stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngụy Diên
Tham gia đánh Ngụy > Lập công

Không lâu sau, lão tướng Triệu Vân qua đời, các danh tướng thời Lưu Bị chỉ còn lại Ngụy Diên. Năm 230, Ngụy Diên vâng lệnh Gia Cát Lượng cùng Ngô Đài mang kị binh từ Hà Trì ra Kỳ Sơn rồi tiến vào Khương Trung. Do lãnh cả trách nhiệm trấn thủ, Ngụy Diên báo đề nghị có ngày được trở về.
Tháng 11 năm đó, ông mang 1 vạn kị binh từ Khương Trung quay lại bản doanh. Biết tin, tướng Ngụy là Phí Diệu cùng Thứ sử Ung châu là Quách Hoài mang quân chặn đánh. Hai bên ác chiến tại Thượng Khuê. Quân Ngụy bịt hết đường đi, tập trung quân dưới khe núi, định nửa đêm sẽ vây đánh doanh trại của Ngụy Diên. Cùng lúc Gia Cát Lượng phái quân tới tiếp ứng, Ngụy Diên bèn phối hợp 2 cánh quân cùng đánh khiến Quách Hoài đại bại. Do lập công trong trận này, Ngụy Diên được phong chức Tiền quân sư, Chinh tây đại tướng quân, giả tiết, tước Nam Trịnh hầu.
Trong những chiến dịch đánh Ngụy sau đó của Gia Cát Lượng, Ngụy Diên cũng tham chiến, nhưng quân Thục khi thắng khi thua, cuối cùng đều phải rút về không đạt kết quả. Trong những lần ra quân, Ngụy Diên thường đề nghị được lãnh một cánh quân độc lập tác chiến theo đường khác để hội nhau ở Đồng Quan, nhưng không được chấp nhận. Vì vậy ông thường chê Gia Cát Lượng nhát gan không dám theo kế nên tài năng dũng khí của ông bị bỏ phí.
Xung đột với Dương Nghi > Mâu thuẫn

Ngụy Diên có tài giỏi rèn luyện binh sĩ nhưng có tính tự kiêu nên các tướng thường tránh xung đột với ông. Chỉ riêng Dương Nghi không nhân nhượng, thường ra mặt đối đầu với Ngụy Diên. Vì vậy ông rất ghét Dương Nghi.
Hai người xung khắc tới mức cứ ngồi với nhau là cãi nhau. Có lần Ngụy Diên tức giận rút kiếm ra chĩa vào Dương Nghi, Nghi khóc ầm lên. Phí Y phải đứng ra hòa giải hai người. Tình trạng bất hòa giữa hai tướng lớn tới mức bên Đông Ngô cũng biết chuyện. Khi Phí Y khi làm sứ giả sang Ngô, Tôn Quyền từng nói với Phí Vĩ về hai người và tiêu liệu rằng khi Gia Cát Lượng mất cả hai người sẽ cùng làm loạn.
Xung đột với Dương Nghi > Chống di lệnh của Gia Cát Lượng

