stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lysimachia fukienensis
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lysimachia fukienensis”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Touwia

| Touwia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hypnales
Họ (familia): Neckeraceae
Chi (genus): Touwia
Touwia là một chi rêu trong họ Neckeraceae.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Touwia”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Touwia laticostata

| Touwia laticostata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hypnales
Họ (familia): Neckeraceae
Chi (genus): Touwia
Loài (species): T. laticostata
Danh pháp hai phần
Touwia laticostata Ochyra, 1986 
Touwia laticostata là một loài rêu trong họ Neckeraceae. Loài này được Ochyra mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Touwia laticostata”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Lâu đài Darłowo

| Lâu đài của Công tước Pomerania |
| --- | --- |
Lâu đài của Công tước Pomerania
Vị trí: Darłowo, West Pomeranian Voivodeship in Ba Lan
Tọa độ: 54°25′11″B 16°24′43″Đ﻿ / ﻿54,41972°B 16,41194°Đ﻿ / 54.41972; 16.41194
Xây dựng: 1352
Xây dựng lại: 1449-1459
Phong cách kiến trúc: Gothic
Lâu đài của Công tước Pomerania - lâu đài gothic duy nhất nằm trên bờ biển Baltic ở Ba Lan. Sự hình thành của lâu đài gần như là một hình vuông, với một tòa tháp cao 24 mét. Việc xây dựng lâu đài bắt đầu vào năm 1352, dưới triều đại của Bogusław V, người trị vì bắt đầu liên minh với Liên minh Hanseatic. Vào thế kỷ thứ mười tám và mười chín, lâu đài được sử dụng làm nhà kho và nhà tù. Từ năm 1930, lâu đài trở thành một bảo tàng.
Lịch sử

Lâu đài của Công tước Pomerania được xây dựng trong nửa sau của thế kỷ mười bốn, vào năm 1352. Nó được xây dựng dưới triều đại của Bogusław V và Elżbieta, con gái của Casimir III Đại đế. Mặc dù đây chỉ là nơi cư ngụ thứ cấp của Gia đình Pomerania, nhưng lâu đài đã được mở rộng và hiện đại hóa vào thế kỷ XV và XVI, trở thành nơi cư ngụ của hoàng gia. Thị trấn Darłowo đã được trao danh hiệu Thành phố Hoàng gia Darłowo (Królewskie Miasto Darłowo, Ba Lan)
Việc mở rộng lớn nhất của lâu đài được thực hiện dưới triều đại của Eric của Pomerania, người đã xây dựng lại lâu đài theo thiết kế của nơi ở trước đây của ông, Lâu đài Kronborg. Ông cũng đã hiện đại hóa các công sự phòng thủ của lâu đài, và xây dựng tuyến phòng thủ thứ hai, dưới dạng đê bao quanh lâu đài. Việc mở rộng sau đây của lâu đài được thực hiện dưới triều đại của Công tước Bogusław X. Khi một cánh mới được xây dựng. Những thay đổi tiếp theo được thực hiện bởi Công tước Barnim XI. Sau một trận hỏa hoạn lớn, tàn phá lâu đài vào năm 1624, Công tước cuối cùng của Nhà Pomerania, Bogusław XIV, đã xây dựng lại lâu đài. Tuy nhiên, ông đã không khôi phục lâu đài theo phong cách kiến trúc ban đầu. Lâu đài đã mất nhiều tuyến phòng thủ và một nhà nguyện được xây dựng bên trong Hội trường Công tước. Sau cái chết của công tước, nữ góa phụ của ông, Nữ công tước Elżbieta, tiếp quản lâu đài, người sống cùng ông cho đến khi chết.
Quang cảnh trên sân trong Lâu đài của Công tước Pomeranian
Trigonisca meridionalis

