Giuse Maria Trịnh Như Khuê
Thời kỳ Tổng Giám mục Hà Nội (1960–1978) > Tham dự Thượng Hội đồng, Mật nghị Hồng y

Cuối tháng 8 năm 1976, 170 nhà lãnh đạo tôn giáo tại Hoa Kỳ ký tên ủng hộ sáng kiến của Clergy and Laity Concerned, qua đó gửi thư và lời mời 7 nhà lãnh đạo tôn giáo Việt Nam, trong đó có Hồng y Trịnh Như Khuê và Tổng giám mục Nguyễn Văn Bình đến thăm Hoa Kỳ. Tổ chức này là tổ chức liên tôn thành lập với mục đích ban đầu là phản đối sự can dự của Hoa Kỳ vào cuộc chiến ở Việt Nam. Tuy vậy, bộ Ngoại giao Hoa Kỳ không chấp nhận cấp thị thực cho người Việt Nam. Tháng 12 năm 1976, linh mục Canada Andre Gelinas, thuộc dòng Tên bị trục xuất khỏi Việt Nam sáu tháng trước đó lên tiếng cáo buộc Tổng giám mục Nguyễn Văn Bình đã cộng tác với chính quyền theo tư tưởng Cộng sản, gây ra bất đồng giữa những tín đồ Công giáo. Linh mục Gelinas cho biết các giám mục Việt Nam phân hóa thành hai khuynh hướng: không khoan nhượng theo phía Hồng y Trịnh Như Khuê và cộng tác với chính quyền mà đại diện là tổng giám mục Nguyễn Văn Bình. Linh mục này cho rằng khuynh hướng này làm cho giáo sĩ và giáo dân bất an. Song song với việc chỉ trích Tổng giám mục Bình, linh mục này bày tỏ sự ủng hộ với quan điểm và hành động của hồng y Trịnh Như Khuê.
Tháng 2 năm 1977, Nữ tu Tobin, thành viên tổ chức Church Women United, một nhóm hoạt động liên tôn giáo gửi lời mời hai vị chức sắc Công giáo Việt Nam là Hồng y Trịnh Như Khuê và Tổng giám mục Nguyễn Văn Bình đến Hoa Kỳ nhằm mục đích mô tả việc tái thiết Việt Nam và thảo luận về tự do tôn giáo ở Việt Nam. Tòa thánh Vatican đề nghị Hội đồng Giám mục Việt Nam cho hai thành viên tham gia Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới tổ chức cuối tháng 9 năm 1977. Tổng giám mục Nguyễn Văn Bình và Hồng y Trịnh Như Khuê được cho phép đến Roma để tham dự sự kiện này. Trong thời gian này, có nhận định từ Rôma rằng Tổng giám mục Bình không dám đứng lên phản ứng lại chính quyền tư tưởng Cộng sản bằng Hồng y Trịnh Như Khuê. Hồng y Khuê được nhắc đến là đã không tham gia bỏ phiếu, mặc dù chính quyền Việt Nam đã dùng loa hướng vào Tòa giám mục kêu gọi ông đi bỏ phiếu. Ngày 10 tháng 9 năm 1977, ông cùng Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình tham gia Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới. Trước khi tham dự Thượng Hội đồng, ông và Tổng giám mục Bình được phép thăm viếng Tổng giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận trong tù. Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục tái xác nhận với sự tham dự của hai nghị phụ người Việt Nam vào ngày 29 tháng 9 cùng năm. Trong khuôn khổ Thượng Hội đồng, Giáo hoàng Phaolô tổ chức lễ kỷ niệm sinh nhật thứ 80 của mình. Ông chọn ra 10 hồng y đại diện cho tất cả các châu lục cùng đồng tế thánh lễ này. Hồng y Khuê là một trong số mười vị được chọn.
Giáo hoàng Phaolô VI đã có cuộc gặp và trò chuyện riêng với ba giám mục Việt Nam vào ngày 9 tháng 12 năm 1977. Ba vị này gồm Hồng y Khuê, Tổng giám mục phó Hà Nội Giuse Maria Trịnh Văn Căn và Tổng giám mục Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Bình. Phát biểu trong một cuộc gặp với ba giáo sĩ trên cũng trong một cuộc gặp tháng 12 năm 1977, giáo hoàng cho rằng thế giới đã lãng quên Việt Nam, khi khao khát chiến tranh đã qua đi và khi đất nước này đang tái thiết.
Ngày 6 tháng 8 năm 1978, Giáo hoàng Phaolô VI qua đời. Hồng y đoàn gặp khó khăn khi liên lạc với vị hồng y Hà Nội, khi mối quan hệ giữa Tòa Thánh và Hồng y Khuê. Tuy vậy, đến ngày 14 tháng 8 cùng năm, nguồn tin Vatican xác nhận Hồng y Khuê sẽ được phép tham gia Mật nghị Hồng y. Cũng trong khoảng thời gian này, ông đón tiếp đoàn đại diện Hoa Kỳ đến nghiên cứu và làm việc cùng chính quyền Việt Nam do Tổng Giám mục Hannan dẫn đầu. Hồng y Khuê cũng có cuộc gặp với ông này. Trong khuôn khổ cuộc gặp, hồng y xác nhận các thực hành tín ngưỡng được cho phép tại Việt Nam. Các nhà thờ Công giáo cũng được phép mở cửa.
Sau khi Giáo hoàng qua đời, Hồng y Khuê sang Rôma dự tang lễ và với tư cách thành viên trong Hồng y đoàn, ông dự mật nghị Hồng y bầu Giáo hoàng mới là Giáo hoàng Gioan Phaolô I. Nhưng chưa kịp về lại Việt Nam, tân Giáo hoàng qua đời và Hồng y Khuê ở lại Vatican để tiếp tục tham gia mật viện bầu Giáo hoàng – và lần này là Giáo hoàng Gioan Phaolô II vào ngày 16 tháng 10. Như vậy, Hồng y Trịnh Như Khuê là người đầu tiên của Việt Nam đã tham dự hai lần bầu Giáo hoàng. Ông cũng là một trong hai hồng y cao tuổi nhất tham dự Mật nghị năm 1978.