stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chiến tranh Yên-Tề (284 TCN-279 TCN)
Bối cảnh và nguyên nhân > Yên-Tề kết oán

Vào giữa thời Chiến Quốc, hai nước Tần và Tề trở nên cường thịnh, hùng cứ ở hai xứ đông-tây, thế lực mạnh nhất trong các chư hầu. Nước Yên nằm giáp ranh với nước Tề, trở thành mục tiêu xâm chiếm của Tề.
Năm 318 TCN, Yên vương Khoái nghe theo lời xúi giục của nịnh thần, nhường ngôi cho tướng quốc là Tử Chi. Thái tử Bình không phục, đem quân chống lại. Nội bộ nước Yên phát sinh nội loạn tranh giành ngôi vua. Năm 314 TCN, Tề Tuyên vương nhân cơ hội đó, sai Khuông Chương đem quân diệt nước Yên, chiếm được kinh đô Kế nước Yên, giết Yên vương Khoái và Tử Chi.
Khi quân Tề tiến vào nước Yên, ra sức tàn sát, chém giết, bị người nước Yên phản kháng. Các nước chư hầu cũng bất bình với việc làm của Tề, chuẩn bị đem quân cứu Yên. Tề Tuyên vương thấy vậy, đành phải lui quân. Người nước Yên lập thái tử Bình làm vua, tức Yên Chiêu vương.
Yên Chiêu vương nhún mình chiêu hiền đãi sĩ, mong muốn trả thù nước Tề, mời được nhiều tướng tài, trong đó có Nhạc Nghị, Trâu Diễn, Kịch Tân. Sau đó vua Yên lại chăm lo chỉnh đốn quốc chính, thao luyện binh mã, đem quân phạt Hồ, mở mang lãnh thổ nước Yên.
Trong khi đó ở nước Tề, năm 301 TCN, Tề Tuyên vương chết, con là Tề Mẫn vương lên kế vị. Tề Mẫn vương diệt Tống, đánh Sở, uy hiếp Tam tấn (Hàn, Ngụy, Triệu), kết oán với chư hầu, nên bị các nước oán ghét.
Bối cảnh và nguyên nhân > Nhạc Nghị liên kết với chư hầu

Yên Chiêu vương muốn đem toàn quân sang đánh Tề, bèn hỏi ý của Nhạc Nghị. Nhạc Nghị khuyên vua Yên rằng nước Tề còn mạnh, phải liên kết với chư hầu mới mong thành công. Yên Chiêu vương bằng lòng, sai Nhạc Nghị sang nước Triệu, xin Triệu Huệ Văn vương phát binh giúp đỡ, sau đó lại kết giao với Sở, Ngụy vốn tranh chấp với Tề sau trận chiến diệt Tống năm 286 TCN, lại thuyết phục luôn nước Tần. Các chư hầu ghét Tề Mẫn vương, đều bằng lòng hợp binh với nước Yên.
Sau đó, Yên Chiêu vương giả vờ thần phục nước Tề, sai Tô Đại sang Tề để thực hiện kế phản gián. Tề Mẫn vương thấy nước Yên thần phục nên lơ là phòng bị biên giới với nước Yên. Yên Chiêu vương nhân cơ hội đó, tích cực tập hợp binh mã đánh Tề.
Diễn biến > Trận chiến Tế Tây > Chư hầu đánh Tề

Năm 284 TCN, Yên Chiêu vương phong Nhạc Nghị làm Thượng tướng quân, thống lĩnh quân sáu nước Yên, Sở, Hàn, Tần, Ngụy, Triệu đánh Tề. Tề Mẫn vương sai Xúc Tử làm tướng, thống lĩnh quân chủ lực tiến đến Tế Thủy cự địch. Hai bên giao chiến quyết liệt ở Tế Thủy. Tướng sĩ nước Tề do chiến đấu lâu năm đã mệt mỏi, cộng thêm việc Tề Mẫn vương dùng hình phạt nặng, bức ép phải tử chiến, nên sinh ra bất mãn. Do đó, quân chư hầu nhanh chóng đánh bại quân Tề. Xúc Tử bỏ trốn, phó tướng Đạt Tử thu thập tàn binh rút về Lâm Tri.
Diễn biến > Trận chiến Tế Tây > Công chiếm Lâm Tri

