stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lê Minh (nhà văn)
Tác phẩm chính > Nghiên cứu

Chân dung văn học (chủ biên, 1992);
Nguyễn Công Hoan, nhà văn hiện thực lớn (1993);
Chân dung nữ văn nghệ sĩ Việt Nam (chủ biên, 1995);
Văn hoá nghệ thuật và phụ nữ Việt Nam (1989);
Văn hoá gia đình Việt Nam (1992);
Hai mươi năm một chặng đường phát triển của phụ nữ Việt Nam (1996);
Gia đình và người phụ nữ (2000);
Gia đình của cả hai người (2003);
Nguồn:
Vinh danh

Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2017.
Vinh danh > Giải thưởng văn học

Giải nhất Cuộc thi ký của Hội Nhà văn Việt Nam 1962;
Giải nhất Cuộc thi Truyện ngắn của Hội Nhà văn Việt Nam 1969;
Giải A Giải thưởng 5 năm Văn học đề tài công nhân (1980 – 1984);
Giải A 5 năm Văn học đề tài công nhân (1991 – 1995) với tiểu thuyết Hồi.
Tùng Dương

Đối với các định nghĩa khác, xem Tùng Dương (định hướng).
| Tùng Dương |
| --- | --- |
Tùng Dương tại Hà Nội vào tháng 3 năm 2020
Sinh: Nguyễn Tùng Dương 18 tháng 9, 1983 (41 tuổi) Hà Bắc, Việt Nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Ca sĩ
Năm hoạt động: 2004 – nay
Quê quán: Quảng Trị, Việt Nam
Sự nghiệp âm nhạc
Nguyên quán: Hà Nội, Việt Nam
Thể loại:  V-pop  jazz  acoustic  rock  nhạc đỏ  New Age  electronic  dân gian đương đại  tình khúc 1954–1975  nhạc tiền chiến 
Bài hát tiêu biểu: Ôi quê tôi, Mây, Con cò, Giăng tơ, Chiếc khăn Piêu, Mẹ tôi, Mang thai, Một vòng Việt Nam, Tái sinh
 
Tùng Dương (tên đầy đủ Nguyễn Tùng Dương, sinh ngày 18 tháng 9 năm 1983 tại Bắc Ninh), là một nam ca sĩ người Việt Nam. Anh được biết đến từ cuộc thi Sao Mai điểm hẹn năm 2004, trong đó anh đã giành chiến thắng với giải thưởng do Hội đồng nghệ thuật bình chọn. Những ca khúc mà anh thể hiện trong cuộc thi, phần lớn là các sáng tác mang phong cách dân gian đương đại của Lê Minh Sơn, đã được anh đưa vào album đầu tay mang tên Chạy trốn (2004).
Sau khi tạm dừng hát nhạc Lê Minh Sơn, Tùng Dương có những thử nghiệm với sáng tác của các nhạc sĩ khác như Ngọc Đại, Như Huy, Giáng Son, Lưu Hà An..., và tham gia hai chương trình 'Vọng nguyệt' của nhạc sĩ Quốc Trung cùng 'Gió bình minh' của Đỗ Bảo và Nhất Lý. Tiếp tục cộng tác với Đỗ Bảo, Tùng Dương cho ra mắt album thứ hai, Những ô màu khối lập phương (2007), album với nền hòa âm New Age đã giành chiến thắng ở hạng mục "Album của năm" trong Giải Cống Hiến 2007.
Album thứ ba của Tùng Dương theo phong cách âm nhạc điện tử trên nền nhạc giao hưởng, Li ti (2010), được thực hiện với sự cộng tác của nhạc sĩ Nguyễn Công Phương Nam và ê-kíp ở Đức, đã giúp anh nhận hai giải "Ca sĩ của năm" và "Album của năm" ở Giải Cống hiến 2010. Anh còn giành được thành công ở chương trình Bài hát Việt với những ca khúc chiếm thứ hạng cao do anh biểu diễn, đặc biệt hai ca khúc quán quân năm 2007 ("Con cò") và 2009 ("Đồng hồ treo tường"). Những chương trình biểu diễn chung gần đây của anh với Thanh Lam, Lê Cát Trọng Lý và Nguyên Lê cũng giành được sự chú ý của báo giới và công chúng.
Tùng Dương được biết đến như là một nghệ sĩ tìm tòi, thể nghiệm những thể loại âm nhạc mới, như electronic và New Age. Mặt khác, anh cũng chịu sự chỉ trích từ một bộ phận công chúng vì phong cách biểu diễn và trang phục khác thường. Tùng Dương thể hiện nhiều thể loại khác nhau, trong đó có pop, jazz, dân gian đương đại, New Age, electronic, world music và cả những sáng tác nhạc cách mạng, nhạc tiền chiến và tình khúc 1954-1975.
Tiểu sử > Tuổi thơ

