stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lịch sử Thái Lan (1932–1973)
Từ Xiêm đến Thái Lan (1939-1946) > Phát xít Thái Lan

Vào ngày 23 tháng 6 năm 1939, Phibun đổi tên nước từ Xiêm thành Thái Lan, một cử chỉ dân tộc nhằm thống nhất tất cả các dân tộc nói tiếng Thái dưới ngọn cờ "Thái Lan cho người Thái". Phibun cũng khởi xướng một cuộc cách mạng văn hóa nhằm hiện đại hóa xã hội Thái Lan và xóa bỏ ảnh hưởng hoàng gia. Từ năm 1939 đến 1942, ông ban hành mười hai Sắc lệnh Văn hóa, bao gồm yêu cầu tất cả người Thái phải chào cờ, biết quốc ca và nói ngôn ngữ quốc gia. Phong cách ăn mặc phương Tây được khuyến khích, và lòng yêu nước được truyền đạt qua giáo dục, kịch, phim và bài hát.
Chế độ Phibun đã nỗ lực loại bỏ ảnh hưởng hoàng gia bằng cách thay thế các ngày lễ hoàng gia truyền thống bằng các sự kiện quốc gia mới và loại bỏ các danh hiệu hoàng gia và quý tộc. Mặc dù nỗ lực loại bỏ những ảnh hưởng này, Phibun vẫn giữ lại họ quý tộc của mình. Sự sùng bái cá nhân xung quanh Phibun ngày càng lớn, với biểu tượng năm sinh của ông, con gà trống, và màu sinh may mắn của ông, màu xanh lá cây, được sử dụng trong các trang trí chính thức.
Từ Xiêm đến Thái Lan (1939-1946) > Chiến tranh Pháp-Thái

Năm 1940, khi Đức Quốc Xã chiếm hầu hết nước Pháp, Phibun tìm cách trả thù cho những sự nhục nhã trước đó do Pháp gây ra vào các năm 1893 và 1904 khi Xiêm bị buộc phải nhượng lại các lãnh thổ ở Lào và Campuchia. Phibun đã đảm bảo sự hỗ trợ của Nhật Bản chống lại Pháp thông qua một hiệp ước ký kết vào tháng 6 năm 1940, cũng như một Hiệp ước Không Xâm Phạm Anh-Thái. Chiến tranh Pháp-Thái bùng nổ vào cuối năm 1940, với các lực lượng Thái chiếm ưu thế trên đất liền và trên không, mặc dù chịu thất bại hải quân tại Trận Ko Chang. Cuộc xung đột kết thúc với việc Nhật Bản làm trung gian hòa giải, trả lại phần lớn các lãnh thổ tranh chấp ở Lào và Campuchia cho Thái Lan.
Từ Xiêm đến Thái Lan (1939-1946) > Chiến tranh Thế giới II

