stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hoàng Đế
Chú thích

↑  “Three Sovereigns and Five Emperors”. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2009.
↑  Allan 1984, tr. 245 ("Only after the 'First Emperor' of Qin styled himself Shi Huangdi, did huangdi come to refer to an earthly ruler rather than the August Lord").Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFAllan1984 (trợ giúp)
↑  Walters 2006, tr. 39.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFWalters2006 (trợ giúp)
↑  LeBlanc 1985–1986, tr. 53Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFLeBlanc1985–1986 (trợ giúp) (quotation); Seidel 1969, tr. 21Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFSeidel1969 (trợ giúp) (who calls it "the most ancient document on Huangdi" ["le plus ancient document sur Houang Ti"]); Jan 1981, tr. 118Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFJan1981 (trợ giúp) (who calls the inscription "the earliest existing and datable source of the Yellow Emperor cult" and claims that the vessel dates either from 375 or 356 BC; Chang 2007, tr. 122Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFChang2007 (trợ giúp) (who gives the date as 356 BC); Puett 2001, tr. 112Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFPuett2001 (trợ giúp) (Huangdi's "first appearance in early Chinese literature is a passing reference in a bronze inscription, where he is mentioned as an ancestor of the patron of the vessel"); Yates 1997, tr. 18Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFYates1997 (trợ giúp) ("earliest extant reference" to Huangdi is "in a bronze inscription dedicated by King Wei" (r. 357–320); von Glahn 2004, tr. 38 (which calls Qi "the dominant state in eastern China" at the time)Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFvon_Glahn2004 (trợ giúp).
↑  Yi 2010, in section titled "Yan–Huang chuanshuo 炎黄传说" ("The legends of Yandi and Huangdi") (original: "到了司马迁《史记》才有较系统记述.... 《史记·五帝本纪》整合成了一个相对完整的故事")Lỗi sfnm: không có mục tiêu: CITEREFYi2010 (trợ giúp); Lewis 1990, tr. 174 ("the earliest surviving sequential narrative of the career of the Yellow Emperor")Lỗi sfnm: không có mục tiêu: CITEREFLewis1990 (trợ giúp); Birrell 1994, tr. 86 ("[Sima Qian] composed a seamless biographical account of the deity that had no basis in the earlier classical texts that recorded myth narratives.")Lỗi sfnm: không có mục tiêu: CITEREFBirrell1994 (trợ giúp).
↑  Loewe 1998, tr. 977.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFLoewe1998 (trợ giúp)
1 2 3 4 5 6 7  “Cao Đài Từ điển - Tam Hoàng - Ngũ Đế”. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 7 năm 2009. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2009.
↑  Đại điển (大典): lễ lớn cấp quốc gia phong kiến
↑  Windridge & Fong 2003, pp. 59 and 107.
↑  Engelhardt 2008, tr. 506.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFEngelhardt2008 (trợ giúp)
↑  Komjathy 2013, tr. 173 (date of the Yinfujing and 186, note 77 (rest of the information).Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFKomjathy2013 (trợ giúp)
Chú thích > Thư mục