Tùng Dương là dân gốc Quảng Trị, sinh vào ngày 18 tháng 9 năm 1983 tại quê ngoại Bắc Ninh. Anh là con một trong gia đình, bố là doanh nhân, mẹ từng mở cửa hàng trang điểm, chụp ảnh - nên về sau trở thành người thiết kế trang phục cho Tùng Dương. Dù bố mẹ anh không theo nghề hát, nhưng từ nhỏ Tùng Dương đã được tiếp xúc với âm nhạc, đặc biệt chịu ảnh hưởng từ ông trẻ là cố nhạc sĩ Trần Hoàn. Tăng Duy Tân là em họ anh (từng là trợ lý của Dương). Ngoài ra, nhà thơ Phạm Hổ và nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ là em trai của bà nội anh Năm Tùng Dương học lớp ba, bố mẹ anh đi Nga làm ăn, để lại Tùng Dương cho hai bác ruột nuôi nấng. Ở Nga, bố mẹ anh thường tìm gửi những đĩa nhạc mới về cho con trai. Anh tiếp xúc với nhạc jazz từ lúc còn rất nhỏ tuổi, điều đó giúp góp phần định hình phong cách của anh sau này.
Năm 1995, Tùng Dương đoạt giải thưởng đầu tiên, Huy chương bạc Giọng hát hay Phát thanh Truyền hình Toàn quốc năm 1995. Ngay sau đó, năm 12 tuổi, anh được cử sang Nga với tư cách là thành viên (nhỏ tuổi nhất) của Đoàn Ca múa nhạc Việt Nam đi biểu diễn tại Moskva.
Năm 1999, anh thi đỗ vào Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam), dưới sự dẫn dắt của Nghệ sĩ Nhân dân Quang Thọ. Tùng Dương tiếp tục đoạt những giải thưởng cao, như giải ba cuộc thi Giọng hát trẻ Hà Nội vào năm 1999, giải ba cuộc thi Giọng hát hay Hà Nội năm 2001 và giải nhất năm 2003. Anh tốt nghiệp hệ đại học của Học viện năm 2007.
Giọng hát

Loại giọng: Full Lirico Tenor - giọng nam cao trữ tình có âm sắc dày và sâu
Quãng giọng: A2 - C6 ( 3 quãng tám và 2 note )
Quãng giọng pha (mix/chest) được hỗ trợ kỹ thuật: D3 - A4
Headvoice được hỗ trợ: D5/D#5
Phong cách > Âm nhạc

