stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nguyên thủ quốc gia
Thể chế hiến pháp > Vấn đề với việc phân loại

Mặc dù các phạm trù phân loại rõ ràng vẫn tồn tại, đôi khi rất khó để xác định một nguyên thủ quốc gia cụ thể thuộc về phạm trù nào. Trên thực tế, việc phân loại nguyên thủ quốc gia vào phạm trù nào được đánh giá không dựa trên lí thuyết mà dựa trên thực tiễn hoạt động của họ.
Sự thay đổi hiến pháp ở Liechtenstein vào năm 2003 đã trao cho nguyên thủ quốc gia, Vương công đương nhiệm, các quyền hiến định bao gồm quyền phủ quyết đối với luật pháp và quyền miễn nhiệm người đứng đầu chính phủ và nội các. Tương tự, các quyền ban đầu được trao cho Tổng thống Hi Lạp theo hiến pháp Cộng hoà Hi Lạp năm 1974 đã đưa Hi Lạp đến gần hơn với mô hình bán tổng thống của Pháp.
Một trường hợp phức tạp khác tồn tại ở Nam Phi, nơi Tổng thống thực chất được bầu bởi Nghị viện (cơ quan lập pháp), do đó, về nguyên tắc, tương tự như một người đứng đầu chính phủ trong hệ thống nghị viện, nhưng đồng thời, tổng thống cũng được công nhận là nguyên thủ quốc gia. Các chức vụ tổng thống của Nauru và tổng thống của Botswana cũng tương tự về mặt này với chức vụ tổng thống của Nam Phi.
Vai trò

Nguyên thủ quốc gia là vị trí hiến định cao nhất của một quốc gia có chủ quyền. Vai trò của nguyên thủ có thể bao gồm một số hoặc toàn bộ chức năng quyền lực, tuỳ thuộc vào quy định hiến pháp, nhưng không phải lúc nào cũng nắm quyền lực tối cao trong điều hành đất nước. Việc đảm nhận chức vụ này thường được đánh dấu bằng nghi lễ công khai trang trọng như lễ nhậm chức tổng thống hoặc lễ đăng quang quân chủ.
Vai trò > Vai trò hành pháp

Tại phần lớn các quốc gia, dù là cộng hoà hay quân chủ, quyền hành pháp được trao, ít nhất là trên danh nghĩa, cho nguyên thủ quốc gia. Trong các hệ thống tổng thống, nguyên thủ quốc gia là người đứng đầu hành pháp de facto (trên thực tế). Theo các hệ thống nghị viện, quyền hành pháp được thực thi bởi nguyên thủ quốc gia, nhưng trên thực tế được thực hiện theo lời khuyên của nội các và các bộ trưởng. Điều này tạo ra các thuật ngữ như "Chính phủ của Quốc vương Bệ hạ" và "Chính phủ của Ngài Toàn quyền". Các ví dụ về hệ thống nghị viện trong đó nguyên thủ quốc gia chỉ là người đứng đầu hành pháp trên danh nghĩa bao gồm Úc, Áo, Canada, Đan Mạch, Ấn Độ, Ý, Na Uy, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh.
Sau đây là các ví dụ từ hiến pháp của các quốc gia khác nhau, minh hoạ các quy định chung về việc phân bổ quyền hành pháp:
Ví dụ 1 (chế độ quân chủ lập hiến): Theo Điều 12 của Hiến pháp Đan Mạch năm 1953:
Tuân theo các giới hạn được quy định trong Đạo luật Hiến pháp này, Nhà vua có quyền lực tối cao trong tất cả các vấn đề của Vương quốc, và Ngài sẽ thực thi quyền lực tối cao đó thông qua các Bộ trưởng.
Ví dụ 2 (chế độ quân chủ lập hiến vắng mặt): Theo Chương II, Mục 61 của Đạo luật Hiến pháp Khối Thịnh vượng chung Úc năm 1900:
Quyền hành pháp của Khối Thịnh vượng chung được trao cho Nữ vương và được thực thi bởi Toàn quyền với tư cách là đại diện của Nữ vương, và bao gồm việc thi hành và duy trì Hiến pháp này, và luật pháp của Khối Thịnh vượng chung.
Ví dụ 3 (cộng hoà nghị viện): Theo Điều 26 (2) của Hiến pháp Hi Lạp năm 1975:
Quyền hành pháp sẽ được thực thi bởi Tổng thống Cộng hoà và Chính phủ.
Ví dụ 4 (cộng hoà nghị viện): Theo Điều 53 (1) của Hiến pháp Ấn Độ:
Quyền hành pháp của liên bang được trao cho Tổng thống và sẽ được thực thi bởi Tổng thống trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các quan chức cấp dưới theo Hiến pháp.
Ví dụ 5 (cộng hòa bán tổng thống): Theo Chương 4, Điều 80, Khoản 3 của Hiến pháp Nga:
Tổng thống Liên bang Nga, theo Hiến pháp Liên bang Nga và luật liên bang, sẽ xác định các mục tiêu cơ bản của chính sách đối nội và đối ngoại của Nhà nước.
Ví dụ 6 (cộng hoà tổng thống): Theo Tiêu đề IV, Chương II, Mục I, Điều 76 của Hiến pháp Brazil:
Quyền hành pháp được thực thi bởi Tổng thống Cộng hoà, với sự hỗ trợ của các Bộ trưởng Quốc gia.
Ví dụ 7 (cộng hoà tổng thống): Điều 2, Mục 1 của Hiến pháp Hoa Kỳ quy định:
Quyền hành pháp sẽ được trao cho một Tổng thống Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.
Một số ít trường hợp ngoại lệ mà nguyên thủ quốc gia thậm chí không phải là người đứng đầu hành pháp trên danh nghĩa - và nơi quyền hành pháp tối cao theo hiến pháp được trao một cách rõ ràng cho một nội các - bao gồm Cộng hoà Séc, Ireland, Israel, Nhật Bản và Thuỵ Điển.
Vai trò > Vai trò ngoại giao

