stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ấn Độ thuộc Pháp

Ấn Độ thuộc Pháp, chính thức là Établissements français dans l'Inde (Khu định cư Pháp tại Ấn Độ), là một thuộc địa của Pháp bao gồm các khu vực địa lý tách biệt trên tiểu lục địa Ấn Độ. Các tài sản ban đầu được Công ty Đông Ấn thuộc Pháp mua lại vào đầu nửa sau của thế kỷ 17, và trên thực tế được sáp nhập vào Cộng hòa Ấn Độ vào năm 1950 và 1954. Các cơ sở của Pháp bao gồm Pondichéry, Karikal và Yanaon trên Bờ biển Coromandel, Mahé trên bờ biển Malabar và Chandernagor ở Bengal. Ấn Độ thuộc Pháp cũng bao gồm một số loges ("ký thác", các trạm giao dịch chi nhánh) tại thị trấn khác, nhưng sau năm 1816, loges′ có tầm quan trọng ít thương mại và các thị trấn mà họ đã gắn liền đến dưới chính quyền Anh.
Đến năm 1950, tổng diện tích đo được là 510 km2 (200 dặm vuông Anh), trong đó 293 km2 (113 dặm vuông Anh) thuộc về lãnh thổ của Pondichéry. Năm 1936, dân số thuộc địa có tổng cộng 298.851 người, trong đó 63% (187.870) sống trên lãnh thổ Pondichéry.
Lịch sử Ấn Độ sau khi giành độc lập

Ấn Độ độc lập vào ngày 15 tháng 8 năm 1947 đã tạo động lực cho liên minh các tài sản thuộc địa Ấn Độ thuộc Pháp với cựu thuộc địa Ấn Độ thuộc Anh. Các ký thác ở Machilipatnam, Kozhikode và Surat đã được nhượng lại cho Ấn Độ vào tháng 10 năm 1947. Một thỏa thuận giữa Pháp và Ấn Độ năm 1948 đã đồng ý cho một cuộc bầu cử ở Pháp sở hữu Ấn Độ để chọn tương lai chính trị của họ. Chính quyền của Chandernagore đã được nhượng lại cho Ấn Độ vào ngày 2 tháng 5 năm 1950, sau đó nó được sáp nhập với bang Tây Bengal vào ngày 2 tháng 10 năm 1954. Vào ngày 1 tháng 11 năm 1954, bốn vùng bao quanh Pondichéry, Yanam, Mahe và Karikal được facto  được thành [[Lãnh thổ tự trị Ấn Độ và trở thành Lãnh thổ liên minh của Puducherry. Liên minh de jure Ấn Độ thuộc Pháp với Ấn Độ đã không diễn ra cho đến năm 1962 khi Quốc hội Pháp tại Paris phê chuẩn hiệp ước với Ấn Độ.
Chú thích

↑  Không phổ biến như; khu vực và địa phương cũng như tiếng Anh
↑  Jacques Weber, Pondichéry et les comptoirs de l'Inde après Dupleix, Éditions Denoël, Paris, 1996, p. 347.
↑  Holden Furber, Rival Empires of Trade in the Orient, 1600–1800, University of Minnesota Press, 1976, p. 201.
↑  Philippe Haudrère, Les Compagnies des Indes Orientales, Paris, 2006, p 70.
1 2   Một hoặc nhiều câu trước bao gồm văn bản từ một ấn phẩm hiện thời trong phạm vi công cộng: Chisholm, Hugh biên tập (1911). “India, French”. Encyclopædia Britannica (ấn bản thứ 11). Cambridge University Press.
↑  Asia in the making of Europe, tr. 747.
↑  The Cambridge history of the British Empire, tr. 66.
Ptychostomum gayanum

| Ptychostomum gayanum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
Ngành:: Bryophyta
Lớp:: Bryopsida
Phân lớp:: Bryidae
Bộ:: Bryales
Họ:: Bryaceae
Chi:: Ptychostomum
Loài:: P. gayanum
Danh pháp hai phần
Ptychostomum gayanum (Mont.) Ochyra & Bedn.-Ochyra

Ptychostomum gayanum là một loài rêu thuộc họ Bryaceae. Loài này được Ochyra & Bedn.-Ochyra mô tả khoa học năm 2017.
Vasyl Ivanovych Khmelnytskyi

