stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Adelomelon
Các loài

Các loài thuộc chi Adelomelon bao gồm:
Adelomelon ancilla (Lightfoot, 1786)
Adelomelon beckii (Broderip, 1836)
Adelomelon riosi Clench & Turner, 1964
Adelomelon brasiliana (Lamarck, 1811)
Adelomelon ferussacii (Donovan, 1824)
Adelomelon scoresbyana (Powell, 1951)
Chú thích

↑  Dall (1906). Nautilus 19: 143.
1 2  Adelomelon Dall, 1906. World Register of Marine Species, truy cập 25 tháng 4 năm 2010.
↑  Adelomelon ancilla (Lightfoot, 1786). World Register of Marine Species, truy cập 25 tháng 4 năm 2010.
↑  Adelomelon beckii (Broderip, 1836). World Register of Marine Species, truy cập 25 tháng 4 năm 2010.
↑  Adelomelon riosi Clench & Turner, 1964. World Register of Marine Species, truy cập 25 tháng 4 năm 2010.
↑  Adelomelon brasiliana (Lamarck, 1811). World Register of Marine Species, truy cập 25 tháng 4 năm 2010.
↑  Adelomelon ferussacii (Donovan, 1824). World Register of Marine Species, truy cập 25 tháng 4 năm 2010.
↑  Adelomelon scoresbyana (Powell, 1951). World Register of Marine Species, truy cập 25 tháng 4 năm 2010.
Aegle ottoi

| Aegle ottoi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Aegle
Loài (species): A. ottoi
Danh pháp hai phần
Aegle ottoi Schawerda, 1923 
Aegle ottoi là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Aegle nubila

| Aegle nubila |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Phân họ (subfamilia): Acontiinae
Chi (genus): Aegle
Loài (species): A. nubila
Danh pháp hai phần
Aegle nubila (Staudinger, 1891) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Metoponia nubila Staudinger, 1891 
Aegle nubila là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2014.
Al-Biyah

| al-Biyah البيه |
| --- | --- |
—  Village  —
 
al-BiyahLocation in Syria
Country:  Syria
Governorate: Hama
District: Hama
Subdistrict: Hirbnafsah
Dân số (2004)
 • Tổng cộng: 1,703
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
City Qrya Pcode: C3047
al-Biyah (tiếng Ả Rập: البيه‎) là một ngôi làng Syria nằm trong phó huyện Hirbnafsah ở huyện Hama. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria (CBS), al-Biyah có dân số 1.703 trong cuộc điều tra dân số năm 2004.
Aeollanthus abyssinicus

| Aeollanthus abyssinicus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Aeollanthus
Loài (species): A. abyssinicus
Danh pháp hai phần
Aeollanthus abyssinicus Hochst. ex Benth., 1848 
Aeollanthus abyssinicus là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Hochst. ex Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1848.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Aeollanthus abyssinicus”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Viên trân châu (tiểu thuyết)

| Viên trân châu |
| --- | --- |
The Pearl
Xuất bản lần đầu
Thông tin sách
Tác giả: John Steinbeck
Minh họa: José Clemente Orozco
Quốc gia: Hoa Kỳ
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Thể loại: tiểu thuyết
Nhà xuất bản: The Viking Press & William Heinemann
Ngày phát hành: năm 1947
Kiểu sách: In (bìa cứng & bìa mềm)
Số trang: 90 trang
ISBN: 0-14-017737-X
Số OCLC: 27697348
Lời tựa của lần xuất bản đầu tiên.
Viên trân châu là một trong những tiểu thuyết nổi tiếng của John Steinbeck. Vì bài học có giá trị nhân văn của nó, nó đã được dùng để giảng dạy trong trường trung học cơ sở ở một số nơi trong Hoa Kỳ.
Cốt truyện

