stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bò tót Đông Dương
Ghi nhận > Việt Nam

Ở Việt Nam, vào thập niên 70 thế kỷ trước, Việt Nam có hơn 3.000 con bò tót phân bố ở hàng chục tỉnh khắp ba miền Bắc-Trung-Nam. Số lượng bò tót sụt giảm rất nghiêm trọng, đến giữa thập niên 90 còn khoảng 500 con và hiện tại chỉ chừng trên 300 con, chủ yếu ở vùng Tây Nguyên và các tỉnh lân cận, riêng vùng Tây Nguyên trước đây có khoảng 3.000 con nay chỉ còn không đến 300 con. Các vùng khác chỉ còn những quần thể nhỏ trên dưới 10 con. Trong vòng 40 năm mà số lượng bò tót bị giết hại lên đến 90%. Hiện bò tót ở Việt Nam còn khoảng 300 con và được xếp vào nhóm động vật nguy cấp cần bảo tồn, chúng đang đứng trước hiểm họa diệt chủng cao do rừng bị chặt phá và nạn săn trộm động vật hoang dã quý hiếm.
Nạn săn trộm thú quý và chặt phá rừng tràn lan làm chia cắt mạnh lãnh địa và thu hẹp môi trường sống của bò tót khiến nhiều đàn bò tót bị xóa sổ. Cụ thể là số lượng bò tót Đông Dương tại Việt Nam chỉ còn khoảng 300 con ở Tây Nguyên và một số tỉnh lân cận như Ninh Thuận, Bình Thuận, Đồng Nai do tình trạng săn bắt trái phép. Trước đây vùng Tây Bắc có khoảng 350-500 con, hiện nay còn khoảng 30-50 con ở Sơn La (Xuân Nha, Sốp Cộp), Lai Châu (Mường Tè, Mường Lay) Qua khảo sát cho thấy, một số khu vực ở tỉnh Đắk Lắk đã được biết đến có bò tót vào năm 1997. Một số đàn bò tót tồn tại Vườn Quốc gia Cát Tiên và các vùng quanh các doanh nghiệp lâm nghiệp nhà nước. Thực trạng số lượng bò tót là ít được biết đến, chúng có thể bị suy giảm nghiêm trọng.
Cũng ở Việt Nam thì bò tót quý hiếm hơn bò rừng, còn trên thế giới, bò rừng quý hiếm hơn bò tót. Diện tích rừng đã và đang bị suy giảm nhiều làm cho vùng sống, vùng phân bố của bò tót bị chia cắt mạnh. Hiện tượng săn bắn bò tót vẫn xảy ra ở một số nơi chưa kiểm soát được. Số bò tót còn lại được phân bố chủ yếu ở Vườn Quốc gia Cát Tiên, Chư Mom Ray và Phước Bình. Tây Nguyên cũng là vùng đất sống chủ yếu của đàn bò tót, một số phân bố chủ yếu tại vườn quốc gia Mường Nhé (Điện Biên), vùng rừng núi Tây Nguyên, vườn quốc gia Chư Mom Rây (Kon Tum) và vườn quốc gia Cát Tiên (Lâm Đồng). Bò tót ở Vườn Quốc gia Phước Bình thuộc họ bò tót Đông Nam Á (Bos Gaurus Laosiensis hay Bos Gaurus Readei).
Một số vùng ở Việt Nam hiện nay đã được ghi nhận là có sự xuất hiện của bò tót trong quá khứ và hiện tại như sau
Ghi nhận > Việt Nam > Quảng Trị

