Tương lai của Trái Đất
Chú thích

1 2  Sackmann, I.-Juliana; Boothroyd, Arnold I.; Kraemer, Kathleen E. (1993), “Our Sun. III. Present and Future”, The Astrophysical Journal, 418: 457–68, Bibcode:1993ApJ...418..457S, doi:10.1086/173407
↑  Keith, David W. (tháng 11 năm 2000), “Geoengineering the Environment: History and Prospect”, Annual Review of Energy and the Environment, 25: 245–84, doi:10.1146/annurev.energy.25.1.245
1 2 3  Vitousek, Peter M.; Mooney, Harold A.; Lubchenco, Jane; Melillo, Jerry M. (ngày 25 tháng 7 năm 1997), “Human Domination of Earth's Ecosystems”, Science, 277 (5325): 494–99, CiteSeerX 10.1.1.318.6529, doi:10.1126/science.277.5325.494
1 2  Haberl, Helmut;  và đồng nghiệp (tháng 7 năm 2007), “Quantifying and mapping the human appropriation of net primary production in earth's terrestrial ecosystems”, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 104 (31): 12942–47, Bibcode:2007PNAS..10412942H, doi:10.1073/pnas.0704243104, PMC 1911196, PMID 17616580
1 2  Myers, N.; Knoll, A. H. (ngày 8 tháng 5 năm 2001), “The biotic crisis and the future of evolution”, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 98 (1): 5389–92, Bibcode:2001PNAS...98.5389M, doi:10.1073/pnas.091092498, PMC 33223, PMID 11344283
1 2  Myers 2000, tr. 63–70.
1 2  Reaka-Kudla, Wilson & Wilson 1997, tr. 132–133.
1 2  Bostrom, Nick (2002), “Existential Risks: Analyzing Human Extinction Scenarios and Related Hazards”, Journal of Evolution and Technology, 9 (1), Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 4 năm 2011, truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2011
1 2 3 4 5  Dutch, Steven Ian (2006), “The Earth Has a Future”, Geosphere, 2 (3): 113–124, doi:10.1130/GES00012.1, Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2015, truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2021
1 2 3 4  O'Malley-James, J. T.; Greaves, J. S.; Raven, J. A.; Cockell, C. S. (2013), “Swansong Biospheres: Refuges for life and novel microbial biospheres on terrestrial planets near the end of their habitable lifetimes”, International Journal of Astrobiology, 12 (2): 99–112, arXiv:1210.5721, Bibcode:2013IJAsB..12...99O, doi:10.1017/S147355041200047X, S2CID 73722450
1 2 3  Lunine, J. I. (2009), “Titan as an analog of Earth's past and future”, European Physical Journal Conferences, 1: 267–74, Bibcode:2009EPJWC...1..267L, doi:10.1140/epjconf/e2009-00926-7
↑  Ward & Brownlee 2003, tr. 142.
↑  Fishbaugh và đồng nghiệp 2007, tr. 114.
↑  Novacek, M. J.; Cleland, E. E. (tháng 5 năm 2001), “The current biodiversity extinction event: scenarios for mitigation and recovery”, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 98 (10): 5466–70, Bibcode:2001PNAS...98.5466N, doi:10.1073/pnas.091093698, PMC 33235, PMID 11344295
↑  Cowie 2007, tr. 162.
↑  Thomas, Chris D.;  và đồng nghiệp (tháng 1 năm 2004), “Extinction risk from climate change” (PDF), Nature, 427 (6970): 145–48, Bibcode:2004Natur.427..145T, doi:10.1038/nature02121, PMID 14712274, S2CID 969382, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 29 tháng 4 năm 2019, truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2021
↑  Woodruff, David S. (ngày 8 tháng 5 năm 2001), “Declines of biomes and biotas and the future of evolution”, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 98 (10): 5471–76, Bibcode:2001PNAS...98.5471W, doi:10.1073/pnas.101093798, PMC 33236, PMID 11344296
↑  “Stephen Hawking: alien life is out there, scientist warns”, The Telegraph, ngày 25 tháng 4 năm 2010, Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 4 năm 2019, truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2021
↑  Matthews, R. A. J. (tháng 3 năm 1994). “The Close Approach of Stars in the Solar Neighborhood”. Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society. 35 (1): 1–9. Bibcode:1994QJRAS..35....1M.
