stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lôi Tự
Chú thích

1 2  Viên Xu, Thông giám kỷ sự bản mạt, quyển 9, Lưu Bị cứ Thục.
↑  Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí, Ngụy thư, quyển 15, Lưu Tư Mã Lương Trương Ôn Giả truyện.
↑  Tư Mã Quang, Tư trị thông giám, Hán kỷ, quyển 66
↑  Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí, Ngụy thư, quyển 17, Trương Nhạc Vu Trương Từ truyện.
↑  Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí, Thục thư, quyển 2, Tiên chủ truyện.
↑  Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí, Ngụy thư, quyển 9, Chư Tào chư Hạ Hầu truyện.
Metzgeria violacea

| Metzgeria violacea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Metzgeriales
Họ (familia): Metzgeriaceae
Chi (genus): Metzgeria
Loài (species): M. violacea
Danh pháp hai phần
Metzgeria violacea (Ach.) Dumort., 1835 
Metzgeria violacea là một loài Rêu trong họ Metzgeriaceae. Loài này được (Ach.) Dumort. mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Metzgeria violacea”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Miconia hylophila

| Miconia hylophila> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Miconia
Loài (species): M. hylophila
Danh pháp hai phần
Miconia hylophila Wurdack 
Miconia hylophila là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Miconia hylophila”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Miconia carassana

| Miconia carassana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Miconia
Loài (species): M. carassana
Danh pháp hai phần
Miconia carassana Cogn. 
Miconia carassana là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Cogn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1887.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Miconia carassana”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Miconia carnea

| Miconia carnea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Miconia
Loài (species): M. carnea
Danh pháp hai phần
Miconia carnea Cogn. 
Miconia carnea là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Cogn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1886.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Miconia carnea”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Miconia canaguensis

| Miconia canaguensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Miconia
Loài (species): M. canaguensis
Danh pháp hai phần
Miconia canaguensis Wurdack 
Miconia canaguensis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Miconia canaguensis”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Lịch sử Hồng Kông thời phong kiến Trung Quốc

Lịch sử Hồng Kông dưới thời phong kiến Trung Quốc bắt đầu từ năm 214 TCN trong triều đại nhà Tần. Lãnh thổ này hầu như không có người ở cho đến những năm cuối của triều Thanh khi phong kiến Trung Quốc nhượng lại khu vực cho Anh theo Điều ước Nam Kinh ký năm 1842, từ đó Hồng Kông trở thành một lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh.
Thời tiền sử nhà Hán

Bài chi tiết: Nam Việt và Mở rộng về phía nam của nhà Hán
Xem thêm: Bách Việt
Trước triều Tần, khu vực này là nơi sinh sống chủ yếu của những gia đình người Bách Việt (tiếng Trung: 越; Lưu Tích Tường: Yuet6) (gồm các bộ lạc không phải là người Hán). Người ta biết rất ít về người Bách Việt ngoài những thông tin từ các ghi chép cổ xưa của Trung Quốc và các cuộc khai quật khảo cổ học hiện đại. Ngôn ngữ của họ được cho là thuộc ngữ hệ Nam Á, nhưng vẫn chưa đạt được sự đồng thuận rõ ràng về các khía cạnh cụ thể hơn của nó.
Ngay sau khi thống nhất Trung Hoa vào năm 221 TCN, Tần Thủy Hoàng đã phái một đạo quân lớn đi chinh phục các bộ lạc người Bách Việt với kết quả là kiểm soát miền Nam Trung Quốc. Đến năm 214 TCN thì đánh bại các bộ lạc Việt và sáp nhập vào nước Tần. Nhà Tần đã chia đất nước thành các "quận" (tiếng Trung: 郡; bính âm: jùn; Lưu Tích Tường: gwan6) – gần tương tự với các tỉnh hiện đại – với tên gọi là quận Nam Hải, trên lãnh thổ ngày nay là Quảng Đông và Hồng Kông.
Tần Thủy Hoàng qua đời năm 210 TCN đã gây ra một số cuộc nổi dậy và khởi nghĩa trên khắp Trung Quốc. Triệu Vũ Vương, một viên tướng người Hán cùng với binh lính nhà Tần đã hành quân về phương nam, sau lập nước Nam Việt, xưng vương và đặt thủ đô tại Phiên Ngung (Quảng Châu ngày nay). Nam Việt trở thành một vương quốc thành công với Hán tộc, nó được cai trị chủ yếu bằng những quan lớn người Hán trong khi số lượng lớn cư dân Bách Việt bản xứ chỉ là quan chức nhỏ cai quản tại địa phương. Các hiện vật từ thời kỳ này đã được tìm thấy trên khắp khu vực Quảng Châu, nhưng lại chưa được tìm thấy ở Hồng Kông.
Vương quốc bị chinh phục bởi triều Hán vào khoảng năm 112 TCN. Một cổ mộ ở Lý Trịnh Ốc có niên đại từ thời Đông Hán (25 – 220 SCN), đã được phát hiện và khai quật vào thập niên 1950. Cổ vật được tìm thấy trong lăng khiến một số nhà khảo cổ tin rằng nghề sản xuất muối phát triển mạnh trong thời kỳ này, dẫu vẫn chưa có bằng chứng thuyết phục được tìm thấy. Các khu dân cư của người Hán đầu tiên ở khu vực Hồng Kông có thể được thiết lập từ thời kỳ này.
Nhà Đường

