stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đại học Kỹ thuật München

| --- | --- |
Technische Universität München
Tập tin:Technical University of Munich emblem.svg
Khẩu hiệu: Die unternehmerische Universität
Khẩu hiệu trong Tiếng Anh: Trường đại học khởi nghiệp
Loại hình: Công lập
Thành lập: 1868 (1868)
Sáng lập: Ludwig II của Bayern
Liên kết học tập: ATHENS CESAER EAIE EUA Eurotech GUEI PEGASUS TIME TU9
Kinh phí: 1,407 tỷ euro (2016)
Hiệu trưởng: Wolfgang A. Herrmann
Giảng viên: 6.854
Nhân viên quản lý: 3.249
Sinh viên: 41.000 (2017)
Địa chỉ: Arcisstraße 21, Munich, Bayern, 80333, Đức 48°08′56″B 11°34′01″Đ﻿ / ﻿48,149°B 11,567°Đ﻿ / 48.149; 11.567
Khuôn viên: Thành thị
Màu:      Xanh biển
Website: www.tum.de

Tòa nhà chính của Đại học Kỹ thuật München
Đại học Kỹ thuật München  (tiếng Đức: Technische Universität München), thường được gọi là TU München hoặc TUM, là một trường đại học ở München, Đức và các khu trường sở ở Munich, Garching và Freising-Weihenstephan.. TUM gần đây đã được phong tặng danh hiệu "trường đại học ưu tú" theo Sáng kiến xuất sắc Các trường Đại học Đức. Nguồn tài chính trong năm 2012 tổng cộng 649,3 triệu Euro tài trợ mà không tính cả bệnh viện trường đại học; với bệnh viện trường đại học, trường đại học có tổng kinh phí lên tới khoảng 1,1 tỷ Euro.
Trường này là thành viên của TU9, một xã hội hợp nhất của các viện công nghệ lớn nhất và đáng chú ý nhất của Đức. TUM được xếp hạng 4 trong bảng xếp hạng Đại học Sáng tạo Châu Âu của Reuters 2017.
Tham khảo và liên kết ngoài

Website chính thức của Đại học Kỹ thuật München
| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Đại học Kỹ thuật München.
↑  https://www.tum.de/en/about-tum/our-university/facts-and-figures/funding/ retrieved 2018/03/06
1 2  “Staff”. Technical University of Munich. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2017.
↑  “TUM Facts & figures”. Technische Universität München.
↑  “TUM - Technische Universität München”. mytum.de. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2017.
↑  https://www.reuters.com/innovative-universities-europe-2017/profile?uid=4
| x t Các trường đại học Đức xuất sắc |
| --- | --- |
 RWTH Aachen ·  Đại học Tự do Berlin ·  Đại học Freiburg ·  Đại học Göttingen ·  Đại học Heidelberg ·  Viện Công nghệ Karlsruhe ·  University of Konstanz ·  Đại học Ludwig Maximilian München ·  Đại học Kỹ thuật München
Quercus guyavifolia

| Quercus guyavifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Fagales
Họ (familia): Fagaceae
Chi (genus): Quercus
Loài (species): Q. guyavifolia
Danh pháp hai phần
Quercus guyavifolia H.Lév. 
Quercus guyavifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được H.Lév. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Quercus guyavifolia”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Zerynthia

| Zerynthia |
| --- | --- |
Zerynthia specimens
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Phân giới (subregnum): Eumetazoa
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Hexapoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân thứ bộ (infraordo): Heteroneura
Nhóm động vật (zoodivisio): Ditrysia
Nhánh động vật (zoosectio): Cossina
Liên họ (superfamilia): Papilionoidea
Họ (familia): Papilionidae
Phân họ (subfamilia): Parnassiinae
Tông (tribus): Zerynthiini
Chi (genus): Zerynthia Ochsenheimer, 1816
Các loài
 Zerynthia rumina  Zerynthia polyxena  ...
Zerynthia (Ochsenheimer, 1816) là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm phượng, phân họ Parnassiinae. Chi này có lịch sử phức tạp; có rất nhiều tên được đặc cho các loài của nó.
Species

