stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Liên Xô giải thể
Năm 1990 > Cộng hòa Baltic > Latvia

Latvia tuyên bố khôi phục độc lập vào ngày 4 tháng 5 năm 1990, với tuyên bố quy định giai đoạn chuyển tiếp để hoàn thành độc lập. Tuyên bố nói rằng mặc dù Latvia đã thực sự mất độc lập trong Thế chiến II, đất nước này vẫn còn là một quốc gia có chủ quyền vì việc sáp nhập đã vi phạm và chống lại ý chí của người Latvia. Tuyên bố cũng tuyên bố rằng Latvia sẽ căn cứ mối quan hệ của mình với Liên Xô trên cơ sở Hiệp ước Hòa bình Latvia - Xô viết năm 1920, trong đó Liên Xô công nhận nền độc lập của Latvia là bất khả xâm phạm "cho mọi thời đại trong tương lai". Ngày 4 tháng 5 giờ là ngày lễ quốc gia ở Latvia.
Ngày 7 tháng 5 năm 1990, Ivars Godmanis của Mặt trận Nhân Dân Latvia được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (tương đương với Thủ tướng Latvia).
Năm 1990 > Cộng hòa Trung Á > Tajikistan: cuộc bạo loạn Dushanbe

Vào ngày 12-14 / 2/1990, các cuộc bạo động chống chính phủ diễn ra tại thủ đô của Tajikistan, Dushanbe, khi căng thẳng tăng lên giữa người dân tộc Tajik và người tị nạn Armenia, sau cuộc nổi loạn Sumgait và chống Armenia ở Azerbaijan năm 1988. Trong các cuộc bạo loạn, các cuộc biểu tình được tài trợ bởi phong trào dân tộc Rastokhez đã trở nên bạo lực. Cải cách kinh tế và chính trị tới múc cực đoan đã được yêu cầu bởi những người biểu tình, họ đốt phá các tòa nhà chính phủ; cửa hàng và các doanh nghiệp khác bị tấn công và cướp bóc. 26 người thiệt mạng và 565 người bị thương.
Năm 1990 > Cộng hòa Trung Á > Kirghizia: Vụ thảm sát Osh

IVào tháng 6 năm 1990, thành phố Osh và các vùng lân cận đã trải qua những cuộc đụng độ đẫm máu do mâu thuẫn sắc tộc, giữa các nhóm dân tộc thiểu số Kirghiz, Osh Aymaghi và nhóm người theo chủ nghĩa dân tộc Uzbek Adolat trên vùng đất của một trang trại tập thể cũ. Có khoảng 1.200 thương vong, trong đó có hơn 300 người chết và 462 người bị thương nặng. Các cuộc bạo động đã nổ ra trong việc phân chia tài nguyên đất đai trong và xung quanh thành phố.
Năm 1991 > Cuộc khủng hoảng ở Moscow

Ngày 14 tháng 1 năm 1991, Nikolai Ryzhkov từ chức Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (Thủ tướng liên bang Xô Viết), người kế nhiệm là Valentin Pavlov tại trụ sở mới của thủ tướng chính phủ Liên bang Xô Viết.
Ngày 17 tháng 3 năm 1991, trong một cuộc trưng cầu ý dân rộng khắp toàn Liên bang, 76,4% cử tri bỏ phiếu đồng ý duy trì Liên bang Xô Viết với những cải tổ, cải cách mới. Cộng hòa Baltic, Armenia, Gruzia và Moldova muốn tẩy chay cuộc trưng cầu dân ý cùng với Checheno-Ingushetia (một nước cộng hòa tự trị thuộc Nga muốn giành độc lập và hiện tự xưng là Ichkeria). Trong 9 nước cộng hòa còn lại, đa số cử tri ủng hộ duy trì của Liên bang Xô Viết với những cải cách mới.
Năm 1991 > Tổng thống Nga Boris Yeltsin

