stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Phở
Phở tại một số địa phương trong nước > Phở bò tại Nam Định

Phở bò Nam Định là một món ăn phổ biến của Nam Định, phở Nam Định cũng có những đặc điểm chung như phở của các vùng khác là gồm bánh phở, nước phở, thịt bò hoặc thịt gà, và một số gia vị kèm theo, nhưng lại mang cái khác toàn diện mà khó có thể nhầm lẫn được. Bánh phở Nam Định là loại đặc biệt có sợi nhỏ ngon và mềm, khác với sợi bánh của vùng khác. Thịt bò được thái mỏng đập dập, nhúng và vớt trong khoảng thời gian phù hợp nên ăn mềm mà vẫn giữ được độ tươi ngon và dinh dưỡng của thịt... Và nếu nói đến nước thì thường mang tính "gia truyền". Những người thợ làm phở thường giấu kín bí quyết pha chế nước phở của mình và chỉ truyền cho thế hệ sau trong gia đình mà thôi.
Phở gia truyền ở Nam Định chủ yếu có nguồn gốc từ Hoa kiều ở làng Giao Cù  và từ họ Cồ ở làng Vân Cù, xã Đồng Sơn, (huyện Nam Trực). Sau đó được truyền ra các làng bên cạnh nhưng đã được biến chế, không còn mang nét nguyên vẹn như xưa và thêm một số phụ gia . Vào thập niên 50, người Nam Định đã mang món phở ra Hà Nội và bán theo xe đẩy . Từ giữa những năm 60 đến trước những năm 90 của thế kỷ 20, vì nhiều lý do nhất là khâu quản lý hành chính bao cấp về lương thực, thực phẩm, phở Nam Định vắng bóng ở những địa phương khác, nhưng từ năm 90 trở lại đây, Phở Nam Định phục hồi trở lại và ngày càng phát triển mạnh . Hiện nay dân làng thuộc làng Vân Cù, Giao Cù và các làng lân cận đi khắp nơi từ Bắc vào Nam mở các quán phở đế kiếm kế sinh nhai và gìn giữ một món ăn ngon người Việt.
Phở tại một số địa phương trong nước > Phở Sài Gòn (phở Nam)

Phở bắt nguồn từ Bắc Bộ, xâm nhập vào Trung Bộ giữa thập niên 1950, sau sự thất bại của Pháp ở Đông Dương và Việt Nam bị chia thành 2 miền. Người Việt Nam ở phía Bắc di cư vào miền Nam năm 1954 mang theo món phở và phở đã bắt đầu có những sự khác biệt. Tại miền Nam, nhất là tại Sài Gòn, thịt bò trong phở thường được bán theo 5 kiểu: chín, tái, nạm, gầu, gân, ngoài ra còn một chén nước béo (nước mỡ của xương bò) để riêng nếu khách muốn. Nước lèo (nước dùng) thường không được bỏ bột ngọt (mì chính) như ở Hà Nội và có màu hơi đục, không trong như phở Bắc, đôi khi ngọt hơn, béo hơn và nấu bằng xương gà, thêm con khô mực hoặc củ hành nướng và gừng nướng.
Phở Nam thường phải đi kèm với:
Các gia vị tương đen, tương ớt, chanh, ớt sừng xắt miếng, sa tế, tiêu, đôi khi có ớt xay,
Một rổ hoặc dĩa rau sống gồm ngò gai, húng quế, sau này còn thêm rau om,
Một dĩa rau trụng riêng gồm giá (đôi khi ăn sống), và đầu hành.
Các tiệm phở còn bán thêm chén hột gà (trứng chần) và tiết canh.
Có khá nhiều quán phở nổi danh ở Sài Gòn trước năm 1975: phở Công Lý, phở Tàu Bay (ông chủ tên thật là Phạm Đăng Nhàn), phở Tàu Thủy, phở Dậu (đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa quận 3), phở Phú Gia (đường Lý Chính Thắng quận 3 chuyên phở hương vị bắc), phố phở Pasteur (đường chuyên bán phở bò), phố phở Hiền Vương (chuyên bán phở gà); phở Cao Vân (đường Mạc Đĩnh Chi, quận 1 của ông Trần Văn Phồn). Hầu hết các quán phở này nay vẫn còn, truyền đến đời cháu nhưng "không còn cái hương mãnh liệt" và "không còn xuân sắc như thuở trước 75". Ngoài ra, phở Bình (quận 3) từng là sở chỉ huy của đơn vị F100 thuộc biệt động Sài Gòn, nơi bắt đầu chiến dịch Tết Mậu Thân (1968). Năm 1988, nơi này được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.
Phở tại một số địa phương trong nước > Phở Hà Giang

