stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đồng Sĩ Nguyên
Qua đời

Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên từ trần vào hồi 11 giờ 42 phút ngày 4 tháng 4 năm 2019 khi đang điều trị tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, không lâu sau sinh nhật lần thứ 96.
Lễ tang được tổ chức vào ngày 10 tháng 4 năm 2019 với nghi thức lễ tang cấp Nhà nước. Trưa chiều cùng ngày, linh cữu của ông được an táng tại Nghĩa trang Công viên Vĩnh Hằng, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội.
Tặng thưởng

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (truy tặng 13/12/2024).
Huân chương Sao Vàng.
Huân chương Hồ Chí Minh.
Huân Chương Quân công Hạng Nhất.
Huân chương Chiến công hạng Nhất.
Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.
Huân chương Kháng chiến hạng Ba.
Huân chương Chiến thắng hạng Nhì.
Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Nhì.
Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Ba.
Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba.
Huy chương Quân kỳ Quyết thắng.
Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng
Và nhiều huân, huy chương khác của Việt Nam, và quốc tế.
Lịch sử thụ phong quân hàm

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Năm thụ phong | 1958 | 1974 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Quân hàm |  |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Cấp bậc | Đại tá | Trung tướng  (thăng vượt cấp) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
Gia đình

Cha ông là cụ ông Nguyễn Hữu Khoán, năm sinh không rõ, mất năm 1933, là cháu nội của Nguyễn Trọng Đạm, một chỉ huy Cần vương bị Pháp xử bắn ở Cửa Gianh (Quảng Trạch, Quảng Bình).
Mẹ ông là cụ bà Đặng Thị Cấp, sinh ngày 12 tháng 5 năm 1882, mất ngày 22 tháng 4 năm 1982, thọ chẵn 100 tuổi. Chồng mất sớm, bà nuôi dạy 7 người con (5 trai 2 gái) nên người. Cả năm người con trai đều tham gia cách mạng. Ngoài người con trai thứ 5 là Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên, người con thứ 6 là Thiếu tướng Nguyễn Hữu Anh, nguyên Phó viện trưởng, Bí thư Đảng ủy học viện hậu cần, Cục trưởng Cục đối ngoại Bộ Quốc phòng. Ngoài ra, một người cháu nội là Nguyễn Hữu Cường (con trai của người con thứ 3 –Nguyễn Hữu Lượng) cũng là một Trung tướng, Tư lệnh Quân khu 4, Đại biểu quốc hội khoá XI.
Ông Đồng Sĩ Nguyên lập gia đình với bà Nguyễn Thị Ngọc Lan, và có với nhau bốn con trai và hai con gái.
Malcolm X
Tiểu sử

Malcolm X sinh năm 1925, ông là con trai của một mục sư. Cha ông chủ trương rằng phải quay trở lại châu Phi, mảnh đất của tổ tiên da đen nhưng cuối cùng lại bị người da trắng giết hại. Thuở nhỏ, ông đã phải sống trong cảnh nghèo khổ đến cùng cực và kiếm sống bằng những công việc lặt vặt. Ông từng bị giam cầm trong tù vì phạm tội ở khu ổ chuột. Trong thời gian bị tù đày, ông đã đọc sách để thay đổi phương hướng của cuộc sống và qua đó tiếp thu được nhiều tri thức.
Sau khi ra khỏi tù, Malcolm X đã tham gia tổ chức Quốc gia Hồi Giáo vốn là lực lượng đối đầu quyết liệt với người da trắng và trở thành phát ngôn viên cho tổ chức.
Malcolm X đã từng phê phán chủ trương phàn kháng bất bạo động của Martin Luther King vì cho rằng không thể đòi lại nhân quyền chỉ bằng con đường đấu tranh bất bạo động. Với những hành vi quá khích này, ông đã dần trở thành kẻ thù của người da trắng. Theo thời gian, hành động cực đoan của ông đã dần thay đổi theo chiều hướng tích cực. Sau khi từ bỏ Quốc gia Hồi giáo năm 1964, Malcolm X tham dự lễ Hajj tại Mecca và theo nhánh Sunni trong đạo Hồi. Ông thành lập công ty Tu viện Hồi giáo và Tổ chức Mỹ gốc Phi thống nhất. Năm sau, Malcolm X bị ám sát tại Washington Heights, trong ngày đầu tiên của cuộc họp mặt Tuần lễ Huynh đệ Quốc gia.
Nhận xét

