stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thần thoại Hy Lạp
Giải thích dưới cách nhìn hiện đại > Các cách tiếp cận so sánh và phân tâm học

Sự phát triển của thần thoại học so sánh trong thế kỷ XIX, cùng với những khám phá dân tộc học trong thế kỷ XX, đã thiết lập nên khoa học về thần thoại, hay thần thoại học. Kể từ thời Lãng mạn, tất cả những nghiên cứu về thần thoại đều mang tính so sánh. Wilhelm Mannhardt, James George Frazer, và Stith Thompson sử dụng cách tiếp cận so sánh để thu thập và phân loại các chủ đề văn hóa dân gian (folklore) và thần thoại. Năm 1871 Edward Burnett Tylor xuất bản cuốn Primitive Culture (Văn hóa Nguyên thủy), trong đó ông áp dụng phương pháp so sánh và cố gắng giải thích nguồn gốc và sự tiến hóa của tôn giáo. Cách Tylor áp dụng trong nghiên cứu về văn hoá vật chất, các nghi thức và huyền thoại của các nền văn hóa cách biệt hẳn nhau đã ảnh hưởng tới Carl Jung và Joseph Campbell. Max Müller áp dụng khoa học mới về thần thoại học so sánh vào nghiên cứu thần thoại, trong đó ông phát hiện những tàn dư đã biến dạng của tín ngưỡng tự nhiên của người Aryan. Bronisław Malinowski nhấn mạnh vào cách thức thần thoại thực hiện các chức năng xã hội thông thường. Claude Lévi-Strauss và những nhà cấu trúc luận khác so sánh những mô hình và những mối quan hệ hình thức trong thần thoại trên khắp thế giới.
Sigmund Freud đã giới thiệu một quan niệm sinh học và xuyên lịch sử (transhistorical) về con người và một quan điểm xem thần thoại như một cách biểu đạt những tư tưởng bị dồn nén. Cách diễn giải giấc mơ là nền tảng của cách diễn giải thần thoại Freud và quan niệm của Freud về việc nằm mơ thừa nhận tầm quan trọng của những mối quan hệ ngữ cảnh đối với sự diễn giải bất kì yếu tố riêng rẽ nào trong một giấc mơ. Đề xuất này tìm thấy một sự xích lại gần nhau quan trọng giữa các cách tiếp cận cấu trúc luận và phân tâm học đối với huyền thoại trong tư tưởng của Freud. Carl Jung đã mở rộng cách tiếp cận tâm lý, xuyên lịch sử với lý thuyết về "vô thức tập thể" và các "nguyên mẫu" (archetype, tức các mô hình cổ xưa truyền lại), thường được mã hóa trong thần thoại, thứ nảy sinh từ nó. Theo Jung, "các yếu tố cấu trúc hình thành nên huyền thoại cần phải xuất hiện trong tâm trí vô thức". So sánh phương pháp luận của Jung với lý thuyết của Joseph Campbell, Robert A. Segal kết luận rằng "để diễn giải một huyền thoại Campbell đơn giản nhận diện những nguyên mẫu trong nó. Một diễn giải về Odýsseia, chẳng hạn, sẽ chỉ ra đời sống Odysseus tuân theo một mô hình anh hùng. Jung, trái lại, xem sự xác định các nguyên mẫu chỉ đơn thuần là bước đầu tiên của sự diễn giải một thần thoại". Karl Kerényi, một trong những người sáng lập những nghiên cứu hiện đại về thần thoại Hy Lạp, đã từ bỏ quan niệm ban đầu của mình về thần thoại, để áp dụng các lý thuyết về nguyên mẫu của Jung cho thần thoại Hy Lạp.
Giải thích dưới cách nhìn hiện đại > Các lý thuyết về nguồn gốc