Năm 234, ông lại theo Gia Cát Lượng đi đánh Ngụy. Ngụy Diên theo lệnh dẫn quân từ Bắc Cốc Khẩu làm tiên phong đi trước, đóng trại cách đại trại của Gia Cát Lượng khoảng 10 dặm. Theo Tam quốc chí, mùa thu năm đó, Gia Cát Lượng ốm nặng trong doanh trại, bí mật sai người gọi Dương Nghi, Phí Y và Khương Duy đến, sắp đặt việc rút quân, theo đó Trưởng sử Dương Nghi đi trước, Hộ quân Khương Duy cùng Ngụy Diên đi đoạn hậu, nếu Ngụy Diên không chịu thì cứ mặc, đại quân cứ rút về.
Gia Cát Lượng qua đời, Phí Y đến báo tin và thăm dò Ngụy Diên. Ngụy Diên không tán thành rút quân chỉ vì cái chết của Gia Cát Lượng mà muốn ở lại tiếp tục đánh Ngụy, đồng thời tỏ ý không phục tùng mệnh lệnh của Gia Cát Lượng. Ông giữ Phí Y lại trong quân, bàn bạc việc hậu sự cho Gia Cát Lượng, ai sẽ hộ tống linh cữu, ai sẽ đi đoạn hậu, viết vào giấy, bảo Phí Y cùng ký tên để công bố cho các tướng biết.
Như vậy Nguỵ Diên đã công khai tỏ ý chống lại mệnh lệnh mà Gia Cát Lượng để lại. Phí Y sợ Ngụy Diên hại mình nếu không nghe theo, nên phải giả vờ đồng ý, rồi xin trở về thuyết phục Dương Nghi. Ngụy Diên tin theo, bèn cho Phí Y trở về. Phí Y ra khỏi doanh trại của Ngụy Diên vội lên ngựa chạy như bay. Ngụy Diên sau đó hối hận sai người đuổi theo giữ lại nhưng không kịp. Phí Y trở về báo lại cho Dương Nghi ý đồ làm loạn của Ngụy Diên.
Ông bèn sai thủ hạ đi theo dõi hành động của Dương Nghi. Khi biết tin các tướng đang chuẩn bị rút về theo di lệnh của Gia Cát Lượng, Ngụy Diên nổi giận, quyết định chống lệnh. Ông mang quân chiếm lĩnh con đường rút về phía nam. Đường sá trong Thục vốn hiểm trở, phải bắc ván thành đường nhỏ để hành quân gọi là sạn đạo; Ngụy Diên phá hỏng các con đường sạn đạo đi về Hán Trung để ngăn Dương Nghi rút lui.
Dương Nghi thấy Ngụy Diên ra tay trước, tội chứng đã đủ, bèn cùng Phí Y dâng biểu về triều, nói Ngụy Diên làm phản. Ngụy Diên cũng dâng biểu về triều nói Dương Nghi và Phí Y làm phản. Hậu chủ Lưu Thiện và các quan trong triều không hiểu ai đúng ai sai, phải hỏi ý kiến Trưởng sử Tưởng Uyển và Thị trung Đổng Doãn. Hai người cho rằng chỉ có Ngụy Diên đáng nghi ngờ, còn Dương Nghi sẽ không làm phản.
Dương Nghi thấy đường sạn đạo bị phá, bèn sai quân chặt cây, làm cầu gấp rút ngày đêm để làm lại đường. Quân Dương Nghi tiến gần tới chỗ Ngụy Diên đóng quân. Ngụy Diên chiếm cứ Bao Cốc đón đánh Dương Nghi.
Xung đột với Dương Nghi > Thất bại

Dương Nghi lệnh cho Vương Bình đi tiên phong đánh Ngụy Diên. Vương Bình chỉ trích hành động làm loạn, bất tuân mệnh lệnh Gia Cát Lượng của Ngụy Diên, kêu gọi quân Ngụy Diên đào ngũ. Quân của Ngụy Diên nhận ra chủ tướng đã chống lệnh cố thừa tướng Gia Cát Lượng nên không chịu chiến đấu, bỏ đi gần hết.
Ngụy Diên cô thế đành cùng con trai và mấy người thân tín bỏ chạy về Hán Trung. Dương Nghi sai Mã Đại mang quân đuổi theo, giết chết ông. Mã Đại mang thủ cấp về cho Dương Nghi. Nghi trông thấy thủ cấp Ngụy Diên, bèn trút tức giận, đứng bật dậy đá mạnh vào thủ cấp và chửi rủa.
Hậu chủ Lưu Thiện chuẩn theo lời thỉnh cầu của Dương Nghi và Phí Y, khép Ngụy Diên tội mưu phản và ra lệnh tru di tam tộc nhà Ngụy Diên. Còn Dương Nghi trở về, không lâu sau vì bất mãn không được thay Gia Cát Lượng làm thừa tướng, tỏ ra oán hận cũng bị cách chức và tự vẫn (năm 235).
Nhận định > Về quan hệ với Gia Cát Lượng

