stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Anne Boleyn
Cái chết > Vài giờ trước khi hành hình

Mặc dù những cáo buộc rất chóng vánh và không thuyết phục, Anne Boleyn và George vẫn bị tuyên bố có tội và xử tử hình. George và những người khác bị xử tử vào ngày 17 tháng 5 năm ấy, trong khi Anne phải chờ 2 ngày sau.
Giám ngục Tháp London là William Kingston, đã thuật lại rằng Anne Boleyn có vẻ rất vui và thanh thản khi đón nhận cái chết. Vua Henry VIII quyết định rằng Anne thay vì bị xử tử bởi một cái rìu, bà sẽ được đặc ân bị chém đầu bởi một thanh kiếm như một Quân vương, với một chuyên gia xử chém bằng kiếm được gọi từ Saint-Omer, Pas-de-Calais ở nước Pháp.
Sáng ngày 19 tháng 5 năm 1536, Kingston viết lại:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Sáng hôm nay, bà ấy gửi lời mời đến tôi, hi vọng tôi có thể cùng bà ấy nhận chỉ thị từ đức Tối cao, với mục đích tẩy rửa và xám hối cho tâm hồn của bà. Và khi gửi lời mời cho tôi, bà trông thấy tôi và nói:"Ngài Kingston, tôi nghe nói cuộc hành hình sẽ diễn ra sau buổi trưa. Tôi cảm thấy tiếc, vì đã không thể kết thúc cuộc đời mình ngay lúc này, để có thể trải qua nỗi đau".  Tôi nói với bà rằng sẽ không có đau đớn gì cả, nó diễn ra rất nhanh chóng. Thế rồi bà nói:"Tôi nghe nói người đao phủ này rất điêu luyện. Nhưng có lẽ cổ của tôi khá là bé", nói đoạn, bà đặt hai bàn tay của mình bao lấy phần cổ và cười rất thích thú. Tôi đã từng gặp những người đàn ông, có cả phụ nữ, khi đối diện trước cái chết của mình thì đều luôn mang một màu tang thương. Thế mà quý bà này đây lại rất thản nhiên | ” |
— William Kingston - chứng kiến giây phút cuối của Anne Boleyn
Việc cái chết đến với bà chậm rãi dường như khiến bà cảm thấy buồn bực. Bài thơ O Death Rock Me Asleep được lưu truyền trong dân gian được cho là do chính Anne Boleyn sáng tác trong khi chờ đợi phiên xử tử của mình. Bài thơ thể hiện rõ sự buồn phiền khi không thể chết nhanh để không phải chịu thêm đau đớn nữa. Trước lúc bình minh, Anne gọi Kingston để cùng bà niệm Thánh lễ. Dưới sự chứng kiến của Kingston, Anne Boleyn thú nhận với bí tích thiêng liêng rằng bà chưa từng một lần phản bội nhà vua. bà lặp đi lặp lại lời thề này trước và sau khi thực hiện nghi thức tiệc Thánh.
Cái chết > Xử tử và an táng

Khi chuẩn bị hành hình, Anne Boleyn cởi áo khoác lông của mình ra, gỡ mũ đội của mình xuống, và bà xuất hiện với hình thái tóc đã được bới gọn dưới một cái mũ lót màu trắng, là dạng mũ [Coif] của người Châu Âu. Sau khi từ biệt hai vị Thị tùng đang khóc thương cho bà, Anne Boleyn được một người đeo dây bịt mắt mình lại, quỳ xuống với tư thế thẳng đứng, một kiểu dáng hành hình theo lối Pháp. Lời nguyện thề xám hối của bà được lặp đi lặp lại bằng câu: [ "Jesu receive my soul; O Lord God have pity on my soul"].
Buổi hành hình kết thúc sau 1 cú chém gọn. Chứng kiến việc này gồm Thomas Cromwell, Charles Brandon, Công tước Suffolk thứ nhất, Henry FitzRoy, Thị trưởng London cùng các Quận trưởng, và vô số những người đại diện trong cơ quan triều đình. Hầu hết thành viên trong Họi đồng Cơ mật của nhà vua cũng hiện diện. Cranmer, lúc đó đang ở Lambeth, đã quỵ xuống và khóc khi nghe tin Anne Boleyn bị xử tử, ông nói:["Bà ấy, người từng là Vương hậu của Anh, bây giờ là Vương hậu ở thiên đàng"]. Khi Anne bị xét xử, chính Crammer cũng là người duy nhất thấy bà không có tội và ngạc nhiên trước quyết định muốn xử tử bà của Vua Henry. Dù vậy, Cranmer cảm thấy có thể bị liên lụy vì ủng hộ Anne, do đó ngay trước đêm hành hình, ông đã thông qua việc hủy hôn giữa nhà vua và Anne.
Xác của bà được táng vào một mộ phần vô danh trong Nhà thờ St Peter ad Vincula tại Tháp London.
Phong thần diễn nghĩa

