stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Campodorus hamulus

| Campodorus hamulus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Campodorus
Loài (species): C. hamulus
Danh pháp hai phần
Campodorus hamulus (Gravenhorst, 1829) 
Campodorus hamulus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Triakis semifasciata

| Triakis semifasciata |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Chondrichthyes
Phân lớp (subclass): Elasmobranchii
Liên bộ (superordo): Selachimorpha
Bộ (ordo): Carcharhiniformes
Họ (familia): Triakidae
Chi (genus): Triakis
Loài (species): T. semifasciata
Danh pháp hai phần
Triakis semifasciata Girard, 1855 
 Phân bố
Danh pháp đồng nghĩa
 Mustelus felis Ayres, 1854  Triakis californica Gray, 1851
Triakis semifasciata hay cá mập báo là một loài cá nhám thuộc họ Triakidae. Loài này được tìm thấy dọc theo bờ biển Thái Bình Dương của Bắc Mỹ, từ tiểu bang Oregon đến Mazatlán ở Mexico. Thông thường chúng có chiều dài 1,2-1,5 m, thân mảnh mai, loài này có thể được nhận ra ngay lập tức bởi bởi các miến vá giống yên ngựa nổi bật có màu đen và các đốm lớn trên lưng khiến nó trông như trông như da báo.
Các đàn Triakis semifasciata lớn rất phổ biến ở vịnh và cửa sông, chúng bơi trên cát, bùn hoặc các khu vực đá nằm rải rác gần đáy biển có tảo bẹ và các rạn san hô. Chúng phổ biến nhất gần bờ biển, ở vùng biển nông khoảng 4 m (13 ft).
Chú thích

↑  Carlisle, A. and S.E. Smith (2004). Triakis semifasciata. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2010.
↑  Girard, C.F. (ngày 13 tháng 4 năm 1855). “Characteristics of some cartilaginous fishes of the Pacific coast of North America”. Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia. 7: 196–197.
Trachylepis chimbana

| Trachylepis chimbana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Scincidae
Chi (genus): Trachylepis
Loài (species): T. chimbana
Danh pháp hai phần
Trachylepis chimbana (Boulenger, 1887) 
Trachylepis chimbana là một loài thằn lằn trong họ Scincidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1887.
Chú thích

↑  “Trachylepis chimbana”. The Reptile Database. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2013.
Cichladusa arquata

| Cichladusa arquata |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Muscicapidae
Chi (genus): Cichladusa
Loài (species): C. arquata
Danh pháp hai phần
Cichladusa arquata Peters, 1863 
Cichladusa arquata là một loài chim trong họ Muscicapidae.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Cichladusa arquata”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2012.1. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
12167 Olivermüller

12167 Olivermüller (tên chỉ định: 4306 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld, và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 29 tháng 9 năm 1973. Nó được đặt theo tên Oliver Müller, a cardiologist ở University of Heidelberg who helped treat van Houten-Groeneveld in April 2008.
Philodromus emarginatus

| Philodromus emarginatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Philodromidae
Chi (genus): Philodromus
Loài (species): P. emarginatus
Danh pháp hai phần
Philodromus emarginatus Schrank, 1803 
Phân loài
 Philodromus emarginatus lusitanicus Kulczynski, 1911 — Portugal
Danh pháp đồng nghĩa
 Aranea emarginata Schrank, 1803  Philodromus flavidus S. Saito, 1934 
Philodromus emarginatus là một loài nhện trong họ Philodromidae.
Loài này thuộc chi Philodromus. Philodromus emarginatus được miêu tả năm 1803 bởi Schrank.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Tomozawa Takaki

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Takaki Tomozawa
Ngày sinh:  6 tháng 3, 1993 (31 tuổi)
Nơi sinh:  Kanagawa, Nhật Bản
Vị trí:  Hậu vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2015– |  YSCC Yokohama |   |   |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Takaki Tomozawa (sinh ngày 6 tháng 3 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ

Takaki Tomozawa đã từng chơi cho YSCC Yokohama.
Polyarrhena imbricata

| Polyarrhena imbricata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Polyarrhena
Loài (species): P. imbricata
Danh pháp hai phần
Polyarrhena imbricata (DC.) Grau, 1970 
Polyarrhena imbricata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (DC.) Grau miêu tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Polyarrhena imbricata”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
.il

| --- | --- |

Năm ra đời: 1985
Loại TLD: Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Tình trạng: Đang hoạt động
Đăng ký: Hiệp hội Internet Israel
Bảo trợ: Cộng đồng Internet Israel
Dùng cho: Những trang có liên quan đến Israel
Dùng thực tế: Phổ biến ở Israel
Giới hạn: Có những giới hạn tùy theo tên cấp 2 đi cùng; cơ quan đăng ký có quyền thu nhận hoặc loại đơn; giới hạn một người 10 tên miền ngoại trừ các trường hợp đặc biệt
Cấu trúc: Đăng ký tên miền cấp 3 với một số loại tên cấp 2
Tài liệu: 
Tranh chấp: Có nhiều giải pháp thông qua Hội đồng Tư vấn
Trang web: ISOC-IL: Domains
.il là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Israel. Được điều hành bởi Hiệp hội Internet Israel.
Tên miền cấp cao nhất .il là một trong những tên miền đăng ký sớm nhất. Khi Israel đăng ký vào ngày 24 tháng 10 năm 1985, nó mang số thứ tự đăng ký là 3, chỉ sau .us và .uk, đăng ký sớm hơn vào cùng năm đó.
Những tên miền cấp 2

Có 8 tên miền cấp 2:
ac.il: Cơ quan học thuật
co.il: Cơ quan thương mại
org.il: Tổ chức phi lợi nhuận
net.il: Nhà cung cấp dịch vụ Internet Israel
k12.il: Trường học và mẫu giáo
gov.il: Chính quyền và hệ thống chính quyền
muni.il: Chính quyền địa phương
idf.il: Quốc phòng Israel
Kiểm duyệt ở Liên minh các Tiểu vương quốc Ả Rập

Etisalat, ISP của Liên minh các Tiểu vương quốc Ả Rập, khóa tất cả trang web với tên miền.il (tên miền quốc gia cấp cao nhất của Israel).
Triainolepis xerophila

| Triainolepis xerophila> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Triainolepis
Loài (species): T. xerophila
Danh pháp hai phần
Triainolepis xerophila (Bremek.) Kårehed & B.Bremer 
Triainolepis xerophila là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Bremek.) Kårehed & B.Bremer mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Triainolepis xerophila”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Campodorus gilvilabris

| Campodorus gilvilabris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Campodorus
Loài (species): C. gilvilabris
Danh pháp hai phần
Campodorus gilvilabris Townes, 1973 
Campodorus gilvilabris là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Prosthechea fragrans

| Prosthechea fragrans |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Prosthechea
Loài (species): P. fragrans
Danh pháp hai phần
Prosthechea fragrans (Sw.) W.E.Higgins 
Prosthechea fragrans là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Sw.) W.E.Higgins miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Hình ảnh

Tập tin:Encyclia fragrans......Flora Brasiliensis 3-5-24.jpg
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Prosthechea fragrans”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Toan chuyển hóa

Toan chuyển hóa là tình trạng xảy ra khi cơ thể sản xuất quá nhiều acid hoặc khi thận không loại bỏ đủ acid khỏi cơ thể. Nếu không được kiểm soát, toan chuyển hóa dẫn đến nhiễm toan máu, nghĩa là pH máu thấp (dưới 7,35) do cơ thể tăng sản xuất ion hydro hoặc cơ thể không có khả năng hình thành bicarbonat (HCO3-) ở thận. Nguyên nhân của nó rất đa dạng, và hậu quả của nó có thể nghiêm trọng, bao gồm hôn mê và tử vong. Cùng với nhiễm toan hô hấp, đây là một trong hai nguyên nhân gây nhiễm toan.
Thuật ngữ:
Nhiễm toan đề cập đến một quá trình gây ra độ pH thấp trong máu và các mô.
Nhiễm toan máu đặc biệt liên quan đến độ pH thấp trong máu.
Trong hầu hết các trường hợp, nhiễm toan xảy ra đầu tiên vì lý do giải thích dưới đây. Các ion hydro tự do sau đó khuếch tán vào máu, làm giảm độ pH. Phân tích khí máu động mạch phát hiện nhiễm toan máu (pH thấp hơn 7,35). Khi nhiễm toan máu, nhiễm toan được cho là cũng xảy ra.
Dấu hiệu và triệu chứng

