stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
San Juan, Puerto Rico

| San Juan, Puerto Rico |
| --- | --- |
Cảnh quan thành phố San Juan
  Hiệu kỳ Ấn chương
Tên hiệu: La Ciudad Amurallada ("Thành phố có tường bao bọc")
 Vị trí San Juan trên đảo Puerto Rico
San Juan, Puerto Rico
Tọa độ: 18°27′0″B 66°04′0″T﻿ / ﻿18,45°B 66,06667°T﻿ / 18.45000; -66.06667 
Quốc gia có chủ quyền:  Hoa Kỳ
Lãnh thổ: Puerto Rico
Quận (barrios): 18
Thành lập: 1508/1521
Đặt tên theo: Gioan Baotixita
Thủ phủ: San Juan
Chính quyền
 • Thị trưởng: Jorge A. Santini Padilla (NPP)
 • Khu Nghị viên Thượng viện Hoa Kỳ: 1 - San Juan/Guaynabo
 • khu Dân biểu Hạ viện Hoa Kỳ: 1,2,3,4,5
Diện tích
 • Thành phố: 19,920 km2 (76,93 mi2)
 • Đất liền: 12,390 km2 (47,82 mi2)
 • Mặt nước: 7,540 km2 (29,11 mi2)  37.8%
Dân số (2017)
 • Thành phố: 381,931
 • Mật độ: 35,075/km2 (9.084,4/mi2)
 • Vùng đô thị: 2.509.007
 • Chủng tộc  (Thống kê dân số Hoa Kỳ, 2000) : 72,7% Da Trắng 11,9% Da Đen 0,5% Thổ dân châu Mỹ/Thổ dân Alaska 0,5% Người châu Á 0,0% Thổ dân Hawaii/Thổ dân Thái Bình Dương 9,1% Chủng tộc khác 5,4% Hai hoặc hơn hai sắc tộc
Múi giờ: UTC-4
Thành phố kết nghĩa: Madrid, Maracaibo, Cádiz, Thành phố México, Cartagena, Colombia, Quận Honolulu, Honolulu
Website: www.sanjuancapital.com
San Juan (phát âm tiếng Tây Ban Nha: [saŋ ˈxwan]), tức San Juan Bautista (tên tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "Thánh Gioan Baotixita") là thủ phủ và đồng thời là thành phố lớn nhất Puerto Rico. Theo Thống kê Dân số Hoa Kỳ, 2000 thì thành phố có 433.733 dân, xếp hạng thứ 42 ở Hoa Kỳ. San Juan do người Tây Ban Nha thành lập năm 1521 dưới tên Ciudad de Puerto Rico. Với lịch sử hơn gần 500 năm, San Juan là thành phố lâu đời thứ nhì ở Tân Thế giới do người Âu châu lập ra, chỉ sau Santo Domingo, Cộng hòa Dominica. Trong số những di tích lịch sử ở San Juan phải kể đến các pháo đài phòng thủ thành phố: San Felipe del Morro, San Cristobal. La Fortaleza là tòa nhà hành pháp lâu đời nhất châu Mỹ mà hiện nay vẫn còn được sử dụng.
Ngày nay, San Juan là hải cảng lớn và quan trọng bậc nhất tại Puerto Rico. Đây là một trung tâm công nghiệp, tài chính, văn hóa và du lịch lớn của hòn đảo. Vùng phụ cận của thành phố San Juan còn có các thành phố nhỏ khác và tổng cộng dân số lên đến 2 triệu người, tức khoảng một nửa dân số của Puerto Rico sống trong khu vực đại đô thị San Juan.
Ban đầu, thành phố được gọi tên là Puerto Rico còn cả hòn đảo được đặt tên là San Juan. Nhưng cuối cùng, tên hòn đảo và tên thành phố thủ phủ đã được hoán đổi cho nhau.
Địa lý

Thành phố San Juan có tọa độ 18°27′0″B 66°04′0″T﻿ / ﻿18,45°B 66,06667°T﻿ / 18.45000; -66.06667, nằm ở bờ biển phía đông bắc của đảo Puerto Rico. Phía bắc thành phố giáp với Đại Tây Dương, phía nam giáp các hạt Guaynabo và Trujillo Alto, phía tây giáp hạt Bayamon và phía đông giáp hạt Carolina. Diện tích của thành phố là 76,93 dặm vuông (199,2 km²), trong đó 29,11 dặm vuông (75,4 km²) là nước. Phần lớn diện tích nước của thành phố San Juan bao gồm vịnh San Juan và hai phá tự nhiên Condado và San José.
Cảnh quan thành phố

