stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sechs Kies
Sự nghiệp > 1999: Com'Back

SechsKies dành nhiều thời gian của tháng 1 năm 1999, tổ chức các buổi hòa nhạc trên khắp Hàn Quốc. Bắt đầu từ ngày 04 tháng 1 năm 1999 trong Mokpo Gongyun và kết thúc vào ngày 21 tháng 1 năm 1999 tại Daegu. SechsKies bây giờ là một huyền thoại sống trong ngành công nghiệp, phá vỡ những rào cản của các thể loại âm nhạc khác nhau, chứng minh rằng âm nhạc Hàn Quốc có nhiều hơn so với nhạc trot truyền thống, buộc chúng tôi phải lắng nghe.
Trên 05 Tháng 4 năm 1999 SechsKies phát hành video hòa nhạc đầu tiên của họ, ghi lại buổi hòa nhạc lớn nhất của họ cho đến nay, Concert Seoul vào ngày 25/2/1999. Họ cũng phát hành một video hòa nhạc vào ngày 10 tháng 4 năm 1999. Họ đã biểu diễn một bài hát được hát bởi Kang Sung-hoon được gọi là "My Love" từ album này. Trên 18 tháng 4 năm 1999, SechsKies đã tổ chức một cuộc gặp đặc biệt cho câu lạc bộ người hâm mộ chính thức vào kỉ niệm hai năm thành lập.
Sau khi buổi hòa nhạc của họ đã kết thúc, SechsKies trở lại phòng thu để tạo ra album thứ tư của họ. Phát hành vào đầu tháng 9 năm 1999, SechsKies thực hiện một bài hát phù hợp với tựa đề "Com'Back", "Yeh Gam," và "Dae Ro Mum Chu". So với tác phẩm trước đây của họ, album này có đầu tư vào nhiều hơn từ các thành viên của nhóm, một số trong số họ viết và sản xuất bài hát. Nhóm đã không ở lại trong ánh đèn sân khấu trong thời gian dài sau khi phát hành album thứ tư, do sắp xảy ra sự tan rã của họ.
Sự nghiệp > 2000: Tan rã

Ngày 18 tháng 5 năm 2000 vào lúc 2:00 chiều, SechsKies đã tổ chức một cuộc họp báo đột ngột công bố sự tan rã chính thức của nhóm. Mặc dù xảy ra giữa những tin đồn trước đây, chẳng hạn như hành vi sai trái của công ty họ, việc họ chia tay nhau vẫn đột ngột và bất ngờ đối với nhiều người hâm mộ. Tình hình của họ đã được giải thích trong ít chi tiết tại buổi họp báo, một vài thành viên đã rơi nước mắt. Gần một thập kỷ sau khi chia tay SechsKies, nhóm trưởng Eun Ji-won thú nhận trên đài KBS trong chương trình "100 Points out of 100" rằng các thành viên đã đồng ý chung về việc giải tán nhóm nhạc ở đỉnh cao sự nghiệp sẽ là tốt nhất, trong khi "mọi người vẫn vỗ tay cho họ ".
SechsKies biểu diễn lần cuối cùng trước công chúng tại Dream Concert 2000 vào ngày 20 Tháng 5 năm 2000, với hai bài hát "Will you remember? (기억해 줄래) " và "Goodbye". Vào ngày 28 tháng 5 năm 2000, phát hành cuối cùng của họ, BLUE NOTE, " Best Of " biên soạn, được phát hành. Trong tháng 8 năm đó, các thành viên của SechsKies tự phát hành một ca khúc cuối cùng và video âm nhạc mang tên "Thanks" cho người hâm mộ của họ, mà đã được tải lên trực tuyến.
Sự nghiệp > 2000: Tan rã > Hoạt động cá nhân