Các triệu chứng không đặc hiệu, và chẩn đoán có thể khó khăn trừ khi bệnh nhân có chỉ định rõ ràng để lấy mẫu khí máu động mạch. Các triệu chứng có thể bao gồm đau ngực, đánh trống ngực, đau đầu, thay đổi trạng thái tinh thần như lo lắng nặng do thiếu oxy, giảm thị lực, buồn nôn, nôn, đau bụng, thay đổi khẩu vị và tăng cân, yếu cơ, đau xương và đau khớp. Những người bị toan chuyển hóa có thể biểu hiện thở sâu, nhanh gọi là thở Kussmaul có liên quan kinh điển với nhiễm toan đái tháo đường. Hít thở sâu làm tăng lượng carbon dioxide thở ra, do đó làm giảm nồng độ carbon dioxide trong huyết thanh.
Phratora purpurea

| Phratora purpurea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Phratora
Loài (species): P. purpurea
Danh pháp hai phần
Phratora purpurea Ge, Wang & Yang, 2002 
Phratora purpurea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ge, Wang & Yang miêu tả khoa học năm 2002.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Campodorus glyptus

| Campodorus glyptus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Campodorus
Loài (species): C. glyptus
Danh pháp hai phần
Campodorus glyptus (Thomson, 1894) 
Campodorus glyptus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Acalymma semifemoratum

| Acalymma semifemoratum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Acalymma
Loài (species): A. semifemoratum
Danh pháp hai phần
Acalymma semifemoratum Gahan, 1891 
Acalymma semifemoratum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gahan miêu tả khoa học năm 1891.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Agrypnus submarmoratus

| Agrypnus submarmoratus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Agrypnus
Loài (species): A. submarmoratus
Danh pháp hai phần
Agrypnus submarmoratus Elston, 1924 
Agrypnus submarmoratus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Elston miêu tả khoa học năm 1924.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Peridrome subquadrata

| Peridrome subquadrata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Peridrome
Loài (species): P. subquadrata
Danh pháp hai phần
Peridrome subquadrata Herrich-Schäffer, 1854 
Peridrome subquadrata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Troncens

| --- | --- |
 Troncens
Troncens

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Occitanie
Tỉnh: Gers
Quận: Mirande
Tổng: Marcia
Xã (thị) trưởng: Francis Daguzan
Thống kê
Độ cao: 182–342 m (597–1.122 ft) (bình quân 150 m (490 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 12,97 km2 (5,01 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 199  (1999)
 - Mật độ: 15/km2 (39/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 32455/ 32230
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Troncens  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.
Phratora polaris

| Phratora polaris |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Phratora
Loài (species): P. polaris
Danh pháp hai phần
Phratora polaris Schneider, 1886 
Phratora polaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Schneider miêu tả khoa học năm 1886.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Tipulodina scimitar

| Tipulodina scimitar> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Tipulodina
Loài (species): T. scimitar
Danh pháp hai phần
Tipulodina scimitar Alexander, 1924 
Tipulodina scimitar là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
Polyarrhena

| Polyarrhena> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Polyarrhena
Polyarrhena là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài

Chi Polyarrhena gồm các loài:
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Polyarrhena”. Truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2013.
Phaenopoma planum

| Phaenopoma planum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Thomisidae
Chi (genus): Phaenopoma
Loài (species): P. planum
Danh pháp hai phần
Phaenopoma planum Simon, 1895 
Phaenopoma planum là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Loài này thuộc chi Phaenopoma. Phaenopoma planum được Eugène Simon miêu tả năm 1895.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Periergates badeni

| Periergates badeni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Periergates
Loài (species): P. badeni
Danh pháp hai phần
Periergates badeni Bates, 1885 
Periergates badeni là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
(46993)

(46993) 1998 TF18 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 13 tháng 10 năm 1998.
Agrypnus suboculatus

| Agrypnus suboculatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Agrypnus
Loài (species): A. suboculatus
Danh pháp hai phần
Agrypnus suboculatus Candèze, 1882 
Agrypnus suboculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Toa Đô

Toa Đô (tiếng Mông Cổ: ᠰᠦᠭᠡᠲᠦ, Chuyển tự Latinh: Sügetü, tiếng Trung: 唆都; ?–1285) là một viên tướng Mông Cổ dưới triều nhà Nguyên thế kỷ 13.
Tại chiến trường Trung Quốc

