stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chengdu J-9
Thông số kỹ thuật (J-9B-VI) > Hiệu suất bay

Vận tốc tối đa: Mach 2.5 (2.982 km/h) ở độ cao 23.000 m (75.000 ft)
Tầm bay: 2.000 km (1.200 dặm, 1.100 hải lý)
Vận tốc tăng độ cao: 220 m/s (43.000 ft/phút)
Thông số kỹ thuật (J-9B-VI) > Trang bị vũ khí

Tên lửa: 4 × tên lửa không đối không PL-4
Thông số kỹ thuật (J-9B-VI) > Hệ thống điện tử hàng không

Radar Type 205
Bad Schwartau

| Bad Schwartau   |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Huy hiệu

Bad Schwartau  
Quốc gia: Đức
Bang: Schleswig-Holstein
Huyện: Ostholstein 
Chính quyền
 • Thị trưởng: Gerd Schuberth
Diện tích
 • Tổng cộng: 18,39 km2 (710 mi2)
Độ cao: 8 m (26 ft)
Dân số (2021-12-31)
 • Tổng cộng: 20.264
 • Mật độ: 11/km2 (29/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 23611
Mã vùng: 0451
Biển số xe: OH
Thành phố kết nghĩa: Czaplinek, Villemoisson-sur-Orge, Bad Doberan
Website: www.bad-schwartau.de
Bad Schwartau là một thị trấn thuộc huyện Ostholstein, bang Schleswig-Holstein, Đức.
| x t sXã và đô thị của huyện Ostholstein |
| --- | --- | --- |
|  Ahrensbök  Altenkrempe  Bad Schwartau  Beschendorf  Bosau  Dahme  Damlos  Eutin  Fehmarn  Göhl  Gremersdorf  Grömitz  Großenbrode  Grube  Harmsdorf  Heiligenhafen  Heringsdorf  Kabelhorst  Kasseedorf  Kellenhusen  Lensahn  Malente  Manhagen  Neukirchen  Neustadt  Oldenburg  Ratekau  Riepsdorf  Scharbeutz  Schashagen  Schönwalde  Sierksdorf  Stockelsdorf  Süsel  Timmendorfer Strand  Wangels  |  Ahrensbök  Altenkrempe  Bad Schwartau  Beschendorf  Bosau  Dahme  Damlos  Eutin  Fehmarn  Göhl  Gremersdorf  Grömitz  Großenbrode  Grube  Harmsdorf  Heiligenhafen  Heringsdorf  Kabelhorst  Kasseedorf  Kellenhusen  Lensahn  Malente  Manhagen  Neukirchen  Neustadt  Oldenburg  Ratekau  Riepsdorf  Scharbeutz  Schashagen  Schönwalde  Sierksdorf  Stockelsdorf  Süsel  Timmendorfer Strand  Wangels  |  |
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
Castelnuovo Don Bosco

Castelnuovo Don Bosco (Piedmontese: Castelneuv d'Ast) là một đô thị ở tỉnh Asti vùng Piedmont thuộc Ý, nằm ở vị trí cách khoảng 20 km về phía đông của Torino và khoảng 25 km về phía tây bắc của Asti, on a hill near the confluence of the Nevissano and Bardella.
Castelnuovo Don Bosco giáp các đô thị: Albugnano, Buttigliera d'Asti, Capriglio, Moncucco Torinese, Moriondo Torinese, Passerano Marmorito và Pino d'Asti.
Nguyễn Thị Hằng (Hậu Lê)

Huy Gia Hoàng thái hậu (chữ Hán: 徽嘉皇太后; 1441 - 8 tháng 4, 1505), hay Trường Lạc Hoàng hậu (長樂皇后), là phi tần của hoàng đế Lê Thánh Tông, sinh mẫu của hoàng đế Lê Hiến Tông, tổ mẫu của Lê Túc Tông và Lê Uy Mục.
Bà tuy là mẹ của Hoàng thái tử, được phong Quý phi đứng đầu, nhưng chưa từng ở ngôi Hoàng hậu do vua Lê Thánh Tông sợ hoạ ngoại thích. Cuộc đời bà trải qua nhiều vinh hoa phú quý mà cũng thăng trầm, từ vị trí Sung nghi, rồi Quý phi, Hoàng thái hậu, Thái hoàng thái hậu, cuối cùng đột ngột kết thúc một cách đầy bi kịch vào cuối đời, khi bị chính cháu nội là Uy Mục Đế giết chết. Bà trở thành một trong 2 vị Thái hậu bị giết một cách bi thảm nổi tiếng nhất trong lịch sử Việt Nam, người còn lại là Hiến Từ thái hậu của triều đại nhà Trần. Cả hai đều bị sát hại bởi cháu của mình (Dương Nhật Lễ trên danh nghĩa là cháu nội Hiến Từ thái hậu).
Thân thế

