stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giải tích hàm

Giải tích hàm là một ngành của giải tích toán học nghiên cứu các không gian vector được trang bị thêm một cấu trúc tôpô phù hợp và các toán tử tuyến tính liên tục giữa chúng. Chính việc nghiên cứu phổ của các toán tử đã dẫn đến việc nghiên cứu các đại số topo, một đối tượng khác của giải tích hàm. Các kết quả và phương pháp của nó thâm nhập vào nhiều ngành khác nhau như lý thuyết phương trình vi phân thường, phương trình đạo hàm riêng, lý thuyết các bài toán cực trị và biến phân, phương pháp tính, lý thuyết biểu diễn,... Ra đời vào những năm đầu của thế kỷ 20, bắt nguồn từ các công trình về phương trình tích phân của Hilbert, Fredholm,..., đến nay giải tích hàm tích lũy được những thành tựu quan trọng và nó đã trở thành chuẩn mực trong việc nghiên cứu và trình bày các kiến thức toán học.
Các khái niệm cơ bản

Không gian vector tôpô lồi địa phương. Đây có lẽ là loại không gian tổng quát nhất trong giải tích hàm. Các không gian Frechet, định chuẩn, Banach, Hilbert, là các trường hợp riêng quan trọng của các không gian vector tôpô lồi địa phương (sắp xếp theo thứ tự tính tổng quát giảm dần -> sự "tinh tế" tăng lên).
Các toán tử tuyến tính liên tục giữa các không gian (còn gọi là đồng cấu). 2 trường hợp đặc biệt quan trọng là các phiếm hàm tuyến tính liên tục (dạng tuyến tính liên tục) và các tự đồng cấu.
Giống như với các không gian, ta có các đại số tương ứng. Các đại số này dựa trên mô hình của đại số các tự đồng cấu, vì thế nên lý thuyết tổng quát về các đại số còn được gọi là lý thuyết đại số toán tử. Chú ý là khác với các không gian, các đại số thường chỉ xét trên trường số phức. Điều này là tự nhiên vì các tự đồng cấu chỉ có thể nghiên cứu "tốt" khi trường cơ sở là đóng đại số. Ngoài ra, dựa trên các tự đồng cấu tự liên hợp, người ta định nghĩa một lớp đại số định chuẩn rất quan trọng là các C*-đại số, không có sự tương ứng với các không gian!
Vào năm 1932, Banach xuất bản cuốn sách "Lý thuyết toán tử", nội dung bao gồm những kết quả được biết vào thời đó về lý thuyết các không gian định chuẩn, đặc biệt là các định lý của Banach đã công bố trong các bài báo từ năm 1922-1929... Cuốn sách này làm cho Giải tích hàm có một tác động như cuốn sách của Van der Waerden về đại số, được xuất bản hai năm trước đó. Các nhà giải tích trên thế giới bắt đầu nhận thức được sức mạnh của phương pháp mới và áp dụng chúng vào các lĩnh vực khác nhau; các ký hiệu và thuật ngữ của Banach được chấp nhận rộng rãi, không gian định chuẩn đầy đủ được gọi là không gian Banach rồi chẳng bao lâu, lý thuyết này trở thành một phần bắt buộc trong chương trình đại học... (Theo J. Dieudonné (1981))
Các nhà nghiên cứu

Rhys Frijes
Stefan Banach
David Hilbert
Israel Gelfand
Peter Lux
Toshio Kato
Kosaku Yoshida
Hiroshi Fujita
Hisaya Masuda
Calpiformis

| Calpiformis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Calpiformis
Calpiformis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
(145452)

