stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Phạm Thư
Sang Tần, làm khách khanh

Cùng lúc đó,  nước Tần sai sứ là Vương Kê đến nước Ngụy. Trịnh An Bình giả làm sai dịch để vào gặp Vương Kê, được yêu quý. Có lần Vương Kê hỏi nước Ngụy còn có người hiền nào, thì An Bình nói là có Trương Lộc. Vương Kê bèn mời ông đến gặp. Phạm Thư ứng đối trôi chảy làm Vương Kê cảm phục, muốn cùng đi tới nước Tần, bèn hẹn Phạm Thư đến phía Nam Tam Đình vắng vẻ sẽ đưa cả hai cùng đi.
Khi đến nước Tần, Vương Kê và Phạm Thư gặp xe của Thừa tướng nước Tần là Ngụy Nhiễm đang đi Huyền ấp. Phạm Thư nói:
Tôi nghe Nhương hầu chuyên quyền ở nước Tần, ghen người hiền, ghét kẻ tài, không muốn dung tân khách các nước, cho nên tôi sợ bị nhục, vậy xin hãy ẩn vào trong hòm để lánh mặt.
Khi Phạm Thư trốn vào trong hòm thì xe của Ngụy Nhiễm đến. Sau khi nói chuyện ít lâu với Vương Kê thì Ngụy Nhiễm bỏ đi. Phạm Thư đoán rằng Ngụy Nhiễm là người đa nghi, sẽ sợ Vương Kê đem theo người khách nào đến nước Tần, nên cùng xe của Trịnh An Bình chạy lên trước. Quả nhiên chỉ đi được 10 dặm thì gặp lính của Ngụy Nhiễm đến khám xét xe của Vương Kê. Do Phạm Thư đã tránh vào xe của Trịnh An Bình nên không bị phát hiện. Sau đó ông cùng Vương Kê vào Hàm Dương.
Vương Kê vào yết kiến Tần Chiêu Tương vương, tiến cử Trương Lộc nhưng vua Tần không tin, không triệu kiến. Phạm Thư từ đó ở lại nước Tần, nhưng đến nửa năm vẫn không được vua Tần gọi đến. Phạm Thư thấy Ngụy Nhiễm đánh đất Cương Thọ của Tề để mở rộng phong ấp bèn viết thư cho vua Tần, nói rằng:
Kẻ bề tôi gửi trọ là Trương Lộc dám dâng lời tâu này, tội thật đáng giết. Tôi nghe nói rằng minh quân trị nước, người có công thì thưởng, kẻ có tài thì cho làm quan, công to thì lộc hậu, tài cao thì chức trọng, cho nên kẻ bất tài không dám lạm chức mà người có tài không đến bị bỏ sót. Tôi nay đợi mệnh ở hạ xá đã hơn một năm; nếu nhà vua cho tôi là có thể dùng được, xin cho tôi được chút thì giờ để giãi bày những điều tôi muốn nói; nhược bằng nhà vua cho tôi là vô dụng thì lưu tôi lại làm gì ? Quyền nói là ở tôi, quyền nghe là ở nhà vua, nếu tôi nói mà không đúng, thì bấy giờ sẽ xin chịu tội. Vậy chớ nên vì cớ khinh tôi mà khinh cả người tiến cử tôi vậy !"
Vua Tần nghe vậy, bèn quyết định triệu Phạm Thư vào cung gặp mặt. Phạm Thư đến li cung chờ vua Tần, đến khi thấy tên hoạn giả hô là có vua đến, Phạm Thư nói: Nước Tần có vua sao, hay chỉ có Thái hậu với Nhương hầu. Khi Phạm Thư và tên hoạn giả đang cãi nhau thì vua Tần đến, Phạm Thư dùng lời lẽ nhún nhường. Vua Tần bèn triệu Phạm Thư vào cung. Lúc đó trong cung vắng người. Khi Tần Chiêu Tương vương hỏi thì ông vâng dạ ba lần, rồi mới trình bày với vua Tần rằng nước Tề cách Tần rất xa, nếu có đánh được Tề thì cũng không thể chiếm đất được và khuyên vua Tần dùng kế sách viễn giao cận công, đem quân tấn công Hàn, Ngụy, thân Tề, Sở. Vua Tần thán phục, phong Phạm Thư làm Khách khanh. Theo ý kiến của Phạm Thư, vua Tần sai ngũ đại phu đem quân đánh Ngụy, chiếm ấp Hoài, hai năm sau lại chiếm Hình Khâu.
Được phong thừa tướng

