stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Người Nanai
Lối sống và văn hóa truyền thống > Tôn giáo

Người Nanai chủ yếu theo đạo Shaman, với sự sùng kính lớn dành cho gấu (Doonta) và hổ (Amba). Họ cho rằng các pháp sư có quyền năng xua đuổi tà ma bằng cách cầu khấn các vị thần linh. Trong các thế kỷ qua, họ từng sùng bái các vị thần mặt trời, mặt trăng, núi, nước và cây. Theo niềm tin của họ, vùng đất này từng có thời bằng phẳng cho tới khi những con rắn lớn đục khoét các thung lũng sông. Họ cho rằng vạn vật trong vũ trụ đều có linh khí riêng và rằng các linh khí này lang thang trong thế giới. Trong tín ngưỡng Nanai, các vật thể bất động thường được nhân cách hóa. Chẳng hạn, lửa được nhân cách hóa thành bà lão mà người Nanai gọi là Fadzya Mama. Những đứa trẻ không được phép nhảy trên lửa, do chúng có thể làm Fadzya Mama giật mình, và những người đàn ông luôn luôn giữ lịch sự khi có lửa.
Các pháp sư Nanai, giống như các dân tộc Tungus khác trong khu vực, có quần áo riêng đặc trưng, bao gồm quần rộng và áo vét; thắt lưng da với tua tòn ten bằng kim loại hình nón; các găng tay hở ngón với các hình rắn, thằn lằn hay ếch nhái; và mũ với các gạc sừng hay lông gấu, sói, cáo gắn vào. Các mảnh gương của người Trung Quốc đôi khi cũng được dùng kèm với bộ quần áo này.
Người chết thường được chôn cất trong đất với ngoại lệ là những đứa trẻ chết trước khi đủ một ngày tuổi; trong trường hợp này thi thể đứa trẻ được bọc trong áo hay vỏ cây bạch dương và chôn cất trên các cành cây như một hình thức của "phong táng". Nhiều người Nanai cũng theo Phật giáo Tây Tạng.
Dân cư hiện đại > Tại Nga

Tại Nga, người Nanai sống trong khu vực ven biển Okhotsk, sông Amur, phía dưới Khabarovsk, trên cả hai bờ sông tại Komsomolsk-on-Amur, cũng như trên hai bờ sông Ussuri và Girin (người Samagir). Người Nga trước đây gọi người Nanai là Goldy, lấy theo tên gọi của một tộc người Nanai. Theo điều tra dân số năm 2002, hiện có khoảng 12.160 người Nanai tại Nga.
Trong thời kỳ Liên Xô, chuẩn chữ viết cho tiếng Nanai (dựa trên bảng chữ cái Cyril) được Valentin Avrorin và một số người khác tạo ra. Hiện nay nó vẫn được giảng dạy trong 13 trường học tại Khabarovsk.
Dân cư hiện đại > Tại Trung Quốc

Người Hách Triết (赫哲) là một trong số 56 dân tộc được Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa công nhận chính thức. Trong thời kỳ Mãn Châu Quốc, người Hách Triết trên thực tế đã bị người Nhật xua đuổi khỏi Trung Quốc. Họ bị giam giữ trong các trại tù và năm 1949 chỉ còn khoảng 300 người tại Trung Quốc. Theo điều tra dân số gần đây vào năm 2004, dân tộc Hách Triết có khoảng 4.640 người tại Trung Quốc (chủ yếu trong tỉnh Hắc Long Giang). Người Hách Triết nói phương ngữ Hách Triết của tiếng Nanai. Họ cũng có văn hóa truyền khẩu phong phú, được biết đến như là Yimakan. Phương ngữ này không có hệ thống chữ viết riêng tại Trung Quốc và người Hách Triết thường viết bằng chữ Hán. (Sự biết đọc, biết viết ngôn ngữ thứ hai này đạt 84%.) Tuy nhiên, vào năm 2005, người ta đã hoàn thành có lẽ là bộ sách giáo khoa bằng ngôn ngữ Hách Triết đầu tiên.
Các khu vực tự trị của người Nanai

