stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Các thánh tử đạo Trung Quốc

Bài này viết về các thánh tử đạo thuộc Giáo hội Công giáo từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 20. Đối với các vị tử đạo khác tại Trung Quốc, xem Các vị tử đạo Trung Quốc.
| Các thánh tử đạo Trung Quốc |
| --- | --- |
Phù điêu tưởng niệm các thánh tử đạo Trung Quốc tại Nhà thờ Cha Tam, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh
Mất: 1648–1930 nhà Thanh và Trung Hoa Dân Quốc
Tôn kính: Giáo hội Công giáo
Chân phước: 27 tháng 5, 1900 bởi Giáo hoàng Lêô XIII 24 tháng 11, 1946 bởi Giáo hoàng Piô XII
Tuyên thánh: 1 tháng 10, 2000 bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II
Lễ kính: 9 tháng 7
Ảnh hưởng bởi: Anna Wang Augustinô Zhao Rong Phanxicô Fernández de Capillas Augustô Chapdelaine
Bị bách hại:  bởi Khởi nghĩa Nghĩa Hòa Đoàn
Các thánh tử đạo Trung Quốc (phồn thể: 中華殉道聖人; giản thể: 中华殉道圣人; bính âm: Zhōnghuá xùndào shèngrén), hay còn gọi là thánh Augustino Zhao Rong và các bạn tử đạo, là 120 vị thánh của Giáo hội Công giáo, trong đó có 87 vị là người Trung Quốc và 33 vị là thừa sai Tây phương với vị tử đạo tiên khởi là thừa sai Phanxicô Fernández de Capillas. Từ thế kỷ 17 cho đến thập niên 1930, những tín hữu trên đã phải chịu tử đạo vì thực hiện thừa tác vụ của mình và từ chối bỏ đạo.
Trong cuộc khởi nghĩa Nghĩa Hòa Đoàn (1899–1901) diễn ra ở miền bắc Trung Quốc, những nông dân chống phương Tây đã sát hại hơn 30.000 tân tòng Kitô giáo người Trung Quốc cùng với nhiều thừa sai Tây phương và một số người nước ngoài khác.
Theo Lịch Chung Rôma năm 1969, ngày 9 tháng 7 được đặt làm ngày lễ kính các thánh tử đạo Trung Quốc với bậc lễ nhớ tự do.
Choerades femorata

| Choerades femorata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Choerades
Loài (species): C. femorata
Danh pháp hai phần
Choerades femorata Meigen, 1804 
Choerades femorata là một loài ruồi trong họ Asilidae. Choerades femorata được Meigen miêu tả năm 1804.
Cubocephalus callicerus

| Cubocephalus callicerus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Cubocephalus
Loài (species): C. callicerus
Danh pháp hai phần
Cubocephalus callicerus Townes, 1962 
Cubocephalus callicerus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Andonectes septentrionalis

| Andonectes septentrionalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Dytiscidae
Chi (genus): Andonectes
Loài (species): A. septentrionalis
Danh pháp hai phần
Andonectes septentrionalis García, 2002 
Andonectes septentrionalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được García miêu tả khoa học năm 2002.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Antheraea godmani

| Antheraea godmani |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Saturniidae
Phân họ (subfamilia): Saturniinae
Tông (tribus): Saturniini
Chi (genus): Antheraea
Loài (species): A. godmani
Danh pháp hai phần
Antheraea godmani (Druce, 1892) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Metosamia godmani Druce, 1892 
Antheraea godmani là một loài bướm đêm thuộc họ Saturniidae. Loài này có ở México to Colombia.
Silene primuliflora

| Silene primuliflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Caryophyllaceae
Chi (genus): Silene
Loài (species): S. primuliflora
Danh pháp hai phần
Silene primuliflora Eckl. & Zeyh., 1834 
Silene primuliflora là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng. Loài này được Eckl. & Zeyh. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Ctenitis copelandii

| Ctenitis copelandii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Ctenitis
Loài (species): C. copelandii
Danh pháp hai phần
Ctenitis copelandii Copel., 1947 
Ctenitis copelandii là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Copel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1947.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ctenitis copelandii”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Antheraea jana