Thành phố San Juan được thành lập trên bờ vịnh San Juan. Từ thế kỉ 20, dân số của thành phố đã gia tăng với tốc độ mau lẹ khiến các khu dân cư nhanh chóng vượt ra khỏi những bức tường thành cũ được xây từ thời thuộc địa Tây Ban Nha và vươn rộng ra các phía xung quanh và tràn lên hòn đảo duy nhất của thành phố trên bờ vịnh. Kết quả là nhiều khu dân cư khác nhau đã được sáp nhập vào San Juan khiến cảnh quan thành phố trở nên vô cùng đa dạng.
Cảnh quan thành phố > Khu vực San Juan cũ

Vào thời kỳ thuộc địa Tây Ban Nha, phần lớn dân cư của thành phố San Juan tập trung sinh sống tại một khu vực được gọi là San Juan cũ. Khu vực này nằm trên nửa phía tây của hòn đảo Isleta de San Juan và được nối với đất liền bằng hai cây cầu và một con đường đắp. Hòn đảo nhỏ bé này tuy chỉ có diện tích khoảng 47 dặm vuông (122 km²) nhưng lại đóng vai trò vô cùng quan trọng vì nó tập trung cộng đồng người dân lao động của vùng Puerta de Tierra và phần lớn các tòa nhà chính phủ của thành phố San Juan cũng như của cả Puerto Rico, trong đó có tòa nhà trụ sở quốc hội Puerto Rico.
Phần trung tâm của khu phố cổ được đặc trưng bởi những con phố hẹp lát đá với những tòa nhà có kiến trúc tuyệt đẹp được lưu giữ từ thời thuộc địa, một số được xây dựng từ thế kỉ 16, 17. Khu vực thành phố cổ được bao bọc bởi những bức tường bằng đá lớn với nhiều công trình phòng thủ như các pháo đài đã nhiều lần giúp thành phố chống lại các cuộc tấn công và mang lại cho thành phố biệt hiệu "Thành phố có tường bao quanh". Những công trình kể trên bao gồm pháo đài San Felipe del Morro được xây dựng từ thế kỉ 16, pháo đài San Cristóbal được xây dựng từ thế kỉ 17 nằm trong Khu vực Lịch sử Quốc gia San Juan đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Ngoài ra còn phải kể đến La Fortaleza, tòa nhà của thống đốc Puerto Rico được coi là tòa nhà hành pháp cổ xưa nhất châu Mỹ mà ngày nay vẫn còn được sử dụng. Ngoài ra còn phải kể đến rất nhiều các công trình kiến trúc đặc sắc khác mang đậm dấu ấn thời thuộc địa như tòa thị chính, nhà thờ San José, khách sạn El Convento, sân khấu kịch Teatro Tapia, La Princesa (một nhà tù cũ nay là bảo tàng lịch sử quốc gia)... Thánh đường San Juan Bautista (được khởi công xây dựng từ những năm 1520) là nơi chôn cất nhà thám hiểm người Tây Ban Nha Juan Ponce de León, người đã tìm ra Puerto Rico.
Khu vực San Juan cũ, hay thường được gọi là thành phố cổ là một trong những địa điểm du lịch hấp dẫn nhất tại Puerto Rico vì cảnh quan tuyệt đẹp nơi đây với những công trình kiến trúc phản ánh một thời vàng son của hòn đảo và thành phố.
Cảnh quan thành phố > Phân chia hành chính

Thành phố San Juan được phân chia thành 18 quận (barrios), trong đó 16 quận từng nằm trong hạt Rio Piedras trước kia cho đến năm 1951. Có tám quận được chia tiếp thành các phường, bao gồm cả các phường thuộc hạt San Juan cũ.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|    Caimito   El Cinco   Cupey   Gobernador Piñero   Trung tâm Hato Rey   Nam Hato Rey   |    Bắc Hato Rey    Monacillo   Monacillo Urbano   Oriente   Pueblo   Quebrada Arenas  |    Sabana Llana Norte   Sabana Llana Sur   Khu phố cổ San Juan   Santurce   Tortugo    Universidad  |
Thánh phố kết nghĩa

