stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Văn hóa Thái Lan
Tôn giáo

Bài chi tiết: Tôn giáo ở Thái Lan
Tôn giáo chủ yếu ở Thái Lan là Phật Giáo, người Thái tiếp thu Phật Giáo thông qua người Môn và Khmer từ khoảng thế kỉ thứ 6. Gần 94% người Thái theo đạo Phật Nam Truyền (bao gồm các phái Thiền Lâm Thái Lan, Dhammayuttika Nikaya và Santi Asoke). Một nhóm nhỏ người Thái Lan (5%) theo đạo Hồi, 0.7% dân số theo đạo Thiên Chúa. Ngoài ra, còn có các tôn giáo khác.
Phật giáo Nam Tông ở Thái Lan được sự hậu thuẫn và quan tâm lớn từ Chính phủ. Các nhà sư được hưởng nhiều lợi ích do Chính phủ mang lại, ví dụ như được sử dụng các phương tiện giao thông công cộng miễn phí.
Phật giáo ở Thái Lan bị ảnh hưởng lớn bởi các niềm tin truyền thống về tổ tiên và các vị thần tự nhiên; các niềm tin này đã được đưa vào vũ trụ luận Phật giáo. Hầu hết người Thái xây một miếu thờ nhỏ trong nhà, là một ngôi nhà gỗ nhỏ nơi mà họ tin rằng là chỗ trú ngụ của các vị thần linh. Người Thái dâng thức ăn và nước uống cho các vị thần này để cho các thần hài lòng. Nếu các vị thần không hài lòng, thần sẽ đi ra ngoài miếu thờ và trú ngụ trong nhà của gia chủ và quấy nhiễu. Những miếu thờ này cũng được dựng lên ven đường ở Thái Lan, nơi mà công chúng thường xuyên dâng lễ vật lên các vị thần.
Trước khi Phật giáo Nam Tông phát triển, Bà-la-môn Giáo Ấn Độ và Phật giáo Phát triển đã hiện diện. Ngày nay, ảnh hưởng từ hai truyền thống này vẫn còn rõ nét. Các chùa Bà-la-môn đóng một vai trò quan trọng đối với tôn giáo dân gian Thái, và các ảnh hưởng từ Phật giáo Đại Thừa vẫn còn được phản ánh trong các hình tượng, ví dụ như Quán Thế Âm, một hình dạng của Bồ Tát Quán Thế Âm, người thỉnh thoảng vẫn được xem là biểu tượng Thái Lan.
Ẩm thực

Bài chi tiết: Ẩm thực Thái Lan
Ẩm thực Thái Lan nổi tiếng với sự kết hợp của 4 vị cơ bản:
ngọt (ngọt đường hoặc trái cây)
cay ớt
chua chanh hoặc chua me
mặn (từ nước mắm, nước tương)
Hầu hết các món ăn Thái cố gắng kết hợp hầu hết, hoặc là tất cả các vị trên. Các món ăn Thái, để cho đủ vị, còn được gia thêm thảo mộc, gia vị và trái cây, gồm có: ớt sừng, riềng, tỏi, lá chanh Kafirr, húng Thái, chanh ta, sả, ngò rí, tiêu, nghệ và hành tím.
Thể thao

Môn thể thao đồng đội nổi tiếng nhất ở Thái Lan là bóng đá. Tuy nhiên, giải chuyên nghiệp toàn quốc Thai League và Pro League mới chỉ ở trình độ khởi đầu. Giải bóng đá ngoại hạng Anh có rất nhiều người theo dõi. Muay Thái (đánh bốc Thái) có lẽ là môn thể thao được nhiều người dự khán nhất. Môn thể thao dân tộc chính là cầu mây, một môn tương tự như bóng chuyền nhưng được chơi bằng chân với một quả cầu mây nhẹ. Có rất nhiều biến thể của môn thể thao này với nhiều luật chơi khác nhau.
Ngoài ra, còn có cuộc thi đua thuyền thiên nga nơi mà các làng tranh tài với nhau theo đội. Cuộc đua có mời đội quốc tế tham dự thường được tổ chức vào tháng 11.
Trò chơi lăn trứng cũng được ưa thích trong thời gian nông nhàn, nhưng nạn đói và tình trạng thiếu hụt trứng và giữa thế kỷ trước đã khiến cho trò chơi này gần như biến mất tại các vùng nông thôn nơi mà các truyền thống vẫn còn rất sống động.[cần dẫn nguồn]
Hôn nhân > Hôn lễ truyền thống

