stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cộng hòa Slovakia (1939–1945)
Công nhận từ quốc tế

Jozef Tiso phục vụ với tư cách là tổng thống của Cộng hòa Slovakia.
Vojtech Tuka giữ chức thủ tướng và bộ trưởng Bộ Ngoại giao của Cộng hòa Slovakia
Đức và Ý ngay lập tức công nhận nhà nước Slovakia mới nổi vài tuần sau đó. Anh và Pháp từ chối làm như vậy; vào tháng 3 năm 1939, cả hai cường quốc đã gửi công hàm ngoại giao tới Berlin phản đối những diễn biến ở Tiệp Khắc cũ là vi phạm hiệp ước Munich và cam kết không thừa nhận những thay đổi về lãnh thổ. Những ghi chú tương tự – dù không đề cập đến Munich – cũng được Liên Xô và Mỹ gửi đi. Một số quốc gia không thuộc phe Trục, như Thụy Sĩ, Ba Lan và Vatican, đã công nhận Slovakia vào tháng 3 và tháng 4 năm 1939.
Các cường quốc sớm thay đổi vị trí của họ. Vào tháng 5, cơ quan ngoại giao Anh đã yêu cầu (và nhận được) một exquatur mới cho cựu lãnh sự của họ ở Bratislava, đánh dấu sự công nhận trên thực tế đối với Slovakia. Pháp làm theo vào tháng 7 năm 1939. Tuy nhiên, các quân đoàn Tiệp Khắc vẫn tiếp tục hoạt động ở London và Paris. Một số tổ chức quốc tế như Hội Quốc Liên hay Liên đoàn Lao động Quốc tế vẫn coi Tiệp Khắc là thành viên của họ, nhưng một số - như Liên minh Bưu chính Thế giới - đã thừa nhận Slovakia.
Sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, lãnh sự quán Anh và Pháp ở Slovakia đã đóng cửa và lãnh thổ này được tuyên bố bị chiếm đóng. Tuy nhiên, vào tháng 9 năm 1939, Liên Xô đã công nhận Slovakia, kết nạp một đại diện của Slovakia và đóng cửa công sứ quán Tiệp Khắc cho đến nay vẫn đang hoạt động tại Moscow. Quan hệ ngoại giao chính thức giữa Xô-Slovak được duy trì cho đến khi Chiến tranh Đức-Xô bùng nổ vào năm 1941, khi Slovakia tham gia cuộc xâm lược theo phe Đức, và Liên Xô công nhận chính phủ Tiệp Khắc lưu vong; Nước- Anh đã công nhận nó một năm trước đó.
Tổng cộng có 27 nước đã công nhận Slovakia trên danh nghĩa hoặc trên thực tế. Họ là các quốc gia thuộc phe Trục (như Romania, Phần Lan, Hungary) hoặc các quốc gia bán độc lập do phe Trục thống trị (như Vichy Pháp, Mãn Châu) hoặc các quốc gia trung lập như Litva, Hà Lan và Thụy Điển, cũng như một số quốc gia ngoài Châu Âu ( như Ecuador, Costa Rica, Liberia). Trong một số trường hợp, các công sứ quán của Tiệp Khắc đã bị đóng cửa (ví dụ ở Thụy Sĩ), nhưng một số quốc gia lại chọn lập trường có phần mơ hồ. Các quốc gia duy trì nền độc lập của mình đã ngừng công nhận Slovakia vào giai đoạn cuối của Thế chiến thứ hai. Tuy nhiên, một số nước (ví dụ như Tây Ban Nha) đã cho phép hoạt động đại diện bán ngoại giao cho đến cuối những năm 1950.
Hoa Kỳ chưa bao giờ công nhận nền độc lập của Slovakia. Nó vẫn nhất quán trong cách tiếp cận ban đầu của họ, vì họ chưa bao giờ công nhận Thỏa thuận Munich, sự sụp đổ của Tiệp Khắc hoặc bất kỳ thay đổi lãnh thổ nào được thực hiện đối với lãnh thổ Tiệp Khắc trong giai đoạn 1938 – 1939.
Adolf Hitler trong chuyến thăm Bratislava sau Hiệp định Munich, tháng 10 năm 1938
Jozef Tiso ở Trenčín, tháng 10 năm 1939
Lễ kỷ niệm hai năm ngày độc lập của Slovakia với các thành viên của Đội cận vệ Hlinka và Quân đội Slovakia, Bratislava, Quảng trường Hviezdoslav, ngày 14 tháng 3 năm 1941
USS Colhoun

Hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Colhoun, theo tên Chuẩn đô đốc Edmund Colhoun:
USS Colhoun (DD-85) là một tàu khu trục lớp Wickes hạ thủy năm 1918 và bị đánh chìm trong tác chiến ngoài khơi Guadalcanal năm 1942.
USS Colhoun (DD-801) là một tàu khu trục lớp Fletcher hạ thủy năm 1944 và bị đánh chìm trong trận Okinawa năm 1945.
Galaxy Express 999
Tóm tắt nội dung các phiên bản > Trong các phiên bản Movie > Chuyến tàu Ngân hà 999 - Galaxy Express 999 (1979)

Phim được phát hành năm 1979 với 01 tập phim dài 129 phút. Tập phim dựa trên nội dung tóm lược của phiên bản TV series, Maetel và Tetsuro lên đường đến Đế chế Máy móc, ghé ngang qua 04 hành tinh. Hành tinh Maetel là một thế giới cơ khí hóa, nơi các con người cơ khí được tạo ra.
Tóm tắt nội dung các phiên bản > Trong các phiên bản OVA và các phiên bản liên quan khác > Galaxy Express 999: Eternal Fantasy (1998)

Galaxy Express 999: Eternal Fantasy được phát hành vào năm 1998 với 01 tập phim dài 54 phút. Tập phim này diễn ra một vài năm sau các sự kiện của Adieu Galaxy Express 999, Maetel và Tetsuro hội ngộ cùng nhau giải cứu vũ trụ một lần nữa khỏi một thế lực bóng tối khác. Maetel nói rằng số mệnh nàng và Tetsuro đã gắn chặt cùng nhau. Cuộc hành trình vĩnh cửu vừa họ mới chỉ vừa bắt đầu.
Phim đóng vai trò là mối liên kết giữa loạt phim này và The Galaxy Railways.
Tóm tắt nội dung các phiên bản > Trong các phiên bản OVA và các phiên bản liên quan khác > Maetel Legend

OVA gồm 02 tập phát hành năm 2000, phim là phần tiền truyện đầu tiên của Galaxy Express 999 và giải thích cốt truyện của loạt phim. Maetel, nhân vật chính, là con gái của Nữ hoàng Prometheum của hành tinh La Metal, một hành tinh lang thang và là một trong những nền văn minh đầu tiên đã cơ khí hóa thân thể. Khi Nữ hoàng Promethium lo sợ về sự suy giảm tuổi thọ tự nhiên của người dân trên hành tinh đóng băng của họ (do đã rơi ra khỏi quỹ đạo), bà quyết định cơ khí hóa tất cả để người dân của mình sống sót trong khí hậu khắc nghiệt.
Phim được phát hành trên DVD bởi Central Park Media.
Tóm tắt nội dung các phiên bản > Trong các phiên bản OVA và các phiên bản liên quan khác > Space Symphony Maetel

Tiếp nối Maetel Legend, OVA 13 tập được phát hành năm 2004 này tiết lộ rằng những con người cơ khí mới được tạo ra trên La Metal đã bắt đầu cơ khí hóa thiên hà này đến thiên hà khác, chống lại ý muốn của nhiều người, và cuối cùng tạo ra các cuộc nổi loạn và cách mạng. Maetel được yêu cầu trở lại La Metal để nối nghiệp mẹ nàng, sau đó phát hiện ra nhiều bí mật mà mẹ nàng đã gây ra cho con người. Nàng gặp mặt một cậu trai trẻ tên Nazca có mối hận thù với Prometheum và ghét việc được cơ khí hóa.
Trong loạt phim này, thuyền trưởng Harlock và Emeraldas (chị gái của Maetel) cũng xuất hiện, cùng với Maetel nhằm tiêu diệt Prometheum.
Những dòng thoại cuối cùng tiết lộ rằng đây là phần tiền truyện của bộ phim Galaxy Express 999 năm 1979.
Tóm tắt nội dung các phiên bản > Trong các phiên bản OVA và các phiên bản liên quan khác > Galaxy Railways: Letter From An Abandoned Planet

