stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Umbrella (bài hát)
Kết cấu

"Umbrella"
Một đoạn nhạc mẫu dài 28 giây của "Umbrella".
"Umbrella" là một bài hát mang các yếu tố pop và R&B. Bài hát này được sáng tác dựa trên chũm chọe, bộ tổng hợp và những đoạn bassline. Theo tạp chí Entertainment Weekly, nhịp của bài hát này được tạo nên nhờ phần mềm âm nhạc miễn phí GarageBand (Vintage Funk Kit 03) trên hệ điều hành Apple. Bài hát bắt đầu bằng đoạn rap và phần hook "ella, ella" được xuất hiện xuyên suốt phần điệp khúc.
Đánh giá chuyên môn

"Umbrella" được giới chuyên môn tán dương rộng rãi. Andy Kellman từ AllMusic cho rằng "'Umbrella' là [bài hát xuất sắc nhất của Rihanna] cho đến hiện tại, khi mang đến những nhịp trống khuếch đại, một nền tảng vững chắc trong suốt đoạn điệp khúc và phần giọng hát theo một cách nào đó đã hoàn toàn thuyết phục mà không cần phải tỏ ra sôi nổi - một điểm lý tưởng giữa việc cố gắng quá sức và tẻ nhạt." Theo Alex Macpherson từ tạp chí The Guardian, "Umbrella" chính là "bằng chứng" cho "thành quả xứng đáng sau thời gian hoạt động nghiêm túc" của Rihanna, cùng việc khẳng định cô ấy "mang đến [trong bài hát] tuyên ngôn mãnh liệt từ lòng quả quyết của đôi trẻ đứng lên trước thế giới". Tom Breihan từ Pitchfork Media cho dù đề cao phần sản xuất bài hát, nhưng lại phân vân với phần giọng hát của Rihanna "khi cô cố lấp đầy khoảng trống giữa các nhịp chậm".
Sal Cinquemani từ Slant Magazine có viết "Bài hát này đơn thuần đã tuyệt, bất chấp bất kỳ thể loại nào, chứng tỏ Jay và Rihanna, những người từng có những bài hát ăn khách trên nhiều định dạng với một loạt đĩa đơn hoàn toàn khác biệt, đều hết mình trong việc sản xuất các sản phẩm ăn khách chất lượng-cho dù họ có khác biệt đến đâu." Quentin B. Huff từ PopMatters.com cho rằng ""Umbrella" là một bài hát bắt tai, nhiều đến mức tôi phải thú nhận việc bỏ ra cả chiều mưa để tập hát phần hook." Jonah Weiner từ Blender gọi đây là điểm nhấn của album, trong khi Kelefa Sanneh của tạp chí The New York Times mô tả đây là "một bài hát hip-hop tân thời".
Đánh giá chuyên môn > Giải thưởng và danh hiệu

Bài hát mang về cho Rihanna nhiều đề cử và giải thưởng lớn nhỏ. Vào năm 2008, "Umbrella" giúp cho Rihanna và Jay-Z nhận giải "Hợp tác rap/hát xuất sắc nhất" cùng 2 đề cử khác cho "Thu âm của năm" và "Bài hát của năm". Bài hát còn xuất hiện trong danh sách các đĩa đơn xuất sắc nhất năm 2007 của nhiều tạp chí uy tín, trong đó có Entertainment Weekly, Rolling Stone và Time. Blender phong tặng bài hát này danh hiệu "Bài hát của năm 2007" trong cuộc bình chọn của bạn đọc. Nhiều nhà phê bình bình chọn "Umbrella" là bài hát của mùa hè 2007, trong khi Kelefa Sanneh từ The New York Times xem đây là "điệu nhạc chậm trứ danh của năm 2007". Không những thế, bài hát còn xuất hiện trong các danh sách tổng kết cuối thập niên của tạp chí Pitchfork, Entertainment Weekly và NME. Nó còn được tạp chí âm nhạc lừng danh Rolling Stone liệt vào danh sách 500 bài hát vĩ đại nhất ở vị trí thứ 412, giúp Rihanna trở thành một trong những nghệ sĩ trẻ tuổi nhất xuất hiện trong danh sách trên.
#1 - Cuộc bình chọn "Bài hát của năm 2007", Entertainment Weekly
#1 - 10 Đĩa đơn xuất sắc nhất 2007, Entertainment Weekly
#3 - 100 Bài hát xuất sắc nhất 2007, Rolling Stone
#3 - 10 Bài hát xuất sắc nhất 2007, Time
#25 - 500 Bài hát xuất sắc nhất thập niên, Pitchfork
#412 - 500 bài hát vĩ đại nhất, Rolling Stone
#63 - 150 bài hát xuất sắc nhất trong suốt 15 năm, NME
Diễn biến thương mại > Châu Đại Dương

