stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nhà Hán
Kinh tế > Sản xuất tư nhân và độc quyền chính phủ

Đầu thời Tây Hán, mọi nhà công nghiệp muối hoặc sắt, dù là một vị vương hay một thương nhân giàu có, đều có thể tự hào vì sở hữu khối tài sản ngang ngửa quốc khố và nắm trong tay lực lượng lao động nông dân trên ngàn người. Điều này khiến nông dân lũ lượt bỏ ruộng và làm chính phủ thất thu đáng kể thuế đất. Để loại bỏ ảnh hưởng của thương nhân, Hán Vũ Đế quốc hữu hóa công nghiệp muối và sắt vào năm 117 TCN, cho phép nhiều cựu thương nhân trở thành quan chức quản lý các công ty độc quyền chính phủ. Tới thời Đông Hán, triều đình bãi bỏ độc quyền chính phủ nhằm ủng hộ sản xuất cấp quận huyện và sản xuất tư nhân.
Rượu cũng là một mảng công nghiệp tư nhân sinh lời khác mà triều đình đã quốc hữu hóa vào năm 98 TCN. Năm 81 TCN, độc quyền rượu bị bãi bỏ. Đối với mua bán rượu tư nhân, triều đình đánh thuế tài sản 2 xu cho mỗi 0,2 L rượu. Đến năm 110 TCN, Hán Vũ Đế tiếp tục can thiệp vào hoạt động buôn bán ngũ cốc có lãi, chống đầu cơ bằng cách bán ngũ cốc do chính phủ tích trữ với giá thấp hơn thương nhân. Ngoại trừ việc Hán Minh Đế từng thành lập một cơ quan bình chuẩn tồn tại trong thời gian ngắn, triều đình Đông Hán hầu như không ban hành quy định kiểm soát giá cả.
Khoa học và công nghệ

Khi nghiên cứu lịch sử phát triển khoa học và công nghệ Trung Quốc, nhà Hán là một thời kỳ đặc biệt, có tốc độ phát triển khoa học và công nghệ sánh ngang với nhà Tống (960 – 1279).
Khoa học và công nghệ > Vật liệu viết

Vào thiên niên kỷ thứ 1 TCN, vật liệu viết chủ yếu ở Trung Quốc là đồ đồng, xương động vật, bảng tre hoặc gỗ. Đầu thời nhà Hán, vật liệu viết chính thường là đất sét, vải lụa, giấy gai dầu và ống quyển thẻ tre đan bằng dây gai dầu.
Mảnh giấy gai dầu cổ nhất được tìm thấy ở Trung Quốc có niên đại vào khoảng thế kỷ thứ 2 TCN. Quy trình sản xuất giấy tiêu chuẩn do Thái Luân phát minh vào năm 105. Mảnh giấy có chữ viết lâu đời nhất còn sót lại được tìm thấy trong đống đổ nát của một tháp canh bỏ hoang từ năm 110 ở Nội Mông.
Khoa học và công nghệ > Luyện kim và nông nghiệp

Dựa trên bằng chứng khảo cổ, ngay từ thời Xuân Thu, người Trung Quốc đã sử dụng lò cao để nấu quặng sắt thô thành gang. Ở Trung Quốc cổ đại, lò tinh luyện chưa ra đời. Tuy nhiên, tới thời nhà Hán, người Trung Quốc cũng đã biết rèn sắt bằng cách thổi oxy vào lò cao và kích hoạt quá trình khử cacbon. Có thể biến gang và gang thỏi thành sắt rèn hoặc thép thông qua một quy trình tinh luyện.
Người Trung Quốc thời Hán dùng đồng và sắt để chế tạo nhiều loại vũ khí, dụng cụ nấu nướng, công cụ làm mộc và đồ gia dụng. Nhờ những cải tiến trong kỹ thuật luyện gang mà một số loại nông cụ mới đã ra đời. Máy gieo hạt ba chân được phát minh vào thế kỷ thứ 2 TCN, cho phép nông dân dễ dàng gieo hạt theo hàng mà không cần trực tiếp dùng tay. Máy cày sắt thô sơ cũng được phát minh vào thời nhà Hán. Để vận hành máy cày chỉ cần một người điều khiển và hai con bò kéo. Mỗi máy cày gồm ba lưỡi cày, một hộp đựng hạt giống gieo trồng, một công cụ làm tơi đất, có thể giúp nông dân cày 45,730 m² đất một ngày.
Để bảo vệ cây trồng khỏi gió và hạn hán, thời Hán Vũ Đế, Triệu Quá đã sáng tạo ra phương pháp đại điền pháp thay đổi vị trí luống đất trồng giữa các mùa sinh trưởng. Sau khi thử nghiệm mang lại kết quả thành công, triều đình quyết định tài trợ và khuyến khích nông dân triển khai đại điền pháp. Nông dân thời Hán cũng áp dụng phương pháp ao điền đào hố sâu bón nhiều phân, không cần cày xới đất và phù hợp với địa hình dốc. Nông dân miền nam và một phần miền trung Trung Quốc trồng lúa trên ruộng bậc thang, trong khi nông dân dọc sông Hoài lại hay du canh.
Khoa học và công nghệ > Công trình kết cấu và địa kỹ thuật