↑  Scholl, H.; Cazenave, A.; Brahic, A. (tháng 8 năm 1982). “The effect of star passages on cometary orbits in the Oort cloud”. Astronomy and Astrophysics. 112 (1): 157–66. Bibcode:1982A&A...112..157S.
↑  Frogel, Jay A.; Gould, Andrew (tháng 6 năm 1998), “No Death Star – For Now”, Astrophysical Journal Letters, 499 (2): L219, arXiv:astro-ph/9801052, Bibcode:1998ApJ...499L.219F, doi:10.1086/311367, S2CID 13490628
↑  Tayler 1993, tr. 92.
↑  Rampino, Michael R.; Haggerty, Bruce M. (tháng 2 năm 1996), “The "Shiva Hypothesis": Impacts, Mass Extinctions, and the Galaxy”, Earth, Moon, and Planets, 72 (1–3): 441–60, Bibcode:1996EM&P...72..441R, doi:10.1007/BF00117548, S2CID 189901526
↑  Tammann, G. A.;  và đồng nghiệp (tháng 6 năm 1994), “The Galactic supernova rate”, The Astrophysical Journal Supplement Series, 92 (2): 487–93, Bibcode:1994ApJS...92..487T, doi:10.1086/192002
↑  Fields, Brian D. (tháng 2 năm 2004), “Live radioisotopes as signatures of nearby supernovae”, New Astronomy Reviews, 48 (1–4): 119–23, Bibcode:2004NewAR..48..119F, doi:10.1016/j.newar.2003.11.017
↑  Hanslmeier 2009, tr. 174–176.
↑  Beech, Martin (tháng 12 năm 2011), “The past, present and future supernova threat to Earth's biosphere”, Astrophysics and Space Science, 336 (2): 287–302, Bibcode:2011Ap&SS.336..287B, doi:10.1007/s10509-011-0873-9, S2CID 119803426
↑  Laskar, J.; Gastineau, M. (ngày 11 tháng 6 năm 2009), “Existence of collisional trajectories of Mercury, Mars and Venus with the Earth”, Nature, 459 (7248): 817–19, Bibcode:2009Natur.459..817L, doi:10.1038/nature08096, PMID 19516336, S2CID 4416436
1 2  Laskar, Jacques (tháng 6 năm 2009), Mercury, Mars, Venus and the Earth: when worlds collide!, L'Observatoire de Paris, Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 7 năm 2011, truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2011
↑  Adams 2008, tr. 33–44.Lỗi sfn: nhiều mục tiêu (2×): CITEREFAdams2008 (trợ giúp)
1 2 3  Cochelin, Anne-Sophie B.; Mysak, Lawrence A.; Wang, Zhaomin (tháng 12 năm 2006), “Simulation of long-term future climate changes with the green McGill paleoclimate model: the next glacial inception”, Climatic Change, 79 (3–4): 381, Bibcode:2006ClCh...79..381C, doi:10.1007/s10584-006-9099-1, S2CID 53704885
↑  Shackleton, Nicholas J. (ngày 15 tháng 9 năm 2000), “The 100,000-Year Ice-Age Cycle Identified and Found to Lag Temperature, Carbon Dioxide, and Orbital Eccentricity”, Science, 289 (5486): 1897–1902, Bibcode:2000Sci...289.1897S, doi:10.1126/science.289.5486.1897, PMID 10988063
1 2  Hanslmeier 2009, tr. 116.
1 2  Roberts 1998, tr. 60.
↑  Zeebe, Richard E. (tháng 9 năm 2015), “Highly Stable Evolution of Earth's Future Orbit despite Chaotic Behavior of the Solar System”, The Astrophysical Journal, 811 (1): 10, arXiv:1508.04518, Bibcode:2015ApJ...811....9Z, doi:10.1088/0004-637X/811/1/9, S2CID 18294039, 9.
↑  Lunine & Lunine 1999, tr. 244.
