stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thủ tướng Quốc gia Việt Nam

Thủ tướng Quốc gia Việt Nam là chức vụ đứng đầu và điều hành chính phủ dưới quyền Quốc trưởng Quốc gia Việt Nam. Tiền thân của chức vụ này là chức vụ Thủ tướng Cộng hòa Tự trị Nam Kỳ. Chức vụ Thủ tướng của Quốc gia Việt Nam (1949-1955) được chỉ định bởi Quốc trưởng Bảo Đại và chịu trách nhiệm với Quốc trưởng. Tuy nhiên, trên thực tế, do tính chất phụ thuộc của chính quyền Quốc gia Việt Nam, chức vụ Thủ tướng Quốc gia Việt Nam chỉ mang nhiều tính chất danh nghĩa, không có thực quyền. Các quyết định quan trọng lớn nhỏ của Quốc gia Việt Nam đều từ Phủ Cao ủy Cộng hòa Pháp tại Đông Dương.
Người cuối cùng giữ chức vụ Thủ tướng Quốc gia Việt Nam là Ngô Đình Diệm. Sau khi người Pháp rút khỏi Đông Dương theo Hiệp định Genève, 1954, năm 1955, với sự hậu thuẫn của người Mỹ, ông đã cho tổ chức trưng cầu dân ý riêng tại miền Nam Việt Nam, phế truất Quốc trưởng Bảo Đại, thành lập chính quyền Việt Nam Cộng hòa, do chính bản thân ông nắm quyền Nguyên thủ.
Danh sách Thủ tướng Quốc gia Việt Nam

| TT> TT.Thủ tướng Quốc gia Việt Nam (1949–1955) | Hình> Hình.Thủ tướng Quốc gia Việt Nam (1949–1955) | Tên (Sinh-Mất)> Tên (Sinh-Mất).Thủ tướng Quốc gia Việt Nam (1949–1955) | Nhiệm kỳ> Bắt đầu.Thủ tướng Quốc gia Việt Nam (1949–1955) | Nhiệm kỳ> Kết thúc.Thủ tướng Quốc gia Việt Nam (1949–1955) | Nhiệm kỳ> Thời gian.Thủ tướng Quốc gia Việt Nam (1949–1955) | Đảng phái> Đảng phái.Thủ tướng Quốc gia Việt Nam (1949–1955) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Bảo Đại (1912–1997) | 14 tháng 6 năm 1949 | 20 tháng 1 năm 1950 | 220 ngày | Độc lập |
| 2 |  | Nguyễn Phan Long (1888–1960) | 20 tháng 1 năm 1950 | 7 tháng 5 năm 1950 | 107 ngày | Đảng Lập hiến |
| 3 |  | Trần Văn Hữu (1896–1984) | 7 tháng 5 năm 1950 | 3 tháng 6 năm 1952 | 2 năm, 27 ngày | Độc lập |
| 4 |  | Nguyễn Văn Tâm (1893–1990) | 25 tháng 6 năm 1952 | 17 tháng 12 năm 1953 | 1 năm, 175 ngày | Việt Nam Quốc Dân Đảng |
| 5 |  | Nguyễn Phúc Bửu Lộc (1914–1990) | 17 tháng 12 năm 1953 | 16 tháng 6 năm 1954 | 181 ngày | Độc lập |
| 6 |  | Ngô Đình Diệm (1901–1963) | 16 tháng 6 năm 1954 | 26 tháng 10 năm 1955 | 1 năm, 132 ngày | Đảng Cần lao Nhân vị |
Rhyacophila wanichacheewai

| Rhyacophila wanichacheewai> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Rhyacophilidae
Chi (genus): Rhyacophila
Loài (species): R. wanichacheewai
Danh pháp hai phần
Rhyacophila wanichacheewai H Malicky, 1987 
Rhyacophila wanichacheewai là một loài Trichoptera thuộc họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Sticherus cunninghamii

| Sticherus cunninghamii |
| --- | --- |


Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
Lớp:: Polypodiopsida
Bộ:: Gleicheniales
Họ:: Gleicheniaceae
Chi:: Sticherus
Loài:: S. cunninghamii
Danh pháp hai phần
Sticherus cunninghamii (Hew. ex Hook.) Ching

