stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cary Fowler
Cuộc đời và Sự nghiệp

Fowler sinh tại Memphis, Tennessee (Hoa Kỳ) năm 1949. Ông theo học trường White Station High School ở Memphis, Tennessee, tốt nghiệp lớp năm 1967.
Fowler đậu bằng cử nhân tại Đại học Simon Fraser ở Canada, và bằng tiến sĩ tại Đại học Uppsala ở Thụy Điển.
Hiện nay ông là giám đốc điều hành của tổ chức Global Crop Diversity Trust, có trụ sở ở Roma, Ý.
Trước đó, Fowler là giáo sư và giám đốc nghiên cứu ở "Phân khoa Nghiên cứu Phát triển & Môi trường Quốc tế"  (Department for International Environment & Development Studies) thuộc Đại học Khoa học Môi trường và Khoa học Sinh học (Universitetet for miljø- og biovitenskap) ở Ås, Na Uy.
Năm 1985 Fowler đoạt Giải thưởng Right Livelihood chung với Pat Mooney cho công trình nghiên cứu về nông nghiệp và việc bảo tồn Đa dạng sinh học. Năm 2010, ông là một trong số 10 người đoạt Giải Heinz thứ 16 (với sự chú trọng đặc biệt về biến đổi toàn cầu). Tiếp theo việc rất nhiều phương tiện truyền thông chú ý tới Hầm bảo quản hạt giống toàn cầu ở Svalbard. Fowler đã xuất hiện trong một show mới 60 phút của hãng truyền hình CBS và được tạp chí The New Yorker viết bài đăng báo.
Giải thưởng và Vinh dự

Giải thưởng Right Livelihood, 1985
Giải Heinz hàng năm lần thứ 16 (với sự chú trọng đặc biệt về biến đổi toàn cầu), 2010
Ông được tặng bằng tiến sĩ danh dự luật học của đại học Simon Fraser.
Tác phẩm

Carry Fowler et Pat Roy Mooney, Shattering: Food, Politics, and the Loss of Genetic Diversity, University of Arizona Press, 1990, 278 p. (ISBN 978-0816511815)
Carry Fowler et Pat Roy Mooney, The Threatened Gene: Food, Politics and the Loss of Genetic Diversity, Lutterworth Press, 1991, 280 p. (ISBN 978-0718828301)
Carry Fowler, Unnatural Selection: Technology, Politics and Plant Evolution, Routledge, 1994, 352 p. (ISBN 978-2881246401)
Tham khảo và Chú thích

↑  “Memphian who envisioned 'doomsday' seed vault to receive Heinz Award”. MCA. Truy cập 8 tháng 3 năm 2015.
1 2  Seabrook, John (ngày 27 tháng 8 năm 2007). “Sowing for Apocalypse: The quest for a global seed bank”. The New Yorker. Truy cập ngày 28 tháng 7 năm 2010.
↑  tiếng Na Uy: Svalbard globale frøhvelv, tiếng Anh: Svalbard Global Seed Vault là một hầm ở quần đảo Svalbard của Na Uy,  chứa hạt giống cây trồng thuộc các chủng loại trên thế giới, được coi như một ngân hàng hạt giống
Epicharis xanthogastra

| Epicharis xanthogastra> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Centridini
Chi (genus): Epicharis
Loài (species): E. xanthogastra
Danh pháp hai phần
Epicharis xanthogastra Moure & Seabra, 1959 
Epicharis xanthogastra là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure & Seabra mô tả khoa học năm 1959.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Dicranomyia loarinna

| Dicranomyia loarinna> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Dicranomyia
Danh pháp hai phần
Dicranomyia loarinna Theischinger, 1994 
Dicranomyia loarinna là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Littoraria zebra

| Littoraria zebra> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Littorinoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Littorinimorpha
Họ (familia): Littorinidae
Chi (genus): Littoraria
Loài (species): L. zebra
Danh pháp hai phần
Littoraria zebra Donovan, 1825 
Littoraria zebra là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.
Chú thích