Cartagena, Colombia
Honolulu, Hawaii, Hoa Kỳ
Chú thích

1 2  “San Juan and its barrios”. United States Census Bureau. 2000. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2007. Đã bỏ qua tham số không rõ |= (trợ giúp)
↑  Demographics/Ethnic U.S 2000 census
↑  Magaly Rivera. “San Juan Capital City”. Welcome to Puerto Rico. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2007.
↑  “Climate information for SAN JUAN INTL ARPT in Puerto Rico”. Truy cập 31 tháng 10 năm 2015.
↑  
“NOWData - NOAA Online Weather Data”. National Oceanic and Atmospheric Administration. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2013.
↑  
“Station Name: SAN JUAN L M MARIN AP”. National Oceanic and Atmospheric Administration. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2014.
↑  
“WMO Climate Normals for SAN JUAN/ISLA VERDE INT'L ARP,PR 1961–1990”. National Oceanic and Atmospheric Administration. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2014.
↑  “Monthly Averages for San Juan, PR – Temperature and Precipitation”. The Weather Channel. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2011.
Thư mục

Antonio de Alcedo (1788), “Puertorico”, Diccionario geográfico-historico de las Indias Occidentales o América (bằng tiếng Tây Ban Nha), Madrid: Manuel Gonzalez
Íñigo Abbad y Lasierra (1866), Historia geográfica, civil y natural de la Isla de San Juan Bautista de Puerto Rico [Geographic, civil and natural history of the island of Saint John the Baptist of Puerto Rico] (bằng tiếng Tây Ban Nha), Puerto-Rico: Imp. y Librería de Acosta, OCLC 82511773, OL 20590535M
Waldo Jiménez de la Romera (1887), “La capital”, Cuba, Puerto-Rico y Filipinas (bằng tiếng Tây Ban Nha), Barcelona: Daniel Cortezo y C.ª, OCLC 3153821
Rafael del Castillo biên tập (1891), “San Juan de Puerto Rico”, Gran Diccionario geográfico, estadístico e histórico de España y sus provincias (bằng tiếng Tây Ban Nha), 3, Barcelona: Henrich y Compañía en Comandita
“San Juan de Puerto Rico”. Diccionario enciclopédico hispano-americano de literatura, ciencias y artes (bằng tiếng Tây Ban Nha). 18. Barcelona: Montaner y Simon. 1896. hdl:2027/mdp.35112203983350.
Thành phố San Juan nhìn từ vũ trụ
Sông Dnepr

| --- | --- |
Dnepr

tiếng Nga: Днепр (Dnepr) tiếng Belarus: Дняпро (Dnyapro) tiếng Ukraina: Дніпро (Dnipro)

Sông

 Sông Dnepr tại Kyiv, Ukraina 
Các quốc gia: Nga, Belarus, Ukraina


Các phụ lưu
 - tả ngạn: Sozh, Desna, Trubizh, Supiy, Sula, Psel, Vorskla, Samara, Konka, Bilozerka
 - hữu ngạn: Drut, Berezina, Prypiat, Teteriv, Irpin, Stuhna, Ros, Tiasmyn, Bazavluk, Inhulets
City: Dorogobuzh, Smolensk, Mogilev, Kyiv, Cherkasy, Dnipro




Nguồn: 
 - Vị trí: Vùng đồi Valdai, Nga
 - Cao độ: 220 m (722 ft)
 - Tọa độ: 55°52′0″B 33°41′0″Đ﻿ / ﻿55,86667°B 33,68333°Đ﻿ / 55.86667; 33.68333
Cửa sông: Cửa sông Dnieper–Bug
 - cao độ: 0 m (0 ft)
 - tọa độ: 46°30′0″B 32°20′0″Đ﻿ / ﻿46,5°B 32,33333°Đ﻿ / 46.50000; 32.33333


Chiều dài: 2.145 km (1.333 mi)
Lưu vực: 504.000 km2 (194.595 dặm vuông Anh)
Lưu lượng: tại Kherson
 - trung bình: 1.670 m3/s (58.975 cu ft/s)


