stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Heliothryx
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
↑  Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela biên tập (tháng 1 năm 2022). “Hummingbirds”. IOC World Bird List Version 12.1. International Ornithologists' Union. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2022.
Ginevra de' Benci

| Ginevra de' Benci |
| --- | --- |

Thời gian: k. 1474–1478
Loại: Sơn dầu trên bản vẽ
Kích thước: 38.1 cm × 37 cm (150 in × 15 in)
Địa điểm: National Gallery of Art, Washington, D.C.
Ginevra de' Benci là một bức tranh chân dung của Leonardo da Vinci vẽ Ginevra de' Benci - một nhà quý tộc Florentine thế kỷ 15. Đây là một trong bốn bức chân dung phụ nữ của Leonardo, bên cạnh Mona Lisa, chân dung Người đàn bà và con chồn, và La belle ferronnière.  Hiện tại, bức tranh đang được trưng bày tại Phòng trưng bày Nghệ thuật Quốc gia ở Washington, D.C. Hoa Kỳ; đây là bức tranh duy nhất của Leonardo được trưng bày và lưu trữ ở Châu Mỹ.
Galium angustifolium

| Galium angustifolium |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Galium
Loài (species): G. angustifolium
Danh pháp hai phần
Galium angustifolium Nutt. ex Gray 
Galium angustifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Nutt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1841.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Galium angustifolium”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Franqueville, Somme

| --- | --- |
 Franqueville

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Hauts-de-France
Tỉnh: Somme
Quận: Amiens
Tổng: Domart-en-Ponthieu
Xã (thị) trưởng: Daniel Gorrea (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 53–127 m (174–417 ft) (bình quân 69 m (226 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 6,26 km2 (2,42 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 108  
 - Mật độ: 17/km2 (44/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 80346/ 80620

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Franqueville là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.
Địa lý

Thị trấn này tọa lạc trên đường D130, khoảng 16 dặm Anh về phía đông của Abbeville.
Dân số

| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 105 | 120 | 98 | 87 | 97 | 108 |
Số liệu điều tra dân số từ năm 1962, dân số không tính hai lần
Địa điểm nổi bật

Nhà thờ
Kretomino

| Kretomino |
| --- | --- |
—  Village  —
 

Kretomino
Country:  Ba Lan
Voivodeship: West Pomeranian
County: Koszalin County
Gmina: Manowo
Dân số : 410
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Kretomino [krɛtɔˈminɔ] (trước đây là Krettmin của Đức) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Manowo, thuộc quận Koszalin, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 6 kilômét (4 mi) phía tây bắc Manowo, 3 km (2 mi) về phía đông nam Koszalin và 136 km (85 mi) về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin. Nó nằm gần quốc lộ 11, nối Kołobrzeg và Bytom. Có một kết nối xe buýt giữa Kretomino và trung tâm thành phố Koszalin (đường số 13).
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Ngôi làng có dân số 410.
Heliotropium stevenianum

| Heliotropium stevenianum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Chưa đặt
Họ (familia): Boraginaceae
Chi (genus): Heliotropium
Loài (species): H. stevenianum
Danh pháp hai phần
Heliotropium stevenianum Andrz., 1862 
Heliotropium stevenianum là loài thực vật có hoa trong họ Mồ hôi. Loài này được Andrz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Heliotropium stevenianum”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Kadıobası, Şereflikoçhisar

| Kadıobası |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KadıobasıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Ankara
Huyện: Şereflikoçhisar
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 38 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 06950 
Mã điện thoại: 312 
Kadıobası là một xã thuộc huyện Şereflikoçhisar, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 38 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Ankara”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Gekko siamensis

| Gekko siamensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Gekkonidae
Chi (genus): Gekko
Loài (species): G. siamensis
Danh pháp hai phần
Gekko siamensis Grossmann & Ulber, 1990 
Danh pháp đồng nghĩa
 Gekko taylori Ota & Nabhitabhata, 1991  Gekko (Gekko) siamensis Wood et al., 2019 
Gekko siamensis là một loài thằn lằn trong họ Gekkonidae. Loài này được Grossmann & Ulber mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Chú thích