| Trigonisca meridionalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Meliponini
Chi (genus): Trigonisca
Loài (species): T. meridionalis
Danh pháp hai phần
Trigonisca meridionalis Albuquerque & Camargo, 2007 
Trigonisca meridionalis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Albuquerque & Camargo mô tả khoa học năm 2007.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Trisetum angustum

| Trisetum angustum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Trisetum
Loài (species): T. angustum
Danh pháp hai phần
Trisetum angustum Swallen 
Trisetum angustum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Swallen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1953.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Trisetum angustum”. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013.
Trigonospora subcaudipinna

| Trigonospora subcaudipinna> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Thelypteridaceae
Chi (genus): Trigonospora
Loài (species): T. subcaudipinna
Danh pháp hai phần
Trigonospora subcaudipinna Sarn.Singh & Panigrahi, 2005 
Trigonospora subcaudipinna là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được Sarn.Singh & Panigrahi mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Trigonospora subcaudipinna”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Troides dohertyi

| Troides dohertyi |
| --- | --- |
Male, upperside
Female, upperside
Tình trạng bảo tồn
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Papilionidae
Chi (genus): Troides
Loài (species): T. dohertyi
Danh pháp hai phần
Troides dohertyi Rippon, 1903 
Talaud Black Birdwing Troides dohertyi là một loài bướm ngày cánh chim đặc hữu của các đảo Talaud và Sangihe.
Troides dohertyi được xếp vào nhóm có khả năng bị tổn thương (VU) theo sách đỏ IUCN năm 2006 (1) và được xếp vào phụ lục II của CITES (2).
Theo một số tác giả, loài này được xem là một phụ loài của Troides rhadamantus.
Lupinus lespedezoides

| Lupinus lespedezoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Lupinus
Loài (species): L. lespedezoides
Danh pháp hai phần
Lupinus lespedezoides C.P.Sm. 
Lupinus lespedezoides là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được C.P.Sm. mô tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lupinus lespedezoides”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Trixagus basilewskyi

| Trixagus basilewskyi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Throscidae
Chi (genus): Trixagus
Loài (species): T. basilewskyi
Danh pháp hai phần
Trixagus basilewskyi Cobos, 1960 
Trixagus basilewskyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Throscidae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1960.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Trixagus bicolor

| Trixagus bicolor> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Throscidae
Chi (genus): Trixagus
Loài (species): T. bicolor
Danh pháp hai phần
Trixagus bicolor Cobos, 1960 
Trixagus bicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Throscidae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1960.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Trixagus auctus

| Trixagus auctus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Throscidae
Chi (genus): Trixagus
Loài (species): T. auctus
Danh pháp hai phần
Trixagus auctus Horn, 1890 
Trixagus auctus là một loài bọ cánh cứng trong họ Throscidae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1890.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Tremacron begoniifolium

| Tremacron begoniifolium> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Gesneriaceae
Chi (genus): Tremacron
Loài (species): T. begoniifolium
Danh pháp hai phần
Tremacron begoniifolium H.W. Li, 1983 
Tremacron begoniifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Tai voi. Loài này được H.W. Li miêu tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tremacron begoniifolium”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Tháng 4 năm 2005
Thứ hai, ngày 25 tháng 4 năm 2005

Bulgaria và România ký hiệp định gia nhập Liên minh châu Âu.
Trật đường rầy xe lửa ở Amagasaki, Nhật Bản làm chết 73 người.
Chủ nhật, ngày 24 tháng 4 năm 2005

Faure Gnassingbé thắng cử trong cuộc bầu cử tổng thống Togo với hơn 60% số phiếu.
Thứ sáu, ngày 22 tháng 4 năm 2005