Uy tín Phibun tăng vọt sau Chiến tranh Pháp-Thái, và ông tự phong làm Thống chế. Tuy nhiên, quan hệ với Anh và Hoa Kỳ xấu đi, dẫn đến việc Hoa Kỳ cắt đứt nguồn cung cấp dầu mỏ cho Thái Lan vào tháng 4 năm 1941. Vào ngày 8 tháng 12 năm 1941, Nhật Bản xâm lược Thái Lan, và sau khi chống cự ban đầu, chế độ Phibun đã cho phép quân đội Nhật Bản sử dụng Thái Lan làm căn cứ cho các cuộc xâm lược tiếp theo vào Miến Điện và Mã Lai.
Tin rằng Nhật Bản đang chiến thắng trong cuộc chiến, Phibun đã thành lập một liên minh quân sự với Đế quốc Nhật Bản. Nhật Bản cho phép Thái Lan sáp nhập các lãnh thổ ở Miến Điện và tái kiểm soát các quốc gia Hồi giáo ở miền bắc Mã Lai. Vào tháng 1 năm 1942, Phibun tuyên chiến với Anh và Hoa Kỳ, mặc dù đại sứ Thái tại Hoa Kỳ, Seni Pramoj, từ chối giao bản tuyên chiến và thay vào đó thành lập Phong trào Seri Thai ở Washington. Pridi Banomyong, bây giờ là nhiếp chính không có quyền lực, đã lãnh đạo phong trào kháng chiến trong nước Thái Lan, với sự hỗ trợ từ cựu hoàng hậu Ramphaiphanni tại Anh.
Khi cuộc chiến tiến triển và thất bại quân Nhật Bản trở nên rõ ràng, chế độ Phibun mất dần sự ủng hộ do những khó khăn kinh tế và cuộc không kích quân Đồng Minh vào Bangkok. Vào tháng 7 năm 1944, Phibun bị lật đổ bởi một chính phủ có liên kết với Phong trào Seri Thai, chính phủ này đã bổ nhiệm Khuang Aphaiwong làm thủ tướng. Chính phủ mới bí mật ủng hộ phong trào Seri Thai trong khi vẫn duy trì mối quan hệ bề ngoài thân thiện với Nhật Bản.
Việc Nhật Bản đầu hàng vào ngày 15 tháng 8 năm 1945 đánh dấu sự kết thúc Chiến tranh Thế giới II. Trách nhiệm quân sự quân Đồng Minh đối với Thái Lan thuộc về Anh, quân Anh đã ngạc nhiên khi thấy rằng các lực lượng Thái đã giải giáp phần lớn binh lính Nhật Bản. Trong khi Anh ban đầu coi Thái Lan là một phần chịu trách nhiệm cho những thiệt hại gây ra trong chiến tranh và muốn đối xử với nước này như một kẻ thù bị đánh bại, Hoa Kỳ phản đối chủ nghĩa thực dân Anh và Pháp và ủng hộ chính phủ mới Thái Lan. Do đó, Thái Lan đã được đối xử tương đối khoan dung đối với các hành động trong thời chiến dưới thời Phibun.
Thái Lan sau chiến tranh (1946–1957) > Chuyển đổi chính trị và bầu cử dân chủ

Sau Chiến tranh Thế giới II, Thái Lan trải qua những thay đổi chính trị đáng kể. Seni Pramoj trở thành thủ tướng vào năm 1945 và khôi phục lại tên gọi Xiêm như một biểu tượng kết thúc chế độ dân tộc chủ nghĩa của Phibun. Tuy nhiên, chức vụ của ông rất bấp bênh, vì nội các đầy những người trung thành với Pridi Banomyong. Seni, một quý tộc, cảm thấy khó khăn trong việc kết nối với các chính trị gia dân túy như Tiang Sirikhanth và Sanguan Tularaksa, những người coi ông là người quý tộc và không hiểu biết về thực tế chính trị Thái Lan. Pridi tiếp tục nắm quyền lực sau hậu trường, tạo ra căng thẳng ảnh hưởng đến chính trị hậu chiến của Thái Lan.
Năm 1946, Thái Lan ký Hiệp định Washington, trả lại các lãnh thổ sáp nhập sau Chiến tranh Pháp-Thái cho Campuchia và Lào. Điều này mở đường cho việc gia nhập Liên Hợp Quốc và nhận được viện trợ đáng kể từ Hoa Kỳ. Cuộc bầu cử dân chủ được tổ chức vào tháng 1 năm 1946, lần đầu tiên có sự tham gia các đảng chính trị hợp pháp. Đảng Nhân dân của Pridi giành được đa số, và vào tháng 3 năm 1946, Pridi trở thành thủ tướng dân chủ đầu tiên của Xiêm.
Thái Lan sau chiến tranh (1946–1957) > Sự lên ngôi của Vua Bhumibol Adulyadej