1 2  Grossmann W. & Ulber T., 1990. Ein neuer Gecko aus Zentral-Thailand: Gekko siamensis sp. nov. (Reptilia: Sauria: Gekkonidae). Sauria 12 (3): 9-18
↑  Ota, Hidetoshi; Nabhitabhata, Jarujin (1991). “A new species of Gekko (Gekkonidae: Squamata) from Thailand”. Copeia. 1991 (2): 503–509. JSTOR 1446598.
↑  “Gekko siamensis”. The Reptile Database. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2013.
Heliothryx auritus

| Heliothryx auritus |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Apodiformes
Họ (familia): Trochilidae
Chi (genus): Heliothryx
Loài (species): H. auritus
Danh pháp hai phần
Heliothryx auritus (Gmelin, 1788) 
Heliothryx auritus là một loài chim trong họ Chim ruồi.
Phân loài

Heliothryx auritus auriculatus (Nordmann, 1835)
Heliothryx auritus auritus (Gmelin, 1788)
Heliothryx auritus phainolaemus Gould, 1855
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Heliothryx auritus”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
↑  Peterson, Alan. “Apodiformes”. Zoonomen. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2013.
Jack Dalrymple

| Jack Dalrymple |
| --- | --- |

Chức vụ
Thống đốc North Dakota
Nhiệm kỳ: 7 tháng 12 năm 2010 – 15 tháng 12 năm 2016
Tiền nhiệm: John Hoeven
Kế nhiệm: Doug Burgum
 
Phó thống đốc North Dakota thứ 36
Nhiệm kỳ: 15 tháng 12 năm 2000 – 7 tháng 12 năm 2010
Tiền nhiệm: Rosemarie Myrdal
Kế nhiệm: Drew Wrigley
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 16 tháng 10, 1948 (75 tuổi) Minneapolis, Minnesota
Nơi ở: Governor's Residence
Đảng chính trị: Đảng Cộng hoà
Alma mater: Yale University
John "Jack" Dalrymple (sinh 16 tháng 10 năm 1948) là thống đốc thứ 32 tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Ông bắt đầu giữ chức vụ này từ ngày 7 tháng 12 năm 2010.
Peperomia puberulilimba

| Peperomia puberulilimba> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Magnoliidae
Bộ (ordo): Piperales
Họ (familia): Piperaceae
Chi (genus): Peperomia
Loài (species): P. puberulilimba
Danh pháp hai phần
Peperomia puberulilimba C. DC., 1920 
Peperomia puberulilimba là một loài thực vật có hoa trong họ Hồ tiêu. Loài này được C. DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Peperomia puberulilimba”. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Gekko rhacophorus

| Ptychozoon rhacophorus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Gekkonidae
Chi (genus): Ptychozoon
Loài (species): P. rhacophorus
Danh pháp hai phần
Ptychozoon rhacophorus (Boulenger, 1899) 
Ptychozoon rhacophorus là một loài thằn lằn trong họ Gekkonidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Chú thích

↑  “Ptychozoon rhacophorus”. The Reptile Database. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2013.
Kreypau