: Mô hình cung điện bằng gốm trong lăng mộ thời Hán; lối vào các cung điện của hoàng đế được Quan lộc huân bảo vệ nghiêm ngặt. Bất cứ thường dân, quan lại, hoặc hoàng thân quốc thích nào tự ý xâm nhập cung điện đều bị xử tử.
 : Một mô hình kiến trúc bằng gốm được tìm thấy trong một ngôi mộ thời Đông Hán tại Tiêu Tác, tỉnh Hà Nam, mô tả một trang viên kiên cố với tháp, sân trong, hiên, mái gạch,  và một cây cầu có mái che nối tầng ba của tháp chính với tháp canh nhỏ hơn.
Gỗ xẻ là vật liệu xây dựng chính thời nhà Hán. Nó được sử dụng để xây dựng hoàng cung, nhà lầu, hội trường và nhà một tầng. Vì gỗ thì rất nhanh mục, bằng chứng kiến trúc gỗ thời nhà Hán duy nhất còn sót lại là một bộ sưu tập ngói gốm. Hội trường gỗ lâu đời nhất còn tồn tại ở Trung Quốc thuộc về nhà Đường (618 – 907). Nhà sử học kiến trúc Robert L. Thorp chỉ ra sự khan hiếm di tích khảo cổ thời Hán và khẳng định rằng các nguồn văn học và nghệ thuật thời Hán mà các nhà sử học dùng để tìm manh mối về kiến trúc Hán đã tuyệt chủng thường không đáng tin cậy.
Tuy toàn bộ công trình kiến trúc gỗ đều đã không còn, nhiều tàn tích thời Hán bằng gạch, đá và đất nện vẫn còn nguyên vẹn. Chúng bao gồm khuyết đá, mộ thất bằng gạch, tường thành đất nện, tháp báo hiệu bằng gạch và đất nện, vài đoạn Vạn lý Trường thành đất nện, nền đất hội trường cũ, và hai pháo đài đất nện ở Cam Túc. Tàn tích tường đất nện bao quanh hai kinh đô Trường An và Lạc Dương vẫn còn tồn tại, cùng hệ thống xử lý nước thải gồm các mái vòm bằng gạch, mương, và ống nước bằng gốm. 29 khuyết đá thời Hán dựng trước ngõ vào khu đền thờ và lăng mộ, mô phỏng lại một số thành phần kết cấu bằng gỗ và gốm như mái lợp, mái hiên, lan can.
Nhà có sân là kiểu nhà phổ biến nhất được miêu tả trong các tác phẩm nghệ thuật thời nhà Hán. Mô hình gốm của một số công trình kiến trúc mà người ta tìm thấy trong các ngôi mộ thời nhà Hán, có lẽ được dùng làm nơi cư ngụ cho người chết ở thế giới bên kia, cung cấp nhiều manh mối có giá trị về những kiến trúc gỗ đã tuyệt chủng. Ví dụ, thiết kế nghệ thuật trên mái ngói mô hình thỉnh thoảng trùng khớp với mái ngói thật tại các di chỉ khảo cổ.
Hơn mười ngôi mộ dưới lòng đất thời nhà Hán đã được tìm thấy, rất nhiều trong số đó có cổng vòm, buồng khung vòm và mái vòm. Tuy nhiên, vẫn chưa biết khung vòm và mái vòm bằng gạch có trong kiến trúc trên mặt đất thời Hán hay không.
Từ nguồn tư liệu văn học, người ta biết rằng cầu dầm gỗ, cầu vòm, cầu treo thô sơ và cầu phao đã từng tồn tại vào thời nhà Hán. Tuy nhiên, cầu vòm chỉ được khắc họa trong hai tư liệu văn học và một tác phẩm phù điêu ở Tứ Xuyên.
Người Trung Quốc thời Hán đào những hố khai khoáng có độ sâu hơn 100 m để khai thác quặng kim loại. Họ khoan giếng và dùng cần trục để khai thác nước muối cô đặc rồi đem chưng cất thành muối hạt. Lò chưng cất muối được làm nóng bằng khí tự nhiên dẫn lên bề mặt qua đường ống tre. Mỗi giếng khoan nước muối có độ sâu khoảng 600 m.
Khoa học và công nghệ > Toán học