Mặc dù nhiều hiến pháp, đặc biệt là từ thế kỉ 19 trở về trước, không đề cập rõ ràng đến nguyên thủ quốc gia theo nghĩa chung được sử dụng trong một số hiệp ước quốc tế ngày nay, các chức danh tương ứng với vị trí này vẫn được các quốc gia khác công nhận là nguyên thủ quốc gia. Trong chế độ quân chủ, nhà vua/nữ vương thường được hiểu là nguyên thủ quốc gia. Công ước Viên về Quan hệ Ngoại giao, được xây dựng dựa trên tập quán lâu đời, hoạt động dựa trên tiền đề rằng người đứng đầu phái bộ ngoại giao (ví dụ: đại sứ hoặc khâm sứ) của quốc gia cử đi được uỷ nhiệm cho nguyên thủ quốc gia của quốc gia tiếp nhận.
Nguyên thủ quốc gia uỷ nhiệm (tức là chính thức phê chuẩn) các đại sứ của nước mình (hoặc những người đứng đầu phái bộ ngoại giao tương đương hiếm hơn, chẳng hạn như cao uỷ hoặc khâm sứ Toà Thánh) thông qua việc gửi thư uỷ nhiệm chính thức (và Thư triệu hồi khi kết thúc nhiệm kì) cho các nguyên thủ quốc gia khác và ngược lại, nhận thư từ các đối tác nước ngoài của họ. Nếu không có sự uỷ nhiệm đó, người đứng đầu phái bộ ngoại giao không thể đảm nhận vai trò của mình và nhận được vị thế ngoại giao cao nhất. Vai trò của nguyên thủ quốc gia về vấn đề này được pháp điển hoá trong Công ước Viên về Quan hệ Ngoại giao năm 1961, mà tính đến năm 2017 đã có 191 quốc gia có chủ quyền phê chuẩn.
Tuy nhiên, có những điều khoản trong Công ước Vienna rằng một đại diện ngoại giao cấp thấp hơn, chẳng hạn như một đại biện lâm thời, được công nhận bởi bộ trưởng bộ ngoại giao (hoặc tương đương).
Vai trò > Vai trò quân sự