Sticherus cunninghamii là một loài dương xỉ trong họ Gleicheniaceae. Loài này được Heward ex Hook. Ching mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sticherus cunninghamii”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Molophilus brevisectus

| Molophilus brevisectus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Molophilus
Danh pháp hai phần
Molophilus brevisectus Alexander, 1971 
Molophilus brevisectus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Uchuu Keiji Gavan

| Uchuu Keiji Gavan |
| --- | --- |
Định dạng: Metal Hero Tokusatsu
Sáng lập: Toei
Diễn viên: Kenji Ohba và Wakiko Kano
Dẫn chuyện: Issei Masamune
Quốc gia:  Nhật Bản
Số tập: 44
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: TV Asahi
Phát sóng: 5 tháng 3 năm 1982 – 20 tháng 1 năm 1983
Uchu Keiji Gyaban (宇宙刑事ギャバン, Uchū Keiji Gyaban?), (hay Uchu Keiji Gava), Cảnh sát hình sự vũ trụ Gyaban, là tên gọi của chương trình phim Tokusatsu mở đầu cho series Metal Hero do hãng Toei chế tác, chiếu trên đài truyền hình Asahi từ ngày 3-5-1982 cho tới ngày 25-2-1983. Uchukeiji Gyaban kéo dài 44 tập phim và cũng là tên gọi của nhân vật chính trong phim. Đây cũng là bộ mở đầu cho bộ 3 phim cảnh sát hình sự vũ trụ.
Tên gọi và nguồn gốc

Tiếng Nhật là ngôn ngữ có phụ âm đứng trước 5 nguyên âm chính là a, i, u, e và o nên để ghi lại tên riêng của người Tây phương hay các nước khác thì nó luôn không đủ dẫn tới hiện tượng biểu ký không chính xác lắm. Cùng một tên gọi có thể biểu ký theo nhiều kiểu khác nhau và cùng một kiểu biểu ký có thể "diễn" ra nhiều tên gốc khác nhau. Tiếng Nhật cũng không có phụ âm "v" nên thay nó bằng "b". Vì vậy ギャバン, Gyaban, cũng có thể hiểu là Gyavan, Gavan, Gaban, Gavin, Gabin..... Và thực tế bộ phim này cũng được gọi bằng nhiều tên như vậy. Nhưng chính thức thì cái tên Gyaban được nhà sản xuất gán cho nhân vật trong phim theo tên của Jean Gabin (ジャン・ギャバン), diễn viên, ca sĩ Pháp quốc sinh năm 1904.
Bộ phim trong giai đoạn phát triển dự định mang tên là Uchukeiji Ginjirou (宇宙刑事ギンジロウ). Uchukeiji Ginburiddo (宇宙刑事ギンブリッド) nhưng sau đổi thành Gyaban. Bộ này được dịch sang tiếng Anh là Space Sheriff Gavan. Vì sự phổ biến của cộng đồng Anh ngữ nên trong bài này, từ chỗ này trở về sau cũng gọi Gyaban là Gavan khi bàn về nhân vật trong phim (vẫn giữ lại cách gọi Gyaban khi nói về tên phim), dù gọi là Gabin thì chính xác hơn. Bộ cảnh sát hình sự tiếp theo là Uchukeiji Shaidaa cũng tiếp tục truyền thống đặt tên theo các nhân vật nổi tiếng ngoài đời.
Nội dung

