stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Atractus chthonius

| Atractus chthonius> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Serpentes
Phân thứ bộ (infraordo): Alethinophidia
Họ (familia): Colubridae
Chi (genus): Atractus
Loài (species): A. chthonius
Danh pháp hai phần
Atractus chthonius (Passos & Lynch, 2010) 
Atractus chthonius là một loài rắn trong họ Colubridae. Loài này được Passos & Lynch mô tả khoa học đầu tiên năm 2010.
Chú thích

↑  “Atractus chthonius”. The Reptile Database. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2013.
Mahmudiye, Kepsut

| Mahmudiye |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
MahmudiyeVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Balıkesir
Huyện: Kepsut
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 879 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mahmudiye là một xã thuộc huyện Kepsut, tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 879 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Balıkesir”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
Phaea sharonae

| Phaea sharonae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Phaea
Loài (species): P. sharonae
Danh pháp hai phần
Phaea sharonae Chemsak, 2000 
Phaea sharonae là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Bothriochloa

| Bothriochloa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Bothriochloa
Bothriochloa là một chi thực vật có hoa trong họ Hòa thảo (Poaceae).
Loài

Chi Bothriochloa gồm các loài:
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bothriochloa”. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2013.[liên kết hỏng]
Attagenus ruficollis

| Attagenus ruficollis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Dermestidae
Chi (genus): Attagenus
Loài (species): A. ruficollis
Danh pháp hai phần
Attagenus ruficollis Christofori & Jan, 1832 
Attagenus ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Dermestidae. Loài này được Christofori & Jan miêu tả khoa học năm 1832.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Onthophagus kangeanus

| Onthophagus kangeanus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. kangeanus
Danh pháp hai phần
Onthophagus kangeanus Paulian, 1936 
Onthophagus kangeanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Agyneta suecica

| Agyneta suecica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Linyphiidae
Chi (genus): Agyneta
Loài (species): A. suecica
Danh pháp hai phần
Agyneta suecica Holm, 1950 
Agyneta suecica là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Agyneta. Agyneta suecica được Herman Theodor Holm miêu tả năm 1950.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Malaxis rosilloi

| Malaxis rosilloi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Malaxis
Loài (species): M. rosilloi
Danh pháp hai phần
Malaxis rosilloi R.González & E.W.Greenw. 
Malaxis rosilloi là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được R.González & E.W.Greenw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1984.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Malaxis rosilloi”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Prionus sejunctus

| Prionus sejunctus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Prionus
Loài (species): P. sejunctus
Danh pháp hai phần
Prionus sejunctus Hayashi, 1959 
Prionus sejunctus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Geranomyia linearis

| Geranomyia linearis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Geranomyia
Loài (species): G. linearis
Danh pháp hai phần
Geranomyia linearis Alexander, 1915 
Geranomyia linearis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Agyphantes sakhalinensis

| Agyphantes sakhalinensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Linyphiidae
Chi (genus): Agyphantes
Loài (species): A. sakhalinensis
Danh pháp hai phần
Agyphantes sakhalinensis SaaristoMichael Ilmari Saaristo& Marusik, 2004 
Agyphantes sakhalinensis là một loài nhện trong họ Linyphiidae.
Loài này thuộc chi Agyphantes. Agyphantes sakhalinensis được Michael Ilmari Saaristo & Yuri M. Marusik miêu tả năm 2004.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Prionus sifanicus

| Prionus sifanicus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Prionus
Loài (species): P. sifanicus
Danh pháp hai phần
Prionus sifanicus Plavilstshikov, 1934 
Prionus sifanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Phobocampe mexicana

| Phobocampe mexicana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Phobocampe
Loài (species): P. mexicana
Danh pháp hai phần
Phobocampe mexicana (Cameron, 1904) 
Phobocampe mexicana là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Núi Ararat

