stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mùa hè chiều thẳng đứng
Sản xuất > Dàn dựng và âm nhạc

Phim do Hãng phim truyện Việt Nam, Canal+, arte France Cinéma, Lazennec Films và Zweites Deutsches Fernsehen hợp tác sản xuất. Theo Benoit Barouh, nhà thiết kế sản xuất của Mùa hè chiều thẳng đứng, công việc thiết kế tập trung vào tô điểm cho thời gian, tìm một tông điệu, một mức độ vừa phải để nhận dạng và hiện thực hóa khung cảnh. Đạo diễn chú trọng đến ngoại cảnh của bộ phim; khi quay cảnh bức tường rêu phong trong quán cà phê, anh thuê thợ tạo mẫu cho bức tường hơn 1 tháng cho đúng ý đồ của mình.
Trong những cảnh quay buổi sáng của Liên và Hải tại căn hộ, Trần Nữ Yên Khê chọn lối diễn xuất bằng hình thể và học hỏi cách làm nũng khi tỉnh dậy của một con mèo. Trần Anh Hùng nhấn mạnh tính quan trọng của những cảnh phim này, vì dù "hầu như không có thoại, nhưng nhất thiết phải đầy ắp không khí. Không khí của những người biết thở và không quên mình đang thở." Cảnh tắm đêm của 3 chị em quay ở Hà Nội giữa thời tiết oi nóng của tháng 7. Như Quỳnh bị ngấm lạnh sau cảnh quay, vì phải làm lại đến 15 lần, từ 1 giờ đến 4 giờ sáng. Trong cảnh ba chị em bên cạnh con gà lễ trên chiếc đĩa men sứ, nhóm đạo cụ mang nồi nước gà luộc còn ấm nóng theo tới trường quay. Cứ một lúc, con gà lại được nhúng vào để giữ độ ẩm cũng như màu sắc óng ả. Họ còn phải ươm từng ngọn lá khoai, nuôi từng con cào cào để phục vụ cảnh quay một chú cào cào nhảy trên ngọn lá đẫm sương.
Tôn Thất Tiết đảm nhận phần nhạc nền cho bộ phim. Trần Anh Hùng mong muốn âm nhạc trong bộ phim "truyền đạt cảm xúc vừa mơ hồ vừa chua cay, một góc nhìn thiện cảm đối với những câu chuyện của mọi người đang diễn ra trước mắt ta". Âm nhạc không nhấn mạnh vào hành động, mà chỉ điểm tô, xác nhận, suy ngẫm và bày tỏ quan điểm về tình huống, qua đó bộc lộ tâm hồn của người xem. Giai điệu lặp lại cùng sự tiến triển của âm nhạc giúp tạo nên nhịp độ chậm chạp đến bất động của bộ phim.
Phim sử dụng nhạc phẩm của Arab Strap, The Married Monk, hai nhạc phẩm của Lou Reed "Pale Blue Eyes" và "Coney Island Baby", bên cạnh các bài tình khúc của Trịnh Công Sơn như "Cuối cùng cho một tình yêu", "Nắng thủy tinh" và "Rừng xưa đã khép". Bài nhạc của Trịnh Công Sơn không được dịch phụ đề và bị gạt bỏ hết những chất biểu diễn và sân khấu, giữ lại chất gần gũi và thân mật cho khán giả. Các bài hát tiếng Anh và tiếng Việt có những chỗ đứng khác nhau trong bộ phim.
Trịnh Cung, tác giả bài thơ mà Trịnh Công Sơn lấy làm nguyên tác cho ca khúc "Cuối cùng cho một tình yêu", lên tiếng về sự vi phạm bản quyền của Mùa hè chiều thẳng đứng. Sau khi mua đĩa vào tháng 11 năm 2010, Trịnh Cung phát hiện bộ phim sử dụng ca khúc này 3 lần, nhưng không đề tên ông trong phần giới thiệu cuối phim. Ông đã ba lần gửi thư điện tử đến hãng phim Lazennec vào đầu tháng 12 năm 2010 nhưng tính đến đầu năm 2011 vẫn chưa được hồi âm. Hãng Lazennec có ký hợp đồng với nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và đã chi trả tác quyền, nhưng chưa liên lạc đến nhà thơ Trịnh Cung.
Phân tích > Tựa đề

