stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sùng Hắc Hổ
Tiểu sử

Sùng Hắc hổ có ngoại hình đặc biệt, thường xuyên đội mũ Cửu Vân Thiêu Hỏa, thắt lưng ngọc, mặc áo choàng đỏ sáng và áo giáp xích vàng. Ông có bộ râu dài màu đỏ và đôi mắt giống như hai chiếc chuông vàng. Sùng Hắc Hổ còn cầm trong tay hai chiếc rìu vàng, điều này càng làm tăng thêm danh tiếng va uy lực của ông vì kỹ năng chiến đấu bất bại.
Trong lần rút lui thứ ba của Sùng Hầu Hổ, Sùng Hắc Hổ từ Cao Châu mang theo ba nghìn binh lính cọp bay đến để trợ giúp. Cuối cùng, Sùng Hắc Hổ và anh trai tiến gần đến cổng thành của Tây Kỳ. Tuy nhiên, mục đích của Sùng Hắc Hổ không phải là tấn công , mà chỉ muốn gặp gỡ người bạn cũ, Tô Hộ. Thế nhưng, ông lại gặp phải con trai của Tô Hộ là Tô Toàn Trung, tính tình Toàn Trung thỗ lỗ, kiêu ngạo. Tô Toàn Trung bất mãn khi Sùng Hắc Hổ khuyên can hai bên dừng chiến tranh, nhưng Tô Toàn Trung vẫn tấn công. Bởi vậy, Sùng Hắc Hổ liền vung hai chiếc rìu vàng của mình lên tấn công, hai bên giao đấu bất phân thắng bại
Tuy nhiên, Sùng Hắc Hổ bị Tô Toàn Trung tấn công liên tiếp, liệu bề khó thắng nổi. Với khả năng của Tô Toàn Trung, Sùng Hắc Hổ quyết định rút lui, nhưng Toàn Trung đã không bỏ qua và tiếp tục đuổi đánh ông. Lợi dụng tình thế này, Sùng Hắc Hổ mở một chiếc bình linh mà ông mang theo (do một người cao tăng tặng). Chỉ trong tích tắc, khói đen từ chiếc bình bốc lên mù mịt, che khuất mặt trời. Sùng Hắc Hổ cũng gọi một con đại bàng thần để trợ giúp. Ông đã đánh Tô Toàn Trung ngã nhào khỏi ngựa và bắt giữ được cậu.
Một thời gian sau, quan vận lương là Trịnh Luân đến thành của Sùng Hắc Hổ khiêu chiến, trả thù cho Toàn Trung. Sùng Hắc Hổ tức giận, nói: "Thằng khốn! Ðừng phách lối! Chủ mày là Tô Hộ nghịch mạng thiên triều, tội ấy đáng phanh thây. Mày là tôi thần của nó thì cũng liên can, sao chưa chịu quy hàng để bảo tồn tánh mạng, còn dám ra đây múa miệng?" .
Trịnh Luân nhanh chóng nhận ra sức mạnh từ chiếc bình của Sùng Hắc Hổ. Hắn phun ra hai làn khói trắng từ lỗ mũi, khiến Sùng Hắc Hổ ngất đi và rơi khỏi yên ngựa. Sau khi bị bắt, Sùng Hắc Hổ được Tô Hộ thả, ông đã uống một chén rượu cùng người Tô Hộ. Khi Cơ Xương can thiệp và chiến tranh bằng một lá thư , Hắc Hổ trở về quê hương, đồng thời thể hiện lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc.
Sau đó, Sùng Hắc Hổ đến đánh ải Trần Đường. Đánh chưa xong thành, Hoàng Phi Hổ, một vị tướng nhà Chu cùng ba người là Văn Sinh, Thôi Anh, Tưởng Hùng đến gặp ông muốn sự giúp đỡ để trả thù cho Hoàng Thiên Hóa là con của Hoàng Phi Hổ bị tướng giặc Cao Kế Năng giết. Sùng Hắc Hổ cùng bốn người đến Tây Kỳ, giết được Cao Kế Năng.
Khi nhà Chu đánh tới huyện Dẫn Trì, Hoàng Phi Hổ lại tìm đến bốn người để đánh tổng trấn Trương Khuê, người giữ huyện. Cả năm không ngờ Trương Khuê có con Độc Giác Ô Yên, một con ngựa đi nhanh hơn loài ngựa thường rất nhiều và có một cái sừng, bị Trương Khuê giết hết.
Cuối cùng, Sùng Hắc Hổ được phong làm Nam Nhạc Đại Đế (南岳大帝), một trong Ngũ Nhạc ( Bao gồm Hoàng Phi Hổ, Sùng Hắc Hổ, Văn Sinh, Thôi Anh, Tưởng Hùng ).
Tôn thờ

