stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chiến tranh Pháp – Đại Nam
Các chiến dịch > Chiến dịch cuối cùng > Thuận An, 1883

Lợi dụng sự lục đục trong nội bộ triều đình nhà Nguyễn sau khi Tự Đức băng hà, Courbet trở lại vịnh Đà Nẵng cùng với chiến hạm Bayard vào tối ngày 16 tháng 8 và đã lên kế hoạch tấn công vào pháo đài Trấn Hải cạnh cửa biển Thuận An pháo đài vào ngày 18 tháng 8. Ngày 17 tháng 8, quân Pháp bắt đầu tập trận. Quân Pháp dùng thuyền đi ngược sông Hương lúc 8 giờ sáng ngày 18 tháng 8. Bayard là soái hạm của Pháp trong trận này. Bayard tiến sâu vào trong đất liền để có thể nã pháo vào các pháo đài lớn ở phía nam và phía bắc từ khoảng cách 2000 mét. Châteaurenault cách đó một chút về phía đông, và tấn công các pháo đài phía Nam. Atalante neo ở phía tây Bayard, được giao nhiệm vụ tấn công các pháo đài lớn nằm ở phía Bắc. Chiến hạm Drac neo tại sườn phía tây hạm đội Pháp bắn đạn vào các pháo đài nhỏ ở cuối các vị trí địch quân. Lynx và Vipère đã neo ở giữa Atalante và Drac để bảo vệ cuộc đổ bộ.
Trong buổi sáng, người Pháp đã chiếm được pháo lũy ở phía Bắc. Tuy nhiên, pháo đài Nam vẫn còn trong tay Đại Nam. Trong buổi chiều, để chuẩn tấn công pháo đài Nam, chiến hạm Lynx và Vipère vượt qua đập sông cách táo bạo. Đại bác quân Đại Nam từ trong thành bắn ra nhưng không trúng phát nào, và lại bị hai tàu chiến bắn trở lại. Ngoài biển, Bayard và Châteaurenault được bổ sung thêm nhằm chiếm được pháo đài cách nhanh nhất. Người Pháp có vũ khí hiện đại hơn còn quân Đại Nam tuy bắn trả lại suốt ngày hôm đó, nhưng do vũ khí quá thua kém, trình độ quá lỗi thời nên đến cuối ngày các pháo lũy đều bị đạn pháo quân Pháp phá hủy, lực lượng phòng thủ bị tổn thất rất nghiêm trọng mà quân Pháp không bị thiệt hại gì, quan trấn thành là Lê Sĩ, Lê Chuẩn tử trận, Lâm Hoành, Trần Thúc Nhân nhảy xuống sông tự tử.
Tổn thất Đại Nam trong cuộc oanh tạc và đỗ bộ tiếp theo có lẽ lên tới 2500 lính bị giết hoặc bị thương. Thương vong Pháp, ngược lại chẳng bao nhiêu, khi chỉ có vài chục người bị thương. Vào ngày hôm sau, Courbet cùng quân sĩ ăn mừng thắng trận, đối với các sĩ quan và thủy thủ đoàn Lynx và Vipère, đều được khen thưởng đặc biệt. Quân Pháp chiếm được đóng cửa Thuận An (Huế). Dưới sức ép quân sự của Pháp, ngày 25 tháng 8, nhà Nguyễn phải chấp thuận ký hòa ước với Pháp, theo đó chấp thuận sự bảo hộ của Pháp tại Bắc Kỳ.
Các chiến dịch > Chiến dịch cuối cùng > Bắc Lệ, 1884