Theo Nguyên sử, Toa Đô là người của bộ tộc Trát Lạt Diệc Nhi (bộ tộc Jalair ngày nay). Toa Đô kiêu dũng thiện chiến, được tuyển vào lực lượng túc vệ, tham gia chiến đấu lập được quân công. Chức vụ quan trọng đầu tiên của Toa Đô là chức thiên hộ, chỉ huy hơn 1 nghìn quân bảo vệ Thái Xuyên.
Năm Chí Nguyên thứ 5, Aju vây Tương Dương, cử Toa Đô tuần tiễu. Toa Đô đoạt được một loạt trại của quân Tống, có trận tự mình chém được hơn 300 thủ cấp quân Tống. Năm Chí Nguyên thứ 9 (1272), quân Nguyên tấn công Phàn Thành. Toa Đô được cử làm tiên phong, lập được công và được trọng thưởng. Sau đó, trong các chiến dịch ở Giang Nam, Toa Đô tiếp tục lập nhiều quân công, được cấp trên chú ý và cất nhắc lên các chức như tham tri chính sự hành tỉnh Phúc Châu, rồi tả thừa hành tỉnh Tuyền Châu.
Tại chiến trường Chiêm Thành

Năm 1281, Toa Đô được cử làm hữu thừa hành tỉnh Chiêm Thành. Tháng 12 năm 1282, Toa Đô chỉ huy một hạm đội 20 vạn quân với 1 ngàn thuyền xuất phát từ Quảng Châu đi tấn công Chiêm Thành. Đây là một phần của kế hoạch giáp công đánh Đại Việt, theo đó Toa Đô sau khi đánh xong Chiêm Thành sẽ từ phía Nam đánh lên. Còn đại quân của Thoát Hoan sẽ từ phía Bắc đánh xuống.
Ngày 30 tháng 12 năm 1282, quân Toa Đô đến bờ biển gần kinh đô Vijaya của Chiêm Thành. Toa Đô cử sứ giả đi dụ hàng, nhưng vua tôi Chiêm Thành không tuân phục. Mãi đến ngày 13 tháng 2 năm 1283, Toa Đô mới ra lệnh đánh. Toa Đô chia quân làm 3 cánh. Cánh chủ lực gồm 3 nghìn quân do đích thân Toa Đô chỉ huy chia làm 3 mũi tấn công vào mặt phía Nam của một tòa thành gỗ (Thành Thị Nại) mà quân Chiêm Thành đang giữ để bảo vệ kinh đô. Cánh thứ hai tấn công mặt Bắc. Cánh thứ ba tấn công mặt Đông. Tuy nhiên, chưa ra trận thì quân Toa Đô đã gặp phải tai ương biển động, khiến thuyền quân Nguyên bị vỡ tan tành, mười phần thì đã mất đến 7, 8 phần. Tuy tổn thất nặng vậy mà chỉ đến chiều tối hôm ấy, quân Nguyên đã chiếm được tòa thành gỗ này một cách dễ dàng.
Ngày 17 tháng 2 năm 1283, Toa Đô tiếp tục tiến đánh kinh đô Vijaya. Ngày 21, quân Toa Đô tiến vào kinh thành sau khi quân Chiêm Thành đã bỏ chạy khỏi kinh đô, rút lên núi rừng.
Vua Chiêm Thành là Indravaman V bèn sai sứ, giả là vua đến thương thuyết hoãn binh, rồi xin hàng với Toa Đô. Toa Đô mắc lừa không truy kích quân Chiêm Thành nữa, giúp Chiêm Thành có thời gian khoảng 1 tháng để chấn chỉnh và tăng cường lực lượng của mình.
Kế của Chiêm Thành thành công, nên khi Toa Đô sực tỉnh lại và bắt đầu đánh tiếp vào ngày 16 tháng 3 năm 1283, quân Chiêm Thành dựa vào rừng núi, kháng cự quyết liệt, đạo quân Toa Đô phải chiến đấu rất vất vả. Rốt cuộc, Toa Đô cũng phải rút quân khỏi kinh đô Vijaya và ra bờ biển (Quy Nhơn ngày nay) lập trại. Quân lính của Toa Đô bỏ trốn rất nhiều.
Do lương thực hết, do viện binh đã xin mà không sang, Toa Đô quyết định rút quân lên miền Bắc Chiêm Thành, gần biên giới với Đại Việt, xây thành gỗ, mở đồn điền sản xuất lương thực. Điều này khiến cho đạo quân tiếp viện do Qutuqu (Hốt Đô Hốt hoặc Hốt Đô Hổ), Omar (Ô Mã Nhi) chỉ huy tới Quy Nhơn không gặp được Toa Đô; sau đạo quân này bị đắm thuyền rất nhiều vì bão.
Mãi tới đầu năm 1285, Toa Đô mới rời Chiêm Thành tiến vào Đại Việt để phối hợp tác chiến với Thoát Hoan.
Tại chiến trường Đại Việt