| Kreypau   |
| --- | --- |
  Huy hiệu
Vị trí của Kreypau   thuộc Huyện Saalekreis  
Kreypau  
Quốc gia: Đức
Bang: Sachsen-Anhalt
Huyện: Saalekreis
Liên xã: Leuna-Kötzschau
Phân chia hành chính: 3
Chính quyền
 • Thị trưởng: Hans-Hermann Dannenberg
Diện tích
 • Tổng cộng: 12,38 km2 (478 mi2)
Độ cao: 87 m (285 ft)
Dân số (2006-12-31)
 • Tổng cộng: 337
 • Mật độ: 0,27/km2 (0,71/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+01:00)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 06231
Mã vùng: 03462
Biển số xe: SK
Kreypau là một đô thị thuộc huyện Saalekreis, bang Saxony-Anhalt, Đức.
| x t Xã và đô thị thuộc huyện Saale |
| --- | --- | --- |
|  Bad Dürrenberg  Bad Lauchstädt  Barnstädt  Braunsbedra  Farnstädt  Kabelsketal  Landsberg  Leuna  Merseburg  Mücheln  Nemsdorf-Göhrendorf  Obhausen  Petersberg  Querfurt  Salzatal  Schkopau  Schraplau  Steigra  Teutschenthal  Wettin-Löbejün  |  Bad Dürrenberg  Bad Lauchstädt  Barnstädt  Braunsbedra  Farnstädt  Kabelsketal  Landsberg  Leuna  Merseburg  Mücheln  Nemsdorf-Göhrendorf  Obhausen  Petersberg  Querfurt  Salzatal  Schkopau  Schraplau  Steigra  Teutschenthal  Wettin-Löbejün  |  |
Galium antarcticum

| Galium antarcticum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Galium
Loài (species): G. antarcticum
Danh pháp hai phần
Galium antarcticum Hook.f. 
Galium antarcticum là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Hook.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1846.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Galium antarcticum”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Keshavapura, Ramanagara

| Keshavapura |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Ramanagara
Thành phố/thị trấn: Ramanagara
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Keshavapura là một làng thuộc tehsil Ramanagara, huyện Ramanagara, bang Karnataka, Ấn Độ.
Hemerobius signatus

| Hemerobius signatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Hemerobiidae
Phân họ (subfamilia): Hemerobiinae
Chi (genus): Hemerobius
Loài (species): H. signatus
Danh pháp hai phần
Hemerobius signatus Krüger, 1922 
Hemerobius signatus là một loài côn trùng trong họ Hemerobiidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Krüger miêu tả năm 1922.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Jack Curnow

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Ngày sinh:  (1910-01-31)31 tháng 1 năm 1910
Nơi sinh:  Lingdale, Yorkshire, Anh
Vị trí:  Thủ môn
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1935–1936 |  Wolverhampton Wanderers |  6 |  (0) |
| 1936–1937 |  Blackpool |  0 |  (0) |
| 1937–1939 |  Tranmere Rovers |  52 |  (0) |
| 1939 |  Hull City |  2 |  (0) |
| 1945–1946 |  Tranmere Rovers |  0 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Jack L. Curnow (31 tháng 1 năm 1910 – sau 1945) là một cầu thủ bóng đá người Anh. Là một thủ môn, ông thi đấu ở Football League cho Wolves, Tranmere Rovers và Hull City.
Pensacola electa

| Pensacola electa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Pensacola
Loài (species): P. electa
Danh pháp hai phần
Pensacola electa E.B. Bryant, 1943 
Pensacola electa là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Pensacola. Pensacola electa được Elizabeth Bangs Bryant miêu tả năm 1943.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Odontoglossum hinnus

| Odontoglossum hinnus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Odontoglossum
Loài (species): O. hinnus
Danh pháp hai phần
Odontoglossum hinnus Rchb.f., 1870 
Odontoglossum hinnus là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rchb.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1870.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Odontoglossum hinnus”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Gangaikoppa, Hirekerur

| Gangaikoppa |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Haveri
Thành phố/thị trấn: Hirekerur
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Gangaikoppa là một làng thuộc tehsil Hirekerur, huyện Haveri, bang Karnataka, Ấn Độ.
Odontoglossum kegeljanii

| Odontoglossum kegeljanii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Odontoglossum
Danh pháp hai phần
Odontoglossum kegeljanii E.Morren, 1877 
Odontoglossum kegeljanii là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được E.Morren mô tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Odontoglossum kegeljani”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Laccoptera cheni

| Laccoptera cheni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Laccoptera
Loài (species): L. cheni
Danh pháp hai phần
Laccoptera cheni Swietojanska, 2001 
Laccoptera cheni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Swietojanska miêu tả khoa học năm 2001.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Gaylussacia frondosa

