stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
M1 Abrams
Các nước sử dụng

Úc - Quân đội Australia đã đặt mua 59 chiếc M1 AIM SA của Hoa Kỳ vào năm 2006 và chuyển giao vào năm 2007 để thay thế những chiếc Leopard AS1 đã cũ.
Ai Cập - 1005 chiếc tăng chiến đấu chủ lực M1A1 do Mỹ và Ai Cập hợp tác sản xuất.
Iraq - Quân đội Iraq đã thỏa thuận với Mỹ về việc mua xe tăng M1A1M để trang bị cho lực lượng lục quân nước này. 146 chiếc đã được chuyển giao từ năm 2010 đến năm 2012. Năm 2010, Iraq thuê của Mỹ 22 chiếc M1 Abrams để dùng trong công tác huấn luyện binh sĩ. Ngoài ra, Quân đội Iraq còn ký với Tập đoàn Defense Solutions of Exton, Pa của Mỹ hợp đồng nâng cấp 2000 xe tăng T-72 theo kiểu M1 Abrams. Sau các trận đánh với quân Nhà nước Hồi giáo IS, 146 chiếc M1A1M bị phá hủy phần lớn (chỉ còn lại 40 chiếc). Sau đó, Iraq đã đặt mua thêm 175 chiếc M1 để thay thế số xe bị tổn thất.
Kuwait - 218 xe tăng M1A2
Hy Lạp - 400 chiếc M1A1 lấy từ trong kho của quân đội Mỹ đã được chuyển cho Hy Lạp (cho thuê), trong đó 90 chiếc có thể được đặt mua.
Ả Rập Xê Út - 373 chiếc M1, đã được nâng cấp lên chuẩn M1A2S Thêm 69 chiếc M1A2S được mua vào tháng 1/2013, giao hàng tháng 7/2014.
Morocco – 222 chiếc M1A1 SA (SA - nhận thức tình huống) đặt mua năm 2015., giao hàng xong trong tháng 2/2018
Hoa Kỳ - Khoảng 8.100 chiếc với nhiều phiên bản khác nhau Năm 2018, quân đội Mỹ có khoảng 9 lữ đoàn xe tăng thiết giáp trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Ngoài ra, còn có 5 lữ đoàn tăng thiết giáp trong biên chế của lực lượng Vệ binh quốc gia. Mỗi lữ đoàn có trong biên chế 4.700 quân nhân, 87 xe tăng M1, 144 xe thiết giáp M2 Bradley, 84 ống phóng tên lửa chống tăng FGM-148 Javelin, 450 xe cơ giới bánh xích và 900 xe cơ giới bánh hơi.
Lục quân Mỹ – 4.393 chiếc M1A1, trên 1,500 chiếc M1A2 and M1A2 SEP
Thủy quân lục chiến Mỹ – 403 chiếc M1A1
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
Catasetum naso

| Catasetum naso |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Tông (tribus): Cymbidieae
Phân tông (subtribus): Catasetinae
Chi (genus): Catasetum
Loài (species): C. naso
Danh pháp hai phần
Catasetum naso Lindl. (1843) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Catasetum naso var. pictum T. Moore (1857) 
The Nose Catasetum (Catasetum naso) là một loài phong lan.
Triệu Lưu Hoàng Lân

Bài này viết về nhạc sĩ sinh năm 1980. Đối với nhạc sĩ sinh năm 1942, xem Hoàng Lân.
| Triệu Lưu Hoàng Lân |
| --- | --- |
Hoàng Lân (giữa) trong một đêm diễn của ban nhạc Bức Tường cùng tay guitar Trần Tuấn Hùng và tay bass Minh Đức của nhóm này
Thông tin nghệ sĩ
Tên gọi khác: Lân Ốc
Sinh: 25 tháng 11, 1980 (44 tuổi)
Thể loại: Rock
Nghề nghiệp: Ca sĩ nhạc sĩ sáng tác bài hát
Nhạc cụ: Hát Guitar
Năm hoạt động: 2006–nay

