stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quang học phi tuyến
Lịch sử

Hiệu ứng quang học phi tuyến đầu tiên được dự đoán là sự hấp thụ hai photon, bởi Maria Goeppert Mayer với bằng tiến sĩ của bà năm 1931, nhưng nó vẫn là một sự tò mò về lý thuyết chưa được khám phá cho đến năm 1961 và sự quan sát gần như đồng thời về sự hấp thụ hai photon tại Bell Labs  và khám phá thế hệ hài hòa thứ hai của Peter Franken et al. tại Đại học Michigan, cả hai ngay sau khi xây dựng máy laser đầu tiên của Theodore Maiman. Tuy nhiên, một số hiệu ứng phi tuyến đã được phát hiện trước khi phát triển laser. Cơ sở lý thuyết cho nhiều quá trình phi tuyến được mô tả lần đầu tiên trong chuyên khảo "Quang học phi tuyến" của Bloembergen.
Các quá trình quang học phi tuyến

Quang học phi tuyến giải thích đáp ứng phi tuyến của các thuộc tính như tần số, phân cực, pha hoặc đường đi của ánh sáng tới. Những tương tác phi tuyến này làm phát sinh một loạt các hiện tượng quang học:
Các quá trình quang học phi tuyến > Quá trình trộn tần số

Thế hệ sóng hài thứ hai (SHG), hoặc nhân đôi tần số, tạo ra ánh sáng với tần số nhân đôi (một nửa bước sóng), hai photon bị phá hủy, tạo ra một photon đơn lẻ ở hai lần tần số.
Thế hệ sóng hài bậc ba (THG), tạo ra ánh sáng với tần số gấp ba (một phần ba bước sóng), ba photon bị phá hủy, tạo ra một photon duy nhất với tần số gấp ba lần.
Thế hệ sóng hài cao (HHG), thế hệ ánh sáng có tần số lớn hơn nhiều so với ban đầu (thường lớn hơn 100 đến 1000 lần).
Tạo tần số tổng (SFG), tạo ra ánh sáng với tần số là tổng của hai tần số khác (SHG là trường hợp đặc biệt của điều này).
Tạo tần số khác biệt (DFG), tạo ra ánh sáng với tần số là sự khác biệt giữa hai tần số khác.
Khuếch đại tham số quang (OPA), khuếch đại đầu vào tín hiệu với sự hiện diện của sóng bơm tần số cao hơn, đồng thời tạo ra sóng idler (có thể được coi là DFG).
Dao động tham số quang (OPO), tạo ra tín hiệu và sóng idler sử dụng bộ khuếch đại tham số trong bộ cộng hưởng (không có đầu vào tín hiệu).
Tạo tham số quang (OPG), giống như dao động tham số nhưng không có bộ cộng hưởng, thay vào đó sử dụng mức tăng rất cao.
Thế hệ nửa hài hòa, trường hợp đặc biệt của OPO hoặc OPG khi tín hiệu và bộ làm việc suy giảm trong một tần số duy nhất,
Chuyển đổi xuống tham số tự phát (SPDC), sự khuếch đại của dao động chân không trong chế độ khuếch đại thấp.
Chỉnh lưu quang học (OR), tạo ra điện trường bán tĩnh.
Tương tác vật chất ánh sáng phi tuyến với các electron và plasma tự do.
SeHCAT

| SeHCAT |
| --- | --- |

Danh pháp IUPAC: (75Se)-2-[[[[(3α,5α,7α,12α,20S)-3,7,12-trihydroxy-20-methylpregnan-21-yl]seleno]acetyl]amino]ethanesulfonic acid,
Tên khác: 23-Seleno-25-homo-tauro-cholic acid; Selenium homocholic acid taurine; Tauroselcholic acid

Nhận dạng
Số CAS: 75018-71-2
PubChem: 3086012
Ảnh Jmol-3D: ảnh
SMILES:  đầy đủ C[C@H](C[75Se]CC(NCCS(O)(=O)=O)=O)[C@@]1([H])CC[C@@]2([H])[C@]3([H])[C@H](O)C[C@]4([H])C[C@H](O)CC[C@]4(C)[C@@]3([H])C[C@H](O)[C@@]21C 
Thuộc tính
Điểm nóng chảy:   
Điểm sôi:   
Dược lý học
Các nguy hiểm
 