Vào tháng 12 năm 1945, Vua Ananda Mahidol trở về Xiêm từ châu Âu, nhưng vào tháng 6 năm 1946, ông được phát hiện đã bị bắn chết trong hoàn cảnh bí ẩn. Em trai của ông, Bhumibol Adulyadej, lên ngôi trở thành Vua Rama IX. Vụ ám sát này đã dẫn đến biến động chính trị đáng kể. Pridi bị buộc phải từ chức giữa những nghi ngờ về sự liên quan đến cái chết của nhà vua, mặc dù vụ việc này vẫn còn gây tranh cãi. Khi không có sự lãnh đạo của Pridi, chính phủ dân sự gặp nhiều khó khăn, và vào tháng 11 năm 1947, quân đội, được củng cố bởi sự tự tin mới, đã nắm quyền lực.
Thái Lan sau chiến tranh (1946–1957) > Thủ tướng Phibunsongkhram lần thứ hai

Tam đầu chế Thái, 1947–1957
Thống tướng Plaek Phibunsongkhram
Thống tướng Sarit Thanarat
Đại tướng Phao Siyanon
Sau một chính phủ lâm thời ngắn ngủi do Khuang Aphaiwong lãnh đạo, quân đội đã phục hồi Phibun làm thủ tướng vào tháng 4 năm 1948. Sự trở lại của Phibun trùng với sự khởi đầu Chiến tranh Lạnh và việc thành lập chế độ cộng sản ở Việt Nam. Phibun đã đảm bảo sự hỗ trợ của Hoa Kỳ, đánh dấu bắt đầu truyền thống lâu dài các chế độ quân sự được Hoa Kỳ hậu thuẫn tại Thái Lan, và đất nước này đã chính thức đổi tên từ Xiêm thành Thái Lan vào tháng 7 năm 1949.
Chế độ Phibun được đặc trưng bởi sự đàn áp, với các đối thủ chính trị bị bắt giữ, xét xử và trong một số trường hợp, bị xử tử. Nhiều nhân vật quan trọng từ phong trào Thái Tự Do trong thời chiến đã bị cảnh sát Thái Lan, do đồng minh tàn nhẫn của Phibun là Phao Siyanon dẫn đầu, loại bỏ. Những người ủng hộ Pridi đã cố gắng thực hiện các cuộc đảo chính vào các năm 1948, 1949 và 1951, nhưng cuối cùng Phibun đã chiến thắng. Cuộc Đảo chính Manhattan năm 1951, một nỗ lực thất bại của hải quân nhằm giành quyền lực, Phibun thoát chết khi con tàu mà ông bị bắt làm con tin bị không quân ném bom.
Thái Lan sau chiến tranh (1946–1957) > Hiến pháp mới năm 1949

Năm 1949, một hiến pháp mới được ban hành, tạo ra một thượng viện do nhà vua chỉ định. Tuy nhiên, vào năm 1951, chế độ đã quay trở lại các quy định từ năm 1932, thực chất là bãi bỏ quốc hội như một cơ quan được bầu chọn. Động thái này đã gây ra sự phản đối mạnh mẽ từ các trường đại học và báo chí, dẫn đến sự đàn áp gia tăng. Mặc dù gặp nhiều thách thức, chế độ vẫn được hưởng lợi từ sự bùng nổ kinh tế hậu chiến, được thúc đẩy bởi xuất khẩu gạo và viện trợ từ Hoa Kỳ, giúp đa dạng hóa nền kinh tế và thúc đẩy quá trình đô thị hóa.
Thái Lan sau chiến tranh (1946–1957) > Trò chơi quyền lực

Đến năm 1956, các cuộc đấu tranh quyền lực nội bộ trong chế độ quân sự trở nên rõ ràng. Phibun, liên minh với Phao Siyanon, đang mất dần ảnh hưởng vào tay một phe khác do Sarit Thanarat lãnh đạo, người được ủng hộ bởi phe hoàng gia và các thành viên giới quý tộc ("Sakdina"). Cả Phibun và Phao đã cố gắng đưa Pridi Banomyong trở lại Thái Lan để làm sáng tỏ tên tuổi của ông liên quan đến cái chết của Vua Ananda, nhưng chính phủ Hoa Kỳ đã không tán thành, hủy bỏ kế hoạch này. Vào tháng 6 năm 1957, Phibun được cho là đã nói với con trai của Pridi để truyền đạt thông điệp cho cha ông, bày tỏ mong muốn Pridi trở lại để giúp ông trong cuộc đấu tranh chống lại phe "Sakdina", báo hiệu quyền lực suy giảm và sự sụp đổ sắp tới của chế độ quân sự.
Chế độ độc tài của Sarit và sự phục hồi của chế độ quân chủ (1957–1963)