Với tư cách là người nắm giữ quyền hành pháp tối cao, nguyên thủ quốc gia thường được hiến định hoặc theo thông lệ được xác định là Tổng tư lệnh (Commander-in-Chief) của lực lượng vũ trang (Armed Forces) quốc gia, nắm giữ vị trí cao nhất trong hệ thống chỉ huy quân sự (military chains of command).
Trong các thể chế quân chủ lập hiến hoặc cộng hoà nghị viện, nguyên thủ quốc gia, trên phương diện de jure (pháp lí), có thể nắm giữ quyền chỉ huy tối cao đối với lực lượng vũ trang. Tuy nhiên, theo thông lệ (quy ước bất thành văn) hoặc quy định pháp luật thành văn, việc thực thi quyền lực này thường được thực hiện theo sự tư vấn của các bộ trưởng có trách nhiệm, dẫn đến việc quyền quyết định de facto (trên thực tế) về các hoạt động quân sự thuộc về một cơ quan/cá nhân khác. Bất kể quyền lực thực tế ra sao, nguyên thủ quốc gia vẫn đảm nhiệm các nghi lễ liên quan đến lực lượng vũ trang và đôi khi xuất hiện trong quân phục, đặc biệt phổ biến trong các chế độ quân chủ, nơi phối ngẫu của quân chủ và các thành viên hoàng tộc cũng có thể mặc trang phục tương tự. Đây thường là dịp duy nhất nguyên thủ của một quốc gia dân chủ ổn định xuất hiện trong trang phục quân sự đối với quân đội.
Trong các chế độ độc tài quân sự hoặc các chính phủ được thiết lập thông qua đảo chính quân sự (coups d'état), vị trí Tổng tư lệnh (commander-in-chief) mang tính chất đương nhiên, do toàn bộ quyền lực trong thể chế này đều xuất phát từ việc sử dụng sức mạnh quân sự. Trong một số trường hợp, khoảng trống quyền lực phát sinh từ chiến tranh có thể tạo điều kiện cho nguyên thủ quốc gia vượt ra khỏi khuôn khổ vai trò hiến định thông thường.
Vai trò > Vai trò lập pháp

Theo thông lệ, nguyên thủ quốc gia, đặc biệt trong các hệ thống nghị viện, như một phần của vai trò mang tính biểu tượng, sẽ đảm nhiệm việc khai mạc các kỳ họp thường niên của cơ quan lập pháp. Ví dụ điển hình là lễ khai mạc quốc hội (state opening of parliament) với bài phát biểu từ ngai vàng (speech from the throne) tại Vương quốc Anh. Ngay cả trong các hệ thống tổng thống, nguyên thủ quốc gia cũng thường trình bày báo cáo chính thức trước cơ quan lập pháp về tình hình đất nước, chẳng hạn như thông điệp liên bang (state of the union address) tại Hoa Kỳ, hay thông điệp quốc gia (state of the nation address) tại Cộng hoà Nam Phi.
Tại phần lớn các quốc gia, quy định chung là mọi dự luật được thông qua bởi một hoặc cả hai viện của cơ quan lập pháp đều cần được nguyên thủ quốc gia ký ban hành để chính thức có hiệu lực pháp luật. Ở một số quốc gia, ví dụ như Vương quốc Anh, Vương quốc Bỉ và Cộng hoà Ireland, nguyên thủ quốc gia trên danh nghĩa được xem là một bộ phận cấu thành của cơ quan lập pháp. Tuy nhiên, trong đa số các hệ thống nghị viện, nguyên thủ quốc gia thường không có quyền phủ quyết việc kí ban hành dự luật đã được nghị viện thông qua; hành động kí phê chuẩn (assent) của nguyên thủ quốc gia chủ yếu mang tính hình thức, xác nhận rằng dự luật đã được thông qua theo đúng trình tự và thủ tục luật định. Hành động kí ban hành dự luật thành luật một cách chính thức được gọi là sự công bố luật (promulgation). Tại các quốc gia quân chủ, thủ tục này đôi khi được gọi là sự phê chuẩn của hoàng gia (royal assent).
Trong một số hệ thống nghị viện, nguyên thủ quốc gia vẫn được trao một số quyền hạn nhất định mang tính tuỳ nghi liên quan đến các dự luật. Các quyền này bao gồm: Quyền phủ quyết dự luật cho đến khi cơ quan lập pháp (thông qua các viện) xem xét lại và thông qua lần thứ hai; quyền trì hoãn việc kí ban hành dự luật; hoặc quyền đình chỉ dự luật vô thời hạn (thường thấy ở các quốc gia còn duy trì đặc quyền hoàng gia, tuy nhiên quyền này rất hiếm khi được sử dụng); quyền chuyển dự luật đến toà án để thẩm định tính hợp hiến; hoặc quyền đưa dự luật ra trưng cầu dân ý.
Trong trường hợp nguyên thủ quốc gia đồng thời nắm giữ vị trí người đứng đầu cơ quan hành pháp, họ có khả năng kiểm soát về mặt chính trị các biện pháp hành pháp cần thiết để triển khai luật. Nếu thiếu các biện pháp này, luật đã được công bố có thể không được thực thi trên thực tế, thậm chí có thể bị bỏ quên trong nhiều năm hoặc vĩnh viễn.
Vai trò > Triệu tập và giải tán cơ quan lập pháp

