stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chuyến bay 8968 của Merpati Nusantara Airlines

| --- | --- |
Một chiếc Xian MA60 của Merpati Nusantara Airlines, tương tự chiếc máy bay bị rơi
Accident
Ngày: 7 tháng 5 năm 2011
Mô tả tai nạn: Đang điều tra
Địa điểm: Bên ngoài khơi Tây Papua, Indonesia khi sắp hạ cánh ở sân bay Kaimana
Máy bay
Dạng máy bay: Xian MA60
Hãng hàng không: Merpati Nusantara Airlines
Số đăng ký: PK-MZK
Xuất phát: Sorong, Tây Papua, Indonesia
Điểm đến: Kaimana, Tây Papua, Indonesia
Hành khách: 21
Phi hành đoàn: 6
Tử vong: 27 (all)
Sống sót: 0
Chuyến bay 8968 của Merpati Nusantara Airlines là một chuyến bay nội địa từ Sorong, Tây Papua, Indonesia đi Kaimana, Tây Papua, Indonesia. Vào ngày 7 tháng 5 năm 2011, máy bay Xian MA60 của Merpati Nusantara Airlines đã rời tại vùng biển gần sân bay Utarom, Kaimana. Chiếc máy bay bị rơi trong điều kiện thời tiết xấu từ độ cao 15.000 foot với khoảng 400 mét trước khi tới đường băng. Có 21 hành khách và 6 phi hành đoàn trên máy bay, tất cả đều thiệt mạng.
Cartagogena

| Cartagogena> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân bộ (subordo): Apoditrysia
Liên họ (superfamilia): Tortricoidea
Họ (familia): Tortricidae
Phân họ (subfamilia): Tortricinae
Chi (genus): Cartagogena Razowski, 1992
Cartagogena là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.
Các loài

Cartagogena februa Razowski, 1992
Cartagogena ferruminata Razowski, 1992
Cartagogena filtrata Razowski, 1992
Chú thích

↑  Baixeras, J.; Brown, J. W.; Gilligan, T. M. “Online World Catalogue of the Tortricidae”. Tortricidae.com. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2009.
Catocala obscurata

| Catocala obscurata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Catocala
Loài (species): C. obscurata
Danh pháp hai phần
Catocala obscurata Oberthür, 1880 
Catocala obscurata là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Bức xạ (định hướng)

Bức xạ (tiếng Anh: Radiation) là từ được sử dụng trong khoa học và trong văn học nghệ thuật.
Vật lý học và dẫn xuất

Bức xạ là quá trình vật lý trong đó một thực thể phát ra năng lượng truyền ra môi trường hoặc chân không, và được hấp thụ bởi các thực thể khác. Các dẫn xuất là phân loại bức xạ, và tác động của bức xạ trong thực tế .
Vât lý
Bức xạ điện từ là bức xạ ở dạng sóng điện từ, bao gồm các hiện tượng như sóng vô tuyến và ánh sáng nhìn thấy được.
Bức xạ nhiệt (Thermal radiation) là bức xạ điện từ phát ra từ mọi vật ở trạng thái nhiệt trên nhiệt độ không tuyệt đối.
Bức xạ ion hóa (Ionizing radiation) là bức xạ có năng lượng đủ lớn để gây ra ion hóa các nguyên tử làm chúng có thêm hoặc mất các điện tử.
Bức xạ hạt (Particle radiation) là bức xạ năng lượng ở dạng các hạt hạ nguyên tử di chuyển nhanh. Bức xạ hạt được gọi là chùm hạt nếu các hạt di chuyển theo cùng một hướng, giống như một chùm ánh sáng.
Bức xạ hạt nhân (Nuclear radiation) hay phóng xạ là bức xạ phát sinh từ các quá trình hạt nhân như phân rã phóng xạ. Hầu hết bức xạ hạt nhân là bức xạ ion hóa.
Bức xạ Synchrotron (Synchrotron radiation), còn được gọi là nguồn sáng synchrotron, là bức xạ điện từ được tạo ra do sự gia tốc các hạt tích điện di chuyển nhanh qua các từ trường.
Bức xạ hấp dẫn là bức xạ có dạng sóng hấp dẫn, hoặc gợn sóng trong độ cong của không-thời gian.
Y học
Xạ trị (Radiation therapy), còn được gọi là "radiotherapy", là điều trị bệnh bằng cách chiếu một lượng bức xạ ion hóa có kiểm soát lên một phần hoặc toàn bộ cơ thể.
Nhiễm độc phóng xạ (Radiation poisoning) hay hội chứng nhiễm phóng xạ cấp tính là tổn thương mô của cơ quan do tiếp xúc quá mức với bức xạ ion hóa.
Sinh học

