stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hàn Ngọc Bích
Chú thích

↑  “Nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích qua đời”.
↑  “Nhạc sĩ Hàn Ngọc Bích”. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2015.
Acevedo (khu tự quản)

| Khu tự quản Acevedo |
| --- | --- |
—  Khu tự quản  —
Municipio Khu tự quản Acevedo
 
  Hiệu kỳ
 Vị trí ở bang Miranda
Khu tự quản AcevedoVị trí ở Venezuela
Quốc gia:  Venezuela
Bang: Miranda
Thủ phủ: Caucagua
Diện tích
 • Tổng cộng: 1.879 km2 km2 (Lỗi định dạng: giá trị đầu vào không hợp lệ khi làm tròn mi2)
Dân số (21 tháng 10 năm 2001)
 • Tổng cộng: 70.282 người
Acevedo là một Khu tự quản thuộc bang Miranda, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Acevedo đóng tại Caucagua. Khự tự quản Acevedo có diện tích 1879 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 70282 người.
Cá thòi lòi Đại Tây Dương

| Cá thòi lòi Đại Tây Dương |
| --- | --- |

P. barbatus từ Gambia
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Actinopterygii
Bộ:: Gobiiformes
Họ:: Oxudercidae
Chi:: Periophthalmus
Loài:: P. barbarus
Danh pháp hai phần
Periophthalmus barbarus (Linnaeus, 1766)

Các đồng nghĩa
 Gobius barbarus Linnaeus, 1766  Gobius koelreuteri Pallas, 1770  Periophtalmus koelreuteri (Pallas, 1770)  Periophthalmus koelreuteri (Pallas, 1770)  Periophthalmus papilio Bloch & Schneider, 1801  Periophthalmus koelreuteri papilio Bloch & Schneider, 1801  Periophthalmus gabonicus Duméril, 1861  Periophthalmus erythronemus Guichenot, 1858
Cá thòi lòi Đại Tây Dương (danh pháp khoa học: Periophthalmus barbarus) là một loài cá thuộc họ cá Oxudercidae, phổ biến tại các bờ biển Đại Tây Dương thuộc châu Phi từ Senegal đến Angola, bao gồm cả đa số các đảo xa bờ như Bioko, São Tomé và đảo Príncipe. Loài này cũng có ở Guam.
Chú thích

↑  Diouf, K.; Bousso, T.; Lalèyè, P.; Moelants, T. (2020). “Periophthalmus barbarus”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2020: e.T182285A21913503. doi:10.2305/IUCN.UK.2020-2.RLTS.T182285A21913503.en. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2021.
Arismendi (khu tự quản)

| Khu tự quản Arismendi |
| --- | --- |
—  Khu tự quản  —
Municipio Khu tự quản Arismendi
 
Quốc gia:  Venezuela
Bang: Barinas
Thủ phủ: Arismendi
Diện tích
 • Tổng cộng: 7.209 km2 (2,783 mi2)
Dân số (21 tháng 10 năm 2001)
 • Tổng cộng: 18.338 người
Arismendi là một khu tự quản thuộc bang Barinas, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Arismendi đóng tại Arismendi. Khự tự quản Arismendi có diện tích 7209 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 18338 người.
Poway, California

Poway /ˈpaʊ.eɪ/ là một thành phố ở quận San Diego, California, Hoa Kỳ. Ban đầu là một cộng đồng chưa được hợp nhất trong quận, Poway chính thức trở thành một thành phố vào ngày 12 tháng 12 năm 1980. Theo điều tra dân số năm 2010, thành phố có dân số 47.811 người. Mã ZIP là 92064.
Địa lí

Theo Cục Thống Kê Dân số Hoa Kỳ, thành phố có diện tích là 39,2 dặm vuông (102 km2), 99,78%diện tích của nó đất, và 0,22% diện tích của nó nước.
Địa lí > Khí hậu