"Umbrella" xuất hiện tại Australian Singles Chart ở vị trí đầu bảng vào ngày 10 tháng 6 năm 2007, trở thành đĩa đơn đạt vị trí số 1 thứ hai của Rihanna sau "SOS" (2006). Nó giữ vững ngôi đầu trong suốt 6 tuần liên tiếp, và được chứng nhận Bạch kim bởi Australian Recording Industry Association, với lượng doanh số đạt 70,000 bản. Nó có mặt trên bảng xếp hạng trong 32 tuần lễ, trở thành đĩa đơn bán chạy thứ 3 tại đó trong năm 2007. "Umbrella" mở đầu tại New Zealand Singles Chart ở vị trí thứ 34 vào ngày 15 tháng 5 năm 2007. Trong suốt 2 tuần sau, nó đạt đến vị trí thứ 33 và đạt ngôi quán quân trong tuần lễ thứ 4, trở thành đĩa đơn đạt ngôi đầu thứ hai của Rihanna sau "Pon de Replay" (2005). Nó giữ vững ngôi quán quân trong suốt 6 tuần liên tiếp, trong tổng số 24 tuần có mặt trên bảng xếp hạng. Bài hát này sau đó được chứng nhận Bạch kim bởi Recording Industry Association of New Zealand, với lượng doanh số đạt 15,000 bản, trở thành đĩa đơn bán chạy nhất năm 2007 tại đó.
Diễn biến thương mại > Bắc Mỹ

"Umbrella" mở đầu tại vị trí thứ 91 trên Billboard Hot 100 Hoa Kỳ trong ấn bản ngày 28 tháng 7 năm 2007. Trong tuần lễ kế tiếp, bài hát nhảy lên vị trí thứ 72, và đạt đến vị trí thứ 63 trong tuần lễ thứ 3. Trong tuần lễ thứ 4, thứ 5 và thứ 6 trên bảng xếp hạng, bài hát lần lượt đạt đến các thứ hạng 52, 44 và 41. Trong lần phát hành đĩa của "Umbrella", nó có cú mở màn thành công nhất trong lịch sử 6 năm hoạt động của hệ thống iTunes tại Hoa Kỳ, phá vỡ kỷ lục của nữ ca sĩ người Colombia Shakira và nam nghệ sĩ hip-hop người Mỹ Wyclef Jean trong đĩa đơn "Hips Don't Lie". Với lần phát hành kỹ thuật số, "Umbrella" đạt đến ngôi quán quân trong tuần lễ thứ 7 trên bảng xếp hạng, được công bố trong ấn bản ngày 9 tháng 6 năm 2007. Bài hát còn mở đầu tại ngôi đầu bảng Hot Digital Songs, với lượng doanh số trong tuần đầu vượt ngưỡng 277,000 bản. Đĩa đơn này có cú mở màn kỹ thuật số cao nhất tại Hoa Kỳ kể từ khi hệ thống Nielsen SoundScan bắt đầu thống kê lượt tải về từ năm 2003, vượt mặt "SexyBack" của nam ca sĩ Justin Timberlake với 250,000 bản vào năm 2006. Việc dẫn đầu Hot 100 của "Umbrella" cũng đánh dấu lần thứ 2 Rihanna có đĩa đơn đạt ngôi quán quân, theo sau đĩa đơn ăn khách "SOS" (2006), và cũng là bài hát có cú nhảy lên ngôi đầu lớn nhất tại Hot 100 lúc bấy giờ, mà chỉ dựa vào lượng doanh số kỹ thuật số. "Umbrella" giữ vững ngôi quán quân trong suốt 7 tuần liên tiếp, nhờ vào lượng tìm nghe lớn trên các đài phát thanh, đồng thời chặn đầu "Party Like a Rockstar" của ban nhạc rap người Mỹ Shop Boyz. "Umbrella" sau cùng trở thành đĩa đơn thể hiện tốt thứ hai trong năm 2007 trên Hot 100, chỉ đứng sau đĩa đơn ăn khách "Irreplaceable" của Beyoncé, với tổng cộng 10 tuần đứng ở ngôi đầu bảng.
"Umbrella" mở đầu tại vị trí thứ 42 trên bảng xếp hạng Radio Songs Hoa Kỳ vào ngày 28 tháng 4 năm 2007. Trong tuần kế tiếp, bài hát leo lên vị trí thứ 29, và đạt đến vị trí thứ 17 trong tuần thứ 4. Nó đạt đến vị trí thứ 3 vào ngày 2 tháng 6 năm 2007, trước khi đạt ngôi đầu vào ngày 14 tháng 7 năm 2007, và giữ vững vị trí đó trong vòng 4 tuần liên tiếp. Trên bảng xếp hạng Pop Songs, "Umbrella" mở đầu tại vị trí thứ 77 trong ấn bản ngày 28 tháng 4 năm 2007. Sau 8 tuần xuất hiện, "Umbrella" nhảy từ vị trí thứ 31 lên ngôi quán quân và tiếp tục giữ vững ngôi vị của mình trong vòng 6 tuần sau đó. Tại Hot R&B/Hip Hop Songs, "Umbrella" mở đầu tại vị trí thứ 69 vào ngày 21 tháng 4 năm 2007. Sau cùng, bài hát đạt đến vị trí thứ 4 vào ngày 14 tháng 7 năm 2007. "Umbrella" còn đạt đến vị trí đầu bảng Hot Dance Club Songs vào ngày 7 tháng 7 năm 2007 trong suốt 2 tuần liên tiếp, sau 5 tuần xuất hiện trên bảng xếp hạng đó.
Tính đến tháng 6 năm 2013, "Umbrella" đạt doanh số 4,236,000 bản kỹ thuật số tại Hoa Kỳ và là đĩa đơn bán chạy thứ năm của Rihanna tại đó. Bài hát còn mở đầu tại ngôi quán quân ở Canada, trở thành bài hát đầu tiên đạt ngôi đầu tại bảng xếp hạng Canadian Hot 100.
Diễn biến thương mại > Châu Âu

