stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Paz Vega
Giải thưởng và đề cử

2001, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Sólo mía, NOMINATION
2001, Giải Goya cho nữ diễn viên triển vọng nhất, Lucía y el sexo, WON
2001, Giải Unión de Actores cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất | Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất trong vai chính, Sólo mía, NOMINATION
2001, Diễn xuất nữ diễn viên đột phá xuất sắc nhất Premio Unión de Actores | Diễn xuất nữ diễn viên đột phá xuất sắc nhất, Lucía y el sexo, NOMINATION
2003, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Carmen, NOMINATION
2002, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, El otro lado de la cama, NOMINATION
2001, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Lucía y el sexo và Sólo mía, NOMINATION
2003, Người xem trao giải nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Carmen, Đề cử
2001, Màn trình diễn đột phá xuất sắc nhất của Trofeo Chopard, Lucía y el sexo, WON
2004, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Spanglish, WON
2004, Hiệu suất đột phá tốt nhất, Spanglish, WON
2001, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Sólo mía, WON
2001, Đạo diễn xuất sắc nhất của Tây Ban Nha, Lucía y el sexo và Sólo mía, WON
2001, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Lucía y el sexo, WON
Vega và nam diễn viên Morgan Freeman tại buổi ra mắt phim 10 Items or Less ở Madrid
Vega năm 2006
Vega và Nicole Kidman tại Liên hoan phim Cannes 2014
Giải bóng đá vô địch quốc gia Argentina

Giải bóng đá ArgentinaBản mẫu:SHORTDESC:Giải bóng đá Argentina
| --- | --- |
Mùa giải hiện tại:  Primera División 2024

Cơ quan tổ chức: Hiệp hội bóng đá Argentina (AFA)
Thành lập: 12 tháng 4 năm 1891; 133 năm trước (1891-04-12)
Mùa giải đầu tiên: 1931
Quốc gia:  Argentina
Liên đoàn: Liên đoàn bóng đá Nam Mỹ (CONMEBOL)
Số đội: 28 (22 từ 2026)
Cấp độ trong hệ thống: 1
Xuống hạng đến: Primera Nacional
Cúp trong nước: Copa Argentina Supercopa Argentina Copa Liga Profesional Trofeo de Campeones Supercopa Internacional
Cúp quốc tế: Copa Libertadores Copa Sudamericana
Đội vô địch hiện tại: River Plate (lần thứ 38)
Đội vô địch nhiều nhất: River Plate (38 lần)
Thi đấu nhiều nhất: Hugo Gatti (765)
Vua phá lưới: Arsenio Erico (295)
Đối tác truyền hình: ESPN Premium TNT Sports (Argentina) Danh sách các đài truyền hình quốc tế
Trang web: ligaprofesional.ar
Giải bóng đá vô địch quốc gia Argentina (Primera División, phát âm tiếng Tây Ban Nha: [pɾiˈmeɾa ðiβiˈsjon]), được biết đến chính thức là Liga Profesional de Fútbol, ​​hoặc Torneo Sur Finanzas vì lý do tài trợ, là một giải bóng đá chuyên nghiệp ở Argentina, do Hiệp hội bóng đá Argentina (AFA) tổ chức.
Primera División là giải bóng đá hàng đầu của đất nước và là giải đấu cao nhất của hệ thống giải bóng đá Argentina. Giải đấu này hoạt động theo hệ thống thăng hạng và xuống hạng với Primera Nacional (Giải hạng nhì), với các đội xếp hạng thấp nhất vào cuối mùa giải sẽ xuống hạng.
Với giải vô địch đầu tiên được tổ chức vào năm 1891, Argentina trở thành quốc gia đầu tiên bên ngoài Vương quốc Anh (nơi Giải bóng đá ra mắt vào năm 1888 và các Giải bóng đá Scotland và Ireland vào năm 1890) thành lập một giải bóng đá. Trong những năm đầu, chỉ có các đội từ Buenos Aires, Đại Buenos Aires, La Plata và Rosario được liên kết với hiệp hội quốc gia. Các đội từ các thành phố khác sẽ tham gia vào những năm sau đó.
Primera División trở thành giải đấu chuyên nghiệp vào năm 1931 khi 18 câu lạc bộ tách khỏi các giải đấu nghiệp dư để thành lập một giải đấu chuyên nghiệp. Kể từ đó, mùa giải đã được tổ chức hàng năm theo bốn thể thức và lịch thi đấu khác nhau.
Giải vô địch Argentina được xếp hạng là một trong mười giải đấu mạnh nhất thế giới trong năm dương lịch 2015 bởi Liên đoàn Lịch sử và Thống kê bóng đá quốc tế (IFFHS). Argentina xếp thứ 4 sau La Liga (Tây Ban Nha), Serie A (Ý) và Bundesliga (Đức), nhưng kể từ đó đã tụt xuống vị trí thứ 19 trong danh sách năm 2021.
Thể thức

