stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mulleripicus funebris

| Mulleripicus funebris |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp bị đe dọa  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Piciformes
Họ (familia): Picidae
Chi (genus): Mulleripicus
Loài (species): M. funebris
Danh pháp hai phần
Mulleripicus funebris
Mulleripicus funebris là một loài chim trong họ Picidae.
Đây là loài đặc hữu của Đảo Luzon, Marinduque, Catanduanes và Polillo ở Philippines.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Loài gõ kiến này đã từng được xem là đồng nhất với loài chim gõ kiến phía Nam và cả hai chúng được gộp lại với nhau như những mảnh nhỏ của Mulleripicus và được gọi là "chim gõ kiến".
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Mulleripicus funebris”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Cobalt(II)

Đừng nhầm lẫn với Urea.
| Cobalt(II) amide |
| --- | --- |
Tên khác: Coban điamit Cobanơ amit Coban(II) azanit Cobanơ azanit Coban điazanit

Nhận dạng
Thuộc tính
Công thức phân tử: Co(NH2)2
Khối lượng mol: 90,97676 g/mol
Bề ngoài: chất rắn màu xanh dương sáng
Điểm nóng chảy:  120 °C (393 K; 248 °F) (phân hủy)
Điểm sôi:   
Độ hòa tan trong nước: phản ứng
Các nguy hiểm
Nguy hiểm chính: tính phản ứng cao
Các hợp chất liên quan
Hợp chất liên quan: Coban(III) amit
 
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).   Tham khảo hộp thông tin
Cobalt(II) amide là một hợp chất hóa học vô cơ có công thức Co(NH2)2. Hợp chất này tồn tại dưới trạng thái là các tinh thể màu dương sáng, phản ứng với nước.
Điều chế

Cobalt(II) amide có thể được điều chế bằng cách cho cobalt(II) thiocyanat (hoặc hợp chất Co(II) bất kì) cho tác dụng với kali amide trong dung dịch amonia.
Tính chất > Hóa học

Vì cobalt(II) amide có tính phản ứng cao nên tính chất của muối này (cũng như các muối amide khác) không như các muối thông thường.
Tính chất > Tác dụng với nước

Giống như nhiều muối amide khác, cobalt(II) amide dễ phản ứng với nước tạo ra cobalt(II) hydroxide và amonia:
Tính chất > Bị phân hủy

Cobalt(II) amide dễ bị phân hủy ở 120 °C (248 °F; 393 K) tạo ra cobalt(II) nitrit màu đen:
An toàn

Cobalt(II) amide có tính phản ứng cao, đặc biệt là với nước; do đó, cần bảo quản và sử dụng hợp chất trong môi trường không khí không có hoặc ít hơi nước nhất có thể.
Oidaematophorus borbonicus

| Oidaematophorus borbonicus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Pterophoridae
Chi (genus): Oidaematophorus
Loài (species): O. borbonicus
Danh pháp hai phần
Oidaematophorus borbonicus Gibeaux, 1991 
Oidaematophorus borbonicus là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được biết đến ở La Réunion.
Chú thích

↑  Afro Moths
Phostria albipedalis

| Phostria albipedalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Phostria
Loài (species): P. albipedalis
Danh pháp hai phần
Phostria albipedalis
Phostria albipedalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Dağçayırı, Hınıs

| Dağçayırı |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DağçayırıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Erzurum
Huyện: Hınıs
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 281 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 25600 
Dağçayırı là một xã thuộc huyện Hınıs, tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 281 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Erzurum”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Cobalt(II)

Cobalt(II) carbonat là hợp chất vô cơ với công thức hóa học là CoCO3. Chất rắn thuận từ này là một chất trung gian trong việc thanh lọc cobalt bằng thủy luyện từ các quặng của nó. Nó là một chất màu vô cơ, và tiền thân của chất xúc tác. Hợp chất cobalt carbonat có màu tím nhạt có trong thương mại với công thức CoCO3(Co(OH)x(H2O)y) (CAS 12069-68-0).
Điều chế và cấu trúc

Nó được điều chế bằng cách kết hợp các dung dịch cobalt(II) sulfat và bicarbonat:
CoCO3 có cấu trúc như canxit, bao gồm cobalt trong một hình học phối hợp bát diện
Phản ứng