Đĩa đơn này tiếp tục đạt thành công lớn tại khu vực châu Âu, mà nổi bật là tại Anh Quốc. Bài hát mở đầu tại UK Singles Chart ở vị trí đầu bảng, mà chỉ nhờ lượng doanh số kỹ thuật số, giúp Rihanna lần đầu tiên trở thành nhà quán quân tại đó. Trong tuần lễ thứ tư của "Umbrella" trên bảng xếp hạng, album Good Girl Gone Bad của cô đạt đến ngôi đầu bảng Albums, giúp cô lần đầu có được chiến thắng cùng lúc ở hai bảng xếp hạng này. Bài hát sau đó phá vỡ kỷ lục của Gnarls Barkley cùng đĩa đơn "Crazy" cho nhà quán quân trụ vững lâu nhất thập niên, với 9 tuần liền giữ vững phong độ. "Umbrella" sau cùng đạt tổng cộng 10 tuần trên ngôi vị cao nhất, trở thành đĩa đơn giữ ngôi đầu lâu nhất UK Singles Chart trong thế kỷ thứ 21. Bên cạnh đó, Rihanna cũng là nghệ sĩ thứ 7 trong lịch sử dẫn đầu bảng xếp hạng này trong 10 tuần liền. Cuối năm 2008, "Umbrella" tẩu tán hơn 600,000 bản, trở thành đĩa đơn bán chạy nhất của cô vào thời điểm đó, trước khi bị vượt mặt bởi đĩa đơn "Love the Way You Lie" mà cô hợp tác cùng Eminem vào năm 2010. Đây cũng là đĩa đơn bán chạy thứ hai tại Anh Quốc trong năm 2007, chỉ đứng sau đĩa đơn ăn khách "Bleeding Love" của nữ ca sĩ Leona Lewis. Vào ngày 12 tháng 12 năm 2008, nó được chứng nhận đĩa Bạch kim bởi British Phonographic Industry với lượng doanh thu đạt ngưỡng 600,000 bản. Tổng cộng, "Umbrella" trải qua 51 tuần trên bảng xếp hạng Anh Quốc, trở thành đĩa đơn có thời gian trụ hạng dài thứ 20 mọi thời đại. Nó còn xuất hiện thêm 20 tuần nữa trong Top 100, nâng tổng số tuần lên con số 71, đồng nghĩa với khoảng thời gian 3 năm liên tiếp, vị trí đầu bảng vào 2007, thứ 18 vào 2008 và vị trí thứ 99 vào 2009.
"Umbrella" cũng đạt được thành công tương tự tại khu vực châu Âu, khi dẫn đầu các bảng xếp hạng trong thời gian dài, có bao gồm Thụy Sĩ với 9 tuần lễ, Na Uy trong 7 tuần, Đức trong 5 tuần, Áo trong 4 tuần và Bỉ trong 3 tuần. Nó còn đạt ngôi quán quân tại Đan Mạch và Hungary. Tại Tây Ban Nha, bài hát 8 lần được chứng nhận Bạch kim từ PROMUSICAE, với lượng doanh thu đạt ngưỡng 160,000 bản. Bên cạnh đó, "Umbrella" còn đạt đến top 5 tại Cộng hòa Séc, Phần Lan, Ý, Hà Lan, và Thụy Điển. Tại Pháp, bài hát đạt đến top 10.
Bài hát đã tiêu thụ hơn 6.6 triệu bản trên toàn cầu, trở thành một trong những đĩa đơn bán chạy nhất mọi thời đại.
Video âm nhạc > Bối cảnh