Năm 265 TCN, Phạm Thư thấy mình đã được tin dùng, bèn tâu với Tần Chiêu Tương vương rằng:
-Trước kia tôi ở Sơn Đông, nghe nói ở Tề chỉ có Mạnh thường quân chứ không có vua Tề. Nay ở nước Tần cũng chỉ nghe nói có thái hậu, Nhương hầu, Hoa Dương quân [zh], Cao Lăng quân [zh], Kinh Dương quân [zh], chứ không nghe nói có vua Tần. Đại phàm giữ quyền trị nước, ấy là vua, cho nên các quyền sinh, sát, giữ, đoạt, người khác không được chuyên dùng. Nay thái hậu cậy mình là quốc mẫu, chuyên quyền không nể đã bốn mươi năm rồi; Nhương hầu một mình làm tướng Tần, Hoa Dương giúp sức, Kinh Dương, Cao Lăng đều có vây cánh, sinh sát tự do, tài sản của tư gia gấp mười nhà nước, đại vương chỉ chắp tay mà giữ cái tiếng là vua không, chẳng cũng nguy lắm ru? Trước kia Thôi Trữ chuyên quyền ở Tề rồi giết Trang công. Lý Đoái chuyên quyền ở Triệu rồi giết chủ phụ, nay Nhương hầu trong thì cậy thế thái hậu, ngoài thì trộm oai đại vương, dụng binh thì chư hầu sợ, giải giáp thì chư hầu mừng, đặt kẻ tai mắt làm tả hữu vua, tôi thấy đại vương đứng một mình ở trong triều đã bao nhiêu lâu rồi, e rằng sau khi đại vương trăm tuổi đi thì kẻ làm vua nước Tần không còn phải là con cháu đại vương nữa!
Tần Chiêu Tương vương nghe lời của Phạm Thư, bèn phế bỏ thái hậu, cho thu tướng ấn của Nguỵ Nhiễm, bắt phải về ngay ấp phong, đuổi Hoa Dương quân, Cao Lăng quân, Kinh Dương quân ra ngoài quan ngoại. Sau đó vua Tần phong cho Phạm Thư làm thừa tướng, ban đất Ứng để làm ấp phong. Tuy nhiên lúc đó ông vẫn giữ tên Trương Lộc.
Trả thù Ngụy Tề

Tần Chiêu Tương vương nghe theo lời Phạm Thư, thường đem quân đánh nước Ngụy. Năm 265 TCN, Ngụy An Ly vương sai Tu Giả đến Tần xin hòa. Phạm Thư nghe tin, cải trang làm người nghèo khổ xin được yết kiến Tu Giả. Tu Giả nhận ra Phạm Thư, động lòng thương, bèn giữ lại cùng ngồi, lại mời thức ăn. Sau đó Phạm Thư nói trở về mượn xe, rồi lấy cỗ xe lớn thắng bốn ngựa, thân đánh xe đến trước quán dịch, rồi cầm cương đánh xe chở Tu Giả vào tướng phủ. Người nước Tần thấy thừa tướng cầm cương thì chắp tay đứng ra bên đường hoặc chạy tránh xa. Tu Giả cứ ngờ là họ kính trọng mình, không có biết là họ vì Phạm Thư. Khi đến phủ, Phạm Thư xin Tu Giả vào bẩm thừa tướng. Tu Giả đợi rất lâu, không thấy Phạm Thư, bèn hỏi người lính canh mới biết Phạm Thư chính là thừa tướng. Tu Giả kinh sợ lột áo cởi đai trút mũ đi chân không quỳ ở ngoài cửa nhờ lính canh nói rằng kẻ có tội nước Ngụy là Tu Giả xin chịu tội chết. Khi được Phạm Thư triệu vào, Tu Giả dập đầu chịu tội. Phạm Thư hỏi: "Mày có bao nhiêu tội?". Tu Giả nói: "Dù nhổ hết tóc tôi để kể tội tôi cũng chưa hết". Phạm Thư nói: "Mày có ba tội. Vì mồ mả tiên nhân ta ở Ngụy nên ta không muốn làm quan ở Tề, vậy mà mày lại nghi ta tư thông với Tề, đó là một tội. Đang khi Ngụy Tề nổi cơn giận đánh ta đến gãy răng gãy xương, mày không hề can ngăn đó là hai tội. Đến khi ta đau quá ngất đi, bị bỏ vào chuồng xí mày lại đem tân khách ra mà đái vào ta, sao lại nhẫn tâm thế, đó là ba tội. Nhưng tao không chém đầu mày vì biết mày còn có lòng thương đến người cũ nên ta rộng lòng tha cho".
Rồi đuổi Tu Giả ra khỏi phủ. Tu Giả lạy tạ, đi ra. Ngày hôm sau, Phạm Thư vào yết kiến Tần Chiêu Tương vương, thú nhận thân phận thực sự. Vua Tần hứa sẽ giúp ông báo thù.
Khi Tu Giả vào từ biệt Phạm Thư, ông làm tiệc thết đãi, sau đó để Tu Giả ngồi ở phòng ngoài, có lính canh giữ. Phạm Thư lại mời khách trong phủ ngồi cùng dự tiệc, bắt Tu Giả ngôi ở một bàn nhỏ, sai hai tên tù bị tội thích chữ ngồi kèm hai bên, không cho ăn cơm rượu mà bắt ăn đậu rang. Ông bảo Tu Giả:
Ngươi về nói với Ngụy vương, mau đem đầu Ngụy Tề đến đây, nếu không ta sẽ tự đem quân đến làm cỏ thành Đại Lương.
Tu Giả trở về nước nói với Ngụy Tề. Ngụy Tề cả sợ, vội bỏ chạy sang nước Triệu nương nhờ Bình Nguyên quân. Vua Tần nghe tin Ngụy Tề ở nước Triệu, bèn viết thư cho Bình Nguyên quân mời sang chơi. Bình Nguyên quân đích thân đến nước Tần, bị vua Tần uy hiếp nộp Ngụy Tề nhưng nhất định không nghe. Tần Chiêu Tương vương bèn đích thân viết thư cho vua Triệu, dọa bắt giam Bình Nguyên quân nếu Triệu không nộp Ngụy Tề. Tướng quốc Ngu Khanh khuyên vua Ngụy không được bèn cùng Ngụy Tề trốn sang nước Ngụy gặp Tín Lăng quân nhưng vừa sang đến nơi thì Ngụy Tề đã tự tử. Tín Lăng quân nghe lời sứ giả nước Triệu nộp đầu Ngụy Tề cho nước Tần để chuộc Bình Nguyên quân về nước. Tần Chiêu Tương vương bèn gửi Bình Nguyên quân về nước.
Gièm pha Bạch Khởi