Phở Tráng Kìm Hà Giang là một trong những đặc sản của vùng. Món ăn nổi tiếng không chỉ vì ngon, hấp dẫn mà còn rất "lạ" trong cách chế biến.
Cụ thể, phở Tráng Kìm – đặc sản của xã Quyết Tiến, huyện Quản Bạ là một món điểm tâm sáng quen thuộc của những người đi chợ phiên, du khách đến Hà Giang, đặc biệt là dân lái xe đường dài.
Thoạt nhìn, phở Tráng Kìm Hà Giang cũng khá giống phở Hà Nội hay phở Nam Định. Tuy nhiên, điểm khác biệt tạo nên sự độc đáo của món ăn là ở cách chế biến tinh tế, khéo léo, nguyên liệu được lựa chọn kỹ càng.
Sợi phở Tráng Kìm Hà Giang được làm rất thủ công. Bột gạo được xay bằng tay, sau đó đem tráng và "phơi" ngay trên bếp. Khi bánh phở khô, chính những đôi tay ấy lại cắt ra sợi phở to bản, dai và dày. Nước dùng không chỉ có vị ngọt từ xương mà còn dậy mùi gừng, quế, hồi, thảo quả và nhiều gia vị khác của người dân tộc. Ăn kèm phở là thịt gà đồi chắc nịch, thơm ngon được luộc và thái sẵn. Đặc biệt, người dân nơi đây dùng nghệ khi luộc gà để thịt có màu vàng tươi bắt mắt. Hơn nữa, những bát phở Tráng Kìm sẽ luôn đầy ụ, nhiều thịt, nhiều bánh, nóng hổi và rất vừa miệng.
Phở tại một số địa phương trong nước > Phở Gia Lai

Phở khô 2 tô Gia Lai một trong những đặc sản của vùng Tây Nguyên. Món ăn nổi tiếng Gia Lai, Buôn Mê Thuột rất được người Tây Nguyên ưa chuộng, điểm lạ của món ăn đó là nước phở và bò viên hoặc bò để riêng, và sợi phở để riêng, khi ăn có thể trộn với tương ớt và nước tương để ăn kèm. Sau khi trộn đều với nhau thì nhìn màu sợi phở trở lên rất bắt mắt và dậy mùi.
Khi nhìn thì sợi phở sẽ giống với sợi hủ tiếu, nhưng với hương vị nước nấu phở và bò viên, đậm đà chắc chắn sẽ đem lại cho thực khách ấn tượng không phải khi đến với vùng đất Tây Nguyên.
Phở tại hải ngoại

