stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Prospherysa pulverea
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Polypodium smithii

| Polypodium smithii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Polypodium
Loài (species): P. smithii
Danh pháp hai phần
Polypodium smithii Alderw., 1914 
Polypodium smithii là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Alderw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Polypodium smithii”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Uroplata decipiens

| Uroplata decipiens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Uroplata
Loài (species): U. decipiens
Danh pháp hai phần
Uroplata decipiens Uhmann, 1931 
Uroplata decipiens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1931.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Vương Gia Lương

Vương Gia Lương (tiếng Trung: 王嘉良; bính âm: Wáng Jiā Liáng) (sinh tháng 9 năm 1932) là một đại kiện tướng cờ tướng Trung Quốc.
Thành tích

Vào những năm 1956, 1957 và 1959, khi tham dự các giải đấu toàn Trung Quốc ông đều đoạt được ngôi vị Á quân.
Đến năm 1980, tại giải Cúp đồng đội châu Á lần thứ nhất, ông là kì thủ chủ lực của đội tuyển Trung Quốc và đã thi đấu rất thành công, góp phần lớn giành chức vô địch về cho đội Trung Quốc, ông được kỳ giới đặt cho biệt danh là Đông Bắc Hổ.
Năm 1982, ông được phong "Trung Quốc tượng Kỳ Đại Sư (kiện tướng quốc gia)"
Đầu năm 1984, ông trở thành "Trung Quốc Đặc Cấp Đại Kỳ Sư (đại kiện tướng)"
Phong cách chơi cờ

Sở trường là chuyên sử dụng "Trung Pháo Quá Hà Xe" thế công rất mãnh liệt.
Sách cờ

Năm 1979, ông khởi xướng và chủ biên Tạp chí chuyên về cờ tướng của tỉnh Hắc Long Giang, đó là "Nguyệt San Bắc Phương Kỳ Nghệ" rất có uy tín hiện nay ở Trung Quốc.
Ông còn nghiên cứu biên soạn nhiều tác phẩm nổi tiếng về cờ tướng như "Tượng Kỳ Trung Phong, Tượng Kỳ Tiền Phong, Tượng Kỳ Hậu Vệ" (biên soạn cùng danh thủ Lý Đức Lâm, Quốc Trung Đảm,...)
Khướu mỏ dẹt vàng

| Khướu mỏ dẹt vàng |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Paradoxornithidae
Chi (genus): Suthora
Loài (species): S. verreauxi
Danh pháp hai phần
Suthora verreauxi (Sharpe, 1883) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Paradoxornis verreauxi
Khướu mỏ dẹt vàng (danh pháp khoa học: Suthora verreauxi) là một loài chim trong họ Paradoxornithidae hoặc xếp trong phân họ Paradoxornithinae của họ Sylviidae.
Môi trường sống tự nhiên của nó là những cánh rừng miền núi ẩm thấp nhiệt đới hay cận nhiệt đới.
S. v. craddocki (con trên)
Tên khoa học của nó là nhằm vinh danh nhà điểu học người Pháp là Jules Verreaux.
Phân loài

S. v. craddocki Bingham, 1903: Đông bắc Myanmar tới tây bắc Việt Nam.
S. v. verreauxi Sharpe, 1883: Trung Trung Quốc.
S. v. pallida La Touche, 1922: Đông nam Trung Quốc.
S. v. morrisoniana Ogilvie-Grant, 1906: Đài Loan.
Chú thích

↑  BirdLife International (2018). “Suthora verreauxi”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2018: e.T22716829A132113641. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22716829A132113641.en. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
L'Étoile, Jura

| --- | --- |
 L'Étoile

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bourgogne-Franche-Comté
Tỉnh: Jura
Quận: Lons-le-Saunier
Tổng: Lons-le-Saunier-Nord
Thống kê
Độ cao: 235–424 m (771–1.391 ft)
Diện tích đất1: 6,13 km2 (2,37 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 601  
 - Mật độ: 98/km2 (250/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 39217/ 39570

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
L'Étoile là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.
Vách tế bào thứ cấp

