stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ryparosa scortechinii

| Ryparosa scortechinii> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Phụ thuộc bảo tồn  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Magnoliophyta
Lớp (class): Magnoliopsida
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Achariaceae
Chi (genus): Ryparosa
Loài (species): R. scortechinii
Danh pháp hai phần
Ryparosa scortechinii King 
Ryparosa scortechinii là một loài thực vật thuộc họ Flacourtiaceae. Loài này có ở Malaysia và Singapore. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Phaseolodes brandisianum

| Phaseolodes brandisianum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Phaseolodes
Loài (species): P. brandisianum
Danh pháp hai phần
Phaseolodes brandisianum (Kurz) Kuntze, 1891 
Phaseolodes brandisianum là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Kurz) Kuntze miêu tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Phaseolodes brandisianum”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Hisago

| Hisago> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Danh pháp hai phần
Hisago Kishii, 1985 
Hisago là một chi bọ cánh cứng trong họ 
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1985 bởi Kishii.
Các loài

Chi này có các loài:
Hisago korobokkurus (Kishii, 1968)
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Trận Tskhinvali

| x t Chiến tranh Nam Ossetia 2008 |
| --- | --- |
Chiến tranh Bắn tỉa • Dọn Đồng • Marneuli • Tskhinval • Thung lũng Kodori • Biển Đen • Poti • Gori
Trận Tskhinvali là trận đánh cho thành phố Tskhinvali, thủ đô của Nam Ossetia, diễn ra trong ba ngày vào tháng 8 năm 2008 và là cuộc chạm trán chính trong Chiến tranh Nam Ossetia 2008. Nhiều phần của Tskhinvali bị phá hủy trong ba ngày giao tranh.
Mở màn

Tổng thống Gruzia Mikheil Saakashvili ngày 7/8 đã tuyên bố một lệnh ngừng bắn đơn phương sau khi gần 20 người thiệt mạng trong một tuần xung đột. Tuy nhiên, vài giờ sau đó, Gruzia đã cáo buộc lực lượng li khai bắn phá các làng mạc do chính quyền Grudia quản lý và mở một chiến dịch quân sự quy mô lớn. "Chúng tôi buộc phải khôi phục trật tự hiến pháp ở toàn bộ vùng này", tư lệnh của lực lượng gìn giữ hòa bình Gruzia tại Nam Ossetia, nói.
Các quan chức hàng đầu của Bộ Ngoại giao Nga đã được triệu tập để thảo luận về cuộc khủng hoảng. Trong khi đó, đặc phái viên của Nga tại Nam Ossetia tuyên bố chiến dịch quân sự này cho thấy Nga không thể tin tưởng Gruzia. Cuộc khủng hoảng này có nguy cơ bùng phát thành một cuộc chiến toàn diện trong khu vực - một tuyến đường trung chuyển năng lượng quan trọng và là nơi Nga và phương Tây đang tranh giành ảnh hưởng. LHQ và Liên Âu đã kêu gọi các bên kiềm chế.
Điểm nóng xung đột Nam Ossetia

Tình hình tại vùng ly khai Nam Ossetia của Gruzia ngày càng nóng lên vào đầu tháng 8 năm 2008, do xung đột giữa hai bên gia tăng dọc biên giới. Nam Ossetia cho rằng các vụ đụng độ này do Gruzia khởi động và tuyên bố sẽ tổng huy động lực lượng nếu Gruzia tiếp tục khiêu khích. Vào thứ Năm, 7 tháng 8, lực lượng của Gruzia và chính phủ Nam Ossetia đột ngột đọ súng ác liệt, chỉ vài giờ sau khi hai bên đồng ý ngừng bắn qua sự trung gian hòa giải của Nga.
Binh sĩ Gruzia mở màn tấn công tại Nam Ossetia và giao tranh diễn ra ở ngoại ô thành phố thủ phủ Tskhinvali. Quân đội Gruzia đã bao vây Tskhinvali. Tuy nhiên, Tbilisi không có ý định chiếm lại vùng ly khai này mà chỉ nhằm mục tiêu chấm dứt "chế độ tội phạm" tại đây.
Vụ tấn công của quân đội Gruzia đã làm rất nhiều người chết và bị thương. Nga kêu gọi cộng đồng quốc tế can thiệp để ngăn đổ máu. Theo đề nghị của Moskva, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc sẽ họp phiên khẩn cấp bàn về bạo lực ở Nam Ossetia. Trước đó, các hãng thông tấn Nga đưa tin Gruzia nã đạn pháo xuống thủ phủ của Nam Ossetia đêm 7/8. Gruzia dùng đạn pháo và vũ khí hạng nặng tấn công Tskhinvali và khiến một số ngôi nhà bốc cháy.
Gruzia tấn công: giao tranh ác liệt ở Nam Ossetia