| --- | --- |
Kính viễn vọng không gian Hubble chụp ảnh 2005 RN43 vào tháng 4 năm 2010
Khám phá
Khám phá bởi: A. C. Becker A. W. Puckett J. M. Kubica
Nơi khám phá: APO
Ngày phát hiện: 10 tháng 9 năm 2005
Tên định danh
Tên định danh: (145452) 2005 RN43
Danh mục tiểu hành tinh: TNO Cubewano Mở rộng (DES)
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 13 tháng 1 năm 2016 (JD 2457400,5)
Tham số bất định 3
Cung quan sát: 22376 ngày (61.26 năm)
Ngày precovery sớm nhất: 2 tháng 6 năm 1954
Điểm viễn nhật: 42,146 AU (6,3050 Tm)
Điểm cận nhật: 40.571 AU (6.069,3 Tm)
Bán trục lớn: 41.359 AU (6.187,2 Tm)
Độ lệch tâm: 0.019047
Chu kỳ quỹ đạo: 265,99 yr (97151,5 d)
Tốc độ vũ trụ cấp 1 trung bình: 0,0037°/ngày
Độ bất thường trung bình: 338,28°
Chuyển động trung bình: 0° 0m 13.34s / ngày
Độ nghiêng quỹ đạo: 19,313°
Kinh độ điểm mọc: 186,93°
Thời điểm cận tinh: ≈ 15 June 2029 ±9 days
Góc cận điểm: 174,88°
Trái Đất MOID: 39,5672 AU (5,91917 Tm)
Sao Mộc MOID: 35,6155 AU (5,32800 Tm)
TJupiter: 5,446
Đặc trưng vật lý
Kích thước: 679+55 −73 km
Chu kỳ tự quay: 6,95 h (0,290 d)
Chu kỳ thiên văn: 5,62 h
Suất phản chiếu hình học: 0,107+0,029 −0,018
Kiểu phổ: IR–RR (đỏ) B–V=0,95±0,02 V–R=0,59±0,01 V–I=1,08±0,02
Cấp sao biểu kiến: 20,1
Cấp sao tuyệt đối (H): 3,89±0,05 3.9
 
(145452) 2005 RN43, hay còn được gọi là (145452) 2005 RN43, là một thiên thể cổ điển ngoài Sao Hải Vương. Nó có đường kính ước tính là 679+55
−73 km. Nó được phát hiện bởi Andrew Becker, Andrew Puckett và Jeremy Kubica vào ngày 10 tháng 9 năm 2005 tại Đài quan sát Apache Point ở Sunspot, New Mexico. Brown ước tính rằng  2005 RN43 rất có thể là một hành tinh lùn.
Phân loại

Trung tâm hành tinh vi hình (MPC) phân loại nó là một cubewano. Nhưng vì vật thể này có độ nghiêng quỹ đạo là 19,3 °, nên Khảo sát Sinh thái học Sâu (DES) phân loại nó là vật thể đĩa phân tán mở rộng.
Vật thể này đã được quan sát thấy 119 lần trong mười ba xung đối khác nhau, với các hình ảnh precovery đã có từ năm 1954.
Cá mù làn khoang

| Scorpaena neglecta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Scorpaeniformes
Họ (familia): Scorpaenidae
Chi (genus): Scorpaena
Loài (species): S. neglecta
Danh pháp hai phần
Scorpaena neglecta Temminck & Schlegel, 1843 
Danh pháp đồng nghĩa
 Scorpaena neglecta Temminck & Schlegel, 1843 
Cá mù làn khoang, tên khoa họ Scorpaena neglecta, là một loài cá trong họ Scorpaenidae. Chúng được Temminck và Hermann Schlegel mô tả đầu tiên vào năm 1843.
Chú thích

↑  Vasil'ev, V.P. (1980) Chromosome numbers in fish-like vertebrates and fish., J. Ichthyol. 20(3):1-38.
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  Paxton, J.R., D.F. Hoese, G.R. Allen and J.E. Hanley (1989) Pisces. Petromyzontidae to Carangidae., Zoological Catalogue of Australia, Vol. 7. Australian Government Publishing Service, Canberra, 665 p.
↑  FishBase.
Đá ngầm Socotra