Sau chiến thắng ở Tế Tây, tiêu diệt được quân chủ lực nước Tề, các chư hầu Tần, Hàn bãi binh rút về, trong khi quân các nước còn lại do Nhạc Nghị chỉ huy vẫn tiếp tục công đánh. Quân nước Ngụy tiến vào chiếm lãnh thổ cũ của nước Tống, quân nước Triệu chiếm giữ Hà Gian, tiêu diệt các thế lực tàn dư của Tề, còn quân Yên tiến vào Lâm Tri. Tề Mẫn vương sợ hãi, bỏ Lâm Tri chạy sang nước Vệ. Vệ Tự quân đón tiếp cung kính, xưng thần nhưng Tề Mẫn vương tỏ ra ngạo mạn, coi thường vua Vệ, vì thế người nước Vệ muốn giết Mẫn vương. Mẫn vương bỏ chạy về thành Cử.
Sau khi chiếm được Lâm Tri, Nhạc Nghị ra sức thi hành chính sách thu phục dân tâm, nghiêm cấm cướp bóc, phế trừ pháp lệnh tàn bạo của Tề Mẫn vương, sau đó chia binh làm 5 đường tiến chiếm các thành trì khác của nước Tề. Chỉ sau sáu tháng, quân nước Yên đã làm chủ 70 thành của nước Tề, chỉ còn Cử châu và Tức Mặc chưa đầu hàng.
Yên Chiêu vương cả mừng thân hành đến sang Tề để úy lạo, khao thưởng quân sĩ, phong cho Nhạc Nghị huyện Xương Quốc, hiệu là Xương Quốc Quân.
Diễn biến > Trận chiến Tức Mặc > Náo Xỉ giết Tề Mẫn vương

Sau khi tiến vào chiếm đất của nước Tề, Sở Khoảnh Tương vương lại trở mặt, sai Náo Xỉ dẫn binh cứu Tề. Tề Mẫn vương thấy quân nước Sở tới cứu thì vui mừng, hi vọng dựa vào sức mạnh của quân Sở để phục quốc.
Tề Mẫn vương phong cho Náo Xỉ làm tướng chống quân Yên. Tuy nhiên không bao lâu sau, Náo Xỉ dựa vào thế lực của mình, bắt giết Tề Mẫn vương, làm chủ thành Cử rồi lấy đất Hoài Bắc mà Tề chiếm của Sở khi trước trả về cho nước Sở.
Năm 283 TCN, đại phu Công Tôn Giả giết chết Náo Xỉ, cùng người ở thành Cử tìm thái tử của Tề Mẫn vương là Pháp Chương, lập làm vua, tức Tề Tương vương, cùng nhau giữ thành Cử để chống quân Yên.
Diễn biến > Trận chiến Tức Mặc > Điền Đan giữ Tức Mặc

Cùng lúc đó, quân Yên chuyển hướng sang đánh thành Tức Mặc. Quan đại phu trấn thủ ở Tức Mặc ra giao chiến bị thua và chết. Người trong thành thấy Điền Đan có mẹo chặt trục xe để chạy thoát, biết ông là người mưu trí, bèn cùng nhau tiến cử Điền Đan làm quan giữ thành để chống lại quân Yên.
Diễn biến > Trận chiến Tức Mặc > Kị Kiếp thay Nhạc Nghị

