stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Masicera alacris
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Aşağıgörle, Karacasu

| Aşağıgörle |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
AşağıgörleVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Aydın
Huyện: Karacasu
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 247 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Aşağıgörle là một xã thuộc huyện Karacasu, tỉnh Aydın, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 247 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Aydın”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Cymbidium suave

| Cymbidium suave |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Cymbidium R.Br., 1810
Loài (species): C. suave
Danh pháp hai phần
Cymbidium suave R.Br. 
Cymbidium suave là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được R.Br. mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.
Chú thích

↑  “Cymbidium suave”. PlantNET - New South Wales Flora Online. Royal Botanic Gardens & Domain Trust, Sydney Australia. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2008.
↑  The Plant List (2010). “Cymbidium suave”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Apulo-Calabrese

| --- | --- |
Tình trạng bảo tồn: FAO (2007): có nguy cơ tuyệt chủng 
Tên gọi khác: Calabrese Nero Abruzzese Nero Calabrese Nero dei Lepini Nero dei Monti Dauni Meridionali Nero dei Monti Lepini Nero di Calabria Nero di Capitanata Nero Lucano Nero Maremmano Nero Pugliese Nero Reatino Pugliese
Quốc gia nguồn gốc: Italy
Đặc điểm
Cân nặng: Đực: 150 kg (khi 12 tháng) Cái: 120 kg (khi 12 tháng)
Ghi chú
Breed standard
Lợn Sus scrofa domesticus
Apulo-Calabrese là một giống lợn đen nội địa từ Calabria, miền nam nước Ý. Giống lợn cũng có thể được gọi là Calabrese, Nero Calabrese hoặc Nero di Calabria, và với nhiều tên vùng khác. Nó có nguồn gốc từ giống lợn Pugliese cũ của Puglia, do đó có nguồn gốc từ giống lợn Casertana của vùng Campania; nó liên quan chặt chẽ đến giống lợn này. Giống Apulo-Calabrese là một trong sáu giống lợn tự chế được công nhận bởi Bộ Nông nghiệp và Lâm nghiệp Italia.
Lịch sử

Giống lợn Apulo-Calabrese đặc biệt gắn liền với các tỉnh Catanzaro, Cosenza và Reggio di Calabria, và với vùng Lagonegro thuộc tỉnh Potenza. Vào đầu thế kỷ 20, các giống lợn phụ của địa phương từ các khu vực này được gọi là lợn Catanzarese, Cosentina, Reggitana và Lagonegrese tương ứng; các loại này hiện nay được coi là tuyệt chủng. Lợn Calabrese là giống lợn chính của khu vực; vào giữa những năm 1920 tổng số cá thể được ghi nhận là 131.736. Con số này đã giảm mạnh sau Thế chiến thứ hai, và đặc biệt là từ những năm 1970, sau sự ra đời của các giống ngoại quốc đang phát triển nhanh hơn như lợn Yorkshire của Anh.
Một cuốn sổ ghi các cá thể của giống này được thành lập vào năm 2001, và được lưu giữ bởi Associazione Nazionale Allevatori Suini, Hiệp hội chăn nuôi lợn quốc gia Ý. Tổng số các cá thể lợn này vẫn còn thấp: vào cuối năm 2007 là 499, và tình trạng bảo tồn của giống đã được FAO xếp vào loại "nguy cơ tuyệt chủng" trong cùng một năm. Trong năm 2012 tổng số cá thể được báo cáo là 2198.
Floydia praealta

| Floydia praealta |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Dễ thương tổn  (Đạo luật EPBC)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Proteales
Họ (familia): Proteaceae
Chi (genus): Floydia L.A.S.Johnson & B.G.Briggs
Loài (species): F. praealta
Danh pháp hai phần
Floydia praealta (F.Muell.) L.A.S.Johnson & B.G.Briggs, 1975 
Floydia praealta là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được (F.Muell.) L.A.S.Johnson & B.G.Briggs miêu tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Floydia praealta”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Masicera bremii