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).  Y kiểm chứng (cái gì YN ?) Tham khảo hộp thông tin
SeHCAT (axit 23-seleno-25-homotaurocholic, axit selen homocholic taurine, hoặc axit tauroselcholic) là một loại thuốc được sử dụng trong xét nghiệm lâm sàng để chẩn đoán tình trạng kém hấp thu axit mật.
Phát triển

SeHCAT là một chất tương tự axit mật kết hợp taurine được tổng hợp để sử dụng như một dược phẩm phóng xạ để điều tra in vivo sự lưu thông enterohepatic của muối mật. Bằng cách kết hợp bộ phát gamma 75 Se vào phân tử SeHCAT, sự lưu giữ trong cơ thể hoặc mất hợp chất này vào phân có thể được nghiên cứu dễ dàng bằng máy ảnh gamma tiêu chuẩn, có sẵn trong hầu hết các khoa y học hạt nhân lâm sàng.
SeHCAT đã được chứng minh là được hấp thụ từ ruột và bài tiết vào mật với tỷ lệ tương tự như axit cholic, một trong những axit mật tự nhiên chính ở người. Nó trải qua quá trình bài tiết vào cây mật, túi mật và ruột để đáp ứng với thức ăn và được tái hấp thu hiệu quả ở hồi tràng, với động học tương tự như axit mật tự nhiên. Nó đã sớm được chứng minh là phương pháp thuận tiện và chính xác nhất có sẵn để đánh giá và đo lường sự thay đổi axit mật trong ruột. Thử nghiệm SeHCAT được phát triển thương mại bởi Amersham International Ltd (Amersham plc hiện là một phần của bộ phận Chẩn đoán Y tế GE Healthcare) để sử dụng lâm sàng để điều tra tình trạng kém hấp thu ở bệnh nhân bị tiêu chảy. Xét nghiệm này đã thay thế 14 xét nghiệm hơi thở glycocholic acid (hoặc axit taurocholic) được dán nhãn C và đo axit mật trong phân, hiện không có chỗ trong điều tra lâm sàng về sự kém hấp thu.
Thủ tục

Một viên nang chứa phóng xạ 75 SeHCAT (với 370 kBq của Selenium-75 và nhỏ hơn 0,1   mg SeHCAT) được uống bằng nước, để đảm bảo việc đưa viên nang vào đường tiêu hóa. Thời gian bán hủy vật lý của 75 Se là khoảng 118 ngày; hoạt động được điều chỉnh theo ngày tham chiếu tiêu chuẩn.
Bệnh nhân có thể được hướng dẫn nhịn ăn trước khi dùng viên nang; có sự khác biệt đáng kể trong thực hành lâm sàng về vấn đề này. Liều bức xạ hiệu quả cho một người trưởng thành được cho 370   kBq của SeHCAT là 0,26   mSv. (Để so sánh, phơi nhiễm phóng xạ từ CT scan bụng được trích dẫn ở 5.3   mSv và tiếp xúc với nền hàng năm ở Anh 1-3   mSv.) Các phép đo ban đầu được thực hiện với bộ đếm toàn thân nhưng thường được thực hiện ngay bây giờ với máy ảnh gamma không được đánh giá cao. Bệnh nhân được quét nằm ngửa hoặc có xu hướng thu nhận trước và sau từ đầu đến đùi 1 đến 3 giờ sau khi uống viên nang. Quét được lặp lại sau 7 ngày. Các giá trị nền được trừ đi và phải cẩn thận để tránh các nguồn phóng xạ bên ngoài trong khoa y học hạt nhân.
Từ các phép đo này, phần trăm giữ lại của SeHCAT sau 7 ngày được tính toán. Giá trị duy trì SeHCAT trong 7 ngày lớn hơn 15% được coi là bình thường, với các giá trị dưới 15% biểu thị mất axit mật quá mức, như được tìm thấy trong kém hấp thu axit mật.
Với các phép đo thường xuyên hơn, có thể tính được thời gian bán hủy toàn thân của SeHCAT; điều này không được đo thường xuyên trong môi trường lâm sàng. Thời gian bán hủy lớn hơn 2,8 ngày đã được trích dẫn là bình thường.
Sử dụng lâm sàng