Triệu Lưu Hoàng Lân (nghệ danh là Lân Ốc, sinh ngày 25 tháng 11 năm 1980) là một ca sĩ, nhạc sĩ sáng tác bài hát và nghệ sĩ guitar người Việt Nam. Ông là giọng ca chính kiêm sáng tác và cây guitar của ban nhạc rock Cát, nổi danh cùng các ca khúc như "Cơn mưa lạnh", "Cánh diều ước mơ" và "Cây và gió".
Cuộc đời và sự nghiệp

Hoàng Lân có cha mẹ là Triệu Đa và Minh Quy - hai nghệ sĩ thuộc Đoàn chèo Phú Thọ ở những năm 1980. Từ lúc 3 tuổi ông đã bị bại liệt ở chân phải và đã phải chữa trị tới năm 7 tuổi, dù có thể đi lại được nhưng vẫn để lại những di chứng. Lân lần đầu biết đến nhạc rock là vào năm ông học lớp 10 khi cùng chị gái đến một buổi biểu diễn tại sân trường của Đại học Dược Hà Nội, mà nổi bật là buổi diễn của ban nhạc Bức Tường; kể từ đó ông trở thành người hâm mộ "ruột" của nhóm. Không lâu sau, ông đăng ký theo học Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội khoa sư phạm âm nhạc. Năm 2002, ông từng là vận động viên môn bóng bàn của tuyển quốc gia Việt Nam chuẩn bị cho Đại hội Thể thao Người khuyết tật Đông Nam Á. Năm 2003, ông quay trở lại con đường nghệ thuật khi cùng một số người bạn lập nên ban nhạc Thánh giá đỏ; nhưng đến năm 2008, nhóm phải đổi tên thành ban nhạc Cát vì một số lý do riêng, cái tên này được Hoàng Lân nghĩ ra một phần là nhờ gợi ý của chính người bạn Trần Lập. Cùng với ban nhạc Cát, Triệu Hoàng Lân đã giành được một số thành công nhất định: giải nhất rock band học sinh sinh viên toàn quốc 2003, giải nhất cuộc thi "Hát cho niềm đam mê" do Nokia và báo Tuổi Trẻ tổ chức năm 2008, giải nhất Liên hoan âm nhạc nghệ thuật Art Port 2008 và giải tư cuộc thi Tiger Rock toàn quốc năm 2008. Những ca khúc nổi tiếng nhất của ban nhạc Cát mà Lân sáng tác có "Cơn mưa lạnh", "Cánh diều ước mơ", "Cây và gió".
Đánh giá

Sự nghiệp âm nhạc và tình yêu nhạc rock của Hoàng Lân cùng ban nhạc Cát được một vài ấn phẩm báo chí Việt đánh giá cao. Báo Tuổi trẻ - đơn vị từng trao giải nhất cuộc thi "Hát cho niềm đam mê" 2008 cho ban nhạc Cát nhận xét về Lân: "Yêu rock đến cuồng nhiệt, chấp nhận ra đi với hai bàn tay trắng để được sống với rock dù đôi chân không lành lặn... Quà ngày trở về là một ban nhạc rock đình đám và hàng chục ca khúc được giải. Đó là Triệu Lưu Hoàng Lân, trưởng ban nhạc The Sand." Báo An ninh Thủ Đô thì viết lời khen: "Không chỉ hát nhạc rock mà Lân 'ốc' còn là tác giả của những bản nhạc rock khi thì say đắm lúc lại nhẹ nhàng như một bản tình ca, khi lại bốc lửa mạnh mẽ, cuốn hút người nghe.
Đời tư

Sau khi trở thành người hâm mộ ban nhạc Bức Tường, Lân cũng trở thành người bạn tri kỷ của cố ca sĩ Trần Lập lúc sinh thời. Sau khi Trần Lập mất, ông thường xuyên góp mặt trong các đêm diễn tưởng nhớ người bạn của mình và tái thể hiện một số ca khúc mà bạn mình sáng tác. Ông từng được các cơ quan thông tấn lớn là Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Truyền hình Hà Nội và BBC tiếng Việt mời đến phỏng vấn. Hiện ông đang mở lớp giảng dạy guitar cho những người yêu nhạc, đồng thời mở một kênh YouTube riêng để dạy nhạc trực tuyến.
Giải thưởng > Cùng ban nhạc Cát