Huy Gia Hoàng thái hậu có nguyên danh là Nguyễn Thị Hằng (阮氏恒), cũng lại chép là Hằng (晅) hoặc Huyên (萱), người ở trang Gia Miêu ngoại, huyện Tống Sơn, là con gái của Trinh quốc công Nguyễn Đức Trung, người có công trong việc đưa Lê Thánh Tông lên ngôi.
Tiểu sử > Giai thoại gặp gỡ

Lê Thánh Tông khi còn là hoàng tử, trong một lần đi dạo chơi bên bờ sông Tống Sơn – Thanh Hóa chợt thấy bà, một cô gái xinh đẹp đang ngồi vo gạo dưới bến. Tức cảnh sinh tình, Lê Thánh Tông bèn ra một vế đối:
"Gạo trắng nước trong, mến cảnh lại càng thêm mến cả…".
Câu đối bỏ lửng như một lời ngỏ ý khéo léo khiến người ta phải rung động. Bà nghe thấy khúc khích cười rồi đối đáp lại:
"Cát lầm gió bụi, lo đời đâu đấy hãy lo cho…".
Câu đối vừa cho chàng trai một chút hy vọng nhưng vừa là một lời trách người con trai phải biết lo việc đời trước khi lo duyên, thế mới xứng là đấng nam nhi.
Nghe lời đối đáp ấy, trái tim vị hoàng tử trẻ loạn nhịp và thầm nghĩ sao trên đời lại có người con gái tài sắc vẹn toàn đến vậy. Lê Thánh Tông quyết phải chinh phục bằng được đóa hoa quý giá này.
Hoàng tử dò hỏi mãi, mới biết bà tên là Nguyễn Thị Hằng, là con của tướng Nguyễn Đức Trung. Mà vợ của vị tướng này lại là bạn thân của mẹ hoàng tử (Ngô Sung viên). Đã có duyên gặp gỡ nay lại được thêm duyên phụ mẫu vun đắp. Mối tình của hoàng tử Lê Thánh Tông và bà nhanh chóng đơm hoa kết trái. Tháng 7, năm Quang Thuận thứ nhất (1460) bà được Lê Thánh Tông phong làm Sung nghi, cho ở cung Vĩnh Ninh để vua luôn được gần bên người đẹp. Bà cũng được Thánh Tông yêu quý nhất trong số các cung nhân. Lúc này hoàng đế còn trẻ tuổi, rất đa tình và chưa có con trai.
Tiểu sử > Giai thoại cầu tự

Khi đó, Quang Thục hoàng thái hậu đã từng cầu đảo, sai ông Đức Trung đến cầu ở am Từ Công núi Phật Tích, chiêm bao thấy đến trước mặt thượng đế cầu hoàng tự. Thượng đế phán: Cho sao Thiên Lộc làm con Nguyễn thị. Nói rồi cho ẵm đến ngồi ở trước. Bấy giờ, bà đương ở cung Vĩnh Ninh, tức thì có mang. Đến khi đủ ngày tháng, chiêm bao thấy rồng vàng từ trên trời sa xuống, bay vào trong phòng, một lát sau thì sinh ra Lê Tranh. Đó là ngày 10 tháng 8, năm Quang Thuận thứ 2 (1461).
Tiểu sử > Vinh sủng

Năm Quang Thuận thứ 3 (1462), tháng 3, sách lập Lê Tranh làm Hoàng thái tử. Năm Hồng Đức thứ nhất (1470), Nguyễn Sung nghi được tấn phong làm Quý phi; càng được hưởng vinh sủng, cho quản lý mọi việc trong hậu cung. Hoàng đế lúc đó có ý phong bà làm Hoàng hậu, nhưng sợ họa ngoại thích nên lại thôi.
Tiểu sử > Tranh chấp quyền lực