Có nhiều lý thuyết hiện đại về thần thoại Hy Lạp. Theo Lý thuyết Kinh sách (Scriptural Theory), mọi huyền thoại đều bắt nguồn từ các kinh sách tôn giáo, mặc dù các sự kiện thực đã bị che đậy và biến đổi. Theo Lý thuyết Lịch sử (Historical Theory), tất cả các nhân vật được đề cập trong thần thoại đều là những người có thực, và các huyền thoại liên quan tới họ đơn thuần là những thêm thắt của những thời đại sau. Do đó chẳng hạn câu chuyện về Aeolus (thần thoại) được cho là nảy sinh từ sự kiện rằng Aeolus từng là người cai trị một vài hòn đảo nào đó trên biển Etruria.
Lý thuyết Ngụ ngôn (Allegorical Theory) đề xuất rằng những thần thoại cổ đại có tính ngụ ngôn và biểu tượng; trong khi Lý thuyết Vật lý tán thành ý tưởng cho rằng các nguyên tố khí, lửa hay nước khởi nguồn la những đối tượng của sự sùng bái tôn giáo, do đó các vị thần quan trọng là những hình ảnh nhân cách hóa của các lực lượng tự nhiên này. Max Müller cố gắng để hiểu một hình thức tôn giáo Ấn-Âu bằng cách lần dấu vết trở về biểu hiện Aryan "ban đầu" của nó. Năm 1891, ông tuyên bố rằng " khám phá quan trọng nhất đã được thực hiện trong thế kỷ XIX liên quan tới lịch sử cổ đại của loài người... là phương trình đơn giản này: tiếng Phạn Dyaus Pita = tiếng Hy Lạp Zeus = tiếng Latin Jupiter = tiếng Na Uy cổ Týr". Trong những trường hợp khác, sự song song gần gũi trong tính cách và chức năng gợi ý một di sản chung, tuy nhiên sự thiếu những chứng cố về ngôn ngữ khiến cho khó chúng minh, như khi so sánh Uranus và Varuna (tiếng Phạn) hay Moirai và Norn.
Khảo cổ học và thần thoại học, mặt khác, đã chứng tỏ rằng những người Hy Lạp cổ được gây cảm hứng bởi một số nền văn minh Tiểu Á và Cận Đông. Adonis dường như là bản sao Hy Lạp - rõ ràng trong tín ngưỡng hơn trong thần thoại - của một vị "thần hấp hối" của Cận Đông. Cybele bắt nguồn từ văn hóa Anatolia trong khi rất nhiều tranh tượng về Aphrodite nảy sinh từ các nữ thần Semit. Cũng có sự song song khả dĩ giữa các thế hệ thần sớm nhất (Chaos và con của nó) với Tiamat trong Enûma Eliš (huyền thoại Babylon). Theo Meyer Reinhold, "các quan niệm thần phả Cận Đông, liên quan tới sự kế tục các thần thông qua bạo lực và các mâu thuẫn quyền lực giữa các thế hệ, đã tìm thấy con đường của chúng... đi vào thần thoại Hy Lạp". Thêm vào những nguồn gốc Cận Đông và Ấn-Âu, một số học giả suy đoán những món nợ của thần thoại Hy Lạp với các xã hội tiền Hy Lạp: Crete, Mycenae, Pylos, Thebes và Orchomenus. Các nhà sử học tôn giáo hứng thú với một số cấu trúc dường như cổ xưa của thần thoại liên hệ với Crete (thần trong hình dáng bò, Zeus và Europa, Pasiphaë ăn nằm với bò và sinh ra Minotaur,...). Giáo sư Martin P. Nilsson kết luận rằng tất cả những huyền thoại Hy Lạp cổ điển nổi tiếng đều gắn bó với các trung tâm văn hóa Mycenae và bám rễ vào các thời tiền sử. Tuy nhiên, theo Burkert, tranh tượng của Thời kì Cung điện Minos hầu như không cung cấp sự khẳng định nào cho các lý thuyết này.
Hyophila laxiretis

| Hyophila laxiretis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Pottiales
Họ (familia): Pottiaceae
Chi (genus): Hyophila
Loài (species): H. laxiretis
Danh pháp hai phần
Hyophila laxiretis Broth., 1895 
Hyophila laxiretis là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Broth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hyophila laxiretis”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
I-League 2015-16