Bức xạ tiến hóa (Evolutionary radiation) là sự đa dạng hóa loài từ tổ tiên chung thành một số dòng dõi để thích ứng môi trường không gian sinh thái mới.
Bức xạ thích ứng (Adaptive radiation) là bức xạ tiến hóa để lấp đầy nhiều hốc sinh thái (Ecological niche).
Văn học nghệ thuật

Radiation (Bức xạ) là thành phần tên của nhiều tác phẩm:
Album Radiation, phát hành năm 1998, album studio thứ 10 của ban nhạc rock nổi tiếng người Anh Marillion.
Roddy Radiation, nghệ danh của nhạc sĩ người Anh Roddy Byers (sinh năm 1955).
Bí danh của Toby Fox, nhà soạn nhạc của "Music of Homestuck" và người sáng tạo ra video game Undertale.
"Radiation", một bài hát năm 1997 của Feeder, từ album Polythene.
Chỉ dẫn

↑  Chú ý hiện vi-Wiki đang có chỗ dùng lẫn lộn "bức xạ" và "phóng xạ", trong khi "phóng xạ" là một phần của "bức xạ".
Cephalomappa lepidotula

| Cephalomappa lepidotula> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Cephalomappa
Loài (species): C. lepidotula
Danh pháp hai phần
Cephalomappa lepidotula Airy Shaw, 1960 
Cephalomappa lepidotula là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Airy Shaw mô tả khoa học đầu tiên năm 1960.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cephalomappa lepidotula”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Cephalomappa paludicola

| Cephalomappa paludicola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Cephalomappa
Loài (species): C. paludicola
Danh pháp hai phần
Cephalomappa paludicola Airy Shaw, 1960 
Cephalomappa paludicola là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Airy Shaw mô tả khoa học đầu tiên năm 1960.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cephalomappa paludicola”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Caupolicana quadrifasciata

| Caupolicana quadrifasciata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Colletidae
Phân họ (subfamilia): Diphaglossinae
Tông (tribus): Caupolicanini
Chi (genus): Caupolicana
Loài (species): C. quadrifasciata
Danh pháp hai phần
Caupolicana quadrifasciata Friese, 1898 
Caupolicana quadrifasciata là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1898.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Caupolicana pubescens

| Caupolicana pubescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Colletidae
Phân họ (subfamilia): Diphaglossinae
Tông (tribus): Caupolicanini
Chi (genus): Caupolicana
Loài (species): C. pubescens
Danh pháp hai phần
Caupolicana pubescens Smith, 1879 
Caupolicana pubescens là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Asthenochloa tenera

| Asthenochloa tenera> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Asthenochloa
Loài (species): A. tenera
Danh pháp hai phần
Asthenochloa tenera Buse 
Asthenochloa tenera là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Buse mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Asthenochloa tenera”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Azima tetracantha

| Azima tetracantha> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Brassicales
Họ (familia): Salvadoraceae
Chi (genus): Azima
Loài (species): A. tetracantha
Danh pháp hai phần
Azima tetracantha Lam., 1783 
Azima tetracantha là một loài thực vật có hoa trong họ Salvadoraceae. Loài này được Lam. mô tả khoa học đầu tiên năm 1783.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Azima tetracantha”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Cis erinaceus

| Cis erinaceus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ciidae
Chi (genus): Cis
Loài (species): C. erinaceus
Danh pháp hai phần
Cis erinaceus Roubal, 1933 
Cis erinaceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Roubal miêu tả khoa học năm 1933.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Cis espinosai