Vào Thứ Sáu, 8 tháng 8, quân đội Gruzia đã tiến vào Nam Ossetia và bao vây thủ phủ Tskhinvali sau khi một thỏa thuận ngừng bắn ngắn ngủi sụp đổ. Quân Gruzia đã mở một cuộc tấn công do xe tăng dẫn đầu và ít nhất 15 người đã bị giết trong chiến dịch tấn công. Bầu trời đêm ở Nam Ossetia đầy những chớp sáng và tiếng nổ khi hai bên giao tranh bằng vũ khí hạng nặng. Lực lượng li khai, đã kiểm soát vùng này kể từ đầu những năm 1990, đã thề sẽ đẩy lùi cuộc tấn công mà không kêu gọi sự trợ giúp của Nga.
Tại New York, các thành viên của Hội đồng Bảo an LHQ đã nhất trí với một yêu cầu của Nga và sẽ tổ chức một phiên họp khẩn cấp để thảo luận về cuộc khủng hoảng này. Dấu hiệu xung đột lan rộng đã rõ ràng khi hàng trăm tình nguyện viên từ Nga và Abkhazia - một vùng li khai nữa của Gruzia - đã lên đường tới Nam Ossetia để ủng hộ lực lượng li khai.
Tskhinvali đã bị quân đội Grudia bao vây và giành quyền kiểm soát 5 ngôi làng trung thành với lực lượng li khai ở Nam Ossetia. Tuy nhiên, mục đích của Gruzia không phải là kiểm soát vùng lãnh thổ này mà là tiêu diệt "một chế độ tội phạm". Tbilisi cũng cáo buộc máy bay Nga đã ném bom khu vực dọc biên với giữa vùng đất ly khai này với Gruzia trong khi họ động binh. Tuy nhiên, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga đã bác bỏ thông tin này.
Ngay lập tức, Thủ tướng Nga Vladimir Putin lên án chiến dịch quân sự của Gruzia tại Nam Ossetia là "hành động gây hấn" và tuyên bố Moskva sẽ có hành động đáp trả. "Thật đáng tiếc là đúng vào ngày khai mạc Thế vận hội, Gruzia lại có những hành động hung hăng tại Nam Ossetia", ông Putin phát biểu từ Bắc Kinh khi có mặt tại đây dự lễ khai mạc Thế vận hội vào tối 8/8.
"Họ đã tuyên chiến bằng việc dùng xe tăng và đạn pháo. Thật đáng buồn nhưng hành động đó sẽ kích động những biện pháp trả đũa", thủ tướng Nga nói thêm. Ông Putin đã thảo luận với các nhà lãnh đạo Mỹ về tình hình ở Nam Ossetia và khẳng định: "Mọi người đều đồng ý rằng không ai muốn thấy có chiến tranh".
Nga phản công

