stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Stripped (album của Christina Aguilera)
Thực hiện

Sau khi Christina Aguilera phát hành album đầu tay mang chính tên cô thông qua hãng thu âm RCA, cô đã có những thành công quốc tế vang dội và trở thành một hình tượng "Công chúa nhạc Pop" đương thời cùng với Britney Spears. Mặc dù vậy, cô không hài lòng về âm nhạc và hình ảnh của cô mà quản lý lúc bấy giờ của Aguilera, Steve Krurtz, tạo dựng cho cô. Aguilera không đồng tình về việc quảng bá hình ảnh của cô là một ca sĩ dòng nhạc bubblegum pop, một thể loại nhạc thịnh hành lúc bấy giờ. Và sau nhiều bất đồng quan điểm, Aguilera đã quyết định chấm dứt hợp đồng với Steve Krurtz và chọn Irving Azoff làm quản lý mới. Cũng chính nhờ điều này mà Christina có những chuyển biến mới trong âm nhạc và phong cách biểu diễn.
Sau khi chấm dứt hợp đồng với quản lý cũ, Aguilera đã quyết định tự mình tạo dựng một hình ảnh mới cho mình. Trong quá trình thực hiện Stripped, Christina đã tìm tòi rất nhiều thể loại mới cho album, bao gồm R&B, soul, pop rock và hip hop. Ngoài ra, Christina còn hợp tác với một đội ngũ nhà sản xuất thu âm bao gồm cả lâu năm và nhà sản xuất mới gồm Scott Storch, Linda Perry và Alicia Keys. Trong đó, Christina đã thừa nhận rằng Linda Perry đã có sức ảnh hưởng tới cô. Christina đã nói, "Tôi thật sự, thật sự thích những bài hát do Perry sáng tác.", "Cô ấy dạy tôi rằng những điều không hoàn hảo đều là tốt và chúng ta nên giữ nó, vì nó đến từ trái tim của ta. Nó khiến cho mọi thứ trở nên đáng tin hơn và thật là dũng cảm khi sẻ chia nó với thế giới." Ngoài ra, trong suốt thời gian này, Aguilera đã thay đổi ngoại hình và phong cách khi nhuộm tóc đen, để hình xăm, khuyên mũi, thường xuyên chụp ảnh khỏa thân và dùng nghệ danh là "Xtina."
Khi được phỏng vấn với MTV, Christina đã nói,
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Tôi cảm thấy như đó là một bắt đầu mới, một sự giới thiệu lại về bản thân tôi như một người nghệ sĩ theo một cách khác, bởi vì đây là lần đầu tiên công chúng thấy sự thật trong con người tôi thế nào. [...] Tôi có cơ hội để phô ra màu sắc và sự liên kết giữa tình yêu của tôi với âm nhạc và thanh nhạc của tôi. [...] Và tôi đặt tên album này là Stripped (Trần trụi) vì nó có ý nghĩa hãy lột trần tâm hồn của bạn và hãy rộng mở trái tim với thế giới. | ” |
Quảng bá