Dưới thời nhà Đường, vùng Quảng Đông phát triển mạnh mẽ như một khu giao thương quốc tế. Khu Đồn Môn, hiện là vùng Tân Giới của Hồng Kông là nơi xây dựng những bến tàu, quân cảng, trung tâm sản xuất muối và sau đó là cơ sở để phục vụ cho khai thác ngọc trai. Không chỉ vậy, đảo Lạn Đầu cạnh đó cũng là nơi chuyên sản xuất muối ăn, nơi mà những kẻ buôn lậu muối nổi loạn chống lại chính quyền phong kiến.
Nhà Tống

Tài liệu tham khảo bằng văn bản nổi tiếng sớm nhất có nhắc tới một sự kiện ở Hồng Kông được cho là chạm khắc đá từ thời Nam Tống (nay là di tích pháp định của Hồng Kông) nằm trên mũi phía nam của một bán đảo trong vịnh Đại Miếu, phía đông tân thị trấn Tướng Quân Áo. Nó đề cập đến việc xây dựng một ngôi chùa đá trên đảo Đông Long liền kề vào năm Tống Chân Tông thứ năm, tức năm 1012. Bản khắc có niên đại từ năm Hàm Thuần (1274) của vua Tống Độ Tông trong triều đại Nam Tống, đây cũng chính di tích lịch sử lâu đời nhất với ngày được xác định rõ ở Hồng Kông và Cửu Long.
Dưới thời Bắc Tống, các trường làng như nhà dạy học Lực Doanh được thiết lập vào khoảng năm 1075 tại vùng Tân Giới để phục vụ cho kỳ khảo th khoa cử.
Năm 1276, trước sức ép từ người Mông Cổ, triều đình Nam Tống chạy trốn xuống Phúc Kiến, rồi đến đảo Lạn Đầu và cuối cùng là khu Cửu Long ngày nay. Nhưng sau thất bại tại trận Nhai Môn, vị vua trẻ tuổi Tống Đế Bính cùng với các quan thần đã nhảy xuống biển tự vẫn. Thung lũng Đông Dũng, nơi mà được đặt theo tên của một anh hùng đã từ bỏ mạng sống của mình cho hoàng đế, được cho là căn cứ của triều đình. Trong khi đó, Hầu Vương, một viên quan của hoàng đế, hiện vẫn được tôn thờ ở Hồng Kông. Vào cuối triều đại nhà Tống, gia tộc lớn đầu tiên di cư đến đây là Đặng (鄧). Họ chủ yếu định cư ở các thung lũng và đồng bằng của vùng Tân Giới.
Nhà Nguyên

Dưới thời triều Nguyên do người Mông Cổ cai trị, Hồng Kông đã chứng kiến sự bùng nổ dân số đầu tiên khi những người tị nạn Trung Quốc thiên cư đến khu vực này. Năm gia tộc như Đặng (鄧), Hầu (候), Bành (彭), Liêu (廖) và Văn (文) được ghi nhận là một trong những người định cư sớm nhất tại Hồng Kông. Bất chấp sự di cư và một chút phát triển nông nghiệp, khu vực này vẫn còn khá cằn cỗi và phải dựa vào các ngành nghề muối, ngọc trai và thủy sản để tạo thu nhập.
Nhà Minh