Đối với tên tuân theo quy ước đặt tên người Slav Đông này, phụ danh là và họ là .
| Vasyl Ivanovych Khmelnytskyi |
| --- | --- |
Василь Хмельницький

Chức vụ
Đại biểu Nhân dân Ukraina
Nhiệm kỳ: 12 tháng 5 năm 1998 – 14 tháng 5 năm 2002
Vị trí: Đảng Xanh Ukraina, số 3
 

Nhiệm kỳ: 25 tháng 5 năm 2006 – 27 tháng 11 năm 2014
Vị trí:  Khối Yulia Tymoshenko, số 60 (2006–2007)  Đảng Các khu vực, số 100 (2007–2012)  Đảng Các khu vực, số 37 (2012–2014) 
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 10 tháng 9, 1966 (58 tuổi) Bayanaul, CHXHCNXV Kazakhstan, Liên Xô (nay là Kazakhstan)
Nghề nghiệp: Doanh nhân, người sáng lập công ty cổ phần UFuture
Đảng chính trị:  Đảng Xanh Ukraina (1998–2002)  Khối Yulia Tymoshenko (2006–2007)  Đảng Các khu vực (từ năm 2007) 
Con cái: Oleksandr, Ivan
Vasyl Ivanovych Khmelnytskyi (tiếng Ukraina: Василь Іванович Хмельницький; sinh ngày 10 tháng 9 năm 1966,) là một chính khách và doanh nhân Ukraina. Ông từng giữ chức vụ Đại biểu Nhân dân Ukraina trong 2 giai đoạn, lần thứ nhất là từ năm 1998 đến năm 2002 và lần thứ hai là từ năm 2006 đến năm 2014. Ông là người sáng lập công ty holding UFuture.
Tiểu sử

Khmelnytskyi sinh ra tại làng Bayanaul, tỉnh Pavlodar, Kazakhstan. Cha ông là một người lái máy kéo, còn mẹ ông là một thợ sơn nhà.
Năm 1984, ông tốt nghiệp trường dạy nghề kỹ thuật, chuyên môn thợ hàn lắp máy tại thành phố Vatutine, tỉnh Cherkasy. Từ năm 1987 đến năm 1991, sau quá trình phục vụ trong lục quân Xô viết, ông làm thợ hàn điện khí và quản đốc tại một xí nghiệp xây dựng và lắp ráp ở Leningrad (nay là Sankt-Peterburg). Từ năm 1991 đến năm 1998, ông từng giữ các chức vụ: Trưởng phòng Phân tích thông tin tại Liên doanh Xô-Mỹ Orimi Wood (Leningrad), Giám đốc điều hành tại Công ty Cổ phần Danapris, Trưởng phòng Phân tích Thông tin tại Công ty Cổ phần Real-Group. Năm 2002, ông tốt nghiệp khoa Luật, Đại học Quốc gia Taras Shevchenko Kyiv.
Hoạt động chính trị

Ông là Đại biểu Nhân dân Ukraina bốn khóa. Ông được bầu vào Verkhovna Rada lần đầu vào năm 1998, với tư cách đảng viên Đảng Xanh Ukraina. Trong cuộc bầu cử quốc hội Ukraina năm 2002, ông tiếp tục tranh cử vào Verkhovna Rada tại khu vực bầu cử 82 của Ukraina với tư cách chính khách phi đảng phái. Bốn năm sau, trong cuộc bầu cử quốc hội Ukraina năm 2006, ông một lần nữa được bầu vào Verkhovna Rada, lần này là với tư cách thành viên của khối Yuliya Tymoshenko. Trong cuộc bầu cử quốc hội Ukraina năm 2007, ông tiếp tục đắc cử, với tư cách đảng viên của đảng Các khu vực. Trong cuộc bầu cử quốc hội Ukraina năm 2012, Khmelnytskyi xếp thứ tự 37 trong danh sách đắc cử theo diện bầu trên toàn quốc đại diện cho đảng Các khu vực. Ông tham gia các hoạt động chính trị với tư cách thành viên của nhóm đại biểu Sovereign European Ukraine.
Ông đã không đứng ra ứng cử trong cuộc bầu cử quốc hội Ukraina năm 2014. Ông là một trong những đại biểu bỏ phiếu ủng hộ "Luật chống biểu tình ở Ukraina" vào tháng 2 năm 2014. Ông rời chính trường từ năm 2015. Kể từ tháng 6 năm 2018, ông không còn là thành viên của bất cứ đảng phái chính trị nào.
Gia đình