Về ưu điểm, Ngụy Diên được đánh giá là viên tướng có tài năng, dũng cảm; là một trong những trụ cột của nước Thục Hán. Về nhược điểm, ông có tính cách ngang tàng, thích tự làm theo ý mình, đó là khuyết điểm khiến ông gây hiềm khích với nhiều người và cấp trên, gián tiếp dẫn tới cái chết của ông về sau.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình cho rằng Gia Cát Lượng đã sai khi không trọng dụng Ngụy Diên; Lý Tiên Niệm cũng cho rằng Gia Cát Lượng bắc phạt không thắng lợi do không theo kế đi đường hang Tý Ngọ của ông. Sau khi Gia Cát Lượng mất, Ngụy Diên được đánh giá là người có năng lực phù hợp để thay thế Gia Cát Lượng hơn cả. Về cách ứng xử của Gia Cát Lượng trước mâu thuẫn giữa Ngụy Diên và Dương Nghi, có ý kiến cho rằng thừa tướng nước Thục Hán có phần thiên vị cho Dương Nghi, hoài nghi và trù dập Ngụy Diên, dẫn tới hành động lạm quyền của Dương Nghi sau khi Gia Cát qua đời.
Các phân tích thời hiện đại thì phản bác các quan điểm nêu trên. Dưới thời Gia Cát Lượng, năm 230, Ngụy Diên đã được phong chức Tiền quân sư, Chinh tây đại tướng quân, tước Nam Trịnh hầu, vai vế trong quân đội chỉ dưới Gia Cát Lượng, nên không thể nói là Gia Cát Lượng trù dập Ngụy Diên. Về việc Gia Cát Lượng không chấp thuận kế đi đường Tý Ngọ của Ngụy Diên, nhà nghiên cứu Dịch Trung Thiên nhận định rằng Gia Cát Lượng có lý khi bác bỏ kế đó bởi nó quá mạo hiểm và khinh địch, nhưng bối cảnh chính trị, quân sự đằng sau khiến Lượng khó mà giải thích cho Diên hiểu.
Trong văn học > Tam Quốc diễn nghĩa

Theo Tam Quốc Diễn Nghĩa, 
Ngụy Diên ban đầu làm tướng ở Kinh châu thời Lưu Biểu. Ông có sức khỏe, dũng mãnh hơn người và khéo quan tâm tới quân sĩ; được cấp dưới kính trọng nhưng bạn bè lại không ưa.
Năm 208, Tào Tháo mang quân nam tiến đánh chiếm Kinh châu, ông định đi theo Lưu Bị nhưng không đuổi kịp, bèn chạy sang quận Trường Sa theo thái thú Hàn Huyền.
Sau trận Xích Bích thắng lợi, Lưu Bị sai Quan Vũ đi đánh Trường Sa. Hàn Huyền chống cự không hàng. Ngụy Diên muốn theo Lưu Bị, bèn tới thuyết phục viên tướng giỏi nhất ở Trường Sa là Hoàng Trung đầu hàng. Hoàng Trung bằng lòng theo Ngụy Diên hàng Quan Vũ, vì vậy cuối cùng ép được Hàn Huyền không thể tiếp tục chống cự, phải dâng thành đầu hàng nốt.
Năm 209, Hoàng Trung kiên trinh không hàng, nhưng lại bị Hàn Huyền nghi ngờ mang xử tử. Ngụy Diên đánh vào pháp trường cứu - Hoàng Trung rồi dẫn đầu binh sĩ đi giết Hàn Huyền, mang thành Trường Sa theo Quan Vũ. Vì việc này ông bị Gia Cát Lượng xem là người phản phúc. Các sử gia đã chỉ rõ rằng "tướng mạo phản phúc" của Ngụy Diên hoàn toàn do La Quán Trung hư cấu, thực chất ông là người rất trung thành, dũng cảm và những phẩm chất đó được không chỉ Lưu Bị mà cả Gia Cát Lượng quý mến.
Ngụy Diên được tiểu thuyết này mô tả là một tướng thường mang lòng phản trắc, phản chủ cầu vinh, đằng sau gáy có phản cốt. Vì thế, Gia Cát Lượng có thành kiến không tốt với Ngụy Diên nên thường hay đem lòng nghi ngờ lòng trung thành của ông.
Các tình tiết về Nguỵ Diên trong tiểu thuyết đa phần cũng được mô tả giống như chính sử. Theo đó, có lần Ngụy Diên hiến kế (đánh Nguỵ từ đường tắt là hang Tý Ngọ để tập kích vào Trường An chứ không đi theo đường chính diện sẽ lâu và lộ liễu) nhưng Gia Cát Lượng không nghe theo. Tính cách của ông cũng được mô tả là ngang tàng giống chính sử ghi lại, ngoài thừa tướng Gia Cát Lượng thì ông không nể sợ một ai.
Lúc Gia Cát Lượng qua đời, Ngụy Diên làm phản nhưng đã bị Mã Đại và Dương Nghi giết chết theo kế của Gia Cát Lượng trước khi mất đã truyền cho.
Trong văn học > Tam Quốc ngoại truyện