Bộ phim bắt đầu khi tổ chức tội phạm vũ trụ Maku (宇宙犯罪組織マクー, Uchu hanzai soshiki Maku) do tên Don Horror (ドン・ホラー, Don Horaa) cầm đầu đã tiêu diệt một trạm không gian gần Địa cầu và muốn xâm chiếm luôn hành tinh này. Hắn muốn cai trị toàn bộ vũ trụ và Địa cầu là một chướng ngại hắn phải vượt qua nhưng không cần thiết phải hủy diệt nó. Thế là Don Horror gửi binh đoàn của mình tới Địa cầu để gây hoảng loạn cho loài người. Trước tình hình đó, cảnh sát hình sự vũ trụ Gavan được liên bang cảnh sát ngân hà (銀河連邦警察- Ginga Rempou keisatsu) có bản địa ở hành tinh Bird (バード星) phái đến Địa cầu để giữ gìn trị an, chống lại bọn Maku. Tình cờ đây cũng là quê hương của mẹ Gavan. Gavan là con trai của Voicer (ボイサー), cảnh sát hình sự vũ trụ tiền nhiệm và là một người trên hành tinh Bird, có mẹ là một phụ nữ Trái Đất tên là Ichijouji Tamiko. Vì lẽ đó mà khi đến Địa cầu, Gavan lấy họ mẹ là Ichijouji, lấy tên là Retsu và hoạt động ở câu lạc bộ cưỡi ngựa Abaron (Avalon). Tại đây Gavan gần gũi với bọn trẻ con trong câu lạc bộ, vừa bảo vệ Địa cầu khỏi tay bọn Maku trong khi truy tìm tung tích người cha Voicer đã mất tích trước đó.
Hoàn cảnh ra đời

Năm 1981, các series Tokusatsu ăn khách như Ultraman và Kamen Rider đã lần lượt chiếu hết và lúc đó chỉ còn lại mỗi chương trình Tokusatsu là Super Sentai. Năm 1982, người ta muốn bắt đầu một chương trình Tokusatsu mới với hình tượng nhân vật mới, khác với trước đây, và từ đó dẫn tới sự ra đời của Uchukeiji Gyaban. Đây cũng là bộ đầu tiên trong bộ 3 Uchukeiji, mở đầu cho cả loạt seri Metal Heroes kéo dài đến tận năm 1999.
Uchukeiji Gyaban được bắt đầu từ một tấm hình minh họa của Murakami Katsushi, một nhân viên thiết kế của hãng Bandai, người đã để lại tên tuổi mình trong lịch sử ngành đồ chơi với nhiều sản phẩm độc đáo. Theo Yoshimoto Susumu của hãng Toei thì đây là một sáng tạo về người hùng đơn độc vượt qua cả Kamen Rider. (người hùng trong series Super Sentai thường là một nhóm)
Diễn viên chính là Ôba Kenji, một thành viên của JAC (Japan Action Club) và là người từng tham gia diễn các series Super Sentai trước đó như Battle Fever J và Denshi Sentai Denjiman. Theo Kenji thì đây là tác phẩm mà cả nhà sản xuất Toei lẫn phía đài Asahi đều đánh cược bằng cả "mạng sống" của mình. Theo ông Suzuki Takeyuki, nhà sản xuất phim truyền hình của hãng Toei cho biết thì Uchukeiji Gyaban là bộ phim được đầu tư kinh phí lớn nhất cho tới thời điểm đó, nếu có rủi ro thì sẽ không bao giờ đánh cược vào những người hùng kiểu mới này nữa. Lúc này các nhân viên bên cục truyền hình cũng buộc chặt với điều kiện là nếu tỉ lệ xem đài không tăng lên được thì coi như mất việc.
Nhưng chương trình Tokusatsu này đã thành công rực rỡ, đạt tỉ lệ xem là 14.9%, cao hơn cả chương trình thành công trước đó là Halo! Sundy Bell. Trong đó tập 24 chiếm tỉ lệ xem cao nhất là 18.6%. Thành công của Uchukeiji Gyaban không chỉ giới hạn trong nước Nhật. Ở Mã Lai, nó được nhà đài phát sóng lại và thành công tới mức danh từ riêng Gaban trở thành danh từ chung chỉ tính chất, mang nghĩa cực kỳ to lớn, hoành tráng trong tiếng lóng Mã Lai. Kiểu như Sở Khanh từ tên riêng biến thành danh từ chung trong tiếng Việt. Chẳng hạn trong tiếng Mã Lai, nếu nói "Besar gaban rumah itu!" thì có nghĩa là "ngôi nhà đó thiệt là to, thiệt là bự bà cố,..."
Các nhân vật chính