Mùa giải 2024 sẽ có sự tham gia của 28 đội, bao gồm 26 đội từ mùa giải trước cộng với 2 đội thăng hạng từ Primera Nacional 2023. Mùa giải bắt đầu vào ngày 12 tháng 5 và kết thúc vào ngày 15 tháng 12.
Các đội tham gia thi đấu vòng tròn tính điểm với tổng cộng 27 vòng. Đội có nhiều điểm nhất vào cuối mùa giải sẽ lên ngôi vô địch. Việc xuống hạng sẽ dựa trên hệ thống tính trung bình. Vào cuối mùa giải, hai đội có điểm trung bình ba năm tệ nhất sẽ xuống hạng, trong khi đội vô địch và á quân của giải Primera Nacional sẽ được thăng hạng lên Primera División.
Nhà vô địch Primera División sẽ giành được một suất thi đấu trong trận Trofeo de Campeones de la Liga Profesional với đội thắng Copa de la Liga Profesional.
Tính đến năm 2022, năm câu lạc bộ từ Argentina đủ điều kiện tham gia Copa Libertadores. Nhà vô địch Primera División tự động đủ điều kiện tham gia giải đấu. Bốn đội khác có thứ hạng cao nhất trên bảng xếp hạng vào cuối giải đấu (thứ 2 đến thứ 5) cũng đủ điều kiện tham gia Cúp.
Đối với Copa Sudamericana, có sáu đội đủ điều kiện tham gia. Các câu lạc bộ xếp thứ 6 đến 11 trên bảng xếp hạng vào cuối giải đấu sẽ giành được một suất tham dự cúp.
Thống kê > Ghi bàn nhiều nhất

Bảng xếp hạng bao gồm các giải đấu Primera División từ năm 1891 đến nay:
| STT | Cầu thủ | Năm | Số bàn thắng | Trận | Tỷ lệ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Arsenio Erico | 1934–47 | 295 | 332 | 0,88 |
| 2 |  Ángel Labruna | 1939–59 | 294 | 515 | 0,57 |
| 3 |  Herminio Masantonio | 1931–43, 1945 | 253 | 358 | 0,70 |
| 4 |  Manuel Seoane | 1921–32 | 249 | 299 | 0,83 |
| 5 |  Roberto Cherro | 1924–38 | 236 | 345 | 0,68 |
| 6 |  Bernabé Ferreyra | 1929–39 | 233 | 234 | 0,99 |
| 7 |  Manuel Pelegrina | 1938–55 | 231 | 490 | 0,47 |
| 8 |  Martín Palermo | 1993–2000, 2004–11 | 227 | 408 | 0,55 |
| 9 |  José Sanfilippo | 1953–63, 1966–67, 1972 | 226 | 330 | 0,68 |
| 10 |  Ricardo Infante | 1942–61 | 217 | 439 | 0,49 |
| 11 |  Francisco Varallo | 1928–39 | 216 | 282 | 0,76 |
| 12 |  Oscar Más | 1964–76, 1979, 1982, 1985 | 215 | 429 | 0,50 |
| 13 |  Domingo Tarasconi | 1921–31, 1934 | 208 | 289 | 0,71 |
| 14 |  Carlos Bianchi | 1967–73, 1980–84 | 206 | 324 | 0,64 |
| 15 |  Miguel Brindisi | 1967–1976, 1979–1983 | 194 | 441 | 0,44 |
| 16 |  Delfín Benítez Cáceres | 1932–44 | 193 | 269 | 0,71 |
| 17 |  José Manuel Moreno | 1935–44, 1946–48, 1950, 1953 | 187 | 359 | 0,52 |
| 18 |  Hugo Gottardi | 1973–83, 1986–88 | 186 | 450 | 0,41 |
| 19 |  Roque Avallay | 1973–83, 1986–88 | 184 | 522 | 0,35 |
| 20 |  Alberto Zozaya | 1929–39 | 183 | 224 | 0,81 |
USS John F. Kennedy (CVN-79)

