stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Pero acopa
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Perdita festiva

| Perdita festiva> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Panurginae
Tông (tribus): Perditini
Chi (genus): Perdita
Loài (species): P. festiva
Danh pháp hai phần
Perdita festiva Timberlake, 1958 
Perdita festiva là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1958.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Helichrysum mildbraedii

| Helichrysum mildbraedii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Helichrysum
Loài (species): H. mildbraedii
Danh pháp hai phần
Helichrysum mildbraedii Moeser, 1910 
Helichrysum mildbraedii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Moeser mô tả khoa học đầu tiên năm 1910.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Helichrysum mildbraedii”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Helichrysum micropoides

| Helichrysum micropoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Helichrysum
Loài (species): H. micropoides
Danh pháp hai phần
Helichrysum micropoides DC., 1838 
Helichrysum micropoides là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được DC. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Helichrysum micropoides”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Perdita exilis

| Perdita exilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Panurginae
Tông (tribus): Perditini
Chi (genus): Perdita
Loài (species): P. exilis
Danh pháp hai phần
Perdita exilis Timberlake, 1962 
Perdita exilis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1962.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Heggunda, Nelamangala

| Heggunda |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Heggunda
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Bangalore Rural
Thành phố/thị trấn: Nelamangala
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Heggunda là một làng thuộc tehsil Nelamangala, huyện Bangalore Rural, bang Karnataka, Ấn Độ.
Perdita fedorensis

| Perdita fedorensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Panurginae
Tông (tribus): Perditini
Chi (genus): Perdita
Loài (species): P. fedorensis
Danh pháp hai phần
Perdita fedorensis Cockerell, 1916 
Perdita fedorensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1916.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Heterosternuta ohionis

| Heterosternuta ohionis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Dytiscidae
Chi (genus): Heterosternuta
Loài (species): H. ohionis
Danh pháp hai phần
Heterosternuta ohionis (Fall, 1917) 
Heterosternuta ohionis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fall miêu tả khoa học năm 1917.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Pelargonium hortorum

| Pelargonium hortorum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Geraniales
Họ (familia): Geraniaceae
Chi (genus): Pelargonium
Loài (species): P. hortorum
Danh pháp hai phần
Pelargonium hortorum L.H.Bailey 
Pelargonium hortorum là một loài thực vật có hoa trong họ Mỏ hạc. Loài này được L.H. Bailey mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Chú thích

1 2  The Plant List (2010). “Pelargonium hortorum”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2013.
Phalacrus bataviensis

| Phalacrus bataviensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Phalacridae
Chi (genus): Phalacrus
Loài (species): P. bataviensis
Danh pháp hai phần
Phalacrus bataviensis Champion, 1925 
Phalacrus bataviensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Phalacridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1925.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Astragalus devestitus

| Astragalus devestitus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Astragalus
Loài (species): A. devestitus
Danh pháp hai phần
Astragalus devestitus Pazij & Vved. 
Astragalus devestitus là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Pazij & Vved. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Astragalus devestitus”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Trận Utica (203 TCN)

| x t Chiến tranh Punic lần thứ hai |
| --- | --- |
Saguntum – Lilybaeum – Rhone – Ticinus – Trebia – Cissa – Hồ Trasimene – Sông Ebro – Ager Falernus – Geronium – Cannae – Nola lần 1 – Dertosa – Nola lần 2 – Cornus – Nola lần 3 – Beneventum lần 1 – Syracuse – Tarentum lần 1 – Capua lần 1 – Beneventum lần 2 – Silarus – Herdonia lần 1 – Thượng Baetis – Capua lần 2 –  Herdonia lần 2 – Numistro – Asculum – Tarentum lần 2 – Tân Carthage – Baecula – Grumentum – Metaurus – Ilipa – Crotona – Utica – Đồng bằng trung tâm – Cirta – Thung lũng sông Po – Zama
Trận Utica xảy ra năm 203 TCN giữa quân đội của Roma và Carthage trong chiến tranh Punic lần thứ hai nhằm tranh chấp quyền thống trị trên vùng phía Tây Địa Trung Hải. Bằng một cuộc tấn công bất ngờ, tướng La Mã là Publius Cornelius Scipio đã thành công trong việc tiêu diệt một lực lượng lớn hơn nhiều của liên minh giữa Carthage và Numidia không xa dòng chảy của sông Medjerda nay thuộc Tunisia. Vì thế ông đã đạt được một lợi thế quyết định chiến lược, chuyển trọng tâm của cuộc chiến tranh từ Ý và Iberia tới vùng đất của người Carthahe ở phía bắc châu Phivà đóng góp một phần qua trọng cho chiến thắng cuối cùng của Rome.
Bắt đầu cuộc viễn chinh và trận Utica > Scipio mang chiến tranh đến Carthage

