stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngã đích tam thể
Thu nhận

Sự đón nhận của giới phê bình phần lớn là tích cực. Trên hai trang web xã hội của Trung Quốc, Douban và Bilibili, bộ phim hoạt hình nhận được đánh giá tổng thể là 9,7/10.
Theo People's Daily, hoạt hình, công việc lồng tiếng, thiết kế cảnh và những chỉnh sửa của người sáng tạo sử dụng nghệ thuật pixel theo phong cách trò chơi điện tử vào sản xuất với chất lượng tương tự như phim khoa học viễn tưởng. Họ cũng khen ngợi chất lượng của hoạt hình, đặc biệt là trong mùa thứ ba. Tờ The Paper cũng khen ngợi nó, nói rằng vì đội ngũ sản xuất là những người hâm mộ của cuốn tiểu thuyết gốc, họ có thể bảo tồn các chi tiết khiến nó hấp dẫn và làm cho cốt truyện chuyển thể trở nên hấp dẫn và phong phú..
Năm 2015, nhóm sản xuất đã được trao Giải Bạc của Lễ trao giải Xingyun.
Bên ngoài Trung Quốc, những người dùng đã tải loạt phim lên YouTube, đưa mỗi phần vào một danh sách phát.
Galihalli, Chikmagalur

| Galihalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Chikmagalur
Thành phố/thị trấn: Chikmagalur
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Galihalli là một làng thuộc tehsil Chikmagalur, huyện Chikmagalur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Alvania gascoignei

| Alvania gascoignei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Littorinimorpha
Liên họ (superfamilia): Rissooidea
Họ (familia): Rissoidae
Chi (genus): Alvania
Loài (species): A. gascoignei
Danh pháp hai phần
Alvania gascoignei Rolán, 2001 
Alvania gascoignei là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.
Chú thích

↑  Rolán E. (2001). A new species of Alvania (Mollusca, Rissoidae) from Annobón (Gulf of Guinea, West Africa). Iberus 19(1): 49-52.. World Register of Marine Species, accessed 08/09/10.
↑  Alvania gascoignei Rolán, 2001. WoRMS (2010). Alvania gascoignei Rolan, 2001. In: Bouchet, P.; Gofas, S.; Rosenberg, G. (2010) World Marine Mollusca database. Truy cập through: Cơ sở dữ liệu sinh vật biển at http://www.marinespecies.eu/aphia.php?p=taxdetails&id=458279 on 9 tháng 8 năm 2010.
Amietophrynus lemairii

| Amietophrynus lemairii> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Anura
Họ (familia): Bufonidae
Chi (genus): Amietophrynus
Loài (species): A. lemairii
Danh pháp hai phần
Amietophrynus lemairii (Boulenger, 1901) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Bufo lemairii
Amietophrynus lemairii là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Loài này có ở Angola, Botswana, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Namibia, và Zambia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô, xavan ẩm, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đầm nước, và đầm nước ngọt.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.
Nodopelta subnoda

| Nodopelta subnoda |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
(không phân hạng): clade Vetigastropoda
Liên họ (superfamilia): Neomphaloidea
Họ (familia): Peltospiridae
Chi (genus): Nodopelta
Loài (species): N. subnoda
Danh pháp hai phần
Nodopelta subnoda McLean, 1989 
Nodopelta subnoda là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Peltospiridae.
Chú thích

↑  Nodopelta subnoda McLean, 1989. World Register of Marine Species, truy cập 11 tháng 4 năm 2010.
Funaria beccarii

| Funaria beccarii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Funariales
Họ (familia): Funariaceae
Chi (genus): Funaria
Loài (species): F. beccarii
Danh pháp hai phần
Funaria beccarii (Hampe) Broth., 1903 
Funaria beccarii là một loài Rêu trong họ Funariaceae. Loài này được (Hampe) Broth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Funaria beccarii”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Ngữ thời học

