stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chiến dịch Bắc Kỳ

| x t Chiến dịch Bắc Kỳ (1883-86) |
| --- | --- |
 Nam Định (27/03/1883)  Gia Quất (27–28/03/1883)  Cầu Giấy (19/05/1883)  Phủ Hoài (15/08/1883)  Thuận An (20/08/1883)  Bá Giang (01/09/1883)  Sơn Tây (11/12/1883 –17/12/1883)  Bắc Ninh (6–24/3/1884)  Hưng Hóa (11-12/4/1884)  Bắc Lệ (23–24/06/1884)  Tuyên Quang (5/1884-3/3/1885)  Lạng Sơn (2/1885-1/4/1885) 
Chiến dịch Bắc Kỳ (tiếng Pháp: Campagne du Tonkin) là một chiến dịch diễn ra từ tháng 6 năm 1883 đến tháng 4 năm 1886 do Pháp tổ chức, nhằm chống lại các đội quân của người Việt, quân cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc và đội quân Quảng Tây và Vân Nam của nhà Thanh, với mục tiêu chiếm đóng Bắc Kỳ và giữ vững sự bảo hộ của Pháp tại đó. Với những diễn biến phức tạp của chiến dịch xảy ra vào tháng 8 năm 1884 do bùng phát Chiến tranh Pháp - Thanh và vào tháng 7 năm 1885 do phong trào Cần Vương tại An Nam, chiến dịch cần đến sự tham gia của rất nhiều quân Pháp, dưới cái tên Quân đoàn viễn chinh Bắc Kỳ và sự hỗ trợ từ Đội tàu chiến Bắc Kỳ. Chiến dịch chính thức kết thúc vào tháng 4 năm 1886, khi lực lượng viễn chinh giảm số lượng quân đội chiếm đóng, nhưng tình hình Bắc Kỳ vẫn không ổn định cho đến tận năm 1896.
Trong khoảng thời gian từ năm 1881 cho tới 1885, người Pháp đã tiêu tốn vào xứ Đông Dương 334 triệu franc, trong khi tổng mậu dịch của xứ này chỉ là 350 triệu franc trong năm 1879.
Hà Nội và Nam Định (tháng 6-7 năm 1883)

10 năm sau thất bại của Francis Garnier trong việc xâm chiếm Bắc Kỳ, quân đội Pháp và Việt Nam lại đụng độ ở Bắc Kỳ vào ngày 25 tháng 4 năm 1882, khi sĩ quan chỉ huy Henri Rivière chiếm được thành Hà Nội chỉ với một lực lượng nhỏ lính thủy đánh bộ.
Sau vài tháng tạm lắng, quân tiếp viện từ Pháp đã đến vào tháng 2 năm 1883 cho phép Rivière leo thang chiến tranh bằng việc chiếm đánh thành Nam Định (27/03/1883). Chiếm đóng được Nam Định là chiến lược quan trọng của người Pháp nhằm đảm bảo thông tin liên lạc của họ ra biển.
Phần lớn lực lượng của Rivière đóng tại Nam Định trong khoảng thời gian ông ta vắng mặt. Tiểu đoàn trưởng Berthe de Villers đã đánh bại một cuộc tấn công của người Việt ở các vị trí người Pháp chiếm đóng tại Hà Nội, do phò mã Hoàng Kế Viêm chỉ huy tại trận Gia Quất (27-28/02/1883).
Thuật ngữ Chiến dịch Bắc Kỳ trong bài này quy ước cuộc chiến bắt đầu từ tháng 6/1883, tuy những xung đột trước đó tại Bắc Kỳ đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch. Chiến dịch này được đánh dấu bằng sự quyết định gửi quân tiếp viện đến Bắc Kỳ của chính phủ Pháp, để trả thù cho thất bại và cái chết của Rivière trong cuộc chiến với quân Cờ Đen tại trận Cầu Giấy (19/05/1883). Quân tiếp viện đã được tổ chức thành Quân đoàn viễn chinh Bắc Kỳ, đặt dưới quyền chỉ huy của tướng Alexandre-Eugène Bouët (1833-1887), các sĩ quan cao cấp lính thủy đánh bộ đã có mặt sẵn ở thuộc địa Nam Kỳ.
Tình cảnh của lính Pháp trước cuộc đổ bộ của Bouet đầu tháng 6 năm 1883 vô cùng bấp bênh. Người pháp lúc đó chỉ có các trại lính nhỏ tại Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định và các điểm bị cô lập tại Hòn Gai và Quy Nhơn tại Nam Kỳ. Bouet ngay lập tức thấy cần phải tấn công đội quân cờ đen và quân người Việt của Hoàng Kế Viêm. Bước đầu, Bouet cho rút các căn cứ bị cô lập tại Hòn Gai và Quy Nhơn. Ông ta cũng cho phép từ bỏ Nam Định khi thấy cần thiết, những cố gắng bảo vệ 3 cứ điểm chính. Tháng 6, ông ta cũng dập tắt các cuộc biểu tình nửa vời của người Việt tại Hà Nội và Nam Định.
Lực lượng tăng cường từ Pháp và quần đảo Nouvelle-Calédonie, lực tuyển mộ ở Nam Kỳ, và lực lượng người Bắc Kỳ theo Pháp đến nhanh chóng đã cho phép Bouët phản công. Ngày 19/07, tiểu đoàn trưởng Pierre de Badens, chỉ huy cao cấp người Pháp tại Nam Định đã tấn công và đánh bại lực lượng quân vây hãm của Hoàng Kế Viêm, làm giảm áp lực của quân Việt lên Nam Định
Thiết lập chế độ bảo hộ của Pháp (tháng 8 năm 1883)

