stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Xã hội học dung tục

Xã hội học dung tục (tiếng Pháp: sociologie vulgaire) là biến tướng của xã hội học nghệ thuật mác-xít, xuất hiện vào những năm 20 – 30 ở Liên Xô trước đây mà đặc điểm chủ yếu là vận dụng phiến diện, một chiều phương pháp xã hội học mác-xít.
Biểu hiện cụ thể của xã hội học dung tục trong nghiên cứu văn học là: tuyệt đối hóa nguyên tắc giai cấp trong việc lí giải các hiện tượng văn học, xem nhà văn xuất thân giai cấp nào thì tuyên truyền cho ý thức hệ của giai cấp đó, đồng nhất một cách thô thiển, máy móc cái được phản ánh (con người, đời sống xã hội, thời đại lịch sử,…) với cái phản ánh (nội dung tác phẩm văn họcnghệ thuật), quy nội dung văn học vào các phạm trù xã hội học như giai cấp, cách mạng, phản động, mâu thuẫn xã hội,… coi trọng không đúng mức đặc trưng của văn học nghệ thuật, một hình thái ý thức xã hội đặc thù, đồng nhất hoặc phân biệt chưa đầy đủ tư duy nghệ thuật với tư duy khoa học.
Về sau, xã hội học dung tục không chỉ tồn tại ở Liên Xô trước đây mà còn ở nhiều nước khác, đặc biệt là các nước xã hội chủ nghĩa và đã bị phê phán. Tuy nhiên, cần thấy rõ việc khắc phục quan điểm, phương pháp xã hội học dung tục vốn không đơn giản, nhất là khi lí giải các hiện tượng văn học, nghệ thuật cụ thể. Phấn đấu để có thể vận dụng nhuần nhuyễn phương pháp xã hội học mác-xít vào lĩnh vực văn học nghệ thuật, để lí giải sâu sắc, thỏa đáng đời sống văn học nghệ thuật cũng như các hiện tượng văn học nghệ thuật cụ thể vẫn đang là yêu cầu đặt ra đối với giới nghiên cứu văn học mác-xít.
Amphistomus calcaratus

| Amphistomus calcaratus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Amphistomus
Loài (species): A. calcaratus
Danh pháp hai phần
Amphistomus calcaratus MacLeay, 1871 
Amphistomus calcaratus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Amphistomus fasciculatus

| Amphistomus fasciculatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Amphistomus
Loài (species): A. fasciculatus
Danh pháp hai phần
Amphistomus fasciculatus Gillet, 1927 
Amphistomus fasciculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Fresnay

| --- | --- |
 Fresnay
Fresnay
Vị trí trong vùng Champagne-Ardenne Fresnay 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Grand Est
Tỉnh: Aube
Quận: Bar-sur-Aube
Tổng: Soulaines-Dhuys
Liên xã: Communauté de communes de Soulaines
Xã (thị) trưởng: M. Pierre Jobard (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 130 m (430 ft) bình quân
Diện tích đất1: 7,54 km2 (2,91 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 10161/ 10200

Bản mẫu:Voir homonymes
Fresnay là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.
Dân số

| Năm | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dân số | 61 | 71 | 57 | 59 | 52 | 43 |
From the year 1962 on: No double counting—residents of multiple communes (e.g. students and military personnel) are counted only once.
Amphelissoeme viridescens

| Amphelissoeme viridescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Amphelissoeme
Loài (species): A. viridescens
Danh pháp hai phần
Amphelissoeme viridescens Martins, 1981 
Amphelissoeme viridescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Freshworks