Giọng hát và phong cách của Tùng Dương chịu nhiều ảnh hưởng từ những ngôi sao như Thanh Lam, Whitney Houston, Peter Gabriel, Bjork... Anh cũng yêu thích và chịu ảnh hưởng lớn từ nhạc jazz, dù sự thử nghiệm của Tùng Dương đối với jazz vẫn chưa nhiều.
Tùng Dương có chất giọng Full Lirico Tenor (nam cao), màu giọng tối, dày, xốp và khỏe khoắn. Tùng Dương không đóng đinh vào một thể loại cố định mà theo đuổi nhiều thể loại âm nhạc khác nhau, như jazz, pop, dân gian đương đại (như Chạy trốn, Con cò), New Age (Những ô màu khối lập phương), electronic (Li ti), world music, cho đến cả nhạc cách mạng và nhạc xưa (nhạc trữ tình trước năm 1975). Anh lý giải về việc thay đổi nhiều thể loại nhạc của mình:[cần dẫn nguồn]
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Nếu tự đóng khung ở một thể loại, tôi sẽ tự chán mình trước hết. Ở từng giai đoạn, âm nhạc của tôi sẽ ứng với sự phát triển của thẩm mỹ, trạng thái tâm lý và cảm xúc cá nhân tôi. Tôi thay đổi nhưng vẫn là mình, vẫn là một Tùng Dương luôn có nhu cầu thể nghiệm và làm mới. Nếu để ý, bạn sẽ thấy mọi chuyển động âm nhạc của tôi như chuỗi mắt xích có liên quan đến nhau, cái trước là nền tảng cho những phát triển sau. | ” |
Đồng thời, Tùng Dương cũng cho rằng điều này giúp anh mở rộng đối tượng khán giả của mình. Anh thừa nhận rằng dòng nhạc mình theo đuổi "không có tính phổ cập cao", do đó anh luôn đi theo hai con đường. Một là tìm tòi, thể nghiệm ở dòng nhạc đương đại, đồng thời cũng thể hiện những ca khúc pop dễ nghe hơn để tiếp cận công chúng.
Ngoài công việc của một ca sĩ, Tùng Dương cũng từng thử sức với công việc sáng tác. Anh đã công bố một ca khúc đó là "Trong vòng tay cô đơn" mà được Thái Thùy Linh thể hiện trong album Sao Mai điểm hẹn.
Phong cách > Thời trang

Tùng Dương tự nhận mình là một "tín đồ thời trang", và thường lựa chọn rất kỹ trang phục mỗi khi lên sân khấu. Anh được xem là một trong những nghệ sĩ có gu ăn mặc độc đáo, gây ấn tượng mạnh. Tuy nhiên, gu ăn mặc khác người của Tùng Dương cũng gây ra những ý kiến trái chiều, và khi được hỏi về điều này, anh cho rằng "âm nhạc và thời trang của tôi quá mới mẻ".
Ở Việt Nam, trang phục của anh thường được thiết kế riêng và có sự thay đổi về phong cách theo từng giai đoạn. Giai đoạn khi anh hát nhạc dân gian đương đại, anh thường biểu diễn trong trang phục với chất liệu đũi, thổ cẩm, với nhiều họa tiết hoa văn cách điệu mang tính dân tộc, do mẹ anh và Văn Thành Công thiết kế. Về sau, khi dòng nhạc của anh mở rộng hơn, anh thường xuất hiện với những trang phục theo phong cách ấn tượng và hiện đại hơn, được anh đặt hàng từ các nhà thiết kế Công Trí và Đỗ Mạnh Cường.
Anh là một trong số các nghệ sĩ khách mời tham dự trình diễn trong chương trình thời trang Đẹp Fashion Show 5 mang tên Bí ẩn của linh hồn vào tháng 4 năm 2007.
Đời tư và hình ảnh công chúng