Câu chuyện xảy ra ở thế kỷ 20. Nhân vật chính là một ngư dân lặn nghèo, Kino, với người vợ của mình là Juana sống trong một ngôi làng ở La Paz, México. Giống như bố và ông nội anh, anh tiếp tục công việc tìm các viên trân châu từ Vịnh California là điều thiết yếu mang lại sự thịnh vượng cho người Tây Ban Nha lúc đó đang thống trị México. Những viên trân châu chỉ có thể cung cấp cho Kino và gia đình anh một cuộc sống đủ sống qua ngày. Một ngày nọ, đứa con trai anh, Coyotito, bị bọ cạp cắn và bị nhiễm độc. Gia đình Kino đến gặp bác sĩ để cầu cứu nhưng tên bác sĩ vì tham lam đã không chịu cứu Coyotito nếu không có nhiều tiền. Thất vọng tràn trề vì không giúp được con mình khỏi đau đớn. Sáng hôm sau, tình cờ Kino tìm thấy một viên trân châu trong khi anh đang lặn. Viên trân châu đó là viên trân châu hoàn mỹ nhất từ trước tới giờ, nó to bằng trứng của mòng biển, được mô tả là "hoàn mỹ như mặt trăng". Kino gọi nó là "viên trân châu của thế giới". Anh không biết rằng anh đang nắm giữ một thứ có quyền lực của quỷ dữ vì giá trị to lớn của nó. Khi biết tin Kino có viên trân châu quý hiếm, tên bác sĩ liền lập tức đến chữa trị cho Coyotito với mục đích ăn cắp viên trân châu nhưng Kino đã giấu nó. Trước hôm Kino đem đi bán viên trân châu, anh đã bị những kẻ muốn cướp nó tấn công. Khi Kino đem đi bán và anh đã phát hiện ra những kẻ buôn định lừa anh bán nó với giá rẻ. Vì thế, anh quyết định đi đến thủ đô để bán nó. Vợ anh, Juana, đã thấy được sự nguy hiểm của viên trân châu và cầu xin anh quăng nó đi nhưng anh kiên quyết giữ để bán nó vì không muốn sống trong cảnh cơ cực nữa. Tối hôm đó, anh đã vô tình giết kẻ muốn ăn cắp viên trân châu nên họ phải bỏ trốn khỏi làng La Paz và họ phát hiện tài sản quý giá nhất mà Kino có là chiếc ca nô từ thời ông nội anh đã bị đập nát. Đang trên đường đi tới thủ đô thì anh phát hiện có ba kẻ sát thủ đang săn lùng anh và gia đình anh. Vì không muốn liên lụy gia đình mình anh kêu vợ mình bỏ đi để mình anh ở lại chiến đấu nhưng vợ anh kiên quyết không bỏ chồng mà trốn một mình. Một đêm kia, anh và gia đình nghỉ ngơi tại một hang đá trên núi. Anh phát hiện ra bọn sát thủ đang ở dưới núi nghỉ ngơi. Anh quyết định đột nhập xuống dưới để giết tụi sát thủ. Khi anh đang chuẩn bị ra tay thì bỗng nhiên một tiếng khóc của Coyotito làm thức tỉnh bọn sát thủ. Một tên trong bọn nó đã nã súng vào hang đá đen như mực nhưng hắn đã may mắn bắt trúng Coyotito. Kino điên cuồng như một cỗ máy giết người, anh đã giết hết tụi nó trước khi anh phát hiện ra con mình đã bị bắn chết.
Sau đó, họ trở về làng với nỗi đau đớn. Viên trân châu đã thay đổi qua tác phẩm từ niềm hy vọng trở thành tham lam, cái chết, lừa dối. Trước khi ném viên trân châu đi anh nhìn trên bề mặt của nó, anh thấy nó thật xấu xí. Hình ảnh anh giết người đàn ông và Coyotito bị bắn bể đầu hiện ra. Ông dùng hết sức mình quăng viên trân châu thật manh ra khỏi ngoài biển khơi. Nó đậu lên cát và trôi dần rồi biến mất ra biển.
Bài học

Viên trân châu có một bài học đạo đức cao bao gồm một cuộc sống của một người nông dân bình thường đã có một chút lòng tham đã đem lại điều đau khổ, thậm chí còn nghèo khổ và mất mát nhiều hơn trước khi anh có viên trân châu. Cuốn tiểu thuyết đã cho chúng ta cái nhìn qua nhân vật thầy tu, đã tham gia vô sự đàn áp dân chúng. Cuốn truyện con nhắn cho chúng ta về sự ác bức và sự phân biệt chủng tộc qua đời sống của một thường dân.
Viên trân châu, chỉ là một thứ nằm trong lòng bàn tay đã có thể mang tới cái chết và hủy diệt của một gia đình hiền hòa được mọi người yêu mến. Kino chỉ nhìn thấy một tương lai giàu có mà viên trân châu sẽ mang lại, tuy nó mang lại sự thịnh vượng có hạn nhưng nhiều người tin rằng nó có năng lực tột cùng.
Các phương tiện truyền thông liên quan