Poway có khí hậu bán khô hạn (phân loại khí hậu Köppen BSh).
| Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).Tháng | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).1 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).2 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).3 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).4 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).5 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).6 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).7 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).8 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).9 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).10 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).11 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).12 | Dữ liệu khí hậu của Poway, CA (Extremes from weather> com).Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °F (°C) | 95 (35) | 96 (36) | 100 (38) | 103 (39) | 105 (41) | 110 (43) | 114 (46) | 112 (44) | 111 (44) | 105 (41) | 100 (38) | 92 (33) | 114 (46) |
| Trung bình ngày tối đa °F (°C) | 67 (19) | 67 (19) | 70 (21) | 72 (22) | 76 (24) | 81 (27) | 82 (28) | 81 (27) | 77 (25) | 72 (22) | 68 (20) | 67 (19) | 73 (23) |
| Tối thiểu trung bình ngày °F (°C) | 44 (7) | 45 (7) | 49 (9) | 53 (12) | 57 (14) | 61 (16) | 62 (17) | 61 (16) | 55 (13) | 48 (9) | 46 (8) | 43 (6) | 52 (11) |
| Thấp kỉ lục °F (°C) | 22 (−6) | 25 (−4) | 28 (−2) | 31 (−1) | 39 (4) | 43 (6) | 45 (7) | 46 (8) | 39 (4) | 35 (2) | 26 (−3) | 23 (−5) | 22 (−6) |
| Lượng Giáng thủy trung bình inches (mm) | 2.52 (64) | 2.31 (59) | 2.47 (63) | 0.88 (22) | 0.28 (7.1) | 0.09 (2.3) | 0.05 (1.3) | 0.07 (1.8) | 0.26 (6.6) | 0.48 (12) | 1.17 (30) | 1.39 (35) | 11.97 (304) |
Nguồn 1: 
Nguồn 2: https://weather.com/weather/monthly/l/92064:4:US
Dân số > 2010

Cuộc Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2010 báo cáo rằng Poway có dân số 47.811 người. Mật độ dân số là 1.220,7 người trên một dặm vuông (471,3 / km²). Thành phần chủng tộc của Poway là 36,781 (76,9%) người da trắng, 783 (1,6%) người Mỹ gốc Phi, 265 (0,6%) người Mỹ bản địa, 4,853 (10,2%) người châu Á, 106 (0,2%) người đảo Thái Bình Dương, 2,944 (6,2%) từ các chủng tộc khác, và 2.079 (4.3%) từ hai hoặc nhiều chủng tộc. Người gốc Tây Ban Nha hoặc La tinh của bất kỳ chủng tộc nào được đánh số là 7,508 (15,7%). Cuộc tổng điều tra cho thấy 47.261 người (98,8% dân số) sống trong các hộ gia đình, 284 (0,6%) sống trong các khu nhóm không thể chế hóa, và 266 (0,6%) được thể chế hoá.
Có 16.128 hộ gia đình, trong đó có 6.493 hộ (40,3%) có con dưới 18 tuổi sống chung với bố mẹ, 10,523 (65,2%) là cặp đôi kết hôn với nhau, 1,675 (10,4%) là phụ nữ độc thân, 742 (4,6%) là đàn ông độc thân. 2.469 hộ gia đình (15,3%) được tạo thành từ các cá nhân và 1,185 (7,3%) có người sống một mình 65 tuổi trở lên. Quy mô hộ trung bình là 2,93. Có 12.940 hộ gia đình (80,2% số hộ); quy mô gia đình trung bình là 3,23.
Mật độ dân số trải rộng với 11.948 người (25.0%) dưới 18 tuổi, 3.912 người (8.2%) tuổi từ 18 đến 24, 10.496 người (22.0%) tuổi từ 25 đến 44, 15.555 người (32.5%) tuổi từ 45 đến 64 và 5.900 người (12,3%) từ 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 41,3 tuổi. Cứ 100 nữ giới thì có 97,1 nam giới. Cứ 100 nữ từ 18 tuổi trở lên thì có 94,5 nam giới.
Có 16.715 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 426,8 mỗi dặm vuông (164,8 / km²).
Dân số > 2000