Xét nghiệm SeHCAT được sử dụng để điều tra những bệnh nhân nghi ngờ kém hấp thu axit mật, thường bị tiêu chảy mãn tính, thường đi qua phân nước 5 đến 10 lần mỗi ngày. Khi hồi tràng đã được cắt bỏ sau phẫu thuật, hoặc bị viêm trong bệnh Crohn, việc giữ SeHCAT trong 7 ngày thường là bất thường, và hầu hết những bệnh nhân này sẽ được hưởng lợi từ việc điều trị bằng các chất cô lập axit mật. Sự lưu thông đường tiêu hóa của axit mật bị giảm ở những bệnh nhân có bất thường bất thường và, do sự lưu giữ axit mật bình thường vượt quá 95%, chỉ cần một mức độ thay đổi nhỏ. Acid mật kém hấp thu cũng có thể là thứ phát sau cắt bỏ túi mật, vagotomy và các rối loạn khác ảnh hưởng đến nhu động ruột hoặc tiêu hóa như viêm ruột bức xạ, bệnh celiac, và sự phát triển quá mức của các vi khuẩn ở ruột non.
Một hình ảnh tương tự về tiêu chảy mạn tính, lưu giữ SeHCAT bất thường và phản ứng với các chất cô lập axit mật, trong trường hợp không có các rối loạn khác của ruột, là đặc trưng của kém hấp thu axit mật vô căn - còn được gọi là tiêu chảy axit mật nguyên phát. Những bệnh nhân này thường bị chẩn đoán nhầm là mắc hội chứng ruột kích thích, vì các bác sĩ lâm sàng không nhận ra tình trạng này, không nghĩ đến việc thực hiện xét nghiệm SeHCAT hoặc không có sẵn.
Đã có ít nhất 18 nghiên cứu về việc sử dụng xét nghiệm SeHCAT ở bệnh nhân mắc hội chứng ruột kích thích tiêu chảy chiếm ưu thế. Khi những dữ liệu này được kết hợp, 32% trong số 1223 bệnh nhân có thời gian duy trì SeHCAT 7 ngày dưới 10% và 80% trong số này báo cáo phản ứng với cholestyramine, một chất cô lập axit mật.
Ngọc Khuê (nhạc sĩ)

| Ngọc Khuê> Thông tin cá nhân |
| --- | --- |
Sinh: 
Tên khai sinh: Nguyễn Ngọc Khuê
Ngày sinh: 8 tháng 4, 1947 (77 tuổi)
Nơi sinh: Hà Nội
 
Giới tính: nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: nghệ sĩ âm nhạc, nhạc sĩ sáng tác bài hát

Sự nghiệp âm nhạc
Vai trò: Nhạc sĩ
Năm hoạt động: 1974 – nay
Dòng nhạc: Nhạc đỏ Nhạc trữ tình
Tác phẩm: Mùa xuân làng lúa làng hoa
 
 
Giải thưởng
Giải thưởng Nhà nước 2012 Văn học  –  Nghệ thuật
x • t • 
Ngọc Khuê (sinh ngày 8 tháng 4 năm 1947), là một nhạc sĩ người Việt Nam. Tên tuổi của ông gắn liền với ca khúc "Mùa xuân làng lúa làng hoa". Ngoài ra, ông cũng là một nhạc sĩ đáng chú ý với hơn 300 ca khúc sáng tác về cuộc đời người lính. Ngọc Khuê hiện được phong hàm Thượng tá. Ông được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học – nghệ thuật năm 2012.
Cuộc đời > Thời thơ ấu

Ngọc Khuê tên đầy đủ là Nguyễn Ngọc Khuê. Ông sinh ngày 8 tháng 4 năm 1947, nguyên quán ở xã Yên Sở, huyện Hoài Đức, Hà Nội. Cha của ông là một người thuộc gia tộc Nguyễn Bá, đồng thời là một thầy đồ dạy chữ Nho. Mẹ ông là người thuộc dòng dõi họ Phan Huy ở Sài Sơn, Chùa Thầy. Lúc ông mới chào đời, cha mẹ chưa kịp đặt tên đã phải di tản về quê ngoại ở làng Thụy Khuê, dưới chân núi Thầy. Nên sau đó mẹ ông lấy tên Khuê để đặt với niềm hi vọng "tương lai thanh bình, tươi sáng" gửi gắm vào đứa con trai út. Ngay từ nhỏ, ông tỏ ra bộc lộ năng khiếu ca hát và được thầy giáo dạy nhạc ở trường làng phát hiện, bồi dưỡng.
Nhận định