Làm nóng carbonat, tiến hành theo cách thông thường để nung, ngoại trừ vật liệu bị oxy hóa một phần:
Kết quả Co3O4 chuyển đổi đảo ngược với CoO ở nhiệt độ cao. Giống như hầu hết muối carbonat kim loại khác, cobalt(II) carbonat không hòa tan trong nước, nhưng dễ phản ứng với acid loãng:
Ứng dụng

Cobalt(II) carbonat là nguyên liệu để tạo dicobalt octacarbonyl và nhiều muối cobalt khác. Nó là một thành phần của chất bổ sung chế độ ăn uống vì cobalt là một yếu tố thiết yếu. Nó là một nguyên liệu của men thủy tinh màu xanh, nổi tiếng trong trường hợp của Delftware.
An toàn

Hợp chất này có hại nếu nuốt phải và gây kích ứng mắt, da.
Hợp chất khác

CoCO3 còn tạo hợp chất có dạng CoCO3(NH3)x. Nó có màu đỏ carmin. Tetrahydrat của muối với x = 3 có màu đỏ đậm, không ổn định.
CoCO3 còn tạo một số hợp chất với N2H4, như CoCO3·3N2H4 là chất rắn màu kem-cam.
Orectogyrus tavetensis

| Orectogyrus tavetensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Gyrinidae
Chi (genus): Orectogyrus
Loài (species): O. tavetensis
Danh pháp hai phần
Orectogyrus tavetensis Régimbart, 1906 
Orectogyrus tavetensis là một loài bọ cánh cứng trong họ van Gyrinidae. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1906.
Chú thích

↑  Gyrinidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Decatelia pallipes

| Decatelia pallipes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Decatelia
Loài (species): D. pallipes
Danh pháp hai phần
Decatelia pallipes Weise, 1922 
Decatelia pallipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1922.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Ophrestia pentaphylla

| Ophrestia pentaphylla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Ophrestia
Loài (species): O. pentaphylla
Danh pháp hai phần
Ophrestia pentaphylla (Dalzell) Verdc. 
Ophrestia pentaphylla là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Dalzell) Verdc. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ophrestia pentaphylla”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Chandragupta Maurya

| Chandragupta Maurya |
| --- | --- |
Vua Ấn Độ 
Tượng Chandragupta ở New Delhi
Vua của đế quốc Maurya
Tại vị: 321–297 TCN
Tiền nhiệm: Triều đại được thành lập
Kế nhiệm: Bindusara
Thông tin chung
Sinh: 340 TCN Pataliputra (nay thuộc Bihar)
Mất: Khoảng 293 TCN (47–48 tuổi) Shravanabelagola, Karnataka
Thê thiếp:  Durdhara (trước)  Helena (sau) 
Hoàng tộc: Nhà Maurya
Thân phụ: Chandravandan
Thân mẫu: Mura
Tôn giáo: Ấn Độ giáo, Kỳ-na giáo
| --- | --- |
Các vua Maurya (322 TCN – 180 TCN)
Chandragupta: (322–297 TCN)
Bindusara: (297－273 TCN)
Ashoka: (272/268–232 TCN)
Dasharatha: (232–224 TCN)
Samprati: (224–215 TCN)
Shalishuka: (215–202 TCN)
Devavarman: (202–195 TCN)
Shatadhanvan: (195–187 TCN)
Brihadratha: (187–180 TCN)
Pushyamitra  (Đế quốc Shunga): (180–149 TCN)
Đế quốc của Chandragupta Maurya, khoảng năm 305 TCN.
Chandragupta Maurya (340 TCN – 293 TCN) là vua sáng lập vương triều Maurya trong lịch sử Ấn Độ cổ, trị vì từ khoảng 321 TCN đến 297 TCN. Tên ông được các tài liệu Hy Lạp và Latinh đề cập như Sandrokuptos (Σανδρόκυπτος), Sandrokottos (Σανδρόκοττος) hay Androcottus.
Trước khi Chandragupta lên nắm quyền, miền tây bắc Ấn Độ nằm dưới sự thống trị của người Hy Lạp trong khi vương triều Nanda hùng cứ ở đồng bằng sông Ấn-Hằng. Năm 323 TCN, Chandragupta xây dựng lực lượng đánh bại các thống đốc của người Hy Lạp ở miền tây bắc. Tiếp theo đó ông hạ bệ vua Nanda năm 321 TCN rồi khởi lập triều đại Maurya.
Năm 304 TCN ông chặn đứng một cuộc xâm lược của quân đội Syria do vua Seleukos I Nikator chỉ huy. Kết quả là Seleukos phải ký hoà ước, nhượng vùng Balochistan và gả công chúa cho Chandragupta đổi lấy 500 thớt voi. Seleukos còn gửi sứ thần Megasthenes đến thực hiện các nghi thức giao hảo tại thủ đô Pataliputta (Hoa Thị) của Chandragupta, mà đến nay những tấu chương của Megasthenes vẫn tồn tại.
Sau một loạt cuộc chinh phạt, Chandragupta đã trị vì trên một đế quốc rộng lớn, trải dài từ Bengal và Assam ở phía đông tới Afghanistan và Balochistan ở phía tây, tới Kashmir và Nepal ở phía bắc, và tới Cao nguyên Deccan ở phía tây, kiểm soát được hầu hết Ấn Độ. Điều này khiến ông được người đời xem là ông vua thực thụ đầu tiên cai quản hầu hết tiểu lục địa Ấn Độ.
Chú thích