Bộ phim năm 1946, La perla, lấy bối cảnh ở New Mexico và gần sống như câu truyện của Steinbeck, được chuyển thể bởi Emilio Fernández, John Steinbeck và Jack Wagner từ cuốn tiểu thuyết và một số ngôi sao điện ảnh Pedro Armendáriz và María Elena Marqués. Nhà đạo diễn Fernández.
Bộ phim năm 2001, The Pearl, (Đóng phim trong La Paz, Baja California Sur, Mexico) kịch bản phim bởi nhà đạo diễn Alfredo Zacarias lấy bối cảnh trong truyện viên trân châu của John Steinbeck. Bao gồm những ngôi sao Lukas Haas và Tere López-Tarín, với Richard Harris cũng như Dr. Karl.
Một cặp nhạc sĩ Fleming và John đã thu âm một bài hát với tựa đề "Viên Trân Châu" dựa trên cuốn sách của nó. Nó xuất hiện lần đầu tiên năm 1999 trong cuốn album The Way We Are.
Chú thích

↑  “The Pearl”. Truy cập 1 tháng 3 năm 2015.
↑  “The Pearl (2001)”. 24 tháng 7 năm 2006. Truy cập 1 tháng 3 năm 2015.
Liên kết thêm

About.com Book Review Lưu trữ 2007-07-08 tại Wayback Machine
Photos of the first edition of The Pearl
The Pearl study guide and teaching guide Lưu trữ 2009-06-19 tại Wayback Machine - phân tích, đề tài, câu văn, đa phiên tiện cho học sinh và giáo viên.
Afromevesia canzelica

| Afromevesia canzelica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Afromevesia
Loài (species): A. canzelica
Danh pháp hai phần
Afromevesia canzelica (Heinrich, 1968) 
Afromevesia canzelica là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Đái tháo đường
Biểu hiện và triệu chứng

Triệu chứng điển hình nhất của bệnh đái tháo đường không được điều trị là tình trạng giảm cân không chủ đích cũng như tiểu tiện, khát nước và cảm thấy đói nhiều hơn bình thường. Các triệu chứng có thể xuất hiện nhanh chóng (trong vài tuần hoặc vài tháng) ở đái tháo đường loại 1, nhưng thường xuất hiện chậm và ít rõ rệt hơn nhiều hay thậm chí là không xuất hiện ở đái tháo đường loại 2.
Một số triệu chứng khác cũng có thể đánh dấu sự khởi phát của đái tháo đường nhưng không phải là đặc trưng của bệnh, bao gồm mờ mắt, đau đầu, mệt mỏi, vết thương lâu lành và ngứa ngáy. Tình trạng đường huyết cao kéo dài có thể làm thủy tinh thể hấp thu glucose, khiến hình dạng của nó thay đổi và dẫn đến rối loạn thị lực. Người bệnh cũng có thể mất thị lực do bệnh võng mạc đái tháo đường.
Biểu hiện và triệu chứng > Biến chứng