Vợ – Zoya Lytvyn, người đứng đầu tổ chức phi lợi nhuận Osvitoria
Con trai: Oleksandr (sinh năm 1993), Ivan (sinh năm 2007).
Melodinus acutiflorus

| Melodinus acutiflorus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Melodinus
Loài (species): M. acutiflorus
Danh pháp hai phần
Melodinus acutiflorus F. Muell. 
Melodinus acutiflorus là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1858.
Chú thích

↑  “Melodinus acutiflorus'”. Australian Plant Name Index (APNI), IBIS database. Centre for Plant Biodiversity Research, Australian Government, Canberra. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2013.[liên kết hỏng]
↑  The Plant List (2010). “Melodinus acutiflorus”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Stenobatyle eburata

| Stenobatyle eburata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Stenobatyle
Loài (species): S. eburata
Danh pháp hai phần
Stenobatyle eburata (Chevrolat, 1862) 
Stenobatyle eburata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Nguyễn Thị Tuyết Dung

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Tuyết Dung năm 2022
Thông tin cá nhân
Nơi sinh:  Đồn Xá, Bình Lục, Hà Nam
Chiều cao:  1,59 m (5 ft 2+1⁄2 in)
Vị trí:  Tiền vệ
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2006–2013:  Phong Phú Hà Nam
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2013– |  Phong Phú Hà Nam |   |   |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2011– |  Việt Nam |  72 |  (54) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Nguyễn Thị Tuyết Dung (sinh ngày 13 tháng 12 năm 1993 tại Bình Lục, Hà Nam) là cầu thủ bóng đá nữ Việt Nam thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Phong Phú Hà Nam và đội tuyển nữ quốc gia Việt Nam.
Sự nghiệp

Tuyết Dung bắt đầu sự nghiệp ở đội trẻ của câu lạc bộ Phong Phú Hà Nam từ năm 2006. Cô đoạt danh hiệu Vua phá lưới và Cầu thủ xuất sắc nhất tại Giải bóng đá nữ U19 quốc gia 2011. Cô cũng trở thành cầu thủ xuất sắc nhất tại giải vô địch quốc gia nữ năm 2014 và đoạt danh hiệu Quả bóng vàng Việt Nam 2014.
Sự nghiệp > Quốc tế

Nguyễn Thị Tuyết Dung góp mặt trong thành phần đội tuyển quốc gia Việt Nam từ năm 2011. Cô là người ghi bàn quyết định trong trận gặp Thái Lan giúp đội tuyển Việt Nam lần đầu góp mặt tại vòng bán kết Á vận hội. Vào ngày 5 tháng 5 năm 2015, cô đã lập kì tích ghi hai bàn thắng từ hai cú đá phạt góc ở hai cánh khác nhau, bằng hai chân khác nhau trong trận thắng 7–0 trước Malaysia tại Giải vô địch bóng đá nữ Đông Nam Á 2015.
Công quốc Kleve

Công quốc Kleve (tiếng Đức: Herzogtum Kleve; tiếng Hà Lan: Hertogdom Kleef; tiếng Anh: Duchy of Cleves) là một nhà nước thuộc Đế chế La Mã Thần thánh, xuất hiện từ thời Trung cổ. Lãnh thổ của Kleve nằm ở phía Bắc Rheinland trên cả hai bờ của Hạ Rhein, xung quanh thủ đô Kleve của nó và các thị trấn Wesel, Kalkar, Xanten, Emmerich, Rees và Duisburg giáp với các vùng đất của Giáo phận vương quyền Münster ở phía Đông và Công quốc Brabant ở phía Tây. Lịch sử của Kleve có liên quan chặt chẽ đến lịch sử của các nước láng giềng ở phía Nam của nó: Công quốc Jülich và Công quốc Berg, cũng như Công quốc Guelder và Bá quốc Mark ở Westphalia. Công quốc cổ xưa được gọi là Cleveland trong tiếng Anh.
Lãnh thổ của công quốc gần như bao gồm các huyện ngày nay của Đức như Kleve (phần phía Bắc), Wesel và thành phố Duisburg, cũng như các phần lân cận của Limburg, Bắc Brabant và Gelderland thuộc Hà Lan hiện tại.
Brieva de Cameros