Hay tin Hiệp ước Giáp Thân và Hiệp ước Thiên Tân đã được ký kết, quân Pháp ở Bắc Kỳ rất vui và nhẹ nhõm vì cho rằng chiến tranh, vậy là đã kết thúc. Bởi theo tờ quy ước của Trung tá Fournier ký với Tổng đốc Trực Lệ Lý Hồng Chương ở Thiên Tân, thì quân Thanh ở Lạng Sơn, Thất Khê và Cao Bằng sẽ phải rút hết về nước. Tin vậy, nên ngày 13 tháng 6 năm 1884, Thống tướng Millot phái Thiếu tá Dugenne dẫn hơn ngàn binh lính và khoảng ngần ấy phu khuân vác, từ Phủ Lạng Thương kéo lên tiếp quản các tỉnh thành trên.Ngày 22 tháng 6, đoàn quân Pháp đi đến đồn Bắc Lệ. Nhưng khi quân Pháp đến bờ sông Hóa (một nhánh của sông Thương), cách cầu Quan Âm khoảng 8 dặm thì bị chặn lại. Ở phía bên kia cầu, quân Thanh và quân khởi nghĩa người Việt do Nguyễn Thiện Thuật, Tạ Hiện, Phạm Huy Quang cùng chỉ huy, vẫn còn đang đóng giữ.
Ngày 23, sau khi thăm dò được một quãng sông không sâu lắm, dưới làn mưa đạn, quân Pháp vẫn cố vượt sông. Trước tình thế căng thẳng, tướng nhà Thanh sai quân đưa thư, đại ý nói rằng đã biết có hòa ước, nhưng vì chưa được lệnh rút quân về, vậy xin hoãn lại mấy ngày nữa để đợi chỉ dụ của Bắc Kinh.
Sách Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim viết:
Thống tướng Millot tiếp được tin quân Pháp thua ở Bắc Lệ, liền sai thiếu tướng De Négrier đem 2 đại đội quân bộ, 2 đội pháo binh và một toán công binh đi đường Phủ Lạng Thương qua làng Kép, lên tiếp ứng cho trung tá Dugenne. Khi tiếp được quân của trung tá rồi, thiếu tướng Millot triệu thiếu tướng De Négrier về Hà Nội, để chờ lệnh và quân ở bên Pháp sang.
(Nhưng) Trung tá Dugenne không chịu; đến quá trưa, trung tá cho người đưa thư sang bảo quân Tàu rằng trong một giờ nữa mà quân Tàu không rút về thì quân Pháp cứ việc tiến lên. Đoạn rồi trung tá truyền lệnh tiến binh; đi được một lúc, thì quân Tàu phục hai bên đường bắn ra. Quân Pháp dàn trận đánh nhau đến tối. Sáng ngày hôm sau, quân Pháp thấy quân Tàu sắp vây cả bốn mặt, bèn rút quân về bên này sông Thương, để đợi quân cứu viện ở Hà Nội lên. Trận ấy quân Pháp bị 28 người tử trận, 46 người bị thương, còn những phu phen chết không biết bao nhiêu mà kể.
Trận đánh này có tiếng vang rất lớn ở Pháp và Đại Nam thời bấy giờ, khiến thực dân Pháp rất hoang mang, lo ngại. Đây thật sự là một thất bại nặng nề của quân Pháp, một thắng lợi to lớn của liên quân Việt–Thanh. Cho nên khi nhận được tin, thủ tướng Jules Ferry liền đánh điện khẩn cho Lý Hồng Chương, để phản đối kịch liệt sự việc này. Và sau đó, đã hai lần (12 tháng 7 và 19 tháng 8) Jules Ferry gửi tối hậu thư đòi quân Thanh phải rút ngay khỏi Bắc Kỳ và phải đòi thường thiệt hại cho Pháp 250 triệu francs (khoản tiền này sau cứ giảm dần đi). Nhưng mặc dù tình hình giao thiệp giữa Pháp và Thanh rất căng thẳng, nhưng cả đôi bên đều muốn dùng con đường thương thuyết để tránh một cuộc chiến tranh lớn. Nhưng trước những yêu sách quá đáng của Pháp, triều đình Bắc Kinh không thể nào nhượng bộ được nữa, cuối cùng, cuộc chiến tranh Pháp-Thanh cũng đã nổ ra (tháng 8 năm 1884).
Sau trận Bắc Lệ, Trung tướng Millot bị triệu hồi, Thiếu tướng Brière de l'Isle lên thay thế, để tiếp tục công việc đánh dẹp và bình định Bắc Kỳ.
Các hòa ước > Nhâm Tuất, 1862