↑  Hermann Kulke & Rothermund, Dietmar (1998) [1986]. A History of India . London: Routledge. tr. 59. ISBN 0-415-15481-1 Kiểm tra giá trị |isbn=: giá trị tổng kiểm (trợ giúp).Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Kulke and Rothermund 1998:62
↑  William Smith (ed), Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1870, Vol 3 p.705-6 Lưu trữ 2007-10-18 tại Wayback Machine
↑  Shastri, Nilakantha (1967). Age of Nandas and Mauryas. Delhi: Motilal Banarsidass. tr. 26. ISBN 81-208-0465-1. Đã bỏ qua văn bản “Second Edition” (trợ giúp); Chú thích có  tham số trống không rõ: |unused_data= (trợ giúp)
1 2  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2009.
↑  Bruce Vaughn (2004). "Indian Geopolitics, the United States and Evolving Correlates of Power of Asia", Geopolitics 9 (2), tr.440-459.
↑  H. Goetz (1955). "Early Indian Sculptures from Nepal", Artibus Asiae 18 (1), tr.61-74.
↑  The Span of the Mauryan Empire, Kamat's Potpurri, đã được truy cập ngày 9/9/2007
↑  Boesche, Roger (2003 áng 1). “[http://muse.jhu.edu/demo/journal_of_military_history/v067/67.1boesche.pdf Kautilya's Arthaśāstra on War and Diplomacy in Ancient India”. The Journal of Military History. 67 (1): 9–37. doi:10.1353/jmh.2003.2006. ISSN 0899-3718. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |year= (trợ giúp); Liên kết ngoài trong |title= (trợ giúp) Theo các tư liệu của Kỳ-na giáo, triều đại Chandragupta chấm dứt khi ông ta nhường ngôi cho con là Bindusara và lui về tu tập theo Kỳ-na giáo..
Oecobius

| Oecobius |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Oecobiidae
Chi (genus): Oecobius Lucas, 1846
Tính đa dạng 
79 species
Các loài
 O. navus   Xem trong bài
Oecobius là một chi nhện trong họ Oecobiidae.
Chú thích

↑  Norman I. Platnick. “The World Spider Catalog, Version 13.5”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Demircialan, Çekerek

| Demircialan |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DemircialanVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Yozgat
Huyện: Çekerek
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 251 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 66500 
Demircialan là một xã thuộc huyện Çekerek, tỉnh Yozgat, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 251 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Yozgat”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Dağçatı, Sason

| Dağçatı |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DağçatıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Batman
Huyện: Sason
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 259 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Dağçatı là một xã thuộc huyện Sason, tỉnh Batman, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 259 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Batman”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2012.
Dağçukurören, Çerkeş

| Dağçukurören |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DağçukurörenVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Çankırı
Huyện: Çerkeş
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 75 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 18600 
Dağçukurören là một xã thuộc huyện Çerkeş, tỉnh Çankırı, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 75 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Çankırı”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
Dağçatağı, Tosya

| Dağçatağı |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DağçatağıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kastamonu
Huyện: Tosya
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 179 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 37300 
Dağçatağı là một xã thuộc huyện Tosya, tỉnh Kastamonu, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 179 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kastamonu”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.[liên kết hỏng]
Orthopsyche tipua

| Orthopsyche tipua> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Hydropsychidae
Chi (genus): Orthopsyche
Loài (species): O. tipua
Danh pháp hai phần
Orthopsyche tipua AG McFarlane, 1964 
Orthopsyche tipua là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Nguyễn Khắc Đức (tướng công an)

