stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ectropis strigularia

| Ectropis strigularia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Ectropis
Loài (species): E. strigularia
Danh pháp hai phần
Ectropis strigularia Stephens 1829 
Ectropis strigularia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Toytepe, Kurtalan

| Toytepe |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ToytepeVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Siirt
Huyện: Kurtalan
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 254 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Toytepe là một xã thuộc huyện Kurtalan, tỉnh Siirt, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 254 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Siirt”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Amoni clorat

| Amoni clorat |
| --- | --- |
Ammonium chlorate
Danh pháp IUPAC: Ammonium chlorate

Nhận dạng
Số CAS: 10192-29-7
PubChem: 61491
Ảnh Jmol-3D: ảnh
SMILES:  đầy đủ O=Cl(=O)O.N 
InChI:  đầy đủ 1/ClHO3.H3N/c2-1(3)4;/h(H,2,3,4);1H3 
Thuộc tính
Công thức phân tử: NH4ClO3
Bề ngoài: tinh thể nhỏ không màu
Khối lượng riêng: 2.42 g/cm³
Điểm nóng chảy:  380 °C (653 K; 716 °F) (phân hủy)
Điểm sôi:   
MagSus: -42.1·10−6 cm³/mol
Các nguy hiểm
Nguy hiểm chính: strong oxidant, phân hủy when heated
Các hợp chất liên quan
Anion khác: Amoni chloride  Amoni perchlorat
Cation khác: Bari clorat  Kali clorat  Natri clorat
 
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).  Y kiểm chứng (cái gì YN ?) Tham khảo hộp thông tin
Agnorhiza reticulata

| Agnorhiza reticulata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Agnorhiza
Loài (species): A. reticulata
Danh pháp hai phần
Agnorhiza reticulata (Greene) W.A.Weber, 1999 
Agnorhiza reticulata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Greene) W.A.Weber mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Agnorhiza reticulata”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Phân họ Dó

| Phân họ Dó |
| --- | --- |
Helicteres isora
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Phân họ (subfamilia): Helicteroideae
Các chi
  Danh sách  Boschia   Coelostegia   Cullenia   Durio   Helicteres   Kostermansia   Mansonia   Neesia   Neoregnellia   Reevesia   Triplochiton   Ungeria  
Danh pháp đồng nghĩa
 Steculiaceae (một phần) Bombacaceae (một phần)
Phân họ Dó (danh pháp khoa học: Helicteroideae) là một phân họ trong họ Cẩm quỳ (Malvaceae). Một số nhà phân loại học đặt các chi trong phân họ Helicteroideae vào trong 2 họ khác biệt là Durionaceae và Helicteraceae.
Các chi

Phân họ này chứa khoảng 8-12 chi với khoảng 95 loài.
Tông Helictereae (một phần họ Trôm truyền thống)
Helicteres: Dó
Mansonia
Neoregnellia
Reevesia
Triplochiton
Ungeria
Tông Durioneae (một phần họ Gạo truyền thống): Khoảng 48 loài
Boschia
Coelostegia
Cullenia
Durio: Sầu riêng
Kostermansia
Neesia
Elphos sinensis

| Elphos sinensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Elphos
Loài (species): E. sinensis
Danh pháp hai phần
Elphos sinensis Wehrli 1935 
Elphos sinensis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Ngô Thanh Nguyên

Đây là một tên người Hoa; trong đó họ là Ngô.
| Ngô Thanh Nguyên |
| --- | --- |

Tên đầy đủ: Go Seigen
Pinyin: Wú Qīngyuán
Sinh: (1914-06-12)12 tháng 6, 1914 Mân Hầu, Phúc Kiến, Trung Hoa Dân Quốc
Mất: 30 tháng 11, 2014(2014-11-30) (100 tuổi) Odawara, Kanagawa, Nhật Bản
Nơi ở: Tokyo, Nhật Bản
Sư phụ: Segoe Kensaku (từ 1928)
Môn đệ: Rin Kaiho
Lên chuyên nghiệp: 1929 (xếp hạng 3 dan)
Nghỉ hưu: 1983
Xếp hạng: 9 dan
Hội đoàn: Nihon Ki-in