Do phong cách thời trang và âm nhạc "kén khán giả" của mình, Tùng Dương cũng phải gánh chịu những chỉ trích từ một bộ phận khán giả, coi phong cách của anh là "lập dị", "ma quái". Ngoài ra, sau cuộc thi Vietnam Idol 2010 kết thúc, khi trả lời một bài phỏng vấn về người chiến thắng Uyên Linh, anh đã nhận xét rằng mình chưa tìm thấy một "cá tính âm nhạc" ở Uyên Linh và do đó chưa cảm thấy "thực sự thú vị" về cô. Nhận xét này của Tùng Dương đã khiến anh bị nhiều người hâm mộ của Uyên Linh chỉ trích gay gắt. Trong một bài phỏng vấn khác, Tùng Dương nói rằng anh cảm thấy buồn và bị xúc phạm vì những chỉ trích này.
Cũng chính phong cách biểu diễn và trang phục của Tùng Dương đã làm nảy sinh những nghi ngờ về xu hướng tình dục của anh, tuy nhiên anh đã lên tiếng phủ nhận rằng mình là "gay". Cuối năm 2006, anh đã tiết lộ về người bạn gái hiện tại của mình, là một nhà thơ trẻ sinh năm 1987, đang đi du học tại Pháp. Những tiết lộ này lại khiến dư luận cho rằng người bạn gái mà anh nhắc tới là nhà thơ Trương Quế Chi. Tuy nhiên cả Tùng Dương lẫn Trương Quế Chi đều lên tiếng bác bỏ thông tin này. Năm 2010, anh đưa ra thông tin là chuyện tình cảm của mình và người bạn gái đi du học hiện đã tan vỡ. Trong đêm nhạc kỷ niệm hơn 10 năm ca hát tại Hà Nội vào tháng 12 năm 2015, Tùng Dương thông báo về đứa con trai đầu lòng vừa sinh được hai ngày.
Mặt khác, trong giới làm nghề, Tùng Dương có quan hệ tốt với nhiều nữ nghệ sĩ, như Thanh Lam, Ngọc Khuê, Khánh Linh, Thu Phượng, nhà thơ Vi Thùy Linh... Anh cũng được biết đến bởi tính cách đanh đá của mình, mà đã được rapper Hà Okio đưa vào trong nhạc phim Nụ hôn thần chết: "Chừng nào người xây nhiều hơn người phá. Và chừng nào Tùng Dương thôi không đanh đá..."
Ngoài công việc ca hát, Tùng Dương còn mở một quán ăn và một quầy lưu niệm trên phố Chả Cá, Hà Nội. Lúc rảnh rỗi, anh thường dành thời gian nghe nhạc, đọc sách, viết blog và vẽ.
Danh sách đĩa nhạc > Album phòng thu

...chạy trốn (2004)
Những ô màu khối lập phương (2007)
Li ti (2010)
Độc đạo (2013)
Human (2020)
Multiverse (2024)
Danh sách đĩa nhạc > Album biên tập

Tùng Dương hát tình ca (2012)
Tùng Dương hát tình ca 2 (2014)
Tùng Dương hát Nguyễn Cường (2018)
Tùng Dương Collection 1 (2020)
Tùng Dương Collection 2 (2020)
Danh sách đĩa nhạc > Album hợp tác

Sao Mai điểm hẹn (2004) - Với các ca sĩ Sao Mai điểm hẹn 2004
Nhật thực 2 (2004) - Ngọc Đại - với Khánh Linh
Chạm vào (2006) - Như Huy - với Nghi Văn
Mắt biếc (2006) - với Lệ Quyên, Tuấn Hiệp
Giáng Son (2007) - Giáng Son
Biệt (2007) - Trần Viết Tân - với Thanh Lam, Trần Thu Hà
Trần Tiến (2008) - Trần Tiến
Thời gian để yêu (2008) - Đỗ Bảo
Trường ca người Việt (2009) - Minh Châu - với 5 Dòng Kẻ
Chạm vào đêm (2010) - Trần Viết Tân - với Thanh Lam, Trần Thu Hà, Hồng Nhung
Hanoi Love Stories (2011) - Trí Minh
Phía không người (2012) - Trần Viết Tân - với Thanh Lam, Trần Thu Hà, Ngọc Khuê, Hoàng Quyên
Yêu (2013) - với Thanh Lam
Bóng tối Jazz (2015) - với Giáng Son và Trần Thu Hà
Danh sách đĩa nhạc > Đĩa đơn

"Huyền thoại quê mình" (2006) - cùng Phương Anh và Vương Dung
"Khúc giao mùa" (2011) - cùng Mỹ Linh
"Đánh đố" (2022) - cùng Thanh Lam và Hoàng Thùy Linh
Danh sách đĩa nhạc > Nhạc phim

Ca khúc "Thức dậy đi em" - Nhạc phim truyền hình Chàng trai đa cảm (2008)
Ca khúc "Đường xa tuyết trắng" - Nhạc phim truyền hình Hai phía chân trời (2012)
Ca khúc "Bến đậu yên bình" - Nhạc phim truyền hình Khi đàn chim trở về 3 (2015)
Ca khúc "Mãi chỉ là giấc mơ" - Nhạc phim truyền hình Tình khúc bạch dương (2018)
Ca khúc "Ghen" - Nhạc phim truyền hình Cát đỏ (2020)
Ca khúc "Độc hành" - Nhạc phim truyền hình Bão ngầm (2022)
Biểu diễn trực tiếp

