stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gerty Theresa Cori
Cuộc đời và Sự nghiệp

Bà sinh tại Praha thuộc đế quốc Áo-Hung (nay là Cộng hòa Séc), trong một gia đình Do Thái. Bà được dạy kèm ở nhà, rồi vào học trong một Lyceum (trường trung học) dành cho nữ sinh. Người chú của bà, một giáo sư y học khoa nhi, khuyến khích bà vào học ngành Y học, và năm 1914 bà được nhận vào Đại học Charles ở Praha. Vào thời điểm đó, chỉ có rất ít nữ sinh viên. Khi học ở đây, bà đã gặp Carl Ferdinand Cori; họ kết hôn với nhau năm 1920 sau khi tốt nghiệp, và bà cải sang đạo Công giáo. Năm 1922 hai vợ chồng bà nhập cư vào Hoa Kỳ để theo đuổi việc nghiên cứu Y học ở "Viện nghiên cứu các bệnh ác tính" (nay là Viện nghiên cứu Ung thư Roswell Park) ở Buffalo, New York. Năm 1928, họ nhập quốc tịch Mỹ.
Khi làm việc tại Viện Roswell nói trên, họ bị can ngăn không làm việc chung với nhau, nhưng dù sao họ vẫn làm chung với nhau, cống hiến các nỗ lực tìm hiểu cách mà năng lượng được sản xuất và truyền đi trong cơ thể con người. Chuyên môn hóa trong lãnh vực hóa sinh, họ bắt đầu nghiên cứu cách mà glucose đường được trao đổi chất. Vợ chồng Cori đã xuất bản chung 50 bài khảo luận khi làm việc ở Viện Roswell, người nào làm phần lớn công trình nghiên cứu thì để tên trước tiên (người làm ít thì để tên phía sau) ở bài khảo luận đó. Gerty Cori cũng xuất bản riêng 11 bài khảo luận của mình. Năm 1929, họ đề nghị lý thuyết mang tên họ: chu kỳ Cori (Cori cycle) giải thích chuyển động của năng lượng trong cơ thể — từ mô cơ tới gan, rồi trở lại mô cơ. Lý thuyết này sau đó đã mang lại cho họ giải Nobel Sinh lý và Y khoa.
Vợ chồng Cori rời khởi Viện Roswell sau khi xuất bản công trình nghiên cứu của họ về việc trao đổi chất carbohydrate. Nhiều trường đại học mời Carl tới làm việc, nhưng từ chối Gerty. Năm 1931, họ di chuyển tới St. Louis, Missouri, nơi Carl được mời làm giáo sư phân ban dược lý học ở Trường Y học Đại học Washington. Dù chuyên làm việc nghiên cứu, nhưng Gerty chỉ được mời làm phụ tá nghiên cứu. Năm 1947, khi Carl trở thành khoa trưởng phân khoa hóa sinh thì Gety được thăng chức giáo sư, chức vụ mà bà đảm nhận tới khi qua đời năm 1957.
Các giải thưởng và vinh dự

Năm 1947 Gerty Cori trở thành người phụ nữ thứ ba — và là phụ nữ Hoa Kỳ đầu tiên — đoạt giải Nobel khoa học, các người đoạt trước là Marie Curie và Irène Joliot-Curie.
Hố Cori trên Mặt Trăng được đặt theo tên bà. Bà cũng có chung một ngôi sao với chồng ở Đại lộ Danh vọng St. Louis (St. Louis Walk of Fame).
Gerty Cori cũng được vinh dự in hình trên một tem thư của Bưu điện Hoa Kỳ ngày 6.3.2008. Tem thư giá 41 cent này - theo hãng Associated Press đưa tin – có một lỗi in sai trong công thức hóa học của glucose-1-phosphate (Cori ester) in ở mặt nền. Tuy nhiên tem thư này vẫn được sử dụng, dù có lỗi in sai. Sự mô tả về bà như sau: "Nhà hóa sinh học Gerty Cori (1896-1957), với sự cộng tác của chồng, Carl, đã có những phát hiện quan trọng – trong đó có một chất dẫn xuất mới của glucose – đã làm sáng tỏ các bước của việc trao đổi chất carbohydrate và đóng góp vào sự hiểu biết và điều trị bệnh tiểu đường cùng các bệnh khác do trao đổi chất. Năm 1947, cặp vợ chồng này đã đoạt chung Giải Nobel Sinh lý và Y khoa với Bernardo Houssay.
Năm 2004,cả hai vợ chồng bà được chỉ định là một National Historic Chemical Landmarks để nhìn nhận công trình làm sáng tỏ việc trao đổi chất carbohydrate của họ.
Huy chương Garvan-Olin, 1948
Ghi chú và Tham khảo