Tựa đề tiếng Việt của phim là Mùa hè chiều thẳng đứng, được lấy từ ý của một câu thơ Haiku. Khi được hỏi về tên của bộ phim, Trần Anh Hùng cho biết "Tôi luôn lựa chọn những tiêu đề mới nghe qua không có ý nghĩa gì cả và càng ít sự liên hệ để khán giả đoán về nội dung phim càng tốt. Chỉ cần chúng tạo được một chút chất nhạc hay chất hình là được".
Trong một bài viết về dịch thuật, nhà nghiên cứu văn hóa Ngô Tự Lập lấy tựa đề phim làm ví dụ cho "cấp độ tâm lí", lấy phản ứng tâm lí của người đọc để gợi nên một cách hiểu thẩm mĩ nhất định. Ông cho biết
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Tên phim trong tiếng Pháp rất rõ ràng, trong khi đó cái tên tiếng Việt lại có một sự mập mờ - sự mập mờ mà theo tôi đã làm cho cái tên tiếng Việt đẹp hơn trong tiếng Pháp. Sự mập mờ nằm ở chữ "chiều" [...] Khi chưa biết tên phim bằng tiếng Pháp, tôi nghĩ "chiều" là "buổi chiều". Thật đẹp, buổi chiều thẳng đứng. Một buổi chiều thẳng đứng mùa hè. Cái tên gợi rất nhiều suy nghĩ, bởi nó nó rất thơ, rất triết, và nhất là nó rất khác thường. Tôi đã thử hỏi rất nhiều người và nhiều người trong số họ cũng nghĩ "chiều" ở đây là một buổi chiều. Cái tên còn gợi mở hơn nữa vì "chiều" cũng có thể hiểu là "phương". Thú thật, tôi đã hơi thất vọng khi biết, nhờ cái tên tiếng Pháp, rằng "chiều" chỉ đơn thuần là từ "phương". Cái tên tiếng Pháp chỉ đơn thuần là "Phương thẳng đứng của mùa hè", hay "Mùa hè phương thẳng đứng". Cho đến bây giờ, tôi vẫn muốn tin rằng sự mập mờ trong cái tên tiếng Việt là cố ý, rằng đó là sáng tạo của tác giả. | ” |
Tụa đề bộ phim trong tiếng Nhật được đặt là "Hạ chí" (夏至, Geshi?). Nó có vẻ đúng với tên gốc khi Hạ chí là ngày dài nhất của mùa hè, ngày mà mặt trời ở chiều thẳng đứng với mặt đất.
Phân tích > Chủ đề tính dục và gia đình

