Charles George Gordon
Cuộc đời và binh nghiệp > Cuộc vây hãm Khartoum

Gordon khởi hành đến Cairo vào tháng 1 năm 1884. Tại Cairo, ông nhận được thêm chỉ thị từ Sir Evelyn Baring (Tổng lãnh sự Anh tại Ai Cập) và được Phó vương Ai Cập - Tewfik Pasha bổ nhiệm làm Toàn quyền có quyền hành pháp, người cũng đã ban cho Gordon một sắc lệnh ra lệnh cho ông thành lập một chính phủ ở Sudan. Sau này Gordon sẽ sử dụng điều này làm lý do để ở lại Khartoum. Baring không chấp thuận việc cử Gordon đến Sudan, ông viết trong một báo cáo gửi đến London rằng: "Một người thường xuyên tham khảo ý kiến ​​của Tiên tri Isaiah khi gặp khó khăn thì không có khả năng tuân theo lệnh của bất kỳ ai". Gordon ngay lập tức xác nhận mối lo ngại của Baring khi ông bắt đầu đưa ra các tuyên bố trên báo chí chỉ trích những kẻ nổi loạn là "một lũ Dervish hôi thối yếu ớt" và yêu cầu được phép "đập tan Mahdi". Gordon đã gửi một bức điện tín tới binh lính ở Khartoum với nội dung: "Đừng hoảng sợ. Các người là đàn ông, không phải phụ nữ. Tôi đang tới, Gordon".
Sau khi đến Khartoum, Gordon tuyên bố rằng vì danh dự, ông sẽ không sơ tán khỏi Khartoum, mà sẽ giữ thành phố chống lại Mahdi. Gordon được đám đông khoảng 9.000 người chào đón nồng nhiệt khi ông trở về Khartoum, nơi đám đông liên tục hô vang "Father!" và "Sultan!". Gordon đảm bảo với người dân Khartoum trong bài phát biểu bằng tiếng Ả Rập thô sơ của mình rằng Mahdi "đang đến cùng quân đội Hồi giáo của hắn diễu hành dưới những lá cờ đen của họ, nhưng đừng sợ vì ở đây hắn sẽ bị chặn lại". Gordon có một đội quân đồn trú khoảng 8.000 binh lính được trang bị súng trường Remington, cùng với một kho đạn khổng lồ chứa hàng triệu viên đạn.
Gordon bắt đầu nhiệm vụ đưa phụ nữ, trẻ em, người bệnh và người bị thương đến Ai Cập. Khoảng 2.500 người đã được di tản trước khi lực lượng của Mahdi tiến gần đến Khartoum. Gordon hy vọng sẽ bổ nhiệm nhà lãnh đạo địa phương có ảnh hưởng, Sebehr Rahma, để nắm quyền kiểm soát Sudan, nhưng chính phủ Anh đã từ chối hỗ trợ một người từng là kẻ buôn nô lệ. Trong thời gian ở Khartoum, Gordon kết bạn với nhà báo người Ireland Frank Powers, phóng viên của tờ The Times tại Sudan. Powers rất vui mừng vì Gordon lôi cuốn, không có định kiến ​​​​chống Công giáo và đối xử với ông như một người bình đẳng. Powers tôn thờ anh hùng đã viết về Gordon: "Tôi tin rằng ông ấy thực sự là người đàn ông vĩ đại nhất của thế kỷ này". Gordon đã cấp cho Powers quyền tiếp cận đặc biệt và đổi lại, Powers bắt đầu viết một loạt bài báo phổ biến cho tờ The Times mô tả Gordon là người anh hùng đơn độc chống lại một đám đông người Hồi giáo cuồng tín.
Gordon đã công khai tất cả các công văn cá nhân của mình gửi đến London trong nỗ lực giành được sự ủng hộ của dư luận, ông viết trên một công văn: "Không có gì bí mật đối với tôi". Có thời điểm, Gordon đã đề xuất trong một bức điện tín gửi cho Gladstone rằng Sultan Abdul-Hamid II của Ottoman khét tiếng tham nhũng có thể bị hối lộ để gửi 3.000 quân Ottoman đến giải cứu Khartoum và nếu chính phủ Anh không muốn và/hoặc không có khả năng trả số tiền đó, ông chắc chắn rằng Giáo hoàng Leo XIII hoặc một nhóm triệu phú người Mỹ sẽ phải trả.
Cuộc tiến công của phiến quân về Khartoum diễn ra đồng thời với một cuộc nổi loạn ở miền đông Sudan. Đại tá Valentine Baker chỉ huy một lực lượng Ai Cập rời khỏi Suakin và bị đánh bại thảm hại bởi 1.000 chiến binh Haddendowa, những người tuyên bố lòng trung thành của họ với Mahdi, khiến 2.225 binh lính Ai Cập và 96 sĩ quan thiệt mạng. Vì quân đội Ai Cập tại Suakin liên tục bị đánh bại, một lực lượng Anh đã được gửi đến Suakin dưới quyền chỉ huy của tướng Sir Gerald Graham, người đã đẩy lui quân nổi loạn trong một cuộc chiến khốc liệt. Vào ngày 13 tháng 3 năm 1884, Graham bị tấn công bởi quân Haddendowa và ông đã bị đánh bại.