Windridge, Charles; Fong, Cheng Kam (2003) [1999], Tong Sing: The Chinese Book of Wisdom Based on the Ancient Chinese Almanac, Kyle Cathie, ISBN 0-7607-4535-8.
Csikszentmihalyi, Mark (2006), “Reimagining the Yellow Emperor's Four Faces”,  trong Martin Kern (biên tập), Text and Ritual in Early China, Seattle: University of Washington Press, tr. 226–248  – via Project MUSE (cần đăng ký mua)
Harper, Donald (1998), Early Chinese Medical Literature: The Mawangdui Medical Manuscripts, Luân Đôn and New York: Kegan Paul International, ISBN 0-7103-0582-6.
Jochim, Christian (1990), “Flowers, Fruit, and Incense Only: Elite versus Popular in Taiwan's Religion of the Yellow Emperor”, Modern China, 16 (1): 3–38, doi:10.1177/009770049001600101.
Leibold, James (2006), “Competing Narratives of Racial Unity in Republican China: From the Yellow Emperor to Peking Man”, Modern China, 32 (2): 181–220, doi:10.1177/0097700405285275.
Luo, Zhitian 罗志田 (2002), “Baorong Ruxue, zhuzi yu Huangdi de Guoxue: Qingji shiren xunqiu minzu rentong xiangzheng de nuli 包容儒學、諸子與黃帝的國學：清季士人尋求民族認同象徵的努力 [The Rise of "National Learning": Confucianism, the Ancient Philosophers, and the Yellow Emperor in Chinese Intellectuals' Search for a Symbol of National Identity in the Late Qing]”, Taida lishi xuebao 臺大歷史學報, 29: 87–105.
Puett, Michael (2002), To Become a God: Cosmology, Sacrifice, and Self-Divinization in Early China, Cambridge, MA: Harvard University Asia Center, ISBN 0-674-01643-2.
Sautman, Barry (1997), “Racial nationalism and China's external behavior”, World Affairs, 160: 78–95, Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016, truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2017.
Schneider, Lawrence (1971), Ku Chieh-gang and China's New History: Nationalism and the Quest for Alternative Traditions, Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Seidel, Anna K. (1987), “Traces of Han Religion in Funeral Texts Found in Tombs”,  trong Akizuki, Kan'ei 秋月观暎 (biên tập), Dōkyo to shukyō bunka 道教と宗教文化 [Taoism and religious culture], Tokyo: Hirakawa shuppansha 平和出版社, tr. 23–57.
Shen, Sung-chiao 沈松橋 (1997), “Wo yi wo xue jian Xuan Yuan: Huangdi shenhua yu wan-Qing de guozu jiangou 我以我血薦軒轅: 黃帝神話與晚清的國族建構 [The myth of the Yellow Emperor and the construction of Chinese nationhood in the late Qing period]”, Taiwan shehui yanjiu jikan 台灣社會研究季刊, 28: 1–77 Chú thích có  tham số trống không rõ: |author-name-separator= (trợ giúp).
Unschuld, Paul U (1985), Medicine in China: A History of Ideas, Berkeley and Los Angeles: University of California Press, ISBN 0-520-05023-1.
Wang, Ming-ke 王明珂 (2002), “Lun Panfu: Jindai Yan-Huang zisun guozu jiangou de gudai jichu 論攀附：近代炎黃子孫國族建構的古代基礎 [On progression: the ancient basis for the nation-building claim that the Chinese are descendants of Yandi and Huangdi”, Zhongyang yanjiu yuan lishi yuyan yanjiusuo jikan 中央研究院歷史語言研究所集刊, 73 (3): 583–624, Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2011, truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2017 Chú thích có  tham số trống không rõ: |author-name-separator= (trợ giúp).
Tranh vẽ Hoàng Đế trong một ngôi mộ thế kỷ II.
Tượng Hoàng Đế ở viện bảo tàng Cố Cung, Tử Cấm Thành, Bắc Kinh.
Hoàng Đế.
La Ngà

Đối với các định nghĩa khác, xem La Ngà (định hướng).
La Ngà là một xã thuộc huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.
Xã La Ngà có diện tích 83,77 km², dân số năm 1999 là 15.084 người, mật độ dân số đạt 180 người/km².
Hành chính

Xã La Ngà được chia thành 8 ấp: 1, 3, 4, 5, Phú Quý 1, Phú Quý 2, Mít Nài, Vĩnh An, 2/97, Bằng Lăng.
Chú thích

↑  51/1994//CP
1 2 3  “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
↑  Tổng cục Thống kê
Hoàng Sâm

