stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Họ Khúc (lịch sử Việt Nam)
Chú thích

↑  Đất Chu Diên sau này đổi là Hồng Châu, nay là Ninh Giang, Hải Dương.
↑  Anh ruột Chu Ôn, bị xem là người dốt nát, nhu nhược không làm được việc nên Ôn buộc phải rút về.
↑  Việt sử lược chép là Khúc Toàn Mỹ và là em của Khúc Hạo.
↑  Nhiều sách chỉ ghi tên một viên tướng là Lý Khắc Chính, không hiểu có sự nhầm lẫn gộp chung tên hai người thành một hay không?
↑  Châu Hải Đường (2018), An Nam Truyện – Ghi chép về Việt Nam trong chính sử Trung Quốc xưa. Công ty Cổ phần sách Tao Đàn, Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn. Trang 235.
| x t Vua Việt Nam thời Tự chủ |
| --- | --- |
Khúc Tiên Chủ · Khúc Trung Chủ · Khúc Hậu Chủ · Dương Đình Nghệ · Kiều Công Tiễn 
   Vua Việt Nam • Hùng Vương • An Dương Vương • Nhà Triệu • Trưng Vương • Bắc thuộc • Nhà Tiền Lý • Tự chủ • Nhà Ngô • Nhà Đinh • Nhà Tiền Lê • Nhà Lý • Nhà Trần • Nhà Hồ • Nhà Hậu Lê • Nhà Mạc • Chúa Trịnh • Chúa Nguyễn • Nhà Tây Sơn • Nhà Nguyễn
Utsugi Rumi

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Utsugi Rumi
Ngày sinh:  5 tháng 12, 1988 (35 tuổi)
Nơi sinh:  Kanagawa, Nhật Bản
Vị trí:  Tiền vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2004–2010 |  Nippon TV Beleza |  76 |  (7) |
| 2010–2016 |  Montpellier |  111 |  (20) |
| 2016– |  Seattle Reign FC |  28 |  (2) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2005– |  Nhật Bản |  113 |  (6) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Utsugi Rumi (宇津木 瑠美 [Vũ Tân Mộc Lưu Mĩ], sinh ngày 5 tháng 12 năm 1988) là một cầu thủ bóng đá nữ người Nhật Bản.
Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản

Utsugi Rumi thi đấu cho đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Nhật Bản.
Thống kê sự nghiệp

| Nhật Bản> Năm | Nhật Bản> Trận | Nhật Bản> Bàn |
| --- | --- | --- |
| 2005 | 5 | 0 |
| 2006 | 2 | 0 |
| 2007 | 9 | 0 |
| 2008 | 10 | 4 |
| 2009 | 3 | 0 |
| 2010 | 9 | 1 |
| 2011 | 9 | 0 |
| 2012 | 7 | 0 |
| 2013 | 8 | 0 |
| 2014 | 12 | 0 |
| 2015 | 13 | 0 |
| 2016 | 3 | 0 |
| 2017 | 13 | 0 |
| 2018 | 8 | 1 |
| 2019 | 2 | 1 |
| Tổng cộng | 113 | 6 |
| # | Ngày | Địa điểm | Đối thủ | Bàn thắng | Kết quả | Giải đấu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 10 tháng 3 năm 2008 | Sân vận động Dasaki, Achna, Cộng hòa Síp |  Nga | 3–1 | 3–1 | Cúp Síp 2008 |
| 2 | 12 tháng 3 năm 2008 | Sân vận động GSZ, Larnaca, Cộng hòa Síp |  Hà Lan | 2–1 | 2–1 | Cúp Síp 2008 |
| 3 | 31 tháng 5 năm 2008 | Sân vận động Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam |  Đài Bắc Trung Hoa | 2–0 | 11–0 | Cúp bóng đá nữ châu Á 2008 |
| 4 | 31 tháng 5 năm 2008 | Sân vận động Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam |  Đài Bắc Trung Hoa | 5–0 | 11–0 | Cúp bóng đá nữ châu Á 2008 |
| 5 | 22 tháng 5 năm 2010 | Trung tâm Thể thao Thành Đô, Thành Đô, Trung Quốc |  Thái Lan | 3–0 | 4–0 | Cúp bóng đá nữ châu Á 2010 |
| 6 | 2 tháng 3 năm 2018 | Sân vận động Thành phố Bela Vista, Parchal, Bồ Đào Nha |  Iceland | 2–1 | 2–1 | Cúp Algarve 2018 |
Dichroa yunnanensis