| Masicera bremii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Masicera
Loài (species): M. bremii
Danh pháp hai phần
Masicera bremii
Masicera bremii là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Rhipsalis burchellii

| Rhipsalis burchellii |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Cactaceae
Chi (genus): Rhipsalis
Loài (species): R. burchellii
Danh pháp hai phần
Rhipsalis burchellii Britton & Rose 
Rhipsalis burchellii là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được Britton & Rose miêu tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Rhipsalis burchellii”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Erica niveniana

| Erica niveniana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ericaceae
Chi (genus): Erica
Loài (species): E. niveniana
Danh pháp hai phần
Erica niveniana E.G.H.Oliv., 2000 
Erica niveniana là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được E.G.H.Oliv. mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Erica niveniana”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Centaurea filiformis

| Centaurea filiformis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Centaurea
Loài (species): C. filiformis
Danh pháp hai phần
Centaurea filiformis Viv., 1825 
Centaurea filiformis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Viv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1825.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Centaurea filiformis”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Edmund Niziurski

Edmund Niziurski (sinh ngày 10 tháng 7 năm 1925 tại Kielce, mất ngày 9 tháng 10 năm 2013 tại Warsaw) là nhà biên kịch, nhà báo, nhà viết kịch người Ba Lan, đồng thời là nhà xã hội học và luật sư. Ông là một nhà văn nổi tiếng người Ba Lan và là tác giả của nhiều tiểu thuyết và truyện hài hước dành cho trẻ em. Những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là Księga Urwisów (1954), Đường đến Alcybiadesa (năm 1978 lọt vào IBBY Honor List), Những cuộc phiêu lưu không thể tin được của Marek Piegus (Giải Eagle Pióro do độc giả của " Płomyk " trao tặng năm 1970), Włczykijów Club , Naprzód, Tuyệt vời!, Adela, hiểu cho tôi!, Hàng trong Niekłaj, Cuộc khởi xướng thứ bảy.
| Edmund Niziurski (1925-2013) |
| --- | --- |

Sinh: Ngày 10 tháng 7 năm 1925 Kielce
Mất: Ngày 9 tháng 10 năm 2013 (88 tuổi) Warsaw, Ba Lan
Nghề nghiệp: Nhà văn Ba Lan
Phối ngẫu: Zofia Kowalska
Tiểu sử

Niziurski sinh ra trong một gia đình trung lưu gia giáo ở Kielce. Ông là anh cả trong gia đình có ba anh chị em. Ông học trung học cơ sở tại Kielce nhưng phải gián đoạn việc học vì cuộc tấn công của Đức và Liên Xô vào Ba Lan. Vào tháng 9 năm 1939, ông được di tản đến Hungary cùng với gia đình, nơi ông dạy tiếng Pháp tại một trại tị nạn Ba Lan.
Ông trở về Ba Lan vào năm 1940 và trải qua phần còn lại của cuộc chiến tại làng Jeleniec, gần Ostrowiec để làm việc trong nhà máy Huta Ludwików. Ông theo học tại một trường trung học bất hợp pháp, nơi ông tốt nghiệp năm 1943 và bắt đầu học luật ở Jeleniec.
Sau khi chiến tranh kết thúc, ông tiếp tục học luật tại Đại học Công giáo Lublin và Đại học Jagiellonian. Ông học báo chí tại Trường Đại học Khoa học Xã hội ở Krakow trong những năm 1946-1947 và xã hội học tại Đại học Jagiellonian năm 1947. Năm 1947, ông hoàn thành nghiên cứu pháp lý và lấy bằng thạc sĩ, cùng năm đó kết hôn với Zofia Barbara Kowalska.
Sự nghiệp