Trong khi thực hiện album của mình, các ý tưởng bắt đầu được nêu lên về hình ảnh của Rihanna, dẫn đến video âm nhạc của cô. Cô nhờ nam đạo diễn video âm nhạc người Mỹ Chris Applebaum gửi cho cô "một điều gì đó" để thực hiện. Người đại diện của hãng Def Jam đã mong đợi thành quả từ Applebaum. Để phản hồi, Applebaum nhanh chóng thực hiện việc phác thảo cho video này, một trong những ý tưởng đầu tiên của anh là việc bôi bạc trên cơ thể của Rihanna. Applebaum ban đầu tỏ ra hoài nghi việc Rihanna có đồng ý với ý tưởng này hay không nhưng anh nhận được sự đồng tình từ cô. Nghệ sĩ hóa trang Pamela Neal trộn sơn bạc để giúp cho Rihanna thực hiện video. Cảnh quay này được quay kín giữa Rihanna, Applebaum và trợ lý ghi hình. Hiệu ứng hình ảnh được giám sát bởi Bert Yukich và được sản xuất bởi by Amy Yukich.
Video âm nhạc > Phát hành và tiếp nhận

Video âm nhạc này được phát hành vào ngày 26 tháng 4 năm 2007 trên trang web của Rihanna. Phiên bản tải kỹ thuật số được chào bán tại Hoa Kỳ chỉ từ trang web này trong một thời gian ngắn. Video còn được phát hành chính thức trên cửa hàng iTunes vào ngày 11 tháng 5 năm 2007 và đạt ngôi đầu bảng trong suốt 8 tuần. Vào ngày 1 tháng 5 năm 2007, "Umbrella" xuất hiện trên Total Request Live MTV tại vị trí thứ 10, trước khi đạt ngôi quán quân vào ngày 9 tháng 5 và giữ vững ngôi vị trong vòng 15 ngày, trở thành lần giữ ngôi đầu lâu nhất năm 2007. Video cũng được chơi thường xuyên trên kênh truyền hình MTV trong nửa sau năm 2007; nó đã vượt ngưỡng 8,000 lượt xem và được chứng nhận Bạch kim tại TV Platinum and Gold Video Awards. Video còn giành 3 giải MTV Video Music Awards trong năm 2007, bao gồm "Video của Năm" và "Đĩa đơn của năm", cùng một đề cử khác cho "Nữ nghệ sĩ xuất sắc của Năm".
Trình diễn trực tiếp

"Umbrella" được trình diễn bởi Rihanna trong lễ trao giải MTV Movie Awards 2007 vào ngày 3 tháng 6 năm 2007. Tại Anh Quốc, cô trình bày bài hát này tại giải The Brit Awards vào năm 2008 và trong chương trình AOL. Tại Pháp, cô tiếp tục trình bày bài hát này trên Star Academy. "Umbrella" cũng được chọn trình diễn hạ màn trong chuyến lưu diễn Good Girl Gone Bad Tour, Last Girl on Earth Tour, The Loud Tour và được xuất hiện trong Diamonds World Tour. Rihanna còn trình diễn "Umbrella" trong chương trình Radio 1's Hackney Weekend vào ngày 24 tháng 5 năm 2012.
Di sản > "Lời nguyền Rihanna"