| Brieva de Cameros Brieva de Cameros |
| --- | --- |


Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng
Tỉnh:  La Rioja
Quận (comarca): Anguiano
Chính quyền
 • Thị trưởng: Pedro Somalo Gracia (Independiente)
Diện tích
 • Đất liền: 46,15 km2 (1,782 mi2)
Độ cao: 963 m (3,159 ft)
 • Mật độ: 0/km2 (0/mi2)
Múi giờ: UTC+1
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 26324
Tọa độ: 42°10′B 2°48′T﻿ / ﻿42,167°B 2,8°T﻿ / 42.167; -2.800{{#coordinates:}}: một trang không thể chứa nhiều hơn một thẻ chính
Tên gọi dân cư: Cortezudos
Website: Ayuntamiento
Brieva de Cameros tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 46,15 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 59 người với mật độ 1,28 người/km². Đô thị này có cự ly 63 km so với Logroño.
Lê Chiêu Thống

Lê Chiêu Thống (chữ Hán: 黎昭統 1765 – 1793) hay Lê Mẫn Đế (chữ Hán: 黎愍帝), tên thật là Lê Duy Khiêm (黎維), khi lên ngôi lại đổi tên là Lê Duy Kỳ (黎維祁), là vị hoàng đế thứ 16 và là hoàng đế cuối cùng của Hoàng triều Lê nước Đại Việt, giữ ngôi từ cuối tháng 7 âm lịch năm 1786 tới đầu tháng 1 âm lịch  năm 1789.
Lê Duy Kỳ là cháu đích tôn của vua Lê Hiển Tông, ông lên ngôi trong bối cảnh quân Tây Sơn từ phương Nam tràn chiếm Bắc Hà, lật đổ chúa Trịnh. Triều đại của ông chứng kiến sự thay đổi lớn từ việc kết thúc các đời chúa Trịnh, đến sự phát triển của nhà Tây Sơn, và việc cầu viện nhà Thanh đem quân sang đánh Quang Trung với hy vọng trở lại ngai vàng.
Trước khi kế vị > Mắc nạn cùng cha

Cha của Duy Khiêm là Hoàng thái tử Lê Duy Vỹ, con của vua Lê Hiển Tông (ở ngôi 1740–1786), mẹ là Mẫn Thái hậu. Trước khi Trịnh Doanh chết, Thế tử Trịnh Sâm có hiềm khích sâu nặng với Duy Vĩ. Sau khi lên nối ngôi chúa, tháng 12 năm Tân Sửu (1771), Sâm bày mưu hãm hại và giết Duy Vĩ trong ngục. Lê Duy Khiêm cùng hai em là Lê Duy Trù và Lê Duy Chi đều bị bắt đem giam cầm ở ngục Đề Lãnh. Năm đó, Duy Khiêm mới 6 tuổi. Chú của Duy Khiêm (em Duy Vĩ) là Duy Cận được lập làm Thái tử do sự can thiệp của Trịnh Thái phi (mẹ Trịnh Sâm).
Tháng 10 năm Nhâm Dần (1782), sau khi Trịnh Sâm mất, binh lính tam phủ làm loạn, truất thế tử Trịnh Cán, lập thế tử Trịnh Khải (Trịnh Tông), tức là loạn kiêu binh. Quân lính cũng mở ngục rước ba con của Duy Vĩ về cung. Năm đó Duy Khiêm 17 tuổi, ở trong ngục tổng cộng 11 năm.
Trước khi kế vị > Được lập kế vị