Zerynthia gồm các loài sau:
Zerynthia caucasica - (Lederer, 1864)
Zerynthia polyxena - (Denis & Schiffermüller, 1775)
Zerynthia rumina - (Linnaeus, 1758)
Chú thích

↑  Catalogue of Life:2009; Geraadpleegd op 20-11-2009 (tiếng Anh)
↑  [Denis, J. N. C. M. & Schiffermüller, I.] (1775) Ankündung [sic] eines systematischen Werkes von den Schmetterlingen der Wienergegend. [frontispiece], [title page], 323 pp., tháng 8in Bernardi, Wien.
↑  Linnaeus, C. (1758) Systema naturae per regna tria naturae, secundum Classes, Ordines, Genera, Species, cum Characteribus, Differentiis, Synonymis, Locis. Vol. 1 (Animalia)., Laurentii Salvii, Holmiae [Stockholm].
Zerynthia polyxena
Quyền LGBT ở Djibouti

| Quyền LGBT ở Djibouti |
| --- | --- |
Djibouti
Tình trạng hợp pháp của quan hệ cùng giới: Hợp pháp
Phục vụ quân đội: Không
Luật chống phân biệt đối xử: Không
Quyền gia đình
Công nhận mối quan hệ: Không
Nhận con nuôi: Không
Đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới ở Djibouti đối mặt với những thách thức pháp lý mà những người không phải LGBT không gặp phải.
Bảng tóm tắt

| --- | --- |
Hoạt động tình dục đồng giới hợp pháp:  (Luôn hợp pháp)
Độ tuổi đồng ý:  (Luôn hợp pháp)
Luật chống phân biệt đối xử trong ngôn từ kích động thù địch và bạo lực: 
Luật chống phân biệt đối xử trong việc làm: 
Luật chống phân biệt đối xử trong việc cung cấp hàng hóa và dịch vụ: 
Hôn nhân đồng giới: 
Công nhận các cặp đồng giới: 
Con nuôi của các cặp vợ chồng đồng giới: 
Con nuôi chung của các cặp đồng giới: 
Người đồng tính nam và đồng tính nữ được phép phục vụ công khai trong quân đội: 
Quyền thay đổi giới tính hợp pháp: 
Truy cập IVF cho đồng tính nữ: 
Mang thai hộ thương mại cho các cặp đồng tính nam: 
NQHN được phép hiến máu:
Zygia picramnioides

| Zygia picramnioides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Zygia
Loài (species): Z. picramnioides
Danh pháp hai phần
Zygia picramnioides (Standl.) L.Rico 
Zygia picramnioides là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Standl.) L.Rico miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Zygia picramnioides”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Zygia odoratissima

| Zygia odoratissima> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Zygia
Loài (species): Z. odoratissima
Danh pháp hai phần
Zygia odoratissima (Ducke) L.Rico 
Zygia odoratissima là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Ducke) L.Rico miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Zygia odoratissima”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Đinh Sửu