Bài chi tiết: Trận Cửa Thuận An
Sự xuất hiện của đô đốc Amédée Courbet vào tháng 7 năm 1883 cùng với lực lượng hải quân tiếp viện lớn càng củng cố thêm sức mạnh của quân Pháp tại Bắc Kỳ. Quân Pháp ở hoàn cảnh bắt buộc phải tấn công quân Cờ đen Lưu Vĩnh Phúc và họ nhận ra rằng hành động quân sự đương đầu với quân Cờ đen phải đi kèm một giải pháp với triều đình Việt Nam tại Huế. Nếu cần thiết, phải dùng vũ lực để có được sự công nhận bảo hộ của Pháp với Bắc Kỳ.
Ngày 30 tháng 7 năm 1883, Đô đốc Courbet, tướng Bouët và François- Jules Harmand, được bổ nhiệm là Tổng Ủy viên Hội đồng Dân Sự Bắc Kỳ
gần đây đã bổ nhiệm ủy viên dân sự Pháp - chung của Bắc Bộ, nắm giữ một hội đồng chiến tranh tại Hải Phòng. Cả ba đều thống nhất rằng nên khởi động sớm nhất có thể cuộc chiến chống lực lượng Quân Cờ Đen đang đóng ở Phủ Hoài bên bờ sông Đáy và lực lượng của Hoàng Kế Viêm đối kháng với quân Pháp tại Nam Định.
Vì vậy họ đã đi đến quyết định, chủ yếu là sự thúc giục của Harmand, đề nghị chính phủ Pháp cho phép thực hiện một cuộc tấn công vào hệ thống phòng thủ tại trung ương Huế, sau đó gửi một tối hậu thư yêu cầu Việt Nam phải chấp nhận sự bảo hộ của Pháp trên toàn Bắc Kỳ hoặc phải đối mặt với cuộc tấn công ngay lập tức.
Đề xuất này được Bộ chấp thuận vào ngày 11 tháng 8, và ngày 18 tháng 8, một số tàu chiến thuộc nhóm lực lượng hải quân duyên hải tại Bắc Kỳ của Courbet đã bắn phá các cửa phòng thủ Thuận An, lối vào của sông Huế.
Ngày 20 tháng 8, tại trận Cửa Thuận An, 2 nhóm lính thủy đánh bộ Pháp và các nhóm lính trong 3 tàu chiến Pháp đã cập vào bờ và nã pháo vào các công sự phòng thủ. Trong suốt buổi chiều, pháo hạm Lynx và Vipère đã chọc thủng hàng rào phòng ngự tại cửa sông Hương, tạo điều kiện cho quân Pháp tấn công trực tiếp Huế nếu họ họ muốn.
Triều đình Việt Nam đã yêu cầu một hiệp ước đình chiến, ngày 25 tháng 8, Harmand tự thảo cho triều đình hèn nhát Huế một hiệp ước có tên là Hòa ước Quý Mùi. Việt Nam công nhận tính hợp pháp của sự chiếm đóng của Pháp tại Nam Kỳ, chấp nhận sự bảo hộ của Pháp đối với cả Trung Kỳ và Bắc Nam Kỳ và hứa sẽ rút quân khỏi Bắc Kỳ. Việt Nam, gia đình hoàng gia, triều đình vẫn tồn tại nhưng phải nằm dưới sự chỉ đạo của Pháp. Pháp có đặc quyền đóng quân đồn trú tại Huế. Để đảm bảo không có biến cố, một đơn vị lính đồn trú Pháp sẽ chiếm giữ lâu dài tại cửa phòng thủ Thuận An. Một dải lãnh thổ lớn thuộc Trung Kì được chuyển sang Bắc Kì và Nam Kì, nơi chịu sự quản lý trực tiếp của người Pháp. Các tỉnh Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Tĩnh được nhập vào Bắc Kì và các tỉnh phía nam Bình Thuận vào Nam Kì. Người Pháp hủy bỏ mọi khoản nợ quốc gia. Người Pháp tiến hành loại bỏ quân Cờ Đen tại Bắc Kì và kiểm soát thương mại trên sông Hồng.
Phủ Hoài, Palan và Hải Dương (tháng 8–11 năm 1883)