Bài chi tiết: Hòa ước Nhâm Tuất (1862)
Hòa ước Nhâm Tuất được ký ngày 5 tháng 6 năm 1862 tại Sài Gòn giữa đại diện triều Nguyễn (thời vua Tự Đức) là chính sứ Phan Thanh Giản và phó sứ Lâm Duy Hiệp (hay Thiếp) với đại diện của Pháp là thiếu tướng Bonard và đại diện của Tây Ban Nha là đại tá Don Carlos Palanca Guttiere.
Theo G. Taboulet thì tàu Forbin đưa sứ bộ rời Huế vào ngày 28 tháng 5 năm 1862, đến Sài Gòn vào ngày 3 tháng 6 năm 1862, qua ngày 5 tháng 6 năm 1862 (9 tháng 5 âm lịch năm Nhâm Tuất) thì hai bên ký bản hòa ước trên tàu chiến Duy-pe-rơ của Pháp đậu ở bến Sài Gòn. Ký hòa ước xong, triều đình sai ông Phan Thanh Giản làm tổng đốc Vĩnh Long, ông Lâm Duy Hiệp làm tuần phủ Khánh Thuận, để giao thiệp với các quan nước Pháp ở Gia Định. Tháng 2 năm Quý Hợi (1863), thiếu tướng Bonard và đại tá Palanca ra Huế gặp vua Tự Đức để công nhận sự giảng hòa của ba nước. Xong rồi thiếu tướng Bonard về Pháp nghỉ, Hải quân thiếu tướng De la Grandière sang thay.
Sử gia Phạm Văn Sơn cho rằng:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Giữa lúc quân Pháp không ngờ nhất, thì thiếu tá Simon đang công tác ở ngoài khơi Trung Kỳ trở về Sài Gòn báo tin là vua Tự Đức vừa đề nghị mở cuộc giảng hòa. Tháng 4 năm Nhâm Tuất, đô đốc Bonard liền phái Simon mang chiến hạm Forbin có bố trí đại bác, ba chiếc thuyền gỗ cùng 200 lính đến cửa Thuận An (Huế), để đưa ra ba yêu sách là: Gửi sứ thần có thẩm quyền quyết định vào Gia Định, bồi thường chiến phí và phải nạp trước 100.000 Franc để đảm bảo thiện chí cầu hòa.  | ” |
Các hòa ước > Giáp Tuất, 1874

Bài chi tiết: Hòa ước Giáp Tuất (1874)
Sau khi ký Hoà ước Nhâm Tuất 1862, Pháp chiếm đóng và cai trị 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ và quyết định xâm chiếm và lấy nốt 3 tỉnh miền Tây còn lại của Nam Kỳ, đến năm 1867 họ đã lấy nốt thành công 3 tỉnh còn lại sau khi Kinh lược sứ Phan Thanh Giản biết không chống đỡ nổi đã quyết định giao các thành cho Pháp. Sau khi củng cố Nam Kỳ, nhân sự rối ren ở Bắc Kỳ, Pháp đã quyết định từng bước tiến ra với mục đích chiếm lấy Bắc Kỳ. Để mục đích được thuận lợi, Pháp ra những yêu sách rất ngang ngược với triều đình Huế về các quyền lợi ở Bắc Kỳ rồi đưa quân ra và chiếm lần lượt các thành Hà Nội, Nam Định, Ninh Bình, Hải Dương. Tình hình diễn ra ở Bắc Kỳ cũng như sự chiếm đóng các tỉnh Tây Nam Kỳ dẫn tới vi phạm vào bản Hòa ước Nhâm Tuất 1862 mà hai bên đã ký, và dẫn tới việc Pháp thay thế hiệp ước mới bằng bản Hoà ước Giáp Tuất 1874 có lợi hơn cho Pháp.
Đây là bản hiệp định thứ hai giữa triều Nguyễn và Pháp, được ký vào ngày 15 tháng 3 năm 1874 với đại diện của triều Nguyễn là Lê Tuấn - Chính sứ toàn quyền đại thần, Nguyễn Văn Tường - Phó sứ toàn quyền đại thần và đại diện của Pháp là Dupré - Toàn quyền đại thần, Thống đốc Nam Kỳ. Hoà ước gồm có 22 điều khoản với nội dung chính là thay thế bản Hòa ước Nhâm Tuất 1862, công nhận chủ quyền vĩnh viễn của Pháp ở Nam Kỳ, lệ thuộc về chủ quyền ngoại giao, mở cửa cho Pháp tự do buôn bán tại các cảng biển và trên sông Hồng cùng tự do truyền đạo.
Các hòa ước > Quý Mùi, 1883