Năm Hồng Đức thứ 28 (1497), Lê Thánh Tông qua đời, thái tử Lê Tranh kế vị, sử gọi là Lê Hiến Tông. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, khi Thánh Tông bệnh nặng, bà dù bị xa lánh vẫn cố xin gặp, và bà đã hạ độc khiến Thánh Tông qua đời nhanh chóng sau đó. Việc này trong Đại Việt thông sử của Lê Quý Đôn không ghi lại. Sau khi lên ngôi, vua Hiến Tông tôn bà làm Trường Lạc Thánh Từ Hoàng thái hậu (長樂聖慈皇太后), để ở cung Trường Lạc và phụng dưỡng rất chu đáo.
Năm Cảnh Thống thứ 8 (1504), Lê Hiến Tông chết sau 7 năm trị vì. Hoàng thái tử Lê Thuần lên ngôi, tức Lê Túc Tông, tôn bà làm Thái hoàng thái hậu. Nhưng Túc Tông yểu mệnh, trị vì chưa đầy 1 năm thì mất (17 tuổi).
Trong triều xảy ra tranh chấp việc kế vị, vì Túc Tông không có con trai để kế vị, khi lâm chung ông đã chỉ định người anh thứ 2 là Lê Tuấn, nhưng Trường Lạc thái hậu cho rằng Lê Tuấn là con của người đàn bà thấp hèn, không đáng để lên ngôi. Thái hậu muốn lập Lã Côi vương (không rõ tên) lên ngôi, nhưng Nguyễn Nhữ Vi và Nguyễn Kính phi muốn lập Lê Tuấn. Nhữ Vi đã bèn nghĩ cách lừa Thái hậu đi đón Lã Côi vương, còn mình đóng cửa thành, nhanh chóng đưa Lê Tuấn lên ngôi. Thái hậu khi quay về rất không vui.
Lê Tuấn lên ngôi, tức Lê Uy Mục, tôn bà làm Trường Lạc Thánh Từ Thái hoàng thái hậu (長樂聖慈太皇太后).
Ngày 8 tháng 4, năm Đoan Khánh thứ nhất (1505), Uy Mục Đế sai người giết chết Thái hoàng thái hậu tại chính tẩm cung của bà, lúc đó bà thọ độ 65 tuổi. Ngày 27 tháng 4, năm đó, Uy Mục Đế truy tôn thuỵ hiệu cho bà là Huy Gia Tĩnh Mục Ôn Cung Như Thuận Thái hoàng thái hậu (徽嘉靜穆溫恭柔順太皇太后), an táng ở Sơn lăng nay là Lam Sơn, Thanh Hóa.
Sau, Uy Mục Đế đã giết quan Lễ bộ Thượng thư là Đàm Văn Lễ và quan Đô ngự sử là Nguyễn Quang Bật, vì lẽ rằng khi Hiến Tông mất, bà Thái hậu và hai người này có ý không chịu lập Uy Mục.
Giả thuyết khác về xuất thân > Số phận bi thảm

Có một dị bản về xuất thân của bà, cho rằng bà là con gái bị lưu lạc của Nguyễn Trãi.
Sách Tang thương ngẫu lục của Phạm Đình Hổ và Nguyễn Án (Đạm Nguyên dịch, Đại Nam, 1970, viết tắt là NL) trong bài Vua Thánh Tông có đoạn:
Vì là người có nhan sắc tuyệt đẹp, bà Trường Lạc được Thánh Tông yêu quý nhất trong số các cung nhân. Hoàng đế đã cho điều tra lại vụ án Lệ Chi Viên và xuống chiếu tẩy oan cho Nguyễn Trãi, bổ Anh Vũ, một người anh cùng cha với bà, làm tri huyện (1464). Tuy nhiên, mối tình đằm thắm với Thánh Tông không rõ kéo dài bao lâu, nhưng về sau, theo sử sách, bà bị ruồng bỏ, bạc đãi đến nỗi đem lòng thù ghét.
Đại Việt sử ký toàn thư có nói đến việc này, bà bị giam cầm ở cung lâu ngày, đến khi Thánh Tông bệnh nặng, được đến thăm, ngầm đem thuốc độc bôi vào chỗ loét của hoàng đế, bệnh của ông càng thêm nặng mà qua đời.
Giả thuyết khác về xuất thân > Nghi vấn

