 lần người không hút. Người hút shisha cũng có nguy cơ bị ung thư phổi cao gấp 5 lần người không hút.
Nước dùng để lọc khói hoàn toàn không hiệu quả trong việc loại bỏ tất cả các chất độc hại.
Một nghiên cứu về việc hút shisha và ung thư tại Pakistan đã được xuất bản năm 2008. Mục tiêu của nghiên cứu là "tìm ra mức độ huyết thanh CEA trong những người chỉ hút shisha, tức là những ai hút shisha mà không hút thứ nào khác (thuốc lá, bidi, v.v.), nhồi thuốc từ 1 đến 4 lần một ngày, mỗi lần một lượng 120 g (một chén trung bình chứa 30g) hỗn hợp thuốc lá-mật đường (tức là lượng thuốc lá tương đương với 60 điếu thuốc, mỗi điếu 1g thuốc) và hút hết trong 1 đến 8 lượt". Carcinoembryonic antigen (CEA) là chỉ dấu tìm thấy trong một vài dạng ung thư. Mức độ huyết thanh này trong những người chỉ hút shisha thấp hơn so với người hút thuốc điếu mặc dù con số này không khác biệt về mặt thống kê giữa người hút shisha và người không hút. Ngoài ra, nghiên cứu cũng kết luận rằng việc hút shisha nặng (2-4 lần chuẩn bị mỗi ngày; 3-8 lượt mỗi ngày; từ 2 đến 6 tiếng) làm tăng đáng kể lượng CEA.
Caracol Televisión

| --- | --- |

Kiểu: Truyền hình mặt đất
Nhãn hiệu: Caracol
Quốc gia: Colombia 
Có mặt tại: Colombia
Thành lập: 1954 (với tư cách là một công ty sản xuất TV)   28 tháng 8 năm 1969 (tách khỏi Caracol Radio)
Khẩu hiệu: (tiếng Tây Ban Nha) Tú nos ves, Caracol te ve (tiếng Anh) You see us, Caracol sees you
Khu vực phát sóng: Colombia
Chủ sở hữu: Grupo Valorem
Nhân vật chủ chốt: Gonzalo Cordoba Mallarino, CEO
Ngày lên sóng chính thức: Ngày 10 tháng 7 năm 1998 (dưới dạng mạng truyền hình)
Các đài liên kết: Caracol TV Internacional Caracol Telenovelas VMasTV WGEN-TV
Trang mạng: caracoltv.com
Caracol Televisión, thường được gọi là Caracol, là một mạng lưới truyền hình miễn phí của Colombia, thuộc sở hữu của công ty Grupo Valorem.
Mạng vô tuyến

Vào tháng 7 năm 2012, Caracol TV đã thuê HJMD từ Cadena Melodía. Nhà ga sẽ trở thành lá cờ đầu của mạng Bluradio. Dịch vụ thứ hai, đài âm nhạc La Kalle, sẽ bắt đầu vào năm 2016.
Nhưng kênh truyên hinh

Caracol TV - kênh truyền hình chính
Caracol Internacional - kênh quốc tế
Novelas Caracol - kênh truyền hình dài tập
Canal Época - kênh truyền hình cổ điển
Caracol HD2 - kênh độ nét cao mô phỏng các chương trình truyền hình từ Caracol TV
La Kalle HD - kênh âm nhạc
Đài phát thanh

Bluradio - đài FM tổng hợp
La Kalle - đài phát thanh âm nhạc
Chú thích

↑  “Caracol TV, el negocio fuerte de Santo Domingo”. WWE.dinero.com (bằng tiếng Tây Ban Nha). Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2013.
Liên kết

Website chính thức (tiếng Tây Ban Nha)
Bản mẫu:Chương trình gốc của Caracol Televisión
Kim Thúy