Ngô Thanh Nguyên (tiếng Trung: 吳清源) (12 tháng 6 năm 1914 – 30 tháng 11 năm 2014), thường được biết đến với tên gọi Go Seigen (ご せいげん, Go Seigen?) - tên gọi theo âm onyomi của tiếng Nhật là một kỳ thủ cờ vây chuyên nghiệp nổi tiếng của Nhật Bản, với xuất xứ là người Trung Quốc. Ông được nhiều người đánh giá là kỳ thủ cờ vây nổi tiếng nhất thế kỷ XX.
Tiểu sử

Go Seigen sinh ngày 19 tháng 5 năm 1914 tại Mân Hầu, một huyện thuộc tỉnh Phúc Kiến, đông nam Trung Quốc. Ông bắt đầu chơi cờ vây từ năm lên 9 tuổi, một độ tuổi khá muộn so với các kỳ thủ chuyên nghiệp khác (có thể so sánh với Hon'inbo Dosaku học chơi cờ lúc 7 tuổi, Hon'inbo Shūsaku học khi chưa đầy 6 tuổi). Go Seigen đến với cờ vây qua những bài học của cha mình, là một học trò của Hon'inbo Shuho khi du học tại Nhật Bản.
Go Seigen nhanh chóng trở nên xuất sắc và sớm được biết đến như một thần đồng cờ vây. Khi được 12 tuổi – chưa đầy ba năm sau khi bắt đầu học chơi cờ vây – sức cờ của ông đã ngang với những kỳ thủ chuyên nghiệp, bằng chứng là trận đấu với Iwamoto Kaoru, 6p, người thăm Trung Quốc vào năm 1926. Năm sau đó, ông đã có cơ hội thủ hòa được với Inoue Kohei, 5 phút trong một trận đấu hai trận. Vào năm 1928, khi mới 14 tuổi, ông đã hai lần đánh bại kỳ thủ chuyên nghiệp Hashimoto Utaro, 4p. Danh tiếng của Go Seigen đã lan đến Nhật Bản, quốc gia có trình độ cờ vây cao nhất thế giới lúc bấy giờ, và một cuộc vận động được bắt đầu để mang (bring) ông đến Nhật Bản. Go Seigen di cư đến Nhật Bản vào năm 1928 theo lời mời của Nam tước Ōkura Kihachirō và Inukai Tsuyoshi (sau này là Thủ tướng Nhật Bản) và bắt đầu bước vào con đường chuyên nghiệp. Segoe Kensaku, người cũng là thầy của Hashimoto Utaro và Cho Hunhyun là thầy của ông trong thời gian này.
Từ đó, Go Seigen sớm bắt đầu tiến dần lên các vị trí cao trong giới chuyên nghiệp. Khi được 18 tuổi, ông đã ở một vị trí khá cao, và rất hiếm có các kỳ thủ có trình độ tương tự. Năm 1933, cùng với người bạn thân Kitani Minoru, ông đã phát triển và phổ biến những khai cuộc kiểu mới (Shinfuseki), phá vỡ các nguyên tắc khai cuộc đã lỗi thời. Đây có thể coi là cống hiến quan trọng nhất mà Go Seigen cùng với Kitani Minoru đã thực hiện được, cả hai đều được thừa nhận là cha đẻ của cờ vây hiện đại.
Bắt đầu từ năm 1939, Go Seigen bắt đầu một loạt trận đấu jubango ngoạn mục với các kỳ thủ cờ vây cấp cao, chứng tỏ trình độ và ưu thế áp đảo của ông một cách thuyết phục.
Go Segen chỉ có duy nhất một học trò, Rin Kaiho – Thiên Nguyên danh dự.
Nghỉ hưu và qua đời