Giải nhất rock band học sinh sinh viên toàn quốc 2003
Giải nhất cuộc thi "Hát cho niềm đam mê" năm 2008 (do Nokia và báo Tuổi Trẻ tổ chức)
Giải tư cuộc thi Tiger Rock toàn quốc năm 2008
Một số bài hát nổi bật

"Cơn mưa lạnh"
"Cây và gió"
"Cánh diều ước mơ"
"Lời chưa nói"
Lịch sử Iran

Lịch sử Iran hay còn được gọi là lịch sử Ba Tư, là lịch sử bao gồm nhiều đế quốc khác nhau trong suốt nhiều thiên niên kỷ qua tại Cao nguyên Iran và các khu vực xung quanh. Đế quốc Ba Tư là đế quốc đầu tiên trong một loạt các đế quốc trong lịch sử cai trị vùng Cao nguyên Iran (Irān - "Đất của các chủng tộc Aryan"). Theo một số quyển sử do người Âu viết, đế quốc này bắt nguồn từ hai Vương quốc Đông Ba Tư (Parsua) và Tây Ba Tư (Anshan) do nhà Achaemenes (690–328 trước Công nguyên) trị vì. Nhà Achaemenes thuộc sắc tộc Ba Tư của người Aryan xuất phát từ khu vực tỉnh Pars của Iran ngày nay. Trong nghiên cứu lịch sử Đế quốc Ba Tư cổ đại, người ta thường bị lệ thuộc nhiều vào các nhà sử học Hy Lạp cổ đại, điển hình như các tác phẩm kinh điển của Herodotos và Xenophon. Lý do là vì người Ba Tư xưa chỉ thể hiện lòng sùng kính các vị vua của họ qua việc cúng tế tông miếu, chứ không viết sách vở gì cả.
Tuy nhiên, một số người có tư tưởng "Đại dân tộc Iran", liệt một số triều đại người ngoại quốc vào lịch sử Iran. Theo cách nhìn này đế quốc Ba Tư được khởi đầu với những người Medes, sau khi họ cùng với người Babylonia tiêu diệt đế quốc Assyria, và khởi lập đế quốc Media. Vua xứ Anshan là Cyrus II (khoảng năm 575 - 529 trước Công Nguyên), tức Cyrus Đại Đế, lên nối ngôi vào năm 559 trước Công Nguyên) và đánh bại vua Media là Astyages tại Ecbatana, thống nhất hai dân tộc Ba Tư và Media thành một Đế quốc Achaemenes vào năm 550 trước Công Nguyên. Với chiến thắng hiển hách này, người Ba Tư trở thành bá chủ của châu Á, vì họ là nỗi sở hãi của các lân bang hùng mạnh. Dường như Cyrus Đại Đế đã chinh phạt một Vương quốc lân cận và giết cả vua nước ấy. Ông cũng thực hiện chiến thuật xuất sắc và giành chiến thắng vang dội, chinh phạt được Đế quốc Lydia vào nam 547 trước Công Nguyên. Sau đó, ông tiêu diệt được Đế quốc Tân Babylonia, rôi đưa người Do Thái trở về Jerusalem. Ông lập nên một Đế quốc Thế giới đầu tiên và để lại tiếng vang cho đến ngày nay. Đế quốc Ba Tư trở thành đế quốc huy hoàng nhất trong mọi quốc gia châu Á đương thời, do đó nhân dân tôn vinh Cyrus Đại Đế là vị "Quốc tổ" của họ.
Cuộc chinh phạt Ba Tư của quân Hồi giáo (633–656) kết thúc triều đại Sassanid. Từ thế kỷ 8 tới 10, dân Ba Tư dần dần bị thuần hóa qua đạo Hồi giáo, dẫn đến sự suy sụp của Hỏa giáo. Tuy nhiên, các thành tựu của người Ba Tư không hề bị mất nhưng bị nền văn minh Hồi giáo hấp thụ.
Sau nhiều thế kỷ bị quân ngoại bang đô hộ và chiếm đóng và một số triều đại ngắn ngủi của người Ba Tư, cuối cùng vào năm 1501, nước Ba Tư được thống nhất bởi triều đại Safavid, điều đó dẫn tới sự thay đổi từ đạo Hồi giáo Sunni qua đạo Hồi giáo Shi'a thành đạo chính thức của vương triều. Sự kiện đó đã trở thành sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử Ba Tư. Ba Tư được cai trị bởi các vị vua được gọi là "shah" từ năm 1501 cho tới cách mạng Iran xảy ra vào năm 1979 và từ đó trở thành Iran.
Tổng quan