Yêu (2010-2011) - với Thanh Lam
Những chuyến đi (2012)
Hát tình ca (2012)
Thập kỷ hoan ca (2015)
In the spotlight - Giao thoa (2016)
Trời và đất (2017)
Tình yêu Hà Nội phố (2017) - với Thanh Lam, Mỹ Linh, Hồng Nhung và Tấn Minh
Tùng Dương hát bộ tứ sông Hồng (2018)
Human (2020)
Hà Nội phố 2 (2022) - với Thanh Lam, Khánh Linh, Minh Chuyên và Tấn Minh
25/11/2022: Tùng Dương – 20 năm ca hát tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.
Người đàn ông… hát (2024)



Tùng Dương trình diễn trên sân khấu Một mình bao la (2023) của nhạc sĩ Đỗ Bảo
Alison Hargreaves

Alison Jane Hargreaves (17 tháng 2 năm 1963 - 13 tháng 8 năm 1995) là một nhà leo núi người Anh quê ở Derbyshire. Bà đã học tại trường Belper
Alison Hargreaves là một người phụ nữ Anh. Ngày 13/5/1995, Alison Hargreaves 33 tuổi đã trở thành phụ nữ đầu tiên chinh phục đỉnh Everest mà không cần hỗ trợ oxy hoặc sự giúp đỡ của người dân bản địa.
Bà cũng là người leo núi đầu tiên leo một mình tất cả các mặt phía bắc của dãy núi Alps lớn một mình trong một mùa và một mình. Chiến công này bao gồm leo mặt phía bắc nổi tiếng khó khăn của Eiger trong dãy núi Alps vào năm 1993.
Hargreaves leo đến độ cao 6.812 mét (22.349 ft) của đỉnh Ama Dablam ở Nepal. Năm 1995 Alison Hargreaves có ý định leo lên ba ngọn núi cao nhất trên thế giới-đỉnh Everest, K2 và Kangchenjunga. Vào ngày 13 tháng 5 năm 1995 bà leo lên đến đỉnh Everest mà không cần sự trợ của Sherpas hay oxy đóng chai. Bà cũng leo núi khi đang mang thai.
Chú thích

↑  Alison Hargreaves Biographical entry from EverestNews.com
↑  Our Amazing Planet Staff (ngày 30 tháng 4 năm 2012). “8 Unsung Women Explorers”. LiveScience.com. Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2012.
Nguồn tham khảo

Curran, Jim. K2: Triumph and Tragedy. ISBN 0-89886-683-9.
Rose, David (2000). Regions of the Heart: The Triumph and Tragedy of Alison Hargreaves. Ed Douglas. ISBN 0-7922-7695-7.
Hargreaves, Alison (1995). A Hard Day's Summer: Six Classic North Faces Solo. London: Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-60602-9
Jordan, Jennifer (2005.) Savage Summit: The True Stories of the First Five Women Who Climbed K2, The World's Most Feared Mountain. New York: William Morrow.
Peter H. Hansen, ‘Hargreaves, Alison Jane (1962–1995)’, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, Sept 2004; online edn, May 2006
Susan Frohlick, "'Wanting the Children and Wanting K2': The incommensurability of motherhood and mountaineering in Britain and North America in the late twentieth century," Gender, Place and Culture, 13:5 (October 2006): 477-490.
Review of BBC documentary 'Inside Story - Alison's Last Mountain' Lưu trữ 2006-06-17 tại Wayback Machine
British Woman Conquers Everest (with pictures)(BBC Article)
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  GND: 12223796X  ISNI: 0000 0000 4659 6488  LCCN: n97115034  VIAF: 45177798   WorldCat Identities (via VIAF): 45177798
Hội thánh tư gia