Nhạc Nghị trong một năm mà vẫn không đánh nổi thành Tức Mặc, bèn thay đổi phương pháp, ra lệnh rút lui khỏi thành, xây chiến lũy và tìm cách lấy lòng dân trong thành. Ông dự đoán rằng nếu làm thế thì trong ba năm sẽ hạ được thành.
Năm 279 TCN, Yên Chiêu Vương qua đời, con là Yên Huệ Vương lên thay. Khi còn làm thái tử, Yên Huệ vương vốn không thích Nhạc Nghị. Đến khi lên ngôi, Điền Đan đang cố thủ ở Tức Mặc nghe tin ấy bèn tung phản gián sang nước Yên nói:
Nước Tề chỉ còn hai thành không bị lấy nữa mà thôi. Sở dĩ những thành này không bị lấy là vì nghe nói Nhạc Nghị có hiềm khích với vị vua mới ở Yên, muốn giữ tất cả binh lưu lại ở Tề, quay mặt về hướng Nam mà làm vua nước Tề. Điều nước Tề lo ngại chỉ là sợ có viên tướng khác đến.
Yên Huệ Vương vốn đã nghi ngờ Nhạc Nghị, nghe những lời phản gián của Tề bèn sai Kỵ Kiếp làm tướng thay Nghị và mời Nhạc Nghị về.Nhạc Nghị biết Yên Huệ Vương không thích mình nên cho người thay thế, sợ bị giết, bèn đi về hướng Tây theo nước Triệu.
Diễn biến > Trận chiến Tức Mặc > Kích động quân dân

Điền Đan thấy Nhạc Nghị đã bị triệu hồi, muốn tràn lên phản công, nhưng sợ người trong thành không quyết tâm đánh giặc, bèn sai người ở trong thành, khi ăn thì phải cúng tổ tiên ở ngoài sân. Chim chóc ở ngoài đều bay vào thành lượn xuống ăn. Nước Yên cho là quái lạ. Nhân đó, Điền Đan lại phao tin rằng có thần đến dạy bảo, sau đó nói với người trong thành sẽ có thần nhân đến.
Có một người lính nói muốn làm thầy rồi bỏ chạy. Điền Đan đứng dậy kéo anh ta lại, đặt ngồi hướng về Đông, thờ làm thầy. Người lính bảo hắn chỉ nói đùa nhưng Điền Đan thờ ông ta làm thầy, mỗi khi ra hiệu lệnh đều gọi là "thần sư".
Sau đó, Điền Đan lại phao lên rằng:
-"Ta chỉ sợ quân Yên xẻo mũi lính Tề, đặt họ ra hàng đầu để cùng ta giao chiến, nếu họ làm thế thì Tức Mặc sẽ bị thua".
Quân Yên nghe vậy làm theo. Người trong thành thấy tất cả những người Tề đầu hàng đều bị xẻo mũi nên nổi giận kiên quyết giữ thành, vì sợ bị quân Yên bắt được sẽ bị xẻo mũi. Điền Đan lại tung bọn phản gián nói mình sợ Yên sẽ đào mộ tổ tiên của người Tề thiêu xác, lần này quân Yên cũng cho là thật, tìm mộ tổ tiên người Tề. Người thành Tức Mặc ở trên thành nhìn ra thấy thế đều khóc, muốn ra đánh.
Diễn biến > Trận chiến Tức Mặc > Hỏa ngưu trận