↑  chu kỳ trao đổi chất, trong đó lactate (axít lactic) do glycolysis kỵ khí sản xuất trong các mô cơ chuyển vào gan và biến thành glucose, rồi sau trở lại mô cơ và lại biến thành lactate
↑  printing error
↑  các nơi hoặc các công trình nổi bật đóng góp vào tiến bộ của Lịch sử Hóa học tại Hoa Kỳ và trên thế giới, do Hội Hóa học Hoa Kỳ (American Chemical Society) đề xướng từ năm 1992. Hiện đã có hơn 60 nơi hoặc công trình nổi bật được ghi nhận
↑  “Carl and Gerty Cori and carbohydrate metabolism”. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 1 năm 2010. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2009.
Glypta sulcata

| Glypta sulcata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Glypta
Loài (species): G. sulcata
Danh pháp hai phần
Glypta sulcata Dasch, 1988 
Glypta sulcata là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Glypta synnomae

| Glypta synnomae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Glypta
Loài (species): G. synnomae
Danh pháp hai phần
Glypta synnomae Dasch, 1988 
Glypta synnomae là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Gnomibidion armaticolle

| Gnomibidion armaticolle> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Gnomibidion
Loài (species): G. armaticolle
Danh pháp hai phần
Gnomibidion armaticolle (Martins, 1965) 
Gnomibidion armaticolle là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
GreenSet

Bề mặt GreenSet tại Thế vận hội Mùa hè 2016
GreenSet là sân cứng bề mặt acrylic được sử dụng ở một số sự kiện quần vợt chuyên nghiệp được tổ chức bởi liên đoàn quần vợt quốc tế (ITF), ATP và WTA. Nó được làm từ các lớp nhựa acrylic và silica ở trên lớp nhựa đường hoặc bê tông, hoặc gỗ, đảm bảo sự ổn định để sử dụng thường xuyên.
Bề mặt GreenSet được ITF phân loại tốc độ nảy bóng ở mức trung bình-chậm, trung bình và trung bình-nhanh.
GreenSet được sử dụng từ 1970, giới thiệu lần đầu ở châu Âu. Kể từ đó, hơn 60.000 trận đấu quần vợt trên thế giới đã được tổ chức trên mặt sân này.
GreenSet còn được sử dụng trong nhiều sự kiện khác, đặc biệt là các sự kiện trong nhà. Bề mặt sân này hiện được sử dụng ở một số giải đấu:
Paris Masters
Giải Quần vợt Trong nhà Thụy Sĩ
Open Sud de France
Thế vận hội Mùa hè 2016 và Thế vận hội dành cho người khuyết tật 2016.
ATP Finals tại sân O2 Arena ở London.
Một số trận đấu ở Davis Cup và Fed Cup cũng được thi đấu trên bề mặt sân GreenSet.
Quần vợt tại Thế vận hội Mùa hè 2016 tại Rio đã được tổ chức trên bề mặt sân GreenSet Grand Prix Cushion. Trung tâm quần vợt thế vận hội, với diện tích hơn 18.000 m2, đã được hoàn thiện bề mặt vào đầu năm 2016, vài tháng trước sự kiện.
Gua Musang

| Huyện Gua Musang |
| --- | --- |
—  Huyện của Malaysia  —
 

  Hiệu kỳ
Huyện Gua Musang
Quốc gia:  Malaysia
Bang:  Kelantan
Diện tích
 • Tổng cộng: 8.177 km2 (3,157 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 85.677
 • Mật độ: 10/km2 (27/mi2)
Múi giờ: UTC+8 
Huyện Gua Musang là một huyện thuộc bang Kelantan của Malaysia. Huyện Gua Musang có dân số thời điểm năm 2010 ước tính khoảng 85677 người.
Grąbczyński Młyn

| Grąbczyński Młyn |
| --- | --- |
—  Settlement  —
 
Grąbczyński Młyn
Country:  Ba Lan
Voivodeship: West Pomeranian
County: Szczecinek
Gmina: Gmina Szczecinek
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Grąbczyński Młyn [ɡrɔmpˈt͡ʂɨɲski ˈmwɨn] là một khu định cư ở khu hành chính của Gmina Szczecinek, thuộc huyện Szczecinecki, Zachodniopomorskie, ở phía tây bắc Ba Lan.
Gary Speed