Xem thêm thông tin: Toán học Trung Quốc § Toán học thời nhà Hán
Ba luận thuyết toán học lớn thời nhà Hán đến nay vẫn còn tồn tại. Chúng bao gồm Toán số thư, Chu Bễ toán kinh và Cửu chương toán thuật. Những thành tựu toán học đáng chú ý thời Hán có thể kể đến việc giải các bài toán tam giác vuông, căn bậc hai, căn bậc ba và phương pháp ma trận, tính gần đúng số pi, chứng minh định lý Pythagoras, áp dụng hệ thập phân, giải hệ phương trình tuyến tính bằng phép khử Gauss, và dùng liên phân số để tìm nghiệm nguyên của phương trình.
Các nhà toán học Trung Quốc thời Hán là những người đầu tiên sử dụng số âm. Số âm được biểu thị lần đầu trong Cửu chương toán thuật dưới dạng que tính màu đen, trong khi số dương được biểu thị bằng que tính màu đỏ. Số âm cũng được nhà toán học Hy Lạp Diofantos sử dụng vào khoảng năm 275, và xuất hiện trong Bản thảo Bakhshali thế kỷ thứ 7 ở Càn-đà-la, Nam Á, nhưng mãi đến thế kỷ 16 mới được chấp nhận rộng rãi ở châu Âu.
Người Trung Quốc thời Hán áp dụng toán học trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Khi tạo ra một âm giai 60 âm, Kinh Phòng đã nhận ra rằng 53 quãng năm hoàn hảo gần bằng 31 quãng tám, tính toán được độ lệch là  {\begin{matrix}{\frac {177147}{176776}}\end{matrix}}(~ 1,002).
Khoa học và công nghệ > Thiên văn học

Toán học vô cùng cần thiết trong việc xây dựng nông lịch, một loại lịch âm dương lấy Mặt Trời và Mặt Trăng làm mốc thời gian trong suốt cả năm. Vào khoảng thế kỷ thứ 5 TCN, thời Xuân Thu, người Trung Quốc đã xây dựng lịch Tứ phân với giá trị một năm chí tuyến là 365,25 ngày. Năm 104 TCN, lịch Thái Sơ thay thế lịch Tứ phân, với giá trị một năm chí tuyến là  365{\begin{matrix}{\frac {385}{1539}}\end{matrix}}(~ 365,25016) ngày và giá trị một tháng âm lịch là  29{\begin{matrix}{\frac {43}{81}}\end{matrix}}(~ 29,53) ngày. Tuy nhiên, Hán Chương Đế về sau đã khôi phục lại lịch Tứ phân.
Các nhà thiên văn học thời Hán đã lập danh mục sao và ghi chép chi tiết tất cả sao chổi từng xuất hiện, bao gồm một Sao chổi Halley vào năm 12 TCN.
Các nhà thiên văn học thời Hán tin vào thuyết địa tâm, đưa ra giả thuyết rằng vũ trụ có hình dạng giống một quả cầu bao quanh hạt nhân Trái Đất và Mặt Trời, Mặt Trăng đều có dạng hình cầu chứ không phải hình đĩa. Họ cũng cho rằng Mặt Trời là nguồn sáng của Mặt Trăng cùng nhiều hành tinh khác, nguyệt thực xảy ra khi Trái Đất cản ánh sáng Mặt Trời chiếu xuống Mặt Trăng và nhật thực xảy ra khi Mặt Trăng cản ánh sáng Mặt Trời chiếu xuống Trái Đất. Mặc dù không được công nhận, Vương Sung đã mô tả chính xác chu trình bay hơi rồi ngưng tụ thành mây của nước.
Khoa học và công nghệ > Bản đồ, tàu thuyền và phương tiện