Gia phả họ Nguyễn Nhị Khê cho biết, sau vụ án Lệ Chi Viên, gia quyến Nguyễn Trãi có một số người chạy thoát nạn tru di tam tộc. Đó là một người con của ông cùng hai bà vợ thứ tư Phạm Trí Mẫn và thứ năm Lê thị, đang mang thai. Phải chăng đây chính là cơ sở để người ta cho rằng, chuyện bà hoàng Trường Lạc (huý là Hằng) là con gái của Nguyễn Trãi ?
Nói về việc này, người xưa có những ghi chép không giống nhau, trong đó có tài liệu chỉ nhắc đến con trai Anh Vũ may mắn sống sót mà không cho biết Nguyễn Trãi có con gái sống sót. Tuy nhiên, sử gia Trần Huy Liệu (Nguyễn Trãi, Khoa Học, 1966) lại viết rằng: Thế rồi cả gia quyến Nguyễn Trãi bị bắt giam: con gái bị sung làm nô tỳ ở cung vua hay ở các nhà quan, con trai thì chờ ngày ra pháp trường chịu tội tử hình. Như vậy, giả thuyết con gái Nguyễn Trãi sống sót là có.
Mặt khác, chính sử chép rằng Thái hoàng thái hậu Trường Lạc mất năm 1505, thọ 65 tuổi. Theo cách tính tuổi thông thường, cô Hằng sinh năm 1441. Được hai tuổi (1442) thì mồ côi cha. Năm 1460, cô được tuyển vào cung, tuổi vừa tròn 20. Chi tiết này có vẻ khá trùng hợp với các tài liệu nói về Nguyễn Trãi. Tính từ năm ông bị giết (1442) đến năm cô Hằng được tuyển vào cung (1460) được 18 năm. Cô Hằng vào hầu Thánh Tông năm cô ít nhất cũng đã được 19 tuổi ta. Và năm Nguyễn Trãi bị giết, cô Hằng được 2 tuổi, Anh Vũ còn nằm trong bụng mẹ. Rất có thể bà Trường Lạc là chị ruột hay ít ra cũng là chị cùng cha khác mẹ của Anh Vũ.
Tiếp đó, tại sao chính sử nói bà Trường Lạc quê ở Gia Miêu (Thanh Hóa), song lại được Uy Mục cho làm điện Quang Mỹ ở phường Lệ Viên, huyện Quảng Đức (Thăng Long, Hà Nội ngày nay) để thờ tiên tổ của bà. Phải chăng quê quán thực của bà là vùng Quảng Đức, chứ không phải Gia Miêu? Chúng ta cũng được biết rằng Nguyễn Trãi sinh ra tại gia đình nhà mẹ là dinh quan Tư đồ Trần Nguyên Đán ở Thăng Long. Đây là một điều trùng hợp ngẫu nhiên hay cố ý? Hay là cha đẻ của bà không phải là Nguyễn Đức Trung mà chính là Nguyễn Trãi?
Một số sử gia đương đại cho rằng, việc Nguyễn Trãi có một người con gái sống sót nhưng chính sử lại chép Hoàng thái hậu Trường Lạc (hay Hoàng thái hậu họ Nguyễn) là con gái thứ hai của ông Nguyễn Đức Trung có thể lý giải do Thái úy là người tốt, ông nuôi cô từ nhỏ và nhận là con. Thêm vào đó là dù triều đình Thánh Tông có biết rõ gốc gác của bà Hoàng hậu Trường Lạc, thì sử thần đương thời cũng khó mà có thể chép rằng chính triều đình của cha Thánh Tông đã giết oan ba họ nhà cha vợ của vua.
Nếu bà Trường Lạc đúng là con gái sống sót của Nguyễn Trãi như Phạm Đình Hổ và Nguyễn Án cho biết thì cuộc đời của bà có thể nói là nhiều thăng trầm, bi thảm nhất trong lịch sử Việt Nam. Cha bà cùng với 3 họ bị giết oan, bà bị bắt làm nô tì từ năm 2 tuổi. Lớn lên bà được tuyển vào cung, được phong Quý phi, rồi lại bị hắt hủi, giam nơi cung cấm. Bà được tấn phong Hoàng thái hậu, Thái hoàng thái hậu và cuối cùng bị cháu nội sai người giết chết.
Danh hiệu Trường Lạc Hoàng hậu