Khi bài hát này đạt ngôi đầu bảng tại Anh Quốc cũng là lúc tại đó xảy ra một trận lũ lụt nặng nề vào năm 2007, khiến tờ báo quốc gia The Sun đùa cợt cho rằng hai sự kiện này có liên quan đến nhau, và giới truyền thông châm biếm gọi đây là "Lời nguyền Rihanna." Họ còn chú ý đến ngày ghi hình cho video của đĩa đơn này là vào dịp Thứ 6 ngày 13 (13 tháng 4 năm 2007), khiến sự việc này càng thêm tính trùng khớp. Trước khi phát hành đĩa đơn này vào ngày 14 tháng 5, nhiệt độ tại Luân Đôn tương đối cao, khi đạt đến 20 °C. Tuy nhiên, chỉ sau khi phát hành được một ngày, "những cảnh báo nguy hiểm về thời tiết leo lên đầu trang tin tức". Một bài báo trên tờ The Sun còn thúc giục đọc giả tham gia chiến dịch loại bài hát này khỏi ngôi quán quân của bảng xếp hạng và khuyên họ nên chọn tải những bài hát mang chủ đề về nắng hay mùa hè khác.
Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại New Zealand, nơi bài hát đạt ngôi dẫn đầu trong khoảng đầu mùa đông năm 2007, khi cả nước bị chìm trong cơn bão tồi tệ nhất trong lịch sử. Theo các điều kiện thời tiết trên, Taranaki, Tauranga và Auckland đều phải chịu những cơn bão và ngập lụt tại vùng Far North. Khi đĩa đơn này rời khỏi ngôi quán quân, tình trạng thời tiết tại New Zealand lại cân bằng trở lại, cho dù Hawke's Bay vẫn còn gặp bão.
Tại Romania, "Umbrella" tấn công các trạm phát thanh trên toàn quốc trong mùa hè. Nửa đầu mùa hè năm đó là khoảng thời gian nóng và khô nhất tại Romania kể từ 1946. Kể từ khi bài hát này đạt đến top 10 và nắm giữ ngôi quán quân, tại đó phải trải qua cơn bão tồi tệ và nặng hạt nhất trong lịch sử. Khi bài hát này dần rơi ra khỏi bảng xếp hạng, cơn bão này mới chấm dứt và nhiệt độ mới giảm dần.
Di sản > Trên các phương tiện truyền thông

Criminal Minds – Tập phim: "3rd Life"
Ghost Whisperer - Tập phim: "Weight of What Was"
Cold Case – Tập phim: "The Road"
Glee – Tập phim: "The Substitute" (kết hợp cùng bài hát "Singin' in the Rain")
The Office - Tập phim: "Weight Loss"
Lễ mở màn 2012 Summer Paralympics
The Casual Vacancy
Các định dạng và danh sách bài hát

| --- | --- |
 Umbrella US Promo Only CD single "Umbrella" featuring Jay-Z (Radio Edit) - 4:14  "Umbrella" (No Rap Edit) - 4:00 Australian, European Cd single "Umbrella" (Radio Edit) - 4:14  "Umbrella" (Seamus Haji & Paul Emanuel Radio Edit) - 3:59 EU enhanced Maxi-CD single GR enhanced CD single "Umbrella" (Radio Edit) - 4:14  "Umbrella" (Seamus Haji & Paul Emanuel Remix) - 4:01  "Umbrella" (The Lindbergh Palace Remix) - 7:54  "Umbrella" (Video Enhancment) American 12" vinyl Sides A & B "Umbrella" (Radio Edit) - 4:14  "Umbrella" (Radio Instrumental) - 4:17 European 12" vinyl Side A "Umbrella" (Seamus Haji & Paul Emanuel Remix) - 4:01 Side B "Umbrella" (Radio Edit) - 4:14  "Umbrella" (Instrumental) - 4:37  :  Umbrella: Phối lại American, Brazilian promo CD single "Umbrella" (Seamus Haji & Paul Emanuel Radio Edit) - 3:59  "Umbrella" (Jody Den Broeder Lush Radio Edit) - 4:42  "Umbrella" (Jody Den Broeder Destruction Radio Edit) - 4:25  "Umbrella" (The Lindbergh Palace Radio Edit) - 3:54  "Umbrella" (Seamus Haji & Paul Emanuel Club Remix) - 6:35  "Umbrella" (Jody Den Broeder Lush Club Remix) - 9:11  "Umbrella" (Jody Den Broeder Destruction Remix) - 7:57  "Umbrella" (The Lindbergh Palace Remix) - 7:54  "Umbrella" (The Lindbergh Palace Dub) - 6:46 British promo CD single "Umbrella" (Seamus Haji & Paul Emanuel Club Mix) - 6:35  "Umbrella" (Jody Den Broeder Lush Club Mix) - 9:11  "Umbrella" (The Lindbergh Palace Remix) - 7:54  "Umbrella" (Jody Den Broeder Destruction Remix) - 7:57  "Umbrella" (The Lindbergh Palace Dub) - 6:46  "Umbrella" (Seamus Haji & Paul Emanuel Radio Edit) - 3:59  "Umbrella" (The Lindbergh Palace Radio Edit) - 3:54
Chứng nhận doanh số

