stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Miltochrista duopunctata
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Dicksonia neglecta

| Dicksonia neglecta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Pteridopsida
Bộ (ordo): Cyatheales
Họ (familia): Dicksoniaceae
Chi (genus): Dicksonia
Loài (species): D. neglecta
Danh pháp hai phần
Dicksonia neglecta F, 1850 
Dicksonia neglecta là một loài dương xỉ trong họ Dicksoniaceae. Loài này được F mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dicksonia neglecta”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Placea ornata

| Placea ornata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Amaryllidaceae
Chi (genus): Placea
Loài (species): P. ornata
Danh pháp hai phần
Placea ornata Miers 
Placea ornata là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Miers miêu tả khoa học đầu tiên năm 1841.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Placea ornata”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Distichophyllum subminutifolium

| Distichophyllum subminutifolium> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hookeriales
Họ (familia): Hookeriaceae
Chi (genus): Distichophyllum
Loài (species): D. subminutifolium
Danh pháp hai phần
Distichophyllum subminutifolium (Broth. & Geh.) M. Fleisch., 1922 
Distichophyllum subminutifolium là một loài Rêu trong họ Hookeriaceae. Loài này được (Broth. & Geh.) M. Fleisch. mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Distichophyllum subminutifolium”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Distichophyllum succulentum

| Distichophyllum succulentum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hookeriales
Họ (familia): Hookeriaceae
Chi (genus): Distichophyllum
Loài (species): D. succulentum
Danh pháp hai phần
Distichophyllum succulentum (Mitt.) Broth., 1907 
Distichophyllum succulentum là một loài Rêu trong họ Hookeriaceae. Loài này được (Mitt.) Broth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Distichophyllum succulentum”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Dilophotes laosensis

| Dilophotes laosensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Lycidae
Chi (genus): Dilophotes
Loài (species): D. laosensis
Danh pháp hai phần
Dilophotes laosensis Vlastislav, 2002 
Dilophotes laosensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Lycidae. Loài này được Vlastislav miêu tả khoa học năm 2002.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Phó Tổng thống Lý

Phó Tổng thống Lý có thể là:
Lý Đăng Huy (1923-2020), Phó Tổng thống Trung Hoa Dân quốc (1984–1988)
Lý Nguyên Thốc (1923–2017), Phó Tổng thống Trung Hoa Dân quốc (1990–1996)
Lý Tông Nhân (1890–1969), Phó Tổng thống Trung Hoa Dân quốc (1948–1954)
Phó Tổng thống Tiêu

Phó Tổng thống Tiêu có thể là:
Tiêu Mỹ Cầm (1971–), Phó Tổng thống Trung Hoa Dân quốc (2024–)
Tiêu Vạn Trường (1939-), Phó Tổng thống Trung Hoa Dân quốc (2008–2012)
Phân tông Đầu đài

| Phân tông Đầu đài |
| --- | --- |
Vincetoxicum rossicum
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Phân họ (subfamilia): Asclepiadoideae
Tông (tribus): Asclepiadeae
Phân tông (subtribus): Tylophorinae K.Schum., 1895
Các chi
 Xem văn bản.
Danh pháp đồng nghĩa
 Tylophoreae Engl., 1898
Phân tông Đầu đài (danh pháp khoa học: Tylophorinae) là một phân tông thực vật có hoa trong tông Asclepiadeae thuộc phân họ Asclepiadoideae của họ Apocynaceae.
Phân loại