Bài chi tiết: Trận Phủ Hoài (1883) và Trận Bắc Giang (1883)
Sơn Tây (tháng 12 năm 1883)

Bài chi tiết: Trận Sơn Tây (1883)
Tháng 12 năm 1883 đô đốc Amédée Courbet, người được lựa chọn để thay thế Bouët làm tổng chỉ huy quân đoàn viễn chinh Bắc Kì, đã tập hợp một lực lượng lớn gồm 9000 quân tiến đánh Sơn Tây nhằm tiêu diệt quân cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc. Quyết định này còn mang một ý nghĩa chính trị quan trọng, khi tấn công Sơn Tây sẽ đưa quân Pháp giao chiến trực tiếp với quân Trung Quốc lần đầu tiên kể từ khi chiến dịch bắt đầu. Nhà Thanh (Trung Quốc ) về danh nghĩa là thiên triều của Việt Nam, đã hàng tháng trời hỗ trợ quân Cờ đen, và đóng quân ở khắp miền bắc Việt Nam như Sơn Tây, Lạng Sơn, Bắc Ninh,.. để ngăn bước tiến của quân Pháp. Vào ngày 10 tháng 12 năm 1883, sau khi thất bại trong việc thuyết phục quân Thanh rút lui bằng những nỗ lực ngoại giao, chính phủ Pháp ủy quyền cho Courbet tấn công Sơn Tây
Chiến dịch Sơn Tây là một chiến dịch đẫm máu của Pháp ở Bắc Kì. Trong trận đánh này quân Thanh và quân Việt Nam chiến đấu rất ít, nhưng quân cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc đã chiến đấu rất quyết liệt để bảo vệ thành phố. Ngày 14 tháng 12, quân Pháp tấn công công sự phòng thủ phía ngoài của Sơn Tây ở Phù Sa, nhưng bị đẩy lui với thương vong lớn. Hi vọng có thể tận dụng sự hoang mang của quân Pháp sau thất bại này, Lưu Vĩnh Phúc tổ chức tấn công quân pháp trong đêm hôm đó, nhưng cũng cũng thất bại vô cùng thảm khốc. Sau khi cho binh sĩ nghỉ ngơi vào ngày 15, Courbet một lần nữa tấn công Sơn Tây vào chiều ngày 16. Lần tấn công nay được quân Pháp chuẩn bị rất kĩ bằng pháo binh, và chỉ tấn công sau khi quân phòng thủ đã mệt mỏi. Vào hồi 5 giờ chiều, một tiểu đoàn lính lê dương và tiểu đoàn thủy quân lục chiến đã chiếm được cổng phía tây thành Sơn Tây và tiếp tục giao tranh trên con đường tiến vào thị xã. Lưu Vĩnh Phúc rút quân vào thành trong, và rời bỏ Sơn tây trong đêm tối vài giờ sau đó. Courbet hoàn thành mục tiêu, nhưng cái giá phải trả là rất đắt. Thương vong của quân Pháp là 83 người chết và 320 người bị thương. Trận đánh này cũng gây tổn thất nặng cho quân cờ đen, và theo như một số quan sát viên, nó đã khiến quân cờ đen không thể phục hồi.
Bắc Ninh và Hưng Hóa (tháng 1-7 năm 1884)