| --- | --- |
Mùa giải: 2015–16
Vô địch: Bengaluru FC
AFC Champions League: Bengaluru FC
Cúp AFC: Mohun Bagan
Số trận đấu: 72
Vua phá lưới: Ranti Martins (12 bàn)
Chiến thắng sân nhà đậm nhất: Mohun Bagan 5–0 Bengaluru FC (23 tháng 4 năm 2016)
Chiến thắng sân khách đậm nhất: Salgaocar 0–3 Sporting Goa (23 tháng 4 năm 2016)
Trận có nhiều bàn thắng nhất: Sporting Goa 5–2 Shillong Lajong (10 tháng 4 năm 2016)
Chuỗi thắng dài nhất: 3 trận Bengaluru FC East Bengal
Chuỗi bất bại dài nhất: 11 trận  Mohun Bagan
Chuỗi không thắng dài nhất: 10 trận Mumbai
Chuỗi thua dài nhất: 4 trận Salgaocar
Trận có nhiều khán giả nhất: 62.342 Mohun Bagan 1–1 East Bengal (23 tháng 1 năm 2016)
← 2014–15 2016–17 →  Thống kê tính đến 24 tháng 4 năm 2016.
I-League 2015–16 là mùa giải thứ 9 của I-League, giải bóng đá chuyên nghiệp Ấn Độ, kể từ khi thành lập năm 2007. Mùa giải khởi tranh ngày 9 tháng 1 năm 2016, sau khi Indian Super League chấm dứt, và kết thúc ngày 24 tháng 4 năm 2016.
Bengaluru FC giành danh hiệu I-League thứ 2 sau khi giành danh hiệu đầu tiên vào mùa giải 2013–14. Đương kim vô địch Mohun Bagan về đích thứ 2. Aizawl và DSK Shivajians lần đầu tiên tham dự giải, Aizawl nhờ thăng hạng từ I-League 2nd Division và DSK Shivajians là tấm vé trực tiếpthrough a direct-entry spot.
Sân vận động và địa điểm

Mumbai
DSK Shivajians
Goa
Kolkata
Shillong Lajong
Vị trí các đội bóng I-League 2015–16
| Đội bóng | Sân vận động | Sức chứa |
| --- | --- | --- |
| Aizawl | Sân vận động Rajiv Gandhi | &000000000000002000000020,000 |
| Bengaluru FC | Sân vận động Sree Kanteerava | &000000000000002400000024,000 |
| DSK Shivajians | Balewadi Sports Complex | &000000000000002200000022,000 |
| East Bengal | Sân vận động Salt Lake | &000000000000006800000068,000 |
| East Bengal | Sân vận động Kanchenjunga | &000000000000003500000035,000 |
| Mohun Bagan | Sân vận động Salt Lake | &000000000000006800000068,000 |
| Mohun Bagan | Sân vận động Barasat | &000000000000002200000022,000 |
| Mumbai | Cooperage Ground | &00000000000000050000005,000 |
| Salgaocar | Sân vận động Tilak Maidan | &000000000000001200000012,000 |
| Shillong Lajong | Sân vận động Jawaharlal Nehru | &000000000000003000000030,000 |
| Sporting Goa | Sân vận động Fatorda | &000000000000001950000019,500 |
Nhân sự và trang phục thi đấu

| Đội bóng | Huấn luyện viên trưởng | Đội trưởng | Nhà tài trợ trang phục | Nhà tài trợ áo đấu |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aizawl |  Jahar Das |  David Lalrinmuana | Vamos | North East Consultancy Services |
| Bengaluru FC |  Ashley Westwood |  Sunil Chhetri | Puma | JSW |
| DSK Shivajians |  Derrick Pereira |  Aser Pierrick Dipanda | Nivia | DSK Group |
| East Bengal |  Trevor Morgan |  Gurwinder Singh | Shiv Naresh | Kingfisher |
| Mohun Bagan |  Sanjoy Sen |  Shilton Paul | Shiv Naresh | Không có |
| Mumbai |  Khalid Jamil |  Taisuke Matsugae | Nivia | Playwin |
| Salgaocar |  Santosh Kashyap |  Karanjit Singh | Shiv Naresh | Salgaocar |
| Shillong Lajong |  Thangboi Singto |  Aibor Khongjee | Adidas | Gionee |
| Sporting Goa |  Mateus Costa |  Odafa Onyeka Okolie | Không có | Models |
Thay đổi huấn luyện viên

