stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cố Viêm Vũ
Cuộc đời > Bắc du

Do ông và anh trưởng đã qua đời, nên Cố Viêm Vũ được kế thừa gia sản. Nhưng gặp năm thiên tai, mất mùa, nên ông phải cầm cố 800 mẫu ruộng cho cường hào Côn Sơn là Diệp Phương Hằng (葉方恆). Họ Diệp muốn biến ruộng của họ Cố thành của mình, bèn tìm cách hãm hại. Trong gia tộc có chú họ Cố Diệp Thự (顧葉墅) cùng anh họ Cố Duy (顧維) lấy cớ trong nhà khó khăn để đòi chiếm đoạt gia sản không thành, liền cấu kết với họ Diệp, cho gia nô Lục Ân (陸恩) tố cáo Cố Viêm Vũ cấu kết nghĩa quân. Viêm Vũ nổi giận, giết chết Lục Ân nên bị bắt giam hỏi tội. Nhờ người bạn Lộ Trạch Phổ [zh] giúp nên vụ án mới có thể được giải quyết. Trong khoảng thời gian này, con trai độc nhất của Cố Viêm Vũ là Cố Di Cốc (顧詒榖) chết yểu khi mới 5 tuổi.
Năm 1655, mất chốn dung thân, Cố Viêm Vũ âm thầm về nhà bán hết gia sản, lấy tên giả Tưởng Sơn Dung (蔣山傭), giả làm thương nhân rời quê hương, một đi không trở lại. Hành trình của Cố Viêm Vũ trải qua Giang Tô, Sơn Đông, Hà Bắc, Bắc Kinh, Sơn Tây, Hà Nam, Thiểm Tây, tổng cộng 7 tỉnh, hơn 70 huyện, trên 3 vạn dặm đường. Đi đến đâu, ông lại khảo sát địa hình, hỏi thăm và ghi chép lại dân tình thế thái, âm thầm liên hệ với các trí thức vẫn còn tư tưởng phản Thanh. Trong chuyến hành trình này, Cố Viêm Vũ cũng nhiều lần đến viếng Thập tam lăng, nhiều lần vào Bắc Kinh và một lần đến Sơn Hải quan (1659).
Năm 1668, Cố Viêm Vũ bị bắt giam 7 tháng do liên lụy tới vụ Hoàng Bồi thi án [zh], nhờ người bạn Lý Nhân Đốc giúp đỡ mới được ra tù. Năm 1671, nhân lúc Cố Viêm Vũ đang nghỉ lại tại nhà của cháu ngoại Từ Càn Học (đang làm quan ở Bắc Kinh), Đế sư [zh] Hùng Tứ Lý [zh] mời ông chủ trì việc biên soạn Minh sử, nhưng ông kiên quyết từ chối, thà như Giới Chi Thôi, Khuất Nguyên lấy cái chết để tỏ chí. Năm 1678, vua Khang Hi nhà Thanh mở khoa Bác học hồng nho để thu hút kẻ sĩ cũ của nhà Minh, Cố Viêm Vũ dứt khoát rời khỏi Bắc Kinh, từ đó không quay lại. Năm 1679, triều đình nhà Thanh mở Minh sử quán [zh], Hùng Tứ Lý một lần nữa mời chào Cố Viêm Vũ nhưng ông tiếp tục lấy cái chết ra cự tuyệt.
Rời khỏi Bắc Kinh, Cố Viêm Vũ nhiều lần tới Khúc Ốc khảo sát, giao lưu với các kẻ sĩ đất Tấn như Lý Ngung (tức Lý Nhị Khúc [zh]), Phó Sơn [zh], Vệ Hao (衛蒿),... Ở Khúc Ốc, Cố Viêm Vũ đã khảo chứng lịch sử nước Tấn, sáng tác mười mấy bài văn thơ, đồng thời hoàn thiện tác phẩm để đời Nhật tri lục.
Tháng 8 năm 1681, Cố Viêm Vũ mang theo con thừa tự Cố Diễn Sinh (顧衍生) đến Khúc Ốc lần cuối, không may bị bệnh. Trên đường đi, Cố Viêm Vũ nhận thấy vùng Thiểm Cam đang xảy ra nhiều mâu thuẫn xã hội, liền gửi thư cho Tuần phủ Trực Lệ Vu Thành Long để phản ánh thực trạng cho vua Khang Hi. Mùng 8 tháng Giêng (1682), Cố Viêm Vũ quyết định đi thăm bạn bè, khi đi qua Hoa Âm, ông không may bị ngã ngựa và mất vào ngày hôm sau, thọ 70 tuổi.
Học thuật