Điền Đan biết đã có thể xuất quân, bèn mang bai, thuổng, cùng sĩ tốt phân công, biên tên cả vợ và nàng hầu vào quân đội, phân chia thức ăn thức uống để nuôi quân sĩ, sai họ mang áo giáp nấp một nơi, còn người già yếu, đàn bà con gái đều lên thành cho sứ sang trại quân Yên, giao ước với Kỵ Kiếp sẽ đầu hàng. Kỵ Kiếp tưởng Tức Mặc sẽ đầu hàng nên không lo phòng bị.
Điền Đan lại sai thu vàng của dân, bảo những người giàu có ở Tức Mặc đưa cho tướng sĩ Yên xin đừng bắt bớ, cướp bóc. Kỵ Kiếp cả mừng, bằng lòng.
Điền Đan nghĩ ra kế dùng trận hỏa ngưu (trâu lửa) bèn thu trong thành được hơn một nghìn con trâu, lấy vải quyến mặc lên mình trâu, vẽ vằn rồng ngũ sắc, buộc mũi nhọn ở đầu sừng, buộc lau vào đuôi đổ mỡ vào đấy rồi đốt những bó lau rồi sai đục mấy mươi hang ở thành, ban đêm tung trâu ra, năm ngàn tráng sĩ tiếp theo sau. Đuôi trâu nóng, trâu nổi giận, xông vào quân Yên, quân Yên cả sợ, thấy toàn là vằn rồng, lại bị trâu húc chết rất nhiều.
Điền Đan lại dẫn 5000 quân xông vào đánh, bảo người già cả, yếu đuối trong thành đánh đồ đồng, làm quân nước Yên hoảng sợ. Quân Tề đuổi theo truy kích, giết Kỵ Kiếp, làm quân Yên rối loạn. Điền Đan thừa thế dẫn quân phản công, chiếm lại toàn bộ 70 thành bị mất, buộc quân Yên rút về Hà Thượng.
Kết quả và ý nghĩa

Sau khi đại phá quân nước Yên, Điền Đan thu quân, sai người đón Tề Tương vương về Lâm Tri. Tề vương phong cho Điền Đan làm tướng quốc, An Bình quân, gia phong vạn hộ ở Dạ Ấp
Chiến tranh Yên-Tề kết thúc sau năm năm giao tranh. Mặc dù đã chiếm được hơn 70 thành của nước Tề, song cuối cùng quân Yên vẫn bại trận. Tuy vậy, chiến thắng này cũng không thể đem lại sức mạnh như trước cho nước Tề, mà sức mạnh của cả Tề và Yên đều bị suy giảm, không thể chống lại sự lớn mạnh của Tần, dẫn đến việc gần 60 năm sau, cả hai nước đều lần lượt mất về tay Tần.
Chú thích