Ông xuất hiện lần đầu tiên với tư cách là một nhà thơ vào năm 1944 trên Biuletyn Informacyjny, một tạp chí do Home Army phát hành. Mặc dù một phần lớn tác phẩm của ông được viết cho khán giả trưởng thành, nhưng ông nhanh chóng nhận ra rằng mình có một sự tiếp xúc đặc biệt với những độc giả nhỏ tuổi. Ông bắt đầu làm việc với các tạp chí dành cho trẻ em như Płomyczek và Świat Młodych. Ông cũng làm việc với Đài phát thanh Ba Lan, tại đây ông đã viết các vở kịch trên đài phát thanh.
Ông sống ở Kielce, sau đó ở Katowice và cuối cùng, vào năm 1952, chuyển đến Warsaw. Ông làm phóng viên cho tuần báo Wiez , đồng thời viết sách cho riêng mình. Năm 1951, ông trở thành thành viên của Liên đoàn Nhà văn Ba Lan, và năm 1952 là thành viên của ZAiKS. Niziurski từng là thành viên của Hiệp hội Nhà văn Ba Lan ( Stowarzyszenie Pisarzy Polskich ). Trong những năm 1971-1982, ông thuộc Đảng Công nhân Thống nhất Ba Lan.
Theo dòng thời gian, những cuốn sách dành cho trẻ em và thanh thiếu niên của ông đã trở nên rất phổ biến, trong khi những cuốn tiểu thuyết viết cho người lớn lại ít được biết đến hơn nhiều. Năm 1975, ông được trao tặng Huân chương Nụ cười và năm 2008 nhận Huân chương Vì Văn hóa - Nghệ thuật Gloria.
Niziurski đã viết những câu chuyện sôi nổi, dí dỏm và hài hước chủ yếu xoay quanh cuộc sống học đường hàng ngày của các nhân vật tuổi teen, nhưng cũng chứa đựng các yếu tố xúc động, và trong các tác phẩm sau này của ông có thêm yếu tố khoa học viễn tưởng. Khi viết truyện về lứa tuổi 13, 14, ông thường cho nhân vật của mình mang tâm lí của những đứa trẻ trưởng thành hơn với một trí tuệ siêu phàm, vì ông tin rằng đọc giả nên phát huy hết khả năng của mình. Bằng cách này, ông đã giáo dục độc giả của mình một cách rất tinh tế và kín đáo.
Niziurski qua đời năm 2013, thọ 88 tuổi tại Warsaw .
Tác phẩm nổi tiếng

| Edmund Niziurski |
| --- | --- |
Edmund Niziurski ký sách của mình, 2008
Tác phẩm nổi tiếng > Tác phẩm văn học nổi tiếng

Księga urwisów ( The Book of the Brats ), Iskry, Warsaw, 1954.
Siódme wtajemniczenie ( Sáng kiến ​​thứ bảy),
Sposób na Alcybiadesa ( How To Get Alcibiades ), Iskry, Warsaw 1964, cũng là một bộ phim Spona năm 1998 tại IMDb.
Niewiarygodne przygody Marka Piegusa ( Những cuộc phiêu lưu không thể tin được của Marek Piegus).
Tác phẩm nổi tiếng > Tác phẩm phim chuyển thể

The Mystery of the Wild Shaft (1956) - một bộ phim dựa trên The Book of Urchins
A Thousand Thalers (1959) - một bộ phim dựa trên kịch bản của Edmund Niziurski
Code Name Nektar (1963) - phim, kịch bản của Leon Jeannot và Edmund Niziurski
The Incredible Adventures of Mark Piegus (1966) - bộ phim truyền hình dựa trên tiểu thuyết cùng tên
Weekend with a Girl (1968) - một bộ phim của Janusz Nasfeter dựa trên tiểu thuyết Wyraj (tiểu thuyết)
Bí mật của khu vườn cũ (1983) - một bộ phim dựa trên tiểu thuyết Awantura w Niekłaju
Spona (1998) - một bộ phim và loạt phim dựa trên tiểu thuyết The Way to Alcybiades (loạt phim được phát hành với tựa đề The Way to Alcybiades )
Câu lạc bộ Vagabond hay Câu lạc bộ Vagabond và Bí mật của ông nội Hieronim (2015) - một bộ phim của Tomasz Szafrański dựa trên tiểu thuyết Klub Włczykijów
Vinh danh và giải thưởng