| Dichroa yunnanensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Cornales
Họ (familia): Hydrangeaceae
Chi (genus): Dichroa
Loài (species): D. yunnanensis
Danh pháp hai phần
Dichroa yunnanensis S.M.Hwang, 1987 
Dichroa yunnanensis là một loài thực vật có hoa trong họ Tú cầu. Loài này được S.M.Hwang mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dichroa yunnanensis”. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2013.
Dirim, Nusaybin

| Dirim |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
DirimVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Mardin
Huyện: Nusaybin
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 28 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Dirim là một xã thuộc huyện Nusaybin, tỉnh Mardin, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 28 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Mardin”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.
Yukarıöz, Yapraklı

| Yukarıöz |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 
YukarıözVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Çankırı
Huyện: Yapraklı
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1,358 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 18920 
Yukarıöz là một thị trấn thuộc huyện Yapraklı, tỉnh Çankırı, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 1.358 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Çankırı”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
Dolophones maxima

| Dolophones maxima> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Araneidae
Chi (genus): Dolophones
Loài (species): D. maxima
Danh pháp hai phần
Dolophones maxima Hogg, 1900 
Dolophones maxima là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Dolophones. Dolophones maxima được Henry Roughton Hogg miêu tả năm 1900.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Zatypota celer

| Zatypota celer> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Zatypota
Loài (species): Z. celer
Danh pháp hai phần
Zatypota celer Gauld, 1984 
Zatypota celer là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Ditylomorphula albalatei

| Ditylomorphula albalatei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Oedemeridae
Chi (genus): Ditylomorphula
Loài (species): D. albalatei
Danh pháp hai phần
Ditylomorphula albalatei Vazquez, 1996 
Ditylomorphula albalatei là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Vazquez miêu tả khoa học năm 1996.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Dingosa

| Dingosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Lycosidae
Chi (genus): Dingosa Roewer, 1955
Dingosa là một chi nhện trong họ Lycosidae.
Chú thích

↑  Norman I. Platnick. “The World Spider Catalog, Version 13.5”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Zawierz

| Zawierz |
| --- | --- |
—  Village  —
 

Zawierz
Country:  Ba Lan
Voivodeship: Warmian-Masurian
County: Braniewo
Gmina: Gmina Braniewo
Dân số : 73
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Zawierz [ˈzavjɛʂ] (tiếng Đức: Zagern tiếng Đức: Zagern)  là một ngôi làng ở quận hành chính của Gmina Braniewo, trong huyện Braniewski, Warmińsko-Mazurskie, ở miền bắc Ba Lan, gần biên giới với Kaliningrad của Nga. Nó nằm khoảng 3 kilômét (2 mi)   phía nam Braniewo và 77 km (48 mi) phía tây bắc của thủ đô khu vực Olsztyn.
Làng có dân số 73.
Zawiercie

| Zawiercie |
| --- | --- |

 Hiệu kỳ của Zawiercie Hiệu kỳ Huy hiệu

Zawiercie
Quốc gia:  Ba Lan
Tỉnh: Śląskie
Huyện: Zawierciański
Diện tích
 • Tổng cộng: 85 km2 (33 mi2)
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 51.695
 • Mật độ: 606/km2 (1,570/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã hành chính: 241602
Thành phố kết nghĩa: Ebensee, Ponte Lambro, Kamianets-Podilskyi, Bornheim, Dolný Kubín, San Giovanni la Punta 
Zawiercie là một thị trấn thuộc huyện Zawierciański, tỉnh Śląskie ở nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 85 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 51695 người và mật độ 606 người/km².
Zawidów

| Zawidów |
| --- | --- |

 Hiệu kỳ của Zawidów Hiệu kỳ Huy hiệu
Zawidów
Quốc gia:  Ba Lan
Tỉnh: Dolnośląskie
Huyện: Zgorzelecki
Diện tích
 • Tổng cộng: 6 km2 (2 mi2)
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 4.301
 • Mật độ: 709/km2 (1,840/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
59-970 
Zawidów là một thị trấn thuộc huyện Zgorzelecki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 6 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 4301 người và mật độ 709 người/km².
Ân Phú