Sách "Tam Quốc ngoại truyện" cho rằng chính Nguỵ Diên bị Dương Nghi vu hãm, còn bản thân ông là người tốt.
Chú thích

↑  Ngày nay là tỉnh Tứ Xuyên và thành phố Trùng Khánh thuộc Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 653
↑  Trần Thọ (Bùi Tùng Chi chú), Tam quốc chí - Thục thư, quyển 14, Tưởng Uyển Phí Y Khương Duy truyện
↑  Trần Văn Đức, sách đã dẫn, tr 384
↑  Dịch Trung Thiên, sách đã dẫn, tr 312
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 655
↑  Tam Quốc Chí. Trần Thọ, chú thích bởi Bùi Tùng Chi. Thục thư. Ngụy Diên truyện.
↑  Gia Cát Lượng từ chối kỳ mưu của Ngụy Diên, hơn 1.400 năm sau, hậu thế mới hiểu
↑  Dịch Trung Thiên, sách đã dẫn, tr 314-319, 326
↑  Nay là huyện Lâm Hạ tỉnh Cam Túc và huyện Tuần Hóa, Quý Đức tỉnh Thanh Hải
↑  Nay là vùng đông nam huyện Vệ Nguyên tỉnh Cam Túc
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 655-656
↑  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 656
↑  Dịch Trung Thiên, sách đã dẫn, tr 298
1 2  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 658
1 2  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 659
1 2 3 4  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 317
1 2  Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 660
1 2  Dịch Trung Thiên, sách đã dẫn, tr 301
↑  Phùng Lập Bản, sách đã dẫn, tr 333
↑  Phùng Lập Bản, sách đã dẫn, tr 104
1 2  Phùng Lập Bản, sách đã dẫn, tr 334
↑  Dịch Trung Thiên, sách đã dẫn, tr 292
↑  Dịch Trung Thiên, sách đã dẫn, tr 292-293
1 2  Dịch Trung Thiên, sách đã dẫn, tr 294
↑  Phùng Lập Bản, sách đã dẫn, tr 103
↑  Dịch Trung Thiên, sách đã dẫn, tr 303
↑  Dịch Trung Thiên, sách đã dẫn, tr 306
↑  Dịch Trung Thiên, sách đã dẫn, tr 311
↑  Trần Văn Đức, sách đã dẫn, tr 161
↑  Trần Văn Đức, sách đã dẫn, tr 160
↑  Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 310
Tranh minh họa trong sách Tam quốc diễn nghĩa đời Thanh. Ngụy Diên (trái) vây Tư Mã Ý và các con trong hang Thượng phương (上方谷).
Paschim Jitpur