 Lưu vực sông Dnepr 
Sông Dnepr  (tiếng Nga: Днепр, đã Latinh hoá: Dnepr; tiếng Ukraina: Дніпро, đã Latinh hoá: Dnipro phát âm [dʲnʲiˈprɔ] Tập tin:Uk-Дніпро.ogg; tiếng Belarus: Дняпро, đã Latinh hoá: Dniapro) là một sông lớn xuyên biên giới tại châu Âu. Sông khởi nguồn tại vùng đồi Valdai gần Smolensk, Nga, sau đó chảy qua Belarus và Ukraina rồi đổ ra biển Đen. Đây là sông dài nhất tại Ukraina và Belarus và là sông dài thứ tư tại châu Âu, sau các sông Volga, Danube và Ural. Sông Dnepr dài khoảng 2.200 km (1.400 mi), và diện tích lưu vực là 504.000 kilômét vuông (195.000 dặm vuông Anh).
Trong thời cổ đại, sông Dnepr nằm trong tuyến mậu dịch con đường hổ phách. Vào cuối thế kỷ 17, khu vực này là nơi tranh giành giữa Liên bang Ba Lan và Lietuva và Nga, chia Ukraina thành các khu vực được mô tả là hữu ngạn và tả ngạn. Đến thời Liên Xô, sông được chú ý đến nhờ các đập thủy điện và hồ chứa cỡ lớn. Thảm họa Chernobyl 1986 xảy ra gần sông Pripyat, ngay phía trên điểm hợp lưu của sông này với Dnepr. Dnepr là một tuyến giao thông quan trọng đối với kinh tế Ukraina, và nó được nối với các tuyến đường thủy khác tại châu Âu qua kênh đào Dnepr–Bug.
Tên gọi

Tên sông khác biệt một chút trong các ngôn ngữ Slav của ba quốc gia mà sông chảy qua:
tiếng Belarus: Дняпро, đã Latinh hoá: Dnyapro, [dnʲaˈprɔ], hoặc Днепр Dnyepr, [ˈdnʲɛpr]
tiếng Nga: Днепр, chuyển tự: Dnepr, IPA: [dʲnʲepr]; chính tả cũ Днѣпръ
tiếng Ukraina: Дніпро, đã Latinh hoá: Dnipro, IPA: [ɟɲiˈprɔ] Tập tin:Uk-Дніпро.ogg; thi ca Дніпр, Dnipr; kiểu cũ Дніпер Dniper, [ˈɟɲiper], hoặc cũ hơn Днѣпръ[cần dẫn nguồn] (Dnipr, [ˈd(j)n(j)ipr][cần dẫn nguồn])
Các tên gọi này có chung gốc, bắt nguồn từ tiếng Đông Slav cổ Дънѣпръ (Dŭněprŭ). Nguồn gốc của tên này có tranh chấp nhưng nhìn chung được cho là bắt nguồn từ tiếng Sarmatia *Dānu Apara ("sông xa") song song với Dniester ("sông gần") hoặc từ tiếng Scythia *Dānu Apr ("sông sâu") liên quan đến việc nó thiếu các chỗ cạn, từ đó cũng bắt nguồn cho tên hậu kỳ Cổ đại của sông là Danapris (Δαναπρις).
Trong tiếng Anh, chữ cái đầu D trong Dnieper thường là câm, nhưng cũng có thể được nói: /(d)ˈniːpər/ (D)NEE-pər. Các giọng  không r thường cũng bỏ âm cuối /r/. Tên gọi bắt nguồn từ chuyển tự tiếng Pháp của tên sông trong tiếng Nga. Việc phát âm tên Dnipro thường nhấn trọng âm vào âm thứ hai: /(d)niːˈproʊ/ (d)nee-PRO. Ít phổ biến hơn, nó còn được nhấn trọng âm vào âm thứ nhất, âm thứ hai biến thành một âm schwa: /ˈ(d)niːprə/ (D)NEE-prə.
Tên gọi tiếng Scythia khác của Dnipro là *Varustāna, nghĩa là "có không gian rộng," là nguồn gốc của:
Tên tiếng Hy Lạp-La Mã của sông, Borysthenes (Βορυσθενης Borusthenēs ; Latin: Borysthenes ). Tên này có liên kết với tên tiếng Hy Lạp-La Mã của sông Volga, Oarus (tiếng Hy Lạp cổ đại: Οαρος Oaros ; Latin: Oarus ), bắt nguồn từ tiếng Scythia *Varu , nghĩa là "rộng."
Tên Borysthenes bắt nguồn cho tên Latin thi ca của sông, Boristhenius
Tên tiếng Hun của sông, Var, bắt nguồn từ tiếng Scythia *Varu, "rộng."
Trong giai đoạn Đại Bulgaria Cổ, sông được gọi là Buri-Chai, và thời Rus Kiev nó được gọi là Славу́тич (Slavútytch), tên này vẫn được sử dụng trong thi ca tiếng Ukrraina do ảnh hưởng của sử thi Đông Slav Cổ Truyện kể cuộc viễn chinh Igor và sự thích nghi hiện đại của nó trong văn chương Ukraina. Tên này cũng được lấy để đặt cho thành phố Slavutych, được hình thành sau thảm họa Chernobyl 1986 để làm nơi ở cho công nhân bị di dời.Bản mẫu:Pageneeded Người Kipchak gọi sông là Uzeu, còn người Tatar Krym gọi sông là Özü, và người Thổ Nhĩ Kỳ hiện gọi sông là Özü hoặc Özi.
Địa lý