|  Ân Phú  |
| --- | --- |
 Xã 
 Xã Ân Phú 
Hành chính
Quốc gia:  Việt Nam
Vùng: Bắc Trung Bộ
Tỉnh: Hà Tĩnh
Huyện: Vũ Quang
Thành lập: 1847
Địa lý
Diện tích: 9 km²
Dân số
Tổng cộng: 2.000 người
Mật độ: 222 người/km²
Khác
Mã hành chính: 18316
x t 
Ân Phú là một xã thuộc huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.
Địa lý

Ân Phú là một xã miền sơn nước, xã có diện tích khoảng 9 km², trên 2.000 dân, giáp ranh với 8 xã: Đức Hoà, Đức Lạc, Đức Đồng (huyện Đức Thọ), Đức Giang (huyện Vũ Quang), Sơn Thủy, Sơn Bình, Sơn Trà, Sơn Long (huyện Hương Sơn).
Xã Ân Phú nằm dưới chân núi Mồng Gà và bên bờ sông Ngàn Sâu - thượng nguồn sông La, cách bến Tam Soa (Linh Cảm) khoảng 3 km về phía tả ngạn sông Ngàn Sâu. Xã có trục đường liên huyện từ Sơn Long (quốc lộ 8) đi thị trấn Vũ Quang, trước đây nằm trên tuyến giao thông đường thủy Bắc - Nam.
Lịch sử

Ân Phú, theo nghĩa chữ Hán 殷富 là giàu có thịnh vượng. Người xưa luận theo Tam quốc chí từ câu: dân ân quốc phú 民殷國富 của Gia Cát Lượng truyện, có nghĩa là dân giàu nước mạnh để đặt tên. Núi Mồng Ga, sông Ngàn Sâu có tên chữ là Kê Quan 雞冠, Thâm Giang 深江 đã gắn với lịch sử lâu đời cho đến nay ít nhất đã 600 năm, kể từ khi Trạng Sử, Trạng Trần về đây khai dân lập ấp, khoảng năm 1400 đến 1410.
Ân Phú có tên đầu tiên là Kẻ Boòng rồi thôn Trại Đầu.
Thời nhà Lê có tên là xã Trại Đầu, huyện Hương Sơn.
Đến thời nhà Nguyễn đổi tên là xã Ân Phú, huyện Hương Sơn. Tên Ân Phú có chính thức từ đầu đời Tự Đức (1847).
Năm 1976, chuyển sang thuộc huyện Đức Thọ và đổi tên thành xã Đức Ân
Năm 2000 chuyển sang thuộc huyện Vũ Quang và lấy lại tên cũ Ân Phú.
Trước đây, Ân Phú là có 5 làng: làng Trại Đầu, làng Boòng, làng Đông, làng Đoài, làng Bổn. Làng Đông và làng Bổn bị mất tích. Sau nhiều lần chia tách, sáp nhập đến thập kỷ 60 của thế kỷ trước các làng có tên: Thượng Đình, Trung Đình, Hạ Đình, Tân Boòng, Tân Miệu và chia thành các đội sản xuất.
Ngày nay gọi các thôn 1, thôn 2, thôn 3, thôn 4, thôn 5 nhưng vẫn gọi theo xóm như xóm Trại, xóm Dưa, xóm Trung, xóm Bún, xóm Boòng, xóm Miệu, xóm Dênh, xóm Vại,… Làng Trại Đầu nay thuộc xã Sơn Long, một phần đất làng Bổn thuộc xã Đức Giang. Nhân dân Ân Phú thường thờ thần núi, thần sông và người có công. Trước đây có các nơi thờ thần là: Đền Nhà Bà, Đền Bại Giang, Đền Bản Thổ, Đền Tư Văn, Đền Xóm Bún, Đền Bản Giác, Đền Rú Nét, Đền Miệu, Đền Quan Trạng, Điện Cơn Dênh, Yên Bãi Trung, Yên Bãi Bòng, Đình Làng Đoài, Đình Làng Boòng.
Di tích văn hóa