| --- | --- |

Loại hình: Công ty tư nhân
Ngành nghề:  Công nghệ  Công nghệ thông tin  Phát triển phần mềm  Điện toán đám mây 
Thành lập: 2010; 14 năm trước (2010)
Người sáng lập:  Girish Mathrubootham  Shan Krishnasamy 
Trụ sở chính: San Mateo, California, Hoa Kỳ
Khu vực hoạt động: Toàn cầu
Thành viên chủ chốt:  Girish Mathrubootham (CEO)  Shan Krishnasamy 
Sản phẩm:  Phát triển phầm mềm  Điện toán đám mây  Phần mềm CRM 
Số nhân viên: 4,300+
Công ty con:  Natero, Inc.  Osmnez Technologies Inc.  Frilp 
Website: www.freshworks.com
Freshworks Inc., là một công ty phần mềm dịch vụ khách hàng dựa trên đám mây được thành lập năm 2010 tại Chennai, Ấn Độ.. Freshworks đã nhận được nhiều giải thưởng và được xếp hạng trong danh sách Forbes Cloud 100 và báo cáo Gartner Magic Quadrant cho Trung tâm Tương tác Khách hàng CRM.
Freshworks cung cấp các giải pháp phần mềm quản lý tương tác khách hàng, bao gồm Freshdesk, Freshservice, Freshsales, Freshcaller, Freshteam và Freshchat.
Lịch sử hình thành

Freshworks là một công ty phần mềm được thành lập vào ngày 13 tháng 10 năm 2010 bởi Girish Mathrubootham và Shan Krishnasamy. Tập trung vào việc phát triển phần mềm dịch vụ khách hàng dựa trên đám mây, công ty đã tiến hành nhiều vòng gọi vốn từ các nhà đầu tư nổi tiếng như Accel, Tiger Global Management và Sequoia Capital.
Trong quá trình phát triển, Freshworks đã mua lại 3 công ty khác là 1CLICK.io, Konotor và Frilp vào năm 2015. Vào năm 2016, công ty đã ra mắt sản phẩm thứ hai của mình là Freshsales - phần mềm quản lý mối quan hệ khách hàng (CRM).
Vào năm 2017, Freshdesk chính thức đổi tên thành Freshworks Inc. và trong năm 2018, công ty đạt doanh thu định kỳ hàng năm trên 100 triệu USD và ra mắt bộ sản phẩm đa dạng gọi là Freshworks 360.
Freshworks đã được liệt kê thứ 40 trên danh sách Forbes Cloud 100 trong 3 năm liên tiếp (2017-2019) và được đưa vào 3 báo cáo Gartner Magic Quadrant về phần mềm tương tác với khách hàng. Năm 2020, công ty đạt doanh thu định kỳ hàng năm trên 200 triệu USD và được liệt kê thứ 16 trên danh sách Forbes Cloud 100. Freshworks cũng là công ty "Tầm nhìn" duy nhất trong MQ của Gartner cho Trung tâm Tương tác Khách hàng CRM.
Năm 2021, Freshworks tiếp tục đạt doanh thu định kỳ hàng năm trên 300 triệu USD và trở thành công ty "Tầm nhìn" duy nhất trong MQ của Gartner cho Trung tâm Tương tác Khách hàng CRM lần thứ hai liên tiếp.
Năm 2022, Freshworks tiếp tục mở rộng danh mục sản phẩm của mình với việc giới thiệu các giải pháp mới. Công ty đã thông báo đạt doanh thu trị giá 400 triệu USD trong năm đó, tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ so với năm trước.
Chú thích