Ở Quảng Trị Bò tót xuất hiện trở lại ở vùng rừng Trừ Lấu, trong hơn 1 tuần, đàn bò tót khoảng bảy con xuất hiện trở lại ở vùng rừng Trừ Lấu, thuộc vùng đệm Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông. Theo thường lệ, năm nay bò tót xuất hiện ở đó chậm hơn so với mọi năm. Vùng rừng Trừ Lấu là môi trường sinh sống khá lý tưởng của loài bò tót, tuy nhiên những năm gần đây, chúng ít xuất hiện do bị đe dọa nghiêm trọng.Chỉ riêng loài bò tót từ hơn 10 năm nay đã bị các thợ săn hạ sát vô số Tháng 5 năm 2006, lực lượng kiểm lâm Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông đã cắt đầu một con bò tót còn sống khi nó bị thương do sập bẫy tại vùng rừng trên. Từ đó hơn 1 tuần sau, bò tót hầu như không xuất hiện, có thể do hoảng loạn trước những cái chết đau đớn của đồng loại, đàn bò tót đông đến hàng chục con đã di tản sang tận đất Lào.
Nhân viên kiểm lâm đã cắt đầu và 4 chân của con bò tót để đem về trụ sở làm tiêu bản phục vụ cho công tác nghiệp vụ, có hai người dân đi tìm kiếm phế liệu chiến tranh đã đến báo cho Hạt Kiểm lâm huyện Triệu Phong thấy một con bò tót bị thương đang nằm bên bờ khe trong rừng Trừ Lấu, sau đó nhân viên kiểm lâm đã cắt đầu và 4 chân của con bò tót để đem về trụ sở làm tiêu bản, Phần còn lại của bò tót đã bị tiêu hủy bằng cách đốt. Lực lượng Kiểm lâm phát hiện một con bò tót cái bị thương rất nặng đang nằm bên khe Trừ Lấu. Kiểm lâm Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông đã quyết định cắt đầu và 4 chân của con bò tót xấu số kể trên, với lý do mang về trụ sở làm tiêu điểm. Nhiều nghị vấn được đặt ra về việc này.
Ghi nhận > Việt Nam > Bình Thuận

Bò tót cũng xuất hiện ở khu vực này ở khu vực này trở về rừng trong tình trạng đuối sức, có một con bò tót khi về gần khu dân cư, con bò tót này đã bị người dân địa phương dùng đất đá, gậy gộc xua đuổi lọt xuống kênh thủy lợi. Các cán bộ kiểm lâm đã có mặt kịp thời để ngăn chặn tình trạng xâm hại động vật hoang dã. Sau đó, cá thể bò tót tự trở về rừng trong tình trạng sức khỏe yếu, di chuyển chậm Ở Bình Thuận từng phát hiện nhóm người lạ có ý đồ săn lùng bò tót ở Bình Thuận, ở khu vực rừng phòng hộ Sông Lũy bắt đầu xuất hiện một số nhóm người lạ mặt, được cho là có ý định săn lùng bò tót. Ngành kiểm lâm địa phương theo dõi tình hình di chuyển của con bò tót xuất hiện tại xã Sông Lũy, huyện Bắc Bình và triển khai các biện pháp bảo vệ cá thể động vật hoang dã này.
Ghi nhận > Việt Nam > Phú Yên

Người dân huyện Đồng Xuân kể về 2 -3 con bò tót trên núi thường xuyên xuất hiện lúc nửa đêm về sáng, xuống làng ăn phá rẫy bắp của nông dân thôn, nhưng người ta chỉ nghe được những âm thanh rống lên vọng lại từ phía núi đằng xa như tiếng của bò tót. Người dân khẳng định, hơn một tháng nay cứ khoảng từ 24 giờ ngày hôm trước đến 3 giờ sáng hôm sau, có hai con bò tót từ khu rừng gần suối Bà Tiền (cách khu dân cư khoảng 2 km) xuống rẫy tìm thức ăn, uống nước, chúng phá thiệt hại nặng nhất là đám rẫy bắp và để lại dấu chân lớn khoảng 13 cm và một dấu chân nhỏ 7 cm được nghi là của bò tót trên núi xuống, thường xuyên bắt gặp con bò này vào ban đêm.
Con bò này rất nhát, khi nghe động tĩnh hoặc hơi người là nó bỏ chạy bạt mạng vào rừng. Vì loại này hung dữ có thể tấn công người nên phải đánh kẻng để xua đuổi từ xa, đó là một con vật có lông đen, nặng khoảng 1 tấn, có 4 chân lông màu trắng, cặp sừng dài đến 40 cm, cong vút, rất đẹp. Cũng có thể trước đây thời còn bao cấp, Ban định canh, định cư huyện Đồng Xuân nuôi thả rong hàng trăm con bò. Có thể, trong thời gian dài bò sinh sản nhiều nên lạc vào rừng trở thành bò hoang. Thời gian qua, thời tiết nắng nóng kéo dài, cây cỏ khô héo, các con suối kiệt nước nên chúng thiếu thức ăn, khát nước buộc phải ra khỏi rừng xuống nương rẫy để kiếm ăn khu rẫy mà bò tót thường xuyên xuất hiện có diện tích hơn 12ha, trong đó nhiều ruộng bắp, sắn, mía đã bị bò cắn phá tan hoang. Bà con phải dựng chòi cao quan sát, tránh bò tấn công, đồng thời đánh kẻng xua đuổi bò trong đêm Một con bò giống cái nặng khoảng 600 kg với cổ và yếm hơi mỏng, 2 chiếc sừng dài và vuốt cong vào nhau, 4 cẳng chân màu trắng vụt bỏ chạy, một con bò đen lớn hơn, ước gần 1 tấn mò ra.
Người Việt Nam giữ kỷ lục Guinness