Cuộc viễn chinh châu Phi bắt đầu vào năm 204 trước Công nguyên. Hàng trăm tàu vận tải đã mang theo một đội quân La Mã không quá 35.000 binh sĩ  tới mũi Farina, khoảng 35 km về phía tây của Carthage (hoặc Pulcrum). Sự có mặt của Scipio gây ra rất nhiều lo lắng và sợ hãi, và ông đã sử dụng kết quả hỗn loạn này để chiếm một số thị trấn và cướp bóc các vùng nông thôn . Vị tướng chỉ huy chính của Carthage đối đầu với ông là Hasdrubal, con trai của Gisgo. Ông đã phái một lực lượng kỵ binh đáng kể để ngăn chặn các cuộc phá hoại và hạn chế sự lôi kéo của Scipio, nhưng người La Mã đã tiêu diệt nó gần thị trấn Salaeca  Như vậy vị tướng La Mã đã có được một lợi thế tạm thời, được tăng cường thêm khi Scipio có sự trợ giúp của Massinissa, một vị vua của dân Massylia (một bộ tộc Numidia). Hasdrubal đã bị cản trở bởi sự dao động của Syphax.
Bắt đầu cuộc viễn chinh và trận Utica > Vây hãm Utica

Thu được nhiều chiến lợi phẩm phong phú và nô lệ, trong mùa thu Scipio hành quân đến Utica. Ý định của ông là chiếm thành phố cổ của người Phoenicia và biến nó thành một căn cứ cho các hoạt động tiếp theo của mình  Cuộc tấn công trực tiếp nhằm vào các bức tường bị đẩy lui ngay cả khi họ được hỗ trợ bởi công cụ vây thành và hạm đội La Mã, buộc người La Mã phải tiến hành một cuộc bao vây thành phố. Sự xuất hiện của hai đội quân lớn của kẻ địch là cách hiệu quả chấm dứt cuộc vây hãm rất sớm. Đây là hai đội quân của Hasdrubal Gisgo và con rể của ông Syphax, người dường như đã không ngần ngại nữa. Ưu số của họ (theo truyền thống thông qua các tác giả cổ đại như Polybius và Livy, quân đội của Hasdrubal lên tới hơn 30.000 và Syphax nhiều gấp hai lần,  nhưng những con số này được coi là quá phóng đại bởi các nhà nghiên cứu hiện đại ) buộc Scipio phải rút lui tới một doi đất không xa Utica, mà sau này được gọi là Castra Cornelia. Ông củng cố chỗ thắt hẹp của vùng đất và thiết lập khu trú đông của mình, dựa vào nguồn cung cấp ngô và quân trang đã được gửi đến từ Sicilia, Sardegna và Iberia. Hasdrubal và Syphax xây dựng trại riêng biệt của họ một khoảng cách đáng kể từ Castra Cornelia
Bắt đầu cuộc viễn chinh và trận Utica > Thương thảo hòa bình

Trong suốt mùa đông, Carthage tiếp tục xây dựng lực lượng của họ. Họ chuẩn bị một hạm đội để chặn  các tuyến tiến viện và phong tỏa hoàn toàn quân đội La Mã  và đang chờ đợi lính đánh thuê đến từ Iberia và Liguria. Sự thù địch thực tế chấm dứt trong một thời gian do những nỗ lực của Syphax phân xử cho một sự hòa giải. Hasdrubal chấp nhận các điều khoản đề xuất, quy định rằng cả Rome và Carthage nên triệu hồi quân đội của họ tương ứng từ châu Phi và Ý nhưng đã không dừng lại các hoạt động chuẩn bị quân sự nói trên. Hòa bình trong điều kiện như vậy chắc chắn không phải là mục đích, mà Scipio đàm phán với Syphax. Lúc đầu, ông sử dụng các cuộc đàm phán như một vỏ bọc cho cố gắng lôi kéo người Numidia về phe Rome. Khi những nỗ lực này đã được chứng minh là không đem lại kết quả, vị tướng La Mã vẫn tiếp tục gửi các phái viên đến trại của người Numidia. Mục tiêu của Scipio, trước hết là để đánh lạc hướng kẻ thù mà ông không an tâm và bởi vậy băn khoăn để dàn xếp hòa bình, và thứ hai, do thám vị trí và tổ chức của đối phương. Phái viên của ông, những người đã lựa chọn cẩn thận cho mục đích này, thông báo với ông rằng cả hai trại bao gồm chủ yếu là những túp lều được xây dựng từ gỗ, cây sậy và những vật liệu dễ cháy khác
Bắt đầu cuộc viễn chinh và trận Utica > Phóng hỏa các doanh trại