Trong Mùa hè chiều thẳng đứng, lãnh địa của đàn ông và phụ nữ không những được phân chia mà còn mang nhiều khái niệm về lao động và giải trí. Tiến sĩ Lan Dương trong cuốn Treacherous Subjects: Gender, Culture, and Trans-Vietnamese Feminism nhận thấy tuyến nhân vật nam linh động hơn trong các hoạt động xây dựng và tiêu thụ nghệ thuật, còn những người vợ trở thành người giám hộ, đóng vai trò bảo vệ gia đình. Trong phim, sự nữ tính khẳng định giá trị người phụ nữ, còn những người chồng thì gắn liền với danh tính của những người nghệ sĩ. Theo bà, các nhân vật nữ tuy mang phẩm chất của "người đàn bà tiết nghĩa và có kiên nhẫn", nhưng không được thừa hưởng cái nhìn riêng, mà chỉ "là biểu tượng cho một tư tưởng hoặc là lý tưởng gì đó cho đạo diễn" và là sản phẩm "từ cái nhìn của nhân vật đàn ông".
Một trong những chủ đề được đề cập là sự bứt phá của các nhân vật. Họ tìm cách thoát khỏi sự cô lập từ các vấn đề nảy sinh trong gia đình, hôn nhân và các lễ nghi truyền thống, để thực hiện một cuộc hành trình khám phá bản thân ở "một nơi khác". Quốc đến vịnh Hạ Long trong xanh để tìm lại sự yên bình, tìm về một gia đình khác; chuyến đi tìm hiểu bí mật gia đình có thấp thoáng gian tình của Kiên; và hành trình khám phá tính dục đầy mâu thuẫn của người chị cả tại những căn phòng bí ẩn.
Ba chị em gái xem cha mẹ mình là hình tượng mẫu mực trong hôn nhân. Khi thông tin về ông Toàn đe dọa ký ức mẫu mực kia, ba chị em vội vàng sáng tạo nên một câu chuyện để bảo toàn sự hòa hợp giữa họ và cha mẹ. Sương biến giả thuyết của Kiên và Khanh thành lời khẳng định và gợi ý chuyến đi của Kiên đến Sài Gòn có thể giải đáp khúc mắc về người đàn ông bí ẩn. Ba chị em, dù vậy, lại thỏa thuận ngầm giữ kín bí mật của cha mẹ. Trái ngược với hình tượng của cha mẹ, đời sống tình cảm của họ không thể tìm được sự hòa hợp.
Sương biết mình không thể nào tiết lộ bí mật thầm kín trong cuộc hôn nhân với Quốc. Liên, người cũng đang gặp trắc trở trong tình cảm, đồng ý với Sương; cô đề nghị Kiên dừng tìm kiếm sự thật vì cô muốn tin tưởng vào câu chuyện mình dựng nên về cuộc hôn nhân hoàn hảo của cha mẹ. Riêng Khanh thì hứng khởi và thích thú bởi câu chuyện "ông Toàn của mẹ", vì cô tự tin về cuộc hôn nhân mới chớm nở của mình, đầy rực rỡ và gắn bó. Cuối cùng, Khanh không nói gì về chuyện dừng tìm hiểu với Kiên.
Phân tích > Bối cảnh

Phim miêu tả Hà Nội theo lăng kính riêng của Trần Anh Hùng. Theo Barouh, những vật liệu không chắc chắn sử dụng trong phối cảnh nhà cửa tại Việt Nam, đặc biệt ở Hà Nội, khiến người khác muốn nhìn kỹ và lắng nghe thêm về cuộc sống của hàng xóm xung quanh mình. Sự gần gũi và bí mật được giấu sau những sinh hoạt hằng ngày, ẩn nấp tại nơi họ sinh sống và những đồ vật trang trí. Để tìm kiếm sự mới mẻ, các bài hát hiện đại được chọn xuất hiện trong bối cảnh Hà Nội cổ.
Phim sử dụng nhiều phong cách ngôn ngữ điện ảnh khác biệt. Cảnh nhân vật Liên và Hải tại căn hộ không có lời thoại và máy quay liên tục chuyển động. Câu chuyện giữa họ không còn quan trọng, nhưng lại gây ấn tượng đến khán giả. Khi Quốc ngồi cùng ông lão ở vịnh Hạ Long, người xem không biết họ ngồi trên cái gì, chỉ thấy sự đung đưa, như thể họ đang nổi giữa không trung, không có gì níu giữ. Theo Trần Anh Hùng, "đó chính là tâm trạng của nhân vật vào lúc ấy. Là sự hồn nhiên, sự đơn giản, như tấm ảnh đầu tiên người ta chụp".
Bối cảnh và chất liệu thể hiện ý niệm về thời gian và cách tiếp cận đặc biệt theo từng nhân vật. Màu vàng rực rỡ làm át đi cái tôi mỏng manh và ung dung của Liên; màu xanh dạ quang tối biểu thị bản chất truyền thống trong gia đình; hình ảnh gỗ thô cộng với màu xanh tươi của nước cho thấy sự khao khát tinh khiết và hài hòa của con người, như ở nhân vật Quốc. Màu sắc, độ trong suốt và tính minh bạch đóng vai trò quan trọng trong biểu hiện của nhân vật.
Phát hành