Những người Việt Nam vượt biên sau Chiến tranh Việt Nam và định cư ở các nước phương Tây đã làm cho phở được biết đến ở nhiều nơi trên thế giới. Đã có nhiều nhà hàng phở ở Hoa Kỳ, Pháp, Úc và Canada. Những người Việt Nam đi du học, xuất khẩu lao động ở các nước thuộc Khối xã hội chủ nghĩa, rồi định cư cũng mang phở đến khu vực Đông Âu như các nước Nga, Ba Lan và Cộng hòa Séc.
Phở đã dần lan tỏa sang cộng đồng người Hoa Kỳ. Phần lớn quán phở Việt ở Mỹ dùng bánh phở khô chứ không dùng bánh phở tươi như ở Việt Nam vì lý do dễ bảo quản. Phở rất phổ biến ở California đặc biệt ở vùng Little Saigon, được nhiều người, nhiều giới biết đến. Tại đây có quán cũ đã mở hơn 40 năm, có quán mới vài ba năm. Quán có những tên bằng số như phở 54, phở 45, phở 86. Quán mang những cái tên lạ như phở Lú, phở Tàu Bay, hoặc những tên rất Việt Nam như phở Nguyễn Huệ, phở Quang Trung. Còn nhiều tiệm khác tuy không có chữ "phở" ở bảng hiệu nhưng không hề thiếu món ăn đặc thù Việt Nam này.
Không chỉ có người Việt nấu phở mà cả người Hoa Kỳ cũng mở quán phở. Năm 1990, một đầu bếp người Hoa Kỳ có tên Didi Emmons đã tự mở quán phở đầu tiên ở thành phố Cambridge, Massachusetts, và rồi nhanh chóng lan tỏa ra nhiều bang nước Hoa Kỳ. Riêng tại Hoa Kỳ, thống kê không chính thức năm 2005 cho biết doanh thu các cửa hàng phở Việt Nam trên toàn Hoa Kỳ lên tới khoảng 500 triệu USD một năm.
Tháng 5 năm 2009, ông Nguyễn Trọng Thìn - chủ quán phở thìn Lò Đúc (Hà Nội), nhận được thư mời của một giám đốc người Hàn Quốc cho biết muốn mở phở Việt tại Seoul. Sau khi tiếp nhận kỹ thuật nấu phở của ông Thìn, phía Hàn Quốc đã đề nghị ông hợp tác mở quán phở tại Seoul, nhưng vì việc kinh doanh ở nhà nên ông đã từ chối và tặng lại công thức nấu để họ tự hoạt động và họ đã mở hai tiệm Pho Tang (Phở Tặng - với hàm ý phở nấu từ công thức do người Việt Nam tặng). Năm 2019, Phở Thìn Lò Đúc đã xuất hiện ở nước ngoài tại Tokyo, Nhật Bản và Melbourne, Úc.
Phở 24 là thương hiệu Việt Nam đầu tiên tiến hành nhượng quyền kinh doanh cửa hàng phở và đã xây dựng được hệ thống khoảng hơn 20 cửa hàng phở ở ngoài Việt Nam, tập trung chủ yếu ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (từ năm 2003 - 2011). Từ cửa hàng nhượng quyền đầu tiên ở Jakarta năm 2005, Phở 24 đã có mặt tại rất nhiều thành phố lớn trên thế giới như Seoul, Hồng Kông, London, Melbourne...[cần dẫn nguồn]
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Quán phở tại Hồng Kông | Một quán phở tại Paris, Pháp | Một quán phở tại California | Một quán phở tại Bratislava, Slovakia |
Công nghệ chế biến phở

Năm 2006, PGS.TS Trần Doãn Sơn (Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) đã sáng chế thành công máy làm bánh phở tươi kiểu one touch - một nút nhấn xuất sang Hoa Kỳ, đầu này cho bột vào, đầu kia ra bánh phở tươi chỉ trong năm phút. Tháng 1 năm 2007, công ty Imperial (Hoa Kỳ) ký nhập khẩu bảy máy với giá 6.500 USD/máy.
Từ năm 2012 trở lại đây, hệ thống nồi ninh nước phở đã được hiện đại hóa bằng công nghệ cao với sự hỗ trợ của ngành điện tử - tin học. Hệ thống nồi inox liên hoàn được áp dụng cho ra đời các kiểu nồi hầm ninh bán tự động hoặc hoàn toàn tự động. Loại cao cấp hoàn toàn tự động còn có chương trình mô phỏng chế độ ninh xương truyền thống tự điều tiết nhiệt lượng, thời gian ninh cho chất lượng nước dùng rất cao. Hệ thống còn có van xả giúp rửa, vệ sinh nồi sạch sẽ.
Trong văn hóa đại chúng > Văn hóa ăn phở

Những quán phở Việt Nam vẫn giữ những thói quen là ít khi mang thực đơn cho khách hàng mà khách sẽ phải tự chọn loại phở gì (ví dụ: phở bò, phở gà...). Phở được đựng trong tô. Thông thường thì những bàn ăn được đánh số để phục vụ, trên đó có sẵn đũa, thìa và những gia vị kèm theo phở như: tương, chanh, nước mắm, ớt...
Nhà thiết kế Yanko Design đã thiết kế một tô đựng phở đặc biệt và tiện lợi, có ngăn riêng cho phụ gia kèm theo.
Trong văn hóa đại chúng > Văn học, nghệ thuật