Sử gia Robin D.G. Kelley viết:
"Malcolm X bị người ta gắn cho nhiều bộ mặt: Chủ nghĩa đoàn kết toàn Phi châu, cha đẻ của Năng lực Da đen, cuồng tín, bảo thủ ngầm, xã hội chủ nghĩa, và là mối đe dọa của xã hội. Ý nghĩa của cuộc đời trong cộng đồng của ông - về chính trị và tư tưởng - bị thử thách nhiều vì toàn bộ sự nghiệp chỉ gồm vài chục bài diễn văn và một cuốn tự truyện không được xác thực rõ ràng.... Malcolm trở thành một thứ bảng trắng, trên đó những ai muốn thì đều có thể viết suy diễn của riêng mình về xu hướng chính trị và di sản của ông ta. Cả Nhạc sĩ Hip hop Chuck D của ban nhạc Public Enemy lẫn phó chánh án Toà án Tối cao Hoa Kỳ Clarence Thomas đều có thể tuyên bố Malcolm X là anh hùng của họ."
Bị ám sát

Rạng sáng 16/2/1965, Malcolm X đã nói với Gordon Parks rằng Quốc gia Hồi Giáo đang tích cực lên kế hoạch ám sát ông. Ngày 21/2/1965, khi ông đang chuẩn bị tham dự hội nghị OAAU tại Audubon Ballroom, ai đó trong số 400 người tham gia hét lên, "Đồ bẩn thỉu! Bỏ tay ra khỏi túi tao!". Malcolm X và vệ sĩ của mình đã cố gắng để giải quyết hỗn loạn. Cùng lúc đó, một người đàn ông chạy lên bắn chí mạng vào người Malcolm với khẩu súng shotgun giấu trong tay áo, trong khi hai tên đồng lõa cầm súng ngắn nã liên tục vào người ông. Malcolm X được tuyên bố là đã chết vào 3:30 chiều 16/2, gần như ngay sau khi đến Bệnh viện Columbia Presbyterian. Nạn nhân chết với 21 mảnh đạn trên người, đa số tìm thấy ở ở ngực, vai trái, tay và cẳng chân, có tới mười mảnh đạn được ghi nhận là của khẩu shotgun.
Một tay súng, thành viên Quốc gia Hồi Giáo Talmadge Hayer (tên thật Thomas Hagan), bị đám đông đánh dã man trước khi cảnh sát tới. Nhân chứng tại hiện trường đã cho biết được hai tay súng còn lại là "Norman 3X Butler" và "Thomas 15X Johnson", cũng đều là thành viên của Quốc gia Hồi Giáo. Cả ba bị kết án giết người loại 2 vào tháng 3 năm 1996 và lãnh án tù chung thân. Tại phiên toàn Hayer nhận tội, nhưng từ chối tiết lộ thông tin về hai kẻ đồng lõa ngoại trừ việc phủ nhận chúng là Butler và Johnson. Cuối năm 1977, đầu năm 1978, hắn kí kết bản xác nhận sự vô tội của Butler và Johnson, cho biết tên của bốn kẻ đứng sau âm mưu, cùng là người của tổ chức Quốc gia Hồi Giáo. Bản lời khai này tuy nhiên không đủ chỉ tiêu để mở lại một phiên tòa mới.
Ảnh bên chụp sân khấu Audubon Ballroom sau vụ thảm sát, đầy mảnh đạn.
Butler, ngày nay được biết đến với cái tên Muhammad Abdul Aziz, được kết nạp vào năm 1985 và trở thành kẻ cầm đầu của Quốc gia Hồi Giáo năm 1998. Cho tới ngày nay anh ta vẫn khăng khăng mình vô tội. Johnson, trong tù, người đã đổi tên thành Khalil Islam, quay lưng với quy tắc của tổ chức và đã chuyển sang giáo phái Hồi giáo Sunni. Được ân xá năm 1987, anh ta duy trì sự vô tội của mình cho đến khi anh ta qua đời vào tháng Tám 2009. Hayer, đã đổi tên thành Mujahid Halim, được tái kết nạp từ 2010.
Trên một bài báo của CNN, Witnessed: The Assassination of Malcolm X, được phát vào 17/2/2015 công bố những cuộc phỏng vấn với những người từng làm việc cùng Malcolm, có thể kể đến A. Peter Bailey và Earl Grant, cùng con gái ông, Ilyasah Shabazz
Chú thích

