stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đế quốc Gao
Suy tàn

Vào cuối thế kỷ 13, Gao mất vị thế độc lập và trở thành một phần của Đế quốc Mali đang bành trướng. Những gì đã xảy ra với vua nhà Zuwa không được ghi lại. Ibn Battuta đến thăm Gao vào năm 1353 khi thành phố trở thành một phần của Đế chế Mali. Ông đến bằng thuyền từ Timbuktu trong chuyến hành trình trở về từ thủ đô của đế quốc:
Sau đó, tôi ghé thăm Kawkaw, một thành phố lớn trên sông Niger, một trong những thành phố vĩ đại nhất, lớn nhất và màu mỡ nhất của Sūdān. Ở đó có nhiều gạo, sữa, gà, cá và dưa chuột. Người dân thành phố tiến hành mua và bán bằng vỏ ốc, giống như người dân Mālī.
Sau khi ở lại thị trấn một tháng, Ibn Battuta rời đi với một đoàn lữ hành đến Takedda. Từ đó, ông đi về phía bắc băng qua Sahara để đến một ốc đảo ở Tuat với một đoàn lữ hành lớn bao gồm 600 hầu gái.
Vào khoảng thế kỷ 14, Ali Kulun, nhà cai trị đầu tiên của triều đại Sunni, nổi dậy chống lại quyền bá chủ của Mali nhưng bị đánh bại. Phải đến nửa đầu thế kỷ 15, Sunni Sulayman Dama mới có thể giành độc lập người Mali. Người kế vị của ông, Sunni Ali Ber (1464–1492), đã mở rộng đáng kể lãnh thổ dưới sự kiểm soát của Songhay và thành lập Đế chế Songhay.
Lăng mộ của hoàng đế Songhai Askia Mohamed được xây dựng ở Gao vào năm 1495. Công trình này cho thấy sự thịnh vượng của Gao dưới sự cai trị của người Songhai cũng như thể hiện phong cách xây dựng bằng bùn của họ.
Thư mục

Cissé, M.;  và đồng nghiệp (2013). “Excavations at Gao Saney: New Evidence for Settlement Growth, Trade, and Interaction on the Niger Bend in the First Millennium CE”. Journal of African Archaeology. 11 (1): 9–37. doi:10.3213/2191-5784-10233.
Hunwick, John (1980). “Gao and the Almoravids: a hypothesis”.  Trong Swartz, B.; Dumett, R. (biên tập). West African Culture Dynamics. The Hague. tr. 413–430. ISBN 90-279-7920-0.
—— (2003). Timbuktu and the Songhay Empire: Al-Sadi's Tarikh al-Sudan down to 1613 and other contemporary documents. Leiden: Brill. ISBN 90-04-12822-0.
Insoll, Timothy (1996). Islam, Archaeology and History: Gao Region (Mali) ca. AD 900–1250. Oxford: Tempus Reparatum. ISBN 0-86054-832-5.
—— (1997). “Iron age Gao: an archaeological contribution”. Journal of African History. 38: 1–30. doi:10.1017/s0021853796006822. JSTOR 182944.
Kâti, Mahmoûd Kâti ben el-Hâdj el-Motaouakkel (1913). Tarikh el-fettach ou Chronique du chercheur, pour servir à l'histoire des villes, des armées et des principaux personnages du Tekrour (bằng tiếng Pháp). Houdas, O., Delafosse, M. ed. and trans. Paris: Ernest Leroux.. Also available from Aluka but requires subscription.
Lange, Dierk (1991). “Les rois de Gao-Sané et les Almoravides”. Journal of African History (bằng tiếng Pháp). 32: 251–275. doi:10.1017/s002185370002572x. JSTOR 182617.
—— (2004). Ancient Ancient Kingdoms of West Africa. Dettelbach. tr. 495–544.
—— (2004). “Review of P. Moraes Farias, Medieval Inscriptions (2003)” (PDF). Afrika und Übersee. 87: 302–5.
Levtzion, Nehemia; Hopkins, John F.P. biên tập (2000). Corpus of Early Arabic Sources for West Africa. New York, NY: Marcus Weiner Press. ISBN 1-55876-241-8.
Moraes Farias, Paolo de (2003). Arabic Medieval Inscriptions from the Republic of Mali. Oxford. (for the three kings see pp. 3, 7-8, 15).
Sauvaget, Jean (1950). “Les épitaphes royales de Gao”. Bulletin de l'IFAN. series B. 12: 418–440.
| x t Các vương quốc Sahel |
| --- | --- |
 Alodia  Bagirmi  Bamana  Baol  Dagbon  Daju  Darfur  Dendi  Gao  Ghana  Đại Fulo  Các vương quốc Hausa  Jolof  Kaarta  Kaabu  Kanem  Kong  Mahdi  Mali  Massina  Các vương quốc Mossi  Saloum  Sennar  Shilluk  Sine  Sokoto  Songhai  Takrur  Toucouleur  Tunjur  Wadai  Wassoulou 
Bản đồ Mali
Scirpophaga nepalensis

