stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bill Murray

| Bill Murray |
| --- | --- |
Murray vào năm 2024
Sinh: William James Murray 21 tháng 9, 1950 (74 tuổi) Evanston, Illinois, Hoa Kỳ
Nghề nghiệp: Nam diễn viên, diễn viên hài, biên kịch
Năm hoạt động: 1973–nay
Phối ngẫu: Margaret Kelly (cưới 1981⁠–⁠ld.1996) Jennifer Butler (cưới 1997⁠–⁠ld.2008)
Con cái: 6
Cha mẹ: Lucille Murray (nhũ danh Collins)   Edward Joseph Murray II
Gia đình: John Murray (em trai) Joel Murray (em trai) Brian Doyle-Murray (em trai) Ed Murray (em trai) Andy Murray (em trai) Nancy Murray (chị/em gái) Peggy Murray (em gái) Laura Murray (em gái)
William James "Bill" Murray (sinh ngày 21 tháng 9 năm 1950) là một diễn viên và biên kịch người Mỹ. Ông lần đầu xuất hiện trên Saturday Night Live, một vai diễn giúp ông đoạt giải Emmy đầu tiên, và sau đó đóng trong một loạt phim hài như Meatballs (1979), Caddyshack (1980), Stripes (1981), Tootsie (1982), Biệt đội săn ma (1984), Scrooged (1988), Biệt đội săn ma II (1989), What About Bob? (1991) và Ngày chuột chũi (1993). Ông cũng đồng đạo diễn Quick Change (1990).
Murray nhận được nhiều lời khen ngợi từ giới phê bình với vai diễn trong Lạc lối ở Tokyo (2003), giúp kiếm về cho ông một giải Quả cầu vàng và một giải BAFTA, cũng như một đề cử giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất. Ông cũng nhận một vài đề cử Quả cầu vàng cho những vai diễn của ông trong Biệt đội săn ma, Rushmore (1998), Hyde Park on Hudson (2012) và St. Vincent. Mini sê-ri của đài HBO Olive Kitteridge (2014) còn giúp ông lần thứ hai thắng giải Emmy.
Ixora rugosirama

| Ixora rugosirama> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Ixora
Loài (species): I. rugosirama
Danh pháp hai phần
Ixora rugosirama Bremek. 
Ixora rugosirama là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Bremek. mô tả khoa học đầu tiên năm 1937.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ixora rugosirama”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Cheumatopsyche dubitans

| Cheumatopsyche dubitans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Hydropsychidae
Chi (genus): Cheumatopsyche
Loài (species): C. dubitans
Danh pháp hai phần
Cheumatopsyche dubitans Mosely, 1942 
Cheumatopsyche dubitans là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Naka, Hiroshima

| Naka 中区 |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 

 
 Vị trí của Naka ở  Hiroshima
Naka 
Tọa độ: 34°23′10″B 132°27′19″Đ﻿ / ﻿34,38611°B 132,45528°Đ﻿ / 34.38611; 132.45528 
Quốc gia: Nhật Bản
Vùng: Sanyo
Tỉnh: Hiroshima
Diện tích
 • Tổng cộng: 15,34 km2 (592 mi2)
Dân số (01 tháng 10 năm 2010)
 • Tổng cộng: 130,145
 • Mật độ: 8.480/km2 (22,000/mi2)
Múi giờ: UTC+9
Website: [ ]
Naka-ku (中区, - "khu trung tâm") là một trong 8 khu của thành phố Hiroshima, Nhật Bản.
Đến ngày 01 tháng 10 năm 2010, dân số của khu này là 130.145 người, mật độ 8.480 người/km². Tổng diện tích là 15,34 km².
Raveniopsis breweri

| Raveniopsis breweri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Raveniopsis
Loài (species): R. breweri
Danh pháp hai phần
Raveniopsis breweri Steyerm., 1980 
Raveniopsis breweri là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Steyerm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Raveniopsis breweri”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo

Tàu ngầm có thể phóng tên lửa đạn đạoBản mẫu:SHORTDESC:Tàu ngầm có thể phóng tên lửa đạn đạo
USS George Washington – chiếc dẫn đầu của lớp tàu ngầm SSBN đầu tiên của Hải quân Hoa Kỳ. George Washington cũng là tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên có khả năng răn đe hạt nhân được triển khai bởi bất kỳ lực lượng hải quân nào trên thế giới
Tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo chạy bằng năng lượng hạt nhân Đề án 667BD (lớp Delta II) của Liên Xô
Tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo là một loại tàu ngầm có khả năng triển khai tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) cùng với đầu đạn hạt nhân. Theo định danh của hải quân Mỹ, tàu ngầm mang đầu đạn hạt nhân được ký hiệu là SSB và SSBN – SS nghĩa là submarine (hay submersible ship), B là viết tắt của ballistic missile, và N biểu thị nuclear powered. Những chiếc tàu ngầm này là hệ thống vũ khí quan trọng trong Chiến tranh Lạnh bởi vì chúng có khả năng răn đe hạt nhân. Chúng có khả năng bắn các tên lửa đạn đạo từ khoảng cách hàng ngàm km tới mục tiêu, và nhờ khả năng di chuyển yên tĩnh trong lỏng biển mà cũng rất khó để phát hiện ra chúng, khiến cho tàu ngầm SSB/SSBN là một hệ thống phóng vũ khí hạt nhân có khả năng sống sót cao khi phải chịu một cuộc tấn công hạt nhân. Tổng hợp lại, các tàu ngầm trang bị tên lửa đạn đạo là một thành phần quan trọng trong chính sách răn đe hạt nhân của các quốc gia.
Hạm đội SSB/SSBN lớn nhất là của Hoa Kỳ và Nga (sau sự sụp đổ của Liên Xô). Một số tàu SSB/SSBN được triển khai trong hải quân Pháp, Vương quốc Anh, Trung Quốc và Ấn Độ.
Lịch sử

Ban đầu Hoa Kỳ và Liên Xô trang bị cho một vài tàu ngầm và tàu nổi tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân vào thập niên 50. Các tàu của Mỹ triển khai các tên lửa hành trình Regulus I còn Liên Xô triển khai tên lửa P-5 Pyatyorka (SS-N-3 Shaddock), cả hai loại tên lửa này đều có khả năng phóng từ tầu ngầm đang trong trạng thái nổi. Mặc dù các tên lửa này tiếp tục được trang bị cho đến năm 1964. Liên Xô còn trang bị tên lửa hành trình P-5 Pyatyorka lên tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân Project 659 (lớp Echo I). Tuy nhiên, vai trò của tên lửa hành trình hạt nhân phóng từ tàu ngầm đã bị lu mờ bởi các tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm được trang bị trên các tàu ngầm hạt nhân (SSBN) kể từ năm 1960.
Lịch sử > Triển khai và nâng cấp