| Hoàng Sâm |
| --- | --- |
Thiếu tướng Hoàng Sâm và Đại tướng Văn Tiến Dũng
Biệt danh: Hoàng Sâm, Trần Sơn Hùng
Sinh: 1915 Tuyên Hóa, Quảng Bình, Liên bang Đông Dương
Mất: 15 tháng 12, 1968(1968-12-15) (52–53 tuổi) Quảng Trị, Việt Nam Cộng hòa
Quốc tịch:  Việt Nam
Thuộc:  Quân đội nhân dân Việt Nam
Năm tại ngũ: 1944–1968
Cấp bậc:   Thiếu tướng
Chỉ huy:  Việt Minh  Quân đội nhân dân Việt Nam
Tham chiến: Thế chiến II Kháng chiến chống Pháp Kháng chiến chống Mỹ
Tặng thưởng: Huân chương Hồ Chí Minh  Huân chương Quân công hạng nhất  Huân chương Chiến thắng hạng nhất  Huân chương Kháng chiến hạng nhất
Công việc khác: Đội trưởng Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân Ủy viên Ủy ban Chỉ huy Lâm thời Khu Giải phóng Việt Bắc Phái viên Bộ Quốc phòng
Hoàng Sâm (1915–1968) là Thiếu tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam, và là đội trưởng đầu tiên của đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân.
Ông tên thật là Trần Văn Kỳ, sinh năm 1915 ở làng Lệ Sơn, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình.
Tiểu sử

Năm 12 tuổi, ông đã được chọn sang Thái Lan học tập, được kết nạp vào Đội Thiếu niên tiền phong. Thời kỳ ở Thái Lan, ông được Hồ Chí Minh chọn làm người liên lạc với bí danh Thầu Chín.
Năm 1933 Hoàng Sâm gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương.
Sau đó, ông sang Trung Quốc rồi trở về Cao Bằng, tham gia Tỉnh ủy Cao Bằng.
Năm 1938, ông tham gia đội du kích kháng Nhật của Đảng Cộng sản Trung Quốc, hoạt động dọc biên giới Việt-Trung.
Cuối năm 1940, Hoàng Sâm được cử đi dự lớp huấn luyện cán bộ do Hồ Chí Minh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp và Vũ Anh mở ở tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc. Lúc này, ông là Tỉnh ủy viên tỉnh Cao-Bắc-Lạng (Cao Bằng - Bắc Kạn - Lạng Sơn).
Tháng 11 năm 1941, khi tiểu đội du kích thoát ly đầu tiên của Cao Bằng gồm 12 người được thành lập, ông được cử làm Tiểu đội phó.
Ngày 22 tháng 12 năm 1944, đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân được thành lập, Hoàng Sâm được chọn làm đội trưởng (lúc đó ông Xích Thắng (tức Dương Mạc Thạch) làm chính trị viên). Ông đã chỉ huy đội đánh các đồn Phai Khắt, Nà Ngần. Sau những chiến thắng đầu tiên này, đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân phát triển thành một đại đội gồm ba trung đội và Hoàng Sâm được cử làm đại đội trưởng. Thời gian sau, đội phát triển thành chi đội (tức tiểu đoàn), Hoàng Sâm trở thành Chi đội trưởng Giải phóng quân.
Trong kháng chiến chống Pháp, ông được cử làm Khu trưởng Liên khu 2 (kế nhiệm ông Văn Tiến Dũng), Khu trưởng Liên khu 3 (1946-1950), Chỉ huy mặt trận Tây Tiến. Ngày 1 tháng 1 năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 111/SL phong quân hàm Thiếu tướng cho ông (cùng đợt phong với 8 Thiếu tướng khác).
Năm 1953, ông làm Đại đoàn trưởng Đại đoàn (sư đoàn) 304. Ông từng làm chỉ huy trưởng Mặt trận Trung Lào, tham gia giải phóng thị xã Thà Khẹt. Sau đó ông được cử làm Đại đoàn trưởng Đại đoàn 320.
Năm 1955 ông tham gia tiếp quản Hải phòng, được cử làm Phó Chủ tịch Ủy ban Quân chính.
Tháng 6/1957 ông làm Tư lệnh Quân khu Tả Ngạn.
Trong kháng chiến chống Mỹ, ông làm Tư lệnh Quân khu 3, Tư lệnh Quân khu Hữu ngạn, Tư lệnh Quân khu Trị-Thiên
Năm 1963, ông được trao huy hiệu 30 năm tuổi đảng.
Ông hy sinh ngày 15 tháng 12 năm 1968 trong một trận rải bom B52 oanh tạc của Mỹ tại chiến trường Trị-Thiên, khi mới 53 tuổi. Thi hài ông được an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội.
Ông đã có 41 năm liên tục công tác và chiến đấu trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
Ông được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh năm 1999.
Tên của ông được UBND TP Hà nội đặt cho một con đường ở quận Cầu Giấy và UBND tỉnh Quảng Bình đặt cho một con đường ở phường Bắc Lý, thành phố Đồng Hới.
Đầu máy GE U8B