↑  Littoraria zebra (Donovan, 1825). Reid, David G. (2010). Littoraria zebra (Donovan, 1825). In: Bouchet, P.; Gofas, S.; Rosenberg, G. (2010) World Marine Mollusca database. Truy cập qua Cơ sở dữ liệu sinh vật biển at http://www.marinespecies.eu/aphia.php?p=taxdetails&id=446917 on 6 tháng 6 năm 2010.
Dicamptus crassellus

| Dicamptus crassellus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Dicamptus
Loài (species): D. crassellus
Danh pháp hai phần
Dicamptus crassellus (Morley, 1917) 
Dicamptus crassellus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Elaphoglossum indicum

| Elaphoglossum indicum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Elaphoglossum
Loài (species): E. indicum
Danh pháp hai phần
Elaphoglossum indicum A.Biswas & S.R.Ghosh, 1984 
Elaphoglossum indicum là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được A.Biswas & S.R.Ghosh mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elaphoglossum indicum”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Linh Lăng

Linh Lăng (chữ Hán giản thể: 零陵区, âm Hán Việt: Linh Lăng khu) là một quận thuộc địa cấp thị Vĩnh Châu tỉnh Hồ Nam Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 1959 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2003 là 580.000 người. Về mặt hành chính, quận Linh Lăng được chia thành 4 nhai đạo, 8 trấn, 4 hương.
Nhai đạo: Triều Dương, Nam Tân Độ, Thất Lý Điếm, Từ Gia Tỉnh.
Trấn: Thủy Khẩu Sơn, Châu Sơn, Hoàng Điền Phô, Phú Gia Kiều, Lăng Giác Đường, Bưu Đình Vu, Tiếp Lý Kiều, Thạch Nham Đầu.
Hương: Đại Khánh Bình, Sơ Tử Phố, Thạch Sơn Cước, Đãng Để.
| x t Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa |
| --- | --- | --- |
Lịch sử • Chính trị • Kinh tế
| Trường Sa | Nhạc Lộc  •  Phù Dung  •  Thiên Tâm  •  Khai Phúc  •  Vọng Thành  •  Vũ Hoa  •  Lưu Dương  •  Trường Sa  •  Ninh Hương | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Chu Châu | Thiên Nguyên  •  Hà Đường  •  Lô Tùng  •  Thạch Phong  •  Lễ Lăng  •  Chu Châu  •  Du  •  Trà Lăng  •  Viêm Lăng | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Tương Đàm | Nhạc Đường  •  Vũ Hồ  •  Tương Hương  •  Thiều Sơn  •  Tương Đàm | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Hành Dương | Nhạn Phong  •  Châu Huy  •  Thạch Cổ  •  Chưng Tương  •  Nam Nhạc  •  Thường Ninh  •  Lỗi Dương  •  Hành Dương  •  Hành Nam  •  Hành Sơn  •  Hành Đông  •  Kỳ Đông | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Nhạc Dương | Nhạc Dương Lâu  •  Quân Sơn  •  Vân Khê  •  Mịch La  •  Lâm Tương  •  Nhạc Dương  •  Hoa Dung  •  Tương Âm  •  Bình Giang | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Thiệu Dương | Song Thanh  •  Đại Tường  •  Bắc Tháp  •  Vũ Cương  •  Thiệu Đông  •  Thiệu Dương  •  Tân Thiệu  •  Long Hồi  •  Động Khẩu  •  Tuy Ninh  •  Tân Ninh  •  Thành Bộ | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Thường Đức | Vũ Lăng  •  Đỉnh Thành  •  Tân Thị  •  An Hương  •  Hán Thọ  •  Lễ  •  Lâm Lễ  •  Đào Nguyên  •  Thạch Môn | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Trương Gia Giới | Vĩnh Định  •  Vũ Lăng Nguyên  •  Từ Lợi  •  Tang Thực | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Ích Dương | Hách Sơn  •  Tư Dương  •  Nguyên Giang  •  Nam  •  Đào Giang  •  An Hóa | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Sâm Châu | Bắc Hồ  •  Tô Tiên  •  Tư Hưng  •  Quế Dương  •  Vĩnh Hưng  •  Nghi Chương  •  Gia Hòa  •  Lâm Vũ  •  Nhữ Thành  •  Quế Đông  •  An Nhân | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Vĩnh Châu | Lãnh Thủy Than  •  Linh Lăng  •  Đông An  •  Đạo  •  Ninh Viễn  •  Giang Vĩnh  •  Lam Sơn  •  Tân Điền  •  Song Bài  •  Kỳ Dương  •  Giang Hoa | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Hoài Hóa | Hạc Thành  •  Hồng Giang  •  Nguyên Lăng  •  Thần Khê  •  Tự Phổ  •  Trung Phương  •  Hội Đồng  •  Ma Dương  •  Tân Hoảng  •  Chỉ Giang  •  Tĩnh Châu  •  Thông Đạo  •  Khu quản lý Hồng Giang | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Lâu Để | Lâu Tinh  •  Lãnh Thủy Giang  •  Liên Nguyên  •  Song Phong  •  Tân Hóa | Hồ Nam trong Trung Quốc |
| Tương Tây | Cát Thủ  •  Lô Khê  •  Phượng Hoàng  •  Hoa Viên  •  Bảo Tĩnh  •  Cổ Trượng  •  Vĩnh Thuận  •  Long Sơn | Hồ Nam trong Trung Quốc |
Xem thêm: Các đơn vị cấp huyện của Hồ Nam
Castelbaldo