Mùa hè năm 1961, Go Seigen bị một chiếc xe mô tô tông vào và phải nằm viện hai tháng. Ông tiếp tục phải nằm viện trong một khoảng thời gian dài hơn một năm sau đó. Ông bị tổn thương thần kinh, và điều này dẫn đến hậu quả là sự dẻo dai cũng như độ tập trung của bản thân ông nhanh chóng giảm sút. Vụ tai nạn đã đánh dấu khởi đầu của sự kết thúc sự nghiệp của Go Seigen, khi ông không thể thi đấu một cách hiệu quả trong các trận đấu dài mệt mỏi do các triệu chứng buồn nôn và chóng mặt. Dần dần, Go Seigen thi đấu ít hơn và ít thường xuyên hơn, và bắt đầu bước vào thời kì từ giã sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp từ năm 1964, mặc dù ông không "chính thức" tuyên bố nghỉ hưu cho đến năm 1983.
Sau khi nghỉ hưu, Go Seigen vẫn tham gia hoạt động trong cộng đồng cờ vây bằng cách giảng dạy, viết sách và thúc đẩy sự phát triển của bộ môn cờ vây trên toàn thế giới. Ông là tác giả của một số cuốn sách về cờ vây, một số trong đó bao gồm A Way of Play for the 21st Century (Một phương pháp chơi cờ dành cho thế kỉ 21), Modern Joseki Application Dictionary (Từ điển Định thức Hiện đại), và Fuseki and Middle-game Attack and Defense (Tấn công và phòng thủ trong Bố cục và Trung bàn chiến). Go Seigen đã tổ chức các buổi học với những kỳ thủ chuyên nghiệp khác như O Rissei, Michael Redmond, Rui Naiwei và những kỳ thủ khác.
Năm 1987, Go Seigen được trao danh hiệu Grand Cordon của Huân chương Mặt trời mọc, Đệ tam phẩm, Gold Rays with Neck Ribbon, cho những đóng góp suốt đời của mình cho bộ môn cờ vây.
Năm 1999, ông Teramoto, quản lý của Go Seigen, đã phát biểu với nhà báo về cờ vây Pieter Mioch: "Ông ấy [Go Seigen] là một trong ba kỳ thủ cờ vây vẫn sẽ đáng chú ý trong vài trăm năm nữa. Hai người còn lại là Dosaku (1645 – 1702) và Shusaku (1829 – 1862)."
Vào sáng sớm ngày 30 tháng 11 năm 2014, Go Seigen qua đời do tuổi già tại một bệnh viện ở Odawara, Kanagawa, Nhật Bản, hưởng thọ 100 tuổi.
Thành tích chuyên nghiệp