Một hội thánh tại gia
Hội thánh tư gia (Home church) hay Hội thánh tại gia (House church) là cụm từ được sử dụng để mô tả một nhóm Cơ đốc nhân thường xuyên tụ họp để thực hiện hoạt động thờ phượng tại nhà riêng. Nhóm này có thể là một phần của một cộng đồng Cơ đốc giáo lớn hơn, chẳng hạn như một giáo xứ, nhưng một số là các nhóm độc lập coi nhà thờ tại gia là hình thức chính của cộng đồng Cơ đốc giáo. Đôi khi các nhóm này tụ họp vì số lượng thành viên ít, và nhà riêng là nơi thích hợp nhất để tụ họp cho đến khi nhóm có đủ tiền để thuê một địa điểm thường xuyên để họp giống như hành sự tại các nhà trọ (tương tự như trong giai đoạn đầu của Phong trào Nhà thờ Mới của Anh). Đôi khi kiểu họp này có lợi thế vì nhóm là thành viên của một giáo đoàn Cơ đốc giáo, nếu không thì sẽ bị cấm họp như trường hợp như các hội thánh tại gia ở Trung Quốc (家庭聚会/jiātíng jùhuì/Gia đình giáo hội) và Iran.
Đại cương

Một số tác gia Cơ đốc gần đây như Francis Chan đã ủng hộ quan điểm rằng Giáo hội Cơ đốc nên nhóm họp tại nhà riêng, và đã dựa hoạt động của cộng đồng của họ xung quanh nhiều cuộc họp nhỏ tại tư gia. Các nhóm Cơ đốc khác chọn họp tại nhà khi họ đang trong giai đoạn đầu phát triển của nhà thờ vì nhà là lựa chọn hợp lý nhất để nhóm nhỏ họp cho đến khi số lượng người tham dự nhóm đủ để đảm bảo chuyển đến một địa điểm thương mại như tòa nhà Hội thánh (nhà thờ). Các tổ chức nhà thờ tại gia tuyên bố rằng cách tiếp cận này được ưa chuộng hơn các cuộc họp công khai tại các tòa nhà chuyên dụng vì đây là cách hiệu quả hơn để xây dựng mối quan hệ cộng đồng và cá nhân, và nó giúp nhóm tham gia vào việc truyền giáo một cách tự nhiên hơn.
Một số người tin rằng các nhà thờ cở nhỏ là mô hình tông đồ có chủ đích trong Kitô giáo vào thế kỷ thứ nhất, và chúng được Chúa Kitô dự định. Trong giáo hội ban đầu, sự hiệp thông, cầu nguyện và phụng vụ của Cơ đốc nhân chủ yếu diễn ra tại nhà riêng, như được mô tả trong sách Công vụ các Sứ đồ. Một số đoạn trong Tân Ước đặc biệt đề cập đến các hội thánh nhóm họp tại nhà. Hội thánh tại nhà đầu tiên được ghi lại trong Công vụ 1:13, nơi các môn đồ của Chúa Jesus nhóm họp lại với nhau trong "Phòng Trên" của một ngôi nhà, theo truyền thống được cho là nơi Phòng Tiệc Ly hiện nay. Trong 300 năm đầu tiên của Thời kỳ Cơ đốc giáo sơ kỳ, cho đến thời Constantine hợp pháp hóa Cơ đốc giáo, những người theo đạo Cơ đốc thường gặp nhau tại nhà.Clement của Alexandria, một giáo phụ thời kỳ đầu, đã viết về việc thờ phượng trong một căn nhà. Nhà thờ Dura-Europos vốn là một ngôi nhà riêng ở Dura-Europos tại Syria, đã được khai quật vào những năm 1930 và được phát hiện đã từng được sử dụng làm nơi họp mặt của các tín nhân Cơ đốc giáo vào năm 232 sau Công nguyên, với một căn phòng nhỏ dùng làm phòng rửa tội tạo ra phong cách nhà thờ hiện tại được nhìn thấy ngày nay.
Chú thích