Kỷ lục Guinness Thế giới do tổ chức Guinness World Records Limited có trụ sở tại Luân Đôn, Vương quốc Anh đánh giá và công nhận từ năm 1954. Tổ chức này do hãng bia Guinness tài trợ với ý tưởng ban đầu của giám đốc hãng bia là Hugh Beaver.
Cá nhân hay tổ chức đạt được kỷ lục sẽ được trao một bằng chứng nhận và sẽ được công bố trên website của tổ chức Guinness World Record Limited.
Kỷ lục Guinness bao gồm những kỷ lục do con người tạo ra và kỷ lục trong tự nhiên, được chia làm hai loại chính: Lập kỷ lục hoàn toàn mới (chưa có trong danh sách) và Phá kỷ lục đang có.
Trong lịch sử đã có 10 cá nhân và tổ chức ở Việt Nam được công nhận 25 kỷ lục Guinness (12 kỷ lục phi vật thể)
Công ty Tâm Việt có 2 cá nhân được ghi nhận 10/25 kỷ lục Guinness (10/12 Phi vật thể).
Phân rã beta kép

Trong vật lý hạt nhân, phân rã beta kép là một loại phân rã phóng xạ, trong đó hai neutron đồng thời biến thành hai proton, hoặc ngược lại, bên trong hạt nhân nguyên tử. Như trong phân rã beta đơn, quá trình này giúp tỷ lệ proton và neutron tối ưu hơn. Kết quả của sự biến đổi này là hạt nhân phát ra hai hạt beta có thể phát hiện được, đó là các electron hoặc positron.
Tài liệu phân biệt giữa hai loại phân rã beta kép: phân rã beta kép thông thường và phân rã beta kép phi neutrino. Trong phân rã beta kép thông thường, đã được quan sát thấy ở một số đồng vị, hai electron và hai phản neutrino electron được phát ra từ hạt nhân đang phân rã. Trong phân rã beta kép phi neutrino, một quá trình giả định chưa bao giờ được quan sát thấy, sẽ chỉ có các electron được phát ra.
Lịch sử