Cố Viêm Vũ là người phản đối Lý học và Tâm học Tống-Minh chỉ bàn suông về "Tâm, Lý, Tính, Mệnh", đề xướng "Kinh thế trí dụng" (經世致用), dùng học vấn thực tế đề nghiên cứu sự vật cụ thể, đề xuất dùng chủ trương "Phổ học" (樸學) để thay thế "Lý học". Cố Viêm Vũ được xem là thủy tổ ngành khảo chứng học thời Thanh. Nhiều học giả giữa thời Thanh bắt đầu noi theo Cố Viêm Vũ, tiến hành phê khảo toàn bộ lại lịch sử Trung Quốc từ tư liệu thành văn cho đến hiện vật bi ký, từ lịch sử cho đến địa lý, thiên văn, được xưng là Càn Gia học phái [zh].
Mặt khác, Cố Viêm Vũ còn là một nhà nghiên cứu tiếng Hán cổ, được coi là người nối bước Trần Đệ. Về tư tưởng, Cố Viêm Vũ đề xướng "Chúng trị" (众治, cai trị tập thể) thay vì "Độc trị" (独治).
Danh ngôn

Cố Viêm Vũ từng viết trong quyển 13 sách Nhật tri lục: Bảo thiên hạ giả, thất phu chi tiện, dữ hữu trách yên. (Nguyên văn: 保天下者，匹夫之賤，與有責焉。). Học giả Lương Khải Siêu cuối thời Thanh đã tổng kết lại thành: Thiên hạ hưng vong, thất phụ hữu trách (Nguyên văn: 天下興亡，匹夫有責), hiểu theo nghĩa rộng là Sự suy thịnh quốc gia là đại sự của mọi người hoặc Ai ai cũng trách nhiệm cho sự thịnh vượng của xã hội.
Di sản

Ở quê hương Côn Sơn, có Công viên Đình Lâm [en] và Bảo tàng Cố Viêm Vũ (顾炎武纪念馆) trong khuôn viên công viên. Năm 2005, Bảo tàng được Bộ Tuyên truyền Trung ương Trung Quốc xếp vào danh sách các "địa chỉ giáo dục lòng yêu nước" cấp quốc gia.
Nhà cũ của Cố Viêm Vũ nằm ở trấn cổ Thiên Đăng (Côn Sơn, Tô Châu) ngày nay, được kiến tạo từ thời cụ của Cố Viêm Vũ là Cố Tế (顧濟). Thời Gia Tĩnh, nhà bị quân Oa phá hủy, được vua cấp phép dựng lại. Đây một khu phức hợp thời nhà Minh với sảnh chính, khu sinh hoạt, nghiên cứu và một khu vườn. Ngôi mộ của Cố Viêm Vũ nằm ở một góc yên tĩnh của khu vườn.
Nhà Cố Viêm Vũ ở trấn Thiên Đăng
Di An đường
Gác đọc sách
Cố viên
Mộ Cố Đình Lâm
Chú thích