| Phong thần diễn nghĩa |
| --- | --- |
封神演义

Thông tin sách
Tác giả: Hứa Trọng Lâm Lục Tây Tinh
Quốc gia: Trung Quốc
Ngôn ngữ: Chữ Hán
Thể loại: Tiểu thuyết lịch sử, thần ma
Ngày phát hành: Thế kỷ XVI
Bản tiếng Việt
Người dịch: Trần Phong Sắc Vũ Như Khôi Vương Quốc Sung Mộng Bình Sơn
Phong thần diễn nghĩa (giản thể: 封神演义; phồn thể: 封神演義; bính âm: fēngshén yǎnyì), cũng gọi là Phong thần bảng (封神榜), là một tiểu thuyết trường thiên thời Minh và là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của thể loại thần ma. Thường được cho là của tác giả Hứa Trọng Lâm, Phong thần diễn nghĩa được xuất bản lần đầu tiên dưới dạng sách trong khoảng từ năm 1567 đến 1619. Tác phẩm kết hợp nhiều yếu tố lịch sử, truyền thuyết, thần thoại, văn hóa dân gian và giả tưởng, tạo nên một bức tranh sống động về hệ thống thần tiên và yêu ma trong văn hóa Trung Quốc.
Phong thần diễn nghĩa bao gồm 100 hồi, xoay quanh câu chuyện Vũ Vương phạt Trụ, trong đó 30 hồi đầu tập trung mô tả sự bạo ngược của Trụ Vương và 70 hồi sau chủ yếu kể về cuộc chiến giữa hai triều Thương và Chu. Tác phẩm kết thúc với sự kiện Trụ Vương tự sát, còn Chu Vũ Vương đoạt thiên hạ và phân phong chư hầu, thiết lập trật tự mới. Tác phẩm đan xen nhiều yếu tố thần thoại Trung Hoa, bao gồm các thần, tiên, yêu, ma. Trong chừng mực nào đó, Phong thần diễn nghĩa mô tả cuộc sống của người Trung Hoa đương thời, nơi tôn giáo có một vai trò lớn trong cuộc sống hàng ngày.
Tác giả

Tác giả của Phong thần diễn nghĩa có thuyết nói là Hứa Trọng Lâm (giản thể: 许仲琳; phồn thể: 許仲琳), hiệu là Chung Sơn Dật Tẩu, người Phủ Ứng Thiên huyện Trực Lệ biên soạn. Thuyết khác lại cho rằng tác giả rất có thể là Lục Tây Tĩnh (giản thể: 陆西星; phồn thể: 陸西星), hiệu Trường Canh, người huyện Hưng Hóa, tỉnh Giang Tô viết.
Bảng phong thần

Về Bảng phong thần có thể tóm tắt như sau: Đất Thần Châu triều đại Nhà Thương có 3 giáo phái cùng phát triển rực rỡ đó là: Xiển Giáo, Triệt Giáo, Đạo Giáo. Đứng đầu 3 giáo phái lần lượt là Nguyên Thủy Thiên Tôn, Thông Thiên Giáo chủ và Lão Tử (tức Đạo Đức Thiên Tôn). Câu chuyện được bắt đầu khi mười hai đệ tử của Nguyên Thủy Thiên Tôn đều là tiên phạm luật sát sinh nên phải bị đày xuống trần chịu khổ. Ngọc Hoàng Đại Đế truyền chỉ dụ cho hai giáo phái Xiển Giáo và Triệt Giáo đưa 365 giáo đồ phạm tội xuống trần lập công trạng sau này sẽ phong thần cho đủ số nhà trời. 12 đệ tử của Nguyên Thủy Thiên Tôn phải hạ giới phò nhà Chu diệt nhà Thương.
Trong bảng phong thần sẽ được chia làm 8 bộ: 4 bộ trên là Lôi, Hoả, Ôn, Đẩu. 4 bộ dưới là Thần Mưa, Thần Mây, Thần Núi, Thần Sao. Sau khi Trụ Vương mất nước, Vũ Vương ra đời thì dựa vào công tội của từng thần để phân ngôi cao thấp. Chính vì lẽ đó mà Khương Tử Nha - môn đồ của Nguyên Thể Thiên Tôn (Nguyên Thủy Thiên Tôn) được xuống trần gian phò Chu diệt Trụ. Tương truyền đài Phong Thần được Khương Tử Nha xây dựng vào đời Vũ Vương, do Bá Giám (Nguyên soái của Hoàng Đế Hiên Viên đi đánh giặc Xi Vưu, bị chết trận tại Đông Hải) đốc thúc, Ngũ Lôi Thần phụ trách xây dựng, đây là nơi các linh hồn 365 giáo đồ đã dứt nợ trần sẽ yên vị trước ngày được Nguyên Thể phong sắc thành thần.
Đón nhận > Giá trị nghệ thuật