| Mount Ararat |
| --- | --- |
Núi Ararat nhìn từ Yerevan
Độ cao: 5.137 m (16.854 ft) See Elevation section
Phần lồi: 3.611 m (11.847 ft) thứ 48
Danh sách: Country high point Ultra
Vị trí
Mount AraratAğrı, Doğubayazıt,  Turkey
Tọa độ: 39°42.113′B 44°17.899′Đ﻿ / ﻿39,701883°B 44,298317°Đ﻿ / 39.701883; 44.298317
Địa chất
Kiểu: Núi lửa tầng
Phun trào gần nhất: 1840
Leo núi
Chinh phục lần đầu: 1829 Dr. Friedrich Parrot and Khachatur Abovian
Ararat nhìn từ Iğdır, Thổ Nhĩ Kỳ.
Núi Ararat là một núi lửa hình nón ở Thổ Nhĩ Kỳ. Nó có hai đỉnh Đại Ararat (đỉnh cao nhất ở Thổ Nhĩ Kỳ với độ cao 5.137m) và Tiểu Ararat (với độ cao 3.896m). Khối núi Ararat có đường kính khoảng 40km. Ranh giới giữa Armenia-Thổ Nhĩ Kỳ nằm ở phía đông của Tiểu Ararat. Ở khu vực này, theo Hiệp ước Tehran năm 1932, sự thay đổi ranh giới theo hướng thuận lợi cho Thổ Nhĩ Kỳ và nước này giữ phần sườn phía đông của Tiểu Ararat.
Balıkhisar, Akyurt

| Balıkhisar |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
BalıkhisarVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Ankara
Huyện: Akyurt
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 06750 
Mã điện thoại: 312 
Balıkhisar là một xã thuộc huyện Akyurt, tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Ankara”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Onthophagus kachowskii

| Onthophagus kachowskii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. kachowskii
Danh pháp hai phần
Onthophagus kachowskii Olsoufief, 1900 
Onthophagus kachowskii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Nhà xuất bản Tinh Hoa

| --- | --- |
Loại hình: Nhà xuất bản
Ngành nghề: Xuất bản  Phát hành nhạc
Thành lập: Huế, (1943)
Người sáng lập: Tăng Duyệt
Giải thể: 1956
Trụ sở chính: Huế
Khẩu hiệu: Để biểu dương một nguồn âm nhạc Việt Nam mới
Nhà xuất bản Tinh Hoa là một nhà xuất bản âm nhạc nổi tiếng ở Việt Nam từ trước năm 1945, do Tăng Duyệt sáng lập tại Huế và sau này có chi nhánh tại Sài Gòn và Hà Nội.
Tăng Duyệt > Tiểu sử

Tăng Duyệt sinh năm 1915 tại Huế, cha là người Quảng Đông, mẹ người Việt. Năm lên 10 tuổi, cha mất, ông sống với anh trai, đi học đến 15 tuổi thì nghỉ học chữ, theo học nghề và làm thợ chụp ảnh ở hiệu ảnh Khải Xương của anh mình, lương tháng 15 đồng. Mê đọc sách từ nhỏ, ông để dành tiền tiêu vặt, tiền lương lùng mua sách để đọc, rồi đóng bìa da, lập tủ sách riêng. Một thời gian sau, ông mở hiệu ăn, rồi mở cơ sở sản xuất đồ mớp (đồ gỗ dân dụng) nhưng đều thất bại. Là người mê sách, lại thấy Huế thời đó số người đọc sách, có nhu cầu mua bán sách cũ khá nhiều, ông bèn mở hiệu sách Tân Hoa ở đường Gia Long, sau chuyển lên 121 Trần Hưng Đạo. Tiếp đến ông mở Nhà in Tân Hoa rồi Nhà xuất bản Tinh Hoa, chuyên xuất bản tác phẩm âm nhạc.
Từ năm 1956, ông giải tán Nhà Xuất Bản Tinh Hoa (Huế), ở nhà dạy con học, dạy cho cả những đứa trẻ hàng xóm, rồi đột ngột qua đời vào tết Mậu Thân 1968 vì đạn lạc.
Lịch sử