Sau sự thành công của phương án Wikipedia, Microsoft cho rằng để cho độc giả tự bổ sung và sửa đổi các bài viết của họ là một việc làm có lợi. Tổng biên tập cho bách khoa toàn thư Microsoft Encarta, Gary Alt, nói đến việc khai thác kiến thức tự do của vô số người. Khác với các dự án của Tập đoàn Wikimedia, nơi các thay đổi thông thường được phát hành trực tiếp, các thay đổi của Encarta sẽ được kiểm tra bởi các biên tập viên được Microsoft này đặc biệt thâu nhận nhằm để mở rộng cuốn từ điển bách khoa của họ. (n:de: n:en:)
Thứ năm, ngày 21 tháng 4 năm 2005

NASA hoãn chuyến bay của tàu vũ trụ Discovery. Thời điểm phóng tàu vũ trụ được ấn định lại vào ngày 22 tháng 5. Như vậy việc tiếp nối các chuyến bay tàu con thoi ở Cape Canaveral từ khi tàu vũ trụ "Columbia" rơi hơn hai năm trước đây tiếp tục bị trì hoãn. (n:de:)
Thứ tư, ngày 20 tháng 4 năm 2005

Quốc hội Hy Lạp thông qua Hiến pháp Liên minh châu Âu. (n:de:)
Alfredo Palacio trở thành tổng thống lâm thời của Ecuador sau khi quốc hội cách chức Lucio Gutíerrez sau một thời gian có nhiều người biểu tình.
Máy bay rơi ở Tehran. (n:de:)
Thứ ba, ngày 19 tháng 4 năm 2005

Đức hồng y người Đức Joseph Ratzinger được bầu làm Giáo hoàng vào ngày thứ hai của hội nghị hồng y, lấy hiệu là Beneđitô XVI. (BBC VNN Lưu trữ 2005-04-21 tại Wayback Machine VOA)
Thủ tướng tiểu bang Baden-Württemberg (Đức), Erwin Teufel, xin từ chức. Người kế nhiệm sẽ được bầu vào ngày 27 tháng 4.
Chủ nhật, ngày 17 tháng 4 năm 2005

Nhiều bản viết bị mất của Sophocles, Euripides, Archilochus, và tác phẩm cổ điển khác, và có thể cả một số sách Phúc âm Kitô giáo bị mất, đang tìm lại được từ những sách giấy cói ở Oxyrhynchus tại Ai Cập.
Quan hệ giữa Trung Quốc và Nhật Bản suy thoái khi Trung Quốc bác bỏ yêu cầu của Nhật buộc Trung Quốc phải xin lỗi về những cuộc biểu tình lớn tại một số thành phố Trung Quốc liên quan đến những tranh cãi về sách giáo khoa lịch sử Nhật.
Thứ tư, ngày 6 tháng 4 năm 2005

Hoàng thân Rainier III Công quốc Monaco qua đời, thọ 81 tuổi.
Thay ông là Hoàng tử Albert, 47 tuổi, độc thân. (BBC)
Thứ hai, ngày 4 tháng 4 năm 2005

Israel bắt đầu đổ 10000 tấn rác thải xuống Bờ Tây mỗi tháng. Việc này được xem là vi phạm các hiệp ước quốc tế, và có thể gây ô nhiễm nguồn nước chính của Palestine. (Haaretz Lưu trữ 2007-10-01 tại Wayback Machine)
Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết có ít nhất 3797 người bị hành quyết và 7395 người bị kết án tử hình trong năm 2004. (Ân xá Quốc tế Lưu trữ 2005-12-18 tại Wayback Machine)
Tổng thống Kyrgyzstan bị lật đổ, ông Askar Akayev chính thức tuyên bố từ chức tại Đại sứ quán Kyrgyzstan ở Nga. (Báo Lao động)
Kỹ sư người Pháp gốc Việt André Trương Trọng Thi, được xem là "cha đẻ máy vi tính" qua đời tại Pháp sau hơn hai năm rưỡi nằm viện, thọ 69 tuổi. (Tuổi trẻ Lưu trữ 2005-04-10 tại Wayback Machine)
Sự kiện tháng qua

| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Tháng 4 năm 2005.
| x t Sự kiện theo tháng (thập niên 2000) |
| --- | --- |
2000:  Tháng 1  Tháng 2  Tháng 3  Tháng 4  Tháng 5  Tháng 6  Tháng 7  Tháng 8  Tháng 9  Tháng 10  Tháng 11  Tháng 12 
2001:  Tháng 1  Tháng 2  Tháng 3  Tháng 4  Tháng 5  Tháng 6  Tháng 7  Tháng 8  Tháng 9  Tháng 10  Tháng 11  Tháng 12 
2002:  Tháng 1  Tháng 2  Tháng 3  Tháng 4  Tháng 5  Tháng 6  Tháng 7  Tháng 8  Tháng 9  Tháng 10  Tháng 11  Tháng 12 
2003:  Tháng 1  Tháng 2  Tháng 3  Tháng 4  Tháng 5  Tháng 6  Tháng 7  Tháng 8  Tháng 9  Tháng 10  Tháng 11  Tháng 12 
2004:  Tháng 1  Tháng 2  Tháng 3  Tháng 4  Tháng 5  Tháng 6  Tháng 7  Tháng 8  Tháng 9  Tháng 10  Tháng 11  Tháng 12 
2005:  Tháng 1  Tháng 2  Tháng 3  Tháng 4  Tháng 5  Tháng 6  Tháng 7  Tháng 8  Tháng 9  Tháng 10  Tháng 11  Tháng 12 
2006:  Tháng 1  Tháng 2  Tháng 3  Tháng 4  Tháng 5  Tháng 6  Tháng 7  Tháng 8  Tháng 9  Tháng 10  Tháng 11  Tháng 12 
2007:  Tháng 1  Tháng 2  Tháng 3  Tháng 4  Tháng 5  Tháng 6  Tháng 7  Tháng 8  Tháng 9  Tháng 10  Tháng 11  Tháng 12 
2008:  Tháng 1  Tháng 2  Tháng 3  Tháng 4  Tháng 5  Tháng 6  Tháng 7  Tháng 8  Tháng 9  Tháng 10  Tháng 11  Tháng 12 
2009:  Tháng 1  Tháng 2  Tháng 3  Tháng 4  Tháng 5  Tháng 6  Tháng 7  Tháng 8  Tháng 9  Tháng 10  Tháng 11  Tháng 12
Tuyên bố Cộng hòa (Brasil)

Tuyên bố Cộng hòa. Bởi Benedita Kalishtu năm 1893
Tuyên bố Cộng hòa Brasil (tiếng Bồ Đào Nha: Proclamação da República do Brasil) là một cuộc đảo chính quân sự thành lập nước Cộng hòa Brasil đầu tiên vào ngày 15 tháng 11 năm 1889. Nó lật đổ chế độ quân chủ lập hiến của Đế quốc Brasil và chấm dứt triều đại của Hoàng đế Pedro II.
Tuyên bố Cộng hòa diễn ra tại Rio de Janeiro, lúc đó là thủ đô của Đế quốc Brasil, khi một nhóm các sĩ quan quân đội của Quân đội Brasil, do Nguyên soái Deodoro da Fonseca, tổ chức một cuộc đảo chính mà không sử dụng bạo lực, lật đổ Hoàng đế Pedro II và Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng của Đế quốc, Tử tước của Ouro Preto.
Một chính phủ lâm thời được thành lập cùng ngày, ngày 15 tháng 11, với Nguyên soái Deodoro da Fonseca làm Tổng thống nước Cộng hòa và là người đứng đầu Chính phủ lâm thời.
Tremacron mairei

| Tremacron mairei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Gesneriaceae
Chi (genus): Tremacron
Loài (species): T. mairei
Danh pháp hai phần
Tremacron mairei Craib, 1918 
Tremacron mairei là một loài thực vật có hoa trong họ Tai voi. Loài này được Craib miêu tả khoa học đầu tiên năm 1918.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tremacron mairei”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Lục