| Paschim Jitpur |
| --- | --- |
Paschim Jitpur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Tây Bengal
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 13,389
Múi giờ: UTC+05:30
Paschim Jitpur là một thị trấn thống kê (census town) của quận Jalpaiguri thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Paschim Jitpur có dân số 13.389 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Paschim Jitpur có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Paschim Jitpur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Belmonte de Tajo

| Belmonte de Tajo Belmonte de Tajo |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Ấn chương
 Vị trí của Belmonte de Tajo

Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng
Tỉnh:  Madrid
Đặt tên theo: Tagus
Thủ phủ: Belmonte de Tajo
Chính quyền
 • Thị trưởng: Ana Mª Pinos Sangonzalo (PP)
Diện tích
 • Đất liền: 23,7 km2 (92 mi2)
Độ cao: 750 m (2,460 ft)
 • Mật độ: 0/km2 (0/mi2)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Tên gọi dân cư: Belmonteños o Pozuelenses
Website: www.belmontedetajo.info
Belmonte de Tajo là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 23,7 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 1488 người. Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 750 mét trên mực nước biển.
Sphaerostephanos maemonensis

| Sphaerostephanos maemonensis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
Lớp:: Polypodiopsida
Bộ:: Polypodiales
Họ:: Thelypteridaceae
Chi:: Sphaerostephanos
Loài:: S. maemonensis
Danh pháp hai phần
Sphaerostephanos maemonensis (W. H. Wagner & Grether) Holtt.

Sphaerostephanos maemonensis là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được Warren Herbert Wagner và Grether mô tả khoa học đầu tiên năm 1948.
Pasthal

| Pasthal |
| --- | --- |
Pasthal
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Maharashtra
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 16,185
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 02525
Pasthal là một thị trấn thống kê (census town) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pasthal có dân số 16.185 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Pasthal có tỷ lệ 82% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 86%, và tỷ lệ cho phái nữ là 79%. Tại Pasthal, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Amli

| Amli |
| --- | --- |
Amli
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Dadra and Nagar Haveli
Độ cao: 26 m (85 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 28,566
Múi giờ: UTC+05:30
Amli là một thị trấn thống kê (census town) của quận Dadra & Nagar Haveli thuộc bang Dadra and Nagar Haveli, Ấn Độ.
Địa lý

Amli có vị trí 20°17′B 73°01′Đ﻿ / ﻿20,28°B 73,02°Đ﻿ / 20.28; 73.02 Nó có độ cao trung bình là 26 mét (85 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Amli có dân số 28.566 người. Phái nam chiếm 61% tổng số dân và phái nữ chiếm 39%. Amli có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 58%. Tại Amli, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Kali tetraperoxochromat(V)

| Kali tetraperoxochromat(V) |
| --- | --- |


Nhận dạng
Số CAS: 12331-76-9
PubChem: 139134081
Ảnh Jmol-3D: ảnh
SMILES:  đầy đủ [O-][O-].[O-][O-].[O-][O-].[O-][O-].[K+].[K+].[K+].[Cr+5] 
Thuộc tính
Công thức phân tử: K3Cr(O2)4
Khối lượng mol: 297,2881 g/mol
Bề ngoài: tinh thể màu đỏ nâu
Khối lượng riêng: 2,91 g/cm³
Điểm nóng chảy:  70 °C (343 K; 158 °F) (phân hủy)
Điểm sôi: phân hủy  
Độ hòa tan trong nước: tan ít (0 °C) phản ứng (45 °C)
Độ hòa tan: không tan trong ethanol và diethyl ether
Các nguy hiểm
Nguy hiểm chính: nguồn oxy hóa
 