↑  “What is the House Church?”. housechurchtheology.com. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2024.
↑  David, Stephen. “Ten Reasons For Small Churches”. NTRF. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 12 năm 2016. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2014.
↑  Simson, Wolfgang (2005), Houses that Change the World, Authentic Media, tr. 79–101
↑  Philip Carrington, The Early Christian Church: Volume 1, The First Christian Century, Cambridge University Press, UK, 2011, p. 41-42
↑  “Bible Gateway passage: 1 Corinthians 16:19 – English Standard Version”. Bible Gateway.
↑  George Thomas Kurian, Mark A. Lamport, Encyclopedia of Christianity in the United States, Volume 5, Rowman & Littlefield, USA, 2016, p. 1142.
↑  Floyd V. Filson (tháng 6 năm 1939). “The Significance of the Early House Churches”. Journal of Biblical Literature. 58 (2): 105–112. doi:10.2307/3259855. JSTOR 3259855.
↑  “Assist”. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 2 năm 2006.
↑  Fenn, John (26 tháng 8 năm 2016). “Patrick or Constantine”. The Church Without Walls International.
Cây gạo làng Diên Uẩn

Cây gạo làng Diên Uẩn (hay làng Dương Lôi, Tân Hồng, Từ Sơn, Bắc Ninh) được xem là sinh vật gắn liền với một số sự kiện lịch sử Việt Nam thế kỷ 10, thế kỷ 11 và tồn tại hơn 1000 năm tuổi.
Nguồn gốc và ý nghĩa

Theo sách Thiền Uyển tập anh, cây gạo do thiền sư Đinh La Quý trồng ở chùa Châu Minh, làng Diên Uẩn thuộc hương Cổ Pháp (Bắc Ninh ngày nay) vào năm 936 thời Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ.
Nguyên do việc trồng cây gạo, theo lời sư Đinh La Quý trước khi mất (năm 936), là vì vào giữa thế kỷ 9, Cao Biền đắp thành Tô Lịch, biết đất Cổ Pháp có khí tượng đế vương, nên đã đào đứt con sông Điềm và những ao Phù Chẩn đến 19 chỗ để trấn yểm. Sư Đinh La Quý đã khuyên Khúc Lãm lấp lại như xưa. Đồng thời, ông có trồng một cây gạo tại chùa Châu Minh, làng Diên Uẩn - tức là làng Dương Lôi sau này - để trấn chỗ bị đứt.
Theo lời thiền sư Đinh La Quý, việc trồng cây gạo của ông nhằm khôi phục lại long mạch bị Cao Biền phá gãy, ngoài mục đích sinh ra chân mạng đế vương, chấn hưng đất nước còn vì bậc đế vương đó có thể phò dựng Chính pháp làm hưng thịnh Phật giáo.
Sét đánh và bài thơ sấm

Bài chi tiết: Bài thơ sấm trên cây gạo làng Diên Uẩn
Theo sách Thiền Uyển tập anh, sau khi trồng cây gạo, sư Đinh La Quý làm bài kệ như sau:
Bài thơ này được xem nhằm mục đích tuyên truyền cho sự ra đời của nhà Lý vào tháng 10 năm Dậu, và sau đó nhà Lý ra đời vào tháng 10 năm Kỷ Dậu (1009) - ứng với sự tiên đoán của bài thơ. Có ý kiến cho rằng bài thơ do thế có thể được sáng tác trước lúc Lý Công Uẩn lên ngôi không lâu.
Năm 1009, sau 73 năm tồn tại, cây gạo làng Diên Uẩn bị sét đánh nhưng không chết. Theo ghi chép của sử sách (Đại Việt sử lược, Đại Việt sử ký toàn thư, Việt sử tiêu án, Khâm định Việt sử thông giám cương mục), tại chỗ sét đánh trên thân cây có bài thơ sấm mà có ý kiến cho rằng tác giả chính là sư Vạn Hạnh. Bài thơ được giải mã mang nội dung tiên đoán việc nhà Lý nối nghiệp nhà Tiền Lê, cũng như tên các triều đại kế tục tiếp theo trong lịch sử Việt Nam như nhà Trần, nhà Hậu Lê, nhà Mạc, chúa Trịnh.
Vì sự kiện cây gạo bị sét đánh, làng Diên Uẩn còn được mang tên là làng Dương Lôi hay Đình Sấm. Làng Diên Uẩn chính là nơi sinh ra Lý Công Uẩn. Không lâu sau khi bài thơ sấm xuất hiện, Lý Công Uẩn lên ngôi vua thay thế nhà Tiền Lê, tức là vua Lý Thái Tổ.
Kết cục