↑  “Salesforce rival Freshworks raises $1.03 bln in U.S. IPO, valued at $10.13 bln”. reuters. September 22, 202110:02 AM GMT+7. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  “Alphabet's wager on Freshworks is up $900 million after software company's IPO”. CNBC. September 25, 2021. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2023.
↑  Dan Gallagher. “Freshworks Shouldn't Spoil on Delivery”. The Wall Street Journal. September 25, 2021. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2023.
↑  Saritha Rai. “Freshworks Hikes IPO Target After Stronger Investor Demand". Bloomberg”. finance.yahoo.com. September 25, 2021. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2023.
↑  Eric Blattberg. “Google Capital jumps into $31M round for Freshdesk”. VentureBeat. June 12, 2014. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2023.
↑  “Salesforce rival Freshworks aims for nearly $9 bln valuation in U.S. IPO”. Reuters. September 13, 2021. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2023.
↑  RAJIV SINGH. “Accel India: Decoding Founders' Mentality To Spin Success”. Forbes India. Jan 18, 2021. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2023.
1 2 3 4 5 6  Gauri. “IPO time: Innovative company Freshworks files for USD 100 million IPO”. inventiva. August 30, 2021. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Anu Raghunathan. “Nasdaq Listing Of Freshworks Creates Windfall For Indian Founder And Hundreds Of Employees”. Forbes.com. September 25, 2021. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2023.
↑  By Niket Nishant, Reuters. “Freshworks' share price surges 21% over IPO, market cap at $12.2 billion”. economictimes. Sep 22, 2021, 11:35 PM. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  “From 'Be like Rajnikanth' To Project SuperStar: Here's Girish Mathrubootham on the journey of Freshworks”. CNBCTV18.com. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2023.
↑  SNEHA BANERJEE. “Freshdesk's 6th acquisition is an AI-based Chatbot Platform”. entrepreneur. OCT 18, 2016. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Suparna Dutt DCunha. “Company Close-up: A Fresh Start To Customer Engagement”. martechvibe. June 2, 2021. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Vijayakumar Pitchiah. “Freshdesk Rebrands As Freshworks For 'Multi-Product' Positioning”. vccircle. 07 Jun 2017. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Aparajitha Nair. “Freshworks' Journey From A Single Product To Taking On The SaaS Giants”. dutchuncles. May 17, 2021. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  “Freshworks”. forbes. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
Gaviiformes

| Gaviiformes |
| --- | --- |
Thời điểm hóa thạch: Cuối kỷ Phấn Trắng – Gần đây, 70–0 triệu năm trước đây  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N     
Gavia pacifica
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Gaviiformes Wetmore & Miller, 1926
Các phân nhóm
 †Gaviella  †Colymboididae  Gaviidae 
Danh pháp đồng nghĩa
 Colymbiformes Sharpe, 1891
Gaviiformes là một bộ chim nước. Các loài hiện đại của bộ này được tìm thấy ở nhiều nơi thuộc Bắc Mỹ và miền nam Á-Âu (châu Âu, châu Á và châu Phi-vẫn còn chưa thống nhất), mặc dù thời tiền sử chúng phân bố rộng khắp.
Phân loại học

Họ Gaviidae gồm một số loài còn sinh tồn đều thuộc chi Gavia.
Theo phân loại của Hội nghiên cứu Chim quốc tế (phiên bản 2.2, 2009) các loài trong bộ này gồm:
Gavia stellata (Pontoppidan, 1763)
Gavia arctica (Linnaeus, 1758)
Gavia pacifica (Lawrence, 1858)
Gavia immer (Brunnich, 1764)
Gavia adamsii (Gray, 1859)
Chú thích

↑  Il existe 4 ou 5 espèces de plongeons, selon que l’on considère que Gavia pacifica est une sous-espèce du Plongeon arctique ou une espèce à part entière.
Xã Glencoe, Quận McLeod, Minnesota

| Xã Glencoe Glencoe Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí quận McLeod trong tiểu bang Minnesota ở Hoa Kỷ
Xã Glencoe
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Minnesota
Quận: Quận McLeod
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 495
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Mã bưu chính: 55336 
Xã Glencoe (tiếng Anh: Glencoe Township) là một xã thuộc quận McLeod, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 495 người.
Xã Glendale, Quận Saline, Kansas

| Xã Glendale Glendale Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
Vị trí trong Quận Saline, Kansas Vị trí trong Quận Saline, Kansas
 Vị trí quận Saline trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ
Xã Glendale
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Kansas
Quận: Quận Saline
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 110
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Glendale (tiếng Anh: Glendale Township) là một xã thuộc quận Saline, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 110 người.
Geissorhiza louisabolusiae

| Geissorhiza louisabolusiae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Iridaceae
Chi (genus): Geissorhiza
Loài (species): G. louisabolusiae
Danh pháp hai phần
Geissorhiza louisabolusiae R.C.Foster, 1941 
Geissorhiza louisabolusiae là một loài thực vật có hoa trong họ Diên vĩ. Loài này được R.C.Foster miêu tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Geissorhiza louisabolusiae”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Andrena falcinella

| Andrena falcinella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Andreninae
Chi (genus): Andrena
Loài (species): A. falcinella
Danh pháp hai phần
Andrena falcinella Warncke, 1969 
Andrena falcinella là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1969.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
RR Lyrae

| --- | --- |
 Ảnh minh họa đường cong biểu thị ánh sáng điển hình cho RR Lyrae.
Dữ liệu quan sát  Kỷ nguyên J2000      Xuân phân J2000
Chòm sao: Thiên Cầm