Go Seigen thường được coi là một trong những kỳ thủ cờ vây xuất sắc nhất từng xuất hiện, và cũng được coi như kỳ thủ vĩ đại nhất thế kỉ 20. Ông đã thống trị làng cờ vây trong hơn một phần tư thế kỷ, duy trì một kỷ lục trận đấu xuất sắc và liên tục đánh bại tất cả các kỳ thủ hàng đầu của các ngày trong một loạt các jubango đáng chú ý (loạt trận giữa hai kỳ thủ gồm mười trận), kể cả khi chơi chấp quân. Một số người từng bị đánh bại bao gồm Kitani Minoru, Karigane Junichi, Hashimoto Utaro, Iwamoto Kaoru, Fujisawa Hosai, Sakata Eio và Takagawa Kaku. Go chỉ thua một jubango, và đó là khi đối đầu với Fujisawa Hosai. Tuy nhiên, loạt trận đấu với Fujisawa áp dụng luật lợi thế josen (cầm quân đen trong một ván đấu) trong suốt loạt trận, và Fujisawa chỉ có thể giành phần thắng với tỉ số sít sao 6 - 4. Khoảng mười năm sau, Go Seigen đã báo thù thành công với Fujisawa bằng cách đánh bại ông ta trong hai jubango liên tiếp với số điểm phiến diện lần lượt là 7 – 2 và 5 – 1. Người ta phải lưu ý rằng những loạt jubango này đều được tiến hành mà không áp dụng luật cộng điểm komi, và thực sự điều này cũng áp dụng cho phần lớn các ván cờ mà Go Seigen thi đấu trong suốt sự nghiệp. Go Seigen thắng danh hiệu Oteai sáu lần, và giành chức vô địch trong một giải đấu đặc biệt của Nihon Ki-in vào năm 1933.
Một kỳ phổ trong loạt jubango của Go được trình bày phía dưới.
| Đối thủ | Kết quả | Thời điểm |
| --- | --- | --- |
| Kitani Minoru 5p | 3 – 3 (bắt đầu như nhau, bị ngừng lại khi Kitani được thăng lên 6p; luật lợi thế không thay đổi) | 1933 - 34 |
| Kitani Minoru 7p | 6 – 4 (bắt đầu như nhau, Kitani bị "đánh bật" xuống sen-ai-sen sau 6 trận (5-1)) | 1939 - 40 |
| Karigane Junichi 8p | 4 – 1 (bắt đầu như nhau, bị ngừng lại để tránh gây bất lợi cho danh tiếng của Karigane, vì một trận thua nữa sẽ đồng nghĩa với việc Karigane phải chơi với sen-ai-sen) | 1941 - 42 |
| Fujisawa Kuranosuke 6p, sau đổi tên là Fujisawa Hosai | 4 – 6 (bắt đầu với Fujisawa chơi với josen; luật lợi thế không thay đổi) | 1942 - 44 |
| Hashimoto Utaro 8p | 6 – 3 – 1 (bắt đầu như nhau, Hashimoto bị "đánh bật" xuống sen-ai-sen sau 8 trận (6-2)) | 1946 - 48 |
| Iwamoto Kaoru 8p | 7 – 2 – 1 (bắt đầu như nhau, Iwamoto bị "đánh bật" xuống sen-ai-sen sau 6 trận (5-1)) | 1948 - 49 |
| Đối đầu với mười kỳ thủ | 8 – 1 – 1 (là một loạt trận đấu 10 trận, nhưng không phải là jubango) | 1949 - 50 |
| Hashimoto Utaro 8p | 5 – 3 – 2 (bắt đầu với Hashimoto được hưởng lợi thế sen-ai-sen, luật lợi thế không thay đổi) | 1950 - 51 |
| Fujisawa Hosai 9p | 7 – 2 – 1 (bắt đầu như nhau, Fujisawa bị "đánh bật" xuống sen-ai-sen sau 9 trận (6-2-1)) | 1951 - 52 |
| Fujisawa Hosai 9p | 5 – 1 (bị ngừng lại sau khi Fujisawa bị "đánh bật" từ sen-ai-sen xuống josen) | 1952 - 53 |
| Sakata Eio 8p | 6 – 2 (bị ngừng lại sau khi Sakata bị "đánh bật" từ sen-ai-sen xuống josen) | 1953 - 54 |
| Takagawa Kaku 8p | 6 – 4 (bắt đầu như nhau, Takagawa bị "đánh bật" xuống sen-ai-sen sau 8 trận (6-2)) | 1955 - 56 |
Phong cách thi đấu

Go Seigen gây sự chú ý với việc phát triển quân và thi đấu với nhịp độ nhanh, phong cách chiến đấu, phán đoán vị trí và đọc trận đấu một cách chính xác. Ông luôn nhanh chóng xây dựng đất của quân mình, luôn chiếm được các điểm lớn (big point) đầu tiên, và thường xuyên sử dụng ít thời gian trong một trận đấu hơn đối thủ của mình. He was exceptional at using thickness and making large exchanges. Phong cách đọc trận đấu của ông rất nhanh và chính xác, và trực giác cũng như khả năng phán đoán vị trí của ông thường được ca ngợi. Ông cũng được ghi nhận rằng hiếm khi thất bại trong một trận đấu mà ông khởi xướng. Giống như nhiều kỳ thủ khác cùng thời đại, ông rất giỏi trong việc sử dụng Khai cuộc Shuseki, trước khi chuyển sang phong cách của ông sau này.
Lý thuyết