Ngữ thời học (tiếng Anh: glottochronology; bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp Attica γλῶττα "lưỡi, ngôn ngữ" và χρόνος "thời gian") là một phân ngành của ngôn ngữ học so sánh, theo đó vận dụng phương pháp thống kê từ vựng nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến niên đại của các ngôn ngữ.
Học thuyết này được tiên phong bởi nhà ngôn học người Mỹ Morris Swadesh vào những năm 1950 trong bài báo học thuật của ông về mối quan hệ giữa các ngôn ngữ Salish tại Bắc Mỹ. Ông phát triển ý tưởng đó dựa trên hai giả thiết chính, đó là: (1) tất cả các ngôn ngữ trên thế giới đều sở hữu một vốn từ cốt lõi (basic vocabulary, được biểu diễn thông qua danh sách Swadesh); (2) sự thay đổi ngôn ngữ diễn ra theo tỷ lệ đồng đều trên một đơn vị thời gian giống như phân rã phóng xạ. Áp dụng kỹ thuật thống kê, Swadesh đã phát triển một phương trình toán học nhằm xác định gần đúng thời điểm các ngôn ngữ phân tách và khoảng thời gian mà các ngôn ngữ cổ đại từng tồn tại.
(22522)

(22522) 1998 EF6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 2 tháng 3 năm 1998.
Nodosaurus

| Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata 
Nhánh: Craniata
 
Phân ngành (subphylum): Vertebrata
Phân thứ ngành (infraphylum): Gnathostomata
Liên lớp (superclass): Tetrapoda
Nhánh (clade): Dinosauria
Chi (genus): Nodosaurus Marsh, 1889
Nodosaurus là một chi khủng long, được Marsh mô tả khoa học năm 1889.
Chú thích

↑  “Dinosaur Genera List”. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2015.
Labidostomis decipiens

| Labidostomis decipiens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Labidostomis
Loài (species): L. decipiens
Danh pháp hai phần
Labidostomis decipiens Faldermann, 1837 
Labidostomis decipiens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Faldermann miêu tả khoa học năm 1837.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Nokia 1112

| --- | --- |

Nhà sản xuất: Nokia
Mạng di động: đa băng tần GSM
Có mặt tại quốc gia: 2006
Sản phẩm trước: Nokia 1110
Kích thước: 104 mm × 44 mm × 17 mm
Khối lượng: 80 g
Pin: 700 mAh Li-ion
Dạng nhập liệu: Keypad
Màn hình: 96 x 68 pixel đơn sắc
Nokia 1112 thuộc mẫu điện thoại  GSM được sản xuất bởi Nokia. Mẫu 1112 ra mắt vào năm 2006.
Với đồ họa và bàn phím số cỡ lớn, nó được ra mắt để hướng tới những người sử dụng điện thoại lần đầu.
Nó hoạt động trên các dải băng tần  GSM-900/1800 và  GSM-850/1900.
Chú thích

↑  “Nokia Press Release (ngày 30 tháng 3 năm 2006)”. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 11 năm 2006. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2012.
Galium cassium

| Galium cassium> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Galium
Loài (species): G. cassium
Danh pháp hai phần
Galium cassium Boiss. 
Galium cassium là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Boiss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1849.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Galium cassium”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Nobilinus phantomus

| Nobilinus phantomus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Chrysopidae
Phân họ (subfamilia): Apochrysinae
Chi (genus): Nobilinus
Loài (species): N. phantomus
Danh pháp hai phần
Nobilinus phantomus Gerstaecker, 1894 
Nobilinus phantomus là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Gerstaecker miêu tả năm 1894.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Ngôi làng tiền sử