| Gaylussacia frondosa |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 An toàn  (NatureServe)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ericaceae
Chi (genus): Gaylussacia
Loài (species): G. frondosa
Danh pháp hai phần
Gaylussacia frondosa (L.) Torr. & Gray ex Torr. 
Gaylussacia frondosa là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được (L.) Torr. & A.Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1843.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Gaylussacia frondosa”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Hemerobius sexpunctatus

| Hemerobius sexpunctatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Hemerobiidae
Phân họ (subfamilia): Hemerobiinae
Chi (genus): Hemerobius
Loài (species): H. sexpunctatus
Danh pháp hai phần
Hemerobius sexpunctatus Linnaeus, 1758 
Hemerobius sexpunctatus là một loài côn trùng trong họ Hemerobiidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Linnaeus miêu tả năm 1758.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Lactarius deliciosus

| Lactarius deliciosus |
| --- | --- |


Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Fungi
Ngành:: Basidiomycota
Lớp:: Agaricomycetes
Bộ:: Russulales
Họ:: Russulaceae
Chi:: Lactarius
Loài:: L. deliciosus
Danh pháp hai phần
Lactarius deliciosus (L. ex Fr.) S.F.Gray (1821)

Các đồng nghĩa
 Agaricus deliciosus L. (1753)  Galorrheus deliciosus (L.) P.Kumm. (1871)  Lactifluus deliciosus (L.) Kuntze (1891)
Lactarius deliciosus là một loại nấm thuộc chi Lactarius trong bộ Russulales. Lactarius deliciosus có nguồn gốc từ châu Âu nhưng đã vô tình được du nhập vào các quốc gia khác cùng với cây thông khi Lactarius deliciosus cộng sinh với thông. Lactarius deliciosus có thể được tìm thấy mọc trong các đồn điền thông. Một bức bích họa ở thị trấn Herculaneum, một trong những tác phẩm nghệ thuật sớm nhất minh họa một loài nấm, dường như mô tả loài Lactarius deliciosus.
Phân loại

Carl Linnaeus đã mô tả loài này trong tập hai của Species Plantarum vào năm 1753, trong đó ông đã đặt tên cho loài nấm này là Agaricus deliciosus, bắt nguồn từ tiếng Latinh là deliciosus, có nghĩa là "ngon". Linnaeus được cho là đã đặt tên cho loài đó sau khi ngửi và cho rằng loài nấm đó có vị ngon, nhưng ông có lẽ đã nhầm lẫn loài nấm này với nắp sữa Địa Trung Hải. Vào năm 1801, nhà nấm học người Hà Lan Christian Hendrik Persoon đã thêm loài này vào chi Lactifluus, sau đó vào năm 1821, nhà nấm học người Anh Samuel Frederick Grey đặt Lactarius deliciosus vào chi Lactarius trong cuốn The Natural Arrangement of British Plants.
Chú thích

↑  “Lactarius deliciosus (L.) Gray”. Index Fungorum. CAB International. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2010.
↑  Loizides M., Kyriakou T., Tziakouris A. (2011). Edible & Toxic Fungi of Cyprus. 1st Edition, 304 p. ISBN 978-9963-7380-0-7.
↑  “Carl Linnaeus”, Wikipedia (bằng tiếng Anh), 15 tháng 6 năm 2022, truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2022
↑  Wasson RG. (1968). Soma: The Divine Mushroom of Immortality. Harcourt Brace Jovanovick, Inc. ISBN 0-15-683800-1 p. 185.
↑  Gray, Samuel Frederick (1821). A natural arrangement of British plants, according to their relations to each other as pointed out by Jussieu, De Candolle, Brown, &c. . Harvard University. London, Baldwin, Cradock, and Joy.
Hemeroplanis parallela

| Hemeroplanis parallela> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Hemeroplanis
Loài (species): H. parallela
Danh pháp hai phần
Hemeroplanis parallela Smith, 1907 
Hemeroplanis parallela là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Gai cột sống