Có thể kể đến như:
Nhà thơ Tú Mỡ với bài thơ Phở đức tụng
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Trong các món ăn "quân tử vị", Phở là quà đáng quý trên đời. Một vài xu, nào đắt đỏ mấy mươi, Mà đủ vị: ngọt, bùi, thơm, béo, bổ. Này bánh phở, này thịt bò, này nước dùng sao nhánh mỡ, Ngọn rau thơm, hành củ thái trên. Nước mắm, hồ tiêu, cùng dấm, ớt điểm thêm, Khói nghi ngút đưa lên thơm ngát mũi. Như xúc động tới ruột gan bàn phổi, Như giục khơi cái đói của con tì. Dẫu sơn hào, hải vị khôn bì, Xới một bát nhiều khi chưa thích miệng. Kẻ phú quý cho chí người bần tiện, Hỏi ai là đã nếm không ưa, .......... Cùng các cao lương vạn quốc phô trương, Ngon lại rẻ, thường hay quán giải. Sống trên đời, phở không ăn cũng dại, Lúc buông tay ắt phải cúng kem. Ai ơi, nếm thử kẻo thèm. | ” |
Nhà văn Thạch Lam viết trong cuốn Hà Nội băm sáu phố phường:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | "Phở là một thứ quà đặc biệt của Hà Nội, không phải chỉ riêng Hà Nội mới có, nhưng chính là vì chỉ ở Hà Nội mới ngon". Phở ngon phải là phở "cổ điển", nấu bằng thịt bò,"nước dùng trong và ngọt, bánh dẻo mà không nát, thịt mỡ gầu giòn chứ không dai, chanh ớt với hành tây đủ cả", "rau thơm tươi, hồ tiêu bắc, giọt chanh cốm gắt, lại điểm thêm một ít cà cuống, thoảng nhẹ như một nghi ngờ". Vào thời những năm 1940, phở đã rất phổ biến ở Hà Nội: "Đó là thứ quà ăn suốt ngày của tất cả các hạng người, nhất là công chức và thợ thuyền. Người ta ăn phở sáng, ăn phở trưa và ăn phở tối...." | ” |
Bức tranh Gánh phở rong ở Hà Nội vẽ người bán phở gánh ở phố cổ Hà Nội của họa sĩ Pháp Maurice Salge vẽ năm 1913.
Phở còn xuất hiện trong câu đối trong truyện dân gian. Trước lời tán tỉnh của các thực khách nam, bà chủ tiệm phở - một thiếu phụ mất chồng đáp: Nạc mỡ nữa làm gì, em nghĩ chín rồi, đừng nói với em câu tái giá. Vế xuất này vừa có năm từ liên quan đến phở (nạc, mỡ, chín, tái, giá), vừa nhắn nhủ: Bản thân suy nghĩ kỹ rồi, đừng đề nghị lấy chồng lần nữa.  Trong số tám vế đối được Lãng Nhân ghi nhận, có vế đối của một ông thầy bói: Càn khôn đâu cũng mặc, lão xin gieo lại, dẫu bề nào lão chẳng can chi. Vế đối này vừa có năm từ liên quan đến bói toán (càn, khôn, gieo, can, chi) vừa hé lộ mưu đồ dẫu có chuyện gì ta chẳng liên quan.
Trong văn hóa đại chúng > Ngày của phở

Năm 2016, người Nhật đã chọn ngày 4 tháng 4 hàng năm là Ngày phở Việt Nam tại Nhật Bản. Ngày 4 tháng 4 được chọn vì số 4 (four) trong tiếng Anh và từ "phở" đều phiên âm bằng tiếng Nhật là フォー (fō) để giúp mọi người dễ nhớ.
Tại Việt Nam, ngày 12 tháng 12 năm 2017, báo Tuổi Trẻ phối hợp với Công ty Acecook Việt Nam tổ chức Ngày của phở lần đầu tiên. Đây sẽ là một hoạt động truyền thống hằng năm. Kể từ năm 2018, "Ngày của phở "sẽ được tổ chức thành một hoạt động du lịch, văn hóa cộng đồng.
Vinh danh