Năm 263 TCN, Sở Khoảnh Tương vương sắp mất, sai thái phó Hoàng Yết đón thái tử Hùng Nguyên đang làm con tin ở nước Tần về nối ngôi. Hoàng Yết sợ vua Tần sẽ giữ Hùng Nguyên không cho về, bèn nhờ Phạm Thư xin cho mình về trước, rồi dùng kế đánh tráo để đưa thái tử về. Ba tháng sau, Sở Khoảnh Tương vương chết, Hùng Nguyên lên nối ngôi, tức là Sở Khảo Liệt Vương. Tần Chiêu Tương vương định bắt Hoàng Yết tự sát nhưng Phạm Thư khuyên vua Tần thả Yết về để nước Sở mang ơn nước Tần, vua Tần nghe theo.
Năm 260 TCN, tướng nước Tần là Bạch Khởi đánh tan quân nước Triệu ở Trường Bình, rồi thừa thắng kéo quân vây Hàm Đan, định diệt nước Triệu. Do Phạm Thư vốn bất hòa với Bạch Khởi nên nước Triệu nhờ Tô Đại (em Tô Tần) làm thuyết khách sang nước Tần xúi giục Phạm Thư cho giảng hòa. Do sợ công lao của Bạch Khởi quá lớn sẽ lấn át mình, nên Phạm Thư lại xui Tần Chiêu Tương vương chấp nhận lui quân giảng hòa với điều kiện nước Triệu dâng hiến sáu thành. Triệu Vương đồng ý dâng 6 thành để tranh thủ thời gian hoà hoãn, cho gọi lại Liêm Pha làm tướng, chỉnh đốn lại binh mã, củng cố quốc phòng. Khi Tần thúc giục giao đất, vua Triệu theo lời quần thần nhất quyết không giao đất, đồng thời ra sức liên kết với các nước để hợp lực chống Tần.
Bạch Khởi biết Phạm Thư xui vua Tần rút quân nên xảy ra hiềm khích với ông, thường than vãn với mọi người. Tần Chiêu Tương vương nghe vậy hối tiếc, lại dùng Bạch Khởi làm tướng, muốn sai đánh Triệu nhưng do Bạch Khởi có bệnh không đi được nên sai Vương Lăng đi thay nhưng bị quân Triệu đánh bại. Sau đó, nước Tần cử Vương Hột ra trận nhưng cũng không thể chiếm được thành Hàm Đan.
Lúc bấy giờ Bạch Khởi đã khỏi bệnh, vua Tần muốn sai đem quân đánh Triệu nhưng Bạch Khởi không chịu. Vua Tần lại sai Phạm Thư đến khuyên nhưng Bạch Khởi căm giận Phạm Thư nên xưng bệnh không tiếp. Ông bèn gièm với vua Tần rằng Bạch Khởi muốn chống lệnh không đi. Vua Tần lại sai Vương Hạt đánh Triệu cũng không được, Phạm Thư nhân thể tâu với Tần Chiêu Tương vương, thế nào cũng phải cử Vũ An quân làm tướng nhưng Bạch Khởi lại xưng bệnh. Tần Chiêu Tương vương giận dữ, đày Khởi ra Âm Mật, rồi ép phải tự tử.
Từ quan