Sarit Thanarat, Thủ tướng Thái Lan, 1958–1963
Thanom Kittikachorn, Thủ tướng Thái Lan, 1958, 1963–1973
Đến năm 1955, quyền lực Thủ tướng Phibun bắt đầu suy yếu, đặc biệt là trong quân đội. Vị trí của ông ngày càng bị thách thức bởi các lãnh đạo quân sự trẻ hơn và tham vọng hơn, đặc biệt là Thống chế Sarit Thanarat và Tướng Thanom Kittikachorn. Để củng cố quyền lực của mình, Phibun khôi phục hiến pháp năm 1949 và kêu gọi tổ chức bầu cử, mà phe ủng hộ ông đã thắng. Tuy nhiên, quân đội dưới sự lãnh đạo của Sarit không sẵn lòng từ bỏ quyền kiểm soát. Vào tháng 9 năm 1957, khi Phibun cố gắng bắt giữ Sarit, quân đội đã phản ứng bằng một cuộc đảo chính không đổ máu vào ngày 17 tháng 9 năm 1957, kết thúc sự nghiệp chính trị của Phibun.
Sau cuộc đảo chính, Sarit Thanarat nắm quyền kiểm soát Thái Lan, mở ra một chế độ độc tài quân sự. Một trong những chính sách quan trọng của Sarit là khôi phục và nâng cao vị thế chế độ quân chủ Thái Lan, đảo ngược vai trò bị giảm sút từ sau cuộc Cách mạng Xiêm năm 1932. Sarit hiểu rõ sức mạnh biểu tượng và đoàn kết chế độ quân chủ và đã làm việc để tái thiết lập nó như là trụ cột trung tâm bản sắc và chính quyền Thái Lan.
Trong thời kỳ cai trị Sarit, Vua Bhumibol Adulyadej (Rama IX) dần dần được phục hồi vị thế và ảnh hưởng trong xã hội Thái Lan. Chính phủ Sarit miêu tả nhà vua như là một lãnh đạo đạo đức và tinh thần, kết hợp chặt chẽ chế độ quân chủ với nhà nước. Đến khi Tướng Thanom Kittikachorn kế nhiệm sau khi Sarit qua đời năm 1963, mối quan hệ giữa quân đội và chế độ quân chủ đã trở thành một đối tác thân thiết, củng cố vai trò nhà vua trong chính trị và xã hội Thái Lan. Thời kỳ này đánh dấu sự tái xuất hiện chế độ quân chủ như là một lực lượng trung tâm trong đời sống quốc gia Thái Lan, với quân đội đóng vai trò bảo vệ và thực thi quyền lực.
Chiến tranh Lạnh và Thời kỳ Thân Mỹ (1963–1973) > Chuyển giao quyền lực

Sau khi Thống chế Sarit Thanarat qua đời năm 1963, Thanom Kittikachorn tiếp tục đảm nhận vị trí Thủ tướng, một vai trò mà ông từng nắm giữ ngắn ngủi trước khi nhường lại cho Sarit vào năm 1958. Sarit và Thanom là những lãnh đạo Thái Lan đầu tiên được giáo dục hoàn toàn trong nước, điều này khiến họ trở nên truyền thống hơn và ít bị ảnh hưởng bởi các tư tưởng chính trị phương Tây so với các lãnh đạo trước đó như Pridi Banomyong và Phibun. Sự lãnh đạo của họ tập trung vào việc phục hồi chế độ quân chủ, duy trì trật tự xã hội dựa trên các giá trị truyền thống Thái Lan, hệ thống thứ bậc, và Phật giáo. Họ coi chế độ quân sự là cần thiết để bảo tồn những giá trị này và chống lại chủ nghĩa cộng sản, thứ mà họ liên kết với các kẻ thù lịch sử của Thái Lan, đặc biệt là người Việt Nam.
Chiến tranh Lạnh và Thời kỳ Thân Mỹ (1963–1973) > Căn cứ quân sự Hoa Kỳ tại Thái Lan