↑  Tạ Quốc Trinh (1982). 明末清初的學風 (bằng tiếng Trung). Thượng Hải: 上海書店出版社. tr. 15.
↑  Bộ Cận Trí; Trương An Kỳ (2007). “Chương 9: Cố Viêm Vũ”. 中国学术思想史稿 [Lịch sử tư tưởng học thuật Trung Quốc sơ thảo]. Bắc Kinh: Nhà xuất bản Khoa học Xã hội Trung Quốc. ISBN 9787500459101. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 12 năm 2020.
↑  楊廷福 (1955). 明末三大思想家: 黃宗羲, 顧炎武, 王夫之 (bằng tiếng Trung). Thượng Hải: 四聯出版社. tr. 1.
1 2 3 4  李沫楠 (13 tháng 7 năm 2023). “顾炎武生平简介（一）”. 中国商报网 (bằng tiếng Trung). Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2023.
1 2 3 4 5 6  Giang Phiên [zh], Hán học sư thừa ký, quyển 8, Hoàng Tông Hi, Cố Viêm Vũ.
1 2  Cố Viêm Vũ, Đình Lâm dư tập, quyển 1, Tiên tỉ Vương thạc nhân hành trạng.
↑  Kha Thiệu Mân, Tân Nguyên sử, quyển 241, Liệt truyện 138, Ẩn dật truyện.
↑  “报国寺：三百年前的"潘家园"”. 墙根网 (bằng tiếng Trung). 16 tháng 2 năm 2012. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2021. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2019.
↑  Trần Khang Kỳ [zh], Lang tiềm kỷ văn sơ bút, quyển 8.
↑  Nguyễn Quỳ Sinh [zh], Trà dư khách thoại [zh], quyển 9.
↑  Cố Viêm Vũ, Tiền Bang Ngạn [zh], Thiên hạ quận quốc lợi bệnh thư [zh], Cố Đình Lâm tiên sinh niên phổ.
↑  Cố Viêm Vũ, Cố Đình Lâm văn tập, quyển 3, Thư, Dữ hữu nhân luận học thư.
↑  Cố Viêm Vũ, Tiền Bang Ngạn [zh], Thiên hạ quận quốc lợi bệnh thư [zh], Tự.
1 2  李沫楠 (13 tháng 7 năm 2023). “顾炎武生平简介（二）”. 中国商报网 (bằng tiếng Trung). Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2023.
↑  Cố Viêm Vũ, Cố Đình Lâm văn tập, quyển 5, Ngô Đồng Sơ hành trạng.
↑  Cố Viêm Vũ, Đình Lâm dư tập, quyển 1, Thường Thục Trần quân mộ chí minh.
1 2  李沫楠 (13 tháng 7 năm 2023). “顾炎武生平简介（三）”. 中国商报网 (bằng tiếng Trung). Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2023.
1 2  李沫楠 (13 tháng 7 năm 2023). “顾炎武生平简介（四）”. 中国商报网 (bằng tiếng Trung). Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2023.
1 2  李沫楠 (13 tháng 7 năm 2023). “顾炎武生平简介（五）”. 中国商报网 (bằng tiếng Trung). Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 8 năm 2023. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2023.
↑  王晓易 (29 tháng 12 năm 2006). “顾炎武：天下兴亡，匹夫有责” [Cố Viêm Vũ: Thiên hạ hưng vong, thất phu hữu trách]. 网易新闻 (bằng tiếng Trung). Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2022. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2011.
↑  欧阳斐 (1 tháng 2 năm 2021). “顾炎武政治哲学研究”. CNKI (bằng tiếng Trung). Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 4 năm 2021.
↑  胡家祥 (29 tháng 12 năm 2006). “光明日报：天下兴亡，匹夫有责”. 中国共产党新闻网--人民网 (bằng tiếng Trung). Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2023.
↑  “历史悠久的亭林公园”. 昆山新闻 (bằng tiếng Trung). 10 tháng 10 năm 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 4 năm 2012. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2011.
↑  谷玥; 唐雯 (14 tháng 10 năm 2004). “江苏省爱国主义教育示范基地 顾炎武纪念馆”. Tân Hoa Xã (bằng tiếng Trung). Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 10 năm 2014.
Miếu thờ Cố Viêm Vũ ở Bắc Kinh, ngày nay chỉ còn bảng hiệu và bia đá.
Tượng Cố Viêm Vũ ở Công viên Đình Lâm, Côn Sơn.
Limnoria tuberculata

| Limnoria tuberculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Limnoriidae
Chi (genus): Limnoria
Loài (species): L. tuberculata
Danh pháp hai phần
Limnoria tuberculata Sowinsky, 1884 
Limnoria tuberculata là một loài chân đều trong họ Limnoriidae. Loài này được Sowinsky miêu tả khoa học năm 1884.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Limnoria tuberculata Sowinsky, 1884. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=118919
Dettey

| --- | --- |
 Dettey
Dettey
Vị trí trong vùng Burgundy Dettey 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bourgogne-Franche-Comté
Tỉnh: Saône-et-Loire
Quận: Autun
Tổng: Mesvres
Liên xã: Arroux Mesvrin
Thống kê
Độ cao: 274–530 m (899–1.739 ft) (bình quân 526 m (1.726 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 22,5 km2 (8,7 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 107  
 - Mật độ: 5/km2 (13/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 71172/ 71190