Sùng Hầu Hổ được thờ phụng trong tín ngưỡng dân gian Trung Quốc và được biết đến là Nam Nhạc Đại Đế (南岳大帝), một trong Ngũ Nhạc Thần. Trong tín ngưỡng dân gian Trung Quốc, các Ngũ Nhạc Thần rất được kính trọng, với Đông Nhạc Đại Đế đặc biệt được tôn sùng. Khi thờ cúng các Thần của Ngũ Nhạc, người ta thường đặt Đông Nhạc Đại Đế Hoàng Phi Hổ ở vị trí trung tâm, trong khi Nam Nhạc Sùng Hầu Hổ và Trung Nhạc Văn Sinh được đặt ở hai bên.Đền Nam Nhạc, nằm ở Quận Bản Kiều , Đài Loan, được dành riêng cho Sùng Hắc Hổ, vị Đại Đế vĩ đại của Trung Quốc. Hàng năm, lễ hội sinh nhật được tổ chức vào ngày 16 tháng 12 để tôn vinh di sản của ông.
Núi Nam Nhạc nằm ở tỉnh Hồ Nam, tự hào có 72 đỉnh núi, với đỉnh chính, Chư Nâm, cao 1290 mét so với mực nước biển. Dưới chân núi Nam Nhạc, có ngôi đền chính dành riêng cho Nam Nhạc đế.
Trong văn hóa đại chúng

Nghệ thuật cắt giấy Sùng Hầu Hổ, một loại hình nghệ thuật hấp dẫn có nguồn gốc từ huyện Sơn Đông , lấy cảm hứng từ lớp trang điểm khuôn mặt rực rỡ của Sùng Hắc Hổ trong vở opera truyền thống "Sishuiguan". Phong cách cắt giấy đặc biệt này thể hiện các thiết kế phức tạp và được đánh giá cao về giá trị văn hóa của nó.
Câu chuyện về Sùng Hắc Hổ được miêu tả trong vở kịch Yiqiang Sangsidiao ( tạm dịch là: Nhất kiếm kết liễu ).
Chú thích

↑  “Phong Thần Diễn Nghĩa ("Fengshen Yanyi"): Nguồn gốc, cấu trúc kể chuyện và ý nghĩa thần thoại”. www.proquest.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2024.
↑  Kao, Các lĩnh vực của diễn ngôn đạo đức: Bản thân, lịch sử và tưởng tượng trong " Phong Thần Diễn Nghĩa" (2002). “Domains of Moral Discourse: Self, History, and Fantasy in "Fengshen yanyi"”. Chinese Literature: Essays, Articles, Reviews (CLEAR). 24: 75–97. doi:10.2307/823477. ISSN 0161-9705.
1 2 3  陳仲琳 (28 tháng 4 năm 2015). 封神演義（封神榜）: 媲美哈利波特的超凡想像力，更勝哈利波的曲折鬥法 (bằng tiếng Trung). 谷月社.
↑  “Phong Thần Diễn Nghĩa Chương 99”.
↑  趙羽 (1 tháng 1 năm 2019). 《聊齋志異》箋證初編 (bằng tiếng Trung). 天津人民出版社. ISBN 978-7-201-15573-9.
↑  蕭登福 (1 tháng 12 năm 2015). 后土地母信仰研究 (bằng tiếng Trung). 新文豐出版股份有限公司. ISBN 978-957-17-2226-9.
↑  卢延光 (1990). 中国一百神仙图 (bằng tiếng Trung). 新世纪出版社. ISBN 978-7-5405-0491-5.
↑  王宜峨 (2004). 中国道敎 (bằng tiếng Trung). 五洲传播出版社. ISBN 978-7-5085-0401-8.
↑  张庚 (1993). 中国戏曲脸谱艺术 (bằng tiếng Anh). 江西美术出版社. ISBN 978-7-80580-121-6.
Ngũ Nhạc Đại Đế
Chính phủ Hoàng gia Thống nhất Dân tộc Campuchia