Theo điều tra dân số năm 2000, nơi đây có 48.044 người, 15.467 hộ gia đình, và 12.868 gia đình cư trú trong thành phố. Mật độ dân số là 1.224,8 người trên một dặm vuông (473.0 / km²). Có 15.714 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 400,6 mỗi dặm vuông (154,7 / km²). Thành phần chủng tộc của thành phố là 82,85% người da trắng, 7,46% người châu Á, 1,67% người Mỹ gốc Phi, 0,48% người Mỹ bản địa, 0,28% người dân đảo Thái Bình Dương, 3,27% từ các chủng tộc khác, và 3,99% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. Trên tất cả các chủng tộc, 10,35% là người gốc Tây Ban Nha hoặc người La tinh.
Có 15.467 hộ trong đó có 47,0% trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với gia đình, 68,8% là cặp vợ chồng chung sống với nhau, 10,5% là phụ nữ độc thân và 16,8% là gia đình không phải là gia đình. 12,6% hộ gia đình được tạo thành từ các cá nhân và 4,7% có người sống một mình từ 65 tuổi trở lên. Quy mô hộ trung bình là 3,08 người và quy mô gia đình trung bình là 3,35 người.
Trong thành phố, dân số được trải rộng với 30,7% dưới 18 tuổi, 7,1% từ 18 đến 24, 28,1% từ 25 đến 44, 25,5% từ 45 đến 64, và 8,6% người từ 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 37 tuổi. Cứ 100 nữ giới thì có 97,0 nam giới. Cứ 100 nữ giới từ 18 tuổi trở lên thì có 93,9 nam giới.
Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình ở Poway là 92.083 đô la và thu nhập trung bình cho một gia đình là 103.972 đô la. Nam giới có thu nhập trung bình là $ 53,322 so với $ 52,742 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của thành phố là 29.788 đô la. Khoảng 3,1% gia đình và 4,3% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 4,9% người dưới 18 tuổi và 3,7% những người từ 65 tuổi trở lên.
Hồ Poway nhìn từ một chiếc trực thăng năm 2012
Aragua (khu tự quản)

| Khu tự quản Aragua |
| --- | --- |
—  Khu tự quản  —
Municipio Khu tự quản Aragua
 
Quốc gia:  Venezuela
Bang: Anzoátegui
Thủ phủ: Aragua de Barcelona
Diện tích
 • Tổng cộng: 2.624 km2 km2 (Lỗi định dạng: giá trị đầu vào không hợp lệ khi làm tròn mi2)
Dân số (21 tháng 10 năm 2001)
 • Tổng cộng: 27.025 người
Aragua là một khu tự quản thuộc bang Anzoátegui, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Aragua đóng tại Aragua de Barcelona. Khự tự quản Aragua có diện tích 2624 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 27025 người.
Brión (khu tự quản)

| Khu tự quản Brión |
| --- | --- |
—  Khu tự quản  —
Municipio Khu tự quản Brión
 

  Hiệu kỳ
 Vị trí ở bang Miranda
Khu tự quản BriónVị trí ở Venezuela
Quốc gia:  Venezuela
Bang: Miranda
Thủ phủ: Higuerote
Diện tích
 • Tổng cộng: 531 km2 km2 (Lỗi định dạng: giá trị đầu vào không hợp lệ khi làm tròn mi2)
Dân số (21 tháng 10 năm 2001)
 • Tổng cộng: 45.346 người
Brión là một khu tự quản thuộc bang Miranda, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Brión đóng tại Higuerote. Khự tự quản Brión có diện tích 531 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 45346 người.
Ou Chum

| Ou Chum អូរជុំ |
| --- | --- |
—  Huyện  —
 
 Vị trí của Ou Chum ở Ratanakiri
 Vị trí của Ratanakiri trong Campuchia
Ou Chum
Quốc gia: Campuchia
Tỉnh: Ratanakiri
Số xã: Cha Ung, Chan/Puoy, Aekakpheap, Kalai, Ou Chum, Sameakki, L'ak
Dân số (1998)
 • Tổng cộng: 11,863
Mã huyện: 1406
Huyện Ou Chum (tiếng Khmer: អូរជុំ) là một huyện nằm ở tỉnh Ratanakiri, đông bắc Campuchia. Dân số năm 1998 là 11.863 người. Huyện có 37 làng nằm trong 7 xã.
Làng xã

