Quốc-Cộng nội chiến lần thứ hai
Bối cảnh > Phong trào học sinh dấy lên

Sau năm 1946, sinh viên ở các nơi liên tục phát động phong trào phản đối nạn đói. Dưới sự đàn áp từ Chính phủ Quốc dân, họ lại đưa ra khẩu hiệu "chống áp bức". Cùng với sự phát triển chiến tranh, dưới sự lãnh đạo từ Đảng Cộng sản Trung Quốc, phong trào phản đối nạn đói, phản đối nội chiến, và phản đối đàn áp tại các khu vực do Quốc dân đảng kiểm soát cũng dần dần gia tăng.
Đảng Cộng sản Trung Quốc đã lợi dụng các đảng viên ngầm hoạt động bí mật ở hậu phương để kích động các phong trào sinh viên. Nổi bật nhất là cuộc biểu tình lớn “phản đối nạn đói, phản đối nội chiến” của sinh viên các trường đại học ở Thượng Hải, Nam Kinh và các nơi khác vào tháng 5 năm 1947. Cuộc biểu tình này đã dẫn đến xung đột giữa sinh viên và quân đội, gây ra vụ đổ máu.
Ngoài ra, Liên minh Dân chủ Trung Quốc, một chính đảng liên minh với Đảng Cộng sản, trước khi bị giải tán vào tháng 10 năm 1947, cũng đã tận dụng tư cách hợp pháp của mình để tích cực tham gia phong trào sinh viên, phối hợp với cuộc đấu tranh của Đảng Cộng sản. Ngày 30 tháng 5 năm 1947, Tân Hoa Xã công bố một bài bình luận thời sự do Mao Trạch Đông viết, đánh giá cao phong trào sinh viên ở khu vực do Quốc dân đảng kiểm soát, coi đó là “mặt trận thứ hai” bên cạnh mặt trận chiến đấu của Quân Giải phóng Nhân dân.
Ngày 15 tháng 8 năm 1948, Bộ Giáo dục Trung Hoa Dân Quốc tuyên bố: “Trong vòng một năm rưỡi, sinh viên gây ra 109 lần phong trào, làm chậm trễ 506 ngày học tập, phong trào lan rộng đến 18 thành phố lớn”.
Đến tháng 1 năm 1949, Quân Giải phóng tiến vào Bắc Bình (Bắc Kinh). Nhà văn Bá Dương hồi tưởng: "Khi đoàn xe đi qua khu Đông Đơn, một thiếu tá Quốc Dân đảng kéo theo hai sinh viên đại học và lớn tiếng buộc tội: “Các người, những sinh viên đại học vô lương tâm! Chính phủ đã làm gì không tốt với các người? Khi chúng tôi ở tiền tuyến phải ăn lương khô, các người ăn gì? Gạo trắng, bột mì trắng, thịt mỡ. Nhưng các người ngày nào cũng biểu tình, phản đối nạn đói, phản đối bạo quyền. Các người có đói không? Ngày Bát Lộ Quân tiến vào thành phố, các người lập tức phải ăn gạo cũ và không có lấy một miếng thịt. Nhưng các người lại không phản đối nạn đói. Các người vô ơn như vậy, trời sẽ trừng phạt các người, đừng nghĩ có thể thoát được!". Cả con phố nhất thời đều lặng đi. Cuối cùng, ông ta bị cưỡng chế dẫn đi.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Thời  gian | Địa điểm bùng  phát | Nguyên nhân | Thực tế diễn ra | Ghi chú |
| Tháng 12/1946 (Sự kiện Thẩm Sùng) | Bắc Bình | Nữ sinh Thẩm Sùng dự bị Đại học Bắc Kinh bị lính Mỹ cưỡng hiếp | Phong trào phản Mỹ trên toàn quốc | Do Đảng Cộng sản lãnh đạo |
| Tháng 5/1947 (Phong trào 520) | Nam Kinh | Giá cả tăng cao, trợ cấp sinh hoạt của các trường công lập không đủ | Phong trào phản đói, phản nội chiến trên toàn quốc | Do Đảng Cộng sản lãnh đạo |
| Tháng 5/1947 (Thảm án 61) | Vũ Hán | Giá cả tăng cao, trợ cấp sinh hoạt của các trường công lập không đủ | Sinh viên xung đột với quân đội và cảnh sát | Do Đảng Cộng sản lãnh đạo |
| Tháng 10/1947 | Hàng Châu | Chủ tịch Hội Sinh  viên Đại học Chiết Giang, Vu Tử Tam, bị bắt và chết trong tù vì bị cáo buộc tham gia Đảng ngầm | Sinh viên khắp nơi biểu tình phản đối chính phủ bắt bớ, đàn áp sinh viên | Do Đảng Cộng sản lãnh đạo |
| Tháng 1/1948 | Thượng Hải | Sinh viên Đại học Đồng Tế tự bầu Ban tự quản, nhưng bị trường đuổi học | Sinh viên Đại học Đồng Tế đến chính quyền thành phố để thỉnh nguyện | Do Đảng Cộng sản lãnh đạo |
| Tháng 3/1948 | Bắc Bình | Chính phủ Dân quốc đóng cửa tổ chức Đảng ngầm “Liên hiệp sinh viên Hoa Bắc” | Hơn vạn sinh viên tổ chức buổi sinh hoạt lửa trại tại quảng trường dân chủ của Đại học Bắc Kinh | - |
| Tháng 4/1948 | Bắc Bình | Chính phủ Dân quốc bắt giữ sinh viên của Liên hiệp sinh viên Hoa Bắc | 500 sinh viên đến phủ hành chính Bắc Bình để thỉnh nguyện | Do Đảng Cộng sản lãnh đạo |
| Tháng 6/1948 | Thượng Hải, Thiên Tân | Mỹ quyết định hỗ trợ kinh tế Nhật Bản | Hơn vạn sinh viên ở Thượng Hải biểu tình phản đối Mỹ hỗ trợ Nhật Bản; sinh viên Đại học Bắc Dương  tại Thiên Tân từ chối viện trợ lương thực của Mỹ | - |
| Tháng 7/1948 (Sự kiện 75 Bắc Bình) | Bắc Bình | Hội đồng Thành phố Bắc Bình quyết định xét duyệt lại tư cách nhập học của sinh viên lưu vong Đông Bắc tại Đại học tạm thời Bắc Bình. Sau khi đàm phán, Quân Thanh niên Trung Quốc nổ súng vào sinh viên, khiến 8 người chết. Chính phủ tuyên bố rằng cả hai bên đều bắn lẫn nhau | 10.000 sinh viên đến phủ của Lý Tông Nhân để thỉnh nguyện phản đối | Do Đảng Cộng sản lãnh đạo |