Bài chi tiết: Trận Bắc Ninh (1884) và Trận Hưng Hóa (1884)
Cuộc chiến Pháp - Thanh (tháng 8 năm 1884- tháng 4 năm 1885)

Bài chi tiết: Chiến tranh Pháp-Thanh
Sự 'lặng sóng' tại Bắc Kỳ (tháng 4 năm 1885 - tháng 4 năm 1886)

Chiến tranh Trung-Pháp kết thúc với việc quân Trung Quốc bị đẩy lùi ra khỏi Bắc Bộ và hiệp ước hòa bình được ký kết giữa Pháp và Trung Quốc tại Thiên Tân vào ngày 09 tháng 6 năm 1885, buộc Trung Quốc phải từ bỏ ảnh hưởng lịch sử quyền bá chủ của nó với Việt Nam và thừa nhận chế độ bảo hộ của Pháp trên cả Nam Kì và Bắc Kì. Theo lý thuyết, điều này củng cố đòi hỏi của họ đối với Bắc Kì. Nhưng thực tế điều này không dễ dàng như thế. Một chính khách Anh đã nhận xét vào thời điểm đó:
Một lực lượng mạnh quân tiếp viện đã được gửi đến Bắc Kỳ khi xảy ra cuộc nổi dậy Lạng Sơn (tháng 3 năm 1885), nâng tổng số binh sĩ Pháp tại Bắc Kỳ lên đến 35.000 vào mùa hè năm 1885. Trong tháng 5 và tháng 6 năm 1885, thêm hàng ngàn lính Pháp mới đổ vào Bắc Kỳ.
Chú thích

↑  Kratoska, trang 295
↑  Thomazi, Conquête, 140–44
↑  Thomazi, Conquête, 149–50
↑  Thomazi, Conquête, 150–51
↑  Thomazi, Conquête, 158–62
↑  Huard, 84–8
↑  Duboc, 156–7; Huard, 88–92
↑  Thomazi, Conquête, 162–3
↑  Huard, 103–22; Loir, 13–22; Thomazi, Conquête, 165–6; Histoire militaire, 62–4
↑  Huard, 122–30; Thomazi, Conquête, 166
Bản đồ Bắc Kỳ
Trận chiến tại Nam Định, 19/07/1883.
Courbet và Harmand tại Huế, tháng 8 năm 1883
Ký kết Hòa ước Quý Mùi, 25/08/1883
Chuẩn bị lên tàu ở Algiers để đến Bắc Kỳ, tháng 1 năm 1885
Messua limbata

| Messua limbata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Messua
Loài (species): M. limbata
Danh pháp hai phần
Messua limbata R.Banks, 1898 
Messua limbata là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Messua. Messua limbata được Richard C. Banks miêu tả năm 1898.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Eriobotrya seguinii

| Eriobotrya seguinii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Rosaceae
Chi (genus): Eriobotrya
Loài (species): E. seguinii
Danh pháp hai phần
Eriobotrya seguinii (H. Lév.) Cardot ex Guillaumin, 1924 
Eriobotrya seguinii là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được (H. Lév.) Cardot ex Guillaumin mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eriobotrya seguinii”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Chrysoblastella