Đinh Sửu (chữ Hán: 丁丑) là kết hợp thứ 14 trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Đinh (Hỏa âm) và địa chi Sửu (bò/trâu). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Mậu Dần và sau Bính Tý.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   Giáp Tý  Ất Sửu  Bính Dần  Đinh Mão  Mậu Thìn  Kỷ Tỵ  Canh Ngọ  Tân Mùi  Nhâm Thân  Quý Dậu  Giáp Tuất  Ất Hợi  Bính Tý  Đinh Sửu  Mậu Dần  Kỷ Mão  Canh Thìn  Tân Tỵ  Nhâm Ngọ  Quý Mùi  |   Giáp Thân  Ất Dậu  Bính Tuất  Đinh Hợi  Mậu Tý  Kỷ Sửu  Canh Dần  Tân Mão  Nhâm Thìn  Quý Tỵ  Giáp Ngọ  Ất Mùi  Bính Thân  Đinh Dậu  Mậu Tuất  Kỷ Hợi  Canh Tý  Tân Sửu  Nhâm Dần  Quý Mão  |   Giáp Thìn  Ất Tỵ  Bính Ngọ  Đinh Mùi  Mậu Thân  Kỷ Dậu  Canh Tuất  Tân Hợi  Nhâm Tý  Quý Sửu  Giáp Dần  Ất Mão  Bính Thìn  Đinh Tỵ  Mậu Ngọ  Kỷ Mùi  Canh Thân  Tân Dậu  Nhâm Tuất  Quý Hợi  |
Các năm Đinh Sửu

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Đinh Sửu (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):
1517
1577
1637
1697
1757
1817
1877
1937 (11 tháng 2, 1937 — 30 tháng 1, 1938)
1997 (7 tháng 2, 1997 — 27 tháng 1, 1998)
2057 (4 tháng 2, 2057 — 23 tháng 1, 2058)
2117
2177
Sự kiện năm Đinh Sửu

Ngày 1/7/1997, người Anh đã chính thức trao trả Hong Kong lại cho Trung Quốc, chấm dứt 156 năm cai trị của Vương quốc Anh với thành phố được mệnh danh là "con hổ châu Á".
Lapeyrère

| --- | --- |
 Lapeyrère
Lapeyrère

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Occitanie
Tỉnh: Haute-Garonne
Quận: Quận Muret
Tổng: Tổng Montesquieu-Volvestre
Xã (thị) trưởng: Claude Valette (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 271–394 m (889–1.293 ft) (bình quân 395 m (1.296 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 6,3 km2 (2,4 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 61  (1999)
 - Mật độ: 10/km2 (26/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 31272/ 31310
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Lapeyrère  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 395 mét trên mực nước biển.
Quận Tift, Georgia

| --- | --- |
Quận Tift, Georgia
Bản đồ
 Vị trí trong tiểu bang Georgia
 Vị trí của tiểu bang Georgia trong Hoa Kỳ
Thống kê
Thành lập: August 17, 1905
Quận lỵ: Tifton
TP lớn nhất: Tifton
Diện tích  - Tổng cộng  - Đất  - Nước:   273 mi² (706 km²) 269 mi² (696 km²) 4 mi² (10 km²), 1.42%
Dân sốƯớc tính  - (2005)  - Mật độ:   40.793   56/dặm vuông (145/km²)
Múi giờ: Miền Đông: UTC-5/-4
Website: www.tiftcounty.org
Đặt tên theo: Nelson Tift
Tift County Courthouse, (Built 1912), Tifton, Georgia
Quận Tift là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Tifton 6. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 38.407 người 2. Theo ước tính năm 2007, dân số quận là 41.610 người.
Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân 2 năm 2000, quận đã có dân số 38.407 người, 13.919 hộ gia đình, và 10.105 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 145 người trên một dặm vuông (56/km ²). Có 15.411 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 58 cho mỗi dặm vuông (22/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư quận gồm có 65,31% người da trắng, 28,02% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,20% người Mỹ bản xứ, 0,98% người châu Á, 0,02% người đảo Thái Bình Dương, 4,59% từ các chủng tộc khác, và 0,88% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 7,67% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.
Có 13.919 hộ, trong đó 35,40% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 51,40% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 16,90% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 27,40% là không lập gia đình. 23,30% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 9,00% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,65 và cỡ gia đình trung bình là 3,10.
Trong quận, dân cư có độ tuổi với 27,20% ở độ tuổi dưới 18, 11,60% 18-24, 28,40% 25-44, 21,10% 45-64, và 11,70% 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 33 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 94,50 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 91,50 nam giới.
Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được 32.616 Mỹ kim, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 39.083 đô la Mỹ. Nam giới có thu nhập trung bình 27.874 USD so với 20.997 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được 16.833 USD. Giới 15,50% gia đình và 19,90% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 28,00% những người dưới 18 tuổi và 14,60% có độ tuổi từ 65 trở lên.
Čeložnice