Vách tế bào thứ cấp là một cấu trúc được tìm thấy trong nhiều tế bào thực vật, nằm giữa vách tế bào sơ cấp và màng tế bào. Vách tế bào thứ cấp được hình thành sau khi việc xây dựng vách tế bào sơ cấp hoàn tất, đó cũng là lúc tế bào thực vật ngừng sinh trưởng.
Thành phần chủ yếu của vách tế bào thứ cấp là Xenluloza, tuy nhiên nó cũng bao hàm nhiều loại polisaccarit, lignin, và glycoprotein. Đôi khi vách tế bào thứ cấp hợp thành từ ba lớp riêng biệt - S1, S2 and S3 -trong đó, hệ thống vi sợi xenluloza ở mỗi lớp được sắp xếp theo các hướng hoàn toàn khác so với hai lớp còn lại. Hiện nay, chưa có protein cấu trúc hay enzym nào được tìm thấy ở vách tế bào thứ cấp.
Vị trí của vách tế bào thứ cấp trong tế bào thực vật.
Thành phần cấu tạo của vách tế bào thứ cấp có nhiều điểm khác biệt so với vách tế bào sơ cấp. Ví dụ như, vách thứ cấp chứa đựng xylan, trong khi tỉ lệ xyloglucan và xenluloza ở vách sơ cấp cao hơn vách thứ cấp. Pectin cũng có thể vắng mặt ở vách thứ cấp và hiện nay thì chưa tìm ra sự có mặt của enzyme và protein cấu trúc tại vách này.
Trong vách thứ cấp, các mạng vi sợi xenluloza cung cấp sức bền cơ học cho vách, còn hàm lượng lignin cao giúp cho vách thứ cấp không thấm nước và có kết cấu "thô nhám" nhìn bên ngoài. Có thể hình dung vách tế bào thứ cấp nư bê tông cốt thép trong đó lignin là phần "bê tông" còn hệ thống mạng xenluloza là "cốt thép".
Đồng thời, hàm lượng lignin cao cũng giúp vách tế bào thứ cấp ngăn chặn được sự xâm nhập của mầm bệnh theo hai phương pháp: do lignin không thấm nước, các enzyme thủy phân sẽ ít có cơ hội thấm qua vách tế bào, khiến các mầm bệnh sẽ không "ăn" được vách tế bào và đứng trước nguy cơ "chết đói" cao hơn.
Tại các lỗ nối thông giữa các vách tế bào sơ cấp với nhau, vách tế bào thứ cấp thường "vắng mặt", tạo ra một khoảng không tại đây.
Vách tế bào thứ cấp chiếm tỉ lệ rất lớn trong gỗ và giúp thực vật chống chịu trước tác động của trong lực.
Một số vách tế bào thứ cấp có vai trò tích trữ chất dinh dưỡng, thí dụ như các vách thứ cấp tại các lá mầm và nội nhũ. Các vách này chứa rất ít xenluloza và bao hàm chủ yếu các loại polisaccarit khác.
Chú thích

1 2 3  Buchanan, Gruissem, Jones, Biochemistry & molecular biology of plants, 1st edition, American Society of Plant Physiology, 2000
1 2 3  Raven, P. H., R. F. Evert, et al. (1999). Biology of plants. New York, W.H. Freeman: Worth Publishers.
1 2  Taiz, L. and E. Zeiger (2006). Plant physiology. Sunderland, Mass., Sinauer Associates.
↑  Campbell, Reece, Biology, 7th edition, Pearson/Benjamin Cummings, 2005
| x t Cấu trúc của tế bào / bào quan |
| --- | --- |
Hệ thống nội màng:  Màng tế bào  Nhân tế bào  Nhân con  Lưới nội chất  Bộ máy Golgi  Parenthesome  Tự thực thể  Túi Túi nhập bào  Túi xuất bào  Túi thực bào  Lysosome  Không bào  Acrosome  Thể hạt Melanosome  Vi thể  Glyoxysome  Peroxisome  Thể Weibel–Palade 
Khung xương tế bào:  Vi sợi  Vi ống  Sợi trung gian  Khung xương tế bào nhân sơ  Trung tâm tổ chức vi ống Trung thể  Trung tử  Thể gốc  Thể trục cực  Tơ cơ 
Nội cộng sinh:  Ty thể  Lạp thể Tiền lục lạp  Lục lạp  Sắc lạp  Vô sắc lạp  Lão lạp  Lạp bột  Lạp dầu  Lạp đạm  Tannosome 
Cấu trúc nội bào khác:  Nhân con  RNA Ribosome  Thể ghép nối  Thể vòm  Tế bào chất Bào tương  Chất ẩn nhập  Proteasome  Magnetosome 
Cấu trúc ngoại bào:  Sợi 9+2 Tiêm mao  Tiên mao  Sợi trục  Nan hoa  Chất nền ngoại bào Thành tế bào
Prospherysodoria paraguayensis

