stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đinh Liễn
Cuộc đời và sự nghiệp > Tham gia dẹp loạn 12 sứ quân

Không chỉ đánh bại hai lực lượng Lã Xử Bình và Kiều Công Hãn ở Cổ Loa, Đinh Liễn còn tham gia các trận bình định nhiều sứ quân khác. Khi trong nước đại loạn, 12 sứ quân nổi dậy chiếm giữ các nơi tự xưng danh hiệu, không có ai làm chủ. Lúc đó Đinh Bộ Lĩnh đã liên hợp với sứ quân Trần Lãm, thanh thế rất mạnh. Theo lệnh cha, Đinh Liễn vào Ái châu để mộ quân lo việc đánh dẹp và ông mộ được 3000 tráng sĩ, trong đó có Lê Hoàn.
Từ đó Đinh Liễn cùng cha ra tay đánh dẹp, chiêu hàng các sứ quân. Trong 3 năm, cha con Bộ Lĩnh dẹp xong loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước. Để thu phục sứ quân Ngô Nhật Khánh, Bộ Lĩnh đã lấy mẹ của Nhật Khánh làm một trong các Hoàng hậu của mình, ông còn đem gả con gái ông là Phất Kim công chúa cho Khánh và Đinh Liễn được định hôn với em gái của Nhật Khánh.
Do lập nhiều công lao, vì thế sau khi lên ngôi vua, Đinh Bộ Lĩnh đã phong cho con trai Đinh Liễn làm Nam Việt vương.
Cuộc đời và sự nghiệp > Nam Việt vương

Năm 968, khi Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt, định đô ở Hoa Lư, Đinh Liễn được phong làm Nam Việt Vương.
Năm 972, Đinh Liễn phụng mệnh cha đi sứ nhà Tống. Năm sau ông trở về. Nhà Tống sai sứ sang phong cho vua Đinh làm Giao Chỉ quận vương và phong Đinh Liễn làm Kiểm hiệu thái sư, Tĩnh Hải quân tiết độ sứ An Nam đô hộ.
Năm 975, nhà Tống sai Cao Bảo Tự cùng Vương Ngạn Phù đem chế sách sang gia phong cho Nam Việt vương Đinh Liễn làm Khai phủ nghi đồng tam ty, Kiểm hiệu thái sư, Giao Chỉ quận vương (Tống sử, quyển 488 thì chép việc phong này là cho Đinh Bộ Lĩnh). Từ đó về sau, trong việc sai sứ sang nhà Tống, vua Đinh đều lấy Liễn làm chủ.
Cuộc đời và sự nghiệp > Giết Đinh Hạng Lang

Năm 978, Đinh Bộ Lĩnh lúc đó đã có thêm 2 người con trai bé là Đinh Toàn và Đinh Hạng Lang. Vua Đinh yêu con nhỏ nên lập Hạng Lang làm Thái tử. Một số nhà nghiên cứu hiện nay như Ông Nguyễn Văn Son, Hội viên Hội Di sản văn hóa Việt Nam, người ở Cố đô Hoa Lư cho rằng Đinh Liễn không được lập làm Thái tử do Vua Đinh nhận thấy con trai đã được nhà Tống thừa nhận.
Đầu năm 979, Đinh Liễn quá giận dữ nên đã sai người ngầm giết Hạng Lang. Sau đó, để làm nguôi lòng cha mẹ, ông đã sai dựng những cột kinh khắc bài Phật-đỉnh Tôn-thắng Đà-la-ni để cầu siêu cho người em. Phần lạc khoản trên các cột kinh là lời sám hối của ông, có mấy đoạn sau:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Đệ tử là Suy thành Thuận Hóa, Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ, đặc tiến Kiểm hiệu Thái sư, thực ấp một vạn hộ, Nam Việt vương Đinh Khuông Liễn, vì vong đệ là Đại đức Đính Noa Tăng Noa không làm điều trung hiếu, không thờ anh và cha, lại có lòng ác, trái với sự yêu thương và khoan dung, anh không thể bỏ qua, nên đã làm tổn hại đến tính mệnh của Đại đức Đính Noa Tăng Noa, để trọn vẹn tình nhà nghĩa nước. Lời người xưa rằng, đã tranh quan thì không nhường, ra tay trước mới là hay, đến nỗi ra tình hình như vậy. Nay nguyện làm 100 cột kinh để cúng cho vong đệ và những hồn ma của người chết trước đây và sau này, cầu cho tất cả giải thoát, không phải tranh giành kiện tụng. Trước hết là chúc cho Đại Thắng Minh hoàng đế, mãi mãi làm chủ trời Nam, giữ yên ngôi báu (Đệ tử Suy thành Thuận Hóa, Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ, đặc tiến Kiểm hiệu Thái sư, thực ấp nhất vạn hộ, Nam Việt vương Đinh Khuông Liễn, sở vi vong đệ Đại đức Đính Noa Tăng Noa bất vi trung hiếu phục sự thượng phụ cập trưởng huynh, khước hành ác tâm, vi bội nhược ái khoan dung, huynh hư trước tạo thứ sở dĩ tổn hại Đại đức Đính Noa Tăng Noa tính mệnh, yếu thành gia quốc vĩnh bá môn phong. Cổ ngôn tranh quan bất nhượng vị, tiên hạ thủ vi lương, trí dĩ như tư. Kim nguyện tạo bảo tràng nhất bách tọa, tiến bạt vong đệ cập tiên vong hậu một nhất hạ thoát, miễn cánh chấp tụng. Tiên chúc Đại Thắng Minh hoàng đế, vĩnh bá thiên Nam, hằng an bảo vị). | ” |
— Cột 3A
Như vậy, trên các tràng kinh này Đinh Liễn đặt lại tên mình là Khuông Liễn để tỏ ý tôn kính quốc sư Khuông Việt và sùng Phật. Hiện nay các nhà nghiên cứu đã phát hiện được di tích của gần 20 cột kinh tại Hoa Lư.
Cái chết