Theo nghi thức cưới hỏi truyền thống, trong lễ cưới của người Thái thường nhà trai phải 3 lần làm lễ đi hỏi vợ. 
Lần thứ nhất gọi là lễ chạm ngõ, lần thứ hai là lễ ăn hỏi: ở lần này, lễ vật mang theo chủ yếu là trầu cau. Lần thứ ba là lễ đón vợ: vào ngày lễ này, nhà trai dậy sớm mổ trâu bò, chuẩn bị các lễ vật đem sang nhà gái bao gồm: lợi, gạo nếp, rượu, gà, cá, tôm bỏ trong giỏ nan đan bằng nứa, ống tre đựng thịt (phải chọn thịt nạc ướp cùng muối), nhồi vào ống tre để khao họ hàng bên ngoại, không thể thiếu trầu cau.
Cũng trong lễ đón vợ, nhà trai còn mang đến món lạp cá. Đây là món thể hiện sự khéo léo, tài giỏi của người con trai. Nếu là chàng rể tài giỏi bao giờ cũng bắt được cá to dưới con sông, con suối. Cá được đem về để khô, thái thành lát rồi nhồi vào ống vầu, ống nứa. Sau 1 tuần, cá sẽ có vị chua dịu, thơm ngon. Phía nhà gái sau khi được nếm thử món lạp cá cũng có thể đoán được chàng rể có phải là “cái cây to”, là “thân gỗ chắc” cho con gái mình leo dây, bén rễ hay không.
Phía nhà gái cũng có số người tương ứng, trong đó có hai thiếu nữ làm phù dâu, thường là bạn thân của cô dâu. Đồ sính lễ búi tóc được bố mẹ chồng đưa sang thường gồm: hai búi tóc độn, châm cài tóc bằng bạc, vải trắng tự dệt, vải thổ cẩm, thắt lưng và tiền. Tặng phẩm của bố mẹ trao cho con gái trong lễ búi tóc gồm: vải trắng tự dệt, vải thổ cẩm, tiền, một cái lược, một bát nước lã,...
Đám cưới của người Thái thường diễn ra trong hai lần. Lần thứ nhất, nhà trai, nhà gái đều có mặt đông đủ. Ngoài chú rể, nhà trai còn mang theo ông mối đến nhà gái. Tất cả mọi người lưu lại nhà gái trong một ngày rồi ra về. Riêng chú rể được ở lại thêm 2 ngày đến 1 tuần. Sau đó, nhà gái đưa cô dâu đến ở lại nhà trai trong khoảng thời gian tương ứng. Trong khoảng thời gian này, cha, mẹ hai bên đều có cơ hội hiểu biết về con dâu, con rể tương lai của mình.
Nghi lễ ở lần cưới thứ nhất, cô dâu, chú rể chỉ bái cha, mẹ. Lễ cưới lần hai được tổ chức sau đó 1 - 2 năm. Trong lần cưới trọng đại này, cô dâu, chú rể được mặc lễ phục truyền thống đẹp nhất như pha nung, xửa pạt, chang kben,...
Đây cũng là lúc cô dâu mang về nhà chồng những tấm chăn nệm mà mình đã kỳ công dệt từ khi còn con gái. Đám cưới được tổ chức trong ba ngày liên tiếp, tất cả cùng nhau ăn uống, nhảy sạp, múa lăm vông, hát luk thung,... tưng bừng. Đồng thời, đôi trai gái chính thức trở thành chồng vợ và về sống với nhau.Khác với lễ cưới truyền thống, lễ cưới của người Thái ngày nay đã có nhiều thay đổi, ảnh hưởng và có sự giao thoa trong văn hóa cưới hỏi. Nghi thức cưới truyền thống đã không còn tổ chức cầu kỳ, tốn kém. Lễ hỏi và lễ cưới thường được tổ chức gộp một lần...
Đám tang