| Antheraea jana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Saturniidae
Phân họ (subfamilia): Saturniinae
Tông (tribus): Saturniini
Chi (genus): Antheraea
Loài (species): A. jana
Danh pháp hai phần
Antheraea jana Stoll, 1782[cần kiểm chứng] 
Danh pháp đồng nghĩa
 Attacus jana  Antheraea jana platesse  Antheraea jana fusca 
Antheraea jana là một loài bướm đêm thuộc họ Saturniidae. Nó được tìm thấy ở Sundaland, Andamans và Myanma.
Senecio deppeanus

| Senecio deppeanus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Senecio
Loài (species): S. deppeanus
Danh pháp hai phần
Senecio deppeanus Hemsl., 1881 
Senecio deppeanus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hemsl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1881.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Senecio deppeanus”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Synothele parifusca

| Synothele parifusca> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Barychelidae
Chi (genus): Synothele
Loài (species): S. parifusca
Danh pháp hai phần
Synothele parifusca Main, 1954 
Synothele parifusca là một loài nhện trong họ Barychelidae. Loài này phân bố ờ Tây Úc.
Chú thích

↑  Main, B. Y. (1954) Spiders and Opiliones. In The Archipelago of the Recherche. Aust. geogr. Soc. Rep. 1: 37-53.
Signochrysa catenulata

| Signochrysa catenulata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Chrysopidae
Tông (tribus): Ankylopterygini
Chi (genus): Signochrysa
Loài (species): S. catenulata
Danh pháp hai phần
Signochrysa catenulata (Gerstaecker, [1894]) 
Signochrysa catenulata là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Gerstaecker miêu tả năm 1894.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Silene procumbens

| Silene procumbens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Caryophyllaceae
Chi (genus): Silene
Loài (species): S. procumbens
Danh pháp hai phần
Silene procumbens Murray, 1786 
Silene procumbens là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng. Loài này được Murray miêu tả khoa học đầu tiên năm 1786.
Antaplaga pyronea

| Antaplaga pyronea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Antaplaga
Loài (species): A. pyronea
Danh pháp hai phần
Antaplaga pyronea Druce, 1895 
Antaplaga pyronea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Chrysobyrrhulus triangularis

| Chrysobyrrhulus triangularis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Byrrhidae
Chi (genus): Chrysobyrrhulus
Loài (species): C. triangularis
Danh pháp hai phần
Chrysobyrrhulus triangularis Allemand, 1997 
Chrysobyrrhulus triangularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Allemand miêu tả khoa học năm 1997.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Chrysocale ferens

| Chrysocale ferens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Chrysocale
Loài (species): C. ferens
Danh pháp hai phần
Chrysocale ferens (Schaus, 1896) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Eupyra ferens Schaus, 1896  Chrysocale ferens quadruplex Dognin, 1906 
Chrysocale ferens là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Signosoma impressum

| Signosoma impressum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Signosoma
Loài (species): S. impressum
Danh pháp hai phần
Signosoma impressum
Signosoma impressum là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Andrena apacheorum

| Andrena apacheorum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Andreninae
Chi (genus): Andrena
Loài (species): A. apacheorum
Danh pháp hai phần
Andrena apacheorum Cockerell, 1897 
Andrena apacheorum là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1897.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Takao (tàu tuần dương Nhật)