Government-in-exile of Cambodia between 1970 and 1975Bản mẫu:SHORTDESC:Government-in-exile of Cambodia between 1970 and 1975
Chính phủ Hoàng gia Liên minh các Dân tộc Campuchia (tiếng Pháp: Gouvernement royal d'union nationale du Kampuchéa, GRUNK; tiếng Khmer: រាជរដ្ឋាភិបាលរួបរួមជាតិកម្ពុជា) là một chính phủ lưu vong của Campuchia, có trụ sở tại Bắc Kinh, tồn tại từ năm 1970 đến năm 1976, và nắm quyền kiểm soát đất nước bắt đầu từ năm 1975.
GRUNK dựa trên một liên minh (FUNK, viết tắt của "National United Front of Kampuchea") giữa những người ủng hộ Nguyên thủ quốc gia lưu vong, Hoàng thân Norodom Sihanouk và Khmer Đỏ ("Khơme Đỏ", một tên gọi mà ông đã tự đặt cho đảng viên Đảng Cộng sản Kampuchea); được thành lập với sự hậu thuẫn của Trung Quốc, ngay sau khi Sihanouk bị lật đổ trong Đảo chính Campuchia 1970, quân nổi dậy Khmer Đỏ cho đến thời điểm đó đã chiến đấu chống lại chế độ Sangkum của Sihanouk.
Thành lập

Xem thêm thông tin: Đảo chính Campuchia 1970
Ở Bắc Kinh, Sihanouk tuyên bố giải tán chính phủ tại Phnôm Pênh và công bố ý định thành lập Front Uni National du Kampuchea hay FUNK (Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Campuchia). Sihanouk về sau này cho biết "Tôi vốn chọn không theo cả Hoa Kỳ lẫn cộng sản, vì tôi biết rằng cả hai đều là những mối nguy, chủ nghĩa đế quốc Mỹ và chủ nghĩa cộng sản. Tôi buộc phải lựa chọn một trong hai vì Lon Nol đẩy tôi vào con đường đó."
Hoàng thân Sihanouk sau đó liên minh với Khmer Đỏ, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Pathet Lào, và Cộng hòa miền Nam Việt Nam, sử dụng uy tín của mình để ủng hộ những người cộng sản. Ngày 5 tháng 5, FUNK chính thức thành lập, và Gouvernement Royal d'Union Nationale du Kampuchea hay GRUNK (Chính phủ Hoàng gia Mặt trận Dân tộc Thống Nhất Campuchia) được công bố. Sihanouk đảm nhiệm vị trí nguyên thủ, bổ nhiệm Penn Nouth, một trong những ủng hộ viên trung thành nhất, làm thủ tướng.
GRUNK tuyên bố họ không phải là chính phủ lưu vong, vì Khieu Samphan và lực lượng nổi dậy vẫn ở trong nước. Sihanouk và những người trung thành ở lại Trung Quốc, dù hoàng thân tiếp tục tiến hành các cuộc viếng thăm "vùng giải phóng" tại Campuchia, bao gồm cả Angkor Wat, tháng 3 năm 1973. Các chuyến viếng thăm đó chủ yếu có ý nghĩa tuyên truyền, và không có ảnh hưởng chính trị trên thực tế.
Khmer Đỏ tiếp quản