Nguyên thủ quốc gia thường được trao quyền triệu tập và giải tán cơ quan lập pháp quốc gia. Trong phần lớn các hệ thống nghị viện, quyền này thường được thực hiện theo đề nghị của người đứng đầu chính phủ. Tuy nhiên, ở một số hệ thống nghị viện và một số hệ thống tổng thống, nguyên thủ quốc gia có thể thực hiện quyền này một cách độc lập. Một số quốc gia quy định nhiệm kì cố định cho cơ quan lập pháp, không cho phép tổ chức bầu cử trước thời hạn (ví dụ, Điều II, Mục 3 của Hiến pháp Hoa Kỳ). Ở các hệ thống khác, mặc dù thường có nhiệm kì cố định, nguyên thủ quốc gia vẫn có thẩm quyền giải tán cơ quan lập pháp trong những tình huống nhất định. Khi người đứng đầu chính phủ mất tín nhiệm tại cơ quan lập pháp, một số nguyên thủ quốc gia có thể từ chối yêu cầu giải tán cơ quan lập pháp, qua đó buộc người đứng đầu chính phủ phải từ chức.
Trong thể chế cộng hoà, nguyên thủ quốc gia ngày nay thường được gọi là tổng thống, tuy nhiên, một số quốc gia đã hoặc đang sử dụng các tước hiệu khác. Các tước hiệu phổ biến được sử dụng trong các chế độ quân chủ bao gồm Hoàng đế/Hoàng hậu hoặc Quốc vương/Nữ vương, bên cạnh đó còn có nhiều tước hiệu khác như Đại Công tước, Vương công, Tiểu vương (Emir) và Sultan.
Mặc dù tước hiệu "tổng thống" và các tước hiệu trong chế độ cộng hoà là phổ biến nhất cho vị trí nguyên thủ quốc gia, ở một số chế độ mang đậm tính dân tộc chủ nghĩa, nhà lãnh đạo có thể áp dụng, một cách chính thức hoặc de facto (trên thực tế), một danh xưng riêng biệt, thường mang nghĩa "lãnh tụ" trong ngôn ngữ bản địa. Ví dụ điển hình là trường hợp của Adolf Hitler, người đứng đầu duy nhất của Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa (Đảng Quốc xã), đồng thời kiêm nhiệm cả chức vụ nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ Đức từ năm 1934 đến 1945, với danh xưng "Führer" (nghĩa là "Lãnh tụ").
Vai trò > Các trường hợp tạm quyền và ngoại lệ