Bằng chứng văn học và khảo cổ cho thấy bản đồ đã có ở Trung Quốc từ trước thời nhà Hán. Những tấm bản đồ thời Hán đầu tiên được tìm thấy là ở một khu mộ thế kỷ thứ 2 TCN tại Mã Vương Đôi. Khoảng thế kỷ thứ nhất, Mã Viện đã tạo ra bản đồ địa hình đầu tiên trên thế giới từ hạt gạo. Thậm chí, bản đồ địa hình có thể tồn tại từ trước nữa nếu lăng mộ Tần Thủy Hoàng được khai quật và những gì viết trong Sử ký được chứng minh.
Mặc dù trước khi Bùi Tú xuất bản công trình bản đồ của mình, tỷ lệ chia độ và lưới tọa độ bản đồ không được mô tả kỹ lưỡng, có bằng chứng cho thấy từ đầu thế kỷ thứ 2, Trương Hành đã là người đầu tiên dùng tỷ lệ chia độ và lưới tọa độ bản đồ.
Người Trung Quốc thời Hán di chuyển đường thủy trên nhiều loại tàu thuyền khác nhau có từ thời trước, chẳng hạn như lâu thuyền. Thiết kế thuyền mành được phát triển và ứng dụng vào thời nhà Hán. Thuyền mành có phần mũi và đuôi hình vuông, đáy phẳng hoặc vát, phần sườn có vách ngăn kín nước như trong các thiết kế tàu phương Tây. Ngoài ra, tàu thuyền thời Hán còn được trang bị bánh lái ở đuôi, cho phép chúng di chuyển trên biển.
Dù người Trung Quốc đã sử dụng xe ngựa và xe bò từ lâu, mãi tới thế kỷ thứ nhất TCN, xe cút kít mới lần đầu tiên xuất hiện. Tác phẩm nghệ thuật thời Hán khắc họa xe ngựa cho thấy những chiếc ách gỗ nặng nề đặt trước cổ ngựa thời Chiến quốc đã được thay thế bằng bộ dây cương mềm mại. Tới thời Bắc Ngụy (386 – 534), người ta phát minh thêm vòng cổ cho ngựa.
Khoa học và công nghệ > Y học