| --- | --- |
John F. Kennedy vào ngày 29 tháng10, 2019
Lịch sử

Tên gọi:  John F. Kennedy
Đặt tên theo:  John F. Kennedy
Xưởng đóng tàu:  Tập đoàn công nghiệp Huntington Ingalls Industries
Kinh phí:  $11.341 tỉ đô la
Đặt lườn:  22 tháng 8, 2015
Hạ thủy:  29 tháng 10, 2019
Người đỡ đầu:  Caroline Kennedy
Lễ đặt tên:  7 tháng 12, 2019
Số tàu:  CVN-79
Tình trạng:  Đang hoàn tất
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Tàu sân bay lớp Gerald R. Ford
Trọng tải choán nước:  Khoảng 100,000 tấn Anh
Chiều dài:  1.106 ft (337 m)
Sườn ngang:  134 ft (41 m)
Công suất lắp đặt:  2 lò hạt nhân loại A1B
Động cơ đẩy:  4 chân vịt
Tốc độ:  Tối đa 30 hải lý trên giờ (56 km/h; 35 mph)
Tầm xa:  Tầm xa là không giới hạn; 20 năm
Thủy thủ đoàn tối đa:  4,660
Vũ khí:  Tên lửa Đất-đối-Không Hệ thống vũ khí tầm gần
Máy bay mang theo:  hơn 75
Hệ thống phóng máy bay:  1.092 ft × 256 ft (333 m × 78 m) Boong tàu nổi
USS John F. Kennedy (CVN-79) là một tàu sân bay lớp Gerald R. Ford. Con tàu đã được hạ thủy năm 2019 và dự kiến đưa ra phục vụ vào năm 2020.
Đặt tên

Ngày 7 Tháng 12 năm 2007, Lễ kỉ niệm lần thứ 66 trận chiến Trân Châu cảng, Nghị sĩ  Harry Mitchell đề nghị đặt tên tàu USS Arizona.
Năm 2009, Nghị sĩ John Shadegg đã đề nghị đặt tên CVN-79 hoặc là CVN-80 Barry M. Goldwater, theo tên cựu thượng nghị sĩ của Arizona.
Ngày 29 tháng 5 năm 2011, Bộ quốc phòng Hoa Kỳ tuyên bố con tàu sẽ đặt tên theo tên tổng thống thứ 35 của Hoa Kỳ John F. Kennedy (1917–1963), ông đã phục vụ hải quân trong suốt Chiến tranh thế giới thứ II.
Do đó, chiếc tàu sẽ con tàu chiến thứ ba đặt theo tên các thành viên trong gia đình Kennedy, và tàu sân bay thứ hai mang tên John F. Kennedy, John F. Kennedy (CV-67) đã nghỉ hưu, thời gian phục vụ từ năm 1967 đến 2007.
Xây dựng