| Edmund Niziurski |
| --- | --- |
Mộ của Edmund Niziurski
Giải thưởng của Thủ tướng cho các tác phẩm dành cho giới trẻ - cho tiểu thuyết Księga urwisów (1955)
Hiệp sĩ của Dòng chữ thập của Polonia Restituta (1959)
Chữ thập của Sĩ quan của Trật tự Polonia Restituta (1970)
Huân chương của Ủy ban Giáo dục Quốc gia.
Huy hiệu "Nhà hoạt động văn hóa ưu tú".
Chữ thập vàng "For Merits for Ba Lan Scouting Association".
Giải thưởng của Ủy ban Phát thanh và Truyền hình về công tác phát thanh thiếu niên nhi đồng (1974).
Huy hiệu danh dự ZAiKS.
Huân chương Nụ cười (1975) - một danh hiệu quốc tế được trao tặng cho các hoạt động mang lại niềm vui cho trẻ em.
Huy chương vàng cho "Bằng khen cho Văn hóa Gloria Artis" (2008)
Hội đồng thành phố ở Kielce năm 2013 đã quyết định đặt tên quảng trường tại Kadzielnia theo tên của Edmund Niziurski  .
Tài liệu tham khảo

↑  “Một nhà văn dạy đọc”. Rzeczpospolita. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 8 năm 2021. Truy cập ngày 10-10-2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày truy cập= (trợ giúp)Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
↑  “"7 lat temu zmarł Edmund Niziurski: pisarz łączący pokolenia"”. Onet Kultura. ngày 9 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2021.
↑  “"Edmund Niziurski | Życie i twórczość | Artysta"”. Culture.pl. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2021.
↑  “"Nie żyje Edmund Niziurski"”. www.rp.pl. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2021.
↑  Who's Who ở Ba Lan 1984. Ed. 1. Warsaw: Nhà xuất bản Interpress. 1984. tr. 671–672. ISBN 83-223-2073-6.
↑  “"Nie żyje Edmund Niziurski"”. www.rp.pl. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2021.
↑  polskiego, Encyklopedia teatru. “"Warszawa. Edmund Niziurski nie żyje"”. ncyklopedia teatru polskiego. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2021.
↑  Ai là ai ở Ba Lan 1989. Nhà xuất bản Interpress. Warsaw. 1989. tr. 913.
↑  “"Nie żyje Edmund Niziurski"”. rp.pl. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2013.
↑  “Các ủy viên hội đồng Kielce vinh danh Konstanty Miodowicz và Edmund Niziurski”. echodnia.eu. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2015.
Tài liệu bên ngoài

Edmund Niziurski trong cơ sở dữ liệu filmpolski.pl
Edmund Niziurski trong cơ sở dữ liệu Culture.pl
Edmund Niziurski [trong:] Bách khoa toàn thư về Nhà hát Ba Lan. [truy cập vào ngày 2021-04-10]
Rhipsalis dichotoma

| Rhipsalis dichotoma> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Cactaceae
Chi (genus): Rhipsalis
Loài (species): R. dichotoma
Danh pháp hai phần
Rhipsalis dichotoma (DC.) Don, 1834 
Rhipsalis dichotoma là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được (DC.) Don miêu tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Rhipsalis dichotoma”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Rabia, Syria