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).  Y kiểm chứng (cái gì YN ?) Tham khảo hộp thông tin
Kali tetraperoxochromat(V) là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học K3Cr(O2)4. Nó là một chất rắn thuận từ màu nâu đỏ, là muối kali của ion tetraperoxochromat(V), một trong số ít ví dụ về chromi ở trạng thái oxy hóa +5 và là một trong những ví dụ hiếm hoi về phức hợp chỉ được ổn định bởi các phối tử peroxide. Hợp chất này được sử dụng làm nguồn oxy nhóm đơn.
Điều chế

Kali tetraperoxochromat(V) được điều chế bằng cách xử lý dung dịch kali chromat với hydro peroxide ở 0 °C:
Tetraperoxochromat(VI) trung gian bị khử bởi hydro peroxide, tạo thành tetraperoxochromat(V):
Phản ứng tổng thể được viết như sau:
Hợp chất này bị phân hủy ở nhiệt độ cao.
Tính chất và cấu trúc

Kali tetraperoxochromat(V) tồn tại dưới dạng tinh thể màu đỏ nâu thuộc hệ tinh thể bốn phương, nhóm không gian I 42m, các hằng số mạng tinh thể a = 0,6694 nm, b = 0,6694 nm, c = 0,75736 nm, Z = 2.
Hợp chất tan ít trong nước kèm sự phân hủy, không tan trong ethanol và diethyl ether.
Valdetorres de Jarama

| Valdetorres de Jarama Valdetorres de Jarama |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Ấn chương
 Vị trí của Valdetorres de Jarama

Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng
Tỉnh:  Madrid
Quận (comarca): Comarca de Alcalá
Đặt tên theo: Jarama
Thủ phủ: Valdetorres de Jarama
Chính quyền
 • Thị trưởng: José Sánchez Sánchez (PP)
Diện tích
 • Đất liền: 33,52 km2 (1,294 mi2)
 • Mật độ: 0/km2 (0/mi2)
Múi giờ: UTC+1
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 28150
Valdetorres de Jarama là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 33,52 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 4042 người. Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao mét trên mực nước biển. Cự ly so với trung tâm Madrid là 39 km.
When You Believe