Tổng chiều dài của sông được ghi nhận khác nhau là 2.145 kilômét (1.333 mi) hoặc 2.201 km (1.368 mi),, trong đó 485 km (301 mi) chảy qua Nga, 700 km (430 mi) chảy qua Belarus, và 1.095 km (680 mi) chảy qua Ukraina. Diện tích lưu vực sông là 504.000 kilômét vuông (195.000 dặm vuông Anh), trong đó 289.000 km2 (112.000 dặm vuông Anh) thuộc Ukraina, 118.360 km2 (45.700 dặm vuông Anh) thuộc Belarus.
Nguồn sông Dnepr là các bãi lầy cói (Akseninsky Mokh) của vùng đồi Valdai thuộc miền trung Nga, trên độ cao 220 m (720 ft). Một đoạn sông dài 115 km (71 mi) đóng vai trò là biên giới giữa Belarus và Ukraina. Vũng cửa sông từng được phòng vệ bơi một pháo đài hùng mạnh tại Ochakiv.[cần dẫn nguồn]
Điểm cực nam của Belarus là trên sông Dnepr ở phía nam của Kamaryn thuộc huyện Brahin.
Dnepr có nhiều phụ lưu (lên đến 32.000) với 89 sông dài trên 100 km. Các phụ lưu chính là:
Vyazma (tả)
Vop (hữu)
Khmost (hữu)
Myareya (tả)
Drut (hữu)
Berezina (hữu)
Sozh (tả)
Pripyat (hữu)
Teteriv (hữu)
Irpin (hữu)
Desna (tả)
Stuhna (hữu)
Trubizh (tả)
Ros (hữu)
Tiasmyn (hữu)
Supii (tả)
Sula (tả)
Psyol (tả)
Vorskla (tả)
Oril (tả)
Samara (tả)
Konka (tả)
Bilozerka (tả)
Bazavluk (hữu)
Inhulets (hữu)
Dnepr có nhiều phụ lưu trực tiếp nhỏ, như tại vùng Kyiv có Syrets (hữu ngạn) ở phía bắc của thành phố, còn Lybid (hữu ngạn) có ý nghĩa lịch sử chảy phía tây trung tâm, và Borshahivka (hữu ngạn) ở phía nam.
Tài nguyên nước của lưu vực sông Dnepr chiếm khoảng 80% của toàn bộ Ukraina.
Các ghềnh Dnepr là bộ phận của tuyến mậu dịch giữa người Varangia và người Hy Lạp, 
được đề cập lần đầu trong Biên niên sử Kyiv.[cần giải thích] Tuyến đường có lẽ hình thành vào cuối thế kỷ 8 và đầu thế kỷ 9, trở nên quan trọng từ thế kỷ 10 đến đầu thế kỷ 11. Trên sông Dnepr, người Varangia phải chuyển tải tàu của họ qua bảy ghềnh, đồng thời phải đề phòng dân du mục Pecheneg. Sau khi nhà máy thủy điện Dnepr được xây dựng vào năm 1932, các ghềnh này ngập trong hồ chứa Dnepr.
Một số kênh đào nối đến sông Dnepr:
Kênh đào Dnepr–Donbas;
Kênh đào Dnepr–Kryvyi Rih;
Kênh đào Kakhovka (đông nam của tỉnh Kherson);
Hệ thống tưới tiêu Krasnoznamianka tại tây nam của tỉnh Kherson;
Kênh đào Bắc Krym—đáp ứng một phần lớn nhu cầu nước của bán đảo;
Hệ thống tưới tiêu Inhulets.
Sông Dnepr nằm trong phạm vi bản địa của loài trai quagga. Loài trai này vô tình được du nhập khắp thế giới, trở thành loài xâm lấn.
Sinh thái