Eun Ji-won bắt đầu sự nghiệp solo của mình như là một rapper ngay sau khi chia tay SechsKies, và từ đó đã phát hành một số album. Kang Sung-hoon cũng theo đuổi sự nghiệp solo trong âm nhạc ballad. Kim Jae-duc và Jang Su-won tạo thành một bộ đôi được gọi là J-Walk, và vào năm 2004, một thời gian ngắn hợp tác với Click-B, cựu đồng nghiệp cùng hãng dưới DSP để tạo thành JNC. Lee Jae-jin cũng phát hành ba album solo, sau đó quyết định rời khỏi làng giải trí sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự bắt buộc của mình. Ko Ji -yong đã bước đầu bày tỏ quan tâm trong việc theo đuổi sự nghiệp diễn xuất, nhưng sau sự tan rã của nhóm, anh rời Hàn Quốc để đi du học tại Hoa Kỳ.
Sự nghiệp > 2000 - 2015

Trong số tất cả các thành viên SechsKies, Eun Ji-won hiện là tích cực nhất trong làng giải trí, với một sự nghiệp tương đối thành công xuất hiện trên chương trình truyền hình khác nhau, đáng chú ý nhất trên Season 1 của 1 Night 2 Days. Bên cạnh sự nghiệp rap solo của mình, trong năm 2011, anh cũng bắt đầu nhóm bộ ba dự án, Clover, cùng với rapper, Mr.Tyfoon và nữ ca sĩ & rapper, Gilme. Trong năm 2010, Ji-won kết hôn với bạn học thời trung học của mình, người mà anh ấy gặp vào năm 1994 trong khi học tập tại Hawaii.  Cặp vợ chồng đã ly dị sau 2 năm kết hôn vào tháng 8 năm 2012.
Kim Jae-duc gần đây đã trở lại ánh đèn sân khấu và đã được giới thiệu trên chương trình truyền hình khác nhau cùng với bạn bè - cựu đối thủ công nghiệp - Tony An của H.O.T. Cả hai kết bạn với nhau trong khi phục vụ trong quân đội trong năm 2008. Hiện nay, Kim xuất hiện trên chương trình thực tế của đài KBS2 "Thế giới là ngon" với Tony An, trong đó họ đi du lịch đến các quốc gia khác nhau, học hỏi về lịch sử thực phẩm giàu tương ứng của đất nước và văn hóa.
Vào tháng 1 năm 2013, với sự giúp đỡ của em rể Yang Hyun Suk, Lee Jae-jin đã mở một vị trí nhượng quyền thương mại của nhà hàng chuỗi phản ứng tổng hợp phổ biến'' Thực phẩm Trường'' tại huyện Hongdae của Seoul. [7]
Sau khi biến mất khỏi ánh đèn sân khấu trong nhiều năm trong khi đang du học tại các nước Mỹ, Ko Ji-yong trở về Hàn Quốc và đang làm việc trong một công ty lớn. Kể từ khi trở về Hàn Quốc và những tin đồn gần đây của một cuộc hôn nhân, một vài nỗ lực đã được thực hiện bởi cả người hâm mộ cũ và phương tiện truyền thông để liên lạc với Ko, nhưng sự từ chối lịch sự của anh đã cho thấy rất rõ ràng rằng ông không còn muốn có bất kỳ sự xuất hiện nào trong thế giới giải trí.
Jang Su-won đã trở về từ nghĩa vụ quân sự vào cuối năm 2011. Hiện nay, Jang và Kim Jae-duc đang chuẩn bị cho bộ đôi J-Walk trở lại.
Sự nghiệp > 2016: Trở lại trên chương trình tạp kỹ cùng nhau