Phân tông này gồm các chi như sau:
Merrillanthus
Pentastelma
Pentatropis
Vincetoxicum
Belostemma
Biondia
Blyttia
Diplostigma
Goydera
Pleurostelma
Rhyncharrhena
Tylophora
Endress et al. (2014) và Liede-Schumann et al. (2012) đề xuất gộp tất cả các chi trên đây vào Vincetoxicum s. l, ngoại trừ Merrillanthus Chun & Tsiang, 1941, Pentastelma Tsiang & P.T. Li, 1974 và Pentatropis R. Br. ex Wight & Arn. 1834.
Nghiên cứu năm 2018 của Liede và Meve tiếp tục đề xuất gộp một loạt các chi vào Vincetoxicum. Cụ thể là các chi Amblyoglossum, Belostemma, Biondia, Blyttia, Diplostigma, Goydera, Hoyopsis, Hybanthera, Iphisia, Ischnostemma, Merrillanthus, Microstephanus, Nanostelma, Neohenrya, Oncostemma, Pentabothra, Pentastelma, Pleurostelma, Podostelma, Pycnostelma, Rhyncharrhena, Sphaerocodon, Spirella, Tylophoropsis và Vincetoxicopsis, làm cho tông này trở thành đơn chi, tuy nhiên mô tả và định nghĩa này cần có sự đồng thuận trước khi thay đổi.
Tham khảo và Liên kết ngoài

Dữ liệu liên quan tới Tylophorinae tại Wikispecies
Tư liệu liên quan tới Tylophorinae tại Wikimedia Commons
↑  Schumann, K.M. 1895. Naturlichen Pflanzenfamilien 4, 2: 209
1 2 3 4 5 6 7  Endress M. E., Liede-Schumann S. & Meve U. 2014. An updated classification for Apocynaceae. Phytotaxa 159(3): 175–194. doi:10.11646/phytotaxa.159.3.2
↑  Liede-Schumann S., Kong H., Meve U. & Thiv M., 2012. Vincetoxicum and Tylophora (Apocynaceae: Asclepiadoideae: Asclepiadeae) — two sides of the same medal: Independent shifts from tropical to temperate habitats. Taxon 61(4): 803-825. doi:10.1002/tax.614007
↑  Liede-Schumann S. & Meve U., 2018. Vincetoxicum (Apocynaceae—Asclepiadoideae) expanded to include Tylophora and allies. Phytotaxa 369(3): 129-184. doi:10.11646/phytotaxa.369.3.1
| --- | --- |
Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại:  Wikidata: Q6154217  Wikispecies: Tylophorinae  GRIN: 2222  NCBI: 1498479
Dilophotes kubani

| Dilophotes kubani> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Lycidae
Chi (genus): Dilophotes
Loài (species): D. kubani
Danh pháp hai phần
Dilophotes kubani Vlastislav, 2002 
Dilophotes kubani là một loài bọ cánh cứng trong họ Lycidae. Loài này được Vlastislav miêu tả khoa học năm 2002.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Dilophotes lizipingensis

| Dilophotes lizipingensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Lycidae
Chi (genus): Dilophotes
Loài (species): D. lizipingensis
Danh pháp hai phần
Dilophotes lizipingensis Vlastislav, 2002 
Dilophotes lizipingensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Lycidae. Loài này được Vlastislav miêu tả khoa học năm 2002.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Verbesina cymbipalea

| Verbesina cymbipalea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Verbesina
Loài (species): V. cymbipalea
Danh pháp hai phần
Verbesina cymbipalea S.F.Blake, 1924 
Verbesina cymbipalea là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được S.F.Blake miêu tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Verbesina cymbipalea”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Francisco Mendoza De Leon

Francisco Mendoza De Leon (sinh 1947) là một Giám mục người Philippines của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện đảm trách cương vị Giám mục chính tòa Giáo phận Antipolo. Trước đó, ông cũng từng đảm nhiện nhiều vai trò khác như: Giám mục phụ tá rồi Giám mục Phó Giáo phận Antipolo trước khi làm Giám mục chính tòa và Giám quản Tông Tòa Giáo phận Kalookan.
Tiểu sử