Mùa hè chiều thẳng đứng thường được xem là bộ phim cuối cùng trong Vietnam's trilogy, một chùm 3 bộ phim đề tài Việt Nam của đạo diễn Trần Anh Hùng, theo sau Mùi đu đủ xanh và Xích lô. Phim trình chiếu lần đầu tiên tại Liên hoan phim Cannes ở hạng mục "Một góc nhìn", vào ngày 18 tháng 5 năm 2000. Phim còn xuất hiện tại Liên hoan phim quốc tế Hồng Kông lần thứ 26 và trình chiếu tại hạng mục "Điện ảnh đương đại thế giới" ở Liên hoan phim quốc tế Toronto năm 2000. Ở Pháp, phim phát hành ngày 24 tháng 5 năm 2000. Tại Mỹ, hãng Sony Pictures Classic phát hành phim dưới tựa đề The Vertical Ray of the Sun từ ngày 6 tháng 7 năm 2001, dán nhãn PG-13 bởi các yếu tố và hình ảnh liên quan đến tình dục, có thể không phù hợp với trẻ dưới 13 tuổi.
Hãng Sony Pictures phát hành DVD của bộ phim ngày 1 tháng 1 năm 2002, với phụ đề tiếng Anh. Sau một thời gian ngắn ra mắt tại Việt Nam, phim trở lại thị trường băng đĩa trong nước vào tháng 8 năm 2005. Năm 2011, Văn Bảy của Thể thao & Văn hóa xem bộ phim là một cột mốc bắt đầu quá trình 10 năm nhập khẩu phim của những nhân tố Việt kiều, "là một chất xúc tác quan trọng để thị trường phim nội địa thay đổi và phát triển". Theo ông Trịnh Đăng Thanh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch tỉnh Quảng Ninh, nhiều trường đoạn đẹp của những bộ phim như Mùa hè chiều thẳng đứng hay Đông Dương (1992) tại vịnh Hạ Long đã góp phần thu hút du khách đến tham quan vịnh.
Phát hành > Phòng vé

Tại Hoa Kỳ, phim đạt tổng doanh thu 456.387 đô-la Mỹ trong 26 tuần trình chiếu. Theo thống kê của trang Box Office Mojo, đây là phim có doanh thu tại Hoa Kỳ năm 2001 cao thứ 282, phim nhãn PG-13 có doanh thu nội địa năm 2001 cao thứ 87 và là phim có doanh thu cao thứ 226 năm 2001 trên toàn cầu.
Trong tuần phát hành đầu tiên tại Hoa Kỳ, phim thu về 29.339 đô-la Mỹ tại 4 rạp chiếu. Trong tuần kế tiếp, phim giành được 29.966 đô-la Mỹ ở 7 rạp chiếu, trở thành tuần có doanh thu lớn nhất trong thời gian trình chiếu tại quốc gia này. Phim còn được ghi nhận doanh thu 195.767 bảng Anh với 41.521 khán giả tại Tây Ban Nha, tính đến ngày 31 tháng 8 năm 2002. Tại Pháp, phim thu hút 143.909 khán giả và tại Hà Lan là 7.522 khán giả.
Phát hành > Đánh giá chuyên môn

Mùa hè chiều thẳng đứng được các nhà phê bình điện ảnh khen ngợi. Trên trang tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, bộ phim nhận được "Chứng nhận tươi" (Fresh) với 82% đánh giá tích cực được tổng hợp dựa trên 55 bài bình luận, với điểm số trung bình là 7,1 trên 10 cùng lời nhận xét "Mùa hè chiều thẳng đứng điềm tĩnh một cách tráng lệ, nên thơ, ru người xem vào câu chuyện đời thường". Tại Metacritic, một trang chuyên cho điểm số trung bình dựa trên 100 đánh giá hàng đầu từ các nhà phê bình chính thống, bộ phim nhận được 72 điểm dựa trên 21 bài đánh giá, được xếp hạng "nhìn chung là ý kiến tán thành", là phim đánh giá cao thứ 81 năm 2001. Kim Fay trong To Asia with Love: A Connoisseurs' Guide to Cambodia, Laos, Thailand & Vietnam gọi đây là bộ phim có "hình ảnh đáng nhớ nhất" trong Việt Nam trilogy, đặc biệt ở màu sắc và cảnh xuất hiện bài hát của Lou Reed.
Phát hành > Giải thưởng

| Giải thưởng | Hạng mục | Nội dung đề cử | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- |
| Giải Chlotrudis | Dàn diễn viên xuất sắc nhất |  | Đề cử |
| Giải Chlotrudis | Kỹ thuật quay phim xuất sắc nhất | Mark Lee Ping-Bin | Đề cử |
Thư mục