Trong trường hợp nguyên thủ quốc gia không thể thực hiện nhiệm vụ vì bất kì lí do nào, các quy định hiến pháp thường cho phép chuyển giao tạm thời quyền hạn cho một cá nhân hoặc một tập thể được chỉ định. Trong các nền cộng hoà, tuỳ thuộc vào quy định của hiến pháp hoặc các biện pháp ứng phó được đưa ra, người tạm thời đảm nhận vai trò này có thể là phó tổng thống, người đứng đầu chính phủ, cơ quan lập pháp hoặc chủ tịch cơ quan lập pháp. Trong các chế độ quân chủ, vai trò này thường được giao cho một nhiếp chính hoặc một hội đồng nhiếp chính. Ví dụ, tại Hoa Kỳ, Phó Tổng thống sẽ hành động trong trường hợp tổng thống mất năng lực hành vi, trong khi tại Vương quốc Anh, quyền lực của Quân chủ có thể được uỷ quyền cho các cố vấn nhà nước khi Quân chủ ở nước ngoài hoặc không thể thực hiện nhiệm vụ. Đáng chú ý, cả hai đồng nguyên thủ của Andorra đều không cư trú tại quốc gia này; mỗi người được đại diện bởi một đại biểu, mặc dù các đại biểu này không mang tước hiệu chính thức.
Trong những tình huống đặc biệt như chiến tranh, bị chiếm đóng, cách mạng hoặc đảo chính, các thiết chế hiến pháp, bao gồm cả vị trí nguyên thủ quốc gia (vốn mang ý nghĩa biểu tượng quan trọng), có thể bị suy yếu thành hình thức hoặc bị đình chỉ hoạt động để nhường chỗ cho một thiết chế khẩn cấp (ví dụ như chế độ độc tài theo kiểu La Mã cổ đại) hoặc bị xoá bỏ bởi một chính quyền "lâm thời" mới, chẳng hạn như một tập thể kiểu junta, hoặc bị loại bỏ bởi lực lượng chiếm đóng, ví dụ như một thống đốc quân sự (một ví dụ thời kỳ đầu là Harmost của Sparta).
Vai trò > Người đứng đầu chung của nhiều quốc gia

Trong giai đoạn đầu của thời kì cận đại ở châu Âu, một cá nhân thường đồng thời là quân chủ của nhiều quốc gia độc lập. Thuật ngữ chế độ quân chủ hỗn hợp (composite monarchy) được sử dụng để mô tả các trường hợp mà các quốc gia này được cai trị hoàn toàn riêng biệt. Trong các thuật ngữ đương thời, liên minh cá nhân (personal union) thể hiện sự phối hợp giữa các chính phủ ít hơn so với liên minh thực sự (real union). Một ví dụ hiện tại là một trong hai đồng nguyên thủ của Andorra đồng thời là Tổng thống Pháp.
Cần phân biệt các hình thức liên minh này với các thực thể siêu quốc gia (supranational entities). Các thực thể siêu quốc gia không phải là quốc gia và không được định nghĩa bởi một chế độ quân chủ chung, mặc dù chúng có thể (hoặc không) có một chức vụ cao nhất mang tính biểu tượng, chủ yếu là về mặt nghi lễ, ví dụ như chức danh Người đứng đầu Khối Thịnh vượng chung (hiện do Quân chủ Anh nắm giữ, nhưng không được quy định pháp lí dành riêng cho Quân chủ Anh) hoặc chức danh Người đứng đầu Liên minh Ả Rập (tồn tại từ ngày 14 tháng 2 đến ngày 14 tháng 7 năm 1958, do Vua Iraq nắm giữ trong thời gian tồn tại ngắn ngủi của liên bang Hashemite giữa Iraq và Jordan).
Vai trò > Các Vương quốc Thịnh vượng chung

Các quốc gia Vưong quốc Thịnh vượng chung (Commonwealth realms) có chung một quân chủ, hiện tại là Vua Charles III. Tại các quốc gia này, ngoại trừ Vương quốc Anh, một Toàn quyền (Governor-general) được bổ nhiệm bởi Quân chủ, thường theo đề nghị của thủ tướng của quốc gia đó (tuy nhiên, đôi khi việc bổ nhiệm dựa trên kết quả bỏ phiếu của nghị viện quốc gia, như trường hợp của Papua New Guinea và Quần đảo Solomon). Toàn quyền đóng vai trò là đại diện của Quân chủ và thực thi hầu hết các đặc quyền hoàng gia theo thẩm quyền hiến định. Tại Úc, Vua Charles III thường được coi là nguyên thủ quốc gia, do Toàn quyền và các Thống đốc bang được xác định là "đại diện" của ông. Tuy nhiên, do Toàn quyền thực hiện hầu hết các chức năng vương thất cấp quốc gia, trong các cuộc thảo luận chính trị và trên truyền thông,  Toàn quyền đôi khi được nhắc đến như là nguyên thủ quốc gia. Một sự không chắc chắn tương tự, dù ở mức độ thấp hơn, cũng tồn tại ở Canada về việc ai—Quân chủ, Toàn quyền, hay cả hai—nên được coi là nguyên thủ quốc gia. New Zealand, Papua New Guinea và Tuvalu đều quy định rõ ràng rằng Quân chủ là nguyên thủ quốc gia của họ (mặc dù hiến pháp của Tuvalu nêu rõ "bất kì tham chiếu nào trong luật pháp đến Nnguyên thủ quốc gia cũng bao gồm tham chiếu đến Toàn quyền"). Trong các chuyến thăm cấp nhà nước và chính thức, các Toàn quyền thường được đối xử như nguyên thủ quốc gia; tại Liên hợp quốc, họ được hưởng quy chế nguyên thủ quốc gia bên cạnh Quân chủ.
Tính hợp pháp