| --- | --- |
Sơ đồ nhận diện Takao và Atago của Văn phòng Tình báo Hải quân Mỹ trong Thế Chiến II
Lịch sử
Nhật Bản
Đặt tên theo:  núi Takao, Kyoto
Đặt hàng:  1927
Xưởng đóng tàu:  Xưởng hải quân Yokosuka
Đặt lườn:  28 tháng 4 năm 1927
Hạ thủy:  12 tháng 5 năm 1930
Hoạt động:  31 tháng 5 năm 1932
Xóa đăng bạ:  3 tháng 5 năm 1947
Số phận:  Bị đánh chìm như một mục tiêu tác xạ ngày 19 tháng 10 năm 1946 tại Eo biển Malacca
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Lớp tàu tuần dương Takao
Trọng tải choán nước:  9.850 tấn (tiêu chuẩn); 15.490 tấn (đầy tải)
Chiều dài:  192,5 m (631 ft 8 in) (mực nước) 203,8 m (668 ft 6 in) (chung)
Sườn ngang:  18,0 – 20,7 m (59 - 68 ft)
Mớn nước:  6,1 – 6,3 m (20 ft – 20 ft 8 in)
Động cơ đẩy:  4 × Turbine hộp số 12 × nồi hơi Kampon 4 × trục công suất 133.100 mã lực (99,3 MW)
Tốc độ:  65,7 km/h (35,5 knot)
Tầm xa:  15.700 km ở tốc độ 26 km/h (8.500 hải lý ở tốc độ 14 knot)
Thủy thủ đoàn:  773
Vũ khí:  ban đầu: 10 × pháo 203 mm (8 inch)/50 caliber (5×2) 4 × pháo 120 mm (4,7 inch) góc cao (4×1) 2 × pháo phòng không 40 mm (2×1) 8 × ống phóng ngư lôi 610 mm (24 inch) sau cùng: 10 × pháo 203 mm (8 inch)/50 caliber (5×2) 4 × pháo 120 mm (4,7 inch) góc cao (4×1) 66 × súng phòng không 25 mm 16 × ống phóng ngư lôi 610 mm (24 inch)
Bọc giáp:  đai giáp 37 đến 127 mm (1,5 - 5 inch) sàn tàu 40 mm (1,5 inch) vách ngăn 75 - 100 mm (3 - 4 inch) tháp súng 25 mm (1 inch)
Máy bay mang theo:  3 × thủy phi cơ (1 × Aichi E13A1 "Jake", 2 × F1M2 "Pete")
Hệ thống phóng máy bay:  2 × máy phóng
Takao (tiếng Nhật: 高雄) là một tàu tuần dương hạng nặng của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, chiếc dẫn đầu trong lớp của nó bao gồm bốn chiếc, được thiết kế cải tiến dựa trên lớp Myōkō trước đó. Takao đã hoạt động cho đến hết Chiến tranh Thế giới thứ hai trước khi đầu hàng lực lượng Anh tại Singapore và bị đánh chìm tại eo biển Malacca.
Thiết kế và chế tạo

Những tàu chiến thuộc lớp Myōkō được xem là không ổn định và nhiều kinh nghiệm rút ra đã được áp dụng cải tiến cho lớp Takao. Chúng là những tàu chiến nhanh và mạnh mẽ, trang bị mười khẩu pháo 203 mm (8 inch) và bốn khẩu pháo 120 mm (4,7 inch), tám ống phóng ngư lôi và nhiều vũ khí phòng không hỗn hợp, một hỏa lực đủ mạnh để đối đầu với bất kỳ tàu tuần dương của mọi lực lượng hải quân trên thế giới.
Những chiếc trong lớp Takao được chấp thuận trong năm tài chính 1927 như một phần trong chiến lược của Hải quân Đế quốc Nhật Bản về một trận chiến quyết định. Chúng tạo nên xương sống cho lực lượng tấn công chiến đấu tầm xa. Takao được chế tạo tại Xưởng hải quân Yokosuka, và giống như những con tàu chị em với nó, tên nó được đặt theo tên một ngọn núi: Núi Takao (tiếng Nhật: 高雄山) tọa lạc tại ngoại ô Kyoto. Takao được đặt lườn vào ngày 28 tháng 4 năm 1927, được hạ thủy vào ngày 12 tháng 5 năm 1930 tại Xưởng hải quân Yokosuka và được đưa vào hoạt động ngày 31 tháng 5 năm 1932.
Danh sách thuyền trưởng