| Đội bóng | Huấn luyện viên đi | Hình thức đi | Ngày trống | Vị trí trong bảng xếp hạng | Huấn luyện viên đến | Ngày bổ nhiệm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| East Bengal |  Eelco Schattorie | Thỏa thuận đôi bên | 19 tháng 6 năm 2015 | Trước mùa giải |  Biswajit Bhattacharya | 19 tháng 6 năm 2015 |
| Salgaocar |  Derrick Pereira | Thỏa thuận đôi bên | 26 tháng 6 năm 2015 | Trước mùa giải |  Malky Thomson | 26 tháng 6 năm 2015 |
| Aizawl |  Hmingthana Zadeng | Thỏa thuận đôi bên | 20 tháng 8 năm 2015 | Trước mùa giải |  Manuel Retamero Fraile | 20 tháng 8 năm 2015 |
| DSK Shivajians | New club | New club | New club | Trước mùa giải |  Derrick Pereira | 20 tháng 8 năm 2015 |
| Salgaocar |  Malky Thomson | Thỏa thuận đôi bên | 29 tháng 1 năm 2016 | thứ 9 |  Santosh Kashyap | 29 tháng 1 năm 2016 |
| Aizawl |  Manuel Retamero Fraile | Sa thải | 7 tháng 2 năm 2016 | thứ 7 |  Jahar Das | 7 tháng 2 năm 2016 |
| East Bengal |  Biswajit Bhattacharya | Từ chức | 11 tháng 4 năm 2016 | thứ 3 |  Trevor Morgan | 13 tháng 4 năm 2016 |
Cầu thủ nước ngoài

Restricting the number of foreign players strictly to Five per team. A team could use Four foreign players on the field each game.
| Câu lạc bộ | Cầu thủ 1 | Cầu thủ 2 | Cầu thủ 3 | Cầu thủ châu Á |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Aizawl |  Alfred Jaryan |  Emmanuel Chigozie |  Joel Sunday |  Yuta Kinowaki |
| Bengaluru FC |  John Johnson |  Michael Collins |  Curtis Osano |  Kim Song-Yong |
| DSK Shivajians |  Aser Pierrick Dipanda |  Douhou Pierre |  Juan Quero |  Zohib Islam Amiri |
| East Bengal |  Bernard Mendy |  Ranti Martins |  Bello Razaq |  Do Dong-hyun |
| Mohun Bagan |  Luciano Sabrosa |  Sony Norde |  Cornell Glenn |  Katsumi Yusa |
| Mumbai |  Ryuki Kozawa |  Eric Brown |  Son Min-chol |  Taisuke Matsugae |
| Salgaocar |  Éder Monteiro Fernandes |  Darryl Duffy |  Martin Scott |  Calvin Mbarga |
| Shillong Lajong |  Fábio Pena |  Uilliams |  Penn Orji |  Yusuke Yamagata |
| Sporting Goa |  Loveday Enyinnaya |  Odafa Onyeka Okolie |  Densil Theobald |  Mahmoud Amnah |
Bảng xếp hạng

Bản mẫu:Bảng xếp hạng I-League 2015–16
Bảng xếp hạng > Bảng kết quả

| Nhà \ Khách | AFC | BFC | DSK | KEB | MB | MUM | LAJ | SFC | SCG |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Aizawl | — | 0–1 | 2–0 | 2–3 | 2–1 | 2–0 | 0–0 | 0–1 | 0–2 |
| Bengaluru FC | 1–0 | — | 4–1 | 3–1 | 0–2 | 1–0 | 3–0 | 2–0 | 1–2 |
| DSK Shivajians | 0–1 | 1–1 | — | 2–0 | 0–2 | 1–0 | 1–1 | 2–3 | 3–1 |
| East Bengal | 2–0 | 0–1 | 1–0 | — | 2–1 | 2–2 | 4–0 | 2–1 | 0–0 |
| Mohun Bagan | 3–1 | 5–0 | 3–3 | 1–1 | — | 2–0 | 1–1 | 4–2 | 1–0 |
| Mumbai | 2–2 | 2–0 | 4–0 | 0–0 | 0–0 | — | 2–1 | 2–1 | 2–2 |
| Shillong Lajong | 3–1 | 0–2 | 1–1 | 1–0 | 2–2 | 0–0 | — | 1–0 | 1–0 |
| Salgaocar | 1–1 | 1–2 | 1–1 | 3–1 | 1–3 | 2–2 | 1–0 | — | 0–3 |
| Sporting Goa | 1–1 | 2–2 | 0–0 | 1–3 | 1–1 | 3–2 | 5–2 | 1–1 | — |
Nguồn: Results & Fixtures
Home team won;       Trận drawn;       Away team won;
Thống kê mùa giải > Hat-trick