Sau những thành công của Quân Cách mạng Campuchia vào tháng 3 năm 1973, Sihanouk đã thực hiện một chuyến thăm đến "các khu vực giải phóng", các bức ảnh với Khieu Samphan, Hou Yuon và Hu Nim. Ban đầu, Hoa Kỳ bác bỏ những bức ảnh là hàng giả, chỉ ra rằng ba cán bộ cấp cao – được gọi là "Ba bóng ma", trước đó đã biến mất vào cuối những năm 1960 và được nhiều người cho là đã bị cảnh sát Sihanouk sát hại.
Mặc dù Sihanouk cố giữ khoảng cách với tầng lớp nông dân trong chuyến thăm, nhưng lãnh đạo Khmer Đỏ đã vô cùng bối rối.Trong suốt năm 1973, các quan chức địa phương và các chỉ huy quân sự có liên hệ với những người theo Chủ nghĩa Sihanouk hoặc người Việt Nam bị giết trong "các vùng giải phóng": giới chính trị bắt đầu chỉ trích Sihanouk là một nhân vật phong kiến, và đến năm 1974 các lực lượng ở khu vực Tây Nam (dưới sự chỉ huy của Ta Mok) bắt đầu tự nhận mình là Khmer Krahom (Khmer Đỏ).
Trước công chúng, Sihanouk vẫn lạc quan về chế độ GRUNK, tuyên bố rằng Khieu Samphan "là một nhà xã hội chủ nghĩa với hệ tư tưởng cơ bản giống như Thủ tướng Thụy Điển". Tuy nhiên, chính phủ Mỹ tiếp tục từ chối giao dịch với ông ta và ông ta lo ngại về ý định của Khmer Đỏ, tuyên bố "Khmer Đỏ sẽ nhổ tôi ra như một viên đá anh đào" trong một cuộc phỏng vấn với một nhà báo Ý. Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai cảnh báo Étienne Manac'h, đại sứ Pháp, rằng việc người Mỹ coi thường Sihanouk, và họ tiếp tục ném bom để hỗ trợ quân của Lon Nol, sẽ dẫn đến một kết thúc ác liệt hơn nhiều. Bất chấp những lời cảnh báo này, Hoa Kỳ tiếp tục phớt lờ Sihanouk, và người Trung Quốc- dần dần bắt đầu chuyển sự ủng hộ trực tiếp cho Khmer Đỏ.
Thành phần chính phủ