Xích kinh: 19h 25m 27.91285s
Xích vĩ: +42° 47′ 03.6942″
Cấp sao biểu kiến (V): 7.195 (7.06–8.12)
Các đặc trưng

Kiểu quang phổ: A7III - F8III
Chỉ mục màu U-B: +0.172
Chỉ mục màu B-V: +0.181
Kiểu biến quang: RR Lyr

Trắc lượng học thiên thể

Vận tốc xuyên tâm (Rv): -72.4 km/s
Chuyển động riêng (μ):  RA: -109.68 mas/năm   Dec.: -195.75 mas/năm 
Thị sai (π): 3.78 ± 0.19 mas
Khoảng cách: 860 ± 40 ly  (260 ± 10 pc)
Cấp sao tuyệt đối (MV): 0.600 ± 0.126

Chi tiết

Khối lượng: 0.65 M☉
Bán kính: 5.1 to 5.6 R☉
Độ sáng: 49 ± 5 L☉
Hấp dẫn bề mặt (log g): 2.4 ± 0.2 cgs
Nhiệt độ: 6,125 ± 50 K
Độ kim loại [Fe/H]: –1.16 dex

Tên gọi khác
 RR Lyr, 2MASS J19252793+4247040, NLTT 47799, HD 182989, BD+42°3338, HIP 95497, SAO 48421, LTT 15677 
Cơ sở dữ liệu tham chiếu
SIMBAD: dữ liệu
RR Lyrae là một sao biến quang trong chòm sao Thiên Cầm, nằm gần biên giới với chòm sao bên cạnh Thiên Nga. Là ngôi sao sáng nhất trong lớp sao của nó, nó được lấy tên để đặt cho lớp sao biến quang kiểu RR Lyrae và nó đã được nghiên cứu kỹ lưỡng bởi các nhà thiên văn học. Các sao biến quang kiểu RR Lyrae đóng một vai trò quan trọng như những ngọn nến chuẩn được sử dụng để đo đạc các khoảng cách thiên văn.
Chú thích

1 2 3 4  van Leeuwen, F. (tháng 11 năm 2007), “Validation of the new Hipparcos reduction”, Astronomy and Astrophysics, 474 (2): 653–664, arXiv:0708.1752, Bibcode:2007A&A...474..653V, doi:10.1051/0004-6361:20078357
1 2 3  Schoeneich, W.; Lange, D. (1979), “UBV observations of RR Lyr”, IAU Information Bulletin on Variable Stars, 1557: 1–2, Bibcode:1979IBVS.1557....1S
1 2  Kolenberg, K.;  và đồng nghiệp (tháng 2 năm 2011), “Kepler photometry of the prototypical Blazhko star RR Lyr: an old friend seen in a new light”, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 411 (2): 878–890, arXiv:1011.5908, Bibcode:2011MNRAS.411..878K, doi:10.1111/j.1365-2966.2010.17728.x
↑  Gillet, D.; Crowe, R. A. (1988). “Bump, hump and shock waves in the RR Lyrae stars - X Ari and RR LYR”. Astronomy and Astrophysics. 199: 242. Bibcode:1988A&A...199..242G.
↑  Samus, N. N.; Durlevich, O. V.;  và đồng nghiệp (2009). “VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2013)”. VizieR On-line Data Catalog: B/gcvs.  Originally published in: 2009yCat....102025S. 1. Bibcode:2009yCat....102025S.
↑  Wilson, Ralph Elmer (1953). General Catalogue of Stellar Radial Velocities. Washington: Carnegie Institution of Washington. Bibcode:1953GCRV..C......0W.
1 2 3 4  Catelan, M.; Cortés, C. (tháng 4 năm 2008), “Evidence for an Overluminosity of the Variable Star RR Lyrae, and a Revised Distance to the LMC”, The Astrophysical Journal, 676 (2): L135–L138, arXiv:0802.2063, Bibcode:2008ApJ...676L.135C, doi:10.1086/587515
1 2 3 4 5  Kolenberg, K.;  và đồng nghiệp (tháng 9 năm 2010), “An in-depth spectroscopic analysis of the Blazhko star RR Lyrae. I. Characterisation of the star: abundance analysis and fundamental parameters”, Astronomy and Astrophysics, 519: A64, arXiv:1004.5156, Bibcode:2010A&A...519A..64K, doi:10.1051/0004-6361/201014471
↑  “V* RR Lyr -- Variable Star of RR Lyr type”, SIMBAD, Centre de Données astronomiques de Strasbourg, truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2012
↑  Burnham, Robert, Jr. (1978), Burnham's Celestial Handbook, 2, New York: Dover Publications, ISBN 0-486-23568-8
↑  Templeton, Matthew (ngày 24 tháng 9 năm 2010), RR Lyrae, American Association of Variable Star Observers, truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2012
Sudan