↑  Ban đầu nước Sở tham gia vào cuộc chiến ở Tế Tây, nhưng sau đó lại giúp Tề khi Lâm Tri bị mất
1 2 3 4  Sử ký, quyển 34: Yên Thiệu công thế gia
↑  Nay thuộc địa phận phía bắc thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc
↑  Tư Mã Quang. “Tư trị thông giám, quyển 5: Chu kỉ”. Truy cập 31/05/2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  “Chiến Quốc sách, quyển 29: Yên sách”. Truy cập 31/05/2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  Tư Mã Quang. “Tư trị thông giám, quyển 3; Chu kỉ”. Truy cập 31/05/2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  Sử ký, quyển 43: Triệu thế gia cho rằng Triệu Vũ Linh vương triệu công tử Chức ở nước Hàn về lập làm Yên vương, còn thái tử Bình thì bị giết
1 2 3  Sử ký, Sử ký, Điền Kính Trọng Hoàn thế gia
1 2 3  Sử ký, Sử ký, Nhạc Nghị liệt truyện
↑  Lã Bất Vi. “Lã Thị Xuân Thu, quyển 15”. Truy cập 31/05/2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  Nay thuộc phía đông Hiến châu, Hà Bắc, Trung Quốc
↑  Tư Mã Quang. “Tư trị thông giám, quyển 4”. Truy cập 31/05/2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  Sử ký, Vệ Khang thúc thế gia
↑  Nay nằm ở đông nam Bình độ, Sơn Đông, Trung Quốc
↑  Tư Mã Quang. “Tư trị thông giám, quyển 4”. 31/05/2013. Truy cập 31/05/2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  Sử ký, Điền Đan liệt truyện
1 2  Tư Mã Quang. “Tư trị thông giám, quyển 4”. Truy cập 31/05.2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  Nay nằm ở Dịch Huyền, Sơn Đông, Trung Quốc
| x t Danh sách các sự kiện chính trị, quân sự thời Chiến Quốc |
| --- | --- |
Thời kì đầu: Ba nhà chia Tấn · Biến pháp Lý Khôi · Công chiếm Hà Tây · Ngụy diệt Trung Sơn · Tam Tấn phạt Tề · Trung Sơn phục quốc · Biến pháp Ngô Khởi · Trận chiến Âm Tấn · Họ Điền thay Tề · Thất hùng nổi dậy · Trận chiến Cức Bồ · Hàn diệt Trịnh · Trận chiến Trọc Trạch · Đất Chu chia hai · Biến pháp Thương Ưởng · Vây Ngụy cứu Triệu · Trận chiến Mã Lăng · Hội Từ Châu xưng vương · Sở diệt Việt
Thời kì giữa: Hợp tung-Liên hoành · Đoạt lại Hà Tây · Năm nước xưng vương · Năm nước đánh Tần · Tần diệt Ba, Thục · Trận chiến Kiềm Trung · Tần diệt Nghĩa Cừ · Tề phá Yên · Tranh đoạt cửu đỉnh · Tần Tề xưng đế · Học cung Tắc Hạ · Bách gia chư tử · Hồ phục kị xạ · Trương Nghi lừa Sở · Trận chiến Nghi Dương · Triệu diệt Trung Sơn · Loạn Sa Khâu · Trận chiến Thùy Sa · Trận chiến Hàm Cốc · Trận chiến Y Khuyết · Tề diệt Tống · Chiến tranh Tế Tây · Điền Đan phục quốc · Ngọc họ Hòa về Triệu · Hội minh Thằng Trì · Sở Từ · Phụ kinh thỉnh tội · Công phá Dĩnh Đô · Trang Kiểu khởi sự · Viễn giao cận công · Trận chiến Hoa Dương · Trận chiến Yên Dư · Trận chiến Hình Thành · Đô Giang Yển · 
Thời kì cuối: Chiến Quốc tứ công tử · Đại chiến Trường Bình  · Trận chiến Hạo Đại · Trộm phù cứu Triệu · Không chịu tôn Tần · Diệt Chu dời đỉnh · Trận chiến Hà Ngoại · Hợp tung lần cuối · Mưu sát Tần vương · Gián trục khách thư · Tần diệt sáu nước
Calea kunhardtii

| Calea kunhardtii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Calea
Loài (species): C. kunhardtii
Danh pháp hai phần
Calea kunhardtii Maguire, 1953 
Calea kunhardtii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Maguire mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Calea kunhardtii”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Clerodendrum madagascariense

| Clerodendrum madagascariense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Clerodendrum
Loài (species): C. madagascariense
Danh pháp hai phần
Clerodendrum madagascariense Moldenke, 1950 
Clerodendrum madagascariense là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Moldenke mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Clerodendrum madagascariense”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Chalcides viridanus

| Chalcides viridanus |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Scincidae
Chi (genus): Chalcides
Loài (species): C. viridanus
Danh pháp hai phần
Chalcides viridanus (Gravenhorst, 1851) 
 
Chalcides viridanus là một loài thằn lằn trong họ Scincidae. Loài này được Gravenhorst mô tả khoa học đầu tiên năm 1851.
Catarhoe rubidata

| Catarhoe rubidata |
| --- | --- |


Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Phân họ (subfamilia): Larentiinae
Chi (genus): Catarhoe
Loài (species): C. rubidata
Danh pháp hai phần
Catarhoe rubidata (Denis & Schiffermüller, 1775) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Geometra rubidata Denis & Schiffermuller, 1775  Cidaria fumata Eversmann, 1844 
Catarhoe rubidata (tên tiếng Anh: Ruddy Carpet) là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở Tây Âu và bán đảo Iberia và trung Tây Á.
Sải cánh dài 26–31 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8 làm hai đợt.
Ấu trùng ăn các loài Galium. Ấu trùng có thể được tìm thấy ở tháng 7 và tháng 8. Loài này qua đông dưới dạng nhộng.
Phụ loài