Bảng Phong Thần có dung nạp cả những tư liệu lịch sử và những hư cấu, truyền thuyết, tôn giáo nên yếu tố khoa trương rất đậm nét. Lý tưởng vua sáng tôi hiền của tác giả cũng bộc lộ qua những chương hồi viết về Vũ Vương và Khương Tử Nha. Tiểu thuyết ví cuộc chiến đấu giữa chính-tà nói trên cho "mệnh trời", "khí số", đặc trưng cho văn hóa Thần truyền của Thần Châu Trung Hoa. Tác phẩm đề cao vai trò của Đạo Giáo trên vai trò của đạo sĩ, binh tướng, thần tiên vận dụng âm dương, tướng số, kỳ môn độn giáp và cho là số phận con người đều do trời đất sắp đặt, hướng tới con người về số trời đã định. Về nghệ thuật miêu tả, nhân vật trong Phong thần diễn nghĩa được đặc tả sinh động nên trở thành những cá tính lưu truyền rộng rãi trong dân gian.
Đón nhận > Phê phán

Mặc dù ngày nay được xem là một trong những tác phẩm kinh điển của văn học Trung Quốc, cuốn tiểu thuyết không phải lúc nào cũng được đánh giá cao như vậy. Khi so sánh tác phẩm với những tiểu thuyết Trung Quốc khác trong quá khứ, nhà văn Lỗ Tấn nhận định trong cuốn sách Sử lược tiểu thuyết Trung Quốc (1930) của mình rằng Phong thần diễn nghĩa "thiếu tính hiện thực của Thủy hử và trí tưởng tượng xuất chúng của Tây du ký."
Bản dịch

Phong thần diễn nghĩa từng được Lê Quý Đôn và Trịnh Xuân Thụ trong đoàn sứ giả Việt Nam sang cống nhà Thanh năm 1762 chọn mua mang về nước, nhưng đến Quế Lâm thì bị giữ lại. Đầu thế kỷ 20, tác phẩm này lần đầu tiên được Trần Phong Sắc dịch ra tiếng Việt. Sau có bản dịch của Mộng Bình Sơn, được tái bản nhiều lần.
Chuyển thể