Aguilera bắt đầu quảng bá cho Stripped khi trình diễn "Dirrty" trên Giải Video âm nhạc của MTV năm 2002 tại Thành phố New York ngày 29 tháng 8 năm 2002. Ngày 28 tháng 10 năm 2002, Aguilera biểu diễn ca khúc "Beautiful" trên chương trình truyền hình Late Show with David Letterman. Trên chương trình Today năm 2002, cô biểu diễn hai ca khúc đó là "Beautiful" và "Impossible". Ngày 25 tháng 1 năm 2003, Aguilera trình diễn hai ca khúc "Beautiful" và "Fighter" trên chương trình Saturday Night Live.
Tại Giải Âm nhạc châu Âu của MTV năm 2002, Aguilera biểu diễn ca khúc "Dirrty", tái hiện lại cảnh quay trong video, với sàn đấu boxing nhớp nhúa. Trong buổi biểu diễn, Christina đã mặc bộ bikini và quần chap hở mông. Tại Giải Video âm nhạc của MTV năm 2003, Aguilera đã biểu diễn "Dirrty" cùng với "Fighter". Tại Giải Grammy năm 2004, Aguilera đã biểu diễn lại ca khúc "Beautiful"
Aguilera đã thực hiện hai chuyến lưu diễn hòa nhạc để quảng bá cho Stripped, bao gồm Justified/Stripped Tour cùng Justin Timberlake và Stripped World Tour. Cả hai chuyến lưu diễn này đều vào năm 2003. Trong đó, Justified/Stripped Tour được các độc giả của tạp chí danh tiếng Rolling Stone bầu chọn là chuyến lưu diễn xuất sắc nhất năm 2003. Ngoài ra, cô cũng phát hành DVD trực tiếp đầu tiên, Stripped Live in the U.K. vào năm 2004. Tổng thể, Justified/Stripped Tour đã thu về 45 triệu đô la Mỹ, và Stripped World Tour đã thu về 75 triệu đô la Mỹ. Đây được coi là chuyến lưu diễn thành công nhất của Aguilera.
Ngoài ra, Aguilera cũng phát hành các đĩa đơn để quảng bá cho Stripped. Trước khi phát hành album một tháng, Aguilera đã phát hành đĩa đơn đầu tiên từ album mang tên "Dirrty" với hy vọng sẽ thu được sự chú ý từ công chúng. Tuy nhiên, video âm nhạc của bài hát đã bị chỉ trích nặng nề từ phía truyền thông lẫn công chúng. Điều này đã dẫn đến việc video bị ngừng phát sóng tại Thái Lan. Tại Mỹ, "Dirrty" là một thất bại thương mại khi chỉ đạt vị trí 48 trên Billboard Hot 100, tuy nhiên bài hát lại là một hit tốp 5 quốc tế với vị trí quán quân tại UK Singles Chart và Irish Singles Chart. Để làm dịu tình hình, Aguilera đã quyết định phát hành đĩa đơn thứ hai là "Beautiful" được sáng tác và sản xuất toàn bộ bởi Linda Perry. Bài hát không những được các nhà phê bình nhạc khen ngợi mà còn là một hit quốc tế, đứng đầu bảng xếp hạng của rất nhiều nước. Các đĩa đơn tiếp theo, "Fighter", "Can't Hold Us Down" và "The Voice Within" được phát hành vào năm 2003 để tiếp tục quảng bá cho Stripped. Cả ba đều không thành công lắm tại Mỹ, chỉ đạt vị trí cao nhất ngoài tốp 10 trên Billboard Hot 100 nhưng bù lại là các hit quốc tế, lọt vào tốp 10 của Úc, Canada và Liên hiệp Anh.
Phát hành và tiếp nhận > Đánh giá chuyên môn