Castelbaldo là một đô thị thuộc tỉnh Padova vùng Veneto, tọa lạc cách khoảng 80 km về phía tây nam của Venezia và cách khoảng 45 km về phía tây nam của Padova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.694 người và diện tích 15,2 km².
Castelbaldo giáp các đô thị: Badia Polesine, Masi, Merlara, Terrazzo.
Tectaria nabirensis

| Tectaria nabirensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Tectariaceae
Chi (genus): Tectaria
Loài (species): T. nabirensis
Danh pháp hai phần
Tectaria nabirensis Holttum, 1991 
Tectaria nabirensis là một loài dương xỉ trong họ Tectariaceae. Loài này được Holttum mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tectaria nabirensis”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Dicranomyia luaboensis

| Dicranomyia luaboensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Dicranomyia
Danh pháp hai phần
Dicranomyia luaboensis Alexander, 1960 
Dicranomyia luaboensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Diascia pachyceras

| Diascia pachyceras> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Scrophulariaceae
Chi (genus): Diascia
Loài (species): D. pachyceras
Danh pháp hai phần
Diascia pachyceras E.Mey. ex Benth., 1836 
Diascia pachyceras là một loài thực vật có hoa trong họ Huyền sâm. Loài này được E.Mey. ex Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1836.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Diascia pachyceras”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Litoria jervisiensis

| Litoria jervisiensis> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Amphibia
Bộ:: Anura
Họ:: Pelodryadidae
Chi:: Litoria
Loài:: L. jervisiensis
Danh pháp hai phần
Litoria jervisiensis Duméril & Bibron, 1841


Phạm vi phân bố
Litoria jervisiensis là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae. Nó là loài đặc hữu của Úc.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các đầm lầy Wallum dọc bờ biển đông của New South Wales; từ biên giới Queensland đến đông Victoria. Loài này thân dài 55 cm.
Dhaka (phân khu)

| Phân khu Dhaka ঢাকা বিভাগ |
| --- | --- |
—  Phân khu  —
 

 
 Bản đồ thể hiện vị trí của phân khu tại Bangladesh
Phân khu Dhaka
Tọa độ: 24°10′B 90°25′Đ﻿ / ﻿24,167°B 90,417°Đ﻿ / 24.167; 90.417 
Quốc gia:  Bangladesh
Thủ phủ: Dhaka 
Diện tích
 • Tổng cộng: 31,051 km2 (11,989 mi2)
Dân số (điều tra 2011)
 • Tổng cộng: 47.424.000
 • Mật độ: 1.500/km2 (4,000/mi2)
Múi giờ: BST (UTC+6)
Mã ISO 3166: BD-C 
Phân khu Dhaka (tiếng Bengal: ঢাকা বিভাগ, Ḑhaka Bibhag) là một đơn vị hành chính tại Bangladesh. Thủ phủ và thành phố lớn nhất của phân khu là Dhaka. Phân khu có diện tích 31.051 km², và dân số theo điều tra năm 2011 (kết quả sơ bộ) là 46.729.000 người, được sửa lại thành 47.424.418.
Phân khu Dhaka giáp với bang Meghalaya của Ấn Độ ở phía bắc, với phân khu Barisal ở phía nam, với phân khu Chittagong ở phía đông nam, với phân khu Sylhet ở phía đông, với phân khu Rangpur ở phía tây bắc, và các phân khu Rajshahi và Khulna ở phía tây.
Hành chính