Anderson, Joseph D.; Anderson, Barbara Fisher (2009). Narration and Spectatorship in Moving Images (bằng tiếng Anh). Cambridge Scholars Publishing. ISBN 1-4438-0921-7.
Fox, Alistair; Michel, Marie; Raphaëlle, Moine; Hilary, Radner (2015). A Companion to Contemporary French Cinema (bằng tiếng Anh). John Wiley & Sons. ISBN 1-4443-3899-4.
Sony Pictures Classic (2001). The Vertical Ray of the Sun (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 7 năm 2013. Truy cập 13 tháng 12 năm 2014. Di chuyển chuột sang phải và trái để hiện hộp thông tin.Quản lý CS1: postscript (liên kết)
Blum-Reid, Sylvie (2003). East-West Encounters: Franco-Asian Cinema and Literature. Wallflower Press. ISBN 1-9033-6467-1.
Chee, Lilian; Lim, Edna (2015). Asian Cinema and the Use of Space: Interdisciplinary Perspectives (bằng tiếng Anh). Routledge. ISBN 1-1346-2953-2.
Duong, Lan (2012). Treacherous Subjects: Gender, Culture, and Trans-Vietnamese Feminism (bằng tiếng Anh). Temple University Press. ISBN 1-4399-0179-1.
Fay, Kim (2004). To Asia with Love: A Connoisseurs' Guide to Cambodia, Laos, Thailand & Vietnam (bằng tiếng Anh). ThingsAsian Press. ISBN 0-9715-9403-1.
Fouz-Hernandez, Santiago (2009). Mysterious Skin: The Male Body in Contemporary Cinema (bằng tiếng Anh). I.B.Tauris. ISBN 0-8577-1501-1.
Guides, Rough (2002). Southeast Asia (bằng tiếng Anh). Rough Guides. ISBN 1-8582-8893-2.
Guides, Rough (2015). The Rough Guide to Vietnam (bằng tiếng Anh). Penguin. ISBN 0-2412-1409-2.
Wood, Jason (2006). Talking Movies: Contemporary World Filmmakers in Interview (bằng tiếng Anh). Wallflower Press. ISBN 1-9047-6490-8.
Phim lấy bối cảnh chính tại Hà Nội.
Vai Sương được Trần Anh Hùng viết riêng cho nữ diễn viên Như Quỳnh.
Doja Cat

| Doja Cat |
| --- | --- |
Doja Cat năm 2024
Sinh: Amala Ratna Zandile Dlamini 21 tháng 10, 1995 (29 tuổi) Los Angeles, California, Mỹ
Nghề nghiệp:  Rapper  ca sĩ  nhạc sĩ  nhà sản xuất 
Năm hoạt động: 2012–nay
Cha mẹ: Dumisani Dlamini (cha)
Website: dojacat.com
Sự nghiệp âm nhạc