Ý tưởng về phân rã beta kép lần đầu tiên được đề xuất bởi Maria Goeppert-Mayer vào năm 1935. Năm 1937, Ettore Majorana chứng minh rằng tất cả các kết quả của lý thuyết phân rã beta không thay đổi nếu neutrino là phản hạt của chính nó, ngày nay được gọi là hạt Majorana. Năm 1939, Wendell H. Furry đề xuất rằng nếu neutrino là hạt Majorana, thì phân rã beta kép có thể xảy ra mà không phát ra bất kỳ neutrino nào, thông qua quá trình hiện được gọi là phân rã beta kép phi neutrino. Người ta vẫn chưa biết liệu neutrino có phải là hạt Majorana hay không, và liên quan đến việc liệu phân rã beta kép không có neutrino có tồn tại trong tự nhiên hay không.
Vào những năm 1930–1940, người ta không biết đến sự vi phạm tính chẵn lẻ (parity violation) trong tương tác yếu, và do đó, các tính toán cho thấy rằng phân rã beta kép không có neutrino sẽ có nhiều khả năng xảy ra hơn nhiều so với phân rã beta kép thông thường, nếu neutrino là hạt Majorana. Thời gian bán rã được dự đoán là vào khoảng 1015~1016 năm. Những nỗ lực để quan sát quá trình này trong phòng thí nghiệm có từ ít nhất là năm 1948 khi E.L. Fireman thực hiện nỗ lực đầu tiên để đo trực tiếp chu kỳ bán rã của đồng vị 124
Sn
 với bộ đếm Geiger–Müller. Các thí nghiệm đo phóng xạ trong khoảng năm 1960 cho kết quả âm tính (negative result) hoặc là dương tính giả (false positive result), không được xác nhận bởi các thí nghiệm sau này. Năm 1950, lần đầu tiên chu kỳ bán rã beta kép của 130
Te
 được đo bằng các phương pháp địa hóa là 1.4×1021 năm, khá gần với giá trị hiện đại. Điều này liên quan đến việc phát hiện nồng độ khoáng chất của xenon được tạo ra bởi sự phân rã.
Năm 1956, sau khi bản chất V–A của tương tác yếu được biết, rõ ràng là chu kỳ bán rã của phân rã beta kép phi neutrino sẽ vượt quá đáng kể so với phân rã beta kép thông thường. Mặc dù có những tiến bộ đáng kể trong các kỹ thuật thí nghiệm vào những năm 1960–1970, nhưng mãi đến những năm 1980 thì phân rã beta kép mới được quan sát thấy trong phòng thí nghiệm. Các thí nghiệm chỉ có thể thiết lập giới hạn dưới cho chu kỳ bán rã – khoảng 1021 năm. Đồng thời, các thí nghiệm địa hóa (geochemical experiment) đã phát hiện ra sự phân rã beta kép của 82
Se
 và 128
Te
.
Phân rã beta kép được quan sát lần đầu tiên trong phòng thí nghiệm vào năm 1987 bởi nhóm của Michael Moe tại UC Irvine ở 82
Se
. Kể từ đó, nhiều thí nghiệm đã quan sát thấy sự phân rã beta kép thông thường ở các đồng vị khác. Không có thí nghiệm nào trong số đó mang lại kết quả khả quan cho quá trình phân rã không có neutrino, nâng chu kỳ bán rã giới hạn dưới lên xấp xỉ 1025 năm. Các thí nghiệm địa hóa tiếp tục trong suốt những năm 1990, tạo ra kết quả khả quan đối với một số đồng vị. Phân rã beta kép là loại phân rã phóng xạ hiếm gặp nhất được biết đến; tính đến năm 2021, nó chỉ được quan sát thấy ở 14 đồng vị (bao gồm cả sự bắt giữ electron kép của đồng vị 130
Ba
 được quan sát vào năm 2001, 78
Kr
 được quan sát vào năm 2013 và 124
Xe
 được quan sát vào năm 2019), và tất cả đều có lifetime trung bình trên 1018 năm (bảng bên dưới).
Phân rã beta kép thông thường

Trong một lần phân rã beta kép điển hình, hai neutron trong hạt nhân được chuyển đổi thành proton, và hai electron và hai phản neutrino electron được phát ra. Quá trình này có thể được coi là hai lần phân rã beta trừ đồng thời. Để có thể xảy ra phân rã beta (kép), hạt nhân cuối cùng phải có binding energy lớn hơn hạt nhân ban đầu. Đối với một số hạt nhân, chẳng hạn như germani-76, isobar cao hơn một số nguyên tử (arsenic-76) có binding energy nhỏ hơn nên không cho phép phân rã beta đơn. Tuy nhiên, isobar có số nguyên tử cao hơn hai, seleni-76, binding energy lớn hơn, do đó cho phép phân rã beta kép.
Phổ phát xạ của hai electron có thể được tính theo cách tương tự như phổ phát xạ beta bằng cách sử dụng quy tắc vàng Fermi. Tỷ lệ chênh lệch được đưa ra bởi công thức:
{\frac {dN(T_{1},T_{2},\cos \theta )}{dT_{1}dT_{2}d\cos \theta }}=F(Z,T_{1})F(Z,T_{2})w_{1}p_{1}w_{2}p_{2}(Q-T_{1}-T_{2})^{5}(1-v_{1}v_{2}\cos \theta )
Trong đó các chỉ số đề cập đến từng electron, T là động năng, w là năng lượng toàn phần, F(Z, T) là hàm Fermi với Z là điện tích của hạt nhân ở trạng thái cuối cùng, p là động lượng, v là vận tốc tính bằng đơn vị c,  \cos \theta  là góc giữa các electron và Q là giá trị Q của sự phân rã.
Đối với một số hạt nhân, quá trình xảy ra như sự biến đổi hai proton thành hai neutron, phát ra hai neutrino electron và bắt giữ hai electron quỹ đạo (bắt giữ electron kép). Nếu chênh lệch khối lượng giữa nguyên tử mẹ và nguyên tử con lớn hơn 1.022 MeV/c2 (khối lượng hai electron), thì có thể xảy ra một phân rã khác, bắt giữ một electron quỹ đạo và phát ra một positron. Khi chênh lệch khối lượng lớn hơn 2.044 MeV/c2 (bốn khối lượng electron), có thể phát ra hai positron. Những nhánh phân rã lý thuyết này đã không được quan sát.
Phân rã beta kép phi neutrino