| Tỉnh  (hoặc tương đương) | Châu | Huyện, thị | Xã |
| --- | --- | --- | --- |
| Hắc Long Giang | Song Áp Sơn  双鸭山市 | Nhiêu Hà   饶河县 | Hương dân tộc Hách Triết Tứ Bài   四排赫哲族乡 |
| Hắc Long Giang | Giai Mộc Tư  佳木斯市 | Đồng Giang   同江市 | Hương dân tộc Hách Triết Nhai Tân Khẩu   街津口赫哲族乡 |
| Hắc Long Giang | Giai Mộc Tư  佳木斯市 | Đồng Giang   同江市 | Hương dân tộc Hách Triết Bát Xóa   八岔赫哲族乡 |
| Khabarovsk krai |  | Huyện Nanaysky   Нанайский Район |  |
Người Nanai nổi tiếng

Bộ phim năm 1975 của đạo diễn người Nhật Kurosawa Akira về Dersu Uzala, dựa trên cuốn sách của nhà thám hiểm Nga Vladimir Arsenyev, thuật lại quan hệ bằng hữu của nhà thám hiểm Nga và người dẫn đường của ông là người Nanai có tên gọi là Dersu Uzala.
Nữ pháp sư Nanai là Tchotghtguerele Chalchin đã biểu diễn phần niệm chú được ghi tại Siberi cho bài hát "The Lighthouse" (phỏng theo bài thơ "Flannan Isle" (đảo Flannan) của nhà thơ người Anh là Wilfred Wilson Gibson) trong album năm 1994 của nhà sản xuất người Pháp Hector Zazou là Chansons des mers froides (Các bài hát từ vùng biển lạnh). Ca sĩ chính là Siouxsie Sioux và nhạc nền do Sakharine Percussion Group và Sissimut Dance Drummers thể hiện.
Kola Beldy (1929-1993) ca sĩ nổi tiếng tại Liên Xô và Nga, đặc biệt được biết đến nhiều nhất từ việc thể hiện bài hát "Увезу тебя я в тундру" (Anh đưa em vào lãnh nguyên).
Hàn Canh, ca sĩ Trung Quốc, thành viên của nhóm nam ca sĩ Hàn Quốc Super Junior.
Bản đồ năm 1734 của người Pháp chỉ ra người Yupi (Ngư bì, "da cá") trên cả hai bờ sông Ussuri và Amur ở phía nam cửa Dondon (Tondon), và người Ketching xa hơn nữa xuôi theo dòng sông Amur (nơi người Nanai, Ulch và Nivkh hiện nay sinh sống)
Bản đồ năm 1682 của người Ý, chỉ ra "regno di Nivche/regno di Nivchan" (vương quốc Nivche/Nivchan, nghĩa là Nữ Chân) hoặc "Kin (Kim) Tartar", cũng như vùng đất của "Tartari di Yupy" - nghĩa là "Tartar da cá" (Nanai và các bộ lạc liên quan) xa hơn về phía đông.
"Idol poles" (Cột vật tổ (totem) của người Nanai ("Goldy"). Do Richard Maack vẽ, khoảng 1854-1860
Dersu Uzala
Đồng (đơn vị tiền cổ)