| Cầu thủ | Đội bóng | Đối thủ | Kết quả | Ngày | Tham khảo |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Ranti Martins | East Bengal | Shillong Lajong | 4–0 | 9 tháng 2 năm 2016 |  |
|  Darryl Duffy | Salgaocar | DSK Shivajians | 3–2 | 14 tháng 2 năm 2016 |  |
|  Ranti Martins | East Bengal | Aizawl | 3–2 | 12 tháng 3 năm 2016 |  |
Giải thưởng > Giải thưởng AIFF

Liên đoàn bóng đá Ấn Độ awarded the following awards for the I-League season.
Cầu thủ xuất sắc nhất I-League: Sony Norde (Mohun Bagan)
Thủ môn xuất sắc nhất I-League: Amrinder Singh (Bengaluru FC)
Hậu vệ xuất sắc nhất I-League: John Johnson (Bengaluru FC)
Tiền vệ xuất sắc nhất I-League: Eugeneson Lyngdoh (Bengaluru FC)
Tiền đạo xuất sắc nhất I-League: Ranti Martins (East Bengal)
Huấn luyện viên xuất sắc nhất I-League: Ashley Westwood (Bengaluru FC)
Nhà tổ chức xuất sắc nhất I-League: Bengaluru FC
Xanthetis naringa

| Xanthetis naringa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Xanthetis
Loài (species): X. naringa
Danh pháp hai phần
Xanthetis naringa
Xanthetis naringa là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Iran Pahlavi