Sự hung bạo của các chiến binh Haddendowa đã làm kinh ngạc người Anh và Graham lập luận rằng ông cần nhiều quân hơn nếu ông muốn tiến sâu hơn vào Sudan trong khi một phóng viên báo đưa tin rằng những người lính Anh bình thường không hiểu tại sao họ lại ở Sudan để chiến đấu với "những kẻ dữ tợn như vậy" vì "lợi ích của những người Ai Cập khốn khổ". Gordon thúc giục mở con đường từ Suakin đến Berber, nhưng yêu cầu của ông đã bị chính phủ ở London từ chối.
Vào tháng 4, Graham cùng lực lượng của ông ta đã rút lui và Gordon cùng Sudan đã bị bỏ lại. Quân đồn trú tại Berber đã đầu hàng vào tháng 5 và Khartoum đã hoàn toàn bị cô lập.
Gordon quyết định ở lại và phòng thủ Khartoum bất chấp lệnh của chính phủ Gladstone chỉ cho phép ông báo cáo về phương tiện tốt nhất để giám sát việc di tản khỏi Sudan. Trong nhật ký của mình, Gordon đã viết: "Tôi thừa nhận rằng mình đã rất bất tuân Chính phủ, Nữ hoàng và các quan chức của chính phủ, nhưng đó là bản chất của tôi và tôi không thể làm gì khác. Tôi sợ rằng tôi thậm chí còn chưa thử chơi cầu lông và đánh cầu lông với họ.Tôi biết nếu tôi là thủ lĩnh, tôi sẽ không bao giờ sử dụng bản thân mình vì tôi là một kẻ bất trị".
Do dư luận, chính phủ Anh không dám sa thải Gordon, nhưng Nội các vô cùng tức giận về sự bất tuân lệnh của Gordon, nhiều người nói riêng rằng nếu Gordon muốn bất chấp mệnh lệnh bằng cách giữ Khartoum, thì ông ta sẽ nhận được những gì xứng đáng. Bản thân Gladstone coi những cuộc tấn công của Gordon vào chính sách Sudan của ông là rất cá nhân. Một bộ trưởng Nội các đã viết: "Các tờ báo London và Đảng Bảo thủ kêu gọi một cuộc thám hiểm đến Khartoum, trước đây là vì thiếu hiểu biết, sau này là vì đó là mô hình tốt nhất để làm chúng ta xấu hổ ... Tất nhiên đó không phải là một nhiệm vụ bất khả thi, nhưng thật buồn khi nghĩ đến sự lãng phí sinh mạng và tiền của cho chuyện đó". Chính Nội các Anh cũng đã chia rẽ và bối rối về việc phải làm gì đối với cuộc khủng hoảng Sudan, dẫn đến việc ra quyết định một cách cực kỳ rối loạn.
Gordon đã tổ chức phòng thủ Khartoum một cách năng nổ ngay từ khi ông đến đây, ông đã sử dụng kiến thức của mình với tư cách là một kỹ sư quân sự để biến thành phố thành một pháo đài. Ngoài ra, Gordon còn cho gắn súng và tấm giáp vào các tàu hơi nước chạy bằng bánh lái được bố trí tại Khartoum để tạo ra lực lượng hải quân trên sông của riêng mình, đóng vai trò là lực lượng hiệu quả chống lại phiến quân.
Gordon đánh giá ​​thấp về quân đội Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Ả Rập Sudan dưới quyền chỉ huy của mình - những người mà ông liên tục mô tả là một đám đông nổi loạn, thiếu kỷ luật và được đào tạo kém và chỉ giỏi cướp bóc - nhưng lại đánh giá ​​cao hơn nhiều về những người lính Sudan Đen của mình, hầu hết trong số họ là những cựu nô lệ, những người thà chết khi chiến đấu như những người tự do còn hơn sống như một nô lệ một lần nữa, người ta đều biết rằng lực lượng của Mahdi sẽ bắt người da đen ở Khartoum làm nô lệ sau khi họ chiếm được thành phố. Quân đội Sudan Đen, nhiều người đến từ nơi hiện là Nam Sudan, đã chứng tỏ họ là đội quân giỏi nhất của Gordon tại Khartoum và có quân số khoảng 20 - 300 người.
Cuộc bao vây Khartoum của lực lượng Mahdist, do chính Mahdi chỉ huy, bắt đầu vào ngày 18 tháng 3 năm 1884. Ban đầu, cuộc bao vây Khartoum về bản chất giống một cuộc phong tỏa hơn là một cuộc bao vây thực sự vì lực lượng Mahdi không đủ sức để tiến hành một cuộc bao vây đúng nghĩa. Chính phủ Anh đã quyết định từ bỏ Sudan, nhưng rõ ràng là Gordon có những kế hoạch khác và công chúng ngày càng kêu gọi một cuộc viễn chinh cứu trợ.