Cuốn tiểu thuyết đã gây tác động đáng kể lên văn hóa Trung Quốc và văn hóa Nhật Bản. Tác phẩm được chuyển thể dưới nhiều hình thức, gồm phim truyền hình, manhua, manga và trò chơi điện tử. Một vài bản chuyển thể đáng chú ý được liệt kê dưới đây:
Chương trình phát thanh bình thư năm 1970 của Viên Khoát Thành, thuật lại toàn bộ Phong thần diễn nghĩa trong 200 tập.
The Story of Chinese Gods, một bộ phim hoạt hình vẽ tay năm 1976.
God's Parade, một bộ phim truyền hình của TVB năm 1981 với một bài hát do Trịnh Thiếu Thu thể hiện.
Sự ra đời của nhà Chu, tiểu phần đầu tiên trong loạt manhua Hồng Kông Thiên tử truyền kỳ của Hoàng Chấn Long.
Hoshin Engi, một bộ manga và anime Nhật Bản dựa trên cuốn tiểu thuyết.
Đát Kỷ Trụ Vương, một bộ phim truyền hình Hồng Kông năm 2001 do đài TVB sản xuất.
Mystic Heroes (バトル封神, Batoru Hōshin?), một trò chơi điện tử năm 2002 của Koei chủ yếu dựa trên cuốn sách.
Phong thần bảng: Phượng minh Kỳ sơn, một bộ phim truyền hình Trung Quốc năm 2007. Kế đó là phần tiếp theo ra mắt năm 2009 là Phong thần bảng: Vũ vương phạt Trụ.
Warriors Orochi, một loạt trò chơi điện tử do Koei sản xuất. Trò chơi có sự góp mặt của ba nhân vật từ tiểu thuyết – Đát Kỷ (tên Da Ji trong game), Na Tra và Khương Tử Nha (tên Taigong Wang trong game).
Phong thần anh hùng bảng, một bộ phim truyền hình người đóng của Trung Quốc năm 2014 do Đài Truyền hình Sơn Đông sản xuất và có sự tham gia của Trần Kiện Phong và Trương Hinh Dư.
Phong thần truyền kỳ, một bộ phim điện ảnh 3D của Trung Quốc năm 2016 do Tập đoàn giải trí Tinh Hoa sản xuất, có sự tham gia của Hướng Tá vai nhân vật chính Lôi Chấn Tử, Lý Liên Kiệt vai Khương Tử Nha, Lương Gia Huy vai Trụ Vương, Cổ Thiên Lạc vai Khổng Tước Minh Vương, Huỳnh Hiểu Minh vai Dương Tiễn, Angelababy vai tiên cá, Phạm Băng Băng vai Đát Kỷ và Văn Chương vai Na Tra.
Chronicles of the God's Order, một bộ manhua của Hồng Kông đang viết dở.
Na Tra: Ma đồng giáng thế, một bộ phim hoạt hình 3D của Trung Quốc năm 2019.
Phong thần diễn nghĩa, một bộ phim truyền hình người đóng của Trung Quốc năm 2019 do Mango Studio sản xuất và có sự tham gia của Vương Lệ Khôn, La Tấn, Trương Bác, Vu Hòa Vỹ, Đặng Luân và Châu Triệu Long.
Khương Tử Nha, một bộ phim hoạt hình 3D của Trung Quốc năm 2020.
Tân Phong thần bảng: Na Tra tái sinh, một bộ phim hoạt hình 3D của Trung Quốc năm 2021.
Phong Thần Tam Bộ Khúc 2: Creation of the Gods 2, phim điện ảnh được công chiếu tại Trung Quốc vào 29/01/2025 với sự tham gia diễn xuất của Phí Tường (Christ Phillip) và Naran (Na Nhiên Naran)
Chú thích

1 2 3  Mục từ Phong thần diễn nghĩa, trên Từ điển văn học (bộ mới), Nhà xuất bản Thế giới, H. 2003, trang 1415-1416.
↑  Lỗ Tấn (1959), tr. 230.Lỗi sfnp: không có mục tiêu: CITEREFLỗ_Tấn1959 (trợ giúp)
Quân đoàn 12, Quân đội nhân dân Việt Nam

| Quân đoàn 12 |
| --- | --- |
Quân đội Nhân dân Việt Nam
 Quân kỳ Quân hiệu

Chỉ huy
  Trương Mạnh Dũng
từ tháng 11/2023

Quốc gia:  Việt Nam
Thành lập: 21/11/2023
Quân chủng: Lục quân
Phân cấp: Quân đoàn (nhóm 4)
Nhiệm vụ: Bảo vệ và cơ động khu vực phía Bắc
Quy mô: 50.000 - 70.000 quân (thời chiến có thể cao hơn)
Bộ phận của:  Bộ Quốc phòng Việt Nam
Bộ chỉ huy: Tam Điệp, Ninh Bình
Chỉ huy
Tư lệnh:   Trương Mạnh Dũng
Chính ủy:   Trần Đại Thắng
Phó Tư lệnh - Tham mưu trưởng:   Nguyễn Thành Phố
x t s
Quân đoàn 12 là một quân đoàn chủ lực cơ động, trực thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam. Đây là đơn vị cấp quân đoàn đầu tiên được tổ chức lại của Quân đội nhân dân Việt Nam trên cơ sở sát nhập 2 quân đoàn là Quân đoàn 1 và Quân đoàn 2, được thành lập ngày 21/11/2023 tại Ninh Bình.
Quá trình phát triển