Bài chi tiết: Hòa ước Quý Mùi, 1883
Đầu thập niên 1880, tình hình ở Bắc Kỳ càng rắc rối khi Pháp chủ trương xâm lăng và tìm cách gây hấn. Năm 1882 thủ phủ Hà Nội thất thủ; Pháp chiếm toàn miền trung châu Bắc Kỳ. Các tỉnh Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây của Trung Quốc được đặt vào tình trạng báo động. Một mặt nhà Thanh cho tăng cường việc phòng bị biên ải. Mặt khác quân Thanh vượt biên giới vào Bắc Kỳ khi triều đình Huế gửi thư cầu viện. Dưới danh nghĩa giúp nhà Nguyễn, quân Tàu mở đầu cuộc Chiến tranh Pháp-Thanh. Trong khi đó quân Việt tại các tỉnh Bắc Kỳ phối hợp với quân Thanh cùng đánh Pháp.
Cũng vào thời gian này, vua Tự Đức băng hà ngày 19 Tháng Bảy, 1883 lại không có con nối ngôi. Việc triều đình rối ren, các quan phụ chính thì tranh nhau quyền lợi khiến vua Dục Đức ở ngôi chỉ 3 ngày (20 - 23 tháng Bảy) rồi vua Hiệp Hoà ở ngôi bốn tháng (30 tháng 7 - 30 tháng 11) tiếp theo nhau bị phế. Lợi dụng tình thế, ngày 20 tháng 8 năm 1883, quân Pháp tấn công và chiếm lấy cửa Thuận An, khống chế cửa ngõ thủy lộ chính lên kinh đô Huế. Trong hoàn cảnh nguy ngập bị Pháp uy hiếp sát kinh thành, triều đình cử Nguyễn Trọng Hợp - Thượng thư bộ lại ra Thuận An để điều đình với Pháp. Tổng ủy Jules Harmand ra tối hậu thư với nhiều yêu sách ngang ngược và khắc nghiệt. Tổng cộng có 27 điều khoản; Harmand gia hạn cho triều đình Huế phải trả lời trong 24 giờ đồng hồ, nếu không sẽ khai hỏa đánh lên kinh thành. Thư của Harmand đe dọa: "Đế quốc An Nam, hoàng triều, cùng các vương công, đại thần sẽ tự tuyên án tử hình cho chính mình. Cái tên Đại Nam sẽ bị xóa khỏi lịch sử..." nếu vua quan nhà Nguyễn không chấp nhận toàn phần những điều kiện nêu ra. Lúc này, triều đình Huế đang ở thế thua, không làm được gì hơn ngoài việc phải ký chấp nhận 27 điều khoản do Pháp đưa ra. Hoà ước Harmand được hai bên ký kết ngày 23 Tháng Bảy âm lịch triều Hiệp Hòa, tức ngày 25 tháng 8, 1883.
Các hòa ước > Giáp Thân, 1884

Bài chi tiết: Hòa ước Patenôtre
Sau khi ký Hoà ước Quý Mùi 1883, trong nội bộ triều đình Huế tiếp tục lục đục, các vị vua Hiệp Hòa, Kiến Phúc, Hàm Nghi kế tiếp nhau lên ngôi trong thời gian ngắn. Lúc này, ở Bắc Kỳ quân Pháp đang đánh nhau với quân nhà Thanh và đã đuổi được phần lớn quân Thanh về Trung Quốc, tuy nhiên tại một số tỉnh quân Thanh vẫn còn có mặt và đe doạ sự có mặt của người Pháp ở Bắc Kỳ. Chính phủ Pháp đã sai Fournier sang Thiên Tân ký với Lý Hồng Chương bản sơ bộ về Hoà ước Thiên Tân 1884, trong nội dung bản hoà ước sơ bộ giữa Pháp và nhà Thanh năm 1884, đã có điều khoản nhà Thanh công nhận quyền bảo hộ của Pháp ở Đại Nam. Dựa vào bản sơ bộ này, mà sau này là bản chính thức Hòa ước Thiên Tân 1885, Chính phủ Pháp đã sai Patenôtre-Đại diện Cộng hoà Pháp đến Huế sửa lại Hòa ước Quý Mùi 1883 trước đó giữa Pháp và nhà Nguyễn.
Ngày 6 tháng 6 năm 1884, hòa ước Patenôtre được ký kết tại kinh đô Huế gồm có 19 điều khoản. Đại diện các phía nhà Nguyễn là Phạm Thận Duật - Toàn quyền đại thần, Tôn Thất Phan - Phó Toàn quyền đại thần, Nguyễn Văn Tường - Phụ chính đại thần và phía Pháp là Jules Patenôtre - Sứ thần Cộng hoà Pháp.
Hậu quả