"When You Believe" là bài hát trong bộ phim hoạt hình âm nhạc có tựa đề Hoàng Tử Ai Cập ra mắt năm 1998 của hãng DreamWorks, được sáng tác bởi Stephen Schwartz. Một đĩa đơn phiên bản nhạc pop của "When You Believe", với phần nhạc và lời do nhà viết nhạc-nhà sản xuất Babyface viết thêm, cũng được hai ca sĩ người Mỹ Mariah Carey và Whitney Houston thu âm cho phần giới thiệu cuối phim và album nhạc phim. Ngoài ra, bài hát cũng được đưa vào album phòng thu thứ tư của Houston, My Love Is Your Love và trong album tuyển tập đầu tiên của Carey, #1's. Phiên bản gốc của ca khúc, xuất hiện trong phần kể chuyện của bộ phim, được trình bày bởi Sally Dworsky, Michelle Pfeiffer cùng với một dàn hợp xướng thiếu nhi. "When You Believe" được mô tả là một bài hát đậm chất ballad, với phần lời giàu ý nghĩa và truyền cảm hứng cho người nghe. Bài hát nói về khả năng mà mỗi con người có thể nhận lấy phép màu khi họ tiếp cận và đặt niềm tin vào Chúa.
Ca khúc nhận được phản hồi trái chiều từ các nhà phê bình âm nhạc và đạt được thành công khiêm tốn trên các bảng xếp hạng, khi chỉ đạt đến vị trí cao nhất là 15 trên bảng xếp hạng US Billboard Hot 100, mặc dù đã nhận được sự chú ý của giới truyền thông và được biểu diễn trực tiếp để quảng bá. Bài hát thành công hơn ở khu vực châu Âu và các quốc gia khác, nằm trong top 5 trên bảng xếp hạng của Bỉ, Pháp, Ý, Hà Lan, Đan Mạch, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh. "When You Believe" đã được trao Giải Oscar cho ca khúc trong phim hay nhất tại lễ trao giải Oscar lần thứ 71 diễn ra vào ngày 21 tháng 3 năm 1999. Trước màn biểu diễn ca khúc của hai ca sĩ vào đêm trao giải, Schwartz xóa tên Babyface khỏi đơn đệ trình đề cử. Ông thấy rằng phần mà Babyface bổ sung vào bài hát đã không xuất hiện trong phiên bản của bộ phim, do đó, anh không xứng đáng được ghi tên vào phần đội ngũ thực hiện của ca khúc. Tuy Babyface không được nhận giải Oscar, nhưng Carey và Houston lại biểu diễn phiên bản của anh trong đêm trao giải, vì họ quen với nó hơn là với phiên bản trong bộ phim. Trước khi trình diễn tại lễ trao giải Oscar, hai nữ ca sĩ đã biểu diễn ca khúc trực tiếp trong chương trình The Oprah Winfrey Show vào ngày 26 tháng 11 năm 1998, nhằm quảng bá cho ca khúc lẫn album mới của họ.
Có hai video âm nhạc được quay cho bài hát. Video đầu tiên và cũng là video phổ biến hơn, được ghi hình ở trung tâm biểu diễn nghệ thuật Brooklyn Academy of Music. Video có sự xuất hiện của cả hai nữ ca sĩ và bắt đầu với cảnh Houston và Carey biểu diễn trong một khán phòng lớn, gợi lên hình ảnh của một buổi hòa nhạc. Trước khi kết thúc video, những cảnh quay trong phim được trình chiếu trên một màn hình lớn của buổi hòa nhạc, trong khi hai ca sĩ thể hiện phần cuối của ca khúc. Video còn lại chỉ được phát sóng trong chương trình đặc biệt phát trên đài NBC, When You Believe: Music Inspired by the Prince of Egypt, phát sóng vào ngày 13 tháng 12 năm 1998. Phiên bản này cũng có bối cảnh tương tự, với hai nghệ sĩ trình diễn trên một sân khấu lớn của một kim tự tháp Ai Cập cổ.
Ý nghĩa ca từ

Hoàng tử Ai Cập là bộ phim được chuyển thể từ Sách Xuất Hành trong Kinh Thánh. Trong phim, "When You Believe" được trình bày bởi hai nhân vật Tzipporah và Miriam cùng một nhóm người hát bè xuất hiện từ vùng nô lệ của Ai Cập, đến Biển Đỏ và cuối cùng là vùng Đất Hứa. Nội dung chính của bản ballad này gợi nhớ đến những thời điểm khó khăn mà họ băn khoăn về đức tin của mình: họ đã nhiều đêm cầu nguyện với Chúa, nhưng dường như những lời nguyện cầu của họ không nhận được hồi đáp và giờ họ tự hỏi rằng liệu họ đã phí phạm thời gian cho niềm tin của bản thân. Tuy vậy, các nhân vật chính đã nhận ra rằng, dẫu cho hoàn cảnh có thể khó khăn, họ vẫn nên giữ vững niềm tin. Bản nháp ban đầu của ca khúc sử dụng lời "you can do miracles when you believe" (tạm dịch: bạn có thể làm nên điều kỳ diệu khi bạn giữ niềm tin), nhưng câu hát này có lẽ ám chỉ người giữ đức tin là người làm nên những phép màu, không phải là Chúa. Do vậy, lời hát được đổi thành "there can be miracles when you believe" (tạm dịch: có thể sẽ xuất hiện điều kỳ diệu khi bạn vững tin).
Houston đã từng hát trong dàn hợp xướng của nhà thờ khi cô lớn lên và Carey trước giờ vẫn luôn truyền tải niềm tin của cô vào âm nhạc, đặc biệt là vào những quãng thời gian khó khăn. Bài hát này đã trở thành một trong nhiều lý do giải thích cho việc hai nữ nghệ sĩ tỏ ra rất hứng thú với dự án. Mỗi người đều thấy rằng việc lan tỏa niềm tin của mọi người vào Chúa là điều rất quan trọng, đồng thời cũng là một vinh dự lớn trong sự nghiệp của họ. Khi miêu tả về lời ca và thông điệp của ca khúc, Houston đã nói như thế này trong cuộc phỏng vấn với Ebony:
"Một bản ballad mạnh mẽ; [nhạc sĩ] Stephen Schwartz quả là một thiên tài. Bạn phải là một người con của Chúa để có thể cảm nhận được chiều sâu của bài hát. Mariah và tôi hát ca khúc theo cách mà chúng tôi cảm nhận nó. Do hoàn cảnh cá nhân, chúng tôi đều cảm thấy kết nối với bài hát. Tôi phải nói thế nào nhỉ? (Nó là) Một ca khúc hay. Phần lời bài hát thật tuyệt vời! Tôi không thể nào diễn tả nó được nữa, mà chỉ có thể lắng nghe mà thôi."
Sáng tác