Đối với các định nghĩa khác, xem Nguyễn Khắc Đức.
Nguyễn Khắc Đức là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ông từng giữ chức vụ Cục trưởng Cục Kỹ thuật nghiệp vụ 1, Tổng cục An ninh, Bộ Công an Việt Nam.
Tiểu sử

Tháng 8 năm 2014, Nguyễn Khắc Đức giữ chức vụ Phó Cục trưởng Cục Kỹ thuật nghiệp vụ I, Tổng cục An ninh 2, Bộ Công an Việt Nam.
Tháng 4 năm 2015, Nguyễn Khắc Đức được thăng quân hàm Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam. Lúc này ông đang giữ chức vụ Cục trưởng Cục Kỹ thuật nghiệp vụ I, Tổng cục An ninh, Bộ Công an Việt Nam.
Tháng 5 năm 2018, Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức là Cục trưởng Cục Kỹ thuật nghiệp vụ I Bộ Công an.
Nguyễn Khắc Đức là tác giả sách "Kế hoạch phản gián CM-12".
Origanum intermedium

| Origanum intermedium> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Origanum
Loài (species): O. intermedium
Danh pháp hai phần
Origanum intermedium P.H.Davis, 1949 
Origanum intermedium là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được P.H.Davis mô tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Origanum intermedium”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Origanum intercedens

| Origanum intercedens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Origanum
Loài (species): O. intercedens
Danh pháp hai phần
Origanum intercedens Rech.f., 1961 
Origanum intercedens là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Rech.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Origanum intercedens”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Oudoleň

| Oudoleň |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

  Hiệu kỳ
Oudoleň
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Vysočina
Huyện: Havlíčkův Brod
Diện tích
 • Tổng cộng: 6,47 km2 (250 mi2)
Độ cao: 550 m (1,800 ft)
Dân số (1.1.2014)
 • Tổng cộng: 348
 • Mật độ: 0,54/km2 (1,4/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ0631 569224
Oudoleň là một làng thuộc huyện Havlíčkův Brod, vùng Vysočina, Cộng hòa Séc.
Mode-locking

Mode-locking là một kĩ thuật trong quang học nhờ đó laser có thể tạo ra các xung sáng cực ngắn, cỡ picô giây (10-12s) or femto giây (10-15s).
Cơ sở của kĩ thuật này là tạo ra mối liên hệ về pha xác định giữa các mode của buồng cộng hưởng laser. Khi đó, laser được gọi là “khóa pha” hay “khóa mode”. Sự giao thoa giữa các mode này tạo ra chuỗi các xung laser. Tùy theo các thuộc tính của laser, các xung này có thể rất ngắn, cỡ vài femto giây.
Các mode của buồng cộng hưởng laser