| Ngôi làng tiền sử  |
| --- | --- |
Áp phích chiếu rạp của phim tại Việt Nam.
Đạo diễn: Nick Park
Kịch bản: Mark Burton James Higginson
Cốt truyện: Mark Burton Nick Park
Sản xuất: Peter Lord David Sproxton Nick Park Carla Shelley Richard Beek
Diễn viên: Eddie Redmayne Tom Hiddleston Maisie Williams Timothy Spall
Quay phim: Dave Alex Riddett
Dựng phim: Sim Evan-Jones
Âm nhạc: Harry Gregson-Williams Tom Howe
Hãng sản xuất: Aardman Animations British Film Institute 
Phát hành: StudioCanal
Công chiếu:  20 tháng 1 năm 2018 (2018-01-20) (BFI Southbank)  26 tháng 1 năm 2018 (2018-01-26) (Vương quốc Anh)  16 tháng 2 năm 2018 (2018-02-16) (Việt Nam)  
Thời lượng: 87 phút
Quốc gia:  Vương quốc Anh
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Kinh phí: 50 triệu USD
Doanh thu: 53,4 triệu USD
Ngôi làng tiền sử (tên gốc tiếng Anh: Early Man) là một bộ phim điện ảnh hoạt hình tĩnh vật thuộc thể loại thể thao tiền sử hài hước của Vương quốc Anh ra mắt năm 2018 do Nick Park làm đạo diễn và đồng sản xuất. Kịch bản do Mark Burton và James Higginson chắp bút, với sự tham gia lồng tiếng của các diễn viên chính Eddie Redmayne, Tom Hiddleston, Maisie Williams và Timothy Spall. Bộ phim có nội dung xoay quanh câu chuyện về các cư dân bộ lạc tiền sử Đồ Đá trong công cuộc bảo vệ ngôi làng của mình khỏi quân xâm lược Đồ Đồng bằng một trận đấu bóng đá.
Ngôi làng tiền sử được sản xuất bởi hai hãng phim Aardman Animations và BFI và được ra mắt vào ngày 26 tháng 1 năm 2018 tại Vương quốc Anh, và tại Mỹ và Việt Nam vào ngày 16 tháng 2 năm 2018. Phim nhận được nhiều bình luận tích cực từ giới chuyên môn, nhưng lại gặp thất bại về doanh thu khi chỉ thu về 53,4 triệu USD so với mức kinh phí 50 triệu USD.
Nội dung

Một thiên thạch rơi xuống Trái Đất thời tiền sử, gây nên sự tuyệt chủng của loài khủng long, nhưng những người tối cổ trong một thung lũng thì vẫn sống sót. Sau khi thấy khối thiên thạch hình tròn quá nóng để có thể cầm được, những người tối cổ bắt đầu đá nó vòng quanh, nhờ đó trò chơi đá bóng ra đời.
Một vài thế kỷ sau, trong thời đại Đồ Đá, một người tối cổ trẻ tên là Dug sinh sống tại một thung lũng cùng với tù trưởng Bobnar và nhiều tối cổ khác, tựu chung lại gọi là tộc Đồ đá. Một ngày, Dug gợi ý tù trưởng Bobnar rằng họ nên thử đi săn voi ma mút thay vì cứ tiếp tục săn thỏ như trước, nhưng ý kiến này lại bị Bobnar gạt đi. Sau đó, một đội quân voi chiến thời Đồ Đồng do lãnh chúa Nooth cầm đầu đã tới quét sạch bộ lạc và đuổi họ ra khỏi thung lũng về vùng núi lửa, tuyên bố rằng thời đại Đồ Đá đã kết thúc. Dug cố gắng tấn công kẻ địch, nhưng lại ngã nhầm vào một xe đẩy, và cậu bị đưa tới thành phố của Nooth. Tại đây, cậu đã gặp một cô gái trẻ đến từ thành phố ấy, có tên là Goona. Bằng quyết tâm của mình, cậu và Goona cùng nỗ lực thống nhất các cư dân tộc Đồ đá lại, bằng mọi giá phải bảo vệ quê hương của mình trước sự xâm lăng của lãnh chúa. Cuối cùng, bằng một trận cầu bóng đá đầy kịch tính, lãnh chúa Nooth cuối cùng phải ở tù làm việc khổ sai để trả giá với những tội ác mà hắn gây ra, còn Dug và tộc Đồ đá đã trở lại cuộc sống bình yên với quê hương của mình, cùng với thành viên mới Goona mà sau này cả Dug và Goona đều yêu nhau.
Diễn viên

Eddie Redmayne vai Dug
Tom Hiddleston vai Lãnh chúa Nooth
Maisie Williams vai Goona
Timothy Spall vai Tù trưởng Bobnar
Miriam Margolyes vai Nữ hoàng Oofeefa
Kayvan Novak vai Dino
Rob Brydon vai Brian và Bryan
Richard Ayoade vai Treebor
Selina Griffiths vai Magma
Johnny Vegas vai Asbo
Mark Williams vai Barry
Gina Yashere vai Gravelle
Richard Webber vai Grubup
Simon Greenall vai Eemak
Nick Park vai Hognob
Sản xuất