Nhà xuất bản Tinh Hoa được sáng lập năm 1943 tại Huế. Hoạt động chủ yếu là xuất bản và phát hành nhạc tiền chiến. Nhà xuất bản đã từng mua bản quyền và xuất bản nhạc của các nhạc sĩ: Phạm Duy, Văn Cao, Văn Giảng, Thẩm Oánh, Hùng Lân, Dương Thiệu Tước, Phạm Đình Chương, Nguyễn Văn Thương, Nhật Bằng, Nguyễn Mỹ Ca, Hoàng Trọng, Hoàng Giác, Thu Hồ, Anh Việt, Lê Thương, Lưu Hữu Phước, Canh Thân, Tô Vũ, Phan Huỳnh Điểu,...
Năm 1952, nhạc sĩ Lê Mộng Bảo được ông Tăng Duyệt phái vào Nam để thành lập chi nhánh và đại diện cho Nhà xuất bản Tinh Hoa Huế tại miền Nam. việc in ấn cũng chuyển vào Sài Gòn, bìa thì vẫn do họa sĩ Phi Hùng ở Huế trình bày. Dần dà, việc kinh doanh ở thị trường miền Nam, Miên, Lào đều giao cho nhạc sĩ Lê Mộng Bảo, có thêm người cháu gọi ông bằng chú ruột hỗ trợ. Ông Tăng Duyệt chỉ bay vào bay ra một năm vài lần.
Năm 1956, ông Tăng Duyệt từ Sài Gòn trở về Huế cùng mấy xe tải chở đầy những ấn phẩm âm nhạc tồn đọng, chất đầy một phòng lớn ở 121 Trần Hưng Đạo. Ông không nói gì với vợ con, bạn bè. Các ấn phẩm âm nhạc chất đống trong kho chứ không chịu đem bán xon, hạ giá vì để giữ uy tín của Nhà xuất bản và của các nhạc sĩ. Nhạc sĩ Lê Mộng Bảo một mình ở lại trong Nam, tìm mọi cách khôi phục, cho ra đời Nhà xuất bản Tinh hoa Miền Nam và làm giám đốc cho đến năm 1975.
Trụ sở

Nhà xuất bản Tinh Hoa có trụ sở chính đặt tại 121 đường Trần Hưng Đạo, Huế. Tổng phát hành và chi nhánh miền Bắc đặt ở nhà 80c, phố Hàng Trống, Hà Nội (sau chuyển đến 35 Lương Văn Can, Hà Nội). Tổng phát hành tại miền Nam ở số 185 Kichener, Sài Gòn.
Đến tháng 4 năm 1954, chi nhánh miền Bắc chuyển về Hải Phòng – số 40 đường Sađi Carnot. Chi nhánh miền Nam đặt tại 180 đường Marchaise, Sài Gòn. Và có thêm Tổng đại lý Miên, Lào Hon-Du ở số 4 đường Delaporte, Phnôm Pênh.
Sản phẩm

Sản phẩm chính của Tinh Hoa là tờ nhạc (music sheet). Hình thức gồm 4 mặt, phần cuối trang 2 và trang 3 đều có các dòng chữ: Cấm in lại, dịch, thu thanh, đặt lời ca khác và đàn hát nơi công cộng và Tác giả giữ bản quyền hoặc Nhà xuất bản giữ bản quyền. Tính đến 1956, Nhà xuất bản đã xuất bản và phát hành hơn 550 bản nhạc, một số chưa kịp phổ biến.
Từ (1943-1953), giá phát hành là 5đ (nội địa), 6đ (Miên, Lào).
Từ (1954-1956), giá phát hành 7đ trên toàn cõi Đông Dương.
Chú thích