Loạt OVA này được phát hành từ 30/12/2006 đến 05/01/2007 (trên SKY PerfectTV! tại Nhật Bản). Câu chuyện diễn ra giữa phần 1 và 2 của Galaxy Railways: Crossroad to Eternity và có lẽ là sau các sự kiện của Galaxy Express 999: Eternal Fantasy, Trái đất đã bị hủy diệt. OVA có sự góp mặt của Maetel, Tetsuro,...
Không rõ vì lý do gì, loạt phim này bắt đầu được sản xuất sớm hơn Galaxy Railways: Crossroad to Eternity nhưng lại được phát sóng muộn hơn nhiều.
Kết thúc

Xét theo trình tự thời gian trong loạt phim thì Galaxy Express 999: Eternal Fantasy (1998) là tập kết thúc của loạt phim nổi tiếng này.
Đó là một kết thúc tốt đẹp, khi mà Tetsuro và Maetel vẫn mãi ở bên nhau, tiếp tục hành trình cùng nhau phiêu lưu vũ trụ.
Các nhân vật

Hoshino Tetsuro (星野 鉄郎, Hoshino Tetsurō?)
Maetel (メーテル, Mēteru?)
Trưởng tàu (車掌, Shashō?)
Claire (クレア, Kurea?)
Captain Harlock (キャプテンハーロック, Kyaputen Hārokku?)
Emeraldas (エメラルダス, Emerarudasu?)
Antares (アンタレス, Antaresu?)
Count Mecha (機械伯爵, Kikai-hakushaku?)
Nữ hoàng Prometheum (プロメシューム, Puromeshūmu?):
Lịch sử phát hành

Manga series đầu tiên, được đăng nhiều kỳ trong Shōnen King (Shōnen Gahosha), 1977–1981
Manga series mới, được đăng nhiều kỳ trong in Big Gold (Shogakukan), 1996–??
TV series, 113 tập + 4 TV specials (1978)
Television specials, Can You Live Like A Warrior (1979), Emeraldes the Eternal Wanderer (1980) and Can You Love Like a Mother (1981)
Movie, Galaxy Express (1979)
Featurette, Galaxy Express 999 Glass no Clair – Glass-made Claire (1980)
Movie, Adieu Galaxy Express 999 Terminus Andromeda – Sayonara Galaxy Express 999 (1981)
Movie, Galaxy Express 999: Eternal Fantasy (1998)
TV series, Space Symphony Maetel, 13 tập (2004–2005)
Diễn viên lồng tiếng

| Character | Japanese actor (TV series) | Japanese actor (film) | English actor (film) | Japanese actor (live action) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tetsuro Hoshino | Masako Nozawa | Masako Nozawa | Saffron Henderson | Ohshirô Maeda |
| Maetel | Masako Ikeda | Masako Ikeda | Kathleen Barr | Chiaki Kuriyama |
| Conductor | Kaneta Kimotsuki | Kaneta Kimotsuki | Terry Klassen |  |
| Engine Computer | Kōji Totani (ep. 8, 50~113) Keaton Yamada (ep. 14~45) | Hidekatsu Shibata | Don Brown |  |
| Captain Harlock | Makio Inoue | Makio Inoue | Scott McNeil |  |
| Emeraldas | Ikuko Tani | Reiko Tajima | Nicole Oliver | Kaname Ouki |
| Claire | Chiyoko Kawashima | Yōko Asagami | Janyse Jaud |  |
| Antares | Masao Imanishi | Yasuo Hisamatsu | Don Brown | Takashi Ukaji |
| Count Mecha | Hidekatsu Shibata | Hidekatsu Shibata | Paul Dobson | Toshiyuki Someya |
| (Le)Ryuzu | Haruko Kitahama (Ryuzu)  Kumiko Kaori (Leryuzu) | Noriko Ohara | Willow Johnson |  |
| Queen Prometheum | Ryōko Kinomiya | Ryōko Kinomiya | Kathleen Barr |  |
| Dr. Ban | Banjō Ginga | Gorō Naya | Gerard Plunkett |  |
| Kanae Hoshino | Akiko Tsuboi | Akiko Tsuboi | Kathleen Barr |  |
| Shadow | Mieko Nobusawa | Toshiko Fujita | Jane Perry |  |
| Tochiro Ōyama | N/A | Kei Tomiyama | John Payne | Jun Hashimoto |
| Narrator | Hitoshi Takagi | Tatsuya Jo | Don Brown |  |
Danh sách chú thích tham khảo