| Čeložnice |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

  Hiệu kỳ
Čeložnice
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Jihomoravský
Huyện: Hodonín
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ0645 586111
Čeložnice là một làng thuộc huyện Hodonín, vùng Jihomoravský, Cộng hòa Séc.
Quảng trường Jan Matejko ở Kraków

| --- | --- |
Plac Jana Matejki w Krakowie


Vị trí: Kraków, Ba Lan
Quảng trường Jan Matejko ở Kraków (tiếng Ba Lan: Plac Jana Matejki w Krakowie) là quảng trường công cộng nằm ở khu Phố cổ, tại thành phố Kraków thuộc tỉnh Małopolskie, Ba Lan. Quảng trường này được đặt theo tên họa sĩ Ba Lan nổi tiếng - Jan Matejko. Đây cũng là một trong những địa điểm tham quan thu hút du khách mỗi khi có dịp đến thăm thành phố Krakow.
Mô tả

Quảng trường Jan Matejko nằm ở giữa 2 con phố Basztowa và Warszawska, ở khu vực phía bắc của Phố cổ Kraków. Trong khu vực xung quanh quảng trường có các địa danh và di tích văn hóa đáng chú ý, chẳng hạn như:
Đài tưởng niệm Grunwald - được xây dựng vào năm 1910, nhân dịp kỷ niệm 500 năm Trận Grunwald. Tác giả thiết kế tượng đài này là các nhà điêu khắc Ba Lan Antoni Wiwulski và Franciszek Black. Tượng đài từng bị Đức Quốc Xã phá hủy vào năm 1939, nên sau đó công trình được xây dựng lại vào năm 1976 dựa theo thiết kế của Marian Konieczny.
Nhà thờ Thánh Florian ở Kraków - được xây dựng vào giai đoạn 1185 - 1216. Sau cuộc chiến tranh Ba Lan - Thụy Điển, nhà thờ được tái thiết lại theo phong cách Baroque để có diện mạo như ngày nay.
Các tòa nhà hoành tráng của Tổng cục Đường sắt, Ngân hàng Quốc gia Ba Lan và Học viện Mỹ thuật.
Hình ảnh

Tượng đài Grunwald (2020)
Tòa nhà Tổng cục Đường sắt (2006)
Nhà thờ Thánh Florian ở Kraków (2018)
Ramodatodes armicollis

| Ramodatodes armicollis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Ramodatodes
Loài (species): R. armicollis
Danh pháp hai phần
Ramodatodes armicollis (Fairmaire, 1902) 
Ramodatodes armicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Quichuana

| Quichuana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Họ (familia): Syrphidae
Phân họ (subfamilia): Eristalinae
Tông (tribus): Eristalini
Phân tông (subtribus): Helophilina
Chi (genus): Quichuana Knabb, 1913
Quichuana là một chi ruồi trong họ Syrphidae.
Chú thích

↑  “Classification of Syrphidae”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013.
Radula scariosa

| Radula scariosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Radulaceae
Chi (genus): Radula
Loài (species): R. scariosa
Danh pháp hai phần
Radula scariosa Mitt., 1861 
Radula scariosa là một loài rêu trong họ Radulaceae. Loài này được Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1861.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Radula scariosa”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2014.
Đô la Bahamas