Ngày 12 Tháng 6 năm 1991, Boris Yeltsin giành được 57% số phiếu phổ thông trong cuộc bầu cử cho chiếc ghế tổng thống Nga, đánh bại ứng cử viên Gorbachev. Nikolai Ryzhkov, người đã giành 16% số phiếu bầu bị Yeltsin chỉ trích là "tên đầu sỏ của chế độ độc tài". Yeltsin không đưa ra hướng đi phát triển nền kinh tế thị trường mà thay vào đó, ông hứa rằng nếu trường hợp tăng giá xảy ra ông sẽ đặt đầu mình lên đường ray xe lửa. Yeltsin lên nắm quyền vào ngày 10 tháng 7.
Năm 1991 > Các nước vùng Baltic > Litva

Ngày 13 tháng 1 năm 1991, quân đội Xô Viết cùng với KGB, lực lượng đặc biệt Spetsnaz, lực lượng đặc nhiệm Alpha đột chiếm Tháp truyền hình Vilnius ở Litva để ngăn chặn các phương tiện truyền thông quốc gia. Nó đã kết thúc với cái chết của 14 dân thường không vũ trang và hàng trăm người bị thương. Vào đêm 31 tháng 7 năm 1991, lực lượng cảnh sát đặc biệt OMON từ Riga, lực lượng quân sự của Liên Xô ở vùng Baltic, tấn công các bốt biên giới Litva ở Medininkai và giết chết 7 quân nhân Litva. Sự kiện này tiếp tục suy yếu vị thế của Liên Xô trên bình diện quốc tế và trong nước.
Năm 1991 > Các nước vùng Baltic > Latvia

Các cuộc tấn công ở Litva làm cho người Latvia gia tăng phòng thủ, bằng cách lập chướng ngại vật để chận lối vào những tòa nhà và các cây cầu có chiến lược quan trọng ở Riga. Những cuộc đụng độ và ẩu đả với quân đội Xô Viết vào những ngày kế tiếp làm chết 6 người, 7 người bị thương, một người chết sau đó.
Năm 1991 > Các nước vùng Baltic > Estonia

Khi Estonia chính thức khôi phục lại độc lập trong cuộc đảo chính (xem bên dưới) trong tối ngày 20 tháng 8 năm 1991, lúc 11:03 theo giờ Tallinn, nhiều tình nguyện viên Estonia đã vây quanh tháp truyền hình Tallinn trong một nỗ lực cắt đứt các kênh thông tin liên lạc, sau đó họ bị quân đội Liên Xô bắt giữ những vẫn quyết tâm chống lại quân đội Liên Xô. Khi Edgar Savisaar đối đầu với quân đội Liên Xô trong mười phút, cuối cùng họ rút lui khỏi tháp truyền hình sau một cuộc kháng chiến thất bại chống lại người Estonia.
Di sản

Xem thêm thông tin: Hoài niệm Liên Xô
Theo một cuộc thăm dò năm 2014, 57% công dân Nga nuối tiếc về sự sụp đổ của Liên bang Xô viết, trong khi 30% thì không. Người cao tuổi có khuynh hướng hoài cổ hơn người Nga trẻ tuổi. 50% số người được hỏi ở Ukraine trong một cuộc thăm dò tương tự được tổ chức vào tháng 2 năm 2005 cho biết họ rất tiếc sự tan rã của Liên bang Xô viết. Một cuộc thăm dò ý kiến tương tự được tiến hành trong năm 2016 cho thấy chỉ có 35% người Ukraina hối hận về sự sụp đổ của Liên Xô, và 50% không hối hận về điều này.
Sự sụp đổ của các mối quan hệ kinh tế theo sau sự sụp đổ của Liên Xô đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng và sự sụp đổ thảm khốc trong các tiêu chuẩn sống ở các quốc gia hậu Xô viết và Khối Đông cũ, thậm chí còn tồi tệ hơn cuộc Đại suy thoái. Nghèo đói và bất bình đẳng kinh tế gia tăng đột biến; giữa 1988/1989 và 1993/1995, Hệ số Gini tăng trung bình 9 điểm cho tất cả các nước xã hội chủ nghĩa cũ. Ngay cả trước cuộc khủng hoảng tài chính của Nga năm 1998, GDP của Nga chỉ bằng một nửa so với những gì đã có trong đầu những năm 1990. Trong nhiều thập kỷ sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, chỉ có năm hoặc sáu tiểu bang hậu cộng sản đang trên con đường tham gia vào tư bản giàu có của phương Tây, trong khi hầu hết đều bị tụt hậu, một số đến mức phải mất hơn 50 năm phát triển để bắt kịp lại vị trí cũ trước khi kết thúc chủ nghĩa cộng sản.
Di sản > Thành viên Liên Hợp Quốc

