Dận Nhưng
Cuộc đời > Phế Thái tử

Năm Khang Hi thứ 47 (1708), tháng 5, Khang Hi đế đi tuần du Tái ngoại, tùy giá có Hoàng Thái tử Dận Nhưng, Hoàng trưởng tử Dận Thì, Hoàng thập tam tử Dận Tường, Hoàng thập tứ tử Dận Trinh, Hoàng thập ngũ tử Dận Vu, Hoàng thập lục tử Dận Lộc, Hoàng thập thất tử Dận Lễ, Hoàng thập bát tử Dận Giới. Trong lúc tuần du, phát sinh một số sự kiện thúc đẩy mối quan hệ giữa Khang Hi Đế và Thái tử càng trở nên gay gắt: Những Hoàng tử thuộc đảng phái Đại A ca hướng Khang Hi Đế tố cáo Thái tử Dận Nhưng có rất nhiều biểu hiện bất lương. Ví dụ như ông thô bạo bất nhân, thoải mái đánh đập chư Vương, Bối lặc, Đại thần, lại còn khấu bớt cống phẩm Mông Cổ, dung túng cho chồng của nhũ mẫu là Nội vụ phủ Tổng quản Lăng Phổ bắt chẹt vơ vét của cải của thuộc hạ. Đủ loại biểu hiện bất nhân làm cho Khang Hi Đế chán ghét. Những báo cáo 7 phần thật 3 phần giả nhưng Khang Hi Đế tin không chút nghi ngờ. Quan trọng nhất là Khang Hi Đế không chỉ bất mãn hành xử thô bạo mà hơn hết là bất mãn về những lần xử sự vượt quyền của Thái tử. Ông nhận thấy hành vi của Thái tử là: "Dục phân trẫm uy bính, dĩ tứ kỳ hành sự dã".
Trên đường tuần du, Hoàng thập bát tử Dận Giới mắc bệnh cấp tính, Khang Hi Đế thập phần lo lắng, ngược lại Thái tử lại cực kì thờ ơ. Khang Hi Đế một mặt thương yêu con nhỏ, một mặt lại nhớ đến sự kiện đã canh cánh trong lòng bao lâu nay: Năm Khang Hi thứ 29 (1690), tháng 7, trong khi Khang Hi Đế lâm bệnh, lúc thị tật, Hoàng Thái tử không hề tỏ vẻ gì lo lắng, Khang Hi Đế nhận định đứa con này tuyệt đối không có "trung ái quân phụ" đã lệnh Thái tử hồi kinh trước. Lúc ấy Dận Nhưng mới 16 tuổi, có lẽ không thấy được bất mãn của Phụ hoàng, nhưng Khang Hi Đế cho rằng đây chính là biểu hiện Thái tử bất hiếu, không thể trọng dụng. Về sau khi phế Thái tử, Khang Hi Đế nói rằng đã bao dung 20 năm nay chính là đem chuyện này trở thành khởi điểm, có thể thấy được việc này lưu lại cho Khang Hi Đế ấn tượng sâu như thế nào.
Khang Hi Đế trách cứ Dận Nhưng "Tác vi đích trường tử, hào vô tố huynh trường đích dạng tử". Nhưng Dận Nhưng không chỉ không chịu nghe phê bình mà còn phẫn nhiên phát nộ, ngang ngược cùng Phụ hoàng tranh luận. Trên đường về kinh, Khang Hi Đế phát hiện Dận Nhưng ban đêm lại gần lều vải của ông, theo khe hở thăm dò bên trong, cho rằng Dận Nhưng có ý muốn "Thí nghịch". Chuyện này càng làm Khang Hi Đế quyết tâm lập tức phế Thái tử.