Theo truyền thống, đám tang kéo dài trong 1 tuần. Khóc lóc không được khuyến khích trong đám tang để mà không làm bận lòng linh hồn vừa mới qua đời. Nhiều nghi thức của đám tang được thực hiện để nêu bật công đức của người mới mất. Các bản kinh Phật được in ra với tên người đã khuất và các đồ lễ được dâng lên chùa. Các sư được mời đến lễ cầu siêu để ca ngợi công đức người vừa qua đời, cũng như là để bảo vệ gia chủ chống lại việc linh hồn người chết quay trở và trở thành ma ác. Một tấm hình của người mới mất chụp vào lúc họ rạng rỡ nhất được đặt gần quan tài. Thông thường, trong buổi tụng kinh, các nhà sư nắm một cuộn chỉ, cuộn chỉ này được nối với thi hài hoặc quan tài; cuộn chỉ này dùng để gửi những điều tốt đẹp từ nhà sư đến người đã khuất. Thi hài được hỏa táng và hài cốt được đặt trong một cái tháp ở một ngôi chùa gần nhà. Tuy nhiên, người Hoa thiểu số lại có tục chôn người đã mất.
Ngày lễ

Các dịp lễ quan trọng trong văn hóa Thái gồm có Tết Năm Mới Thái hay còn gọi là Songkran, được chính thức công nhận là vào ngày 13 đến 15 tháng 4 hàng năm. Ngày lễ này rơi vào mùa khô, thuộc vào mùa nóng trong năm ở Thái Lan nên luôn có tục té nước rất huyên náo. Tục té nước bắt nguồn từ nghi thức tắm tượng Phật và vẩy nước thơm lên tay người già. Một ít bột thơm cũng được dùng trong nghi thức tắm rửa hàng năm. Nhưng trong những thập kỷ gần đây, việc sử dụng nước được tăng cường với đủ loại vòi, xô, súng bắn nước, ống xả nước và một lượng lớn bột.
Một lễ hội khác là Loi Krathong được tổ chức vào 12 ngày rằm theo âm lịch Thái. Dù rằng không phải là kỳ nghỉ lễ chính thức theo quy định của Chính phủ, nó vẫn là một mỹ tục, mà "loi" có nghĩa là "thả trôi" và "krathong" nghĩa là một cái bè nhỏ, theo truyền thống được làm từ một khúc thân cây chuối, được trang trí bằng các lá chuối được xếp gấp tỉ mỉ, hoa, nến, hương...Việc thả đèn này là biểu tượng của việc để cho những hận thù, giận dữ và sự ô uế trôi đi để mà người ta có thể bắt đầu bước tiếp cuộc đời họ một cách thanh sạch hơn.
Kiến trúc

Có hai dạng kiểu nhà ở chính của Thái Lan bao gồm nhà truyền thống và nhà hiện đại:
Biệt danh

Bài chi tiết: Tên người Thái Lan
Người Thái thường có một, hoặc thỉnh thoảng cũng có nhiều biệt danh ngắn (tiếng Thái:ชึ่อเล่น, nghĩa là "tên gọi chơi") thường được sử dụng trong gia đình và với bạn bè. Thường thì đầu tiên các tên này được đặt bởi bạn bè hoặc các thành viên lớn tuổi trong nhà và thường có một âm tiết (hoặc worn down from two syllables to one). Dù chúng là dạng rút gọn đơn giản hơn của tên họ đầy đủ nhưng thường chúng không có mối liên hệ nào vào tên đầy đủ của chính người đó, mà lại là các từ hài hước hoặc không có nghĩa. Thường thì các tên gọi này là tên những thứ giá trị thấp kém, ví dụ như "Bẩn" để thuyết phục các vị thần ác rằng đứa trẻ không đáng để họ để mắt tới. Các biệt danh phổ biến (và không có nghĩa) gồm Ú, Ủn, Tí, Ếch, Chuối, Xanh hoặc là Gái/Cu. Hiếm hơn là các trường hợp trẻ em Thái được đặt tên theo vị trí của chúng trong gia đình (ví dụ: Cả, Hai, Ba...). Đôi khi, tích hữu ích của biệt danh là ở chỗ nó tương đương với tên Thái chính thức, đặc biệt đối với người Thái gốc Hoa với các tên rất dài vì là phiên âm từ tiếng Hoa sang âm Thái tương ứng hoặc đối với người Thái với những tên tiếng Phạn dài dòng.
Notes and chú thích