↑  “Galaxy Express 999 (TV) - Anime News Network”.
↑  “Ginga tetsudo Three-Nine (1979) - IMDb”.
↑  “Galaxy Express 999 (movie) - Anime News Network”.
↑  “Adieu, Galaxy Express 999: Last Stop Andromeda (1981) - IMDb”.
↑  “Adieu Galaxy Express 999 (movie) - Anime News Network”.
↑  “Galaxy Express 999: Eternal Fantasy Review by Darius Washington”. line feed character trong |tựa đề= tại ký tự số 43 (trợ giúp)
↑  “IMDb - Galaxy Express 999: Eternal Fantasy”.
↑  “Galaxy Express 999: Eternal Fantasy (movie) - Anime News Network”.
↑  “Maetel Legend (OAV) - Anime News Network”.
↑  “Space Symphony Maetel ~Ginga Tetsudō 999 Gaiden~ (TV) - Anime News Network”.
↑  “The Galaxy Railways: A Letter from the Abandoned Planet (OAV) - Anime News Network”.
Khi đàn chim trở về

| Khi đàn chim trở về |
| --- | --- |
Thể loại: Tâm lý xã hội Tình cảm Hình sự
Định dạng: Phim truyền hình
Kịch bản: Nguyễn Ngọc Đức
Đạo diễn: Đỗ Chí Hướng Nguyễn Danh Dũng
Diễn viên: NSƯT Duy Thanh Giang Còi NSƯT Thu Hạnh NSƯT Hồ Phong NSƯT Lý Thanh Kha NSƯT Hà Văn Trọng Vĩnh Xương Việt Anh NSƯT Kiều Thanh Tùng Dương NSND Trần Nhượng Lê Ngọc Quang Lâm Vissay Doãn Quốc Đam
Quốc gia:  Việt Nam
Ngôn ngữ: tiếng Việt
Số tập: 5 (phần 1)   7 (phần 2)   46 (phần 3)
Sản xuất
Thời lượng: 75-80 phút/tập (không bao gồm quảng cáo) (phần 1, 2) 45-50 phút/tập (không bao gồm quảng cáo) (phần 3)
Đơn vị sản xuất: Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: VTV3 (phần 1, 2)   VTV1 (phần 3)
Phát sóng: 2003 (phần 1, 2)   28 tháng 5 năm 2015 - 22 tháng 10 năm 2015 (phần 3)
Thông tin khác
Chương trình trước: Mưa bóng mây
Chương trình sau: Lời ru mùa đông
Khi đàn chim trở về là một bộ phim truyền hình được thực hiện bởi Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam do Đỗ Chí Hướng, Nguyễn Danh Dũng làm đạo diễn. Phim có tổng số tập là 56, chia ra thành 3 phần phim, hai phần đầu công chiếu trên VTV3 vào năm 2003 trong chương trình Văn nghệ Chủ Nhật, và phần cuối của bộ phim công chiếu trên VTV1 từ ngày 28 tháng 5 năm 2015.
Nội dung

Khi đàn chim trở về nói về tình trạng chuyển phá rừng tự nhiên sang làm thủy điện, một đề tài được dư luận quan tâm. Bộ phim lấy bối cảnh kéo dài tại năm tỉnh và đều là những cánh rừng xa trung tâm thủ đô. Đây là điểm nóng của những cuộc chiến giữa đội kiểm lâm còn thiếu nhân lực và đội lâm tặc, góp thêm vào đó là sự tha hóa đội ngũ cán bộ biến chất trong chính quyền ở nhiều địa phương, gây nên sự khó khăn trong công tác quản lý rừng nói chung.
Diễn viên > Phần 1