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Dettey là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.
Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 107.
Con số ước tính năm 2005 là 101 người.
Dianthus pelviformis

| Dianthus pelviformis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Caryophyllaceae
Chi (genus): Dianthus
Loài (species): D. pelviformis
Danh pháp hai phần
Dianthus pelviformis Heuff., 1853 
Dianthus pelviformis là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng. Loài này được Heuff. mô tả khoa học đầu tiên năm 1853.
Dianthus pinifolius

| Dianthus pinifolius> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Caryophyllaceae
Chi (genus): Dianthus
Loài (species): D. pinifolius
Danh pháp hai phần
Dianthus pinifolius Sm., 1809 
Dianthus pinifolius là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng. Loài này được Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1809.
Dianthus pavlovii

| Dianthus pavlovii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Caryophyllaceae
Chi (genus): Dianthus
Loài (species): D. pavlovii
Danh pháp hai phần
Dianthus pavlovii Lazkov, 2002 
Dianthus pavlovii là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng. Loài này được Lazkov mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Dicranomyia profunda

| Dicranomyia profunda> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Dicranomyia
Danh pháp hai phần
Dicranomyia profunda Alexander, 1925 
Dicranomyia profunda là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Dicranella nanocarpa

| Dicranella nanocarpa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Dicranales
Họ (familia): Dicranaceae
Chi (genus): Dicranella
Loài (species): D. nanocarpa
Danh pháp hai phần
Dicranella nanocarpa Müll. Hal. ex E. Britton, 1896 
Dicranella nanocarpa là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được Müll. Hal. ex E. Britton mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dicranella nanocarpa”. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2014.
Dicranomyia prindlei

| Dicranomyia prindlei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Dicranomyia
Danh pháp hai phần
Dicranomyia prindlei Alexander, 1938 
Dicranomyia prindlei là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Tiếng Sonsorol

| Tiếng Sonsorol |
| --- | --- |
Sử dụng tại: Palau
Khu vực: Palau: nói tại bang Sonsorol (3 hòn đảo là Sonsorol, Pulo Anna và Merir)
Tổng số người nói: 600
Phân loại: Nam ĐảoMalayo-PolynesianCentral-EasternEasternOceanicCentral-EasternMicronesianProperPonapeic-TrukicTrukicTiếng Sonsorol
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: sov
ELP: Sonsorol
Tiếng Sonsorol là một ngôn ngữ Micronesia được sử dụng tại Palau, những người sử dụng ngôn ngữ này cư trú tại bang Sonsorol, nhưng ngày nay hầu hết cư dân bang này đã di cư ra cả nước. Ngôn ngữ này có quan hệ gần gũi với tiếng Tobi
Phân phối

Sonsorol: 60 người
Merir: 5 người
Pulo Anna: 25 người
Sonsorol: 29 người
Phần còn lại của đất nước: 540 người
Sitophora lycaste

| Sitophora lycaste> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Sitophora
Loài (species): S. lycaste
Danh pháp hai phần
Sitophora lycaste Druce, 1891 
Sitophora lycaste là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Dicranomyia praepostera

| Dicranomyia praepostera> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Dicranomyia
Danh pháp hai phần
Dicranomyia praepostera Alexander, 1925 
Dicranomyia praepostera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Dicranota pallidithorax

| Dicranota (Rhaphidolabis) pallidithorax> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Pediciidae
Chi (genus): Dicranota
Loài (species): Dicranota (Rhaphidolabis) pallidithorax
Danh pháp hai phần
Dicranota (Rhaphidolabis) pallidithorax Alexander 
Dicranota (Rhaphidolabis) pallidithorax là một loài ruồi trong họ Pediciidae. Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Lipotriches abuensis

| Lipotriches abuensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Halictidae
Phân họ (subfamilia): Nomiinae
Chi (genus): Lipotriches
Loài (species): L. abuensis
Danh pháp hai phần
Lipotriches abuensis (Cameron, 1908) 
Lipotriches abuensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cameron mô tả khoa học năm 1908.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Ẩm thực Bồ Đào Nha