Giám mục Francisco Mendoza De Leon sinh ngày 11 thấng năm 1947 tại Parañaque, thuộc Philippines. Sau quá trình tu học dài hạn tại các cơ sở chủng viện theo quy định Giáo luật, ngày 28 tháng 6 năm 1975, Phó tế Leon, 28 tuổi tiến đến việc được truyền chức linh mục bởi Hồng y Jaime Lachica Sin, Tổng giám mục chính tòa Manila. Tân linh mục là thành viên của linh mục đoàn Tổng giáo phận Manila.
Với 32 năm thực hiện các hoạt động mục vụ trên sứ vụ là một linh mục, ngày 27 tháng 6 năm 2007, tin tức từ Tòa Thánh loan bào rằng Giáo hoàng đã tuyển chọn và bổ sung linh mục Francisco Mendoza De Leon vào hàng ngũ các giám mục, cụ thể với chức vị Giám mục Phụ tá Giáo phận Antipolo và danh hiệu Giám mục hiệu tòa Boseta. Lễ tấn phong cho vị tân chức được tổ chức sau đó vào ngày 1 tháng 9 cùng năm, với phần nghi thức chính yếu được cử hành bởi 3 giáo sĩ cấp cao. Chủ phong cho vị tân chức là Hồng y Gaudencio Borbon Rosales, Tổng giám mục Tổng giáo phận Manila. Hai vị còn lại với vai trò phụ phong gồm có Giám mục Socrates Buenaventura Villegas, Giám mục CHính tòa Giáo phận Balanga và Giám mục Gabriel Villaruz Reyes, Giám mục chính tòa Giáo phận Antipolo. Tân giám mục chọn cho mình châm ngôn:Jesu in te confido.
Ngày 25 tháng 1 năm 2013, Tòa Thánh mởi gọi Giám mục Leon kiêm nhiệm thêm vị trí Giám quản Tông Tòa Giáo phận Kalookan và ông đã giữ nhiệm vụ phụ này cho đến ngày 14 tháng 10 năm 2015 thì chấm dứt. Sau đó ít lâu, ngày 21 tháng 11 cùng năm, Tòa Thánh loan báo tin Giáo hoàng quyết định thăng Giám mục Francisco Mendoza De Leon làm Giám mục Phó Antipolo, với quyền kế vị. Ông chính thức kế vị thành Giám mục chính tòa Giáo phận Antipolo vào ngày 9 tháng 9 năm 2016.
Miles Messenger

| Messenger |
| --- | --- |

Miles M.38 Messenger 2A
Kiểu: Máy bay liên lạc/thông dụng
Nhà chế tạo: Miles Aircraft
Chuyến bay đầu: 12 tháng 9 năm 1942
Sử dụng chính:  Không quân Hoàng gia
Giai đoạn sản xuất: 1942-1948
Số lượng sản xuất: 93
Phát triển từ: Miles M.28 Mercury
Miles M.38 Messenger là một loại máy bay tư nhân và liên lạc 4 chỗ của Anh, do hãng Miles Aircraft chế tạo.
Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia
Boston Air Transport
Patrick-Duval Aviation
Tyne Taxis Ltd
Ulster Aviation
Specification (Messenger 2A)

Đặc điểm tổng quát
Kíp lái: 1
Sức chứa: 3 hành khách
Chiều dài: 24 ft 0 in (7,32 m)
Sải cánh: 36 ft 2 in (11,03 m)
Chiều cao: 7 ft 6 in (2,29 m)
Diện tích cánh: 191 ft² (17,75 m²)
Trọng lượng rỗng: 1.450 lb (659 kg)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 2.400 lb (1.091 kg)
Động cơ: 1 × Blackburn Cirrus Major 3, 155 hp (116 kW)
Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 135 mph (219 km/h)
Trần bay: 16.000 ft (4.878 m)
Vận tốc lên cao: 950 ft/phút (290 m/phút)
Verbesina cronquistii

| Verbesina cronquistii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Verbesina
Loài (species): V. cronquistii
Danh pháp hai phần
Verbesina cronquistii B.L.Turner, 1985 
Verbesina cronquistii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được B.L.Turner miêu tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Verbesina cronquistii”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Dioscorea serpenticola

| Dioscorea serpenticola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Dioscoreales
Họ (familia): Dioscoreaceae
Chi (genus): Dioscorea
Loài (species): D. serpenticola
Danh pháp hai phần
Dioscorea serpenticola Hoque & P.K.Mukh., 2002 
Dioscorea serpenticola là một loài thực vật có hoa trong họ Dioscoreaceae. Loài này được Hoque & P.K.Mukh. mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dioscorea serpenticola”. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013.
Phụ Hảo