Chức vụ nguyên thủ quốc gia có thể được thiết lập theo nhiều cách khác nhau và dựa trên nhiều nguồn tính hợp pháp khác nhau.
Tính hợp pháp > Thông qua hư cấu hay thông qua sắc lệnh

Quyền lực có thể xuất phát từ vũ lực, nhưng tính chính danh chính thức thường được thiết lập, thậm chí thông qua các tuyên bố kế thừa mang tính hư cấu (ví dụ: Tuyên bố giả mạo về dòng dõi từ một triều đại trước đó). Đã có những trường hợp chủ quyền được trao thông qua hành động có chủ ý, ngay cả khi đi kèm với các quy tắc kế vị (như trong trường hợp phân chia triều đại). Các sự trao quyền chủ quyền như vậy thường mang tính ép buộc, phổ biến trong bối cảnh tự quyết được trao sau các cuộc nổi dậy dân tộc chủ nghĩa. Một ví dụ điển hình là vị vua cuối cùng của triều đại Attalid thuộc Vương quốc Pergamon thời Hi Lạp hoá, người đã thông qua di chúc để lại lãnh thổ của mình cho Rome nhằm tránh một cuộc chinh phục thảm khốc.
Tính hợp pháp > Theo sự sắp đặt của Chúa

Dưới chế độ thần quyền, địa vị thần thánh được công nhận chuyển hoá thành quyền lực trần thế dựa trên luật thần thánh, có thể biểu hiện dưới dạng quyền lực tối cao của thần thánh đứng trên nhà nước, tạo công cụ ảnh hưởng chính trị cho giới giáo sĩ. Sự phân chia quyền lực thần quyền có thể gây tranh cãi, như trong cuộc xung đột bổ nhiệm giữa Giáo hoàng và Hoàng đế La Mã Thần thánh, khi quyền lực thế tục tìm cách kiểm soát việc bổ nhiệm các giáo sĩ chủ chốt nhằm đảm bảo sự ủng hộ của quần chúng, qua đó củng cố tính chính danh của mình bằng cách kết hợp nghi thức xức dầu trong lễ đăng quang.
Tính hợp pháp > Bằng bầu cử

Việc bầu cử thường là phương thức hiến định để lựa chọn nguyên thủ quốc gia tại các nước cộng hoà và một số chế độ quân chủ, thông qua hình thức trực tiếp (phổ thông đầu phiếu), gián tiếp (do cơ quan lập pháp hoặc đại cử tri đoàn như Hệ thống Đại cử tri Hoa Kỳ thực hiện), hoặc như một đặc quyền độc tôn. Đặc quyền này cho phép nguyên thủ các quốc gia quân chủ thành viên trong liên bang tự bầu ra nguyên thủ liên bang, điển hình như Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Malaysia – nơi Hội đồng Tôn vương gồm quân chủ các bang bầu Tổng thống và Quốc vương. Tương tự, Giáo hoàng – nguyên thủ Vatican – được Hồng y đoàn (gồm các hồng y dưới 80 tuổi do tiền nhiệm bổ nhiệm) bầu chọn thông qua mật nghị Hồng y.
Một số danh xưng Việt dùng để chỉ vị trí Nguyên thủ quốc gia