Ngoài việc là một kỳ thủ vô song trong các trận đấu, Go Seigen cũng có những đóng góp to lớn cho lý thuyết cờ vây, đặc biệt là trong lĩnh vực fuseki - khai cuộc toàn bàn. Ông cũng được biết đến, cùng với Kitani Minoru, là một trong hai người sáng tạo và giải thích hàng đầu của các shinfuseki, một giai đoạn thử nghiệm mang tính cách mạng trong khai cuộc mà rời xa hoàn toàn khỏi những cách thi đấu truyền thống. Go đã chia sẻ một số ý tưởng của mình với Hon'inbo Shuei, cho người mà ông đã dành nhiều sự tôn trọng. Như một kết quả của những đóng góp đáng kể của họ với lý thuyết cờ vây, Go Seigen và Kitani Minoru đều được coi là những người sáng lập cờ vây hiện đại. Ông là người phát minh ra cách đánh đáng chú ý và mang tính cách mạng uchimagari (inward bending) là biến thể của nadare joseki. Nó lần đầu tiên được sử dụng trong một trận đấu với Takagawa Kaku năm 1957.
Các trận đấu đối đầu với các Hon'inbo

Trong thập niên 1950, ngoài việc tham gia các jubango, Go Seigen tham gia nhiều loạt ba trận đấu đặc biệt với những người giữ danh hiệu Hon'inbo và các kỳ thủ đáng chú ý khác. Đối thủ của ông trong những trận đấu bao gồm nhiều tên tuổi lớn, như Hashimoto Utaro, Sakata Eio, Takagawa Shukaku, và cựu Hon'inbo Iwamoto Kaoru. Go Seigen cũng từng đối đầu với Kubouchi Shuchi, một kỳ thủ đến từ Kansai Ki-in, người có một phong cách cá nhân mạnh mẽ. Trong những trận đấu, Go Seigen đã chứng minh sự thống trị ngang sức ngang tài lên đối thủ của mình. Ông có thành tích đối đầu một cách tuyệt vời trước Takagawa, người từng giành danh hiệu Hon'inbo chín năm liên tiếp. Trong khoảng thời gian từ năm 1951 tới năm 1960, Go thắng tới 22 trận trong số những trận đối đầu, và Takagawa thắng 13 trận. Đến năm 1960, Sakata đã nổi lên như một đối thủ nguy hiểm nhất của Go Seigen, nhưng kết quả các trận đấu của họ từ năm 1950 đến 1960 cũng là tương tự. Go giành 14 chiến thắng so với 9 chiến thắng của Sakata và một jigo, hoặc trận hoà.
Vào thời điểm các trận đấu của ông diễn ra, không có luật komi (trong thời kỳ hiện đại, lợi thế ban đầu của quân đen di chuyển đầu tiên được bù đắp bởi 6,5-7,5 mục bù cho quân trắng, gọi là komi). Trong hoàn cảnh đó, thành tích của Go Seigen càng trở nên nổi bật hơn bao giờ hết, vì ông luôn cầm quân trắng trong hầu hết các trận đấu.
Trong văn hoá đại chúng