Iran có một lịch sử bao gồm lãnh thổ có biên giới khá cố định từ thế kỷ XX, và lịch sử của vài dân tộc đã sống trên lãnh thổ này từ nhiều thế hệ. Đặc biệt nhất là dân tộc Ba Tư, với một sức mạnh bản sắc văn hóa hiếm có, đã mấy phen đứng vững không bị ngoại bang đồng hóa, và còn đồng hóa lại các triều đại, chủng tộc đô hộ đất nước họ.
Theo con số đưa ra của CIA World Fact Book vào tháng 7 năm 2009,, nước Iran có khoảng 66,4 triệu dân, trong đó người Ba Tư chiếm 51%, người Azerbaijan 24%, người Gilak và người Mazandaran 8%, người Kurd 7%, người Ả Rập 3%, người Lur 2%, người Baloch 2%, người Turkmen 2%, và 1% là các sắc dân khác.
Trong các chủng tộc kể trên, người Ba Tư, Gilak, Mazandaran, Kurd, Lur và Baloch thuộc gia đình tộc Iran. Người Azerbaijan nguyên thủy thuộc Hồi tộc, tức tộc Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng nay cũng đã lai nhiều với tộc Iran và tộc Kavkaz. Ngoài ra, người Tajik ở Tajikistan và người Pashtun ở Afghanistan cũng thuộc tộc Iran. Người Baloch cũng có mặt đông đảo ở Pakistan. Vì vậy, những người theo lý tưởng "Đại dân tộc Iran" thường sáp nhập lịch sử một số nước lân bang vào lịch sử Iran.
Những triều đại lớn của Iran đã từng hùng cứ những vùng đất rộng lớn bao quanh Iran ngày nay. Những vùng đất này, trước và sau những thời đại đó, có khi cũng được tính vào lịch sử Iran trong một số trường hợp.
Với những khám phá khảo cổ từ thế kỷ 19, nhiều trang lịch sử thời cổ đại của Iran đã được tìm lại, tranh cãi, viết thêm, và cũng có khi bị xóa bỏ vì một số lý thuyết bị chứng minh là không vững khi đối chiếu với các khám phá mới.
Khoảng thời gian dài xấp xỉ 7.000 năm, trên một vùng đất rộng bao la, với nhiều chủng tộc, nhiều triều đại, và nhiều lằn ranh không rõ ràng về thời gian, về không gian, về huyết hệ khiến cho lịch sử Iran rất phong phú và phức tạp. Tuy nhiên, nhờ có vài triều đại của người Ba Tư cai trị những lãnh thổ lớn, đại cương của lịch sử Iran lại đơn giản và dễ nhớ. Ngoài các triều đại đó ra, cách phân định các thời kỳ trong lịch sử Iran thường khác biệt nhau, tùy theo các tiêu chuẩn nào đã được chọn về cương thổ địa lý, về nhân chủng học, v.v…
Bảng tổng quan dưới đây liệt kê một số triều đại trong lịch sử Iran. Còn rất nhiều triều đại, nhất là thời thượng cổ, vắng mặt trong bảng tổng quan này.
Thời kỳ tiền triều đại