Trong một lá thư ngày 24 tháng 12 năm 1991, Boris Yeltsin, Tổng thống Liên bang Nga, thông báo cho Tổng thư ký Liên Hợp Quốc rằng thành viên Liên Xô trong Hội đồng Bảo an và tất cả các cơ quan Liên hợp quốc khác đang được Liên bang Nga tiếp tục sự hỗ trợ của 11 quốc gia thành viên của Khối thịnh vượng chung của các quốc gia độc lập.
Tuy nhiên, Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Byelorussia và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết Ukraina đã gia nhập Liên Hợp Quốc với tư cách là thành viên ban đầu vào ngày 24 tháng 10 năm 1945, cùng với Liên Xô. Sau khi tuyên bố độc lập, Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết Ukraina đã đổi tên thành Cộng hòa Ukraina vào ngày 24 tháng 8 năm 1991, và ngày 19 tháng 9 năm 1991, Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Byelorussia đã thông báo với Liên Hợp Quốc đổi tên thành Cộng hòa Belarus.
Mười hai quốc gia độc lập khác được thành lập từ các nước Cộng hòa Xô viết cũ đều được gia nhập vào Liên Hợp Quốc:
12/ 1991 17/ 12/ 1991:  Estonia,  Latvia, và  Lithuania
03/ 1992 02/ 03/ 1992:  Armenia,  Azerbaijan,  Kazakhstan,  Kyrgyzstan,  Moldova,  Tajikistan,  Turkmenistan, và  Uzbekistan
07/ 1992 31/ 07/ 1992:  Gruzia
Nguyên nhân Liên Xô giải thể

Nguyên nhân sự sụp đổ tan rã của Liên Xô được nhiều chuyên gia nghiên cứu phân tích trên nhiều khía cạnh lịch sử đất nước Liên Xô, đưa ra các quan điểm khác nhau.
Nguyên nhân Liên Xô giải thể > Theo các chuyên gia phân tích quốc tế