Ngày 15 tháng 1 năm  2009, Hãng đóng tàu Northrop Grumman Shipbuilding nhận được hợp đồng trị giá 374 triệu Dollar cho dự án thiết kế và kế hoạch chuẩn bị xây dựng cho tàu sân bay John F. Kennedy. Ngày 30 tháng 9 năm 2010, Northrop Grumman tuyên bố bổ nhiệm tổng công trình sư mới cho xây dựng tàu sân bay John F. Kennedy, Mike Shawcross.
Ngày 25 tháng 2 năm 2011, Hải quân tiến hành nghi thức nhát cắt thép đầu tiên tại hãng Northrop Grumman Shipbuilding, đánh dấu bắt đầu khởi công quá trình xây dựng tàu sân bay  John F. Kennedy.
John F. Kennedy theo kế hoạch sẽ được hoàn thành vào năm 2018, sẽ đưa vào phục vụ năm 2020 sau đó thư ký của bộ quốc phòng  Robert Gates tuyên bố vào năm 2009 rằng dự án sẽ chuyển sang một chương trình xây dựng 5 năm để tiết kiệm một cách tối thiểu các chi phí. Vào cuối năm 2012, chậm trễ xảy ra trong lúc thi công và Bộ Hải Quân đang điều tra việc kéo dài thời gian xây dựng của cả hai Tàu Sân Bay mới là USS Enterprise (CVN-80) và John F. Kennedy thêm hai năm, việc này có thể ngăn cản con tàu được đưa vào hoạt động cho đến 2022.
John F. Kennedy có thể thay thế cho Hàng Không Mẫu Hạm USS Nimitz (CVN-68).
Vào tháng 9 năm 2013, Văn phòng Kiểm toán Chính phủ (Government Accountability Office - GAO) khuyến khích hoãn lại hợp đồng thiết kế và thi công John F. Kennedy cho đến khi các thiếu sót trong dự án được sắp xếp đâu ra đó. Hải Quân và Bộ Quốc phòng từ chối lời khuyến nghị này. Hải Quân phải đối mặt với các thử thách về mặt kỹ thuật, thiết kế và thi công để hoàn thành được con tàu đi trước là USS Gerald R. Ford (CVN-78), bao gồm việc sản xuất các hệ thống sẽ được lắp đặt trên tàu trước khi được thử nghiệm để đạt được đúng hạn cho ngày lắp đặt lên tàu. Giá thành cho Ford đã tăng lên 22 phần trăm đến 12.8 tỷ Đô-la, và việc giá thành tăng thêm có thể xảy ra do những lỗi hệ thống không cần thiết và xưởng đóng tàu không đạt đúng yêu cầu. Những rủi ro được Hải Quân lên kế hoạch để bắt đầu một cuộc thực nghiệm các hệ thống chủ yếu vào cùng thời điểm bắt đầu cuộc thử nghiệm Vận hành và Khảo sát đầu tiên. Một hành động mà GAO nói rằng có thể được đặt ra để bảo đảm các Hàng Không Mẫu Hạm lớp Ford  được hỗ trợ trong việc thâu mua là tiến hành các nghiên cứu tiết kiệm chi phí với các khả năng thực sự cần thiết của con tàu cũng như là giá cả theo sau tất cả những thứ đó.
Nike (thần thoại)

Trong nền văn minh Hy Lạp cổ đại, Nike (/ˈnaɪkiː/; tiếng Hy Lạp cổ: Νίκη, cổ đại: [nǐːkɛː], hiện đại: [nici]) là một nữ thần nhân cách hóa của chiến thắng. Thần La Mã tương đương của Nike là Victoria.
Từ nguyên

Ta chưa rõ nguồn gốc của cái tên νίκη (nikē). Nhà ngôn học Hà Lan R. S. P. Beekes cho rằng nó nguyên là một từ tiền-Hy Lạp. Có giả thuyết kết nối danh xưng Nike với từ * neik của tiếng Ấn-Âu nguyên thủy - cõ nghĩa là "tấn công, bắt đầu mạnh mẽ". Nếu điều này đúng thì Nike chung gốc với từ tiếng Hy Lạp cổ: νεῖκος (neîkos, nghĩa là "xung đột") và tiếng Litva: ap-ni̇̀kti ("tấn công").
Gia đình

Nike là con gái của thần Titan Pallas và nữ thần Styx, và là em gái của các thần Kratos (Sức mạnh), Bia (Lực lượng) và Zelus (nhiệt tình). Ông của Nike là Poseidon.
Và Styx, con gái của thần biển Poseidon đã ở cùng Pallas và mang thai Zelus (nhiệt huyết) và Nike (chiến thắng). Ngoài ra Styx sinh ra Kratos (Sức mạnh) và Bia (Lực lượng), những đứa trẻ tuyệt vời.
Trong các nguồn khác, Nike được mô tả là con gái của Ares, thần chiến tranh.
Ares... Hỡi người bảo vệ của Olympos, cha đẻ của thần Nike hiếu chiến (chiến thắng).
Tượng nữ thần Nike được tìm thấy ở Vani, Georgia
Nike ở Taq Bostan, Iran
Phượng Mao