Khieu Samphan được bổ nhiệm làm thủ tướng, bộ trưởng quốc phòng và tổng chỉ huy lực lượng vũ trang GRUNK (dù trên thực tế các chiến dịch quân sự đều nằm dưới sự chỉ huy của Pol Pot). Hu Nim là bộ trưởng thông tin, Hou Yuon giữ nhiều vị trí như bộ trưởng bộ nội vụ, bộ cải cách công cộng và bộ trưởng hợp tác.
| Chức vụ | Tên | Tên | Nhậm chức | Từ chức | Đảng phái chính trị | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nguyên thủ quốc gia |  | Norodom Sihanouk | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 | April 1976 |  | Ở Bắc Kinh |
| Thủ tướng |  | Penn Nouth | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 | April 1976 |  | Ở Bắc Kinh |
| Trợ lý bộ trưởng |  | Keat Chhon | 1970 |  |  | Ở Bắc Kinh |
| Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng |  | Khieu Samphan | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 |  | Khmer Đỏ | Ở Campuchia |
| Bộ trưởng Bộ Ngoại Giao |  | Sarin Chhak | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 |  |  | Ở Bắc Kinh |
| Thứ trưởng Bộ ngoại giao |  | Pok Deuskomar | Tháng 8 năm 1970 |  | Khmer Đỏ | Ở Campuchia |
| Bộ trưởng Bộ Thông tin |  | Hu Nim | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 |  | Khmer Đỏ | Ở Campuchia |
| Thứ trưởng Bộ Thông tin và Tuyên truyền |  | Tiv Ol | Tháng 8 năm 1970 |  | Khmer Đỏ | Ở Campuchia |
| Bộ trưởng Hợp tác xã |  | Hou Yuon | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 |  | Khmer Đỏ | Ở Campuchia |
| Thứ trưởng Bộ Nội vụ và An ninh Quốc gia |  | Sok Thouk | Tháng 8 năm 1970 |  | Khmer Đỏ | Ở Campuchia |
| Bộ trưởng Bộ Nội vụ |  | Thiounn Mumm [ru] | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 |  |  | Ở Bắc Kinh |
| Thứ trưởng Bộ Kinh tế và Tài chính |  | Koy Thuon | Tháng 8 năm 1970 |  | Khmer Đỏ | Ở Campuchia |
| Bộ trưởng Đặc trách |  | Chau Seng | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 |  |  |  |
| Bộ trưởng Điều phối |  | Thiounn Prasith | 1970 |  |  |  |
| Bộ trưởng Bộ Y tế, Tôn giáo và Xã hội |  | Dr. Ngo Hou | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 | ? |  |  |
| Thứ trưởng Bộ Y tế, Tôn giáo và Xã hội |  | Chou Chet [ru] | Tháng 8 năm 1970 |  | Khmer Đỏ | Ở Campuchia |
| Bộ trưởng Bộ Giáo dục Phổ thông và Thanh niên |  | Chan Youran [ru] | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 |  |  |  |
| Thứ trưởng Bộ Giáo dục Phổ thông và Thanh niên |  | Ieng Thirith | Tháng 8 năm 1970 |  | Khmer Đỏ | Ở Campuchia |
| Bộ trưởng Bộ Vũ trang |  | Duong Sam Ol | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 |  | Quân đội Hoàng gia Campuchia | Major general |
| Bộ trưởng Bộ Tư pháp |  | Chea San | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 | ? |  | replaced by Phurissara |
| Bộ trưởng Bộ Tư pháp |  | Samdech Norodom Phurissara | ? |  |  | replaced Chea San |
| Bộ trưởng Bộ Công chính và Viễn thông |  | Huot Sambath | Ngày 5 tháng 5 năm 1970 | ? |  | replaced by Touch Phoeun |
| Bộ trưởng Bộ Công chính và Viễn thông |  | Tauch Phoeun [ru] | ? |  | Khmer Đỏ | replaced Huot Sambath |
| Bộ trưởng Y tế |  | Thiounn Thioeunn [ru] | ? |  | Khmer Đỏ | Ở Campuchia |
Sau khi Phnôm Pênh thất thủ

Vào thời điểm Khmer Đỏ tiến vào Phnôm Pênh ngày 17 tháng 4 năm 1975, những người cộng sản đã nắm chắc quyền kiểm soát GRUNK, và liên lạc giữa các thành viên GRUNK trong và ngoài Campuchia đã bị cắt đứt. Sihanouk thậm chí không được thông báo về sự thất thủ của Phnôm Pênh; ban đầu ông đến Bình Nhưỡng cho đến khi Chu Ân Lai thuyết phục ông trở lại làm Nguyên thủ quốc gia, bất chấp sự nghi ngờ về phía Sihanouk.
Sihanouk được tiếp đón theo nghi lễ ở Phnôm Pênh, nhưng đã vô cùng sốc trước những gì ông quan sát được ở thành phố. Sau đó Cái chết của người bảo vệ ông là Chu Ân Lai vào tháng 1 năm 1976 càng làm suy yếu vị thế của Sihanouk: sau khi nghe tin về những vi phạm nhân quyền của Khmer Đỏ qua đài phát thanh nước ngoài, ông đã nghỉ hưu vào tháng 4 năm 1976. Cuộc họp toàn thể đầu tiên của Hội đồng đại diện của Campuchia Dân chủ, được tổ chức vào ngày 11 đến ngày 13 tháng 4 năm 1976, xác nhận bầu Pol Pot làm Thủ tướng.
Khieu Samphan tiếp tục là Chủ tịch Khmer Đỏ,mặc dù vai trò của ông chủ yếu mang tính biểu tượng.
Các sự kiện sau khi Campuchia Dân chủ sụp đổ