| Đồng |
| --- | --- |
Hán-Việt: 文 (Văn) Chữ Nôm: 銅 (Đồng) Tiếng Pháp: Sapèque
Đồng tiền đầu tiên và cuối cùng của các triều đại phong kiến Việt Nam: Thái Bình Hưng Bảo (太平興寶) lưu hành dưới thời nhà Đinh. Bảo Đại Thông Bảo (保大通寶) lưu hành dưới thời vua Bảo Đại (1925–1945).
Ngày ra đời: 970
Sử dụng tại: Việt Nam,  Liên bang Đông Dương (tới năm 1945),  Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (tới năm 1948)
Đơn vị lớn hơn: 
 10: Phân (分)
 36–60: Mạch (陌) / Tiền (錢)
 360–600: Quán (貫) / Nguyên (元)
 20: Đồng (銅) Ở Việt Nam Dân chủ Cộng hòa giữa năm 1947 and 1948, tương dương 5 xu (樞).
Hộp thông tin này hiển thị trạng thái mới nhất trước khi tiền tệ này bị loại bỏ.
Đồng tiền cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam với bốn chữ "Bảo Đại Thông Bảo" (保大通寶)
Bảo Đại (1925-1945); mặt kia ghi "thập văn" tức mệnh giá 10 đồng
Đồng (tiếng Trung: 文錢 văn tiền; chữ Nôm: 銅錢 đồng tiền; tiếng Pháp: sapèque) là loại tiền xu tròn khoét lỗ hình vuông ở giữa, được dùng làm tiền tệ chính thức của Việt Nam từ thời nhà Đinh năm 970 đến thời nhà Nguyễn năm 1945, và vẫn được lưu hành ở miền Bắc Việt Nam cho đến năm 1948. Loại tiền tương tự cũng được lưu hành ở Trung Hoa, Nhật Bản, Triều Tiên và Lưu Cầu trong nhiều thế kỷ. Mặc dù phần lớn tiền xu của Việt Nam trong suốt lịch sử là tiền đồng, tiền chì, sắt (từ năm 1528) và kẽm (từ năm 1740) cũng được lưu hành song song với tỷ giá dao động (1 đồng tiền mặt bằng 10 đồng kẽm vào năm 1882) . Lý do tại sao tiền xu làm từ kim loại có giá trị nội tại thấp được giới thiệu là do có nhiều mê tín liên quan đến việc người Việt chôn tiền mặt, với việc người dân chôn tiền mặt trở thành một vấn nạn lớn đối với chính quyền vì hầu như tất cả các tiền xu do chính quyền phát hành đều có xu hướng được chôn chỉ vài tháng sau khi chúng được đưa vào lưu hành. Vì những đồng xu giá trị thấp này có xu hướng rất dễ vỡ, chúng sẽ phân hủy nhanh hơn nếu được chôn cất, khiến cho người Việt ngừng chôn tiền 
.
Phát âm > Sapèque

Chữ "sapèque" cho tiền xu trong tiếng Pháp đến từ chữ sa pek hoặc sa pe trong tiếng Mã Lai với nghĩa là "một pe(k)" (pek, hoặc pie, một dạng tiền tệ), vốn xuất thân từ chữ tiếng Hán Peku / Pak (百, từ Hán-Việt: bách), nghĩa là "một-trăm" . Nguồn gốc của thuật ngữ này có thể xuất phát từ một thực tế là tiền xu thường được xâu lại với nhau thành chuỗi khoảng một trăm mảnh
Người Pháp sử dụng thuật ngữ "sapèque" ở Ma Cao và ban đầu sử dụng nó để gọi tên các loại tiền xu của Trung Quốc nhưng sau đó cũng áp dụng thuật ngữ này cho tiền xu Việt Nam .
Đon vị tiền tệ

Theo truyền thống, các đơn vị cơ bản của tiền tệ Việt Nam là quan (貫), tiền và đồng. Một quan bằng 10 tiền và một tiền từ 50 đến 100 đồng, tùy thuộc vào thời đại. Từ thời Trần Thái Tông trở đi, 1 tiền bằng 69 đồng trong các giao dịch thương mại thông thường nhưng lại bằng 70 đồng trong các giao dịch chính thức. Từ thời Lê Thái Tổ, 1 tiền được quy thành 50 đồng. Trong thời Nam–Bắc triều, bắt đầu từ năm 1258, đường kính của tiền xu được giảm từ 24 milimét (0,94 in) xuống còn 23 milimét (0,91 in) và được pha loãng với kẽm và sắt. Tiền xu mỏng hơn được gọi tiền gián hoặc sử tiền, nhằm để phân biệt với tiền quý hoặc cổ tiền dày hơn. Một quan tiền quý tương đương 600 đồng, trong khi 1 quan tiền gián chỉ bằng 360 đồng . Dưới thời nhà Hậu Lê, 1 tiền bằng 60 đồng; do vậy 600 đồng bằng 1 quan. Vào thời nhà Nguyên, thương nhân người Việt ở biên giới với Trung Quốc sử dụng tỷ giá 1 tiền bằng 67 đồng. Tiền kẽm bắt đầu xuất hiện ở Đại Việt vào khoảng thế kỷ 18. Một xu tiền đồng bằng 3 xu tiền kẽm. Bắt đầu từ thời vua Gia Long, cả tiền đồng và tiền kẽm đều được sử dụng. Ban đầu hai loại tiền xu này có giá trị ngang nhau, nhưng cuối cùng tiền đồng có giá trị tăng lên gấp đôi tiền kẽm, rồi gấp ba, rồi gấp sáu, cho đến thời vua Thành Thái, nó có giá trị gấp mười lần một đồng tiền kẽm.
Lịch sử > Nhà Đinh và nhà Tiền Lê