Phụ Hảo (giản thể: 妇好; phồn thể; 婦好; bính âm: Fù Hǎo) (? - 1200 TCN), tên Hảo hoặc họ Hảo (tức Hảo Tử) còn được gọi là Phụ Hiếu, miếu hiệu Mậu Tân, là vương hậu của vua Vũ Đinh nhà Thương.
Bà là nữ tướng, nữ chính trị gia đầu tiên được ghi chép thành văn khắc trên đồ đồng xanh sớm nhất trong lịch sử Trung Quốc.
Tiểu sử

Vũ Đinh là một quốc vương nổi tiếng cuối đời Thương. Ông lên ngôi liền lập chí phục hưng lại triều Thương, "sửa sang chính sự, tu sửa đức hạnh" hết lòng trị nước. ông không có tư tưởng dòng dõi và tư tưởng trọng nam kinh nữ, đã dùng Phó Thuyết, người xuất thân hàn vi nhưng có tài năng, làm tướng, để cho vợ mình Phụ Hảo chỉ huy đại quân của Triều Thương, thực hành văn trị võ công. Kết quả làm cho "nước Ân thịnh trị", trở thành một trong những nước chư hầu lớn mạnh nhất trong lịch sử. Ông còn xây dựng tam sư (hữu, trung, tả), lấy sư là đơn vị lớn nhất, làm cho quân đội triều Thương ngoài quân trưng tập theo chế độ lâm thời còn có quân đội thường trực.
Tư liệu về Phụ Hảo rất ít, chỉ biết rằng Vũ Đinh thông qua việc kết hôn với phụ nữ các bộ lạc lân cận để có được sự tin tưởng của họ, Phụ Hảo thông qua việc kết hôn chính trị mà bước vào gia đình quý tộc vả lại còn sử dụng xuất thân từ xã hội nô lệ bán mẫu hệ để nâng cao địa vị xã hội của mình. Bà được giới học giả hiện đại biết đến chủ yếu dựa vào lời đề từ Giáp cốt văn triều Thương ở Ân Khư.
Ghi chép lịch sử

Theo những tư liệu có liên quan trong văn giáp cốt cho biết thì Phụ Hảo là một tướng lĩnh rất có tài năng, nắm đại quyền về quân sự, chinh nam phạt bắc, tiếng tăm vang dội. Trong những cuộc chiến tranh Vũ Đinh tiến hành nhằm chống lại sự quấy nhiễu của các bộ tộc, quốc gia xung quanh, có lúc Phụ Hảo làm tướng tiên phong, có lúc một mình thống lĩnh đại quân. Trong cuộc chiến chống Khương Phương, bà đã chiêu mộ một vạn ba ngàn quân, tự mình mình thống soái chỉ huy, vào thời đại bấy giờ một vạn ba ngàn quân một hành động quân sự đại quy mô.
Bà còn tham gia chỉ huy chiến đấu những trận đánh lớn với Thổ Phương, Ba Phương, Đông Di. Trong trận đánh với Ba Phương, bà đã dẫn quân bày trận mai phục, chờ quân của Vũ Đinh dánh đuổi Ba Phương vào trong vòng mai phục, lập tức xông ra tấn công tiêu diệt, lập được chiến công lẫy lừng, là trận phục kích được ghi chép sớm nhất trong lịch sử Trung Quốc. Thông qua các loại binh khí đã được khai quật nhiều lần (bao gồm một cái rìu chiến tốt nhất, đào được ở mộ phần của bà) cùng văn vật được xác nhận.
Phụ Hảo rất được Vũ Đinh yêu mến, chiều chuộng, sách phong cho bà đất phong ở gần triều đình, thậm chí căn cứ vào ghi chép trong Giáp cốt văn thì Vũ Đinh còn cho tiến hành bói toán, để đoán xem bào thai mà Phụ Hảo đang mang là nam hay là nữ. Ngoài ra bà còn thực hiện việc chủ trì các hoạt động tế tự quan trọng, như chủ trì việc cúng tế tổ tiên, thần thánh, đất, trời... Phụ Hảo mất khi Vũ Đinh còn sống, hưởng dương 33 tuổi.
Khảo cổ