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Speed quản lý Wales năm 2011
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Gary Andrew Speed
Chiều cao:  1,80 m (5 ft 11 in)
Vị trí:  Tiền vệ
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
1984–1988:  Leeds United
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1988–1996 |  Leeds United |  248 |  (39) |
| 1996–1998 |  Everton |  58 |  (15) |
| 1998–2004 |  Newcastle United |  213 |  (29) |
| 2004–2008 |  Bolton Wanderers |  121 |  (14) |
| 2008–2010 |  Sheffield United |  37 |  (6) |
| Tổng cộng |   |  677 |  (103) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1990–1991 |  U-21 Wales |  3 |  (2) |
| 1990–2004 |  Wales |  85 |  (7) |
Sự nghiệp quản lý
Năm:  Đội
2010:  Sheffield United
2010–2011:  Wales
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Gary Andrew Speed (08 tháng 9 năm 1969 - 27 tháng 11 năm 2011) là một cựu cầu thủ bóng đá xứ Wales và từng là huấn luyện viên đội tuyển bóng đá xứ Wales. Tai giải Ngoại hạng Anh, Gary Speed giữ kỷ lục thi đấu 535 trận cho đến năm 2009. Năm 2011, Gary Speed bị phát hiện đã chết trong tư thế treo cổ ở nhà riêng của ông tại Huntington, Chester, miền Bắc xứ Wales.
Sự nghiệp > Câu lạc bộ

Gary Speed là cầu thủ thuộc lứa những cầu thủ đầu tiên của Premier League (kể từ khi giải đấu này mang tên mới năm 1993). Gary Speed trưởng thành từ lò đào tạo của Leeds United. Ông có trận ra mắt chính thức năm 19 tuổi, và là một thành viên của đội bóng giành chức vô địch quốc gia Anh First Division năm 1992 - trước thời điểm Premier League khai sinh. Ông khởi nghiệp trong màu áo Leeds năm 1988 và cùng đội bóng này lên ngôi vô địch hạng đấu cao nhất nước Anh mùa giải 1991 và 1992, giải Ngoại Hạng đầu tiên và duy nhất trong sự nghiệp
Gary Speed rời khỏi sân Elland Road năm 1996 trước khi di chuyển qua nhiều đội bóng khác ở giải Premier League như Everton (1996-1998), Newcastle United (1998-2004), Bolton Wanderers (2004-2008). Sau đó, ông xuống giải Hạng nhất cùng Sheffield United (2008-2010). Năm 2010, Gary Speed dẫn dắt đội tuyển quốc gia xứ Wales cho đến khi qua đời.
Cụ thể là vào năm 1996, Gary Speed chia tay Leeds sau 312 lần ra sân để đầu quân cho Everton với giá 3,4 triệu bảng Anh. Tại đó ông lập tức được tín nhiệm và trở thành đội trưởng. Năm 2004, Gary Speed chuyển đến chơi cho Bolton với giá 750.000 bảng. Tại đây ông trở thành cầu thủ đầu tiên trong lịch sử đạt mốc 500 trận đấu ở Ngoại hạng Anh. Sau đó ba năm, với pha làm bàn vào lưới Reading, Gary Speed trở thành cầu thủ đầu tiên ghi bàn trong mọi mùa giải đã qua của Ngoại hạng Anh. Tháng 01 năm 2008 ông chuyển sang chơi cho Sheffield United với giá 250.000 bảng, nhưng chỉ một năm sau đã quyết định treo giày ở tuổi 40.
Sự nghiệp > Đội tuyển Quốc gia