↑  “ละครเย็น...ขุมทรัพย์ใหม่ "วิก3" ขึ้นค่าโฆษณาพรวด”. Prachachat (bằng tiếng Thái). ngày 24 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2017.
↑  “CIA World Factbook: Thailand”. Central Intelligence Agency. ngày 8 tháng 2 năm 2007. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 12 năm 2010. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2007.
↑  Philip Cornwell-Smith: Very Thai, page 182. River Books, 2005.
↑  “Buddhist eLibrary::”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 6 năm 2016. Truy cập 25 tháng 9 năm 2015.
↑  Philip Cornwell-Smith: Very Thai, page 184. River Books, 2005.
↑  Wilson, Ara (2004). Intimate Economies of Bangkok: Tomboys, Tycoons, and Avon Ladies in the Global City. Berkeley and Los Angeles: University of California. ISBN 9780520239685.
Minh họa về voi trắng thế kỷ XIX
Múa cung đình
Múa Khon
Các nhà sư trẻ đi khất thực đang nhận các nén hương
Kaeng phet pet yang: vịt nướng nấu cà ri đỏ
Cách chào Wai của Thái Lan, thường là đi kèm với từ   sawatdi (RTGS của สวัสดี)
Ara Wilson thảo luận về phong tục Thái, gồm có bun khun trong cuốn sách Nền kinh tế dựa trên sự quen biết ở Băng Cốc
Một đám cưới ở Thái Lan
Một buổi hỏa táng Chan Kusalo, the vị tộc trưởng- trưởng tu ở miền Bắc Thái Lan
Khương hoạt

| Notopterygium incisum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Apiales
Họ (familia): Apiaceae
Chi (genus): Notopterygium
Loài (species): N. incisum
Danh pháp hai phần
Notopterygium incisum C.T.Ting ex H.T.Chang 
Notopterygium incisum là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tán. Loài này được C.T. Ting ex H.T. Chang mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Notopterygium incisum”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Bạch biến

Wikipedia tiếng Việt  về tính pháp lý và độ chính xác của các thông tin có liên quan đến y học và sức khỏe. Độc giả cần liên hệ và nhận tư vấn từ các bác sĩ hay các chuyên gia. . Xem chi tiết tại Wikipedia:Phủ nhận y khoa và Wikipedia:Phủ nhận về nội dung.
| Bạch biến |
| --- | --- |

Bàn tay với những vùng da bạch biến
Phát âm: /ˌvɪtɪˈlaɪɡoʊ/ 
Khoa/Ngành: Da liễu
Triệu chứng: Da xuất hiện những vùng sáng màu do mất sắc tố
Diễn biến: Mãn tính
Nguyên nhân: Chưa rõ
Yếu tố nguy cơ: Di truyền, bệnh tự miễn
Phương pháp chẩn đoán: Sinh thiết
Điều trị: Kem chống nắng, trang điểm, corticosteroid, liệu pháp ánh sáng
Dịch tễ: 1% dân số
Bạch biến (tiếng Anh: vitiligo) là một loại bệnh do một số tế bào sắc tố trong da bị hư khiến làn da mất đi sắc tố melamin do đó làm da biến thành màu trắng hoặc nổi đốm trắng và có khi ảnh hưởng tới những vùng như lông, tóc, bên trong miệng cũng có thể bị ảnh hưởng. Trên toàn cầu khoảng 1% người bị ảnh hưởng bởi bạch biến. Một số quần thể dân cư có tỷ lệ cao đến 2–3%. Tỷ lệ mắc bệnh ở nam và nữ như nhau. Khoảng một nửa cho thấy rối loạn trước tuổi 20 và phát triển hầu hết trước 40 tuổi. Bệnh bạch biến đã được mô tả kể từ lịch sử cổ đại.. Khác với bệnh bạch tạng là bệnh giảm sắc tố di truyền, tính lặn với biểu hiện giảm sắc tố đồng đều ở da, tóc và võng mạc. Và có khi chúng có thể xuất hiện ở phần gần bụng nhưng ko ít phát triển hơn. Bệnh bạch biến ko lây qua người khác nhưng có thể di truyền từ cha mẹ.
Bàn tay của một người bị bạch biến
Nguyên nhân