| Iran Pahlavi |
| --- | --- |

Quốc gia: Iran
Dòng lớn: {{{Dòng lớn}}}
Tước hiệu:  Aryamehr  Shahanshah  Shahzadeh 
Người sáng lập: Rezā Shāh
Quốc chủ cuối cùng: Mohammad Reza Shah
Người đứng đầu hiện nay: Reza Pahlavi
Năm thành lập: ngày 15 tháng 12 năm 1925
Phế truất: ngày 11 tháng 2 năm 1979
Dòng nhánh: {{{Dòng nhánh}}}
Dân tộc: người Ba Tư
Iran Pahlavi (tiếng Ba Tư: الدولة البهلوية) có tên gọi chính thức là Nhà nước Hoàng gia Ba Tư từ khi thành lập 1925 cho đến năm 1935 và Nhà nước Hoàng gia Iran từ năm 1935 đến năm 1979, là nhà nước Iran dưới sự cai trị của Nhà Pahlavi. Triều đại được thành lập vào năm 1925 và tồn tại cho đến năm 1979, khi nhà Pahlavi bị lật đổ do Cách mạng Hồi giáo, bãi bỏ chế độ quân chủ liên tục của Iran và thành lập Cộng hòa Hồi giáo Iran ngày nay.
Pahlavi lên nắm quyền vào năm 1925 bởi Reza Shah, cựu thiếu tướng của Lữ đoàn Cossack Ba Tư, sau khi Ahmad Shah Qajar, nhà cai trị Iran cuối cùng dưới triều đại Qajar, người đã chứng tỏ không thể ngăn chặn sự xâm phạm chủ quyền Iran của Đế quốc Anh và Liên Xô, Đồng minh trong Thế chiến thứ hai, đã có vị thế vô cùng suy yếu do một cuộc đảo chính quân sự, và bị quốc hội chính thức tước bỏ quyền lực vào năm 1941 khi ông đang ở Pháp sau cuộc xâm lược Iran của Anh-Xô. Hội đồng tư vấn quốc gia (Majlis của Iran), triệu tập với tư cách là một quốc hội lập hiến vào ngày 12 tháng 12 năm 1925, phế truất Ahmad Shah Qajar trẻ tuổi và tuyên bố Reza Shah là vị Shah mới của Nhà nước Hoàng gia Ba Tư. Năm 1935, Reza Shah yêu cầu các đại biểu nước ngoài sử dụng tên đồng nghĩa Iran thay vì tên cũ Ba Tư khi xưng hô với quốc gia này trong thư từ chính thức.
Sau khi Reza Shah bị phế truất, con trai ông là Mohammad Reza Pahlavi, người trở thành Shah cuối cùng của Iran, lên kế vị ông. Đến năm 1953, sự cai trị của Mohammad Reza Pahlavi trở nên chuyên quyền hơn và liên kết chặt chẽ với Khối phương Tây trong Chiến tranh Lạnh sau cuộc đảo chính Iran năm 1953 do Vương quốc Anh và Hoa Kỳ dàn dựng. Tương ứng với việc định hướng lại chính sách đối ngoại của Iran, nước này đã trở thành đồng minh của Hoa Kỳ để đóng vai trò như một bức tường thành chống lại chủ nghĩa bành trướng ý thức hệ của Liên Xô, và điều này đã mang lại cho Shah vốn chính trị để ban hành một chương trình kinh tế xã hội chưa từng có cho đến nay, biến đổi mọi khía cạnh của đời sống Iran thông qua Cách mạng Trắng. Kết quả là, Iran đã đạt được thành công phi thường ở tất cả các chỉ số, bao gồm trình độ học vấn, sức khỏe và mức sống. Tuy nhiên, đến năm 1978, Shah phải đối mặt với sự bất bình ngày càng tăng của công chúng mà đỉnh điểm là một phong trào cách mạng quần chúng toàn diện do giáo sĩ tôn giáo Ruhollah Khomeini lãnh đạo. Mohammed Reza Pahlavi cùng gia đình phải sống lưu vong vào tháng 1 năm 1979, gây ra một loạt sự kiện nhanh chóng dẫn đến sự kết thúc của chế độ quân chủ và thành lập Cộng hòa Hồi giáo vào ngày 31 tháng 3 năm 1979. Sau cái chết của Mohammed Reza Pahlavi vào năm 1980, con trai ông là Thái tử Reza Pahlavi, hiện đang đứng đầu trong dòng kế vị vương triều đang lưu vong.
Nguồn gốc

Vương triều Pahlavi là một triều đại hoàng gia Iran thuộc dân tộc Mazandarani. Vương triều Pahlavi có nguồn gốc từ tỉnh Mazandaran. Năm 1878, Reza Shah Pahlavi sinh ra tại làng Alasht thuộc hạt Savadkuh, tỉnh Mazandaran. Cha mẹ của ông là Abbas Ali Khan và Noushafarin Ayromlou. Mẹ của ông là một người nhập cư Hồi giáo từ Gruzia (khi đó là một phần của Đế quốc Nga), gia đình của ông đã di cư đến Ba Tư sau khi Ba Tư bị buộc phải nhượng lại tất cả các lãnh thổ của mình ở Caucasus sau một số cuộc Chiến tranh Nga-Ba Tư. Nhiều thập kỷ trước khi Reza Shah ra đời, Cha của ông hoạt động trong Trung đoàn Savadkuh số 7, và phục vụ trong Chiến tranh Anh-Ba Tư năm 1856.
Lập quốc