Phân khu Dhaka, trước đây gọi là phân khu Dacca của tỉnh Đông Pakistan, bao gồm một thành phố hợp nhất, 17 huyện, 58 khu tự quản, 123 upazila, 1,239 parishads liên hiệp, 12,765 mouza, 549 phường, 1.623 mahalla và 25.244 làng.
| Tên | Thủ phủ | Diện tích (km²) | Dân số  điều tra 1991 | Dân số  điều tra 2001 | Dân số  điều tra 2011   (kế quả  sơ bộ) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Huyện Dhaka | Dhaka | 1.459,56 | 5.839.642 | 8.511.228 | 11.875.000/12,043,977 |
| Huyện Faridpur | Faridpur | 2.072,72 | 1.505.686 | 1.756.470 | 1.867.000 |
| Huyện Gazipur | Gazipur | 1.741,53 | 1.621.562 | 2.031.891 | 3.333.000 |
| Huyện Gopalganj | Gopalganj | 1.489,92 | 1.060.791 | 1.165.273 | 1.149.000 |
| Huyện Jamalpur | Jamalpur | 2.031,98 | 1.874.440 | 2.107.209 | 2.265.000 |
| Huyện Kishoreganj | Kishoreganj | 2.731,21 | 2.306.087 | 2.594.954 | 2.853.000 |
| Huyện Madaripur | Madaripur | 1.144,96 | 1.069.176 | 1.146.349 | 1.149.000 |
| Huyện Manikganj | Manikganj | 1.383,06 | 1.175.909 | 1.285.080 | 1.379.000 |
| Huyện Munshiganj | Munshiganj | 954,96 | 1.188.387 | 1.293.972 | 1.420.000 |
| Huyện Mymensingh | Mymensingh | 4.363,48 | 3.957.182 | 4.489.726 | 5.042.000 |
| Huyện Narayanganj | Narayanganj | 687,76 | 1.754.804 | 2.173.948 | 2.897.000 |
| Huyện Narsingdi | Narsingdi | 1.140,76 | 1.652.123 | 1.895.984 | 2.202.000 |
| Huyện Netrakona | Netrokona | 2.810,40 | 1.730.935 | 1.988.188 | 2.207.000 |
| Huyện Rajbari | Rajbari | 1.118,80 | 835.173 | 951.906 | 1.040.000 |
| Huyện Shariatpur | Shariatpur | 1.181,53 | 953.021 | 1.082.300 | 1.146.000 |
| Huyện Sherpur | Sherpur | 1.363,76 | 1.138.629 | 1.279.542 | 1.334.000 |
| Huyện Tangail | Tangail | 3.375,00 | 3.002.428 | 3.290.696 | 3.571.000 |
| Toàn phân khu | Dhaka | 31.051,39 | 32.665.975 | 39.044.716 | 46.729.000//47.424.418 |
Schrenkia

| Schrenkia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Apiales
Họ (familia): Apiaceae
Chi (genus): Schrenkia
Các loài
 xem trong bài
Schrenkia là chi thực vật có hoa trong họ Apiaceae.
Chú thích

↑  “Schrenkia”. The Plant List. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
Dicranomyia longipennis

| Dicranomyia longipennis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Dicranomyia
Danh pháp hai phần
Dicranomyia longipennis Schummel, 1829 
Dicranomyia longipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở khu vực sinh thái Cổ Bắc Cực.
Hypobathrum hoaense

| Hypobathrum hoaense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Hypobathrum
Loài (species): H. hoaense
Danh pháp hai phần
Hypobathrum hoaense Pierre ex Pit. 
Hypobathrum hoaense là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Pierre ex Pit. mô tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hypobathrum hoaense”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Tripleurospermum repens

| Tripleurospermum repens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Tripleurospermum
Loài (species): T. repens
Danh pháp hai phần
Tripleurospermum repens (Freyn & Sint.) Bornm., 1944 
Tripleurospermum repens là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Freyn & Sint.) Bornm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1944.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tripleurospermum repens”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Linh Hầu

Linh Hầu (chữ Hán: 靈侯) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.
Danh sách

Tây Chu Kỷ Linh hầu
Đông Chu Sái Linh hầu
Đông Chu Tiết Linh hầu
Bắc Ngụy Vinh Dương Văn Linh hầu (ban đầu được đề xuất đặt thụy hiệu là Tuyên Hầu, trước kia từng làm Bình Xương Văn Linh Nam)
Litoria leucova

| Litoria leucova> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Thiếu dữ liệu  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Amphibia
Bộ:: Anura
Họ:: Pelodryadidae
Chi:: Litoria
Loài:: L. leucova
Danh pháp hai phần
Litoria leucova (Tyler, 1968)

Litoria leucova (tên tiếng Anh: West Sepik Treefrog) là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae.
Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Tiếng Lampung