Ngày nay sông Dnepr chịu ảnh hưởng từ con người và chứa nhiều chất thải ô nhiễm. Sông Dnepr gần bãi chứa phóng xạ nhà máy hóa chất Prydniprovsky (gần Kamianske) và có thể bị ảnh hưởng nếu có rò rỉ phóng xạ. Sông cũng nằm gần nhà máy điện hạt nhân Chernobyl (vùng loại trừ Chernobyl), nhà máy nằm ngay cửa sông Pripyat.
Giao thông

Tàu thuyền có thể đi lại trên 2.000 km (1.200 mi) sông (đến thành phố Dorogobuzh). Dnieper quan trọng đối với giao thông trong nền kinh tế Ukraina[cần dẫn nguồn]: Các hồ chứa trên sông có các cửa âu thuyền lớn, cho phép tàu lớn đến cỡ 270 nhân 18 mét (886 ft × 59 ft) tiếp cận xa đến Kyiv, và do đó sông là một hành lang giao thông quan trọng.[cần dẫn nguồn] Các tàu vận chuyển hành khách cũng hoạt động trên sông. Các du thuyền nội địa trên các sông Danube và Dnieper có thị trường tăng trưởng trong các thập niên gần đây.[cần dẫn nguồn]
Ngược dòng từ Kyiv, Dnieper nhận nước của sông Pripyat, sông này nối với kênh đào Dnepr-Bug, nối với sông Bug. Trong quá khứ, có khả năng liên kết với các tuyến đường thủy Tây Âu, nhưng một đập tràn mà không có cửa âu thuyền gần thị trấn Brest, Belarus đã làm gián đoạn tuyến đường thủy quốc tế này. Quan hệ xấu giữa Tây Âu và Belarus đồng nghĩa với việc ít có khả năng mở lại tuyến đường này trong tương lai gần. Việc đi lại cũng bị gián đoạn mỗi năm vì sông đóng băng hoặc bão cực đoan mùa đông.
Thành phố và thị xã ven bờ

Từ đầu nguồn tới cửa sông:
Dorogobuzh, Nga
Smolensk, Nga
Vorša, Belarus
Škłoŭ, Belarus
Mahiloŭ, Belarus
Bychaŭ, Belarus
Rahačoŭ, Belarus Sông Dnepr ở Dorogobuzh
Žłobin, Belarus
Rečyca, Belarus
Kiev (Kyiv), Ukraina
Kaniv, Ukraina
Cherkasy, Ukraina
Kremenchuk, Ukraina
Kamjanske, Ukraina
Dnipro, Ukraina
Zaporizhia, Ukraina
Marhanets, Ukraina
Nikopol, Ukraina
Nova Kakhovka, Ukraina
Kherson, Ukraina
Arheimar, thủ phủ của người Goth, nằm trên bờ sông Dnepr, theo như truyện dân gian Hervarar.
Điện năng

KyivHES
KanivHES
KremenchukHES
MiddleDnieperHES
DnieperHES
KahkovkaHES
Đập nước và nhà máy thủy điện trên sông Dnepr. (Ukraina)
Kể từ của sông Pripyat đến nhà máy thủy điện Kakhovka, có sáu tổ hợp đập nước và nhà máy thủy điện, sản xuất 10% điện năng của Ukraine.
Công trình đầu tiên được xây dựng là nhà máy thủy điện Dnepr (hoặc DniproHES) gần Zaporizhzhia, được xây dựng từ năm 1927 đến năm 1932 với công suất 558 MW.[cần dẫn nguồn] Nhà máy bị phá hủy trong Thế chiến II, nhưng được xây dựng lại vào năm 1948 với công suất 750 MW.[cần dẫn nguồn]
| Vị trí | Đập | Diện tích hồ chứa | Nhà máy thủy điện | Thời điểm xây dựng |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Kyiv | hồ chứa nước Kyiv | 922 km2 hay 356 dặm vuông Anh | nhà máy thủy điện Kyiv | 1960–1964 |
| Kaniv | hồ chứa nước Kaniv | 675 km2 hay 261 dặm vuông Anh | nhà máy thủy điện Kaniv | 1963–1975 |
| Kremenchuk | hồ chứa nước Kremenchuk | 2.250 km2 hay 870 dặm vuông Anh | nhà máy thủy điện Kremenchuk | 1954–1960 |
| Kamianske | hồ chứa nước Kamianske | 567 km2 hay 219 dặm vuông Anh | nhà máy thủy đuện Dnepr Trung | 1956–1964 |
| Zaporizhzhia | hồ chứa nước Dnepr | 420 km2 hay 160 dặm vuông Anh | nhà máy thủy điện Dnieper | 1927–1932; 1948 |
| Kakhovka | hồ chứa nước Kakhovka | 2.155 km2 hay 832 dặm vuông Anh | nhà máy thủy điện Kakhovka | 1950–1956 |