Vào ngày 14 tháng 4, sau gần 16 năm tan rã, SechsKies đã tổ chức một buổi hòa nhạc tái hợp tại sân vận động Seoul World Cup (còn gọi là sân vận động Sangam). Ý tưởng về một buổi hòa nhạc tái hợp được khởi xướng và tổ chức bởi chương trình "Infinity Challenge" - một chương trình truyền hình nổi tiếng của Hàn Quốc (Tập 476 - 477 - 478). Vài tháng trước buổi hòa nhạc, đội ngũ chương trình đã gặp gỡ các thành viên của SechsKies và đưa ra đề nghị về buổi hòa nhạc tái hợp. Sau đó, năm trong số sáu thành viên đồng ý và bắt đầu chuẩn bị buổi hòa nhạc trong bí mật. Dự kiến ban đầu của chương trình là khoảng 1 tuần trước, ngày 7/4, nhưng nó bị hủy vì thông tin bị rò rỉ trên báo chí. Tuần sau đó, vào buổi chiều ngày 14, 1 ngày trước kỉ niệm 20 năm thành lập nhóm (ngày 15/4/1997), Chương trình thông báo về buổi hòa nhạc tái hợp trên trang chủ của chương trình. Buổi biểu diễn diễn ra lúc 8h tối tại sân vận động Seoul World Cup. Mặc dù chỉ là thông báo ngắn nhưng 5808 người đã tham dự buổi hòa nhạc, dù chỉ có vài giờ sau khi biết thông tin. Hầu hết người tham dự đều mặc trang phục chính thức là áo mưa vàng và cầm bóng vàng. Buổi hòa nhạc kết thúc trong nước mắt và nụ cười của cả nhóm nhạc và người hâm mộ.
Sự nghiệp > 2016: Trở lại trên chương trình tạp kỹ cùng nhau > Tháng 5 năm 2016: Ký hợp đồng độc quyền với YG Entertainment

Ngày 11 tháng 5 YG Entertainment thông báo: "Chúng tôi đã chính thức ký hợp đồng với Sechskies. Từ bây giờ Sechskies sẽ tiếp tục quảng bá với sự hỗ trợ của YG. Thành viên Go Ji Yong hiện đang bận rộn việc kinh doanh nên không ký cùng các thành viên khác, nhưng nếu có thời gian phù hợp vẫn sẽ tham gia biểu diễn và thu âm album cùng cả nhóm. Trường hợp của Eun Ji-won, các hoạt động solo của anh vẫn sẽ được quản lý bởi công ty cũ là GYM Entertainment, cũng là công ty do anh lãnh đạo."
Thành viên

|  | Tên> Latinh | Tên> Hangul | Ngày sinh |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Eun Ji-won | 은지원 | 8 tháng 6, 1978 (46 tuổi) |  |  |  |  |
|  | Lee Jae-jin | 이재진 | 13 tháng 7, 1979 (45 tuổi) |  |  |  |  |
|  | Kim Jae-deok | 김재덕 | 7 tháng 8, 1979 (45 tuổi) |  |  |  |  |
|  | Jang Su-won | 장수원 | 16 tháng 7, 1980 (44 tuổi) |  |  |  |  |
: THÀNH VIÊN CŨ
|  | Ko Ji Yong | 고지용 | 1 tháng 7, 1980 (44 tuổi) |  |  |  |  |
|  | Kang Sung Hoon | 강성훈 | 22 tháng 2, 1980 (44 tuổi) |  |  |  |  |
Discography > Album

| --- | --- |
 Studio Albums Vol. 1 - School Byeolgok (학원 별곡  (1997)  Vol. 2 - Welcome to the Sechskies Land (1997)  Vol. 3 - Roadfighter (1998)  Vol. 3.5 - Special Album (1998)  Vol 4 - Com'Back (1999) : Other  Albums Nhạc kịch Ali Baba và 40 tên cướp OST (1998)  1020 Mix (1999)  Sechskies Live Concert (1999)  Blue Note (2000)  Re-ALBUM (2016)  THE 20TH ANNIVERSARY (2017)
Danh mục phim