NSƯT Duy Thanh trong vai Hợp
Giang Còi trong vai Hạ
Minh Phong trong vai Ông Cảnh (phần 1)
Bùi Xuân Thảo trong vai Ông Cẩm
Ngọc Dung trong vai Xuân
Linh Vân trong vai Phượng
NSƯT Hồng Chương trong vai Cụ Thuấn
Hồng Quân trong vai Lâm
Thanh Tùng trong vai Tú
Anh Tuấn trong vai Thành
Diệu Thảo trong vai Vân
Tuấn Dương trong vai Ông Đa
Bình Xuyên trong vai Quyết
Trịnh Mai Nguyên trong vai Hoàng Tân
Kim Thoa
Mai Hòa trong vai Bà Cẩm
Thanh Duyên trong vai Bà Hoạt
Diễn viên > Phần 2

Kiều Thanh trong vai Hà Châu
NSƯT Thu Hạnh trong vai Yến Chi
NSƯT Hồ Phong trong vai Tùng
NSƯT Lý Thanh Kha trong vai Ông Hoạt
Thanh Tùng trong vai Toàn
Vĩnh Xương trong vai Hiếu
Thùy Dương trong vai Tâm
Quang Hùng trong vai Ông Cảnh (phần 2)
NSƯT Hà Văn Trọng trong vai Tổng Biên tập
NSƯT Hồ Tháp trong vai Chi cục trưởng
Mai Anh trong vai Lâm Tặc
NSƯT Dương Đức Quang trong vai Bình
Nguyễn Thị Loan trong vai Vợ Cảnh
Minh Tuấn trong vai Hoàng
Diễn viên > Phần 3

Doãn Quốc Đam trong vai Lâm "voi"
Kiều Thanh trong vai Kiều Loan
Việt Anh trong vai Thành
Lâm Vissay trong vai Long "đầu đất"
Tùng Dương trong vai Vương
NSND Trần Nhượng trong vai Ông Tạo
Võ sư Lê Ngọc Quang trong vai Quản Còi
Vân Anh trong vai Vân
Thiên Tùng trong vai Huy
Thu Hà trong vai Bà Hoạt
Hồ Sỹ Hoài trong vai Trung "đồ tể"
Hồng Ngọc trong vai Linh Miu
Việt Bắc trong vai Duy
Hoàng Hà trong vai Hoàng
Đức Trung trong vai Sơn
Đức Thịnh trong vai Ngọ
Đình Chiến trong vai Ông Kín
Phan Đăng Lưu trong vai Thà
Diễm Hương trong vai Lan
Nguyễn Trọng Hùng trong vai Trường
NSƯT Duy Thanh trong vai Ông Kiểm
NSƯT Trịnh Mai Nguyên trong vai Ông Đại
Bình Xuyên trong vai Tấn
Hoàng Tùng trong vai Hùng
Văn Thuận trong vai Ông Bôn
Hoàng Huy trong vai Ông Phúc
Văn Đoàn trong vai Ông Công
NSƯT Tiến Mộc trong vai Ông Hóa
Linh Miu trong vai Thủy
Quốc Triệu trong vai Ông Thông
Tiến Đại trong vai Ông Bát
Quốc Hưng trong vai Đàn em 1
Hùng võ sư trong vai Đàn em 2
Cùng một số diễn viên khác....
Ca khúc trong phim

Bài hát nhạc phim trong phần 1 và 2 do Hoàng Lương sáng tác và được trình bày bởi Trọng Tấn, Hương Giang, và hợp xướng Sơn Ca Đài tiếng nói Việt Nam. Bài hát trong phần 3 là Bến đậu yên bình do Lê Anh Dũng sáng tác và được trình bảy bởi Tùng Dương.
Giải thưởng