Cuối năm 979, mùa đông tháng 10, cả Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị sát hại trong cung. Lúc đó ông 40 tuổi. Người con trai còn lại của Đinh Tiên Hoàng là Vệ vương Đinh Toàn được đưa lên ngôi, tức là Đinh Phế Đế.
Theo sử sách, người sát hại cha con Đinh Liễn là nội nhân Đỗ Thích, nhưng một số nhà nghiên cứu gần đây đặt giả thiết vụ này chủ mưu là Lê Hoàn và hoàng hậu Dương Vân Nga. Động cơ và hoàn cảnh của vụ án này thực chất là ngôi thái tử và gần giống với Vụ án Lệ Chi Viên sau này. (Xem thêm bài về Đinh Tiên Hoàng).
Sử sách không ghi chép về gia quyến Đinh Liễn, chỉ biết ông có một người vợ là em gái sứ quân Ngô Nhật Khánh. Theo gia phả họ Đinh Danh ở Thái Bình, sau khi Đinh Toàn lên ngôi, Lê Hoàn làm phó vương đã "cấm cố họ Đinh", vì vậy gia đình Đinh Liễn đã phải chạy đi nơi khác và thế hệ sau của họ này chính là Đinh Lễ, Đinh Liệt - các công thần khai quốc nhà Hậu Lê.
Sách Đại Việt sử ký toàn thư, bản kỉ quyển 1 chép:
Tôn vinh

Đinh Liễn cùng Đinh Bộ Lĩnh, Đinh Toàn và Đinh Hạng Lang được thờ ở Đền Vua Đinh Tiên Hoàng, thuộc quần thể di tích cố đô Hoa Lư, thành phố Hoa Lư, Ninh Bình.
Đinh Liễn cũng được đặt tên cho một tuyến đường ở trung tâm thành phố Hoa Lư. Đường Đinh Liễn nối từ đường Trần Hưng Đạo ra đê sông Đáy. Ở Thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lăk cũng có đường Đinh Liễn nối đường Hùng Vương với đường Trần Văn Ơn thuộc phường Thống Nhất.
Chú thích

1 2 3  “Đại Việt Sử ký toàn thư, ngoại kỷ, quyển V: Kỷ nhà Ngô - Hậu Ngô vương”. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2010.
1 2 3 4 5 6 7  “Đại Việt Sử ký toàn thư, bản kỷ, quyển I: Kỷ nhà Đinh - Tiên Hoàng đế”. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 1 năm 2021. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2010.
1 2  Tống sử quyển 488 Liệt truyện đệ 247 ngoại quốc 4: Giao Chỉ
↑  Bí ẩn xung quanh cái chết của vua Đinh
↑  Khuông Việt đại sư - một thiền sư tiêu biểu trong buổi đầu dựng nước Lưu trữ 2011-11-28 tại Wayback Machine, TT. Thích Bảo Nghiêm, Báo Người Phật tử, ngày ngày 15 tháng 9 năm 2011
Chùa Nhất Trụ với cột kinh cổ nhất Việt Nam
Danh sách tòa nhà cao nhất Hà Nội