Các chế độ Sarit và Thanom nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ Hoa Kỳ, đặc biệt khi Thái Lan trở thành đồng minh chính thức của Hoa Kỳ thông qua Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á (SEATO) vào năm 1954. Tầm quan trọng chiến lược của Thái Lan tăng lên khi Chiến tranh Việt Nam leo thang, dẫn đến một thỏa thuận bí mật vào năm 1961 cho phép Hoa Kỳ sử dụng các căn cứ không quân Thái để tiến hành các chiến dịch ném bom chống lại miền Bắc Việt Nam. Thái Lan cũng cử binh lính sang Việt Nam và Lào, củng cố thêm sự liên kết với lợi ích của Hoa Kỳ. Sự hiện diện các căn cứ quân sự Hoa Kỳ, đặc biệt là ở Udon Thani, đã biến Thái Lan thành một trung tâm hậu cần quan trọng trong chiến tranh.
Chiến tranh Lạnh và Thời kỳ Thân Mỹ (1963–1973) > Chất độc màu da cam

Chất độc da cam là một loại hóa chất diệt cỏ và làm trụi lá cây được quân đội Hoa Kỳ sử dụng như một phần của chương trình chiến tranh hóa học, Chiến dịch Ranch Hand. Chất độc da cam đã được Hoa Kỳ thử nghiệm tại Thái Lan trong chiến tranh Đông Nam Á. Các thùng chứa hóa chất này được chôn dưới lòng đất và đã được phát hiện vào năm 1999. Những công nhân phát hiện các thùng này đã bị ốm khi nâng cấp sân bay gần quận Hua Hin, cách Bangkok 100 km về phía nam.
Một báo cáo của Bộ Quốc phòng được giải mật vào năm 1973 cho thấy rằng đã có sự sử dụng đáng kể các chất diệt cỏ trên các hàng rào bao quanh căn cứ quân sự tại Thái Lan để loại bỏ cây cối, vốn cung cấp nơi ẩn náu cho lực lượng địch
Chiến tranh Lạnh và Thời kỳ Thân Mỹ (1963–1973) > Tác động Chiến tranh Việt Nam đến xã hội Thái Lan

Xem thêm: Tourism in Thailand, Prostitution in Thailand, và Nightlife in Bangkok
Vietnam War-era American development in Thailand
Phố đi bộ Pattaya
Đường Khaosan, Bangkok
Chiến tranh Việt Nam đã thúc đẩy sự hiện đại hóa và phương Tây hóa của Thái Lan, đưa xã hội Thái tiếp cận với văn hóa phương Tây, điều trước đây chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu. Giai đoạn này chứng kiến sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng nhờ dòng tiền từ Hoa Kỳ, đặc biệt trong các ngành dịch vụ, giao thông vận tải và xây dựng. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này cũng mang lại những thay đổi xã hội tiêu cực, bao gồm sự gia tăng sử dụng ma túy và mại dâm. Sự du nhập của các ý tưởng phương Tây, đặc biệt trong thời trang, âm nhạc và giá trị, đã dẫn đến sự va chạm văn hóa khi cuộc sống nông thôn truyền thống nhường chỗ cho đô thị hóa.
Những năm chiến tranh cũng chứng kiến sự thay đổi đáng kể về nhân khẩu học, với dân số tăng gấp đôi từ 30 triệu người năm 1965 lên 60 triệu người vào cuối thế kỷ. Dân số Bangkok bùng nổ khi người dân từ các vùng nông thôn đổ về thành phố để tìm kiếm cơ hội mới. Sự đô thị hóa nhanh chóng này đã góp phần hình thành tầng lớp trung lưu, bắt đầu phát triển bản sắc và ý thức chính trị riêng.
Chiến tranh Lạnh và Thời kỳ Thân Mỹ (1963–1973) > Bất mãn nông thôn và hoạt động của nông dân