| Xã (khum) | Làng (phum) | Dân số (1998) |
| --- | --- | --- |
| Cha Ung | Char Ung Ket, Char Ung Chan, Phlay Ampil, Thuoy Tum, Char Ung Kao | 1.733 |
| Chan/Pouy | Chan, Kan Saeung, Kreh, Ta Ngach, Svay, Khmaeng, Krala, Kang Kuy | 1.696 |
| Aekakpheap | Pa Or, Pa Chon Thum, Oum, Krouch | 1.752 |
| Kalai | Kalai Muoy, Kalai Pir, Kalai Bei | 820 |
| Ou Chum | Ou Chum, Tharang Chong, Svay, L'eun Kreaeng, L'eun Chong, Tang Pleng, Tang Kamal, L'eun Kangmis | 3.090 |
| Sameakki | Ka Meaen, Prak, Ba Nhuk, Ping | 1.424 |
| L'ak | L'ak, Kralong, Kouk, Kam, Phum Pir | 1.348 |
Benítez (khu tự quản)

| Khu tự quản Benítez |
| --- | --- |
—  Khu tự quản  —
Municipio Khu tự quản Benítez
 
Quốc gia:  Venezuela
Bang: Sucre
Thủ phủ: El Pilar
Diện tích
 • Tổng cộng: 2.733 km2 (1,055 mi2)
Dân số (21 tháng 10 năm 2001)
 • Tổng cộng: 28.958 người
Benítez là một khu tự quản thuộc bang Sucre, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Benítez đóng tại El Pilar. Khự tự quản Benítez có diện tích 2733 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 28958 người.
Ga Seongnam

Ga Seongnam có thể là:
Ga Seongnam (Gyeonggi-do), nhà ga thuộc Đường sắt cao tốc khu vực đô thị tuyến A và tuyến Gyeonggang.
Ga Seongnam (Incheon), nhà ga thuộc tàu điện ngầm Incheon tuyến 2 và tàu điện ngầm Seoul tuyến 7.
Prionacalus cacicus

| Prionacalus cacicus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Coleoptera
Họ:: Cerambycidae
Chi:: Prionacalus
Loài:: P. cacicus
Danh pháp hai phần
Prionacalus cacicus (White, 1845)

Prionacalus cacicus là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Xén tóc.
Periophthalmodon

| Periophthalmodon |
| --- | --- |

Periophthalmodon schlosseri

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Actinopterygii
Bộ:: Gobiiformes
Họ:: Oxudercidae
Phân họ:: Oxudercinae
Chi:: Periophthalmodon Bleeker, 1874

Loài điển hình
Gobius schlosseri Pallas, 1770
Periophthalmodon là một chi cá thòi lòi sinh sống trên các bãi bùn cửa sông và hạ lưu sông ở Đông Nam Á, Papua New Guinea và Queensland, Úc.
Các loài

Hiện tại có ba loài được ghi nhận trong chi:
Periophthalmodon freycineti ( Quoy & Gaimard, 1824)
Periophthalmodon schlosseri ( Pallas, 1770)
Periophthalmodon septemradiatus ( F. Hamilton, 1822)
Chú thích

↑  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Các loài trong Periophthalmodon trên FishBase. Phiên bản tháng June năm 2013.
Berkh, Khentii

| Berkh Бэрх |
| --- | --- |

Berkh
Quốc gia: Mông Cổ
Tỉnh: Khentii
Sum: Batnorov
Dân số (2006)
 • Tổng cộng: 3,890
Berkh (tiếng Mông Cổ: Бэрх) là một thành phố ở sum Batnorov của tỉnh Khentii ở miền đông Mông Cổ. Dân số thành phố là khoảng 3.890 người vào năm 2006.
Địa lý và khí hậu