Lịch sử về sự giải thể của Liên Xô có thể được phân loại thành hai nhóm, đó là nhóm sự giải thể có chủ ý và nhóm giải thể có tính cấu trúc.
Nhóm phân tích giải thể có chủ ý cho rằng sự sụp đổ của Liên Xô là không thể tránh khỏi và xuất phát từ những chính sách và quyết định quan trọng của các cá nhân đứng đầu Liên Xô (thường là Gorbachev và Yeltsin). Một ví dụ điển hình của Nhà sử học Archie Brown, trong cuốn The Gorbachev Factor, cho rằng Gorbachev là lực lượng chính trong chính trị của Liên Xô ít nhất là trong giai đoạn 1985 -1988 và cả sau đó, chủ yếu dẫn đầu các cải cách chính trị và phát triển trái ngược với sự kiện diễn ra. Điều này đặc biệt đúng với các chính sách Liên Xô đã ban hành như: Chính sách perestroika và Chính sách glasnost, các sáng kiến thị trường và lập trường chính sách đối ngoại như nhà khoa học chính trị George Breslauer đã tán thành, gán cho Gorbachev một "người đàn ông của các sự kiện". Ở một khía cạnh khác, David Kotz và Fred Weir đã cho rằng giới tinh hoa Liên Xô chịu trách nhiệm thúc đẩy cả chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa tư bản mà từ đó họ có thể hưởng lợi (điều này cũng được chứng minh bằng sự hiện diện liên tục của họ trong thời kỳ kinh tế và chính trị cao hơn của hậu thế Cộng hòa Xô viết).
Ngược lại, Nhóm phân tích giải thể có tính cấu trúc lại có một cái nhìn xác định hơn trong đó giải thể Liên Xô là kết quả của các vấn đề cấu trúc có từ nguồn gốc sâu xa, đã gieo một "quả bom hẹn giờ". Ví dụ, Edward Walker đã lập luận rằng trong khi các quốc gia thiểu số bị từ chối quyền lực ở cấp Liên minh, phải đối mặt với một hình thức hiện đại hóa kinh tế bất ổn về văn hóa và phải chịu sự Nga hóa về dân tộc, các quốc gia này được củng cố bởi một số chính sách theo đuổi Chế độ Xô Viết (như bản địa hóa lãnh đạo, hỗ trợ ngôn ngữ địa phương, quyền ly khai chính trị v.v.) theo thời gian đã tạo ra các quốc gia có ý thức.
Vào ngày 25 tháng 1 năm 2016, Tổng thống Nga Vladimir Putin ủng hộ quan điểm này, gọi sự ủng hộ của Lenin về quyền ly khai đối với Cộng hòa Liên Xô là "quả bom nổ chậm". Đồng thời Vladimir Putin đổ lỗi cho Lenin và ủng hộ quyền ly khai chính trị của nước cộng hòa cho sự tan rã của Liên Xô. Putin cũng chỉ trích khái niệm "quốc gia liên bang" của Lenin mà trong đó các thực thể có quyền được ly khai, ông cho là khái niệm này đóng góp một phần lớn vào sự tan rã của Liên Xô năm 1991. Một ngày sau, theo thông tấn xã Nga TASS, ông giải thích rõ hơn ý câu nói của mình: "Ý tôi muốn nói về cuộc tranh luận giữa Stalin và Lênin về việc cần xây dựng Liên bang Xô Viết như thế nào. Hồi đó Stalin đưa ra ý tưởng tự trị hóa Liên bang xô viết, theo đó, các chủ thể của Nhà nước tương lai sẽ gia nhập Liên Xô trên cơ sở tự trị với những quyền hạn rộng lớn. Lenin đã kịch liệt chỉ trích lập trường của Stalin và cho rằng ý tưởng đó không hợp thời". Putin nói Lênin chủ trương "thành lập Liên Xô trên cơ sở bình đẳng hoàn toàn, các chủ thể (những nước cộng hòa tự trị) có quyền tách ra khỏi Liên bang", điều này tuy tôn trọng nguyên tắc bình đẳng dân tộc nhưng lại trở thành mầm mống pháp lý gây tan rã Liên Xô sau này.
Nguyên nhân Liên Xô giải thể > Theo các chuyên gia Việt Nam phân tích > Sự chống phá của các thế lực thù địch nước ngoài

Lực lượng theo khuynh hướng tư bản chủ nghĩa khoác những chiếc áo dân tộc... Trên bề mặt thì tất cả đều yên tĩnh, vang lên những lời nói vui vẻ về tình hữu nghị giữa các dân tộc, nhưng ở bên trong thì âm ỉ những lò lửa của sự hằn thù đã tiến hành những hoạt động "diễn biến hòa bình", gây mâu thuẫn giữa các sắc tộc của Liên Xô. Các biện pháp bao gồm: bôi nhọ chủ nghĩa Marx-Lenin, gây mất lòng tin của người dân vào chính quyền bằng các biện pháp chụp mũ, tạo tin đồn giả.
Trong việc làm tan rã Liên Xô có vai trò nổi bật của Tổng thống Cộng hòa Xô viết Nga Boris Yeltsin. Thực ra chính tình báo Mỹ đã thông đồng với Boris Yeltsin và báo trước cho ông ta biết về những kế hoạch quan trọng của phe đối lập, giúp ông ta giành thắng lợi trong cuộc đối đầu với Uỷ ban nhà nước về tình trạng khẩn cấp do CIA đã đặt máy nghe trộm ngay dưới chân điện Kremli. Đích thân tổng thống Mỹ George Bush (cha) và thủ tướng Anh là John Major đã gọi điện báo trước về âm mưu đảo chính và thúc giục Yeltsin phải có hành động nhằm tranh thủ sự đồng tình và nắm chắc quân đội. A. Shcherbatov - Chủ tịch Liên minh các quý tộc Nga ở Mỹ, đã tiếp xúc với Đại sứ Mỹ Robert Strauss tại Liên Xô khi đó, và đã bay từ Mỹ về Moskva vào đúng ngày xảy ra cuộc đảo chính. Ông kể: "Tôi đã cố tìm hiểu các chi tiết về cuộc đảo chính. Sau đó vài ngày, tôi biết được nhiều điều: CIA đã chuyển tiền qua Đại sứ Strauss cho các tướng lĩnh quân đội mà ông ta đã mua chuộc được: Các sư đoàn lính dù Taman và Dzerzhisk đã đứng về phía Yeltsin." Cho đến tận sau này, nhiều người Nga vẫn đánh giá Boris Yeltsin rất tiêu cực vì sự thông đồng của ông ta với tình báo nước ngoài
Nguyên nhân Liên Xô giải thể > Theo các chuyên gia Việt Nam phân tích > Sự suy thoái của truyền thông, báo chí Liên Xô