Duy Khiêm trở về cung, ngôi thái tử của Duy Cận bị đe dọa. Trịnh Thái phi vốn ủng hộ Duy Cận sợ Duy Cận mất ngôi thái tử, bèn sai hoạn quan là Liêm Tăng  đến bắt ép Duy Khiêm sang chầu, để toan bí mật giết đi. Duy Khiêm từ chối không được, khóc mà ra đi.
Khi đi đường, quân tuần sát ngăn lại. Vì thế các quân lính la hét ầm ĩ, yêu cầu tra cứu người lập mưu làm hại Thái tôn. Quân lính lùng tìm Liêm Tăng không được, ngờ là Duy Cận chủ mưu. Lúc ấy, Duy Cận đang chầu Trịnh Thái phi, nghi trượng để ngoài cửa phủ đường, quân sĩ đều đập phá tan nát. Duy Cận sợ, phải thay đổi quần áo đi lẻn về cung. Duy Khiêm thoát nạn.
Trịnh Khải biết việc này là do thái phi gây ra, bèn dụ quân sĩ thôi làm huyên náo, rồi hạ lệnh cho bầy tôi trong triều xin nhà vua Hiển Tông lập Duy Khiêm làm Hoàng thái tôn,(皇太孫) lại bắt Duy Cận làm tờ biểu nhường ngôi thái tử.
Tháng giêng năm 1783, Duy Khiêm với cương vị là cháu trưởng, được ông nội lập làm Hoàng thái tôn, còn chú Duy Cận bị truất làm Sùng Nhượng công. Lúc ấy Duy Khiêm 18 tuổi.
Được Nguyễn Huệ đưa lên ngôi

Tháng 7 âm lịch năm Bính Ngọ (1786), Nguyễn Huệ với chiêu bài phù Lê diệt Trịnh đã mang quân ra Bắc Hà đánh đổ Trịnh Khải. Quyền binh khi đó ở cả trong tay Nguyễn Huệ. Vua Hiển Tông phong cho Nguyễn Huệ là Nguyên soái Phù chính Dực vận Uy quốc công, sau đó gả con gái thứ 21 là công chúa Lê Ngọc Hân cho Nguyễn Huệ. Khi đó Bắc Hà rối loạn, lòng người tản mát, vua Lê yếu hèn nhu nhược, chúa Trịnh thì đã bị đánh đổ, tạo ra khoảng trống quyền lực. Tuy nhiên, Nguyễn Huệ ra Bắc Hà lần này là lần đầu, giới sĩ phu Bắc Hà, do tư tưởng chính thống nên còn rất nghi kỵ và nhìn chung có thái độ chống đối với quân Tây Sơn. Phía nam quân Nguyễn Ánh vẫn còn quấy rối, không có Nguyễn Huệ thì không ai đảm đương được. Nguyễn Huệ thấy chưa thể củng cố được vững chắc quyền lực của mình ở Bắc Hà, nên đã quyết định không xưng đế mà để nhà Lê tiếp tục giữ ngôi vua. Quyền phế lập ở cả trong tay Nguyễn Huệ là điều cả ông lẫn nhà Lê đều ý thức được. Vua Hiển Tông trước khi chết dặn lại Duy Khiêm (Chiêu Thống):
Về việc chọn người nối ngôi, Nguyễn Huệ đầu tiên tham khảo ý kiến vợ là công chúa Ngọc Hân. Công chúa Lê Ngọc Hân khen Duy Cận là người hiền, nhưng sau đó do ý kiến từ các hoàng tộc nhà Lê, Ngọc Hân xin lại với Nguyễn Huệ lập Duy Khiêm. Nguyễn Huệ đồng ý, đưa Duy Khiêm lên ngôi vua. Vua mới đổi tên là Duy Kỳ, đặt niên hiệu là Chiêu Thống. Năm đó Chiêu Thống 21 tuổi.
Nguyễn Hữu Chỉnh nắm quyền