Thành phố nằm trên độ cao 1276 m (4189 ft) so với mực nước biển, cách tỉnh lỵ Öndörkhaan khoảng 64 km về phía đông bắc.
Berkh có khí hậu cận Bắc Cực chịu ảnh hưởng của gió mùa (phân loại khí hậu Köppen Dwc).
Kinh tế

Dưới sự hỗ trợ của Liên Xô, một mỏ fluorit đã được xây dựng trong thành phố, các mỏ được phát hiện bởi các nhà địa chất Liên Xô trong những năm 1950, và liên doanh Xô-Mông (nay là Mongolrotsvetmet) đã được thành lập vào năm 1973. Nó là một trong số các mỏ khoáng sản đang hoạt động tại Mông Cổ.
Vào năm 2007, số lượng vật nuôi thuộc sở hữu của người dân tại đây là khoảng 42.000, nhưng không có đủ đồng cỏ cho một số lượng lớn gia súc như vậy trong vùng lân cận của thành phố.
Giao thông

Batnorov nằm trên tuyến đường giao thông nối Öndörkhaan với Dundbürd, trung tâm sum Batnorov.
Hydrocarbon thơm đa vòng

Hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) là các hoá chất thuộc nhóm hydrocarbon thơm, mà mỗi phân tử được tạo thành từ nhiều vòng (vòng hữu cơ trong đó các elêctron được định vị). Đây là một thuật ngữ của hoá học, trong tiếng Anh gọi là polycyclic aromatic hydrocarbon (hydrocarbon thơm đa vòng, viết tắt là PAH), hoặc cũng gọi là polynuclear aromatic hydrocarbon (hydrocarbon thơm đa nhân) hay đôi khi gọi là polyaromatic hydrocarbon. Ở đây viết tắt theo tiếng Anh là PAH.
Ba đại diện của hydrocarbon thơm 6 vòng. 
Trên cùng: sơ đồ chuẩn, mỗi đỉnh hình lục giác là nguyên tử carbon. Giữa: Sơ đồ hiển thị tất cả các nguyên tử cacbon và hydro. Dưới cùng: Ảnh từ kính hiển vi lực nguyên tử.
Khái niệm

Một phân tử được gọi là hydrocarbon khi phân tử đó chỉ gồm các nguyên tử hydro (H) và cacbon (C) hợp thành. Ví dụ như mêtan (CH4) là loại hydrocarbon đơn giản nhất.
Một phân tử được gọi là hydrocarbon vòng khi nó là hydrocarbon gồm ít nhất 3 nguyên tử hợp thành, liên kết với nhau thành chuỗi khép kín (vòng).
Một phân tử được gọi là hydrocarbon thơm khi hợp chất chứa nó có mùi thơm (như benzen), nay được định nghĩa chính thức là một loại hydrocarbon có liên kết sigma và các điện tử pi được định vị giữa các nguyên tử carbon.
Một phân tử được gọi là hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) khi nó là hydrocarbon thơm, do nhiều cấu trúc vòng hợp thành. Trong đó, cấu hình của một vòng thường gặp nhất ở nhóm này là hình 6 cạnh (còn gọi là vòng benzen). Những chất PAH này khá phổ biến trong đời sống hàng ngày: nấu nướng thịt ở nhiệt độ quá cao sẽ hình thành PAH trong thịt; khói thuốc lá chứa nhiều loại PAH; naphtalen là PAH được sản xuất thương mại ở nhiều nước để sản xuất băng phiến,...
Những PAH (hydrocarbon thơm đa vòng) đơn giản khác -  ngoài naphtalen là dạng hai vòng - còn có hợp chất ba vòng anthracene và phenanthrene.
Một số PAU thường gặp: benzene, naphthalene, phenanthrene, anthracene
Danh pháp, cấu trúc và tính chất > Danh pháp và cấu trúc