Xem thêm: Tiền Thái Bình hưng bảo
Tiền xu đầu tiên của người Việt được đúc dưới thời nhà Đinh với sự xuất hiên của Thái Bình Hưng Bảo (太平興寶) vào đời Đinh Tiên Hoàng . Tuy vậy trong 2 thế kỷ tiếp theo, tiền xu vẫn là một thứ hiếm gặp trong cuộc sống hàng ngày của thường dân vì chuyển đổi hàng hóa vẫn là hình thức buôn bán phổ biến dưới thời nhà Đinh và Tiền Lê .
Lịch sử > Nhà Lý

Nhìn chung tiền xu do người Việt sản xuất từ thời Lý Thái Tông trở đi có chất lượng kém hơn so với các loại tiền xu của Trung Quốc . Chúng thường được sản xuất với các thành phần kim loại kém hơn và được đút mỏng và nhẹ hơn so với tiền xu Trung Quốc do tình trạng thiếu đồng trầm trọng trong thời nhà Lý . Điều này đã tạo cảm hứng cho các thương nhân Trung Quốc đúc lại tiền xu Trung Quốc để xuất khẩu sang Việt Nam, khiến cho một lượng tiền xu dồi dào được lưu hành trong nước dẫn đến việc nhà Lý phải đình chỉ việc đúc tiền trong 5 thập kỷ .
Lịch sử > Nhà Trần

Việc sản xuất tiền xu kém chất lượng vẫn tiếp tục diễn ra dưới thời nhà Trần . Việc đút tiền xu bởi cả chính phủ lẫn tư nhân đều diễn ra ở quy mô lớn vào thời nhà Trần .
Vào thời Trần Dụ Tông, tiền xu của người Việt được đúc nhiều nhất, do một số thiên tai như mùa màng thất bát dưới triều đại của ông khiến cho nhà Trần phải phát hành nhiều tiền xu hơn cho dân chúng để đền bù . Các cuộc đấu tranh chính trị trong nội bộ của nhà Trần đã khiến cho việc sản xuất tiền xu chấm dứt và do đó không có tiền xu nào được sản xuất trong suốt thời gian trị vì của 7 vị vua cuối cùng của nhà Trần .
Lịch sử > Nhà Hồ

Trong thời nhà Hồ, việc sử dụng tiền xu đã bị Hồ Quý Ly cấm vào năm 1396 với sự ban hành của tiền giấy Thông Bảo Hội Sao (通寶會鈔) và ông ra lệnh cho mọi người đổi tiền xu của họ lấy tiền giấy (với tỷ giá 1 quan tiền đồng đổi lấy 2 tờ Thông Bảo Hội Sao) , những người từ chối trao đổi hoặc tiếp tục thanh toán bằng tiền xu sẽ bị xử tử và bị chính phủ thu giữ tài sản. Bất chấp những luật lệ hà khắc này, rất ít người dân dùng tiền giấy và tiền kim loại vẫn được lưu hành rộng rãi buộc nhà Hồ phải rút lại các chính sách này . Tiền giấy Thông Bảo Hội Sao của nhà Hồ được thiết kế nổi bật với hình ành rong biển, sóng nước, mây và rùa . Dưới thời nhà Hồ, tiền Thánh Nguyên Thông Bảo (聖元通寶) và Thiệu Nguyên Thông Bảo (紹元通寶) chỉ được sản xuất với số lượng nhỏ, nhưng nhà Hậu Lê sau này cũng sản xuất tiền xu có cùng dòng chữ trong vòng chưa đầy nửa thế kỷ sau với số lượng lớn hơn .
Lịch sử > Nhà Lê, nhà Mạc và Lê trung hưng

Từ thời nhà Mạc năm 1528 tiền đồng lại chia thành hai hạng: tiền gián và tiền quý. Tiền gián mỏng và xấu hơn nên giá trị thấp hơn, chủ yếu chỉ dùng trong dân gian buôn bán với nhau còn trao đổi với triều đình như việc đóng thuế thân hay các lệ phí thì phải nộp bằng tiền quý.
Lịch sử > Nhà Nguyễn > Thời Pháp thuộc