| Scirpophaga nepalensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Scirpophaga
Loài (species): S. nepalensis
Danh pháp hai phần
Scirpophaga nepalensis
Scirpophaga nepalensis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Psychotria mandrarensis

| Psychotria mandrarensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Psychotria
Loài (species): P. mandrarensis
Danh pháp hai phần
Psychotria mandrarensis (Bremek.) A.P.Davis & Govaerts 
Psychotria mandrarensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Bremek.) A.P.Davis & Govaerts mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Psychotria mandrarensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Đội tuyển Davis Cup Hồng Kông

| Hồng Kông |
| --- | --- |

Đội trưởng: Phillip King
Xếp hạng ITF
Thứ hạng hiện tại: 68 5
Trận quốc tế đầu tiên
1970
Nhóm Thế giới
Số lần góp mặt: 0 (0-0)
Thống kê cá nhân
Thắng cả đơn và đôi nhiều nhất: Mark Bailey (29-16)
Thắng đơn nhiều nhất: Mark Bailey (17-13) Colin Grant (17-15)
Thắng đôi nhiều nhất: Mark Bailey (12-3)
Cặp đánh đôi tốt nhất: Michael Walker/Mark Bailey (4-1) Martin Sayer/Brian Hung (4-0)
Thắng nhiều tie nhất: Yu Hiu Tung (24)
Thi đấu nhiều năm nhất: Yu Hiu Tung, Mark Bailey (11)
Đội tuyển Davis Cup Hồng Kông đại diện cho Hồng Kông trong môn quần vợt tại Davis Cup và được Liên đoàn quần vợt Hồng Kông quản lý.
Hồng Kông đã từng tham dự Khu vực châu Á/châu Đại Dương nhóm I vào năm 1989, 1993-95 nhưng bị loại ngay vòng mở đầu.
Lịch sử

Hồng Kông hoàn thành kỳ Davis Cup đầu tiên của họ vào năm 1970.
Đội hình hiện tại

Jack Wong
Hei Yin Andrew Li
Phillip King (đội trưởng)
Siu-Fai Kelvin Lam
Sarasaeschna pryeri

| Sarasaeschna pryeri |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Aeshnidae
Chi (genus): Sarasaeschna
Loài (species): S. pryeri
Danh pháp hai phần
Sarasaeschna pryeri Martin, 1909 
Sarasaeschna pryeri là loài chuồn chuồn trong họ Aeshnidae. Loài này được Martin mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Chú thích