Bài chi tiết: Trận Đồn Môn
Vào đầu thế kỷ 16 dưới triều nhà Minh, nhà hàng hải người Bồ Đào Nha Jorge Álvares được ghi nhận là một trong vị khách đầu tiên đặt chân lên đất Hồng Kông mà không phải là người châu Á, vào năm 1513. Alvares định cư ở Hồng Kông cũng là lúc các thương nhân Bồ Đào Nha tiến hành việc buôn bán ở miền Nam Trung Quốc. Đồng thời, họ xâm chiếm và xây dựng các công sự quân sự ở Đồn Môn. Các cuộc đụng độ quân sự giữa Trung Quốc và Bồ Đào Nha xảy ra sau đó với kết quả người Bồ Đào Nha bị trục xuất. Tuy nhiên, họ đã thiết lập lại quan hệ thương mại vào năm 1549 với các phái đoàn thương mại hàng năm được gửi đến đảo Thượng Xuyên và, do những nỗ lực ngoại giao của Leonel de Sousa (Thống đốc Ma Cao sau này), đã mua lại một hợp đồng thương mại của Ming cho một thuộc địa thương mại tại. Ma Cao vào năm 1557
Vào giữa thế kỷ 16, chính sách cấm hàng hải có hiệu lực ngăn chặn sự tiếp xúc với người nước ngoài, nó cũng hạn chế hoạt động biển địa phương. Dân làng ở khu vực ven biển Hồng Kông được lệnh di dời sang Hoa lục. Việc chuyển giao đất nước từ nhà Minh sang Thanh đã dẫn đến sự tháo chạy của phiến quân tàn dư Minh triều. Để tiếp tục giảm dân số xuống còn khoảng 16.000 người trong khu vực, các quan chức nhà Thanh đã buộc nhiều dân làng Hồng Kông trở lại đất liền thông qua việc phá hủy các ngôi làng và mùa màng, gây ra nạn đói.
Hồng Kông là được cai quản như một phần của huyện Tân An (新安縣) trong triều đại nhà Minh.
Nhà Thanh

Từ năm 1661 đến 1669, vùng lãnh thổ bị ảnh hưởng bởi "Thiên giới lệnh", được ban bố bởi vua Khang Hi nhằm ngăn chặn tiếp tế cho quân phản Thanh Trịnh Thành Công ở Đài Loan, đòi hỏi phải sơ tán các khu dân cư ven biển của Quảng Đông. Khoảng 16.000 người từ huyện Tân An đã được ghi nhận đưa vào đất liền trong khi 1.648 người rời đi được cho là đã trở về khi cuộc di tản bị hủy bỏ vào năm 1669. Điều đó biến Hồng Kông trở nên hoang vu trong phần lớn thời gian lệnh cấm.
Người Khách Gia dần trở thành nhóm thống trị vùng lãnh thổ, ngày nay họ được hòa nhập vào chính các công trình xây dựng của Hồng Kông với nhiều ngôi làng truyền thống vẫn còn tồn tại ở khu Tân Giới. Họ là một nhóm nhỏ khác biệt với nền ẩm thực riêng biệt bao gồm nhiều món ăn truyền thống và nổi tiếng.
Henry Pottinger lên đường đến châu Á vào năm 1841 rồi trở thành Thống đốc đầu tiên của Hồng Kông dưới sự cai trị của Anh vào năm 1842, do đó chấm dứt sự thống trị của phong kiến Trung Quốc đối với Hồng Kông.
Bên trong Cổ mộ Lý Trịnh Ốc
Chạm khắc đá ở Tướng Quân Áo
Tống Vương Đài, được cho là một đài tưởng niệm hai vị hoàng đế cuối cùng của vương triều Nam Tống khi chạy trốn ở Hồng Kông.
Thanh Y trên một bản đồ thời nhà Minh
Bản đồ huyện Bảo An (Tân An) năm 1866 trong đó có Hồng Kông
Pavetta nervosa

| Pavetta nervosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Pavetta
Loài (species): P. nervosa
Danh pháp hai phần
Pavetta nervosa Craib 
Pavetta nervosa là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Craib mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pavetta nervosa”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Miconia lechleri

| Miconia lechleri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Miconia
Loài (species): M. lechleri
Danh pháp hai phần
Miconia lechleri Triana 
Miconia lechleri là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Triana mô tả khoa học đầu tiên năm 1871.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Miconia lechleri”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Meringium bryophilum