Theo nhà nghiên cứu âm nhạc Vũ Tự Lân, các ca khúc của Ngọc Khuê có giai điệu "mềm mại, khoáng đạt". Một trang web báo cho biết trong cả cuộc đời sáng tác, Ngọc Khuê đã sáng tác hàng trăm ca khúc được khán giả đón nhận một cách "nồng nhiệt". Lời ca trong sáng tác của ông được nhận xét là "mộc mạc, giản dị nhưng thấm đẫm tình yêu của một người con xa quê luôn đau đáu nhớ về nơi chôn nhau cắt rốn." Sự nghiệp âm nhạc của Ngọc Khuê bao gồm 300 ca khúc, gồm nhiều đề tài khác nhau phản ánh đời sống của một người chiến sĩ tuy nhiên ca khúc "Mùa xuân làng lúa làng hoa" thường là ca khúc mà người nghe nhớ đến nhiều nhất của ông.
Nhiều người gọi Ngọc Khuê là "nhạc sĩ của những ca khúc về mùa xuân", nhưng ông chỉ nhận mình là người "có duyên" và được trời phú cho một vài ca khúc về mùa xuân rồi may mắn được công chúng biết đến.
Giải thưởng

Dưới đây là danh sách giải thưởng Ngọc Khuê được trao tặng liệt kê trong trang web Hội Nhạc sĩ Việt Nam.
Giải thưởng Bộ Văn hóa – Thông tin (1982)
Giải thưởng Hội Nhạc sĩ Việt Nam (2005, 2014, 2015)
Giải thưởng Bộ Quốc phòng (1984, 1989, 2004, 2009, 2014),
Giải thưởng của Bộ Nông nghiệp và phá triển Nông thôn,
Giải thưởng Quân chủng Phòng không – Không quân
Giải thưởng Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
Huân chương Kháng chiến hạng Ba
Huân chương Chiến công hạng Nhì
Đời tư

Đầu thập niên 2010, Ngọc Khuê xây dựng cho mình một căn nhà ở quê. Căn nhà có quy mô lớn hơn so với căn nhà của ông ở phố Trần Điền (Hà Nội) từng là nơi sinh sống của cả gia đình ông. Năm 2021, báo chí đưa tin ông và vợ đang sống ở một căn hộ trong khu đô thị cao cấp giữa Hà Nội nhưng thường xuyên về thăm quê mỗi dịp cuối tuần.
Tranh cãi

Theo báo Người lao động đưa tin, vì tỏ ra bức xúc trước “cách làm việc không khoa học, thiếu công minh của hội đồng nghệ thuật cơ sở Hội Nhạc sĩ Việt Nam trong việc xét tặng Giải thưởng Nhà nước năm 2011” nên ngày 15 tháng 7 năm 2011, các nhạc sĩ Đoàn Bổng, Đinh Quang Hợp, Ngọc Khuê, Thế Song, Lê Việt Hòa đã có buổi gặp gỡ báo chí để lên tiếng sự việc này. Trước đó, 68 nhạc sĩ trên toàn Việt Nam trong đó có Ngọc Khuê và 4 nhạc sĩ trên được đề nghị làm hồ sơ xét duyệt giải thưởng Nhà nước. Hồ sơ gửi đi nhưng năm nhạc sĩ này đã nhận được thông báo không lọt vào danh sách cuối cùng vì không đạt 75% số phiếu của hội đồng. Ngọc Khuê sau đó tỏ ra vui mừng khi được đưa vào danh sách xét duyệt lần hai, tuy nhiên ông cũng bày tỏ sự "chạnh lòng" khi cảm thấy 10 vị nhạc sĩ theo ông là rất xứng đáng vẫn bị loại. Trong khi có những người theo ông không đủ tiêu chuẩn vẫn được có tên trong danh sách. Ông cho biết có người khuyên đã có tên trong danh sách cấp Bộ rồi thì "đừng dính vào kiện tụng". Tuy nhiên ông vẫn tiếp tục ký vào đơn kiến nghị tập thể với suy nghĩ "giải thưởng Nhà nước phải dành cho những người xứng đáng".
Ngày 28 tháng 10 năm 2021, Trung tâm bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam tiếp nhận kiến nghị của Ngọc Khuê về việc nhiều tác phẩm của ông sáng tác và đầu tư sản xuất hoặc do Hội Nhạc sĩ đầu tư sản xuất và thuê Dihavina thu âm đã bị BH Media xác nhận chủ sở hữu bản quyền khi đưa lên chính kênh YouTube của mình.
Chú thích > Nguồn sách