Tác giả Kim Thúy, 2011 bên cạnh cuốn Ru
Kim Thúy, tên thật là Nguyễn An Tịnh (sinh năm 1968) là một nhà văn người Canada gốc Việt. Cô đoạt giải văn học Pháp văn Prix du Gouverneur général của Canada năm 2010 với tác phẩm Ru.
Cô sinh ra tại Sài Gòn. Năm 1979 khi lên 10, cô cùng gia đình vượt biên bằng đường biển thoát sang Malaysia tị nạn rồi được định cư ở Canada. Hành trình của cô cũng là đề tài của cuốn tiểu thuyết Ru ngắn 140 trang bằng tiếng Pháp, xuất bản năm 2009. Năm 2010 tác phẩm này thắng giải văn học của Canada. Đây là tác phẩm văn học gây dấu ấn đáng kể cho cộng đồng người Canada gốc Việt trên văn đàn Canada. Tác giả cho rằng cuốn Ru cũng gây tranh luận tại Việt Nam vì nhắc đến đề tài thuyền nhân trốn chạy khỏi Việt Nam sau khi miền Bắc chiến thắng.
Ấn bản tiếng Anh ra mắt năm 2012 do Sheila Fischman chuyển ngữ. Phiên bản này được đề cử tranh giải Scotiabank Giller Prize 2012. Ngoài ra, cuốn tiểu thuyết này cũng được dịch ra tiếng Đức, Tây Ban Nha, Thụy Điển, và Ý.
Kim Thúy hiện sinh sống tại Longueuil, ngoại ô Montréal. Cô có bằng luật sư và ngữ học tại Université de Montréal.
Chú thích

| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Kim Thúy.
1 2 3  'Ru,' câu chuyện thuyền nhân được đón nhận ở 20 quốc gia theo Người Việt[liên kết hỏng]
1 2  "From lawyer to novelist: an alumna's amazing journey" Lưu trữ 2013-05-29 tại Wayback Machine. Université de Montréal, ngày 9 tháng 2 năm 2010.
↑  "Eight Quebec writers win Governor General's prizes"[liên kết hỏng]. The Gazette, ngày 17 tháng 11 năm 2010.
↑  “Kim Thuy's Ru”. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2012.
↑  Video Kim Thúy Vietnam Refugee
↑  "Kim Thuy's novel Ru draws on refugee past". CBC News, ngày 9 tháng 3 năm 2012.
↑  "Scotiabank Giller Prize short list announced". Toronto Star, ngày 1 tháng 10 năm 2012.
↑  Bartley, Jim (ngày 10 tháng 2 năm 2012). “From riches to rags to riches”. The Globe and Mail. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2012.
Kha Bỉnh Dật

Kha Bỉnh Dật (Tên chữ Hán: 柯秉逸; phiên âm latinh: Ko Pin-yi, sinh 31 tháng 5 năm 1989) là một cơ thủ Đài Loan. Anh là nhà vô địch thế giới ở cả thể loại pool 10 bóng và pool 9 bóng vào năm 2015.
Sự nghiệp

Năm 2015 Kha Bỉnh Dật giành ngôi vô địch thế giới bi-a thể loại 9 bóng lần đầu tiên sau khi lần lượt vượt qua Carlo Biado, John Morra, Warren Kiamco và Ngô Già Khánh ở vòng đấu loại trực tiếp, trước khi chiến thắng Shane van Boening ở trận chung kết với tỉ số 13–11.
Kết thúc năm 2015, Kha là cơ thủ số 1 thế giới theo bảng xếp hạng của Hiệp hội pool-billiard thế giới. Anh được trang AZBilliards bình chọn là cơ thủ nam xuất sắc nhất năm 2015.
Năm 2016 Kha không thành công tại giải vô địch thế giới 9 bóng khi thua ngay ở vòng 64 trước Jayson Shaw với tỉ số 5–11.
Chú thích

↑  “Ko Becomes Pool's Hardcore Man”. azbilliards.com. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2018.
↑  Ted Lerner (18 tháng 9 năm 2015). “Ko becomes Pool's hardcore Man”. wpa-pool.com. World Pool-Billiard Association. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2016.
↑  
Ted Lerner (19 tháng 9 năm 2015). “Taiwan's Ko Pin Yi wins his first World 9-ball Championship (Cơ thủ Đài Loan Kha Bỉnh Dật vô địch pool 9 bi lần đầu tiên)”. poolmag.com. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2015. (tiếng Anh)
↑  “Women and Men Rankings (Xếp hạng nữ và nam)”. Hiệp hội pool-billiard thế giới. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2016. (tiếng Anh)
↑  
“Ko and Kim Earn Player of the Year Awards (Kha và Kim giành giải thưởng cơ thủ của năm)”. AZBilliards. 6 tháng 1 năm 2016. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2016. (tiếng Anh)
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Tiền nhiệm: Niels Feijen | Vô địch thế giới bi-a thể loại 9 bi 2015 | Kế nhiệm: Albin Ouschan |
Jean Decoux