Keangnam Hanoi Landmark Tower hiện là tòa nhà cao nhất Hà Nội kể từ năm 2011.
Hà Nội là thủ đô và là thành phố trực thuộc trung ương có diện tích và số đơn vị hành chính lớn nhất Việt Nam, đồng thời là thành phố đông dân thứ hai Việt Nam, thành phố hiện có 1421 tòa nhà đã hoàn thành  (bao gồm 414 tòa nhà cao tầng trên 100 m và 1007 tòa nhà dưới 100 m). Tòa nhà cao nhất thành phố là Keangnam Hanoi Landmark Tower cao 336 m. Tòa nhà cao thứ hai là Lotte Center Hà Nội cao 272 m, cao thứ 3 và 4 là hai tòa chung cư Keangnam Landmark Tower A và B cao 212 m, đây cũng là tòa tháp đôi cao nhất Việt Nam. Tòa nhà cao thứ 5 là tòa nhà chung cư thuộc dự án Discovery Complex.
Các tòa nhà mới nhất góp mặt vào danh sách là Tháp đôi Han Jardin (khoảng 175m), Tháp khách sạn Mỹ Đình Pearl (khoảng 152m), tháp đôi MHD Trung Văn (37 đến 39 tầng). Cho đến đầu năm 2024, Hà Nội đang có 14 tòa nhà đã cất nóc và 72 dự án đang trong quá trình xây dựng.
Các tòa nhà cao tầng ở Hà Nội phân bố dày đặc ở các quận phía nam và phía tây của thành phố, đáng chú ý đó là quận Nam Từ Liêm, Cầu Giấy, Hà Đông và Hoàng Mai. Điều này là do khu vực các quận nội đô lịch sử như Ba Đình, Hoàn Kiếm các tòa nhà bị giới hạn chiều cao để bảo tồn kiến trúc truyền thống và cảnh quan nơi đây. Tính đến năm hết 2022, toàn thành phố có 49 tòa nhà cao trên 150 mét.
| ≥50m | ≥100m | ≥150m | ≥200m | ≥300m |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1430 | 550 | 49 | 7 | 1 |
Tòa nhà cao nhất > Cao nhất theo khu vực

| Quận | Toà nhà | Chiều cao (m) | Số tầng | Hoàn thành |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Nam Từ Liêm | AON Hanoi Landmark Tower | 336 | 72 | 2011 |
| Ba Đình | Lotte Center Hanoi | 267,1 | 65 | 2014 |
| Cầu Giấy | Discovery Complex B | 195 | 54 | 2018 |
| Hà Đông | HPC Landmark 105 | 190 | 50 | 2018 |
| Gia Lâm | TechnoPark Tower | 186,2 | 45 | 2021 |
| Thanh Xuân | Diamond Flower Tower | 176 | 37 | 2015 |
| Bắc Từ Liêm | Han Jardin | 173,2 | 45 | 2024 |
| Long Biên | Mipec Riverside Towers | 162,4 | 35 | 2016 |
| Hoàng Mai | CT12 Golden Silk | 158 | 45 | 2014 |
| Tây Hồ | Sunshine Golden River | 144,1 | 35 | 2022 |
| Đông Anh | Intracom Riverside | 140,2 | 39 | 2020 |
| Hoài Đức | THT New City | 130,1 | 35 | 2019 |
| Đống Đa | M5 Tower | 124,6 | 34 | 2008 |
| Thanh Trì | Tứ Hiệp Plaza | 121,1 | 32 | 2018 |
| Hai Bà Trưng | Sun Grand City Ancora | 120 | 25 | 2018 |
| Hoàn Kiếm | Somerset Grand Hanoi | 116,6 | 25 | 1997 |
| Sóc Sơn | Đài kiểm soát không lưu Nội Bài | 95 | -- | 2010 |
| Đan Phượng | Chung cư Tân Tây Đô | 85 | 25 | 2014 |
| Thanh Oai | B1 HH03 Thanh Hà | 73 | 19 | 2017 |
| Thạch Thất | Chung cư Phenikaa Hòa Lạc | 72 | 21 | 2017 |
| Tx.Sơn Tây | Tháp Báo Ân Chùa Khai Nguyên | 70 | -- | 2013 |
| Chương Mỹ | Lộc Ninh Singashine | 65 | 19 | 2018 |
| Thường Tín | Chung cư Hacom Duyên Thái | 41 | 12 | 2021 |
| Mỹ Đức | Nhà thờ Giáo xứ Nghĩa Ải | 40 | -- | 2015 |
| Phú Xuyên | Bảo tháp Chùa Phổ Quang | 40 | -- | 2016 |
| Quốc Oai | Bamboo Garden | 35,9 | 9 | 2020 |
| Mê Linh | Nhà thờ Giáo xứ Nội Bài | 35 | -- | 2018 |
| Ứng Hòa | Nhà thờ Giáo xứ Nội Xá | 27 | -- | 2016 |
| Ba Vì | Nhà thờ Giáo xứ Yên Khoái | 25 | -- | 2020 |
| Phúc Thọ | Nhà thờ Giáo xứ Bách Lộc | 20 | -- | -- |
Đã hủy bỏ hoặc dừng thi công > Đã hủy bỏ