Ichijouji Retsu (一条寺 烈): cảnh sát hình sự vũ trụ Gavan, đảm nhận khu vực Địa cầu trong khi truy tìm tung tích người cha mất tích. Ở Địa cầu Gavan lấy họ mẹ là Ichijouji, lấy tên là Retsu và hoạt động ở câu lạc bộ cưỡi ngựa Abaron, khi bọn Maku xuất hiện thì lập tức bỏ việc để đi điều tra, vì thế nên lương tháng không bao giờ tăng. Và vì thời gian ở Địa cầu chưa lâu nên không có thói quen mang tiền theo trong người, thỉnh thoảng phải mượn tiền đám hậu bối khi cần tới. Retsu ưa thể thao, tính cách hào khoáng nên đưa bọn trẻ con ưa thích, khi rảnh rỗi thường chơi bóng đá với chúng. Trong tập phim đặc biệt 3 cảnh sát vũ trụ tập hợp, Retsu báo với Sharivan và Shaider rằng mình đã cầu hôn với Mimi. Retsu đến Địa cầu bằng tàu vũ trụ Dolgiran.
Các nhân vật chính > Nhân vật Gavan trong phim

Chỉ huy Qom (コム長官): người chịu trách nhiệm tối cao trong cục liên bang cảnh sát ngân hà và cũng là người bổ nhiệm Gavan vào khu vực Địa cầu. Bản thân ông ta cũng là một cảnh sát vũ trụ lừng danh, từng tiêu diệt không ít tổ chức tội phạm vũ trụ. Qom còn là bạn thân của Voicer, cha của Gavan và thay mặt bạn mình nuôi lớn con trai của bạn. Qom liên lạc với Gavan trên tàu Dolgiran bằng một màn hình lớn.
Mimi (ミミー): con gái của chỉ huy Qom, có nhiều tình cảm với Gavan và là trợ thủ đắc lực của anh. Mimi sử dụng mặt dây chuyền đặc biệt để biến mình thành con chim vẹt khi trinh sát, bám theo đuôi đối phương và thoát hiểm khẩn cấp. Mimi còn có thể bay trong không gian vũ trụ với vận tốc ánh sáng.
Khi biến thân, Mimi luôn hô "Leizaa Biizon" (Laser vision), dùng hai tay nắm mặt dây chuyền, tay trái đưa thẳng ra trước, tay phải đặt lên ngực rồi bắt đầu biến mình thành chim vẹt. Mimi còn có khả năng tiên tri, thấu thị đặc trưng của người hành tinh Bird, nhiều lần cứu Gavan thoát hiểm. Ở các tập giữa, Mimi phải trở về hành tinh Bird để coi sóc bệnh tình cho mẹ mình nhưng ở phần cuối, Mimi quay lại Dolgiran để hỗ trợ cho Gavan.
Marin (マリーン): bí thư của chỉ huy Qom, thay mặt Mimi đã trở về hành tinh Bird để giúp đỡ Gavan trên phi thuyền Dolgiran.
Voicer (ボイサー): cha của Gavan, cảnh sát vũ trụ trông coi khu vực Địa cầu, bị bọn Maku bắt cóc và từ đó không rõ tung tích. Trong khi tuần tra, Voicer phát hiện ra bí mật của hệ thống khuếch trương laser nên bị bọn Maku liên tục tra tấn để moi bí mật. Nhưng bản thiết kế của hệ thống này được vẽ lên lòng bàn tay của Voicer bằng một loại mực đặc biệt mà chỉ khi nào nhiệt độ cơ thể xuống thấp mới hiện lên, vì vậy Voicer đã giữ vững bí mật này cho tới phút cuối. Voicer được Gavan cứu thoát ở tập 43 rồi chết trong phi thuyền Dolgiran.
Alan (アラン): cảnh sát vũ trụ đảm nhận khu vực hành tinh Bease (アラン), tới Địa cầu để giải cứu nữ vương của hành tinh này. Alan là mẫu người trung thành tận tụy, dù bị thương ở chân nhưng vẫn không ngại hy sinh, đơn độc xông vào trận địa địch để giải cứu nữ vương. Alan cũng cứu Gavan thoát chết khỏi bàn tay của San Doruba và không có combat suit như Gavan.
Hoshino Tsukiko (星野月子): con gái của tiến sĩ Hoshino, người phát minh ra hệ thống Hoshino khuếch trương năng lượng Plasma, bạn thân của Voicer. Tsukiko hoạt động ở câu lạc bộ Abaron và cũng giúp đỡ việc điều tra của Gavan ở Địa cầu.
Iga Den (伊賀電): một thành viên của đội kiểm lâm Nhật Bản ở núi Tsurugi. Iga Den xuất hiện ở tập 42, tấn công Gavan vì hiểu lầm rằng đó là thủ phạm của những vụ phá rừng liên tiếp gần đây, nhưng sau hiểu ra sự thật và hòa giải với Gavan. Den sau đó bị bọn Maku tấn công và được đưa đến hành tinh Bird để điều trị. Đây cũng là nhân vật chính trong bộ cảnh sát hình sự tiếp theo.
Các diễn viên