Xem thêm thông tin: Đông y § Nhà Hán
Thầy thuốc thời Hán tin rằng cơ thể mỗi con người đều chịu sự tác động của âm dương và ngũ hành, hai chu kỳ tự nhiên chi phối vũ trụ. Mỗi phần phủ tạng đều liên kết với một hành cụ thể. Bệnh tật được xem là dấu hiệu cho thấy khí không thể đến được một phủ tạng nào đó. Vì vậy, thầy thuốc sẽ kê đơn cho người bệnh những thứ thuốc điều hòa, cân bằng lại khí.
Ví dụ, vì hành thổ được cho là tương sinh với hành hỏa, nên những loại thuốc thảo mộc có thể dùng để chữa lành phủ tạng gắn với hành hỏa. Bên cạnh ăn kiêng, thầy thuốc thời Hán còn đốt ngải, châm cứu và tập calisthenics để duy trì sức khỏe. Hoa Đà thường cho bệnh nhân dùng thuốc tê trước khi phẫu thuật, và kê cho họ thuốc mỡ giúp làm lành vết thương sau khi phẫu thuật. Trương Trọng Cảnh là tác giả của chuyên luận y học Thương hàn luận. Người ta cũng cho rằng ông và Hoa Đà đã hợp tác cùng nhau biên soạn Thần Nông bản thảo kinh.
Hán Vũ Đế (trị. 141 TCN – 87 TCN)
Bản đồ sơ lược các chiến dịch chinh phạt của nhà Hán trong thế kỷ thứ 2 TCN
Các lãnh chúa và lực lượng nông dân cát cứ đầu thời Đông Hán
Chữ khắc Đông Hán khắc trên một thỏi chì, dùng chữ Hy Lạp thôi lối Quý Sương, được khai quật ở Thiểm Tây, thế kỷ 1 – 2.
Một mũi tên thời Tây Hán
Các châu và quận nhà Hán vào năm 219, một năm trước thời điểm diệt vong
Tào Phi (trị. 216 – 220), người trực tiếp đặt dấu chấm hết cho nhà Hán
Một bức bích họa cuối thời Đông Hán (25 – 220), minh họa sống động cảnh yến tiệc, vũ nhạc, nhào lộn và đấu vật, từ khu lăng mộ Tá Hổ Đình ở Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam
Một bức bích họa từ một ngôi mộ thời Đông Hán tại Chu Thôn, Lạc Dương, tỉnh Hà Nam; hai nhân vật đang trải chiếu chơi lục bác
Chi tiết bích họa vẽ hai người phụ nữ đang mặc Hán phục, từ khu lăng mộ Tá Hổ Đình, Trịnh Châu, Hà Nam
Thẻ tre thời Hán khắc Binh pháp Tôn Tử, khai quật tại núi Ngân Tước, Lâm Nghi, Sơn Đông
Một bức tượng kỳ lân bằng đồng thời Đông Hán
Hình ảnh con cái thể hiện lòng hiếu thảo với cha mẹ trên một bức tranh khắc gỗ. Tác phẩm nghệ thuật này đến từ một chiếc hộp được tìm thấy trong một ngôi mộ từ thời Đông Hán tại quận Lạc Lãng, Bắc Triều Tiên.
Bức tranh đá khắc cảnh một người dâng tế phẩm ở trước từ đường.
Thú thần hộ mệnh ngày và đêm mặc Hán phục, tranh vẽ gạch men thời Hán; Michael Loewe viết rằng nhân hóa thú vật trong nghệ thuật và tín ngưỡng tôn giáo đã có từ trước thời nhà Hán và vẫn phổ biến trong nửa đầu thời Tây Hán và cả thời Đông Hán.
Một bức tranh tường khắc họa chiến mã và chiến xa trong khu lăng mộ Tá Hổ Đình, Trịnh Châu, Hà Nam
Tiền vàng thời Đông Hán
Kích và dao sắt thời Hán
Chuông đồng thời Tây Hán
Mặt thắt lưng trang trí bằng vàng chạm trổ hình thần thú cuối thời Hán.
Mô hình gốm thời Hán mô tả cảnh hai người đàn ông đang vận hành máy phong phiến xa bằng tay quay, và một chiếc búa đòn bẩy đập ngũ cốc
Bản phục chế hiện đại của hậu phong địa động nghi
Một bản đồ lụa thời Tây Hán được tìm thấy trong mộ số 3 khu lăng mộ Mã Vương Đôi, mô tả Vương quốc Trường Sa và Vương quốc Nam Việt ở miền nam Trung Quốc (lưu ý: hướng nam nằm ở trên cùng).
Một mô hình tàu bằng gốm thời Đông Hán với bánh lái ở đuôi và neo ở mũi tàu
Hoa hậu Thế giới 1982

| Hoa hậu Thế giới 1982 |
| --- | --- |
Ngày: 18 tháng 11 năm 1982
Dẫn chương trình: Peter Marshall, và Judith Chalmers
Biểu diễn: The Three Degrees
Địa điểm: Royal Albert Hall, Luân Đôn, Anh, Vương quốc Anh
Truyền hình: Thames Television
Tham gia: 68
Số xếp hạng: 15
Lần đầu tham gia: Indonesia Quần đảo Turks và Caicos
Bỏ cuộc: Argentina Áo Jersey Lesotho Papua New Guinea Suriname
Trở lại: Quần đảo Virgin (Mỹ) Panama Paraguay Bồ Đào Nha Nam Tư
Người chiến thắng: Mariasela Álvarez  Cộng hòa Dominica
Ăn ảnh: Lolita Maure Molina  Thụy Sĩ
← 19811983 →
Hoa hậu Thế giới 1982 là cuộc thi Hoa hậu Thế giới lần thứ 32, được tổ chức tại Royal Albert Hall, Luân Đôn, Vương quốc Anh. Người chiến thắng là Mariasela Alvarez Lebrón từ Cộng hoà Dominican. Á hậu 1 và á hậu 2 lần lượt là Sari Kaarina Aspholm từ Phần Lan, và Della Frances Dolan từ Vương quốc Anh người từng vào bán kết cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 1982 (lúc đó cô đại diện cho Anh) bốn tháng trước đó.
Kết quả > Thứ hạng