Sau Xung đột biên giới Việt Nam-Campuchia năm 1978, thất bại của Khmer Đỏ và sau đó là sự thành lập của Cộng hòa Nhân dân Kampuchea, Sihanouk đã được ban lãnh đạo Khmer Đỏ yêu cầu trình bày về trường hợp của Kampuchea Dân chủ tại Liên Hợp Quốc. Sihanouk công khai đoạn tuyệt với Khmer Đỏ, yêu cầu trục xuất khmer Đỏ khỏi Liên Hợp Quốc vì tội giết người hàng loạt.
Đồng minh

Afghanistan
Việt Nam
Lào
Bogotá

| Bogotá |
| --- | --- |
Quang cảnh trung tâm tài chính Bogota Khu quốc tế Bogotá
  Hiệu kỳ Ấn chương
Tên hiệu: "La Atenas Suramericana" ("The South American Athens") "Muy Noble y Muy Leal Ciudad " ("Most Noble and Most Loyal City")
Khẩu hiệu: "Bogotá Reverdece" ("Bogotá Green", 2020–2023)
 Bogotá, khu thủ đô Thể hiện màu đỏ
Xem bản đồ ColombiaXem bản đồ South AmericaVị trí trong Colombia và Nam Mỹ
Quốc gia: Colombia
Tỉnh: Khu thủ đô Cundinamarca (xem bài)
Thành lập: 6 tháng 6 năm 1538 (truyền thống)
Người sáng lập: Gonzalo Jiménez de Quesada
Chính quyền
 • Thị trưởng: Claudia López Hernández (2020–2023)
Diện tích
 • Thành phố: 1.587 km2 (613 mi2)
 • Đô thị: 307,36 km2 (118,67 mi2)
Thứ hạng diện tích: tỉnh rộng thứ 32
Độ cao: 2.640 m (8,660 ft)
Dân số (2018)
 • Thành phố: 7,412,566
 • Thứ hạng: Tỉnh đông dân nhất Colombia
 • Vùng đô thị: 10,700,000
Tên cư dân: Bogotan bogotano, -na, rolo (informal), cachaco (thân mật) (es)
Múi giờ: UTC−5
Mã bưu chính: 11XXXX
Mã điện thoại: 1
Mã ISO 3166: CO-DC
Thành phố kết nghĩa: Miami, Dubai, Cádiz, Tegucigalpa, Luân Đôn, Torino, Amsterdam, Chicago, Buenos Aires, Thành phố México, Athena, Madrid, Tripoli, Seoul, Amsterdam, Ramallah, La Paz, Brasilia, Cartagena, Colombia, Santa Fe
HDI (2018): 0,806
GDP (PPP) (2014): 160 tỷ USD
GDP (PPP) bình quân đầu người (2014): 17.500 USD
Sân bay thứ nhất: sân bay quốc tế El Dorado BOG (quốc tế/chính)
Sân bay thứ nhì: CATAM không (quân đội) sân bay Guaymaral không (hoạt động tư nhân) sân bay La Vanguardia VVC (khu vực)
Xe buýt nhanh: TransMilenio
Bike Paths: R2-R29
Rapid Transit: Bogotá Metro (tuyến đầu tiên dự kiến hoạt động năm 2028)
Tramway: Trams in Bogotá Teleférico de Monserrate
Website: City Official Site Bogotá Tourism (tiếng Tây Ban Nha)
Bogotá, tên chính thức Bogotá, D. C. (D.C. viết tắt của Distrito Capital, "quận thủ đô" hay "đặc khu") là thủ đô của Colombia, và cũng là thành phố lớn nhất quốc gia này với dân số 7.412.566 (năm 2018). Từ năm 1991 đến 2000, thành phố còn có tên gọi khác là Santa Fé de Bogotá. Bên cạnh vai trò thủ đô, Bogotá còn là thủ phủ của khu hành chính Cundinamarca. Nếu tính cả các khu vực đô thị lân cận, thành phố Bogotá lên đến gần 11 triệu người.
Thành phố này nằm ở trung tâm của Colombia, trên cao nguyên cao được gọi là trảng cỏ Bogotá, một phần của Altiplano Cundiboyacense nằm ở Cordillera Oriental của dãy núi Andes. Về diện tích, Bogotá có diện tích 1.587 km vuông (613 dặm vuông) và là thành phố lớn nhất ở Colombia, và là một trong số các thành phố lớn nhất Mỹ Latinh. Nằm ở độ cao 2.640 mét (8.660 ft) (8660 ft) so với mực nước biển, Bogotá là thủ đô cao thứ ba của Nam Mỹ sau Quito (Ecuador) và La Paz (Bolivia). Với nhiều trường đại học và thư viện, Bogotá còn được xem là "Athens của Nam Mỹ". Bogotá cũng sở hữu vùng đất moorland lớn nhất thế giới, nằm ở khu Sumapaz. Thành phố xếp hạng 54 theo Chỉ số các thành phố toàn cầu năm 2010, và nằm trong hạng Beta+ trong danh sách thành phố toàn cầu theo GaWC.
Lịch sử