Vào tháng 8/2024, 3 món nổi tiếng gồm phở Hà Nội, Nam Định và mì Quảng được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vì mang nhiều giá trị từ lịch sử, tri thức đến kết nối cộng đồng. Theo Bộ, cả 3 di sản văn hóa phi vật thể đều được địa phương giới thiệu với đầy đủ giá trị như tính đại diện, thể hiện bản sắc cộng đồng, địa phương; phản ánh sự đa dạng văn hóa và sự sáng tạo của con người, được kế tục qua nhiều thế hệ; có khả năng phục hồi và tồn tại lâu dài; được cộng đồng đồng thuận, tự nguyện đề cử và cam kết bảo vệ.
Một chữ Nôm được viết để ghi từ "Phở". Bộ Mễ 米 bên trái biểu nghĩa sự liên quan đến gạo. Chữ Phả 頗 bên phải dùng để gợi âm.
Bát phở bò chín và quẩy ở Hà Nội
Phở gà
Nước phở tại Úc sử dụng rất nhiều xương, màu đục
Một tô phở gà Sài Gòn kèm tương đen và tương ớt
Phở xào bò
Phở bát đá tại Hà Nội. Thực khách sẽ tự nhúng thịt, rau, bánh phở... vào nước lèo được đun sôi và giữ độ nóng rất lâu trong bát đá
Một cửa hàng phở lâu năm ở Hà Nội.
Gia vị ăn với phở
Một bát phở gà tại Vác-xa-va, Ba Lan.
Manapakkam

| Manapakkam |
| --- | --- |

Manapakkam
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Tamil Nadu
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 8.590
Múi giờ: UTC+05:30
Manapakkam là một thị trấn thống kê (census town) của quận Kancheepuram thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Manapakkam có dân số 8590 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Manapakkam có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 69%. Tại Manapakkam, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Đền Bà Chúa Me

| Đền Bà Chúa Me  |
| --- | --- |
Cổng Đền bà chúa Me nhìn từ tỉnh lộ 395
Thờ phụng

Thái phi, Quốc Thánh Mẫu
Vũ Thị Ngọc Nguyên
1689 – 1751
Công tích: Nhiếp chính thay chúa kém bằng chúa minh; chỉ huy bảo vệ Kinh thành lúc nguy cấp
 
Thông tin đền
Thờ: Thái phi Vũ Thị Ngọc Nguyên  
Địa chỉ:  thôn Phục Lễ, Vĩnh Hồng, Bình Giang, Hải Dương, Việt Nam
Tọa độ: 20°54′03″B 106°10′30″Đ﻿ / ﻿20,900704°B 106,174979°Đ﻿ / 20.900704; 106.174979
Thành lập: Thế kỷ 18
Tôn tạo: 2017
Lễ hội: 9 tháng Giêng
Website: https://bachuame.com/
vi
Cấp tỉnh
Di tích Đền thờ Bà chúa Me
Phân loại: Di tích lịch sử – văn hóa
Ngày công nhận: 22 tháng 01 năm 2019
Quyết định: Số 333/QĐ-UBND (2019)
 
x t s
Đền Bà Chúa Me còn có tên gọi khác là Đền thờ Quốc Thánh Mẫu, thờ Thái phi Vũ Thị Ngọc Nguyên, vợ chúa Trịnh Cương thời Lê trung hưng. Đền được xây dựng, phục hồi trên nền đất có địa danh là Phủ Bà được xây dựng từ thế kỷ 17, thuộc xã My Thử, huyện Đường An, tỉnh Hải Dương, nay là thôn Phục Lễ, xã Vĩnh Hồng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương.
Vị trí