Đối với các định nghĩa khác, xem Phượng Mao (định hướng).
Phượng Mao là một phường thuộc thị xã Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.
Địa lý

Phường Phượng Mao nằm ở trung tâm thị xã Quế Võ, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Phố Mới và phường Bồng Lai
Phía tây giáp phường Phương Liễu và thành phố Bắc Ninh
Phía nam giáp phường Bồng Lai và hai xã Mộ Đạo, Yên Giả
Phía bắc giáp phường Phương Liễu.
Phường có diện tích 5,02 km², dân số năm 2022 là 20.176 người, mật độ dân số đạt 4.019 người/km².
Trên địa bàn phường có Quốc lộ 18 chạy qua.
Hành chính

Phường có 4 khu dân cư là: Mao Trung, Mao Lại, Mao Yên, Mao Dộc.
Lịch sử

Trước đây, Phượng Mao là một xã thuộc huyện Quế Võ.
Ngày 7 tháng 10 năm 1995, Chính phủ ban hành Nghị định số 58-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Phố Mới, thị trấn huyện lỵ huyện Quế Võ trên cơ sở 77 ha diện tích đất tự nhiên và 1.863 người của xã Việt Hùng, 197 ha diện tích đất tự nhiên và 2.469 người của xã Phượng Mao.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Phượng Mao còn lại 382,72 ha diện tích tự nhiên và 3.342 người.
Ngày 13 tháng 2 năm 2023, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 723/NQ-UBTVQH15 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 10 tháng 4 năm 2023). Theo đó, thành lập thị xã Quế Võ và thành lập phường Phượng Mao thuộc thị xã Quế Võ trên cơ sở toàn bộ 5,02 km² diện tích tự nhiên, 20.176 người của xã Phượng Mao.
Chú thích

1 2 3 4  “Nghị quyết số 723/NQ-UBTVQH15 năm 2023 về việc thành lập thị xã Thuận Thành và các phường thuộc thị xã Thuận Thành, thị xã Quế Võ và các phường thuộc thị xã Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh”.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Nghị định số 58-CP năm 1995 về việc thành lập và điều chỉnh địa giới thị trấn thuộc các huyện Quế Võ, Lục Ngạn, tỉnh Hà Bắc”.
Chính trị Trung Quốc

Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
Chính trị Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa diễn ra trong một khuôn khổ bán tổng thống chế xã hội chủ nghĩa với một hệ thống đơn đảng, là Đảng Cộng sản Trung Quốc. Quyền lực nhà nước tại Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa (PRC) được thực hiện thông qua Đảng Cộng sản, Quốc vụ viện và các đại diện cấp tỉnh và địa phương. Đảng Cộng sản Trung Quốc sử dụng thông tin nội bộ để quản lý và theo dõi những bất đồng nội bộ giữa nhân dân của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tài liệu số 9 đã được Cục Quản lý Tập-Lý lưu hành trong Đảng Cộng sản Trung Quốc vào năm 2013 để thắt chặt kiểm soát hệ thống tư tưởng ở Trung Quốc để đảm bảo sự lãnh đạo tối cao của Nhà nước Cộng sản mà không bị thách thức bởi các ảnh hưởng của phương Tây.
Theo hệ thống lãnh đạo kép, mỗi Văn phòng hoặc Văn phòng địa phương thuộc thẩm quyền chung của lãnh đạo địa phương và lãnh đạo của văn phòng, văn phòng hoặc bộ ngành tương ứng ở cấp cao hơn kế tiếp. Các thành viên của Quốc hội ở cấp hạt được dân bầu. Các Hội đồng Nhân dân cấp quận này có trách nhiệm giám sát chính quyền địa phương, và bầu các thành viên cho Tỉnh (hoặc Thành phố trong trường hợp các khu tự trị độc lập) của Quốc hội. Đại hội đồng nhân dân tỉnh lần lượt bầu các thành viên vào Quốc hội vào tháng 3 mỗi năm tại Bắc Kinh. Ban Chấp hành Đảng Cộng sản ở mỗi cấp có vai trò rất lớn trong việc lựa chọn ứng cử viên thích hợp để bầu vào Đại hội địa phương và lên cấp cao hơn.
Vị trí Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia trên danh nghĩa, phục vụ với tư cách đứng đầu nghi lễ của Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc. Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc là người đứng đầu chính phủ, chủ trì Quốc vụ viện bao gồm bốn Phó Tổng lý và người đứng đầu các bộ, ngành. Do là hệ thống đơn đảng, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc nắm giữ quyền lực và quyền hạn tối cao đối với nhà nước và chính phủ. Các vị trí Chủ tịch nước, Tổng Bí thư, và Chủ tịch Quân ủy Trung ương đã được trao cho một cá nhân duy nhất kể từ năm 1993, cho phép cá nhân này nắm quyền trên luật pháp  và thực tế trên cả nước.
Dân số lớn của Trung Quốc, sự khổng lồ về mặt địa lý và sự đa dạng xã hội đã hạn chế nỗ lực cai trị của Bắc Kinh. Cải cách kinh tế trong những năm 1980 và sự giảm bớt quá trình ra quyết định từ chính quyền trung ương, kết hợp với sự quan tâm mạnh mẽ của các quan chức Đảng Cộng sản đối với việc làm giàu cho chính họ, đã làm cho chính quyền trung ương ngày càng khó khăn để khẳng định quyền lực của mình. Quyền lực chính trị đã trở nên ít có tính cá nhân hơn và có tính thể chế hơn so với giai đoạn 40 năm đầu của CHNDTH. Ví dụ, Đặng Tiểu Bình chưa bao giờ là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch nước, hoặc Thủ tướng Trung Quốc, nhưng là lãnh đạo của Trung Quốc trong một thập kỷ. Ngày nay, thẩm quyền của các nhà lãnh đạo Trung Quốc gắn liền với địa bàn cơ sở của họ nhiều hơn. Vụ việc của các Nhà xuất bản Missing Booksellers ở Hồng Kông đã báo động cho công chúng rằng cuộc đối đầu chính trị của các cán bộ chính trị khác nhau ở cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc vẫn là chủ đề chính của chính trị Trung Quốc.
Chú thích

↑  The office of the President is largely powerless, with the powers and functions under the Constitution of 1982 comparable to that of a constitutional monarch or a head of state in a parliamentary republic.
↑  Xi Jinping, 59, was named general secretary of the 82-million-member Communist Party and is set to take over the presidency, a mostly ceremonial post, from Hu Jintao in March.
Tiếng Lào Bóc

Đừng nhầm lẫn với tiếng Lào.
| Tiếng Lào Bốc |
| --- | --- |
Sử dụng tại: Việt Nam
Khu vực: Lai Châu
Tổng số người nói: 14.900 (điều tra dân số 2009)
Dân tộc: Lào
Phân loại: Tai-KadaiTháiTai Trung Tâm?Tiếng Lào Bốc
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: tsl
Glottolog: tsun1242
Tiếng Lào Bốc hay tiếng Sun Lào (tiếng Thái: ภาษาซึนลาว, phát âm tiếng Thái: [Pha-xả Xun Lào]) là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Thái được sử dụng ở tỉnh Lai Châu, vùng Tây Bắc Việt Nam.
Kilt

người đàn ông mặc chiếc kilt nhỏ
Kilt (tiếng Gael Scotland: fèileadh [ˈfeːləɣ]) được sử dụng để mô tả một tấm vải quấn quanh phần dưới cơ thể như dạng chiếc váy nam, và được cố định bằng 2—3 nút khóa dây đai. Kilt bắt nguồn từ bộ trang phục truyền thống của nam giới ở vùng núi phía Bắc Scotland vào thế kỷ 16.
Trang phục cũng gọi là váy Tartan, được dệt từ loại vải Tartan có hoa văn ca rô, dài đến đầu gối và có xếp li ở phần thân sau. Mỗi bộ tộc người Scotland đại diện cho những họa tiết tartan riêng biệt.
Kilt được xem là biểu tượng truyền thống của vùng cao nguyên Scotland và của nền văn hóa Celtic nói chung.
Tên gọi