Về sự nghiệp Quốc tế, ông được gọi vào đội tuyển xứ Wales năm 20 tuổi, trong trận thắng Costa Rica tháng 5 năm 1990. Cho đến trước khi treo giày ông tổng cộng 85 lần khoác áo đội tuyển quốc gia, ghi 6 bàn và 44 trận đeo băng đội trưởng. Năm 2004, Gary Speed chia tay đội tuyển quốc gia. Trận đấu cuối cùng của ông trong màu áo đỏ là thất bại 2-3 trước Ba Lan ở vòng loại World Cup vào tháng 10 năm 2004. Tháng 12 năm 2010 ông quyết định chia tay Sheffield để trở lại xứ Wales dẫn dắt đội tuyển quốc gia với hợp đồng 3 năm rưỡi, thay thế John Toshack. Dù màn ra mắt khá tồi tệ, thất bại 0-3 trước Cộng hòa Ireland, nhưng Speed và các học trò sau đó đã có chuỗi trận ấn tượng. Trận đấu cuối cùng trước khi ông ra đi là trận thắng Na Uy với tỷ số 4-1.
Cái chết

Ngày 27 tháng 11 năm 2011, Làng bóng đá Anh rung động khi hay tin Gary Speed qua đời tại nhà riêng. Vào lúc 7 giờ 08 phút, cảnh sát Cheshire được thông báo về cái chết đột ngột tại một địa chỉ ở Huntington, Chester. Gary Speed bị phát hiện đã chết trong tư thế treo cổ ở nhà riêng của ông tại Huntington, Chester, miền Bắc xứ Wales.
Các dấu hiệu tại hiện trường cho thấy ông đã treo cổ tự sát. Thi thể của Gary Speed được tìm thấy tại nhà sáng Chủ nhật hôm sau và các nguồn tin của cảnh sát khẳng định không có nghi vấn nào khác. Phát ngôn viên cảnh sát Cheshire Police khẳng định. "Không có dấu hiệu khả nghi nào xung quanh cái chết này. Gia đình nạn nhân đã yêu cầu được yên tĩnh trong thời khắc khó khăn này". Gary Speed ra đi để lại vợ và hai con.
Danh hiệu > Cầu thủ

Leeds United
Football League First Division: 1991–92
Football League Second Division: 1989–90
FA Charity Shield: 1992
Football League Cup á quân: 1995–96
Newcastle United
FA Cup á quân: 1997–98, 1998–99
Chú thích

↑  Rollin, Glenda; Rollin, Jack biên tập (2012). Sky Sports Football Yearbook 2012–2013 (ấn bản thứ 43). London: Headline. tr. 980. ISBN 978-0-7553-6356-8.
1 2  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 28 tháng 11 năm 2011.
1 2 3 4 5 6  “Gary Speed và một thời để nhớ - VnExpress The Thao”. VnExpress - Tin nhanh Việt Nam. Truy cập 7 tháng 6 năm 2014.
1 2  “Cuộc đời và sự nghiệp của Gary Speed qua ảnh”. Báo điện tử Dân Trí. 28 tháng 11 năm 2011. Truy cập 7 tháng 6 năm 2014.
↑  “HLV ĐT xứ Wales Gary Speed treo cổ tự tử”. Báo điện tử Dân Trí. 27 tháng 11 năm 2011. Truy cập 7 tháng 6 năm 2014.
↑  “Gary Speed treo cổ tự tử”. Báo Điện tử Tiền Phong. Truy cập 7 tháng 6 năm 2014.
↑  Rollin (biên tập). Rothmans Football Yearbook 1992–93. tr. 282–283, 594.
↑  Rollin (biên tập). Rothmans Football Yearbook 1990–91. tr. 302–303, 614.
↑  Fox, Norman (9 tháng 8 năm 1992). “Football / Charity Shield: Cantona offers no charity”. The Independent. London. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2018.
↑  “Milosevic gives; Villa a touch of magic”. The Independent. London. 25 tháng 3 năm 1996. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2018.
↑  Moore, Glenn (18 tháng 5 năm 1998). “Football: Gunners train sights on European glory”. The Independent. London. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2018.
↑  Moore, Glenn (24 tháng 5 năm 1999). “Football: Gullit salutes the true United”. The Independent. London. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2018.
Glyphochilus championi

| Glyphochilus championi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Glyphochilus
Loài (species): G. championi
Danh pháp hai phần
Glyphochilus championi Candèze, 1882 
Glyphochilus championi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Grammitis beddomeana