| Cis espinosai> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ciidae
Chi (genus): Cis
Loài (species): C. espinosai
Danh pháp hai phần
Cis espinosai Brèthes, 1923 
Cis espinosai là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Brèthes miêu tả khoa học năm 1923.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Kanchugaranahalli, Kadur

| Kanchugaranahalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Chikmagalur
Thành phố/thị trấn: Kadur
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Kanchugaranahalli là một làng thuộc tehsil Kadur, huyện Chikmagalur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Cis maurus

| Cis maurus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ciidae
Chi (genus): Cis
Loài (species): C. maurus
Danh pháp hai phần
Cis maurus Peyerimhoff, 1915 
Cis maurus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Peyerimhoff miêu tả khoa học năm 1915.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Cis mahensis

| Cis mahensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ciidae
Chi (genus): Cis
Loài (species): C. mahensis
Danh pháp hai phần
Cis mahensis Scott, 1926 
Cis mahensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ciidae. Loài này được Scott miêu tả khoa học năm 1926.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Cleora hospita

| Cleora hospita> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Cleora
Loài (species): C. hospita
Danh pháp hai phần
Cleora hospita Prout 1916 
Cleora hospita là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Centema angolensis

| Centema angolensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Amaranthaceae
Chi (genus): Centema
Loài (species): C. angolensis
Danh pháp hai phần
Centema angolensis Hook.f., 1880 
Centema angolensis là loài thực vật có hoa thuộc họ Dền. Loài này được Hook.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.
Carangoides coeruleopinnatus

| Cá hoắc |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Perciformes
Phân bộ (subordo): Percoidei
Liên họ (superfamilia): Percoidea
Họ (familia): Carangidae
Chi (genus): Carangoides
Loài (species): C. coeruleopinnatus
Danh pháp hai phần
Carangoides coeruleopinnatus (Rüppell, 1830) 
 Approximate range of the coastal trevally
Danh pháp đồng nghĩa
 Caranx coeruleopinnatus  Rüppell, 1830  Caranx caeruleopinnatus  Rüppell, 1830  Carangoides caeruleopinnatus  (Rüppell, 1830)  Citula coeruleopinnata  (Rüppell, 1830)  Carangoides ophthalmotaenia  Bleeker, 1852  Carangoides altissimus  Jordan & Seale, 1905  Caranx formosanus  Jordan & Snyder, 1908  Caranx uii  Wakiya, 1924  Carangoides uii  (Wakiya, 1924)  Citula diversa  Whitley, 1940 
Cá hoắc (Danh pháp khoa học: Carangoides coeruleopinnatus) là một loài cá biển trong họ cá khế phân bố ở khắp các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới của đại dương từ Thái Bình Dương và Tây Ấn Độ Dương, từ Nam Phi ở phía tây Nhật Bản và New Caledonia ở phía đông, và đỉnh phía nam Úc.
Phân loại

Chúng chính thức được phân loại trong chi Carangoides, một trong một số nhóm cá gọi là trevally. Carangoides tiếp tục phân loại trong họ cá khế, chính nó là một phần của thuộc phân bộ Percoidei và Perciformes. Các loài đã được mô tả lần đầu tiên một cách khoa học và được đặt tên bởi nhà tự nhiên học người Đức Eduard Rüppell vào năm 1830 dựa trên mẫu vật thu được từ các vùng nước của Biển Đỏ. Ông đã đặt tên cho loài mới Caranx coeruleopinnatus
Phân bố

Chúng được phân bố rộng rãi trên khắp các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới của Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương, giới hạn phía tây của nó là ở bờ biển phía đông châu Phi, từ Nam Phi và Madagascar bắc đến Biển Đỏ và Vịnh Ba Tư, với số lượng dao động mở rộng về phía đông dọc theo bờ biển của Ấn Độ, bao gồm Sri Lanka. Loài này được phân phối trên bờ biển châu Á bao gồm cả Trung Quốc và Thái Lan, và khắp Đông Nam Á và chuỗi hòn đảo của Indonesia mở rộng tới miền bắc Australia. Ở Thái Bình Dương, phạm vi của nó kéo dài về phía bắc Đài Loan và Nhật Bản, và phía đông để một số nhóm đảo nhỏ, trong đó có Tonga, Samoa và New Caledonia.
Đặc điểm