Tại các cơ quan truyền thông, báo chí, tuyên truyền lớn của Liên Xô, từ 1986 đến 1988, một loạt cán bộ chủ chốt được thay thế bởi những người có tư tưởng ủng hộ phương Tây, mặt trận báo chí của Đảng Cộng sản Liên Xô dần bị "đánh chiếm". Từ đó, báo chí Liên Xô liên tục gây khuynh đảo dư luận khi ngấm ngầm (rồi sau đó công khai) viết bài chỉ trích lịch sử cách mạng, trong khi lại tán dương chủ nghĩa tư bản phương Tây. Ảnh hưởng từ báo chí, tư tưởng Đảng viên và nhân dân Liên Xô trở nên dao động dữ dội, ngày càng có nhiều người bi quan về đất nước trong khi lại ảo tưởng về phương Tây Năm 1994, nhà văn Yuri Boldarev khi nhìn lại tình cảnh của thời kỳ này đã nói: "Trong sáu năm, báo chí Liên Xô đã thực hiện được mục tiêu mà quân đội Đức Quốc xã với hàng triệu quân tinh nhuệ nhất cũng không thể thực hiện được khi xâm lược nước ta, đó là đánh đổ Nhà nước Liên Xô. Quân đội Đức có thiết bị kỹ thuật hàng đầu nhưng thiếu một thứ, đó là hàng triệu ấn phẩm mang vi khuẩn hủy diệt tư tưởng của nhân dân Liên Xô".
Claude Janiak

Claude Janiak
Claude Janiak (sinh ngày 30 tháng 10 năm 1948) là một chính khách người Thụy Sĩ gốc Ba Lan, luật sư và Chủ tịch Hội đồng Quốc gia Thụy Sĩ cho nhiệm kỳ 2005/2006. Thành viên của Đảng Dân chủ Xã hội (SPS), ông được bầu vào Hội đồng Quốc gia năm 1999 tại bang Basel-Land và tái đắc cử năm 2003. Năm 2007, ông được bầu vào Hội đồng Nhà nước Thụy Sĩ.
Ông học luật tại Đại học Basel (1967–1971) và ở Luân Đôn. Năm 1975, ông hoàn thành bằng tiến sĩ.  Ông là luật sư tại Binningen từ năm 1978. Từ năm 1991, ông là thành viên hội đồng quản trị của ngân hàng bang của Basel-Land (Basellandschaftliche Kantonalbank).
Ông là thành viên của quốc hội bang Basel-Landschaft (1981–1987 và 1994–1999, chủ tịch 1998/1999), của quốc hội thành phố Binningen (1988–1995), và của giám đốc điều hành Bubendorf (1976).
Sinh ra tại Basel của cha người Ba Lan và mẹ là người Thụy Sĩ, ông chỉ có quốc tịch Thụy Sĩ vào năm 1956 (ông cũng là công dân Ba Lan kể từ khi sinh ra). Ngày nay, ông là công dân của Basel và Binningen.
Ông là chủ tịch đồng tính công khai đầu tiên của Hội đồng quốc gia Thụy Sĩ và sống trong một quan hệ bạn đời đã đăng ký.
Sự cố bắn máy bay A300 của DHL năm 2003