↑  Harrison, Isheka N. (tháng 7 năm 2010). “Malcolm X's Grandson Working on Memoirs in Miami”. South Florida Times. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2016.
↑  Robin D.G. Kelley, "Malcolm X", Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience (New York: Basic Civitas Books, 1999), ISBN 0-465-00071-1.
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
↑  tiếng Ả Rập: الحاجّ مالك الشباز; phát âm tiếng Ả Rập: [al-ħad͡ʒː malik aʃːabaːz]. This name includes the honorific El-Hajj title, given on completion of the Hajj to Mecca. Malise Ruthven (1997). Islam: A Very Short Introduction. Oxford University Press. tr. 147. ISBN 978-0-19-285389-9.
Massoteres

| Massoteres Massoteres Masoteras |
| --- | --- |

  Ấn chương
 Vị trí của Masoteras

Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng
Tỉnh:  Lleida
Quận (comarca): Segarra
Thủ phủ: Massoteres
Chính quyền
 • Thị trưởng: Miguel Àngel Marina Fontanellas
Diện tích
 • Đất liền: 26,1 km2 (101 mi2)
Độ cao: 502 m (1,647 ft)
 • Mật độ: 0/km2 (0/mi2)
Múi giờ: UTC+1
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 25211
Tọa độ: 41°47′57″B 1°18′43″Đ﻿ / ﻿41,79917°B 1,31194°Đ﻿ / 41.79917; 1.31194{{#coordinates:}}: một trang không thể chứa nhiều hơn một thẻ chính
Massoteres là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Massoteres có diện tích là 26,1 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 212 người với mật độ 8,12 người/km². Đô thị Massoteres có cự ly km so với tỉnh lỵ Lleida.
Hoa hậu Quốc tế 2006

| Hoa hậu Quốc tế 2006 |
| --- | --- |

Ngày: 11 tháng 11 năm 2006
Địa điểm: Trung tâm Triển lãm Bắc Kinh, Bắc Kinh, Trung Quốc
Truyền hình: TV Tokyo
Tham gia: 53
Số xếp hạng: 12
Lần đầu tham gia: Guadeloupe Kenya Martinique Congo Sudan
Bỏ cuộc: Bahamas El Salvador Hy Lạp Israel Kazakhstan Ma Cao Nepal Nicaragua Paraguay Thụy Điển Anh Quốc Hoa Kỳ
Trở lại: Ai Cập Guatemala Mexico Nigeria Quần đảo Bắc Mariana Nga Sri Lanka Việt Nam
Người chiến thắng: Daniela di Giacomo  Venezuela
Thân thiện: Lữ Tuệ Nghi    Hồng Kông
Quốc phục đẹp nhất: Mayte Sánchez González    Panama
Ăn ảnh: Vasana Wongbuntree    Thái Lan   Karoliina Yläjoki    Phần Lan
← 20052007 →
Hoa hậu Quốc tế 2006 là cuộc thi Hoa hậu Quốc tế lần thứ 46 được tổ chức tại Tokyo, Nhật Bản và Bắc Kinh, Trung Quốc. Cuộc thi có 53 thí sinh tham dự với chiến thắng thuộc về hoa hậu Venezuela, Daniela di Giacomo.
Kết quả > Thứ hạng