| Grammitis beddomeana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Grammitis
Loài (species): G. beddomeana
Danh pháp hai phần
Grammitis beddomeana Ching, 1941 
Grammitis beddomeana là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Ching mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Grammitis beddomeana”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Graecopithecus

| Graecopithecus freybergi |
| --- | --- |
Thời điểm hóa thạch: Late Miocene  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N     
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Primates
Họ (familia): Hominidae
Phân họ (subfamilia): Homininae
Tông (tribus): Hominini
Chi (genus): Graecopithecus G.H.R. von Koenigswald, 1972
Loài (species): G. freybergi
Danh pháp hai phần
Graecopithecus freybergi von Koenigswald, 1972 
Graecopithecus freybergi là một loài linh trưởng cổ xưa hiện được coi là thuộc họ Người (hominid), ban đầu được xác định bởi một mảnh vỡ của hộp sọ được tìm thấy vào năm 1944. Kể từ đó, nhiều mẫu vật đã được tìm thấy, chỉ ra rằng mẫu vật có thể là tổ tiên trực tiếp được biết đến lâu đời nhất của con người hiện đại .
a: Hàm dưới (holotype) của G. freybergi từ Pyrgos, Hy Lạp; 
 b: răng cửa trái P4 cf. Graecopithecus sp., VSN RIM 438/387 từ Azmaka, Bulgaria; 
 ci: Tái tạo 3-D hàm dưới phần có thể nhìn thấy
Xương hàm dưới với răng thứ ba rất mòn, gốc răng thứ nhất m2 và một phần của răng tiền hàm p3 là từ địa điểm Tour la Reine site và có niên đại từ Miocen muộn. Việc khai quật địa điểm là không thể (1986) do chủ sở hữu đã xây dựng một bể bơi tại địa điểm . Mảnh hàm dưới được tìm thấy trên đất liền của Hy Lạp tại Pyrgos Vassilissis, phía tây bắc Athens .
G. freybergi được coi có lẽ là giống như Ouranopithecus macedoniensis, đã sống trước đó khoảng 3 triệu năm (hay khoảng 10 Ma BP) . Graecopithecus là chi ít được biết đến nhất trong số những loài thuộc họ Người được tìm thấy ở châu Âu.
Một nghiên cứu về hình thái chi tiết của răng hàm của hai hóa thạch của G. freybergi xuất bản năm 2017  gợi ý rằng nó có thể là một hominin, chia sẻ tổ tiên với Homo nhưng không phải với loài Chimpanzee (Pan). Điều này dẫn đến một số người đặt ra câu hỏi về niềm tin phổ biến hiện nay, vốn cho rằng các loài tiền thân của họ người (pre-human hominid) là có nguồn gốc từ châu Phi, mà phải là từ nam châu Âu hoặc Địa Trung Hải, mặc dù những người khác thì hoài nghi về các tuyên bố này .
Định tuổi

Các phép xác định tuổi của hóa thạch dựa trên số liệu từ địa tầng và phân tích sinh địa tầng, cho ra tuổi khoảng 7,2 Ma BP (triệu năm trước) .
Tương tự như Ouranopithecus macedoniensis, Graecopithecus freybergi sống ở vùng thảo nguyên savan, có cây bụi và thậm chí có địa phương có rừng thưa . Các bằng chứng hóa thạch cho thấy thời kỳ đó có các động vật móng guốc, cùng với Adcrocuta eximia là họ hàng cổ xưa của linh cẩu trong môi trường sống này. Các hóa thạch khác bao gồm tê giác, ngựa (Hippotherium), dạng hươu cao cổ và các dạng có sừng họ hàng với bò và linh dương.
Giáo dục khoa cử Đàng Trong thời Lê trung hưng

Do nước Đại Việt bị chia cắt thời Lê trung hưng, việc giáo dục khoa cử của Đàng Trong và Đàng Ngoài hoàn toàn tách biệt dưới hai chế độ cai trị của chúa Nguyễn và chúa Trịnh.
Vùng đất Đàng Trong mới mở mang, chưa có bề dày lịch sử nên việc giáo dục và thi cử chưa có quy củ như Đàng Ngoài.
Giáo dục