Bài chi tiết: Biến chứng của đái tháo đường
Tất cả các loại đái tháo đường đều làm tăng nguy cơ người bệnh gặp phải các biến chứng lâu dài. Các biến chứng này thường xuất hiện sau nhiều năm (10–20) nhưng cũng có thể là những triệu chứng đầu tiên nếu người bệnh chưa từng được chẩn đoán là mắc bệnh.
Các biến chứng lâu dài phổ biến nhất có liên quan đến thương tổn ở các mạch máu. Đái tháo đường làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh tim mạch và khoảng 75% ca tử vong ở bệnh nhân đái tháo đường là do bệnh động mạch vành. Các bệnh tim mạch thường gặp khác bao gồm tai biến mạch máu não và bệnh động mạch ngoại biên. Các biến chứng này cũng là những yếu tố nguy cơ lớn ở bệnh COVID-19 nghiêm trọng.
Các biến chứng phổ biến nhất do tổn thương mạch máu là thương tốn đến mắt, thận và thần kinh. Thương tổn đến các mạnh máu ở võng mạc gây ra bệnh võng mạc đái tháo đường, từ đó có thể dẫn đến suy giảm thị lực từ từ và cuối cùng là mù. Đái tháo đường cũng làm tăng nguy cơ mắc cườm nước, cườm khô và các vấn đề khác ở mắt. Người mắc đái tháo đường được khuyến cáo nên khám mắt mỗi năm một lần. Các thương tổn đến thận, gọi chung là bệnh thận đái tháo đường, có thể dẫn đến xơ hóa cầu thận, protein niệu, và cuối cùng là bệnh thận mạn tính, đôi khi buộc người bệnh phải lọc máu hoặc cấy ghép thận. Thương tổn đến hệ thần kinh, gọi chung là bệnh thần kinh tiểu đường, là biến chứng thường gặp nhất của đái tháo đường.
Đái tháo đường có liên hệ với suy giảm nhận thức. So với những người không mắc đái tháo đường, bệnh nhân đái tháo đường chịu nguy cơ suy giảm chức năng nhận thức cao gấp 1,2 đến 1,5 lần. Nếu mắc đái tháo đường, và đặc biệt là khi được điều trị bằng insulin, người cao tuổi có nguy cơ té ngã cao hơn.
Nguyên nhân

| Đặc điểm | Đái tháo đường loại 1 | Đái tháo đường loại 2 |
| --- | --- | --- |
| Khởi phát | Đột ngột | Từ từ |
| Độ tuổi khởi phát | Hầu hết ở trẻ em | Hầu hết ở người lớn |
| Cơ thể | Gầy hoặc bình thường | Thường béo phì |
| Nhiễm toan ceton | Thường gặp | Hiếm gặp |
| Tự kháng thể | Thường là có | Không có |
| Insulin nội sinh | Thấp hoặc không có | Bình thường, thấp hoặc cao |
| Tỷ lệ các cặp sinh đôicùng trứng cùng mắc bệnh | 50% | 90% |
| Tỷ lệ | ~10% | ~90% |
Đái tháo đường được chia thành 6 loại: đái tháo đường loại 1, đái tháo đường loại 2, đái tháo đường hỗn hợp, đái tháo đường thai kỳ, "đái tháo đường chưa phân loại" và "các loại đái tháo đường khác". Đái tháo đường đa dạng hơn so với những gì được biết đến trước đây và người bệnh có thể mắc cùng lúc nhiều loại đái tháo đường.
Nguyên nhân > Loại 1

Bài chi tiết: Đái tháo đường loại 1
Đái tháo đường loại 1 có đặc trưng là sự mất đi tế bào beta có chức năng sản xuất insulin ở các tiểu đảo tụy, dẫn đến tình trạng thiếu hụt insulin. Đái tháo đường loại 1 được chia nhỏ nữa thành đái tháo đường loại 1 qua trung gian miễn dịch và đái tháo đường loại 1 tự phát. Phần lớn ca bệnh đái tháo đường loại 1 do trung gian miễn dịch; cụ thể, một đợt tấn công tự miễn dịch có trung gian là tế bào T gây giảm tế bào beta và theo đó là insulin. Đái tháo đường loại 1 chiếm khoảng 10% tổng số ca đái tháo đường ở Bắc Mỹ và châu Âu. Ở thời điểm bệnh khởi phát, phần lớn bệnh nhân khỏe mạnh và có cân nặng bình thường. Độ nhạy cảm và phản ứng với insulin thường ở mức bình thường, nhất là trong các giai đoạn đầu của bệnh. Đái tháo đường loại 1 thường được gọi là "đái tháo đường trẻ em" vì bệnh thường khởi phát ở độ tuổi này, tuy nhiên, phần lớn bệnh nhân đái tháo đường loại 1 đã sang độ tuổi trưởng thành.
Nguyên nhân > Loại 2