| Quốc gia | Chứng nhận |
| --- | --- |
Úc (ARIA): Bạch kim
Bỉ (BEA): Bạch kim
Brasil (Pro-Música Brasil): Bạch kim
Đan Mạch (IFPI Đan Mạch): 2× Bạch kim
Phần Lan (Musiikkituottajat): Bạch kim
Đức (BVMI): Bạch kim
Nhật Bản (RIAJ): Vàng
New Zealand (RMNZ): Bạch kim
Tây Ban Nha (PROMUSICAE): 8× Bạch kim
Thụy Sĩ (IFPI): Vàng
Anh Quốc (BPI): Bạch kim
Hoa Kỳ (RIAA): 3× Bạch kim
Tổng chứng nhận doanh số:: 4,595,000
Lịch sử phát hành

| Quốc gia | Ngày phát hành | Định dạng | Nhãn thu âm | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Hoa Kỳ | 24 tháng 4 năm 2007 | Mainstream radio | Def Jam |  |
|  Hoa Kỳ | 24 tháng 4 năm 2007 | Rhythmic contemporary radio | Def Jam |  |
|  Hoa Kỳ | 24 tháng 4 năm 2007 | Urban radio | Def Jam |  |
|  Anh Quốc | 14 tháng 5 năm 2007 | Tải nhạc số | Mercury Records |  |
|  Anh Quốc | 28 tháng 5 năm 2007 | CD Đĩa đơn | Mercury Records |  |
|  Đức | 25 tháng 5 năm 2007 | CD Đĩa đơn | Universal Music |  |
|  Pháp | 23 tháng 7 năm 2007 | CD Đĩa đơn | Def Jam |  |
Lê Dung

| Lê Dung |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Lê Thị Dung
Ngày sinh: 5 tháng 6, 1951 hoặc   7 tháng 11, 1951
Nơi sinh: Hạ Long, Quảng Ninh, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
 
Mất: 
Ngày mất: 29 tháng 1, 2001(2001-01-29) (49 tuổi)
Nơi mất: Hà Nội
Nguyên nhân: Tai biến mạch máu não
 
Giới tính: nữ
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Ca sĩ
Gia đình: 
Chồng: Hồng Thanh Quang
Con cái: 1
 
Khen thưởng:  Huân chương Lao động hạng Nhì 
Danh hiệu: Nghệ sĩ ưu tú (1984) Nghệ sĩ nhân dân (1993)

Sự nghiệp âm nhạc
Năm hoạt động: 1968 – 2000
Đào tạo: Trường Âm nhạc Việt Nam Nhạc viện Tchaikovsky
Dòng nhạc: Opera nhạc tiền chiến nhạc đỏ nhạc thính phòng nhạc trẻ
Ca khúc: Xa khơi Đàn chim Việt Người Hà Nội Hoa sữa
 