Vì hoàn cảnh lịch sử, Nho học tại Đàng Trong chưa có vị trí sâu, rộng như ở Đàng Ngoài. Trong thời kỳ đầu, các chúa Nguyễn bổ nhiệm quan lại đều trên cơ sở lấy con em quý tộc và sự tiến cử của quan lại địa phương rồi bổ nhiệm. Nhưng do nhu cầu cần nhân tài cho bộ máy quan liêu, các chúa Nguyễn đã từng bước xúc tiến việc học tập và thi cử.
Tuy nhiên, các chúa Nguyễn không mở trường công mà để tùy ý dân gian các địa phương tự mở trường tư, chính quyền chỉ tổ chức các kỳ thi tuyển.
Thi cử

Từ năm 1632, Nguyễn Phúc Nguyên thi hành chính sách duyệt tuyển: 3 năm một lần tuyển nhỏ, 6 năm một lần tuyển lớn. Các học trò ở huyện được lệnh đến trấn dinh khảo thí một ngày, gọi là "thi quận mùa xuân". Phép thi dùng 1 bài thơ, 1 bài văn sách, hạn trong 1 ngày làm xong. Lấy tri phủ, Tri huyện làm sơ khảo, Ký lục làm phúc khảo. Người trúng tuyển cho làm chức Nhiêu học và cho miễn thuế sai dư 5 năm. Ngoài ra còn tổ chức viết chữ Hán, ai trúng được bổ làm việc ở 3 ty Xá sai, Lệnh sử và Tướng thần lại.
Năm 1646, chúa Nguyễn mở khoa thi Thu đầu tiên, gọi là Thu vi hội thí (Thi hội mùa thu). Từ đó định ra lệ thi 9 năm 1 lần, chia làm 2 khoa Chính đồ (tương tự như thi Hương, thi Hội ở Đàng Ngoài - để lấy người thi đỗ ra làm quan) và Hoa văn.
Thi Chính đồ diễn ra trong 3 ngày:
Ngày đầu thi tứ lục
Ngày thứ 2 thi thơ phú
Ngày thứ 3 thi văn sách
Người trúng tuyển chia 3 hạng:
Giáp gọi là Giám sinh, bổ làm Tri phủ
Ất gọi là Sinh đồ, bổ làm Huấn đạo
Bính cũng gọi là Sinh đồ, tương đương với tú tài, bổ làm Lễ sinh hoặc Nhiêu học.
Thi Hoa văn cũng diễn ra trong 3 ngày, mỗi ngày viết 1 bài thơ, người trúng tuyển cũng chia 3 hạng, bổ nhiệm làm việc ở 3 ty Xá sai, Lệnh sử và Tướng thần lại.
Năm 1660, Nguyễn Phúc Tần cho mở kỳ thi Hội, lấy đỗ 5 người thi Chính đồ và 15 người thi Hoa văn. Những người thi đỗ được vào Chính dinh (Phú Xuân) thi Đình: chúa Nguyễn cho thi tiếp một luật thơ nữa để định hạng đậu cao thấp và bổ chức quan.
Sau khi lấy đỗ những người thi Chính đồ và Hoa văn, Nguyễn Phúc Tần lại tổ chức thêm kỳ thi Thám phỏng để thăm dò suy nghĩ của sĩ tử về thời cuộc nhằm chọn thêm quan lại cho các ty. Thí sinh chỉ thi trong 1 ngày, được hỏi về tình hình binh dân Đàng Trong và công việc của chính quyền Đàng Ngoài, sau đó lấy đỗ được 7 người.
Năm 1679, chúa Nguyễn lại cho mở thi Nhiêu học nhưng chỉ thi Chính đồ mà không thi Hoa văn. Năm 1683 lại khôi phục thi Hoa văn nhưng tới năm 1684 trong dịp làm duyệt tuyển lớn, Nguyễn Phúc Tần lại bãi bỏ thi Nhiêu học, dù có nhiều ý kiến can ngăn. Nhìn tổng thể thời Nguyễn Phúc Tần, tuy có việc thi cử nhưng thể lệ liên tục thay đổi, có sự hạn chế người đi thi, vì vậy trong 40 năm chúa Nguyễn không lấy được một người thi đậu Nhiêu học nào.
Sang thời Nguyễn Phúc Trăn, do nhu cầu nhân tài nên năm 1689 phục hồi lại thể lệ hạn chế thi cử thời trước. Từ đó thi Nhiêu học mới được tiến hành đều đặn. Tới năm 1695, Đàng Trong mới chính thức có việc thi Đình được duy trì, nhưng lại chỉ dành cho quan lại đương chức mà không cho người mới dự thi để tuyển dụng.
Năm 1740, chúa Nguyễn Phúc Khoát cho định lại phép thi mùa Thu và quyền lợi của người đỗ. Theo đó kỳ 1 thi Tứ lục, ai trúng gọi là Nhiêu học, được miễn tiền sai dư 5 năm. Kỳ 2 thi thơ phú, kỳ 3 thi kinh nghĩa, ai trúng được miễn thú dịch. Kỳ 4 thi văn sách, ai trúng gọi là Hương cống, được bổ làm tri phủ, tri huyện và Huấn đạo.
Năm 1768, Nguyễn Phúc Thuần cho mở kỳ thi Hương đầu tiên và cũng là khoa thi cuối cùng trong việc khoa cử ở Đàng Trong, vì không lâu sau phong trào Tây Sơn nổi dậy.
Nhận định