Language in IndonesiaBản mẫu:SHORTDESC:Language in Indonesia
| Tiếng Lampung |
| --- | --- |
cawa Lampung
Sử dụng tại: Indonesia
Khu vực: Lampung Nam Sumatra
Tổng số người nói: 1,477 triệu người
Dân tộc: Người Lampung Người Komering
Phân loại: Nam ĐảoMalay-PolynesiaSunda-Sulawesi?Tiếng Lampung
Phương ngữ: Api/Pesisir Nyo/Abung Komering
Hệ chữ viết: chữ Lampung (hiện tại) chữ Latinh (hiện tại)
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: tùy trường hợp: ljp – Lampung Api abl – Lampung Nyo kge – Komering
Glottolog: lamp1241
Các phương ngữ Lampung ở Nam Sumatra:   Lampung Api   Lampung Nyo   Komering
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tiếng Lampung (cawa Lampung) là một cụm phương ngữ/ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Á được nói bởi khoảng 1,5 triệu người bản ngữ, chủ yếu thuộc nhóm dân tộc Lampung ở miền nam Sumatra, Indonesia. Nó được chia thành hai hoặc ba nhóm phương ngữ: Lampung Api (còn được gọi là Pesisir hoặc phương ngữ A), Lampung Nyo (còn được gọi là Abung hoặc phương ngữ O) và Komering. Nhóm thứ hai đôi khi được cho vào trong nhóm Lampung Api, đôi khi được coi là một ngôn ngữ hoàn toàn riêng biệt. Người Komering cho rằng mình là một dân tộc riệng biệt, nhưng thực tế mối quan hệ với người Lampung.
Mặc dù tiếng Lampung có số lượng người nói tương đối lớn, nhưng đây là ngôn ngữ thiểu số ở tỉnh Lampung, nơi hầu hết người Lampung sinh sống. Những lo ngại về sự nguy cấp đối với ngôn ngữ đã khiến chính quyền tỉnh thực hiện việc giảng dạy tiếng và chữ Lampung cho giáo dục tiểu học và trung học trong tỉnh.
Phân loại > Mối quan hệ ngoại tại

Tiếng Lampung là một phần của nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo thuộc ngữ hệ Nam Á, mặc dù rất khó xác định vị trí của nó trong nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo. Sự tiếp xúc ngôn ngữ qua nhiều thế kỷ đã làm mờ ranh giới giữa tiếng Lampung và tiếng Mã Lai, đến mức chúng được nhóm chung với nhau trong các tài liệu cũ, như của Isidore Dyen năm 1965, trong đó tiếng Lampung được đặt trong nhóm "Mã Lai Hesion" cùng với tiếng Mã Lai (tiếng Malaysia, tiếng Minangkabau, tiếng Kerinci), tiếng Aceh và tiếng Madura.
Nothofer (1985) đưa tiếng Lampung khỏi nhóm Mã Lai của Dyen, nhưng vẫn đưa nó vào trong nhóm rộng hơn "Java-Sumatra Hesion" bên cạnh nhóm ngôn ngữ Mã Lai, tiếng Sunda, tiếng Madura và xa hơn là tiếng Java. Ross (1995) phân chia các nhóm theo cách riêng - nhóm không phân loại thuộc nhóm Mã Lai-Đa Đảo. Cách phân loại này cũng được sử dụng bởi ADELAAR (2005), ông không đưa tiếng Lampung vào nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Sumbawa - trong đó có tiếng Sunda, Madura và nhóm Mã Lai-Chăm-BSS (bao gồm tiếng Mã Lai, nhóm tiếng Chăm và nhóm Bali-Sasak-Sumbawa).
Trong nhóm ngôn ngữ Java-Sumatra, Nothofer cho rằng tiếng Sunda có lẽ là gần gũi nhất với tiếng Lampung vì cả hai ngôn ngữ đều có chung sự phát triển từ ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo nguyên thủy (PMP) * R> y và phép chuyển âm vị của các khởi âm và âm trung gian của ngôn ngữ Nam Đảo nguyên thủy * lapaR > Sunda palay 'ham muốn, mệt mỏi' và Lampung palay 'đau chân'. Mặc dù toàn bộ nhóm Java-Sumatra/Mã Lai-Java đã bị tranh cãi hoặc hoàn toàn từ chối bởi các nhà ngôn ngữ học khác, một kết nối chặt chẽ hơn giữa tiếng Lampung và tiếng Sunda đã được Anderbeck (2007) hỗ trợ dựa trên cơ sở cả hai ngôn ngữ chia sẻ nhiều sự phát triển âm vị học với nhau hơn so với nhóm Malayo-Chamic-BSS.
Smith (2017) cho rằng tiếng Lampung hợp nhất PMP *j với *d, đây là một đặc điểm của nhóm tạm Tây Indonesia (WIn) theo ông. Tuy nhiên, bằng chứng từ vựng cho việc đưa nó vào WIn là rất ít. Smith xác định một số đổi mới từ vựng của WIn trong tiếng Lampung, nhưng thật khó để biết là những từ này được thừa hưởng từ ngôn ngữ WIn nguyên thủy hay được mượn sau này từ tiếng Mã Lai. Trong khi Smith ủng hộ việc đưa nó vào nhóm WIn, ông nói rằng vấn đề này vẫn còn là chủ đề tranh luận.
Phân loại > Các phương ngữ