Vào đêm 8/8, quân đội Nga bắt đầu giao chiến với Gruzia tại Nam Ossetia, dẫn đến lo ngại một cuộc chiến tranh tổng lực giữa hai bên sắp nổ ra. Moskva điều các đơn vị xe thiết giáp vượt biên giới tiến vào Nam Ossetia. 12 binh sĩ gìn giữ hòa bình của Nga tại Nam Ossetia thiệt mạng, còn chính quyền ly khai ước tính khoảng 1.400 thường dân bị chết.
Tổng thống Gruzia Mikhail Saakashvili cho rằng Nga đang lâm chiến với nước ông. "Binh sĩ của chúng tôi bị hàng nghìn quân đến từ nước Nga tấn công", ông tuyên bố. Nhà lãnh đạo này còn khẳng định, quân Gruzia đã bắt rơi một số máy bay Nga và cáo buộc Moskva dội bom các căn cứ không quân và một số thị trấn của Gruzia, làm 30 dân thường và binh sĩ thiệt mạng.
Tới sáng Thứ Bảy 9/8, lực lượng xe tăng Nga đã áp sát khu ngoại ô phía bắc Tskhinvali. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ lực lượng nào đang kiểm soát bên trong thành phố. Một chỉ huy Nga cho biết: "Các binh sĩ gìn giữ hòa bình của chúng ta đang giao chiến dữ dội với lực lượng chính quy của quân đội Gruzia tại khu vực phía nam Tskhinvali".
Tổng thống Nga tuyên bố ông phải đưa ra hành động để bảo vệ cho thường dân Nam Ossetia, nơi mà đại đa số người dân đã được cấp quốc tịch Nga. Ông cũng bày tỏ sự phẫn nộ khi nhận tin có thương vong của binh sĩ Nga đang làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình tại khu vực ly khai này. "Những kẻ chịu trách nhiệm giết hại các binh sĩ tại đó phải bị trừng phạt đính đáng", người đứng đầu nước Nga nhấn mạnh thêm.
Trong khi đó, cuộc giao tranh ác liệt đang tiếp tục diễn ra xung quanh Tskhinvali với vô số những tiếng nổ, đạn tên lửa và máy bay chiến đấu quần đảo trên đầu. Người dân ở thành phố này phải xuống hầm trú ẩn trong tình trạng không có điện và phương tiện liên lạc.
Một thường dân có tên Lyudmila Ostayeva sống tại điểm nóng Tskhinvali mô tả: "Tôi nhìn thấy xác người nằm la liệt trên phố, xung quanh những ngôi nhà đổ nát và cả trong những chiếc xe ôtô. Hiện giờ không thể đếm được có bao nhiêu người đã thiệt mạng. Rất hiếm ngôi nhà nào còn nguyên vẹn ở Tskhinvali".
Tư lệnh bộ binh Nga, Tướng Vladimir Boldyrev nói với báo giới rằng quân đội Nga đã chiếm lại thành phố này từ tay quân đội Gruzia. "Các nhóm chiến thuật đã giải phóng hoàn toàn Tskhinvali khỏi quân Gruzia và đã bắt đầu đẩy quân Gruzia ra ngoài vùng thuộc trách nhiệm của lính gìn giữ hòa bình", ông nói sau khi lính đặc nhiệm Nga nhảy dù vào thành phố này.
Gruzia rút quân