| Kết quả | Thí sinh |
| --- | --- |
Hoa hậu Quốc tế 2006:   Venezuela – Daniela di Giacomo
Á hậu 1:   Panama – Mayte Sánchez González
Á hậu 2:   Hàn Quốc – Jang Yoon-seo
Top 12:   Cộng hòa Dominican –  Wilma Abreu Nazario   Thái Lan – Vasana Wongbuntree   Nhật Bản – Mami Sakurai   Puerto Rico – Sharon Gomez   Trung Quốc – Trần Thiến   Colombia – Karina Guerra Rodriguez   Ấn Độ – Sonalli Sehgall   Tây Ban Nha – Sara Sánchez Torres   Guadeloupe – Meryta Melina
Kết quả > Các giải thưởng đặc biệt

| Giải thưởng | Thí sinh |
| --- | --- |
Hoa hậu Ảnh  (Giải thưởng ở Trung Quốc):   Phần Lan - Karoliina Ylajoki
Hoa hậu Ảnh  (Giải thưởng ở Nhật Bản):   Thái Lan - Vasana Wongbuntree
Hoa hậu Thiện chí:   Puerto Rico - Sharon Gomez
Hoa hậu Thân thiện:   Hồng Kông - Lữ Tuệ Nghi
Miss Vibrant:   Brazil - Maria Claudia Barreto
Trang phục dân tộc đẹp nhất:   Panama - Mayte Sanchez
Compassionate Award:   Trung Quốc - Trần Thiến
Hoa hậu có hình thể đẹp nhát:   Colombia - Karina Guerra
Best Preliminary Performance:   Đức - Hiltja Muller
Best Overall Style:   Venezuela - Daniela di Giacomo
Best Figure:   Venezuela - Daniela di Giacomo
Thí sinh tham gia

| --- | --- |
  Aruba - Luizanne (Zenny) Donata   Úc - Karli Smith   Bolivia - Pamela Justiniano Saucedo   Brazil - Maria Cláudia Barreto de Oliveira   Canada - Emily Ann Kiss   Trung Quốc - Trần Thiến   Colombia - Karina Guerra Rodriguez   Síp - Elena Georgiou   Cộng hòa Séc - Katerina Pospisilova   Cộng hòa Dominica - Wilma Abreu Nazario   Ecuador - Denisse Elizabeth Rodriguez Quiñónez   Ai Cập - Elham Wagdi Fadel   Ethiopia - Fethiya Mohammed Seid   Phần Lan - Karoliina Yläjoki   Pháp - Marie-Charlotte Meré   Đức - Hiltja Müller   Guadeloupe - Melina Aurelie Meryta   Guatemala - Mirna Lissy Salguero Moscoso   Honduras - Lissa Diana Viera Sáenz   Hồng Kông - Lữ Tuệ Nghi   Ấn Độ - Sonalli Sehgall   Nhật Bản - Mami Sakurai   Kenya - Rachel Nyameyo   Hàn Quốc - Jang Yoon-seo   Malaysia - Iris Hng Choy Yin   Martinique - Murielle Desgrelle   Mexico - Alondra del Carmen Robles Dobler  :   Mông Cổ - Bolortuya Dagva   New Caledonia - Fabienne Vidoire   New Zealand - Claire Beattie   Nigeria - Misel Uku   Quần đảo Bắc Mariana - Shequita DeLeon Guerrero Bennett   Na Uy - Linn Andersen   Panama - Mayte Sánchez González   Peru - Lissy Consuelo Miranda Muñoz   Philippines - Denille Lou Valmonte   Ba Lan - Marta Jakoniuk   Puerto Rico - Sharon Gómez   Congo - Maurielle Nkouka Massamba   Nga - Elena Vinogradova   Serbia và Montenegro - Danka Dizdarevic   Singapore - Genecia Luo   Slovakia - Dagmar Ivanova   Tây Ban Nha - Sara Sánchez Torres   Sri Lanka - Gayesha Perera   Sudan - Rebecca Chor Malek   Đài Loan - Liu Tzu-Hsuan   Tanzania - Angel Delight Kileo   Thái Lan - Vasana Wongbuntree   Thổ Nhĩ Kỳ - Asena Tugal   Ukraine - Inna Goruk   Venezuela - Daniela di Giacomo   Việt Nam - Vũ Ngọc Diệp
Chú ý > Lần đầu tham gia