Trên cao nguyên Iran có hàng chục di chỉ thời tiền sử chứng tích của nhiều nền văn hóa cổ và sự định cư ở đô thị từ thiên niên kỷ thứ IV trước Công nguyên.
Người Iran thời sơ sử khởi sắc sau sự phân khai của các nhóm chủng tộc Âu-Ấn, và dấu tích họ được tìm thấy tại khu vực khảo cổ Bactria-Margiana, một trung tâm văn minh thời đại đồ đồng của miền Trung Á. Các bộ lạc Aryan và đến cao nguyên Iran vào thiên niên kỷ thứ ba và thứ hai trước Công nguyên, và có lẽ bằng nhiều đợt. Lâu dần họ phân biệt thành các nhóm tộc phía đông và các nhóm phía tây. Đến thiên niên kỷ thứ nhất TCN, nhóm phía tây gồm có các dân tộc Media, Ba Tư, Bactria và Parthia; nhóm phía đông có các dân tộc Cimmeria, Sarmatia và Alan sinh sống tại các thảo nguyên phía bắc Biển Đen. Người Pashtun và Baloch định cư ở vùng núi phía tây bắc Ấn Độ và vùng Balochistan ở Pakistan ngày nay. Lại có các tộc khác như người Scythia tản mác xa đến bán đảo Balkan phía tây và vùng Tân Cương phía đông.
Văn minh Jiroft

Văn minh Jiroft được phát hiện từ thập niên 1970 với hơn 100 di chỉ được tìm thấy quanh thành phố Jiroft. Những di chỉ này cho thấy sự hiện diện của một nền văn minh ngay từ thiên niên kỷ V trước Công Nguyên. Những thành tựu và những sắc thái của nền văn minh này đã khiến nhiều ý kiến xem rằng đây chính là nền văn minh gốc của nhân loại, thầy của các nền văn minh Ai Cập, văn minh Lưỡng Hà và văn minh lưu vực sông Ấn.
Văn minh Sơ Elam

Văn minh Sơ Elam được xếp vào giai đoạn 3200 TCN đến 2700 TCN, với nhiều ý kiến dị biệt về niên đại như đối với các thời đại xa xưa khác. Đặc trưng của nền văn minh này là những di tích và cổ vật có ghi khắc văn tự Sơ Elam và văn tự đường gạch Elam. Hai văn tự này đến nay vẫn chưa được giải mã.
Những di tích của nền văn minh này được tìm thấy chủ yếu ở Susa, ở Teppe Sialk nơi có một ziggurat thời này và ở Tepe Yahya.
Huyền sử Iran

Huyền sử Iran có thể mang nhiều tình tiết hoang đường, chẳng hạn với những ông vua ngự trị trên cả thế giới, hay trị vì hàng trăm năm, v.v… Nhưng huyền sử cũng thường được giảng dạy ở học đường trong một ít giờ học lịch sử. Và nhiều mẫu chuyện rút trong huyền sử cũng thường được các vua chúa, quan tướng cho đến dân gian coi làm tấm gương hành xử qua các đời, khiến huyền sử có tác động hoàn toàn thật trên chính sử.
Có nhiều nguồn tài liệu nói về huyền sử Iran. Hai nguồn nổi tiếng là bộ sử bằng văn xuôi Tarikh al-Rusul wa al-Muluk của Al-Tabari (838-923) và thiên sử thi Shahnama của Firdausi (935-1020). Hoàng đế Kay Khosrow của nhà Kayani là vị vua vĩ đại nhất trong huyền sử Iran. Có tài liệu đánh đồng ông với vị Hoàng đế đã gầy dựng nên Đế quốc Ba Tư hùng mạnh - Cyrus Đại Đế. Tiểu sử của Hoàng đế Cyrus Đạị Đế được ghi nhận trong sử cũ Hy Lạp trong khi tiểu sử của Hoàng đế Kay Khosrow được ghi nhận trong sử cũ Ba Tư.
Các triều đại được nhắc đến trong huyền sử Iran có:
Nhà Pishdadi
Nhà Kayani
Nhà Shansab, sau đổi tên thành nhà Ghor, đã vào chiếm Bắc Ấn vào cuối thế kỷ 12.
Đế quốc Media (728 TCN - 550 TCN)