Vào ngày 25 tháng 7 năm 1884, Nội các Anh bất chấp sự phản đối của Thủ tướng, đã bỏ phiếu để gửi một đoàn thám hiểm cứu trợ đến Khartoum. Vào ngày 5 tháng 8 năm 1884, Hạ viện đã bỏ phiếu để gửi lực lượng cứu trợ với ngân sách 300.000 bảng Anh.
Khartoum bắt đầu bị bao vây vào tháng 3 năm 1884, nhưng không bị cắt đứt khỏi thế giới bên ngoài trong một thời gian đáng kể sau đó. Các tàu hơi nước bọc thép của Gordon tiếp tục ra vào Khartoum mà không gặp nhiều khó khăn trong sáu tháng đầu tiên của cuộc bao vây và mãi đến tháng 9 năm 1884, các tàu hơi nước bọc thép mới gặp khó khăn khi tiếp cận thành phố.
Gordon đã tiến hành một cuộc phòng thủ rất mạnh mẽ, ông phái những tàu hơi nước bọc thép của mình ra để giao chiến với các trại của phiến quân dọc theo Sông Nin Xanh trong khi ông thường xuyên đột kích vào những kẻ bao vây và khiến lực lượng của Madhi chịu tổn thất. Vui mừng trước những thành công này, Gordon đã viết trong nhật ký của mình: "Chúng ta sẽ cầm cự ở đây mãi mãi".
Để duy trì tinh thần, Gordon đã cho một đội quân nhạc biểu diễn hòa nhạc miễn phí tại quảng trường trung tâm vào mỗi tối thứ sáu và chủ nhật, cũng như trao huân chương cho binh lính của mình. Mặc dù các đường dây điện báo đến Cairo đã bị cắt, Gordon đã sử dụng các đường dây điện báo còn lại để xây dựng mạng lưới điện báo của riêng mình trong Khartoum, liên kết lực lượng canh giữ các bức tường thành của Khartoum với cung điện Toàn quyền, điều đó giúp ông luôn cập nhật những gì đang xảy ra. Để làm chậm các cuộc tấn công của quân nổi dậy, Gordon đã chế tạo những quả mìn thô sơ từ những chiếc can đựng nước chứa đầy thuốc nổ và để đánh lừa kẻ thù về số lượng quân của mình, ông đã dựng những hình nộm bằng gỗ mặc quân phục dọc theo các bức tường của Khartoum hướng ra sông Nile Xanh.
Đến tháng 8 năm 1884, chính phủ Anh mới quyết định thực hiện các bước để giải cứu Gordon, với lực lượng cứu trợ của Anh, được gọi là Chuyến thám hiểm sông Nile, hay phổ biến hơn là Chuyến thám hiểm cứu trợ Khartoum hoặc Chuyến thám hiểm cứu trợ Gordon (một cái tên mà Gordon cực lực phản đối). Lực lượng cứu viện, dưới sự chỉ huy của người bạn cũ của Gordon, Thống chế Sir Garnet Wolseley, đã không sẵn sàng cho đến tháng 11 năm 1884. Wolseley trước đó đã phục vụ ở Canada, nơi ông chỉ huy chuyến thám hiểm sông Red năm 1870, trong thời gian đó, ông đã giành sự tôn trọng đáng kể đối với các kỹ năng của những nhà thám hiểm người Pháp-Canada, và bây giờ nhấn mạnh rằng ông không thể đi ngược sông Nile mà không có những người đó với tư cách là hoa tiêu và người lái thuyền trên sông.
Phải mất khá nhiều thời gian để thuê những nhà thám hiểm ở Canada và đưa họ đến Ai Cập, điều này đã làm chậm trễ chuyến thám hiểm. Một số nhà thám hiểm đến Ai Cập hóa ra là một nhóm luật sư do một thành viên hội đồng thành phố Toronto dẫn đầu, người muốn thấy "niềm vui" của chiến tranh và vô dụng trong vai trò là người lái thuyền. Wolseley là một vị tướng có tài năng trong công tác hành chính, tuy nhiên với tư cách là một chỉ huy chiến trường, Wolseley chậm chạp, cứng nhắc và quá thận trọng, khiến ông ta, hoàn toàn không đủ tiêu chuẩn để chỉ huy đoàn thám hiểm cứu trợ vì ông ta tìm ra hết lý do này đến lý do khác để tiến lên sông Nile với tốc độ chậm chạp. Ví dụ như Wolseley có thể thuê những người lái thuyền người Ai Cập biết sông Nile để làm hoa tiêu trên sông thay vì đưa những nhà thám hiểm từ Canada sang, những người không biết gì về sông Nile và hơn nữa, Wolseley chỉ thuê những người đó sau khi ông ta đến Ai Cập.