Bacalhau, cá tuyết khô muối của Bồ Đào Nha
Ẩm thực Bồ Đào Nha chịu nhiều ảnh hưởng ẩm thực Địa Trung Hải. Sự ảnh hưởng của thuộc địa cũ của Bồ Đào Nha cũng là đáng chú ý, đặc biệt là trong sự đa dạng của các loại gia vị được sử dụng. Những gia vị bao gồm Piri Piri (ớt cay nhỏ) và hạt tiêu đen, cũng như quế, vanilla và nghệ tây. Dầu ô liu là một trong những căn cứ của các món ăn Bồ Đào Nha vừa để nấu ăn và hương liệu bữa ăn. Tỏi được sử dụng rộng rãi, như là loại rau thơm như rau mùi và rau mùi tây.
Ẩm thực của Bồ Đào Nha rất đa dạng vì người Bồ Đào Nha đã mang vào truyền thống của họ nhiều món ẩm thực được biết đến qua những chuyến đi thám hiểm. Mỗi địa phương ở Bồ Đào Nha đều có món đặc sản nấu từ nhiều loại thịt, cá hay các thủy sản khác. Món ăn dân tộc là con cá tuyết Đại Tây Dương (Gadus morhua) mà người ta nói rằng có đến 365 cách thức chế biến khác nhau. Rượu vang Bồ Đào Nha cũng nổi tiếng, ngay từ thời La Mã, Bồ Đào Nha đã được liên tưởng với Bacchus, vị thần rượu và lễ hội trong thần thoại La Mã. Ngày nay một vài loại rượu vang của Bồ Đào Nha là một trong những loại rượu vang ngon nhất thế giới, đặc biệt là loại rượu vang ngọt porto.
Bữa ăn

Xem thêm: Danh sách món ăn Bồ Đào Nha
Bữa sáng Bồ Đào Nha thường bao gồm bánh mì tươi, với bơ, giăm bông, pho mát hoặc mứt, kèm theo cà phê, sữa, trà hoặc sô cô la nóng. Một tách cà phê espresso nhỏ rất phổ biến trong bữa sáng, mà có thể được dùng tại nhà hoặc các quán cà phê ở các thị trấn và thành phố khắp Bồ Đào Nha. Bánh ngọt cũng rất phổ biến, cũng như ngũ cốc bữa sáng, trộn với sữa hoặc sữa chua và trái cây.
Bữa trưa, thường kéo dài một giờ, được dùng từ giữa trưa đến 2 giờ hoặc giữa 1 và 3 giờ, và bữa tối thường được dùng muộn, khoảng sau 8 giờ. Có ba món chính, với bữa trưa và bữa tối thường bao gồm một món súp. Một loại súp phổ biến của Bồ Đào Nha là caldo verde, được làm với khoai tây, cải xoăn tước và chouriço (một loại xúc xích cay của Bồ Đào Nha). Trong các công thức nấu cá, cá tuyết muối (bacalhau) là phổ biến nhất. Món tráng miệng phổ biến nhất là arroz doce (pudding gạo trang trí với quế) và custard caramen. Cũng có nhiều loại pho mát, làm từ sữa cừu, dê hoặc bò. Các loại pho mát này cũng có thể được làm từ sự kết hợp của các loại sữa khác nhau. Loại phổ biến nhất là queijo da serra từ vùng Serra da Estrela, Queijo São Jorge từ hai hòn đảo São Jorge, và Requeijão. Một loại bánh phổ biến là pastel de nata, một loại custard nhỏ thường được rắc với quế.
Cá và hải sản