↑  Chuyện ít ai biết trong làng xuất bản Việt
↑  Phạm Duy, Hồi ký, Tập 1
↑  Tinh Hoa của một thời nhạc Việt
↑  theo lời bà Huỳnh Thị Cam - vợ ông.
↑  theo lời nhạc sĩ Lê Mộng Bảo.
Hatipoğlutolu, Aksaray

| Hatipoğlutolu |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
HatipoğlutoluVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Aksaray
Huyện: Aksaray
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 508 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Hatipoğlutolu là một xã thuộc huyện Aksaray, tỉnh Aksaray, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 508 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Aksaray”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.
Malaxis ribana

| Malaxis ribana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Malaxis
Loài (species): M. ribana
Danh pháp hai phần
Malaxis ribana Espejo & López-Ferr. 
Malaxis ribana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Espejo & López-Ferr. mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Malaxis ribana”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Baao, Camarines Sur

| Đô thị Baao> Vị trí |
| --- | --- |
Map of Camarines Sur với vị trí của BaaoMap of Camarines Sur với vị trí của Baao
Chính quyền
Vùng: vùng Bicol (vùng V)
Tỉnh: Camarines Sur
Huyện: huyện thứ 4
Các Barangay: 30
Cấp:: đô thị hạng 3; đô thị hóa một phần
Thị trưởng: Quirino Boncayao Jr. (Lakas-CMD)
Số liệu thống kê
Diện tích: 143,05 km²
Dân số      Tổng:   52.466
Toạ độ: 13°456′N 123°364′E
Baao là một đô thị hạng 3 ở tỉnh của Camarines Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 58.849 người.
Các đơn vị hành chính

Baao về mặt hành chính được chia thành 30 khu phố (barangay).
| --- | --- |
 Agdangan Pob. (San Cayetano)  Antipolo  Bagumbayan  Cristo Rey  Del Pilar  Del Rosario (Pob.)  Iyagan  La Medalla  La Purisima (Caranday)  Lourdes  Nababarera  Sagrada  Salvacion  San Antonio (Buluang)  San Francisco (Pob.):  San Isidro (Oras)  San Jose (Pob.)  San Juan  San Nicolas (Pob.)  San Rafael (Ikpan)  Pugay (San Rafael)  San Ramon (Pob.)  San Roque (Pob.)  San Vicente  Santa Cruz (Pob.)  Santa Eulalia  Santa Isabel  Santa Teresa (Vega)  Santa Teresita (Tara-tara)  Tapol
Lễ Phật Đản

| Phật Đản |
| --- | --- |
Lễ Phật Đản ở Seoul, Hàn Quốc
Tên gọi khác: Buddha Jayanti   Buddha's Birthday   Vesākha   बुद्ध पूर्णिमा   बुद्ध पौर्णिमा   ဗုဒ္ဓမွေးနေ့  বুদ্ধ পূর্ণিমা   ବୁଦ୍ଧ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା   Fódàn (佛誕)   Phật Đản   Chopa-il
Cử hành bởi: Phật tử ở Đông Á; Phật tử và vài người Hindu ở Nam và Đông Nam Á (với tên Vesak)
Kiểu: Phật giáo, văn hóa
Ý nghĩa: Kỷ niệm sự ra đời của Thích-ca Mâu-ni
Ngày: khác nhau giữa các vùng: 8 tháng 4 dương lịch (Nhật Bản)  Chủ nhật lần thứ hai của tháng 5 (Đài Loan)  8 tháng 4 âm lịch (Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Philippines và Đông Á nói chung)  Ngày rằm đầu tiên trong lịch Vaisakha (Nam Á và Đông Nam Á) 
Liên quan đến: Vesak
Tần suất: hàng năm
Phật Đản (chữ Hán: 佛誕 - nghĩa là ngày sinh của đức Phật) hay là Vesak (tiếng Phạn: Vaiśākha, Devanagari: वैशाख, Sinhala: වෙසක් පෝය) là ngày kỷ niệm Phật Tất-đạt-đa Cồ-đàm sinh ra tại vườn Lâm-tì-ni năm 624 TCN, diễn ra vào ngày 8 tháng 4 âm lịch hoặc 15 tháng 4 hàng năm, tùy theo quốc gia.
Theo truyền thống Phật giáo Bắc tông và Phật giáo Hán truyền, ngày này chỉ là ngày kỷ niệm ngày sinh của đức Phật Thích Ca; tuy nhiên, theo Phật giáo Nam truyền và Phật giáo Tạng truyền thì ngày này là ngày Tam hiệp (kỷ niệm Phật đản, Phật thành đạo và Phật nhập Niết-bàn). Ngày lễ Phật Đản, hay lễ Vesak, Tam Hiệp, được kỷ niệm vào các ngày khác nhau tùy theo quốc gia.
Một số quốc gia với đa số Phật tử chịu ảnh hưởng Bắc tông (như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam) thường tổ chức ngày lễ Phật đản vào ngày mồng 8 tháng 4 âm lịch. Các quốc gia theo Nam tông thường tổ chức vào ngày trăng tròn trong tháng 4 âm lịch hay là ngày trăng tròn trong tháng 5 dương lịch. Có những năm có 2 ngày trăng tròn trong tháng 5 dương lịch như năm 2007, có nơi tổ chức ngày Vesak vào ngày trăng tròn đầu tiên (ngày 1 tháng 5) trong khi tại nơi khác lại kỷ niệm vào ngày trăng tròn thứ 2 (ngày 31 tháng 5). Cách tính kỷ nguyên Phật lịch tại các quốc gia theo truyền thống Nam tông cũng khác nhau, nên năm Phật lịch có thể cách nhau một năm.
Lịch sử