Ngày 21/11/2023, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký quyết định số 6012/QĐ-BQP về việc thành lập Quân đoàn 12.
Ngày 28/11/2023, tại Thành phố Tam Điệp (Ninh Bình), Đảng ủy Quân đoàn 12 tổ chức họp phiên thứ nhất và công bố quyết định của Quân ủy Trung ương về việc thành lập Đảng bộ Quân đoàn 12 nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Ngày 29/11/2023, tại Ninh Bình, Bộ Quốc phòng tổ chức hội nghị tiếp nhận nguyên trạng các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đoàn 1, Quân đoàn 2 và Phân viện 5 (Bệnh viện 7, Quân khu 3) về Quân đoàn 12.
Sáng ngày 2/12/2023, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân đoàn 12 tổ chức Lễ công bố Quyết định thành lập Quân đoàn. Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng dự và phát biểu chỉ đạo.
Quân đoàn 12 là Quân đoàn đầu tiên của Việt Nam được tổ chức theo hướng "tinh, gọn, mạnh", tiến lên hiện đại. Quy mô, tổ chức, lực lượng của Quân đoàn 12 sẽ lớn hơn; chức năng, nhiệm vụ nặng nề hơn; được trang bị nhiều loại vũ khí, phương tiện mới, hiện đại hơn với phương pháp bố trí mới. Quân đoàn phải đảm nhận nhiệm vụ mở các chiến dịch có quy mô vừa, và sẵn sàng đánh bại mọi hình thái tác chiến mới của địch trong tương lai.
Lãnh đạo hiện nay

Tư lệnh: Thiếu tướng Trương Mạnh Dũng - Phó Bí thư Đảng ủy
Chính ủy: Đại tá Trần Đại Thắng - Bí thư Đảng ủy
Phó Tư lệnh - Tham mưu trưởng: Thiếu tướng Nguyễn Thành Phố
Phó Tư lệnh: Thiếu tướng Phạm Hùng Quyết
Phó Tư lệnh: Đại tá Nguyễn Khắc Thơm
Phó Tư lệnh: Thiếu tướng Lê Văn Phan
Phó Chính ủy: Thiếu tướng Nguyễn Thanh Tình
Tổ chức bộ máy > Cơ quan

Văn phòng
Thanh tra
Phòng Điều tra hình sự
Bộ Tham mưu
Cục Chính trị
Cục Hậu cần - Kỹ thuật
Tổ chức bộ máy > Đơn vị trực thuộc Quân đoàn

Sư đoàn Bộ binh 308 (Đại Đoàn Tiên Phong);
Sư đoàn Bộ binh 312 (Đại Đoàn Chiến Thắng);
Sư đoàn Bộ binh 390 (Đại Đoàn Đồng Bằng);
Sư đoàn Bộ binh 325 (Đại Đoàn Bình Trị Thiên);
Lữ đoàn Pháo binh 164;
Lữ đoàn Pháo binh 368 (Đoàn B68) (Đoàn Pháo binh Tất Thắng);
Lữ đoàn Tăng - Thiết giáp 203 (Đoàn H03);
Lữ đoàn Pháo Phòng không 673;
Lữ đoàn Phòng không 241 (Đoàn H41)(Đoàn Xung Kích);
Lữ đoàn Công binh 299 (Đoàn H99); (Đoàn Công binh Tân Trào);
Trường Quân sự Quân đoàn 12;
Trung đoàn Thông tin 140 (Đoàn TT M40).
Tổ chức bộ máy > Đơn vị trực thuộc Cục

Tiểu đoàn Trinh sát đặc nhiệm 701 (Bộ Tham mưu);
Tiểu đoàn Trinh sát pháo binh 703 (Bộ Tham mưu);
Tiểu đoàn Vệ binh 702 (Bộ Tham mưu);
Tiểu đoàn Hóa học 21 (Bộ Tham mưu);
Viện kiểm sát quân sự quân đoàn;
Viện kiểm sát quân sự khu vực quân đoàn;
Xưởng in (Cục chính trị);
Bảo tàng Quân đoàn 12;
Kho K569 (Cục Hậu cần - Kỹ thuật);
Trung đoàn vận tải 752 (Cục Hậu cần- Kỹ thuật);
Tiểu đoàn 879 (Cục Hậu cần - Kỹ thuật);
Tiểu đoàn TCĐT 36 (Bộ Tham mưu);
Bệnh viên quân y 5 (Cục Hậu cần - Kỹ thuật).
Tổ chức chung