| Chrysoblastella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Dicranales
Họ (familia): Ditrichaceae
Chi (genus): Chrysoblastella
Chrysoblastella là một chi rêu trong họ Ditrichaceae.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Chrysoblastella”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Onthophagus monardi

| Onthophagus monardi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. monardi
Danh pháp hai phần
Onthophagus monardi Boucomont, 1936 
Onthophagus monardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Odontopera mediorufa

| Odontopera mediorufa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Odontopera
Loài (species): O. mediorufa
Danh pháp hai phần
Odontopera mediorufa Cockayne, 1938/39 
Odontopera mediorufa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Nhóm Himalia

Biểu đồ này so sánh các Tham số quỹ đạo và kích cỡ tương đối của các thành viên của nhóm Himalia. Trục hoành biểu thị khoảng cách trung bình tới Sao Mộc, trục tung biểu thị độ nghiêng quỹ đạo, và các vòng tròn là kích cỡ tương đối của các vệ tinhs.
Biểu đồ này biểu thị mọi vệ tinh dị hình của Sao Mộc. Nhóm Himalia là các vệ tinh xếp cùng nhau gần đỉnh của biểu đồ. Vị trí của một vật thể ở trục hoành biểu thị khoảng cách của nó với Sao Mộc. Trục tung biểu thị độ nghiêng quỹ đạo. Độ lệch tâm quỹ đạo được biểu thị bởi các đường kẻ màu vàng chỉ khoảng cách tối đa và tối thiểu từ Sao Mộc. Các vòng tròn miêu tả kích cỡ của vật thể khi so sánh với nhau.
Nhóm Himalia  là một nhóm các vệ tinh dị hình của Sao Mộc chuyển động cùng chiều chuyển động với Sao Mộc, chuyển động theo một quỹ đạo giống với vệ tinh Himalia và được cho rằng có cùng một nguồn gốc.
Các vệ tinh của nhóm đó là (tính với khoảng cách tăng dần từ Sao Mộc):
Leda
Himalia (là vệ tinh lớn nhất trong nhóm, cũng là vệ tinh được lấy tên để đặt tên cho nhóm)
Lysithea
Elara
Dia (ứng cử viên)
Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU) dành riêng những tên kết thúc bằng -a cho  vệ tinh trong nhóm này để ám chỉ sự chuyển động ngược của các vệ tinh này có mối liên hệ với Sao Mộc: hành tinh trung tâm mà chúng chuyển động xung quanh.
Đặc điểm và nguồn gốc

Những vệ tinh trong nhóm Himalia có bán trục lớn (khoảng cách từ Sao Mộc) trong khoảng 11.15 đến 11.75 Gigamét, có độ nghiêng quỹ đạo  trong khoảng 26.6° từ 28.3°, và có độ lệch tâm quỹ đạo trong khoảng 0.11 và 0.25. Trên quan sát thực tế, nhóm này rất đồng nhất, tất cả các vệ tinh đều phản xạ một màu trung tính (chỉ mục màu B−V = 0.66 và V−R = 0.36), giống với các thiên thạch loại C. Làm hạn chế sự tán sắc của các thông số  quỹ đạo và sự đồng nhất của phổ điện từ, có giả thiết cho rằng nhóm này là tàn dư từ sự tan vỡ của một thiên thạch từ vành đai tiểu hành tinh chính. Bán kính của thiên thạch lớn này có thể vào khoảng 89 km, chỉ lớn hơn Himalia một chút, vẫn còn lại chính xác 87%. Điều này chỉ ra rằng thiên thạch lớn không bị ảnh hưởng là bao.
Phép tích phân cho ta thấy được rằng một xác suất cao rằng có những sự va chạm giữa thành viên của nhóm vệ tinh này trong vòng đời của hệ mặt trời   (Ví dụ: trên trung bình khoảng 1,5 lần Himalia và Elara va chạm với nhau). Ngoài ra, những mô phỏng tương tự cũng cho thấy được những khả năng cao rằng có những vụ va chạm giữa các vệ tinh thuận và nghịch hành (ví dụ: Pasiphae và Himalia có 27% khả năm va chạm với nhay trong vòng  4,5 tỷ năm). Do đó, có giả thiết cho rằng nhóm vệ tinh hiện tại có thể là kết quả của một sự va chạm gần đây và có lịch sử phong phú hơn trong những vệ tinh thuận và nghịch hành, đối lập với những nhóm tan rã  ngay sau khi sự định hình hành tinh, kể đến nhóm Carme và nhóm Ananke.
Messua desidiosa