Các tên lửa SLBM ban đầu có tầm bắn ngắn, đã ảnh hưởng nhiều đến vị trí triển khai các tàu ngầm. Tính đến cuối những năm 1960, tên lửa Polaris A-3 đã được trang bị trên tất cả các tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo của Mỹ với tầm bắn tới 4.600 kilômét (2.500 nmi), một sự cải thiện đáng kể so với tầm bắn chỉ 1.900 kilômét (1.000 nmi) trên tên lửa Polaris A-1. Phiên bản A-3 được trang bị ba đầu đạn. Lớp tàu ngầm Yankee của Liên Xô được trang bị tên lửa R-27 Zyb (SS-N-6) có tầm bắn 2.400 kilômét (1.300 nmi).
Mỹ đã thuận lợi hơn nhiều trong việc bố trí các căn cứ tàu ngầm của mình so với Liên Xô. Nhờ NATO và căn cứ hải ngoại trên đảo Guam, tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo của Mỹ có thể triển khai vĩnh viễn tại căn cứ Advanced Refit ở Holy Loch, Scotland; Rota, Tây Ban Nha; và Guam vào giữa những năm 1960, dẫn đến các tàu ngầm có thể rút ngắn thời gian tuần tra vùng biển gần Liên Xô. Với chỉ hai lần xoay vòng các đoàn thủy thủ trên mỗi tàu ngầm SSBN, khoảng một phần ba hạm đội tàu ngầm của hải quân Mỹ sẽ duy trì tuần tra trên biển vào bất kỳ thời điểm nào. Căn cứ của Liên Xô tại Murmansk trên biển Atlantic và căn cứ Petropavlovsk-Kamchatsky trên Thái Bình Dương, đòi hỏi các tàu ngầm SSBN của Liên Xô phải tuần tra trên một hải trình dài (qua các trạm theo dõi tàu ngầm của NATO ở biển Atlantic) đến khu vực tuần tra giữa đại dương gần lục địa Mỹ (CONUS) với nhiều rủi ro.
Điều này dẫn đến việc sẽ chỉ có một vài tàu ngầm Liên Xô duy trì tuần tra trong khu vực trong mọi thời điểm. Điều này khiến cho Liên Xô phải phát triển tên lửa SLBM có tầm bắn xa hơn, cho phép tàu ngầm rút ngắn hải trình và có thể bắn tên lửa từ các tuyến đường biển gần các căn cứ hải quân của chúng. Liên Xô trang bị dòng tên lửa SLBM R-29 Vysota (với các phiên bản SS-N-8, SS-N-18, SS-N-23) trên các tàu ngầm Đề án 667B, 667BD, 667BDR, và 667BDRM (lớp Delta I đến Delta IV). Tên lửa SS-N-8, với tầm bắn lên tới 7.700 kilômét (4.200 nmi), đi vào hoạt động cùng với tàu Delta-I từ năm 1972, từ trước khi lớp tàu Yankee được hoàn thiện. Có tổng cộng 43 tàu ngầm lớp Delta đi vào hoạt động giai đoạn 1972–1990, với tàu ngầm Delta III được trang bị tên lửa SS-N-18 và tàu ngầm Delta IV được trang bị R-29RM Shtil (SS-N-23). Loại tên lửa mới đã tăng tầm bắn và có trang bị đầu đạn MIRV (chứa nhiều đầu đạn con tấn công mục tiêu độc lập).
Tàu ngầm lớp Delta I trang bị 12 tên lửa; trong khi các tàu ngầm Delta sau này có khả năng mang 16 tên lửa. Tất cả các tàu ngầm lớp Delta đều có cấu trúc thượng tầng chứa các tên lửa nhiên liệu lỏng cỡ lớn của chúng.
Lịch sử > UGM-73 Poseidon và Trident I

Mặc dù Hoa Kỳ không triển khai thêm các tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo mới nào kể từ năm 1967 đến 1981, nhưng vẫn phát triển thêm hai loại tên lửa SLBM mới. Ba mươi mốt tàu ngầm trong tổng số 41 tàu thuộc hạm đội tàu ngầm răn đe của hải quân Mỹ được chế tạo với ống phóng tên lửa có đường kính lớn hơn để có thể sử dụng các loại tên lửa mới sau này. Vào đầu những năm 1970, tên lửa UGM-73 Poseidon (C-3) đi vào trang bị, và 31 tàu ngầm SSBN này được trang bị loại tên lửa mới này. Mỗi tên lửa UGM-73 Poseidon mới có khả năng mang đầu đạn MIRV gồm tới 14 đầu đạn con. Giống Liên Xô, người Mỹ cũng pháp triển tên lửa đạn đạo có tầm bắn xa hơn để đặt các căn cứ tàu ngầm SSBN tại lục địa Mỹ. Cuối những năm 1970, tên lửa Trident I đã được trang bị cho 12 tàu ngầm SSBN đang trang bị tên lửa UGM-73 Poseidon trước đó. Cơ sở tàu ngầm SSBN tại Rota, Spain được đóng cửa và Căn cứ hải quân Vịnh King tại Georgia được xây dựng làm căn cứ cho tàu ngầm trang bị tên lửa Trident I.
Lịch sử > Tàu ngầm mang tên lửa Trident và Typhoon