Xem thêm: Quân đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam
Chỉ huy, lãnh đạo qua các thời kỳ > Tư lệnh

| TT | Họ tên | Thời gian đảm nhiệm | Cấp bậc tại nhiệm | Chức vụ cuối cùng | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Trương Mạnh Dũng | 12/2023 - nay | Thiếu tướng (2022) |  | Tư lệnh Quân đoàn 1 |
Chỉ huy, lãnh đạo qua các thời kỳ > Chính ủy

| TT | Họ tên | Thời gian đảm nhiệm | Cấp bậc tại nhiệm | Chức vụ cuối cùng | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Nguyễn Đức Hưng | 12/2023 - 2/2025 | Thiếu tướng (2021) |  | Chính ủy Quân đoàn 1 |
| 2 | Trần Đại Thắng | 03/2025 - nay | Đại tá |  |  |
Chỉ huy, lãnh đạo qua các thời kỳ > Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng

| TT | Họ tên | Thời gian đảm nhiệm | Cấp bậc tại nhiệm | Chức vụ cuối cùng | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Nguyễn Thành Phố | 12/2023 - nay | Thiếu tướng |  | PTL-TMT Quân đoàn 2 |
1 2 3  Duy Thành, Việt Trung (2 tháng 12 năm 2023). “Lãnh đạo Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng dự lễ công bố Quyết định thành lập Quân đoàn 12”. Báo Quân đội nhân dân.
↑  Nguyễn Tiến Dũng (28 tháng 11 năm 2023). “Đảng ủy Quân đoàn 12 họp phiên thứ nhất triển khai một số mặt công tác trọng tâm”. Báo Quân đội nhân dân.
↑  Nguyễn Tiến Dũng (29 tháng 11 năm 2023). “Tiếp nhận nguyên trạng các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đoàn 1, Quân đoàn 2 và Phân viện 5 (Bệnh viện 7, Quân khu 3) về Quân đoàn 12”. Báo Quân đội nhân dân.
↑  “Mục kích Sư đoàn 308 tinh nhuệ huấn luyện”.
↑  “Diễn biến diễn tập bắn đạn thật của Sư đoàn 312”.
↑  “Chùm ảnh Lữ đoàn Phòng không 241 trực Tết”.
↑  “Lữ đoàn Công binh 299 coi trọng xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật”.
↑  “Trường Quân sự Binh đoàn Quyết Thắng kỷ niệm 40 năm ngày thành lập”.
Philae

Đối với tàu vũ trụ của ESA, xem Philae (robot).
| --- | --- |
tiếng Hy Lạp: Φιλαί; tiếng Ả Rập: فيلة; tiếng Copt: ⲡⲓⲗⲁⲕ
Đền thờ Isis from Philae ở vị trí hiện tại trên đảo Agilkia hồ Nasser
Vị trí tại Ai Cập
Vị trí: Thành phố Aswan, tỉnh Aswan, Ai Cập
Vùng: Nubia
Tọa độ: 24°1′15″B 32°53′22″Đ﻿ / ﻿24,02083°B 32,88944°Đ﻿ / 24.02083; 32.88944
Loại: Thánh địa
Lịch sử
Xây dựng: Taharqa hoặc Psamtik II
Thành lập: Thế kỷ 7 hoặc 6 TCN
Bị bỏ rơi: Thế kỷ 6 CN
Niên đại: Thời kỳ Chuyển tiếp thứ Ba hoặc thời kỳ Hậu nguyên đến Đế quốc Đông La Mã

 Di sản thế giới UNESCO
Tên chính thức: Nubian Monuments từ Abu Simbel đến Philae
Loại: Văn hóa
Tiêu chuẩn: i, iii, vi
Đề cử: 1979 (kỳ họp thứ 3)
Số tham khảo: 88
Khu vực: Các quốc gia Ả Rập
 