"When You Believe"
30 giây nhạc mẫu của ca khúc, trong đó có sự tham gia hát đệm của đoàn hợp xướng phúc âm và phần bridge cuối cùng.
Ban đầu, Schwartz sáng tác phiên bản sử dụng trong phim của "When You Believe", được biểu diễn bởi hai nhân vật Tzipporah (Michelle Pfeiffer) và Miriam (Sally Dworsky). Ca khúc sử dụng một số nhạc cụ khác so với bản gốc và có thêm một đoàn hợp xướng thiếu nhi, cũng như vài dòng viết bằng tiếng Do Thái. Tuy nhiên, nhằm mục đích giúp cho ca khúc được phủ sóng rộng rãi hơn trên các đài phát thanh và nhận được sự quan tâm nhiều hơn của công chúng, Edmonds thay đổi một số nhạc cụ và thay thế dàn hợp xướng thiếu nhi bằng một dàn hợp xướng phúc âm. Phiên bản của anh được cho là mang tính "thương mại" nhiều hơn và sẽ làm cho ca khúc "góp phần tăng doanh thu của bộ phim". Tựa đề bản gốc của Schwartz là "When You Believe", trong khi phiên bản mới của Edmonds được đặt tên là "The Prince of Egypt (When You Believe)". "When You Believe" là một bản ballad có tiết tấu chậm, trong đó có sự kết hợp của pop và dòng contemporary R&B. Phần hát của Carey và Houston được viết ở các khóa khác nhau, đều có đủ phần nhạc và lời. Trong phần bridge và hát bè cuối, các ca sĩ phúc âm hát đệm tham gia vào bài hát, tạo nên một "lớp âm thanh" bên cạnh tiếng hát của Carey và Houston. Sau khi "When You Believe" được viết lời hoàn thiện, Babyface viết thêm phần nhạc cụ bổ sung, cũng như một phần bridge khép lại ca khúc.
Bài hát được viết trên cùng một nhịp thời gian. Phần hát và bè của Houston được viết ở khóa Si thứ và có quãng hợp âm cơ bản từ A♭ đến G♭1. Quãng giọng của cô trong ca khúc trải dài từ nốt F♯3 đến nốt F♯5. Phần bè của Carey được viết ở khóa cao hơn, Mi trưởng và cũng được đặt ở cùng nhịp thời gian. Quãng giọng của cô trong bài kéo dài từ nốt G3 tới nốt cao G6, hơn một quãng tám so với giọng của Houston. Phần quan trọng nhất của bài hát nằm ở phần bè cuối bài, được đặt trên khóa Fa thăng trưởng cao hơn. Steve Jones của USA Today gọi ca khúc là "một bản song ca bay bổng" và cảm thấy bài hát có sức lan tỏa với nhiều tầng lớp khán thính giả thuộc "tất cả những thể loại âm nhạc."