| Đánh giá chuyên môn> Nguồn đánh giá.Nguồn | Đánh giá chuyên môn> Nguồn đánh giá.Đánh giá |
| --- | --- |
Allmusic: 
Billboard: ưa thích
Entertainment Weekly: C+
The Guardian: 
NME: 
Rolling Stone: 
Slant Magazine: 
Stylus Magazine: F
Spin: 
The Village Voice: không ưa thích
Stripped nhận được những đánh giá trái chiều từ phía phê bình. Tại trang Metacritic, album nhận được đánh giá với số điểm 55 trên 100 dựa trên 14 lượt đánh giá, có nghĩa là "được đánh giá trung bình." Tạp chí Entertainment Weekly nhận xét Stripped "quá dài, như một xưởng 20 bài hát." Ngoài ra tờ tạp chí còn viết "Stripped có một chút ít chất soul theo kiểu vamp, một ít âm thanh gần như metal, một ít nhạc piano chơi ở quán bar, một chút R&B quiet storm, một tí hip-hop theo phong cách bounce, và một ít chất rock hơi kì dị; tất cả chúng đều được hoàn thành một cách nghiêm túc." Tạp chí Spin đánh giá album với số điểm 6 trên 10, nhận xét "Với một lời khẳng định về nghệ thuật, Stripped có tất cả các thể loại-đó là một bước tiến tới hip hop, một bước tiến tới rock, đó là khu ổ chuột, đó là Disney..."
Tạp chí danh tiếng Rolling Stone gọi Stripped là album cho sự trưởng thành và đánh giá với số điểm ba trên năm sao, nói: "Giọng hát của Aguilera tiếp tục phát triển đầy đặn hơn và ở những bài đòi chất giọng mạnh mẽ như 'Cruz', cô ấy có thể vượt qua cả Whitney". BBC Music đánh giá album ở mức trung bình, nói rằng, "Từ đầu đến cuối, Stripped hoàn toàn táo bạo và quá lố như những gì Christina mặc [...] phần lớn trong số chúng dường như chỉ như một bài tập kéo dài dây thanh quản trên một phần nhạc nền yếu kém." The Village Voice chỉ trích gay gắt về nội dung ca từ của album và mô tả album như "một Mariah mới với tính khí ổn định hơn, mở rộng với những tác phẩm cóp nhặt giả tạo của những bài hát bán phổ thông." Stylus Magazine đánh giá album với số điểm tệ nhất, F, với lời bình luận, "bản thu này như một thất bại của sự tự kiểm định. Aguilera, khi cố trở nên thẳng thắn và chân thực, lại bị lột trần quá xa so với những gì mọi người muốn nhìn thấy. Cô ấy đáng lẽ có thể được tư vấn để kiềm chế sự tự do nghệ thuật và lắng nghe lời hướng dẫn của những quản lý thu âm, những người thỉnh thoảng thật sự làm tốt." Slant Magazine đánh giá album với số điểm ba trên năm sao với lời nhận xét, "Stripped giống với một sự kiện hơn là một album [...] sản xuất thừa thãi và quá căng thẳng khiến nó có thể dễ dàng bị cho là một album của Janet."
Phát hành và tiếp nhận > Diễn biến thương mại

Stripped đã đạt được thành công thương mại. Trên bảng xếp hạng Billboard 200 tại Mỹ, Stripped ra mắt tại vị trí á quân vào ngày 16 tháng 1 năm 2002 với doanh số 330.000 bản tiêu thụ trong tuần đầu tiên. Album tiếp tục trụ vững trên bảng xếp hạng năm 2004. Tổng thể, Stripped đã đạt chứng nhận bốn lần đĩa bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Hoa Kỳ và tiêu thụ được 4,3 triệu bản chỉ riêng tại Mỹ. Tại Liên hiệp Anh, trên bảng xếp hạng UK Albums Chart, Stripped ra mắt tại vị trí thứ 19 và đạt vị trí á quân là cao nhất. Ngoài ra, album còn được chứng nhận năm lần đĩa bạch kim bởi British Phonographic Industry và trở thành album bán chạy thứ ba tại đây trong năm 2003. Với 1.850.852 bản tiêu thụ, Stripped đã trở thành album bán chạy thứ 73 tại Liên hiệp Anh. Stripped cũng đã trụ vững trên UK Albums Chart từ năm 2002 tới năm 2004 và là album bán chạy thứ ba năm 2003 tại Liên hiệp Anh.
Tại Úc, album chỉ đạt vị trí thứ 7 là cao nhất song lại có doanh số khá cao, với chứng nhận 4 lần đĩa bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Úc dựa trên doanh số 280.000 bản. Tại Canada, Stripped đạt vị trí thứ 3 là cao nhất và được Music Canada cấp chứng nhận ba lần đĩa bạch kim với doanh số 300.000 bản. Tại Đức, Stripped đạt vị trí thứ sáu là cao nhất trên bảng xếp hạng Media Control Charts và đạt chứng nhận đĩa bạch kim với doanh số 300.000 bản. Tại Ý, Stripped đạt vị trí cao nhất là thứ 16 trên Italian Albums Chart và đạt chứng nhận đĩa vàng bởi Liên đoàn Công nghiệp âm nhạc Ý. Tại New Zealand, album đạt vị trí cao nhất là thứ 5 trên bảng xếp hạng New Zealand Albums Chart và đạt chứng nhận hai lần đĩa bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm New Zealand. Tại Thụy Sĩ, Stripped đạt vị trí thứ 9 trên Swiss Albums Chart và đạt chứng nhận đĩa bạch kim bởi Liên đoàn Công nghiệp ghi âm quốc tế. Tại Hungary, mặc dù chỉ được xếp hạng thứ 39 trên Hungarian Albums Chart song vẫn đạt được chứng nhận đĩa bạch kim bởi Mahasz.
Trên toàn châu Âu, album đạt chứng nhận 3 lần đĩa bạch kim với doanh số là 3 triệu bản. Tổng thể, Stripped đã tiêu thụ được 12 triệu bản toàn thế giới.
Dấu ấn văn hóa