| --- | --- |
: Tra lục trong từ điển mở tiếng Việt Wiktionary
Lục có thể chỉ:
Một màu sắc: lục (màu)
Một họ người: Lục (họ)
Từ gốc Hán chỉ số sáu
Trestonia fulgurata

| Trestonia fulgurata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Trestonia
Loài (species): T. fulgurata
Danh pháp hai phần
Trestonia fulgurata Buquet, 1859 
Trestonia fulgurata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Trichomanes francii

| Trichomanes francii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Hymenophyllales
Họ (familia): Hymenophyllaceae
Chi (genus): Trichomanes
Loài (species): T. francii
Danh pháp hai phần
Trichomanes francii C. Chr., 
Trichomanes francii là một loài dương xỉ trong họ Hymenophyllaceae. Loài này được C. Chr. mô tả khoa học đầu tiên..
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Trichomanes francii”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Meyrignac-l'Église

| --- | --- |
 Meyrignac-l'Église
Meyrignac-l'Église

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Nouvelle-Aquitaine
Tỉnh: Corrèze
Quận: Tulle
Tổng: Corrèze
Xã (thị) trưởng: Jean-François Menuet (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 430–813 m (1.411–2.667 ft)
Diện tích đất1: 10,22 km2 (3,95 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 53  (2006)
 - Mật độ: 5/km2 (13/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 19137/ 19800
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Meyrignac-l'Église  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.
Tunø

Bản mẫu:Geobox Settlement
Vị trí đảo Tunø trên bản đồ Đan Mạch
Tunø là 1 đảo nhỏ của Đan Mạch trong vùng biển Kattegat gìữa đảo Samsø và cách bờ phía đông bán đảo Jutland chừng 8 km. Đảo dài khoảng 4 km, có diện tích là 3,52 km² với 115 cư dân, cư ngụ trong 2 làng Tunø và Løkkegårde. Trên đảo có 1 nhà thờ với cây tháp cũng được dùng làm tháp hải đăng. Đảo có 1 trường tiểu học với 2 học sinh (niên khóa 2007/2008) và 1 thầy giáo. Hàng năm đảo có tổ chức lễ hội âm nhạc dân gian và nhạc jazz từ năm 1986.
Ngoài mỏm phía tây, có 1 cồn cát, trên đó đặt các quạt thu gió biến thành năng lượng.
Về hành chính, Tunø trực thuộc thị xã Odder và Vùng Midtjylland.
Về giao thông, có tuyến tàu phà từ Hov (bờ phía đông Jutland) nối với làng Tunø ở đông nam đảo.
Lợi Châu

Lợi Châu (chữ Hán giản thể: 利州区, Hán Việt: Lợi Châu khu) là một quận thuộc địa cấp thị Quảng Nguyên, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 1482 km2, dân số năm 2002 là 460.000 người. Tên cũ của Lợi Châu là Thị Trung, ngày 13 tháng 3 năm 2007 thì đổi thành Lợi Châu.
Quận Lợi Châu được chia thành 3 nhai đạo: Đông Bá, Gia Lăng, Hà Tây; 7 trấn: Công Nông, Tam Đôi, Bảo Luân, Đại Thạch, Vinh Sơn, Bàn Long, Xích Hoá; 3 hương: Long Đàm, Bạch Triều, Kim Động.
| x t Quảng Nguyên, Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa |
| --- | --- |
Quận: Lợi Châu • Nguyên Bá • Triều Thiên
Huyện: Kiếm Các • Thanh Xuyên • Thương Khê • Vượng Thương
Tiếng Kujargé

| Tiếng Kujargé |
| --- | --- |
Sử dụng tại: Tchad
Khu vực: Jebel Mirra
Tổng số người nói: 1.000
Dân tộc: Kujarke
Phân loại: Tiếng Kujargé
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: vkj
Glottolog: kuja1239
ELP: Kujarge
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tiếng Kujargé được nói ở bảy ngôi làng ở phía đông Tchad gần Jebel Mirra (11°45′B 22°15′Đ﻿ / ﻿11,75°B 22,25°Đ﻿ / 11.750; 22.250), và tại các ngôi làng nằm rải rác dọc theo hạ lưu Wadi Salih và Wadi Azum ở Darfur, Sudan. Ước tính có khoảng 1.000 người nói (tính đến năm 1983).
Bối cảnh