Mặc dù nhiều giả thuyết đã được đề xuất như là những yếu tố gây kích thích tiềm năng gây ra bạch biến, các nghiên cứu ngụ ý rằng những thay đổi trong hệ miễn dịch có trách nhiệm đối với tình trạng này. Bệnh bạch biến đã được đề xuất là một bệnh đa yếu tố với tính nhạy cảm về di truyền và các yếu tố môi trường cả hai đều có vai trò.
Gen TYR mã hóa tyrosinase protein, không phải là một thành phần của hệ thống miễn dịch, nhưng là một enzyme của melanocyte xúc tác sinh tổng hợp melanin, và một chất tự kháng nguyên chủ yếu trong bạch biến tổng quát. Viện Y tế Quốc gia nói rằng một số người tin rằng cháy nắng có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng này, nhưng ý tưởng này không được hỗ trợ tốt bởi bằng chứng tốt.
Bằng chứng sơ bộ cho thấy một mối liên hệ có thể có với việc ăn gluten.
Gen TYR mã hóa tyrosinase protein, không phải là một thành phần của hệ
Nguyên nhân > Miễn dịch

Các biến thể trong các gen là một phần của hệ thống miễn dịch hoặc một phần của melanocytes đều có liên quan đến bạch biến. Người ta cũng cho rằng hệ miễn dịch tấn công và tiêu diệt các tế bào melanocytes của da. Một nghiên cứu liên kết genomewide tìm thấy khoảng 36 loci nhạy cảm độc lập cho bệnh bạch biến tổng quát.
Nguyên nhân > Liên kết tự miễn dịch

Bệnh bạch cầu đôi khi liên quan đến các bệnh tự miễn dịch và các bệnh viêm như Hashimoto's thyroiditis, xơ cứng bì, viêm khớp dạng thấp, type 1 bệnh đái tháo đường, bệnh vẩy nến, Bệnh Addison, bệnh thiếu máu ác tính, rụng tóc vùng da, bệnh lupus ban đỏ, và bệnh loét dạ dày.
Trong số các sản phẩm viêm của NALP1 là  caspase 1 và caspase 7, kích hoạt cytokine interleukin-1β. Interleukin-1β và interleukin-18  được biểu hiện ở mức cao ở những bệnh nhân bị bệnh bạch biến. Trong một trong những đột biến, amino acid leucine trong protein NALP1 được thay thế bởi histidine (Leu155-> His). Protein và trình tự ban đầu được bảo tồn cao trong quá trình tiến hóa, và được tìm thấy ở người, tinh tinh, khỉ rhesus, và em bé bụi. Bệnh Addison (thường là một sự phá hủy tự miễn dịch của tuyến thượng thận) cũng có thể thấy ở những người bị bệnh bạch biến.
Điều trị

Hiện này chưa có thuốc nào có thể trị hoàn toàn loại bệnh nay. Chỉ có một số phương pháp trị tạm thời như:
Sử dụng thuốc làm tăng nhạy cảm với ánh sáng.
Bôi corticoid làm giảm miễn dịch.
Phẫu thuật da.
Cố gắng sống thoải mái, không bị căng thẳng.
Một số kinh nghiệm dân gian như dùng củ riềng già, cắt mỏng đem phơi khô sau đó ngâm rượu để khoảng chừng 2 hoặc 3 tháng sau thì bôi lên chỗ da bị bạch biến[cần dẫn nguồn].
Chú thích

