Chiến dịch Šiauliai

| x t Chiến dịch Bagration |
| --- | --- |
Giai đoạn đột phá trận tuyến  Vitebsk-Orsha •  Mogilev •  Bobruysk  Giai đoạn bao vây tiêu diệt  Minsk •  Polotsk •  Baranovichi  Giai đoạn tấn công truy kích  Šiauliai •  Vilnius •  Kaunas •  Belostock •  Osovets •  Lublin-Brest (Chiến dịch sông Wisla •  Magnuszew •  Pułtusk-Serock •  Studzianki •  Radzievskaya) Hoạt động của Giang đoàn Dniepr  Zdudichi •  Petrikov •  Doroshevichi •  Borki •  Pinsk Diễn biến chính trị-quân sự có liên quan  Khởi nghĩa Warszawa •  Thành lập Ủy ban giải phóng dân tộc Ba Lan Chiến tranh du kích ở Byelorussia
Chiến dịch Šiauliai hay Chiến dịch Shyaulyay diễn ra từ ngày 5 tháng 7 đến ngày 29 tháng 8 năm 1944 là một trong các hoạt động quân sự lớn của Hồng quân Liên Xô nhằm tấn công vào quân đội Đức Quốc xã thuộc tiến trình Chiến dịch Bagration trong Chiến tranh Xô-Đức. Đây là một chiến dịch khá đặc biệt, nó kéo dài qua cả giai đoạn 2 và giai đoạn 3 của chuỗi chiến dịch giải phóng Byelorussia mang mật danh "Bagration" với nhiều trận đánh giằng co ác liệt giữa quân đội Liên Xô và Quân đội Đức Quốc xã. Chiến dịch này cũng diễn ra trên cả hai hướng tấn công cách xa nhau đến 150 km từ Šiauliai đến Daugavpins. Vì vậy, trong một số tài liệu lịch sử Liên Xô và Nga, nó được mang tên ghép là Chiến dịch Šiauliai - Daugavpils, trong đó hướng Šiauliai là hướng tấn công chính, hướng Daugavpins là hướng phụ công.
Tham gia chiến dịch này là Phương diện quân Pribaltic 1 do đại tướng I. Kh. Bagramyan chỉ huy có sự hỗ trợ của Tập đoàn quân xung kích 4 (chuyển thuộc Phương diện quân Pribaltic 2 từ ngày 5 tháng 7). Chiến dịch có hai giai đoạn:
Giai đoạn tấn công của quân đội Liên Xô diễn ra từ ngày 5 đến ngày 27 tháng 7. Trong giai đoạn này, cánh trái, cánh chủ lực của Phương diện quân Pribaltic 1 gồm các tập đoàn quân 39, 43, 51, Tập đoàn quân cận vệ 2 và Quân đoàn xe tăng 1 tiến công một mạch hơn 150 km từ tuyến Kozyany - Hồ Naroch sang phía Tây, đánh chiếm Šiauliai, Ytena (Utena) và tiến ra tuyến Ukmege - Radviliskis - Šiauliai - Eleya (Eleja) - Burzhan (Birzai). Ở cánh phải, bộ đôi tập đoàn quân cận vệ 6 và xung kích 4 tấn công đánh chiếm Daugavpinsk.
Giai đoạn phòng thủ - phản công của quân đội Liên Xô tiếp tục từ ngày 28 tháng 7 đến ngày 29 tháng 8. Cuối tháng 7 đầu tháng 8 năm 1944, Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) tập trung 7 sư đoàn và 1 lữ đoàn xe tăng, 5 sư đoàn và 3 cụm tác chiến sư đoàn bộ binh tổ chức các chiến dịch phản công lớn từ Šiauliai đến Elgava (Jelgava). Được tăng viện Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5, Quân đoàn cơ giới cận vệ 3 từ Phương diện quân Byelorussia 3 và triển khai các kịp thời Tập đoàn quân cận vệ 2 và Tập đoàn quân 51, Phương diện quân Pribaltic 1 đã bẻ gãy chiến dịch phản công lớn mang tên "Doppelkopf" của Tập đoàn quân xe tăng 3 (Đức), đồng thời mở rộng thêm trận tuyến sang phía Tây, áp sát Đông phổ và dồn cánh Bắc của Tập đoàn quân xe tăng 3 (Đức) ra sát vùng ven biển Baltic tại Memen (Klaipeda) và Liepaja.
Giữa hai giai đoạn này là cuộc đột kích của Quân đoàn cơ giới cận vệ 3 vào khu vực Tukums - Klapkans (???). Tuy quân đội Liên Xô không giữ được hành lang Elgava - Klapkans nhưng cuộc đột kích này đã gây ra mối lo ngại đặc biệt cho Bộ Tổng tư lệnh lục quân Đức khi Cụm tập đoàn quân Bắc (Đức) bị chia cắt với Cụm tập đoàn quân Trung tâm trong hơn một tuần khiến Hitler phải ra lệnh cho các tướng Georg-Hans Reinhardt và Ferdinand Schörner áp dụng những biện pháp đặc biệt để khôi phục lại tình hình.
Kết thúc chiến dịch, quân đội Liên Xô đã giải phóng thành phố Šiauliai - một nút giao thông quan trọng trong khu vực, đẩy quân Đức ra khỏi phần lớn lãnh thổ Litva và đe dọa cắt rời Cụm Tập đoàn quân Bắc khỏi các lực lượng chính của quân đội Đức Quốc xã trên hướng Đông Ba Lan.