Bài chi tiết: Phân rã beta kép phi neutrino
Nếu neutrino là một hạt Majorana (nghĩa là phản neutrino và neutrino thực ra là cùng một hạt), và ít nhất một loại neutrino có khối lượng khác không (đã được thiết lập bởi các thí nghiệm dao động neutrino), thì phân rã beta kép phi neutrino có thể xảy ra. Phân rã beta kép phi neutrino là một quá trình vi phạm số lepton. Trong cách xử lý lý thuyết (theoretical treatment) đơn giản nhất, được gọi là light neutrino exchange, một nucleon hấp thụ neutrino do một nucleon khác phát ra. Các neutrino trao đổi là các hạt ảo.
Chỉ với hai electron ở trạng thái cuối cùng, tổng động năng của các electron sẽ xấp xỉ bằng hiệu năng lượng liên kết của hạt nhân ban đầu và hạt nhân cuối cùng, với nuclear recoil chiếm phần còn lại. Do sự bảo toàn động lượng, các electron thường được phát xạ back-to-back. Tốc độ phân rã cho quá trình này được đưa ra bởi:
 \Gamma =G|M|^{2}|m_{\beta \beta }|^{2},
Trong đó: G là hệ số không gian pha hai vật thể, M là phần tử ma trận hạt nhân (nuclear matrix element) và mββ là khối lượng Majorana hiệu dụng của neutrino electron. Trong bối cảnh light Majorana neutrino exchange, mββ được cho bởi:
m_{\beta \beta }=\sum _{i=1}^{3}m_{i}U_{ei}^{2},
Trong đó: mi là khối lượng neutrino và Uei là các phần tử của ma trận Pontecorvo–Maki–Nakagawa–Sakata (PMNS). Do đó, quan sát phân rã beta kép phi neutrino, ngoài việc xác nhận bản chất của neutrino Majorana, còn có thể cung cấp thông tin về thang khối lượng neutrino tuyệt đối và các pha Majorana trong ma trận PMNS, tùy thuộc vào việc giải thích thông qua các mô hình lý thuyết của hạt nhân, xác định các phần tử của ma trận hạt nhân, và các mô hình của sự phân rã.
Việc quan sát phân rã beta kép phi neutrino sẽ yêu cầu ít nhất một neutrino là hạt Majorana, bất kể quá trình có được tạo ra bởi sự trao đổi neutrino hay không.
Phân rã beta kép phi neutrino > Thí nghiệm