Xem thêm: Phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam (1885-1945)
Chiến tranh kết thúc, tuy một số quan lại, tướng lĩnh nhà Nguyễn cùng một số sĩ phu yêu nước còn nổi dậy chống lại người Pháp, nhưng đến cuối thế kỷ 19, các lực lượng này cơ bản bị trấn áp. Cuộc chiến chống Pháp xâm lược của người Việt hoàn toàn thất bại. Nước Đại Nam sau gần 460 năm giành lại độc lập (tính từ khi khởi nghĩa Lam Sơn thành công) lại bị mất nước, rơi vào tay nước ngoài đô hộ.
Sau các Hòa ước Harment và Patrenôtre, nhà Nguyễn chỉ còn cai quản Trung Kỳ với chế độ bảo hộ, không có quân đội, không tài chính, không ngoại giao. Vua nhà Nguyễn chỉ lo việc cúng tế, nhóm họp dưới quyền chỉ huy của Khâm sứ người Pháp không mang triều phục.
Về hình thức, bộ máy triều đình Huế không thay đổi (vẫn có vua, Cơ mật viện, các Thượng thư...) nhưng về bản chất đã hoàn toàn thay đổi. Tuy không bị người Pháp xóa sổ, đây chỉ còn là triều đình trên danh nghĩa không có quyền hành, là những viên chức phục vụ. Thỉnh thoảng họ được mở hội nghị Cơ mật viện hoặc Hội đồng thượng thư do Khâm sứ Trung kỳ chủ tọa làm tư vấn lấy lệ. Do không có quân đội, Bộ Binh trong triều đình danh nghĩa này bị bãi bỏ.
Người Pháp mở rộng lãnh thổ thuộc địa tại bán đảo Đông Dương sau khi đã xâm chiếm Campuchia (1863). Sau khi chiếm Đại Nam không lâu, Pháp chính thức thôn tính Lào (1893), áp đặt sự thống trị trên toàn bộ Đông Dương.
Nguyên nhân thất bại của nhà Nguyễn