| Tòa nhà | Vị trí | Chiều cao (m) | Số tầng | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tháp truyền hình Việt Nam | Bắc Từ Liêm | 636 | — | Sẽ bị cấm xây dựng |
| PVN Tower | Nam Từ Liêm | 528 | 102 | Bị rút gọn xuống chỉ còn 30 tầng |
| Vinhomes Gallery CT9 | Ba Đình | 190 | 50 | Thu hồi để nghiên cứu dự án khác phù hợp hơn |
| Vinhomes Gallery CT10 | Ba Đình | 190 | 50 | Thu hồi để nghiên cứu dự án khác phù hợp hơn |
| Vinhomes Gallery CT1 | Ba Đình | 145 | 50 | Thu hồi để nghiên cứu dự án khác phù hợp hơn |
| Vinhomes Gallery CT2 | Ba Đình | 145 | 50 | Thu hồi để nghiên cứu dự án khác phù hợp hơn |
| Vinhomes Gallery CT3 | Ba Đình | 145 | 50 | Thu hồi để nghiên cứu dự án khác phù hợp hơn |
| Vinhomes Gallery CT4 | Ba Đình | 145 | 50 | Thu hồi để nghiên cứu dự án khác phù hợp hơn |
| Vinhomes Gallery CT5 | Ba Đình | 145 | 50 | Thu hồi để nghiên cứu dự án khác phù hợp hơn |
| Vinhomes Gallery CT6 | Ba Đình | 145 | 50 | Thu hồi để nghiên cứu dự án khác phù hợp hơn |
| Vinhomes Gallery CT7 | Ba Đình | 145 | 50 | Thu hồi để nghiên cứu dự án khác phù hợp hơn |
| Vinhomes Gallery CT8 | Ba Đình | 145 | 50 | Thu hồi để nghiên cứu dự án khác phù hợp hơn |
| Trung tâm thương mại Thượng Đình CT1 | Thanh Xuân | 131,1 | 34 | Vị trí dự án Thượng Đình Plaza hiện tại |
| Trung tâm thương mại Thượng Đình CT2 | Thanh Xuân | 101,4 | 25 | Vị trí dự án Thượng Đình Plaza hiện tại |
Mốc thời gian tòa nhà cao nhất

| Số năm cao nhất | Tòa nhà | Hình ảnh | Chiều cao m (ft) | Số tầng | Quận |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2011 - Hiện tại | Keangnam Hanoi Landmark Tower |      | 328,6 | 72 | Nam Từ Liêm |
| 2007 - 2011 | 34T Trung Hòa Nhân Chính |      | 136 | 34 | Cầu Giấy |
| 1997 - 2007 | Hà Nội Tower |      | 116,6 | 27 | Hoàn Kiếm |
| 1996 - 1997 | Khách sạn Hà Nội Daewoo |  | 61 | 18 | Ba Đình |
| 1980 - 1996 | Hanoi Hotel |  | 38 | 11 | Ba Đình |
| 1812 - 1980 | Cột cờ Hà Nội |  | 33,4 | - | Ba Đình |
1426 - 1812: ?
| 1057 - 1426 | Đại Thắng Tư Thiên Bảo Tháp |  | 80 | 12 | Ba Vì |
Đường chân trời phía tây Hà Nội năm 2022 với các tòa nhà của quận Tây Hồ, Bắc Từ Liêm và Nam Từ Liêm.
Đường chân trời của quận Nam Từ Liêm năm 2020 nhìn từ tòa Lotte Center
Phối cảnh tổng thể của Tháp Tài chính Phương Trạch (Phuong Trach Financia Tower).
Markapur

| Markapur |
| --- | --- |
Markapur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Andhra Pradesh
Độ cao: 145 m (476 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 58,454
Mã điện thoại: 08596
Markapur là một thành phố và khu đô thị của quận Prakasam thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý

Markapur có vị trí 15°44′B 79°17′Đ﻿ / ﻿15,73°B 79,28°Đ﻿ / 15.73; 79.28 Nó có độ cao trung bình là 145 mét (475 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Markapur có dân số 58.454 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Markapur có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 52%. Tại Markapur, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Plagiochila torquescens

| Plagiochila torquescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Plagiochilaceae
Chi (genus): Plagiochila
Loài (species): P. torquescens
Danh pháp hai phần
Plagiochila torquescens Herzog, 
Plagiochila torquescens là một loài rêu trong họ Plagiochilaceae. Loài này được Herzog mô tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Plagiochila torquescens”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Trường Quốc gia Âm nhạc Huế

Trường Quốc gia Âm nhạc Huế là một cơ sở giáo dục chuyên về âm nhạc nhất là nhạc truyền thống Việt Nam. Trường hoạt động từ năm 1962 đến năm 1975 thì giải thể.
Lịch sử

Địa điểm của Trường là nhà hát Duyệt Thị Đường trong Đại Nội, Huế.
Các giáo sư danh tiếng từng giảng dạy ở cơ sở này gồm có Trần Kích (nhã nhạc), Nguyễn Hữu Ba, Nguyễn Kế (ca Huế). Sinh viên do Trường đào tạo có những người thành tài như nhạc sĩ Hoàng Ngọc Quỳnh, Trần Quang Lộc.
Lịch sử > Giám đốc

Văn Giảng: nhạc sĩ
Nguyễn Hữu Ba: nhạc sĩ
Trần Nhật Hiền
Lịch sử > Nhân vật liên quan

Nhạc sĩ Trần Quang Lộc
Nhạc sĩ Lô Thanh
Giáo sư Otto Söllner, Sau cuộc Tổng công kích Tết Mậu Thân 1968, Söllner rời Việt Nam và định cư ở Freilassing.
Chú thích

↑  “Duyệt Thị Đường: Nhà hát cổ nhất Việt Nam”. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 11 năm 2005. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2010.
↑  Một mất mát lớn của bộ môn ca Huế
↑  Tiểu sử nhạc sĩ Văn Giảng
↑  “Nhạc sĩ Nguyễn Hữu Ba”. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2010.
↑
↑  Siemon-Netto, Uwe. Đức, a reporter's love for a wounded people. Copy Express, 2013. trang vii.
↑  “Otto Söllner”, Wikipedia (bằng tiếng Đức), 23 tháng 7 năm 2021, truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2021
Lê Chánh (xã)

Lê Chánh là một xã thuộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang, Việt Nam.
Địa lý

Xã Lê Chánh nằm ở phía tây thị xã Tân Châu, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Phú Vĩnh
Phía tây giáp xã Châu Phong
Phía nam giáp huyện Phú Tân
Phía bắc giáp xã Long An.
Xã có diện tích 15,08  km², dân số năm 2019 là 6.934 người, mật độ dân số đạt 460 người/km².
Hành chính

Xã Lê Chánh được chia thành 4 ấp: Phú Hữu 1, Phú Hữu 2, Vĩnh Thạnh 1 và Vĩnh Thạnh 2.
Lịch sử

Xã Lê Chánh được thành lập vào ngày 12 tháng 1 năm 1984 trên cơ sở tách ấp Vĩnh Thạnh của xã Châu Phong và ấp Phú Hữu của xã Phú Vĩnh. Tên xã được đặt theo tên của một cán bộ cộng sản hoạt động ở địa bàn Tân Châu và An Phú giai đoạn kháng chiến chống Mỹ.
Khi mới thành lập, xã thuộc huyện Phú Châu.
Ngày 13 tháng 11 năm 1991, huyện Phú Châu được chia lại thành hai huyện An Phú và Tân Châu, xã Lê Chánh thuộc huyện Tân Châu.
Ngày 24 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 40/NQ-CP. Theo đó, điều chỉnh 182 ha diện tích tự nhiên và 152 người của xã Lê Chánh về xã Phú Hiệp thuộc huyện Phú Tân quản lý; đồng thời chuyển huyện Tân Châu thành thị xã Tân Châu.
Sau khi điều chỉnh, xã Lê Chánh còn lại 1.503 ha diện tích tự nhiên và 9.245 người.
Chú thích