GE U8B (D9E/D10E) là một loại đầu máy diesel được sử dụng trên các tuyến thuộc đường sắt Việt Nam.
Lịch sử

Đầu máy GE U8B được sản xuất bởi General Electric, Hoa Kỳ từ năm 1963 đến năm 1965. Khi đó, nó có tổng cộng là 30 đầu máy được sử dụng. Đầu máy này được thiết kế tương tự như loại đầu máy ở Hoa Kỳ. Hiện nay, loại đầu máy giống như D9E vẫn còn được sử dụng, hoạt động ở một vài tuyến đường sắt điển hình như New Zealand và Philippines. Sau nhiều năm sử dụng, Đường sắt Việt Nam đã có những nỗ lực trong việc nâng cấp, cải tiến thành động cơ Caterpillar giúp cho đầu máy tăng công suất lên. Hiện nay, những đầu máy D9E đang được dùng với nhiều mục đích khác nhau.
Danh sách

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Model | Số hiệu | Năm sản xuất | Xí nghiệp quản lí | Ghi Chú |
| BB907 | D9E-207 | 1963 | XNĐM Vinh | Chuyển từ XNĐM Sài Gòn |
| BB908 | D9E-208 | 1963 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB909 | D9E-209 | 1963 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB911 | D9E-211 | 1963 | XNĐM Vinh | Chuyển từ XNĐM Sài Gòn |
| BB912 | D9E-212 | 1963 | XNĐM  Sài Gòn |  |
| BB914 | D9E-214 | 1963 | XNĐM Hà Nội | Chuyển từ XNĐM Sài Gòn |
| BB915 | D9E-215 | 1963 | XNĐM Vinh | Chuyển từ XNĐM Sài Gòn |
| BB917 | D9E-217 | 1963 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB918 | D9E-218 | 1963 | XNĐM Vinh | Chuyển từ XNĐM Sài Gòn |
| BB919 | D9E-219 | 1963 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB926 | D9E-226 | 1963 | XNTX Sài Gòn |  |
| BB927 | D9E-227 | 1963 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB929 | D9E-229 | 1963 | XNĐM Hà Nội | Chuyển từ XNĐM Đà Nẵng cũ |
| BB931 | D9E-231 | 1964 | XNĐM Vinh | Chuyển từ XNĐM Yên Viên cũ năm 2015 |
| BB932 | D9E-232 | 1964 | XNĐM Vinh |  |
| BB933 | D9E-233 | 1964 | XNĐM Hà Nội | Chuyển từ XNĐM Đà Nẵng cũ Năm 2012 |
| BB934 | D9E-234 | 1964 | XNĐM Vinh | Chuyển từ XNĐM Sài Gòn |
| BB935 | D9E-235 | 1964 | XNĐM Hà Nội | Chuyển từ XNĐM Đà Nẵng cũ Năm 2012 |
| BB936 | D10E-236 | 1964 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB941 | D9E-241 | 1965 | XNĐM Hà Nội | Chuyển từ XNĐM Đà Nẵng cũ năm 2012 |
| BB944 | D9E-244 | 1965 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB945 | D9E-245 | 1965 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB946 | D9E-246 | 1965 | XNĐM Vinh | Chuyển từ XNĐM Sài Gòn |
| BB948 | D9E-248 | 1965 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB949 | D9E-249 | 1965 | XNĐM Hà Nội | Chuyển từ XNĐM Sài Gòn |
| BB950 | D10E-250 | 1965 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB951 | D9E-251 | 1965 | XNĐM Sài Gòn |  |
| BB952 | D9E-252 | 1965 | XNĐM Vinh | Chuyển từ XNĐM Sài Gòn |
| BB953 | D9E-253 | 1965 | XNĐM Vinh | Chuyển từ XNĐM Yên Viên cũ năm 2015 |
| BB954 | D9E-254 | 1965 | XNTX Sài Gòn |  |
↑  “Lịch sử và thông tin của Đầu máy D9E”. Railways in Vietnam. Truy cập Ngày 24 tháng 12 năm 2021.
D9E-254 Thuộc XNĐMSG Trước XNTXSG
Katarzyna Grochola