Giống như các phim hoạt hình tĩnh vật khác mà hãng Aardman sản xuất, các nhân vật trong Ngôi làng tiền sử đều được phát triển theo thời gian cùng với dàn diễn viên lồng tiếng nhằm xác định cách mà các nhân vật này nhìn, nói và di chuyển. Các kết quả được giao lại cho 35 nghệ sĩ khiển rối thực hiện nhân cách hóa từng nhân vật. Aardman tiến hành quay phim cho tác phẩm từ tháng 5 năm 2016 đến tháng 10 năm 2017.
Sản xuất > Nhạc phim

Album nhạc phim của bộ phim, Early Man (Original Motion Picture Soundtrack), được phát hành bởi hãng Lionsgate vào ngày 26 tháng 1 năm 2018, cùng ngày công chiếu của bộ phim tại Anh. Phần nhạc nền phim được thực hiện bởi Tom Howe and Harry Gregson-Williams. Ngoài ra album còn có sự góp mặt của hai ban nhạc The Vamps và New Hope Club.
Phát hành

Ngôi làng tiền sử được công chiếu tại Vương quốc Anh vào ngày 26 tháng 1 năm 2018 bởi hãng StudioCanal. StudioCanal cũng tham gia phân phối bộ phim này tại Pháp, Đức, Úc và New Zealand. Tại Mỹ, phim được công chiếu từ ngày 16 tháng 2 năm 2018 bởi hãng Lionsgate, thông qua nhãn hiệu Summit Entertainment. Tại Việt Nam, phim cũng được công chiếu vào ngày 16 tháng 2 năm 2018.
Phát hành > Quảng bá

Ngày 21 tháng 9 năm 2017, một cuộc thi được phát động trên chương trình truyền hình Blue Peter của kênh CBBC, với nội dung là thiết kế một nhân vật tiền sử lấy cảm hứng từ phim Ngôi làng tiền sử, và người chiến thắng sẽ có cơ hội được hãng Aardman biến nhân vật của họ thành hiện thực, và nhận được vé mời tham dự buổi ra mắt phim. Cuộc thi kết thúc vào ngày 12 tháng 10 năm 2017, và tên những người đạt giải được công bố vào tháng 1 năm 2018. Trailer teaser được đăng tải vào ngày 16 tháng 3 năm 2017, và trailer đầu tiên của phim được ra mắt vào ngày 7 tháng 9.
Đánh giá chuyên môn

Trên hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, phim nhận được 81% lượng đồng thuận dựa theo 144 bài đánh giá, với điểm trung bình là 6,7/10. Các chuyên gia của trang web nhất trí rằng, "Ngôi làng tiền sử có thể không phải là tác phẩm xuất sắc nhất của hãng Aardman, nhưng nó vẫn giữ vững được những hình ảnh độc nhất và sự hài hước ngọt ngào vốn đã giúp xưởng phim trở thành niềm yêu thích của những người hâm hộ phim hoạt hình." Trên trang Metacritic, phần phim đạt số điểm 68 trên 100, dựa trên 39 nhận xét, chủ yếu là những lời khen ngợi. Lượt bình chọn của khán giả trên trang thống kê CinemaScore cho phần phim điểm "B" trên thang từ A+ đến F.
Ngô Nhân

| Ngô Nhân 吳茵 |
| --- | --- |

Sinh: 2 tháng 8, 1909 Thiên Tân,  Đại Thanh
Mất: 10 tháng 4, 1991 Thượng Hải,  Trung Quốc
Tên khác: Dương Anh (楊瑛)
Nghề nghiệp: Diễn viên
Năm hoạt động: 1929 - 1990
Người đại diện: Côn Luân Ảnh nghiệp Công ty Bắc Kinh Điện ảnh Chế phiến Xưởng
Phối ngẫu: Mạnh Quân Mưu
Ngô Nhân (tiếng Trung: 吳茵, 1909 - 1991) là một nữ minh tinh thoại kịch và điện ảnh Trung Hoa.
Tiểu sử