Seventeen: The Movie (ngày 18 tháng 7 năm 1998)
Giải thưởng

| Năm | Giải thưởng |
| --- | --- |
1997:  KMTV Hàn Quốc Music Awards New Artist Award  M.net Golden Disk Awards, giải thưởng Bonsang  SBS Music Awards, giải thưởng Bonsang
1998:  M.net Golden Disk Awards, giải thưởng Bonsang  KMTV Hàn Quốc Music Awards, giải thưởng Bonsang  9 hàng năm Seoul Music Awards, giải thưởng Daesang  KBS Music Awards, giải thưởng Bonsang  MBC Music Festival, giải thưởng Bonsang  SBS Music Awards, giải thưởng Bonsang
1999:  M.net Golden Disk Awards, giải thưởng Bonsang  KMTV Hàn Quốc Music Awards, giải thưởng Bonsang  MBC Music Festival, giải thưởng Bonsang  KBS Music Awards, giải thưởng Bonsang  SBS Music Awards, giải thưởng Bonsang
 2016:  Click!Star Wars Awards, Hall of Fame  6th Gaon Chart Kpop Awards, Artist of the Year (Song)  8th Melon Music Awards, Hall of Fame
Sân khấu âm nhạc, giải thưởng

Đây là tập hợp các chiến thắng của SechsKies trên các chương trình âm nhạc trên truyền hình của Hàn Quốc.
Và các show nhóm tham gia.
Sân khấu âm nhạc, giải thưởng > Inkigayo

| Năm | Ngày | Bài hát |
| --- | --- | --- |
| 1998 | 30 tháng 8 | Đường máy bay chiến đấu |
|  | 27 tháng 9 | 무모한 사랑 (Reckless Love) |
|  | 11 Tháng 10 |  |
|  | 20 Tháng 12 | 커플 (Couple) |
| 1999 | 03 tháng một |  |
|  | 12 tháng 9 | Com'back |
|  | Ngày 19 tháng 9 |  |
|  | 26 Tháng Chín |  |
|  | 7 tháng 11 | 예감 (linh cảm) |
|  | Ngày 21 tháng 11 |  |
Sân khấu âm nhạc, giải thưởng > TV 가요 20

| Năm | Ngày | Bài hát |
| --- | --- | --- |
| 1997 | 07 tháng 12 | 기사 도 |
14 Tháng 12: 
21 Tháng 12: 
| 1998 | 04 tháng một |  |
11 tháng một:
Sân khấu âm nhạc, giải thưởng > Music Bank (phim truyền hình)

| Năm | Ngày | Bài hát |
| --- | --- | --- |
| 1998 | 23 tháng 7 | Đường máy bay chiến đấu |
Ngày 30 tháng 7: 
| 17 Tháng 11 | 무모한 사랑 (Reckless Love) |  |
Ngày 15 tháng 10: 
Ngày 22 tháng 10: 
| 1999 | 28 tháng một | 너를 보내며 |
| 31 Tháng Tám | Com'Back |  |
Ngày 10 tháng 9: 
17 tháng 9: 
| Ngày 11 tháng 11 | 예감 (linh cảm) |  |
Sân khấu âm nhạc, giải thưởng > Trại âm nhạc

| Năm | Ngày | Bài hát |
| --- | --- | --- |
| 1998 | Ngày 19 tháng 12 | 커플 |
| 1999 | 09 tháng 1 |  |
16 tháng 1   : 
Các show truyền hình thực tế
| Thời gian | Tên chương trình | Tập | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- |
| 25/3/2015 | Radio Star (TV series) | 420 | Tham gia một mình Kim Jae-duc |
| 12-19/6/2015 | Fantastic Duo season 1 | 9-10 | Tham gia với tất cả thành viên |
| 16/4/2016 23/4/2016 30/4/2016 | Infinity Challenge | 476 477 478 | Tham gia với tất cả thành viên |
| 1/6/2016 30/11/2016 | Radio Star (TV series) | 480 503 | Tham gia với tất cả thành viên |
| 07/12/2016  14/12/2016 | Weekly Idol | 280 281 | Tham gia với tất cả thành viên |
| 2016 đến nay | Biệt Đội Hoa Hòa |  | Tham gia chính Eun Ji-won, Lee Jae-jin |
Syndiclis marlipoensis