Cả Hoa Kỳ và Liên Xô đều đưa vào hoạt động các tàu ngầm SSBN cỡ lớn, được thiết kế để mang các loại tên lửa SLBM mới vào năm 1981. Tàu ngầm lớp Ohio, còn được gọi là "tàu ngầm Trident", là tàu ngầm có kích thước lớn nhất lúc bấy giờ với khả năng mang được 24 tên lửa, ban đầu nó được trang bị tên lửa UGM-96 Trident I nhưng được chế tạo với ống phóng tên lửa lớn hơn nhiều để có thể trang bị tên lửa Trident II (D-5), đi vào trang bị năm 1990. Toàn bộ các tàu thuộc lớp này được chuyển đổi để sử dụng tên lửa Trident II đầu những năm 2000. Khi tàu ngầm USS Ohio bắt đầu thử nghiệm trên biển vào năm 1980, hai tàu ngầm  lớp Benjamin Franklin đã tiến hành tháo dỡ các tên lửa đạn đạo để tuân thủ hiệp định SALT; tám chiếc còn lại đã được chuyển đổi thành tàu ngầm tấn công (attack submarines (SSN)) cuối năm 1982. Tất cả các tàu này đều thuộc hạm đội Thái Bình Dương, và căn cứ tàu ngầm SSBN tại Guam cũng bị đóng cửa; những tàu ngầm đầu tiên thuộc lớp Ohio sử dụng căn cứ tàu ngầm Bangor, Washington. Mười tám tàu thuộc lớp Ohio đã được triển khai vào năm 1997, bốn chiếc trong đó được chuyển đổi để mang tên lửa hành trình (SSGN) vào những năm 2000 tuân theo hiệp ước START I.
Lớp tàu ngầm SSBN lớn nhất của Liên Xô là tàu ngầm Đề án 941 Akula, hay nổi tiếng hơn với tên gọi tàu ngầm lớp Typhoon (không nên nhầm với lớp tàu ngầm tấn công Đề án 971 Shchuka, được NATO gọi là "Akula"). Những tàu ngầm lớp Typhoon là những tàu ngầm lớn nhất từng được chế tạo với độ giãn nước khi chìm là 48.000. Chúng được vũ trang bằng 20 tên lửa R-39 Rif (SS-N-20). Sáu tàu ngầm lớp Typhoon đã được đưa vào hoạt động giai đoạn 1981–1989.
Lịch sử > Hậu Chiến tranh Lạnh