| --- | --- |
OO-DLL, chiếc A300 liên quan, được chụp vào tháng 6, năm 2003
Sự cố
Ngày: 22 tháng 11 năm 2003 (2003-11-22)
Mô tả tai nạn: Bị tấn công bằng tên lửa dẫn đến mất hệ thống thủy lực
Địa điểm: Sân bay quốc tế Baghdad, Baghdad, Iraq
Máy bay
Dạng máy bay: Airbus A300B4-203F
Hãng hàng không: European Air Transport thay mặt cho DHL Express
Số đăng ký: OO-DLL
Xuất phát: Sân bay quốc tế Baghdad, Baghdad, Iraq
Điểm đến: Sân bay quốc tế Bahrain Muharraq, Bahrain
Số người: 3
Hành khách: 0
Phi hành đoàn: 3
Tử vong: 0
Bị thương: 0
Sống sót: 3 (tất cả)
Vào ngày 22 tháng 11 năm 2003, ngay sau khi cất cánh từ Baghdad, Iraq, một chiếc máy bay chở hàng Airbus A300B2-200F, số đăng ký OO-DLL và thuộc sở hữu của European Air Transport (hoạt động kinh doanh với tên DHL Express), đã bị một quả tên lửa Strella 3 bắn vào cánh trái trong khi đang trên chuyến bay theo lịch trình tới Muharraq, Bahrain. Cánh bị hư hại nghiêm trọng dẫn đến cháy và mất hoàn toàn hệ thống điều khiển bay thủy lực. Vì thùng nhiên liệu 1A phía ngoài cánh trái đã đầy khi cất cánh nên không xảy ra vụ nổ hơi nhiên liệu-không khí. Nhiên liệu phản lực lỏng rơi ra khi 1A tan rã. Bình nhiên liệu bên trong 1 bị thủng và rò rỉ.
Quay trở lại Baghdad, phi hành đoàn ba người đã hạ cánh an toàn cho chiếc A300 bị hư hỏng nghiêm trọng, sử dụng lực đẩy động cơ vi sai làm đầu vào duy nhất của phi công. Điều này xảy ra mặc dù một cánh bị hư hại nặng, mất hoàn toàn khả năng kiểm soát thủy lực, tốc độ hạ cánh nhanh hơn mức an toàn và đường tiếp đất lệch khỏi bề mặt đường băng.
Phóng viên Claudine Vernier-Palliez của tờ Paris Match đã tháp tùng một đơn vị Fedayeen trong nhiệm vụ tấn công máy bay DHL.
Sara Daniel, một nhà báo của tạp chí tin tức hàng tuần của Pháp, tuyên bố đã nhận được, từ một nguồn không xác định, một đoạn video cho thấy quân nổi dậy Iraq (thuộc IAI), che mặt, bắn một tên lửa vào chiếc A300 của DHL. Daniel đang nghiên cứu một đặc điểm về các nhóm kháng chiến ở Iraq, nhưng cô ấy phủ nhận mọi thông tin cụ thể về những người thực hiện vụ tấn công, mặc dù có mặt tại thời điểm xảy ra vụ tấn công.
Máy bay

Chiếc máy bay liên quan là một chiếc Airbus A300B4-203F. Nó bay lần đầu với Malaysia Airlines với tư cách là máy bay chở khách đăng ký 9M-MHB vào ngày 28 tháng 12 năm 1979 trước khi có một thời gian với Carnival Air Lines đăng ký N225KW vào ngày 30 tháng 6 năm 1995. Máy bay được chuyển đổi thành cấu hình chở hàng vào ngày 12 tháng 3 năm 1999 và được giao cho European Air Transport vào ngày 22 tháng 9 năm 2000.
Phi hành đoàn