Mặc dù tăng trưởng kinh tế, nhiều người dân nông thôn Thái Lan ngày càng bất mãn với điều kiện sống của họ và sự thất bại của chính phủ trung ương trong việc đáp ứng nhu cầu của họ. Các dự án phát triển của chính phủ thường làm nổi bật sự chênh lệch giữa nghèo đói ở nông thôn và sự thịnh vượng ở đô thị, dẫn đến sự gia tăng hoạt động của nông dân. Đến đầu những năm 1970, sinh viên đại học bắt đầu ủng hộ các cuộc biểu tình nông dân, thu hút sự chú ý đến các vấn đề như mất đất, tiền thuê cao, bạo lực cảnh sát, tham nhũng và đói nghèo. Phản ứng chính phủ không thỏa đáng, dẫn đến sự bất mãn lan rộng và một cảm giác bất công ngày càng tăng trong dân chúng nông thôn.
Chiến tranh Lạnh và Thời kỳ Thân Mỹ (1963–1973) > Căng thẳng chính trị và sự trỗi dậy của phong trào dân chủ

Vào cuối những năm 1960, sự chỉ trích đối với chính phủ quân sự ngày càng gia tăng, ngay cả cộng đồng doanh nghiệp cũng tham gia cùng các nhà hoạt động sinh viên trong việc đặt câu hỏi về lãnh đạo. Mặc dù đã ban hành một hiến pháp mới vào năm 1968 và tổ chức bầu cử vào năm sau, chính phủ vẫn nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ từ quân đội. Khi có dấu hiệu cho thấy quân đội có thể thất bại trong một cuộc bỏ phiếu ngân sách năm 1971, Thanom đã giải tán hiến pháp và quốc hội, đưa Thái Lan trở lại chế độ quân sự tuyệt đối.
Cách tiếp cận cứng rắn này đã phản tác dụng, khi xã hội Thái đã trở nên nhận thức chính trị hơn và ít khoan dung hơn đối với chế độ độc tài. Vua Bhumibol Adulyadej bắt đầu công khai chỉ trích chế độ, lên án tham nhũng và việc sử dụng bạo lực đối với phiến quân. Chế độ quân sự cũng phải đối mặt với sự phản đối từ nội bộ, đặc biệt là về việc thăng chức nhanh chóng của con trai Thanom là Narong Kittikachorn, mà nhiều người coi là một nỗ lực để thiết lập một triều đại chính trị.
Chiến tranh Lạnh và Thời kỳ Thân Mỹ (1963–1973) > Phong trào Dân chủ năm 1973

Hoạt động của sinh viên ngày càng gia tăng trong suốt đầu những năm 1970, đỉnh điểm là các cuộc biểu tình lớn vào tháng 10 năm 1973. Ban đầu bị kích động bởi việc trục xuất sinh viên vì chỉ trích chính phủ, các cuộc biểu tình nhanh chóng mở rộng, thu hút sự tham gia của công nhân, doanh nhân và người dân thường yêu cầu một hiến pháp mới và các cải cách chính phủ. Tình hình leo thang khi cảnh sát và lực lượng quân sự sử dụng bạo lực chống lại người biểu tình, dẫn đến sự hỗn loạn lan rộng ở Bangkok. Vua Bhumibol đã can thiệp, lên án hành động chính phủ và cuối cùng buộc Thanom, Praphas và Narong phải rời khỏi đất nước.
Sự can thiệp của nhà vua đánh dấu một bước ngoặt, với việc Tiến sĩ Sanya Dharmasakti, một học giả pháp lý được kính trọng, được bổ nhiệm làm Thủ tướng mới. Khoảnh khắc này đánh dấu một sự thay đổi quan trọng trong chính trị Thái Lan, với chế độ quân chủ đóng vai trò quyết định trong việc chấm dứt chế độ quân sự và mở ra giai đoạn chính trị cởi mở hơn trong những năm sau đó.
Tài liệu tham khảo