Đối với một hòn đảo nằm trên Ấn Độ Dương, xem Socotra.
| Thực thể địa lý tranh chấp Leodo hay Lŏdo (이어도/離於島/Ly Ư đảo) Parangdo hay P'arangdo (파랑도/波浪島/Ba Lãng đảo) Tô Nham Tiêu (苏岩礁) |
| --- | --- |
Vị trí của đá ngầm
Địa lý
Vị trí: Biển Hoa Đông
Tọa độ: 32°07′22,63″B 125°10′56,81″Đ﻿ / ﻿32,11667°B 125,16667°Đ﻿ / 32.11667; 125.16667
Tổng số đảo: 1
Các đảo chính: không
Điểm cao nhất: nằm dưới mực nước biển
Độ cao cao nhất: -4,6 mét
Quốc gia quản lý:  Hàn Quốc
Tranh chấp giữa
Quốc gia:  Hàn Quốc
Quốc gia:  Trung Quốc
Dân cư
Dân số: không thể có
Đá ngầm Socotra (phía Hàn Quốc: tiếng Hàn: Leodo (이어도/離於島; Ly Ư đảo) hoặc Parangdo (파랑도/波浪島; Ba Lãng đảo), phía Trung Quốc: tiếng Trung: 苏岩礁; bính âm: Sūyán jiāo, Hán-Việt: Tô Nham Tiêu) là một bãi đá ngầm tọa lạc trên biển Hoa Đông với đỉnh nằm dưới mực nước biển khoảng 4,6 mét (15 feet) lúc thủy triều thấp. Đá ngầm này là một vùng lãnh thổ tranh chấp giữa Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc) và Đại Hàn Dân Quốc (Hàn Quốc) vì cả hai quốc gia đều cho rằng bãi đá nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của mình. Hiện nay, Hàn Quốc là quốc gia đang duy trì sự kiểm soát trên thực tế đối với toàn bộ bãi đá ngầm này với việc đặt cơ sở của Trạm Nghiên cứu Đại Dương Leodo. Một sân bay trực thăng cũng được xây dựng tại đây để phục vụ cho công việc nghiên cứu của trạm.
Đá ngầm Socotra nằm cách đảo Marado (마라도; 馬羅島; Marado; Hán-Việt: Mã La đảo) của Hàn Quốc khoảng 149 km (93 dặm) về phía tây nam, cách đảo Lư Sơn (tiếng Trung: 余山島; bính âm: Sūyán jiāo) của Trung Quốc khoảng 287 km (178 dặm) và cách đảo Tori-shima (鳥島; Hán-Việt: Điểu đảo) của Nhật Bản khoảng 275 km.
Tranh chấp

Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển, một đá ngầm không được xem là lãnh thổ của bất kỳ quốc gia nào. Tuy nhiên, cả Trung Quốc và Hàn Quốc đều cho rằng đá ngầm Socotra thuộc vùng đặc quyền kinh tế của mình.
Vào tháng 9 năm 2006, Tần Cương (秦刚), người phát ngôn Bộ Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa nói với báo giới rằng nước này phản đối những hành động đơn phương của Hàn Quốc tại đá ngầm Socotra - ám chỉ việc Hàn Quốc xây dựng những cơ sở vật chất dành cho việc khảo sát đá ngầm này - mà những hành động này phía Trung Quốc cho là bất hợp pháp. Các phương tiện truyền thông Hàn Quốc đã diễn đạt lại lời của Tần Cương như sau: "Phát ngôn viên Tần Cương cho rằng hai nước chưa hề có bất cứ cuộc tranh chấp nào về chủ quyền hòn đảo này". Tuy nhiên, phía Trung Quốc cho rằng Tần Cương chỉ đơn thuần nói hai nước chưa có cuộc tranh chấp nào về lãnh thổ, chủ quyền chứ không nói cụ thể về vùng đất nào.
Chú thích

1 2 3  “파랑도”. Naver Encyclopedia. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2006.
↑  河南商报 (26 tháng 10 năm 2006). “海洋资源被非法掠夺 中国海洋安全面临挑战”. news1.jrj.com.cn. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2010.
↑  海洋资源被非法掠夺 中国海洋安全面临挑战 (bằng tiếng Trung). 河南商报. ngày 26 tháng 10 năm 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2006.
1 2 3 4 5  “이어도 소개 (Ieodo sogae, Introduction to Ieodo”. KORDI Ieodo Research Station website (This site might have view points in dispute or original research)). Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2006. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2006.(tiếng Hàn)
1 2  “제주 남방의 이어도와 EEZ(배타적경제수역)포기 (Jeju nambang-ui ieodo-wa EEZ pogi, Ieodo south of Jeju and the surrender of the EEZ)”. Dokdo Center website. ngày 5 tháng 6 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2006.(tiếng Hàn)
1 2  (tiếng Hàn) “국제법적인 고찰”. Ieodo Research Station website. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 7 năm 2006. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2006.
↑  “"Yuejin shipwreck" event”. People Daily. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.(tiếng Trung)
↑  “Project list”. Shanghai Harbor Records. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.(tiếng Trung)
↑  Chosun Ilbo (14 tháng 9 năm 2006). “China Chafes at Korean Observatory on Reef Island”. english.chosun.com. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 11 năm 2006. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2020.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
↑  “China Chafes at Korean Observatory on Reef Island”. Chosun Ilbo. ngày 14 tháng 9 năm 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 11 năm 2006. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2006.
↑  “中国反对韩国在苏岩礁海洋观测活动(China objects Korean Observatory on Reef Island)”. Phoenix TV. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 7 năm 2007. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2006.(tiếng Trung)
↑  “한-중 간 이어도 분쟁에 관한 국제법적인 고찰(<International>legal consideration to dispute between Republic of Korea and People's Republic of China over Socotra Rock(Ieodo))”. Ieodo Website. ngày 18 tháng 12 năm 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 4 năm 2013. Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2013.(tiếng Hàn)
Micromonodes excellens