Đến thời Pháp thuộc thì loại tiền cổ dần bị đồng bạc Đông Dương thay thế và những đơn vị quan, tiền cũng bỏ dần.
| Đơn vị tiền cổ (trước năm 1945) |
| --- | --- | --- | --- |
| Tên gọi đơn vị | Chữ Nho | Giá trị tại Việt Nam | Giá trị tại Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Hoa, |
| Đồng | 文 Văn | - | - |
| Xu (thời Pháp thuộc) | 分 Phân | 10 đồng | 10 đồng |
| 1 tiền | 陌 Mạch | 36-60 đồng | 100 đồng |
| 1 quan | 貫 Quán, 元 Nguyên | 360-600 đồng | 1000 đồng |
Citi Open 2021

Giải quần vợt Washington Mở rộng 2021 (còn được biết đến với Citi Open vì lý do tài trợ) là một giải quần vợt thi đấu trên mặt sân cứng ngoài trời. Đây là lần thứ 52 Giải quần vợt Washington Mở rộng được tổ chức. Giải đấu là một phần của ATP Tour 500 trong ATP Tour 2021. Giải đấu diễn ra tại William H.G. FitzGerald Tennis Center ở Washington, D.C., Hoa Kỳ, từ ngày 31 tháng 7 đến ngày 8 tháng 8 năm 2021.
Nội dung đơn > Hạt giống

| Quốc gia | Tay vợt | Xếp hạng1 | Hạt giống |
| --- | --- | --- | --- |
|  ESP | Rafael Nadal | 3 | 1 |
|  CAN | Félix Auger-Aliassime | 15 | 2 |
|  AUS | Alex de Minaur | 18 | 3 |
|  BUL | Grigor Dimitrov | 21 | 4 |
|  ITA | Jannik Sinner | 23 | 5 |
|  GBR | Dan Evans | 27 | 6 |
|  GBR | Cameron Norrie | 29 | 7 |
|  USA | Reilly Opelka | 36 | 8 |
|  KAZ | Alexander Bublik | 39 | 9 |
|  USA | Taylor Fritz | 42 | 10 |
|  AUS | John Millman | 44 | 11 |
|  USA | Sebastian Korda | 47 | 12 |
|  FRA | Benoît Paire | 49 | 13 |
|  RSA | Lloyd Harris | 51 | 14 |
|  SRB | Miomir Kecmanović | 52 | 15 |
|  USA | Frances Tiafoe | 54 | 16 |
1 Bảng xếp hạng vào ngày 26 tháng 7 năm 2021.
Nội dung đơn > Vận động viên khác

Đặc cách:
Jenson Brooksby
Feliciano López
Rafael Nadal
Brandon Nakashima
Jack Sock
Vượt qua vòng loại:
Emilio Gómez
Prajnesh Gunneswaran
Mitchell Krueger
Illya Marchenko
Ramkumar Ramanathan
Elias Ymer
Nội dung đơn > Rút lui

Hubert Hurkacz → thay thế bởi  Emil Ruusuvuori
John Isner → thay thế bởi  Andreas Seppi
Aslan Karatsev → thay thế bởi  Daniel Elahi Galán
Karen Khachanov → thay thế bởi  Mackenzie McDonald
Dominik Koepfer → thay thế bởi  Ilya Ivashka
Kwon Soon-woo → thay thế bởi  James Duckworth
Jaume Munar → thay thế bởi  Kevin Anderson
Guido Pella → thay thế bởi  Steve Johnson
Albert Ramos Viñolas → thay thế bởi  Jordan Thompson
Milos Raonic → thay thế bởi  Ričardas Berankis
Denis Shapovalov → thay thế bởi  Egor Gerasimov
Nội dung đôi > Hạt giống

| Quốc gia | Tay vợt | Quốc gia | Tay vợt | Xếp hạng1 | Hạt giống |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  AUS | John Peers |  SVK | Filip Polášek | 36 | 1 |
|  GBR | Neal Skupski |  NZL | Michael Venus | 36 | 2 |
|  IND | Rohan Bopanna |  CRO | Ivan Dodig | 53 | 3 |
|  RSA | Raven Klaasen |  JPN | Ben McLachlan | 61 | 4 |
1 Bảng xếp hạng vào ngày 26 tháng 7 năm 2021.
Nội dung đôi > Vận động viên khác