Ân Phú cũng là mảnh đất có nhiều di tích văn hoá về thờ cúng các vị thần linh, trong đó được các vua nhà Lê, nhà Nguyễn phong sắc. Trong các vị thần nhân dân Ân Phú thờ phụng có các vị nhiên thần là: Đức Kê Quan sơn Đại Vương, Đức Huy Ánh Thùy Khánh Đại Vương, Đức Song Đồng Ngọc nữ, Đức Sơn Tinh Công chúa, Đức Thổ Sơn Hùng trấn, Đức Cao sơn Sơn thần, Đức Tốn Sơn hùng trấn - Thiên trụ Đế tích; 5 vị là người thực trong lịch sử đời nhà Trần, nhà Lê - gọi là nhân thần; một là Lê Triều Hoàng Hậu Ngô Thị Quận Quân, hai là Trần triều Trạng nguyên Kim Tử Vinh Lộc đại phu, ba là tiền Lê đô chỉ huy sứ Lê Ngọc Xán, bốn là Kim Quy Sơn Tiền Trần Trạng nguyên và năm là Tiền Lê Quốc tử giám giám sinh Lê tiên sinh đại lang.
Hiện nay, ở xã đất Ân Phú có 3 di sản văn hoá đã được cấp Bằng di tích lịch sử văn hóa, đó là: Di tích lịch sử văn hóa Đền Vại; Nhà thờ Nguyễn Tính thuộc dòng họ Nguyễn Sĩ; Nhà thờ họ Đặng. Ngoài ra, xã còn có Điện Thạch bàn dưới chân núi Mồng Gà và các di danh những đền khác thờ các vị nhiên thần hộ quốc giúp dân hiển ứng trên núi Mồng Gà, đã được các vua nhà Nguyễn ban sắc tặng, các sắc này hiện đang lưu giữ tại xã bao gồm 42 sắc phong.
Danh nhân