| Syndiclis marlipoensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Magnoliidae
Bộ (ordo): Laurales
Họ (familia): Lauraceae
Chi (genus): Syndiclis
Loài (species): S. marlipoensis
Danh pháp hai phần
Syndiclis marlipoensis H.W. Li, 1979 
Syndiclis marlipoensis là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được H.W. Li miêu tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Syndiclis marlipoensis”. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2013.
Bà Gia, Đạ Hoai

Đạ Ploa là một xã thuộc huyện Đạ Huoai, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.
Địa lý

Xã Đạ Ploa có diện tích 92,98 km², dân số năm 2022 là 4.344 người, mật độ dân số đạt 46 người/km².
Hành chính

Xã Đạ Ploa được chia thành 5 thôn: 1, 2, 3, 4, 5.
Lịch sử

Ngày 14 tháng 3 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 116-CP về việc chuyển xã Đạ Ploa thuộc huyện Bảo Lộc về huyện Đạ Huoai mới thành lập quản lý.
Ngày 6 tháng 6 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 67-HĐBT về việc thành lập xã Đoàn Kết trên cơ sở 9.900 hécta đất và 269 nhân khẩu của xã Đạ Ploa.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Đạ Ploa có 9.100 hécta đất và 1.102 nhân khẩu.
Chú thích

1 2  “Quyết định số 67-HĐBT năm 1986 về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số xã, phường, thị trấn thuộc huyện Đạ Huoai, huyện Đơn Dương, huyện Di Linh và thành phố Đà Lạt thuộc tỉnh Lâm Đồng”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 6 tháng 6 năm 1986. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 4 năm 2024. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2024.
1 2 3 4  “Tờ trình số 175/TTr-SNV về việc phê duyệt Đề cương nhiệm vụ và Dự toán kinh phí xây dựng Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 – 2025 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng”. Sở Nội vụ tỉnh Lâm Đồng. 25 tháng 3 năm 2024. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 4 năm 2024. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2024.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Quyết định 116-CP năm 1979 về việc chia một số huyện thuộc tỉnh Lâm Đồng do Hội đồng Chính phủ ban hành”. Caselaw Việt Nam. 30 tháng 11 năm 2019. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 6 năm 2024. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2024.
Quercus morehus

| Quercus morehus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Fagales
Họ (familia): Fagaceae
Chi (genus): Quercus
Loài (species): Q. morehus
Danh pháp hai phần
Quercus morehus Kellogg 
Quercus morehus là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được Kellogg miêu tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Quercus morehus”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Amesiodendron integrifoliolatum

| Amesiodendron integrifoliolatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Sapindaceae
Chi (genus): Amesiodendron
Loài (species): A. integrifoliolatum
Danh pháp hai phần
Amesiodendron integrifoliolatum H.S.Lo, 1979 
Amesiodendron integrifoliolatum là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được H.S.Lo mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Amesiodendron integrifoliolatum”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Suffasia keralaensis

| Suffasia keralaensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Zodariidae
Chi (genus): Suffasia
Loài (species): S. keralaensis
Danh pháp hai phần
Suffasia keralaensis Sudhikumar, Jocqué & Sebastian, 2009 
Suffasia keralaensis là một loài nhện trong họ Zodariidae.
Loài này thuộc chi Suffasia. Suffasia keralaensis được Sudhikumar, Rudy Jocqué & Sebastian miêu tả năm 2009.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Vệ tinh giả thuyết của Sao Thủy