Loài này được tìm thấy trên các rạn san hô ven biển sâu, chúng là cá săn mồi đơn độc, săn mồi cá nhỏ bao gồm động vật giáp xác, cá nhỏ và thân mềm. Chúng chưa được nghiên cứu, và như vậy có rất ít thông tin về sinh học và sinh thái của nó. Loài này được biết là có cả ở bãi cát ngầm nhỏ, răng khá yếu. Nó là một loài cá khá chậm chạp so với các thành viên khác trong họ cá khế. Loài này là đối tượng đánh bắt thủy sản trên phạm vi sinh sống của nó bằng một số phương pháp đánh bắt và có giá trị thương mại nhỏ.
Cleora goldfinchi

| Cleora goldfinchi |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Cleora
Loài (species): C. goldfinchi
Danh pháp hai phần
Cleora goldfinchi Prout 1937 
Cleora goldfinchi là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Cnidoscolus orientensis

| Cnidoscolus orientensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Cnidoscolus
Loài (species): C. orientensis
Danh pháp hai phần
Cnidoscolus orientensis Fern.Casas 
Cnidoscolus orientensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Fern.Casas mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cnidoscolus orientensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Cleretum herrei

| Cleretum herrei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Aizoaceae
Chi (genus): Cleretum
Loài (species): C. herrei
Danh pháp hai phần
Cleretum herrei (Schwantes) Ihlenf. & Struck, 1986 publ. 1987 
Cleretum herrei là một loài thực vật có hoa trong họ Phiên hạnh. Loài này được (Schwantes) Ihlenf. & Struck mô tả khoa học đầu tiên năm 1986 publ. 1987.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cleretum herrei”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Cnidoscolus orbiculatus

| Cnidoscolus orbiculatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Cnidoscolus
Loài (species): C. orbiculatus
Danh pháp hai phần
Cnidoscolus orbiculatus Lundell 
Cnidoscolus orbiculatus là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Lundell mô tả khoa học đầu tiên năm 1945.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cnidoscolus orbiculatus”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Clusia fructiangusta

| Clusia fructiangusta |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Clusiaceae
Chi (genus): Clusia
Loài (species): C. fructiangusta
Danh pháp hai phần
Clusia fructiangusta Cuatrec. 
Clusia fructiangusta là một loài thực vật có hoa trong họ Bứa. Loài này được Cuatrec. mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Clusia fructiangusta”. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013.
Cleora hoplogaster

| Cleora hoplogaster> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Cleora
Loài (species): C. hoplogaster
Danh pháp hai phần
Cleora hoplogaster Prout 1916 
Cleora hoplogaster là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Cnidoscolus piranii

| Cnidoscolus piranii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Cnidoscolus
Loài (species): C. piranii
Danh pháp hai phần
Cnidoscolus piranii Fern.Casas & J.M.Pizarro 
Cnidoscolus piranii là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Fern.Casas & J.M.Pizarro mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cnidoscolus piranii”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Giáo

Một nữ chiến binh với cây giáo
Giáo là một loại vũ khí cận chiến gồm một trục (thường bằng gỗ) với một đầu nhọn. Mũi giáo có thể là một đầu của trục được mài nhọn (như giáo lửa cứng - fire hardened spear), hoặc nó có thể được làm bằng vật liệu bền hơn (như đá lửa, đá vỏ chai, sắt, thép hoặc đồng) và được gắn chặt vào trục. Thiết kế phổ biến nhất để săn bắn hoặc chiến đấu với giáo từ thời cổ đại là kết hợp một mũi kim loại hình tam giác, hình thoi hoặc hình chiếc lá. Mũi của loại giáo dùng để đánh cá thường có gai hoặc cạnh răng cưa.
Giáo có thể được chia làm hai loại: một loại để chọc như một vũ khí cận chiến và một loại để ném như là một vũ khí tầm xa.
Giáo đã được sử dụng trong suốt lịch sử loài người như một công cụ săn bắn và câu cá và làm vũ khí. Cùng với chùy, dao và rìu, giáo là một trong những công cụ sớm nhất và quan trọng nhất được phát triển bởi người cổ đại. Là một vũ khí, giáo có thể được sử dụng bằng một hoặc hai tay. Giáo được sử dụng trong hầu hết mọi cuộc xung đột cho đến thời kỳ hiện đại (khi nó tiếp tục tồn tại dưới dạng lưỡi lê) và có lẽ là vũ khí được sử dụng phổ biến nhất trong lịch sử.
Nguồn gốc