| Jean Decoux |
| --- | --- |
Jean Decoux, năm 1919
Sinh: (1884-05-05)5 tháng 5 năm 1884 Bordeaux, Pháp
Mất: 21 tháng 10 năm 1963(1963-10-21) (79 tuổi) Paris, Pháp
Thuộc:  Đệ tam Cộng hòa Pháp  Vichy France
Quân chủng: Hải quân Pháp
Năm tại ngũ: 1901–1949
Cấp bậc: Admiral
Chỉ huy: Commander-in-Chief of the Naval Forces in the Far East
Jean Decoux (5 tháng 5 năm 1884, Bordeaux - 21 tháng 10 năm 1963, Paris) là Toàn quyền Đông Dương thuộc Pháp giai đoạn 1940-1945, đại diện cho chính phủ Vichy Pháp.
Vốn là sĩ quan hải quân, năm 1939 ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh hải quân khu vực Viễn Đông. Năm 1940 ông được bổ nhiệm làm Toàn quyền Đông Dương. Nhiệm vụ của Decoux ở Liên bang Đông Dương là đảo ngược chính sách nhượng bộ đối với Nhật Bản của Toàn quyền tiền nhiệm là Georges Catroux, nhưng thực tế chính trị sớm buộc ông phải tiếp tục theo con đường của người tiền nhiệm.
Nhật Bản đổ bộ vào Đông Dương

Vào đầu tháng 8 Nhật Bản gửi yêu sách đến Decoux đòi quyền phép di chuyển quân vào Bắc Kỳ để xây dựng các căn cứ không quân và ngăn chặn các tuyến đường tiếp viện của phe Đồng Minh cho quân đội của Trung Hoa Dân quốc do Tưởng Giới Thạch cầm đầu đang chống trả với quân đội Nhật. Decoux đã điện cho cấp trên của chính phủ Vichy để nghị giúp đỡ, nhưng khi không có trợ giúp nào, ông đã ký hiệp ước ngày 20 tháng 9 năm 1940 mở cảng Hải Phòng cho Nhật Bản cho phép Nhật có quyền đóng quân trong khu vực
Cùng lúc đó Decoux đã làm việc để cải thiện quan hệ giữa thực dân Pháp và người Việt Nam, như gia tăng thành phần đại diện dân bản xứ trong hội đồng đồng thành phố và áp dụng ngạch lương bổng đồng đều cho công chức người Việt bằng với lương bổng người Pháp.
Decoux cũng ra lệnh cấm ngược đãi những người ngả theo Charles de Gaulle, những thành viên thuộc Hội Tam điểm, hay những người đạo Do Thái mặc dù những đường lối đó đối nghịch với chính sách của chính phủ Vichy bên chính quốc.
Hòa ước trả đất cho Thái Lan

Năm 1941 Decoux phải đối phó với yêu sách của Thái Lan đòi lại những lãnh thổ bị sáp nhập vào Campuchia mà trước kia vào thế kỷ 16 lệ thuộc vào triều đình Thái. Thái Lan mở cuộc gây hấn và tiến chiếm vùng biên giới. Dù không được yểm trợ nào của phe Đồng minh Decoux quyết định phản công và phái Jules Terraux và Regis Berengers chỉ huy quân đội Pháp đánh chiếm được đảo Ko Chang ngày 17 tháng 1 năm 1941. Thái Lan phải nhờ Nhật Bản can thiệp, làm áp lực buộc hai bên hưu chiến và mở cuộc hòa đàm ở Tokyo bắt đầu từ ngày 7 tháng 2 năm 1941. Kết cục Pháp phải nhượng các tỉnh Battambang, Sisophon, Xiêm Riệp của Campuchia cùng nguyên dải hữu ngạn sông Mê Kông của Lào (Xaignabouli và Champasak) cho Thái Lan. Sự dàn xếp này đã thuyết phục triều đình Thái hợp tác chặt chẽ hơn với Nhật Bản.