Phật Đản là ngày lễ trọng đại được tổ chức hằng năm bởi cả hai truyền thống Nam tông và Bắc tông. Ngày nay người ta thường biết đến Phật Đản qua tên gọi Vesak. Từ Vesak chính là từ ngữ thuộc ngôn ngữ Sinhalese cho các biến thể tiếng Pali, "Visakha". Visakha / Vaisakha là tên của tháng thứ hai của lịch Ấn Độ, ngày lễ vào tháng vesākha theo lịch Ấn Độ giáo, tương ứng vào khoảng tháng 4, tháng 5 dương lịch.
Tại Ấn Độ, Bangladesh, Nepal và các nước láng giềng Đông Nam Á theo truyền thống Thượng tọa bộ, lễ Phật đản được tổ chức vào ngày trăng tròn trong tháng Vaisakha của lịch Phật giáo và lịch Hindu, mà thường rơi vào tháng 4 hoặc tháng 5 của lịch Gregoria phương Tây. Lễ hội được gọi là Visakah Puja (lễ hội Visakah) hay là Buddha Purnima, Phật Purnima (बुद्ध पूर्णिमा), Purnima nghĩa là ngày trăng tròn trong tiếng Phạn hay là Buddha Jayanti, Phật Jayanti, với Jayanti có nghĩa là sinh nhật ở Nepal và Tiếng Hindi. Thái Lan gọi là Visakha Bucha; Indonesia gọi là Waisak; Tây Tạng gọi là Saga Daw; Lào gọi là Vixakha Bouxa và Myanmar (Miến Điện) gọi là Ka-sone-la-pyae (nghĩa là Ngày rằm tháng Kasone, cũng là tháng thứ hai trong lịch Myanmar).
Tại Đại hội Phật giáo Thế giới lần đầu tiên diễn ra tại Colombo, Sri Lanka, 25 tháng 5 đến 8 tháng 6 năm 1950, các phái đoàn đến từ 26 quốc gia là thành viên đã thống nhất ngày Phật đản quốc tế là ngày rằm tháng Tư âm lịch.
Ngày 15 tháng 12 năm 1999, theo đề nghị của 34 quốc gia, để tôn vinh giá trị đạo đức, văn hóa, tư tưởng hòa bình, đoàn kết hữu nghị của Đức Phật, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại phiên họp thứ 54, mục 174 của chương trình nghị sự đã chính thức công nhận Đại lễ Vesak là một lễ hội văn hóa, tôn giáo quốc tế của Liên Hợp Quốc, những hoạt động kỷ niệm sẽ được diễn ra hàng năm tại trụ sở và các trung tâm của Liên Hợp Quốc trên thế giới từ năm 2000 trở đi, được tổ chức vào ngày trăng tròn đầu tiên của tháng 5 dương lịch.
Ý nghĩa và tầm quan trọng