Sau khi làm thừa tướng, Phạm Thư nhớ ơn Trịnh An Bình và Vương Kê, đều tiến cử lên vua Tần. Vua Tần bèn sai An Bình đánh Triệu, nhưng An Bình lại đem hai vạn quân đầu hàng, bị giết cả họ. Theo luật nước Tần, người tiến cử cũng phải cùng tội nên Phạm Thư tự nằm lên cỏ khô đợi tội. Vua Tần không nỡ giết, ra lệnh không ai được nhắc đến nữa. Hai năm sau, Vương Kê thông mưu với nước Ngụy chống Tần, cũng bị giết. Phạm Thư biết chuyện, trong lòng áy náy không yên.
Một hôm, Phạm Thư vào chầu, thấy vua Tần thở dài, thì nói:
"Thần nghe, vua lo thì tôi nhục, vua nhục thì tôi phải chết. Nay đại vương ưu phiền, tất là thần có tội".
Vua Tần bảo:
"Quả nhân thấy phàm việc không dự bị sẵn sàng, thì không ứng phó kịp trong khi thảng thốt; nay Võ An quân đã bị giết, Trịnh An Bình lại làm phản, ngoài nhiều cường địch mà trong không có lương tướng, vì thế quả nhân lấy làm lo."
Phạm Thư lo sợ, lui ra. Sau đó có người nước Yên là Thái Trạch đến Tần, tự khoe mình sẽ thay Phạm Thư làm Thừa tướng. Phạm Thư nghe vậy bèn triệu Thái Trạch vào cung, định chế nhạo nhưng Thái Trạch dùng lời lẽ phân tích lợi hại, khuyên Phạm Thư nhường chức cho mình. Phạm Thư kính phục, tôn làm thượng khách, hôm sau lại vào gặp vua Tần xin tiến cử Thái Trạch. Vua Tần phong Trạch làm Khách khanh. Sau đó Phạm Thư xưng bệnh nộp lại tướng ấn nhưng vua Tần không cho. Ông bèn cáo đau nặng không dậy được. Vua Tần bèn cử Thái Trạch làm thừa tướng để thay Phạm Thư, phong làm Cương Thành quân. Phạm Thư về dưỡng lão ở Ứng thành.
Năm 255 TCN, Phạm Thư mất ở Ứng Thành. Do không rõ Phạm Thư sinh năm nào nên không biết lúc mất, ông được bao nhiêu tuổi.
Chú thích

↑  Nay nằm ở phía Nam Lỗ Sơn, Hà Nam
↑  Chỉ Ngụy Nhiễm. Ngụy Nhiễm vốn là em trai Tuyên Thái hậu mẹ của Chiêu Tương vương
↑  Hai người em của Tần Chiêu Tương vương
↑  Tức vua Vũ Linh nước Triệu
Gliese 876

| --- | --- |
        Vị trí của Gliese 876 trong chòm Bảo Bình (chấm đỏ)
Dữ liệu quan sát  Kỷ nguyên J2000.0      Xuân phân J2000.0
Chòm sao: Bảo Bình
Phát âm: /ˈɡliːzə/
Xích kinh: 22h 53m 16.7323s
Xích vĩ: −14° 15′ 49.3034″
Cấp sao biểu kiến (V): 10.15
Các đặc trưng

Kiểu quang phổ: M4V
Chỉ mục màu U-B: 1.15
Chỉ mục màu B-V: 1597±0035
Chỉ mục màu V-R: 0.30
Chỉ mục màu R-I: 1.22
Kiểu biến quang: BY Draconis