Katarzyna Grochola (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1957) là một nhà báo và nhà văn người Ba Lan.
| Katarzyna Grochola |
| --- | --- |
Katarzyna Grochola, September 2006
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Katarzyna Grochola
Ngày sinh: 18 tháng 7, 1957 (67 tuổi)
Nơi sinh: Krotoszyn, Ba Lan
 
Nơi cư trú: Milanówek
Giới tính: nữ
Quốc tịch: Ba Lan
Tôn giáo: Giáo hội Công giáo
Nghề nghiệp: tiểu thuyết gia, nhà báo, nhà văn, blogger
Gia đình: 
Hôn nhân: Stanisław Bartosik
Con cái: Dorota Szelągowska
 
Lĩnh vực: Văn học

Sự nghiệp nghệ thuật
Giải thưởng:  Giải thưởng Tespis 2000::* Pozwól mi odejść:* Kot mi schudł* Giải thưởng EMPiK-u 2001 và 2002:* Nigdy w życiu! 
 
 
Website
http://www.grochola.pl
Katarzyna Grochola trên X, Facebook, Instagram, và IMDb
x • t •
Tiểu sử

Katarzyna Grochola sinh tại Krotoszyn, Ba Lan. Mẹ bà là một chuyên gia về nghiên cứu Ba Lan và cha bà là một luật sư. Bà đã học tại Trường ngữ pháp Julius Słowacki ở Warsaw. Katarzyna Grochola luôn mơ ước trở thành một nhà văn nhưng trước khi bắt đầu viết lách, bà đã trải qua một số công việc bao gồm nhân viên bệnh viện, nhân viên tư vấn hôn nhân gia đình và nhân viên bán hàng trong một tiệm bánh kẹo. Bà cộng tác với một số tạp chí như Jestem và Poradnik domowy. Katarzyna Grochola có một con gái tên là Dorota Szelągowska và một cháu trai tên là Antoni. Con gái bà là một nhà báo. Katarzyna Grochola cùng bạn nhảy Jan Klimek đã tham gia chương trình Dancing with the Stars mùa thứ 11 được phát sóng trên kênh TVN và giành được vị trí thứ ba.
Ở Ba Lan, sách của bà khá được yêu thích và đã bán được hàng nghìn bản. Tuyển tập truyện Podanie o miłość của Katarzyna Grochola đã được dịch sang tiếng Nga và tiểu thuyết Nigdy w Życiu! đã được dịch sang nhiều thứ tiếng là tiếng Nga, tiếng Đức và tiếng Slovakia. Nigdy w Życiu! đã được quảng cáo là Bridget Jones của Ba Lan nhưng không được giới phê bình văn học đánh giá cao. Katarzyna Grochola bị nói là người theo đuổi thị hiếu thấp kém và sao chép các khuôn mẫu của phương Tây, nhưng thành công về mặt thương mại của cuốn sách này (cũng như của các sách sau này của bà) đã chứng minh nhu cầu lớn ở Ba Lan đối với một tác phẩm văn học đại chúng hấp dẫn.  Ngoài ra, Nigdy w Życiu!, quyển đầu tiên của sê-ri "Żaby i Anioły", là cuốn sách bán chạy nhất ở Ba Lan trong năm 2001. Tháng 2 năm 2004, một bộ phim cùng tên được công chiếu. Bộ phim này do Ryszard Zatorski đạo diễn và có Danuta Stenka đóng vai chính Judyta. Quyển thứ hai được ra mắt năm 2002 có tên Serce na temblaku cũng đạt thành công vang dội. Quyển thứ ba của sê-ri mang tên Ja wam pokażę cũng đã được chuyển thể lên màn ảnh. Lần này vai chính do Grażyna Wolszczak thể hiện.
Katarzyna Grochola cũng là chuyên mục viên và đồng biên kịch của một số sê-ri phim truyền hình nổi tiếng nhất của Ba Lan như M jak miłość và Na dobre i na złe. Osobowość Ćmy, một tiểu thuyết ngắn được phát hành vào ngày 15 tháng 4 năm 2005, là cuốn đầu tiên được xuất bản bởi nhà xuất bản riêng của bà là Wydawnictwo Autorskie.
Tác phẩm > Tiểu thuyết