Xem thêm: Nguyễn Hữu Chỉnh và Vũ Văn Nhậm
Tháng 12 năm Bính Ngọ, Chiêu Thống thứ nhất (1786), sau khi Nguyễn Hữu Chỉnh đánh tan quân họ Trịnh, vào Thăng Long, Chiêu Thống bèn bổ dụng Chỉnh là Đại Tư đồ, phong tước Bằng Trung công. Chiêu Thống từ đấy dựa cả vào Hữu Chỉnh. Chỉnh nắm binh quyền, dần dần ép Chiêu Thống cả trong việc bổ nhiệm quan chức, sắp đặt chính sự. Cương mục chép:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Từ đây, uy quyền quá lừng lẫy, Chỉnh kéo bà con bè đảng, cắt đặt chia giữ các chức ở trong kinh đô và ngoài các trấn, việc gì cũng tự Chỉnh chuyên quyền quyết định cả. Chỉnh lại mở phủ cho con là Hữu Du ở tại phía đông dinh mình, bắt chước như lối chúa Trịnh xưa cho thế tử ra ở phủ riêng. Chỉnh kiêu ngạo lấn lướt, làm cho nhà vua dần dần phát chán. | ” |
Chiêu Thống lại tìm cách giết Chỉnh, nhưng Vũ Trinh can ngăn, mới thôi. Chỉnh phong thanh biết chuyện, từ đó bỏ luôn cả lễ triều yết. Tuy nhiên, Chỉnh vẫn giữ danh nghĩa tôn phù vua Lê. Sau đó, cùng bộ hạ là Hoàng Viết Tuyển, Chỉnh lần lượt diệt các thế lực chống đối nhà Lê ở Bắc Hà như Dương Trọng Khiêm, Hoàng Phùng Cơ, Trịnh Bồng và Đinh Tích Nhưỡng.
Tháng 11 năm Đinh Mùi Chiêu Thống thứ hai (1787), quân Tây Sơn do Vũ Văn Nhậm chỉ huy tấn công Bắc Hà. Chiêu Thống sai Nguyễn Hữu Chỉnh đem quân chống cự, nhưng trong trận đánh lớn trên sông Thanh Quyết, bị Văn Nhậm đánh tan. Hữu Chỉnh và Hữu Du chỉ kịp đem vài trăm quân chạy về Thăng Long.
Tháng 12 năm đó, Văn Nhậm kéo quân tới Thăng Long, Chiêu Thống nghe lời Hữu Chỉnh, bỏ Thăng Long chạy đi Kinh Bắc. Lúc đi, thị vệ và các bầy tôi tản mát bỏ trốn hết. Vua lại phải cho người sang nhờ Hữu Chỉnh đi hộ giá. Khi vua đến Kinh Bắc, trấn thủ là Nguyễn Cảnh Thước, vốn đã bí mật đầu hàng Tây Sơn, đóng cửa thành cáo bệnh không đón. Vua cùng Hữu Chỉnh qua đò sông Nguyệt Đức, đi theo chỉ còn sáu, bảy người, lại bị bọn vô lại cướp mất áo bào. Tình cảnh hết sức thê thảm. Khi Chiêu Thống tới huyện Yên Dũng mới được tri huyện huyện ấy giúp đỡ, xin hộ giá, rồi dần dần khôi phục lại được lực lượng ở mạn Cao Bằng, Thái Nguyên.
Sau đó, Nguyễn Văn Hòa, bộ tướng của Văn Nhậm, đuổi kịp quân nhà Lê. Chiêu Thống thân chinh cầm quân ngự chiến, nhưng thua trận, Nguyễn Hữu Du chết tại trận, Nguyễn Hữu Chỉnh bị bắt giải về kinh, rồi bị Văn Nhậm xử tử, quân nhà vua tan vỡ, Dương Đình Tuấn hộ vệ vua chạy sang trại Sơn Lộc. Các bầy tôi khác đều tan tác hết.
Cầu viện Mãn Thanh