Bồ Đào Nha là một quốc gia chuyên về biển với ngành công nghiệp đánh bắt phát triển và điều này phản ánh lượng cá và hải sản được ăn. Quốc gia này có lượng tiêu thụ cá trên đầu người lớn nhất châu Âu và đứng thứ 4 trên thế giới. Cá được nướng, luộc (bao gồm trần và đun âm ỉ), rán hoặc chiên ngập dầu, hầm (thường là nấu bằng nồi đất), quay, hoặc hấp. Trên hết là bacalhau (cá tuyết), là loại cá đước tiêu thụ nhiều nhất ở Bồ Đào Nha. Người ta nói rằng có hơn 365 cách để nấu cá tuyết, một cho mỗi ngày trong năm. Cá tuyết thường luôn luôn được làm khô và muối, vì truyền thống đánh bắt của Bồ Đào Nha ở Bắc Đại Tây Dương phát triển trước sự phát minh của tủ lạnh—vì thế nó phải được ngâm vào nước trước khi nấu. Các món cá đơn giản hơn hường được nấu với dầu ô liu nguyên chất và giấm vang trắng.
Bồ Đào Nha đã và đang đánh bắt và thương mại cá tuyết từ thế kỷ 15, và việc thương mại cá tuyết giải thích cho sự lan toả của nó trong nền ẩm thực này. Các loại hải sản phổ biến khác bao gồm cá mòi tươi (đặc biệt khi được nướn làm món sardinhas assadas), bạch tuộc, mực, mực nang, cua, tôm và tôm thương phẩm, tôm hùm, tôm rồng, và các loại động vật giáp xác, như hà và pollicipes pollicipes, cá meluc, cá ngừ Đại Tây Dương, cá mút đá, cá vược, scabbard (đặc biệt là ở Madeira), cà nhiều loại cá và động vật có vỏ khác, cũng như động vật thân mềm, như là nghêu, trai, hàu, ốc bờ, và điệp. Caldeirada là một món hầm bao gồm các loại cá và động vật có vỏ với khoai tây, cà chua và hành tây.
Cà mòi từng được bảo quản trong nước muối để bán trong khu vực nông thôn. Sau đó, những nhà máy cá mòi hộp phát triển dọc toàn bộ vùng ven biển Bồ Đào Nha. Cá đuối được phơi khô dưới trời nắng ở Bắc Bồ Đào Nha. Cá ngừ đóng hộp có mặt rộng rãi ở Bồ Đào Nha lục địa. Cá ngừ từng có rất nhiều ở Algarve. Chúng từng được bẫy trong lưới cố định khi chúng bơi qua bờ biển phía nam Bồ Đào Nha để sinh sản ở Địa Trung Hải, và sau đó quay trở lại Đại Tây Dương. Nhà văn Bồ Đào Nha Raul Brandão viết trong sách Os Pescadores, mô tả về cách cá ngừ bị móc vào lưới và bắt vào thuyền, và cách ngư dân thích thú với việc bắt những con cá to hơn quanh lưới. Cá ngừ thường được ăn ở Madeira và Algarve, nơi steak cá ngừ là sản phẩm quan trọng trong ẩm thực địa phương. Cá mòi đóng hộp hoặc cá ngừ, dừng với khoai tây luộc, đậu đũa, và trứng luộc chín, tạo thành bữa ăn tiện lợi khi không có thời gian chế biến món nào kỳ công hơn.
Rau và tinh bột

Các loại rau phổ biến trong cách nấu nướng của người Bồ Đào Nha bao gồm cà chua, bắp cải, và hành tây. Có nhiều các món tinh bột, như làfeijoada, một món hầm béo với thịt bò và thịt lợn, và açorda, một loại món casserole đặc từ bánh mì thường được tạo hương vị với tỏi, mùi tây, và rau mùi hoặc hải sản. Nhiều món được dùng với salad thường làm từ cà chua, xà lách, và hành tây thêm hương vị với dầu ô liu và giấm. Khoai tây và cơm cũng rất phổ biến trong ẩm thực Bồ Đào Nha. Súp được làm từ loại rau cũng phổ biến, một trong những loại phổ biến nhất là caldo verde, làm từ khoai tây nhuyễn, cải xoăn thái mỏng, và chouriço.
Pho mát

Xem thêm: Danh sách pho mát Bồ Đào Nha với trạng thái bảo vệ
Có rất nhiều loại pho mát Bồ Đào Nha, làm từ sữa bò, dê và cừu. Chúng thường có mùi vị mạnh. Ẩm thực Bồ Đào Nha truyền thống không bao gồm pho mát trong các công thức nấu ăn, nên người ta thường ăn vã nó trước hoặc sau các món chính. Ở Azores, có một loại pho mát làm từ sữa bò với vị cay, tên là Queijo São Jorge. Các loại pho mát khát được bảo vệ nguồn gốc, như là Queijo de Azeitão, Queijo de Castelo Branco và Queijo da Serra da Estrela, chúng có vị rất mạnh, có thể ăn khi mềm hoặc để lâu hơn. Serra da Estrela được làm thủ công từ sữa cừu tươi và me dịch vị cây kế. Loại pho mát Queijo mestiço de Tolosa trong ảnh là loại pho mát Bồ Đào Nha duy nhất được bảo vệ nguồn gốc địa lý và nó được làm ở xã Tolosa, trong làm nhỏ Nisa, quận Portalegre, Alto Alentejo. Trong khu vực Nisa, Queijo de Nisa là loại biến thể.
Thức uống có cồn > Rượu vang