Trên cơ sở của thông tin này Scipio đã xây dựng kế hoạch cho trận chiến. Ông biết rằng người Carthage đang chuẩn bị để tiếp tục tấn công Castra Cornelia, và với những dấu hiệu đầu tiên của mùa xuân, ông đã phát động một cuộc tấn công phủ đầu. Các tác giả cổ đại đã cung cấp hai phiên bản của những gì đã xảy ra. Theo Livy và Polybius, Scipio bố trí một đội quân (2.000 lính) trên một ngọn đồi nhìn ra Utica vì vậy nó đã đánh lừa quân do thám của đối phương rằng ông đang chuẩn bị để tấn công thành phố. Một đội quân nhỏ đã được để lại bảo vệ doanh trại La Mã nhằm chống lại cuộc tấn công có thể tới từ lính phòng thủ của thành phố. Số quân còn lại thì hành quân vào ban đêm, hơn 10 km, và tới các doanh trại của Hasdrubal và Syphax trước bình minh. Scipio chia quân đội của mình thành hai nửa và ra lệnh cho Laelius và binh lính Numidia của Massinissa nổi lửa và thiêu trụi doanh trại của Syphax. Laelius và Massinissa gần như không để cho các chiến binh của Syphax có cơ hội để trốn thoát, họ vẫn đang say sưa trong giấc ngủ và hoàn toàn không có chuẩn bị. Ngọn lửa đã bắt đầu từ những túp lều bên ngoài hàng rào cọc nhọn và nhanh chóng lây lan rồi nhấn chìm toàn bộ doanh trại. Tất cả các lối ra đã bị người La Mã phong tỏa, và một số lượng lớn binh lính không có khí giới đã bị tàn sát, những người khác đã bị ngọn lửa thiêu đốt. Điều này cũng đã xảy ra với đội quân của Hasdrubal. Binh sĩ của ông ta đã được đánh thức bởi tin báo rằng doanh trại lân cận đang bốc cháy, và một số người trong số họ đã đổ xô tới giúp những người Numidia mà không có vũ khí, vì họ nghĩ rằng ngọn lửa là kết quả của một tai nạn. Scipio đã chờ đợi thời điểm nhầm lẫn này để tấn công cùng với số quân La Mã còn lại. Người Carthage không thể tổ chức được bất cứ sự kháng cự nào và họ đã bị nghiến nát. Chỉ vị tướng của họ (cũng như Syphax), với một phần nhỏ quân đội trốn thoát được.
Bắt đầu cuộc viễn chinh và trận Utica > Câu chuyện của Appian

Các phiên bản của Livy và Polybius đã được hỗ trợ bởi các sử gia cổ đại khác, chẳng hạn như Florus  và Frontinus. Trong phần "cuộc chiến tranh Punic", một phần trong tác phẩm "Lịch sử La Mã" của mình, Appian thuật lại một câu chuyện khác. Theo Appian, Scipio chỉ tách riêng Massinissa và kỵ binh của ông để ngăn chặn Syphax giúp đỡ Hasdrubal. Cùng với phần lớn của lính lê dương của mình, viên tướng La Mã đã bất ngờ tấn công doanh trại của Hasdrubal và tàn sát gần như tất cả các binh sĩ của ông ta. Khi Syphax biết những gì đã xảy ra, ông ta đã phái một đội kỵ binh tới hỗ trợ cho Hasdrubal, nhưng những kỵ binh này đã bị quân của Massinissa chặn đánh và đánh tan. Lo sợ rằng Scipio sẽ nhằm vào mình sau khi đối phó xong với quân đội của Hasdrubal, Syphax liền từ bỏ doanh trại và rút lui an toàn cùng với quân đội của ông ta.
Kết quả