Năm 1976, các nhà khảo cổ học đã phát hiện mộ táng bà tại phía tây bắc thôn Tiểu Đồn, huyện An Dương, tỉnh Hà Nam, vật tùy táng trong mộ Phụ Hảo phong phú tinh xảo, đào được tổng cộng 1928 hiện vật, bao gồm đồ vật dùng bằng đồng, ngọc đá, gốm, xương, ngà, mã não, pha lê, trong đó vật dùng bằng đồng có tới 468 cái, có hơn 130 món binh khí, bao gồm thanh đại đồng phủ nặng hơn 9 kg, ngoài ra trong mộ còn có 16 thi thể khác (có cả trẻ em), có lẽ là nô lệ bị tuẫn táng theo bà.
Thi thể của bà được chôn trong một quan tài bằng gỗ quét sơn thô, đến bây giờ mới được phép mở cửa cho công chúng tham quan.
Diều hâu đại bàng Ayres

| Diều hâu đại bàng Ayres |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Accipitriformes
Họ (familia): Accipitridae
Chi (genus): Hieraaetus
Loài (species): H. ayresii
Danh pháp hai phần
Hieraaetus ayresii Gurney, 1862 
 
Diều hâu đại bàng Ayres, tên khoa học Hieraaetus ayresii là một loài chim trong họ Accipitridae.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Hieraaetus ayresii”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Di truyền liên kết giới tính

Màu mắt trắng chỉ xuất hiện ở ruồi đực (thí nghiệm của Morgan, 1910).
Di truyền liên kết giới tính là quá trình di truyền tính trạng biểu hiện cùng với giới tính (tính đực hoặc tính cái). Quá trình này biểu hiện ở hiện tượng: tính trạng không thuộc giới tính (gọi là tính trạng thường) hay xuất hiện ở giới này (cái hoặc đực) mà ít hoặc không xuất hiện ở giới kia (đực hoặc cái).
Trong tiếng Anh, thuật ngữ này là sex linkage, dùng để chỉ phương thức kế thừa gen ở vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính qua các thế hệ. Phương thức kế thừa những gen như vậy gọi là phương thức di truyền liên kết giới tính (patterns of sex linkage inheritance).
Ví dụ:

Ở người: bệnh mù màu thường xuất hiện ở nam giới (XY) nhiều gấp bội ở nữ giới (XX).
Ở ruồi giấm (Drosophila melanogaster): mắt màu trắng thường chỉ thấy ở ruồi đực (XY), hiếm gặp ở ruồi cái (XX).
Ở một nòi gà: lông trơn (không vằn) thường gặp ở gà mái (ZW), rất ít gặp ở gà trống (ZZ). Do đó đã được ứng dụng tạo thành chủng gà liên kết giới tính.
Lược sử phát hiện