Trắc lượng học thiên thể

Vận tốc xuyên tâm (Rv): −1519±0157 km/s
Chuyển động riêng (μ):  RA: 957961±0117 mas/năm   Dec.: −673638±0102 mas/năm 
Thị sai (π): 213.8669 ± 0.0758 mas
Khoảng cách: 15.25 ± 0.005 ly  (4.676 ± 0.002 pc)
Cấp sao tuyệt đối (MV): 11.81

Chi tiết

Khối lượng: 0.37 M☉
Bán kính: 03761±00059 R☉
Độ sáng: 00122±00002 L☉
Hấp dẫn bề mặt (log g): 4.89 cgs
Nhiệt độ: 3129±19 K
Độ kim loại: +019±017
Tự quay: 96.9 ngày
Tốc độ tự quay (v sin i): 0.16, km/s
Tuổi: 0.1–9.9 Gyr

Tên gọi khác
 IL Aquarii, BD−15°6290, HIP 113020, G 156-057, LHS 530, Ross 780, GCTP 5546.00, Vys 337 
Cơ sở dữ liệu tham chiếu
SIMBAD: Gliese 876
: d
: c
: b
: e
Tài liệu ngoại hành tinh: dữ liệu
ARICNS: dữ liệu
ExtrasolarPlanetsEncyclopaedia: dữ liệu
Gliese 876 là một ngôi sao lùn đỏ cách Trái đất khoảng 15 năm ánh sáng trong chòm sao Bảo Bình. Nó là một trong những ngôi sao gần Mặt trời nhất được biết đến và đã được xác nhận sở hữu hệ hành tinh có nhiều hơn hai hành tinh, sau Gliese 1061, YZ Ceti, Tau Ceti, và Sao Luyten; tính đến năm 2018, đã có 4 ngoại hành tinh được tìm thấy quay quanh ngôi sao này. Quỹ đạo của các hành tinh trong hệ hành tinh của Gliese 876 cũng đáng chú ý. Nó là hệ thống đồng hành quỹ đạo duy nhất được biết đến thể hiện sự kết hợp gần bộ ba trong hiện tượng cộng hưởng Laplace hiếm gặp (một dạng cộng hưởng được ghi nhận lần đầu tiên trong ba mặt trăng Galilean của Sao Mộc). Nó cũng là hệ ngoại cực đầu tiên quay quanh một ngôi sao bình thường với độ đồng phẳng đo được. Mặc dù thuộc khu vực có thể sống được, nhưng các hành tinh b và c lại được cho là những hành tinh khổng lồ là tương tự như Sao Mộc.
Khoảng cách và tầm nhìn

Gliese 876 nằm khá gần Hệ Mặt trời. Theo các phép đo thiên văn do vệ tinh Hipparcos thực hiện, ngôi sao này có thị sai là 213,28 mili giây cung, tương ứng với khoảng cách 4,69 parsec (15,3 ly). Mặc dù nằm rất gần Trái đất, nhưng ngôi sao này quá mờ nhạt để có thể nhìn thấy bằng mắt thường và chỉ có thể nhìn thấy bằng kính thiên văn.
Đặc điểm sao

Gliese 876 có nhiệt độ bề mặt thấp hơn và bán kính nhỏ hơn rất nhiều so với Mặt Trời. Chỉ nặng bằng 32% khối lượng của Mặt Trời. Và chỉ phát sáng bằng 1,24% so với Mặt trời, phần lớn là ở bước sóng hồng ngoại. Rất khó để ước tính được tuổi và tính kim loại của các ngôi sao nguội do sự hình thành các phân tử diatomic trong khí quyển, khiến cho quang phổ của chúng cực kỳ phức tạp. Bằng cách kết hợp quang phổ quan sát được với quang phổ mô hình, người ta ước tính rằng Gliese 876 có lượng nguyên tố nặng thấp hơn một chút so với Mặt trời (khoảng 75% lượng sắt dồi dào của Mặt trời). Dựa trên hoạt động của sắc quyển và tùy theo mô hình lý thuyết được sử dụng mà Gliese 876 có thể có tuổi đời khoảng 6,5 đến 9,9 tỷ năm. Giống như nhiều ngôi sao khối lượng thấp khác, Gliese 876 là một ngôi sao biến quang. Gliese 876 có định danh biến quang là IL Aquarii và được phân loại là một biến quang BY Draconis. Độ sáng của nó dao động khoảng 0,04 độ lớn. Loại biến quang này được cho là do các đốm sao lớn di chuyển trong và ngoài tầm nhìn khi ngôi sao quay. Gliese 876 phát ra tia X.
Hệ hành tinh > Lịch sử quan sát