| Meringium bryophilum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Hymenophyllales
Họ (familia): Hymenophyllaceae
Chi (genus): Meringium
Loài (species): M. bryophilum
Danh pháp hai phần
Meringium bryophilum Copel., 1941 
Meringium bryophilum là một loài dương xỉ trong họ Hymenophyllaceae. Loài này được Copel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Meringium bryophilum”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Miconia liesneri

| Miconia liesneri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Miconia
Loài (species): M. liesneri
Danh pháp hai phần
Miconia liesneri Wurdack 
Miconia liesneri là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Miconia liesneri”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Pellaea yunnanensis

| Pellaea yunnanensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Pteridopsida
Bộ (ordo): Pteridales
Họ (familia): Adiantaceae
Chi (genus): Pellaea
Loài (species): P. yunnanensis
Danh pháp hai phần
Pellaea yunnanensis Ching, 1982 
Pellaea yunnanensis là một loài thực vật có mạch trong họ Adiantaceae. Loài này được Ching miêu tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pellaea yunnanensis”. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2013.
Pausandra martini

| Pausandra martini> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Pausandra
Loài (species): P. martini
Danh pháp hai phần
Pausandra martini Baill. 
Pausandra martini là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Baill. mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pausandra martini”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Rhabdomastix subfasciger

| Rhabdomastix subfasciger> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Rhabdomastix
Danh pháp hai phần
Rhabdomastix subfasciger Alexander, 1927 
Rhabdomastix subfasciger là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.
Phaeogenes nikkonis

| Phaeogenes nikkonis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Phaeogenes
Loài (species): P. nikkonis
Danh pháp hai phần
Phaeogenes nikkonis Uchida, 1927 
Phaeogenes nikkonis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Rhabdomastix strictivena

| Rhabdomastix strictivena> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Rhabdomastix
Danh pháp hai phần
Rhabdomastix strictivena Alexander, 1964 
Rhabdomastix strictivena là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Rhabdomastix subparva

| Rhabdomastix subparva> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Rhabdomastix
Danh pháp hai phần
Rhabdomastix subparva Stary, 1971 
Rhabdomastix subparva là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Meringium cardunculus

| Meringium cardunculus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Hymenophyllales
Họ (familia): Hymenophyllaceae
Chi (genus): Meringium
Loài (species): M. cardunculus
Danh pháp hai phần
Meringium cardunculus Copel., 1938 
Meringium cardunculus là một loài dương xỉ trong họ Hymenophyllaceae. Loài này được Copel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Meringium cardunculus”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Người Chu Ru

Đừng nhầm lẫn với Người Chơ Ro.
Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| Khu vực có số dân đáng kể |
| --- | --- |
 Việt Nam: Lâm Đồng
Ngôn ngữ
Chu Ru, Việt
Người Chu Ru là một dân tộc trong số 54 dân tộc tại Việt Nam . Người Chu Ru cư trú chủ yếu ở Lâm Đồng.
Người Chu Ru đa số nói tiếng Chu Ru, một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Malay-Polynesia trong ngữ hệ Nam Đảo. Người Chu Ru thuộc nhóm chủng tộc Austronesia.
Dân số, địa bàn cư trú

Dân số người Chu Ru theo điều tra dân số ngày 1 tháng 4 năm 2019 có 23.242 người . Điều tra năm 1999 có 14.978 nhân khẩu  của Việt Nam, với tỷ lệ nam giới là 48,5% và nữ giới là 51,5%.
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Chu Ru ở Việt Nam có dân số 19.314 người, cư trú tại 27 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Chu Ru cư trú tập trung tại các tỉnh: 
Lâm Đồng (18.631 người, chiếm 96,5% tổng số người Chu Ru tại Việt Nam), 
Ninh Thuận (521 người), 
Thành phố Hồ Chí Minh (58 người)
Tại Lâm Đồng, người Chu Ru sống rải rác ở các xã Đà Loan, Ninh Loan, Tà Hine và Tà Năng huyện Đức Trọng. Tại các xã Phan Sơn và Phan Lâm huyện Bắc Bình thuộc tỉnh Bình Thuận cũng có vài trăm người Chu Ru sinh sống.
Ngôn ngữ, chữ viết