| Từ Việt | Hán-Nôm | Từ nguyên | Đối tượng hướng đến |
| --- | --- | --- | --- |
| Tổng thống | 総統 | President (tiếng Anh); Président (tiếng Pháp); 總統 (tiếng Trung) | Nguyên thủ chính thể Cộng hoà nhưng không phải do Đảng Cộng sản nắm quyền |
| Chủ tịch nước | 主席渃 | President (tiếng Anh), Président (tiếng Pháp), 主席 (tiếng Trung) | Nguyên thủ các nước do Đảng Cộng sản nắm quyền |
| Chủ tịch Hội đồng Nhà nước | 主席會同茹渃 | Chairman of the State Council (tiếng Anh); Président du Conseil d'État (tiếng Pháp); 國務委員會主席 (tiếng Trung) | Chức danh trong lịch sử tương đương với "Chủ tịch nước" |
| Quốc trưởng | 國長 | Chief /Head of State (tiếng Anh); Chef de l'État (tiếng Pháp); 元首 (tiếng Trung) | Danh xưng gọi lãnh đạo của một số chế độ nhà nước trong lịch sử hiện nay không còn dùng (Quốc trưởng Hitler của Đức Quốc xã, Quốc trưởng Bảo Đại của Quốc gia Việt Nam) |
| Chủ tịch Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia | 主席委班領導國家 | President of National Management Committee (tiếng Anh); Président du comité national de gestion (tiếng Pháp); 國家領導委員會主席 (tiếng Trung) | Chức danh nguyên thủ tại Việt Nam Cộng hoà 1965-1967 |
| Quốc vương | 國王 | King (tiếng Anh); Roi (tiếng Pháp); 國王 (tiếng Trung) | Nguyên thủ chính thể Quân chủ là Nam giới |
| Hoàng đế | 皇帝 | Emperor (tiếng Anh); Empereur (tiếng Pháp); 皇帝 (tiếng Trung) | Nguyên thủ chính thể Quân chủ là Nam giới |
| Nữ hoàng | 女皇 | Empress (tiếng Anh); Impératrice (tiếng Pháp); 女皇 (tiếng Trung) | Nguyên thủ chính thể Quân chủ là Nữ giới |
| Nữ vương | 女王 | Queen (tiếng Anh); Reine (tiếng Pháp); 女王 (tiếng Trung) | Nguyên thủ chính thể Quân chủ là Nữ giới |
| Toàn quyền | 全權 | Governor General (tiếng Anh); Gouverneur général (tiếng Pháp) 总督 (tiếng Trung) | Đại diện của vua/nữ vương Anh tại các nước trong Khối Thịnh vượng chung Anh, người đứng đầu một thuộc địa có chủ quyền |
| Giáo hoàng | 教皇 | Pope (tiếng Anh); Pape (tiếng Pháp); 教宗 (tiếng Trung) | Người đứng đầu của toàn Giáo hội Công giáo Rôma và là người đứng đầu quốc gia Vatican |
| Sa hoàng | 紗皇 | Tsar (tiếng Anh, tiếng Pháp), Car (tiếng Serbia); Цар (tiếng Bulgaria, tiếng Ukraina) và Царь (tiếng Nga) | Danh hiệu của các hoàng đế Nga, Bulgaria, Serbia và Gruzia trong một giai đoạn lịch sử nhất định, có nguồn gốc từ chức Caesar của các Hoàng đế La Mã; |
| Thiên hoàng hay Nhật hoàng | 天皇咍日皇 | 天皇 tennō (tiếng Nhật) | Danh hiệu của các hoàng đế Nhật Bản |
| Đại công tước | 大公爵 | Grand Duke (tiếng Anh); Grand-Duc (tiếng Pháp) | Nguyên thủ Đại công quốc Luxembourg |
| Thân vương | 親王 | Prince (tiếng Anh, tiếng Pháp); Fürst (tiếng Đức) | Nguyên thủ Thân vương quốc Monaco, Liechtenstein, Andorra |
Ngoài ra còn một số danh xưng nguyên thủ được xem là tương đương với danh hiệu Hoàng đế, như:
Sultan = Vua Thổ Nhĩ Kỳ, vua ở một số nước Hồi giáo;
Emir = Tiểu vương (Hồi giáo);
Shah = Vua Ba Tư;
Padishah = Vua Ba Tư, vua Thổ Nhĩ Kỳ;
Kaiser = Danh hiệu của các Hoàng đế La Mã Thần thánh, cũng như các Hoàng đế Áo và Hoàng đế Đức sau này;
Và 2 danh hiệu dành cho 2 nhà độc tài ở châu Âu:
Führer = (chỉ dùng cho Hitler);
Duce (chỉ dùng cho Mussolini);
Các vị nguyên thủ trên thế giới