 
x • t • 
Lê Thị Dung (5 tháng 6 năm 1951 – 29 tháng 1 năm 2001) là một ca sĩ, giảng viên giọng soprano người Việt Nam và một trong số ít những ca sĩ opera danh tiếng nhất trong nước. Bà đã từng đứng ra tổ chức nhiều đêm nhạc cổ điển, trình diễn nhiều aria, đào tạo hàng các ca sĩ như NSND Tạ Minh Tâm, Ngọc Anh, NSND Thái Bảo, NSƯT Hà Thủy, Phương Nga, NSƯT Việt Hoàn... Bà cũng là nghệ sĩ đã làm rạng danh cho nền âm nhạc opera của Việt Nam. Bà được nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân năm 1993. Và còn được mệnh danh là "Người đàn bà hát", một cụm từ dùng để tôn vinh những nữ nghệ sĩ có sắc đẹp và giọng hát trời phú.
Lê Dung thành công trong nhiều thể loại, từ opera, nhạc tiền chiến, dân ca, nhạc đỏ và cả nhạc trẻ. Những tác phẩm bà thể hiện để lại dấu ấn mạnh mẽ ngay cả khi ca khúc đã được thể hiện rất thành công bởi người hát trước đó.
Lê Dung thể hiện rất thành công bài hát của nhiều nhạc sĩ nổi tiếng như Văn Cao, Nguyễn Văn Tý, Văn Ký, Nguyễn Đình Thi, Trần Hoàn, Hoàng Hiệp, Nguyễn Tài Tuệ, Ngô Thụy Miên, Phú Quang, Hồng Đăng,... và ngoài ra là các nhạc phẩm của nhạc sĩ mang quốc tịch Pháp Lê Khắc Thanh Hoài.
Cuộc đời và sự nghiệp

Đoàn Lê Dung nhiều tài liệu và giấy tờ pháp lý của bà ghi là Lê Thị Dung. Do thời gian chiến tranh loạn lạc nên bà không được biết chính xác ngày sinh và nơi sinh của mình, về sau bà chọn ngày 5 tháng 6 năm 1951 làm ngày sinh và nơi lớn lên là Quảng Ninh làm nơi sinh.
Bà sống cùng bố mẹ ở phường Cao Xanh của Thị xã Hòn Gai (nay là thành phố Hạ Long).
Cuộc đời và sự nghiệp > Sự nghiệp

Nhạc sĩ Đức Huyên lúc đó làm công tác Đoàn ở Quảng Ninh đã xuống lớp học của Lê Dung và phát hiện ra tài năng này. Ông đưa Lê Dung vào Câu lạc bộ Thiếu nhi Hạ Long, đưa đi diễn, thu thanh tại Đài Tiếng nói Việt Nam, đi hát phục vụ các đoàn lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước mỗi khi đến Hạ Long.
Sự nghiệp ca hát chuyên nghiệp của Lê Dung bắt đầu năm 17 tuổi khi bà đầu quân vào Đoàn Văn công Quân khu Tả Ngạn. Năm đó, Lê Dung thi đỗ đại học ngành y nhưng lại bỏ không học, quyết tâm theo con đường ca hát. Bà đi diễn khắp nơi, phục vụ ở thao trường, dưới hầm mỏ, và hát cho các chiến sĩ chiến đấu bảo vệ miền Bắc.
Bắt đầu sự nghiệp ca hát năm 17 tuổi, bà đầu quân vào Đoàn Văn công Quân khu Tả Ngạn. Năm 1976, Lê Dung về Đoàn ca múa Tổng cục chính trị và một năm theo học thanh nhạc tại Trường Âm nhạc Việt Nam từ 1977. Bà đã theo học với nhiều giảng viên có tài năng và kinh nghiệm như nghệ sĩ nhân dân Trung Kiên hay Nhà giáo ưu tú Hồ Mộ La và đã có một thời gian thụ giáo Nghệ sĩ nhân dân Thương Huyền. Năm 1982 tốt nghiệp hạng Thủ khoa và từ đó cái tên Lê Dung bắt đầu được công chúng yêu nhạc biết đến. Năm 1984, Lê Dung được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú.
Sau đó, năm 1986 Lê Dung được trường gửi theo học cao học thanh nhạc tại Nhạc viện Tchaikovsky, Liên Xô. Đến năm 1990 bà về nước và trở thành nghệ sĩ solo của Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam. Năm 1993, Lê Dung được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.
Năm 1992 Lê Dung cũng là ca sĩ Việt Nam đầu tiên tự tổ chức một đêm solo âm nhạc tại Nhà hát Lớn Hà Nội với hơn 20 bài hát thuộc các dòng nhạc mang tính hàn lâm, từ những aria trong nhạc kịch nổi tiếng Cô Sao của Đỗ Nhuận tới Thiên Thai của Văn Cao.
Cuộc đời và sự nghiệp > Qua đời