Việc đóng mới các tàu ngầm SSBN đã ngừng lại cách đây hơn 10 năm tại Nga và muộn hơn tại Mỹ do Liên Xô tan rã và Chiến tranh Lạnh kết thúc vào năm 1991. Hoa Kỳ đã nhanh chóng loại biên 31 tàu ngầm SSBN cũ kỹ còn lại, vài tàu ngầm được chuyển đổi sang vai trò khác, và căn cứ tàu ngầm SSBN tại Holy Loch ngừng hoạt động. Phần lớn lực lượng tàu ngầm SSBN của Liên Xô đã được loại bỏ và tháo dỡ do thỏa thuận Nunn–Lugar Cooperative Threat Reduction, nhằm tránh sự thất thoát vũ khí hạt nhân của Liên Xô sau khi tan rã.
Hải quân Nga vẫn còn sử dụng sáu tàu ngầm Delta IV, ba tàu ngầm Delta III và một tàu ngầm lớp Typhoon sử dụng như một phương tiện phóng thử nghiệm các loại tên lửa mới (các tên lửa R-39 được chế tạo cho riêng lớp tàu ngầm Typhoon đã được tháo dỡ vào năm 2012). Các tên lửa nâng cấp như R-29RMU Sineva (SS-N-23 Sineva) đã được trang bị cho những tàu ngầm lớp Delta. Năm 2013 Nga đã đưa vào trang bị tàu ngầm hạt nhân đầu tiên thuộc lớp Borei, mang tên lớp Dolgorukiy theo tên tàu đầu tiên được chế tạo. Đến năm 2015 có thêm hai tàu ngầm khác đã đi vào biên chế. Lớp tàu ngầm này dự kiến sẽ thay thế các tàu ngầm lớp Delta, và có khả năng mang 16 tên lửa SLBM nhiên liệu rắn RSM-56 Bulava, với tầm bắn được báo cáo là 10.000 kilômét (5.400 nmi) và sáu đầu đạn MIRV. Hoa Kỳ đang tiến hành thiết kế tàu ngầm tàu ngầm lớp Columbia nhằm thay thế lớp tàu ngầm Ohio; việc chế tạo dự kiến được tiến hành vào năm 2021.
Năm 2009, Ấn Độ đã hạ thủy tàu ngầm SSBN đầu tiên do nước này tự đóng, thuộc  tàu ngầm lớp Arihant.
Vai trò

Tàu ngầm trang bị tên lửa đạn đạo có nhiệm vụ khác với tàu ngầm tấn công và tàu ngầm mang tên lửa hành trình. Các tàu ngầm tấn công được thiết kế đặc biệt cho việc tấn công các tàu của kẻ địch, còn tàu ngầm mang tên lửa hành trình được thiết kế để tấn công các tàu chiến cỡ lớn và các mục tiêu chiến thuật trên đất liền. Tuy nhiên, nhiệm vụ chính của tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo là răn đe hạt nhân. Chúng đóng vai trò như là nhân tố thứ 3 trong bộ ba răn đe hạt nhân của một quốc gia, cùng với các căn cứ tên lửa hạt nhân trên đất liền và các phi đội ném bom hạt nhân. Theo đó, tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo tập trung hơn vào việc ẩn náu, tránh bị tiêu diệt hơn là sử dụng để tấn công các tàu ngầm khác.
Các tàu ngầm SSBN được thiết kế để có khả năng tàng hình thủy âm để tránh bị phát hiện bằng mọi giá, và chúng được trang bị động cơ chạy bằng năng lượng hạt nhân cho phép chúng có khả năng thực hiện chuyến hải trình dài mà không cần nổi lên, đây là điều rất quan trọng. Chúng cũng được trang bị nhiều công nghệ giảm thiểu tiếng ồn chẳng hạn như sử dụng gạch chống dội âm, thiết kế động cơ đẩy, các thiết bị được đặt trên giá đỡ để giảm rung động. Sự vô hình cùng với khả năng của tàu ngầm SSBN khiến chúng có khả năng răn đe trước các cuộc tấn công (Bằng việc duy trì khả năng đáp trả lại mối đe dọa trong một cuộc phản công hạt nhân), cũng như có khả năng tấn công phủ đầu bằng tên lửa hạt nhân.
Vũ khí