Cái tên này xuất hiện sớm nhất có lẽ là trong Đại Việt sử ký toàn thư, chép về việc bà đến thăm Lê Thánh Tông khi ông bệnh nặng và cuốn sử ghi lại bà đã hạ độc khiến bệnh Thánh Tông trở nặng và chết nhanh chóng sau đó.
Theo Đại Việt thông sử, nhà Lê Sơ không có truyền thống lập Hoàng hậu, mà chỉ cao nhất là Quý phi. Các bà Cung Từ Hoàng thái hậu, Tuyên Từ Hoàng thái hậu, Quang Thục Hoàng thái hậu đến Huy Gia Hoàng thái hậu (tức bà Trường Lạc) vốn không hề được lập Hoàng hậu khi còn sống, chỉ được tôn làm Hoàng thái hậu khi con trai các bà lên ngôi. Vì lẽ đó, cách gọi Trường Lạc Hoàng hậu đối với bà Huy Gia Hoàng thái hậu là một vấn đề chưa có lời giải chính xác.
Một giả thiết về việc này, có lẽ cũng tương tự trường hợp Thượng Dương Hoàng hậu Dương thị nhà Lý. Bà khi ấy là Hoàng thái hậu, ở Thượng Dương cung, nên gọi là Thượng Dương Thái hậu, nhưng về sau hay gọi bà thành Thượng Dương Hoàng hậu, biến từ tên cung nơi ở Thượng Dương trở thành phong hiệu khi làm Hoàng hậu của Dương hậu vậy. Tương tự, Huy Gia Hoàng thái hậu khi ấy ở cung Trường Lạc, và người đời quen dùng tên cung thất để gọi bà, cho nên từ Trường Lạc cung Hoàng thái hậu, dần dần trở thành Trường Lạc Thái hậu và cuối cùng là Trường Lạc Hoàng hậu.
Chú thích

1 2 3 4 5   Lưu trữ 2011-09-02 tại Wayback Machine Báo Đất Việt, số 31/5/2011
Hister quadrimaculatus

| Hister quadrimaculatus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Liên họ (superfamilia): Histeroidea
Họ (familia): Histeridae
Chi (genus): Hister Linnaeus, 1758
Loài (species): H. quadrimaculatus
Danh pháp hai phần
Hister quadrimaculatus Linnaeus, 1758 
Hister quadrimaculatus là một beetle belonging to the Histeridae family.
Chú thích

↑  10th edition of Systema Naturae
Clystea eburneifera

| Clystea eburneifera> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Clystea
Loài (species): C. eburneifera
Danh pháp hai phần
Clystea eburneifera (Felder, 1874) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Glaucopis eburneifera Felder, 1874 
Clystea eburneifera là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Les Borges Blanques

| Les Borges Blanques Les Borges Blanques Borjas Blancas |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Ấn chương
 Vị trí của Borjas Blancas

Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng
Tỉnh:  Lérida
Quận (comarca): Garrigas
Thủ phủ: les Borges Blanques
Chính quyền
 • Thị trưởng: Miguel Ángel Estradé Palau
Diện tích
 • Đất liền: 61,59 km2 (2,378 mi2)
Độ cao: 295 m (968 ft)
 • Mật độ: 0/km2 (0/mi2)
Múi giờ: UTC+1
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 25400
Thành phố kết nghĩa: Toulouges, Les Borges del Camp
Tọa độ: 41°31′10″B 0°52′6″Đ﻿ / ﻿41,51944°B 0,86833°Đ﻿ / 41.51944; 0.86833{{#coordinates:}}: một trang không thể chứa nhiều hơn một thẻ chính
Tên gọi dân cư: Borgense
Website: Ayuntamiento de Borjas Blancas
Les Borges Blanques là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Les Borges Blanques có diện tích là 61,59 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 6049 người với mật độ 98,21 người/km². Đô thị Les Borges Blanques có cự ly 23 km so với tỉnh lỵ Lleida.
(6593)