Tháng 9, Khang Hi Đế triệu Thái tử cùng chư Vương Đại thần đến, dụ viết:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | 胤礽不法祖德, 不遵朕训, 暴戾淫乱, 朕包容二十年矣. 乃其恶愈张, 戮辱廷臣, 专擅威权, 鸠聚党与, 窥伺朕躬起居动作. 平郡王讷尔素, 贝勒海善, 公普奇遭其殴挞, 大臣官员亦罹其毒. 朕巡幸陕西, 江南, 浙江, 未尝一事扰民. 胤礽与所属恣行乖戾, 无所不至, 遣使邀截蒙古贡使, 攘进御之马, 致蒙古俱不心服. 朕以其赋性奢侈, 用凌普为内务府总管, 以为胤礽乳母之夫, 便其徵索. 凌普更为贪婪, 包衣下人无不怨憾. 皇十八子抱病, 诸臣以朕年高, 无不为朕忧, 胤礽乃亲兄, 绝无友爱之意. 朕加以责让, 忿然发怒, 每夜偪近布城, 裂缝窃视.  Dận Nhưng bất pháp tổ đức, bất tuân Trẫm huấn, bạo lệ dâm loạn, Trẫm bao dung nhị thập niên hĩ. Nãi kỳ ác dũ trương, lục nhục đình thần, chuyên thiện uy quyền, cưu tụ đảng dữ, khuy tý trẫm cung khởi cư động tác. Bình Quận vương Nột Nhĩ Tô, Bối lặc Hải Thiện, Công Phổ Kỳ tao kỳ ẩu thát, đại thần quan viên diệc ly kỳ độc. Trẫm tuần hạnh Thiểm Tây, Giang Nam, Chiết Giang, vị thường nhất sự nhiễu dân. Dận Nhưng dữ sở chúc tứ hành quai lệ, vô sở bất chí, khiển sử yêu tiệt Mông Cổ cống sử, nhương tiến ngự chi mã, trí mông cổ câu bất tâm phục. Trẫm dĩ kỳ phú tính xa xỉ, dụng Lăng Phổ vi Nội vụ phủ Tổng quản, dĩ vi Dận Nhưng nhũ mẫu chi phu, tiện kỳ trưng tác. Lăng Phổ canh vi tham lam, Bao y hạ nhân vô bất oán hám. Hoàng thập bát tử bão bệnh, chư thần dĩ trẫm niên cao, vô bất vi trẫm ưu, Dận Nhưng nãi thân huynh, tuyệt vô hữu ái chi ý. Trẫm gia dĩ trách nhượng, phẫn nhiên phát nộ, mỗi dạ bức cận bố thành, liệt phùng thiết thị. | ” |
Khang Hi Đế còn nói:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | 从前索额图助太子潜谋大事. 朕悉知其情将索额图下狱处死, 今胤礽欲为索额图复仇结成党羽, 令朕未卜今日被鸩明日遇害, 昼夜戒慎不宁, 似此之人岂可付以祖宗弘业. 且皇太子胤礽生而克母 (嫡后) 孝诚仁皇后, 此等之人古称不孝. 朕即位以来诸事节俭, 身御敝褥足用布袜, 胤礽所用一切远过于朕, 伊犹以为不足, 恣取国帑, 干预政事, 必致败坏我国家, 戕贼我万民而后已. 若以此不孝不仁之人为君, 其如祖业何. . Tòng tiền Sách Ngạch Đồ trợ Thái tử tiềm mưu đại sự. Trẫm tất tri kỳ tình tương Sách Ngạch Đồ hạ ngục xử tử, kim Dận Nhưng dục vi Sách Ngạch Đồ phục cừu kết thành đảng vũ, lệnh trẫm vị bặc kim nhật bị chậm minh nhật ngộ hại, trú dạ giới thận bất ninh, tự thử chi nhân khởi khả phó dĩ tổ tông hoằng nghiệp. Thả Hoàng Thái tử Dận Nhưng sinh nhi khắc mẫu (đích hậu) Hiếu Thành Nhân Hoàng hậu, thử đẳng chi nhân cổ xưng bất hiếu. Trẫm tức vị dĩ lai chư sự tiết kiệm, thân ngự tệ nhục túc dụng bố miệt, Dận Nhưng sở dụng nhất thiết viễn quá vu trẫm, y do dĩ vi bất túc, tứ thủ quốc nô, kiền dự chính sự, tất trí bại phôi ngã quốc gia, tường tặc ngã vạn dân nhi hậu dĩ. Nhược dĩ thử bất hiếu bất nhân chi nhân vi quân, kỳ như tổ nghiệp hà. | ” |
Năm thứ 47 (1708), ngày 18 tháng 9, Khang Hi Đế chính thức phế bỏ ngôi vị Thái tử của Dận Nhưng, giam cầm, mệnh Trực Quận vương Dận Thì trông coi. Khang Hi Đế lại ra lệnh giết hai người con của Sách Ngạch Đồ là Cách Nhĩ Phân và A Nhĩ Cát Thiện, cùng với Nhị Cách, Tô Nhĩ Nặc, Cáp Thập Thái, Tát Nhĩ Bang A.
Ngay sau khi Dận Nhưng vừa bị phế đi vị trí Thái tử, Hoàng trưởng tử Dận Thì đã từng có ý định muốn giết Dận Nhưng "Hôm nay (ta) muốn giết Dận Nhưng, không cần đợi Hoàng phụ ra tay" , Khang Hi Đế nghe được cực kì sửng sốt, ý thức được Dận Thì vì mưu đoạt trữ vị đã muốn giết Dận Nhưng, nếu thực hiện được thì hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Khang Hi Đế lần nữa phê bình Dận Thì:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | 不谙君臣大义, 不念父子至情, 天理国法, 皆所不容.  Bất am quân thần đại nghĩa, bất niệm phụ tử chí tình, thiên lý quốc pháp, giai sở bất dung. | ” |
Từ khi Thánh Tổ phế đi vị trí Thái tử, các Hoàng tử khác vì tranh đoạt ngôi vị Thái tử mà bộc phát một trận "Chính trị nội chiến". Ngày 14 tháng 11, tại Sướng Xuân Viên, Khang Hi Đế triệu tập chúng thần mệnh tuyển ra người thích hợp làm Hoàng Thái tử trong chư vị Hoàng tử, trừ Đại A ca Dận Thì. Dưới loại tình huống này, triều đình không đề cập tới nhân dân đại sự, mà ngày nào cũng bàn luận về việc vị Hoàng tử nào phù hợp, vị Hoàng tử nào nên lập làm Thái tử. Đám đứng đầu Bát A ca đảng như A Linh A (阿灵阿), Ngạc Luân Đại (鄂伦岱), Quỹ Tự (揆叙), Vương Hồng Tự (王鸿绪) thương nghị với nhau, ngầm đưa tin cho các đại thần, đề cử Bát A ca Dận Tự. Hơn nữa, biết bản thân mình khó lòng tranh đoạt trữ vị, Đại A ca Dận Thì liền muốn đề cử Dận Tự, người có quan hệ mật thiết với mình nhất (thuở nhỏ Dận Tự do sinh mẫu của Dận Thì là Huệ phi nuôi dưỡng).