Sao Thủy là hành tinh gần Mặt Trời nhất và không có bất kỳ vệ tinh tự nhiên nào. Một vệ tinh chưa được khám phá quay quanh hành tinh này đã được giả thuyết tồn tại vào đầu những năm 1970, nhưng hóa ra đó là dữ liệu bị hiểu sai từ 31 Crateris. Việc quan sát vệ tinh của Sao Thủy từ Trái Đất sẽ khó khăn vì Sao Thủy tương đối gần Mặt Trời. Ví dụ, Sao Thủy không được quan sát trong phổ hồng ngoại cho đến năm 1995. Tàu vũ trụ MESSENGER của NASA, quay quanh Sao Thủy từ năm 2011 đến 2015, đã không phát hiện bất kỳ vệ tinh nào.
Sứ mệnh của Mariner 10

Trong một thời gian ngắn, một vệ tinh của Sao Thủy được cho là tồn tại. Vào ngày 27 tháng 3 năm 1974, hai ngày trước khi Mariner 10 bay lên Sao Thủy, các thiết bị bắt đầu ghi nhận một lượng lớn bức xạ cực tím ở vùng lân cận Sao Thủy, mà theo một nhà thiên văn học là "không có quyền ở đó". Đến ngày hôm sau, bức xạ đã biến mất, nhưng nó xuất hiện trở lại ba ngày sau đó, dường như bắt nguồn từ một vật thể đã tách ra khỏi Sao Thủy. Một số nhà thiên văn học suy đoán rằng họ đã phát hiện ra một ngôi sao, nhưng những người khác lập luận rằng vật thể đó phải là một vệ tinh, chỉ ra hai hướng khác nhau mà bức xạ phát ra và tin rằng bức xạ năng lượng cao như vậy không thể đi rất xa qua môi trường liên sao. Các lập luận ủng hộ rằng đó là vệ tinh được củng cố khi tốc độ của vật thể được tính là 4 km/s, phù hợp với tốc độ dự kiến ​​của vệ tinh.
Sứ mệnh của Mariner 10 > 31 Crateris

Bài chi tiết: 31 Crateris
Một "vệ tinh" được phát hiện đang di chuyển khỏi Sao Thủy vào năm 1974, và cuối cùng nó được xác định là sao, 31 Crateris. 31 Crateris là một hệ sao đôi và đây có thể là nguồn gốc của bức xạ cực tím được phát hiện vào năm 1974.
Việc xác định nhầm "vệ tinh của Sao Thủy" vào năm 1974 đã giúp khám phá ra một điều quan trọng trong thiên văn học: bức xạ cực tím đã được tìm thấy, và nó không bị hấp thụ hoàn toàn bởi môi trường liên sao như nhầm tưởng trước đây.
Sứ mệnh của MESSENGER

Trong một trò đùa ngày Cá tháng Tư năm 2012, NASA đã thông báo rằng tàu vũ trụ MESSENGER được cho là đã phát hiện ra một vệ tinh trên quỹ đạo quanh Sao Thủy, mà họ đặt tên là Caduceus, liên quan đến caduceus của vị thần La Mã Mercury. Tàu vũ trụ MESSENGER đã tìm kiếm các vệ tinh của Sao Thủy vào năm 2011 và 2013, và xác nhận rằng Sao Thủy không có vệ tinh nào.
31 Crateris có thể là một hệ sao đôi.
Phạm Công Trứ

| Phạm Công Trứ范公著 |
| --- | --- |
Thụy hiệu: Trung Cần
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 1600
Nơi sinh: Hưng Yên
 
Mất: 
Thụy hiệu: Trung Cần
Ngày mất: 1675
 
Giới tính: nam
Nghề nghiệp: nhà sử học
Quốc tịch: Đại Việt
Thời kỳ: nhà Lê trung hưng
Tác phẩm: Đại Việt sử ký toàn thư
x • t • 
Phạm Công Trứ (chữ Hán: 范公著, 1600 - 28 tháng 10 năm 1675) là tể tướng nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.
Phạm Công Trứ người làng Liêu Xuyên, tổng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương, nay thuộc thôn Thanh Xá, xã Nghĩa Hiệp, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên một công thần, một nhà chính trị tài năng của chúa Trịnh, là một trong 39 người "phò tá có công lao tài đức" thời Lê Trung Hưng, làm đến chức Quốc lão, Thái bảo Yên Quận công.
Sự nghiệp