| Micromonodes excellens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Micromonodes
Loài (species): M. excellens
Danh pháp hai phần
Micromonodes excellens Schaus, 1914 
Micromonodes excellens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Tín ngưỡng dân gian Việt Nam

Cỗ kiệu rước bàn thờ thánh ở miền Bắc vào cuối thế kỷ 19
Người dân tại đền thờ Trần Nhân Tông, Huế
Cổng vào Dinh Bà Thủy Long Thánh Mẫu, tại Dương Đông
Bàn thờ Tây Vương Mẫu tại đền Sóc Trăng
Cờ ngũ sắc - một biểu tượng của tín ngưỡng dân gian
Tín ngưỡng dân gian / truyền thống Việt Nam hay Đạo Lương (道良, nhằm phân biệt với Công giáo) là hệ thống tín ngưỡng và phong tục tâm linh bản địa của các dân tộc và người địa phương sống trên lãnh thổ nước Việt Nam.
Đặc điểm

Việt Nam nằm ở trung tâm khu vực nhiệt đới ẩm gió mùa, thiên nhiên tương đối phong phú, đa dạng. Thời xa xưa, người Việt sống chủ yếu dựa vào việc khai thác tự nhiên. Vì vậy, việc thờ cúng các vị thần tự nhiên (nhiên thần) đã sớm gần gũi với họ, đây chính là tín ngưỡng sùng bái tự nhiên. Hơn nữa, Việt Nam lại là ngã ba đường nơi giao lưu của nhiều tộc người, của nhiều luồng văn minh. Hai yếu tố đó làm cho Việt Nam trở thành một quốc gia đa tôn giáo, tín ngưỡng.
Tính đa thần này không chỉ biểu hiện ở số lượng lớn các vị thần mà điều đáng nói đó là, các vị thần ấy cùng đồng hành trong tâm thức mỗi người Việt. Chính điều này dẫn đến một đặc điểm của đời sống tín ngưỡng – tôn giáo của người Việt đó là tính hỗn dung tôn giáo. Trước sự du nhập của các tôn giáo ngoại lai, người Việt không tiếp nhận một cách thụ động mà luôn có sự cải biến cho gần gũi với tư tưởng, tôn giáo bản địa. Vì vậy, ở nước ta, trong khi các tôn giáo vẫn phát triển thì các tín ngưỡng dân gian vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân.
Cũng chính vì tính hỗn dung tôn giáo ấy mà người Việt thể hiện sự bàng bạc trong niềm tin tôn giáo. Đa số người Việt đều có nhu cầu tôn giáo, tuy nhiên, phần đông trong số đó không là tín đồ thành kính của riêng một tôn giáo nào. Một người vừa có thể đến chùa, vừa có thể đến phủ miễn là việc làm ấy mang lại sự thanh thản về tinh thần cho họ, có thể thoả mãn điều họ cầu xin. Vì thế, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, một đặc điểm trong đời sống tín ngưỡng - tôn giáo của người Việt là tính dụng. Tôn giáo là để phục vụ nhu cầu cần thiết, trực tiếp của họ trong cuộc sống.
Phân loại > Tín ngưỡng phồn thực