Bài chi tiết: Người Media
Dân tộc Elam không thuộc nhóm Ấn-Âu hay Ấn-Iran. Nhân vật thuộc chính sử người tộc Iran đầu tiên là Deioces - vị vua khai quốc của Media. Ông được nhắc đến trong các bia ký của đế quốc Assyria và trong bộ sử Historiai của Herodotos. Niên đại trị vì của ông còn trong vòng tranh cãi. Ông đã quy định luật pháp và tổ chức xây kinh thành Ecbatane (nay là Hamadan). Có thể vào năm 715 TCN ông đã bị vua Assyria là Sargon II đánh bại và bắt đày đi xa xứ .
Vua Phraortes lên kế vị vua cha Deioces. Ông thân chinh đánh quân Assyria, và bị tử trận. Trong lúc ông đang chinh chiến ở Assyria thì đại quân Scythia kéo đến đánh tan tác quân của con ông là Cyaxares, và đô hộ nước Media.
Vào năm 625 TCN, vua Cyaxares vùng lên đánh đuổi được người Scythia, tiêu diệt các thủ lĩnh người Scythia và giành lại độc lập cho đất nước. Ông xây dựng lực lượng Quân đội Media hùng cường. Ông họp binh với vua Nabopolassar của Babylonia diệt được đế quốc Assyria ở Iraq. Ông cũng đánh nước Lydia từ năm 585 cho đến năm 580 TCN. Media trở thành đế quốc rộng lớn nhất thế giới dưới thời ông và con ông là vua Astyages.
Vua Astyages làm trái lòng dân, lại gặp phải đối đầu với một vị vua tài ba hiếm có là Cyrus Đại đế khiến cho Media bị vĩnh viễn xóa tên trên bản đồ thế giới.
Buổi đầu của dân tộc Ba Tư (? - 551 TCN)

Theo sử gia Herodotos (484 TCN - 425 TCN), người Ba Tư lúc đầu gồm 10 bộ lạc. Hai nước của người Ba Tư được biết đến trong chính sử trước tiên có lẽ là xứ Parsua và xứ Parsumash. Theo biên niên sử của Assyria, năm 843 TCN vua Assyria là Shalmaneser III chinh đông, chiếm được xứ Parsua ở phía đông nam hồ Urmia (tây bắc Iran).
Xứ Parsumash ở về phía bắc thành phố Susa. Xứ này do dòng dõi của vua Achaemenes, có buổi đầu là huyền thoại, cai trị. Con của Achaemenes là Teispes (675 TCN - 645 TCN) mở rộng lãnh thổ, xưng là vua thành Anshan cách Susa hơn 500 km về phía đông nam. Từ Anshan, ông lại chiếm được xứ Parsa nay ở vùng thành phố Shiraz. Teispes cho con trưởng là Ariaramnes (645 TCN - 600 TCN) làm vua Parsa, và con thứ là Cyrus I làm vua hai xứ Anshan và Parsumash, nhưng phải thần phục anh. Các xứ này, do hai chi của nhà Achaemenes cai trị, đều là chư hầu của đế quốc Media cho đến những năm đầu đời của vua Cyrus II (559 TCN - 530 TCN) - vị Hoàng đế sáng lập ra chế độ quân chủ Ba Tư cổ kính.
Thuộc Macedonia (330 TCN - 312 TCN)