Đối với các định nghĩa khác, xem Sudan (định hướng).
Sudan (phiên âm tiếng Việt: Xu-đăng) hay Bắc Sudan (phiên âm tiếng Việt: Bắc Xu-đăng), tên chính thức là Cộng hòa Sudan (tiếng Ả Rập: السودان as-Sūdān), là một quốc gia ở châu Phi. Quốc gia này nằm ở điểm giao giữa Sừng châu Phi và Trung Đông. Sudan tiếp giáp với Ai Cập ở phía Bắc, Biển Đỏ ở phía Đông Bắc, Eritrea và Ethiopia ở phía Đông, Cộng hòa Trung Phi ở phía Tây Nam, Tchad ở phía Tây và Libya ở phía Tây Bắc, Nam Sudan ở phía nam. Sudan có diện tích lớn thứ 16 trên thế giới. Nam Sudan trước đây là một phần của Sudan, năm 2011 đã tách ra trở thành một quốc gia độc lập.
Lịch sử

Bài chi tiết: Lịch sử Sudan
Phần lãnh thổ phía Bắc của Sudan thuộc Vương quốc Nubia cổ xưa. Trong thiên niên kỉ I TCN, người Ai Cập đến thành lập các vùng định cư ở Sudan, dần dần phát triển thành vương quốc Kush. Trong những thế kỉ sau đó, khi Ai Cập suy tàn, vương quốc Kush bảo tồn nền văn hóa Ai Cập. Vương quốc này bị người Aksum thuộc phía Bắc của Ethiopia tiêu diệt vào khoảng giữa thế kỷ IV.
Vào thế kỷ VI, các nhà truyền giáo đến thành lập các nhà nước cùng chung sống với người Ả Rập Ai Cập Hồi giáo trong hơn 600 năm. Những người không thuộc cộng đồng Ả Rập nắm quyền kiểm soát Ai Cập đã khuyến khích các bộ lạc du mục Arập di chuyển đến vùng Thượng Ai Cập và tiến hành các cuộc cướp phá dọc theo biên giới Sudan. Cuối thế kỷ XIII, người Ả Rập xâm chiếm vương quốc Nubia phần lớn là người Cơ đốc giáo và định cư tại Sudan. Vương quốc Alwa ở miền trung Sudan bị một dân tộc không rõ nguồn gốc từ phía Nam đến chinh phục.
Lịch sử > Thống nhất với Ai Cập

Năm 1820, phó vương Ai Cập là Muhammad Ali Pasha đánh chiếm lấy miền bắc Sudan rồi lại phái con là Ibrahim Pasha đánh tràn xuống phía nam. Cháu của Muhammad Ali sau khi lên ngôi là Ismail I tiếp tục củng cố chủ quyền của Ai Cập trên đất nước Sudan.
Lịch sử > Loạn Mahdi