(6593) 1986 UV là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Zdeňka Vávrová ở Đài thiên văn Kleť gần České Budějovice, Cộng hòa Séc, ngày 28 tháng 10 năm 1986.
Grevillea longifolia

| Grevillea longifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Proteales
Họ (familia): Proteaceae
Chi (genus): Grevillea
Loài (species): G. longifolia
Danh pháp hai phần
Grevillea longifolia R.Br., 1830 
Grevillea longifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được R.Br. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Grevillea longifolia”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Huy Cận

| Cù Huy Cận |
| --- | --- |

Chức vụ
Chủ tịch Ủy ban Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật toàn Việt Nam
Nhiệm kỳ: 1984 – 1995
Tiền nhiệm: Đặng Thai Mai
Kế nhiệm: Nguyễn Đình Thi
 
Bộ trưởng đặc trách văn hóa tại Văn phòng Hội đồng Bộ trưởng
Nhiệm kỳ: 27 tháng 9 năm 1984 – 
 
Bộ trưởng phụ trách Công tác Văn hóa, Giáo dục ở Phủ Thủ tướng
Nhiệm kỳ: 7 tháng 2 năm 1980 – tháng 9 năm 1984
Tiền nhiệm: Trần Quang Huy
 
Thứ trưởng Bộ Văn hóa
Nhiệm kỳ: 1955 – 1980
 
Thứ trưởng, Tổng thư ký Hội đồng Chính phủ
Nhiệm kỳ: 1949 – tháng 9 năm 1955
Tiền nhiệm: không
Kế nhiệm: Phạm Hùng (Bộ trưởng Phủ Thủ tướng)
 
Thứ trưởng Bộ Kinh tế
Nhiệm kỳ: 1947 – 1949
 
Thứ trưởng Bộ Canh nông
Nhiệm kỳ: tháng 11 năm 1946 – tháng 7 năm 1947
Bộ trưởng: Ngô Tấn Nhơn
 
Thứ trưởng Bộ Nội vụ
Nhiệm kỳ: tháng 5 năm 1946 – tháng 11 năm 1946
 
Bộ trưởng Bộ Canh nông
Nhiệm kỳ: 1 tháng 1 năm 1946 – 2 tháng 3 năm 1946 60 ngày
Tiền nhiệm: đầu tiên
Kế nhiệm: Bồ Xuân Luật
 
Bộ trưởng không Bộ
Nhiệm kỳ: 28 tháng 8 năm 1945 – 1 tháng 1 năm 1946 126 ngày
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 31 tháng 5 năm 1919 Làng Ân Phú, huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh
Mất: 19 tháng 2, 2005(2005-02-19) (85 tuổi) Hà Nội, Việt Nam
| Huy Cận |
| --- | --- |
Bút danh: Huy Cận
Nghề nghiệp: Nhà thơ, Chính khách
Quốc tịch: Đại Nam, Việt Nam
Dân tộc: Kinh
Giáo dục: Tú tài
Giai đoạn sáng tác: 1933 - 2005
Thể loại: Trữ tình
Trào lưu: Phong trào Thơ mới
Giải thưởng nổi bật: Giải thưởng Hồ Chí Minh Huân chương Sao vàng
Phối ngẫu: Ngô Xuân Nhu Trần Lệ Thu
Con cái: Cù Huy Hà Vũ Cù Thị Xuân Bích Cù Lệ Duyên Cù Thu Anh
Cù Huy Cận (31 tháng 5 năm 1919 – 19 tháng 2 năm 2005), bút danh và hoạt động nghệ thuật là  Huy Cận, là một chính khách, từng giữ nhiều chức vụ lãnh đạo cao cấp trong chính phủ Việt Nam như Bộ trưởng Bộ Canh nông (nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), Thứ trưởng Bộ Văn hóa Nghệ thuật, Bộ trưởng Bộ Văn hóa Giáo dục, Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Bộ Kinh tế, Bộ trưởng Tổng Thư ký Hội đồng Bộ trưởng (nay là Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ), ngoài ra ông còn là một nhà lãnh đạo chủ chốt của Đảng Dân chủ Việt Nam, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời cũng là một trong những thi sĩ xuất sắc nhất của phong trào Thơ mới. Ông từng là Viện sĩ Viện Hàn lâm Thơ Thế giới và Chủ tịch Ủy ban Liên hiệp các Hiệp hội Văn học Việt Nam giai đoạn 1984–1995.
Tiểu sử