| Gai cột sống |
| --- | --- |

Chuyên khoa: Phẫu thuật chỉnh hình
ICD-10: M47
ICD-9-CM: 721
OMIM: 184300
DiseasesDB: 12323
MedlinePlus: 000436
eMedicine: neuro/564
Patient UK: Gai cột sống
MeSH: D013128
Gai cột sống (danh pháp khoa học: Spondylosis) là một căn bệnh thoái hóa cột sống, trong đó xuất hiện các phần xương mọc ra (gai xương) phía ngoài và hai bên của cột sống. Đó chính là sự phát triển thêm ra của xương trên thân đốt sống, đĩa sụn, dây chằng quanh khớp do viêm khớp cột sống mạn tính, chấn thương hay sự lắng đọng calci ở các dây chằng, gân tiếp xúc với đốt sống. Gai cột sống hay gặp ở nam và tăng theo độ tuổi.
Gai xương chính là các mỏm xương hoặc điểm lồi nhô ra tại các khớp. Chúng thường được hình thành do sự tổn thương bề mặt của khớp và cản trở cử động của xương, đồng thời gây ra đau đớn ở các mức độ khác nhau. Nhìn chung, bất cứ phần nào của cột sống cũng có thể bị ảnh hưởng bởi bệnh gai cột sống, nhưng thông thường khu vực thắt lưng và cổ hay mắc chứng bệnh này nhất. Các thuật ngữ như gai đốt sống cổ (Cervical Spondylosis), gai đốt sống ngực (Thoratic Spondylosis) và gai đốt sống thắt lưng (Lumbar Spondylosis) được sử dụng tương ứng với khu vực mắc phải.
Vị trí thường mọc gai là mặt trước và bên của cột sống, hiếm khi mọc ở phía sau nên ít chèn ép vào tủy và rễ thần kinh. Gai cột sống khiến người bệnh rất khó chịu, nhất là cảm giác đau ở vùng thắt lưng, đau vai hoặc cổ do gai tiếp xúc với dây thần kinh, các xương đốt sống khi cử động, đau lan xuống cánh tay, tê chân tay, đôi khi làm giới hạn vận động.
Triệu chứng

Wikipedia tiếng Việt  về tính pháp lý và độ chính xác của các thông tin có liên quan đến y học và sức khỏe. Độc giả cần liên hệ và nhận tư vấn từ các bác sĩ hay các chuyên gia. . Xem chi tiết tại Wikipedia:Phủ nhận y khoa và Wikipedia:Phủ nhận về nội dung.
Đa số bệnh gai cột sống không gây ra dấu hiệu triệu chứng gì một cách rõ ràng. Tuy nhiên khi gai cọ xát với xương khác hoặc các phần mềm ở xung quanh như dây chằng, rễ dây thần kinh (tức là quá trình vận động) thì bệnh nhân mới thấy đau và triệu chứng thường gặp là đau vai, đau thắt lưng, tay bị tê
Một số biểu hiện đau thông thường của gai cột sống
Đau thường xuất hiện ở cổ, thắt lưng, đặc biệt là khi bệnh nhân đứng hoặc đi. Vị trí đau tương ứng với phần cột sống liên quan.
Cảm giác bất thường hoặc mất cảm giác ở phần cột sống liên quan.
Trường hợp nặng thì đau tê ở cổ lan qua hai tay, đau ở lưng, đau dọc xuống hai chân.
Đau tăng lên khi đi lại hay vận động nhiều. Cơn đau tăng khi cử động, giảm khi nghỉ do đó sẽ đưa tới giới hạn cử động ở các phần này.
Cơ bắp yếu đi (đặc biệt là ở tay và chân).
Mất cân bằng.
Mất kiểm soát đường tiểu tiện và/hoặc đại tiện (tình huống nguy cấp).
Rối loạn thần kinh thực vật (rối loạn phản xạ tự động, tăng tiết mồ hôi, hạ hô hấp, biến chứng huyết áp...)
Nguyên nhân, cơ chế