| Al-Rabiea الربيعة Gebelli (غابللي) |
| --- | --- |
—  Town  —
 
Al-Rabiea
Country:  Syria
Governorate: Latakia Governorate
District: Latakia District
Nahiyah: Rabia
Dân số (2004 census)
 • Tổng cộng: 1.986
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Gaballe (tiếng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Gebelli, tiếng Ả Rập: غابللي‎, chuyển tự Gaballī) hoặc Al-Rabiea (tiếng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: El-Rabia, tiếng Ả Rập: الربيعة‎, chuyển tự Al-Rābeīā), Cũng đánh vần Rabia (tiếng Ả Rập: ربيعة‎, chuyển tự Rābīāh) là một thị trấn ở phía tây bắc Syria, một phần hành chính của Tỉnh Latakia, nằm ở phía bắc Latakia. Các địa phương gần đó bao gồm Kesab ở phía bắc, Mashqita và Ayn al-Bayda ở phía tây nam và Qastal Ma'af ở phía tây. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria, Rabia có dân số 1.986 người trong cuộc điều tra dân số năm 2004. Đây là trung tâm hành chính của Rabia nahiyah ("cấp dưới"), bao gồm 21 địa phương với dân số tập thể là 8.214 vào năm 2004. Cư dân của thị trấn và tiểu khu chủ yếu là người Hồi giáo Sunni gốc Turkmen.
Trong cuộc chiến Syria, nó đã bị Quân đội Syria Tự do kiểm soát cho đến ngày 24 tháng 1 năm 2016, khi lực lượng chính phủ Syria được hỗ trợ bởi các cuộc không kích của Nga chiếm quyền kiểm soát thị trấn, cắt đứt một kênh tiếp tế cho phiến quân chống Assad từ Thổ Nhĩ Kỳ Thành phố để chính quyền kiểm soát.
Bonnie, Illinois

| Bonnie |
| --- | --- |
—  Làng  —
Bonnie, Illinois
 
 
 =
 Vị trí bang Illinois, Hoa Kỳ
Bonnie
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Illinois
Quận: Quận Jefferson
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 397
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Bonnie là một làng thuộc quận Jefferson, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 397 người.
Dân số

Dân số qua các năm:
Năm 2000: 424 người.
Năm 2010: 397 người.
650 TCN

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1 TCN
Thế kỷ::  thế kỷ 8 TCN  thế kỷ 7 TCN   thế kỷ 6 TCN
Thập niên::  thập niên 670 TCN  thập niên 660 TCN  thập niên 650 TCN  thập niên 640 TCN  thập niên 630 TCN
Năm::  653 TCN  652 TCN  651 TCN  650 TCN  649 TCN  648 TCN  647 TCN
| --- | --- |
Lịch Gregory: 650 TCN DCXLIX TCN
Ab urbe condita: 104
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 4101
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: −593 – −592
 - Shaka Samvat: N/A
 - Kali Yuga: 2452–2453
Lịch Bahá’í: −2493 – −2492
Lịch Bengal: −1242
Lịch Berber: 301
Can Chi: Canh Ngọ (庚午年) 2047 hoặc 1987     — đến — Tân Mùi (辛未年) 2048 hoặc 1988
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: −933 – −932
Lịch Dân Quốc: 2561 trước Dân Quốc 民前2561年
Lịch Do Thái: 3111–3112
Lịch Đông La Mã: 4859–4860
Lịch Ethiopia: −657 – −656
Lịch Holocen: 9351
Lịch Hồi giáo: 1310 BH – 1309 BH
Lịch Igbo: −1649 – −1648
Lịch Iran: 1271 BP – 1270 BP
Lịch Julius: N/A
Lịch Myanma: −1287
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: −105
Dương lịch Thái: −106
Lịch Triều Tiên: 1684
650 TCN là một năm trong lịch La Mã.
Blepisanis rufa

| Blepisanis rufa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Blepisanis
Loài (species): B. rufa
Danh pháp hai phần
Blepisanis rufa
Blepisanis rufa là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Edward Jenner