Năm 2006, đạo diễn Trung Quốc Điền Tráng Tráng đã làm một bộ phim tiểu sử đoạt giải thưởng về Go Seigen mang tên The Go Master, trong đó diễn viên người Đài Loan Trương Chấn thủ vai chính Go Seigen.
Trong một bộ phim khác, An Unfinished Game, một sản phẩm hợp tác Trung-Nhật năm 1982, cuộc đời của một trong các nhân vật có nét tương đồng với cuộc đời của Go Seigen. Bộ phim đánh dấu kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Nhật Bản và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Bộ phim này được gọi một cách không chính thức là The Go Masters ở Mỹ, và cũng là một bộ phim đoạt giải.
Thành tích thứ hạng chuyên nghiệp

| Hạng | Năm | Chú thích |
| --- | --- | --- |
| 1 dan |  | (Được phong 3 dan khi trở thành kỳ thủ chuyên nghiệp.) |
| 2 dan |  | (Được phong 3 dan khi trở thành kỳ thủ chuyên nghiệp.) |
| 3 dan | 1929 | Việc xếp hạng được trao sau khi một loạt các trận đấu đánh giá. |
| 4 dan | 1930 |  |
| 5 dan | 1932 |  |
| 6 dan | 1934 |  |
| 7 dan | 1939 |  |
| 8 dan | 1942 |  |
| 9 dan | 1950 | Thông qua đề nghị đặc biệt của Nihon Ki-in. |
Các chiến thắng và các lần về nhì

Go thường không được phép hoặc không được mời tham gia vào các giải đấu của Nhật Bản trong thời điểm đó vì lý do chính trị liên quan đến nguồn gốc của mình. Ngoài ra, một nửa sự nghiệp của Go bắt đầu trước khi làn sóng các trận tranh danh hiệu trỗi dậy. Do đó, có rất ít các danh hiệu hoặc chức vô địch giải đấu mang tên ông. Mặc dù vậy, sức mạnh của ông được thể hiện khéo léo nhất trong các trận đấu đối đầu trực tiếp nổi tiếng với các địch thủ của mình trong thời gian đó.
| Danh hiệu | Chiến thắng | Về nhì |
| --- | --- | --- |
|  Vô địch nội dung 6-dan Oteai | 1936 |  |
|  All-Japan Go Championship |  | 1935 |
|  Japan Championship (Sự kiện của Yomiuri Shinbun) | 1933 |  |
|  NHK Cup |  | 1976 |
|  Meijin cũ |  | 1962 |
|  Oteai | 1930 (mùa thu), 1931 (mùa thu), 1932 (mùa xuân), 1933 (mùa thu), 1935 (mùa xuân), 1942 (mùa xuân), | 1932 (mùa thu), 1933 (mùa xuân), 1934 (mùa xuân) |
|  Saikyo | 1958, 1961 (chia sẻ với Sakata Eio) |  |
Vinh danh

| Giải thưởng | Năm |
| --- | --- |
 Thành viên danh dự của Nihon Ki-in: 1983?
 Giải thưởng Okura: 1967
Go Seigen đang giảng cho học trò Rin Kaiho
Trận đấu jubango với Fujisawa Kuranosuke (Fujisawa Hosai)
Một ảnh chụp nhanh trận đấu. Bên trái là Hon'inbo Shusai. (Kì phổ của trận đấu này có tại đây.)
Phân họ Cò ke

| Phân họ Cò ke |
| --- | --- |
Cò ke (Grewia occidentalis)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Phân họ (subfamilia): Grewioideae Dippel, 1893
Các chi
 Xem văn bản.
Danh pháp đồng nghĩa
 Tiliaceae (một phần)
Phân họ Cò ke (danh pháp khoa học: Grewioideae) là một phân họ trong họ Malvaceae nghĩa rộng.
Tên khoa học của phân họ có nguồn gốc từ chi điển hình Grewia, đặt theo tên nhà khoa học người Anh là Nehemiah Grew (1641-1712). Phân họ này theo APG chứa khoảng 25 chi với 770 loài, phân bố rộng khắp trong khu vực nhiệt đới.
Hệ thống hóa

Các chi trong phân họ này (cùng các chi hiện xếp trong các phân họ Tilioideae và Brownlowioideae) trước đây được coi là thuộc họ Đoạn (Tiliaceae).
Các chi