Sau đó, Chiêu Thống lẩn quất chạy trốn quân Vũ Văn Nhậm ở mạn bắc sông Nguyệt Đức, khi thì ở huyện Gia Định, lúc lại đi Chí Linh, Thủy Đường, Vị Hoàng. Nhậm lại kiêu ngạo, tiếm quyền, có ý đồ phản Tây Sơn. Tháng Tư năm Mậu Thân (1788), Nguyễn Huệ lại ra bắc, vào thành Thăng Long, bắt giết Vũ Văn Nhậm, cho Ngô Văn Sở cai quản binh quyền, đặt Lê Duy Cận làm giám quốc coi việc thờ cúng tôn miếu nhà Lê. Chiêu Thống chạy ra Kinh Bắc lần thứ hai.
Trước kia, khi thái hậu là mẹ vua đến Cao Bằng, bị các thế lực cát cứ địa phương uy hiếp, bầy tôi nhà Lê là Đốc đồng Nguyễn Huy Túc, phiên thần Địch quận công Hoàng Ích Hiểu, tụng thần Lê Quýnh và Nguyễn Quốc Đống bảo vệ thái hậu và con trai Chiêu Thống qua cửa ải Thủy Khẩu chạy sang Long Châu nhà Thanh, gặp Tổng đốc Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị và Tuần phủ Quảng Tây Tôn Vĩnh Thanh cầu xin cứu viện.
Nhà Thanh bèn nhân dịp đấy định thôn tính luôn An Nam. Cương mục viết:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Thái hậu đưa nguyên tử (con trai Chiêu Thống) đến yết kiến ở trong sân, gào khóc xin cứu viện. Bọn Sĩ Nghị tâu với vua Thanh rằng tự hoàng nhà Lê đương phải bôn ba, đối với đại nghĩa, ta nên cứu viện. Vả lại, An Nam là đất cũ của Trung Quốc, sau khi khôi phục nhà Lê, ta nhân đó, đặt lính thú để đóng giữ. Thế là vừa làm cho nhà Lê được tồn tại, vừa chiếm lấy được An Nam, thật là làm một chuyến mà được hai lợi. | ” |
Vua Thanh thuận cho, Tôn Sĩ Nghị bèn điều động quân 4 tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam và Quý Châu kéo sang Đại Việt, sai Lê Quýnh, Nguyễn Quốc Đống về tâu lại với Chiêu Thống. Vua bấy giờ mới biết, bèn sai Tham tri chính sự Lê Duy Đản và Hàn lâm hiệu thảo Trần Danh Án đi đường tắt lên đón quân nhà Thanh.
Quân Thanh sang, quân Tây Sơn không đón đánh mà bỏ Thăng Long lui về giữ Tam Điệp. Tháng 10 năm Mậu Thân (1788), quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy đưa Chiêu Thống về Thăng Long. Nhà Thanh phong cho Chiêu Thống làm An Nam quốc vương. Kể từ đây, Chiêu Thống tin tưởng hoàn toàn vào nhà Thanh. Dù trở lại ngôi vua, Chiêu Thống thực sự chỉ là bù nhìn của quân Thanh. Việc chủ yếu của vua lúc đó là luận công những người hộ giá và trị tội những người theo Tây Sơn. Ngoài ra, việc trong ngoài đều trong tay Sĩ Nghị.
Cương mục nhận xét:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Bấy giờ hào kiệt bốn phương đua nhau trổ sức để làm việc, nhưng nhà vua chủ yếu chỉ dựa vào người Thanh. Khi chia ban quan chức, nhà vua chỉ trao cho các bầy tôi đi theo hộ giá và theo hầu ở hành tại, còn cựu thần và hào kiệt đều không được bổ dùng. Các bầy tôi cũng không ai nói đến việc ra quân để phục thù. Trong kinh và ngoài các trấn thảy đều chán nản và rời rạc. Cái cơ thành hay bại chỉ một mực tùy theo người Thanh mà thôi. Thế là việc nước không thể xoay xở được nữa. | ” |
Chết trên xứ người