Thời xa xưa, để duy trì và phát triển sự sống, ở những vùng sinh sản đẻ con cái và dộng vật sống bằng nghề nông cần phải có mùa màng tươi tốt và con người được cái gì không biết sinh sôi nảy nở. Để làm được hai điều trên, những trí tuệ sắc sảo sẽ tìm các quy luật khoa học để lý giải hiện thực và họ đã xây dựng được triết lý âm dương, còn những trí tuệ bình dân thì xây dựng tín ngưỡng phồn thực (phồn nghĩa là nhiều, thực nghĩa là sinh sôi, nảy nở). Tín ngưỡng phồn thực ở Việt Nam được thể hiện ở hai dạng: thờ cơ quan sinh dục của cả nam lẫn nữ (như linga, yoni) và thờ hành vi giao phối, khác biệt với một số nền văn hóa khác như Ấn Độ chẳng hạn, chỉ thờ sinh thực khí của nam mà thôi.
Vai trò của tín ngưỡng phồn thực lớn tới mức ngay cả chiếc trống đồng, một biểu tượng sức mạnh của quyền lực, cũng là biểu tượng toàn diện của tín ngưỡng phồn thực:
Hình dáng của trống đồng phát triển từ cối giã gạo
Cách đánh trống theo lối cầm chày dài mà đâm lên mặt trống mô phỏng động tác giã gạo
Tâm mặt trống là hình Mặt Trời biểu trưng cho sinh thực khí nam[cần dẫn nguồn], xung quanh là hình lá có khe rãnh ở giữa biểu trưng cho sinh thực khí nữ
Xung quanh mặt trống đồng có gắn tượng cóc, một biểu hiện của tín ngưỡng phồn thực (xem thêm Con cóc là cậu ông trời)
Phân loại > Tín ngưỡng phồn thực > Thờ sinh thực khí

Thờ sinh thực khí (sinh = đẻ, thực = nảy nở, khí = công cụ) là hình thái đơn giản của tín ngưỡng phồn thực. Nó phổ biến ở hầu hết các nền văn hóa nông nghiệp trên thế giới. Nhưng khác với hầu hết các nền văn hóa khác là chỉ thời sinh thực khí nam, tín ngưỡng phồn thực Việt Nam thờ sinh thực khí của nam lẫn nữ. Việc thờ sinh thực khí được tìm thấy ở trên các cột đá có niên đại hàng ngàn năm trước Công nguyên. Ngoài ra nó còn được đưa vào các lễ hội, lễ hội ở làng Đồng Kỵ (Bắc Ninh) có tục rước cặp sinh thực khí bằng gỗ vào ngày 6 tháng giêng, sau đó chúng được đốt đi, lấy tro than chia cho mọi người để lấy may.
Phân loại > Tín ngưỡng phồn thực > Thờ việc sinh đẻ

Ngoài việc thờ sinh thực khí, tín ngưỡng Việt Nam còn thờ hành vi giao phối, đó là một đặc điểm thể hiện việc chú trọng đến các mối quan hệ của văn hóa nông nghiệp, nó đặc biệt phổ biến ở vùng Đông Nam Á. Các hình nam nữ đang giao phối được khắc trên mặt trống đồng tìm được ở xã Đào Thịnh (Yên Bái), có niên đại 500 trước Công nguyên. Ngoài hình tượng người, cả các loài động vật như cá sấu, gà, cóc,... cũng được khắc trên mặt trống đồng Hoàng Hạ (Hòa Bình).
Vào dịp hội đền Hùng tại Chu Hóa, Phú Thọ, vùng đất tổ lưu truyền điệu múa "tùng dí", thanh niên nam nữ cầm trong tay các vật biểu trưng cho sinh thực khí nam và nữ, cứ mối tiếng trống "tùng" thì họ lại "dí" hai vật đó lại với nhau. Phong tục "giã cối đón dâu" cũng là một biểu hiện cho tín ngưỡng phồn thực, chày và cối là biểu tượng cho sinh thực khí nam và nữ[cần dẫn nguồn]. Ngoài ra một số nơi còn vừa giã cối (rỗng) vừa hát giao duyên. Người Mường ở Thanh Sơn, Phú Thọ cũng có tục đâm đuống hay giã gạo. Chày và cối tượng trưng cho vật giống nam và nữ. Quan niệm về sự sinh sôi, nảy nở, hưng thịnh của mọi vật được thể hiện qua hai công cụ là Đuống và Chày, hai vật biểu trưng cho âm và dương, sự hài hòa của trời đất.
Phân loại > Tín ngưỡng phồn thực > Lễ hội phồn thực