Xem thêm: Quân đội nhà Nguyễn
Một trong những nguyên nhân thất bại chính của nhà Nguyễn là do quân đội quá lạc hậu. Dưới thời trị vị của Tự Đức, công tác quốc phòng của nhà Nguyễn có sự tương phản rõ rệt với các triều trước. Một trong các lý do khiến tình hình quân đội suy sút là vấn đề tài chính. Thời kỳ Gia Long hay Minh Mạng, lấy phương Tây làm kiểu mẫu cho việc tổ chức quân đội, hướng đến việc quân cần tinh nhuệ, không cần nhiều, bỏ bớt số lượng người cầm cờ từ 40 người xuống 2 người trong đội ngũ đơn vị 1 vệ. Còn sang thời Tự Đức, vũ khí và trang thiết bị làm mới gần như không có. Trang bị bộ binh rất lạc hậu: 50 người mới có 5 súng, mỗi năm chỉ tập bắn 1 lần 6 viên đạn. Vũ khí được bảo trì cũng kém. Về thuỷ binh, không tàu hơi nước nào được đóng mới, thuỷ quân thậm chí không đủ khả năng bảo vệ bờ biển chống hải tặc. Việc giảng dạy binh pháp không chú trọng tới sách vở phương Tây nữa mà quay trở lại với Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo. Đời sống quân lính không được quan tâm thoả đáng, lương thực lại bị ăn bớt. Do đó tinh thần chiến đấu của quân sĩ không cao.
Quan điểm khoa học quân sự của vua quan nhà Nguyễn không hề vượt quá khuôn khổ của khoa học quân sự phong kiến. Việc không bắt kịp với thành tựu mới của khoa học phương Tây thời Tự Đức khiến quân sự Đại Nam bị lạc hậu nhiều. Do đó, khi người Pháp vào xâm lược Đại Nam (1858), khoảng cách về trang thiết bị giữa quân đội nhà Nguyễn và quân Pháp đã khá xa.
Trong Việt Sử tân biên, tác gia Phạm Văn Sơn lại cho rằng, Nhà Nguyễn mất nước với Tây phương chỉ là vì văn minh nông nghiệp của Á Đông hết sức lạc hậu, yếu hèn, mà văn minh khoa học cùng cơ giới của phương Tây lại quá mạnh. Ngược lại, các nhà sử học Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong giai đoạn 1954-1975 có xu hướng quy trách nhiệm hoàn toàn cho các vua Nguyễn đối với việc mất nước rằng Nguyễn Ánh đã "cõng rắn cắn gà nhà" và Tự Đức "bán rẻ đất nước" cho thực dân.
Về phía Pháp, sử gia Gosselin nói rằng các hoàng đế An Nam phải chịu trách nhiệm về sự đổ vỡ và xuống dốc của đất nước họ. Dân xứ này, quan lại, binh lính xứng đáng có được những người cầm đầu có giá trị hơn thế. Chính quyền họ đã mù quáng vì không dự liệu, không chuẩn bị gì hết.
Giáo sư Nguyễn Phan Quang có ý kiến như sau:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Mất nước không phải là tất yếu... Triều Nguyễn thua Pháp vì lúng túng về đường lối chính trị dẫn đến lúng túng về quân sự, tuy quân lực không yếu mà tự phải thua. Sự lúng túng còn thể hiện trong nỗi lo sợ trước luồng tư tưởng mới đang tràn vào. Lo sợ, nhưng không có giải pháp hữu hiệu, đành thu mình đóng kín. Càng lúng túng hơn khi nhà Nguyễn đồng thời phải đối phó với những mâu thuẫn nội bộ rất nghiêm trọng, mà những mâu thuẫn này lại bị sự chi phối rất mạnh của các áp lực từ bên ngoài. Riêng đối với đạo Gia-tô thì triều Nguyễn đã từ lúng túng đi đến bế tắc, không đủ sức chuyển đổi tư duy để có biện pháp thích hợp. | ” |
Trúc Thông

| Trúc Thông |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Đào Mạnh Thông
Ngày sinh: (1940-02-08)8 tháng 2, 1940
Nơi sinh: Bình Lục, Hà Nam
 
Mất: 
Ngày mất: 26 tháng 12, 2021(2021-12-26) (81 tuổi)
Nơi mất: Hà Nội
 
Nơi cư trú: Hà Nội
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: nhà văn
Đào tạo: Đại học Tổng hợp Hà Nội
Lĩnh vực: văn học

Sự nghiệp văn học
Thể loại: thơ, thơ mới
Tác phẩm: Một ngọn đèn xanh (tập thơ) Ma-ra-tông (tập thơ)
Giải thưởng: Danh sách
 
 

Binh nghiệp
Thuộc:  Quân đội nhân dân Việt Nam
Năm tại ngũ: 1959 – 1962
 
Giải thưởng
Giải thưởng Nhà nước 2017 Văn học Nghệ thuật
x • t • 
Trúc Thông (tên khai sinh là Đào Mạnh Thông; 1940–2021) là nhà thơ Việt Nam, được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật vào năm 2017. Tác phẩm được nhiều người biết đến và yêu thích của ông là bài thơ lục bát Bờ sông vẫn gió.
Tiểu sử

Trúc Thông (tên khai sinh là Đào Mạnh Thông) sinh ngày 08 tháng 02 năm 1940 tại làng Ngô Khê, (nay là xóm 6) xã Bình Nghĩa, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
Từ năm 1959 đến năm 1962, Trúc Thông nhập ngũ, tham gia Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Năm 1964 đến năm 1968, ông học và tốt nghiệp khoa Ngữ văn trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Từ năm 1968 đến năm 2010, ông là biên tập viên văn học tại Ban Văn nghệ, Đài Tiếng nói Việt Nam cho đến lúc nghỉ hưu.. Ngoài ra ông còn làm biên tập viên Tạp chí Thơ của Hội Nhà văn Việt Nam.
Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1990.
Năm 2008, Trúc Thông bị tai biến mạch máu não phải nằm cấp cứu ở Bệnh viện Hữu nghị Việt Xô. Ngày 26 tháng 12 năm 2021, ông qua đời tại nhà riêng ở Hà Nội.
Sự nghiệp