Năm 1879, các cường quốc châu Âu can thiệp vào nội bộ Ai Cập, bắt Ismail phải thoái vị và lập hoàng tử Tewfik lên làm vua. Tewfik lại nhu nhược, nạn tham quan hoành hành nên ở Ai Cập có loạn Orabi. Vua Tewfik phải cầu viện nước Anh để dẹp loạn. Trong khi đó ở Sudan thì Muhammad ibn Abdalla dấy binh, tự xưng là "Mahdi" (thủ lĩnh) quyết càn quét đất nước khỏi bọn ngoại xâm và phục hưng đạo Hồi. Dân theo về rất đông. Mahdi kéo binh về vây đánh thủ phủ Khartoum. Thành ấy vỡ; tướng Charles George Gordon người Anh, được vua Ai Cập bổ nhiệm làm thống đốc Khartoum cũng tử trận theo thành. Quân đội Ai Cập phải rút khỏi Sudan.
Lịch sử > Thời Mahdi trị

Muhammad ibn Abdalla dưới danh hiệu Mahdi thành lập một quốc gia thần trị, áp đặt luật pháp Hồi giáo rất khắt khe. Các sách vở cũ liên quan đến hình luật và tín ngưỡng cựu triều đều bị đốt hết để thanh lọc xã hội.
Được sáu tháng thì Mahdi mất vì bệnh thương hàn. Phó tướng Abdallahi ibn Muhammad lên thay, tự xưng là Khalifa (thống lĩnh) nước Sudan.
Abdallahi ibn Muhammad mở chiến dịch bành trướng, đánh sang Ethiopia năm 1887. Hai năm sau quân Sudan xâm lăng Ai Cập nhưng bị quân Ai Cập dưới sự chỉ huy của sĩ quan Anh đánh bại ở Tushkah. Các cuộc hành quân xuống miền nam Sudan thì bị quân Bỉ chặn đứng. Ở Eritrea quân Sudan cũng bị quân Ý đánh bại. Chuỗi bại trận liên tiếp phá tan giấc mộng bá chủ bách thắng của quân Sudan.
Lịch sử > Sudan thuộc Anh-Ai Cập

Bài chi tiết: Sudan thuộc Anh-Ai Cập
Nhân danh triều đình Ai Cập, quân đội Anh dưới sự chỉ huy của tướng Horatio Kitchener mở cuộc hành quân tái chiếm Sudan vào cuối thế kỷ XIX. Trong ba năm từ năm 1896 đến 1898 quân Anh đánh tan lực lượng Mahdi. Trận quyết liệt nhất là trận Omdurman (Umm Durman) ngày 2 Tháng Chín khi hơn năm vạn quân Mahdi giao chiến thì quá nửa bị thương vong. Sau đó hai nước Anh và Ai Cập lập cơ chế đồng trị xứ Sudan tuy trên thực tế chính phủ Anh là chủ lực cai trị Sudan như một thuộc địa.
Ai Cập đã nhiều lần muốn hợp nhất Sudan vào Ai Cập nhưng Luân Đôn không ưng thuận. Chính phủ Anh còn chia Sudan ra hai phần, miền Bắc đa số theo Hồi giáo và miền Nam theo đạo Thiên Chúa.
Khi Anh chấm dứt cuộc chiếm đóng Ai Cập năm 1936 thì chính giới Ai Cập càng thúc giục việc hợp nhất với Sudan. Năm 1952, phe quân đội Ai Cập đảo chánh, lật đổ vương triều cũ và lập nền cộng hòa. Chính phủ mới cũng tuyên bố hủy bỏ chính thể đồng trị ở Sudan. Vì Anh xưa kia đã nhân danh quốc vương Ai Cập mà đem quân vào Sudan, nay Ai Cập rút lui thì Anh cũng không còn lý do pháp lý nào để tiếp tục cai trị Sudan. Năm 1954, Anh và Ai Cập đồng thuận trao trả độc lập cho Sudan. Hai năm sau, ngày 1 Tháng Giêng 1956 nước Sudan độc lập ra đời.
Lịch sử > Nội chiến Sudan Thứ nhất 1955-1972