Ichijouji Retsu: Ôba Kenji
Gavan (người đóng thế trang phục): Murakami Jun
Qom: Nishizawa Toshiaki
Voicer: Sonny Chiba (Chiba Shin Ichi)
Iga Den: Watari Hiroshi
Người dẫn truyện: Masamune Issei
Và một số diễn viên khác.
Nguyên tác: Yatsude Saburou.
Bài hát

Đầu:Uchukeiji Gyaban.
Viết lời: Yamakawa Keisuke
Soạn nhạc: Watanabe Michiaki
Hiệu đính: Makaino Kouji
Trình bày: Kushida Akira.
Kết:oshizora no Messeiji (bức thông điệp của bầu trời sao)
Viết lời: Yamakawa Keisuke
Soạn nhạc: Watanabe Michiaki
Hiệu đính: Makaino Kouji
Trình bày: Kushida Akira.
Ngoài bài ca mở đầu và kết thúc, còn có nhiều bài ca khác được giữa tập phim khi xảy ra các sự kiện đặc biệt.
Chuyện bên lề

Uchukeiji Gyaban là chương trình Tokusatsu nhận được rất nhiều sự quan tâm ngay từ giai đoạn đầu. Nhất là ở tập 43, rất nhiều ý kiến cho rằng chưa từng thấy chương trình dành cho trẻ con nào mà lại có nhiều nội dung sâu sắc, cảm động đến như vậy.
Uchukeiji Gyaban được phát sóng ở Pháp quốc với cái tên "X-OR" và cũng được ưa chuộng. Sau này, khi diễn viên Ôba Kenji đến Pháp, được một gia đình Nhật chú ý (trong nhà hàng) mặc dù lúc đó Ôba không biết là ở Pháp có phát sóng bộ này.
Đây là tác phẩm được nhiều người ưa chuộng nên có những tác phẩm nhại theo như Keroro Gunsou (Manga) và hài kịch Depan Bisa Belakang Bisa của Mã Lai năm 1987. Nhân vật Kogoro (trinh thám vũ trụ 556) trong Keroro Gunsou biến thân trong vòng 0.003 giây nhưng chỉ có phần giáp đầu với vũ khí là thanh kiếm tre laser.
Đây là bộ Tokusatsu sử dụng Laser Blade bằng chất tổng hợp quang hợp nhiều (cảnh) nhất trong bộ 3 cảnh sát hình sự vũ trụ. Ngược lại, Uchukeiji Shaidaa là bộ sử dụng nhiều Laser blade bằng ống đèn huỳnh quang nhất.
Trong bộ Ninpuu Sentai Hurricanger, khi Ôba Kenji tham gia với tư cách diễn viên khác mời thì nhân vật Shurikenjaa (Shurikenger) khi biến thân cũng bắt chước thực hiện động tác Jouchaku của Gavan khi biến thân. Diễn viên Ôba Kenji từng đóng Denshi Sentai Denjiman và Battle Feaver J, nhưng kể từ khi diễn trong Uchukeiji Gyaban thì đã hình thành một ấn tượng lớn ở người xem là Ôba=Gavan.
Các tác phẩm của hãng Toei lúc bấy giờ chịu nhiều ảnh hưởng của bộ phim Star Wars, và trong bộ Uchukeiji Gyaban này thấy rõ điều đó nhất. Điển hình là thanh Laser Blade của Gavan là ảnh hưởng từ Light Saber trong Star Wars.
Mỗi khi Gavan sử dụng đến vũ khí Laser Blade là tiếng nhạc chủ đề của Laser Blade nổi lên. Bản nhạc này vốn ban đầu được gán cho chủ đề khi Maku tấn công, nhưng sau cũng dùng mỗi khi Gavan sử dụng Laser Blade. Truyền thống này tiếp tục cho tới 2 bộ sau là Uchukeiji Shariban và Uchukeiji Shaidaa.
Tuyệt chiêu của Gavan