Khu vực Bogotá hiện đại được các nhóm người bản địa di cư đầu tiên di cư về phía nam dựa trên mối quan hệ với các ngôn ngữ Chibcha khác; Bogotá savanna là nhóm nói tiếng Chibcha cực nam tồn tại từ Nicaragua đến Andes ở Colombia. Nền văn minh được xây dựng bởi Muisca, người định cư ở thung lũng và vùng cao nguyên màu mỡ và xung quanh Altiplano Cundiboyacense (các cơ quan hiện đại của Cundinamarca và Boyacá và các bộ phận nhỏ của Santander), là một trong bốn nền văn minh lớn ở châu Mỹ. Cái tên Muisca Confederation đã được trao cho một xã hội bình đẳng lỏng lẻo của nhiều người đứng đầu (caciques), những người sống trong khu định cư nhỏ với tối đa 100 bohíos. Nông nghiệp và xã hội dựa trên muối của người dân rất giàu vàng, buôn bán và ướp xác. Các tôn giáo của Muisca bao gồm các vị thần khác nhau, chủ yếu liên quan đến hiện tượng tự nhiên như mặt trời (Sué) và vợ, mặt trăng; Chía, mưa Chibchacum, cầu vồng Cuchavira và với việc xây dựng và tiệc tùng (Nencatacoa) và trí tuệ (Bochica). Lịch luni-năng lượng mặt trời phức tạp của họ, được giải mã bởi Manuel Izquierdo dựa trên công việc của Duquesne, theo sau ba bộ năm khác nhau, nơi mà những tháng sidereal và synodic được đại diện. Kiến thức thiên văn của họ được thể hiện ở một trong số ít những địa danh còn tồn tại của kiến ​​trúc Muisca ở El Infiernito bên ngoài Villa de Leyva ở phía bắc Bogotá.
Lịch sử > Chuyến thám hiểm của Gonzalo Jimenez de Quesada

Từ năm 1533, một niềm tin vẫn tồn tại rằng sông Magdalena là con đường mòn đến Thái Bình Dương, đến Peru, huyền thoại El Dorado. Đó là mục tiêu của Gonzalo Jiménez de Quesada, người chinh phục Granadanian rời Santa Marta vào ngày 6 tháng 4 năm 1536 với 800 binh lính, hướng về phía nội địa của Colombia hiện tại. Đoàn thám hiểm chia thành hai nhóm, một nhóm dưới quyền chỉ huy của Quesada để di chuyển trên đất liền, và một người khác do Diego de Urbino chỉ huy sẽ đi lên sông trong bốn tàu brigantine, sau đó, gặp quân Quesada tại địa điểm Tora de las Barrancas Bermejas. Khi họ đến, họ nghe tin về người da đỏ sống ở phía nam và làm bánh muối lớn dùng để buôn bán bông và cá hoang dã. Jiménez quyết định từ bỏ tuyến đường đến Peru và băng qua núi để tìm kiếm các làng muối. Họ nhìn thấy cây trồng, đường mòn, bánh muối trắng và sau đó túp lều, nơi họ tìm thấy ngô, yucca và đậu. Từ Tora, đoàn thám hiểm đã đi lên sông Opón và tìm thấy những người dân bản địa được bao phủ bởi những lớp áo bông được sơn rất mịn. Khi họ đến vùng lãnh thổ Muisca, đoàn thám hiểm rời khỏi Santa Marta, chỉ còn lại 162 người.
Lịch sử > Thời kì thuộc địa Tây Ban Nha