Przegryźć dżdżownicę (1997)
Nigdy w życiu! (2001)
Serce na temblaku (2002)
Ja wam pokażę! (2004)
Osobowość ćmy (2005)
A nie mówiłam! (2006)
Trzepot skrzydeł (2008)
Kryształowy Anioł (2009)
Zielone drzwi (2010)
Makatka (2011)
Houston, mamy problem (2012)
Przeznaczeni (2016)
Zranic Marionetke (2019)
Tác phẩm > Tuyển tập truyện

Podanie o miłość (2001)
Zdążyć przed pierwszą gwiazdką (2002)
Upoważnienie do szczęścia (2003)
Troche wiekszy poniedziałek (2013)
Zagubione Niebo (2014)
Pocieszki (2018)
Tác phẩm > Phỏng vấn với  nhà trị liệu tâm lý

Związki i rozwiązki miłosne (2002)
Gry i zabawy małżeńskie i pozamałżeńskie (2006).
Tác phẩm > Kịch

Pozwól mi odejść
Kot mi schudł
Giải thưởng

Katarzyna Grochola received 4 awards for her plays Pozwól mi odejść and Kot mi schudł in a dramatic contest Tespis 2000.
Also one of her novels, Nigdy w życiu!, received an award in AS EMPiK-u contest in 2001 and 2002 and Zielone drzwi was hailed as a Bestseller of 2010.
Thủ tướng Bồ Đào Nha

| Thủ tướng  Cộng hòa Bồ Đào Nha |
| --- | --- |
Primeiro-Ministro da República Portuguesa
Quốc huy Bồ Đào Nha
Cờ Thủ tướng
Đương nhiệm Luís Montenegro từ 2 tháng 4 năm 2024
Chức vụ: Ngài (formal, diplomatic) Ngài thủ tướng (không chính thức)
Thể loại: Điều hành
Thành viên của: Hội đồng Nhà nước Hội đồng Bộ trưởng Hội đồng châu Âu
Dinh thự: São Bento Mansion
Trụ sở: Lisboa, Bồ Đào Nha
Bổ nhiệm bởi: Tổng thống Bồ Đào Nha
Nhiệm kỳ: Bốn năm (Quốc hội có thể được giải thể sớm hơn); Không giới hạn
Tuân theo: Hiến pháp Đệ Tam Cộng hòa Bồ Đào Nha
Người đầu tiên nhậm chức: Pedro de Sousa Holstein, Hầu tước xứ Palmela
Thành lập: 24 tháng 9 năm 1834; 190 năm trước (1834-09-24)
Lương bổng: €70,023.52 (2015) (€5,001.68/month)
Website: portugal.gov.pt
Thủ tướng Bồ Đào Nha (tiếng Bồ Đào Nha: Primeiro-Ministro) là người đứng đầu chính phủ của Bồ Đào Nha. Thủ tướng chịu trách nhiệm điều phối hành động của các bộ trưởng, đại diện cho Chính phủ Bồ Đào Nha và các cơ quan nhà nước khác, chịu trách nhiệm trước Quốc hội và thông báo cho Tổng thống. Thủ tướng có thể kiêm nhiều chức bộ trưởng khác trong Chính phủ.
Không có giới hạn về số lượng điều khoản mà một người có thể làm Thủ tướng. Thủ tướng được Tổng thống Cộng hòa bổ nhiệm sau các cuộc bầu cử lập pháp, sau khi nghe các đảng đại diện trong Quốc hội. Thông thường, người được bổ nhiệm là lãnh đạo của đảng lớn nhất trong cuộc bầu cử trước đó, nhưng có một số ngoại lệ trong những năm qua.
Lịch sử