Sản xuất và sử dụng giáo không giới hạn đối với con người mà cũng đã được thực hành bởi tinh tinh phương tây. Người ta đã thấy tinh tinh gần Kesdougou, Senegal làm giáo bằng cách bẻ các cành cây to, tỉa bớt các cành nhỏ và mài nhọn một đầu bằng răng. Loài tinh tinh này sau đó sử dụng giáo để săn galago ngủ trong các hố sâu.
Nguồn gốc > Thời tiền sử

Các bằng chứng khảo cổ học tìm thấy ở Đức ngày nay cho thấy giáo đã được dùng trong săn bắn ít nhất 400,000 năm trước, và một nghiên cứu năm 2012 từ khu Kathu Pan ở Nam Phi cho thấy rằng hominids, có thể là Homo heidelbergensis, có thể đã phát triển công nghệ làm giáo với mũi bằng đá mài nhọn ở Châu Phi vào khoảng 500,000 năm trước. Tuy nhiên, gỗ không được bảo quản tốt và Craig Stanford, một primatologist và giáo sư anthropology tại Đại học Nam California đã gợi ý rằng sự khám phá ra giáo dùng bởi tinh tinh có nghĩa là người tinh khôn có thể đã dùng giáo gỗ trước đó.
Người Neanderthal bắt đầu làm mũi giáo đá từ khoảng 300,000 năm trước đây, và khoảng 250,000 năm trước, giáo gỗ được làm bởi các điểm được nung cứng bằng lửa.
Từ 200,000 năm trước công nguyên, người Trung Paleolithic bắt đầu làm những lưới giáo đá phức tạp với các cạnh mỏng. Các lưỡi giáo đá có thể được cố định trên trục bằng cao su hoặc nhựa thông hoặc bằng các vật liệu kết dính làm bởi gân động vật, dải da hoặc các loại dây dợ có nguồn gốc từ thực vật. Trong thời kì này, có sự khác biệt rõ ràng giữa giáo dùng để ném và giáo dùng trong các cuộc chiến mặt đối mặt. Tới thời kì Magdalenian (15,000 - 9500 BCE), giáo dùng để ném tương tự như atlatl được sử dụng
Trong quân đội > Châu Âu > Đồ cổ kinh điển > Hi Lạp cổ đại

Giáo là vũ khí chính của các chiến binh Homer's lliad. Việc sử dụng một ngọn giáo chọc và hai ngọn giáo ném cũng đựoc đề cập đến. Nó gợi ý rằng hai phong cách chiến đấu đang được đề cập đến; một phong cách sớm, với giáo chọc, có nguồn gốc từ thời Mycenaean khi mà lliad lấy bối cảnh, và một phong cách muộn, với giáo ném, từ thời Homer's sở hữu Archaic.
Trang bị của 1 người lính mang giáo

Lính mang giáo thường mặc một chiếc áo khoác hai ngực(kurtka)với một bảng điều khiển màu ở phía trước(plastron),một dải vải màu(sash),và một chiếc mũ Ba Lan đứng đầu vuông(czapka). Cây thương của họ thường có một lá cờ đuôi én nhỏ(pennon),ngay dưới đầu giáo. Các đồng xu thường được gỡ bỏ hoặc bọc trong một bìa vải trên dịch vụ đang hoạt động. Với tầm bắn và độ chính xác được cải thiện của súng hỏa mai bộ binh và súng trường, cấu hình cao được trình bày bởi lancer với vũ khí dễ thấy của họ được mang theo đã trở thành một vấn đề. Các ułans hoặc uhlans,như lancer được biết đến trong các ngôn ngữ Ba Lan và Đức tương ứng, được đào tạo để hạ thấp thương của họ khi trinh sát trên đỉnh đồi.