Nhiều thí nghiệm đã tìm kiếm sự phân rã beta kép phi neutrino. Các thí nghiệm hoạt động tốt nhất có khối lượng đồng vị đang phân rã cao và nền thấp, với một số thí nghiệm có thể thực hiện phân biệt hạt và theo dõi electron. Để loại bỏ phông nền khỏi các tia vũ trụ, hầu hết các thí nghiệm đều được đặt trong các phòng thí nghiệm dưới lòng đất trên khắp thế giới.
Các thí nghiệm gần đây và được đề xuất bao gồm:
Thí nghiệm đã hoàn thành:
TPC Gotthard.
Heidelberg-Moscow, máy dò 76Ge (1997–2001).
NEMO, các đồng vị khác nhau sử dụng máy đo nhiệt lượng theo dõi (2003–2011).
Cuoricino, 130Te trong tinh thể TeO2 siêu lạnh (2003–2008).
Thí nghiệm lấy số liệu tính đến tháng 11 năm 2017:
COBRA, 116Cd trong tinh thể CdZnTe ở nhiệt độ phòng.
CUORE, 130Te trong tinh thể TeO2 cực lạnh.
EXO, tìm kiếm 136Xe và 134Xe.
GERDA, máy dò 76Ge.
KamLAND-Zen, tìm kiếm 136Xe. Thu thập dữ liệu từ năm 2011.
Majorana, sử dụng máy dò tiếp xúc điểm loại p 76Ge có độ tinh khiết cao.
XMASS sử dụng xenon lỏng.
Các thử nghiệm được đề xuất trong tương lai:
CUPID, phân rã beta kép phi neutrino của 100Mo.
CANDLES, 48Ca trong CaF2, tại Đài thiên văn Kamioka.
MOON, phán triển máy dò 100Mo.
AMoRE, tinh thể CaMoO4 được làm giàu 100Mo tại phòng thí nghiệm dưới lòng đất YangYang.
nEXO, sử dụng chất lỏng 136Xe trong buồng chiếu thời gian.
LEGEND, sự phân rã beta kép phi neutrino của 76Ge.
LUMINEU, khám phá các tinh thể ZnMoO4 được làm giàu 100Mo tại LSM, Pháp.
NEXT, một Xenon TPC. NEXT-DEMO đã chạy và NEXT-100 sẽ chạy vào năm 2016.
SNO+, một scintillator lỏng, sẽ nghiên cứu 130Te.
SuperNEMO, một bản nâng cấp của NEMO, sẽ nghiên cứu 82Se.
TIN.TIN, một máy dò 124Sn detector tại INO.
PandaX-III, một thử nghiệm với 200 kg đến 1000 kg được làm giàu 90% 136Xe.
DUNE, một TPC chứa đầy argon lỏng pha tạp 136Xe.
Phân rã beta kép phi neutrino > Trạng thái

Trong khi một số thí nghiệm tuyên bố đã phát hiện ra sự phân rã beta kép phi neutrino, các nghiên cứu hiện đại không tìm thấy bằng chứng nào về sự phân rã đó.
Phân rã beta kép phi neutrino > Trạng thái > Tranh cãi Heidelberg–Moscow

Một số thành viên của nhóm hợp tác Heidelberg–Moscow đã tuyên bố phát hiện ra sự phân rã beta phi neutrino ở 76Ge vào năm 2001. Tuyên bố này đã bị chỉ trích bởi các nhà vật lý khác cũng như các thành viên khác của nhóm hợp tác. Năm 2006, một ước tính của cùng các tác giả cho biết thời gian bán rã là 2,3×1025 năm. Chu kỳ bán rã này đã bị các thí nghiệm khác với độ tin cậy cao bác bỏ, bao gồm cả thí nghiệm 76Ge của GERDA.
Phân rã beta kép phi neutrino > Trạng thái > Kết quả hiện tại

Kể từ năm 2017, các giới hạn mạnh nhất đối với phân rã beta kép phi neutrino đến từ GERDA ở 76Ge, CUORE ở 130Te, và EXO-200 và KamLAND-Zen ở 136Xe.
Phân rã beta đồng thời bậc cao