| Kết quả | Thí sinh |
| --- | --- |
Hoa hậu Thế giới 1982:   Cộng hòa Dominica – Mariasela Álvarez
Á hậu 1:   Phần Lan – Sari Kaarina Aspholm
Á hậu 2:   Vương quốc Anh – Della Frances Dolan
Top 7:   Ireland – Roberta Brown   Thụy Sĩ – Lolita Morena   Trinidad và Tobago – Althea Ingrid Rocke   Hoa Kỳ – Elizabeth LuAnn Caughey
Top 15:   Úc – Catherine Anne Morris   Bolivia – Brita Margareta Cederberg Schmidt   Quần đảo Cayman – Maureen Therese Lewis   Đan Mạch – Tina Maria Nielsen   Guam – Frances Rose Limtiaco   Philippines – Sara-Jane Coronel Areza   Nam Tư – Ana Sasso   Zimbabwe – Caroline Murinda
Các giải thưởng đặc biệt

| Giải thưởng | Thí sinh |
| --- | --- |
Hoa hậu Cá tính:   Quần đảo Cayman - Maureen Therese Lewis
Hoa hậu Ảnh:   Thụy Sĩ - Lolita Laure Morena
Các nữ hoàng sắc đẹp khu vực

| Khu vực | Thí sinh |
| --- | --- |
Châu Á:   Philippines - Sara-Jane Areza
Châu Âu:   Phần Lan - Sari Kaarina Aspholm
Châu Phi:   Zimbabwe - Caroline Murinda
Châu Mỹ:   Cộng hòa Dominica - Mariasela Álvarez
Châu Đại Dương:   Úc - Catherine Ann Morris
Ghi nhận > Lần đầu tham gia

Indonesia
Quần đảo Turks và Caicos
Ghi nhận > Trở lại

Lần cuối tham gia vào năm 1975:
Nam Tư
Lần cuối tham gia vào năm 1979:
Bồ Đào Nha
Lần cuối tham gia vào năm 1980:
Panama
Paraguay
Quần đảo Virgin (Mỹ)
Ghi nhận > Bỏ cuộc và không tham dự

Argentina – không tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới vì cuộc xung đột chính trị đang diễn ra với Vương quốc Anh, và vấn đề tranh chấp liên quan đến quần đảo Falkland.
Áo – Rita Isabelle Zehtner, không tham dự cuộc thi vì những lý do cá nhân.
Jersey
Lesotho
Papua New Guinea
Suriname
Ghi nhận > Một số chú ý khác

Thụy Điển đã tham dự cuộc thi Hoa hậu châu Âu 1983 và đạt danh hiệu Á hậu 1.
Quần đảo Cayman và Thụy Sĩ đã đạt được những giải thưởng giống nhau khi tham dự Hoa hậu Hoàn vũ 1982 và 1983.
7 trong tổng số 15 thí sinh vào bán kết từng tham gia cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ.
Phần Lan, Đức và Vương quốc Anh lọt vào bán kết cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 1982.
Ireland và Thụy Sĩ đã từng tham dự Hoa hậu Hoàn vũ 1983 tại St. Louis, MO, và đạt vị trí Á hậu 2 và 3. Tây Ban Nha cũng tham gia cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ và vào đến bán kết.
Đây là lần đầu tiên Bolivia và Quần đảo Cayman vào bán kết.
Trinidad & Tobago, về vị trí thứ 6 tại Hoa hậu Thế giới, đã từng tham dự Hoa hậu Hoàn vũ 1980 tại Seoul, nhưng không vào được bán kết.
Quảng Mỹ Vân của Hồng Kông sau đó đã trở thành một ca sĩ tại quê nhà.
9 trong tổng số 15 thí sinh vào bán kết năm nay không có tên trong bán kết năm trước: Cộng hòa Dominican và Philippines (1973), Nam Tư (1975), Đan Mạch (1977), Thụy Sĩ và Phần Lan (1978), và Guam (1980). Bolivia và Quần đảo Cayman vào bán kết lần đầu tiên. Bolivia tham dự từ năm 1960, trong khi Quần đảo Cayman là năm 1977.
Hoa hậu Hoàn vũ 1966

