Khu du lịch Tam Chúc
Ý kiến trái chiều của chuyên gia

PGS.TS. Phạm Trung Lương, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Du lịch nêu ý kiến:
"Từ góc độ quản lý nguồn lực của đất nước, trong bối cảnh hiện nay việc dành hàng nghìn ha đất cho nhà đầu tư một dự án tâm linh thật quá lãng phí, cần xem xét lại. Hiện, khung pháp luật vẫn chưa có quy định cụ thể về dự án tâm linh. Vì vậy, đang có sự lách luật, lợi dụng núp bóng dự án tâm linh để kinh doanh. Thực tế chứng minh tại những dự án này, diện tích xây chùa chỉ chiếm một phần, còn lại để dành cho các dự án nghỉ dưỡng, sòng bài."
Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh nêu ý kiến:
"Rất nhiều người đặt câu hỏi chủ đầu tư bỏ hàng chục nghìn tỷ đồng vào các dự án tâm linh thì nguồn vốn từ đâu, lợi nhuận thu như thế nào? Song, tới nay vẫn chưa có sự công khai minh bạch về các dự án này.
Cách mạng khoa học công nghệ đang phát triển như vũ bão, trong khi doanh nghiệp các nước khác đổ tiền vào đầu tư ở lĩnh vực khoa học công nghệ, thì doanh nghiệp của chúng ta lại đổ xô đầu tư vào tâm linh vào đền chùa. Chính phủ và chính quyền địa phương có thái độ như thế nào về hoạt động đầu tư này?
Việc cấp tới 5.000ha cho một dự án tâm linh so với việc cấp đất để đầu tư cho bệnh viện, trường học, nhà ở công nhân, nhà ở xã hội cho người nghèo đã hợp lý chưa? Tất cả vấn đề này cần phải có câu trả lời rõ ràng, tránh hậu quả đầu tư vào lĩnh vực tâm linh ồ ạt, gây lãng phí cho Nhà nước."
Đại biểu quốc hội Phạm Văn Hòa nêu ý kiến: "Đối với doanh nghiệp như Xuân Trường hay bất kỳ doanh nghiệp nào khác cũng phải xem xét lại, cần thiết phải chấm dứt việc giao đất cho những doanh nghiệp này làm khu du lịch tâm linh. Bởi thực tế, giao đất là nhà nước thu không được bao nhiêu tiền, nhưng khi vào tay doanh nghiệp họ lại làm đủ thứ từ du lịch tâm linh, bất động sản nghỉ dưỡng… Trong câu chuyện giao đất chỉ doanh nghiệp hưởng lợi còn ngân sách, người dân bị thiệt hại nặng.
Cần xem lại việc giao hàng ngàn héc-ta đất cho doanh nghiệp làm khu du lịch tâm linh có đúng quy định pháp luật hay không? Nếu đó là đất của nhà nước phải đấu giá sòng phẳng theo thị trường. Còn đất của người dân muốn giao doanh nghiệp phải có sự thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người dân. Giá đất cũng phải tương đương với giá thị trường, tránh việc lấy danh nghĩa nhà nước để áp đặt mức giá rẻ bèo buộc người dân phải giao đất cho doanh nghiệp.
Giao cho doanh nghiệp nhiều ngàn héc-ta đất một cách vô tội vạ để doanh nghiệp tự tung tự tác để họ xây dựng đủ thứ làm phá vỡ cảnh quan, môi trường… là không thể chấp nhận được. Nhu cầu tâm linh của người dân là có, nhưng việc quảng bá nhưng khu du lịch tâm linh như hiện nay là vấn đề rất đáng báo động. Đó không phải là tín ngưỡng mà là sự mê tín thái quá."
Theo Luật sư Trương Anh Tú (Hà Nội): "Phát biểu của chủ Doanh nghiệp Xuân Trường rằng "Chúng tôi không sử dụng một đồng ngân sách Nhà nước" nghe thì có vẻ rất hay nhưng không đúng, dễ lập lờ khiến dư luận hiểu lầm. Để đầu tư một siêu dự án khu du lịch tâm linh thì phần xây chùa chiền, dịch vụ một vài nghìn tỷ đồng vẫn là rất nhỏ so với tổng thể đầu tư cho hạ tầng, giải phóng mặt bằng."
Phó giáo sư-TS Đào Trọng Tứ - Giám đốc Trung tâm Phát triển bền vững tài nguyên nước và thích nghi biến đổi khí hậu cho biết: "Ngay từ khi doanh nghiệp đề xuất chủ trương thì Liên hiệp các Hội khoa học Việt Nam có tổ chức hội thảo mời phản biện, lúc đó mới ngớ người ra không phải Xuân Trường làm hết. Việc lập đồ án không ổn tí nào, doanh nghiệp nói sẽ đầu tư tới khoảng 15.000 tỷ đồng nhưng thực chất Nhà nước phải bỏ ra hơn 14.000 tỷ đồng."
Tiến sĩ Võ Kim Cương, nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: "Việt Nam còn nghèo. Tôi có cảm tưởng công trình càng khoe độ hoành tráng, đạt nhiều kỷ lục bao nhiêu càng làm lộ ra sự nghèo khó của người dân bấy nhiêu. Bây giờ, nhiều người chỉ chạy đua xây dựng chùa chiền, đền đài... hoành tráng mà thiếu lo lắng đối với sự nghèo khổ, tụt hậu của đất nước.
Cho nên, tôi không đồng tình với chuyện chạy theo các công trình bề thế, hoành tráng". Thực tế, ở Việt Nam có không ít nơi chưa có trạm y tế khám bệnh, thiếu trường học cho trẻ em. Vẫn còn đó những cây cầu mà mỗi khi đi qua là chấp nhận đánh đu với tử thần. Những con đường quanh năm lầy lội. Những trẻ em dân tộc thiếu cơm, thiếu áo trong mùa đông lạnh cắt da cắt thịt. Còn biết bao những mảnh đời bất hạnh do bệnh tật không có thuốc chữa đành nằm chờ chết. Những người già cô thế cô thân không nơi nương tựa...
Tiến sĩ Phạm Văn Tuấn (Viện Nghiên cứu Hán Nôm) - chuyên gia nghiên cứu Phật giáo phân tích: "Từ mộ đạo dẫn đến mê tín là khoảng cách rất gần. Niềm tin tôn giáo là tốt, nhưng tin mù quáng thì sẽ dẫn đến những thực hành, hành động không chuẩn xác. Một không gian làng xã mà có một ngôi chùa to quá thì nguồn thu lớn, chính quyền có kiểm soát được không? Niềm tin không thể kiểm soát, kinh tế cũng không thể kiểm soát. Chùa chiền thì không có cơ chế quản lý về kinh tế, không bị kiểm toán. Vậy tiền thu được hàng năm có công khai, minh bạch hay không?"
Bà Nguyễn Thị Kim Thúy - Ủy viên Thường trực Ủy ban các vấn đề xã hội Quốc hội băn khoăn, lo lắng cho việc bất hợp lý trong việc sử dụng vốn nhà nước trong bối cảnh ngân sách Nhà nước còn nhiều khó khăn và cần ưu tiên cho những lĩnh vực then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Nếu chi hàng nghìn tỷ đồng giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng - rồi để cho doanh nghiệp xây chùa, các khu dịch vụ để thu tiền là bất hợp lý.