Thuật ngữ thiên văn học
C

| Thuật ngữ | Định nghĩa |
| --- | --- |
Caldera Chuyển ngữ: hõm chảo: Vùng trũng giống hình một chiếc chảo lớn, tạo ra do sự phun trào của bể chứa magma. Một hõm chảo có thể trông giống như một miệng núi lửa ngoại trừ việc hõm chảo được tạo ra bằng cách nổ ra bên ngoài chứ không phải bằng cách sụt lún vào bên trong.
Carbonaceous chondrite Chuyển ngữ:: Một loại đá (xem chondrite) cổ chứa bằng chứng về quá trình hình thành của các tinh vân.
Celestial coordinate system Chuyển ngữ: hệ tọa độ thiên cầu: Xem Astronomical coordinate systems.
Celestial equator Chuyển ngữ: xích đạo thiên cầu, xích đạo trời: Một đường tròn lớn trên một thiên cầu tưởng tượng, cùng mặt phẳng của xích đạo Trái Đất. Nói một cách khác, nó là sự phóng chiếu của xích đạo Trái Đất ra không gian.
Celestial horizon Chuyển ngữ: chân trời thiên cầu, chân trời thiên văn, chân trời thực: Xem Horizontal coordinate system.
Celestial mechanics Chuyển ngữ: cơ học thiên thể: Một nhánh của thiên văn học giải quyết các vấn đề chuyển động và hiệu ứng hấp dẫn của các thiên thể. Lĩnh vực này vận dụng các nguyên lý của vật lý học, cơ học cổ điển vào nghiên cứu các thiên thể như các sao và các hành tinh.
Celestial meridian Chuyển ngữ: kinh tuyến thiên thể: Xem Meridian.
Celestial meridiator Chuyển ngữ:: 
Celestial pole Chuyển ngữ: thiên cực, cực trái đất, cực bầu trời: Bao gồm thiên cực Bắc và thiên cực Nam, là 2 vị trí tưởng tượng trên bầu trời là giao điểm của trục quay Trái Đất (nếu kéo dài mãi mãi) với thiên cầu.
Celestial sphere Chuyển ngữ: thiên cầu: Một hình cầu tự quay tưởng tượng với bán kính rất lớn, đồng tâm với Trái Đất.
Centaur Chuyển ngữ: centaur: Lớp quỹ đạo không ổn định của các hành tinh nhỏ (minor planet) với những đặc điểm của cả tiểu hành tinh (asteroid) và sao chổi.
Centimetre–gram–second system of units (CGS) Chuyển ngữ:: Hệ đơn vị của vật lý học dựa trên centimet như là đơn vị của chiều dài, gam là đơn vị khối lượng, và giây là đơn vị thời gian.
Central massive object (CMO) Chuyển ngữ: thiên thể lớn trung tâm (tạm dịch): 
Cepheid Chuyển ngữ: Cepheid, sao Cepheid, sao biến quang Cepheid: Một loại sao có sự phát xạ xung quay, đa dạng trong cả kích thước và nhiệt độ, và tạo ra sự thay đổi trong độ sáng với một chu kì và cường độ ổn định đã được xác định rõ ràng.
Chemical galaxy Chuyển ngữ: thiên hà nguyên tố: Cách bố trí mới của bảng tuần hoàn bày ra các nguyên tố hóa học thành hình thiên hà, do Philip Stewart vẽ vào tháng 11 năm 2004.
Chondrite Chuyển ngữ: chondrit: Loại vẫn thạch đá (phi kim loại) chưa bị biến đổi do sự tan chảy hoặc biến thái của vật thể mẹ, chứa vật chất cứng và các thành phần khác cấu thành tinh vân mặt trời.
Chondrule Chuyển ngữ:: Một khối cầu nhỏ có cấu trúc vô định hình tìm thấy phổ biến trong các vẫn thạch.
Chromosphere Chuyển ngữ: quyển sắc (hay sắc quyển), sắc cầu: Một lớp của bầu khí quyển mặt trời nằm trên quyển sáng và bên dưới vùng chuyển tiếp và nhật hoa. Quyển sắc nóng hơn quyển sáng nhưng không nóng bằng nhật hoa.