Vũ Tự Lân (2007). Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc phổ thông. Hà Nội: Nhà xuất bản Từ điển bách khoa. OCLC 837158369.
Natri phosphide

| Natri phosphide |
| --- | --- |

Tên khác: Trinatriphotphin

Nhận dạng
Số CAS: 12058-85-4
PubChem: 61547
Ảnh Jmol-3D: ảnh
SMILES:  đầy đủ [Na+].[Na+].[Na+].[PH6-3] 
InChI:  đầy đủ 1/3Na.P/q3*+1;-3 
Thuộc tính
Công thức phân tử: Na3P
Khối lượng mol: 99.943 g/mol
Bề ngoài: chất rắn màu đen
Điểm nóng chảy:   
Điểm sôi:   
Độ hòa tan trong nước: không tan
Độ hòa tan: không tan trong CO2 lỏng
Cấu trúc
Cấu trúc tinh thể: lục phương  a = 4.9512 Å c = 8.7874 Å
Tọa độ: quanh P có 5 phối tử, tháp đôi tam giác ba phương  
Các hợp chất liên quan
Anion khác: Natri chloride Natri nitride
Cation khác: Nhôm phosphide Lithi phosphide
 
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).  Y kiểm chứng (cái gì YN ?) Tham khảo hộp thông tin
Natri phosphide, Na3P, là muối màu đen chứa kim loại kiềm natri và anion phosphide.  Na3P là một nguồn anion phosphide hoạt tính cao. Không nên nhầm lẫn với natri phosphat, Na3PO4.
Ngoài Na3P, 5 chất khác cũng có cấu tạo từ natri và phosphor đã được biết: NaP, Na3P7, Na3P11, NaP7, and NaP15.
Tính chất

Như K3P, Na3P rắn có nguyên tử trung tâm 5 phối tử. Ở thể khí, phân tử Na3P và Li3P đều có dạng tháp đáy tam giác tam phương với cặp electron tự do ở nguyên tử phosphor trung tâm. Đặc tính ion của Na3P là tương tự Li3P, được biết đến là một chất siêu dẫn ion. Cấu tạo năng lượng thấp nhất như nhau ở cả hai phân tử, đối xứng C3v không phẳng. Vì cấu trúc khác lạ đó, Na3P có khả năng hoán vị chính nó. Độ chắn hoán vị cho Na3P và Li3P được tính tương ứng là 7.5 kcal/mol và 4.9 kcal/mol.
Điều chế

Sự điều chế đầu tiên của Na3P được ghi nhận đầu tiên vào giữa thế kỉ 19. Nhà nghiên cứu người Pháp, Alexandre Baudrimont điều chế natri phosphide bằng cách cho natri nóng chảy phản ứng với phosphor pentachloride.
Nhiều đường khác nhau về Na3P được mô tả. Vì tính dễ cháy và độc, Na3P (và các muối liên quan) được điều chế đúng vị trí. Phosphor trắng được khử bởi hợp kim natri-kali để tạo muối phosphide.
Sự chuyển hóa phosphor trắng thành phosphide đang được nghiên cứu kĩ. Phosphor phản ứng với natri trong nồi hấp ở nhiệt độ 150 °C trong 5 giờ tạo ra Na3P.
Ngoài ra phản ứng có thể được dẫn tới áp suất thường nhưng dùng nhiệt độ chênh lệch để hình thành dạng không bay hơi NaxP (x < 3) rồi sau đó phản ứng tiếp với natri. trong một vài trường hợp, một chất chuyển electron, như naphtalen, được dùng. Trong ứng dụng này, naphtalen tạo ra các gốc tự do và khử phosphor nhanh hơn.
Sử dụng