Stripped đã trở thành một dấu ấn văn hóa nổi bật. Chính album này đã khiến Christina Aguilera từ một hình tượng "Công chúa nhạc Pop" trước kia thành một "Biểu tượng sex". Album có mặt trong cuốn sách âm nhạc 1001 album bạn phải nghe trước khi chết (1001 Albums You Must Hear Before You Die) năm 2003. Tuy nhiên sau đó vào năm 2008 Back to Basics đã thay thế Stripped trong danh sách. Các đĩa đơn trích từ album cũng gây được sự chú ý của các ngôi sao lớn và công chúng. Khi quảng bá cho album, video "Dirrty" đã gây nên làn sóng tranh cãi lớn từ các ngôi sao đồng nghiệp gồm Shakira. Không những thế, video còn khiến cho Christina Aguilera từ một "Công chúa nhạc Pop" thành một "Biểu tượng sex". Video còn đứng vị trí số một trong danh sách "Tốp 10 các video gợi dục nhất mọi thời đại" của FHM và của tờ báo The Sun Times. Trong khi đó, "Beautiful" được Simon Cowell gọi là "một trong những bản nhạc pop vĩ đại nhất" và trở thành một di sản lớn, đã được cover lại bởi rất nhiều nghệ sĩ gồm Kelly Clarkson, Kenny G, Chaka Khan và Jason Mraz. Đĩa đơn "Fighter" đã được cover lại bởi Darren Criss của Glee, đội của Christina trên The Voice và thí sinh X Factor của Mỹ CeCe Frey.
Dấu ấn văn hóa > Giải thưởng và đề cử