Electro Splash (エレクトロスプラッシュ): tuyệt kỹ dùng ánh sáng phá tan vật cản tầm nhìn.
Gavan Beam (ギャバンビーム)
Gavan Puch (ギャバンパンチ): cú đấm xuyên thủng thép dày 10 cm. Có dị bản là Gavan Upper Punch ở tập 19.
Gavan Kick (ギャバンキック)
Gavan Shock (ギャバンショック): tuyệt kỹ phóng điện toàn thân hoặc bằng đầu ngón tay.
Gavan Dynamic (ギャバン・ダイナミック): tuyệt kỹ mạnh nhất của Gavan, dùng Laser Blade bổ thẳng xuống người đối phương.
Gavan Barrier (ギャバンバリヤー): bức tường phòng ngự do ánh sáng tạo thành.
Gavan Full Power (ギャバン・フルパワー)
Galatical Clash (ギャラクティカクラッシュ): đòn đánh chõ vào số đông.
Silver Beam (シルバービーム): đòn tấn công này không cần tích trữ năng lượng, tốc độ vượt trội nhưng uy lực kém.
Static Shock (スタッチックショック): kỹ thuật dùng tĩnh điện làm cho người bị quái thú điều khiển tỉnh lại.
Spiral Kick (スパイラルキック)
Dimension Bomber (ディメンションボンバー): đòn tấn công bằng tay khi thả người từ trên không xuống.
Beam đóng băng (冷凍ビーム): tia phát xạ từ mắt làm đóng băng vật thể.
Laser Z Beam (レーザーZビーム): đòn tấn công bằng năng lượng Birdnium phát ra từ ngón tay hoặc quyền. Tốc độ chậm nhưng lực phá hoại lớn.
Choriolaus flavirostris

| Choriolaus flavirostris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Choriolaus
Loài (species): C. flavirostris
Danh pháp hai phần
Choriolaus flavirostris (Bates, 1880) 
Choriolaus flavirostris là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Mylabris severini

| Mylabris severini> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Meloidae
Chi (genus): Mylabris
Loài (species): M. severini
Danh pháp hai phần
Mylabris severini Pic, 1909 
Mylabris severini là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1909.
Chú thích

↑  Meloidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Cantopop

Cantopop (tiếng Trung: 粵語流行音樂; Việt bính: Jyut jyu lau hang jam ngok; Hán-Việt: Việt ngữ lưu hành âm nhạc) là tên gọi thân mật cho "nhạc đại chúng tiếng Quảng Đông". Đôi khi Cantopop được dùng để chỉ HK-pop, rút ngắn từ cụm từ tiếng Anh "Hong Kong popular music" (nhạc đại chúng Hồng Kông). Nó được phân loại như là một nhánh của nhạc pop tiếng Hoa nằm trong C-pop. Cantopop không chỉ mang ảnh hưởng từ các hình thức khác của âm nhạc Trung Quốc mà còn từ phong cách quốc tế, bao gồm nhạc jazz, rock and roll, R&B, nhạc điện tử, nhạc pop phương Tây cùng các thể loại âm nhạc khác. Các ca khúc Cantopop hầu như luôn được thể hiện bằng tiếng Quảng Đông. Tự hào với một lượng fan hâm mộ đa quốc gia, đặc biệt là ở các quốc gia Đông Nam Á như Ma-lai-xi-a, Xinh-ga-po, In-đô-nê-xi-a, Thái Lan và ở tỉnh Quảng Đông của Trung Quốc đại lục, tuy nhiên Hồng Kông vẫn duy trì vị thế là trung tâm quan trọng nhất của thể loại âm nhạc này.
Lịch sử > Thập niên 1980: Thời hoàng kim của dòng nhạc Cantopop