Huy Cận sinh ngày 31 tháng 5 năm 1919, trong một gia đình nhà nho nghèo gốc nông dân dưới chân núi Mồng Gà, bên bờ sông Ngàn Sâu (thượng nguồn sông La) ở làng Ân Phú, huyện Hương Sơn sau đó thuộc huyện Đức Thọ (nay là xã Ân Phú, huyện Vũ Quang), tỉnh Hà Tĩnh. Ngày sinh hiện nay là do ông của cậu khai khi vào học ở Huế, còn ngày sinh chính xác là ngày 29 tháng 12 năm Bính Thìn (dương lịch là ngày 22 tháng 1 năm 1917).
Ông lúc nhỏ học ở quê, sau vào Huế học trung học, đậu tú tài Pháp; rồi ra Hà Nội học trường Cao đẳng Canh nông. Trong thời gian học Cao đẳng, ông ở phố Hàng Than cùng với Xuân Diệu. Từ năm 1942, ông tham gia phong trào sinh viên yêu nước và Mặt trận Việt Minh, Huy Cận đã tham dự Quốc dân đại hội ở Tân Trào (tháng 8 năm 1945) và được bầu vào Ủy ban Giải phóng (tức Chính phủ Cách mạng lâm thời sau đó). Huy Cận cũng từng cộng tác với nhóm Tự Lực Văn Đoàn.
Hoạt động chính trị

Tháng 8 năm 1945, Cù Huy Cận là một trong ba thành viên của phái đoàn Chính phủ Lâm thời (gồm Nguyễn Lương Bằng, Trần Huy Liệu và Cù Huy Cận) đi vào kinh đô Huế để tiếp nhận lễ thoái vị của Vua Bảo Đại.
Sau Cách mạng tháng Tám thành công, khi mới 26 tuổi, ông đã là Bộ trưởng Bộ Canh nông trong Chính phủ liên hiệp lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Hồ Chí Minh đứng đầu Chính phủ.
Từ cuối năm 1945 ông là Ủy viên Ban Thanh tra đặc biệt của Chính phủ.
Sau này ông làm Thứ trưởng Bộ Văn hóa, rồi Bộ trưởng đặc trách Văn hóa Thông tin trực thuộc Hội đồng Bộ trưởng trong chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phụ trách các công tác văn hóa và văn nghệ.
Từ 1984, ông là Chủ tịch Ủy ban Trung ương Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam. Ngoài ra, ông còn là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I, II và VII.
Tháng 6 năm 2001, ông được bầu là Viện sĩ Viện Hàn lâm Thơ Thế giới.
Huy Cận mất ngày 19 tháng 2 năm 2005 tại Hà Nội sau một thời gian lâm trọng bệnh, thọ 88 tuổi. Nơi an nghỉ cuối cùng tại Nghĩa trang Mai Dịch.
Đời tư

Về đời tư, Huy Cận có hai người vợ. Người vợ đầu của ông là bà Ngô Thị Xuân Như (1928-2009), em gái của nhà thơ Xuân Diệu, kết hôn năm 1951, từng công tác y tế tại Ban Kiểm tra 12 (Phủ Thủ tướng), Bác sĩ Viện Y học cổ truyền Việt Nam. Người vợ thứ là bà Trần Lệ Thu, kết hôn năm 1960, cán bộ giảng dạy Nga văn ở một trường Đại học lớn tại Hà Nội. Huy Cận và Xuân Diệu là 2 nhà thơ lớn, 2 người bạn lớn, tri kỷ. Xuân Diệu cùng sống với gia đình Huy Cận cho đến hết cuộc đời tại ngôi nhà số 24 đường Cột Cờ (đường Điện Biên Phủ), Hà Nội.
Ông có bốn người con, hai con trai và hai con gái. Con trai cả của ông là tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ (với người vợ đầu là bà Ngô Thị Xuân Như), người bị bắt năm 2011 và kết án 7 năm tù, 3 năm quản chế về tội Tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo điều 88 Bộ luật hình sự Việt Nam.
Em trai ông là tiến sĩ triết học – mỹ học Cù Huy Chử, từng công tác tại Ban Tuyên huấn Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
Sáng tác