Vào ngày 23 tháng 6 năm 1998, một ngoại hành tên trên quỹ đạo xung quanh Gliese 876 đã được công bố bởi hai đội độc lập được dẫn đầu bởi Geoffrey Marcy và Xavier Delfosse. Hành tinh được phát hiện bằng quang phổ Doppler đã được định danh là Gliese 876 b. Dựa trên phép đo độ sáng, khu vực có thể sống được (CHZ) được cho là nằm trong khoảng 0,116 đến 0,227 AU. Vào ngày 9 tháng 1 năm 2001, bên trong quỹ đạo của hành tinh đã được phát hiện trước đó đã phát hiện thêm một hành tinh được định danh là Gliese 876 c. Mối quan hệ giữa các chu kỳ quỹ đạo ban đầu đã ngụy tạo dấu hiệu vận tốc xuyên tâm của hành tinh như một sự gia tăng độ lệch tâm quỹ đạo của hành tinh bên ngoài. Eugenio Rivera và Jack Lissauer phát hiện ra rằng hai hành tinh trải qua tương tác hấp dẫn mạnh khi chúng quay quanh Gliese 876, khiến các tham số quỹ đạo thay đổi nhanh chóng. Vào ngày 13 tháng 6 năm 2005, nhóm quan sát do Rivera dẫn đầu đã tiết lộ một hành tinh thứ ba, được định danh là Gliese 876 d bên trong quỹ đạo của hai hành tinh cỡ Sao Mộc trước đó. Các hành tinh được tìm thấy gần như là đồng phẳng, với góc giữa các mặt phẳng quỹ đạo của chúng chỉ 5,0 +3.9
−2.3°.
Vào ngày 23 tháng 6 năm 2010, các nhà thiên văn học đã công bố một hành tinh thứ tư, được đặt tên là Gliese 876 e. Khám phá này đã hạn chế tốt hơn các đặc tính về khối lượng và quỹ đạo của ba hành tinh còn lại, bao gồm cả độ lệch tâm cao của hành tinh trong cùng. Điều này cũng điền vào hệ thống bên trong quỹ đạo của Gliese 876 e; các hành tinh khác sẽ không ổn định ở tuổi của hệ thống này. Vào năm 2014, phân tích lại các vận tốc xuyên tâm hiện có cho thấy sự hiện diện có thể có của hai hành tinh bổ sung. Những hành tinh này sẽ có khối lượng gần như bằng Gliese 876 d. Vào năm 2018, một nghiên cứu sử dụng hàng trăm phép đo vận tốc xuyên tâm mới không tìm thấy bằng chứng nào cho các hành tinh này.
Quỹ đạo > Gliese 876 d

Gliese 876 d được phát hiện vào năm 2005, chu kỳ tự quay khoảng 5 giờ.
Quỹ đạo > Gliese 876 c

Gliese 876 c có khối lượng gấp 0,62 lần Sao Mộc, được phát hiện vào năm 2004.
Quỹ đạo > Gliese 876 b

Gliese 876 b, được phát hiện vào năm 1998 có khối lượng gấp đôi Sao Mộc và quay quanh ngôi sao của nó theo một quỹ đạo mất khoảng 61 ngày để hoàn thành, ở khoảng cách chỉ 0,208 AU, nhỏ hơn khoảng cách từ Mặt trời đến Sao Thủy. Nhiệt độ của nó khiến nó có nhiều khả năng là một hành tinh Cấp II hoặc Cấp III trong mô hình Sudarsky. Sự hiện diện của nước lỏng bề mặt có thể xảy ra trên các vệ tinh đủ lớn nếu chúng tồn tại.
Quỹ đạo > Gliese 876 e

Bài chi tiết: Gliese 876 e
Gliese 876 e, được phát hiện vào năm 2010, có khối lượng tương đương với khối lượng của hành tinh Uranus và quỹ đạo của nó mất 124 ngày để hoàn thành.
| Thiên thể đồng hành (thứ tự từ ngôi sao ra) | Khối lượng | Bán trục lớn (AU) | Chu kỳ quỹ đạo (ngày) | Độ lệch tâm | Độ nghiêng | Bán kính |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| d | 6.83 ± 0.4 M🜨 | 0.02080665 | 1.937780 | 0.207 ± 0.055 | — | — |
| c | 0.7142 ± 0.004 MJ | 0.129590 ± 0.000024 | 30.0081 ± 0.008 | 0.25591 ± 0.0009 | — | — |
| b | 2.2756 ± 0.0045 MJ | 0.208317 ± 0.00002 | 61.1166 ± 0.0086 | 0.0324 ± 0.0013 | — | — |
| e | 14.6 ± 1.7 M🜨 | 0.3343 ± 0.0013 | 124.26 ± 0.70 | 0.055 ± 0.012 | — | — |
Trần Công Minh