Chân dung Edward Jenner
Edward Jenner thành viên của Hội Hoàng gia (17 tháng 5, năm 1749 – 26 tháng 1, năm 1823) là một bác sĩ đa khoa, nhà phẫu thuật người Anh, ông đã nghiên cứu môi trường tự nhiên xung quanh nơi ông sống và làm việc như một bác sĩ, một nhà phẫu thuật, một nhà y khoa ở Berkeley, Gloucestershire, Tây Nam nước Anh. Ông trở nên nổi tiếng nổi vì là bác sĩ đầu tiên nghiên cứu và sử dụng vắc xin để phòng chống bệnh đậu mùa. Nhờ Jenner, bệnh đậu mùa, một căn bệnh tàn phá khủng khiếp với loài người trong nhiều thế kỷ trước, đặc biệt ở Châu Âu, cướp đi sinh mạng hàng triệu người trong thời kỳ đó, đã được giảm thiểu rất nhiều tác hại.
Cuộc đời > Thời trẻ

Jenner được đào tạo ở Sodbury, Gloucestershire, là một người học nghề, giúp việc cho tiến sĩ Ludlow trong thời gian 8 năm, từ năm 13 tuổi , sau đó ông tới Luân Đôn vào năm 1770 để học theo John Hunter, một bác sĩ phẫu thuật (một nhà thực nghiệm có tiếng, sau đó là thành viên của Hội Hoàng Gia) và một bác sĩ khác ở Luân Đôn. Jenner sớm được chú ý bởi những người nổi tiếng, họ đã cho ông những lời khuyên về việc hành nghề y khoa đồng thời cũng là những người đã đề cử ông vào Hội Hoàng gia. Nhưng ông đã rời London để về miền quê bình dị hành nghề. Nhiều người khi hỏi về quyết định của ông thì ông đã trả lời: "Danh vọng là gì nhỉ? Đó là một thứ trang sức mạ vàng rất có thể gây hại cho con người"
Và ông đã trở về quê hương năm 1773. Nhưng chính tại quê hương, danh vọng đã đến với ông, vừa bởi tình cờ vừa bởi óc quan sát của ông. Tên tuổi của ông đã trở thành bất tử, một bác sĩ nổi tiếng đã cứu hàng triệu con người khỏi bệnh đậu mùa.
Cuộc đời > Bệnh đậu mùa

Lúc bấy giờ, ở quê hương ông cũng như trên khắp thế giới, bệnh đậu mùa đang đe dọa nghiêm trọng tới sức khỏe con người và gia súc. Mười người mắc bệnh có đến 8 - 9 người chết, người nào còn sống thì cũng bị lở loét, mặt rỗ, chịu cuộc sống cô độc, hẩm hiu suốt phần đời còn lại.
Căn bệnh xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử nhân loại, nhưng bắt đầu trở thành đại dịch từ những năm của thế kỷ thứ 6, khi nó bắt nguồn từ châu Phi, sau đó lan sang châu Âu, Á. Trong hai thế kỷ 17 - 18, nó đã cướp đi sinh mạng của hàng triệu người.
Căn bệnh này lúc đó là bệnh nan y, do virus gây nên. Triệu chứng là các mụn nổi đỏ, sau đó thành các mụn nước, lan ra khắp cơ thể, gây sốt, nhiễm trùng, có thể bị mù và tử vong. Bệnh lây qua đường hô hấp và tiếp xúc với người bệnh nên số người bị bệnh tăng lên nhanh chóng. Jenner liền tìm hiểu về căn bệnh này.
Hồi năm 1768, một bác sĩ đồng quê tên là John Fewster đã nhận thấy những ai đã từng bị đậu bò (một căn bệnh lây từ bò, chỉ gây ra các triệu chứng nhẹ) thì sẽ không phản ứng với việc chủng ngừa bằng mầm bệnh đậu mùa, và họ cũng không bị đậu mùa. Ông kể chuyện này với anh em nhà Ludlow, và chính Edward Jenner đang học việc cho anh em nhà Ludlow vào năm 1768. Anh em nhà Ludlow có thể đã nói với Edward Jenner về những quan sát của bác sĩ Fewster, và ông đã ghi nhớ lại câu chuyện này.
Sau đó, Edward Jenner đã có gần 30 năm suy ngẫm về câu chuyện. Jenner để ý quan sát nhiều người và thấy đúng là những người sau khi mắc phải căn bệnh "đậu bò" thì tuyệt nhiên không bị bệnh đậu mùa nữa. Ông suy nghĩ là có thể cố ý làm lây căn bệnh đậu bò sang người để họ không bị mắc bệnh đậu mùa hay không?
Vào thời đó, người ta đã biết cách tiêm chủng đậu mùa bằng cách lấy mủ từ người bệnh chích cho người khác, nhưng phương pháp này có nhiều tác dụng phụ, và có một tỷ lệ người chích ngừa lại bị đậu mùa do chính mũi tiêm (tỷ lệ tử vong do phương pháp này là khoảng 0,5-2%). Trong khi đó, đậu bò chỉ là căn bệnh nhẹ, dù bị mắc thì cũng gần như không gây nguy hiểm.
Sau khi được thầy của mình khuyến khích sau khi hỏi ý kiến, ông bắt tay vào thực hiện.
Sự nghiệp > Phát hiện