Tông Apeibeae Benth., 1861
Ancistrocarpus Oliv., 1867: 3 loài.
Apeiba Aubl., 1775: 10 loài.
Clappertonia Meisn., 1837: 3 loài.
Corchorus L., 1753: Đay, bố. Khoảng 75 loài.
Entelea R.Br., 1824: 1 loài (Entelea arborescens).
Erinocarpus Nimmo ex J.Graham, 1839): 1 loài (Erinocarpus nimmonii).
Glyphaea Hook.f., 1848: 2 loài.
Heliocarpus L., 1753: 12 loài.
Hydrogaster Kuhlm., 1935: 1 loài (Hydrogaster trinervis).
Pseudocorchorus Capuron, 1963: 6 loài.
Sparrmannia L.f., 1782: 3 loài.
Triumfetta Plum. ex L., 1753: Gai. Khoảng 176 loài.
Tông Grewieae Dippel, 1893
Colona Cav., 1798: 3 loài chông, bồ an, bố.
Desplatsia Bocq., 1866: 4 loài.
Duboscia Bocq., 1866: 2 loài.
Eleutherostylis Burret, 1926: 1 loài (Eleutherostylis renistipulata).
Goethalsia Pittier, 1914: 1 loài (Goethalsia meiantha).
Grewia L., 1753 (đồng nghĩa: Vinticena Steud., 1841): Cò ke, cò de. Khoảng 288 loài.
Luehea Willd., 1801: 19 loài.
Lueheopsis Burret, 1926: 6 loài.
Microcos Burm. ex L., 1753: Khoảng 78 loài.
Mollia Mart., 1826: 15 loài.
Tetralix Griseb., 1866: 5 loài.
Trichospermum Blume, 1825: 42 loài.
Vasivaea Baill., 1872: 2 loài.
Phân họ Cẩm quỳ

| Phân họ Cẩm quỳ |
| --- | --- |
Malva neglecta
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Phân họ (subfamilia): Malvoideae Burnett, 1835
Các tông
 Xem văn bản.
Phân họ Cẩm quỳ (danh pháp khoa học: Malvoideae) là một phân họ, tối thiểu là bao gồm chi Malva. Nó được Burnett sử dụng lần đầu tiên năm 1835, nhưng đã không được sử dụng nhiều cho tới tận gần đây, khi mà trong phạm vi khuôn khổ của hệ thống APG người ta hợp nhất các họ Malvaceae nghĩa hẹp, Bombacaceae, Sterculiaceae và Tiliaceae của hệ thống Cronquist để mở rộng họ Malvaceae và chia nó ra thành 9 phân họ, trong đó có phân họ Malvoideae.
Phân họ Malvoideae trong hệ thống Kubitzki bao gồm 4 tông là Malveae, Gossypieae, Hibisceae và Kydieae cùng 2-3 chi không đặt vào tông nào là Jumelleanthus, Howittia và có lẽ cả Alyogyne. Phân họ Malveae bao gồm các loài cẩm quỳ, cối xay và một số loài đồng minh khác. Gossypieae bao gồm bông và các loài đồng minh. Hibisceae bao gồm dâm bụt và các loài đồng minh khác.
Baum và ctv. đã mở rộng khái niệm (về mặt miêu tả theo nhánh, tất cả các loài thực vật này đều có quan hệ họ hàng gần gũi với Malva sylvestris hơn là so với Bombax ceiba) của phân họ Malvoideae để gộp thêm cả tông Matisieae (gồm 3 chi là Matisia, Phragmotheca, Quararibea chứa các loài cây gỗ ở vùng nhiệt đới Tân thế giới, nhưng điều này là không chắc chắn, do tông này có thể có quan hệ gần với phân họ Gạo.) và các chi Camptostemon, Lagunaria, Pentaplaris cùng Uladendron.
Phân loại