Cái tên Kujargé (cũng được đánh vần là Kujarke) có nguồn gốc từ từ tiếng Ả Rập Sudan كجور‎(kujur, "thầy phù thủy"), do người Kujarke nổi tiếng nhờ việc thực hành phép thuật phù thủy trong số những người Sinyar.
Những người nói tiếng này được cho là sống chủ yếu bằng săn bắn và hái lượm do khí hậu, địa hình và nguồn cung cấp nước theo mùa không ổn định của khu vực Dar Fongoro, không thích hợp cho thâm canh nông nghiệp và chăn nuôi. Mật ong là một trong những thực phẩm chính của họ có được thông qua việc tìm kiếm thức ăn.
Người Kujarge tự gọi mình là Kujartenin Debiya. Sống xung quanh họ là người Daju-Galfigé ở phía tây, người Sinyar ở phía bắc và người Fur-Dalinga, Fongoro, Formono và Runga ở phía đông và nam. Trong lịch sử, họ từng được cai trị bởi các vị vua Daju và có thể là nô lệ của người Daju.
Ngoài ra, Lebeuf (1959) cho biết rằng người Daju Nyala gọi người Darfur Birgid là Kajargé.
Phân loại

Tiếng Kujarge là một ngôn ngữ chưa phân loại. Người ta duy biết đến nó từ một danh sách 200 từ. Trong danh sách có những từ gốc ngữ tộc Cushit, nhưng đại từ và số đếm thấp trông rất phi Tchad. Blench (2008) nhận thấy phần từ vựng cơ bản dường như mang gốc Cushit, suy đoán rằng có lẽ tiếng Kujarge là một ngôn ngữ nguyên thủy, chuyển tiếp giữa nhóm Tchad và nhóm Cushit.
Ngôn ngữ này được Paul Newman xếp vào phân nhóm Mubi của ngữ tộc Tchad; tuy vậy, Lionel Bender cho rằng nó nên tiếp tục được nhìn nhận là ngôn ngữ chưa phân loại. Newman có lẽ đã lẫn lộn tiếng Kujargé với tiếng Birgit, một ngôn ngữ Mubi lân cận cũng có tên là "Kujarge".
Hơn nữa, có một lượng lớn từ vựng chưa được xác định nguồn gốc; có lẽ đây là một ngôn ngữ tách biệt được một số ngôn ngữ Cushit và Tchad nào đó ảnh hưởng nặng.
Blažek (2013) có ý chứng tỏ rằng Kujarge là một ngôn ngữ Đông Tchad.
Âm vị học

Dựa trên một danh sách từ đã có, các phụ âm là:
|  |  | Đôi môi | Chân răng | Vòm | Ngạc mềm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tắc | thường | b | t d | ɟ | k ɡ |
| Tắc | mũi hóa trước | mb | nd | ɲɟ | ŋɡ |
| Tắc | khép | ɓ | ɗ |  |  |
| Xát | Xát | f | s | ʃ |  |
| Mũi | Mũi | m | n | ɲ | ŋ |
| Rung | Rung |  | r |  |  |
| Cạnh lưỡi | Cạnh lưỡi |  | l |  |  |
| Tiếp cận | Tiếp cận | w |  | j |  |
Chỉ một ít cụm phụ âm được ghi nhận (nếu loạt âm tắc mũi hóa trước không được tính là cụm phụ âm) và chúng đều hoặc đi theo cấu trúc 'r+phụ âm' hoặc gấp đôi (như 'rr').
Những nguyên âm trong danh sách là: a, e, i, o, u, ʌ, ɛ, ɔ. Không rõ liệu có phải tất cả những âm trên đều là âm vị không; [ʌ] và [ɔ] ít xuất hiện.
Từ vựng