Chromospheric activity index Chuyển ngữ:: 
Circumpolar constellation Chuyển ngữ: chòm sao quanh cực: Một chòm sao (nhóm các ngôi sao) không bao giờ lặn dưới đường chân trời, khi nhìn từ một vị trí trên Trái Đất.
Circumpolar star Chuyển ngữ: sao quanh cực, sao trên đường chân trời: Một ngôi sao không bao giờ lặn và luôn nằm phía trên đường chân trời. Điều này phụ thuộc vào vị trí của người quan sát. Càng đi ra sa hướng Bắc càng có ít ngôi sao trên đường chân trời. Sao Bắc Cực, Sao Phương Nam, là những ngôi sao trên đường chân trời ở hầu hết bán cầu Bắc.
Circumstellar disc Còn được gọi là circumstellar disk. Chuyển ngữ: đĩa vòng quanh sao, đĩa vũ trụ tròn: Một lượng vật chất bao gồm khí, bụi, vi thể hành tinh, tiểu hành tinh hay những mảnh vụn xoay quanh một ngôi sao, gom lại thành vòng xuyến hay thành hình cái đĩa.
cis-Neptunian object (CNO) Chuyển ngữ:: 
Civil time Chuyển ngữ: khoảng thời gian chính thức: 
Clearing the neighbourhood Chuyển ngữ: dọn sạch miền lân cận: Một tiêu chuẩn để một thiên thể được xem là một hành tinh trong hệ Mặt Trời. Đây là một trong số ba tiêu chuẩn mà Hiệp hội Thiên văn học Quốc tế áp dụng vào năm 2006 để định nghĩa về hành tinh.
Color index Chuyển ngữ: chỉ mục màu, chỉ số màu: Một biểu thức số đơn giản cho phép xác định màu sắc của một thiên thể, mà đối với các sao thì sẽ suy ra được nhiệt độ của chúng.
Color magnitude diagram Chuyển ngữ: biểu đồ cấp độ màu: 
Colure Chuyển ngữ: đường phân chi: Một trong hai kinh tuyến chính của thiên cầu.
Coma Chuyển ngữ: đầu sao chổi: Một vỏ bọc mờ bao quanh nhân sao chổi.
Comet Chuyển ngữ: sao chổi: Một thiên thể gần giống một tiểu hành tinh nhưng không cấu tạo nhiều từ đất đá, mà chủ yếu là băng.
Commensurability Chuyển ngữ:: Tính chất của hai thiên thể quay quanh cùng một vật mà chu kỳ quỹ đạo của chúng tỉ lệ hợp lý. Ví dụ, chu kỳ quỹ đạo của Sao Thổ quanh Mặt Trời gần bằng 5/2 chu kỳ quỹ đạo của Sao Mộc.
Common proper motion Chuyển ngữ:: 
Compact star Còn được gọi là compact object. Chuyển ngữ: sao đặc, vật thể đặc: Bất kỳ vật thể thiên văn nào có khối lượng rất lớn so với bán kính của nó. Thuật ngữ này thường đề cập đến các vật thể có khối lượng rất lớn như sao lùn trắng, sao neutron và lỗ đen, hoặc tàn tích sao có bán kính rất nhỏ.
Compact stellar nucleus Chuyển ngữ:: Xem Nuclear star cluster
Conjunction Chuyển ngữ: giao hội: Sự kiện xảy ra khi hai hoặc nhiều thiên thể xuất hiện gần nhau trên bầu trời, mà thông thường quan sát từ Trái Đất.
Constellation Chuyển ngữ: chòm sao: Một nhóm các ngôi sao được nối thành hình ảnh tưởng tượng trên bầu trời. Có 88 chòm sao.
Continuous spectrum Chuyển ngữ: quang phổ liên tục: 
Convection Chuyển ngữ: đối lưu: 
Convection zone Chuyển ngữ: vùng đối lưu: Một lớp không ổn định trên một ngôi sao mà ở đó sự đối lưu là cơ chế chính để năng lượng được giải phóng ra bên ngoài. Trong Mặt Trời, vùng đối lưu chỉ nằm bên dưới quyển sáng và chiếm khoảng 70% bán kính mặt trời.