Phân họ Malvoideae bao gồm khoảng 78 chi với khoảng 1.670 loài. Các chi đa dạng nhất về loài trong phân họ là dâm bụt (Hibiscus spp.) với khoảng 550-580 loài. Phân họ này chia thành 4 tông như nói trên đây cùng 3 chi (Alyogyne, Howittia, Jumelleanthus) không đặt trong tông nào và có lẽ cả hai tông (Matisieae, Fremontodendreae) cùng 4 chi khác nữa (Camptostemon, Pentaplaris, Lagunaria và Uladendron), nhưng điều này là chưa chắc chắn.
Phân loại > Eumalvoideae > Tông Malveae

Tông Malveae: Chứa khoảng 69 chi:
Abutilon: Nhiều loài cối xay.
Acaulimalva
Akrosida
Alcea
Allosidastrum
Allowissadula
Althaea: Khoảng chục loài.
Andeimalva: 4 loài trong dãy núi Andes.
Anisodontea
Anoda
Asterotrichion: 1 loài Asterotrichion discolor (Hook.) Melville tại Tasmania.
Bakeridesia
Bastardiastum
Bastardia
Bastardiopsis
Batesimalva
Billieturnera: 1 loài Billieturnera helleri (Rose) Fryxell tại khu vực từ đông nam Texas tới đông bắc Mexico.
Briquetia
Calyculogygas: 1 loài Calyculogygas uruguayensis Krapov. tại Uruguay.
Callirhoe
Calyptraemalva: 1 loài Calyptraemalva catharinensis Krapov. tại bang Santa Catarina của Brasil.
Corynabutilon
Cristaria
Dendrosida
Eremalche
Fryxellia
Fuertesimalva: Khoảng 13 loài tại Trung và Nam Mỹ cùng Galapagos.
Gaya
Gynatrix: 2 loài tại đông nam Australia.
Herissantia
Hochreutinera
Hoheria: 3-6 loài tại New Zealand (và quần đảo Kermadec).
Horsfordia
Iliamna
Kearnemalvastrum: 2 loài tại Trung Mỹ.
Kitaibelia
Krapovickasia
Lavatera: 1 loài Lavatera trimestris
Lawrencia: Khoảng chục loài tại Australia (kể cả Tasmania).
Lecanophora
Malvastrum
Malvella: 4 loài phân bố rời rạc.
Malacothamnus
Malope
Malva: Khoảng 15 loài.
Meximalva
Modiola
Modiolastrum
Monteiroa
Napaea
Neobaclea: 1 loài Neobaclea crispifolia (Cav.) Krapov. tại Patagonia.
Neobrittonia
Nototriche
Palaua
Periptera
Phymosia
Plagianthus: 2 loài tại New Zealand (và quần đảo Chatham).
Pseudabutilon
Rhynchosida
Robinsonella
Sida: 2 loài, gồm bái trắng (Sida cordifolia) và bái nhọn (Sida acuta).
Sidastrum
Sidalcea
Sidasodes
Sphaeralcea
Tarasa
Tetrasida
Wissadula
Phân loại > Eumalvoideae > Tông Gossypieae

Tông Gossypieae chứa 9-10 chi:
Cephalohibiscus
Cienfuegosia: Khoảng 25 loài tại châu Mỹ và châu Phi.
Gossypioides: 2 loài, một ở Đông Phi và một ở Madagascar.
Gossypium: Phân chia thành 4 phân chi, khoảng 50 loài. Phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới, chủ yếu là các môi trường sống khô cằn. Một vài loài và thứ được gieo trồng để lấy bông.
Hampea: Khoảng 20 loài ở Trung Mỹ tới miền bắc Nam Mỹ.
Kokia: 4 loài ở Hawaii.
Lebronnecia: 1 loài trên quần đảo Marquesas.
Thepparatia: 1 loài Thepparatia thailandica Phuph tại Thái Lan.
Thespesia