| Prospherysodoria paraguayensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Prospherysodoria
Loài (species): P. paraguayensis
Danh pháp hai phần
Prospherysodoria paraguayensis
Prospherysodoria paraguayensis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Uroplata cruralis

| Uroplata cruralis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Uroplata
Loài (species): U. cruralis
Danh pháp hai phần
Uroplata cruralis Uhmann, 1940 
Uroplata cruralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1940.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Khướu mỏ dẹt mỏ nhạt

| Khướu mỏ dẹt mỏ nhạt> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Paradoxornithidae
Chi (genus): Chleuasicus Blyth, 1845
Loài (species): C. atrosuperciliaris
Danh pháp hai phần
Chleuasicus atrosuperciliaris (Godwin-Austen, 1877) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Paradoxornis atrosuperciliaris  Chleuasicus ruficeps 
Khướu mỏ dẹt mỏ nhạt hay khướu mỏ dẹt mày đen hoặc khướu mỏ dẹt đầu hung nhỏ (danh pháp khoa học: Chleuasicus atrosuperciliaris) là một loài chim trong họ Paradoxornithidae hoặc trong phân họ Paradoxornithinae của họ Sylviidae.
Phân loài

C. a. oatesi (Sharpe, 1903): Đông Himalaya.
C. a. atrosuperciliaris Godwin-Austen, 1877: Đông bắc Ấn Độ tới bắc và đông Myanmar, tây nam Trung Quốc; nam Myanmar và tây bắc Thái Lan tới bắc và trung Lào, có thể tới bắc Việt Nam.
Chú thích

↑  BirdLife International (2016). “Suthora atrosuperciliaris”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2016: e.T22716835A94513732. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22716835A94513732.en. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
↑  Penhallurick J., C. Robson, 2009. The generic taxonomy of parrotbills (Aves, Timaliidae). Forktail 25:137-141.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Aphthona jordanica

| Aphthona jordanica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Aphthona
Loài (species): A. jordanica
Danh pháp hai phần
Aphthona jordanica Mohr, 1962 
Aphthona jordanica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohr miêu tả khoa học năm 1962.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Macrothemis idalia

| Macrothemis idalia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Libellulidae
Chi (genus): Macrothemis
Loài (species): M. idalia
Danh pháp hai phần
Macrothemis idalia Ris, 1919 
Macrothemis idalia là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Ris mô tả khoa học đầu tiên năm 1919.
Chú thích

↑  “idalia”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Trạm Tiền

Trạm Tiền (chữ Hán giản thể: 站前区, âm Hán Việt: Trạm Tiền khu) là một quận của địa cấp thị Dinh Khẩu, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Trạm Tiền có diện tích 70 km², dân số năm 2002 là 260.000 người. Quận Trạm Tiền được chia thành 7 nhai đạo biện sự xứ: Dược Tiến, Kiến Thiết, Bát Điền Địa, Đông Phong, Tân Hưng, Kiến Phong, Tân Kiến.
Lý Trường Nhân

| Lý Trường Nhân> Thông tin cá nhân |
| --- | --- |
Giới tính: nam
Nghề nghiệp: Thứ sử Giao Châu
x • t • 
Lý Trường Nhân (chữ Hán: 李長仁, 440 - 478) là một thủ lĩnh địa phương, cát cứ Giao Châu, tự trị với chính quyền phong kiến phương Bắc trong lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần II.
Dấu ấn lịch sử