[cần dẫn nguồn]
Diễn tả của con người về sông Dnepr (với tên Borysthenes) trên một đồng xu Hy Lạp cổ đại tại di chỉ Pontic Olbia, thế kỷ 4–3 TCN
Ảnh trước năm 1918, với chính tả cũ của sông Dnepr (Днѣпръ)
Lưu vực Dnepr thể hiện các dân tộc vào thế kỷ 9
Ghềnh trên sông Dnepr vào năm 1915
Tractus Borysthenis hay Dnepr (từ thành phố Bovzin đến đảo Chortyca) năm 1662
Thanh Hải

Đối với các định nghĩa khác, xem Thanh Hải (định hướng).
| Thanh Hải 青海省   Tỉnh Thanh Hải |
| --- | --- |
—  Tỉnh  —
Chuyển tự tên
 

 

Thanh Hải
Quốc gia:  Trung Quốc
Thủ phủ: Tây Ninh
Chính quyền
 • Bí thư Tỉnh ủy: Vương Kiến Quân (王建军)
 • Tỉnh trưởng: Tín Trường Tinh (信长星)
Diện tích
 • Tổng cộng: 722,300 km2 (278,882 mi2)
Thứ hạng diện tích: thứ 4
Dân số (2020)
 • Tổng cộng: 5,923,957 người
 • Mật độ: 8,2/km2 (21/mi2)
Múi giờ: UTC+8
Mã ISO 3166: CN-QH
GDP (2022)  - trên đầu người: 361 tỉ (53,7 tỉ USD) NDT (thứ 30) 60.724 (9.028 USD) NDT (thứ 24)
HDI (2021): 0,695 (thứ 28) — trung bình
Ngôn ngữ và phương ngôn: Quan thoại Trung Nguyên, tiếng Tạng, tiếng Mông Cổ, tiếng Thổ
Website: http://www.qh.gov.cn/(chữ Hán giản thể)
Nguồn lấy dữ liệu dân số và GDP:  《中国统计年鉴—2005》/ Niên giám thống kê Trung Quốc 2005 ISBN 7503747382   Nguồn lấy dữ liệu dân tộc:   《2000年人口普查中国民族人口资料》/ Tư liệu nhân khẩu dân tộc dựa trên điều tra dân số năm 2000 của Trung Quốc ISBN 7105054255
Thanh Hải (tiếng Trung: 青海; bính âm: Qīnghǎi), là một tỉnh thuộc Tây Bắc Trung Quốc. Năm 2018, Thanh Hải là tỉnh đứng thứ ba mươi mốt về số dân, đứng thứ ba mươi về kinh tế Trung Quốc với 5,9 triệu dân, tương đương với Turkmenistan và GDP danh nghĩa đạt 188,5 tỉ NDT (29,9 tỉ USD) tương ứng với Estonia. Thanh Hải có chỉ số GDP đầu người đứng thứ hai mươi ba đạt 47.690 NDT (tương ứng 7,207 USD).
Thanh Hải là một trong các đơn vị hành chính cấp tỉnh có diện tích lớn nhất tại Trung Quốc, tỉnh xếp thứ 4 về diện tích song lại là đơn vị hành chính cấp tỉnh ít dân thứ ba. Thanh Hải nằm chủ yếu trên cao nguyên Thanh-Tạng và là nơi sinh sống của một lượng lớn người Tạng. Người Hán chiếm đa số và sinh sống chủ yếu tại khu vực thủ phủ Tây Ninh ở phía đông bắc của tỉnh. Thanh Hải giáp với Cam Túc ở phía đông bắc, giáp với Tân Cương ở phía tây bắc, giáp với Tứ Xuyên ở phía đông nam, và giáp với khu tự trị Tây Tạng ở phía tây nam. Thanh Hải gần tương ứng với Amdo, một trong ba phân vùng truyền thống của văn hóa Tây Tạng.
Từ nguyên