Lễ Linh tinh tình phộc: Lễ hội Trò Trám hay còn gọi là "Linh tinh tình phộc" diễn ra vào ngày 11 và 12 tháng Giêng ở xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.  Cặp sinh thực khí được thờ ở miếu Trò và được lấy ra vào đúng đêm làm lễ Trò Trám. Tâm điểm của lễ hội Trò Trám là lễ mật trong đó cặp sinh thực khí, gọi là nõ nường, được dập vào nhau ba lần.
Lễ hội Ná Nhèm: là lễ hội truyền thống của người Tày ở khu vực cửa đình Làng Mỏ, xã Trấn Yên, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn được tổ chức vào ngày rằm tháng Giêng. Lễ hội Ná Nhèm có rất nhiều nội dung liên quan đến tưởng niệm vua Mạc như: tục rước nước – rước Vua, tục thờ Thái tổ Mạc Đăng Dung, thờ cây đại đao... Trong số các lễ vật dâng vua có hai vật sinh thực khí là tàng thinh và mặt nguyệt (nam và nữ).
Lễ hội đình làng Sài Đồng: là một lễ hội dân gian lâu đời của người làng Sài Đồng và có rất nhiều trò chơi cũng như món ăn rất ngon hàng năm lễ hội được tổ chức theo 1 truyền thống
Phân loại > Sùng bái tự nhiên

Bài chi tiết: Sùng bái tự nhiên ở Việt Nam
Do là một đất nước nông nghiệp nên việc sùng bái tự nhiên là điều dễ hiểu. Điều đặc biệt của tín ngưỡng Việt Nam là một tín ngưỡng đa thần và âm tính (trọng tình cảm, trọng nữ giới). Các vị thần ở Việt Nam chủ yếu là nữ giới, do ảnh hưởng của tín ngưỡng phồn thực như đã nói ở trên nên các vị thần đó không phải là các cô gái trẻ đẹp như trong một số tôn giáo, tín ngưỡng khác mà là các bà mẹ, các Mẫu. (Xem thêm Đạo Mẫu).
Phân loại > Sùng bái tự nhiên > Thờ động vật

Bài chi tiết: Tín ngưỡng thờ động vật ở Việt Nam
Trong phong tục, tín ngưỡng dân gian việc thờ cúng tự nhiên đã giữ một vai trò quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân, và trong các tín ngưỡng dân gian đó phải kể đến tín ngưỡng thờ động vật hay còn gọi là tục thờ thú. Người Việt Nam là dân tộc đa dạng trong việc thờ các vị thần có nguồn gốc từ động vật, họ thờ những con vật mạnh mẽ như thờ hổ, cá voi, thờ ngựa, thờ rắn, thì người Việt còn thờ các con vật hiền cóc, chó, cá, hạc, dơi, các con vật đó gần gũi với cuộc sống của người dân của một xã hội nông nghiệp. Người dân còn đẩy các con vật lên thành mức biểu trưng như Tiên, Rồng. Theo truyền thuyết thì tổ tiên người Việt thuộc "họ Hồng Bàng" (có nghĩa là một loài chim nước lớn), thuộc giống "Rồng Tiên". Con rồng có đầy đủ đặc tính của lối tư duy nông nghiệp: tổng hợp của cá sấu, rắn; sinh ra ở dưới nước nhưng lại có thể bay lên trời mà không cần cánh; có thể vừa phun nước vừa phun lửa. Có rất nhiều địa danh Việt Nam có tên liên quan đến rồng như Thăng Long, Hạ Long, sông Hoàng Long, cầu Hàm Rồng.
Phân loại > Sùng bái tự nhiên > Thờ thực vật

Thứ cây cối được tôn sùng nhất là cây lúa, có Thần Lúa, Hồn Lúa, Mẹ Lúa,... đôi khi còn thấy còn thờ Thần Cây Đa, Cây Cau. Các câu chuyện về ma cây cũng khá phổ biến, nhất là chuyện hồn ma quanh quẩn bên gốc cây chỗ người chết, trong truyền thuyết có cây Chiên Đàn gắn với thần hổ Xương Cuồng. Một số dân tộc còn có tập tục thờ hòn đá (hòn đá vía) nhưng nó cũng dẫn đến những biểu hiện mê tín
Phân loại > Thờ người