Người Carthage đã tổn thất nặng nề, một số tác giả cổ đại đã không đưa ra con số cụ thể, nhưng những người khác đưa ra con số này vào khoảng từ 30.000  tới 40.000  người đã bị giết, và lên đến 5.000 bị bắt làm tù binh. Hầu như tất cả các nguồn (trừ Cassius Dio) đồng ý rằng thiệt hại của người La Mã là tối thiểu. Polybius đã viết: "... không thể tìm thấy bất kỳ thảm họa nào khác mà ngay cả khi phóng đại có thể so sánh với điều này, tới mức nó vượt trội hơn tất các sự kiện trước đó về sự khủng khiếp. Vì vậy mà trong tất cả những kỳ công oai hùng được Scipio tạo ra, cái này dường như đối với tôi là cái huy hoàng nhất và liều lĩnh nhất ". Chỉ với một đòn đánh duy nhất Scipio đã có thể thoát khỏi sự phong tỏa của Carthage và tiếp tục các cuộc tấn công của mùa hè năm trước. Điều xảy đến tiếp sau đó là Trận Đại Đồng Bằng, kết thúc với một thất bại tan nát của Hasdrubal Gisgo và Syphax. Carthage đã phải triệu hồi quân đội của mình từ Ý cho trận chiến quyết định cuối cùng diễn ra trong năm 202 trước Công nguyên, kết quả của trận đánh này là một thất bại hoàn toàn cho phía Carthage và cùng với đó một hiệp ước hòa bình với các điều khoản nặng nề, đồng thời đánh dấu sự kết thúc cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai vào năm 201 trước Công nguyên.
Nguồn và liên kết ngoài

Note: All links were active on ngày 9 tháng 10 năm 2007
Primary sources:
Livius, Titus, The History of Rome, Vol. IV (ed. E. Rhys, translated by C. Roberts), University of Virginia Library Electronic Text Center (see also a Russian translation )
Polybius, The Histories, Bill Thayer's Web Site, LacusCurtius: A Gateway to Ancient Rome (alternative English translation at The Perseus Digital Library, Tufts University)
Cassius Dio, Roman History, Bill Thayer's Web Site, LacusCurtius: A Gateway to Ancient Rome
Appian, Roman History, The Punic Wars Lưu trữ 2011-10-11 tại Wayback Machine, Livius Articles on Ancient History
Frontinus, Stratagems, LacusCurtius: A Gateway to Ancient Rome (see also in Russian  Lưu trữ 2011-05-15 tại Wayback Machine)
Secondary sources:
Barceló, Pedro, Hannibal, München, Beck, 1998, ISBN 3-406-43292-1
Caven, Brian, The Punic Wars, Weidenfeld and Nicolson, London 1980, ISBN 0-297-77633-9
Connolly, Peter, Greece and Rome at War, Greenhill Books, 1998, ISBN 1-85367-303-X (see excerpts in Russian  Lưu trữ 2007-07-14 tại Wayback Machine)
Delbrück, Hans, History of the Art of War, Vol. I: Warfare in Antiquity (translated by W. Renfroe), University of Nebraska Press, 1990, ISBN 0-8032-9199-X (see excerpts in Russian  Lưu trữ 2011-05-17 tại Wayback Machine)
Fournie, Daniel, Second Punic War: The Battle of Zama , , retrieved from HistoryNet.com on ngày 22 tháng 10 năm 2007
Mommsen, Theodor, The History of Rome, Book III, The Gutenberg Project eBook (see also in German )
Scullard, H. H., Scipio Africanus: Soldier and Politician, New York, Cornell University Press, 1970, Standard Book Number 8014-0549-1
Smith, William (ed.), Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology Lưu trữ 2006-04-09 tại Wayback Machine, University of Michigan
Кораблев, Илья, Ганнибал, Москва, "Наука", 1976, , Студенческое научное общество
Other links:
A comprehensive history of the Second Punic war for German readers:
Gottwein, Egon, Politische und kulturelle Entwicklung Roms: Der 2. Punische (Hannibalische) Krieg (on Navicula Bacchi Lưu trữ 2006-11-07 tại Wayback Machine)
A concise online description of Scipio's expedition to Africa:
Fenrir.dk Lưu trữ 2021-01-26 tại Wayback Machine, Publius Cornelius Scipio Africanus, Scipio Africanus: Africa (204 - 201 BCE) Lưu trữ 2008-05-26 tại Wayback Machine
A detailed map of a part of northern Africa in Roman times:
Numidia (on Navicula Bacchi Lưu trữ 2006-11-07 tại Wayback Machine)
Chú thích