↑  Berger, A.; Loutre, M. (1991), “Insolation values for the climate of the last 10 million years”, Quaternary Science Reviews, 10 (4): 297–317, Bibcode:1991QSRv...10..297B, doi:10.1016/0277-3791(91)90033-Q
↑  Maslin, Mark A.; Ridgwell, Andy J. (2005), “Mid-Pleistocene revolution and the 'eccentricity myth'”, Geological Society, London, Special Publications, 247 (1): 19–34, Bibcode:2005GSLSP.247...19M, doi:10.1144/GSL.SP.2005.247.01.02, S2CID 73611295
↑  Độ lệch tâm e có liên hệ với bán trục lớn a và bán trục nhỏ b theo công thức:
 {\begin{smallmatrix}{\frac {b}{a}}\ =\ {\sqrt {1\ -\ e^{2}}}\end{smallmatrix}}
Như vậy với e bằng 0,01 thì b/a = 0,9995, còn với e bằng 0,05 thì b/a = 0,99875. Xem:

Weisstein, Eric W. (2003), CRC concise encyclopedia of mathematics (ấn bản thứ 2), CRC Press, tr. 848, ISBN 978-1-58488-347-0
↑  Laskar, J.;  và đồng nghiệp (2004), “A long-term numerical solution for the insolation quantities of the Earth” (PDF), Astronomy & Astrophysics, 428 (1): 261–85, Bibcode:2004A&A...428..261L, doi:10.1051/0004-6361:20041335, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 31 tháng 7 năm 2020, truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2021
↑  Laskar, J.; Joutel, F.; Robutel, P. (ngày 18 tháng 2 năm 1993), “Stabilization of the Earth's obliquity by the Moon”, Nature, 361 (6413): 615–17, Bibcode:1993Natur.361..615L, doi:10.1038/361615a0, S2CID 4233758
↑  Atobe, Keiko; Ida, Shigeru; Ito, Takashi (tháng 4 năm 2004), “Obliquity variations of terrestrial planets in habitable zones”, Icarus, 168 (2): 223–36, Bibcode:2004Icar..168..223A, doi:10.1016/j.icarus.2003.11.017
↑  Neron de Surgy, O.; Laskar, J. (tháng 2 năm 1997), “On the long term evolution of the spin of the Earth”, Astronomy and Astrophysics, 318: 975–89, Bibcode:1997A&A...318..975N
↑  Donnadieu, Yannick;  và đồng nghiệp (2002), “Is high obliquity a plausible cause for Neoproterozoic glaciations?” (PDF), Geophysical Research Letters, 29 (23): 42–, Bibcode:2002GeoRL..29.2127D, doi:10.1029/2002GL015902, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 8 tháng 11 năm 2020, truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2021
↑  Lindsay, J. F.; Brasier, M. D. (2002), “Did global tectonics drive early biosphere evolution? Carbon isotope record from 2.6 to 1.9 Ga carbonates of Western Australian basins”, Precambrian Research, 114 (1): 1–34, Bibcode:2002PreR..114....1L, doi:10.1016/S0301-9268(01)00219-4
↑  Lindsay, John F.; Brasier, Martin D. (2002), “A comment on tectonics and the future of terrestrial life – reply” (PDF), Precambrian Research, 118 (3–4): 293–95, Bibcode:2002PreR..118..293L, doi:10.1016/S0301-9268(02)00144-4, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 25 tháng 10 năm 2012, truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2009
1 2 3  Ward 2006, tr. 231–232.