Natri phosphide là một nguồn anion phosphide hoạt tính cao. Chất này không tan trong tất cả các dung môi nhưng phản ứng như một huyền phù với axit và các chất electrophin khác để tạo ra các dẫn xuất có dạng PM3:
Dẫn xuất trimetylsilyl bay hơi (30-35 C & 0.001 mm Hg) và tan được. Nó hoạt động như một chất tương đương "P3-".
Inđi phosphide, một chất bán dẫn có mặt bằng xử lý "natri phosphide" với inđi(III) chloride. Trong quá trình này, tác nhân phosphide được tạo ra từ natri kim loại và phosphor trắng trong N,N'-đimetylformamit, DMF.
Natri phosphide được dùng trong thương mại như một chất xúc tác trong phản ứng trùng hợp giữa kẽm phosphide và nhôm phosphide cho việc sản xuất polyme. Khi Na3P bị loại khỏi chất xúc tác bậc ba phản ứng polyme hóa propilen và 4-metyl-1-penten thì không hiệu quả.
Thận trọng

Natri phosphide cực kì nguy hiểm khi giải phóng photphin trong thủy phân, một quá trình tỏa nhiều nhiệt đến mức phát lửa. USDOT cấm vận chuyển Na3P trên máy bay dân dụng, máy bay toàn hàng hóa, và tàu hỏa do nguy cơ hỏa hoạn và chất độc nguy hại.[liên kết hỏng]
Tiếp thị thực phẩm

Một hình ảnh quảng cáo thức ăn nhanh như là một loại thức ăn siêu ngon
Tiếp thị thực phẩm (Food marketing) là hoạt động tiếp thị các sản phẩm thực phẩm. Hoạt động tiếp thị thực phẩm kết nối các nhà sản xuất thực phẩm đến tay người tiêu dùng thông qua một loạt chuỗi các hoạt động tiếp thị. Tiếp thị thực phẩm là hành động giao tiếp, tương tác, kết nối với người tiêu dùng thông qua một loạt các kỹ thuật tiếp thị để gia tăng giá trị cho sản phẩm thực phẩm và thuyết phục người tiêu dùng mua hàng. Điều này bao gồm tất cả các hoạt động diễn ra trong khoảng thời gian từ khi hoàn thành sản phẩm (thành phẩm) cho đến khi người tiêu dùng mua hàng. Các tác giả Pomeranz và Adler định nghĩa tiếp thị thực phẩm là chuỗi các hoạt động tiếp thị diễn ra trong chuỗi hệ thống thực phẩm giữa một đơn vị sản xuất, kinh doanh, phân phối thực phẩm và người tiêu dùng. Có ba giai đoạn lịch sử của hoạt động tiếp thị thực phẩm gồm giai đoạn manh mún (trước 1870–1880), giai đoạn thống nhất (1880–1950) và giai đoạn phân khúc (1950 trở về sau).
Sông Sắt

| Sông Sắt> Vị trí |
| --- | --- |
Quốc gia: Việt Nam
Đặc điểm địa lý

Thượng nguồn:  
 • cao độ: ?
 
Cửa sông: Sông Đáy
 • cao độ: ?
Độ dài: 39 km
Diện tích lưu vực: km²

Lưu lượng: ?
 
Sông Sắt là một con sông tự nhiên, nằm trong hệ thống sông Đáy, chảy qua các huyện Bình Lục và Lý Nhân của tỉnh Hà Nam, Việt Nam. Sông có vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong việc tưới tiêu cho các cánh đồng lúa, và cũng đóng vai trò trong giao thông thủy nội địa.
Hình Thành và Đặc Điểm

Sông Sắt là một nhánh tự nhiên của sông Đáy. Sông này được hình thành qua quá trình xói mòn, bồi đắp của dòng nước trong suốt hàng nghìn năm. Mặc dù hiện nay một số đoạn của sông có thể đã được cải tạo, nâng cấp hoặc mở rộng để phục vụ các mục đích nông nghiệp và giao thông, nhưng sông Sắt vẫn giữ nguyên nguồn gốc tự nhiên và không phải là một kênh đào nhân tạo.
Sông Sắt có chiều dài khoảng 50 km, chảy qua các huyện Bình Lục và Lý Nhân của tỉnh Hà Nam, với độ rộng và sâu thay đổi tùy vào từng đoạn sông. Nó không chỉ là một con sông tự nhiên mà còn là một phần quan trọng trong mạng lưới các sông nhánh của sông Đáy, góp phần điều hòa dòng chảy và cung cấp nước cho các hoạt động nông nghiệp trong khu vực.
Vai Trò và Ý Nghĩa