Đền thờ Bà chúa Me Vũ Thị Ngọc Nguyên tọa lạc tại thôn Phục Lễ, xã Vĩnh Hồng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Thôn Phục Lễ xưa gọi là My Thử, huyện Đường An còn có tên nôm là làng Me, nên Thái phi Vũ Thị Ngọc Nguyên còn được nhân dân trong vùng suy tôn là Bà chúa Me.
Đường An được thành lập từ thế kỷ IX (841- 847), thời Trần thuộc Hồng Lộ. Năm Đồng Khánh nguyên niên (1886), vì kiêng tên húy của vua, huyện Đường An đổi thành huyện Năng An. Khi bỏ cấp phủ, lấy tên là Bình Giang
Đền thờ nằm ngay bên tỉnh lộ 395 nối từ thị trấn Kẻ Sặt (huyện Bình Giang) đi thành phố Hải Dương, cách Thủ đô Hà Nội khoảng 45 km về phía Đông, cách thành phố Hải Dương khoảng 12km về phía Tây đi theo Quốc lộ số 5 (Vị trí Đền thờ).
Kiến trúc

Đền Bà chúa Me được quy hoạch với tổng diện tích 14,02 ha và được chia làm 2 khu: Khu Đền thờ và Khu Bia Bà. Khu Đền thờ được tôn tạo, xây dựng mới trên khuôn viên Phủ Bà cũ với chất liệu chủ yếu bằng bê tông cốt thép sơn màu giả gỗ, diện tích khoảng 4000m2, gồm 4 phân khu: Khu nội tự, Khu nhà ban quản lý, Khu tổ chức lễ hội và Khu dịch vụ. Khu nội tự có tổng chiều dài 50m, chiều rộng 40m được bố trí hướng Tây Bắc (hướng từ Hậu cung Đền chính nhìn ra Tam quan và đường tỉnh lộ 395), gồm các hạng mục: Cổng Tam quan, Tắc môn, Lầu Chuông Gác trống, Giải vũ (gồm 02 dãy ở 2 bên). Đền chính được đặt tại đường Thần Đạo thẳng hướng với tim Cổng tam quan.
Đền chính gồm Tiền tế và Hậu cung.
- Tiền tế có 5 gian với tổng chiều dài 14,8m, gian giữa dài 3m, 02 gian cạnh 2,7m và 02 gian dĩ 2,7m được tạo thành bởi 4 hàng cột (2 cột cái và 2 cột quân), khoảng cách tim cột cái là 3,0m, gian lách (Tim cột cái đến cột quân) là 1,5m, phía mặt đứng trước bố trí 03 luồng cửa bằng gỗ theo kiểu thương song hạ bản cổ truyền. Bộ vì có Kiến trúc theo kiểu con chồng đấu sen, 4 góc có đao mái được đắp kiểu tứ linh (Long, Ly, Quy, Phượng).  Chiều cao từ mặt nền lên đỉnh mái là 5,55 m (tại gian giữa) và 5,65 m (tại hai đầu hồi - Không kể kìm nóc).
- Hậu cung gồm 03 gian theo chiều rộng - 01 gian theo chiều dài, gian giữa rộng 3,0m, 02 gian cạnh rộng 1,5m, phía sau xây tường thu hồi bít đốc mái. Cốt nền cao hơn sân dự kiến là 0,75 m. Phần mái có đắp đầu đao, Rồng chầu mặt nguyệt, kìm nóc, con chối. Mái lợp ngói mũi phía trên kết cấu mái bằng gỗ (Hoành, dui, tầu mái, lá mái) kiểu truyền thống.
Ngoài công trình chính còn có các hạng mục phụ trợ như Nghi môn, Tắc môn, Nhà bia, Nhà chuông, Giải vũ, nhà khách... tạo thành một tổng thể kiến trúc đồng bộ, quy mô lớn, đáp ứng kỹ, mỹ thuật truyền thống, đặc biệt văn bia tại Đền có hình trụ vuông 4 mặt, phỏng theo tấm Bia cổ từ năm 1679 tại Nhà bia sinh từ.
Hiện vật

Tại Đền bà chúa Me còn một số hiện vật có liên quan đến Bà chúa Me và những nhân vật được phối thờ tại Đền như sắc phong của Vua Khải Định vào năm 1924 cho Bính Quận công Vũ Tất Thận; Bia sinh từ gồm 2 tấm bia cổ hình vuông lập năm 1679 do Tham tòng Công bộ Thượng thư, kiêm Đông các Đại học sĩ, Quận công Hồ Sỹ Dương phụng soạn; tấm bia thứ 2 được lập năm 1696, do Tiến sỹ Lê Phủ, Tham tụng, Thượng thư Hình bộ Tri trung Thư giám, tước Lai sơn tử phụng soạn. Cả hai tấm bia đều nói về công đức và việc thờ phụng Chiêu nghi Vũ Thị Ngọc Huấn.
Ngoài ra, cạnh Đền chính còn có Lăng mộ của Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Án, là con gái của Chiêu nghi Vũ Thị Ngọc Huấn, vợ chúa Trịnh Tạc. Lăng mộ được tôn tại, xây dựng trên nền lăng mộ cũ đã từ trước đó ở khu Phủ bà.
Lễ hội