Bài chi tiết: Rượu vang Bồ Đào Nha
Rượu vang (đỏ, trắng và "xanh lá cây") là đồ uống truyền thống của Bồ Đào Nha, loại hồng phổ biến ở các chợ không phải Bồ Đào Nha và không đặc biệt phổ biến ở Bồ Đào Nha. Vinho Verde, thuật ngữ chỉ vang "xanh lá cây", không có màu xanh lá cây, nhưng là một loại rượu cụ thể, có thể là đỏ, trắng hoặc hồng, và chỉ được sản xuất ở phía tây bắc (tỉnh Minho). Thuật ngữ "vang xanh lá cây" không đề cập đến màu của loại đồ uống này, mà là do loại đồ uống này phải được uống khi nó còn "non". Rượu vang xanh lá cây nên được tiêu thụ khi nó còn mới trong khi vang "maduro" thường có thể được tiêu thụ sau khi để lâu. Rượu xanh lá cây chỉ được sản xuất ở vùng phía bắc Bồ Đào Nha và thường hơi có ga. Rượu vang porto là loại rượu nâng độ có vị đặc trưng được sản xuất ở Douro, nó thường được dùng làm món tráng miệng. Vinho da Madeira, là loại rượu vang vùng miền được sản xuất ở Madeira, giống với sherry. Bắc đầu từ chưng cất chất thải nho từ việc sản xuất rượu vang, sau đó nó trở thành một loại brandy (gọi là aguardente, nghĩa đen là "nước cháy"), nó có vị rất mạnh. Rượu mùi điển hình, như là Licor Beirão và Ginjinha, là thức uống có cồn phổ biến ở Bồ Đào Nhal. Ở phía nam, cụ thể là Algarve, một loại spirit chưng cất gọi là medronho, được làm từ quả arbutus unedo.
Bánh và món tráng miệng

Nhiều loại pastry điển hình của quốc gia này được tạo ra trong các tu viện thời Trung Cổ bởi các nữ tu và tu sĩ và được bán để tăng thu nhập cho họ. Nguyên liệu chính để làm pastry là lòng đỏ trứng. Người ta tin rằng nữ tu thời Trung Cổ sử dụng lượng lớn lòng trắng trứng để làm cứng áo của họ, và họ tạo ra rất nhiều công thức làm đồ tráng miệng với lượng lòng đỏ thừa. Tuy nhiên, người ta cũng biết rằng Bồ Đào Nha sản xuất lượng lớn trứng, chủ yếu giữa thế kỷ thứ 18 và 19, và lúc đó hầu hết lòng trắng trứng đượng xuất khẩu để sử dụng làm sạch trong sản xuất rượu vang hoặc để là com lê. Lượng lớn lòng đỏ trứng, được kết hợp với đường từ các thuộc địa của Bồ Đào Nha, là cảm hứng để tạo ra nhiều công thức nấu ăn với lòng đỏ trứng. Tên của các món tráng miệng này thường liên quan đến cuộc sống tu viện và lòng tin vào Công giáo. Ví dụ, một số tên bao gồm barriga de freira (bụng nữ tu), papos de anjo (ngực thiên thần), và toucinho do céu (thịt muối từ thiên đường). Các loại nguyên liệu phổ biến trong các loại bánh kẹo tu viện của Bồ Đào Nha là hạnh nhân, doce de chila/gila (làm từ bí), bánh xốp và sợi trứng ngâm đường gọi là fios de ovos.
Bánh ngọt và pastry cũng rất phổ biến ở Bồ Đào Nha. Hầu hết các thị trấn đều có đặc sản địa phương, thường là pastry từ trứng hoặc kem. Bắt nguồn từ Lisbon, nhưng phổ biến khắp quốc gia, cũng như trong diaspora, là pastéis de nata. Nó là loại tart custard nhỏ và rất béo. Các loại pastry phổ biến khác có thể thấy trong hầu hết các quán cà phê, tiệm bánh khắp quốc gia là Bola de Berlim, Pão-de-ló, Bolo de Arroz, và pastry Tentúgal.