Theo định nghĩa, hydrocarbon thơm có nhiều vòng, trừ benzen, được coi là PAH. Naphthalene được coi là dạng đơn giản nhất của PAH theo US EPA Hoa Kỳ và US CDC. Nhưng cũng có tác giả cho rằng PAH đơn giản là dạng ba vòng phenanthrene và anthracene. PAH thường không được coi là có chứa dị nguyên tử (heteroatom) hoặc có nhóm phụ (substituent).☃Phổ biến nhất là PAH với năm vòng hoặc sáu vòng. Những loại chỉ gồm các sáu vòng được gọi là PAH biến đổi (alternant) gồm PAH benzenoid. Dưới đây là một số dạng PAH, khác nhau về số lượng và cách sắp xếp vòng:
Hợp chất PAH chính
Anthracene
Phenanthrene
Phenalene
Tetracene
Chrysene
Triphenylene
Pyrene
Pentacene
Benzo[a]pyrene
Corannulene
Benzo[ghi]perylene
Coronene
Ovalene
Benzo[c]fluorene
Danh pháp, cấu trúc và tính chất > Tính chất hóa lý

Phần lớn PAH không tan trong nước, mặc dù có một số PAH kích thước nhỏ gây ô nhiễm nguồn nước uống. Các dạng kích thước lớn cũng hòa tan ít trong dung môi hữu cơ và trong lipid. Chúng thường không màu.
Độ thơm và vị thơm cũng khác nhau đối với các PAH khác nhau theo quy tắc Clar. Cấu trúc cộng hưởng (resonance) của  một số PAH có kích thước lớn nhất có liên kết Pi.
Phân tích cộng hưởng cấu trúc benzen theo quy tắc Clar
Phenanthrene
Anthracene
Chrysene
Thuộc tính chính

PAH không phân cực và ưa lipid. Loại PAH kích thước phân tử lớn thì không hòa tan trong nước, nhưng một số PAH nhỏ lại  có thể hòa tan. Tương tự đối với dung môi hữu cơ và trong lipid: lớn thì không hòa tan, còn nhỏ  có thể hòa tan. Ngoài mùi dễ nhận, loại lớn hơn có màu, như perylene.
Nguồn phát sinh > Trong tự nhiên > Từ hóa thạch carbon

PAH (hydrocarbon thơm đa vòng) chủ yếu được tìm thấy trong các nguồn tự nhiên như nhựa đường (bitumen).
PAH còn được tạo ra khi trầm tích hữu cơ được biến đổi thành nhiên liệu hóa thạch như dầu và than.
Nguồn phát sinh > Trong tự nhiên > Cháy trong tự nhiên và vũ trụ

PAH có thể phát sinh từ đốt cháy không hoàn toàn các chất hữu cơ trong các đám cháy rừng tự nhiên. Mức độ PAH cao đột ngột được phát hiện ở khoảng thời gian giữa kỷ Phấn trắng và kỷ Đệ tam, là cao gấp hơn 100 lần mức ở các lớp đất đá liền kề. Hiện tượng này được giải thích là do các đám cháy rừng rất lớn đã hủy khoảng 20% sinh khối trên mặt đất trong.
Kính viễn vọng Không gian Spitzer của NASA thu được các dữ liệu PAH phát sinh ra liên quan đến sự hình thành các sao. Những hình ảnh này có thể theo dõi bề mặt của các đám mây hình thành sao trong thiên hà của chúng ta hoặc xác định các thiên hà hình thành sao trong vũ trụ xa xôi. Vào tháng 6 năm 2013, PAH đã được phát hiện trong bầu khí quyển của Titan, mặt trăng lớn nhất của Sao Thổ.
Nguồn phát sinh > Nguồn nhân tạo