Lễ hội Đền bà chúa Me được tổ chức vào ngày mùng 9 tháng Giêng (âm lịch) hàng năm. Trong ngày này, Ban Tổ chức lễ hội tổ chức nghi lễ lễ dâng hương và khai ấn Đền Bà chúa Me, cầu một năm mới quốc thái, dân an, mưa thuận, gió hòa, mọi người trong thôn ngoài xã bình an, hạnh phúc.
Hình ảnh

Đền bà chúa Me nhìn từ phía trước.
Quang cảnh phía trước Đền.
Lăng mộ của Quận chúa Trịnh Thị Ngọc Án.
Bài thơ Trịnh Doanh tặng mẹ khắc trên bia đá tại Đền bà chúa Me.
ViVi (ca sĩ)

Hoàng Gia Hi (Phồn thể: 黃珈熙; sinh ngày 9 tháng 12 năm 1996) thường được biết đến với nghệ danh ViVi (Hangul: 비비) là một ca sĩ người Hồng Kông, là thành viên của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Loona đồng thời là thành viên của nhóm nhạc nữ Loossemble .
Sự nghiệp

Bài chi tiết: Loona (nhóm nhạc)
Tháng 3 năm 2017, ViVi được công bố là thành viên thứ năm của nhóm nhạc nữ Loona, và trở thành thành viên nhóm nhỏ đầu tiên của Loona, Loona 1/3. Tháng 4 năm 2017, cô phát hành album đĩa đơn ViVi bao gồm bài hát chủ đề "Every Day I Love You". ViVi chính thức ra mắt trong đội hình hoàn chỉnh của Loona vào tháng 8 năm 2018.
Danh sách đĩa nhạc

Bài chi tiết: Danh sách đĩa nhạc của Loona
Danh sách đĩa nhạc > Album đĩa đơn

| Tên | Thông tin chi tiết | Thứ hạng cao nhất> HQ  | Doanh số |
| --- | --- | --- | --- |
| ViVi |  Ngày phát hành: 17 tháng 4 năm 2017  Hãng đĩa: Blockberry Creative  Định dạng: CD, nhạc số, stream | 14 |  HQ: 8.716 |
Danh sách đĩa nhạc > Đĩa đơn

| Tên | Năm | Thứ hạng cao nhất> HQGaon  | Thứ hạng cao nhất> MỹWorld  | Doanh số | Album |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| "Everyday I Love You" (hợp tác với Haseul) | 2017 | — | — | — | ViVi |  |  |
"—" cho biết bài hát không lọt vào bảng xếp hạng hoặc không được phát hành tại khu vực này.
Xúp

Xúp khoai tây được bày trong đĩa sâu lòng
Xúp (bắt nguồn từ tiếng Pháp soupe /sup/), hay còn viết là súp, là món ăn có dạng thứ nhất là lỏng như canh, thứ hai là dạng sánh sệt kiểu Âu, được làm bằng nhiều nguyên liệu kết hợp với nhau như thịt, cá và rau, đậu, trái cây, nước hoặc các chất lỏng khác, có thêm gia vị, thường ăn vào đầu bữa cơm kiểu Âu như một món khai vị hay bữa điểm tâm. Riêng xúp của người châu Á, đặc biệt là Việt Nam (được gọi là cháo) chịu ảnh hưởng nặng từ các loại xúp đặc của Trung Quốc, đa phần xúp sử dụng tinh bột như của gạo (hay sắn) rồi hòa với nước lã rồi khuấy từ từ trong xúp để tạo độ sánh đồng nhất; trái ngược với người Châu Âu, sử dụng bột mì xào với bơ rồi chế các loại nước dùng cơ bản (được ninh từ xương động vật như bò, lợn, gà) để nấu xúp.
Một số loại xúp