Ngày 9/8, Tổng thống Nga tuyên bố việc Gruzia rút quân khỏi vùng chiến sự là cách duy nhất để dàn xếp "cuộc khủng hoảng bi kịch".
Vào Chủ Nhật, 10 tháng 8, Gruzia tuyên bố đã rút quân khỏi Nam Ossetia sau 3 ngày giao chiến và quân đội Nga đã kiểm soát gần như toàn bộ Tskhinvali. Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Gruzia Alexander Lomaia nói quân đội Gruzia đã rút khỏi Nam Osseita và đóng quân các địa điểm mới hoàn toàn ở bên ngoài khu vực ly khai.
Tại thủ đô Moskva, ông Anatoly Nagovitsyn, một quan chức trong Bộ Tham mưu Nga cũng đã xác nhận Gruzia đang tiến hành rút quân khỏi Nam Ossetia. Ông Nagovitsyn nói trong một cuộc họp báo chính thức rằng quân đội Nga giờ đã kiểm soát gần như toàn bộ thủ phủ Tskhinvali.
Nga đã yêu cầu Gruzia rút toàn bộ quân khỏi Nam Ossetia như một điều kiện để đàm phán lệnh ngừng bắn. Nga cũng hối thúc Gruzia phải ký một cam kết không sử dụng vũ lực chống lại Nam Ossetia như một điều kiện khác để chấm dứt chiến sự. Số các nạn nhân thiệt mạng "đã lên tới hàng nghìn người" do các hành động của Gruzia tại Nam Ossetia, ông Medvedev nói trong cuộc điện đàm với người đồng nhiệm Mỹ George W Bush.
"Trong hoàn cảnh hiện nay, Nga chỉ có một nhiệm vụ là chấm dứt ngay tình trạng bạo lực tại Nam Ossetia, bảo vệ dân thường và phục hồi nền hoà bình càng sớm càng tốt", hãng thông tấn Nga Itar-Tass dẫn lời ông Medvedev. "Việc Gruzia rút các đơn vị có vũ trang khỏi khu vực xung đột, cùng với các hiệp ước đã ký kết trước đó và ký kết một thoả thuận ràng buộc hợp pháp về việc không sử dụng vũ lực là cách duy nhất để vượt qua cuộc khủng hoảng bi kịch do Gruzia khởi xướng".
Cùng ngày 10/8, một phái đoàn gồm đại diện của Mỹ, Liên Âu và Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu đã bay tới Gruzia để làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn. Chuyến đi này diễn ra sau khi phiên họp khẩn cấp lần thứ ba của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc kết thúc mà không đạt được thỏa thuận về một thoả thuận ngừng bắn ở Nam Ossetia.
Các diễn biến khác về tình hình Nam Ossetia

Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc không thể thông qua một tuyên bố về cuộc khủng hoảng Nam Ossetia, dù đã tổ chức phiên họp thứ hai.
Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice kêu gọi Nga rút quân khỏi Gruzia và tôn trọng sự toàn vẹn lãnh thổ của nước này.
Tổng thống Gruzia nói nước ông đã rút một nửa trong số lực lượng 2.000 quân đóng tại Iraq về nước để đối phó với tình hình Nam Ossetia.
Nga tuyên bố cắt mọi quan hệ về hàng không với Gruzia từ đêm 8/8.
Tổ chức An ninh châu Âu cảnh báo giao tranh ở Nam Ossetia có thể biến thành cuộc chiến tranh tổng lực.
Mỹ và Liên Âu cử một phái đoàn chung tới khu vực để tìm cách ngưng bắn. Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương cũng bày tỏ đặc biệt lo ngại về diễn biến ở Nam Ossetia.
Tổ chức Chữ thập đỏ Quốc tế nhận được báo cáo các bệnh viện ở Tskhinvali đang quá tải nạn nhân vì xung đột.
Thương vong

Sau hai ngày chiến sự bùng nổ có khoảng 1.500 người ở Nam Ossetia thiệt mạng, gồm 15 binh sĩ gìn giữ hòa bình Nga. Ông cảnh báo số thương vong tại vùng đất ly khai này sẽ còn tiếp tục tăng. Hơn 30.000 thường dân Nam Ossetia cũng đã bỏ chạy sang lánh nạn tại Nga kể từ khi Gruzia phát động tấn công hai ngày trước đó.
Phaseolodes caudatum

| Phaseolodes caudatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Phaseolodes
Loài (species): P. caudatum
Danh pháp hai phần
Phaseolodes caudatum (Baker) Kuntze, 1891 
Phaseolodes caudatum là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Baker) Kuntze miêu tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Phaseolodes caudatum”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Peltogyne gracilipes

| Peltogyne gracilipes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Peltogyne
Loài (species): P. gracilipes
Danh pháp hai phần
Peltogyne gracilipes Ducke 
Peltogyne gracilipes là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Ducke miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Peltogyne gracilipes”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Phaseolodes aboense