| Năm | Giải thưởng | Hạng mục | (Người) đề cử | Kết quả | Tham khảo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2004 | Giải Cánh diều 2003 | Phim truyện truyền hình | — | Bằng khen |  |
| 2004 | Giải thưởng Tạp chí Truyền hình VTV | Phim truyền hình Việt Nam hay nhất | — | Đoạt giải |  |
| 2016 | Liên hoan Truyền hình Toàn quốc lần thứ 35 | Phim truyền hình | — | Giải Vàng |  |
| 2016 | Liên hoan Truyền hình Toàn quốc lần thứ 35 | Nam diễn viên chính xuất sắc | Việt Anh | Đoạt giải |  |
| 2016 | Giải Cánh diều 2015 | Nam diễn viên chính xuất sắc | Việt Anh | Đoạt giải |  |
| 2016 | Giải Cánh diều 2015 | Đạo diễn xuất sắc | Nguyễn Danh Dũng | Đoạt giải |  |
| 2016 | Giải Cánh diều 2015 | Phim truyện truyền hình | — | Cánh diều bạc |  |
Scarabaeus intermedius

| Scarabaeus intermedius> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Scarabaeus
Loài (species): S. intermedius
Danh pháp hai phần
Scarabaeus intermedius Gillet, 1909 
Scarabaeus intermedius là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Chiến tranh Thục – Ngụy (263–264)

| x t Chiến tranh Tam Quốc |
| --- | --- |
Loạn Khăn Vàng  •  Loạn Lương châu  •  Chống Đổng Trác  •  Trận Dương Thành  •  Trận Tương Dương (Tôn - Lưu)  •  Trận Giới Kiều  •  Trận Long Thấu  •  Trận Cự Mã Thủy  •  Loạn Lý Quách  •  Trận Thường Sơn  •  Trận Khuông Đình  •  Tào Tháo phạt Đào Khiêm  •  Chiến dịch Duyện châu (Trận Bộc Dương  •  Trận Định Đào  •  Trận Ung Khâu  •  Trận Đông quận)  •  Chiến dịch Dương châu (Trận Ngưu Chử  •  Trận Ngô quận  •  Trận Hội Kê  •  Trận Lư Giang  •  Trận Sa Tiện)  •  Trận Uyển Thành  •  Thảo phạt Viên Thuật  •  Thảo phạt Lã Bố  •  Trận Dịch Kinh  •  Lưu Bị truy kích Viên Thuật  •  Trận Xạ Khuyển  •  Lưu Bị chiếm Từ châu  •  Tào Tháo phạt Lưu Bị  •  Chiến dịch Quan Độ (Trận Bạch Mã  •  Trận Diên Tân  •  Trận Quan Độ  •  Trận Nhữ Nam  •  Trận Ô Sào)  •  Trận Thương Đình  •  Trận Nhưỡng Sơn  •  Trận Bác Vọng  •  Trận Bình Duơng  •  Trận Lê Dương  •  Trận Hạ Khẩu  •  Trận Nghiệp Thành  •  Trận Nam Bì  •  Trận Hồ Quang  •  Chinh phạt Ô Hoàn  •  Trận Giang Hạ  •  Trận Trường Bản  •  Trận Xích Bích  •  Chiến dịch Nam quận (Trận Di Lăng (Tôn - Tào)  •  Trận Giang Lăng)  •  Trận Hợp Phì lần 1  •  Chiến dịch Kinh Nam  •  Trận Đồng Quan  •  Trận Nhu Tu lần 1  •  Trận Ký Thành  •  Trận Lỗ Thành  •  Chiến dịch Tây Xuyên (Trận Lạc Thành  •  Trận Thành Đô)  •  Trận Hoãn Thành  •  Đối chiến Kinh châu  •  Tào Tháo phạt Trương Lỗ  •  Trận Tiêu Dao Tân (Trận Hợp Phì lần 2)  •  Trận Nhu Tu lần 2  •  Chiến dịch Hán Trung (Trận Hạ Biện  •  Trận Mã Minh Các  •  Trận Định Quân Sơn  •  Trận Hán Thủy  •  Trận Hán Trung)  •  Quan Vũ Bắc phạt (Trận Phàn Thành  •  Trận Mạch Thành)  •  Trận Di Lăng (Tôn - Lưu)  •  Tào Phi phạt Ngô (Trận Động Khẩu  •  Trận Nhu Tu lần 3  •  Giang Lăng đối chiến Quảng Lăng đối chiến)  •  Chiến dịch Nam Trung  •  Tư Mã Ý diệt Mạnh Đạt  •  Trận Thạch Đình  •  Gia Cát Lượng Bắc phạt (Trận Thiên Thủy  •  Trận Nhai Đình  •  Trận Trần Thương  •  Trận Kiến Uy  •  Trận Kỳ Sơn  •  Trận gò Ngũ Trượng)  •  Trận Hợp Phì lần 3  •  Trận Hợp Phì lần 4  •  Chiến dịch Liêu Đông  •  Khương Duy Bắc phạt (Trận Khúc Thành  •  Trận Địch Đạo  •  Trận Đoạn Cốc)  •  Trận Hưng Thế  •  Chiến dịch Cao Câu Ly  •  Sự biến lăng Cao Bình  •  Chiến dịch Thọ Xuân (Loạn Vương Lăng  •  Loạn Quán Khâu Kiệm - Văn Khâm  •  Loạn Gia Cát Đản)   •  Trận Đông Hưng  •  Trận Hợp Phì lần 5  •  Sự biến Cam Lộ  •  Thục Hán sụp đổ  •  Loạn Chung Hội  •  Trận Vĩnh An  •  Chiến dịch Giao-Quảng  •  Trận Tây Lăng  •  Tam quốc nhất thống
Chiến tranh Thục-Ngụy (263-264) hay chiến dịch Tào Ngụy diệt Thục Hán là cuộc chinh phạt nhà Thục Hán của nhà Tào Ngụy (mà quyền hành đang nằm trong tay của họ Tư Mã) diễn ra vào năm 263 Công nguyên. Trong chiến dịch này, quân Ngụy dưới sự chỉ huy của hai viên đại tướng là Chung Hội và Đặng Ngải đã chiếm được Thành Đô, thủ đô của Thục Hán. Hậu chủ Lưu Thiện đầu hàng, đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của nhà Thục Hán. Chiến dịch này được ghi nhớ bởi chiến lược vòng qua Âm Bình Sơn, tập kích thành đô của Đặng Ngải và sau đó là cuộc binh biến của Chung Hội và thắng lợi cuối cùng thuộc về Tư Mã Chiêu.
Kế hoạch của Ngụy