Do đó, các nguồn PAH chủ yếu trong môi trường là từ hoạt động của con người: đốt củi và đốt các nhiên liệu sinh học khác như phân hoặc tàn dư cây trồng đóng góp hơn một nửa lượng phát thải PAH toàn cầu hàng năm, đặc biệt là do sử dụng nhiên liệu sinh học ở Ấn Độ và Trung Quốc. Tính đến năm 2004, các quy trình công nghiệp và việc khai thác và sử dụng nhiên liệu hóa thạch đã tạo ra hơn một phần tư lượng phát thải PAH toàn cầu, chiếm ưu thế về sản lượng ở các nước công nghiệp như Hoa Kỳ.
Quá trình đốt cháy ở nhiệt độ thấp hơn, chẳng hạn như hút thuốc lá hoặc đốt củi, rơm rạ có xu hướng tạo ra PAH có trọng lượng phân tử thấp, trong khi các quy trình công nghiệp ở nhiệt độ cao thường tạo ra PAH có trọng lượng phân tử cao hơn.
PAH thường được tìm thấy dưới dạng hỗn hợp phức tạp.
Trong Sinh học, PAH được chú trọng nghiên cứu do lý thuyết cho rằng PAH từ xa xưa đã phát sinh ra RNA và DNA như giả thuyết thế giới PAH.
Quỳnh Dao (nhà thơ)

Đối với các định nghĩa khác, xem Quỳnh Dao (định hướng).
| Quỳnh Dao |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Đinh Nho Diệm
Ngày sinh: 1918
Nơi sinh: Hương Sơn, Hà Tĩnh, Liên bang Đông Dương
 
Mất: 1947 (28–29 tuổi)
Quốc tịch:  Việt Nam
Dân tộc: Kinh
Nghề nghiệp: Nhà thơ
Gia đình: 
Cha mẹ: Đinh Nho Huề
 
Lĩnh vực: Văn học

Sự nghiệp văn học
Giai đoạn sáng tác: 1936–1944
Trào lưu: Thơ mới
Tác phẩm: Tiếng chuông chiều Tơ trăng
 
 
x • t • 
Quỳnh Dao (1918–1947) là một nhà thơ Việt Nam trong phong trào Thơ mới.
Thân thế

Nhà thơ Quỳnh Dao có tên thật là Đinh Nho Diệm, sinh tháng 1 năm 1918 (cuối năm Đinh Tỵ), quê ở làng Gôi Mỹ, xã Sơn Hòa, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
Ông là hậu duệ của Đồng tiến sĩ Đinh Nho Công và Hoàng giáp Đinh Nho Hoàn. Cha ông là Đinh Nho Huề, một nhà nho tham gia các phong trào yêu nước. Em trai ông Đinh Phạm Thái là Giáo sư, Tiến sĩ khoa học và cũng là một nhà thơ.
Năm 1928, cụ Huề do tham gia hội kín mà bị thực dân Pháp bắt giữ. Khi đó ông mới 11–12 tuổi, hàng ngày vào tù đưa cơm cho cha. Ông đã dùng tiếng Pháp giao tiếp với sếp bốt người Pháp. Người này vì nể phục cậu bé mà thả cụ Huề ra sớm.
Cuộc đời