Bài chi tiết: Đái tháo đường loại 2
Đái tháo đường loại 2 có đặc trưng là tình trạng kháng insulin. Người bệnh cũng có thể sản xuất ít insulin hơn mức bình thường. Việc các mô của cơ thể phản ứng không bình thường với insulin được cho là có liên quan đến thụ thể insulin. Tuy nhiên, chưa rõ rối loạn đó cụ thể là gì. Các ca đái tháo đường do một rối loạn đã được xác định thuộc loại đái tháo đường khác chứ không phải loại 2. Đây là loại đái tháo đường phổ biến nhất. Nhiều bệnh nhân đái tháo đường loại 2 có những biểu hiện cho thấy họ đã trải qua các tình trạng tiền đái tháo đường (rối loạn glucose lúc đói và/hoặc rối loạn dung nạp glucose) trước khi đạt đến các tiêu chí của đái tháo đường loại 2. Quá trình tiền đái tháo đường tiến triển thành đái tháo đường loại 2 có thể được trì hoãn hoặc đảo ngược bằng cách thay đổi lối sống hoặc sử dụng các loại thuốc có tác dụng tăng phản ứng với insulin hoặc giảm sản xuất glucose ở gan.
Nguyên nhân > Đái tháo đường thai kỳ

Bài chi tiết: Đái tháo đường thai kỳ
Đái tháo đường thai kỳ có nhiều điểm tương đồng với đái tháo đường loại 2. Người mắc vừa không sản xuất đủ vừa không phản ứng bình thường với insulin. Tình trạng này xảy ra ở 2–10% tất cả lần thai nghén và có thể cải thiện hoặc biến mất sau khi người mắc đã sinh con. Phụ nữ mang thai được khuyến khích bắt đầu xét nghiệm đái tháo đường thai kỳ từ 24-28 tuần tính từ thời điểm thụ thai. Bệnh thường được chẩn đoán vào thai kỳ thứ hai hoặc thứ ba khi hàm lượng nội tiết tố đối kháng insulin trong cơ thể tăng lên. Sau khi sinh con, 5–10% số người mắc đái tháo đường thai kỳ được phát hiện là mắc một loại đái tháo đường khác, thường là đái tháo đường loại 2. Đái tháo đường thai kỳ hoàn toàn có thể chữa khỏi được nhưng người bệnh cần phải được theo dõi y tế trong suốt qua trình mang thai. Các biện pháp kiểm soát bao gồm thay đổi chế độ ăn, theo dõi đường huyết và, trong một số trường hợp, tiêm insulin.
Nguyên nhân > Các loại khác

Đái tháo đường khởi phát ở tuổi trẻ (tiếng Anh: maturity onset diabetes of the young, hay MODY) là một loại đái tháo đường di truyền hiếm gặp, trong đó một trong một số loại đột biến gen gây rối loạn trong việc sản xuất insulin. Loại đái tháo đường này hiếm gặp hơn rất nhiều so với ba loại đái tháo đường chính và chỉ chiếm 1–2% tổng số ca đái tháo đường. Tên của loại đái tháo đường này bắt nguồn từ những giả thuyết ban đầu về bản chất của nó. Do có nguyên nhân là một gen bị rối loạn, loại đái tháo đường này có thể khởi phát ở những độ tuổi khác nhau tùy vào việc gen nào bị rối loạn. Vì vậy, có ít nhất 13 loại MODY. Người mắc MODY thường có khả năng kiểm soát được bệnh mà không cần dùng insulin.
Một số ca đái tháo đường có nguyên nhân là việc các thụ thể mô của cơ thể không phản ứng với insulin (ngay cả khi insulin ở mức bình thường, không giống như với đái tháo đường loại 2); loại đái tháo đường này rất hiếm gặp. Các đột biến gen (ở nhiễm sắc thể thường hoặc ty thể) có thể gây ra rối loạn chức năng ở tế bào beta. Trong một số trường hợp, các rối loạn về insulin cũng có thể là do di truyền. Bất cứ bệnh lý nào gây tổn thương lớn đến tụy đều có thể gây ra đái tháo đường (ví dụ như viêm tụy mãn tính và xơ nang). Các bệnh lý có liên quan đến việc tiết quá nhiều nội tiết tố đối kháng insulin có thể gây đái tháo đường. Trong những trường hợp đó, thông thường đái tháo đường sẽ chấm dứt khi lượng nội tiết tố dư thừa được loại bỏ. Nhiều loại thuốc làm giảm sản xuất insulin, trong khi một số độc tố làm tổn thương tế báo beta ở tụy, còn số khác thì làm tăng mức độ kháng insulin (đặc biệt là các loại glucocorticoid có khả năng gây ra "đái tháo đường steroid"). Đái tháo đường liên quan đến kém dinh dưỡng (tiếng Anh: malnutrition-related diabetes mellitus, hay MRDM hoặc MMDM) xuất hiện trong ICD-10 (1992) nhưng đã trở nên lỗi thời khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa vào sử dụng cách phân loại hiện hành được vào năm 1999. Một loại đái tháo đường nữa người bệnh có thể mắc phải là đái tháo đường kép: khi bệnh nhân đái tháo đường loại 1 trở nên kháng insulin (đặc trưng của đái tháo đường loại 2) hoặc có người thân mắc đái tháo đường loại 2. Loại đái tháo đường này được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1990 hoặc 1991.
Dưới đây là danh sách các rối loạn có khả năng làm tăng nguy cơ đái tháo đường:
| --- | --- |
 Rối loạn di truyền về chức năng của tế bào β Đái tháo đường khởi phát ở tuổi trẻ  Đột biến ty thể ADN  Rối loạn di truyền về xử lý insulin Rối loạn chuyển hóa proinsulin  Đột biến gen insulin  Đột biến thụ thể insulin  Rối loạn tụy Viêm tụy mãn tính  Cắt bỏ tuyến tụy  Ung thư tuyến tụy  Xơ nang  Nhiễm sắc tố sắt mô  Xơ sỏi tụy  :  Bệnh nội tiết Dư thừa hormone tăng trưởng (bệnh to đầu chi)  Hội chứng Cushing  Cường giáp  Suy giáp  U tủy thượng thận  U tiết glucagon  Nhiễm trùng Cytomegalovirus  Coxsackievirus B  Thuốc Glucocorticoid  Hormone tuyến giáp  Chất chủ vận Beta  Statin
Chẩn đoán