Bà Ngô Nhân có nguyên danh là Dương Anh (楊瑛), sinh ngày 2 tháng 8 năm 1909 tại Thiên Tân nhưng bản quán tại Ngô huyện tỉnh Giang Tô. Wu returned to live with her biological parents at age 13. She studied painting at the Chengdong Girls' School in Shanghai, where she was influenced by the surge of modern drama. In 1929 she made her theatre debut in Tian Han's play Night Talk in Suzhou, directed by Ying Yunwei (应云卫). At that time she was already married, but her family was adamantly opposed to her acting. Determined to pursue her acting career, she divorced her husband.
In 1935 Wu Yin made her film debut in Cai Chusheng's classic New Women starring Ruan Lingyu. Introduced by Ying Yunwei, in 1936 she joined the Mingxing Film Company, and appeared in more than ten films including Crossroads. When the Japanese invaded China in 1937, Wu Yin fled Shanghai for the wartime capital Chungking, where she acted in many plays and at least three films. After the Japanese surrender in 1945, she returned to Shanghai and joined the Kunlun Film Company. She appeared in many films including Eight Thousand Li of Cloud and Moon (dir. Shi Dongshan) and Far Away Love (dir. Chen Liting), but her most famous roles were those of the old mothers in The Spring River Flows East (dirs. Zheng Junli and Cai Chusheng) and Myriad of Lights (dir. Shen Fu), and Mrs. Xiao in Crows and Sparrows (dir. Zheng Junli).
After the establishment of the Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa in 1949, Wu Yin acted in several films including The Life of Wu Xun, Song Jingshi and It's My Day Off, before being labelled a "rightist" in 1957 during the Anti-Rightist Movement. During the Cultural Revolution she was tortured and lost the ability to walk, and her husband, filmmaker Meng Junmou (孟君谋), was persecuted to death. After the end of the Cultural Revolution, Wu Yin was politically rehabilitated on ngày 11 tháng 12 năm 1978, and joined the Communist Party of China in 1985. She appeared in a few more films, and died in 1991.
Diễn xuất > Điện ảnh

New Women (1935)
Scenes of City Life (1935)
Crossroads (1937)
Far Away Love (1947)
Eight Thousand Li of Cloud and Moon (1947)
The Spring River Flows East (1947)
Myriad of Lights (1948)
Crows and Sparrows (1949)
The Life of Wu Xun (1950)
Inescapable (1950)
The Married Couple (1951)
Bless the Children (1953)
Song Jingshi (1955)
Not a Misunderstanding (1963)
Family Problem (1964)
A Men's World (1987)
Vinh danh

After the establishment of the Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa in 1949, Wu Yin acted in several films including The Life of Wu Xun, Song Jingshi and It's My Day Off, before being labelled a "rightist" in 1957 during the Anti-Rightist Movement. During the Cultural Revolution she was tortured and lost the ability to walk, and her husband, filmmaker Meng Junmou (孟君谋), was persecuted to death.
After the end of the Cultural Revolution, Wu Yin was politically rehabilitated on ngày 11 tháng 12 năm 1978, and joined the Communist Party of China in 1985. She appeared in a few more films, and died in 1991.
(22476)

(22476) 1997 EM23 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 8 tháng 3 năm 1997.
Nhà thờ chính tòa Aachen

| Nhà thờ chính tòa Aachen |
| --- | --- |
Aachener Dom
Nhà thờ chính tòa Aachen năm 2014
Tôn giáo
Giáo phái: Công giáo Rôma
Tỉnh: Giáo phận Aachen
Năm thánh hiến: 805
Vị trí
Vị trí: Aachen, Đức
Tọa độ địa lý: 50°46′29,1″B 6°5′2,12″Đ﻿ / ﻿50,76667°B 6,08333°Đ﻿ / 50.76667; 6.08333﻿ (Aachener Dom)
Kiến trúc
Thể loại: Nhà thờ chính tòa
Phong cách: Carolus, Otto, Gothic
Khởi công: 796
Đặc điểm kỹ thuật
Chiều dài: 73 m (239 ft 6 in)
Chiều rộng: 56 m (183 ft 9 in)
Tháp chóp: 1
Chiều cao tháp chóp: 72 m (236 ft 3 in)