Không tài liệu nào ghi chép về thân thế cũng như năm sinh, năm mất của ông. Sử Trung Quốc chỉ nói Lý Trường Nhân là một "thổ nhân", một "Giao châu nhân" (người Giao châu). Có lẽ ông thuộc tầng lớp hào trưởng địa phương và trước đó chưa làm quan chức gì cho chính quyền đô hộ.
Năm 468, nhân Thứ sử Giao Châu là Lưu Mục chết, Lý Trường Nhân cùng với em họ là Lý Thúc Hiến tụ tập dân chúng Giao Châu nổi dậy, giết hết các "bộ khúc", thuộc hạ của thứ sử cũ, tự xưng là Thứ sử.
Trong vòng ba tháng, dân chúng Giao Châu tìm giết quan quân đô hộ cùng những người lưu ngụ từ phương Bắc sang, tự lập chính quyền riêng. Lý Trường Nhân sau đó sai sứ sang xin vua Lưu Tống chính thức phong cho chức Thứ sử, nhưng Lưu Tống Minh đế không đồng ý, chỉ cho ông làm Giao Châu hành kinh lược sứ. Lưu Tống đế liên tiếp cử Ngô Hỷ, rồi Tông Phụng Bá sang Giao Châu để làm Thứ sử nhưng bọn Hỷ, Bá đều sợ không dám đi.
Tháng 8 năm 468, Lưu Bột được cử sang làm Thứ sử Giao Châu, nhưng bị Lý Trường Nhân chống lại và chết. Dù vậy, sau đó Lý Trường Nhân vẫn sai người sang Tống xin hàng, nhưng vẫn quản lãnh công việc ở Giao Châu. Nhà Tống buộc phải chấp thuận cho ông chức Thứ sử Giao Châu.
Sau khi ông mất, Lý Thúc Hiến lên thay quyền thống lĩnh cho đến năm 485 thì hàng Tề.
Chú thích

↑  Trần Quốc Vượng (Chủ biên), Lịch sử quân sự Việt Nam - Tập 2: Đấu tranh giành độc lập tự chủ (từ năm 179 TCN đến năm 938), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2001. Phần III - Tình hình đấy nước sau khởi nghĩa Bà Triệu: Xu hướng ly tâm chính trị ở Giao Châu (từ thế kỷ III đến thế kỷ VI).
↑  Việt sử lược, quyển thượng, dẫn theo Khâm định tứ khố toàn thư, tập 466, Thượng Hải cổ tịch xuất bản xã.
Prosphilus vansoni

| Prosphilus vansoni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Prosphilus
Loài (species): P. vansoni
Danh pháp hai phần
Prosphilus vansoni Ferreira & Veiga-Ferreira, 1953 
Prosphilus vansoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Lớp Cá vây thùy

| Lớp Cá vây thùy |
| --- | --- |
Thời điểm hóa thạch: Silur muộn - nay, 418–0 triệu năm trước đây  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N     
Cá vây tay (Latimeria chalumnae)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Phân ngành (subphylum): Vertebrata
Phân thứ ngành (infraphylum): Gnathostomata
Liên lớp (superclass): Osteichthyes
Lớp (class): Sarcopterygii
Phân nhóm
 Actinistia - cá vây tay và họ hàng  †Onychodontiformes  Rhipidistia Dipnomorpha - cá phổi và họ hàng  Tetrapodomorpha - động vật bốn chân 
Lớp Cá vây thùy (danh pháp khoa học: Sarcopterygii; /ˌsɑːrkɒptəˈrɪdʒi.aɪ/) (từ tiếng Hy Lạp sarx: mập mạp (nhiều thịt) và pteryx: vây) là một lớp cá có vây thùy theo truyền thống, bao gồm cá có phổi và cá vây tay. Chúng là các nhóm cá xương với các cặp vây tròn. Các cặp vây này, tương tự như các chi (chân), gợi ý rằng các loại cá này có thể là tổ tiên của động vật bốn chân trên đất liền.
Phần lớn các nhà phân loại học mà tán thành cách tiếp cận kiểu miêu tả theo nhánh còn gộp trong phạm vi nhóm này cả siêu lớp Tetrapoda, là nhóm bao gồm tất cả các loài động vật có xương sống với bốn chân (tứ chi). Các vây-chi của cá vây thùy thể hiện sự tương tự rất lớn với các chi của các dạng tổ tiên (được cho là như thế) của động vật bốn chân, vì thế trong nhiều tài liệu khoa học về sinh vật người ta cho rằng chúng là tổ tiên trực tiếp của động vật bốn chân một cách rộng khắp.
Đặc trưng