1 2  “Quyết định 8-HĐBT năm 1984 về việc phân vạch địa giới phường, thị trấn và một số xã thuộc tỉnh An Giang”.
1 2  “Kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở 1/4/2019”. Cục Thống kê tỉnh An Giang.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Nghị quyết số 40/NQ-CP của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã thuộc huyện Tân Châu, huyện An Phú, huyện Phú Tân; thành lập thị xã Tân Châu, thành lập các phường thuộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang”.
| x t sXã, phường thuộc thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang |
| --- | --- |
Phường (5):  Long Châu ·  Long Hưng ·  Long Phú ·  Long Sơn ·  Long Thạnh 
Xã (9):  Châu Phong ·  Lê Chánh ·  Long An ·  Phú Lộc ·  Phú Vĩnh ·  Tân An ·  Tân Thạnh ·  Vĩnh Hòa ·  Vĩnh Xương
Chuyến bay 447 của Air France

| --- | --- |
F-GZCP, chiếc máy bay Airbus A330-200 của Air France trong vụ tai nạn, tại Sân bay quốc tế Charles De Gaulle vào ngày 28 tháng 3 năm 2007
Tai nạn
Ngày: 1 tháng 6 năm 2009; 15 năm trước (2009-06-01)
Mô tả tai nạn: Rơi do bay vào thời tiết xấu và lỗi phi công.
Địa điểm: Đại Tây Dương  3°03′57″B 30°33′42″T﻿ / ﻿3,06583°B 30,56167°T﻿ / 3.06583; -30.56167 
Máy bay
Dạng máy bay: Airbus A330-200
Hãng hàng không: Air France
Số chuyến bay IATA: AF447
Số chuyến bay ICAO: AFR447
Tín hiệu gọi: AIR FRANS 447
Số đăng ký: F-GZCP
Xuất phát: Sân bay quốc tế Rio de Janeiro-Galeão
Điểm đến: Sân bay Paris-Charles de Gaulle
Hành khách: 216
Phi hành đoàn: 12
Tử vong: 228 (tất cả)
Sống sót: 0
Kế hoạch bay AF 447, hướng về phía đông bắc. Đường màu đỏ hiển thị tuyến đường thực tế. Dấu gạch ngang cho biết tuyến đường được lên kế hoạch từ vị trí cuối cùng được thực hiện bởi radar (thời gian trong UTC).
Chuyến bay 447 của Air France (AF447/AFR447) là một chuyến bay vận chuyển khách quốc tế xuất phát từ Sân bay quốc tế Rio de Janeiro-Galeão ở thành phố Rio de Janeiro, Brasil đến Sân bay Paris-Charles de Gaulle tại Paris, Pháp. Ngày 1 tháng 6 năm 2009, những thông tin sai lệch về áp suất đã dẫn tới tình trạng thất tốc, khiến chiếc máy bay Airbus A330 cắm đầu và rơi xuống Đại Tây Dương vào khoảng 02:14 UTC, làm toàn bộ 228 hành khách và phi hành đoàn thiệt mạng.
Hải quân Brasil đã tiến hành khảo sát và thu thập được những mảnh vỡ đầu tiên cùng 2 thi thể trên đại dương chỉ 5 ngày sau thông báo máy bay mất tích. Tuy nhiên, Ủy ban điều tra và phân tích về An toàn bay (BEA) của Pháp lại cản trở công tác điều tra vì cho rằng không tìm thấy hộp đen của máy bay để kết luận. Phải tới tháng 5 năm 2011, hộp đen mới được tìm thấy ở đáy biển.
Trong báo cáo cuối cùng của BEA được công bố vào buổi họp báo ngày 5 tháng 7 năm 2022, các chuyên gia kết luận những nhiễu động bất chợt trong đo lường tốc độ bay, nhiều khả năng do băng đá làm hỏng hệ thống ống pitot khiến cho hệ thống lái tự động dừng hoạt động. Tổ bay đã phản ứng với tình huống một cách sai lầm, khiến máy bay rơi tự do và không thể ngóc đầu lên được nữa.. Đây là tại nạn nghiêm trọng nhất trong lịch sử hãng Air France, và cũng là tai nạn hàng không nhiều người chết nhất liên quan tới dòng máy bay Airbus A330.
Tai nạn tương tự
• Chuyến bay 370 của Malaysia Airlines rơi xuống đại dương nhưng chưa tìm ra nguyên nhân và là vụ tai nạn bí ẩn nhất trong lịch sử hàng không. Chuyến bay sử dụng Boeing 777-200ER
• Chuyến bay 8501 của Indonesia AirAsia rơi xuống biển Java và lỗi phi công. Chuyến bay sử dụng Airbus A320-200
Thông tin chuyến bay