Direk Jayanama. Thailand and World War II (2008) 575pp; detailed history by man who served as Deputy Prime Minister in 1941, Ambassador to Japan in 1942, and a leader of the Free Thailand movement in support of the Allies
Charnvit Kasetsiri. 1932: Revolution in Siam Thammasart University Press, 2000 ISBN 974-85814-4-6
Benjamin A. Batson. The End of the Absolute Monarchy in Siam Oxford University Press, 1984 ISBN 0-86861-600-1
Thawatt Mokarapong. History of the Thai Revolution Thai Watana Panich Press, 1983 ISBN 974-07-5396-5
Dr. Vichitvong na Pombhejara. The Free Thai Legend Saengdao, 2003 ISBN 974-9590-65-1
Judith A. Stowe. Siam becomes Thailand University of Hawaii Press, 1991 ISBN 0-8248-1394-4
David K. Wyatt. Thailand: A Short History Yale University Press, 2004 ISBN 0-300-08475-7
Thak Chaloemtiarana. Thailand: The Politics of Despotic Paternalism  Thammasart University Press, 1979
Thak Chaloemtiarana. Thailand: The Politics of Despotic Paternalism (The Southeast Asia Program Edition) Silkworm Books, 2007 ISBN 978-974-9511-28-2
Chris Baker & Pasuk Phongpaichit. A History of Thailand Cambridge University Press, 2005. ISBN 978-1-107-42021-2
E. Bruce Reynolds. Thailand's Secret War: OSS, SOE and the Free Thai Underground During World War II  Cambridge University Press, 2004 ISBN 0-521-83601-8
Pridi Banomyong, lãnh đạo phe dân sự
Thiếu tá Phibunsongkhram, lãnh đạo của quân đội trẻ và phe hải quân
Hoàng thân Boworadet, lãnh đạo quân nổi dậy.
Bản đồ Thái Lan năm 1933, thể hiện các cuộc xung đột giữa quân nổi dậy bảo hoàng và Chính phủ.  Các tỉnh đã gia nhập Quân đội của Hoàng thân Boworadet  Các tỉnh trung thành với Chính phủ.
Plaek Phibunsongkhram, Thủ tướng Thái Lan, 1938–44, 1948–57
Phibun có bài phát biểu mang tính dân tộc cực đoan trước đám đông tại Cung điện Hoàng gia Thái Lan năm 1940.
Bản đồ Đông Dương thuộc Pháp năm 1913
Vương quốc Thái Lan và các vùng lãnh thổ chiếm được trong Thế chiến thứ II
Vua Ananda Mahidol và Louis Mountbatten năm 1946
Vua Bhumibol Adulyadej phát biểu tại phiên họp chung của Quốc hội Hoa Kỳ năm 1960
Vàng kim loại (màu)

#FFD700
Màu vàng kim loại hay màu vàng kim (gold) là một sắc thái của màu "vàng" (yellow) rất gần với màu của kim loại vàng.
Cảm giác về màu vàng kim này có liên quan đến vàng kim loại vì ánh kim của nó. Nó không thể tái tạo bằng một màu thuần nhất vì hiệu ứng ánh kim có quan hệ với độ sáng của vật liệu là cái dao động theo các góc của người quan sát cũng như của nguồn sáng.
Điều này có nghĩa là tại sao trong nghệ thuật người ta thông thường sử dụng sơn kim loại (sơn nhũ) trông lấp lánh như vàng thật, nhưng màu thuần nhất như trong hình thuộc trang này thì lại không thể xem như là màu vàng kim. Đặc biệt trong các nhà thờ Kitô giáo hay đền chùa của đạo Phật các lá vàng thật được sử dụng để thể hiện màu vàng kim trong nghệ thuật sơn, thiếp vàng. Ví dụ như các vầng hào quang của các vị thánh hay thiên thần.
Tuy nhiên trong nghệ thuật sơn gần đây, ví dụ trong phái Art Nouveau người ta sử dụng sơn có màu vàng ánh kim là từ bột nhôm và chất sơn tạo màu vàng chứ không phải vàng kim loại thật.
Tọa độ màu