Catarhoe rubidata rubidata
Catarhoe rubidata fumata (Eversmann 1844)
Gypsy

Gypsy  có thể đề cập đến:
Người Digan
Âm nhạc

Gypsy (bài hát của Lady Gaga)
Địa điểm

Gypsy Cove
Gypsy, Kentucky
Gypsy, Louisiana
Gypsy, Oklahoma
Gypsy Peak
Gypsy, West Virginia
Festuca ziganensis

| Festuca ziganensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Festuca
Loài (species): F. ziganensis
Danh pháp hai phần
Festuca ziganensis Markgr.-Dann., 1981 
Festuca ziganensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Markgr.-Dann. mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Festuca ziganensis”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
846 TCN

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1 TCN
Thế kỷ::  thế kỷ 10 TCN  thế kỷ 9 TCN   thế kỷ 8 TCN
Thập niên::  thập niên 860 TCN  thập niên 850 TCN  thập niên 840 TCN  thập niên 830 TCN  thập niên 820 TCN
Năm::  849 TCN  848 TCN  847 TCN  846 TCN  845 TCN  844 TCN  843 TCN
| --- | --- |
Lịch Gregory: 846 TCN DCCCXLV TCN
Ab urbe condita: −92
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 3905
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: −789 – −788
 - Shaka Samvat: N/A
 - Kali Yuga: 2256–2257
Lịch Bahá’í: −2689 – −2688
Lịch Bengal: −1438
Lịch Berber: 105
Can Chi: Giáp Dần (甲寅年) 1851 hoặc 1791     — đến — Ất Mão (乙卯年) 1852 hoặc 1792
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: −1129 – −1128
Lịch Dân Quốc: 2757 trước Dân Quốc 民前2757年
Lịch Do Thái: 2915–2916
Lịch Đông La Mã: 4663–4664
Lịch Ethiopia: −853 – −852
Lịch Holocen: 9155
Lịch Hồi giáo: 1512 BH – 1511 BH
Lịch Igbo: −1845 – −1844
Lịch Iran: 1467 BP – 1466 BP
Lịch Julius: N/A
Lịch Myanma: −1483
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: −301
Dương lịch Thái: −302
Lịch Triều Tiên: 1488
846 TCN là một năm trong lịch La Mã.
Cirrhochrista poecilocygnalis

| Cirrhochrista poecilocygnalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Cirrhochrista
Loài (species): C. poecilocygnalis
Danh pháp hai phần
Cirrhochrista poecilocygnalis
Cirrhochrista poecilocygnalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
28978 Ixion