Xem thêm: Glycated hemoglobin và Xét nghiệm dung nạp glucose
Đái tháo đường được chẩn đoán bằng cách xét nghiệm đường huyết. Một người được chẩn đoán là mắc đái tháo đường khi có bất kỳ kết quả xét nghiệm nào dưới đây:
Glucose huyết tương lúc đói ≥ 7,0 mmol/L (126 mg/dL). Ở xét nghiệm này, mẫu máu được lấy khi đang đói, chẳng hạn như vào buổi sáng khi chưa ăn sáng.
Glucose huyết tương ≥ 11,1 mmol/L (200 mg/dL) 2 giờ sau khi tiêu thụ 75 gram glucose như trong xét nghiệm dung nạp glucose (tiếng Anh: glucose tolerance test hay OGTT)
Triệu chứng đường huyết cao và glucose huyết tương ≥ 11,1 mmol/L (200 mg/dL) dù có đang đói hay không
Glycated hemoglobin (HbA1C) ≥ 48 mmol/mol (≥ 6,5 DCCT %).
| Tình trạng | Glucose 2 giờ sau ăn | Glucose 2 giờ sau ăn | Glucose lúc đói | Glucose lúc đói | HbA1c | HbA1c |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Đơn vị | mmol/L | mg/dL | mmol/L | mg/dL | mmol/mol | % DCCT |
| Bình thường | < 7,8 | < 140 | < 6,1 | < 110 | < 42 | < 6,0 |
| Rối loạn đường huyết lúc đói | < 7,8 | < 140 | 6,1–7,0 | 110–125 | 42–46 | 6,0–6,4 |
| Rối loạn dung nạp glucose | ≥ 7,8 | ≥ 140 | < 7,0 | < 126 | 42–46 | 6,0–6,4 |
| Tiểu đường | ≥ 11,1 | ≥ 200 | ≥ 7,0 | ≥ 126 | ≥ 48 | ≥ 6,5 |
Nếu kết quả xét nghiệm là dương tính nhưng không cho thấy hàm lượng đường huyết cao rõ rệt thì nên làm xét nghiệm thêm một lần nữa vào một ngày khác để xác nhận lại kết quả. Xét nghiệm glucose lúc đói tối ưu hơn bởi xét nghiệm dung nạp glucose mất 2 giờ để hoàn thành trong khi không mang lại hiệu quả chẩn đoán cao hơn so với xét nghiệm glucose lúc đói. Theo tiêu chí hiện hành, một người được chẩn đoán là mắc đái tháo đường khi có kết quả hàm lượng glucose lúc đói trên 7,0 mmol/L (126 mg/dL) trong hai lần xét nghiệm.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, người có hàm lượng glucose từ 6,1 đến 6,9 mmol/L (110 đến 125 mg/dL) được xem là bị rối loạn đường máu lúc đói. Người có hàm lượng glucose lớn hơn hoặc bằng 7,8 mmol/L (140 mg/dL), nhưng không lớn hơn 11,1 mmol/L (200 mg/dL), 2 giờ sau khi tiêu thụ 75 gram glucose được xem là bị rối loạn dung nạp glucose. Trong số hai tình trạng tiền đái tháo đường này, tình trạng thứ hai có nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường và dẫn đến bệnh tim mạch đặc biệt cao. Từ năm 2003, Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (American Diabetes Association hay ADA) bắt đầu sử dụng một khoảng hơi khác đối với rối loạn glucose lúc đói: 5,6 đến 6,9 mmol/L (100 đến 125 mg/dL).
Glycated hemoglobin hiệu quả hơn glucose lúc đói trong việc xác định nguy cơ bệnh tim mạch và tử vong vì bất cứ nguyên nhân nào.
Ngăn ngừa