Sông Sắt có vai trò quan trọng trong hệ thống tưới tiêu của khu vực Hà Nam, đặc biệt là trong mùa mưa và mùa khô. Nước từ sông giúp duy trì sự sinh trưởng của cây trồng, chủ yếu là lúa, góp phần không nhỏ vào việc phát triển nông nghiệp tại các vùng đất phù sa bồi đắp ven sông. Ngoài ra, sông còn là tuyến giao thông thủy, giúp việc vận chuyển hàng hóa và kết nối các địa phương trở nên thuận lợi hơn.
Bên cạnh đó, sông Sắt còn có giá trị trong việc duy trì cân bằng sinh thái và bảo vệ môi trường. Các hệ sinh thái ven sông phát triển mạnh mẽ, với nhiều loài thủy sản, thực vật và động vật hoang dã. Nhờ vào sự tồn tại của sông, các hoạt động kinh tế, sinh hoạt và giao thông của cộng đồng dân cư xung quanh được duy trì ổn định.
Lịch Sử và Cải Tạo

Trong quá trình phát triển của địa phương, sông Sắt đã được cải tạo và điều chỉnh nhằm đáp ứng nhu cầu của con người. Các công trình đê, cống, kênh dẫn đã được xây dựng để điều hòa dòng chảy, tránh lũ lụt và đảm bảo nước tưới cho các vùng canh tác. Mặc dù vậy, nguồn gốc tự nhiên của sông Sắt không thay đổi.
Kết Luận

Sông Sắt là một phần không thể thiếu trong hệ thống sông Đáy, có vai trò lớn trong phát triển kinh tế, nông nghiệp và giao thông của vùng Hà Nam. Con sông này không chỉ là tài nguyên nước quan trọng mà còn là yếu tố môi trường góp phần duy trì sự sống và phát triển bền vững cho cộng đồng dân cư nơi đây
Lịch sử hình thành

Sông Sắt là một con sông tự nhiên, nhưng có một số đoạn của nó đã được can thiệp và chỉnh lý bởi con người trong lịch sử, nhằm phục vụ cho các mục đích như giao thông và thủy lợi. Vì vậy, có thể có hai quan điểm khác nhau về sông Sắt:
Quan điểm sông tự nhiên: Sông Sắt là một con sông tự nhiên, có nguồn gốc từ các dòng nước tự nhiên, chảy qua nhiều địa phương, như khu vực huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Nó có sự hiện diện từ lâu và được ghi nhận trong lịch sử là một phần của hệ thống sông tự nhiên.
Quan điểm sông nhân tạo: Một số người cho rằng Sông Sắt là sông nhân tạo do các hoạt động chỉnh lý, như đào kênh, mở rộng dòng chảy hoặc cải tạo để phục vụ nhu cầu nông nghiệp, giao thông. Những thay đổi này có thể làm người ta nghĩ rằng nó không phải hoàn toàn tự nhiên.
Tóm lại, mặc dù có sự can thiệp của con người để cải tạo sông, Sông Sắt vẫn được coi là sông tự nhiên, vì nguồn gốc và đặc điểm ban đầu của nó là từ tự nhiên.
Dòng chảy