Đặc cách:
Nick Kyrgios /  Frances Tiafoe
Sam Querrey /  Jack Sock
Vượt qua vòng loại:
Benoît Paire /  Jackson Withrow
Nội dung đôi > Rút lui

Juan Sebastián Cabal /  Robert Farah → thay thế bởi  Fabrice Martin /  Max Purcell
Wesley Koolhof /  Jean-Julien Rojer → thay thế bởi  Grigor Dimitrov /  Tommy Paul
Łukasz Kubot /  Marcelo Melo → thay thế bởi  Marcus Daniell /  Marcelo Melo
Nikola Mektić /  Mate Pavić → thay thế bởi  Marcelo Arévalo /  Matwé Middelkoop
Jamie Murray /  Bruno Soares → thay thế bởi  Sebastian Korda /  Jannik Sinner
Rajeev Ram /  Joe Salisbury → thay thế bởi  Alexander Bublik /  Andrey Golubev
Nhà vô địch > Đơn

Bài chi tiết: Citi Open 2021 - Đơn
Jannik Sinner đánh bại  Mackenzie McDonald 7–5, 4–6, 7–5
Nhà vô địch > Đôi

Bài chi tiết: Citi Open 2021 - Đôi
Raven Klaasen /  Ben McLachlan đánh bại  Neal Skupski /  Michael Venus 7–6(7–4), 6–4.
Dublin

| Dublin/Baile Átha Cliath |
| --- | --- |
Tập tin:Dublin lead image.jpgTop: Dublin Custom House, Middle: O'Connell Street, Bottom left: Temple Bar, Bottom right: Phoenix Park.
  Hiệu kỳ Huy hiệu
Khẩu hiệu: Obedientia Civium Urbis Felicitas   Latin: literally, "The citizens' obedience is the city's happiness" (rendered more loosely as "Happy the city where citizens obey" by the council itself)
 Vị trí của Dublin City within the Dublin Region
Dublin/Baile Átha Cliath
Tọa độ: 53°20′52″B 6°15′35″T﻿ / ﻿53,34778°B 6,25972°T﻿ / 53.34778; -6.25972 
Country: Ireland
Province: Leinster
Chính quyền
 • Kiểu: City
 • Lord Mayor: Paul McAuliffe (Fianna Fáil)
Diện tích
 • Thành phố: 114,99 km2 (4,440 mi2)
 • Đô thị: 921 km2 (356 mi2)
Dân số 
 • Thành phố: 505,739
 • Mật độ: 4.398/km2 (11,390/mi2)
 • Đô thị: 1,045,769
 • Vùng đô thị: 1,661,185
 • Tên gọi dân cư: Dubliner, Dub, Jackeen
 • Ethnicity (2006 Census):  Ethnic groups 90,85% White 81,25% White Irish 9,23% White Other 0,37% Irish Traveller   3,34% Asian/Asian Irish   1,12% Black/Black Irish   1,47% Mixed Race/Other   3,22% Not Stated 
Múi giờ: UTC±0
 • Mùa hè (DST): IST (UTC+1)
Postal districts: D1-18, 20, 22, 24, D6W
Mã điện thoại: 01
Thành phố kết nghĩa: Vilnius, San Jose, Barcelona, Liverpool, Bắc Kinh, Milano, Budapest, Yambol, Châteaudun, Podgorica, Bratislava, Guadalajara, Cirebon, Kyiv, Tbilisi
Website: www.dublincity.ie
Dublin ([dʌblɪn], [dʊblɪn], hay là [dʊbəlɪn]) (tiếng Ireland: 'Baile Átha Cliath', /bˠalʲə a:ha klʲiəh] hay là [bˠɫaː cliə(ɸ)/) là thành phố lớn nhất ở Ireland và là thủ đô của Cộng hòa Ireland. Thành phố tọa lạc gần trung điểm của bờ biển Đông Ireland, tại cửa sông Liffey và tại trung tâm của Vùng Dublin. Được thành lập làm một khu định cư của người Viking, thành phố đã là nơi hàng đầu của Ireland trong lịch sử quốc gia này kể từ thời Trung Cổ. Ngày nay, đây là trung tâm văn hóa và kinh tế của đảo Ireland, và là một trong các thủ đô châu Âu có dân số tăng nhanh nhất.
Trong một cuộc điều tra toàn châu Âu năm 2003 bởi BBC, với câu hỏi được đưa cho 11.200 cư dân của 112 vùng đô thị và nông thôn đã cho kết quả Dublin đã là thủ đô tốt nhất ở châu Âu để sinh sống, và Ireland đã là quốc gia hài lòng nhất ở châu Âu.
Tên gọi