Chiếc máy bay cất cánh từ Sân bay quốc tế Baghdad tđến Sân bay quốc tế Bahrain lúc 06:30 UTC với phi hành đoàn giàu kinh nghiệm gồm hai người Bỉ, Cơ trưởng Éric Gennotte, 38 tuổi và cơ phó 29 tuổi, Steeve Michielsen, và một người Scotland, kỹ sư bay 54 tuổi Mario Rofail. Cơ trưởng đã có tổng cộng 3.300 giờ bay, hơn một nửa trong số đó là trên A300, cơ phó có 1.275 giờ kinh nghiệm bay và kỹ sư bay có 13.400 giờ kinh nghiệm bay.
Những phút sau khi bị tấn công

Để giảm khả năng tiếp xúc với cuộc tấn công mặt đất, máy bay đang thực hiện một động tác leo dốc nhanh chóng. Ở độ cao khoảng 8.000 ft (2.400 m), một tên lửa đất đối không 9K34 Strella-3 (SA-14 Gremlin) đã tấn công vào phía sau cánh trái giữa động cơ và đầu cánh. Đầu đạn đã làm hỏng các bề mặt mép sau của cấu trúc cánh và gây ra hỏa hoạn. Cả ba hệ thống thủy lực đều bị mất áp suất và hệ thống điều khiển chuyến bay bị vô hiệu hóa. Máy bay lên xuống nhanh chóng theo kiểu tàu lượn siêu tốc, dao động giữa tư thế hướng mũi lên và hướng mũi xuống.
Như trong trường hợp thảm họa Chuyến bay 232 của United Airlines năm 1989 ở Hoa Kỳ, Cơ trưởng Genotte chỉ có thể sử dụng lực đẩy để thay đổi cao độ, tốc độ và độ cao cũng như thay đổi các van tiết lưu không đối xứng để điều khiển hướng và quay đầu máy bay. Kỹ sư bay Mario Rofail đã thực hiện động tác giảm trọng lực để mở rộng bộ phận hạ cánh, một quy trình thường được thực hiện bằng năng lượng thủy lực. Việc triển khai thiết bị sớm là rất quan trọng để đạt được kết quả an toàn vì lực cản tăng lên giúp giảm tốc độ và ổn định máy bay.
Trong khoảng 10 phút thử nghiệm, phi hành đoàn đã học cách xoay sở, leo trèo và xuống dốc. Sau một quỹ đạo quanh co, họ rẽ phải và bắt đầu một con đường đi xuống tới Sân bay Quốc tế Baghdad.
Tiếp cận lần cuối cùng và hạ cánh khẩn cấp

Vì cánh trái bị hỏng và hao nhiên liệu, Rofail phải theo dõi động cơ chặt chẽ; nếu dòng nhiên liệu bị mất từ bên trái, anh ta sẽ phải nạp nhiên liệu từ thùng bên phải để duy trì lực đẩy. Sự sống còn phụ thuộc vào việc kiểm soát công suất chính xác của từng động cơ phản lực.
Genotte và Michielsen chuẩn bị cho lần tiếp cận cuối cùng tới đường băng 33R. Máy bay dạt sang bên phải đường bay đã định nên Genotte chọn đường băng 33L ngắn hơn. Tầm nhìn tuyệt vời và các phi công đã quản lý để hạ độ cao có kiểm soát. Ngược lại, họ biết rằng họ không thể giảm ga trước khi hạ cánh mà không có nguy cơ mũi hoặc cánh đập xuống đất.
Ở độ cao khoảng 400 ft (120 m) so với mặt đất, nhiễu động làm mất thăng bằng máy bay và cánh phải hạ xuống. Với các điều chỉnh lực đẩy, cuộn đã được kiểm soát, nhưng máy bay đã lao xuống khỏi đường tâm của đường băng. Rofail ngay lập tức triển khai toàn bộ lực đẩy ngược lại, nhưng chiếc máy bay đã chệch hướng khỏi đường băng trải nhựa. Máy bay chạy qua mặt đất mềm, gồ ghề, ném lên một đám cát và kéo theo hàng rào dây thép gai, rồi dừng lại sau khoảng 3.300 ft (1.000 m).
Giải thưởng và hậu quả