Stripped đã được đề cử và giành được nhiều giải thưởng danh giá. Năm 2003, album và các bài hát trong album được đề cử 11 hạng mục của 7 giải thưởng khác nhau: giải GLAAD, giải Grammy, giải MOBO, giải Q, giải Âm nhạc châu Âu của MTV, giải Video âm nhạc của MTV và giải Teen Choice Award. Video âm nhạc của "Beautiful" đạt được một giải GLAAD do sử dụng những hình ảnh của người đồng tính trong video. Còn "Dirrty" mang về hai giải thưởng, là giải "Video của năm" của giải MOBO và "Bài hát của năm" của giải Q. Năm 2004, Stripped tiếp tục được đề cử thêm 9 hạng mục của 4 giải thưởng, và lần này, ca khúc "Beautiful" đã mang về cho Aguilera một giải Grammy ở hạng mục "Trình diễn pop nữ xuất sắc nhất". Ngoài ra, video âm nhạc của bài hát "Fighter" còn thắng một giải Juno ở hạng mục "Video của năm". Tổng thể, Stripped đã mang về cho Christina Aguilera năm giải thưởng trên tổng 20 đề cử, tất cả các giải thưởng đều do các bài hát trong album giành được, còn bản thân album thì không nhận được giải nào.
| Năm | Giải thưởng | Tác phẩm được đề cử | Hạng mục | Kết quả | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2003 | Giải GLAAD | "Beautiful" (video âm nhạc) | Sự công nhận đặc biệt | Đoạt giải |  |
| 2003 | Giải Grammy | "Dirrty" (hợp tác với Redman) | Hợp tác giọng pop xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2003 | Giải MOBO | "Dirrty" (video âm nhạc) | Video của năm | Đoạt giải |  |
| 2003 | Giải Q | "Dirrty" (hợp tác với Redman) | Ca khúc của năm | Đoạt giải |  |
| 2003 | Giải Âm nhạc châu Âu của MTV | "Beautiful" | Ca khúc xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2003 | Giải Âm nhạc châu Âu của MTV | Stripped | Album xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2003 | Giải Video âm nhạc của MTV | "Dirrty" (video âm nhạc) | Video nữ xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2003 | Giải Video âm nhạc của MTV | "Dirrty" (video âm nhạc) | Video nhạc pop xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2003 | Giải Video âm nhạc của MTV | "Dirrty" (video âm nhạc) | Video nhạc dance xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2003 | Giải Video âm nhạc của MTV | "Dirrty" (video âm nhạc) | Biên đạo múa xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2003 | Teen Choice Award | Stripped | Album được chọn | Đề cử |  |
| 2004 | Giải Grammy | "Beautiful" | Trình diễn pop nữ xuất sắc nhất | Đoạt giải |  |
| 2004 | Giải Grammy | "Can't Hold Us Down" (hợp tác với Lil' Kim) | Hợp tác pop xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2004 | Giải Grammy | Stripped | Album giọng pop xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2004 | Giải BRIT | Stripped | Album quốc tế xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2004 | Giải Juno | Stripped | Album quốc tế xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2004 | Giải Juno | "Fighter" (video âm nhạc) | Video của năm | Đoạt giải |  |
| 2004 | Giải Video âm nhạc của MTV | "The Voice Within" (video âm nhạc) | Video nữ xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2004 | Giải Video âm nhạc của MTV | "The Voice Within" (video âm nhạc) | Quay phim xuất sắc nhất | Đề cử |  |
| 2004 | Giải Video âm nhạc của MTV | "The Voice Within" (video âm nhạc) | Bầu chọn của khán giả | Đề cử |  |
Danh sách ca khúc

| Phiên bản chuẩn> STT | Phiên bản chuẩn> Nhan đề | Phiên bản chuẩn> Sáng tác | Phiên bản chuẩn> Sản xuất | Phiên bản chuẩn> Thời lượng |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | "Stripped Intro" |   |   | 1:39 |
| 2. | "Can't Hold Us Down" (hợp tác với Lil' Kim) | Christina Aguilera, Scott Storch, Matt Morris | Storch | 4:15 |
| 3. | "Walk Away" | Aguilera, Storch, Morris | Storch | 5:47 |
| 4. | "Fighter" | Aguilera, Storch | Storch | 4:05 |
| 5. | "Primer Amor (giang tấu)" | Aguilera, Storch | Storch | 0:53 |
| 6. | "Infatuation" | Aguilera, Storch, Morris | Storch | 4:17 |
| 7. | "Loves Embrace (giang tấu)" | Aguilera, Storch, Morris | Storch | 0:46 |
| 8. | "Loving Me For Me" | Aguilera, Storch, Morris | Storch | 4:36 |
| 9. | "Impossible" (hợp tác với Alicia Keys) | Alicia Keys | Alicia Keys | 4:14 |
| 10. | "Underappreciated" | Aguilera, Storch, Morris | Storch | 4:00 |
| 11. | "Beautiful" | Linda Perry | Perry | 3:58 |
| 12. | "Make Over" | Aguilera, Perry | Perry | 4:12 |
| 13. | "Cruz" | Aguilera, Perry | Perry | 3:49 |
| 14. | "Soar" | Aguilera, Rob Hoffman, Heather Holley | Hoffman, Holley | 4:45 |
| 15. | "Get Mine, Get Yours" | Aguilera, Steve Morales, Balewa Muhammad, David Siegel | Morales | 3:44 |
| 16. | "Dirrty" (hợp tác với Redman) | Aguilera, Dana Stinson, Muhammad, Reginald Noble, Jasper Cameron | Rockwilder, Aguilera | 4:58 |
| 17. | "Stripped Pt. 2" |   |   | 0:45 |
| 18. | "The Voice Within" | Aguilera, Glen Ballard | Ballard | 5:04 |
| 19. | "I'm OK" | Aguilera, Perry | Perry | 5:18 |
| 20. | "Keep on Singin' My Song" | Aguilera, Storch | Storch | 6:29 |
| Tổng thời lượng: | Tổng thời lượng: | Tổng thời lượng: | Tổng thời lượng: | 77:34 |
Xếp hạng và tiêu thụ > Đĩa đơn