↑  Murphy, J. Brendan; Nance, R. Damian; Cawood, Peter A. (tháng 6 năm 2009), “Contrasting modes of supercontinent formation and the conundrum of Pangea”, Gondwana Research, 15 (3–4): 408–20, Bibcode:2009GondR..15..408M, doi:10.1016/j.gr.2008.09.005
1 2  Silver, Paul G.; Behn, Mark D. (ngày 4 tháng 1 năm 2008), “Intermittent Plate Tectonics?”, Science, 319 (5859): 85–88, Bibcode:2008Sci...319...85S, doi:10.1126/science.1148397, PMID 18174440, S2CID 206509238
↑  Trubitsyn, Valeriy; Kabana, Mikhail K.; Rothachera, Marcus (tháng 12 năm 2008), “Mechanical and thermal effects of floating continents on the global mantle convection” (PDF), Physics of the Earth and Planetary Interiors, 171 (1–4): 313–22, Bibcode:2008PEPI..171..313T, doi:10.1016/j.pepi.2008.03.011, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 31 tháng 7 năm 2020, truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2021
1 2 3  Bounama, Christine; Franck, Siegfried; von Bloh, Werner (2001), “The fate of Earth's ocean”, Hydrology and Earth System Sciences, 5 (4): 569–75, Bibcode:2001HESS....5..569B, doi:10.5194/hess-5-569-2001
1 2  Johnthomas Didymus. “How Amasia, Earth's next supercontinent will form”. Digital Journal. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2016.
↑  Ward & Brownlee 2003, tr. 92–96.
↑  Nield 2007, tr. 20–21.
↑  Hoffman 1992, tr. 323–327.
↑  Williams, Caroline; Nield, Ted (ngày 20 tháng 10 năm 2007), “Pangaea, the comeback”, New Scientist, Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 4 năm 2008, truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2009
1 2  Silver, P. G.; Behn, M. D. (tháng 12 năm 2006), “Intermittent Plate Tectonics”, American Geophysical Union, Fall Meeting 2006, Abstract #U13B-08, 2006: U13B–08, Bibcode:2006AGUFM.U13B..08S
↑  Nance, R. D.; Worsley, T. R.; Moody, J. B. (1988), “The supercontinent cycle” (PDF), Scientific American, 259 (1): 72–79, Bibcode:1988SciAm.259a..72N, doi:10.1038/scientificamerican0788-72, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 23 tháng 9 năm 2015, truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2009
↑  Calkin & Young 1996, tr. 9–75.
1 2  Thompson & Perry 1997, tr. 127–128.
↑  Palmer 2003, tr. 164.
↑  Nimmo, F.;  và đồng nghiệp (tháng 2 năm 2004), “The influence of potassium on core and geodynamo evolution” (PDF), Geophysical Journal International, 156 (2): 363–76, Bibcode:2003EAEJA.....1807N, doi:10.1111/j.1365-246X.2003.02157.x, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 31 tháng 7 năm 2020, truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2018
↑  Gonzalez & Richards 2004, tr. 48.
↑  Gubbins, David; Sreenivasan, Binod; Mound, Jon; Rost, Sebastian (ngày 19 tháng 5 năm 2011), “Melting of the Earth's inner core”, Nature, 473 (7347): 361–63, Bibcode:2011Natur.473..361G, doi:10.1038/nature10068, PMID 21593868, S2CID 4412560
↑  Monnereau, Marc;  và đồng nghiệp (ngày 21 tháng 5 năm 2010), “Lopsided Growth of Earth's Inner Core”, Science, 328 (5981): 1014–17, Bibcode:2010Sci...328.1014M, doi:10.1126/science.1186212, PMID 20395477, S2CID 10557604
↑  Stacey, F. D.; Stacey, C. H. B. (tháng 1 năm 1999), “Gravitational energy of core evolution: implications for thermal history and geodynamo power”, Physics of the Earth and Planetary Interiors, 110 (1–2): 83–93, Bibcode:1999PEPI..110...83S, doi:10.1016/S0031-9201(98)00141-1
↑  Meadows 2007, tr. 34.
↑  Stevenson 2002, tr. 605.
↑  van Thienen, P.;  và đồng nghiệp (tháng 3 năm 2007), “Water, Life, and Planetary Geodynamical Evolution”, Space Science Reviews, 129 (1–3): 167–203, Bibcode:2007SSRv..129..167V, doi:10.1007/s11214-007-9149-7 In particular, see page 24.