↑  Mommsen, Theodor, The History of Rome, Book III, Chapter VI
↑  Delbrück, Hans, Geschichte der Kriegskunst im Rahmen der politischen Geschichte, I Teil: Das Altertum, Walter de Gruyter & Co., Berlin 1964, S. 358-361, 386
↑  Creasy, Edward, The Fifteen Decisive Battles of The World From Marathon to Waterloo, The Project Gutenberg Etext
↑  Livy, History of Rome, Book XXVII, Section 29[liên kết hỏng]; XXVIII, 4[liên kết hỏng]
1 2  Livy, XXIX, 3 Lưu trữ 2020-04-26 tại Wayback Machine
↑  Livy, XXVIII, 17-18; Appian, Roman History, The Punic Wars, Section 2.10 Lưu trữ 2015-11-14 tại Wayback Machine; Smith, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, vol. 3, pp. 964-965 Lưu trữ 2015-11-14 tại Wayback Machine
↑  Livy, XXVIII, 40-45
1 2  Plutarch, The Lives of the Noble Grecians and Romans: Fabius
1 2 3 4  Cassius Dio, Roman History, Book XVII
↑  Livy, XXIX, 23-24
↑  Livy, XXIX, 25
↑  Scullard, Scipio Africanus, p. 115
↑  Коннолли, П., Греция и Рим. Энциклопедия военной истории, «Эксмо-Пресс», Москва, 2000
↑  Scullard, Scipio Africanus, p. 120
↑  Livy, XXIX, 28-29; Cassius Dio, XVII, 63-64
↑  Livy, XXIX, 34; Cassius Dio XVII, 65-66
↑  Livy, XXIX, 29; Appian, The Punic Wars, 3.14 Lưu trữ 2015-03-02 tại Wayback Machine
1 2 3  Livy, XXIX, 35 Lưu trữ 2020-04-26 tại Wayback Machine
↑  Cassius Dio, XVII, 68
↑  Appian, The Punic Wars, 3.16; Caven, The Punic Wars, pp. 238-239
1 2  Cassius Dio, XVII, 69
↑  Polybius, The Histories, XIV, 1.14
↑  According to Scullard (Scipio Africanus, p. 124) Hasdrubal and Syphax could not muster more than 35,000 soldiers. Fournie (TheHistoryNet|Ancient and Medieval Wars|Second Punic War: Battle of Zama, p. 1) is on the same opinion. Caven (Punic Wars, p. 240) suggests that the Livy's figure of 93,000 is undoubtedly inflated, but nevertheless the Carthaginians and their Numidian allies had a significant numerical advantage that forced Scipio to retreat.
↑  Scullard, Scipio Africanus, pp. 124-125
↑  Polybius, XIV, 1.1-2, 6.7; Livy, XXX, 3
1 2  Appian, The Punic Wars, 3.17
↑  Cassius Dio, XVII, 72; Polybius, XIV, 2.10
↑  Livy, XXX, 3-4; Polybius, XIV, 2.5-14; Frontinus, Stratagems, I, 2.1
↑  Scullard, Scipio Africanus, pp. 125-126
↑  Livy, XXX, 5-6; Polybius, XIV, 4.1-10; XIV, 5.1-3
↑  Caven, Punic Wars, p. 241; Scullard, Scipio Africanus, pp. 126-127
↑  Florus, Epitome of Roman History, Book I, Section 22
↑  Frontinus, Stratagems, II, 5.29
↑  Appian, History of Rome, The Punic Wars, 4.20 Lưu trữ 2015-03-03 tại Wayback Machine
↑  Appian, History of Rome, The Punic Wars, 4.21-22 Lưu trữ 2015-03-02 tại Wayback Machine
↑  Caven, Punic Wars, pp. 241-242
↑  Appian, The Punic Wars, 4.23 Lưu trữ 2015-03-02 tại Wayback Machine
1 2  Livy, XXX, 6 Lưu trữ 2020-01-26 tại Wayback Machine
↑  Polybius, XIV, 5.14-15
↑  Barceló, Hannibal, S. 84-85; Scullard, Scipio Africanus, p. 127
↑  Caven, Punic Wars, pp. 242-243; Scullard, Scipio Africanus, pp. 128-131
Pelexia robusta