 Di sản thế giới UNESCO
Tiêu chuẩn: Văn hóa: i, ii, iv, vi
Tham khảo: 3
Công nhận: 1978 (Kỳ họp 2)
Diện tích: 0,2 ha
Vùng đệm: 67 ha
 
Nhà thờ chính tòa Aachen (thường được coi là "Nhà thờ Hoàng đế Đức" (Đức: Aachener Dom) là một nhà thờ Công giáo Rôma nằm ở thành phố Aachen, miền tây Đức. Nhà thờ này là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Aachen và cũng là một trong những nhà thờ lâu đời nhất châu Âu được xây dựng theo lệnh của hoàng đế Charlemagne, người đồng thời cũng được chôn cất ở đó vào năm 814. Từ 936 đến 1531, nhà nguyện Palatine là nơi đã chứng kiến lễ đăng quang của 31 vị vua và 12 nữ hoàng Đức. Nhà thờ này có ngai tòa giám mục từ năm 1802 tới năm 1825. Năm 1930, giáo phận lại được tái lập ở đây.
Lịch sử

Charlemagne bắt đầu xây dựng Nhà nguyện Palatine vào khoảng năm 796, song song với việc xây dựng phần còn lại của cung điện. Công trình được thiết kế bởi kiến trúc sư Odo của Metz và ngày hoàn thành là chưa rõ ràng. Tuy nhiên, một bức thư của học giả Alcuin vào năm 798 nói rằng nó đã gần hoàn thành, Giáo hoàng Lêô III đã thánh hiến nhà thờ. Một xưởng đúc đã được đưa tại Aachen đã được hình thành vào gần cuối thế kỷ thứ 8 và được sử dụng để đúc nhiều mảnh đồng từ cửa ra vào, lan can cho đến tượng ngựa và gấu. Charlemagne được chôn cất trong nhà nguyện vào năm 814. Nó chịu thiệt hại lớn trong một cuộc đột kích của người Viking năm 881 và được phục hồi vào năm 983.
Sau khi Friedrich Barbarossa liệt Charlemagne vào hàng thánh vào năm 1165, nhà nguyện trở thành nơi thu hút khách hành hương. Để duy trì dòng người hành hương khổng lồ trong thời kỳ Gothic, một hội trường hợp xướng đã được xây dựng năm 1355, và một nhà nguyện kính ("Capella vitrea") có hai phần được thánh hiến trong lễ kỷ niệm 600 năm ngày mất của Charlemagne. Một vòm bát úp, một số nhà nguyện khác và một gác chuông cũng được xây dựng vào những khoảng thời gian sau đó. Nó đã được khôi phục lại vào năm 1881 khi những trang trí tường Baroque được gỡ bỏ.
Trong chiến tranh thế giới lần thứ hai, thành phố Aachen bao gồm cả nhà thờ nổi tiếng của nó đã bị thiệt hại nặng nề bởi các cuộc tấn công ném bom và pháo kích của quân Đồng minh, nhưng cấu trúc cơ bản của nhà thờ vẫn tồn tại. Nhiều đồ vật nghệ thuật của nhà thờ đã được gỡ bỏ để lưu trữ ở nơi an toàn trong chiến tranh, và một số đồ vật không thể di chuyển được bảo vệ trong chính nhà thờ. Tuy nhiên, cửa kính của hội trường hợp xướng có niên đại thế kỷ 14, bàn thờ Tân Gothic, một phần lớn của hàng hiên nhà thờ và Nhà nguyện Đức giáo hoàng (Heiligtumskapelle) đã bị phá hủy và không thể cứu vãn được. Tái thiết và phục hồi đã diễn ra không liên tục trong hơn 30 năm và chi phí ước tính khoảng 40 triệu euro. Năm 1987, nhà thờ là một trong số 12 địa điểm đầu tiên được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.
Cấu trúc