↑  Ribas, Ignasi (tháng 2 năm 2010), “The Sun and stars as the primary energy input in planetary atmospheres”, Solar and Stellar Variability: Impact on Earth and Planets, Proceedings of the International Astronomical Union, IAU Symposium, 264, tr. 3–18, arXiv:0911.4872, Bibcode:2010IAUS..264....3R, doi:10.1017/S1743921309992298, S2CID 119107400
1 2  Gough, D. O. (tháng 11 năm 1981), “Solar interior structure and luminosity variations”, Solar Physics, 74 (1): 21–34, Bibcode:1981SoPh...74...21G, doi:10.1007/BF00151270, S2CID 120541081
1 2 3  Schröder, K.-P.; Connon Smith, Robert (2008), “Distant future of the Sun and Earth revisited”, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 386 (1): 155–63, arXiv:0801.4031, Bibcode:2008MNRAS.386..155S, doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x, S2CID 10073988
↑  Cain, Fraser (2007), “When Our Galaxy Smashes Into Andromeda, What Happens to the Sun?”, Universe Today, lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 5 năm 2007, truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2007
↑  Cox, T. J.; Loeb, Abraham (2007), “The Collision Between The Milky Way And Andromeda”, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 386 (1): 461, arXiv:0705.1170, Bibcode:2008MNRAS.386..461C, doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13048.x, S2CID 14964036
↑  Heath, Martin J.; Doyle, Laurance R. (2009). "Circumstellar Habitable Zones to Ecodynamic Domains: A Preliminary Review and Suggested Future Directions".  arΧiv:0912.2482 [astro-ph.EP].
1 2 3 4 5  O'Malley-James, J. T.; Greaves, J. S.; Raven, J. A.; Cockell, C. S. (2014), “Swansong Biospheres II: The final signs of life on terrestrial planets near the end of their habitable lifetimes”, International Journal of Astrobiology, 13 (3): 229–243, arXiv:1310.4841, Bibcode:2014IJAsB..13..229O, doi:10.1017/S1473550413000426, S2CID 119252386
1 2  Caldeira, Ken; Kasting, James F. (tháng 12 năm 1992), “The life span of the biosphere revisited”, Nature, 360 (6406): 721–23, Bibcode:1992Natur.360..721C, doi:10.1038/360721a0, PMID 11536510, S2CID 4360963
↑  Franck, S.;  và đồng nghiệp (2000), “Reduction of biosphere life span as a consequence of geodynamics”, Tellus B, 52 (1): 94–107, Bibcode:2000TellB..52...94F, doi:10.1034/j.1600-0889.2000.00898.x
↑  Lenton, Timothy M.; von Bloh, Werner (tháng 5 năm 2001), “Biotic feedback extends the life span of the biosphere”, Geophysical Research Letters, 28 (9): 1715–18, Bibcode:2001GeoRL..28.1715L, doi:10.1029/2000GL012198
↑  van der Maarel 2005, tr. 363.
↑  Kadereit, G.;  và đồng nghiệp (2003), “Phylogeny of Amaranthaceae and Chenopodiaceae and the Evolution of C4 Photosynthesis” (PDF), International Journal of Plant Sciences, 164 (6): 959–86, doi:10.1086/378649, S2CID 83564261, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 18 tháng 8 năm 2011
↑  Bond, W. J.; Woodward, F. I.; Midgley, G. F. (2005), “The global distribution of ecosystems in a world without fire”, New Phytologist, 165 (2): 525–38, doi:10.1111/j.1469-8137.2004.01252.x, PMID 15720663
1 2  Ward & Brownlee 2003, tr. 117–128.
↑  Franck, S.; Bounama, C.; von Bloh, W. (tháng 11 năm 2005), “Causes and timing of future biosphere extinction” (PDF), Biogeosciences Discussions, 2 (6): 1665–79, Bibcode:2005BGD.....2.1665F, doi:10.5194/bgd-2-1665-2005, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 31 tháng 7 năm 2020, truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2021
↑  Schröder, K.-P.; Connon Smith, Robert (ngày 1 tháng 5 năm 2008), “Distant future of the Sun and Earth revisited”, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 386 (1): 155–63, arXiv:0801.4031, Bibcode:2008MNRAS.386..155S, doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x, S2CID 10073988
1 2 3 4  Brownlee 2010, tr. 95.