Xem thêm: Ngăn ngừa đái tháo đường loại 2
Không có biện pháp nào có tác dụng ngăn ngừa đái tháo đường loại 1. Đái tháo đường loại 2—chiếm 85–90% tất cả số ca đái tháo đường trên toàn thế giối—thì thường có thể ngăn chặn hoặc trì hoãn được bằng cách giữ cân nặng ở mức bình thường, tập thể dục và duy trì chế độ ăn lành mạnh. Tập thể dục cường độ cao (trên 90 phút mỗi ngày) làm giảm 28% nguy cơ mắc đái tháo đường. Các thay đổi trong chế độ ăn đã được biết đến là hiệu quả trong việc ngăn ngừa đái tháo đường bao gồm duy trì một chế độ ăn giàu ngũ cốc nguyên cám và chất xơ, cũng như lựa chọn các loại chất béo lành mạnh như chất béo không bão hòa đa có trong hạt, dầu thực vật và cá. Hạn chế tiêu thụ đồ uống có đường, thịt đỏ và các nguồn chất béo bão hòa khác cũng có thể giúp ngăn ngừa đái tháo đường. Hút thuốc lá cũng làm tăng nguy cơ đái tháo đường và biến chứng của đái tháo đường, vì thế việc cai thuốc lá cũng có thể là một biện pháp ngăn ngừa quan trọng.
Giữa các khu vực khác nhau trên thế giới không có sự khác nhau trong mối quan hệ giữa đái tháo đường loại 2 và các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi chính (thừa cân, chế độ ăn không lành mạnh, không tập thể dục và hút thuốc). Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy các tác nhân tiềm ẩn gây đái tháo đường là sự phản ánh các nguồn ảnh hưởng đang thúc đẩy những thay đổi về xã hội, kinh tế và văn hóa: toàn cầu hóa, đô thị hóa, già hóa dân số, cũng như môi trường chính sách y tế nói chung.
Kiểm soát

Bài chi tiết: Kiểm soát đái tháo đường
Các biện pháp kiểm soát đái tháo đường tập trung vào việc giữ đường huyết ở gần mức bình thường nhất có thể mà không làm hạ đường huyết. Có thể đạt được điều này bằng cách thay đổi chế độ ăn, tập thể dục, giảm cân và sử dụng các loại thuốc phù hợp bao gồm insulin và thuốc uống.
Việc người bệnh tìm hiểu về đái tháo đường và tích cực tham gia vào quá trình điều trị đóng vai trò rất quan trọng bởi những người bệnh kiểm soát tốt đường huyết của mình ít gặp biến chứng và gặp biến chứng ít nghiêm trọng hơn nhiều. Theo Hiệp hội Bác sĩ Hoa Kỳ, mục tiêu của quá trình điều trị là giữ HbA1C ở mức 7-8%. Việc điều trị cũng quan tâm đến những vấn đề sức khỏe khác có khả năng đẩy nhanh tác động tiêu cực của đái tháo đường, bao gồm hút thuốc, cao huyết áp, hội chứng chuyển hóa, béo phì và không tập thể dục thường xuyên. Dụng cụ chỉnh hình được sử dụng rộng rãi nhằm làm giảm nguy cơ lót chân ở bệnh nhân đái tháo đường, tuy hiệu quả của biện pháp này vẫn chưa được chứng minh rõ ràng.