Tên gọi Dublin là một từ bắt nguồn từ Hiberno-tiếng Anh của 'Dubh Linn' (tiếng Ireland, dubh -> đen, và linn -> hồ). Về mặt lịch sử, trong chữ Gael được sử dụng cho tiếng Ireland, 'bh' đã được viết với một chấm nhỏ trên chữ 'b', viz 'Duḃ Linn' hay 'Duḃlinn'. Những người Norman nói tiếng Pháp đã bỏ dấu chấm nhỏ này và viết tên này bằng nhiều cách khác nhau như 'Develyn' hay 'Dublin'.
Một vài nguồn thì nghi ngờ nguồn gốc tên gọi này, và cho rằng 'Dublin' có nguồn gốc Scandinavia, cf. tiếng Iceland: djúp lind ('hồ sâu'). Tuy nhiên, tên gọi 'Dubh Linn' đã hiện diện trước khi người Viking đến Ireland, và tên Norse Cổ (và Ai xơ len hiện đại) của Dublin đơn giản là những từ 'Dubh Linn' được đánh vần lại như thể đã được đanh vần trong tiếng Norse Cổ: 'Dyflinn' (phát âm đúng là "Duev-linn" — chữ 'y' vẫn được phát âm giống như nguyên âm trong 'ewe' trong tiếng Na Uy hiện đại, tiếng Thụy Điển,...vv, như nó được phát âm trong tiếng Norse Cổ; tiếng Iceland lại giữ cách phát âm nay, đã đổi âm này thành /i/).
Tên thông dụng của thành phố trong tiếng Ireland hiện đại là 'Baile Átha Cliath' ('The Settlement of the Ford of the Reed Hurdles'), một tên gọi liên hệ đến khu định cư được thành lập năm 988 bởi vua Mael Sechnaill II, nằm kề với thị xã Dubh Linn tại Vũng Đen. Dường như những người đi biển Viking và Norman xem nơi này dưới góc độ là một nơi có vũng tàu đủ sâu cho tàu bè neo đậu còn những người nói tiếng Gael xem nơi này về khía cạnh một pháo đài nhìn ra một con sông lớn.
Khu định cư đầu tiên nằm bên sông Poddle, một chi lưu của Liffey, về phía Đông của Đại Giáo đường Công giáo, trong khu vực có tên Bến Wood. Những người Viking đã chọn nơi này để phục vụ cho sự phòng vệ do vua luôn dự phòng khả năng có tấn công từ Bắc của Liffey. Sông Poddle đã bị lấp đầu thập niên 1800 và khi thành phố được mở mang, người ta quên mất nó.
Khí hậu

| Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 1 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 2 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 3 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 4 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 5 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 6 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 7 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 8 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 9 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 10 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 11 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> 12 | Dữ liệu khí hậu của Sân bay Dublin (1981–2010, cực độ 1939–nay)> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 16.6 (61.9) | 16.2 (61.2) | 21.3 (70.3) | 20.5 (68.9) | 23.5 (74.3) | 27.3 (81.1) | 27.6 (81.7) | 28.7 (83.7) | 24.6 (76.3) | 21.2 (70.2) | 18.0 (64.4) | 17.1 (62.8) | 28.7 (83.7) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 8.1 (46.6) | 8.3 (46.9) | 10.2 (50.4) | 12.1 (53.8) | 14.8 (58.6) | 17.6 (63.7) | 19.5 (67.1) | 19.2 (66.6) | 17.0 (62.6) | 13.6 (56.5) | 10.3 (50.5) | 8.3 (46.9) | 13.3 (55.9) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 5.3 (41.5) | 5.3 (41.5) | 6.8 (44.2) | 8.3 (46.9) | 10.9 (51.6) | 13.6 (56.5) | 15.6 (60.1) | 15.3 (59.5) | 13.4 (56.1) | 10.5 (50.9) | 7.4 (45.3) | 5.6 (42.1) | 9.8 (49.6) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 2.4 (36.3) | 2.3 (36.1) | 3.4 (38.1) | 4.6 (40.3) | 6.9 (44.4) | 9.6 (49.3) | 11.7 (53.1) | 11.5 (52.7) | 9.8 (49.6) | 7.3 (45.1) | 4.5 (40.1) | 2.8 (37.0) | 6.4 (43.5) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | −10.7 (12.7) | −10.9 (12.4) | −7.9 (17.8) | −4.0 (24.8) | −2.5 (27.5) | 1.4 (34.5) | 4.6 (40.3) | 2.4 (36.3) | −0.2 (31.6) | −3.3 (26.1) | −8.4 (16.9) | −12.2 (10.0) | −12.2 (10.0) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 62.6 (2.46) | 48.8 (1.92) | 52.7 (2.07) | 54.1 (2.13) | 59.5 (2.34) | 66.7 (2.63) | 56.2 (2.21) | 73.3 (2.89) | 59.5 (2.34) | 79.0 (3.11) | 72.9 (2.87) | 72.7 (2.86) | 758.0 (29.84) |
| Số ngày giáng thủy trung bình | 17 | 15 | 17 | 15 | 15 | 14 | 16 | 16 | 15 | 17 | 17 | 17 | 191 |
| Số ngày tuyết rơi trung bình | 4.6 | 4.2 | 2.8 | 1.2 | 0.2 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.8 | 2.9 | 16.6 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 80.6 | 75.7 | 71.0 | 68.3 | 68.0 | 68.3 | 69.0 | 69.3 | 71.5 | 75.1 | 80.3 | 83.1 | 73.3 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 58.9 | 76.3 | 108.5 | 159.0 | 192.2 | 174.0 | 164.3 | 158.1 | 129.0 | 102.3 | 72.0 | 52.7 | 1.447,3 |
Nguồn: Met Éireann
Các thành phố kết nghĩa

Cầu Ha'penny của Dublin trên sông Liffey.
Dublin Castle
Seat of the Lord Lieutenant and his court until 1922
Martin Baltimore

| Baltimore |
| --- | --- |
Martin Baltimore GR.IV/V thuộc Không quân Hoàng gia
Kiểu: Ném bom/Trinh sát
Hãng sản xuất: Glenn L. Martin Company
Chuyến bay đầu tiên: 14 tháng 6-1941
Được giới thiệu: 1941
Ngừng hoạt động: 194
Khách hàng chính:  Không quân Hoàng gia    Không quân Hoàng gia Canada    Không quân Hoàng gia Australia
Số lượng sản xuất: 1.575
Chi phí máy bay: 120.000 USD
Được phát triển từ: Martin Maryland
Martin 187 Baltimore là một loại máy bay ném bom hai động cơ do công ty Glenn L. Martin Company của Hoa Kỳ chế tạo, nó được chế tạo theo đơn đặt hàng của Pháp vào tháng 5/1940 theo sau loại Martin Maryland cũng đang trang bị cho không quân Pháp. Với sự sụp đổ của Pháp, việc sản xuất hàng loạt đã chuyển hướng sang Anh. Việc phát triển Baltimore bị cản trở bởi một loạt các vấn đề, mặc dù cuối cùng nó cũng trở thành một mẫu máy bay chiến đấu đa năng. Được sản xuất với số lượng lớn, Baltimore không được quân đội Hoa Kỳ sử dụng, nhưng nó lại được trang bị rộng rãi trong không quân các nước Anh, Canada, Australia, Nam Phi, Hy Lạp và Italy.
Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia Australia
Không quân Hoàng gia Canada
Không quân Pháp tự do
Không quân Hoàng gia Hy Lạp
Không quân Nam Phi
Không quân Thổ Nhĩ Kỳ
Không quân Hoàng gia
Không quân Hải quân Hoàng gia
Tính năng kỹ chiến thuật (Baltimore GR.V)

Jane's Fighting Aircraft of World War II