Sự nghiệp chính trị của Phạm Công Trứ bắt đầu từ khi ông thành công trên đường khoa cử. Khoa Mậu Thìn, niên hiệu Vĩnh Tộ thứ 10 (1628), Phạm Công Trứ dự kỳ thi Đình, đậu Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân (Tiến sĩ) và được bổ làm Hàn lâm viện Hiệu thảo.
Từ đó trở đi, ông lần lượt giữ các chức vụ: Hiến sát sứ xứ Thanh Hoa (1631), Phụng Thiên Phủ doãn (1639), Tham chính xứ Thanh Hoa (1640), Thái thường Tự khanh (1642), Phó đô Ngự sử tước Khánh Yên bá (1645), Đô ngự sử (1646), Lễ bộ Thượng thư tước Yên Quận công (1657), Thiếu bảo kiêm Đông các Đại học sĩ, Tham tụng (1661), Lại bộ Thượng thư (1664), Thái bảo Quốc lão tham dự triều chính (1668), Chưởng Lục bộ sự - Thượng thư của sáu bộ (1673).
Năm 1675, ông mất, thọ 75 tuổi, được truy tặng Thái tể, ban tên thụy là Trung Cần.
Sự nghiệp > Chính trị, kinh tế

Khi đảm đương trọng trách Lại bộ Thượng thư, năm Ất Tỵ (1665), Phạm Công Trứ giao cho Ngự sử đài khảo khóa các nha môn, đã phát hiện sai phạm của nhiều đại thần và tất nhiên, họ đều bị giáng chức. Những việc làm đó đã khiến cho "pháp lệnh nghiêm minh, sĩ phu danh đua cố gắng, người làm quan lấy phong thái khí tiết mà tự miễn, cho nên được gọi là đời thanh bình.
Trên lĩnh vực kinh tế, Phạm Công Trứ đề xuất thực thi phép Bình lệ (kê khai hộ khẩu tại các địa phương để làm cơ sở cho việc bình bổ thuế ngạch), ban hành phép Ngũ lượng nhằm thống nhất các đơn vị đo lường, đong đếm trong nhân gian.
Khi giữ chức Tham tụng, ông đã nêu rõ phép khảo khóa (cất nhắc quan lại), ban điều lệ giáo hóa, khen thưởng người có đức hiếu để tốt nghĩa, xét lại sổ đinh điền, định lại ngạch thuế. Những việc sắp đặt của ông được chúa Trịnh Tạc tín nhiệm, thường theo ý ông để ổn định việc trị an. Người đương thời đều khen ông là một Tể tướng tốt.
Sự nghiệp > Quân sự

Từ khi cuộc chiến Trịnh-Nguyễn nổ ra, trải qua 7 lần đại chiến thì Phạm Công Trứ có đến 5 lần Nam chinh vào các năm: Quý Mùi (1643), Ất Mùi (1655), Canh Tý (1660), Tân Sửu (1661), Tân Hợi (1671). Tuy nhiên, cuộc chiến tranh Trịnh - Nguyễn vẫn không phân định được thắng thua.
Do mâu thuẫn trong nội bộ họ Trịnh, năm Ất Dậu (1645), Trịnh Lịch và Trịnh Sầm đã dấy quân phản loạn. Nhờ mưu lược khôn khéo và quyết đoán, Phạm Công Trứ và Đào Quang Nhiêu đã khuyên phủ Tiết chế (tức phủ chúa Trịnh) nên hành sự trước khi chúng tập hợp lực lượng. Kết quả là, nội loạn trong cung đã được dẹp yên, đó là công lớn của Phạm Công Trứ và Đào Quang Nhiêu.
Sự nghiệp > Văn hóa - xã hội