| --- | --- |
  Guadeloupe   Kenya   Martinique  :   Congo   Sudan
Chú ý > Trở lại

| --- | --- |
 Lần cuối tham gia vào năm 1994:  Sri Lanka  Lần cuối tham gia vào năm 2003:  Guatemala   Nigeria   Việt Nam  :  Lần cuối tham gia vào năm 2004:  Ai Cập   Mexico   Quần đảo Bắc Mariana   Nga
Chú ý > Bỏ cuộc

| --- | --- |
  Bahamas   El Salvador   Hy Lạp   Israel   Kazakhstan   Ma Cao  :     Nepal   Nicaragua   Paraguay   Thụy Điển   Anh Quốc   Hoa Kỳ  
Các quốc gia và lãnh thổ tham gia Hoa hậu Quốc tế 2006 và kết quả.
Montgai

| Montgai Montgai Montgai |
| --- | --- |

  Ấn chương
 Vị trí của Montgai

Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng
Tỉnh:  Lleida
Quận (comarca): Noguera
Thủ phủ: Montgai
Chính quyền
 • Thị trưởng: Jaume Gilabert Torroella
Diện tích
 • Đất liền: 28,92 km2 (1,117 mi2)
Độ cao: 286 m (938 ft)
 • Mật độ: 0/km2 (0/mi2)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 25616
Số khu dân cư: 2
Tọa độ: 41°48′6″B 0°57′46″Đ﻿ / ﻿41,80167°B 0,96278°Đ﻿ / 41.80167; 0.96278{{#coordinates:}}: một trang không thể chứa nhiều hơn một thẻ chính
Tên gọi dân cư: montgaí / montgaïna
Montgai là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Montgai có diện tích là 28,92 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 718 người với mật độ 24,83 người/km². Đô thị Montgai có cự ly km so với tỉnh lỵ Lleida.
Liên bang Đông Dương