Sông Sắt chảy qua 3 huyện Bình Lục, Vụ Bản và Ý Yên nhưng điểm khởi đầu và kết thúc lại tiếp giáp với huyện Lý Nhân (trên sông Châu Giang) và thành phố Hoa Lư (trên sông Đáy).
Sông rút nước sông Châu Giang rồi chảy vào Bình Lục lần lượt qua các xã bên tả là Hưng Công, Bối Cầu, Trung Lương; các xã bên hữu là Đồng Du, An Mỹ, An Đổ, Tiêu Động, An Lão.
Qua Bình Lục, Sông vào ranh giới giữa Vụ Bản với Bình Lục và Ý Yên với bên tả ngạn thuộc các xã Minh Thuận, Tân Khanh, Minh Tân thuộc Vụ Bản; bên hữu là Yên Lợi, Yên Minh, Yên Mỹ, Yên Ninh thuộc Ý Yên.
Xuyên vào huyện Ý Yên, sông chảy qua các xã bên tả ngạn là Yên Lương, Yên Thắng, Yên Đồng, Yên Trị và qua các xã bên hữu là Yên Tiến, Yên Khang.
Dòng chảy của Sông Sắt và các phụ lưu của nó là một phần của hệ thống thủy văn phức tạp thuộc khu vực tỉnh Hà Nam, Việt Nam. Dưới đây là mô tả chi tiết về dòng chảy của Sông Sắt và các phụ lưu của nó.
Dòng chảy > Dòng Chảy Của Sông Sắt

Sông Sắt là một nhánh của Sông Đáy, bắt nguồn từ khu vực thượng lưu ở phía Tây Bắc của tỉnh Hà Nam và chảy qua các huyện Bình Lục, Lý Nhân trước khi đổ vào Sông Đáy. Dòng chảy của Sông Sắt có đặc điểm:
Nguồn Gốc và Hướng Chảy: Sông Sắt bắt nguồn từ khu vực gần xã Châu Giang và chảy theo hướng Đông Nam, xuyên qua các địa phương như Bình Lục, Lý Nhân, cuối cùng hợp lưu với Sông Đáy. Dòng chảy của Sông Sắt có sự thay đổi trong suốt chiều dài của nó, từ các vùng thượng lưu có độ dốc cao đến khu vực hạ lưu bằng phẳng hơn.
Đặc Điểm Dòng Chảy: Sông Sắt có chiều dài khoảng 50 km, dòng chảy của nó không ổn định, bị ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết, mưa lũ, và sự can thiệp của con người. Trong mùa mưa, dòng chảy của sông có thể mạnh mẽ, gây ngập úng ở một số khu vực. Vào mùa khô, mực nước giảm đáng kể, ảnh hưởng đến việc tưới tiêu cho nông nghiệp.
Dòng chảy > Dòng Chảy Của Các Phụ Lưu Sông Sắt

Các phụ lưu của Sông Sắt là các nhánh nhỏ, tạo thành mạng lưới thủy lợi giúp hỗ trợ hệ thống tưới tiêu và điều hòa dòng chảy cho sông chính. Những phụ lưu này thường bắt nguồn từ các khu vực ven sông Sắt và chảy theo các hướng khác nhau:
Nhánh Nước Từ Thượng Lưu: Các phụ lưu ở thượng lưu thường là những con suối nhỏ, bắt nguồn từ các vùng đồi núi và chảy xuống phía dưới. Những nhánh này cung cấp một phần nguồn nước cho Sông Sắt.
Nhánh Phụ Ở Hạ Lưu: Các phụ lưu ở hạ lưu thường chảy qua các khu vực đồng bằng và có chiều dài lớn hơn. Những nhánh phụ này giúp chia nhỏ dòng chảy của Sông Sắt, đồng thời cung cấp nước cho các cánh đồng lúa và các khu vực canh tác khác trong vùng.
Dòng chảy > Tương Quan Giữa Dòng Chảy Của Sông Sắt và Phụ Lưu

Dòng Chảy Chính và Phụ Lưu: Dòng chảy của Sông Sắt và các phụ lưu có sự tương tác mật thiết, tạo thành một hệ thống thủy văn có tính chất điều hòa. Dòng chảy chính của Sông Sắt không chỉ cung cấp nước cho các phụ lưu mà ngược lại, các phụ lưu cũng góp phần điều tiết dòng nước, giảm thiểu tình trạng ngập úng hoặc khô cạn trong các mùa khác nhau.
Tác Động Của Các Phụ Lưu: Các phụ lưu giúp phân phối nước từ dòng chính của Sông Sắt đến các khu vực xa hơn, đặc biệt là trong việc phục vụ cho việc tưới tiêu nông nghiệp. Những nhánh sông này đóng vai trò quan trọng trong việc phân bổ nước đến các vùng đất trũng và các cánh đồng lúa ven sông.