| Phaseolodes aboense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Phaseolodes
Loài (species): P. aboense
Danh pháp hai phần
Phaseolodes aboense (Baker) Kuntze, 1891 
Phaseolodes aboense là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Baker) Kuntze miêu tả khoa học đầu tiên năm 1891.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Phaseolodes aboense”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Merulana impressifrons

| Merulana impressifrons> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Armadillidae
Chi (genus): Merulana
Loài (species): M. impressifrons
Danh pháp hai phần
Merulana impressifrons (Budde-Lund, 1904) 
Merulana impressifrons là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Budde-Lund miêu tả khoa học năm 1904.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Merulana impressifrons (Budde-Lund, 1904). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=261134
Hoslundia

| Hoslundia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Hoslundia
Hoslundia là một chi thực vật có hoa trong họ Hoa môi (Lamiaceae).
Loài

Chi Hoslundia gồm các loài:
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hoslundia”. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2013.[liên kết hỏng]
Pero denticulata

| Pero denticulata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Pero
Loài (species): P. denticulata
Danh pháp hai phần
Pero denticulata Butler, 1881 
Pero denticulata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Mesochorus formosus

| Mesochorus formosus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Mesochorus
Loài (species): M. formosus
Danh pháp hai phần
Mesochorus formosus Bridgman, 1882 
Mesochorus formosus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Perezia multiflora

| Perezia multiflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Perezia
Loài (species): P. multiflora
Danh pháp hai phần
Perezia multiflora (Humb. & Bonpl.) Less., 1830 
Perezia multiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Humb. & Bonpl.) Less. mô tả khoa học đầu tiên năm 1830.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Perezia multiflora”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Tu Mơ Rông

Tu Mơ Rông (còn viết là Toumorong, Tou Morong, Tu Mrong) là một huyện thuộc tỉnh Kon Tum, Việt Nam.
Địa lý > Vị trí địa lý

Huyện Tu Mơ Rông nằm ở phía đông bắc tỉnh Kon Tum, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Kon Plông
Phía tây giáp huyện Ngọc Hồi
Phía nam giáp huyện Đăk Tô và huyện Đăk Hà
Phía bắc giáp huyện Đăk Glei và huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam.
Huyện Tu Mơ Rông có diện tích 857,2 km², dân số năm 2019 là 27.411 người, mật độ dân số đạt 32 người/km². Dân cư bản địa là người Xơ Đăng nhóm Hà Lăng.
Địa lý > Địa hình

Địa danh Tu Mơ Rông (Tu Mrong) với tọa độ 107°58' kinh đông, 14°52' vĩ bắc có dữ liệu địa lý được ghi trên nhiều website.
Huyện có địa hình phức tạp, bị chia cắt nhiều bởi các sông suối, hợp thủy và núi cao. Địa hình thấp dần từ Bắc xuống Nam và từ Đông sang Tây. Huyện có nhiều bậc thềm địa hình, tạo nên nhiều kiểu địa hình đa dạng: gò đồi, vùng trũng và núi cao xen kẽ nhau khá phức tạp. Trong đó mỗi bậc là địa hình đồi núi bao quanh tạo thành những thung lũng hẹp. Nhìn chung địa hình toàn huyện có ba dạng địa hình chính:
Địa hình núi trung bình: Phân bổ ở sườn núi phía Nam dãy núi Ngọc Linh; núi Ngọc Tu Măng, Ngọc Puôk, Ngọc Păng. Độ cao trung bình so với mặt nước biển 1.000-2.333 m; gồm các dãy núi phía Bắc và Đông Bắc huyện, thuộc địa bàn các xã Đăk Na, Ngọc Lây, Tê Xăng, Măng Ri, Ngọc Yêu. Độ dốc khu vực này trên 250; có nhiều thung lũng hẹp và sâu.
Địa hình núi thấp: Có độ cao trung bình 800-1.000 m, phân bổ ở phía Bắc và Đông của huyện, có nhiều thung lũng hẹp và sâu.
Địa hình thấp được bồi tụ: Có độ cao trung bình dưới 800 m; phân bổ ở khu vực phía Nam và Tây Nam huyện.
Địa lý > Khí hậu