Đối với các định nghĩa khác, xem Bán đảo Đông Dương.
Liên bang Đông Dương (chữ Nôm: 聯邦東洋, tiếng Pháp: Union indochinoise, sau 1947 là Fédération indochinoise) hay còn gọi là Đông Dương thuộc Pháp, Đông Pháp, là lãnh thổ nằm dưới quyền cai trị của thực dân Pháp trong hơn 67 năm (1887-1954) tại khu vực Đông Nam Á, ngày nay thuộc lãnh thổ Việt Nam, Lào, Campuchia và đất đai của huyện Trạm Giang (tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc). Nhân danh Triều đình Huế, Pháp cũng chính thức kiểm soát quần đảo Trường Sa và quần đảo Hoàng Sa vào năm 1920 và tuyên bố chủ quyền thống trị vào năm 1921.
Tháng 9 năm 1858, lực lượng viễn chinh của Đệ Nhị Đế chế Pháp cùng sự hỗ trợ của thực dân Tây Ban Nha nổ súng tấn công Bán đảo Sơn Trà của nước Đại Nam (ngày nay thuộc Đà Nẵng), mở đầu cho công cuộc thuộc địa hóa bán đảo Đông Dương. Đến ngày 17 tháng 10 năm 1887, Liên bang Đông Dương được chính thức thành lập theo Sắc lệnh của Tổng thống Cộng hoà Pháp với ba thuộc địa là Nam Kỳ (Cochinchine), Bắc Kỳ (Tonkin), Trung Kỳ (Annam) đều thuộc Đại Nam, và Cao Miên; Lào gia nhập vào năm 1893 và Quảng Châu Loan được sáp nhập từ năm 1900. Thủ phủ Liên bang Đông Dương ban đầu đặt tại Sài Gòn, sau đã chuyển ra Hà Nội từ năm 1902. Ngoài ra, Đà Lạt còn được xem như thủ đô mùa hè của Liên bang, nơi nghỉ dưỡng dành cho giới cầm quyền Pháp.
Liên bang Đông Dương là một chế độ nửa thuộc địa, nửa phong kiến. Đứng đầu liên bang là một Toàn quyền (Gouverneur Général de l'Indochine française từ 1887 đến 1945) hay một Cao ủy (giai đoạn 1945-1954) của chính phủ nước bảo hộ Pháp. Tại Bắc Kỳ và Trung Kỳ (ngoại trừ Hà Nội, Hải Phòng và Đà Nẵng), chính quyền từ cấp tỉnh trở xuống do các quan chức người Việt quản lý đặt dưới quyền vua Nguyễn, tuy nhiên, tại mỗi tỉnh đều có một viên Công sứ người Pháp thực hiện chức năng bảo hộ của nước Pháp đối với An Nam.
Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Liên bang Đông Dương bị Đế quốc Nhật Bản chiếm đoạt rồi mất ảnh hưởng ở tại Việt Nam. Tuy nhiên, Nhật Bản lại thua quân Đồng Minh vào năm 1945 và Đông Dương sau đó lại do Pháp kiểm soát nhưng họ buộc phải từ bỏ chủ quyền tại Lào và Campuchia vào năm 1953. Liên bang này chỉ thực sự tan rã sau khi Pháp thua trận ở Điện Biên Phủ và Hiệp ước hòa bình Genève được ký kết năm 1954.
Tên gọi

Nguồn gốc cụm từ Indochine trong tiếng Pháp có nghĩa là "Trung-Ấn", bán đảo Đông Dương còn có tên gọi là bán đảo Trung-Ấn vì bán đảo này gần với Trung Quốc và Ấn Độ (với Indo là Ấn và -chine là Trung, nên gọi là Trung-Ấn).
Trong giai đoạn 1947-1954, Union indochinoise (Liên bang Đông Dương trong tiếng Pháp) được đổi tên thành Fédération indochinoise (Liên đoàn Đông Dương). Ngoài ra, liên bang còn có các tên gọi khác như Đông Dương thuộc Pháp (chữ Nôm: 東洋屬法, tiếng Pháp: Indochine française) hoặc gọi tắt là Đông Pháp (chữ Nôm: 東法).
Địa lý

Bài chi tiết: Bán đảo Đông Dương
Với diện tích 737.000 km² (284.557 sq mi), Liên bang Đông Dương là lãnh thổ thuộc địa lớn thứ 2 ở Đông Nam Á (sau Đông Ấn Hà Lan) trong thời gian tồn tại. Địa hình Đông Dương bao gồm một phần dãy núi kéo dài từ cao nguyên Tây Tạng giáp với Trung Quốc ở phía bắc, xen kẽ với các vùng đất thấp phần lớn bị thoát nước bởi ba hệ thống sông lớn chạy theo hướng bắc nam là sông Mê Kông (chảy qua Lào, Cao Miên và Nam Kỳ), ở phía bắc, ở phía đông giáp với Biển Đông, ở phía tây giáp với Xiêm và ở phía nam giáp với vịnh Xiêm.
Thành lập > Những mối liên kết đầu tiên (trước thế kỷ XIX)