Tháng giêng năm Kỷ Dậu (1789), Quang Trung kéo quân ra Bắc Hà, chỉ một trận quét sạch 29 vạn quân Thanh, Chiêu Thống lại phải theo bại quân nhà Thanh chạy sang Trung Quốc. Chiêu Thống lại tiếp tục xin nhà Thanh cho quân cứu viện. Nhà Thanh, phần sợ Quang Trung, phần vua Thanh Càn Long đã già (78 tuổi) ngán ngẩm việc chinh chiến, chỉ hứa hão với Chiêu Thống mà không cho quân. Thân vương nhà Thanh là Phúc Khang An hứa giúp quân cho Chiêu Thống, nhưng lại tâu với vua Thanh Càn Long rằng Chiêu Thống không còn muốn trở về. Tháng Tư năm đó, theo lời tâu của Hòa Thân và Phúc Khang An, Càn Long phong Nguyễn Huệ là An Nam quốc vương và nhận tiếp sứ của nhà Tây Sơn.
Thế nhưng, Chiêu Thống vẫn chưa thôi mộng phục quốc. Cương mục chép:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Nhà vua căm giận vì bị người Thanh lừa gạt, bèn cùng các bầy tôi là bọn Phạm Như Tùng, Hoàng Ích Hiểu, Lê Hân, Nguyễn Quốc Đống, Nguyễn Viết Triệu, Lê Quý Thích, Nguyễn Đình Miên, Lê Văn Trương, Lê Tùng và Lê Thức mười người uống máu ăn thề, làm bài biểu định đưa lên vua Thanh để xin quân cứu viện, nếu không được thì xin được đất hai châu Tuyên Quang và Thái Nguyên để quay về giữ việc thờ cúng tổ tiên hay là cùng nhau lén về Gia Định, nương nhờ triều ta (triều Nguyễn) để dần dà toan tính việc khôi phục, chứ quyết không chịu sống thừa ở đất Bắc.  | ” |
Tháng 5 năm Nhâm Tý, tức năm Càn Long thứ 57 (1792), con trai chết, Chiêu Thống thất vọng và chán nản, lâm bệnh rồi qua đời ngày 16 tháng 10 (âm lịch) năm 1793 tại Yên Kinh. Nhà Thanh chôn ông theo nghi thức tước công.
Năm 1802, sau khi Nguyễn Ánh lên ngôi Hoàng đế, mở đầu thời kỳ nhà Nguyễn, đã cho sứ giả sang thông hiếu và quy phục nhà Thanh. Nhân đó các bầy tôi nhà Hậu Lê dâng biểu xin trở về nước nhà. Năm 1804, vua Gia Khánh nhà Thanh cho phép đưa linh cữu vua Lê, Thái hậu và con trai Chiêu Thống về nước. Tháng 11 cùng năm, táng nhà vua ở lăng Bàn Thạch (nay là xã Xuân Quang, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa).
Gia quyến

Cha: Duy Vỹ tức Hựu Tông Mẫn hoàng đế
Mẹ: Thiếp Nguyễn Thị tức Mẫn Thái hậu
Phối ngẫu: Mẫn Hoàng quý phi Nguyễn Thị Kim
Con cái: vua sinh được 2 người con một trai, một gái, trưởng là Thuyên mất sớm ở Bắc quốc, nữ là Ngọc Nga ở lại Bắc quốc không có con.
Phê phán

Lê Chiêu Thống bị giới làm sử đời sau phê phán gay gắt. Các tác giả Ngô gia văn phái trong tiểu thuyết Hoàng Lê nhất thống chí viết:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Tuy vua Lê đã được phong vương, nhưng giấy tờ đưa đi các nơi, đều dùng niên hiệu Càn Long. Vì có Nghị ở đấy nên không dám dùng niên hiệu Chiêu Thống. Ngày ngày sau buổi chầu, vua lại tới chờ ở doanh của Nghị để nghe truyền việc quân, việc nước. Vua cưỡi ngựa đi trước, Lê Quýnh cưỡi ngựa đi sau, quân lính hộ vệ chỉ vài chục người. Người trong kinh có kẻ không biết là vua. Hoặc có người biết, thì họ nói riêng với nhau rằng: "Nước Nam ta từ khi có đế, có vương tới nay, chưa thấy bao giờ có ông vua luồn cúi đê hèn như thế. Tiếng là làm vua, nhưng niên hiệu thì viết là Càn Long, việc gì cũng do viên tổng đốc, có khác gì phụ thuộc vào Trung Quốc?" | ” |
Tuy nhiên, nhà Nguyễn do Nguyễn Ánh thành lập sau đó, lại nhìn nhận khá rộng lượng với Chiêu Thống, bởi Nguyễn Ánh cũng từng cầu viện quân ngoại quốc (Xiêm La và Pháp) để chống Tây Sơn, và chính Nguyễn Ánh đã cho thuyền chở 50 vạn cân gạo ra bắc để trợ giúp quân Thanh chống Tây Sơn. Hoàng đế Tự Đức có lời phê về Chiêu Thống, đại ý nói:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Nhà vua bị người ta lừa gạt, bị giám buộc ở quê người đất khách, đến nỗi lo buồn phẫn uất, ôm hận mà chết, thân dẫu chết, nhưng tâm không chết, kể cũng đáng thương! Vậy nên truy đặt tên thụy là Mẫn Đế. | ” |