Kể từ thời Trung cổ, một số sĩ quan của Vương quốc Bồ Đào Nha đã được xếp ưu tiên hơn những quan chức khác, phục vụ như một thủ tướng. Theo thời gian, vai trò của sĩ quan chính của vương quyền rơi vào chanceler-mor (thủ tướng), mordomo-mor (quản thừa) và escrivão da puridade (thư ký riêng của nhà vua).
Thủ tướng hiện đại đầu tiên của Bồ Đào Nha là Pedro de Sousa Holstein, Hầu tước Palmela, người đã tuyên thệ vào ngày 24 tháng 9 năm 1834, với tư cách là Presidente do Conselho de Ministros (Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng). Năm 1911, chức danh chính thức của thủ tướng trở thành Presidente do Ministério (Chủ tịch của các Bộ trưởng). Năm 1933, một lần nữa trở thành Presidente do Conselho de Ministros (Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng).
Chức danh hiện tại Primeiro-Ministro (Thủ tướng), được đặt cho người đứng đầu Chính phủ Bồ Đào Nha, chính thức thành lập bởi Hiến pháp năm 1976 sau cuộc cách mạng ngày 25 tháng 4 năm 1974.
Sốt xuất huyết

Những thông tin y khoa của Wikipedia tiếng Việt chỉ mang tính chất tham khảo và không thể thay thế ý kiến chuyên môn.
Trước khi sử dụng những thông tin này, độc giả cần liên hệ và nhận sự tư vấn của các bác sĩ chuyên môn.
Để tìm hiểu bệnh sốt xuất huyết phổ biến tại Việt Nam, xem bài sốt xuất huyết Dengue.
| Sốt xuất huyết |
| --- | --- |
Sốt xuất huyết

Các triệu chứng của sốt xuất huyết
Chuyên khoa: Bệnh truyền nhiễm
ICD-10: A90-A99
eMedicine: article/830594
MeSH: D006482
Sốt xuất huyết hay chính xác hơn là sốt xuất huyết do virus là một nhóm các bệnh do một số họ virus sau: Arenavirus, Filoviridae, Bunyaviridae và Flavivirus, thường được đặc trưng bởi các triệu chứng bao gồm sốt, chảy máu và phát ban. Một số loài virus có thể gây bệnh nhẹ như sốt Nephropathia Scandinavia, trong khi đó một số loài khác có thể gây bệnh tương đối nặng, thậm chí có thể gây tử vong, chẳng hạn như sốt Lassa, virus Marburg, Bệnh virus Ebola, sốt xuất huyết Bolivia, Hantavirus (sốt xuất huyết Triều Tiên), sốt xuất huyết Crimea-Congo, và sốt xuất huyết Dengue. Đây là bệnh sốt cao có xuất huyết, có thể quy vào các chứng ôn dịch, thời độc, thử táo dịch hoặc thấp nhiệt. Sốt xuất huyết được truyền qua muỗi, đặc biệt là muỗi vằn.
Ở Việt Nam, tỷ lệ người trên 15 tuổi mắc sốt xuất huyết tại các tỉnh phía Nam đã tăng từ 35% năm 1999 lên đến 60% năm 2017. Theo các bác sĩ chuyên ngành, đây là điều rất đáng lo ngại vì người lớn bị sốt xuất huyết dễ tử vong hơn trẻ em.
Triệu chứng