Nhóm cá vây thùy đầu tiên - Crossopterygii - là cá xương với các vây dày thịt, phân thùy thành cặp đôi, kết nối với cơ thể bằng một xương duy nhất Các vây của Crossopterygii khác với vây của các loài cá khác ở chỗ mỗi vây được sinh ra trên một cuống dày cùi thịt, giống như thùy, có vảy, kéo dài ra từ thân. Các vây ngực và vây chậu có các khớp giống như khớp chân của Tetrapoda. Các vây này đã tiến hóa thành chân của các động vật bốn chân đầu tiên là Amphibia. Chúng cũng có 2 vây lưng với phần gốc tách biệt, khác với một vây lưng duy nhất của Actinopterygii (cá vây tia). Hộp sọ của Sarcoptergygii nguyên thủy có 1 đường khớp nối, nhưng nó đã mất đi ở Tetrapoda và cá phổi. Nhiều loài cá vây thùy đầu tiên có đuôi đối xứng. Tất cả các loài cá vây thùy đều có răng được men răng thật sự che phủ.
Các nhà phân loại học nào đi theo cách tiếp cận của miêu tả theo nhánh học đều gộp nhóm Tetrapoda vào trong phạm vi nhóm cá vây thùy, mà tới lượt nó lại bao gồm toàn bộ các loài động vật có xương sống với 4 chân. Các vây dạng chi của các loài Sarcopterygii như cá vây tay (Coelacanthiformes) thể hiện sự tương tự rất mạnh khi so với dạng tổ tiên được dự kiến của các chi của Tetrapoda. Crossopterygii dường như đã phát triển theo hai nhánh khác biệt và tương ứng với điều đó được chia ra thành 2 phân lớp, là Rhipidistia (bao gồm cả Dipnoi hay cá phổi, và Tetrapodomorpha trong đó có Tetrapoda) và Actinistia (cá vây tay).
Tiến hóa của cá vây thùy

Cá vây thùy thuộc về nhóm cá xương (Osteichthyes), được đặc trưng bởi bộ xương được tạo ra từ chất xương thay vì chất sụn. Các loài cá vây thùy cổ nhất được tìm thấy trong tầng cao nhất của kỷ Silur. Những loài cá vây thùy đầu tiên trông tương tự như cá mập gai (Acanthodii). Các họ hàng gần nhất của cá vây thùy là cá vây tia (Actinopterygii). Cá vây thùy có lẽ đã tiến hóa trong các đại dương, nhưng sau này chúng đã di chuyển vào các môi trường sống nước ngọt để tránh các loài cá ăn thịt như Placodermi - khi đó đang thống trị trong các vùng biển thuộc thời kỳ Tiền - Trung Devon. Do đó cá vây thùy đã tiến hóa trong thời kỳ đầu kỷ Devon, đường phân tách chúng ra thành hai dòng dõi chính - Cá vây tay và Rhipidistia (cá có phổi và muộn hơn là động vật bốn chân). Nhóm cá vây tay xuất hiện vào đầu kỷ Devon và vẫn sống trong lòng đại dương, thời cực thịnh của cá vây tay là cuối kỷ Devon và kỷ Than đá do chúng là phổ biến hơn cả vào thời điểm này so với bất kỳ thời kỳ nào khác của Liên đại Hiển Sinh (Phanerozoic). Nhóm Rhipidistia xuất hiện vào khoảng cùng thời gian đó như cá vây tay, nhưng không giống như cá vây tay, nhóm Rhipidistia rời bỏ các đại dương và di cư vào môi trường sống nước ngọt, tổ tiên của chúng có lẽ sống ở các vùng biển gần cửa sông (vùng nước lợ). Rhipidistia lại được phân chia thành hai nhóm chính - cá có phổi và các loài có dạng của động vật bốn chân (nhóm Tetrapodomorpha). Sự đa dạng lớn nhất của cá có phổi diễn ra vào kỷ Trias, nhưng ngày nay chỉ còn ít hơn vài chục chi là tồn tại. Cá có phổi đã tiến hóa thành các dạng động vật có phổi nguyên thủy và chân nguyên thủy. Các loài cá có phổi, cổ đại cũng như hiện đại, sử dụng các vây ngắn và mập của chúng (chân nguyên thủy) để vượt qua mặt đất nếu vùng nước của chúng bị cạn kiệt, cũng như sử dụng phổi nguyên thủy để hít thở không khí nhằm lấy đủ lượng oxy cần thiết cho hành trình này. Dạng động vật bốn chân về mặt giải phẫu là hoàn toàn tương tự như cá có phổi, họ hàng gần gũi nhất của chúng, nhưng dường như các loài này còn sống trong nước lâu hơn một chút, cho đến cuối kỷ Devon. Nhóm Tetrapoda - động vật có xương sống với 4 chân là các hậu duệ của nhóm Tetrapodomorpha. Tetrapoda đã xuất hiện vào cuối kỷ Devon.
Phân loại