Việc định ra chế độ khoa cử ở Đàng Trong phần nào đánh dấu bước tiến về Nho học và sự trưởng thành của đội ngũ quan liêu trong chính quyền. Nhưng việc khoa cử Đàng Trong không thịnh hành và không đều đặn và không hiệu quả như ở Đàng Ngoài.
Hệ thống thi cử Đàng Trong chưa hoàn bị so với Đàng Ngoài vì miền đất này mới mở mang, chưa có bề dày chiều sâu. Trong suốt 200 năm tồn tại, các chúa Nguyễn chưa mở một kỳ thi Hội, thi Đình nào theo đúng nghĩa chính quy như ở Đàng Ngoài, những người có thực tài cần thiết để bổ sung cho bộ máy chính quyền Đàng Trong thông qua thi cử rất ít.
Lê Quý Đôn đã viết về việc thi cử Đàng Trong trong cuốn Phủ biên tạp lục như sau:
Chú thích

1 2  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 574
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 576-577
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 577
1 2  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 578
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 578-579
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 579
| Khoa bảng |
| --- | --- | --- |
| Thi Hương | Thi Hội | Thi Đình |
| Giải nguyên | Hội nguyên | Đình nguyên |
| Hương cống Sinh đồ | Thái học sinh Phó bảng | Trạng nguyên Bảng nhãn Thám hoa Hoàng giáp Đồng tiến sĩ xuất thân |
Gourma (tỉnh)

| Gourma |
| --- | --- |
—  Tỉnh  —
 
Cảnh phía nam Fada N'gourma trên đường đi Bénin
 
 Location in Burkina Faso
 Bản đồ các tổng
Gourma
Tọa độ: 12°05′B 0°30′T﻿ / ﻿12,083°B 0,5°T﻿ / 12.083; -0.500 
Quốc gia:  Burkina Faso
Vùng: Est Region
Thủ phủ: Fada N'gourma
Diện tích
 • Tổng cộng: 4,292 mi2 (11.117 km2)
Dân số (2006)
 • Tổng cộng: 304, 169
Múi giờ: GMT 0 (UTC+0)
Mã ISO 3166: BF-GOU 
Gourma là một trong 45 tỉnh của Burkina Faso trong vùng Est. Tỉnh lỵ của Gourma là Fada N'gourma. Dân số Gourma năm 2006 là 304.169 người.
Gourma được chia thành 6 tổng:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Tổng | Thủ phủ | Dân số (Điều tra năm 2006) |
| Diabo (tổng) | Diabo | 43.357 |
| Diapangou (tổng) | Diapangou | 26.457 |
| Fada N'gourma (tổng) | Fada N'gourma | 123.594 |
| Matiacoali (tổng) | Matiacoali | 54.574 |
| Tibga (tổng) | Tibga | 29.100 |
| Yamba (tổng) | Yamba | 27.087 |
Geranium pavonianum

| Geranium pavonianum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Geraniales
Họ (familia): Geraniaceae
Chi (genus): Geranium
Loài (species): G. pavonianum
Danh pháp hai phần
Geranium pavonianum Briq.