- Loại máy bay: Airbus A330-203, bay chuyến đầu tiên ngày 25/02/2005. Máy bay được trang bị 2 động cơ General Electric CF6-80E1A3
- Cơ trưởng chuyến bay: Marc Dubois 58 tuổi, gia nhập Air France tháng 02/1988, kinh nghiệm 10.988 giờ bay; trong đó có 6.258 giờ là cơ trưởng và kinh nghiệm 1.700 giờ bay với Airbus A330.
- Cơ phó thứ 1: David Robert 37 tuổi, gia nhập Air France tháng 7/1998, kinh nghiệm 6.547 giờ bay; trong đó 4.479 giờ bay với Airbus A330.
- Cơ phó thứ 2: Pierre-Cédric Bonin 32 tuổi, gia nhập Air France tháng 10/2003, kinh nghiệm 2.936 giờ bay; trong đó 807 giờ bay với Airbus A330.
- 12 thành viên phi hành đoàn gồm 11 người Pháp và 1 người Brazil.
- Máy bay cất cánh ở Sân bay quốc tế Rio de Janeiro-Galeão, thành phố Rio de Janeiro, Brasil lúc 22:29 UTC ngày 31/5/2009, dự kiến hạ cánh tại Sân bay Paris-Charles de Gaulle tại Paris, Pháp.
- Máy bay biến mất khỏi màn hình radar Brazil lúc 01/06/2009 01:49 UTC.
Thông tin sau vụ tai nạn

Sáng ngày 2 tháng 6 năm 2009, các máy bay Không lực Brasil đã phát hiện các mảnh vỡ ở đại dương. Tuy nhiên, Không quân Brasil khẳng định đó không phải là xác chiếc máy bay bị nạn, vết dầu loang ở khu vực cũng không phải là vết dầu chảy ra từ chiếc máy bay bị rơi. Pháp đã phái tàu tìm kiếm Pourquoi Pas?, có trang bị hai tàu ngầm mini có thể lặn tới độ sâu 6.000 m , để tiến hành tìm kiếm dưới đáy biển, tại khu vực máy bay bị rơi, có thể sâu tới 4.700 m.
Ngày 6/6/2009, người ta đã phát hiện thi thể hành khách của phi cơ Air France: Lực lượng tìm kiếm Brasil vớt được hai thi thể và một vali chứa vé của chuyến bay 447 trên Đại Tây Dương, gần nơi chiếc Airbus A330 được cho là gặp nạn.. Sang ngày 7/6/2009, Không quân Brasil đã tìm thêm được 3 thi thể trong chuyến bay này.
Ngày 3 tháng 4 năm 2011, nhiều mảnh vỡ lớn từ chuyến bay 447 của Air France được tìm thấy, sau khi biến mất trước đó tại Đại Tây Dương năm 2009.
Ngày 01/5/2011, tức gần 02 năm sau vụ tai nạn, một tàu ngầm tìm thấy hộp đen ghi dữ liệu chuyến bay ở độ sâu 3.900m dưới đáy biển Đại Tây Dương.
Ngày 04/5/2011, tìm được hộp đen ghi lời thoại của tổ lái (CVR).
Đến ngày 07/6/2011, đội cứu hộ tìm được 154/228 thi thể nạn nhân chuyến bay.
Báo cáo cuối cùng, được công bố tại một cuộc họp báo vào ngày 05 tháng 7 năm 2012 cho rằng máy bay bị rơi sau khi có những thay đổi đột ngột về tốc độ, máy lái tự động bị ngắt kết nối, sau đó phi hành đoàn đã phản ứng không chính xác, đưa máy bay đến một khu xung đột khí động học.
Theo bản ghi âm buồng lái, cơ trưởng cho biết đêm trước đó ông chỉ ngủ được 1 giờ, vì thức suốt đêm trước tại Rio với bạn gái - người cũng có mặt trên chuyến bay. Ông bị quy trách nhiệm vì đã bỏ đi ngủ, để 2 phi công phụ điều khiển trong lúc máy bay đang phải đối mặt với thời tiết xấu.
Sau vụ tai nạn của AF447, các hãng hàng không đã phải thay đổi nội dung huấn luyện, bắt buộc phi công tập bay thủ công trong toàn bộ chuyến bay, hiểu rõ các tham số trong chế độ lái thủ công, chỉ đích danh ai là người chịu trách nhiệm khi không có mặt cơ trưởng.
Ngay sau tai nạn, Airbus đã đưa ra một loạt các quy định yêu cầu mọi phi công phải ghi nhớ, trong đó chỉ rõ phải tắt ngay Flight Director khi cảm biến tốc độ hỏng. Airbus cũng gửi một bản hướng dẫn kỹ thuật cho tất cả các hãng hàng không để cảnh báo họ không bao giờ được phép tuân thủ theo hướng dẫn của Flight Director trong những trường hợp tương tự.
Trong vụ tai nạn, lẽ ra khi mất chế độ lái tự động, các phi công phải kiểm tra các thông số khác: sức đẩy động cơ, độ cao... để đối chiếu; nhưng họ đã không làm vậy. Nếu như những phi công đó không làm gì khi cảm biến tốc độ bị hỏng, máy bay sẽ an toàn. Thay vì phải làm những động tác theo nguyên tắc an toàn bay cơ bản, điều sơ đẳng nhất khi bước vào nghề bay thì họ lại quá tin vào hệ thống bay tự động.
Chi tiết hành khách và phi hành đoàn