Bài chi tiết: Tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm
Trong phần lớn các trường hợp, các tàu ngầm SSBN giống với các tàu ngầm tấn công cùng thế hệ, với phần thân đặc biệt dài để lắp các ống phóng tên lửa SLBM, ví dụ như tên lửa R-29 của Nga (SS-N-23) hay tên lửa Polaris của NATO do Mỹ chế tạo, tên lửa UGM-73 Poseidon, và tên lửa UGM-133 Trident II. Các thiết kế tên lửa thời kỳ đầu yêu cầu tàu ngầm phải nổi trước khi phóng, nhưng các tàu ngầm hiện đại thường phóng trong trạng thái chìm ở độ sâu của kính tiềm vọng thông thường nhỏ hơn 50 mét (160 ft). Tên lửa được phóng lên trên với vận tốc ban đầu đủ để chúng bật khỏi mặt nước, sau đó chúng sẽ kích hoạt động cơ của mình và bắt đầu bay lên theo quỹ đạo parabol đặc trưng của tên lửa đạn đạo. Hệ thống đẩy tên lửa khỏi ống phóng chìm bằng khí nén, về sau được thay thế bằng hệ thống đẩy bằng khí-hơi nước, được phát triển bởi đội trưởng Harry Jackson của phòng các dự án đặc biệt đứng đầu là chuẩn tướng William Raborn khi mà hệ thống thang máy nâng tên lửa tỏ ra quá phức tạp..
Thuật ngữ > Hoa Kỳ và Vương quốc Anh

SSBN – SS nghĩa là submarine (hay submersible ship), B là viết tắt của ballistic missile, và N biểu thị nuclear powered.
Trong Hải quân Hoa Kỳ, SSBN đôi khi được gọi là tàu ngầm của Hạm đội mang tên lửa đạn đạo (Fleet Ballistic Missile submarines), hay FBMs. Theo tiếng lóng, tại Mỹ, tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo còn được gọi là boomers. Tại Anh, chúng được gọi là bombers. Trong lực lượng hải quân của cả hai nước, SSBN được vận hành bởi 2 thủy thủ đoàn đầy đủ – gồm 2 thuyền trưởng – gọi là Gold và Blue ở Mỹ, Starboard và Port tại Vương quốc Anh.
Thuật ngữ > Pháp

Hải quân Pháp đã đưa vào hoạt động các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo đầu tiên của mình với tên gọi SNLE, viết tắt của Sous-marin Nucléaire Lanceur d'Engins (nghĩa là "Tàu ngầm mang thiết bị phóng chạy bằng năng lượng hạt nhân"). Thuật ngữ này áp dụng cho cả tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo nói chung (ví dụ: "SNLE của Anh") và, về mặt kỹ thuật hơn, là một phân loại cụ thể của lớp Redoutable. Lớp Triomphant gần đây hơn được gọi là SNLE-NG, viết tắt của Sous-marin Nucléaire Lanceur d'Engins Nouvelle Génération (nghĩa là "Tàu ngầm mang thiết bị phóng chạy bằng năng lượng hạt nhân thế hệ mới"). Hai đội thủy thủ đoàn được sử dụng để tối đa hóa thời gian hoạt động của tàu ngầm được gọi là đội "xanh" và "đỏ".
Thuật ngữ > Liên Xô/Nga

Liên Xô gọi tên loại tàu ngầm này là RPKSN ("Strategic Purpose Underwater Missile Cruiser"). Cách gọi tên này được sử dụng cho tàu ngầm Đề án 941 Akula. Một vài thiết kế gọi là PLARB(«ПЛАРБ» – подводная лодка атомная с баллистическими ракетами, dịch ra là "Nuclear Submarine with Ballistic Missiles"-"Tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo"). Định danh này được đặt cho các tàu ngầm cỡ nhỏ hơn như lớp Delta. Sau khi phát triển đến mức đỉnh vào năm 1984 (sau cuộc tập trận Able Archer 83), các cuộc tuần tra của tàu ngầm SSBN của Nga đã suy giảm đến mức mỗi tàu ngầm chỉ có một chuyến tuần tra mỗi năm, và chỉ có một tàu ngầm SSBN tuần tra trong mọi thời điểm. Do đó người Nga không áp dụng việc sử dụng nhiều đoàn thủy thủ trên tàu SSBN.
Thuật ngữ > Ấn Độ