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Công Minh vào năm 2019
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Trần Công Minh
Ngày sinh:  1 tháng 9, 1970 (54 tuổi)
Nơi sinh:  Đồng Tháp, Việt Nam Cộng hòa
Chiều cao:  1,65 m
Vị trí:  Hậu vệ phải
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
1983–1986:  Đồng Tháp
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1987–2002 |  Đồng Tháp |  202 |  (3) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1995–2000 |  Việt Nam |  27 |  (3) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Trần Công Minh (sinh 1 tháng 9 năm 1970) là một cựu cầu thủ của Câu lạc bộ Đồng Tháp và đội tuyển Việt Nam, hiện nay ông là huấn luyện viên bóng đá. Ông thi đấu ở vị trí hậu vệ phải và được xem là một trong những hậu vệ cánh xuất sắc nhất lịch sử bóng đá Việt Nam từ trước tới nay và là một thành viên chủ chốt của đội tuyển Việt Nam từ năm 1993 đến 2000. Ông giành được danh hiệu Quả bóng vàng Việt Nam vào năm 1999 và một số danh hiệu Quả bóng bạc và đồng ở các năm trước đó. Sau khi giải nghệ vào năm 2002, Trần Công Minh chuyển sang công tác huấn luyện. Hiện ông đang là HLV trưởng Câu lạc bộ Đồng Tháp.
Sự nghiệp tại câu lạc bộ

Trần Công Minh vốn không phải cầu thủ được đào tạo chuyên nghiệp. Ông xuất thân là một sinh viên của trường Cao đẳng Sư phạm Đồng Tháp. Với năng khiếu chơi bóng, năm 1987, ông tham gia đội bóng đá trẻ Đồng Tháp, sau đó chuyển lên đội hình chính cùng lứa với các cầu thủ như Trần Thanh Nhạc, Trịnh Tấn Thành, Huỳnh Quốc Cường, Phạm Anh Tuấn, Ngô Công Nhậm, Nguyễn Phát Đạt. Năm 1989 và 1996, Trần Công Minh đoạt chức vô địch quốc gia trong màu áo Đồng Tháp. Ông đã thi đầu cho Đồng Tháp đến khi giải nghệ vào năm 2002.
Sự nghiệp thi đấu quốc tế

Trần Công Minh được gọi vào đội tuyển quốc gia lần đầu tiên vào năm 1995 để chuẩn bị cho SEA Games 18. Tại Sea Games này, ông chia sẻ vị trí hậu vệ phải với hậu vệ Nguyễn Chí Bảo (Công an TP.HCM). Trong trận đấu cuối cùng của vòng bảng gặp Indonesia, chính nỗ lực dốc bóng lăn xả của ông đã tạo cơ hội để tiền vệ Nguyễn Hữu Đang đệm bóng ghi bàn thắng quyết định của trận đấu, loại đội tuyển chủ nhà Indonesia, đồng thời đem lại chiếc vé vào bán kết cho đội tuyển Việt Nam.
Kể từ sau SEA Games 18, ông trở thành hậu vệ phải không thể thay thể trong đội tuyển Việt Nam. Với lối chơi công thủ toàn diện và tinh thần thi đấu cao độ, ông để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người hâm mộ.
Tại Tiger Cup 1996, Trần Công Minh là một trong những tuyển thủ thi đấu xuất sắc nhất. Ông đã ghi được 2 bàn thắng cho đội tuyển: một bàn trong trận thắng Campuchia 3–1 và một bàn thắng đáng nhớ trong trận thắng Myanmar 4–1.
Tại SEA Games 19, do chấn thương, ông đã không tham dự trận đấu đầu tiên gặp Malaysia. Thế vào chỗ của ông là cầu thủ Nguyễn Phúc Nguyên Chương. Đội tuyển Việt Nam đã để thua 0–1.
Tại Tiger Cup 1998, ông một lần nữa tỏa sáng trong vai trò hậu vệ phải. Trong trận đấu đầu tiên gặp Lào, ông đã kiến tạo 2 đường chuyền thành bàn cho đồng đội. Tuy nhiên, đội tuyển Việt Nam một lần nữa lỗi hẹn với chức vô địch.
Tại SEA Games 20, hàng phòng ngự của Việt Nam gồm Đỗ Khải, Mai Tiến Dũng, Phạm Như Thuần, Nguyễn Đức Thắng và Trần Công Minh được xem là hàng phòng ngự chắc chắn nhất giải. Cho đến trước trận chung kết, họ không để lọt lưới một bàn nào. Tuy nhiên, đội tuyển Việt Nam cũng chỉ giành được huy chương Bạc, sau khi thúc thủ 0–2 trước Thái Lan. Trần Công Minh giành được danh hiệu Quả bóng vàng năm đó.
Tiger Cup 2000 là giải đấu cuối cùng của Trần Công Minh cho đội tuyển Việt Nam. Mặc dù đã lớn tuổi nhưng ông vẫn làm tròn vai trò phòng ngự của mình. Tại giải đấu này, Việt Nam bị loại tại bán kết sau khi thua 2–3 trước Indonesia trong hiệp phụ.
Cũng trong năm 2000, trước khi Tiger Cup 2000 khởi tranh, Trần Công Minh được góp mặt trong đội hình những ngôi sao toàn châu Á trong trận đấu chia tay tuyển thủ người Iran Nader Mohammadkhani, sánh vai cũng với Dusit Chalermsan, Hong Myeong-bo, Lee Dong-gook, Tochtawan Sripan, Yoo Sang-chul và Atsuhiro Miura đối đầu với tuyển chủ nhà Iran. Iran thắng trận đấu này 5–0.
| Năm | Số lần ra sân | Số bàn thắng |
| --- | --- | --- |
| 1995 | 1 | 0 |
1996: 2
| 1997 | 7 | 1 |
| 1998 | 6 | 0 |
| 1999 | 5 | 0 |
| 2000 | 6 | 0 |
| Tổng cộng | 27 | 3 |
Bàn thắng