Có 228 người trong máy bay với 3 phi công, 9 tiếp viên hàng không. Có 1 em bé dưới 7 tuổi, 7 trẻ em, 82 nữ giới và 126 nam giới.
Theo một danh sách chính thức do hãng Air France công bố, phần lớn hành khách là người có quốc tịch Brazil và Pháp.
Một danh sách không đầy đủ số người trên máy bay đã được công bố ngày 2/6/2009 và 3/6/2009.
| Quốc tịch | Số khách | Phi hành đoàn | Tổng |
| --- | --- | --- | --- |
|  Pháp | 61 | 11 | 72 |
|  Brasil | 58 (57) | 1 | 59 (58) |
|  Đức | 26 | — | 26 |
|  Ý | 9 | — | 9 |
|  Trung Quốc | 9 | — | 9 |
|  Thụy Sĩ | 6 | — | 6 |
|  Liban | 5 | — | 5 |
|  Anh Quốc | 5 | — | 5 |
|  Hungary | 4 | — | 4 |
|  Na Uy | 3 (4) | — | 3 (4) |
|  Ireland | 3 | — | 3 |
|  Slovakia | 3 | — | 3 |
|  Maroc | 2 | — | 2 |
|  Ba Lan | 2 | — | 2 |
|  Tây Ban Nha | 2 | — | 2 |
|  Bỉ | 2 | — | 2 |
|  Hoa Kỳ | 2 | — | 2 |
|  Argentina | 1 | — (1) | 1 (2) |
|  Áo | 1 | — | 1 |
|  Canada | 1 | — | 1 |
|  Croatia | 1 | — | 1 |
|  Đan Mạch | 1 | — | 1 |
|  Estonia | 1 | — | 1 |
|  Gambia | 1 | — | 1 |
|  Iceland | 1 | — | 1 |
|  Hà Lan | 1 (2) | — | 1 (2) |
|  Philippines | 1 | — | 1 |
|  România | 1 | — | 1 |
|  Nga | 1 | — | 1 |
|  Thụy Điển | 1 (3) | — | 1 (3) |
|  Nam Phi | 1 | — | 1 |
|  Hàn Quốc | (1) | — | (1) |
|  Thổ Nhĩ Kỳ | 1 | — | 1 |
| Tổng cộng | 216 | 12 | 228 |
Hành khách của Air France tại quầy thủ tục trong Sân bay quốc tế Rio de Janeiro-Galeão.