Mặc dù ánh sáng laser là ánh sáng kết hợp nhất nhưng nó không đơn sắc hoàn toàn. Tất cả các laser đều tạo ra ánh sáng trong một dải tần nào đó. Dải tần hoạt động của laser được xác định chủ yếu bởi môi trường khuếch đại và được gọi là dải tần khuếch đại. Ví dụ, một loại laser khí thông dụng He-Ne có dải tần khuếch đại khoảng 1.5 5 GHz (độ rộng phổ cỡ 0.002 nm), trong khi đó, laser rắn (Ti:Sapphire) có dải tần khoảng 128 THz (độ rộng phổ cỡ 300 nm).
Nhân tố thứ hai xác định tần số phát xạ của laser là buồng quang học hay buồng cộng hưởng. Buồng cộng hưởng đơn giản nhất gồm hai gương phẳng, đặt đối diện hai bên môi trường khuếch đại laser (cấu hình này được gọi là buồng Fabry-Perot). Do ánh sáng là sóng, khi bị giữ giữa hai gương, nó sẽ tự giao thoa và hình thành sóng dừng.
Các sóng dừng tạo thành một tập các tần số rời rạc; được gọi là mode dọc của buồng. Các mode này là ánh sáng có tần số mà buồng cộng hưởng cho phép duy trì, tất cả các tần số khác bị dập tắt do giao thoa. Đối với buồng gồm hai gương phẳng, các mode được phép là các mode có bước sóng là ước của khoảng cách L giữa hai gương, tức là L = q λ/2, với q là một số nguyên được gọi là bậc mode.
Trong thực tế, khoảng cách L thường lớn hơn nhiều bước sóng ánh sáng λ, do đó giá trị của q rất lớn (khoảng 105 to 106). Điểm lý thú là khoảng cách tần số giữa hai mode liên tiếp bất kỳ q và q+1; cho bởi công thức (đối với buồng cộng hưởng rỗng có chiều dài L): Δν:
với c là vận tốc ánh sáng (≈3×108 m•s−1) là hằng số
Từ phương trình trên, một laser nhỏ với khoảng cách hai gương 30 cm có khoảng cách tần số giữa các mode dọc là 0.5 GHz. Như vậy, đối với hai laser đề cập ở trên, với buồng cộng hưởng 30 cm, laser He-Ne có dải tần 1.5 GHz sẽ phát 3 mode dọc, trong khi laser Ti:sapphire có dải tần 128 THz sẽ phát chừng 250000 mode.
Mỗi mode dọc có độ rộng tần số nào đó nhưng nhỏ hơn nhiều khoảng cách tần số giữa các mode.
Lý thuyết Mode-locking

Trong một laser đơn giản, mỗi mode dao động độc lập, không có quan hệ cố định với nhau, giống như một tập hợp các laser có tần số phát hơi khác nhau một chút. Pha ánh sáng của mỗi mode không cố định, và biến đổi ngẫu nhiên do các yếu tố như sự biến đổi về nhiệt độ trong môi trường laser. Trong những laser chỉ có vài mode, sự giao thoa giữa các mode có thể gây ra hiệu ứng beat, dẫn đến sự thăng giáng cường độ một cách ngẫu nhiên; trong những laser có nhiều nghìn mode, hiệu ứng giao thoa có xu hướng trung bình hóa tới gần cường độ ổn định của laser, và laser hoạt động ở chế độ liên tục – cw (continuous wave).
Nếu thay vì dao động độc lập, mỗi mode có chênh pha cố định đối với các mode liền kề, laser sẽ hoạt động hoàn toàn khác. Thay vì có cường độ phát không đổi hoặc ngẫu nhiên, các mode của laser sẽ giao thoa với nhau và tạo thành xung ánh sáng. Khi đó, laser thường được gọi là “khóa mode” hay “khóa pha”. Các xung này cách nhau một khoảng thời gian τ = 2L/c, là khoảng thời gian để ánh sáng đi trọn một vòng trong buồng cộng hưởng. Khoảng thời gian này tương ứng với khoảng cách tần số của laser Δν = 1/τ.
Độ dài của xung sáng được xác định bởi số mode bị khóa (trong thực tế, không nhất thiết “toàn bộ” mode của laser phải bị khóa pha). Nếu có “N” mode bị khóa, có khoảng cách tần số Δν, độ rộng dải tần bị khóa là NΔν. Dải tần càng rộng, xung laser càng ngắn. Trong thực tế, độ rộng thực của xung được xác định qua dạng xung hình thành do liên hệ về pha và tần số của mỗi mode dọc. Ví dụ, nếu laser tạo ra xung có đường bao dạng Gaussian, độ rộng xung nhỏ nhất Δt sẽ tính theo công thức:
Giá trị 0,44 được gọi là tích “thời gian-dải tần” của xung và phụ thuộc vào dạng xung. Với các laser xung cực ngắn, xung thường được giả thiết có dạng (sech2), và tích thời gian-dải tần tương ứng là 0,315.
Sử dụng công thức trên, ta có thể tính được độ rộng xung nhỏ nhất. Với laser He-Ne có dải tần 1,5 GHz, xung Gauss ngắn nhất được tạo ra cớ 300 pi-cô giây, còn với laser Ti:sapphire có giải tần 128 THz, độ rộng xung nhỏ nhất cỡ 3,4 fem-tô giây. Các giá trị này là độ rộng xung ngắn nhất có thể và bị giới hạn bởi dải tần của laser. Trong thực tế, độ rộng xung còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như dạng xung, sự tán sắc trong buồng cộng hưởng.
Các phương pháp Modelocking