Nhà thờ sử dụng hai phong cách kiến ​​trúc riêng biệt, với một phần nhỏ mang kiến trúc thứ ba. Phần thứ nhất là lõi của nhà thờ là Nhà nguyện Palatine mang kiến trúc Carolus-Roman được mô phỏng theo Vương cung thánh đường San Vitale ở Ravenna và nhỏ hơn đáng kể so với các phần thêm vào sau này. Phần thứ hai là một dàn hợp xướng được xây dựng theo phong cách kiến ​​trúc Gothic. Cuối cùng là những phần thể hiện phong cách Otto chẳng hạn như khu vực xung quanh ngai vàng.
Kho tàng

Nhà thờ Aachen chứa một bộ sưu tập các đồ vật nghệ thuật thời trung cổ từ cuối thời Cổ điển, Carolus, Otto và Staufer, đặc biệt về ý nghĩa nghệ thuật và tôn giáo.
Kho tàng > Ngai vàng của Charlemagne

Trong phòng trưng bày phía tây ở tầng dưới, đối diện với dàn hợp xướng là ngai vàng của Charlemagne, là mục tiêu của các cuộc điều tra trong nhiều thập kỷ qua. Ngai vàng Carolus ban đầu là từ chiến lợi phẩm của Nhà thờ Mộ Thánh ở Jerusalem. Sự xuất hiện của ngai vàng và vị trí của nó trong Nhà nguyện Palatine không thay đổi theo thời gian qua nhiều thế kỷ. Từ năm 936 đến năm 1531, có tổng cộng 31 vị vua của Đức lên ngôi sau khi được xức dầu thánh và lễ lên ngôi tại Bàn thờ Đức Mẹ.
Kho tàng > Marienschrein

Hòm thánh tích Maria (Marienschrein) tại gian hợp xướng của nhà thờ từ 1220-1239. Được trang trí bằng hình Chúa Kitô, Đức Mẹ Maria, Charlemagne, Giáo hoàng Lêô III cùng Mười hai sứ đồ, Hòm thánh tích này gồm có bốn thánh tích lớn của Aachen: Áo choàng không tay của Đức Mẹ Maria, Vải quấn của Chúa Kitô, vải liệm đầu Thánh Gioan và khố quấn quanh thắt lưng Chúa Kitô. Theo một phong tục bắt đầu vào năm 1349, cứ mỗi bảy năm, các thánh tích được đưa ra ngoài hòm thánh tích và được trưng bày trong cuộc Đại hành hương Aachen. Cuộc hành hương gần đây nhất diễn ra trong tháng 6 năm 2014.
Kho tàng > Đèn chùm Barbarossa

Từ vòm của mái vòm tạo thành bởi tám mặt cong, một đèn chùm thả bánh xe treo trên một dây xích dài cách mặt đất khoảng bốn mét và có đường kính hơn bốn mét được gọi là Đèn chùm Barbarossa (1165/1170). Tác phẩm nghệ thuật này là quà tặng của Hoàng đế Frederick Barbarossa và vợ ông Beatrice. Bốn mươi tám ngọn nến của đèn chùm được thắp sáng trong sự trang trọng của nhà thờ.
Kho tàng > Đài giảng kinh của Heinrich II

Giữa năm 1002 và 1014, Heinrich II đã xây dựng một bục giảng kinh thẳng đứng như là một đài giảng kinh ở lối phía đông. Đây là một trong những kho báu nghệ thuật tuyệt vời nhất của thời Otto Phục hưng. Dòng chữ của nó ở các cạnh trên và dưới xác định rõ nhà tài trợ là Heinrich II gọi ông là REX PIVS HEINRICVS. Đài giảng kinh nằm trên một chân đế gỗ sồi và được trang trí bằng rất nhiều đồ vàng bạc đá quý, trong đó có nhiều đồ tạo tác quý giá từ thời cổ đại, chẳng hạn như bốn chi tiết dập bằng đồng với các mô tả về Người truyền bá Phúc âm hay như sáu tấm ngà có từ thế kỷ thứ 6. Cầu thang chính dẫn lên bằng gỗ có từ năm 1782. Đài giảng kinh được khôi phục triệt để trong năm 1816/1817 và một lần nữa vào giữa năm 1926 đến 1937. Cho đến ngày nay, đài giảng vẫn còn sử dụng cho các lễ trọng đại của nhà thờ.