Người Chu Ru đa số nói tiếng Chu Ru, một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Malay-Polynesia trong ngữ hệ Nam Đảo. Tuy nhiên, do cư trú lân cận với người Cơ Ho, nên một bộ phận dân tộc Chu Ru cũng nói tiếng Cơ Ho, thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer.
Trước đây người Chu Ru không có chữ viết cho tiếng nói của mình. Thời Pháp thuộc, đã lưu hành một loại chữ viết do phiên âm tiếng nói của dân tộc này. Do địa bàn cư trú tương đối thuận tiện cho việc tiếp xúc với các dân tộc ở vùng đồng bằng như người Kinh, người Chăm nên có nhiều người Chu Ru biết nói tiếng phổ thông và chữ quốc ngữ, nhất là thế hệ trẻ.
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, vùng dân tộc Chu Ru là một trong những vùng có phong trào thanh toán nạn mù chữ sớm nhất trong toàn tỉnh. Hiện nay, Chu Ru đã trở thành tên gọi chính thức của dân tộc này. Chu Ru còn được gọi là Chru có nghĩa là "xâm đất", ám chỉ những người mới di cư đến vùng đất mới. Ngoài ra, họ còn được các dân tộc lân cận gọi bằng những tên như: Ca-do, Kơ-du, P'nông-Chăm. Rất có thể, người Chu Ru và người Chăm xưa kia có chung một nguồn gốc.
Tiếng Chu Ru và tiếng Chăm, đều thuộc nhóm ngôn ngữ Malay-Polynesia. Nếu so sánh về mặt ngữ pháp, ngữ âm và những từ vựng cơ bản của hai ngôn ngữ đó, người ta thấy mối quan hệ hết sức gần gũi (Nếu so sánh tỷ lệ quan hệ ngôn ngữ Chu Ru và Chăm. Về nhân chủng học, người Chu Ru và người Chăm cũng có những đặc điểm chung, đều thuộc nhóm chủng tộc Austronesia.. Về tín ngưỡng cổ truyền và văn học dân gian, người ta càng thấy rõ hơn mối quan hệ thân thuộc đó. Theo số đông các cụ già người Chu Ru ở Lâm Đồng, thì trước đây, họ vốn là một nhóm con cháu của người Chăm, đã từng sinh sống ở vùng duyên hải Trung Bộ. Nhưng vì lý do lịch sử nào đó, (người Kinh xâm chiếm) khiến cho một số người phải rời bỏ quê hương để tìm nơi đất mới. Những người di dần dấu tích ấy đã tự đặt cho mình tên gọi Chư Rư. Chính họ là những người đã mang theo nghề làm ruộng và làm gốm đến những địa bàn cư trú chủ yếu hiện nay của họ thuộc huyện Đơn Dương. Tại những nơi này, vẫn lưu tồn nhiều địa danh chứng tỏ điều đó.
Những người Chu Ru có danh tiếng

| Tên | Sinh thời | Hoạt động |
| --- | --- | --- |
| Ya Suy | 1987-... | Ca sỹ tỉnh Lâm Đồng, chiến thắng tại cuộc thi Vietnam Idol 2012 , trang web Lưu trữ 2018-03-25 tại Wayback Machine |
Microchilus lunifer

| Microchilus lunifer> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Microchilus
Loài (species): M. lunifer
Danh pháp hai phần
Microchilus lunifer (Schltr.) Ormerod, 2002 
Microchilus lunifer là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Schltr.) Ormerod mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Microchilus lunifer”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Rhabdomastix shansica

| Rhabdomastix shansica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Rhabdomastix
Danh pháp hai phần
Rhabdomastix shansica Alexander, 1954 
Rhabdomastix shansica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.
Microchilus major

| Microchilus major> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Microchilus
Loài (species): M. major
Danh pháp hai phần
Microchilus major C.Presl 
Microchilus major là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được C.Presl mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Microchilus major”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Perjiva kamathi

| Perjiva kamathi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Perjiva
Loài (species): P. kamathi
Danh pháp hai phần
Perjiva kamathi Jonathan & Gupta, 1973 
Perjiva kamathi là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Phaseolodes

| Phaseolodes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Phaseolodes
Phân cấp
 xem trong bài
Phaseolodes là một chi thực vật có hoa trong họ Đậu.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Phaseolodes”. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2013.
Peltogyne excelsa

| Peltogyne excelsa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Peltogyne
Loài (species): P. excelsa
Danh pháp hai phần
Peltogyne excelsa Ducke 
Peltogyne excelsa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Ducke miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Peltogyne excelsa”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Nyssodrysternum fulminans

| Nyssodrysternum fulminans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Nyssodrysternum
Loài (species): N. fulminans
Danh pháp hai phần
Nyssodrysternum fulminans (Bates, 1864) 
Nyssodrysternum fulminans là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.