Thể loại:  Hip hop  pop  R&B  pop rap 
Hãng đĩa:  Kemosabe  RCA 
 
Amala Ratna Zandile Dlamini, nghệ danh: Doja Cat (/ˈdoʊdʒə/), (phát âm tiếng Zulu: [ˈzandile ˈɮamini]; sinh ngày 21 tháng 10 năm 1995), là nữ ca sĩ, rapper, nhạc sĩ kiêm nhà sản xuất nhạc người Mỹ. Sinh ra và lớn lên ở Los Angeles, California, cô bắt đầu viết nhạc và đăng tải lên trang SoundCloud khi còn là thiếu niên. Ca khúc "So High" được Kemosabe và RCA Records quan tâm, giúp cô có được hợp đồng với các hãng đĩa này. Năm 2014, cô ra mắt EP đầu tay Purrr!.
Sau một thời gian nghỉ, Doja Cat ra mắt album phòng thu đầu tiên Amala năm 2018, đĩa đơn "Mooo!" từ album nhận được quan tâm của dư luận và giúp cô trở thành một hiện tượng internet. Album thứ hai, Hot Pink, cũng được phát hành ngay năm 2019 sau đó và lọt vào top 10 của Billboard 200. Đĩa đơn "Say So" bản remix với Nicki Minaj đứng hạng nhất Billboard Hot 100. Album thứ ba, Planet Her (2021), chiếm vị trí thứ hai trong bốn tuần của Billboard 200, với các đĩa đơn "Kiss Me More" (với SZA), "Need to Know" và "Woman". Scarlet, album thứ tư ra mắt năm 2023 với phong cách hip hop, đạt top năm của Billboard 200, đĩa đơn đầu tiên  "Paint the Town Red" trở thành bài hát thành công nhất của nữ ca sĩ từ trước tới nay khi là bài đơn ca hạng nhất đầu tiên mà cô giành được trên Hot 100, cũng như đứng đầu nhiều bảng xếp hạng ở các quốc gia khác.
Trong sự nghiệp của mình, cô đã nhận được một giải Grammy, năm giải thưởng Âm nhạc Billboard, năm giải thưởng Âm nhạc Mỹ và năm giải Video âm nhạc của MTV. Cô là một trong những nghệ sĩ có doanh thu cao nhất của thập niên 2020 theo Billboard, được liệt kệ trong danh sách Time 100 - 100 người có ảnh hưởng nhất năm 2023 của tạp chí Time.
Tiểu sử

Amala Ratna Zandile Dlamini sinh ngày 21 tháng 10 năm 1995 ở khu Tarzana, Los Angeles, California. Mẹ cô, Deborah Sawyer, là nhà thiết kế đồ hoạ người Mỹ gốc Do Thái, cha cô, Dumisani Dlamini, là một nghệ sĩ Nam Phi gốc Zulu. Ông được biết tới qua vai Crocodile trong vở nhạc kịch Broadway bản gốc, Sarafina!, và bản điện ảnh chuyển thể năm 1992. Cô và em trai có một cuộc đoàn tụ ngắn với cha khi ông ở New York diễn Broadway, nhưng ông quá bận và không có nhiều thời gian dành cho các con. Ông chia sẻ mình về Nam Phi vì nhớ nhà và hy vọng các con cũng sẽ quay lại với ông. Tuy nhiên, nữ rapper nhiều lần cho biết cô xa lánh cha, nói rằng cô "chưa bao giờ gặp cha", Dumisani phủ nhận thông tin này, khẳng định cả hai vẫn có mối quan hệ tốt đẹp, quản lý của cô chỉ muốn chặn tất cả liên hệ giữa hai người để không "bị mất nghệ sĩ".
Danh sách album

Amala (2018)
Hot Pink (2019)
Planet Her (2021)
Scarlet (2023)
Danh sách phim > Truyền hình

| Năm | Tên | Vai | Ct |
| --- | --- | --- | --- |
| 2019 | Late Night with Seth Meyers | (Chính mình) | Khách mời ca nhạc |
| 2019–2020 | Wild 'n Out | (Chính mình) | Khách mời (2 tập) |
| 2020 | The Late Late Show with James Corden | (Chính mình) | Khách mời ca nhạc |
| 2020 | The Tonight Show Starring Jimmy Fallon | (Chính mình) | Khách mời ca nhạc (2 tập) |
| 2020 | Jimmy Kimmel Live! | (Chính mình) | Khách mời ca nhạc |
| 2020 | Post Malone's Celebrity World Pong League | (Chính mình) | Khách mời |
| 2020 | Dick Clark's New Year's Rockin' Eve | (Chính mình) |  |
| 2021 | Dave | (Chính mình) | Tập: "Somebody Date Me" |
| 2021 | MTV Video Music Awards | (Chính mình) | Dẫn chương trình |
Danh sách phim > Trò chơi điện tử

| Năm | Tên | Vai | Ct |
| --- | --- | --- | --- |
| 2022 | House Party | (Chính mình) | Phiên bản mở rộng |
Tour > Hát chính

Amala Tour (2018–2019)
The Scarlet Tour (2023–2024)
Tour > Hỗ trợ

Theophilus London – Vibes Tour (2015)
Lizzo – Good as Hell Tour (2017)
Philippines
Tên gọi

