Mặt trận Balkan (Thế chiến thứ nhất)
Kết quả Thế chiến thứ nhất tại Balkan > Tình cảnh dân chúng

Serbia chịu tổn thất nặng nề nhất tại Balkan trong Thế chiến thứ nhất. Người dân Serbia và Montenegro bị thế lực ngoại xâm dày đạp ngay trên đất nước mình.
Chiến sự tại Balkan, hàng trăm nghìn thường dân thiệt mạng hoặc chạy tị nạn hay mất nhà cửa. Những tội ác đầu tiên đối với thường dân được ghi nhận ngay khi Áo tấn công Serbia đã tiến hành cướp bóc và giết hại dân chúng vào tháng 8 năm 1914.
Khi quân Áo-Đức bắt đầu tấn công vào mùa thu năm 1915, sự tàn ác năm 1914 vẫn còn ghi dấu, dân thường đã cùng chạy với quân đội Serbia. Đầu tiên là dân Beograd rời bỏ nhà cửa rồi đến lượt các nơi khác. Bước đường di tản của quân đội lẫn với thường dân chạy nạn, ước tính tổng số lên tới 250.000 người. Điều kiện di tản đầy khó khăn. Nhiều người chết vì đói, sốt phát ban, cộng với máy bay ném bom và bắn xuống. Quân Áo-Đức ráo riết truy đuổi.
Một nhà báo Đức chứng kiến và ghi lại:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Máu của Đại công tước Franz Ferdinand tử đạo sẽ bị dòng máu Serbia cuốn trôi. Chúng ta đang chứng kiến ​​một hành động quả báo lịch sử nghiệt ngã. Trong các mương rãnh, ven đường và ruộng hoang - đâu đâu cũng thấy những xác chết rải rác trên mặt đất trong quần áo nông dân hoặc binh lính. Có cả xác phụ nữ và trẻ em thê thảm. Họ bị giết hay chết vì đói và vì sốt phát ban? Những xác này có lẽ nằm ở đây đã lâu với những khuôn mặt bị thú hoang cắn nham nhở biến dạng, mắt bị quạ mổ đi mất. | ” |
150.000 người được đồng minh sơ tán đến đảo Corfu nhưng chết chóc không dừng lại, để lại hơn 10.000 trẻ em mồ côi.
Năm 1917, quân Áo, Đức, Bulgaria và các đội vũ trang Albania đàn áp dã man cuộc nổi dậy Toplica ở miền nam Serbia, đi kèm với việc trả đũa lên những người tham gia, dân thường và giáo sĩ. Ví dụ, trong thời gian Kosovo và Metohija bị chiếm đóng 1915-1918, 22 giáo sĩ Chính thống giáo Serbia bị giết.
Các đơn vị quân cảnh Áo-Hung (tiếng Đức: Schutzkorps) được thành lập từ năm 1908 trên lãnh thổ Bosnia và Hercegovina. Trong Thế chiến thứ nhất, Schutzkorps này hoạt động như một đội dân quân không thường trực trong các vùng lãnh thổ Serbia bị chiếm đóng. Quân số được bổ sung chủ yếu từ người Slav Hồi giáo ở Bosnia và Hercegovina và phạm nhiều tội ác chiến tranh. Cuối năm 1915, Áo lập trại tập trung ở Doboje giam giữ người Serbia ở Bosnia và Hercegovina cũng như tù binh Serbia.
Các vùng Serbia và Montenegro bị chiếm liên tục nổi dậy đấu tranh. Khi quân đồng minh tấn công, người Serb tích cực tham gia đánh đuổi kẻ thù ra khỏi lãnh thổ Serbia.
Albania bị chiếm đóng năm 1914-1920. Quân Serbia, Montenegro, Hy Lạp, Ý, Pháp và Áo-Hung là gánh nặng cho dân Albania khi phải cung ứng quân lương. Vị trí tiền tuyến đã cắt hết đường vận chuyển gây khó khăn khi cung ứng cho các thành phố. Ngay cả trước khi thành lập mặt trận ở Albania, tình hình đã rất nguy cấp. Ví dụ, năm 1915, tại vùng Montenegro bị chiếm đóng xảy ra nạn đói.
Dân thành thị tăng lên đáng kể do dòng người tị nạn chạy trốn khỏi vùng chiến sự giữa Ý và Áo-Hung. Kéo theo giá cả tăng vọt, ngoại tệ tràn lan cả nước. Dân chúng tại vùng bị Áo chiếm đóng rất khổ sở. Ngoài việc trưng dụng gia súc và nông sản, Áo-Hung còn tiến hành bắt lính. Tất cả những điều này làm người Albania thêm bất mãn và thường dẫn đụng độ giữa quân đội Áo và thường dân. Trong Thế chiến thứ nhất, hàng chục nghìn người Albania bị giết, chết vì đói hoặc dịch bệnh.