Dận Thì lợi dụng việc Trương Minh Đức xem tướng, vì Dận Tự chế tạo dư luận, nói rằng: "Tương diện nhân Trương Minh Đức tằng tương Dận Tự, hậu tất đại quý". Khang Hi Đế phái người truy xét, không chỉ tra ra sự tình xem tướng còn tra ra việc Dận Thì từng muốn mưu sát Hoàng Thái tử.
Tư liệu nguyên văn ghi chép:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | 张明德一案审结, 胤 禟, 胤祯供: "八阿哥曾语我等: '有看相人张姓者云, 皇太子行事凶恶已极, 彼有好汉, 可谋行刺. 我 (指八阿哥本人) 谓之曰, 此事甚大, 尔何等人, 乃辄敢出口, 尔有狂疾耶? 尔设此心, 断乎不可, 因逐之 (张明德) 去." 胤禩供: "曾以此语告诸阿哥是实." 问张明德口供亦无异. . Trương Minh Đức nhất án thẩm kết, Dận Đường, Dận Trinh cung: "Bát a ca tằng ngữ ngã đẳng: 'Hữu khán tương nhân trương tính giả vân, Hoàng Thái tử hành sự hung ác dĩ cực, bỉ hữu hảo hán, khả mưu hành thứ. Ngã (chỉ bát a ca bản nhân) vị chi viết, thử sự thậm đại, nhĩ hà đẳng nhân, nãi triếp cảm xuất khẩu, nhĩ hữu cuồng tật da? Nhĩ thiết thử tâm, đoạn hồ bất khả, nhân trục chi (Trương Minh Đức) khứ." Dận Tự cung: "Tằng dĩ thử ngữ cáo chư a ca thị thực." Vấn Trương Minh Đức khẩu cung diệc vô dị. | ” |
"Thanh Thánh Tổ thực lục" có ghi chép lại, Khang Hi Đế triệu chư vị Hoàng tử đến Càn Thanh cung, dụ viết:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | 当废胤礽之时. 朕诸阿哥中, 如有钻营谋为皇太子者, 即国之贼法断不容. 废皇太子后, 皇长子胤禔曾奏称皇八子胤禩好. 春秋之义, 人臣无将将则必诛, 大宝岂人可妄行窥伺者耶. 允禩柔奸性成妄蓄大志, 朕素所深知, 其党羽早相要结谋害胤礽, 今其事皆已败露, 着将胤禩锁拏, 交与议政处审理 . Đương phế Dận Nhưng chi thì. Trẫm chư A ca trung, như hữu toản doanh mưu vi Hoàng Thái tử giả, tức quốc chi tặc pháp đoạn bất dung. Phế Hoàng Thái tử hậu, Hoàng trường tử Dận Thì tằng tấu xưng Hoàng bát tử Dận Tự hảo. Xuân thu chi nghĩa, nhân thần vô tương tương tắc tất tru, đại bảo khởi nhân khả vọng hành khuy tý giả da. Dận Tự nhu gian tính thành vọng súc đại chí, trẫm tố sở thâm tri, kỳ đảng vũ tảo tương yếu kết mưu hại dận nhưng, kim kỳ sự giai dĩ bại lộ, trứ tương dận tự tỏa noa, giao dữ nghị chính xử thẩm lý" | ” |
Khang Hi Đế tức giận Dận Thì cùng Dận Tự cấu kết mưu đoạt Thái tử vị, muốn đem cả hai giam cầm. Hoàng cửu tử Dận Đường liền nói với Hoàng thập tứ tử Dận Trinh: "Nhĩ ngã thử thì bất ngôn hà đãi". Hoàng cửu tử Dận Đường liền biện minh: "Bát A ca Dận Tự vô thử tâm, thần đẳng nguyện bảo chi". Khang Hi Đế cực kì tức giận, Hoàng ngũ tử Dận Kì phải quỳ ôm khuyên can, chư Hoàng tử phải dập đầu cầu tình, mới làm cơn tức giận của Khang Hi Đế giảm xuống, lệnh chư vị Hoàng tử đem Dận Đường cùng Dận Trinh đuổi ra ngoài. Cũng vì lần này, Bát A ca Dận Tự bị tước đi tước vị Bối lặc.