Phân loại dưới đây lấy theo Benton (2004), và sử dụng một tổng hợp của phân loại kiểu Linnaeus dựa trên cấp bậc, phản ánh các mối quan hệ tiến hóa. Benton đưa siêu lớp Tetrapoda vào trong phân lớp Sarcopterygii nhằm phản ánh mối quan hệ rằng cho rằng Tetrapoda là hậu duệ trực tiếp của cá vây thùy, mặc dù nhóm Tetrapoda được gán ở cấp bậc phân loại cao hơn
Phân lớp Sarcopterygii
Bộ Dipnoi
Phân thứ lớp Crossopterygii
Bộ † Porolepiformes
Bộ † Onychodontida
Bộ Actinistia
Coelacanthimorpha - cá vây tay
† Indocoelacanthus
† Spermatodus
Phân thứ lớp Tetrapodomorpha - dạng động vật bốn chân
Bộ † Rhizodontida
Siêu bộ † Osteolepidida
Bộ † Osteolepiformes
Bộ † Panderichthyida
Siêu lớp Tetrapoda - động vật bốn chân
Phân loại > Phát sinh chủng loài

Biểu đồ phát sinh chủng loài trình bày dưới đây dựa theo các nghiên cứu do Philippe Janvier và ctv tiến hành cho Tree of Life Web Project
Biểu đồ dưới đây lấy theo Ahlberg (1991), Cloutier & Ahlberg (1996), Zhu Yu & Janvier (1999) và Zhu Yu, Wang Zhao & Jia (2006)
Sự hình thành loài của động vật có xương sống cuối kỷ Devon cho thấy cá vây thùy (Sarcopterygii) như Panderichthys có các hậu duệ như Eusthenopteron có thể hít thở không khí trong các đám bùn lầy và nông, sau đó là Tiktaalik mà các vây tựa như chân của chúng có thể giúp chúng bò lên mặt đất, khởi đầu cho những động vật lưỡng cư có bốn chân đầu tiên, chẳng hạn như Acanthostega với các chân có 8 ngón hay Ichthyostega với các chân đã phát triển, sinh sống trong các đầm lầy đầy cỏ dại. Cá vây thùy cũng tiến hóa thành các loài Coelacanthiformes còn sống sót cho đến ngày nay.
Cá vây tay là những loài cá vây thùy duy nhất còn sống trong lòng đại dương.
Macrothemis griseofrons

| Macrothemis griseofrons> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Libellulidae
Chi (genus): Macrothemis
Loài (species): M. griseofrons
Danh pháp hai phần
Macrothemis griseofrons Calvert, 1909 
Macrothemis griseofrons là loài chuồn chuồn trong họ Libellulidae. Loài này được Calvert mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Chú thích

↑  “griseofrons”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
Lasioglossum atrazureum

| Lasioglossum atrazureum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Halictidae
Phân họ (subfamilia): Halictinae
Tông (tribus): Halictini
Chi (genus): Lasioglossum
Loài (species): L. atrazureum
Danh pháp hai phần
Lasioglossum atrazureum (Moure & Hurd, 1987) 
Lasioglossum atrazureum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Moure & Hurd mô tả khoa học năm 1987.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008