Nhận thấy thời cơ phạt Thục đã thích hợp, Tư Mã Chiêu cử hai viên đại tướng là Chung Hội và Đặng Ngải tiến đánh nước Thục. Ông ta nắm chắc ý đồ rằng Chung Hội và Đặng Ngải làm phản vẫn nằm trong tầm kiểm soát của mình. Lúc đầu Tư Mã Chiêu định cử một mình Chung Hội sang đánh Thục nhưng thuộc hạ là Thiệu Để xin gặp và tâu rằng: "Thần cho rằng tài năng của Chung Hội chưa đủ tầm cỡ để đảm nhiệm chức thống soái chỉ huy 10 vạn đại binh đi chinh phạt nước Thục, chỉ e rằng xảy ra chuyện khó lường trước, mong đại vương hãy xem xét lại việc chọn người".
Tư Mã Chiêu trả lời rằng:
"Chẳng nhẽ ta lại không biết điều đó hay sao, chính nước Thục đã dấy cơn binh lửa gieo rắc tai họa cho thiên hạ, khiến trăm họ phải lầm than nay ta đem quân đi thảo phạt nước Thục, thắng lợi chắc chắn nằm trong tầm tay. Thế mà nhiều người lại can ngăn rằng không thể đánh Thục. Khi người ta đã chần chừ do dự hoặc sợ hãi thì trí thông minh và dũng khí đều bị tiêu tan hết. Nếu không có trí thông minh và lòng dũng cảm thì ngay cả khi phải miễn cưỡng ra đi chắc chắn cũng không thể giành thắng lợi, chỉ chuốc lấy thất bại trở về mà thôi. Chỉ riêng có Chung Hội chủ kiến giống ta, vậy ta cử Chung Hội đi chắc chắn sẽ tiêu diệt được nước Thục, sau khi diệt Thục, cho dù có chuyện xảy ra mà khanh lo ngại thì cũng sẽ chẳng làm được gì. Tướng bại trận còn mặt mũi nào ngồi đàm đạo về lòng dũng cảm với ông ta, các đại phu để mất nước, còn gì để bàn bạc chuyện giữ nước, vì bọn họ đã sợ đến vỡ mật rồi. Khi Tây Thục đã bị công phá, những người còn trụ lại cũng hoảng hốt lo sợ, không còn tâm trạng nào mà ngồi trù tính chuyện khởi sự với ông ta. Tướng sĩ vùng Trung Nguyên ai cũng canh cánh nhớ quê nhà, còn lòng dạ nào mà đồng tâm hiệp lực với ông ta nữa. Cứ cho là họ giấy loạn, thì bất quá cũng là tự chuốc lấy cái họa tru di tam tộc đấy thôi. Như vậy khanh chẳng phải cần lo nghĩ nhiều về chuyện này làm gì, có điều chớ có nói lại những điều ta vừa nói với người khác là được rồi".
Như vậy, vào năm 263, quyền thần Tư Mã Chiêu sau khi dẹp bỏ hầu hết các lực lượng chống đối bèn tính việc đánh Thục, sai Chung Hội và Đặng Ngải chia đường tây tiến.
Diễn biến > Hai bên giao tranh