| Đô la Bahamas |
| --- | --- |
Mã ISO 4217: BSD
Ngân hàng trung ương: The Central Bank of The Bahamas
 Website: www.centralbankbahamas.com
Sử dụng tại:  The Bahamas
Lạm phát: 2.4%
 Nguồn: The World Factbook, (2007 ước tính)
Neo vào: tại mệnh giá Đô la Mỹ
Đơn vị nhỏ hơn: 
 1/100: cent
Ký hiệu: B$
Tiền kim loại: 
 Thường dùng: 1, 5, 10, 25 cents
 Ít dùng: 15 cents
Tiền giấy: 
 Thường dùng: $1, $5, $10, $20, $50
Đô la Bahamas (ký hiệu: $; mã: BSD) đã được là tiền tệ của Bahamas kể từ năm 1966. 	
Nó thường được viết tắt với ký hiệu đô la $, hoặc viết tắt là B$ để phân biệt nó khác với đô la- chỉ tên tiền tệ. Nó có giá trị bằng 100 cent.
Liên kết

Trang web chính thức của Chính phủ Bahamas
Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng BSD

|  Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng BSD |
| --- | --- |
Từ Google Finance:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Từ Yahoo! Finance:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Từ XE.com:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Từ OANDA.com:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Từ Investing.com:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Từ fxtop.com:: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD
Rhinosimus soror

| Rhinosimus soror> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Salpingidae
Chi (genus): Rhinosimus
Loài (species): R. soror
Danh pháp hai phần
Rhinosimus soror Alluaud, 1895 
Rhinosimus soror là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Alluaud miêu tả khoa học năm 1895.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Rhinosimus simplex

| Rhinosimus simplex> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Salpingidae
Chi (genus): Rhinosimus
Loài (species): R. simplex
Danh pháp hai phần
Rhinosimus simplex Broun, 1883 
Rhinosimus simplex là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Broun miêu tả khoa học năm 1883.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Apoda biguttata

| Apoda biguttata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Limacodidae
Phân họ (subfamilia): Limacodinae
Chi (genus): Apoda
Loài (species): A. biguttata
Danh pháp hai phần
Apoda biguttata (Packard, 1864) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Apoda tetraspilaris Walker, 1865 
The Shagreened Slug Moth (Apoda biguttata) là một loài bướm đêm thuộc họ Limacodidae. Nó được tìm thấy ở miền đông Bắc Mỹ.
Sải cánh dài 19–30 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 8.
Ấu trùng ăn nhiều loại cây khác nhau, bao gồm Carpinus, cây mại châu và sồi.
Ngô Trọng Hoa

Đối với bài viết này, họ là .
Ngô Trọng Hoa (tiếng Trung: 吴仲华; bính âm: Wú Zhònghuá; 27 tháng 7 năm 1917 – 19 tháng 9 năm 1992) là một nhà vật lý người Trung Quốc. Ông là nhà nghiên cứu thuộc Ủy ban Cố vấn Hàng không Quốc gia Hoa Kỳ (NACA), giáo sư tại Đại học Thanh Hoa và giữ chức giám đốc sáng lập của Viện Nhiệt động lực học Kỹ thuật thuộc Viện Khoa học Trung Quốc (CAS). Ông là người tiên phong nghiên cứu về thuyết chung của dòng ba chiều đối với đầu máy turbo, lý thuyết này đã được ứng dụng rộng rãi trong các mẫu thiết kế động cơ máy bay. Ngô và vợ ông, bà Lý Mẫn Hoa đều là viện sĩ tại CAS.
Sinh ra ở Thượng Hải, con đường học đại học của Ngô tại Đại học Thanh Hoa bị gián đoạn bởi Chiến tranh Trung–Nhật. Ông tốt nghiệp Đại học Liên hợp quốc gia Tây Nam lâm thời và được trao suất Học bổng bảo lãnh Nghĩa Hòa Đoàn để theo học tại Viện Công nghệ Massachusetts ở Hoa Kỳ. Sau khi lấy bằng Ph.D., ông gia nhập NACA (tổ chức tiền thân của NASA) và phát triển thuyết dòng ba chiều tại đây.
Sau khi Chiến tranh Triều Tiên nổ ra, Ngô và vợ ông trở về Trung Quốc vào năm 1954. Ông thành lập chương trình đầu máy turbo đầu tiên của Trung Quốc tại Thanh Hoa và phát triển hệ tọa độ cong phi trực giao để cải thiện độ tính toán chính xác. Sau những trở ngại trong Đại nhảy vọt và Cách mạng Văn hóa, ông tiếp tục công cuộc nghiên cứu vào thập niên 1970. Năm 1980, ông trở thành giám đốc sáng lập của Viện Nhiệt động lực học Kỹ thuật thuộc CAS.
Cuộc đời và sự nghiệp > Thân thế và giáo dục