↑  “pryeri”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013. Đã bỏ qua tham số không rõ |= (trợ giúp)
Lithospermum canescens

| Lithospermum canescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Chưa đặt
Họ (familia): Boraginaceae
Chi (genus): Lithospermum
Loài (species): L. canescens
Danh pháp hai phần
Lithospermum canescens (Michx.) Lehm., 1818 
Lithospermum canescens là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được (Michx.) Lehm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1818.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lithospermum canescens”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Cá cháo Điện Biên

| Opsariichthys dienbienensis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Phân lớp (subclass): Neopterygii
Phân thứ lớp (infraclass): Teleostei
Liên bộ (superordo): Ostariophysi
Bộ (ordo): Cypriniformes
Phân bộ (subordo): Cyprinoidea
Họ (familia): Cyprinidae
Chi (genus): Opsariichthys
Loài (species): O. dienbienensis
Danh pháp hai phần
Opsariichthys dienbienensis Nguyen & Nguyen, 2000 
Opsariichthys dienbienensis là một loài cá nước ngọt thuộc họ Cá chép. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.
Chú thích

↑  FishBase (en inglés)
Dipseudopsis discalis

| Dipseudopsis discalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Dipseudopsidae
Chi (genus): Dipseudopsis
Loài (species): D. discalis
Danh pháp hai phần
Dipseudopsis discalis L Navas, 1934 
Dipseudopsis discalis là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Đội tuyển Davis Cup Gruzia

| Gruzia |
| --- | --- |

Đội trưởng: Vladimir Gabrichidze
Xếp hạng ITF
Thứ hạng hiện tại: T-84 
Trận quốc tế đầu tiên
1994
Nhóm Thế giới
Thống kê cá nhân
Thắng cả đơn và đôi nhiều nhất: Irakli Ushangishvili (29–15)
Thắng đơn nhiều nhất: Irakli Ushangishvili (19–9)
Thắng đôi nhiều nhất: Irakli Labadze (12–5)
Cặp đánh đôi tốt nhất: Irakli Labadze /  Lado Chikhladze (9–4)
Thắng nhiều tie nhất: Irakli Ushangishvili (28)
Thi đấu nhiều năm nhất: Irakli Labadze (8)
Đội tuyển Davis Cup Gruzia đại diện Gruzia ở giải đấu quần vợt Davis Cup và được quản lý bởi Liên đoàn quần vợt Gruzia.
Gruzia hiện tại thi đấu ở Nhóm III của khu vực châu Âu. Thành tích tốt nhất của họ là năm 2007 vào đến tứ kết của Nhóm I khu vực Âu/Phi.
Lịch sử

Gruzia lần đầu tiên tham gia Davis Cup vào năm 1995. Các vận động viện Gruzia trước đây đại diện cho Liên Xô.
Đội hình hiện tại (2017)

Nikoloz Basilashvili
George Tsivadze
Pseudoselago arguta

| Pseudoselago arguta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Scrophulariaceae
Chi (genus): Pseudoselago
Loài (species): P. arguta
Danh pháp hai phần
Pseudoselago arguta (E. Mey.) Hilliard, 1995 
Pseudoselago arguta là một loài thực vật có hoa trong họ Huyền sâm. Loài này được (E. Mey.) Hilliard miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pseudoselago arguta”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Cá cháo Đại Tây Dương

| Cá cháo Đại Tây Dương |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Elopiformes
Họ (familia): Elopidae
Chi (genus): Elops
Loài (species): E. saurus
Danh pháp hai phần
Elops saurus Linnaeus, 1766 
Cá cháo Đại Tây Dương (Danh pháp khoa học: Elops saurus) là một loài cá cháo biển trong họ cá đơn chi Elopidae.
Đặc điểm

Giống như các loài khác trong chi của nó, chúng có một cơ thể dài, thanh mảnh, thân tròn phủ đầy vảy bạc, đuôi chẻ sâu. Các loài có thể được phân biệt bằng cách đếm số lượng Lược mang ở cánh và đốt sống. Chúng sống ở phía Tây Bắc Đại Tây Dương từ New England tới Florida, và Vịnh Mexico. Phạm vi phân bố của nó của nó trùng với cá Malacho (Elops smithi) ở phía đông nam Hoa Kỳ và miền nam vịnh Mexico.
Cũng giống như các thành viên khác của Elopidae, chúng là một loại cá biển có thể sinh ra ở biển, nhưng ít được biết về giai đoạn biển này. Các ấu trùng sống cho 2-3 năm và khi trưởng thành, tiến tới môi trường sống ngoài khơi, biển rộng. Loài này sử dụng các khu vực cửa sông và đầm phá hypersaline; những thay đổi về chất lượng của những môi trường sống có thể ảnh hưởng biến động dân số của loài này, nó có thể bị ảnh hưởng xấu bởi sự phát triển và đô thị hóa
Sarasaeschna pramoti