Ấn Độ xếp loại tàu ngầm này vào loại Tàu ngầm hạt nhân tấn công chiến lược (Strategic Strike Nuclear Submarine).
Các lớp tàu ngầm SSBN hiện nay

Pháp
Tàu ngầm  Lớp Triomphant – 4 đang hoạt động
India
Tàu ngầm  Lớp Arihant – 1 đang hoạt động, 1 thử nghiệm trên biển, tổng cộng đóng 4 chiếc.
People's Republic of China
Type 092 submarine – 1 đang hoạt động
Type 094 submarine – 5 đang hoạt động.
Russia
Tàu ngầm  Lớp Borei – 4 đang hoạt động[cần dẫn nguồn]
Delta class – 1 tàu ngầm lớp Delta III, 6 tàu tàu ngầm lớp Delta IV đang hoạt động.
Tàu ngầm  Lớp Typhoon – 1 đang hoạt động, 2 tàu ngầm đưa vào dự trữ.
United Kingdom
Tàu ngầm  Lớp Vanguard – 4 đang hoạt động
United States
Tàu ngầm  Lớp Ohio – 14 đang hoạt động (4 chiếc được đổi sang tàu ngầm mang tên lửa hành trình).
Các lớp tàu đang được phát triển

Hải quân Pháp
SNLE 3G – dự kiến đóng 4 chiếc
Hải quân Trung Quốc
Type 096
Hải quân Ấn Độ
Tàu ngầm  Lớp S5 – dự kiến đóng 3 chiếc
Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu ngầm  Lớp Dreadnought 2 under construction, 4 planned
United States
Tàu ngầm  Lớp Columbia
Các lớp tàu ngầm SSBN đã loại biên

Tàu ngầm  Lớp Redoutable
Zulu V class (với 1 tàu phiên bản Zulu IV) (chạy bằng dầu diesel)
Golf I class (chạy bằng dầu diesel)
Golf II class (chạy bằng dầu diesel)
Hotel I class
Hotel II class
Yankee class
Yankee II class
Delta I class
Delta II class
Tàu ngầm Đề án 941 Akula (3 / 6)
Lớp Resolution
Tàu ngầm  Lớp George Washington
Tàu ngầm  Lớp Ethan Allen
Tàu ngầm  Lớp Lafayette
Tàu ngầm  Lớp James Madison
Tàu ngầm  Lớp Benjamin Franklin
Tai nạn

Vào ngày 4 tháng 2 năm 2009, tàu ngầm HMS Vanguard của Anh và Le Triomphant của Pháp đã va chạm ở Đại Tây Dương. Sau đó tàu Vanguard đã tự mình quay trở lại căn cứ hải quân Faslane ở Scotland còn Triomphant quay về Île Longue ở Brittany.
Thư mục

Friedman, Norman (1994). U.S. Submarines Since 1945: An Illustrated Design History. Annapolis, MD: Học viện Hải quân Hoa Kỳ. ISBN 1-55750-260-9.
Gardiner, Robert; Chumbley, Stephen (1995). Conway's All the World's Fighting Ships 1947–1995. London: Conway Maritime Press. ISBN 1-55750-132-7.
Miller, David; Jordan, John: Moderne Unterseeboote. Stocker Schmid AG, Zürich 1987, 1999 (2. Auflage). ISBN 3-7276-7088-6.
Polmar, Norman; Noot, Jurrien: Submarines of the Russian and Soviet Navies, 1718–1990. Naval Institute Press, Annapolis, 1991. ISBN 0-87021-570-1.
Polmar, Norman; Moore, K.J. (2004). Cold War Submarines: The Design and Construction of U.S. and Soviet Submarines, 1945–2001. Dulles, VA: Potomac Books. ISBN 978-1-57488-594-1.
Polmar, Norman (1981). The American Submarine. Annapolis, MD: Nautical and Aviation Publishing. tr. 123–136. ISBN 0-933852-14-2.
USS Alabama, một tàu ngầm SSBN thuộc lớp Ohio (hay còn gọi là Trident)
TK-17 Arkhangelsk, một tàu ngầm SSBN thuộc Đề án 941 (hay còn gọi là Typhoon)
Các cửa sập mở ra của giếng phóng tên lửa UGM-27 Polaris trên tàu ngầm USS Sam Rayburn
Tàu ngầm S 611 Le Redoutable của Pháp
Hoán đổi (tài chính)