Cây gạo làng Diên Uẩn tồn tại suốt chiều dài lịch sử cho tới thế kỷ 20. Năm 1966, trong một trận bão lớn đổ bộ vào miền Bắc Việt Nam, cây gạo già yếu quá bị đổ. Tính từ khi được sư Đinh La Quý trồng tới khi chết, cây gạo tồn tại 1030 năm.
Tại chỗ cây gạo xưa, người ta trồng vào một cây đa. Cây có 8 cành, tượng trưng cho 8 vị vua đời Lý.
Lời phê

Khâm định Việt sử Thông giám cương mục thì nêu ra lời phê về sấm truyền họ Lý sẽ làm vua:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Bờ cõi Bắc Nam tuy có khác, nhưng vận hội vẫn như nhau: nhà Lê thì có chuyện khoác áo long cổn, nhà Lý thì lời sấm truyền ghi trên thân cây, sao mà giống chuyện với bên Tống thế! Hay là người làm sử thấy thế, gò ép gán gẩm vào với nhau để cho thần dị câu chuyện, chứ trời kia có ý làm ra như thế đâu?   | ” |
Chú thích

↑  Chép theo Thiền Uyển tập anh, tr. 104. Có ý kiến ghi tên thiền sư là La Quý An
↑  Các nhà nghiên cứu cho rằng có thể là sông Đuống.
↑  Thuộc làng Phù Chẩn huyện Từ Sơn, Bắc Ninh.
↑  Thiền Uyển tập anh, tr. 104.
↑  Thiền Uyển tập anh, tr. 105.
1 2  Phan Duy Kha, Lã Duy Lan, Đinh Công Vĩ, sách đã dẫn, tr. 113.
↑  Kỷ nhà Lê, Ngọa Triều hoàng đế Lưu trữ 2021-01-19 tại Wayback Machine, trích dẫn ... Trước đây ở hương Diên Uẩn, châu Cổ Pháp có cây gạo bị sét đánh, người hương ấy xem kỹ dấu sét đánh thấy có chữ: "Thụ căn điểu điểu, mộc biểu thanh thanh, hòa đao mộc lạc, thập bát tử thành, đông a nhập địa, mộc dị tái sinh, chấn cung kiến nhật, đoài cung ẩn tinh, lục thất niên gian, thiên hạ thái bình" (Gốc cây thăm thẳm, ngọn cây xanh xanh, cây hòa đao rụng, mười tám hạt thành, cành đông xuống đất, cây khác lại sinh, đông mặt trời mọc, tây sao náu hình, khoảng sáu bảy năm, thiên hạ thái bình). Sư Vạn Hạnh tự đoán riêng rằng: "Thụ căn điểu điểu", chữ căn nghĩa là gốc, gốc tức là vua, chữ điểu đồng âm với yểu, nên hiểu là yếu. "Mộc biểu thanh thanh", chữ biểu nghĩa là ngọn, ngọn tức là bề tôi, chữ thanh âm gần giống với chữ thanh nghĩa là thịnh. Hòa, đao, mộc [ghép lại] là chữ Lê. Thập, bát, tử [ghép lại] là chữ Lý. "Đông A" là chữ Trần, "nhập địa" là phương Bắc vào cướp. "Mộc dị tái sinh" là họ Lê khác lại sinh ra. "Chấn cung kiến nhật", chấn là phương Đông, kiến là mọc ra, nhật là thiên tử. "Đoài cung ẩn tinh", đoài là phương tây, ẩn cũng như lặn, tinh là thứ nhân. Toàn bộ mấy câu này ý nói là vua thì non yểu, bề tôi thì cường thịnh, họ Lê mất, họ Lý nổi lên, thiên tử ở phương đông mọc ra thì thứ nhân ở phương tây lặn mất, trải qua 6, 7 năm thì thiên hạ thái bình...
↑  Phan Duy Kha, Lã Duy Lan, Đinh Công Vĩ, sách đã dẫn, tr. 117.
1 2 3  Phan Duy Kha, Lã Duy Lan, Đinh Công Vĩ, sách đã dẫn, tr. 114.