Ngô sinh ra vào ngày 27 tháng 7 năm 1917 tại Thượng Hải; nguyên quán nằm ở Tô Châu, tỉnh Giang Tô. Gia đình ông là một gia đình trí thức khá giả bình thường, bố là nhân viên văn phòng, dễ tính và vui vẻ, còn mẹ là một người có học thức, tiết kiệm và cần cù, yêu cầu các con phải chăm chỉ học tập. Là con thứ ba trong bốn người con, từ nhỏ Ngô đã xây dựng thói quen học tập chăm chỉ, tiết kiệm, làm việc nghiêm túc và tính tình cương trực. Ông theo học Trường trung học Cách Trí đến năm 16 tuổi, rồi chuyển đến Nam Kinh và tốt nghiệp tại Trường trung học Kim Lăng.
Năm 1935, ông đăng ký vào Khoa cơ khí của Đại học Thanh Hoa ở Bắc Bình (tức Bắc Kinh ngày nay). Sau khi Chiến tranh Trung–Nhật nổ ra vào năm 1937, đại học sơ tán khỏi Bắc Bình và chuyển đến phía nam trú ở Trường Sa, tỉnh Hồ Nam. Cùng với các bạn học tại khoa cơ khí của Thanh Hoa, ông thực hiện nghĩa vụ quân sự trong một năm  tại Trường Lực lượng Cơ giới Quân đội mới thành lập ở Hồ Nam. Khi Quân đội Đế quốc Nhật Bản xâm lược Hồ Nam, một lần nữa trường ông buộc phải sơ tán đến Côn Minh ở tây nam Trung Quốc; tại đây Thanh Hoa và một số đại học lưu vong khác kết hợp các nguồn lực đang dần cạn kiệt để lập nên Đại học Liên hợp quốc gia Tây Nam lâm thời (Liên Đại). Ngô tiếp tục học tập tại Liên Đại và được thuê làm làm giảng viên sau khi tốt nghiệp vào năm 1940. Năm 1943, ông cưới Lý Mẫn Hoa, cô bạn học và nhà vật lý tại Liên Đại.
Cuộc đời và sự nghiệp > Sự nghiệp ở Hoa Kỳ

Cuối năm 1943, Ngô giành Học bổng bảo lãnh Nghĩa Hòa Đoàn của Đại học Thanh Hoa để đi du học ở Hoa Kỳ. Ông và vợ đều được Viện Công nghệ Massachusetts nhận làm sinh viên Ph.D và bắt đầu học tập vào năm 1944. Ông theo chuyên ngành động cơ đốt trong. Lý hạ sinh hai con trai tại Hoa Kỳ, cặp đôi thay phiên nhau vừa lên lớp vừa trông con.
Ngô lấy bằng Ph.D. vào năm 1947, còn Lý lấy bằng sau chồng một năm. Họ đều gia nhập Phòng thí nghiệm động cơ máy bay Lewis của Ủy ban Cố vấn Hàng không Quốc gia Hoa Kỳ sau khi tốt nghiệp. Năm 1950, ông là người tiên phong trong nghiên cứu thuyết dòng ba chiều, lý thuyết này được Hiệp hội kỹ sư cơ khí Hoa Kỳ xem là một trong hai bước đột phá quan trọng nhất của thập niên 1950 trong việc phát triển đầu máy turbo, bên cạnh phát minh máy tính.
Khi Chiến tranh Triều Tiên, quan hệ Mỹ – Trung trở nên đối địch công khai, nên Ngô và Lý quyết định không thể làm việc cho quân đội Hoa Kỳ nữa. Họ từ chức ở NACA và trở thành giáo sư tại Viện bách khoa Brooklyn vào năm 1951. Năm 1954, hai người hạ quyết tâm trở về Trung Quốc. Nhằm tránh bị chính phủ Hoa Kỳ nghi ngờ, gia đình bay đến Anh Quốc vào tháng Tám để nghỉ mát, rồi đi gián tiếp qua Thụy Sĩ, Áo, Tiệp Khắc và Liên Xô, sau cùng đặt chân về quê hương vào cuối năm.
Cuộc đời và sự nghiệp > Sự nghiệp ở Trung Quốc