Trúc Thông được giới văn học xem là người đi đầu trong các nhà thơ đổi mới ở miền Bắc.
Ông từng xuất bản nhiều tập thơ: Chầm chậm tới mình (thơ, 1985), Maraton (thơ, 1993), Một ngọn đèn xanh (thơ, 2000), Văn chương ngẫu luận (lý luận phê bình, 2003), Vừa đi vừa ở (thơ, 2005), Mẹ và em (bình thơ, 2006), Trúc Thông tiểu luận (bình thơ, 2013), Trúc Thông thơ (2014).
Bài thơ Cao Bằng của ông được in trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5, tập 2. Bài thơ được nhiều người biết tới và yêu thích của ông là bài thơ lục bát Bờ sông vẫn gió. Bài thơ này cũng được giới phê bình văn học coi là một trong những bài thơ hay nhất viết về mẹ trong thi ca Việt Nam hiện đại.
nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam
Ông đã nhận được nhiều giải thưởng về văn học: Giải thưởng thơ của Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội (1990 – 1995) cho tập Ma-ra-tông; Giải thưởng của Hội Nhà văn Hà Nội năm 2000; Giải B của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2000 cho tập thơ Một ngọn đèn xanh.
Năm 2017, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật với cụm tác phẩm: Một ngọn đèn xanh (tập thơ); Ma-ra-tông (tập thơ).
Tác phẩm chính

Chầm chậm tới mình (thơ, 1985);
Ma-ra-tông (thơ, 1993);
Một ngọn đèn xanh (thơ, 2000);
Văn chương ngẫu luận (lý luận phê bình, 2003);
Vừa đi vừa ở (thơ, 2005);
Mẹ và em (bình thơ, 2006);
Trúc Thông tiểu luận – bình thơ (lý luận phê bình, 2013);
Trúc Thông - thơ (2014).
Nguồn:
Vinh danh

Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2017.
Vinh danh > Giải thưởng văn học

Giải thưởng Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội 1990 - 1995
Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội năm 2000
Giải B Hội Nhà văn Việt Nam năm 2000
Hầu A Lềnh

| Hầu A Lềnh |
| --- | --- |

Chức vụ
   Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang
Nhiệm kỳ: 22 tháng 1 năm 2025 – nay 34 ngày
Tiền nhiệm: Nguyễn Mạnh Dũng (quyền)
Kế nhiệm: đương nhiệm
 
 Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc
Nhiệm kỳ: 8 tháng 4 năm 2021 – 18 tháng 2 năm 2025   3 năm, 316 ngày
Thủ tướng: Phạm Minh Chính
Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm:  Nông Quốc Tuấn (đến 31/7/2024)  Lê Sơn Hải (đến 30/6/2023)  Hoàng Thị Hạnh (đến 30/11/2022)  Y Thông  Y Vinh Tơr  Nông Thị Hà (từ 12/10/2023) 
Tiền nhiệm: Đỗ Văn Chiến
Kế nhiệm: Đào Ngọc Dung (Bộ Dân tộc và Tôn giáo)
 
 Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Ủy banTrung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Nhiệm kỳ: 6 tháng 1 năm 2018 – 12 tháng 4 năm 2021 3 năm, 96 ngày
Chủ tịch: Trần Thanh Mẫn
Tiền nhiệm: Trần Thanh Mẫn
Kế nhiệm: Lê Tiến Châu
 
  Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Tây Bắc
Nhiệm kỳ: 4 tháng 3 năm 2016 – 6 tháng 1 năm 2018 1 năm, 308 ngày
Trưởng ban: Nguyễn Văn Bình
Tiền nhiệm: Trương Xuân Cừ
Kế nhiệm: chức vụ bãi bỏ
 
  Ủy viên Trung ương Đảng khóa XII, XIII
Nhiệm kỳ: 26 tháng 1 năm 2016 – nay 9 năm, 30 ngày
Tổng Bí thư: Nguyễn Phú Trọng Tô Lâm
 