| Năm | Đĩa đơn | Vị trí xếp hạng cao nhất>  Mỹ  | Vị trí xếp hạng cao nhất>  PopMỹ  | Vị trí xếp hạng cao nhất>  DanceMỹ  | Vị trí xếp hạng cao nhất>   Canada  | Vị trí xếp hạng cao nhất>  Úc  | Vị trí xếp hạng cao nhất>  Đức  | Vị trí xếp hạng cao nhất>  Thụy Sĩ  | Vị trí xếp hạng cao nhất>   LH Anh  | Chứng nhận (dựa theo doanh số) |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2002 | "Dirrty" (hợp tác với Redman) | 48 | 14 | — | 5 | 4 | 4 | 3 | 1 |  Úc:  Bạch kim  Thụy Sĩ:  Vàng |  |  |
| 2002 | "Beautiful" | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 4 | 1 | 1 |  Úc:  Bạch kim  Mỹ:  Vàng |  |  |
| 2003 | "Fighter" | 20 | 5 | — | 3 | 5 | 13 | 11 | 3 |  Úc:  Vàng  Mỹ:  Vàng |  |  |
| 2003 | "Can't Hold Us Down" | 12 | 3 | — | 4 | 5 | 9 | 11 | 6 |  Úc:  Vàng |  |  |
| 2003 | "The Voice Within" | 33 | 11 | — | 10 | 8 | 13 | 3 | 9 |  |  |  |
"—" Đĩa đơn không được phát hành hoặc không được xếp hạng tại quốc gia đó.
Lịch sử phát hành

| Quốc gia | Ngày phát hành | Hãng đĩa | Định dạng |
| --- | --- | --- | --- |
|  Ý | 26 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Thụy Điển | 26 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Liên hiệp Anh | 26 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Đức | 28 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Đan Mạch | 28 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Úc | 28 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Hồng Kông | 28 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Tây Ban Nha | 28 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Pháp | 29 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Mỹ | 29 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Nhật Bản | 29 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Canada | 29 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  Nga | 29 tháng 10 năm 2002 | Hãng thu âm RCA | Đĩa CD (bản chuẩn) |
|  New Zealand | 1 tháng 12 năm 2003 | Sony BMG | Đĩa CD + DVD (bản giới hạn) |
Viêm xoang khí áp

| Viêm xoang khí áp |
| --- | --- |
Tên khác: Chấn thương khí áp ở xoang

Xoang cạnh mũi
Khoa/Ngành: Y học cấp cứu, diving medicine 
Điều trị: Thuốc xịt thông mũi Thuốc giảm đau Phẫu thuật nội soi
Viêm xoang khí áp hay còn gọi là chấn thương khí áp ở xoang hoặc nén xoang là tình trạng viêm đau và đôi khi chảy máu màng của các khoang xoang cạnh mũi, thường là xoang trán. Nguyên nhân là do sự chênh lệch áp suất không khí bên trong và bên ngoài khoang.
Triệu chứng