Tên tiếng Hán của tỉnh, "Thanh Hải" được đặt theo hồ Thanh Hải, hồ lớn nhất tại Trung Quốc. Trong tiếng Anh, tỉnh Thanh Hải còn được gọi là Kokonur, bắt nguồn từ tên tiếng Oirat của hồ Thanh Hải. Tên tiếng Tạng của tỉnh Thanh Hải là "Tsongon".
Lịch sử > Sơ khởi

Các phát hiện trong di chỉ Tiểu Sài Đán (小柴旦遗址) cho thấy vào cuối thời kỳ đồ đá cũ, cách nay 30.000 năm, ở phía tây Thanh Hải đã có loài người lao động và sinh sống. Trong thời đại đồ đồng tại Trung Quốc, Thanh Hải là nơi sinh sống của tổ tiên những người Tạng Amdo, họ sinh sống nhờ vào nông nghiệp và săn bắn, hình thành nên văn hóa Ca Ước (卡约文化). Đến thời Thương và Chu tại Trung Nguyên, bộ lạc Khương đã hình thành trên địa bàn Thanh Hải, sử sách Trung Quốc gọi là Tây Khương (西羌). Căn cứ theo giáp cốt văn từ thời Thương, vua Vũ Đinh của Thương đã xuất binh chinh phạt Tây Khương, chiếm lĩnh nhiều khu vực rộng lớn ở đông bộ tỉnh Thanh Hải ngày nay, người Khương phải cứ sứ thần đến triều Thương để thương lượng. Thời Tây Chu, đã xuất hiện liên hệ về chính trị và kinh tế giữa khu vực tỉnh Thanh Hải ngày nay và Trung Nguyên, đến thời Tần thì quan hệ này trở nên mật thiết hơn.
Lịch sử > Từ thế kỷ thứ II TCN đến thế kỷ thứ III SCN

Đến thời Nhà Hán, khu vực phía đông của Thanh Hải nằm dưới quyền kiểm soát của triều đình Trung Hoa. Triều đình Nhà Hán đã từng thiết lập nên Tây Hải quận, Hà Nguyên quận, Hoàng Nguyên quận, Kim Thành quân, khống chế các khu vực như Quý Nam, Quý Đức, Tây Ninh, Hoàng Nguyên ngày nay, cũng thiết lập chức hộ Khương hiệu úy. Những năm 121 TCN-111 TCN thời Tây Hán, Nhà Hán đã thiết lập Tây Bình đình (西平亭) tại khu vực Tây Ninh ngày nay, mở đầu cho lịch sử phát triển của thành phố này. Thời Hán Bình Đế, Vương Mãng đã thiết lập Tây Hải quận ở địa phận Thanh Hải ngày nay. Đến năm Kiến An thứ 19 (214), triều đình Trung Hoa lại thiết lập Tây Hải quận trên địa bàn Thanh Hải. Đầu thời Hán, phía tây tỉnh Thanh Hải ngày nay tồn tại các bộ lạc như Tiên Linh Khương (先零羌), Thiêu Đang Khương (烧当羌), Phát Khương (发羌).
Sau khi nhà nước Tiên Ti tan rã, 1.700 hộ thuộc các nhóm du mục do Mộ Dung Thổ Dục Hồn lãnh đạo đã di cư từ khu vực Đông Bắc Trung Quốc ngày nay đến vùng đồng cỏ tươi tốt quanh hồ Thanh Hải vào khoảng giữa thế kỷ thứ III. Những người Tiên Ti này đã lập nên nước Thổ Dục Hồn vào năm 284 khi họ khuất phục các sắc dân bản địa, tức người Khương cổ, những người mà bao gồm trên 100 bộ lạc phối hợp lỏng lẻo và khác biệt, không quy phục lẫn nhau hay một thế lực nào. Ngoài Thanh Hải, nước Thổ Dục Hồn còn khống chế một phần tỉnh Cam Túc ngày nay.
Ở nam bộ Thanh Hải ngày nay, người Đinh Linh (丁零) đã thành lập ra Bạch Lan Quốc (白蘭國) từ thế kỷ thứ II, dân cư của nước này bao gồm người Đinh Linh và người Khương cổ, tồn tại cho đến đầu thế kỷ thứ IV, tức trong thời gian đầu của Thổ Dục Hồn.