| Pelexia robusta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Pelexia
Loài (species): P. robusta
Danh pháp hai phần
Pelexia robusta (Kraenzl.) Schltr. 
Pelexia robusta là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Kraenzl.) Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pelexia robusta”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Comitas rotundata

| Comitas rotundata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Conoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda   clade Neogastropoda
Họ (familia): Turridae
Phân họ (subfamilia): Cochlespirinae
Chi (genus): Comitas
Loài (species): C. rotundata
Danh pháp hai phần
Comitas rotundata Watson, 1881 
Comitas rotundata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.
Jack Cape

Bài này viết về cầu thủ bóng đá người Anh. Đối với cầu thủ hockey và cricket người Anh cùng tên, xem Jack Capes.
John Phillips "Jack" Cape (16 tháng 11 năm 1911 – 6 tháng 6 năm 1994) là một cầu thủ bóng đá người Anh. Ông thường thi đấu ở vị trí ở vị trí tiền đạo. Ông sinh ra ở Carlisle, Cumberland, thi đấu cho Penrith, Carlisle United, Newcastle United, Manchester United, Queens Park Rangers và Scarborough, cũng như là khách mời của Carlisle United trong Thế chiến thứ hai.
Pachyteria nigra

| Pachyteria nigra> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Pachyteria
Loài (species): P. nigra
Danh pháp hai phần
Pachyteria nigra Morati & Huet, 2004 
Pachyteria nigra là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Tự thụ phấn

Một dạng tự thụ phấn tự động xảy ra trong loài lan Ophrys apifera. Một trong hai khối phấn tự cong mình về phía đầu nhụy.
Tự thụ phấn là khi phấn hoa từ cùng một cây rơi vào đầu nhụy (đối với thực vật có hoa) hoặc vào noãn (đối với thực vật hạt trần) của chính hoa đó. Có hai loại tự thụ phấn: trong trường hợp tự phối, phấn được chuyển tới đầu nhụy của cùng một bông hoa; trong trường hợp thụ phấn khác hoa cùng gốc, phấn hoa được chuyển từ bao phấn của một bông hoa tới đầu nhụy của một bông hoa khác trên cùng một cây hoa, hoặc từ túi bào tử đực tới noãn trong cùng một cây thực vật hạt trần (lưỡng tính). Một số loài cây có các cơ chế để đảm bảo việc tự phối, ví dụ như hoa không mở ra (thụ phấn ngậm), hoặc nhị hoa di chuyển để tiếp xúc với đầu nhụy.
Các loại hoa tự thụ phấn

Cả hai loài lưỡng tính và loài có hoa phân tính cùng gốc đều có khả năng tự thụ phấn dẫn tới tự phối trừ phi có tồn tại cơ chế để tránh tình huống ấy. Tám mươi phần trăm tất cả các loại cây có hoa là loài lưỡng tính, có nghĩa là chúng có cả hai giới tính trong cùng một hoa, trong khi đó 5% thực vật là các loài có hoa phân tính cùng gốc. 15% còn lại do đó sẽ là cây đơn tính (mỗi cây chỉ có một giới tính). Thực vật tự thụ phấn bao gồm một vài loại lan, và hoa hướng dương. Bồ công anh có cả khả năng tự thụ phấn lẫn giao phấn.
Ưu điểm

Có một số ưu điểm cho các loài hoa tự thụ phấn. Đầu tiên, nếu như một cấu trúc di truyền nhất định phù hợp với một môi trường, tự thụ phấn giúp giữ đặc tính này ổn định trong loài. Không bị phụ thuộc vào các tác nhân giúp thụ phấn cho phép sự tự thụ phấn diễn ra khi không có ong và gió. Tự thụ phấn cũng là một ưu điểm khi số lượng hoa nhỏ hoặc bi phân bố rộng. Trong quá trình tự thụ phấn, hạt phấn không bị truyền từ hoa này sang hoa khác. Do đó ít phung phí phấn hoa hơn. Đồng thời, nó cũng không phụ thuộc vào bất cứ thứ trung chuyển bên ngoài nào. Thực vật phát triển theo cách này không thể thay đổi đặc tính của mình và do vậy các đặc tính của loài có thể được duy trì. Bằng cách này, một loài có thể giữ nguyên sự thuần chủng.