Khí hậu huyện Tu Mơ Rông là khí hậu Tây Trường Sơn; khu vực phía Đông Bắc gián tiếp ảnh hưởng của khí hậu Đông Trường Sơn. Chia làm 2 tiểu vùng khí hậu:
Tiểu vùng 1: Là khu vực trung tâm và phía Tây của huyện, bao gồm các xã Đăk Hà, Đăk Tờ Kan, Đăk Rơ Ông, Đăk Sao, Tu Mơ Rông. Tổng nhiệt độ năm từ 7.000-7.500°C; nhiệt độ trung bình tháng lạnh nhất (tháng 12, 1) đạt dưới 18°C; nhiệt độ trung bình tháng cao nhất (tháng 4) khoảng 23°C. Lượng mưa hàng năm tương đối cao, phổ biến từ 2.200-2.400 mm; mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 và kết thúc vào đầu tháng 11. Phù hợp với cây có nguồn gốc á nhiệt đới.
Tiểu vùng 2: Thuộc khu vực Đông Bắc huyện bao gồm các xã Đăk Na, Măng Ri, Tê Xăng, Ngọc Lây, Ngọc Yêu,.... Tổng nhiệt độ năm từ 6.500-7.000°C. Nhiệt độ trung bình tháng lạnh nhất (tháng 12, 1) xuống dưới 18°C; nhiệt độ trung bình tháng cao nhất (tháng 4) khoảng 23°C. Lượng mưa hàng năm tương đối cao phổ biến từ 2.200-2.400 mm; mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 và kết thúc vào đầu tháng 11; Tháng có lượng mưa và số ngày mưa cao là tháng 8,9,10,11.
Chế độ nhiệt tại huyện là chế độ nhiệt đới gió mùa cao nguyên; nền nhiệt tương đối thấp, nhưng có sự phân hóa rõ rệt giữa các vùng theo độ cao. Nhiệt độ tại khu vực phía Tây Nam cao hơn khu vực Đông Bắc, chênh lệch phổ biến từ 1-2°C. Nhiệt độ không khí đạt thấp nhất vào tháng 1 và tháng 12, đạt cao nhất vào tháng 4,5. Các tháng 1,2,11,12 có nhiệt độ trung bình dưới 19°C (lạnh); các tháng còn lại nhiệt độ trung bình từ 20-23°C.
Chế độ mưa tại khu vực huyện phụ thuộc vào chế độ gió mùa và địa hình. Mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 và cho đến hết tháng 10 là do tác động của gió mùa Tây Nam mang lại. Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau do tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc bị chặn bởi dãy Trường sơn là mùa khô. Lượng mưa tại khu vực Đông Bắc huyện đạt trên 2.400 mm; tại khu vực còn lại của huyện lượng mưa phổ biến 2.000-2.400 mm.
Độ ẩm không khí: Khu vực Đông Bắc có độ ẩm lớn hơn khu vực phía Tây Nam huyện; độ ẩm đạt thấp nhất xảy ra vào tháng 3 phổ biến từ 74-75%; cao nhất xảy ra vào các tháng 7,8,9 phổ biến là 91-92%.
Địa lý > Đất đai