| Sarasaeschna pramoti> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Odonata
Họ (familia): Aeshnidae
Chi (genus): Sarasaeschna
Loài (species): S. pramoti
Danh pháp hai phần
Sarasaeschna pramoti Yeh, 2000 
Sarasaeschna pramoti là loài chuồn chuồn trong họ Aeshnidae. Loài này được Yeh mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Chú thích

↑  “pramoti”. World Odonata List. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013. Đã bỏ qua tham số không rõ |= (trợ giúp)
Đại Hưng, Khoái Châu

Đối với các định nghĩa khác, xem Đại Hưng.
Đại Hưng là một xã thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.
Địa lý

Xã Đại Hưng nằm ở phía nam huyện Khoái Châu, cách trung tâm huyện 7 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Kim Động
Phía tây giáp xã Chí Tân
Phía nam giáp xã Thuần Hưng
Phía bắc giáp xã Phùng Hưng.
Xã Đại Hưng có diện tích 3,70 km², dân số năm 2019 là 7.046 người, mật độ dân số đạt 1.907 người/km².
Hành chính

Xã Đại Hưng được chia thành 4 thôn: có 8 đội sản suất đc chia thành 4 thôn đánh số từ 1 đến 4
Lịch sử

Trước đây, Đại Hưng là một xã thuộc huyện Châu Giang cũ.
Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 60/1999/NĐ-CP về việc chuyển xã Đại Hưng thuộc huyện Châu Giang cũ chuyển về huyện Khoái Châu mới tái lập quản lý.
Kinh tế - xã hội

Xã Đại Hưng có 2 chợ: Đại Quan và Chùa mét. Là nơi giao thương buôn bán của các thương gia tầm cỡ,tập trung rất nhiều thương gia ở quanh khu vực địa bàn các xã bên cạnh như: Phùng Hưng, Chí Tân, Việt Hòa,...
Trường THPT Khoái Châu cơ sở 2 nằm trên địa bàn xã Đại Hưng.
Văn hóa

Có câu "Đại Quan 9 giếng 3 chùa" nhưng nay chỉ còn tồn tại ngôi chùa tên gọi là Kim Liên. Làng Đại Quan có nghề truyền thống làm gạch thủ công, nay chuyển sang làm làm gạch tuylen theo công nghệ mới. Hội làng Đại Quan 3 năm 1 lần vào ngày 10 - 12/02 âm lịch.
Chú thích

1 2 3  Niên giám thống kê năm 2019 các huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh Hưng Yên. “Dân số đến 31 tháng 12 năm 2019 - tỉnh Hưng Yên”. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2020.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Nghị định 60/1999/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính và chia các huyện Mỹ Văn và Châu Giang, tỉnh Hưng Yên”. Thư viện pháp luật. 24 tháng 7 năm 1999.
Lithospermum chiapense

| Lithospermum chiapense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Chưa đặt
Họ (familia): Boraginaceae
Chi (genus): Lithospermum
Loài (species): L. chiapense
Danh pháp hai phần
Lithospermum chiapense J. Cohen, 2009 
Lithospermum chiapense là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được J. Cohen mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lithospermum chiapense”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Doanh nhân

Doanh nhân người Mỹ gốc Nam Phi Elon Musk.
Doanh nhân là người giải quyết các vấn đề cho người khác để kiếm lợi nhuận. Ở Việt Nam, doanh nhân là một từ được các phương tiện truyền thông sử dụng để xác định một tầng lớp gắn với thành phần kinh tế tư nhân và chủ nghĩa tư bản xuất hiện từ sau những năm 1990. Họ có một nền tảng kinh tế thành đạt và có những cống hiến nhất định cho xã hội.
Đặc điểm