Trên lĩnh vực văn hóa Phạm Công Trứ cũng có những đóng góp quan trọng. Đầu tiên là ban bố bản Lê triều giáo hóa điều luật (47 điều giáo hóa) nhằm chấn chỉnh tôn ti trật tự trong triều đình, khiến cho các kinh điển của Nho giáo thấm nhuần trong xã hội, làm cho nhân dân trở về với thuần phong mỹ tục tốt đẹp của dân tộc. Năm Bính Ngọ (1666), Phạm Công Trứ đã dâng biểu tấu nhằm tuyên dương 13 bầy tôi tử tiết thời Lê sơ, phong làm Phúc thần, cho dựng từ đường và phụng thờ hương khói.
Là người đứng đầu bộ Lễ, Phạm Công Trứ đã kiến nghị vua Lê chúa Trịnh sửa sang lễ nghi, triều phục và định thành quy chế rõ ràng cho các quan văn võ đại thần. Ông cũng quy định phụ nữ và nam giới ăn mặc y phục theo đúng tục lệ truyền thống. Ngoài ra, Phạm Công Trứ cũng nhiều lần tấu xin ra lệnh nghiêm cấm hút thuốc, bởi không chỉ có hại cho sức khỏe mà còn trở thành một vấn nạn trong xã hội lúc bấy giờ.[cần dẫn nguồn]
Đặc biệt, trong chuyến hộ giá vua Lê Thần Tông đi Nam chinh ở Thuận Hóa năm Tân Sửu (1661), Phạm Công Trứ cùng với Trần Đăng Tuyển và Nguyễn Văn Thiệu làm thơ và xướng họa về những thắng tích, những nhân vật nổi tiếng của các địa phương mà đoàn quân đi qua, tất cả bao gồm 18 bài. Đây là những cảm nhận tinh tế, sâu sắc về thiên nhiên đất nước, con người của ông, đồng thời, quan trọng hơn là thể hiện ý chí quyết tâm của đoàn quân trong việc bình ổn và thu phục châu Ô (do nhà Nguyễn ở Đàng Trong chiếm đóng).
Để mở mang nền nếp Nho học, giáo dục kẻ sĩ, tuyển chọn nhân tài cho đất nước, ông phụng mệnh làm Giám thủ Quốc Tử Giám, vừa coi sóc việc trùng tu, tôn tạo Văn miếu Quốc Tử Giám, đồng thời đôn đốc và rèn luyện việc học tập của các học sinh ở Quốc Tử Giám. Không những thế, ông cùng quan Tham tụng Dương Trí Trạch dâng sớ xin cung đốn mọi vật cần thiết cho trường thi, đặc biệt là trường thi hương ở các địa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho học trò học tập.
Khi về trí sĩ ở quê hương, ngoài thú vui điền viên, ông còn dạy học, nhiều học trò của ông sau này thành đạt, đỗ khoa bảng cao và đảm nhận những chức vụ quan trọng trong triều cũng như ngoài trấn, như: Đặng Công Chất, Nguyễn Công Bích, Đào Công Chính, Lê Hữu Danh, Lê Nhân Kiệt, Lê Sĩ Triệt, Hồ Sĩ Dương, Nguyễn Viết Thứ...
Nhận định

Trải 50 năm làm quan, Phạm Công Trứ phò tá 5 đời vua Lê, 2 đời chúa Trịnh, từng giữ nhiều chức vụ và cương vị khác nhau, Phạm Công Trứ đã đạt đến đỉnh cao của công danh và quyền lực; là người mưu lược, luôn chăm lo việc nước, tài năng xuất chúng trên mọi lĩnh vực: Nội trị, văn hóa, sử học, ngoại giao. Sử gia Phan Huy Chú nhận định về ông như sau:
Chú thích

↑  Quê của Phạm Công Trứ[liên kết hỏng]
↑  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 327
↑  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 329