Đối với các số khối có nhiều hơn 2 isobar ổn định beta, phân rã beta tứ bội (quadruple beta decay) và bắt giữ electron tứ bội (quadruple electron capture) đã được đề xuất như là lựa chọn thay thế cho phân rã beta kép trong các đồng vị có mức năng lượng dư thừa lớn nhất. Những phân rã này có thể xảy ra về mặt năng lượng trong 8 hạt nhân, mặc dù partial half-life so với phân rã beta đơn hoặc kép được dự đoán là rất dài; do đó, không thể quan sát thấy phân rã beta tứ bội. 8 hạt nhân triển vọng nhất cho phân rã beta tứ bội bao gồm 96Zr, 136Xe, và 150Nd có khả năng phân rã beta trừ tứ bội và 124Xe, 130Ba, 148Gd, và 154Dy có khả năng phân rã beta cộng tứ bội hoặc bắt giữ electron tứ bội. Về lý thuyết, phân rã beta tứ bội có thể quan sát được bằng thực nghiệm ở 3 trong số các hạt nhân này, với hạt nhân triển vọng nhất là 150Nd. Phân rã beta tam bội (triple beta decay) cũng có thể xảy ra đối với 48Ca, 96Zr, và 150Nd.
Hơn nữa, phương thức phân rã như vậy cũng có thể không có neutrino trong vật lý ngoài Mô hình Chuẩn. Phân rã beta tứ bội phi neutrino sẽ vi phạm số lepton trong 4 đơn vị, trái ngược với số lepton vượt quá 2 đơn vị trong trường hợp phân rã beta kép phi neutrino. Do đó, không có 'định lý hộp đen' và neutrino có thể là hạt Dirac trong khi vẫn cho phép các loại quá trình này. Đặc biệt, nếu phân rã beta tứ bội phi neutrino được tìm thấy trước phân rã beta kép phi neutrino thì người ta kỳ vọng rằng neutrino sẽ là hạt Dirac.
Cho đến nay, các tìm kiếm về phân rã beta tam và tứ bội trong 150Nd vẫn không thành công.
Sơ đồ Feynman về phân rã beta kép phi neutrino, với hai neutron phân rã thành hai proton. Sản phẩm phát ra duy nhất trong quá trình này là hai electron, có thể xảy ra nếu neutrino và phản neutrino là cùng một hạt (tức là neutrino Majorana) nên cùng một neutrino có thể được phát ra và hấp thụ bên trong hạt nhân. Trong phân rã beta kép thông thường, hai phản neutrino—một phát sinh từ mỗi đỉnh W—được phát ra từ hạt nhân, bên cạnh hai electron. Do đó, việc phát hiện ra phân rã beta kép phi neutrino có thể giúp biết được liệu neutrino có phải là hạt Majorana hay không.
Bố nuôi Mr. Kim

| Bố nuôi Mr>  Kim |
| --- | --- |
Tên khác: Be Strong, Mr. Kim!   Way to Go, Mr. Kim!
Thể loại: Gia đình, Drama, lãng mạn
Kịch bản: Jo Jung-joo
Đạo diễn: Hong Suk-goo Kim Jong-yeon
Diễn viên: Kim Dong-wan Choi Jung-yoon Wang Ji-hye Yang Jin-woo
Nhạc dạo: "Only Love" - Kim Dong-wan
Quốc gia: Hàn Quốc
Ngôn ngữ: Tiếng Hàn
Số tập: 124
Sản xuất
Giám chế: Moon Bo-hyun
Thời lượng: 35 phút   Thứ hai đến thứ sáu lúc 20:25 (GCHQ)
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: Korean Broadcasting System
Phát sóng: 5 tháng 11 năm 2012 (2012-11-05) – 26 tháng 4 năm 2013 (2013-04-26)
Thông tin khác
Chương trình trước: The Moon and Stars for You
Chương trình sau: Sincerity Moves Heaven
Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Bố nuôi Mr. Kim! (Tiếng Hàn: 힘내요, 미스터 김!; Romaja: Himnaeyo, Miseuteo Kim!) là một bộ phim truyền hình Hàn Quốc 2012-2013 được phát sóng trên KBS1 từ ngày 5 tháng 11 năm 2012 đến ngày 26 tháng 4 năm 2013 phát từ thứ hai đến thứ sáu lúc 20:25 gồm 124 tập.
Phân vai > Nhân vật chính

Kim Dong-wan vai Kim Tae-pyung
Choi Jung-yoon vai Chun Ji-young
Wang Ji-hye vai Lee Woo-kyung
Yang Jin-woo vai Baek Gun-wook
Phân vai > Nhân vật phụ