Takashi Ando (sĩ quan trang bị trưởng): 15 tháng 5 năm 1930 - 31 tháng 5 năm 1932
Takashi Ando: 31 tháng 5 năm 1932 - 1 tháng 11 năm 1932
Yorio Sawamoto: 1 tháng 11 năm 1932 - 15 tháng 11 năm 1933
Chuichi Nagumo: 15 tháng 11 năm 1933 - 15 tháng 11 năm 1934
Eiji Goto: 15 tháng 11 năm 1934 - 15 tháng 11 năm 1935
Kenzaburo Hara: 15 tháng 11 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
Takeo Takagi: 1 tháng 12 năm 1936 - 1 tháng 12 năm 1937
Nam tước Tadashige Daigo: 1 tháng 12 năm 1937 - 3 tháng 6 năm 1938
Mitsuharu Matsuyama: 3 tháng 6 năm 1938 - 15 tháng 11 năm 1939
Kengo Kobayashi: 15 tháng 11 năm 1939 - 1 tháng 11 năm 1940
Jihei Yamaguchi: 1 tháng 11 năm 1940 - 15 tháng 8 năm 1941
Bunji Asakura: 15 tháng 8 năm 1941 - 23 tháng 2 năm 1943
Toshihira Inoguchi: 23 tháng 2 năm 1943 - 28 tháng 10 năm 1943
Shigechika Hayashi: 28 tháng 10 năm 1943 - 29 tháng 8 năm 1944
Sutejiro Onoda: 29 tháng 8 năm 1944 - 22 tháng 3 năm 1945
Takeo Ishisaka: 22 tháng 3 năm 1945 - 15 tháng 8 năm 1945
Takao (xa phía sau) cùng thiết giáp hạm Kirishima (giữa) đang hướng đến Guadalcanal ngày 14 tháng 11 năm 1942 để bắn phá sân bay Henderson. Ảnh chụp từ tàu tuần dương Atago.
Angraecum humile

| Angraecum humile> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Angraecum
Loài (species): A. humile
Danh pháp hai phần
Angraecum humile Summerh. 
Angraecum humile là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Summerh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Angraecum humile”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Cuốn chiếu

| Cuốn chiếu |
| --- | --- |
Thời điểm hóa thạch: 428–0 triệu năm trước đây  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N     Kỷ Silur - Gần đây
Một con cuốn chiếu
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Myriapoda
Lớp (class): Diplopoda De Blainville in Gervais, 1844 
Phân lớp, bộ, họ
 Xem bài viết
Cuốn chiếu, hay đơn giản là chiếu là các động vật chân khớp thuộc lớp Chân kép (tên khoa học Diplopoda), phân ngành Nhiều chân. Nó được gọi là lớp Chân kép vì các loài cuốn chiếu đều có hai cặp chân trong mỗi đốt, ngoại trừ đốt đầu tiên nằm sau phần đầu không có chân). Hiện tượng này có nguyên do vì mỗi "đoạn" của cuốn chiếu là do hai đốt nhập lại mà thành. Phần lớn các loài cuốn chiếu có cơ thể gần như hình ống tuýp tròn, mặc dù một số loài có thân hình dẹp theo mặt bụng-lưng, trong khi đó các loài cuốn chiếu thuộc siêu bộ Sâu đá (Oniscomorpha) có chiều dài rất ngắn và khi cuộn tròn cơ thể thì trông như một quả bóng, giống như các loài mọt ẩm (Armadillidiidae).
Tên "cuốn chiếu" trong tiếng Việt xuất phát từ tập tính cuộn tròn cơ thể của nhóm sinh vật này, giống như khi người ta cuốn một chiếc chiếu. Một số địa phương còn gọi cuốn chiếu là "con trăm chân".
Trong tiếng Anh và một số ngôn ngữ khác, cuốn chiếu được gọi là millipede (bắt nguồn từ tiếng La Tinh mille "một nghìn" và pes "chân"), mặc dù chưa có loài cuốn chiếu nào được phát hiện có số lượng chân đạt đến 1000 cái, cho đến khi loài Eumillipes persephone được phát hiện gần đây với hơn 1300 cái, phá vỡ kỷ lục động vật nhiều chân nhất trước đó của Illacme plenipes với 750 cái. Thông thường, số chân cuốn chiếu dao động trong khoảng 40-400 chân. Trên thế giới hiện có khoảng 10.000 loài cuốn chiếu phân làm 13 bộ và 115 họ, mặc dù các ước tính cho rằng đây chỉ là một phần nhỏ trong số tổng loài cuốn chiếu trên thế giới. Loài cuốn chiếu khổng lồ châu Phi Archispirostreptus gigas là loài cuốn chiếu lớn nhất trên thế giới.
Cuốn chiếu là các động vật ăn vụn hữu cơ. Phần lớn chúng ăn các lá cây khô mục và các phần khô mục khác của thực vật, khi ăn chúng dùng nước bọt làm ẩm và mềm các thức ăn sau đó cắn nhai bằng hàm cặp. Đôi khi, cuốn chiếu có thể gây hại cho cây trồng, nhất là cây trồng trong các nhà kính, khi chúng ăn các cây con mới nảy mầm. Dấu hiệu của sự phá hại của cuốn chiếu là các lớp vỏ ngoài cây non bị bong tróc cùng những thương tổn bất quy tắc trên ngọn cây.
Cuốn chiếu có thể dễ dàng được phân biệt với rết, những loài cũng nằm trong phân ngành Nhiều chân, nhưng thuộc lớp Chân môi, có họ hàng xa và ngoại hình khá giống với cuốn chiếu. Trong khi cuốn chiếu di chuyển khá chậm chạp, và ăn lá cây mục, rết di chuyển rất nhanh, và là các loài có độc, chuyên ăn thịt, và chỉ có một cặp chân trên mỗi đốt.
Tiến hóa