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Ezzedine, K; Eleftheriadou, V; Whitton, M; van Geel, N (4 tháng 7 năm 2015). “Vitiligo”. Lancet. 386 (9988): 74–84. doi:10.1016/s0140-6736(14)60763-7. PMID 25596811. S2CID 208791128.
1 2 3 4  “Questions and Answers about Vitiligo”. NIAMS. tháng 6 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2016.
1 2  Whitton, M; Pinart, M; Batchelor, JM;  và đồng nghiệp (tháng 5 năm 2016). “Evidence-based management of vitiligo: summary of a Cochrane systematic review”. The British Journal of Dermatology. 174 (5): 962–69. doi:10.1111/bjd.14356. PMID 26686510. S2CID 38560830.
↑  Krüger C; Schallreuter KU (tháng 10 năm 2012). “A review of the worldwide prevalence of vitiligo in children/adolescents and adults”. Int J Dermatol. 51 (10): 1206–12. doi:10.1111/j.1365-4632.2011.05377.x. PMID 22458952.
↑  Chopra, Parul; Niyogi, Rageshree; Katyal, Gauri (2009). Skin and Hair Care: Your Questions Answered (bằng tiếng Anh). Byword Books Private Limited. tr. 2. ISBN 9788181930378. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 3 năm 2017.
↑  Ongenae, Katia; Van Geel, Nanny; Naeyaert, Jean-Marie (tháng 4 năm 2003). “Evidence for an Autoimmune Pathogenesis of Vitiligo”. Pigment Cell Research. 16 (2): 90–100. doi:10.1034/j.1600-0749.2003.00023.x. PMID 12622785.
↑  “Questions and Answers about Vitiligo”. National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. ngày 30 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2018.
↑  Grimes PE, Nashawati R (2017). “The Role of Diet and Supplements in Vitiligo Management”. Dermatol Clin (Review). 35 (2): 235–243. doi:10.1016/j.det.2016.11.012. PMID 28317532.
↑  Staff, Mayo Clinic (ngày 15 tháng 5 năm 2014). “Vitiligo Causes”. Mayoclinic. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 22 tháng 4 năm 2015.
↑  Spritz, Richard A. (tháng 5 năm 2013). “Modern vitiligo genetics sheds new light on an ancient disease”. The Journal of Dermatology. 40 (5): 310–318. doi:10.1111/1346-8138.12147. PMC 3783942.
↑  Van Driessche F, Silverberg N (2015). “Current Management of Pediatric Vitiligo”. Paediatr Drugs (Review). 17 (4): 303–13. doi:10.1007/s40272-015-0135-3. PMID 26022363.
↑  Lamkanfi M, Vande Walle L, Kanneganti TD (2011). “Deregulated inflammasome signaling in disease”. Immunol Rev (Review). 243 (1): 163–73. doi:10.1111/j.1600-065X.2011.01042.x. PMC 3170132. PMID 21884175.
↑  Gregersen PK (2007). “Modern genetics, ancient defenses, and potential therapies”. The New England Journal of Medicine. 356 (12): 1263–6. doi:10.1056/NEJMe078017. PMID 17377166.
↑  Jin Y, Mailloux CM, Gowan K,  và đồng nghiệp (2007). “NALP1 in vitiligo-associated multiple autoimmune disease”. The New England Journal of Medicine. 356 (12): 1216–25. doi:10.1056/NEJMoa061592. PMID 17377159.
Colobothea sahlbergi

| Colobothea sahlbergi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Colobothea
Loài (species): C. sahlbergi
Danh pháp hai phần
Colobothea sahlbergi Aurivillius, 1902 
Colobothea sahlbergi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Cù Mai Công

| Cù Mai Công |
| --- | --- |
Sinh: Cù Mai Công (1962-08-07)7 tháng 8, 1962 Tân Sơn Hòa, Gia Định.
Nghề nghiệp: Nhà báo, Võ sư
Nổi tiếng vì: Viết phóng sự, Dạy võ, Nghiên cứu lịch sử.
Tôn giáo: Công giáo.
Cù Mai Công (sinh ngày 7 tháng 8 năm 1962) là nhà báo người Việt Nam và là võ sư Chưởng môn của Karate Shorin-ryu Việt Nam đời thứ 4.
Sự nghiệp > Nghề báo