Hoán đổi (tiếng Anh:swap) trong tài chính là một thỏa thuận giữa hai bên đối tác để trao đổi các công cụ tài chính, dòng tiền hoặc thanh toán trong một thời gian nhất định. Các công cụ có thể là hầu hết mọi thứ nhưng hầu hết các giao dịch hoán đổi đều liên quan đến tiền mặt dựa trên số tiền gốc giả định.
Giao dịch hoán đổi chung cũng có thể được coi là một loạt các hợp đồng kỳ hạn mà qua đó hai bên trao đổi các công cụ tài chính, dẫn đến một chuỗi ngày trao đổi chung và hai luồng công cụ - các chân của giao dịch hoán đổi. Chân có thể là hầu hết mọi thứ nhưng thông thường một chân liên quan đến dòng tiền dựa trên số tiền gốc giả định mà cả hai bên đồng ý. Số tiền gốc này thường không đổi chủ trong hoặc sau khi kết thúc hoán đổi; điều này trái ngược với hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn hoặc quyền chọn.
Trong thực tế, một chân thường cố định trong khi chân kia thay đổi, được xác định bởi một biến số không chắc chắn như lãi suất cơ bản, tỷ giá hối đoái, giá chỉ số hoặc giá hàng hóa.
Hoán đổi chủ yếu là các hợp đồng cổ phiếu chưa niêm yết giữa các công ty hoặc tổ chức tài chính. Các nhà đầu tư bán lẻ thường không tham gia vào các giao dịch hoán đổi.
Ví dụ

Chủ thế chấp đang trả lãi suất thả nổi cho khoản thế chấp của họ nhưng kỳ vọng lãi suất này sẽ tăng lên trong tương lai. Một chủ nợ thế chấp khác đang trả lãi suất cố định nhưng kỳ vọng lãi suất sẽ giảm trong tương lai. Họ tham gia một thỏa thuận hoán đổi cố định cho thả nổi. Cả hai chủ sở hữu thế chấp đồng ý về số tiền gốc danh nghĩa và ngày đáo hạn và đồng ý thực hiện các nghĩa vụ thanh toán của nhau. Người có thế chấp đầu tiên kể từ bây giờ sẽ trả một tỷ lệ cố định cho người có thế chấp thứ hai trong khi nhận lãi suất thả nổi. Bằng cách sử dụng hoán đổi, cả hai bên đã thay đổi hiệu quả các điều khoản thế chấp sang chế độ lãi suất ưu tiên của họ trong khi không bên nào phải thương lượng lại các điều khoản với người cho vay của họ.
Chỉ xem xét khoản thanh toán tiếp theo, cả hai bên cũng có thể đã tham gia vào hợp đồng kỳ hạn cố định cho thả nổi. Đối với khoản thanh toán sau đó, một hợp đồng kỳ hạn khác có các điều khoản giống nhau, tức là cùng một số tiền danh nghĩa và cố định để thả nổi, v.v. Do đó, hợp đồng hoán đổi có thể được xem như một loạt các hợp đồng kỳ hạn. Cuối cùng, có hai luồng dòng tiền, một từ bên luôn trả lãi cố định cho số tiền danh nghĩa tức  chân cố định  của hoán đổi và bên kia đã đồng ý trả lãi suất thả nổi hay  chân thả nổi .
Hoán đổi có thể được sử dụng để đối xung một số rủi ro nhất định như rủi ro lãi suất hoặc đầu cơ về những thay đổi theo hướng dự kiến của giá cơ bản.