Cuốn chiếu được cho là những loài động vật đầu tiên sinh sống trên đất liền trong kỷ Silur. Thức ăn của các loài cuốn chiếu sơ khai này có lẽ là rêu và các loài thực vật có mạch nguyên thủy. Loài cuốn chiếu cổ xưa nhất từng được biết đến, Pneumodesmus newmani, sống cách đây 428 triệu năm và có chiều dài 1 xentimét (0,39 in). Trong kỷ Than đá sớm, (340  -  280 triệu năm về trước), Arthropleura trở thành loài động vật không xương sống lớn nhất từng tồn tại trên trái đất, với chiều dài lên tới 2,6 mét (8 ft 6 in).
Đặc điểm

Chiều dài của cuốn chiếu dao động trong khoảng rất lớn, có thể từ 2 đến 280 milimét (0,079 đến 11,024 in), và có thể có từ 11 đến hơn 100 đốt. Nhìn chung chúng có màu nâu hay đen mặc dù một số loài mang màu sắc khá sặc sỡ.
Đặc điểm nổi bật nhất của cuốn chiếu là số lượng chân cực kì lớn. Trên thực tế cuốn chiếu là nhóm động vật nhiều chân nhất thế giới, với loài Illacme plenipes đứng đầu bảng với 750 cái. Số lượng chân lớn khiến các loài cuốn chiếu di chuyển chậm nhưng có sức đào bới rất khỏe. Với các chân và cả cơ thể di chuyển theo dạng sóng, cuốn chiếu có thể dễ dàng chui đầu xuống dưới đất sâu. Chúng cũng có khả năng "xây dựng" khá tốt, thể hiện trong việc củng cố các hang đào bằng các vật liệu sẵn có chung quanh. Cơ thể cuốn chiếu phân làm nhiều đốt và vì vậy chúng di chuyển theo dạng sóng, về phía trước và có thể cả về phía sau.
Phần đầu của cuốn chiếu thường có dạng tròn ở mặt trên và dẹt ở mặt dưới, phần dưới của đầu cũng mang hàm nhai rất lớn. Cơ thể có hình dạng ống tuýp tròn hay dẹt, với một tấm làm bằng chitin ở lưng, mỗi tấm ở một bên hông, và 2 hay 3 tấm ở mặt bụng. Nhiều loài cuốn chiếu có các tấm này hòa lẫn với nhau ở các mức độ khác nhau, đôi khi hợp nhất lại thành một vòng hình nhẫn. Các tấm này rất cứng và được tích hợp các muối calci trong thành phần hóa học. Do không có các lớp chống thoát nước dạng sáp, cuốn chiếu dễ mất nước qua da và phải dành phần lớn thời gian chui rúc trong đất ẩm hay ở những nơi có không khí ẩm.
Trái với rết hay các động vật có cấu tạo tương tự khác, mỗi đốt của cuốn chiếu có 2 cặp chân (từ đó hình thành cái tên "chân kép" Diplopoda) chứ không phải 1 cặp. Nguyên do của việc này là, thật ra mỗi "đốt" của cuốn chiếu là do 2 đốt nhập lại với nhau ngay từ hồi giai đoạn bào thai; vì vậy chúng cũng được gọi là các "đốt kép". Một số đốt đầu nằm ngay sau phần đầu không nhập với nhau như vậy: đốt đầu tiên không có chân và được đặt tên là "đốt cổ", các đốt từ 2-4 chỉ có 1 cặp chân mỗi đốt. Đối với một số loài cuốn chiếu, một vài đốt cuối cùng cũng không có chân, và đốt ngay chót cùng của con vật mang một cái trâm.
Cuốn chiếu hô hấp thông qua hai cặp lỗ thở tại mỗi đốt kép. Các lỗ thở này thông với một khoang trong cơ thể và từ đó nối thông với hệ thống khí quản. Tim chạy dọc theo chiều dài cơ thể với một động mạch chủ chạy tới đầu. Cơ quan bài tiết bao gồm một cặp vi quản Malpighi nằm gần phần giữa của ruột.
Đầu cuốn chiếu có một cặp cơ quan cảm giác gọi là cơ quan Tömösváry. Chúng tọa lạc ngay tại phần trước và bên của râu và sắp xếp thành một vòng bầu dục ở gốc râu. Có khả năng cơ quan này được dùng để cảm nhận độ ẩm môi trường và có thể có khả năng cảm thụ các chất hóa học. Mắt của cuốn chiếu là mắt kép, bao gồm nhiều mắt đơn phẳng sắp xếp thành cụm ở trước và hai bên đầu. Nhiều loài cuốn chiếu, bao hàm các loài chuyên sống trong hang đào như Causeyella, có mắt bị tiêu biến khi lớn lên.
Theo Sách Kỷ lục Guinness loài cuốn chiếu châu Phi khổng lồ Archispirostreptus gigas có thể dài tới 38,6 xentimét (15,2 in).
Khẩu phần