| Cách phát âm | Cách phát âm |  |
| --- | --- | --- |

| Tiếng Gaelic Scotland: | féileadh-mór |  |
| Phiên âm: | [feːləɣˈmoːɾ] Tập tin:Feileadh-mor.ogg |  |

| Tiếng Gaelic Scotland: | breacan an fhéilidh |  |
| Phiên âm: | [ˈpɾʲɛxkan ə ˈɲeːlɪ] Tập tin:Breacan an fheilidh.ogg |  |

Thuật ngữ kilt là dạng từ tiếng Anh, xuất phát từ Anglo-Scotland, mang ý nghĩa "để quấn vải xung quanh cơ thể."
Cũng theo xuất phát tương đồng từ người Viking thuật ngữ kilt có nghĩa là "xếp li" (Tiếng Bắc Âu cổ: kjilt) mặc dù người Viking không sử dụng vải Tartan.
Lịch sử

Chiếc váy Kilt xuất hiện đầu tiên vào năm 1538. Chúng được sử dụng như những tấm vải dài mặc bởi những người đàn ông nói tiếng Gael thuộc vùng núi cao nguyên Scotland.
Theo một bài viết báo cáo của William Pinkerton năm 1858, trong tài liệu "Trang phục Cao nguyên Trung cổ và người Ailen" (The Highland Kilt and the Old Irish Dress), ông mô tả rằng địa hình thiên nhiên của người dân vùng Cao nguyên và người Ailen cổ đại, thường đi bằng chân trần và mặc một tấm áo choàng rộng thùng thình được nhuộm màu vàng nâu hoặc da dê. Về điều này, tấm vải cũng hỗ trợ như một chiếc chăn ngủ. Tấm vải quấn lên vai quanh cơ thể và tạo thành những nếp gấp dưới đầu gối.
Khi đó người dân vùng cao nguyên gọi chúng là breacan hoặc filleadh mòr mà ngày nay mọi người gọi là Kilt lớn (tiếng Anh: great kilt)
Những chiếc kilt đầu tiên ra đời được ghi nhận thường có màu trắng, màu nâu, màu xanh lá cây và màu đen. Người dân vùng cao nguyên tại Scotland đã sử dụng thực vật, rêu và quả mọng để nhuộm len. Khi kỹ thuật nhuộm và dệt được cải thiện vào cuối những năm 1800, các mẫu dệt kẻ sọc với màu sắc phong phú được phát triển và những thiết kế này gọi chung là vải Tartan.
Lịch sử > Những năm 1700-1745

Vào đầu những năm 1700, một thợ may trang phục quân đội người Anh tên là Parkinson, từ Lancashire đến vùng Cao nguyên để xem về trang phục của quân đội tại đây. Bị gặp nạn trong một cơn bão, Parkinson đã lánh nạn tại nhà của một Quakers tên là Thomas Rawlinson, người quản lý một công trình luyện quặng tại Inverness. Rawlinson than phiền với người thợ may Parkinson vì những khó khăn trong tình chiếc kilt quá cỡ và cồng kềnh để luyện quặng sắt và sản xuất than củi. Giải pháp của Parkinson là tách phần vải dài quấn trên vai ra và chỉ để lại một phần vải quấn như chiếc váy. Phần nửa dưới của kilt, tập hợp thành các nếp gấp, thắt ở thắt lưng và dài ngay trên đầu gối. Phát minh ý tưởng này còn gọi là Kilt nhỏ, hiện đại ngày nay.
Vì lý do hiệu quả và thực tế, Rawlinson đã mặc chúng trên cơ thể của ông và sau đó giới thiệu cho những người lao động làm việc. Trong một thời gian ngắn, chiếc Kilt nhỏ trở nên phổ biến tại vùng Cao nguyên, lẫn vùng Đất thấp phía nam của Scotland.
Lịch sử > Từ những năm 1745-1800