| Hoa hậu Hoàn vũ 1966 |
| --- | --- |
Ngày: 16 tháng 7 năm 1966
Dẫn chương trình: Jack Linkletter
Địa điểm: Nhà hát Thính phòng Miami Beach, Miami Beach, Florida, Hoa Kỳ
Truyền hình: CBS
Tham gia: 58
Số xếp hạng: 15
Lần đầu tham gia: Guam Guyana
Bỏ cuộc: Úc Guiana (Anh) Cộng hòa Dominica Hồng Kông Mexico Bồ Đào Nha Tunisia Uruguay
Trở lại: Argentina Chile Liban Maroc Singapore Suriname Trinidad và Tobago
Người chiến thắng: Margareta Arvidsson    Thụy Điển
Thân thiện: Elizabeth Sanchez   Curaçao  Paquita Torres    Tây Ban Nha
Quốc phục đẹp nhất: Aviva Israeli  Israel
Ăn ảnh: Margareta Arvidsson   Thụy Điển
← 19651967 →
Hoa hậu Hoàn vũ 1966 là cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ lần thứ 15 được tổ chức vào ngày 16 tháng 7 năm 1966 tại Nhà hát Thính phòng Miami Beach ở Miami Beach, Florida, Hoa Kỳ. Cuộc thi có 58 thí sinh tham gia với chiến thắng thuộc về người đẹp Margareta Arvidsson đến từ Thụy Điển và được trao vương miện bởi Hoa hậu Hoàn vũ 1965 Apasra Hongsakula đến từ Thái Lan.
Kết quả > Thứ hạng

| Kết quả | Thí sinh |
| --- | --- |
Hoa hậu Hoàn vũ 1966:   Thụy Điển – Margareta Arvidsson
Á hậu 1:   Phần Lan – Satu Charlotta Östring
Á hậu 2:   Thái Lan – Cheranand Savetanand
Á hậu 3:   Ấn Độ – Yasmin Daji
Á hậu 4:   Israel – Aviva Israeli
Top 15:   Colombia – Edna Rudd Lucena   Đan Mạch – Gitte Fleinert   Anh – Janice Whiteman   Đức – Marion Heinrich   Hà Lan – Margo Domen   Na Uy – Siri Gro Nilsson   Perú – Madeline Hartog-Bel   Philippines – Maria Clarinda Soriano   Tây Ban Nha – Paquita Torres   Hoa Kỳ – Maria Remenyi
Các giải thưởng đặc biệt

| Giải thưởng | Thí sinh |
| --- | --- |
Hoa hậu Thân thiện:   Curaçao – Elizabeth Sanchez   Tây Ban Nha – Paquita Torres
Hoa hậu Ảnh:   Thụy Điển – Margareta Arvidsson
Trang phục dân tộc đẹp nhất:   Israel – Aviva Israeli
Hội đồng giám khảo

Sigmar Bernadotte
Anthony Delano
Felipe Hilsman
Dong Kingman – Nghệ sĩ người Mỹ gốc Hoa
Suki Nemanhaman
Earl Wilson – Nhà báo người Mỹ
Armi Kuusela – Hoa hậu Hoàn vũ 1952 đến từ Phần Lan
Thí sinh tham gia