 
Philae (/ˈfaɪliː/; tiếng Hy Lạp: Φιλαί or Φιλή and Πιλάχ, tiếng Ả Rập: فيلة  tiếng Ả Rập Ai Cập: [fiːlæ], tiếng Ai Cập: p3-jw-rķ' hoặc 'pA-jw-rq; tiếng Copt: ⲡⲓⲗⲁⲕ, ⲡⲓⲗⲁⲕϩ) là một hòn đảo nằm trên hồ chứa nước của Đập Aswan Dưới, hạ nguồn đập Aswan và hồ Nasser, Ai Cập. Philae vốn nằm gần thác nước thứ nhất của sông Nin ở Thượng Ai Cập và là địa điểm của một khu phức hợp đền thờ. Khu vực này thường xuyên bị ngập lụt kể từ khi Đập Aswan Dưới bắt đầu được xây dựng vào năm 1902. Dự án Nubia Campaign của UNESCO, có mục đích bảo tồn các khu phức hợp đền trước khi Đập Aswan Trên được hoàn thành vào năm 1970, đã tháo dỡ và di dời khu phức hợp đền Philae đến hòn đảo Agilkia ở gần đó. Các chữ tượng hình được chạm khắc ở khu phức hợp đền đang được nghiên cứu bởi Dự án Văn tự Đền Philae của Viện Hàn lâm Khoa học Áo ở Vienna (Institute OREA).
Hình ảnh

Bản đồ Philae bao gồm sơ đồ Đền thờ Isis
Đảo Agilkia, nơi khu phức hợp đền được di dời đến vào thế kỷ 20.
Chữ tượng hình trên đá ở Philae
Đền thờ Isis nhìn từ phía Tây
Trajan's Kiosk of Philae
Lantern Slide Collection: Views, Objects: Egypt - Philae. Temple of Isis. Capitals of east colonnade., n.d., Joseph Hawkes. Kho lưu trữ Bảo tàng Brooklyn
Mammisi  (Birth-house). Kho lưu trữ Bảo tàng Brooklyn, Bộ sưu tập Lưu trữ Goodyear
Hàng cột ở bên ngoài sân trước
Toàn cảnh Đền Philae bị ngập lụt, 1908, Kho lưu trữ Bảo tàng Brooklyn
Thánh địa Isis bị ngập lụt (2 tháng 1 năm 1969)
Đình Trajan, 1960
Chú thích

↑  Gauthier, Henri (1925). Dictionnaire des Noms Géographiques Contenus dans les Textes Hiéroglyphiques Vol. 1. tr. 30.
↑  Holger, Kockelmann (24 tháng 4 năm 2012). “Philae”.  Trong Wendrich, Willeke;  và đồng nghiệp (biên tập). UCLA Encyclopedia of Egyptology (bằng tiếng Anh). 1.
↑  "Milestones in Archaeology: a Chronological Encyclopedia", Tim Murray, P464, ABC-CLIO, 2007ISBN 1-57607-186-3
↑  The Rescue of Nubian Monuments and Sites, UNESCO project site about Nubia Campaign.
↑  “Mammisi (Philae Temple Complex)”. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 4 năm 2020.
↑  “Temple of Isis”. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 4 năm 2020.
| x t sDi sản thế giới tại Ai Cập  |
| --- | --- | --- |
| Abu Mena ·  Khu vực Cairo Hồi giáo ·  Memphis và Quần thể kim tự tháp từ Giza đến Dahshur ·  Di tích Nubia từ Abu Simbel đến Philae ·  Tu viện Thánh Catarina ·  Thành phố cổ Thebes ·  Wadi El Hitan (Thung lũng cá voi) | Abu Mena ·  Khu vực Cairo Hồi giáo ·  Memphis và Quần thể kim tự tháp từ Giza đến Dahshur ·  Di tích Nubia từ Abu Simbel đến Philae ·  Tu viện Thánh Catarina ·  Thành phố cổ Thebes ·  Wadi El Hitan (Thung lũng cá voi) |  |
Trâu rừng Philippines

| Trâu rừng Philippines |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Artiodactyla
Họ (familia): Bovidae
Phân họ (subfamilia): Bovinae
Chi (genus): Bubalus
Loài (species): B. mindorensis
Danh pháp hai phần
Bubalus mindorensis (Heude, 1888) 
 Bản đồ phạm vi tô màu xanh
Trâu rừng Philippines, trâu rừng Tamaraw hoặc trâu lùn đảo Mindoro (danh pháp hai phần: Bubalus mindorensis) là một loài động vật hữu nhũ nhỏ, có móng guốc thuộc họ Bovidae. Đây là loài đặc hữu trên đảo Mindoro, Philippines và là loài trâu bò đặc hữu duy nhất tại Philippines. Tuy nhiên, người ta tin rằng, chúng cũng từng hiện diện đông đúc trên đảo Luzon rộng lớn. Trâu rừng Philippines ban đầu sinh sống trên khắp đảo Mindoro, từ mặt biển lên đến miền núi (2000 m so với mực nước biển). Nhưng do con người sinh sống, săn bắn và khai thác gỗ, hiện nay trâu chỉ còn giới hạn tại vài đồng cỏ hẻo lánh; hiện tại là loài nguy cấp.
Trái ngược với sự tin tưởng phổ biến và phân loại trong quá khứ, Trâu rừng Philippines không phải một phân loài của trâu Carabao địa phương, loài trâu chỉ lớn hơn một chút so với trâu nước thông thường. Ngược lại với trâu carabao, loài này có vài điểm đặc trưng: lông thưa hơn, nhiều mảng sáng trên khuôn mặt, không sống thành đàn, sừng ngắn hơi giống hình chữ V. Đây là động vật hữu nhũ bản địa trên cạn lớn nhất của quốc gia này.
Giải phẫu và hình thái