Không lâu sau phát minh ra đời của váy Kilt nhỏ, George II của Liên hiệp Anh cố gắng đàn áp văn hóa Cao Nguyên Scotland, và áp đặt bằng Đạo luật Ăn mặc năm 1746. Việc các quân đoàn Cao nguyên Scotland mặc trang phục quân đội giống như bất kỳ trang phục Tây Nguyên, bao gồm cả kilt tartan. Cuộc nổi loạn này được tổ chức bởi vua Charles Edward Stuart, đánh dấu nỗ lực cuối cùng của phái Jacobite để giành lại ngai vàng Anh.
Như trong các cuộc nổi dậy trước đây của phái Jacobite, còn được biết với tên gọi "Nhà tiên tri trẻ" (the Young Pretender) đã giành được sự ủng hộ của nhiều thủ lĩnh vùng cao và các gia tộc chiến binh của họ. Khi những người thuộc phái Jacobite bị đánh bại trong Trận chiến Culloden vào năm 1746, bởi Công tước Cumberland và quân đội của ông. Sau hậu quả của cuộc nổi loạn đó, nghị viện đã quyết định thành lập thêm các trung đoàn Cao Nguyên cho quân đội để định hướng năng lượng của những người nói tiếng Gael, được gọi là "chủng tộc mạnh mẽ và gan dạ".
Năm 1782, thông qua những nỗ lực của Hiệp hội Cao nguyên của Luân Đôn, "Đạo luật Ăn mặc 1746" đã bị bãi bỏ.
Lịch sử > Thế kỷ 19

Sự hồi sinh lãng mạn của Kilt đã đạt đến trạng thái như một lời xin lỗi với chuyến thăm cấp nhà nước của Vua George IV tới Edinburgh. Ông là quốc vương đầu tiên của Anh mặc trang phục truyền thống Cao nguyên. Bằng cách này Vua George đã thiết lập cho váy Kilt trở thành trang phục thời thượng trong giới quý tộc Scotland.
Trong suốt thế kỷ 19, sự bảo trợ quý tộc tiếp tục cung cấp như một bước đệm cho phong cách trang phục dân tộc, Kilt dần được thông qua trong quy tắc trang phục buổi sáng và tối.
Từ những năm 1840, Kilt đã được thúc đẩy việc sản xuất trang phục Cao Nguyên phổ biến, khi Nữ vương đã được mở rộng tầm mắt bởi Vua George Đệ tứ đến vùng đất Scotland.
Năm 1852, Albrecht xứ Sachsen-Coburg và Gotha đã mua Lâu đài Balmoral ở Aberdeenshire cho vợ là Victoria của Anh và bắt đầu mở rộng nơi đây thành Lâu đài phù hợp với Hoàng thất Anh. Các trang trí nội thất trong lâu đài và cũng đáng chú ý nhất là các phòng riêng của nữ vương, đều được trang trí bằng vải Tartan. Chính Victoria của Anh đã được mặc những chiếc váy dệt tartan của Vương tộc Steward và tạo ra sọc tartan cho riêng bà, làm dấy lên một xu hướng cho thời trang Tartan trên toàn thế giới.
Tuy nhiên, mãi đến thế kỷ 20, phụ nữ mới đón nhận Kilt như văn hóa thời trang.
Sau Thế chiến II, một phiên bản đơn giản của kilt đã xuất hiện dưới dạng một chiếc váy xếp nếp, ở phần thắt lưng và được trang bị gần mép váy bằng một chiếc ghim lớn. Trang phục kilt cũng phổ biến với phụ nữ thuộc tầng trung lưu và thượng lưu, nó cũng tạo thành một bộ đồng phục của các trường tư lập ở Vương Quốc Anh và Hoa Kỳ, do đó Kilt duy trì được ý nghĩa của sự giàu có và đặc quyền của giai cấp.
Lịch sử > Thế kỷ 20 trở đi

Cuối thế kỷ 20, khi Scotland đạt được một mức độ tự tin về văn hóa và chính trị mới, một nhóm thế hệ thuộc những người Scotland trẻ tuổi đã thể hiện thời trang, văn hóa của riêng họ với áo phông hoặc áo len, áo khoác denim hoặc đôi bốt chunky, mặc dù vẫn giữ được các bản sắc dân tộc.