| # | Lần ra sân | Ngày | Địa điểm | Đối thủ | Tỷ số | Kết quả | Giải đấu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 2 tháng 9 năm 1996 | Sân vận động Jurong, Jurong, Singapore |  Campuchia | 1–0 | 3–1 | Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 1996 |
| 2 | 3 | 7 tháng 9 năm 1996 | Sân vận động Jurong, Jurong, Singapore |  Myanmar | 3–1 | 4–1 | Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 1996 |
| 3 | 9 | 14 tháng 10 năm 1997 | Sân vận động Senayan, Jakarta, Indonesia |  Philippines | 3–0 | 3–0 | Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1997 |
Sự nghiệp huấn luyện

Trần Công Minh từ giã sân cỏ năm 2002. Năm 2003, Công Minh bắt đầu công việc huấn luyện và đã từng giữ vai trò huấn luyện viên trưởng đội 1 Đồng Tháp. Ông từng là trợ lý huấn luyện viên trưởng đội Đồng Tâm Long An. Tháng 7 năm 2008 ông lên thay huấn luyện viên Ednaldo Patricio làm huấn luyện viên trưởng và có trận thắng đầu tiên trước Hải Phòng với tỷ số 2–1 ngày 27 tháng 7 năm 2008. Sau đó ông liên tục là người đóng thế ở Đồng Tâm Long An. Tháng 4 năm 2012 Trần Công Minh chính thức thanh lý hợp đồng với Đồng Tâm Long An và trở về quê nhà Sa Đéc ba ngày sau ông được lãnh đạo đội Đồng Tháp mời làm huấn luyện viên trưởng thay thế Trang Văn Thành và đúng 1 năm sau khi thành tích của đội bóng không như mong muốn thì đội bóng đã quyết định sa thải.
Từ tháng 2 năm 2015 ông được Liên đoàn bóng đá Việt Nam VFF mời làm trợ lý cho HLV Miura ở Đội tuyển Quốc gia và Đội tuyển U23 Việt Nam.
Tháng 12 năm 2015 ông cho biết về việc nhận lời làm HLV trưởng, dẫn dắt đội Cà Mau thi đấu tại Giải hạng nhất 2016 với mục tiêu đến năm 2020 đưa Cà Mau lên V-League. Tuy dẫn dắt Cà Mau tham dự Giải hạng nhất 2016 nhưng ông và đội Cà Mau không ký kết hợp đồng với nhau "vì không tìm được tiếng nói chung".
Đến tháng 5 năm 2016, ông quyết định nhận lời làm HLV trưởng đội Đồng Tháp sau khi đội Đồng Tháp chỉ có được 3 điểm sau 7 trận tại V-League 2016.