Đau đầu, đau mình, viêm kết mạc (đau mắt đỏ), sau đó xuất hiện xuất huyết từ nhẹ đến nặng và có thể gây tử vong.
Sốt: sốt cao đột ngột, nhiệt độ 39-40oC, sốt kéo dài 2-7 ngày, sốt kèm các triệu chứng: mệt mỏi, chán ăn, đau bụng ở thượng vị hoặc hạ sườn phải, đôi khi nôn, gan to: ở trẻ em hay gặp hơn người lớn, đôi khi da xung huyết hoặc có phát ban.
Hiện tượng xuất huyết: thường xuất hiện vào ngày thứ hai của bệnh: Các biểu hiện xuất huyết tự nhiên hoặc xuất huyết khi tiêm chích sẽ thấy bầm tím quanh nơi tiêm. Xuất huyết ngoài da: biểu hiện như các chấm xuất huyết, vết bầm tím, rõ nhất là xuất huyết ở mặt trước 2 cẳng chân, mặt trong 2 cẳng tay, gan bàn tay, lòng bàn chân. Xuất huyết ở niêm mạc: chảy máu cam, chảy máu chân răng, xuất huyết dưới màng tiếp hợp, đi tiểu ra máu, kinh nguyệt kéo dài hoặc xuất hiện kinh nguyệt sớm hơn kỳ hạn. Xuất huyết tiêu hóa: nôn ra máu, đi đại tiện ra máu. Khi có xuất huyết tiêu hóa nhiều
Hội chứng thần kinh: đau người. đau cơ, đau khớp, nhức đầu, đau quanh hố mắt; trẻ em nhỏ sốt cao, đôi khi co giật, hốt hoảng; không có biểu hiện màng não
Sốc là dấu hiệu nặng, thường xuất hiện từ ngày thứ 3-6 của bệnh, đặc biệt lúc người bệnh đang sốt cao chuyển sang hết sốt và có thể xảy ra kể cả khi không thấy rõ dấu hiệu xuất huyết. Dấu hiệu của sốc gồm: Trẻ mệt li bì hoặc vật vã, Chân tay lạnh,tiểu ít, có thể kèm theo ói hoặc đi cầu ra máu.Thời gian diễn ra sốc thường ngắn từ 12 đến 24 h nên đi viện.
Phân loại virus gây sốt xuất huyết

Cách phân loại này là của Tổ chức Y tế Thế giới
| Họ | Chi | Virus | Bệnh | Ổ lây bệnh |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Flaviviridae | Flavivirus | Amaril Dengue 1,2,3,4 | Sốt vàng da Dengue | WestNile, Japanes Encerphalistic(VNNB) |
| Bunyaviridae | Phlebovirus Nairovirus Hantavirus | Rift Crimea-Congo Hantaan Seoul Puumala  Sin Nombre | Sốt thung lũng Rift Sốt xuất huyết Crimea-Congo Sốt xuất huyết triệu chứng thận Sốt xuất huyết triệu chứng thận Sốt xuất huyết triệu chứng thận Triệu chứng viêm phổi do Hantavirus | Apodemus Rattus rattus Clethrionomys Peromyscus |
| Arenaviridae | Arenavirus | Lassa Junin Machupo Guanarito Sabia | Sốt xuất huyết Lassa Sốt xuất huyết Arhentina Sốt xuất huyết Bolivia Sốt xuất huyết Venezuela Sốt xuất huyết Brasil | Mastomys Calomys Calomys Sigmodon alstoni và Zygodontomys brevicauda |
| Filoviridae | Filovirus | Ebola Z,S,R,CI Marburg | Virus Ebola Virus Marburg |  |
Dự phòng

Diệt ấu trùng muỗi (lăng quăng), không tạo điều kiện để muỗi đẻ trứng bằng biện pháp như thả cá vàng hay các loại cá ăn lăng quăng vào trong lu, giếng, chum, vại. Đổ hết nước trong các vật chứa đựng nước không cần thiết; tránh để đồ đạc lộn xộn hoặc để nhiều đồ vào chỗ tối tạo khe hở cho muỗi sinh sản; đặt bát nước muối ở các khe trong nhà; sử dụng nhang muỗi, thuốc xịt.
Điều trị

Hiện nay Vắc-xin phòng bệnh Dengue và sốt xuất huyết có hội chứng thận đang trong giai đoạn nghiên cứu.
Chẩn đoán dựa trên lâm sàng và xét nghiệm. Không nên điều trị giảm các triệu chứng (giảm đau và hạ sốt). Đa số các ca thường nhẹ và khỏi bệnh trong vòng vài ngày. Với các trường hợp nặng cần nhập viện và chăm sóc tích cực các biến chứng huyết áp thấp và chảy máu, truyền máu/tiểu cầu... nếu cần thiết.
Hiện chưa có thuốc đặc trị, việc tiêu diệt vectơ truyền bệnh có vai trò quan trọng, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra những bản hướng dẫn điều trị và dự phòng bệnh Dengue và sốt vàng, và tại một số nước có bản hướng dẫn của quốc gia như Argentina, Bolivia, Congo,...