Các doanh nhân xuất hiện trên các phương tiện truyền thông đều là những con người đã thành đạt trong sự nghiệp của mình, điều này tạo ra một hiệu ứng tâm lý rằng: cứ được gọi là doanh nhân có nghĩa là người đó là người có nhiều tiền.
Doanh nhân là người kinh doanh, đôi khi được hiểu là những người chủ chốt trong việc quản trị, điều hành một doanh nghiệp. Đó có thể là những người đại diện cho các cổ đông, cho các chủ sở hữu (thành viên Hội đồng Thành viên, Hội đồng Quản trị, Ban Kiểm soát) hoặc trực tiếp điều hành các doanh nghiệp (thành viên Ban Giám đốc).
Hiểu theo nghĩa rộng thì doanh nhân là những người có vị trí trong một doanh nghiệp và làm công việc quản trị trong doanh nghiệp. Doanh nhân còn là những người có được những:
(1) năng khiếu đặc biệt về kinh doanh
(2) kỹ năng đặc biệt về kinh doanh
(3) các kinh nghiệm phong phú để ứng dụng trong kinh doanh.
Doanh nhân thường là người có năng lực quản lý, quản trị hơn hẳn những người khác. Doanh nhân được xem là một nghề như nhiều nghề khác trong xã hội.
Vai trò chính của doanh nhân là xây dựng các doanh nghiệp, vận hành, phát triển chúng để làm ra hàng hóa, dịch vụ cho xã hội, giải quyết công ăn việc làm cho người dân. Doanh nhân phải làm ra lợi nhuận và biết đóng góp cho xã hội. Các doanh nhân tập hợp trong một tầng lớp xã hội gọi là tầng lớp doanh nhân. Từ trước đến nay, doanh nhân Việt Nam chủ yếu cố gắng chiếm lĩnh thị trường nội địa. Nay đã bắt đầu có những đầu tư ra nước ngoài.
Tại Việt Nam

Xem thêm: thể loại Thương nhân Việt Nam và Doanh nhân Việt Nam.
Riêng các doanh nhân Việt Nam có một ngày kỷ niệm trong năm, đó là ngày 13 tháng 10. Ngày này được công nhận vào năm 2004, dưới thời Thủ tướng Phan Văn Khải.
Doanh nhân Việt Nam trong lịch sử:
*Thời phong kiến: Trong câu "Sĩ nông công thương", doanh nhân (các thương gia thời đó) đứng ở cuối các thang bậc của xã hội. Chính vì vậy, khi các thương gia thành công, có nhiều tiền, họ sẽ cố đầu tư cho con học đi thi để được gia nhập vào tầng lớp "sĩ" (quan lại, sĩ phu..." hoặc đem tiền trở về quê mua thật nhiều ruộng đất, bắt đầu một quá trình tự "nông dân hóa" để gia nhập trở lại vào tầng lớp "nông". Suốt thời kỳ này tầng lớp doanh nhân không phát triển được.
*Thời thực dân: Tầng lớp doanh nhân Việt Nam thực sự hình thành và phát triển. Về mặt số lượng họ khá đông đảo và bắt đầu một quá trình tích tụ nguồn vốn, tri thức và kinh nghiệm để vươn lên kinh doanh và cạnh tranh lại với tư bản nước ngoài. Nhiều người trong số họ là những người xuất chúng và có những hành động yêu nước thiết thực như Lương Văn Can, Nguyễn Quyền, Bạch Thái Bưởi, Nguyễn Sơn Hà...Do có khả năng tài chính, các doanh nhân đều đầu tư cho con cái học hành bài bản và nhiều người trong số này đã trở thành các nhà cách mạng.
*Thời sau giải phóng: (miền Bắc từ sau 1954, miền Nam từ sau 1975 đến năm 1990) Tầng lớp tư sản gần như bị phân rã. Họ không xuất hiện và không được công nhận trong xã hội. Các pano, affiche cổ động chỉ có hình ảnh của công - nông - binh - thương - sỹ.
*Từ 1990 đến nay: Sau Đổi mới, Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân ra đời ngày 21 tháng 12 năm 1990 đã mở đường cho các doanh nghiệp tư nhân ra đời và cùng với đó là sự hồi sinh, phát triển của tầng lớp doanh nhân Việt Nam. Tuy trên các tranh cổ động vẫn chỉ có "công - nông - binh" và thêm "trí" song doanh nhân cũng dần được công nhận là một tầng lớp xã hội.
Cá vược khổng lồ