Ông thử nghiệm giả thuyết của mình vào ngày 14/5/1796. Đầu tiên, ông gặp một người phụ nữ chuyên làm nghề vắt sữa bò đang mắc phải bệnh đậu bò (lây từ bò), lấy các mủ ở mụn đậu, sau đó cấy lên trên cánh tay của một đứa bé khỏe mạnh là James Phipps. Sau một tuần mắc bệnh đậu bò thì đứa bé đã khỏi hoàn toàn. Ngày 1/7, ông thử cấy mủ đậu mùa vào đứa bé này thì đứa bé hoàn toàn không mắc bệnh.
Ông tiêm chủng cho đứa con trai 10 tháng tuổi của mình thì kết quả cũng tương tự, đứa bé không bị bệnh đậu mùa. Từ đó, ông hoàn thành công nghệ chế tạo thuốc tiêm chủng của mình thành các công đoạn như sau:
Đầu tiên, lấy ít mủ bệnh đậu bò trên một con bò mắc bệnh này. Tiếp theo, xử lý số mủ này, sau đó trích các mủ này vào người (tiêm chủng đậu). Những người được tiêm chủng sẽ không mắc phải bệnh đậu mùa nữa vì máu của họ đã có yếu tố kháng bệnh (virus đậu bò và virus đậu mùa gần giống nhau, hệ miễn dịch đề kháng được đậu bò thì cũng kháng được đậu mùa).
Có một câu chuyện rằng Jenner đã nảy ra ý tưởng sau khi nghe một cô gái vắt sữa bò kể rằng cô sẽ không bị đậu mùa do đã bị đậu bò từ trước. Tuy nhiên, giáo dư Boylston cho rằng: "Ý tưởng rằng bệnh đậu mùa có thể phòng ngừa một đợt lây nhiễm bệnh dịch đã đến từ những quan sát của bác sĩ Fewster vào năm 1768. Không hề liên quan đến cô gái vắt sữa". Câu chuyện liên quan đến cô gái vắt sữa là được kể bởi một người bạn kiêm người viết tiểu sử đầu tiên của bác sĩ Edward Jenner tên là John Baron, chỉ vài năm sau khi Jenner tạ thế. Những bác sĩ khác vào thời đó đã không ngớt dò hỏi bác sĩ Jenner rằng tại sao ông có thể tạo liên kết giữa bệnh đậu mùa và đậu bò, và bác sĩ Jenner cũng không thể giải thích nguyên lý để làm nên thí nghiệm vào năm 1796 (vì thời đó người ta chưa biết đến miễn dịch học và virus). Sau khi bác sĩ Edward Jenner qua đời, John Baron có thể đã dựng nên câu chuyện về cô gái vắt sữa như là một cách để bảo vệ uy tín của Jenner.