Số Hex =  #FFD700
RGB   (r, g, b)      = (255, 215, 0)
RRGGBB (rr, gg, bb)    = (808000)
CMYK  (c, m, y, k)   = (0, 16, 100, 0)
HSV (h, s, v) =  (51, 100, 100)
Schwaig

| Schwaig b> Nürnberg |
| --- | --- |

  Huy hiệu
Vị trí của Schwaig b.Nürnberg 
Schwaig b.Nürnberg
Quốc gia: Đức
Bang: Bayern
Vùng hành chính: Mittelfranken
Huyện: Nürnberger Land
Chính quyền
 • Thị trưởng: Ruth Thurner
Diện tích
 • Tổng cộng: 5,89 km2 (227 mi2)
Độ cao cực đại: 331 m (1,086 ft)
Độ cao cực tiểu: 307 m (1,007 ft)
Dân số (2020-12-31)
 • Tổng cộng: 8.952
 • Mật độ: 15/km2 (39/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+01:00)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 90571
Mã vùng: 0911
Biển số xe: LAU
Trang web: www.schwaig.de
Schwaig là một đô thị ở Nürnberger Land bang Bayern thuộc nước Đức.
| x t Xã và đô thị thuộc huyện Nürnberger Land |
| --- | --- | --- |
| Alfeld | Altdorf | Burgthann | Engelthal | Feucht | Happurg | Hartenstein | Henfenfeld | Hersbruck | Kirchensittenbach | Lauf | Leinburg | Neuhaus | Neunkirchen am Sand | Offenhausen | Ottensoos | Pommelsbrunn | Reichenschwand | Röthenbach | Rückersdorf | Schnaittach | Schwaig | Schwarzenbruck | Simmelsdorf | Velden | Vorra | Winkelhaid  | Alfeld | Altdorf | Burgthann | Engelthal | Feucht | Happurg | Hartenstein | Henfenfeld | Hersbruck | Kirchensittenbach | Lauf | Leinburg | Neuhaus | Neunkirchen am Sand | Offenhausen | Ottensoos | Pommelsbrunn | Reichenschwand | Röthenbach | Rückersdorf | Schnaittach | Schwaig | Schwarzenbruck | Simmelsdorf | Velden | Vorra | Winkelhaid  |  |
Schwackaea

| Schwackaea |
| --- | --- |
Schwackaea cupheoides
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Schwackaea
Schwackaea là chi thực vật có hoa trong họ Mua.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Schwackaea”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Tipula acroleuca

| Tipula acroleuca> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Tipula
Loài (species): T. acroleuca
Danh pháp hai phần
Tipula acroleuca Alexander, 1978 
Tipula acroleuca là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
Axymyiidae

| Axymyiidae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Nematocera
Phân thứ bộ (infraordo): Axymyiomorpha
Họ (familia): Axymyiidae
Các chi
 Xem trong bài.
Axymyiidae là một họ duy nhất trong cận bộ Axymyiomorpha, Nematocera, mặc dù nó thường bao gồm trong cận bộ Bibionomorpha theo cách phân loại cũ. Nó bao gồm 6 loài được xếp vào 3 chi, và 3 loài hóa thạch.
Các chi và loài

Axymyia McAtee 1921
A. furcata McAtee 1921
A. japonica Ishida 1953
Mesaxymyia Mamaev 1968
M. kerteszi (Duda), 1930
M. stackelbergi Mamaev 1968
Protaxymyia Mamaev & Krivosheina 1966
P. melanoptera Mamaev & Krivosheina 1966
P. sinica Yang 1993
Valeriana tuberosa

| Valeriana tuberosa |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Dipsacales
Họ (familia): Caprifoliaceae
Chi (genus): Valeriana
Loài (species): V. tuberosa
Danh pháp hai phần
Valeriana tuberosa L., 1753 
Valeriana tuberosa là một loài thực vật có hoa trong họ Kim ngân. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Valeriana tuberosa”. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2013.[liên kết hỏng]