Phật Đản là ngày nghỉ lễ quốc gia tại nhiều quốc gia châu Á như Bhutan, Thái Lan, Nepal, Sri Lanka, Malaysia, Miến Điện, Mông Cổ, Singapore, Indonesia, Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Campuchia, Lào... Tại Việt Nam, ngày này không phải là ngày nghỉ lễ được công nhận chính thức; tuy nhiên, ngày lễ này vẫn có ảnh hưởng quan trọng trong xã hội với tỷ lệ lớn dân cư chịu ảnh hưởng văn hóa Phật giáo.
Vào ngày lễ, Phật tử thường vinh danh Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng (qua các hình thức như dâng cúng, tặng hoa, đến nghe thuyết giảng), và thực hành ăn chay và giữ Ngũ giới, Tứ vô lượng tâm (từ bi hỷ xả), thực hành bố thí và làm việc từ thiện, tặng quà, tiền cho những người yếu kém trong cộng đồng. Kỷ niệm Vesākha cũng có nghĩa là làm những nỗ lực đặc biệt để mang lại hạnh phúc, niềm vui cho những người bất hạnh như người già cao niên, người khuyết tật và người bệnh, chia sẻ niềm vui và hòa bình với mọi người.
Ở một số quốc gia, đặc biệt là Sri Lanka, hai ngày được dành cho việc cử hành Vesākha, việc bán rượu và thịt thường bị cấm và tất cả các cửa hàng rượu, bia và lò giết mổ phải đóng cửa do nghị định của chính phủ. Chim, côn trùng và thú vật được phóng sinh như là một "hành động mang tính biểu tượng của sự giải thoát", của sự trả tự do cho những người bị giam cầm, bị bỏ tù, bị tra tấn trái với ý muốn của họ. Tại Ấn Độ, Nepal, người dân thường mặc áo trắng khi lên các tịnh xá và ăn chay. Tại hầu hết các quốc gia châu Á đều có diễu hành xe hoa và nghi lễ tụng niệm, tại Hàn Quốc có lễ hội đèn hoa sen (연등회, Yeondeunghoe) rất lớn.
Cử hành ngày lễ > Tại Bhutan

Tại Bhutan, Phật nhập Niết bàn là một ngày lễ quốc gia và cũng được tổ chức với tên gọi Saga Dawa vào ngày thứ 15 của Saga Dawa (tháng thứ tư của lịch Tây Tạng). Việc quan sát tháng thánh bắt đầu từ ngày 1 của Saga Dawa, Tháng Vesak mà đỉnh điểm là vào ngày 15 trăng tròn của tháng với các lễ kỷ niệm ba sự kiện thánh trong cuộc đời của Đức Phật; sinh, giác ngộ và Chết (Mahaparinirvana). Xuyên suốt Tháng lễ Saga Dawa Vesak, các hoạt động đạo đức và luân lý đạo đức diễn ra trong gia đình, chùa chiền, tu viện và những nơi công cộng. Những người sùng đạo và tín đồ tuân thủ các bữa ăn chay nghiêm ngặt trong suốt tháng Saga Dawa và tránh tiêu thụ bất kỳ thực phẩm không phải là đồ ăn chay nào. Ngày lễ Phật nhập niết bàn cũng chứng kiến ​​các tín đồ đến thăm tu viện để cầu nguyện và thắp đèn bơ. Mọi người thuộc nhiều tầng lớp khác nhau mặc quốc phục của họ và đến các tu viện để nhận được sự ban phước từ vị thần hộ mệnh của họ.