| Messua desidiosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Messua
Loài (species): M. desidiosa
Danh pháp hai phần
Messua desidiosa Peckham & G. Peckham, 1896 
Messua desidiosa là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Messua. Messua desidiosa được Elizabeth Maria Gifford Peckham & George William Peckham miêu tả năm 1896.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Methylphenidat

| --- | --- |


Dữ liệu lâm sàng
Tên thương mại: Ritalin, Concerta, Aptensio, Biphentin, Daytrana, Equasym, Medikinet, Metadate, Methylin, QuilliChew, Quillivant
AHFS/Drugs.com: Chuyên khảo
MedlinePlus: a682188
Giấy phép:  US FDA: Methylphenidate 
Danh mục cho thai kỳ:  AU: B3   US: C (Rủi ro không bị loại trừ)   
Nguy cơ lệ thuộc: Physical: None Psychological: Moderate
Nguy cơ gây nghiện: Moderate
Dược đồ sử dụng: Oral, insufflation, intravenous, transdermal
Mã ATC: N06BA04 (WHO) 
Tình trạng pháp lý
Tình trạng pháp lý:  AU: S8 (Kiểm soát)   CA: Quy định III   DE: Anlage III   UK: Lớp B   US: Quy định II  
Dữ liệu dược động học
Sinh khả dụng: ~30% (range: 11–52%)
Liên kết protein huyết tương: 10–33%
Chuyển hóa dược phẩm: Gan (80%) mostly CES1A1-mediated
Chu kỳ bán rã sinh học: 2–3 hours
Bài tiết: Urine (90%)
Các định danh
 Tên IUPAC Methyl phenyl(piperidin-2-yl)acetate 
Số đăng ký CAS: 113-45-1
PubChem CID: 4158
IUPHAR/BPS: 7236
DrugBank: DB00422 Y
ChemSpider: 4015 Y
Định danh thành phần duy nhất: 207ZZ9QZ49
KEGG: D04999 Y
ChEBI: CHEBI:6887 Y
ChEMBL: CHEMBL796 Y
ECHA InfoCard: 100.003.662
Dữ liệu hóa lý
Công thức hóa học: C14H19NO2
Khối lượng phân tử: 233.31 g/mol
Mẫu 3D (Jmol): Hình ảnh tương tác
Điểm nóng chảy: 74 °C (165 °F) 
Điểm sôi: 136 °C (277 °F) 
 SMILES O=C(OC)C(C1CCCCN1)C2=CC=CC=C2 
 Định danh hóa học quốc tế InChI=1S/C14H19NO2/c1-17-14(16)13(11-7-3-2-4-8-11)12-9-5-6-10-15-12/h2-4,7-8,12-13,15H,5-6,9-10H2,1H3 Y Key:DUGOZIWVEXMGBE-UHFFFAOYSA-N Y 
  (kiểm chứng)
Methylphenidat, được bán dưới nhiều tên thương mại, Ritalin là một trong những tên được biết đến nhiều nhất, là thuốc kích thích trung tâm thần kinh trung ương của phenethylamin  và các lớp piperidine được sử dụng trong điều trị rối loạn hiếu động thái quá và thiếu chú ý (ADHD) và chứng ngủ rũ. Bản quyền ban đầu thuộc quyền sở hữu của CIBA, nay là Tập đoàn Novartis.
Dược chất lần đầu tiên được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cấp phép năm 1955 để điều trị bệnh hiếu động thái quá và thiếu chú ý(ADHD). Sử dụng y tế bắt đầu vào năm 1960; thuốc đã trở nên ngày càng được sử dụng nhiều kể từ những năm 1990, khi chẩn đoán ADHD được chấp nhận rộng rãi hơn. Giữa năm 2007 và 2012, đơn thuốc methylphenidate tăng 50% ở Anh và năm 2013 tiêu thụ methylphenidate toàn cầu tăng lên 2,4 tỷ liều, tăng 66% so với năm trước. Hoa Kỳ tiếp tục chiếm hơn 80% lượng tiêu thụ toàn cầu.
ADHD và các điều kiện tương tự khác được cho là có liên quan đến hoạt động phụ của dopamine và các chức năng của norepinephrine trong não, chủ yếu ở vỏ não trước trán, chịu trách nhiệm về chức năng điều hành (ví dụ, lý luận, ức chế hành vi, tổ chức, giải quyết vấn đề, lập kế hoạch, vv.). Cơ chế hoạt động của Methylphenidat liên quan đến việc ức chế tái hấp thu catecholamin, chủ yếu là chất ức chế tái hấp thu dopamin. Methylphenidat hoạt động bằng cách ngăn chặn các chất vận chuyển dopamin và vận chuyển norepinephrin, dẫn đến tăng nồng độ dopamin và norepinephrin trong nứt khớp thần kinh. Ảnh hưởng này dẫn đến sự gia tăng neurotransmission của dopamin và norepinephrin. Methylphenidat cũng là một thụ thể yếu 5HT1A.
Microcystin