Năm 1925, Reza Khan, cựu Chuẩn tướng của Lữ đoàn Cossack Ba Tư, đã phế truất vương triều Qajar và tự xưng là vua (shah), gọi tên vương triều của mình là Pahlavi. Vào giữa những năm 1930, sự cai trị thế tục mạnh mẽ của vua Rezā đã gây ra sự bất mãn trong một số nhóm, đặc biệt là giới tăng lữ, những người phản đối những cải cách của ông, nhưng tầng lớp trung lưu và thượng lưu của Iran thích những cải cách của nhà vua. Năm 1935, Rezā Shāh ban hành sắc lệnh yêu cầu các đại diện đến từ ngoài lãnh thổ Iran phải sử dụng thuật ngữ Iran trong thư từ chính thức. Người kế nhiệm ông, Mohammad Reza Pahlavi, tuyên bố vào năm 1959 rằng cả thuật ngữ Ba Tư và Iran đều có thể chấp nhận và có thể được sử dụng thay thế cho nhau.
Reza Shah đã nỗ lực tránh dính líu đến Anh và Liên Xô trong mọi tình huống, mặc dù nhiều dự án phát triển mà ông đề ra cần đến chuyên môn và kỹ thuật nước ngoài, nhưng ông đã tránh trao hợp đồng cho các công ty của Anh và Liên Xô vì lịch sử trước đó không mấy tốt đẹp giữa cựu vương triều Qajar - Ba Tư với 2 cường quốc này. Mặc dù Vương quốc Anh, thông qua quyền sở hữu Công ty Dầu mỏ Anh-Iran, kiểm soát tất cả các nguồn tài nguyên dầu của Iran, Rezā Shāh vẫn muốn nhận hỗ trợ kỹ thuật từ Đức, Pháp, Ý và các nước châu Âu khác. Điều này đã tạo ra nhiều vấn đề cho Iran sau năm 1939, khi Đức và Anh trở thành kẻ thù trong Thế chiến thứ hai. Reza Shah tuyên bố Iran là một quốc gia trung lập, nhưng Anh khẳng định rằng các kỹ sư và kỹ thuật viên người Đức ở Iran là gián điệp với nhiệm vụ phá hoại các cơ sở dầu của Anh ở tây nam Iran. Anh yêu cầu Iran trục xuất tất cả công dân Đức, nhưng Rezā Shāh từ chối, cho rằng điều này sẽ ảnh hưởng xấu đến các dự án phát triển của đất nước mình.
Chiến tranh Thế giới II

Iran tuyên bố là một quốc gia trung lập trong những năm đầu của Chiến tranh Thế giới II. Vào tháng 4/1941, cuộc chiến đã lan đến gần biên giới Iran khi Rashid Ali, với sự hỗ trợ của Đức và Ý, phát động cuộc đảo chính Iraq năm 1941, châm ngòi cho Chiến tranh Anh-Iraq bùng nổ vào tháng 5/1941. Đức và Ý nhanh chóng ủng hộ phe Iraq đối đầu với Anh. Các lực lượng ở Iraq nhận viện trợ quân sự từ Syria nhưng trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 7, Anh và các đồng minh của họ đã đánh bại lực lượng ủng hộ phe Trục ở Iraq và sau đó là Syria và Lebanon.
Vào tháng 6/1941, Đức Quốc xã phá vỡ Hiệp ước Molotov-Ribbentrop và xâm lược Liên Xô, nước láng giềng phía Bắc của Iran. Liên Xô nhanh chóng liên minh với các nước Đồng minh và vào tháng 7 và tháng 8/1941, người Anh yêu cầu chính phủ Iran trục xuất tất cả người Đức khỏi Iran. Reza Shah từ chối yêu sách này, thế là vào ngày 25/08/1941, Anh và Liên Xô mở một cuộc xâm lược bất ngờ vào lãnh thổ Iran, buộc chính phủ của Reza Shah nhanh chóng đầu hàng sau chưa đầy một tuần giao tranh. Mục đích chiến lược của cuộc xâm lược là đảm bảo đường cung cấp hậu cần cho Liên Xô (sau này được đặt tên là Hành lang Ba Tư), bảo vệ các mỏ dầu và Nhà máy lọc dầu Abadan (thuộc Công ty Dầu mỏ Anh-Iran thuộc sở hữu của Anh), và hạn chế ảnh hưởng của Đức ở Iran. Sau cuộc xâm lược, vào ngày 16/09/1941, Reza Shah tuyên bố thoái vị và ngai vàng được trao lại cho Mohammad Reza Pahlavi, người con trai 21 tuổi của ông.
Chiến tranh Lạnh