Xem thêm: Làn sóng Hồng Kông
Trong suốt thập kỷ 80, dòng nhạc Cantopop cất cánh bay lên đỉnh cao với các nghệ sĩ, nhà sản xuất và công ty thu âm hoạt động một cách nhịp nhàng, trơn tru. Các ngôi sao Cantopop như Mai Diễm Phương, Trương Quốc Vinh, Lâm Tử Tường, Đàm Vịnh Lân, Diệp Thiến Văn, Trần Tuệ Nhàn, Lâm Ức Liên, Trần Bách Cường và Trương Học Hữu nhanh chóng trở thành những cái tên trong cùng một nhà. Ngành công nghiệp âm nhạc đã sử dụng các ca khúc Cantopop trong các bộ phim truyền hình lẫn điện ảnh, với một vài bài trong số những bản thu nổi tiếng nhất đến từ những bộ phim như Anh hùng bản sắc (英雄本色). Các nhà tài trợ và công ty thu âm bắt đầu thích nghi với ý tưởng về các bản hợp đồng sinh lời và những bản ký tên trị giá hàng triệu đô la. Ngoài ra còn có các ca khúc tiếng Nhật được viết lại lời bằng tiếng Quảng Đông.
Nữ ca sĩ Hoa ngữ thành công nhất lúc bấy giờ, "Nữ hoàng Mandopop" Đặng Lệ Quân cũng lấn sân sang dòng nhạc Cantopop. Cô đã gặt hái được thành công về mặt thương mại với những bản hit tiếng Quảng dưới trướng công ty PolyGram vào quãng đầu thập niên 1980. Ngoài ra còn có nữ ca sĩ Chân Thục Thi là một gương mặt tiêu biểu đến từ Ma Cao.
Trong những năm 1980 đã diễn ra làn sóng thứ hai của "cơn sốt ban nhạc" (làn sóng thứ nhất diễn ra vào những năm 1960-1970 vốn chịu ảnh hưởng lớn từ hiện tượng Beatlemania trên quy mô toàn cầu lúc bấy giờ). Giới trẻ thì cho rằng việc thành lập các ban nhạc thời điểm đó là vô cùng hợp thời. Nhiều ban nhạc mới nổi lên như Lotus của Hứa Quan Kiệt, The Wynners và Teddy Robin and the Playboys (Teddy Robin và những tay chơi).
Lịch sử > Thập niên 1990: Kỷ nguyên Tứ Đại Thiên Vương