| Cá vược khổng lồ |
| --- | --- |
Cá vược khổng lồ tại Viện khoa học Hàn lâm California
Tình trạng bảo tồn
 Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Perciformes
Họ (familia): Polyprionidae
Chi (genus): Stereolepis
Loài (species): S. gigas
Danh pháp hai phần
Stereolepis  gigas Ayres, 1859 
Danh pháp đồng nghĩa
 Stereolepis californicus Gill, 1863  Megaperca ischinagi Hilgendorf, 1878 
Cá vược khổng lồ (Stereolepis gigas) là một loài cá có nguồn gốc từ bắc Thái Bình Dương. Mặc dù thường được gọi là cá vược khổng lồ, cá vược đen hoặc cá vược đen khổng lồ, nó thật ra là một loài cá trong họ Polyprionidae chứ không phải một loài cá vược trong họ Cá mú
Nét đặc trưng

Cá vược khổng lồ có thể đạt chiều dài lên tới 2.5 m, và một cá thể cân nặng 255 kg đã được ghi nhận. Tuy nhiên, trong sách The Channel Islands of California của Charles F. Holder, xuất bản năm 1910, tác giả tuyên bố các mẫu vật lấy từ Vịnh California đã đạt cân nặng lên đến 360 kg. Bên cạnh kích thước to lớn, loài cá vược khổng lồ còn được biết đến với tuổi thọ kéo dài. Chúng trưởng thành khi được khoảng 11 hoặc 12 năm tuổi, nặng khoảng 23 kg. Tuy nhiên, một số mẫu vật lớn nhất đã được biết là vượt hơn 2.14 m, và ước tính là 75 tuổi trở lên.
Ở phía đông Bắc Thái Bình Dương, phạm vi của nó là từ Vịnh Humboldt, California, đến Vịnh California, Mexico, phổ biến nhất là từ Point Conception về phía nam. Ở tây bắc Thái Bình Dương, nó phân bố xung quanh Nhật Bản. Nó thường ở trong những vùng nước tương đối nông, gần các khu rừng tảo bẹ, hoặc đáy đá và cát hoặc bãi bùn.
Chế độ ăn

Cá vược khổng lồ ăn động vật giáp xác, cũng như nhiều loại cá. Đối với các quần thể ngoài khơi California, cá cơm và cá đù là những nguồn thực ăn nổi bật. Cá thu, cá đầu cừu, cá trắng, cá vược trắng, và một số loại cua cũng bao gồm trong chế độ ăn của cá vược khổng lồ. Mặc dù có kích thước to lớn và vẻ ngoài cồng kềnh, cá vược khổng lồ được biết đến là di chuyển cực kỳ nhanh chóng, vượt xa các loài tông Sardini.
Lịch sử và bảo tồn