Coordinate time Chuyển ngữ: thời gian tọa độ: 
Coordinated Universal Time Chuyển ngữ: Giờ Phối hợp Quốc tế: Một chuẩn quốc tế về ngày giờ thực hiện bằng phương pháp nguyên tử.
Corona Chuyển ngữ: vành nhật hoa, nhật miện, nhật hoa, vòng nhật hoa, quầng nhật hoa: Lớp ngoài cùng của bầu khí quyển Mặt Trời. Vùng này gồm lớp khí loãng có mật độ thấp và một nhiệt độ cao hơn một ngàn độ Kelvin. Nó có thể được nhìnt thấy bằng mắt thường khi nhật thực.
Coronal loop Chuyển ngữ:: 
Coronal mass ejection (CME) Chuyển ngữ: phun trào khối lượng nhật hoa (tạm dịch): Một sự giải phóng đáng kể của plasma đi kèm từ trường từ vành nhật hoa của Mặt Trời. Nó thường đi cùng với sự bừng sáng và phun trào của Mặt Trời.
Cosmic distance ladder Chuyển ngữ:: 
Cosmic dust Còn được gọi là space dust. Chuyển ngữ: bụi vũ trụ, bụi không gian: Các hạt vật chất cỡ nhỏ phân tán trong khoảng không giữa các thiên thể.
Cosmic microwave background (CMB) Còn được gọi là cosmic microwave background radiation (CMBR). Chuyển ngữ: bức xạ phông vi sóng vũ trụ, bức xạ nền vi ba vũ trụ: Bức xạ điện từ được sinh ra từ thời kỳ sơ khai của vũ trụ (khoảng 380.000 năm sau Vụ Nổ Lớn).
Cosmic ray Còn được gọi là cosmic radiation. Chuyển ngữ: tia vũ trụ, bức xạ vũ trụ: Hạt nhân nguyên tử (hầu hết là proton) được quan sát thấy chúng va chạm vào bầu khí quyển Trái Đất với năng lượng cực lớn.
Cosmic string Chuyển ngữ: dây vũ trụ: Năng lượng có hình ống được tin rằng có tồn tại trong buổi sơ khai của vũ trụ. Một dây vũ trụ có thể mỏng hơn một tỷ tỷ inch nhưng chiều dài của nó có thể kéo từ đầu này tới đầu kia của vũ trụ có thể quan sát được ở hiện tại.
Cosmism Chuyển ngữ: vũ trụ luận: 
Cosmogony Chuyển ngữ: nguồn gốc vũ trụ học, thuyết nguồn gốc vũ trụ, vũ trụ nguyên học, tinh nguyên học: Bất kỳ mô hình nào liên quan đến nguồn gốc của hệ vũ trụ hoặc vũ trụ.
Cosmology Chuyển ngữ: vũ trụ học: Ngành khoa học nghiên cứu tổng thể về vũ trụ, bao gồm các nghiên cứu về sự hình thành, tiến hóa và tương lai của vũ trụ.
Crater Chuyển ngữ: hố va chạm, hố thiên thạch, núi miệng phễu: Một vùng trũng hình tròn hoặc gần tròn trên bề mặt của một hành tinh, vệ tinh tự nhiên hay các thiên thể khác trong Hệ Mặt Trời được hình thành từ sự va chạm với vận tốc cực cao của các thiên thể nhỏ vào bề mặt của các thiên thể lớn hơn.
Critical rotation Còn được gọi là break-up velocity. Chuyển ngữ:: Xem Break-up velocity
Critical velocity Còn được gọi là break-up velocity. Chuyển ngữ: vận tốc tới hạn: Xem Break-up velocity
Culmination Còn được gọi là meridian transit. Chuyển ngữ: đỉnh điểm, điểm cao nhất, cực điểm, quá cảnh kinh tuyến: Thời điểm mà một thiên thể (Mặt Trời, Mặt Trăng, một hành tinh, ngôi sao, chòm sao hay thiên thể xa) đi qua kinh tuyến thiên thể của người quan sát.
| --- | --- |
Mục lục:: Đầu • 0–9 • A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z