Để tra cứu nhanh các vị nguyên thủ đương nhiệm, xin xem Danh sách lãnh tụ quốc gia.
Để tra cứu về các vị cựu nguyên thủ, xin xem danh sách theo từng nước, thí dụ:
Anh: Quân chủ Anh
Ấn Độ: Tổng thống Ấn Độ
Campuchia: Quốc vương Campuchia
Canada: Toàn quyền Canada
Đức: Tổng thống Đức
Hàn Quốc: Tổng thống Hàn Quốc
Việt Nam: Chủ tịch nước Việt Nam
Hoa Kỳ: Tổng thống Hoa Kỳ
Nga: Tổng thống Nga
Nhật Bản: Thiên hoàng Nhật Bản
Pháp: Tổng thống Pháp
Úc: Toàn quyền Úc
Chú thích

↑  “Vua Bỉ, không thể kí luật phá thai, nghỉ một ngày”.
↑  Điều 93. "Nếu Nhà vua thấy mình không thể trị vì, các bộ trưởng, sau khi nhận thấy sự bất lực này, sẽ triệu tập ngay các Viện. Quyền nhiếp chính và quyền giám hộ sẽ do các Viện thống nhất đảm nhiệm.'" Hiến pháp Bỉ, Văn bản phối hợp ngày 14 tháng 2 năm 1994 (cập nhật lần cuối ngày 8 tháng 5 năm 2007)
↑  Vui lòng đọc chú thích ở đầu đề mục.
↑  Buckley, Chris; Wu, Adam (11 tháng 3 năm 2018). “Việc chấm dứt giới hạn nhiệm kì của Tập Cận Bình là một vấn đề lớn. Đây là lí do”. The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 25 tháng 1 năm 2025.
↑  “Joomla: unsupported PHP version” (PDF). www.icla.up.ac.za. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2025.
1 2  “Nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ, các bộ trưởng ngoại giao” (PDF).
↑  “United Nations Treaty Collection”. treaties.un.org (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2025.
1 2  Anthony Grafton, Glenn W. Most, Salvatore Settis, The Classical Tradition, trang 159
↑  Andrea Grafetstätter, Sieglinde Hartmann, James Michael Ogier, Islands and Cities in Medieval Myth, Literature, and History: Papers Delivered at the International Medieval Congress, University of Leeds, in 2005, 2006, and 2007, trang 113
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  BNF: cb11947193g (data)  GND: 4130304-0  LCCN: sh85059496  NDL: 00562411  NKC: ph206873
Ninohe, Iwate

| Ninohe 二戸市 |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 

  Hiệu kỳ Biểu tượng
 Vị trí của Ninohe ở  Iwate
Ninohe 
Tọa độ: 40°16′B 141°18′Đ﻿ / ﻿40,267°B 141,3°Đ﻿ / 40.267; 141.300 
Quốc gia: Nhật Bản
Vùng: Tōhoku
Tỉnh: Iwate
Chính quyền
 • Thị trưởng: Toyoaki Obara
Diện tích
 • Tổng cộng: 420,31 km2 (16,228 mi2)
Dân số (1 tháng 11 năm 2010)
 • Tổng cộng: 29,374
 • Mật độ: 69,9/km2 (1,810/mi2)
Múi giờ: UTC+9, Giờ UTC+9
Điện thoại: 0195-23-3111
Địa chỉ tòa thị chính: 47, Fukuoka Aza Kawamata, Ninohe-shi, Iwate-ken 028-6192
Website: Thành phố Ninohe
Ninohe (二戸市, Ninohe-shi?) là một thành phố thuộc tỉnh Iwate, Nhật Bản.