Cuộc thi có tổng cộng 58 thí sinh tham gia:
| Quốc gia/Lãnh thổ | Thí sinh |
| --- | --- |
 Argentina: Elba Beatriz Baso
 Aruba: Sandra Fang
 Áo: Renate Polacek
 Bahamas: Sandra Zoe Jarrett
 Bỉ: Mireille De Man
 Bermuda: Marie Clarissa Trott
 Bolivia: María Elena Borda
 Brazil: Ana Cristina Ridzi †
 Canada: Marjorie Anne Schofield
 Ceylon: Lorraine Roosmalecocq
 Chile: Stella Dunnage Roberts
 Colombia: Edna Margarita Rudd Lucena
 Costa Rica: María Virginia Oreamuno
 Cuba: Lesbia Murrieta
 Curaçao: Elizabeth Sanchez
 Đan Mạch: Gitte Fleinert
 Ecuador: Martha Cecilia Andrade Alominia
 Anh: Janice Carol Whiteman
 Phần Lan: Satu Charlotta Ostring
 Pháp: Michele Boule
 Đức: Marion Heinrich
 Hy Lạp: Katia Balafouta
 Guam: Barbara Jean Perez
 Guyana: Umblita Van Sluytman †
 Hà Lan: Margo Isabelle Domen
 Iceland: Erla Traustadóttir
 Ấn Độ: Yasmin Daji
 Ireland: Gladys Waller
 Israel: Aviva Israeli
 Ý: Paola Bossalino
 Jamaica: Beverly Savory
 Nhật Bản: Atsumi Ikeno
 Hàn Quốc: Yoon Gui-young
 Liban: Yolla Georges Harb
 Luxembourg: Gigi Antinori
 Malaysia: Helen Lee
 Maroc: Joelle Lesage
 New Zealand: Heather Gettings
 Na Uy: Siri Gro Nilsen
 Okinawa: Yoneko Kiyan
 Panama: Dionisia Broce
 Paraguay: Mirtha Martínez Sarubbi
 Perú: Madeline Hartog-Bel
 Philippines: Maria Clarinda Garces Soriano
 Puerto Rico: Carol Barajadas
 Scotland: Linda Ann Lees
 Singapore: Margaret Van Meel
 Nam Phi: Lynn Carol De Jager
 Tây Ban Nha: Paquita Torres Pérez
 Suriname: Joyce Magda Leysner
 Thụy Điển: Margareta Arvidsson
 Thụy Sĩ: Hedy Frick
 Thái Lan: Jeeranun Savettanun
 Trinidad và Tobago: Kathleen Hares
 Thổ Nhĩ Kỳ: Nilgun Arslaner
 Hoa Kỳ: Maria Judith Remenyi
 Venezuela: Magally Beatriz Castro Egui
 Wales: Christine Heller
Chú ý > Lần đầu tham gia

Guam
Guyana
Chú ý > Trở lại

| --- | --- |
 Lần cuối tham gia vào năm 1962:  Liban   Singapore  Lần cuối tham gia vào năm 1963:  Maroc  :  Lần cuối tham gia vào năm 1964:  Argentina   Suriname   Trinidad và Tobago (với tư cách là Trinidad)
Chú ý > Bỏ cuộc

Úc
Guiana (Anh)
Chile
Cộng hòa Dominica
Hồng Kông
Mexico
Bồ Đào Nha
Tunisia
Uruguay
Các quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia Hoa hậu Hoàn vũ 1966 và kết quả.
Nhà hát Thính phòng Miami Beach, địa điểm chính thức diễn ra cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 1966.
Azərbaycan marşı

| --- | --- |
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni

Quốc ca của  Azerbaijan
Lời: Ahmad Javad
Nhạc: Uzeyir Hajibeyov
Được thông qua: 1920   1992 (hiện tại)
Cho đến: 1922

Mẫu âm thanh
"Azərbaycan Marşı"tập tin trợ giúp
 
Phiên bản có lời
Phiên bản hát chay
Được hát chay bởi những người tại một cuộc biểu tình ở Baku, tháng 4 năm 2016.
"Azərbaycan Marşı" (Hành khúc Azerbaijan) là quốc ca nước Cộng hoà Azerbaijan. Phần nhạc được sáng tác bởi Uzeyir Hajibeyov, với lời bài hát của nhà thơ Ahmad Javad. Chính phủ Cộng hòa Azerbaijan đã chính thức thông qua bài quốc ca vào năm 1920 với việc thông qua sắc lệnh, "Bài thánh ca của nhà nước Cộng hòa Azerbaijan." Năm 1992, sau khi Liên Xô tan rã, chính phủ của Azerbaijan đã chính thức khôi phục "Azərbaycan Marşı" làm quốc ca.
Chính phủ Azerbaijan cũng đã chính thức tuyên bố quốc ca là "biểu tượng thiêng liêng của nhà nước Azerbaijan, sự độc lập và thống nhất của Azerbaijan."
Kể từ năm 2006, một đoạn lời bài hát từ quốc ca được viết trên tờ tiền mặt sau của tờ 5 manat Azerbaijan. Vào năm 2011, để kỷ niệm 20 năm độc lập của Azerbaijan từ Liên Xô, chính phủ đã phát hành một con tem kỷ niệm quốc ca. Nó có giá 1 manat và với số lượng phát hành là 5.000.