Seo Ji-hee vai Kim Hee-rae
Noh Jung-ui vai Nam Song-ah
Yeon Joon-seok vai Ri Cheol-ryong
Oh Jae-moo vai Go Joo-sung
Baek Il-seob vai Chun Kyung-sool
Lee Doo-il vai Chun Myung-kwan
Jin Kyung vai Jo Jae-nam
Kim Soo-yeon vai Chun Joo-hee
Choi Il-hwa vai Lee Sang-gook
Sa Mi-ja vai Oh Ssang-shim
Jung Jae-soon vai Oh Ssang-ji
Kang Sung-min vai Lee Ho-kyung
Lee Jung-gil vai Baek Jae-sang
Kim Hye-sun vai Hong Hae-sook
Song Seo-yeon vai Joo Yeon-ji
Kim Deok-hyeon vai Director Kim
Yoo Yeon-ji vai Jang Hye-ryung
Lee Jong-gu vai Moon Gyo-soo
Jo Jung-rae vai Byung-jin
Giải thưởng và đề cử

| Năm | Giải | Thể loại | Người nhận | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 |  KBS Drama Awards | Excellence Award, Actor in a Daily Drama | Kim Dong-wan | Đoạt giải |
| 2012 |  KBS Drama Awards | Excellence Award, Actress in a Daily Drama | Choi Jung-yoon | Đề cử |
| 2012 |  KBS Drama Awards | Excellence Award, Actress in a Daily Drama | Wang Ji-hye | Đề cử |
| 2012 |  KBS Drama Awards | Best Young Actor | Oh Jae-moo | Đề cử |
| 2012 |  KBS Drama Awards | Best Young Actor | Yeon Joon-seok | Đề cử |
| 2012 |  KBS Drama Awards | Best Young Actress | Noh Jung-ui | Đề cử |
| 2012 |  KBS Drama Awards | Best Young Actress | Seo Ji-hee | Đề cử |
| 2013 |  6th Korea Drama Awards | Excellence Award, Actor | Kim Dong-wan | Đoạt giải |
Chú thích

↑  “Shinhwa's Kim Dong Wan Sings for OST of Cheer Up, Mr. Kim”. KpopStarz. ngày 9 tháng 1 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2015.
↑  Hong, Grace Danbi (ngày 23 tháng 10 năm 2012). “First Poster for Kim Dong Wan's Cheer Up, Mr. Kim Revealed”. enewsWorld. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2015.
↑  Hong, Grace Danbi (ngày 9 tháng 10 năm 2012). “Shinhwa's Kim Dong Wan Begins Cheer Up, Mr. Kim with Huge Smiles”. enewsWorld. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 7 năm 2015. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2015.
↑  Jun, Ji-young (ngày 2 tháng 1 năm 2013). “2012 KBS Drama Awards”. KBS Global via Oh! K-pop. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2015.
Sông La Plata

| Sông La Plata |
| --- | --- |
Vị trí sông La Plata giữa Uruguay và Argentina
Vị trí
Quốc gia: Argentina, Uruguay
Đặc điểm địa lý
Cửa sông: Đại Tây Dương
 • cao độ: 0 m
Độ dài: 290 km (180 dặm)
Sông La Plata hay sông Bạc là cửa sông hình phễu do hợp lưu của hai con sông Uruguay và Paraná, trải dài trên 290 km (180 dặm Anh) từ nơi hợp lưu của hai sông nói trên tới Đại Tây Dương. Địa danh "La Plata" tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "bạc" vì thượng nguồn của sông là mạch núi thần thoại "Sierra de La Plata" tương truyền có nhiều mỏ bạc.
Địa lý

Ngay ở chỗ hợp lưu, bề ngang sông La Plata đã rộng 48 km. Từ đó sông chảy theo hướng đông-nam, tỏa rộng dần đến khi đổ ra biển thì bề ngang là 220 km và được coi là cửa sông rộng nhất thế giới.
Sông La Plata là biên giới giữa hai nước Argentina và Uruguay. Hai cảng chính trên sông là Buenos Aires ở hữu ngạn và Montevideo bên tả ngạn.
Lưu vực sông La Plata gồm lưu vực của cả hai con sông Paraná và sông Uruguay, chiếm khoảng một phần năm diện tích của toàn châu Nam Mỹ. Lưu vực này rút nước từ đông-nam Bolivia, toàn phần nước Paraguay, phần lớn nước Uruguay, và miền bắc nước Argentina. Với ước lượng 57 triệu mét khối phù sa đổ ra biển mỗi năm, cửa sông La Plata thường bị cát bồi. Cảng Buenos Aires thường xuyên phải có tàu nạo vét lòng sông mới thông thương được.