Bubalus mindorensis có vẻ bề ngoài của một thành viên điển hình thuộc họ trâu bò. Loài có thân hình như bò, nhỏ gọn, cứng cáp, 4 chân kết thúc tại bộ móng guốc chẻ. Đầu nhỏ có sừng kết thúc tại chiếc cổ ngắn. Trâu rừng Philippines nhỏ, chắc nịch hơn so với trâu nước châu Á (Bubalus bubalis). Có chút ít sự lưỡng hình giới tính ở loài này mặc dù trâu đực được báo cáo có chiếc cổ dày hơn. Trâu rừng Philippines có chiều cao bờ vai trung bình đạt 100–105 cm (39–41 in). Chiều dài cơ thể đạt 2,2 m (7,2 ft), chiếc đuôi bổ sung thêm 60 cm (24 in). Cân nặng dao động từ 180 đến 300 kg (400 đến 660 lb).
Trâu trưởng thành có màu sắc từ nâu sẫm đến xám; nhiều lông hơn loài Bubalus bubalis. Tứ chi ngắn, chắc nịch. Những vết trắng xuất hiện trên móng guốc và mặt trong vùng thấp chân trước. Những dấu vết tương tự trâu anoa Bubalus depressicornis. Màu sắc gương mặt tương tự phần thân. Hầu hết thành viên của loài đều có một cặp sọc vằn màu trắng xám bắt đầu từ góc trong mắt kéo đến sừng. Mũi và môi có da đen. Đôi tai dài 13,5 cm từ khóe đến đỉnh với vệt trắng bên trong.
Cả hai giới đều phát triển cặp sừng đen ngắn hình chữ V so với cặp sừng hình chữ C của loài Bubalus bubalis. Cặp sừng có bề mặt phẳng, hình tam giác tại chân đế. Do cọ xát thường xuyên, sừng Trâu rừng Philippines có bề mặt ngoài mòn nhưng mặt trong phía bên thô. Cặp sừng dài 35,5 đến 51 cm (14,0 đến 20,1 in).
Phân bố

Trâu rừng Philippines được đề cập trong các tài liệu lần đầu vào năm 1888 tại đảo Mindoro. Trước năm 1900, hầu hết người dân tránh định cư trên đảo Mindoro do chủng vi rút sốt rét chết người. Tuy nhiên, khi thuốc chống sốt rét phát triển, có nhiều người đã định cư trên đảo. Con người gia tăng hoạt động đã khiến quần thể trâu rừng Philippines suy giảm đáng kể. Đến năm 1966, phạm vi trâu rừng Philippines giảm xuống chỉ còn tại 3 khu vực: núi Iglit, núi Calavite và khu vực gần lãnh thổ trực thuộc Sablaya. Đến năm 2000, phạm vi loài tiếp tục giảm chỉ còn tại 2 khu vực: công viên quốc gia núi Iglit-Baco và Aruyan.
Theo ước tính ban đầu, quần thể loài Bubalus mindorensis trên đảo Mindoro khoảng 10.000 cá thể vào đầu những năm 1900. Năm 1949, tức chưa đầy 50 năm sau, quần thể đã giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 1000 cá thể. Đến năm 1953, ước tính chưa đến 250 cá thể còn sống. Số lượng trâu ước lượng tiếp tục tăng nhẹ cho đến khi IUCN xuất bản dữ liệu sách đỏ năm 1969, nơi mà quần thể trâu rừng Philippines được ghi nhận đáng báo động rằng thấp hơn 100 con. Đếm theo sĩ số tăng lên 120 con trâu vào năm 1975. Theo ước tính hiện nay số lượng trâu rừng Philippines hoang dã từ 30 đến 200 cá thể.