| --- | --- |

Khám phá
Khám phá bởi: Deep Ecliptic Survey Cerro Tololo (807)
Ngày phát hiện: ngày 22 tháng 5 năm 2001
Tên định danh
Tên định danh: 28978 Ixion
Phiên âm: /ɪkˈsaɪ.ən/ ik-SY-ən 
Tên thay thế: 2001 KX76
Danh mục tiểu hành tinh: TNO (plutino)
Tính từ: Ixionian
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên ngày 31 tháng 12 năm 2006 (JD 2 454 100.5)
Điểm viễn nhật: 49.269 AU (7,370.503 Gm)
Điểm cận nhật: 30.091 AU (4,501.495 Gm)
Bán trục lớn: 39.680 AU (5,935.999 Gm)
Độ lệch tâm: 0.242
Chu kỳ quỹ đạo: 249.95 a (91,295.847 d)
Độ bất thường trung bình: 268.546°
Độ nghiêng quỹ đạo: 19.584°
Kinh độ điểm mọc: 71.028°
Góc cận điểm: 298.779°
Đặc trưng vật lý
Kích thước: 650+260 −220 km < 822 km diameter
Diện tích bề mặt: < 2.24×106 km²
Thể tích: < 3.15×108 km³
Khối lượng: ≈3×1020? kg
Mật độ trung bình: 2.0? g/cm³
Hấp dẫn bề mặt: < 0.229 7? m/s2
Tốc độ vũ trụ cấp 2: < 0.434 6? km/s
Chu kỳ tự quay: ? d
Suất phản chiếu: 0.15-0.37 0.12+0.14 −0.06
Nhiệt độ: ≈44 K
Kiểu phổ: (moderately red) B-V=1.03; V-R=0.61
Cấp sao biểu kiến: 19.6 (opposition) 
Cấp sao tuyệt đối (H): 3.86 (V-band) 3.25 (R-band)
Đường kính góc: 0.022″
28978 Ixion, chỉ định tạm thời 2001 KX 76, là một plutino (một đối tượng mà có 2: 3 cộng hưởng quỹ đạo với Sao Hải Vương). Brown và Tancredi tính toán rằng nó rất có thể là một hành tinh lùn, mặc dù IAU chưa chính thức phân loại nó như vậy. Nó được phát hiện vào ngày 22 tháng 5 năm 2001 bởi Đài thiên văn liên Mỹ Cerro Tololo. Nó được đặt tên theo Ixion, một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp.
Phân tích sự biến đổi độ sáng của lightcurve chỉ cho thấy những sai lệch nhỏ, điều này cho thấy Ixion là một hình cầu với các đốm albedo nhỏ và do đó là một hành tinh lùn. Nó có đường kính xấp xỉ 650 km, làm cho nó về plutino lớn thứ năm. Nó có màu đỏ vừa phải trong ánh sáng khả kiến ​​và có bề mặt làm từ hỗn hợp cao lanh và nước đá.
Đặc điểm vật lý

Đường kính khác nhau cho Ixion tùy thuộc vào suất phản chiếu của nó
Khác với Sao Diêm Vương, Ixion là vật thể xuyên sao Hải Vương đầu tiên (TNO) được phát hiện ban đầu được ước tính là lớn hơn hành tinh lùn Ceres, Ngay cả vào năm 2002, một năm sau khi phát hiện ra, Ixion vẫn được cho là hơn 1000 đường kính km, mặc dù ước tính năm 2002 là kết quả của phát hiện giả ở 250 GHz không được xác nhận bởi các quan sát sau này. Các ước tính gần đây hơn cho thấy Ixion có suất phản chiếu cao và nhỏ hơn Ceres. Quan sát Ixion bằng Kính viễn vọng Không gian Herschel và Kính viễn vọng Không gian Spitzer trong vùng hồng ngoại xa một phần của quang phổ tiết lộ rằng kích thước của nó là khoảng 620 km.
Ixion có màu đỏ vừa phải (hơi đỏ hơn 50000 Quaoar) trong ánh sáng nhìn thấy. Nó cũng có suất phản chiếu cao hơn (> 0,15) so với cubewanos màu đỏ cỡ trung bình. Có thể có một tính năng hấp thụ ở bước sóng 0,8 μm trong phổ của nó, thường được quy cho sự thay đổi của vật liệu bề mặt bởi nước. Trong vùng cận hồng ngoại, phổ Ixion phẳng và không có gì đặc biệt. Dải hấp thụ nước đá ở mức 1,5 và 2 μm không có. Điều này trái ngược với Varuna, nơi có độ dốc phổ đỏtrong vùng cận hồng ngoại cũng như các dải hấp thụ nước nổi bật. Cả hai kết quả quang phổ nhìn thấy và hồng ngoại đều chỉ ra rằng bề mặt của Ixion là hỗn hợp của nước đá, carbon tối và tholin, là một chất dị hợp tử được hình thành do chiếu xạ clathrat của nước và các hợp chất hữu cơ. Các Very Large Telescope (VLT) đã kiểm tra Ixion cho hoạt động sao chổi, nhưng không phát hiện một tình trạng hôn mê. Ixion hiện cách Mặt trời khoảng 41 AU, và có thể là Ixion có thể phát triển tình trạng hôn mê hay không khí tạm thời khi nó là gần gũi hơn với điểm cận nhật.
Quỹ đạo và xoay