  Phó Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai
Nhiệm kỳ: 21 tháng 7 năm 2015 – 4 tháng 3 năm 2016 227 ngày
Bí thư: Nguyễn Văn Vịnh
 
  Bí thư Huyện ủy Sa Pa
Nhiệm kỳ: tháng 4 năm 2010 – 21 tháng 7 năm 2015
 
  Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa X, XI
Nhiệm kỳ: 25 tháng 4 năm 2006 – 26 tháng 1 năm 2016 9 năm, 276 ngày
Tổng Bí thư: Nông Đức Mạnh Nguyễn Phú Trọng
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 22 tháng 6, 1973 (51 tuổi) xã Tả Van, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai
Dân tộc: H'Mông
Học vấn: Thạc sĩ khoa học nông nghiệp
Hầu A Lềnh (RPA: Hawj A Lees, Chữ Hmông Việt: Hơưx A Lênhs, sinh năm 1973) là một chính trị gia người H'Mông. Ông hiện đang giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang. Trong Đảng Cộng sản Việt Nam ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIII.
Tiểu sử

Hầu A Lềnh sinh ngày 22 tháng 6 năm 1973, quê quán xã Tả Van, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Ông có học vị Thạc sĩ khoa học cây trồng. Ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 18 tháng 1 năm 1994, chính thức từ ngày 18 tháng 1 năm 1995.
Từ tháng 8 năm 1986 đến tháng 2 năm 1991 ông là Học viên Thiếu sinh quân, Trường Quân sự Ấp Bắc, Hoàng Liên Sơn. Từ tháng 3 năm 1991 đến tháng 7 năm 1995 Hầu A Lềnh là học viên Trường Sĩ quan Chính trị - Quân sự. Đến tháng 8 năm 1995 ông giữ chức trợ lý nghiệp vụ Cục 16, Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng và làm nhiệm vụ này đến năm 2000.
Hầu A Lềnh sau đó có thời gian dài công tác tại tỉnh Lào Cai. Ông trải qua các chức vụ như Cán bộ Ban Tổ chức Huyện ủy Sa Pa, Bí thư Huyện đoàn Sa Pa rồi Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Sa Pa. Tại Đại hội X năm 2006 ông được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X, sau đó giữ chức Tỉnh ủy viên rồi Ủy viên Ban Thường vụ Huyện ủy, Bí thư Huyện ủy Sa Pa.
Tại Đại hội XI Hầu A Lềnh tiếp tục được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI. Năm 2015, tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lào Cai khoá XIV, ông được bầu giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai. Tháng 9 năm 2015, ông phân công giữ chức Phó Trưởng ban Ban Chỉ đạo Tây Bắc. Vào năm 2016 tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng, ông được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII, được Bộ Chính trị phân công làm Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Tây Bắc.
Đến năm 2018, tại Hội nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ 8 (khóa VIII), Hội nghị đã hiệp thương cử giữ chức Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Bí thư Đảng đoàn Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Tại Đại hội XIII năm 2021, Hầu A Lềnh tiếp tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Vào tháng 4 năm 2021 kỳ họp thứ 11 ông được Quốc hội Việt Nam bầu làm Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc nhiệm kỳ 2016-2021 theo đề nghị của Thủ tướng Phạm Minh Chính. Sau đó đến nhiệm kỳ khóa XV ông tiếp tục giữ chức này.
Ngày 22 tháng 1 năm 2025, Hầu A Lềnh được phân công làm Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang.
Grotella tricolor

| Grotella tricolor |
| --- | --- |
Grotella dis
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Grotella
Loài (species): G. tricolor
Danh pháp hai phần
Grotella tricolor Barnes, 1904 
Grotella tricolor là một loài bướm đêm thuộc chi Grotella, trong họ Noctuidae. Loài này được tìm thấy ở California và Arizona.
Sải cánh dài 20–23 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 9.
Phường 6, Mỹ Tho

Đối với các định nghĩa khác, xem Phường 6.
Phường 6 là một phường thuộc thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.
Phường 6 có diện tích 3,11 km², dân số là 13.686 người, mật độ dân số đạt 19.328 người/km².
Địa lý

Phường 6 nằm ở trung tâm thành phố Mỹ Tho, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Phường 4
Phía tây giáp xã Trung An
Phía nam giáp xã Thới Sơn qua sông Tiền
Phía bắc giáp Phường 5.