Bài chi tiết: Alexandros Đại đế
Bài chi tiết: Chiến tranh Diadochi
Vào năm 334 TCN, vua xứ Macedonia là Alexandros Đại đế lên đường chinh phạt châu Á, theo gương Hoàng đế Cyrus Đại Đế thiết lập một Đế quốc rộng lớn. Ông thống lĩnh liên quân Hy Lạp tiến đánh và liên tục đánh thắng quân Ba Tư, chiếm được Đế quốc Achaemenes. Trong một thời gian ngắn ngủi (334 TCN - 323 TCN), ông đã đặt được nền móng truyền bá văn minh Hy Lạp trên lãnh thổ cũ của nhà Achaemenes. Tuy nhiên, ông cũng phải bỏ lễ nghi triều chính của Macedonia mà thay đổi theo cách thức Ba Tư, và cưới một công chúa Ba Tư là Stateira II để được thêm sự ủng hộ của người bản xứ. Tuy đánh bại Hoàng đế Darius III nhưng ông nỗ lực xây dựng một lăng tẩm hoành tráng tại kinh đô Persepolis, cho vị "Vua của các vị vua" thất thế.
Alexandros chết đột ngột, các tướng lãnh của ông đánh nhau liên miên trong 4 cuộc chiến tranh Diadochi. Kể từ năm 312 TCN, lãnh thổ Iran ngày nay về tay tướng Seleukos, sáng tổ của nhà Seleukos.
Nhà Seleukos (312 TCN - 63 TCN)

Bài chi tiết: Vương quốc Seleukos
Tướng Seleukos trở thành vua Seleukos I Nikator, cai trị liên danh với hoàng hậu Apamea xuất thân là một công chúa Ba Tư. Ông và các hậu duệ áp dụng đường lối cai trị của Darius I nhà Achaemenes, rồi sau lại theo đường lối của Cyrus Đại đế
Nhà Seleukos lúc ban đầu cai trị toàn cõi Iran ngày nay, nhưng từ năm 250 TCN - lúc nhà Arsaces khởi nghiệp - trở đi, thì mất kiểm soát phần nào lãnh thổ Iran, và cuối cùng bị đánh đuổi khỏi lãnh thổ này.
Song song với nhà Seleukos, có một số triều đại cai trị những vùng đất hạn chế, và thường là chư hầu của vương triều này. Một thí dụ điển hình là vương quốc Mecene-Kharacene ở phía bắc vịnh Ba Tư, thành lập năm 129 TCN.
Nhà Arsaces (250 TCN - 226)

Bài chi tiết: Đế quốc Parthia
Bài chi tiết: Người Parthia
Nhà Arsaces là của người Parthia thuộc tộc Iran. Họ được người Trung Quốc biết đến dưới tên nước An Tức. Phía tây, họ đẩy lùi nhà Seleukos chỉ còn lại Syria. Họ cũng ngăn được bước tiến của đế quốc La Mã khi họ đánh bại quân đội La Mã tại trận Carrhae năm 53 TCN.
Tuy bị nhiều cuộc nội chiến và ngoại xâm đến từ các dân tộc du mục từ Trung Á, nhà Arsaces đã tồn tại được 476 năm, và trở thành triều đại dài nhất trong chính sử tộc Iran.
Song song với nhà Arsaces, có một số triều đại cai trị những vùng đất hạn chế, với tính cách chư hầu hoặc thuộc quốc. Nổi tiếng nhất là nhà Bazrangi, tổ tiên của nhà Sassanid. Nhà Bazrangi đóng đô ở Istakhr, gần cố đô Persepolis.
Nhà Sassanid (226 - 651)

Bài chi tiết: Nhà Sassanid
Người Ba Tư hưng thịnh trở lại, lật đổ nhà Arsaces và lập nhà Sassanid. Nhà Sassanid đem lại một thời đại văn minh rực rỡ, với một lãnh thổ rộng lớn hơn nhà Arsaces, nhưng còn kém nhà Achaemenes.
Phía tây, họ khiến đế quốc La Mã phải kiêng nể. Đến thời La Mã bị chia thì hai lần họ suýt lấy được kinh đô Đông La Mã (Byzantine) là Constantinopolis. Phía đông bắc, họ ngăn được những cuộc xâm lăng của Đột Quyết, đế quốc rộng lớn nhất thế giới trong khoảng từ năm 560 đến 580. Phía tây nam, họ đánh lùi được những cuộc xâm lăng của người Ả Rập, và lại đô hộ nhiều vùng đất phía đông và nam bán đảo Ả Rập.
Song song với nhà Sassanid, có một số triều đại cai trị những vùng đất hạn chế, chẳng hạn như:
Nhà Karen (537 - 647) ở Tabaristan.
Thuộc Ả Rập (651 - 821)