Xem thêm thông tin: Mohammad Reza Pahlavi
Mohammad Reza Pahlavi thay thế cha mình vào ngày 16 tháng 9 năm 1941. Ông chủ đích muốn hướng tới những cải cách của cha ông, nhưng một cuộc tranh giành quyền kiểm soát chính phủ đã sớm nổ ra giữa ông ta và một chính trị gia chuyên nghiệp và dày dặn, Mohammad Mosaddegh theo Chủ nghĩa Quốc gia.
Vào năm 1951, Majlis (Quốc hội Hoàng gia Iran) bổ nhiệm Mohammad Mossadegh là thủ tướng với số phiếu tương quan 79–12, người sau đó quốc hữu hóa công ty dầu mỏ do Anh làm chủ (xem Khủng hoảng Abadan). Mossadegh bị Shah phản đối vì lo ngại kết quả là lệnh cấm vận dầu mỏ do phương Tây áp đặt sẽ khiến Iran bị hủy hoại kinh tế. Quốc vương sau đó trốn khỏi Iran nhưng quay trở lại khi Vương quốc Anh và Hoa Kỳ tổ chức một cuộc đảo chính chống lại Mossadegh vào tháng 8 năm 1953 (xem Đảo chính 1953 Iran). Mossadegh sau đó bị lực lượng quân đội ủng hộ Shah bắt giữ.
Các kế hoạch lớn để xây dựng cơ sở hạ tầng của Iran đã được thực hiện, một tầng lớp trung lưu mới bắt đầu nở rộ và trong vòng chưa đầy hai thập kỷ, Iran đã trở thành cường quốc kinh tế và quân sự lớn và hùng mạnh của Trung Đông.[cần dẫn nguồn]
Vào ngày 12 đến ngày 16 tháng 10 năm 1971, một loạt các lễ kỷ niệm và lễ hội công phu cho lễ kỷ niệm 2.500 năm của Đế chế Ba Tư đã diễn ra để tưởng nhớ sự thành lập của Đế chế Achaemenid của Cyrus Đại đế.
Sụp đổ

Bài chi tiết: Cách mạng Iran
Chính phủ của Shah đã trấn áp các phe đối lập của mình với sự trợ giúp của lực lượng mật vụ an ninh và tình báo Iran, SAVAK. Những người chống đối như vậy bao gồm cánh tả và Hồi giáo chủ nghĩa.
Vào giữa những năm 1970, dựa vào doanh thu từ dầu mỏ tăng lên, Mohammad Reza bắt đầu một loạt các kế hoạch thậm chí còn tham vọng hơn và táo bạo hơn cho sự phát triển của đất nước và cuộc "Cách mạng Trắng". Nhưng những tiến bộ về kinh tế xã hội của ông ngày càng khiến giới giáo sĩ khó chịu, dẫn đến sự bất bình và kêu gọi lật đổ Shah. Chế độ Pahlavi sụp đổ sau các cuộc nổi dậy lan rộng vào năm 1978 và 1979.
Mohammad Reza đã trốn khỏi đất nước, tìm cách điều trị y tế ở Ai Cập, Mexico, Hoa Kỳ và Panama, và cuối cùng tái định cư cùng gia đình ở Ai Cập với tư cách là khách của Anwar Sadat. Khi ông qua đời, con trai ông là Thái tử Reza Pahlavi kế vị làm người thừa kế vương triều Pahlavi. Reza được chính thức đăng quang làm Thái tử vào ngày 26 tháng 10 năm 1967 tại Tehran. Reza Pahlavi và vợ sống ở Hoa Kỳ ở Potomac, Maryland, với ba cô con gái.
Chú thích

Ba Tư trước cuộc đảo chính của Reza Pahlavi
Mohammed Reza Pahlavi và vợ Farah Diba khi đăng quang làm Shâhanshâh của Iran.
Vị Shah cuối cùng của Iran gặp các giáo sĩ. Một số giáo sĩ Iran phản đối ông trong khi một số người khác ủng hộ ông là "Người cai trị Shia duy nhất".[cần dẫn nguồn]
Hố ga vệ sinh

Một hố ga vệ sinh
Hố ga vệ sinh là một cái lỗ tròn, sâu dưới đất, được xây dựng bằng bê tông hoặc vật liệu khác. Hố ga thường có đường kính khoảng 0,5 - 1 mét, và được đặt cách mặt đất từ 0,5 - 1,5 mét. Nắp hố ga thường được làm bằng gang hoặc thép, có lỗ tròn ở giữa để người ta có thể xuống hố kiểm tra và sửa chữa hệ thống cống thoát nước.