Ở phía bên kia Plaza de Bolívar, Chapter và Royal Audience được thành lập. Các đường phố tham gia Major Plaza và Herbs Plaza - hiện tại Santander Park - được đặt tên Calle Real (Royal Street), bây giờ Carrera Séptima (hoặc "Seventh Street"; tính từ những ngọn núi phía đông của thành phố).
Được hình thành bởi người châu Âu, mestizo, người dân bản địa và nô lệ, từ nửa sau của thế kỷ 16, dân số bắt đầu phát triển nhanh chóng. Cuộc điều tra dân số năm 1789 ghi nhận 18.161 cư dân, và đến năm 1819, dân số thành phố đã lên đến 30.000 cư dân được phân phát theo 195 khối. Tầm quan trọng tăng lên khi giáo phận được thành lập.
Thị trưởng thành phố và chương được thành lập bởi hai hội đồng, được hỗ trợ bởi các constable và cảnh sát trưởng, chi phối thành phố. Để quản lý tốt hơn các miền này, vào tháng 4 năm 1550, Khán giả của Santafé de Bogotá đã được tổ chức. Vào thời điểm đó, thành phố đã trở thành thủ đô và là ngôi nhà của chính phủ Vương quốc Granada mới. Mười bốn năm sau đó vào năm 1564, người Tây Ban Nha được chỉ định làm chủ tịch Hoàng gia đầu tiên, Andrés Díaz Venero de Leyva.
Lịch sử > Thế kỉ XIX

Bất bình chính trị trên khắp các thuộc địa của Tây Ban Nha ở lục địa Nam Mỹ đã được thể hiện ở New Granada theo nhiều cách khác nhau, thúc đẩy phong trào độc lập. Một trong những siêu việt nhất là Cuộc cách mạng của Comuneros, một cuộc bạo động của người dân bắt đầu ở Villa del Socorro - hiện tại của Sở Santander - tháng 3 năm 1781. [cần dẫn nguồn] chính quyền Tây Ban Nha đã đàn áp cuộc nổi dậy, và José Antonio Galán, lãnh đạo, Thực thi. Tuy nhiên, anh để lại một dấu ấn. Ông được theo sau vào năm 1794 bởi Antonio Nariño, tiền thân của sự độc lập bằng cách dịch và xuất bản ở Santa Fe, Quyền của Nam giới và Công dân, vào 20 tháng 7 các nhà lãnh đạo phong trào năm 1810.
Giữa năm 1819 và 1849, không có sự thay đổi cấu trúc cơ bản nào từ thời kỳ thuộc địa. Vào giữa thế kỷ 19, một loạt các cải cách cơ bản đã được ban hành, một số việc xóa bỏ nô lệ quan trọng nhất và ngành công nghiệp tôn giáo, giảng dạy, in ấn và phát biểu và tự do thương mại, trong số những người khác. chủ nghĩa cấp tiến thúc đẩy cải cách và các tổ chức nhà nước và xã hội đã được sửa đổi đáng kể. Tuy nhiên, trong nửa sau của thế kỷ, đất nước phải đối mặt với tuyên bố vĩnh cửu, tuyên bố nổi loạn giữa các quốc gia và phe phái dẫn đến các cuộc nội chiến: cuộc chiến cuối cùng và đẫm máu nhất là Chiến tranh Ngàn ngày từ năm 1899 đến năm 1902.
Năm 1823, một vài năm sau khi thành lập Đại Colombia, Thư viện Công cộng, nay là Thư viện Quốc gia, được mở rộng và hiện đại hóa với khối lượng mới và các cơ sở vật chất tốt hơn. Bảo tàng Quốc gia được thành lập. Những tổ chức này có tầm quan trọng lớn đối với sự phát triển văn hóa của nước Cộng hòa mới. Trường Đại học Trung ương là trường đầu tiên của Nhà nước, tiền thân của Đại học Quốc gia hiện tại, được thành lập năm 1867 và có trụ sở tại Bogotá.