Bán đảo Ả Rập thống nhất thành một nước năm 631, và bắt đầu chiến tranh với nhà Sassanid kể từ năm 633. Lãnh thổ Iran ngày nay rơi vào vòng kiểm soát của người Ả Rập năm 642, nhưng người Ba Tư nổi lên hùng cứ một vài nơi, đến năm 651 thì nhà Sassanid mới mất.
Với sự đô hộ của người Ả Rập, đạo Hồi dần dần trở thành tôn giáo chính của các chủng tộc Iran. Người Ba Tư truyền bá văn minh của họ cho người Ả Rập, và hợp tác với người Ả Rập phát huy thời đại hoàng kim của Hồi giáo trong mấy trăm năm.
Vào buổi ban đầu, khi chính quyền trung ương của người Ả Rập còn thịnh, thì lãnh thổ Iran chịu nhiều ảnh hưởng của sự cai trị của:
Các vị khalip chính thống (632 - 661)
Nhà Umayyad (661 - 750)
Nhà Abbas (750 - 1258)
Tuy bị đô hộ, nhưng trong khoảng 60 năm đầu (642 - 700) tiếng Ba Tư vẫn được dùng như một ngôn ngữ hành chánh chính thức trong đế quốc Ả Rập. Đến thời quan tổng đốc Al-Hajjaj (694 - 714) thì tiếng Ba Tư mới bị cấm trong các công văn. Kể từ đó, tiếng Ba Tư trung cổ pha trộn với tiếng Ả Rập, chuyển hóa nhanh chóng thành tiếng Ba Tư hiện đại.
Người Ba Tư vẫn hiện diện trong giới lãnh đạo hàng đầu của đế quốc Ả Rập, như tướng Abu Muslim Khorasani, khai quốc công thần của nhà Abbas, đạo sư Abu Hanifa, tổ sư phái Hanafi là phái lớn nhất trong hệ phái Sunni của đạo Hồi, hoặc gia đình Barmak vizia của nhà Abbas.
Trong thời này, nhiều triều đại nhỏ của người địa phương vẫn được duy trì, và thành lập, như:
Nhà Ghavparehid-Dabuyehid ở Ghilan (660 - 765)
Nhà Ghavparehid-Padhospanid ở Ruyan và Rustemdar (660 - 1597)
Nhà Bawendyes-Keyusyes ở Mazandaran (665 - 1006)
Nhà Mesidites ở Shirwan (800 - 1067)
Các triều đại êmia tự chủ (821 - 1094)

Nhà Abbas đến khoảng năm 820 thì suy yếu dần, khiến nhiều chư hầu hoặc thống đốc các tỉnh ly khai thành những triều đại bán độc lập. Những triều đại với lãnh thổ lớn có:
Nhà Tahir (821 - 873) người Ba Tư.
Nhà Saffar (861 - 1003) người Iran.
Nhà Samani (874 - 999) người Ba Tư, khởi nghiệp ở Trung Á.
Nhà Buya (932 - 1094) người Ba Tư, trên danh nghĩa phò tá các khalip nhà Abbas nhưng thực chất là áp chế các khalip này.
Những triều đại với lãnh thổ nhỏ có:
Nhà Alavid (864 - 930) ở Tabaristan và Dailem.
Nhà Hashim (868 - 1077) ở một phần của Shirwan.
Nhà Saj (889 - 929) ở Azerbaijan.
Nhà Sallarid (941 - 1064) ở Ghilan.
Nhà Ziyar (928 - 1077) ở Ghilan và Gorgan.
Từ thời nhà Tahir trở đi thì phong trào phục hưng tiếng Ba Tư ngày càng mạnh. Người Ba Tư truyền bá đạo Hồi cho người Thổ Nhĩ Kỳ rất thành công và tiếng Ba Tư trở thành ngoại ngữ thông dụng của người Thổ Nhĩ Kỳ tại những vùng đất mênh mông miền Trung Á.