Cái tên Philippines được đặt nhằm tôn kính vua Felipe II của Tây Ban Nha. Nhà thám hiểm người Tây Ban Nha Ruy López de Villalobos, trong chuyến thám hiểm năm 1542, ông đã đặt tên cho hai hòn đảo Leyte và Samar với cái tên Felipinas, sau này nó được dùng để chỉ toàn bộ Phillipines. Trước khi cái tên Felipinas trở nên phổ biến, những tên khác như Islas del Poniente (Quần đảo phía Tây), và tên của nhà thám hiểm Magellan trước đó đặt cho hòn đảo San Lázaro cũng được người Tây Ban Nha sử dụng để chỉ Phillipines.
Tên chính thức của Phillipines đã được thay đổi nhiều lần. Trong cuộc Cách mạng Philippines, Quốc hội Malolos đã tuyên bố thành lập Đệ Nhất Cộng hòa Philippines. Từ giai đoạn Chiến tranh Tây Ban Nha- Mỹ (1898) và Chiến tranh Philippines - Hoa Kỳ (1899-1902), cho đến thời kỳ Thịnh vượng chung (1935-1946), các nhà chức trách thực dân Mỹ đã gọi nước này là Quần đảo Philippines, dựa trên một bản dịch tiếng Tây Ban Nha. Sau Hiệp ước Paris năm 1898, cái tên Philippines bắt đầu xuất hiện và nó đã trở thành tên gọi chung của đất nước. Kể từ khi kết thúc Thế chiến II, tên chính thức của quốc gia này là Cộng hòa Philippines.
Lịch sử

Bài chi tiết: Lịch sử Philippines
Lịch sử > Tiền sử

Khối xương bàn chân của người ở di cốt Callao (Callao Man) được cho là có niên đại từ 67.000 năm trước theo phương pháp định tuổi bằng urani-thori. do vậy thay thế di cốt Tabon (Tabon Man) được tìm thấy tại Palawan có niên đại khoảng 24.000 năm trước theo phương pháp cácbon C14, là hóa thạch loài người cổ xưa nhất được phát hiện trên quần đảo. Người Negrito nằm trong số các cư dân đầu tiên của quần đảo, song không xác định được niên đại đáng tin cậy. Có một vài thuyết đối lập liên quan đến nguồn gốc của người Philippines cổ đại. Thuyết được chấp thuận rộng rãi nhất dựa trên bằng chứng ngôn ngữ học và khảo cổ học, đó là mô hình "ra khỏi Đài Loan", với giả thuyết được đưa ra là người Nam Đảo từ Đài Loan bắt đầu nhập cư đến Philippines từ khoảng năm 4000 TCN, thay thế các cư dân đến từ trước đó.
Lịch sử > Các quốc gia cổ