Thông thường, chấn thương khí áp xoang là do nhiễm trùng đường hô hấp trên hoặc do dị ứng. Người bị ảnh hưởng sẽ cảm thấy đau mặt hoặc đau đầu đột ngột dữ dội khi máy bay hạ cánh. Nếu chênh lệch áp suất giữa xoang và môi trường xung quanh không được cân bằng, cơn đau có thể trở nên nghiêm trọng và gây mất khả năng vận động.
Sự chênh lệch áp suất làm cho niêm mạc xoang bị sưng lên và chảy máu dưới niêm mạc dẫn đến khó khăn hơn trong việc thông khí cho xoang, đặc biệt nếu các lỗ này bị tổn thương. Sau cùng, chất lỏng hoặc máu sẽ lấp đầy khoảng trống.
Trong hầu hết các trường hợp chấn thương khí áp xoang, đau khu trú ở vùng trán là triệu chứng nổi bật. Lý giải là do cơn đau bắt nguồn từ xoang trán, nằm phía trên xương trán. Ít gặp hơn là đau lan đến vùng thái dương, chẩm hoặc vùng sau nhãn cầu. Chảy máu cam hoặc tiết dịch huyết thanh từ mũi có thể xảy ra. Các triệu chứng thần kinh có thể ảnh hưởng đến dây thần kinh sọ thứ năm lân cận và đặc biệt là dây thần kinh dưới ổ mắt.
Bệnh lý

Bệnh lý của chấn thương khí áp xoang liên quan trực tiếp đến định luật Boyle, rằng thể tích của một khối khí tỷ lệ nghịch với áp suất tác dụng lên nó, khi nhiệt độ là không đổi:  P_{1}V_{1}=P_{2}V_{2} .
Hai loại chấn thương khí áp cấp tính được quan sát thấy đó là: nén và nén ngược.
Chẩn đoán

Thợ lặn, phi công và người đi máy bay có nguy cơ cao bị chấn thương khí áp xoang do sự thay đổi nhanh chóng về áp suất mà họ gặp phải. Chấn thương khí áp xoang tương đối dễ chẩn đoán khi nó được trình bày cho bác sĩ ngay sau khi tiếp xúc với những thay đổi áp suất môi trường. Tuy nhiên, chấn thương khí áp xoang có thể khó chẩn đoán hơn nếu bệnh nhân không cung cấp tiền sử tiếp xúc với những thay đổi áp suất môi trường. Ví dụ, nếu một bệnh nhân có biểu hiện đau mặt và nghẹt mũi nhưng không đề cập đến việc gần đây họ đã lặn biển hoặc đi máy bay, bác sĩ có thể không coi chấn thương khí áp xoang là một chẩn đoán có thể xảy ra. Ngoài ra, nếu bác sĩ tập trung vào các nguyên nhân có thể khác gây ra các triệu chứng của bệnh nhân, chẳng hạn như dị ứng hoặc nhiễm trùng xoang, họ có thể bỏ qua khả năng chấn thương khí áp xoang.
Chẩn đoán > Phân cấp

Weissman xác định ba cấp độ chấn thương khí áp xoang theo triệu chứng học:
Cấp độ I bao gồm các trường hợp khó chịu nhẹ ở xoang, thoáng qua mà không thấy thay đổi trên X-quang.
Cấp độ II được biểu thị qua cơn đau dữ dội kéo dài đến 24 giờ, với sự hiện diện của niêm mạc dày trên X-quang.
Bệnh nhân ở cấp độ III có cơn đau dữ dội kéo dài hơn 24 giờ và chụp X-quang cho thấy niêm mạc dày lên hoặc mờ đục một cách nghiêm trọng của vùng xoang bị ảnh hưởng; chảy máu cam hoặc viêm xoang sau đó có thể quan sát được.
Điều trị