Việt Nam sử lược chép rằng, năm 1285 khi đại quân nhà Nguyên tiến vào Đại Việt, là lúc Toa Đô rời Chiêm Thành, dẫn quân tiến lên phía Bắc tạo thế gọng kềm với Thoát Hoan. Đầu tháng 3 năm 1285, Toa Đô đánh vào vùng Bố Chính của Đại Việt (Quảng Bình ngày nay) rồi tiến ra Nghệ An, đánh bại quân của Trần Nhật Duật. Trần Kiện phản bội, dẫn đường cho quân Toa Đô đánh quân của Trần Quang Khải ở Thanh Hóa. Quân Đại Việt bị thiệt hại nặng. Chưa đầy nửa tháng, Toa Đô đã chiếm được cả vùng Thanh-Nghệ.
Sau khi chiếm được Thanh-Nghệ, Toa Đô dẫn quân ra Trường Yên (Ninh Bình). Biết cánh quân Toa Đô đói khát đã lâu, Thoát Hoan lệnh cho Toa Đô đóng ở Trường Yên kiếm lương thực. Vào nửa cuối tháng 3 năm 1285, khi được tin vua quan Đại Việt đã đi đường biển về Thanh Hóa, Thoát Hoan lệnh cho Toa Đô dẫn quân quay lại Thanh Hóa truy đuổi. Ô Mã Nhi được lệnh của Thoát Hoan xuống hỗ trợ Toa Đô. Tuy nhiên Toa Đô không tìm được các vua Trần. Sau khi quân Đại Việt chỉnh đốn xong lực lượng lại từ Thanh Hóa đánh ra Bắc vào khoảng đầu tháng 5 năm 1285.
Tháng 5 năm 1285, Toa Đô và Ô Mã Nhi dẫn quân từ Thanh Hóa theo đường biển vào sông Hồng định lên Thăng Long hợp quân với Thoát Hoan. Trần Nhật Duật giáp chiến Toa Đô tại Hàm Tử. Toa Đô thua, phải lùi ra cửa Thiên Trường. Trần Nhật Duật được lệnh tiếp tục ngăn không cho cánh quân của Toa Đô hợp quân với Thoát Hoan. Trong khi đó, Trần Quang Khải, Phạm Ngũ Lão, Trần Quốc Toản tấn công thủy quân Nguyên đóng ở bên Chương Dương ngoài thành Thăng Long. Quân Đại Việt thắng lợi, liền tiến sát chân thành Thăng Long. Thoát Hoan dẫn quân ra ngoài thành đánh bị thua, bỏ thành rút chạy về phía Bắc sông Hồng.
Toa Đô không biết Thoát Hoan đã rút lui, cứ tiến quân vào đóng ở sông Thiên Mạc (đoạn sông Hồng ở Hưng Yên). Đến khi hay tin Thoát Hoan đã rút, Toa Đô liền lùi về đóng ở Tây Kết (Khoái Châu). Ngày 24 tháng 6 năm 1285, thượng hoàng Trần Thánh Tông, hoàng đế Trần Nhân Tông trực tiếp chỉ huy quân đánh Toa Đô. Toa Đô và Ô Mã Nhi thua, bỏ thuyền đi đường bộ ra phía biển. Trên đường chạy, Toa Đô bị quân Đại Việt bao vây, bị trúng tên chết. Ô Mã Nhi thì chạy thoát về Thanh Hóa. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, vua Trần Nhân Tông trông thấy thủ cấp của Toa Đô thì cởi áo ngự phủ lên và nói "người làm tôi phải nên như thế này" rồi sai người khâm liệm tử tế.