1 2  Kasting, J. F. (tháng 6 năm 1988), “Runaway and moist greenhouse atmospheres and the evolution of earth and Venus”, Icarus, 74 (3): 472–94, Bibcode:1988Icar...74..472K, doi:10.1016/0019-1035(88)90116-9, PMID 11538226, Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 12 năm 2019, truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2021
1 2  Guinan, E. F.; Ribas, I. (2002), “Our Changing Sun: The Role of Solar Nuclear Evolution and Magnetic Activity on Earth's Atmosphere and Climate”,  trong Montesinos, Benjamin; Gimenez, Alvaro; Guinan, Edward F. (biên tập), ASP Conference Proceedings, The Evolving Sun and its Influence on Planetary Environments, 269, Astronomical Society of the Pacific, tr. 85–106, Bibcode:2002ASPC..269...85G
1 2  Brownlee 2010, tr. 94.
↑  Li, King-Fai; Pahlevan, Kaveh; Kirschvink, Joseph L.; Yung, Yuk L. (ngày 16 tháng 6 năm 2009), “Atmospheric pressure as a natural climate regulator for a terrestrial planet with a biosphere”, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 106 (24): 9576–79, Bibcode:2009PNAS..106.9576L, doi:10.1073/pnas.0809436106, PMC 2701016, PMID 19487662
↑  Minard, Anne (ngày 29 tháng 5 năm 2009), “Sun Stealing Earth's Atmosphere”, National Geographic News, Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 11 năm 2017, truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2009
↑  Goldstein, J. (tháng 5 năm 1987), “The fate of the earth in the red giant envelope of the sun”, Astronomy and Astrophysics, 178 (1–2): 283–85, Bibcode:1987A&A...178..283G
↑  Adams, Fred C.; Laughlin, Gregory (tháng 4 năm 1997), “A dying universe: the long-term fate and evolution of astrophysical objects”, Reviews of Modern Physics, 69 (2): 337–, arXiv:astro-ph/9701131, Bibcode:1997RvMP...69..337A, doi:10.1103/RevModPhys.69.337, S2CID 12173790
↑  Kargel, J. S.;  và đồng nghiệp (tháng 5 năm 2003), “Volatile Cycles and Glaciation: Earth and Mars (Now and Near a Red Giant Sun), and Moons of Hot Jupiters”, American Astronomical Society, DPS Meeting# 35, #18.08; Bulletin of the American Astronomical Society, 35: 945, Bibcode:2003DPS....35.1808K
↑  Powell, David (ngày 22 tháng 1 năm 2007), “Earth's Moon Destined to Disintegrate”, Space.com, Tech Media Network, Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 6 năm 2019, truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2010
↑  Li, Jianke;  và đồng nghiệp (tháng 8 năm 1998), “Planets around White Dwarfs”, Astrophysical Journal Letters, 503 (1): L151–L154, Bibcode:1998ApJ...503L.151L, doi:10.1086/311546, p. L51
↑  University of Toronto. “Wide binary stars wreak havoc in planetary systems, astrophysicists find”. ScienceDaily. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2016.
↑  Murray, C.D. & Dermott, S.F. (1999). Solar System Dynamics. Cambridge University Press. tr. 184. ISBN 978-0-521-57295-8.
↑  Dickinson, Terence (1993). From the Big Bang to Planet X. Camden East, Ontario: Camden House. tr. 79–81. ISBN 978-0-921820-71-0.
↑  Creighton, Jolene (10 tháng 5 năm 2013). “A Rocky Relationship: Is the Moon Leaving the Earth?”. Futurism (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 1 năm 2016. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2018.
↑  Canup, Robin M.; Righter, Kevin (2000). Origin of the Earth and Moon. The University of Arizona space science series. 30. University of Arizona Press. tr. 176–77. ISBN 978-0-8165-2073-2. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2021.
↑  Dorminey, Bruce (ngày 31 tháng 1 năm 2017). “Earth and Moon May Be on Long-Term Collision Course”. Forbes. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2017.
↑  Dyson, Freeman J. (1979). “Time Without End: Physics and Biology in an Open Universe”. Reviews of Modern Physics. 51 (3): 447–60. Bibcode:1979RvMP...51..447D. doi:10.1103/RevModPhys.51.447. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2008.