Allosaurus

| Allosaurus |
| --- | --- |
Khoảng thời gian tồn tại: Jura muộn (Kimmeridge tới Tithon), 155–145 triệu năm trước đây  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N     

Mẫu SMA 0005 biệt danh "Big Al II" thuộc loài A. jimmadseni

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Reptilia
nhánh:: Dinosauria
Bộ:: Saurischia
Phân bộ:: Theropoda
Liên họ:: †Allosauroidea
Họ:: †Allosauridae
Phân họ:: †Allosaurinae Marsh, 1878
Chi:: †Allosaurus Marsh, 1877

Loài điển hình
†Allosaurus fragilis Marsh, 1877
Các loài
 †A. europaeus  Mateus et al., 2006  †A. jimmadseni  Chure & Loewen, 2020  †A. maximus?  Chure, 1995
Các đồng nghĩa
  Danh sách Antrodemus?  Leidy, 1870  Apatodon?  Marsh, 1878  Creosaurus?  Marsh, 1878  Epanterias?  Cope, 1878  Labrosaurus?  Marsh, 1879  "Madsenius"  Bakker, 1990  Saurophaganax?  Chure, 1995  "Wyomingraptor"  Bakker, 1997  
Allosaurus (phát âm tiếng Anh: /ˌæləˈsɔːrəs/) là một chi khủng long chân thú carnosauria lớn sống vào kỷ Jura Muộn cách đây 155 - 145 triệu năm (tầng Kimmeridge - tầng Tithon). Danh pháp "Allosaurus" nghĩa đen là "thằn lằn dị biệt" bởi đốt sống của loài này khá độc đáo tại thời điểm phát hiện. Cái tên này được lấy theo tiếng Hy Lạp ἄλλος (allos) ("dị biệt, khác biệt") và σαῦρος (sauros) ("thằn lằn/bò sát nói chung"). Nhà cổ sinh vật học Othniel Charles Marsh là người có công mô tả di tích hóa thạch đầu tiên được công nhận của chi này vào năm 1877. Với vai trò là loài khủng long chân thú đầu tiên được nghiên cứu kĩ càng, Allosaurus từ lâu đã thu hút sự hiếu kì của công chúng bên ngoài ngành cổ sinh.
Allosaurus là chi khủng long ăn thịt lớn đi đứng bằng hai chân. Hộp sọ của chúng tuy nhẹ nhưng mạnh mẽ. Hàm của chúng trang bị hàng tá chiếc răng sắc nhọn, khi phóng to sẽ thấy có các răng cưa nhỏ men theo đường cạnh răng. Loài A. fragilis có chiều dài trung bình khoảng 8,5 m (28 ft), với chiều dài cực đại ước tính là 9,7 m (32 ft). Chi sau của chúng dài và khỏe song chi trước gồm ba ngón tay lại khá nhỏ. Chúng giữ thăng bằng nhờ phần đuôi dài và chắc hẳn rất cơ bắp. Chúng được xếp vào họ allosauridae, một nhóm khủng long chân thú carnosauria.
Lịch sử phân loại của chi khủng long này khá phức tạp và nó bao gồm ít nhất 3 loài chính thống, nổi tiếng nhất là A. fragilis. Phần lớn hóa thạch Allosaurus được phát hiện tại Thành hệ Morrison của Bắc Mỹ, nhưng cũng có một số di cốt được tìm thấy tại Bồ Đào Nha. Nửa đầu thế kỷ 20, các nhà cổ sinh còn gọi chi này là Antrodemus, song một nghiên cứu tại Cleveland-Lloyd Dinosaur Quarry đã chấn hưng danh pháp "Allosaurus" và khiến cho chi này trở thành một trong những chi khủng long nổi tiếng nhất từng được biết.
Bởi lẽ hóa thạch Allosaurus rất sẵn tại địa bàn Morrison, chúng có lẽ là dã thú đứng đầu chuỗi thức ăn, đi săn những con khủng long ăn cỏ đồng đại và thậm chí có lẽ cả những loài ăn thịt khác. Những con mồi tiềm năng của Allosaurus bao gồm khủng long chân chim, khủng long mái và khủng long chân thằn lằn. Một số nhà cổ sinh cho rằng Allosaurus là những dã thú với hành vi xã hội hợp tác và đi săn theo bầy, song các học giả khác thì tin rằng chúng không thể hòa hợp với nhau và các bằng chứng về việc tụ họp theo bầy thực chất là những cá thể tình cớ kiếm ăn ở cùng một chỗ.