Microcystin là một loại toxin sinh học sản xuất bởi các loại vi khuẩn Cyanobacteria, còn được biết đến với tên gọi tảo xanh. Đây là một trong những loại toxin phổ biến nhất trong nước ngọt và nước biển có chứa tảo xanh. Microcystin có thể gây hại cho sức khỏe của người và động vật nếu tiếp xúc hoặc tiêu thụ một lượng lớn.
Các nguồn gốc chính của microcystin là các tảo Cyanobacteria, đặc biệt là các loài Microcystis, Anabaena và Planktothrix. Khi các tảo này phát triển quá mức trong môi trường nước và tạo ra một hiện tượng gọi là "các đợt nước xanh", microcystin có thể được giải phóng vào nước, gây ra nguy cơ cho sức khỏe con người và động vật nếu tiếp xúc với nước này.
Microcystin có thể gây độc hại cho gan, thận và hệ thần kinh. Các triệu chứng của việc tiếp xúc với microcystin có thể bao gồm đau đầu, đau bụng, đau răng, nôn mửa, tiêu chảy, tổn thương gan và thậm chí là tử vong nếu tiếp xúc với mức độ độc hại cao. Do đó, việc kiểm soát và giảm thiểu sự xuất hiện của tảo xanh và microcystin trong môi trường nước là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường nước.
Menfi

Menfi là một đô thị của tỉnh Agrigento ở vùng Sicilia, có vị trí cách khoảng 70 km về phía tây nam của Palermo và khoảng 60 km về phía tây bắc của Agrigento. Vào thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 12.934 người và diện tích là 113,2 km².
Thị xã nằm giữa các sông Belice và Carboj
Menfi giáp các đô thị sau: Castelvetrano, Montevago, Sambuca di Sicilia, Santa Margherita di Belice, Sciacca.
Esentepe, Çaycuma

| Esentepe |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
EsentepeVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Zonguldak
Huyện: Çaycuma
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 176 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Esentepe là một xã thuộc huyện Çaycuma, tỉnh Zonguldak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 176 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Zonguldak”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Nhạc bướm

| Nhạc bướm  |
| --- | --- |
Một bìa tờ nhạc xuất bản năm 1961, in hình ca sĩ Mỹ Thể.
Quốc gia:  Việt Nam Cộng hòa
Nhạc bướm hoặc Tờ nhạc rời là sản phẩm thương mại có yếu tố nghệ thuật dành cho đối tượng đam mê sưu tập từng thịnh hành tại Việt Nam giữa thế kỷ XX.