Một số đại từ là annu "tôi", nigi "bạn, cậu, mi (số ít)". Đại từ nghi vấn ŋgayna "cái gì?", ye "ai?". Chỉ từ gồm agu "này, đây".
Số đếm từ 1-3 là:
kirre
kurro
ubo
Chú thích

Blažek, Václav. 2013. Kujarge wordlist with Chadic (Afroasiatic) cognates. In: Henry Tourneux (ed.), Topics in Chadic Linguistics VII, Cologne: Rüdiger Köppe.
Doornbos, Paul & M. Lionel Bender. 1983. "Languages of Wadai-Darfur", in ed. M. Lionel Bender, Nilo-Saharan Language Studies, African Studies Center, Michigan State University
↑
↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Kujarge”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
1 2 3  Doornbos, Paul; Paul Whitehouse (ed). 2005. Kujarge field notes. (Unpublished 1981 field notes of Paul Doornbos transcribed by Paul Whitehouse in 2005)
↑  “Kujarge in Chad”. Joshua Project. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2019.
↑  Blažek, Václav (2015). “On the position of Kujarke within Chadic”. Folia Orientalia. 52. ISSN 0015-5675.
1 2  Harald Hammarström, 2010, 'The status of the least documented language families in the world'. In Language Documentation & Conservation, v 4, p 183
↑  Roger Blench, 2008. 'Links between Cushitic, Omotic, Chadic and the position of Kujarge'. (ms)
↑  Roger Blench and Mauro Tosco, 2010. 'Cushitic, Omotic, Chadic and the position of Kujarge' Lưu trữ 2012-03-31 tại Wayback Machine, Workshop « Language Isolates in Africa », Lyons
Tuấn Khanh

Tuấn Khanh có thể là :
Tuấn Khanh, nhạc sĩ trước năm 1975, tác giả bài hát Chiếc lá cuối cùng
Tuấn Khanh, nhạc sĩ nhạc trẻ, tác giả ca khúc Trả nợ tình xa, Chiếc lá đầu tiên, là nhạc sĩ đỡ đầu cho nhóm nhạc trẻ MTV và Trio 666
Tên tự của võ sĩ Trung Quốc Hoắc Nguyên Giáp
Đinh Tuấn Khanh, ca sĩ chính của nhóm Microwave
Nguyễn Tuấn Khanh, bí thư tỉnh ủy tỉnh Cà Mau
Nguyễn Tuấn Khanh, tác giả ca khúc Thu phai
Nguyễn Tuấn Khanh, tác giả ca khúc Ca dao tự tình
Truy cập thông tin

Truy cập thông tin là sự tự do hoặc khả năng xác định, có được và sử dụng cơ sở dữ liệu hoặc thông tin một cách hiệu quả.
Có nhiều nỗ lực nghiên cứu khác nhau trong việc truy cập thông tin mà mục tiêu là đơn giản hóa và giúp người dùng có thể truy cập hiệu quả hơn và xử lý hơn nữa lượng dữ liệu và thông tin lớn và khó sử dụng.
Một số công nghệ áp dụng cho khu vực chung là Truy hồi thông tin, Khai thác văn bản, Dịch tự động và Phân loại văn bản.
Trong các cuộc thảo luận về quyền truy cập miễn phí vào thông tin cũng như về chính sách thông tin, quyền truy cập thông tin được hiểu là liên quan đến bảo hiểm quyền truy cập thông tin miễn phí và đóng. Truy cập thông tin bao gồm nhiều vấn đề bao gồm bản quyền, nguồn mở, quyền riêng tư và bảo mật.