Năm 16 tuổi, Quỳnh Dao đã ứng khẩu họa thơ.
Năm 1936, khi mới 19 tuổi, ông cùng với Liêu Kỳ Lộc xuất bản chung tập thơ Tiếng chuông chiều ở Hà Nội, chịu ảnh hưởng của Trường thơ loạn do Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên chủ xướng. Năm 1937, ông đã có nhiều tác phẩm thơ trữ tình, tản văn, truyện ký và bình luận văn chương đăng đều ở trên báo, cũng làm chủ bút cho tờ Tiểu thuyết thứ năm (1937–1940).
Năm 1939, ông cho in tập thơ Tơ trăng gồm 25 bài thơ với lời ghi "Tập thơ này không bán, chỉ để tặng nhà báo và thi sỹ". Tập thơ được các nhà phê bình văn học lúc bấy giờ như Lê Tràng Kiều, Hoài Thanh, Hoài Chân khen ngợi.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ...Chưa bao giờ các bạn mến thơ, yêu thơ được vừa lòng, được say sưa như bây giờ... Những vần mơ màng của Quỳnh Dao, những vẫn nhẹ nhàng của Anh Thơ, những vần trong sáng của Đỗ Huy Nhiệm. Những vần diễm ảo của Thanh Tịnh, những vần thành thực và giản dị của Nguyễn Bính, Phạm Quang Hòa, tha thiết của Lê Thanh Xuyên. Những vần dồi dào và huyền diệu của Xuân Khai. Những vần đầy mộng ảnh, đầy âm nhạc của Yến Lan... Và những vần đặc biệt của Tchya, của Phạm Huy Thông, của Lưu Trọng Lư. –Lê Tràng Kiều, Tiểu thuyết thứ năm, số 30 (11.4.1939) | ” |
Năm 1940, Tiểu thuyết thứ năm bị đóng cửa. Ông từ Hà Tĩnh ra Hà Nội, cho xuất bản tạp chí Đông Tây tục bản, vừa làm chủ nhiệm, vừa làm chủ bút. Tờ báo đã tập hợp được nhiều cây bút tiêu biểu đương thời như Mộng Tuyết, Yến Lan, Đỗ Huy Nhiệm, Nguyễn Bính, Anh Thơ. Cũng trong thời gian này, ông có quan hệ thân thiết với Vũ Ngọc Phan, Hằng Phương, Ngân Giang, Vân Đài.
Năm 1942, tờ Đông Tây tục bản buộc phải đóng cửa sau số thứ 7, một phần do sự kiểm duyệt gắt gao của thực dân Pháp. Ông trở về quê nhà.
Năm 1944, ông bị bắt và bị giam giữ trong nhà tù Hỏa Lò. Đến lúc này nhiều người mới biết ông tham gia phong trào cách mạng từ lâu. Trong thời gian ngồi tù, ông thường sáng tác thơ văn cho tờ báo bí mật Hỏa Lò, tham gia đấu tranh cùng các tù nhân khác.
Tháng 3 năm 1945, ông tham gia cuộc vượt ngục cùng nhiều tù chính trị khác để chuẩn bị cho Cách mạng tháng Tám.
Tháng 1 năm 1946, ông ra ứng cử Đại biểu Quốc hội ở Hà Nội, nhưng không trúng cử.
Tháng 4 năm 1947, ông bị máy bay Pháp bắn chết ở Tuyên Quang. Thi hài của ông được chôn cất trên một quả đồi và vẫn đang thất lạc.
Tác phẩm

Tiếng chuông chiều (1936, Nhà in Thụy Ký)
Tơ trăng (1939, Nhà in Asiatic)
Dưới cầu Giang Tô (chưa xuất bản)
Văn phẩm Quỳnh Dao (1999, Nhà xuất bản Thanh niên)
Tác phẩm > Nhận xét

Hoài Thanh trong cuốn Thi nhân Việt Nam những câu trích từ bài Bài thơ Huế của Quỳnh Dao như những câu thơ hay nhất về xứ Thần Kinh:
Tác phẩm truyện thơ Dưới cầu Giang Tô là bước chuyển mình của Quỳnh Dao từ xa rời đời thực sang gần với cuộc sống hơn. Truyện thơ kể về tình yêu của một đôi nam nữ thành Hàng Châu bị ngăn trở bởi cuộc xâm lăng của phát xít Nhật. Đây cũng là tác phẩm thơ chống phát xít Nhật đầu tiên của một nhà thơ Việt Nam, được bắt đầu sáng tác trong khoảng thời gian 1940–1942, trước khi phát xít Nhật vào Việt Nam.
Năm 1999, dưới sự nỗ lực của nhà thơ Anh Chi, Nhà xuất bản Thanh niên xuất bản Văn phẩm Quỳnh Dao, bao gồm Tơ trăng, Dưới cầu Giang Tô cùng các bài lẻ in trên Tiểu thuyết thứ năm và tạp chí Đông Tây của Quỳnh Dao.
Gia đình

Nhà thơ Quỳnh Dao có vợ là bà Lâm Thị Bảo, từng làm việc ở Nhà máy giấy Lửa Việt và Nhà máy Thuốc lá Thăng Long. Hai người có ba người con, hai trai một gái. Một trong hai con trai là Đinh Nguyên Hà, Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, nhập ngũ và hy sinh tại chiến trường miền Nam năm 1966 ở tuổi 25.