Ở Bắc Kinh, Ngô được bổ nhiệm làm giáo sư và phó trưởng khoa cơ học của Đại học Thanh Hoa, rồi thành lập chương trình đầu máy turbo đầu tiên của Trung Quốc ở Thanh Hoa vào năm 1956. Một năm sau, ông thành lập phòng nghiên cứu về động cơ turbo và đốt trong tại Viện cơ khí thuộc Viện Khoa học Trung Quốc (CAS). Ông được bầu làm viện sĩ của CAS vào năm 1957. Khi Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc được thành lập vào năm 1958, ông giữ chức trưởng khoa Vật lý và Nhiệt động lực học.
Do thẳng thắn phê phán Đại nhảy vọt, ông bị tố là viện sĩ "cánh hữu" vào năm 1958. Một năm sau, ông được phục hồi chính trị và bổ nhiệm làm phó giám đốc Viện cơ khí thuộc CAS vào năm 1960. Chương trình nghiên cứu của ông là một trong những chương trình bị xóa bỏ trong Nạn đói lớn. Trong Phong trào Giáo dục Xã hội chủ nghĩa, ông được cử làm công việc chân tay ở vùng nông thôn Hông Đồng, Sơn Tây trong ba năm. Khi Cách mạng Văn hóa nổ ra vào năm 1966, Ngô được Thủ tướng Chu Ân Lai và các sĩ quan Không quân Quân Giải phóng Nhân dân bảo vệ vì họ đánh giá cao những cống hiến khoa học của ông. Ông sống sót an toàn qua thời kì sóng gió, song nghiên cứu của ông lại bị ngừng hoàn toàn cho đến năm 1971, khi những hỗn loạn đầu của cuộc cách mạng lắng xuống.
Sau khi kết thúc Cách mạng Văn hóa kết thúc vào năm 1976 và bình thường hóa quan hệ Mỹ – Trung vào năm 1979, Ngô dẫn đầu một nhóm nhà khoa học Trung Quốc ghé thăm Hoa Kỳ lần đầu tiên kể từ khi ông về nước vào năm 1954. Năm 1980, CAS thành lập Viện Nhiệt động lực học Kỹ thuật (IET), với Ngô là giám đốc sáng lập.
Cuộc đời và sự nghiệp > Nghỉ hưu và qua đời

Ngô nghỉ hưu vào tháng 6 năm 1987. Không lâu sau, ông bị chẩn đoán mắc ung thư gan, song được bác sĩ Ngô Mạnh Siêu chữa trị thành công ở Thượng Hải. Năm 1990, Ngô và Lý được mời giảng dạy ở Đại học Clemson trong bốn tháng, và ông đã trình bày một loạt bài giảng tại Trung tâm nghiên cứu Lewis của NASA. Năm 1992, bệnh ung thư của Ngô tái phát và di căn đến phổi. Ông nhập viện vào tháng 8, rồi mất vào ngày 19 tháng 9 năm 1992 ở Bắc Kinh, thọ 75 tuổi.