Quỹ đạo và vị trí của Ixion (màu xanh lá cây), Sao Diêm Vương (màu đỏ) và Sao Hải Vương (màu xám) năm 2006
Ixion và Sao Diêm Vương có quỹ đạo tương tự nhưng khác nhau theo định hướng: Ixion của điểm cận nhật nằm dưới đường hoàng đạo khi sao Diêm Vương là ở trên nó. Cách đặc trưng cho cơ thể bị khóa trong cộng hưởng với Neptune (như Orcus), Ixion tiếp cận Sao Diêm Vương có ít hơn 20 mức độ tách góc. Ixion hiện đang ở dưới mức chiết trung và sẽ đạt đến sự tấn công của nó vào năm 2070. Sao Diêm Vương đã vượt qua sự tấn công của nó (1989) và đang giảm dần về phía nhật thực. Thời kỳ quỹ đạo của Ixion là gần 250 năm Trái đất, lớn hơn khoảng 0,5% so với Sao Diêm Vương. Ixion đã chứng minh một số thay đổi thường xuyên về độ sáng, được cho là do sự quay của nó gây ra.
Vào tháng 5 năm 2010, một ánh sáng quay của Ixion đã thu được từ các quan sát trắc quang. Phân tích Lightcurve đã đưa ra một chu kỳ quay của12,4 ± 0,3 giờ với độ biến thiên độ sáng nhỏ xác nhận hình dạng hình cầu được cho là của cơ thể (U = na).
Đặt tên

Đây tiểu hành tinh được đặt theo tên Ixion, vua của Lapiths từ thần thoại Hy Lạp. Ixion mong muốn có vợ của Zeus, Hera. Zeus phát hiện ra ý định của hắn và tạo ra đám mây Nephele trong hình dạng của Hera, và lừa Ixion ghép nối với nó, làm cha của chủng tộc Nhân mã. Vì tội ác của mình, Ixion đã bị trục xuất khỏi Olympus, bị thổi sấm sét và bị trói buộc vào một bánh xe mặt trời đang cháy trong thế giới ngầm mãi mãi. Trích dẫn đặt tên chính thức được xuất bản vào ngày 28 tháng 3 năm 2002 (MPC 45236).
Thăm dò

Một nghiên cứu được công bố vào năm 2012 đã xác định rằng Ixion và Huya là khả thi nhất trong số bảy mục tiêu TNO có thể có cho một nhiệm vụ quỹ đạo sẽ khởi động trên một chiếc xe lửa Atlas V 551 hoặc Delta IV và sử dụng máy bay Jupiter để hỗ trợ trọng lực. Một nhiệm vụ được đưa ra vào ngày 11 tháng 11 năm 2039 sẽ đến Ixion sau 17 năm hành trình.
Chlumetia multilineata

| Chlumetia multilineata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Chlumetia
Loài (species): C. multilineata
Danh pháp hai phần
Chlumetia multilineata Wileman & West, 1928 
Chlumetia multilineata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Acanthophyllum korolkowii

| Acanthophyllum korolkowii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Caryophyllaceae
Chi (genus): Acanthophyllum
Loài (species): A. korolkowii
Danh pháp hai phần
Acanthophyllum korolkowii Regel & Schmalh., 1877 
Acanthophyllum korolkowii là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng. Loài này được Regel & Schmalh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1877.