Một số tác giả cho rằng: báo cáo khoa học đầu tiên trên thế giới về di truyền liên kết với giới tính là của Doncaster và Raynor vào năm 1906, khi họ nghiên cứu quá trình kế thừa màu cánh của một loài bướm đêm là Abraxas grossulariata. Tuy nhiên, nhà di truyền học người Mỹ là Tômat Moocgơn (Thomas Hunt Morgan) được đánh giá là người không chỉ phát hiện, mà còn giải thích đúng đắn về kiểu di truyền này khi ông nghiên cứu trên ruồi giấm (Drosophila melanogaster) vào khoảng năm 1908 - 1910.
Những năm đầu của thập niên 1900, Moocgơn (Thomas Hunt Morgan) đã tình cờ phát hiện ra trong một quần thể ruồi giấm (Drosophila melanogaster) nuôi ở "phòng thí nghiệm ruồi" của mình có cá thể đực mắt trắng, khác hẳn tất cả các cá thể ruồi đã biết luôn có mắt đỏ. Ông thí nghiệm "lai theo kiểu Mendel" về 1 tính trạng thuần chủng: cho lai ruồi đực mắt trắng mới phát hiện này với ruồi cái mắt đỏ thuần chủng (P), thì thu được tất cả ruồi F1 mắt đỏ. Khi cho F1 giao phối với nhau đã thu được F2 có trung bình 75% số ruồi mắt đỏ : 25% số ruồi mắt trắng, nghiệm đúng tỉ lệ 3 trội : 1 lặn mà Mendel đã chỉ ra; nhưng có điều đặc biệt là ruồi con mắt trắng đều là giống đực. Thí nghiệm lai của Moocgơn cũng còn tiến hành theo cách lai nghịch, nghĩa là ông theo truyền thống của Menđen nghiên cứu trên đậu Hà Lan trên cùng một đối tượng nhưng theo phương thức lai thuận nghịch. Kết quả lai nghịch (reciprocal cross) tóm tắt là: F2 có trung bình 25% số ruồi là cái mắt đỏ : 25% số ruồi là cái mắt trắng : 25% số ruồi là đực mắt đỏ : 25% số ruồi là  đực mắt trắng, khác hẳn lai thuận.
Bởi vậy, ông cho rằng màu mắt ruồi di truyền bị giới hạn bởi giới tính (sex limited inheritance). Để kiểm tra điều này, ông cho lai ruồi đực mắt trắng với ruồi cái F1 (mắt đỏ dị hợp) thì thu được F2 gồm: 29 cái mắt đỏ: 132 đực mắt đỏ: 88 cái mắt trắng: 86 đực mắt trắng, khác hẳn định luật Mendel. Từ đó, dựa vào lập luận di truyền nhiễm sắc thể đã công bố năm 1903 của Theodor Boveri và Walter Sutton, ông giả thuyết rằng: đặc điểm màu mắt được di truyền gắn với giới tính do gen này ở trên nhiễm sắc thể X của ruồi.
Ngày nay, người ta đã biết rằng: ở ruồi giấm thì alen quy định màu mắt đỏ là trội (Morgan coi đây là alen hoang dã trong tự nhiên và ông ký hiệu là dấu "+") định vị tại vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X, còn alen tương ứng quy định màu mắt trắng là đột biến lặn (ông kí hiệu là w, lấy chữ cái đầu của từ "white" là màu trắng). Nhiễm sắc thể giới tính Y của ruồi giấm không có lôcut này, nên sơ đồ thí nghiệm 1 tóm tắt là:
P: ♂ mắt trắng (XwY) × ♀ mắt đỏ (X+X+)
F1: ♀ X+Xw (đỏ) và ♂ X+Y (đỏ)
F2: 1 ♀ X+X+ (đỏ): 1 ♀ X+Xw (đỏ): 1 ♂ X+Y (đỏ): 1 ♂ XwY (trắng).
Điều này giải thích được tại sao thế hệ F2 ở phép lai thuận lại phân li 3 trội: 1 lặn như ở định luật Mendel, nhưng cá thể nào mắt trắng thì phải là con đực bởi con đực chỉ cần 1 alen là màu mắt đã biểu hiện. Trường hợp này là phương thức di truyền gen lặn liên kết X.
Cơ sở di truyền học

Tính trạng nào di truyền liên kết với giới tính, thì tính trạng đó được quy định bởi alen định vị ở vùng không tương đồng trên NST giới tính (X và Y hoặc Z và W). Thường gặp các trường hợp khác nhau như sau.
Cơ sở di truyền học > Alen trội ở X

Bài chi tiết: Di truyền gen trội liên kết X
Khi alen trội ở vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X sẽ gây ra quá trình di truyền gen trội liên kết X, trong đó nếu chỉ một bên bố hay mẹ mang một alen trội này, thì 50% số con biểu hiện tính trạng này. Ở sơ đồ minh hoạ sau đây, alen này kí hiệu là A (trội), còn a là lặn.
P: ♂ XAY × ♀ XaXa → F1: ♀XAXa + ♂ XaY. Hoặc:
P: ♂ XaY × ♀ XAXa → F1: ♀XAXa + ♀XaXa + ♂XAY + ♂XaY.
Ở người, các rối loạn di truyền do alen trội ở X đã phát hiện khá nhiều, như:
Bệnh sắc tố Incontinentia.
Hội chứng Alport.
Hội chứng Rett.
Hội chứng Fragile X.
Hội chứng suy tuyến cận giáp.
Hội chứng Coffin–Lowry.
Cơ sở di truyền học > Alen lặn ở X