Mặc dù một số xã hội trên các hòn đảo rải rác vẫn biệt lập, song nhiều xã hội khác phát triển thành các quốc gia và phát triển hoạt động mậu dịch đáng kể với các dân tộc khác ở Đông và Đông Nam Á. Thiên niên kỉ thứ nhất Công nguyên chứng kiến sự nổi lên của các tiểu quốc hải cảng và phát triển thành các quốc gia hàng hải, bao gồm các barangay tự trị, hoặc liên minh với nhau, các quốc gia lớn nằm dưới hải quyền của người Mã Lai do các Datu trị vì, các quốc gia triều cống cho Trung Quốc do Vương cai trị, các vương quốc Ấn hóa do các Rajah cai trị. Có thể kể đến Datu Puti cai trị Liên bang Madja-as sau khi ông mua lãnh địa từ tù trưởng người Negrito tên là Marikudo. Sau đó là Vương quốc Butuan, quốc gia này nổi lên trong triều đại của Rajah Sri Bata Shaja, Vương quốc Tondo do triều đại Lakandula cai trị và Vương quốc Cebu dưới sự lãnh đạo của Rajamuda Sri Lumay. Các quốc gia khác trong thời đại này bao gồm vương quốc Hán hóa Ma Dật với người đứng đầu là một vương, và Sulu trước khi bị Hồi giáo hóa từng là một vương quốc Ấn Độ hóa, với người cai trị đầu tiên là Rajah Sipad Cựu. Các sử thi lớn như Hinilawod, Darangan và Biag Ni Lam-Ang có nguồn gốc từ thời đại này.
Những năm 1300 báo trước sự xuất hiện và cuối cùng là truyền bá Hồi giáo tại quần đảo Philippines. Năm 1380, Karim ul' Makdum và Shari'ful Hashem Syed Abu Bakr đi từ Malacca đến Sulu là lập nên Vương quốc Hồi giáo Sulu bắt cách cải đạo rajah của Sulu và kết hôn với con gái của rajah. Đến cuối thế kỷ XV, Shariff Mohammed Kabungsuwan của Johor đưa Hồi giáo đến đảo Mindanao. Sau đó, ông ta kết hôn với Paramisuli, một công chúa người Iranun, và lập nên Vương quốc Hồi giáo Maguindanao. Các vương quốc Hồi giáo mở rộng đến Lanao. Cuối cùng, Hồi giáo vượt khỏi phạm vi của đảo Mindanao và lan đến phía nam đảo Luzon. Thậm chí Manila cũng bị Hồi giáo hóa trong thời gian trị vì của Sultan Bolkiah từ năm 1485 đến năm 1521, khi đó Vương quốc Hồi giáo Brunei chinh phục Vương quốc Tondo bằng cách cải đạo Rajah Salalila sang Hồi giáo. Tuy nhiên, các quốc gia như Igorot theo thuyết vật linh, Madja-as Mã Lai, Ma Dật Hán hóa, Lequios và Butuan Ấn Độ hóa vẫn duy trì văn hóa của mình. Trong một số vương quốc xuất hiện việc chống Hồi giáo gay gắt. Sự kình địch giữa các datu, raja, vương, sultan, và lakan và giữa các quốc gia của họ khiến cho người Tây Ban Nha dễ dàng thuộc địa hóa quần đảo. Các quốc gia này được hợp nhất vào Đế quốc Tây Ban Nha, và bị Tây Ban Nha hóa và Thiên Chúa giáo hóa.
Lịch sử > Thời Mỹ thuộc

Tây Ban Nha nhượng quần đảo cho Hoa Kỳ để đổi lấy 20 triệu đô la theo Hiệp định Paris 1898. Đến khi tình hình ngày càng trở nên rõ ràng rằng Hoa Kỳ sẽ không công nhận Cộng hòa Philippines mới ra đời, Chiến tranh Philippines–Mỹ bùng nổ, kết quả Đệ nhất Cộng hòa chiến bại. Tuy nhiên, thay thế nó là ba nước cộng hòa: Cộng hòa Zamboanga, Cộng hòa Negros và Cộng hòa Tagalog. Các chính thể này cũng bị đánh bại, và quần đảo nằm dưới quyền quản lý của Chính phủ Đảo (Insular Government). Nổi dậy Moro ngay lập tức diễn ra sau đó, chủ yếu là nhằm chống lại Vương quốc Hồi giáo Sulu đang suy yếu. Trong thời kỳ này, văn hóa Philippines được phục hưng với sự phát triển của điện ảnh và văn học. Daniel Burnham lập nên một kế hoạch kiến trúc cho Manila, biến nơi này thành một thành phố hiện đại.
Năm 1935, Philippines có được địa vị thịnh vượng chung với tổng thống là Manuel Quezon. Ông chỉ định một ngôn ngữ quốc gia và cho phép phụ nữ bầu cử, tiến hành cải cách đất đai. Các kế hoạch để tiến đến độc lập trong thập niên sau đó bị gián đoạn trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong cuộc chiến này, Đế quốc Nhật Bản xâm chiếm quần đảo, Đệ nhị Cộng hòa Philippines được thành lập với José P. Laurel là tổng thống, đây là một chính thể cộng tác với Nhật Bản. Nhiều hành động tàn bạo và tội ác chiến tranh diễn ra trong cuộc chiến, chẳng hạn như Cuộc hành quân chết chóc Bataan và Thảm sát Manila. Năm 1944, Quezon qua đời trong khi lưu vong tại Hoa Kỳ, Sergio Osmeña kế nhiệm. Lực lượng Đồng Minh đánh bại Nhật Bản vào năm 1945. Đến khi kết thúc chiến tranh, người ta ước tính có hơn một triệu người Philippines thiệt mạng.