Quân Ngụy do Chung Hội và Đặng Ngải thống lĩnh tiến quân vào đất Thục. Đoàn quân Ngụy chia làm hai, một cánh do Chung Hội dẫn đầu đánh trực diện, cánh kia cho Đặng Ngải thống lĩnh đánh vu hồi, bọc sau lưng quân Thục. Khương Duy ở Đạp Trung được tin, bèn viết biểu về triều, đề nghị Lưu Thiện điều động Trương Dực, Liêu Hóa bảo vệ Dương An và Âm Bình. Nhưng Lưu Thiện tin theo Hoàng Hạo, không nghe theo những tờ thư của ông, nên quân Thục không được điều động đi phòng thủ.
Khương Duy nghe tin 2 cánh đại quân Chung Hội, Đặng Ngải tiến vào, bèn lui về phía đông, trên đường rút lui ông bị Đặng Ngải truy kích. Lúc đó Gia Cát Tự cũng chiếm được Vũ Đô, đến gần Âm Bình, cắt đường rút lui của ông. Ông bị dồn vào Khổng U Cốc. Ông dùng mưu lừa Gia Cát Tự, đốt đầu phía bắc cầu Âm Bình, Tự vội chạy qua phía bắc để chặn, ông bèn mau chóng qua cầu mà sang. Khương Duy gặp viện binh của Liêu Hóa. Ông lệnh cho Liêu Hóa ở lại Âm Bình chống quân Ngụy, còn mình mang quân ra đánh Chung Hội.
Khi Đặng Ngải sắp kéo đến Đạp Trung, Chung Hội sắp tiến vào Lạc Cốc, triều đình Thục Hán mới cho Trương Dực, Đổng Quyết dẫn quân tới Dương An lập trại tiếp ứng. Liêu Hóa tiến đến Âm Bình, nghe tin tướng Ngụy là Gia Cát Tự đến Đình Uy, nên dừng lại chờ đón đánh. Hội tấn công dữ dội vào Hán Trung và Lạc Thành. Tướng giữ ải Dương Quan là Tưởng Thư đầu hàng, để mặc phó tướng Phó Thiêm tử trận. Hội tấn công Lạc Thành không hạ được, nhưng lại nghe tin một cánh quân của mình đã chiếm được Quan Khẩu nên theo đường đó tiến vào.
Khương Duy, Liêu Hóa bỏ Âm Bình rút lui, gặp Đổng Quyết và Trương Dực vừa kéo đến Hán Thọ. Ông cùng các tướng họp quân rút về Kiếm Các cầm cự với Chung Hội. Lúc này Chung Hội viết thư dụ hàng Khương Duy. Ông không trả lời mà lập trại bố phòng. Hai bên giữ nhau khá lâu, quân Ngụy đi đánh đường xa, vận chuyển lương thảo khó khăn nên Hội bị thiếu lương. Chung Hội lo sợ xảy ra bất trắc nên toan tính chuyện rút quân.