Công ty Phi công Hàng không Danh dự đã cùng nhau vinh danh cả ba thành viên phi hành đoàn bằng Giải thưởng Tưởng niệm Hugh Gordon-Burge. Giải thưởng này được trao cho tổ bay có hành động đóng góp xuất sắc bằng cách cứu máy bay hoặc hành khách của họ, hoặc có đóng góp đáng kể cho an toàn hàng không trong tương lai. Giải thưởng hàng năm chỉ được thực hiện nếu một đề cử được coi là có giá trị đáng kể.
Giải thưởng Chuyên nghiệp FSF của Tổ chức An toàn Chuyến bay về An toàn Chuyến bay đã được trao cho các thành viên phi hành đoàn vì "kỹ năng phi công phi thường trong việc điều khiển máy bay của họ hạ cánh an toàn sau một cuộc tấn công bằng tên lửa sau khi cất cánh từ Baghdad, Iraq".
Vào tháng 5 năm 2006, Cơ trưởng Éric Genotte, cùng với Armand Jacob, một phi công thử nghiệm thử nghiệm của Airbus, đã thuyết trình trước chi nhánh Toulouse của Hiệp hội Hàng không Hoàng gia với tiêu đề "Hạ cánh thành công một chiếc A300 mà không cần điều khiển chuyến bay".
Ngoài hư hỏng nghiêm trọng ở cánh và gầm, cả hai động cơ phản lực đều bị hỏng nghiêm trọng do ăn phải các mảnh vỡ. Vào tháng 11 năm 2004, chiếc máy bay đã được sửa chữa và đăng ký lại với tên N1452, sau đó được rao bán nhưng vẫn chưa bán được. Chiếc máy bay cũ kỹ đã không bay trở lại và kể từ đó đã bị loại bỏ.
Trên phương tiện truyền thông

Vụ việc đã được giới thiệu trong "Attack over Baghdad", một tập ba phần (2005) của bộ phim truyền hình Canada Mayday (có tên là Khẩn cấp hàng không và Thảm họa hàng không ở Hoa Kỳ và Điều tra tai nạn hàng không ở Anh và các nơi khác trên thế giới).
Chiếc máy bay liên quan, khi còn phục vụ với hãng hàng không đầu tiên của nó, Malaysia Airlines
Huarmey (tỉnh)

| Huarmey |
| --- | --- |
—  Tỉnh  —
 
  Hiệu kỳ
 Vị trí của Huarmey trong vùng Ancash
Huarmey
Quốc gia: Peru
Vùng: Ancash
Tỉnh lỵ: Huarmey
Diện tích
 • Tổng cộng: 3.908 km2 (1,509 mi2)
Dân số 
 • Tổng cộng: 23.858
Múi giờ: UTC−5
Tỉnh Huarmey (tiếng Tây Ban Nha: Provincia de Huarmey) là một tỉnh thuộc vùng Ancash của Peru. Tỉnh Huarmey có diện tích 3908 km², dân số thời điểm theo điều tra dân số ngày 11 tháng 7 năm 1993 là 23858 người. Tỉnh lỵ đóng ở Huarmey.
Chú thích

↑  “Provinces of Peru”. Statoids. ngày 23 tháng 2 năm 2008. Truy cập 5 tháng 7 năm 2012.
Aflatoxin

Đừng nhầm lẫn với alpha toxin.
Cấu tạo hóa học của (–)-aflatoxin B1
Cấu trúc 3D của aflatoxin B1
Aflatoxin (tên đầy đủ là Aspergillus flavus toxins) là độc tố vi nấm sản sinh tự nhiên bởi một số loài Aspergillus, là một loại nấm mốc, đáng chú ý nhất là Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus. Aflatoxin là độc tố và là tác nhân gây ung thư. Sau khi thâm nhập vào cơ thể, các aflatoxin có thể được gan chuyển hóa thành dạng trung gian epoxit hoạt hóa hoặc được thủy phân và trở thành M1 ít độc hơn.