Sau khi tốt nghiệp, Khoa Ngữ văn Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh có gợi ý giữ lại nghiên cứu, giảng dạy Ngôn ngữ, Văn phương Tây, Văn Việt Nam nhưng ông lại theo nghề làm báo, chính thức từ 1985.
Khi làm báo Khăn Quàng Đỏ, ông phụ trách mảng Đội, phong trào thiếu nhi cùng Nguyễn Thị Lương Ngọc (Chín Thảo), sáng lập và phụ trách Câu lạc bộ Phóng Viên Nhí năm 1987, sau trở thành mô hình "phóng viên báo Đội" trong cả nước.
Năm 1988, ông là một trong bốn thành viên sáng lập, đặt tên tờ Mực Tím: Nguyễn Thị Lương Ngọc, Cù Mai Công, Lê Việt Nga (con nhà thơ Lê Giang), Việt Tiến. Vài tháng sau, Việt Tiến chuyển sang làm Khăn Quàng Đỏ. Sau đó ít lâu, Lê Việt Nga mất. Tờ Mực Tím từ 1989 - 1991 chỉ còn Nguyễn Thị Lương Ngọc, Cù Mai Công tổ chức, thực hiện. Số đầu tiên tháng 11-1988 chỉ in 10.000 số, ba năm sau, năm 1991 lên 75.000 số/kỳ. Năm 1993, lên 105.000 số/kỳ, hàng thứ hai cả nước về số lượng in một kỳ báo lúc đó, chỉ sau báo Tuổi Trẻ (110.000 số/kỳ).
Ngày 1 tháng 6 năm 1993, ông chuyển công tác về báo Tuổi Trẻ cho tới ngày 1 tháng 6 năm 2023 thì nghỉ hưu. Đã có vài tờ báo, nhà xuất bản mời về làm việc nhưng ông từ chối để "được là chính mình".
Từ 1985 đến nay, ông làm phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn cho các tòa báo: Khăn Quàng Đỏ, Mực Tím, Tuổi Trẻ, Tuổi Trẻ Cười, Tuổi Trẻ Online. Ông phản ánh, ghi nhận những hoạt động phong trào của Đoàn, Đội, Hội và lối sống của giới trẻ, đặc biệt sinh hoạt của giới trẻ Sài Gòn trong đêm.
"Anh phóng xe ra Vũng Tàu suốt đêm để có phóng sự Đi Vũng Tàu đêm; đeo bám các sàn nhảy, vũ trường rồi giả dạng một con nghiện đạp xe đạp mua hàng chục tép heroin ở các khu buôn bán ma túy “nổi tiếng” để lấy tư liệu viết bài Ai mua heroin, tôi bán heroin cho... Có đồng nghiệp bảo: dường như những người trẻ trong đêm ở đâu, làm gì Cù Mai Công đều biết và biết rất rõ."_Trích Báo Tuổi Trẻ
Hai lĩnh vực trong nghề báo mà Cù Mai Công được độc giả biết đến nhiều nhất là khi ông cho ra mắt, phụ trách nhân vật "Anh Cỏ Cú" tại báo Mực Tím từ số 1 đến số 89 (tháng 11 năm 1988 đến tháng 5 năm 1993) và thực hiện gần 200 bài viết, phóng sự về cuộc sống đêm của giới trẻ tại Thành phố Hồ Chí Minh trong 10 năm, 1994-2004.
Từ những hoạt động tích cực trong nghề báo, năm 2005, Cù Mai Công đã được bình chọn là một trong 30 "Gương mặt trẻ của thành phố 30 năm" (1975-2005) tại Đại hội Thanh niên tiên tiến Thành phố Hồ Chí Minh qua 200.000 phiếu bình chọn.
Tác phẩm