Xúp gà
Xúp cua
Xúp khoai tây
Xúp khoai lang
Xúp cà rốt
Xúp cá
Xúp hải sản
Xúp rùa
Xúp vi cá mập
Xúp nấm
Xúp tôm
Xúp bắp cua
Xúp rau cải
Xúp miso
Sữa bắp
Chú thích

↑  Milton E. Barker, The Phonological Adaptation of French Loanwords in Vietnamese Lưu trữ 2010-11-17 tại Wayback Machine, Mon-Khmer Studies Journal, 1969.
↑  
Hoàng Phê, Từ điển chính tả, Nhà xuất bản Đà Nẵng, Trung tâm từ điển học, 1995. Trang 390.
↑  “Vietnamese phrasebook -anglais-”. Google Books. Truy cập 27 tháng 1 năm 2016.
↑  “Tuttle Compact Vietnamese Dictionary”. Google Books. Truy cập 27 tháng 1 năm 2016.
↑  “Vietnamese phrase book”. Google Books. Truy cập 27 tháng 1 năm 2016.
↑  “Từ điển Anh Việt”. Google Books. Truy cập 27 tháng 1 năm 2016.
↑  “Tuttle Concise Vietnamese Dictionary”. Google Books. Truy cập 27 tháng 1 năm 2016.
↑  “Easy Vietnamese”. Google Books. Truy cập 27 tháng 1 năm 2016.
↑  Phan Canh, Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản Mũi Cà Mau, 1997, trang 1281.
↑  Từ điển tiếng Việt, Viện Khoa học xã hội Việt Nam-Viện Ngôn ngữ học, Trung tâm từ điển ngôn ngữ, Hà Nội Việt Nam 1992, trang 1139.
↑  Văn Tân, Nguyễn Văn Đạm (chỉnh lý và bổ sung), Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội 1977, trang 888.
↑  GS. Nguyễn Lân, Từ điển từ và ngữ Việt Nam, Nhà xuất bản Tổng hợp Tp.Hồ Chí Minh, 2002, trang 2015.
↑  Hoàng Phê (chủ biên), Từ điển tiếng Việt, Trung tâm từ điển học - Vietlex, Nhà xuất bản Đà Nẵng-Trung tâm từ điển học, 2007.
↑  Wu, X.; Zhang, C.; Goldberg, P.; Cohen, D.; Pan, Y.; Arpin, T.; Bar-Yosef, O. (2012). “Early Pottery at 20,000 Years Ago in Xianrendong Cave, China”. Science. 336 (6089): 1696–1700. Bibcode:2012Sci...336.1696W. doi:10.1126/science.1218643. PMID 22745428. S2CID 37666548.
↑  Speth, John D. (5 tháng 9 năm 2014). “When Did Humans Learn to Boil?” (PDF). Paleoanthropology Society. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 7 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2022.
↑  Svoboda, Jiří A. (30 tháng 12 năm 2007). “The Gravettian on the Middle Danube”. PALEO. Revue d'archéologie préhistorique (bằng tiếng Anh) (19): 203–220. doi:10.4000/paleo.607. ISSN 1145-3370. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2022.
↑  Nelson, Kit (1 tháng 6 năm 2010). “Environment, cooking strategies and containers”. Journal of Anthropological Archaeology (bằng tiếng Anh). 29 (2): 238–247. doi:10.1016/j.jaa.2010.02.004. ISSN 0278-4165.
↑  “Món xúp của Pháp - Tạp chí ẩm thực”. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 15 tháng 4 năm 2011.
Họa phẩm về một em bé đang ăn xúp
Các loại gia vị sẽ làm xúp đậm đà hơn.
Bamhani

| Bamhani |
| --- | --- |
Bamhani
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Madhya Pradesh
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 9.619
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 07649
Bamhani là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Mandla thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bamhani có dân số 9619 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Bamhani có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Bamhani, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Phrudocentra kingstonaria

| Phrudocentra kingstonaria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Phrudocentra
Loài (species): P. kingstonaria
Danh pháp hai phần
Phrudocentra kingstonaria Kirby, 1880 
Phrudocentra kingstonaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.