Cá vược khổng lồ từng là cư dân tương đối phổ biến ở vùng biển Nam California, tuy nhiên vào những năm 1980, nó đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng cục bộ ngoài khơi bờ biển California. Bắt đầu từ cuối thế kỷ 19, loài này hỗ trợ nghề đánh bắt cá thương mại cả hàng trăm nghìn pao hằng năm và nghề đánh cá thể thao với hàng trăm con cá mỗi năm.
Cá vược khổng lồ cũng là một mỏ khai thác đá "trò chơi lớn" phổ biến cho cả thợ câu cá lặn tự do và thợ lặn biển. Vào những năm 1970, việc đánh bắt bằng giáo đối với loài này đã bị Cục sở Cá và Trò chơi California coi là bất hợp pháp. Một sự cố đáng tiếc đã dẫn đến sự thay đổi đột ngột của luật này. Một số người lặn tự do đã bắt được 7 con cá tại Đảo Santa Cruz. Không thể ăn gần một tấn cá, họ đã bán trái phép những con cá này cho một chợ cá ở San Pedro. Những người quản lý Cá và Trò chơi phát hiện ra rằng con cá đã bị đâm bằng cách quan sát các lỗ và vết trượt còn sót lại trên cơ thể của chúng.
Vào cuối những năm 1970, các nhà sinh vật học thuộc Cục sở Cá và Trò chơi California, nhận ra rằng quần thể cá vược khổng lồ ở địa phương đang gặp khó khăn. Các biện pháp đã được thực hiện, dẫn đến việc bảo vệ loài này khỏi hoạt động đánh bắt cá thương mại và thể thao có hiệu lực vào năm 1982. Tính đến năm 2004, người ta cho rằng quy mô quần thể của chúng ở California có thể đang tăng lên do chúng đang được bảo vệ; tuy nhiên, không có dữ liệu cứng nào để xác thực. Tổng số cá thể sinh sản ở California vào năm 2018 được ước tính là khoảng 500 cá thể, trong đó 40 đến 50 cá thể quay trở lại sinh sản quanh Đảo Catalina mỗi năm. Cá vược khổng lồ vẫn chưa được hiểu biết đến nhiều trong phần phạm vi phân bố của nó ở Mexico, mặc dù các nỗ lực đang được tiến hành để theo dõi quy mô quần thể, kết nối di truyền và áp lực đánh bắt cá dọc theo bờ biển Thái Bình Dương của bán đảo Baja .
Chú thích

↑  Cornish, A. (Grouper & Wrasse Specialist Group) (2004). “Stereolepis gigas”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2004: e.T20795A9230697. doi:10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T20795A9230697.en. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2020.
↑  
Eschmeyer W. N.; R. Fricke; R. van der Laan (biên tập). “Polyprionidae genera”. Catalog of Fishes. California Academy of Sciences. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2020.
↑  Stereolepis gigas (TSN 167918) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
1 2  Schultz, Ken (2004). Ken Schultz's Field Guide to Saltwater Fish. Hoboken, NJ: John Wiley. tr. 182. ISBN 9780471449959.
↑  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin Sterolepis gigas trên FishBase. Phiên bản tháng 6 năm 2019.
↑  Sahagun, Louis (ngày 5 tháng 3 năm 2020). “Scientists seed local seas with imperiled fish. Can giant sea bass make a comeback?”. Los Angeles Times (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2020.
↑  Terry, Maas. “Black Seabass Return”. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2013.
↑  “Stereolepis gigas”, IUCN Redlist
↑  Sahagun Louis (ngày 21 tháng 7 năm 2018). Giant sea bass are mysterious to scientists. Understanding them could help the species survive. Los Angeles Times. Retrieved ngày 21 tháng 7 năm 2018.
↑  “Proyecto Mero Gigante”.
Hình của một con cá vược khổng lồ đặc biệt lớn đang được trưng bày.
Hình vẽ, 1897
Quitman, Arkansas

| Quitman, Arkansas |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 
 
 Vị trí trong Quận Cleburne, Arkansas
 Vị trí tiểu bang Arkansas ở Hoa Kỷ
Quitman, Arkansas
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Arkansas
Quận: Quận Cleburne
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 762
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Mã điện thoại: 501 
Quitman là một thành phố thuộc quận Cleburne, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 762 người.
Dân số

Dân số năm 2000: 714 người.
Dân số năm 2010: 762 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2012.