Bài chi tiết: Di truyền gen lặn liên kết X
Khi alen lặn ở vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X (hoặc W), thì ở cá thể thuộc giới đồng giao tử (XX hoặc WW) phải mang hai alen lặn này tính trạng mới biểu hiện; còn ở cá thể thuộc giới dị giao tử (XY hoặc WZ) chỉ cần một alen duy nhất là đã biểu hiện tính trạng. Do đó, cá thể thuộc giới đồng giao tử không biểu hiện tính trạng có thể có kiểu gen đồng hợp tử trội (AA) hoặc dị hợp tử (Aa). Ngoài ra, ở nhiều loài sinh vật còn có cơ chế bất hoạt X (X-inactivation hay còn gọi là cơ chế lyonization), có thể ảnh hưởng đến biểu hiện tính trạng trên toàn cơ thể.
Ở sơ đồ minh hoạ sau đây, alen này kí hiệu là a (lặn - có thể biểu hiện tính trạng), còn A là trội (không biểu hiện).
P: ♂ XAY × ♀ XAXa → F1: ♀XAXA + ♀XAXa + ♂XAY + ♂XaY (chỉ biểu hiện ở giới đực).
P: ♂ XaY × ♀ XAXa → F1: ♀XAXa + ♀XaXa + ♂XAY + ♂XaY (biểu hiện ở cả hai giới)
Ở người, các rối loạn di truyền do alen lặn liên kết X đã phát hiện khá nhiều, như:
Bệnh mù màu (rối loại sắc giác).
Bệnh máu khó đông (Haemophilia).
Bệnh Menker (hội chứng tóc rối).
Hội chứng Wiskott–Aldrich.
Hội chứng Aarskog–Scott.
Cơ sở di truyền học > Minh hoạ tổng quát

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| (A)  | (B)  | (C)  |
Nguồn trích dẫn

↑  Campbell và cộng sự: "Sinh học" -  Nhà xuất bản Giáo dục, 2010.
↑  “sex-linkage”.
1 2 3 4 5  "Sinh học 12" -  Nhà xuất bản Giáo dục, 2019.
↑  “Definition of "sex linkage"”.
1 2 3 4  Phạm Thành Hổ: "Di truyền học" -  Nhà xuất bản Giáo dục, 1998.
1 2  Đỗ Lê Thăng: "Di truyền học" -  Nhà xuất bản Giáo dục, 2005.
↑  “sex-linkage”.
↑  “Sex linkage”.
↑  Doncaster L and Raynor GH (1906). Breeding experiments with Lepidoptera. Proceedings of the Zoological Society of London, 1:125–133.
↑  “Fruit Fly Genetics”. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 9 năm 2006. Truy cập ngày 23 tháng 12 năm 2019.
1 2 3  “Thomas Hunt Morgan at Columbia University”.
↑  “GNN”.
↑  Genetics home reference (2006), genetic conditions illustrations, National Library of Medicine.
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  LCCN: sh85120653
Dolichopetalum kwangsiense

| Dolichopetalum kwangsiense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Phân họ (subfamilia): Asclepiadoideae
Tông (tribus): Marsdenieae
Chi (genus): Dolichopetalum
Loài (species): D. kwangsiense
Danh pháp hai phần
Dolichopetalum kwangsiense Tsiang, 1973 
Dolichopetalum kwangsiense là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Tsiang mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Phân bố: Miền nam Trung Quốc (tây Quảng Tây, Quý Châu, Vân Nam). Tại Trung Quốc người ta gọi nó là 金凤藤 (kim phượng đằng).
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dolichopetalum kwangsiense”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.