Ngay từ trước khi Sudan độc lập hai miền Nam Bắc Sudan đã có nhiều xung đột. Miền Nam mang đậm nét văn hóa bản địa với số đông dân chúng thờ thần linh thiên nhiên hay theo đạo Thiên Chúa. Miền Bắc thì có nhiều liên hệ với khối Ả Rập Trung Đông và thế giới Hồi giáo. Khác biệt này được người Anh đẩy mạnh với một số luật cấm người phía bắc vĩ tuyến 10 không được di chuyển về phương nam, và ngược lại người phía nam vĩ tuyến 8 không được ra bắc. Trên lý thuyết luật này được ban hành để ngăn chặn bệnh sốt rét không lan lên miền Bắc nhưng cũng có hậu quả ngăn cản đạo Hồi không bành trướng về phương nam. Tác dụng thứ hai là đạo Thiên Chúa được tự do truyền bá ở miền Nam không bị đạo Hồi kiềm chế. Đây là mầm mống xung khắc giữa hai miền.
Cuộc nội chiến, còn gọi là "Loạn Anyanya" bùng nổ khi chính phủ miền Bắc hủy bỏ kế hoạch lập một thể chế liên bang để cai trị hai miền vốn có nhiều bất đồng. Chiến tranh lúc khởi đầu là chiến tranh du kích ở tỉnh Al-Istiwa'iyah/Equatoria rồi lan sang hai tỉnh A'aly an-Nyl (Thượng Nin) và Bahr el Ghazal. Quân phiến loạn bị chia rẽ vì lý do chủng tộc nhưng phe chính phủ cũng bị phe phái tranh nhau làm suy yếu. Năm 1958 ở thủ đô Khartoum tướng Ibrahim Abboud lãnh đạo cuộc đảo chính nhưng cũng không ổn định được tình hình. Nhiều chính phủ khác liên tiếp lên nắm quyền cũng không giải quyết được cuộc chiến Bắc Nam. Năm 1969 Gaafar Nimeiry cướp chính quyền và ngăn cấm mọi đảng phái chính trị nhưng rồi bị truất. Đảng Cộng sản Sudan cùng các nhóm Mác-xít đứng ra chấp chính nhưng liền bị Nimeiry đánh bại.
Trong khi đó ở miền Nam năm 1971, Joseph Lagu thống nhất các nhóm du kích dưới tổ chức SSLM (Southern Sudan Liberation Movement, tức Phong trào Giải phóng Nam Sudan) và đứng ra điều đình với chính phủ Nimeiry. Các tổ chức quốc tế cũng tham gia bảo trợ cuộc đàm phán. Kết quả là Hiệp định Addis Ababa ký năm 1972 kết thúc 17 năm xung đột. Giá Sudan đã phải trả là nửa triệu người tử vong và hàng trăm nghìn dân tỵ nạn bị ly tán. Theo hiệp ước đó thì miền Nam Sudan được tự trị và hòa bình tái lập nhưng khác biệt cơ bản giữa hai miền vẫn không thay đổi. Hiệp định Addis Ababa cốt chỉ là tạm thời cho đến khi một giải pháp tổng thể được hoạch định.
Lịch sử > Nội chiến Sudan Thứ hai 1983-2005 > Trưng cầu dân ý năm 2011

Bài chi tiết: Trưng cầu dân ý miền Nam Sudan năm 2011
Sau sáu năm tự trị (2005-2011) miền Nam Sudan theo Hiệp ước Hòa bình Tổng thể ký ở Nairobi năm 2005 mở cuộc trưng cầu dân ý kéo dài một tuần từ 9 Tháng Giêng đến 15 Tháng Giêng 2011 để quyết định chính thể cho miền Nam. Dân miền Nam muốn bỏ phiếu phải ghi danh. Phòng phiếu cũng mở ở miền Bắc để dân Nam cư trú ở miền Bắc có thể đi bầu. Ở hải ngoại như Úc, Canada, Ai Cập, Ethiopia, Kenya, Uganda, Anh và Hoa Kỳ cũng có phòng phiếu để người Nam Sudan lưu vong tham gia.
Kết quả cuộc trưng cầu dân ý đưa ra con số gần 98,83% số phiếu ủng hộ độc lập cho miền Nam. Chính phủ trung ương tuyên bố sẽ chấp nhận quyết định của đại đa số và sẽ xúc tiến bàn giao.