Các phương pháp để modelocking trong laser được chia thành hai loại chủ động và thụ động. Phương pháp chủ động là dùng tín hiệu bên ngoài để biến điệu ánh sáng trong buồng cộng hưởng. Phương pháp thụ động không sử dụng tín hiệu bên ngoài mà đặt một yếu tố trong buồng cộng hưởng để gây ra hiện tượng tự biến điệu của ánh sáng.
Các phương pháp Modelocking > Modelocking chủ động

Kĩ thuật modelocking phổ biến nhất là biến điệu âm quang trong buồng cộng hưởng. Nếu một mode có tấn số ánh sáng là &nu, và biên độ bị biến điệu với tần số f, ta thu được tín hiệu có các tần số ánh sáng kề (sideband) là ν-f và ν+f. Nếu bộ biến điệu hoạt động ở tần số bằng khoảng cách mode trong buồng cộng hưởng Δν, các tần số kề này sẽ tương ứng với hai mode liền kề với mode ban đầu. Như vậy, mode trung tâm và các mode kế bị khóa pha với nhau. Hiện tượng khóa pha tiếp tục với các mode kề với các mode có tần số ν-2f and ν+2f, và cứ tiếp tục cho đến khi toàn bộ dải tần khuếch đại bị khóa.
Ta có thể hiểu hiện tượng này theo một cách khác. Bộ biến điệu biên độ hoạt động như một cửa sập kém đặt giữa các gương của buồng cộng hưởng, làm yếu ánh sáng khi nó "đóng", và cho ánh sáng qua khi nó "mở". Nếu tần số biến điệu f được đồng bộ với chu kì buồng cộng hưởng τ, một xung sáng sẽ hình thành trong buồng cộng hưởng. Độ sâu biến điệu không lớn, chỉ cõ 1%.
Một kỹ thuật modelocking chủ động khác là biến điệu tần số sử dụng hiệu ứng quang-điện. Bộ biến điệu này được đặt trong buồng cộng hưởng và hoạt động theo tin hiệu bên ngoài. Nó tạo ra sự dịch tần số nhỏ, thay đổi theo hàm sin khi ánh sáng truyền qua. Nếu tần số biến điệu phù hợp với chu kì buồng cộng hưởng, một phần ánh sáng bị dịch xuống (down-shift) một phần bị dịch lên (up-shift) về mặt tần số. Sau nhiều lần lặp lại, ánh sáng bị dịch tần số sẽ không còn trong dải tần khuếch đại của laser. Chỉ ánh sáng không bị dịch tần số còn lại trong buồng cộng hưởng và tạo thành xung sáng hẹp.
Kĩ thuật thứ ba là modelocking đồng bộ hay bơm đồng bộ. Nguồn bơm sẽ tự biến điệu để tạo xung ngắn. Thông thường, các nguồn bơm này là một laser modelocking. Kĩ thuật này đòi hỏi tương hợp giữa chiều dài buồng cộng hưởng và biến điệu của nguồn bơm.
Các phương pháp Modelocking > Modelocking thụ động

Phương pháp modelocking thụ động dùng ánh sáng trong buồng cộng hưởng để gây ra sự biến đổi của phần tử biến điệu, từ đó tác động trở lại chùm sáng. Có thể hiểu đây phương pháp tự biến điệu của ánh sáng trong buồng cộng hưởng. Phương pháp này thường sử dụng chất hấp thụ bão hòa.
Chất hấp thụ bão hòa có độ truyền qua phụ thuộc cường độ ánh sáng tới. Khi ánh sáng tới càng mạnh, độ truyền qua càng tăng. Chất hấp thụ bão hòa sử dụng trong laser modelocking có khả năng hấp thụ ánh sáng yếu và cho truyền qua khi ánh sáng đủ mạnh.