Trong những trường hợp nhẹ, chấn thương khí áp xoang có thể được điều trị tại chỗ bằng thuốc thông mũi và thuốc giảm đau. Tuy nhiên, trong những trường hợp nặng hoặc những trường hợp không đáp ứng với điều trị tại chỗ, phẫu thuật nội soi mũi xoang (FESS) có thể cần thiết. Phương pháp điều trị này đã cho thấy kết quả tốt ở những phi công bị chấn thương khí áp xoang tái phát. Phẫu thuật có sự hỗ trợ của máy tính (CAS) là một kỹ thuật mới hơn có thể được sử dụng để hỗ trợ lập kế hoạch và thực hiện FESS. CAS sử dụng máy tính để tạo ra mô hình ba chiều về hệ thống xoang của bệnh nhân. Nhìn chung, FESS và CAS là những phương pháp điều trị hiệu quả cho chấn thương khí áp xoang. Các phương thức này có thể giúp cải thiện việc hút nghẹt và thông khí cho xoang, đồng thời cũng có thể làm giảm nguy cơ biến chứng.
Lịch sử

Viêm xoang khí áp đã được biết đến từ thời kỳ đầu phát triển của y học hàng không. Tuy nhiên, trong Thế chiến thứ hai, vấn đề này lần đầu tiên nhận được sự quan tâm nghiêm túc và sinh bệnh học của căn bệnh này được hiểu là do tiếp xúc với các chuyến bay ở độ cao lớn. Sự thay đổi độ cao nhanh chóng kèm theo những thay đổi về áp suất xung quanh khiến phi hành đoàn phải đối mặt với số đợt chấn thương khí áp xoang ngày càng tăng.
Chú thích

↑  US Navy Diving Manual, 6th revision. United States: US Naval Sea Systems Command. 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2008.
1 2  Brubakk, A. O.; T. S. Neuman (2003). Bennett and Elliott's physiology and medicine of diving, 5th Rev ed. United States: Saunders Ltd. tr. 800. ISBN 978-0-7020-2571-6.
1 2  Dehart, R. L.; J. R. Davis (2002). Fundamentals Of Aerospace Medicine: Translating Research Into Clinical Applications, 3rd Rev Ed. United States: Lippincott Williams And Wilkins. tr. 720. ISBN 978-0-7817-2898-0.
1 2  Fitzpatrick DT, Franck BA, Mason KT, Shannon SG (1999). “Risk factors for symptomatic otic and sinus barotrauma in a multiplace hyperbaric chamber”. Undersea Hyperb Med. 26 (4): 243–7. PMID 10642071. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2008.Quản lý CS1: URL hỏng (liên kết)
1 2  Weitzel EK, McMains KC, Rajapaksa S, Wormald PJ (tháng 1 năm 2008). “Aerosinusitis: pathophysiology, prophylaxis, and management in passengers and aircrew”. Aviat Space Environ Med. 79 (1): 50–3. doi:10.3357/ASEM.2203.2008. PMID 18225779.
↑  Weissman B, Green RS, Roberts PT (tháng 12 năm 1972). “Frontal sinus barotrauma”. Laryngoscope. 82 (12): 2160–8. doi:10.1288/00005537-197212000-00003. PMID 4648364. S2CID 5331981.
↑  Green RS, Weissman B (tháng 2 năm 1973). “Frontal sinus hematomas in aerospace medicine”. Aerosp Med. 44 (2): 205–9. PMID 4120015.
↑  Larsen AS, Buchwald C, Vesterhauge S (2003). “Sinus barotrauma--late diagnosis and treatment with computer-aided endoscopic surgery”. Aviat Space Environ Med. 74 (2): 180–3. PMID 12602451. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2008.
↑  Zadik Y, Chapnik L, Goldstein L (tháng 6 năm 2007). “In-flight barodontalgia: analysis of 29 cases in military aircrew”. Aviat Space Environ Med. 78 (6): 593–6. PMID 17571660. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2008.