Bài chi tiết: Quan hệ Pháp – Việt Nam và Quan hệ giữa Nguyễn Ánh và người Pháp
Vào đầu thế kỷ 17, nhà giáo sĩ Dòng Tên người Avignon (nay thuộc Pháp) là Alexandre de Rhodes đến Việt Nam truyền đạo, góp phần tạo ra chữ Quốc ngữ tại đây. Đến thế kỷ 18, ảnh hưởng của người Pháp ở Đông Dương chỉ giới hạn trong lĩnh vực thương mại cùng một số thành tựu của các nhà truyền giáo thuộc Hội Thừa sai Paris.
Năm 1787, Pierre Pigneau de Behaine, một linh mục Công giáo người Pháp, đã thỉnh cầu vua Louis XVI của Pháp cử các tình nguyện viên quân đội để chi viện cho Nguyễn Ánh chiếm lại lãnh địa đã mất về tay nhà Tây Sơn. Sau đó, Pigneau qua đời ở Việt Nam, nhưng quân đội của ông đã chiến đấu tại đây đến năm 1802, khi nhà Nguyễn được thành lập và Nguyễn Ánh trở thành vua Việt Nam đầu tiên thống nhất đất nước sau hàng trăm năm chiến tranh. Ông lấy niên hiệu Gia Long.
Sau khi thống nhất đất nước của mình, Gia Long lại thiên về hướng tạo dựng mối hữu nghị mới với nhà Thanh ở Trung Quốc, khi đồng ý xưng thần với đế quốc này. Đồng thời, do lo ngại sự gia tăng ngày càng nhiều số lượng giáo sĩ ở Việt Nam là một mối đe dọa tiềm tàng, các vua nhà Nguyễn về sau bắt đầu thực hiện ''bế quan tỏa cảng'' (cấm giao thương với bên ngoài) và cấm đạo nhằm ngăn chặn ảnh hưởng của thực dân châu Âu tại khu vực này.
Từ thời vua Minh Mạng (con trai thứ sau và là người kế vị của vua Gia Long), triều đình Huế thi hành chính sách cấm đạo với các biện pháp trấn áp bằng vũ lực thậm chí là xử tử. Năm 1835, một cha xứ người Pháp là Joseph Manchard bị triều đình nhà Nguyễn khép tội xúi giục dân bản địa nổi loạn, và bị xử tử bằng hình thức lăng trì.
Thành lập > Chiến tranh Pháp - Đại Nam (1858-1884) > Chiến dịch Nam Kỳ và Cao Miên (1858-1867)