Ngoài phồn thực và tự nhiên, tín ngưỡng Việt Nam rất coi trọng con người. Họ cũng hay thờ con người, đặc biệt là thờ sống và phong thánh, chẳng hạn như người ta phong Trần Hưng Đạo là Đức Thánh Trần, Nguyễn Minh Không là Đức Thánh Nguyễn, Từ Đạo Hạnh là Đức Thánh Láng, hay thờ những người được mến trọng như Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp...
Phân loại > Thờ người > Hồn vía

Người Việt xưa cho rằng con người gồm phần thể xác và phần linh hồn. Một số dân tộc Đông Nam Á coi linh hồn gồm "hồn" và "vía". Vía được hình dung như phần trung gian giữa thể xác và hồn[cần dẫn nguồn]. Người Việt cho rằng người có ba hồn, nam có bảy vía và nữ có chín vía. Ba hồn gồm: Tinh (sự tinh anh trong nhận thức), Khí (năng lượng làm cho cơ thể hoạt động) và Thần (thần thái của sự sống). Bảy vía ở đàn ông cai quản hai tai, hai mắt, hai lỗ mũi và miệng. Chín vía ở nữ giới cai quản bảy thứ như ở nam giới cộng thêm hai vía nữa. Hai vía này có nhiều cách giải thích. Chúng có thể là núm vú có vai trò quan trọng trong nuôi con. Tuy nhiên có cách giải thích khác (xem thêm chín vía). Người Việt thường có câu nói nam có "ba hồn bảy vía" còn nữ có "ba hồn chín vía", cũng là từ các quan niệm trên mà ra.
Hồn và vía dùng thể xác làm nơi trú ngụ, trường hợp hôn mê ở các mức độ khác nhau được giả thích là vía và hồn rời bỏ thể xác ở các mức độ khác nhau. Nếu phần thần của hồn mà rời khỏi thể xác thì người đó chết. Khi người chết, hồn nhẹ hơn sẽ bay sang kiếp khác còn vía nặng hơn sẽ bay là mặt đất rồi tiêu tan. Thế nên mới có những câu ngạn ngữ như: "hồn xiêu phách lạc" (phách tức là vía; ở đây muốn nói trạng thái run sợ, mất chủ động), "sợ đến mức hồn vía lên mây". Khi chết là hồn đi từ cõi dương gian đến cõi âm ty, cõi đó cũng được tưởng tượng có nhiều sông nước như ở cõi dương gian nên cần phải đi bằng thuyền nên nhiều nơi chôn người chết trong những chiếc thuyền.
Trong con người có cái vật chất và cái tinh thần. Cái tinh thần trừu tượng, khó nắm bắt, nên người xưa đã thần thánh hóa nó thành khái niệm "linh hồn", và linh hồn trở thành đầu mối của tín ngưỡng. Người Việt và một vài dân tộc Đông Nam Á còn tách linh hồn ra thành hồn và vía. Người Việt cho rằng con người có 3 hồn, nhưng vía thì nam có 7 (ba hồn bảy vía), còn nữ có 9. Hồn vía được người xưa dùng để giải thích các hiện tượng như trẻ con hay đau ốm, hiện tượng ngủ mê, ngất, chết. Trong hồn và vía thì vía phụ thuộc vào thể xác, có người lành vía, người dữ vía, có người yếu vía, người cứng vía.[cần dẫn nguồn]
Phân loại > Thờ người > Tổ tiên

Bài chi tiết: Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên
Người Việt là một trong những dân tộc có tục thờ cúng tổ tiên sâu đậm và sớm nhất, nó gần như trở thành một tôn giáo: Đạo ông bà.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Thà đui mà giữ đạo nhà  Còn hơn sáng mắt ông cha không thờ. | ” |
— Nguyễn Đình Chiểu, Lục Vân Tiên
Người phương tây coi trọng ngày sinh thì người Việt coi trọng ngày mất. Họ cho rằng người đã mất đi về nơi chín suối. Bàn thờ tổ bao giờ cũng được đặt ở nơi trang trọng nhất. Ngày xưa khi cúng lễ bao giờ cũng có nước (hoặc rượu) cùng với những đồ tế lễ khác như vàng mã. Sau khi cúng xong thì đem đốt vàng mã rồi đổ rượu hoặc nước lên đống tro tàn—khói bay lên trời, nước hòa với lửa thấm xuống đất—theo họ như thế tổ tiên mới nhận được. Hành động đó được cho là sự hòa quyện Nước-Lửa (âm dương) và Trời - Đất - Nước (tam tài) mang tính triết lý sâu sắc.