Sài Gòn By Night - Những hồi chuông cảnh báo từ màn đêm tập 1 - 1997, tác giả Cù Mai Công, thể loại: Khoa học xã hội, Nhà xuất bản Trẻ xuất bản tháng 12 năm 1997.
Sài Gòn By Night - Những hồi chuông cảnh báo từ màn đêm tập 2 - tác giả Cù Mai Công, thể loại: Khoa học xã hội, Nhà xuất bản Trẻ xuất bản tháng 12 năm 1998.
Sài Gòn By Night - Những hồi chuông cảnh báo từ màn đêm tập 3, tác giả Cù Mai Công, thể loại: Khoa học xã hội, Nhà xuất bản Trẻ xuất bản tháng 12 năm 1999.
Sài Gòn By Night Thời Xuyên Thế Kỷ (2000-2001), tác giả Cù Mai Công, Thể loại: Khoa học xã hội, Nhà xuất bản Trẻ xuất bản tháng 7 năm 2001
Sài Gòn By Night Năm 2001, tác giả Cù Mai Công, Thể loại: Khoa học xã hội, Nhà xuất bản Trẻ xuất bản tháng 12 năm 2001
Sài Gòn By Night Năm 2002 Nửa Mùa Trước Gió, tác giả Cù Mai Công, Thể loại: Khoa học xã hội, Nhà xuất bản Trẻ xuất bản tháng 12 năm 2002.
Tuổi Mực Tím Sài Gòn,  - tác giả Cù Mai Công - Thể loại: Khoa học xã hội, Nhà xuất bản Trẻ xuất bản tháng 3 năm 2000.
Sài Gòn một thuở "Dân Ông Tạ đó!",  tác giả Cù Mai Công, Nhà xuất bản Trẻ xuất bản tháng 2 năm 2021.
Gia Định là nhớ, Sài Gòn là thương,  tác giả Cù Mai Công, Nhà xuất bản Tổng Hợp và First News - Trí Việt xuất bản tháng 11 năm 2022.
Sài Gòn một thuở "Dân Ông Tạ đó!" tập 2, tác giả Cù Mai Công, Nhà xuất bản Tổng Hợp và First News - Trí Việt xuất bản tháng 1 năm 2023.
Gia Định là nhớ, Sài Gòn là thương 2, tác giả Cù Mai Công, Nhà xuất bản Tổng Hợp và First News - Trí Việt xuất bản tháng 12 năm 2023.
Sài Gòn một thuở "Dân Ông Tạ đó!" tập 3, tác giả Cù Mai Công, Nhà xuất bản Tổng Hợp và First News - Trí Việt xuất bản tháng 1 năm 2024.
Sài Gòn một thuở "Dân Ông Tạ đó!" tập 1 (bản bổ sung, chỉnh sửa hơn 13.000 chữ so với hai lần in trước), tác giả Cù Mai Công, Nhà xuất bản Tổng Hợp và First News - Trí Việt xuất bản quý 1 năm 2024.
Đánh giá

“
Chợt ngẫm ra một điều đầu tiên rằng: nơi nào anh cũng đặt chân đến, cũng tò mò và tìm xem điều gì đang diễn ra mỗi ngày chung quanh cuộc sống chúng ta. Saigon by night - tập sách của một phóng viên năng nổ, một thanh niên tử tế và một người con ngoan: "Tặng cho mẹ tôi - người chờ cửa tôi hàng đêm", lời mở đầu sách của Cù Mai Công như vậy đó - Nhị Hoàng (nhạc sĩ Tuấn Khanh)_ Báo Người Lao Động - Ngày 3 tháng 1 năm 1998.
”
“
Trẻ trung, độc đáo và huyền bí, đó là Sài Gòn by night. Phần lớn những phóng sự trong tác phẩm này đều hướng về những vấn đề thời sự và nóng bỏng: "Ai mua heroin, tôi bán heroin cho", "Những tay đấm trẻ trong đêm", "Chơi đầu màu", "Dân chơi đêm thanh lịch", "Cao 120 mét so với mặt đất"...Lấy nhân vật trung tâm là những người trẻ tuổi, Sài Gòn by night hấp dẫn bạn đọc bởi tính thời sự, vẻ bí hiểm của màn đêm, cái bạt mạng rất tay chơi và cả chất trẻ mạnh mẽ. Bên cạnh những mảng tối, Cù Mai Công cũng đã thể hiện cả những  con người tốt, những  con người bảo vệ, giữ gìn màn đêm hay dũng cảm thoát khỏi đêm để hội nhập lại với cuộc sống ngày..._ Báo Sinh Viên Việt Nam - Ngày 15 tháng 1 năm 1999.
”
“
Cù Mai Công là một trong số những nhà báo có tác phẩm được các thầy cô giảng dạy bộ môn báo chí chọn để giới thiệu với Sinh viên_Theo Báo Tuổi Trẻ
”