Sáng tác của Huy Cận trước Cách mạng tháng 8 mang nét sầu não, buồn thương. Còn sau Cách mạng tháng 8 thơ Huy Cận đã lột xác hoàn toàn, trở nên mới mẻ và tràn đầy sức sống. Có thể thấy rằng các sáng tác của Huy Cận luôn bám sát hiện thực cuộc sống, thời đại.
Sáng tác > Trước tháng 8 năm 1945

Huy Cận có thơ đăng báo từ 1936, cho in tập thơ đầu Lửa thiêng năm 1940 (gồm những bài đã đăng báo trước 1940) và trở thành một trong những tên tuổi hàng đầu của phong trào Thơ mới lúc bấy giờ. Bao trùm Lửa Thiêng là một nỗi buồn mênh mang da diết. Thiên nhiên trong tập thơ thường bao la, hiu quạnh, đẹp nhưng thường buồn. Nỗi buồn đó dường như vô cớ, siêu hình nhưng xét đến cùng, chủ yếu là buồn thương về cuộc đời, kiếp người, về quê hương đất nước. Hồn thơ "ảo não", bơ vơ đó vẫn cố tìm được sự hài hòa và mạch sống âm thầm trong tạo vật và cuộc đời. Trong Kinh cầu tự (1942, văn xuôi triết lý) và Vũ trụ ca (thơ đăng báo 1940–1942), Huy Cận đã tìm đến ca ngợi niềm vui, sự sống trong vũ trụ vô biên song vẫn chưa thoát khỏi bế tắc.
Sáng tác > Sau tháng 8 năm 1945

Các tác phẩm của Huy Cận sau Cách mạng tháng 8:
Trời mỗi ngày lại sáng (tập thơ, 1958)
Đất nở hoa (tập thơ, 1960)
Bài thơ cuộc đời (tập thơ, 1963)
Hai bàn tay em (tập thơ thiếu nhi, 1967)
Phù Đổng Thiên Vương (tập thơ, 1968)
Những năm sáu mươi (tập thơ, 1968)
Cô gái Mèo (truyện thơ, 1972)
Chiến trường gần đến chiến trường xa (tập thơ, 1973)
Họp mặt thiếu niên anh hùng (tập thơ thiếu nhi, 1973)
Những người mẹ, những người vợ (tập thơ, 1974)
Ngày hằng sống ngày hằng thơ (tập thơ, 1975)
Sơn Tinh,Thủy Tinh (tập thơ, 1976)
Ngôi nhà giữa nắng (tập thơ, 1978)
Suy nghĩ về nghệ thuật (tiểu luận phê bình, 1980 – 1982)
Hạt lại gieo (tập thơ, 1984)
Tuyển tập Huy Cận tập I (tuyển tập thơ, 1986)
Chim làm ra gió (tập thơ, 1991)
Một cuộc cách mạng trong thi ca (chủ biên cùng Hà Minh Đức, 1993)
Tào Phùng (tập thơ, 1993)
Thơ tình Huy Cận (tuyển tập thơ, 1994)
Nước triều Đông (Mareés de la Mer Orientale) (tập thơ tiếng Pháp, 1994)
Suy nghĩ về bản sắc dân tộc (văn hóa, 1994)
Các vùng văn hoá Việt Nam (chủ biên cùng Đinh Gia Khánh, 1995)
Tuyển tập Huy Cận II (tuyển tập thơ, 1995)
Thông điệp từ vừng sao và từ mặt đất (Messages stélaires et Terrestres) (tập thơ tiếng Pháp, 1996)
Lời tâm nguyện cùng hai thế kỷ (tập thơ, 1997)
Ta về với biển (tập thơ, 1997)
Hồi ký song đôi (tự truyện, 1997)
Lửa hồng muối mặn (tập thơ, 2001)
Cha ông nghìn thuở (tráng ca, 2002)
Sáng tác > Sáng tác được phổ nhạc

Ngậm ngùi được Phạm Duy phổ nhạc
Áo trăng, Buồn đêm mưa và Tự tình được Hoàng Thanh Tâm phổ nhạc
Buồn đêm mưa được Phạm Đình Chương phổ nhạc
Những thành phố bên bờ biển cả được Phạm Đình Sáu phổ nhạc