Xem thêm: Tứ đại thiên vương (âm nhạc)
Vào đầu những năm 1990, các ngôi sao Cantopop như Đàm Vịnh Lân, Trương Quốc Vinh, Hứa Quan Kiệt, Trần Tuệ Nhàn, nhà sáng tác Cố Gia Huy và nhiều nhân vật khác đều rút lui khỏi ánh hào quang sân khấu, hoặc không thì cũng thu hẹp phạm vi hoạt động của mình. Nữ ca sĩ Trần Tuệ Nhàn thì rời Hồng Kông để theo đuổi việc học tại ngôi trường Đại học Syracuse nước Mỹ, trong khi những người còn lại rời Hồng Kông giữa bối cảnh bất ổn xung quanh Sự kiện Thiên An Môn năm 1989 và sắp tới là sự kiện trao trả Hồng Kông từ tay Anh Quốc trở về dưới quyền quản lý của Trung Quốc năm 1997.
Trong suốt thập niên 90, bộ sậu "Tứ Đại Thiên Vương" (四大天王), bao gồm Trương Học Hữu, Lưu Đức Hoa, Quách Phú Thành và Lê Minh đã chi phối cả nền âm nhạc và phủ sóng trên các mặt báo, tạp chí, truyền hình, quảng cáo và điện ảnh. Các tài năng mới như ban nhạc Beyond, nhóm Thảo Manh, Lý Khắc Cần, Diệp Thiến Văn, Châu Huệ Mẫn, Bành Linh, Trần Tuệ Lâm, Trịnh Tú Văn và Vương Phi cũng nổi lên làm thế đối trọng. Tuy nhiên, do những tranh cãi về hợp đồng với công ty giải trí PolyGram mà Lý Khắc Cần mãi không bao giờ có thể trở thành nghệ sĩ trực thuộc hãng, thay vào vị trí đó là Trương Học Hữu và Lê Minh vốn thuộc cùng hãng thu âm.
Sự kiện chuyển giao chủ quyền đã tạo ra một bầu không khí đầy gian truân, thử thách về phương diện văn hóa đối với ngành công nghiệp âm nhạc. Sự thiết lập Luật Cơ bản Hồng Kông cũng như các pháp lệnh quy định về ngôn ngữ đã khiến cho việc áp dụng tiếng Quan thoại là không thể tránh được.
Lịch sử > Thập niên 2000: Kỷ nguyên mới

Xem thêm: Làn sóng Hoa ngữ
Tại thời điểm chuyển giao giữa hai thế kỷ, tiếng Quảng Đông vẫn đóng vai trò thống trị nền âm nhạc Hoa ngữ. Sự ra đi của hai ngôi sao Trương Quốc Vinh và Mai Diễm Phương vào năm 2003 đã làm rung chuyển cả ngành công nghiệp âm nhạc. Thời kỳ chuyển giao còn diễn ra với nhiều nghệ sĩ nổi lên ở hải ngoại như Tạ Đình Phong và Lý Mân đã được khán giả ghi nhận. Kết quả là dòng nhạc Cantopop không còn bị giới hạn trong phạm vi Hồng Kông nữa mà đã dần trở thành một phần của trào lưu âm nhạc ở quy mô lớn hơn. Thời kỳ này cũng rộ lên phiên bản thứ 2 của Tứ Đại Thiên Vương gồm Châu Hoa Kiện, Thành Long, Lý Tông Thịnh  và Hoàng Diệu Minh.
Năm 2005, Cantopop bước vào giai đoạn thăng hoa. Các hãng giải trí lớn thâu tóm thị trường Hồng Kông bao gồm: Gold Typhoon Music Entertainment (EMI, Gold Label), Universal Music Group, East Asia Entertainment và hãng thu âm Amusic, cũng như là Emperor Entertainment Group. Một vài trong số những nghệ sĩ thành công nhất của giai đoạn này có thể kể đến: Mạch Tuấn Long, Dung Tổ Nhi, nhóm Twins, Trần Dịch Tấn, Dương Thiên Hoa, Cổ Cự Cơ, Ôn Triệu Luân, Vệ Lan và Trương Vệ Kiện.
Kỷ nguyên mới cũng chứng kiến sự bùng nổ các nhóm/ban nhạc như at17, Soler, Sun Boy'z, HotCha, Mr và RubberBand. Nhiều nghệ sĩ như Đặng Lệ Hân, Ngô Vũ Phi, Quan Trí Bân và Lý Uẩn cuối cùng sau đó đã tách ra hoạt động riêng.
Thập kỷ này còn được mệnh danh là kỷ nguyên "ca sĩ của dân" (giản thể: 亲民歌星; phồn thể: 親民歌星; Hán-Việt: thân dân ca tinh) bởi hầu hết các nghệ sĩ đều được phổ biến với công chúng, trái ngược với thập niên 1990 khi mà những ca sĩ "tên tuổi lớn" (tiếng Trung: 大牌歌星; Hán-Việt: đại bài ca tinh) của thời kỳ trước dường như đều rất khó để tiếp cận.