Căn cứ vào một số kết quả điều tra nghiên cứu về phân loại lập bản đồ đất tỉnh Kon Tum theo phân loại định lượng FAO- UNESCO, đặc điểm thổ nhưỡng huyện Tu Mơ Rông có 4 nhóm đất chính và bảy loại đất, cụ thể như sau:
Nhóm đất phù sa suối (Py): Có diện tích 1.182 ha, chiếm 1,4% tổng diện tích toàn huyện, nhóm đất này được hình thành do sản phẩm bồi tụ của sông suối lớn như lưu vực sông Đăk Tờ Kan; nhóm đất này phân bổ ở xã Đăk Hà, Đăk Rơ Ông, Đăk Tờ Kan và Đăk Sao.
Nhóm đất xám (X); Có diện tích 79.255 ha, chiếm 92,8% tổng diện đất toàn huyện, phân bố ở tất cả các xã, gồm ba loại đất:
Đất xám, đỏ vàng: Diện tích có 1.419 ha, chiếm 1,7% diện tích đất toàn huyện. Đất phân bổ ở tất cảc các xã trên toàn huyện trên đá biến chất (1.200 ha) và macma axit (219 ha). Hầu hết diện tích đất có độ dốc 15-250 có 1.227 ha, diện tích đất dốc <150 có 192 ha. Ở độ dốc thấp <150 có thể sử dụng trồng các loại hoa màu, cây ăn quả, cây công nghiệp; diện tích có độ dốc >150 thuận lợi cho việc khoanh nuôi bảo vệ hoặc trồng mới rừng.
Đất xám giàu mùn, tích nhôm: Diện tích 70.044 ha, chiếm 82% tổng diện tích toàn huyện, được hình thành trên đá biến chất; toàn bộ diện tích đất có tầng dày đất mịn trên 100 cm, nhưng phân bổ ở độ dốc >250, đất này thuận lợi để sử dụng cho mục đích lâm nghiệp.
Đất xám, sỏi sạn nâu, đỏ vàng: Diện tích 7.792 ha, chiếm 9,1% diện tích đất toàn huyện. Đất phân bố ở tất cả các xã trong huyện, trong đó tập trung chủ yếu ở xã Đăk Tờ Kan, Đăk Rơ Ông (4.048 ha), xã Đăk Hà (1.965 ha), xã Tu Mơ Rông (1.435 ha), xã Ngọc Yêu (344 ha). Toàn bộ diện tích đất có tầng dày trên 50 cm, trong đó phân bổ chủ yếu ở độ dốc >250 (7.671 ha), diện tích đất ~150 chỉ có 121 ha. Đất có độ dốc <150 có thể sử dụng trồng hoa màu, cây ăn quả, chè. Đất có độ dốc trên 150 nên khoanh nuôi hoặc trồng rừng.
Nhóm đất đỏ (Fd): Diện tích đất đỏ có 1.589 ha, phát triển trên đá bazan, gồm hai loại đất:
Đất đỏ chua, tầng mặt giàu mùn: Đất được hình thành trên đá bazan, phân bổ ở xã Ngọc Yêu. Toàn bộ diện tích đất có tầng dày dày trên 100 cm, độ dốc >250, ít có khả năng sử dụng cho nông nghiệp.
Đất đỏ chua, tầng mặt giàu mùn: Đất được hình thành trên đá bazan có diện tích 84 ha, chiếm 0,1% diện tích đất toàn huyện, phân bổ ở xã Ngọc Yêu. Toàn bộ diện tích đất có tầng dày trên 100 cm, độ dốc <80. Hướng sử dụng là trồng các loại cây hoa màu, cây ăn quả, cây công nghiệp lâu năm.
Nhóm đất mùn axit trên núi cao: Diện tích có 3.361 ha, chiếm 3,9% diện tích đất toàn huyện, phân bổ ở các xã Đăk Na (1.010 ha), Đăk Sao (50 ha), Măng Ri (1.464 ha), Ngọc Lây (837 ha). Toàn bộ diện tích đất phân bố ở độ dốc >250, tầng dày > 100 cm; loại đất này sử dụng cho mục đích lâm nghiệp và phát triển cây dược liệu:
Diện tích đất theo độ dốc tầng dày: Toàn huyện có 8.676 ha đất phân bố ở độ dốc <150, chiếm 10,2% tổng diện tích đất toàn huyện, trong đó đất có tầng dày đất mịn >70 cm là 8.267 ha, có khả năng sử dụng cho phát triển nông nghiệp, chủ yếu là đất xám (6.383 ha) và đất phù sa (1.033 ha).
Diện tích đất có độ dốc >150 cần sử dụng cho mục đích lâm nghiệp như trồng rừng, khoanh nuôi bảo vệ rừng hoặc sử dụng nông lâm kết hợp; trồng bời lời, ca ri, quế....