| Từ | Phương ngữ Pesisir | Phương ngữ Abung |
| --- | --- | --- |
| cá | iwa | Punyu |
| răng | ipon | kedis |
| đến | ratong | megew |
Các phương ngữ tiếng Lampung được phân loại phổ biến nhất theo sự rõ ràng của chúng ngôn ngữ Lampung nguyên thủy *a cuối, được giữ lại trong một số phương ngữ, nhưng được nhận ra là [o] ở những phương ngữ khác. Sự phân chia này dẫn đến việc gán tên tương ứng là phương ngữ A và phương ngữ O. Walker (1975) gọi tên phương ngữ Pesisir/Paminggir là phương ngữ A và Abung là phương ngữ O, nhưng Matanggui (1984) cho rằng đây là những cách hiểu sai, vì mỗi phương ngữ thường được liên kết với một bộ lạc cụ thể thay vì toàn bộ nhóm phương ngữ. Anderbeck và Hanawalt sử dụng tên "Api" cho Pesisir và "Nyo" cho Abung, sau các từ tương ứng của họ cho "cái gì". Có một số khác biệt về từ vựng giữa các phương ngữ này, nhưng chúng giống hệt nhau về hình thái và cú pháp.
Walker (1976) tiếp tục chia Abung thành hai tiểu phương ngữ: Abung và Menggala, đồng thời chia nhóm Pesisir thành bốn tiểu phương ngữ: Komering, Krui, Pubian và Nam. Aliana (1986) đưa ra một phân loại khác, liệt kê tổng cộng 13 tiểu phương ngữ khác nhau trong cả hai nhóm. Qua phân tích thống kê từ vựng, Aliana thấy rằng phương ngữ Pesisir của Talang Padang chia sẻ những điểm tương đồng nhất so với tất cả các phương ngữ được khảo sát; nói cách khác, nó là loại ít khác biệt nhất trong số các phương ngữ Lampung, trong khi phương ngữ Abung của Jabung là khác biệt nhất. Tuy nhiên, Aliana không xem xét các phương ngữ Komering trong khảo sát, vì ông cho rằng chúng là một phần của tiếng Lampung.
Hanawalt (2007) phần lớn đồng ý với Walker, chỉ có điều ông ta phân loại Nyo, Api và Komering thành các ngôn ngữ riêng biệt thay vì phương ngữ của cùng một ngôn ngữ dựa trên các tiêu chí xã hội học và ngôn ngữ học. Ông cho rằng sự phân chia lớn nhất là giữa các phương ngữ phía đông (Nyo) và phía tây (Api và Komering), sau đó tạo thành một cụm phương ngữ khổng lồ kéo dài từ mũi phía nam Sumatra lên phía bắc đến hạ lưu sông Komering. Cũng cần lưu ý rằng một số nhóm người nói tiếng Lampung (như người Komering và Kayu Agung) từ chối tên gọi "Lampung", mặc dù có một số người trong số đó cho rằng họ "có liên quan về mặt dân tộc với người Lampung ở tỉnh Lampung". Trong khi nhiều nhà nghiên cứu coi Komering là một phần của phương ngữ Lampung Api, Hanawalt lập luận rằng có đủ sự khác biệt về ngôn ngữ và xã hội học để chia tách chuỗi phía tây thành hai hoặc nhiều tiểu phương ngữ; do đó, ông đề xuất một chuỗi phương ngữ Komering, tách biệt với Lampung Api.