Phần lớn các loài cuốn chiếu có nguồn thức ăn là thực vật, cụ thể là những phần cây, lá mục hoặc trộn lẫn trong đất. Một số loài cuốn chiếu là động vật ăn tạp hay động vật ăn thịt, con mồi của chúng là các loài chân khớp nhỏ như côn trùng, rết hay giun đất. Một số loài cuốn chiếu có phần phụ miệng nhọn như một chiếc kim tiêm, giúp chúng hút dịch quả.
Hệ tiêu hóa của cuốn chiếu có dạng một đường ống đơn giản với hai tuyến nước bọt giúp tiêu hóa thức ăn. Nhiều loài cuốn chiếu dùng nước bọt thấm ướt và làm mềm thức ăn trước khi ăn chúng.
Sinh sản

Cuốn chiếu đực có thể được phân biệt với cuốn chiếu cái bởi 1 hay 2 cặp chân đặc biệt được biến đổi thành chân giao cấu. Chân giao cấu thường nằm ở đốt thứ 7 và có tác dụng đưa các khối tinh dịch vào cơ thể cuốn chiếu cái trong quá trình giao phối. Một vài loài cuốn chiếu sinh sản đơn tính và trong quần thể có rất ít hoặc không có con đực.
Lỗ sinh dục của cuốn chiều nằm ở đốt thứ 3 và ở con đực, nó thường đi kèm bởi 1 hay 2 dương vật, và chân sinh dục sẽ hứng lấy tinh dịch tiết từ dương vật để đưa vào cơ thể con cái. Lỗ sinh dục ở cuốn chiếu mở vào một khoang gọi là âm hộ - vốn được che phủ bởi một lớp có hình dạng như chiếc mũ trùm đầu, và có chức năng tích trữ tinh dịch nhận được sau khi giao phối. Mỗi lứa cuốn chiếu đẻ chừng 10-300 trứng, tùy theo loài, và trứng được thu tinh ngay khi đẻ bằng tinh trùng tích chứa trong âm hộ. Nhiều loài cuốn chiếu bỏ mặc trứng trên đất ẩm hay các vụn mục hữu cơ, nhưng một số loài khác xây tổ bảo vệ trứng bằng phân khô.
Trứng cuốn chiếu sẽ nở trong vòng vài tuần và cuốn chiếu mới đẻ thường chỉ có 3 cặp chân, theo sau đó là 4 đốt không chân. Khi lớn lên, cuốn chiếu lột xác nhiều lần, sau mỗi lần lột xác thì số đốt và số chân tăng dần lên. Một số loài chỉ lột xác trong các hang đào được chuẩn bị đặc biệt - các hang này cũng là nơi trú ẩn trong mùa khô hạn - và đa số loài sau khi lột xác sẽ ăn luôn phần vỏ cũ. Tuổi thọ cuốn chiếu thường kéo dài từ 1-10 năm, tùy loài.