Nguyên nhân gây ra bệnh gai cột sống bắt nguồn từ phần đĩa tròn từ sụn nằm giữa hai đốt sống (được gọi là bao xơ đĩa đệm), khi nó gặp vấn đề. Xương sống lưng (lumbar spine) và cổ (cervical spine) là nơi chịu ảnh hưởng nhiều nhất của các động tác đi đứng, khiêng nặng, cúi lên cúi xưống. Nó có xu hướng bị thoái hóa theo tuổi tác. Khi đó, phần bao xơ này bị mất nước, nứt vỡ và xẹp đi. Kết quả là các đốt sống liền kề tiếp xúc trực tiếp với nhau và bắt đầu mòn dần do ma sát. Theo đó hình thành các gai xương, gây đau và cản trở cử động của khớp.
Các đốt xương sống tiếp giáp với nhau bằng những khớp xương nhỏ (facet joint, vertebral joint) ở hai bên phía sau đốt sống. Lúc khớp xương bị thoái hoá (degeneration), mất sụn bọc các đầu xương ở trong khớp bị hư hại, mòn và tróc ra, làm lộ xương ở dưới sụn. Khớp xương bị viêm (sưng và đau) lúc đứng, ngồi và cả lúc đi. Vì khớp cột sống bị viêm, các đĩa đệm giữa các đốt sống cũng bị hư hại, cột sống không còn vững chắc như trước. Do đó, cột sống tìm cách tự ổn định bằng cách mọc ra những nhánh xương hay gai xương (bone spurs, osteophytes) bao quanh những khớp xương sống lưng đó. Đồng thời, thân đốt xương sống mọc ra những nhánh tương tự.
Ngoài ra khi tuổi tác càng cao, thì tình trạng viêm khớp và chấn thương cũng là một trong những nguyên nhân gây ra đau đốt sống. Ngoài ra còn có thể có tác hại do tai nạn, chấn thương, béo phì cũng như tác dụng do yếu tố di truyền (có những người mang gien có tác dụng làm cho đĩa đệm của họ yếu hơn bình thường).
Theo một số thống kê thì có 3 nguyên nhân chính dẫn đến gai cột sống:
Viêm khớp cột sống mãn tính: Quá trình viêm ảnh hưởng đến phần sụn đốt sống, lâu ngày phần sụn này bị hao mòn dần, khiến bề mặt trơn láng của nó trở nên thô ráp, xù xì và cuối cùng hai bề mặt xương tiếp xúc, cọ xát lên nhau. Đến lúc này, cơ thể sẽ có một quá trình tự điều chỉnh để khắc phục hiện tượng trên, nhưng kết quả của quá trình chỉnh sửa lại là sự hình thành gai xương.
Sự lắng đọng calci ở các dây chằng, gân tiếp xúc với đốt sống: Trường hợp này thường gặp trong thoái hóa cột sống ở người lớn tuổi, đó là sự lắng đọng calci dưới dạng calcipyrophosphat. Sự thoái hóa cột sống có thể xảy ra ở một trong các thành phần cấu tạo của cột sống: xương đốt sống, đĩa sụn, các dây chằng bám quanh khớp. Quá trình thoái hóa làm mất nước (chiếm 80% trong sụn) và biến đổi một số chất, làm sụn khớp dễ bị calci hóa.
Chấn thương: Chấn thương làm hư hại xương hoặc khớp ở cột sống, và phản ứng của cơ thể để sửa chữa nơi bị tổn thương sẽ dẫn đến sự hình thành gai cột sống. Trong trường hợp này, gai cũng có thể hình thành từ sự lắng đọng calci ở dây chằng đã dày lên do phản ứng viêm.
Phòng trị

Những thông tin y khoa của Wikipedia tiếng Việt chỉ mang tính chất tham khảo và không thể thay thế ý kiến chuyên môn.
Trước khi sử dụng những thông tin này, độc giả cần liên hệ và nhận sự tư vấn của các bác sĩ chuyên môn.