Tháng 1/1857, công sứ Pháp tại tô giới Thượng Hải là Charles de Montigny được hoàng đế Napoléon III của Đệ Nhị Đế chế Pháp cử đến Việt Nam nhằm thuyết phục triều đình nhà Nguyễn chấm dứt việc đàn áp hay trục xuất các nhà truyền đạo Công giáo, và thông quan hàng hải. Nhưng vua nhà Nguyễn lúc đó là Tự Đức đã khước từ mọi yêu cầu của de Montigny, khiến hoàng đế Pháp phải điều một hạm đội hải quân 3.300 người (gồm 300 lính Philippines của thực dân Tây Ban Nha) do đô đốc Charles Rigault de Genouilly chỉ huy nhằm đánh phá cảng Tourane (Đà Nẵng ngày nay). Hạm đội Pháp chiếm được bán đảo Sơn Trà. Nhưng sau ba tháng ròng giao tranh mà không thấy cơ hội tiến sâu vào đất liền, de Genouilly đã mở một cuộc tấn công khác vào thành Sài Gòn.
Ngày 17/2/1859, hạm đội Pháp chiếm được đại đồn Chí Hòa ở Sài Gòn vốn phòng bị kém. Tuy nhiên, quân Pháp lại không thể chinh phục các lãnh thổ bên ngoài vành đai phòng thủ của thành phố, khiến De Genouilly bị thay thế bởi Louis Adolphe Bonard vào tháng 11/1859.
Sau đó, người Pháp nỗ lực để đạt một hiệp ước bảo vệ đức tin Công giáo tại Việt Nam nhưng không thành công và cuộc chiến ở Sài Gòn vẫn tiếp diễn. Đến năm 1861, lực lượng Pháp chiếm được vùng đồng bằng sông Cửu Long, buộc người Việt ký Hòa ước Nhâm Tuất ngày 5/6/1862; qua đó, Công giáo được tự do hoạt động; mở cửa giao thương ở đồng bằng sông Cửu Long và tại ba cảng ở cửa sông Hồng ở miền bắc Việt Nam; nhường lại các tỉnh Biên Hòa, Gia Định và Định Tường, cùng với đảo Poulo Condore cho Pháp cai quản; đồng thời trả khoản bồi thường tương đương với 4.000.000 đồng bạc.
Năm 1864, ba tỉnh nói trên sau khi về tay người Pháp đã chính thức trở thành thuộc địa Nam Kỳ thuộc Pháp. Đến năm 1867, phó đô đốc Pháp Pierre de la Grandière buộc người Việt Nam phải nhượng thêm ba tỉnh Châu Đốc, Hà Tiên và Vĩnh Long. Theo đó, cả vùng Nam bộ cũng như đồng bằng sông Cửu Long đều nằm dưới sự cai trị của Pháp.
Năm 1863, vua Campuchia Norodom yêu cầu thiết lập chế độ bảo hộ của Pháp đối với nước mình. Năm 1867, vương quốc Xiêm (Thái Lan ngày nay) từ bỏ quyền thống trị đối với Campuchia và chính thức công nhận quyền bảo hộ của Pháp đối với nước này; đổi lại, Xiêm có sáp nhập các tỉnh Battambang và Xiêm Riệp thành một phần lãnh thổ Thái Lan cho đến năm 1906.
Chính trị > Thể chế chính trị

Chính trị Đông Dương thuộc thể chế thuộc địa và bảo hộ nên không có quyền tự quyết.
Riêng ở Nam Kỳ thì có bầu cử định kỳ và vận động cử tri. Tuy nhiên số cử tri rất khiêm nhường. Vào khoảng thập niên 1910 thì chỉ có 1.000 cử tri người Việt, tức những người được vào Pháp tịch. Số người Pháp thì có khoảng 3.000 người ghi danh đi bầu. Sau cuộc cải tổ năm 1922, đặc quyền bầu cử được nới rộng và số cử tri người Việt tăng lên khoảng 20.000, đa số thuộc giới thượng lưu Tây học. Đây là thành phần cử tri bỏ phiếu trong những cuộc tuyển cử Hội đồng Quản hạt so với 2-3 triệu dân của toàn xứ Nam Kỳ.
Về mặt thông tin, báo chí thì chính phủ Bảo hộ áp dụng chính sách kiểm duyệt sách báo. Lệ này đến năm 1935 mới nới lỏng hơn khi Đảng Xã hội Pháp của thủ tướng Léon Blum lên chấp chính.
Chính trị > Bộ máy hành chính

Liên bang Đông Dương được đặt dưới quyền của hai cơ quan ở chính quốc Pháp. Nam Kỳ, Cao Miên và Lào phụ thuộc Bộ Thuộc địa Pháp dưới sự cai trị quân sự trong khi Trung và Bắc Kỳ phụ thuộc Bộ Ngoại giao Pháp do của nhà chức trách dân sự. Dưới thời Toàn quyền Doumer việc cai trị mới được gộp lại trực thuộc Bộ Thuộc địa.