Lê Dung mất ngày 29 tháng 1 năm 2001 tức mùng 6 Tết Tân Tỵ, do tai biến mạch máu não. Khi đó, hãng bảo hiểm Prudential cho rằng hồ sơ bảo hiểm của nghệ sĩ Lê Dung có những điểm kê khai chưa chính xác nên đã từ chối bồi thưởng bảo hiểm. Vụ việc gây tranh cãi.
Cuộc đời và sự nghiệp > Đào tạo

Bà cũng là giảng viên thỉnh giảng bậc cao học thanh nhạc của các trường Nhạc viện Hà Nội, Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh và Trường Đại học Văn hóa - Nghệ thuật Quân đội. Trong sự nghiệp giảng dạy, Lê Dung từng đào tạo nhiều học trò thành công như Tạ Minh Tâm, Hà Thủy, Thái Bảo, Việt Hoàn, Phương Nga,...
Phong cách nghệ thuật > Giọng hát

Bà thuộc giọng nữ cao (Soprano). Lê Dung hát bằng phẩm chất nữ tính, bay bổng, mềm mại nhưng khi cần bà có thể đẩy độ mãnh liệt của giọng lên ngang với giọng bán kịch tính.
Phong cách nghệ thuật > Di sản

Lê Dung vẫn nằm trong số ít ca sĩ có trình độ kỹ thuật gần đạt tới ngưỡng hoàn hảo. Sự ra đi của bà đã để lại một sự mất mát lớn đối với nền âm nhạc Việt Nam. Lê Dung có vị trí đặc biệt quan trọng trong nền opera của Việt Nam. Bà cũng là ca sĩ hàng đầu của dòng nhạc đỏ và nhạc tiền chiến.
Đời tư

Lê Dung từng có một người chồng và có một con trai tên là Nguyễn Anh Tuấn. Năm 1991, Lê Dung kết hôn với Hồng Thanh Quang. Bài hát "Khúc mùa thu" phổ thơ Hồng Thanh Quang, trình bày bởi Lê Dung được xem là bài hát mà nhạc sĩ Phú Quang viết riêng cho cặp đôi tài hoa nhưng nhiều trắc trở này. Cuộc hôn nhân của họ kéo dài được 6 năm, sau đó 2 người ly dị.
Danh sách đĩa nhạc > Album phòng thu

Mùa xuân bên cửa sổ – Tiếng hát Lê Dung
Màu nắng có bao giờ phai đâu (1989)
Tình khúc lãng mưa (1990)
Họa mi hót trong mưa (1993)[1]
Mưa trên biển vắng (10/05/1994), phát hành bởi Dihavina
Cát bụi – Những tình khúc của Trịnh Công Sơn, phát hành bởi Quê hương Audio & Video
10 ca khúc Hồng Đăng (1995), phát hành bởi Saigon Audio
Tình khúc Lê Khắc Thanh Hoài (1995)
Những tình khúc bất tử 16 (1995)
Kỉ niệm vàng son 1
Kỉ niệm vàng son 2
Classic 1
Áo vàng em mặc (1995)
Tình nghệ sĩ (1996)
Tiếng thời gian (1997)
Dạ khúc (2000)
Tiếng hát Lê Dung (2001)
Âm thanh ngày mới (2001)
Những tác phẩm thính phòng (2001)
Lời ru cho anh (2001), phát hành bởi Hồ Gươm AV
Những tình khúc thính phòng (2001)
Giải thưởng

Năm 1982: Giải Người hát dân ca hay nhất tại Cuộc thi âm nhạc Tchaikovski, Liên Xô.
Năm 1988: Giải tư Cuộc thi quốc tế Những nghệ sĩ hát opera trẻ thế giới tổ chức tại Sofia, Bulgaria.
Năm 1989: Giải thưởng Toulouse, Pháp.
Năm 1991, 1992: Giải Mùa xuân Bình Nhưỡng, Triều Tiên.
Vinh danh

Năm 1984: Nghệ sĩ ưu tú.
Năm 1993: Nghệ sĩ nhân dân khi ở 42 tuổi.
Năm 2000: Huân chương Lao động hạng nhì.
Phim

Phóng sự Lê Dung – Người đàn bà hát trong chương trình Hải Phòng thành phố tôi yêu, do xưởng phim truyền hình Đài truyền hình Hải Phòng thực hiện.
Phóng sự NSND Lê Dung – Người đàn bà không xa lạ trong chương trình Văn học nghệ thuật, do Đài Truyền hình Việt Nam phát sóng vào năm 2021.