Ân Phú là nơi chiêu dân lập ấp và lưu sống cuối đời của hai cha con nhà sử học Sử Hy Nhan và Sử Đức Huy, cha con ông có công khai khẩn lên một phần xã Ân Phú hiện nay. Trên Ân Phú có dõi nhiều họ tộc có truyền thống học hành nổi tiếng như họ Trần, họ Cù, họ Nguyễn, họ Trương. Dòng họ Trần về đây lập nghiệp cùng với Sử Hy Nhan từ cuối đời nhà Trần và sinh ra nhiều nhân tài cho đất nước, ngày nay dòng họ này đang thờ tổ tiên là các danh nhân: trạng nguyên [[Sử Hy Nhan|Sử Hy Nhan, trạng nguyên Sử Đức Huy, trạng nguyên Trần Thành Đốn, trạng nguyên Trần Tiết Việt, tiến sĩ Trần Khắc Nhượng, tiến sĩ Trần Xuân Mai và Hộ bộ thượng thư Trần Hữu Kiệm, quan lục phẩm Đội trưởng Nguyễn Tính, quan lục phẩm Đội trưởng Nguyễn Hoàn.
Đối với dòng họ Cù,Ân Phú là nơi sinh ra Binh bộ thượng thư Cù Ngọc Xán, đời nhà Lê, ông là phu quân của bà Ngô Thị Ngọc Điệp, vì có công trong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, ông đã được Nhà Lê ban quốc tính họ Lê, đời sau đến thời vua Khải Định nhà Nguyễn lại có sắc phong thần hiệu là "Tiền Lê Đô chỉ huy sứ Lê Ngọc Xán".
Nếu thời Lê họ Cù có Binh bộ thượng thư Cù Ngọc Xán thì sang đến thời Nguyễn có quan chánh nhị phẩm Tổng đốc tổng An Tĩnh là cụ Cù Hoàng Tại,đến thời kháng chiến chống Pháp có nhà cách mạng Cù Hoàng Địch,chánh ngũ phẩm đốc học tổng An Tĩnh, người từng hưởng ứng chiếu Cần Vương mà dựng cờ chống Pháp tại quê nhà.
Ân Phú còn là quê hương của nhà thơ Huy Cận (Cù Huy Cận). Cù Huy Cận từng giữ chức Bộ trưởng không Bộ trong chính phủ lâm thời ra mắt quốc dân đồng bào ngày 2/9/1945 do Cụ Hồ Chí Minh làm Chủ tịch Chính phủ, sau đó là Bộ trưởng Bộ Canh nông đầu tiên của Việt Nam trong chính phủ liên hiệp lâm thời (1-1-1946) do Cụ Hồ Chí Minh làm chủ tịch Chính phủ, nhiều nhiệm kỳ giữ chức Thứ truởng Bộ Văn hóa, sau đó giữ chức Bộ trưởng đặc trách văn hóa-nghệ thuật. Ông là nhà thơ đầu tiên của Việt Nam được bầu làm Viện sĩ Viện hàn lâm thơ Thế giới (được bầu vào năm 2001), Ông được tặng Huân chương Sao Vàng- Huân chương cao quý nhất của Nhà nước Việt Nam. Ân Phú là làng quê mà nhà thơ tình nổi tiếng Xuân Diệu, khi còn sống đã nhiều lần ghé thăm cùng với người bạn lớn của Ông là nhà thơ Huy Cận.
Trong các thời đại, Ân Phú đều có các danh nhân tầm Bộ trưởng, thứ trưởng ngày nay: Binh bộ thương thư Cù Ngọc Xán, Hộ Bộ thương thư Trần Hữu Kiệm,Tổng đốc Cù Hoàng Tại, Đốc học Cù Hoàng Địch Kim quang lộc đại phu Sử Huy Nhan, Thẩm hình viện thái sử Sử Đức Huy, chí nhập nội hành khiển Trần Tiết Việt, chí nhập nội thừa chỉ Trần Thành Đốn. Tiến sĩ, trên một số lĩnh vực, như thời nhà Trần có Trần Tiến sĩ trung trinh đại phu, tri phủ Trần Khắc Nhượng, Trần Tiến sĩ hàn Lâm cô tán đại phu Trần Xuân Mai.
Ngày nay, có tiến sĩ Cù Huy Chử - Nhà nghiên cứu lý luận, giảng dạy đại học; tiến sĩ kinh tế Cù Hoàng Diệu;tiến sĩ y khoa Nguyễn Đăng Dung - nguyên Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương I; tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ; PGS -Tiến sĩ- Nhạc sĩ Cù Lệ Duyên; Nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa Nguyễn Thế Phiệt; Cục trưởng, Bộ Tư pháp Cù Thu Anh; Nhà văn, Thương binh hạng 1/4 Đặng Sỹ Ngọc ..v.v..
Một số bài thơ về Ân Phú (tên cũ là xã Đức Ân) như: Về thăm Quê xã Đức Ân, Thăm quê của Huy Cận.
Chú thích

↑  Tổng cục Thống kê
↑  Gia phả họ Trần có từ năm 1555 do tiến sĩ Trần Khắc Nhượng viết
↑  Bà Ngô Thị Ngọc Điệp (hay Ngô Thị Quận Quân) là chị ruột của hoàng hậu Ngô Thị Ngọc Dao (mẹ Vua Lê Thánh Tông), Bà Ngô Thị Ngọc Điệp là phu nhân của Binh Bộ thượng thượng thư Cù Ngọc Xán (quê xã Trại Đầu, nay là Ân Phú). Đền Nhà Bà (hay gọi là Đền Vại) là nơi để nhân dân địa phương thờ cúng ghi nhớ công ơn của Bà, phu Quân của Bà, các bậc danh nhân khác của xã Ân Phú cũng như các vị thần linh theo truyền thống tín ngưỡng của địa phương.
↑  Huy Cận với ân nghĩa đời thường[liên kết hỏng]
Zatypota anomala

| Zatypota anomala |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Zatypota
Loài (species): Z. anomala
Danh pháp hai phần
Zatypota anomala (Holmgren, 1860) 
Zatypota anomala là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Dolophones simpla

| Dolophones simpla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Araneidae
Chi (genus): Dolophones
Loài (species): D. simpla
Danh pháp hai phần
Dolophones simpla (Keyserling, 1886) 
Dolophones simpla là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Dolophones. Dolophones simpla được Eugen von Keyserling miêu tả năm 1886.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Dolophones mammeata

| Dolophones mammeata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Araneidae
Chi (genus): Dolophones
Loài (species): D. mammeata
Danh pháp hai phần
Dolophones mammeata (Keyserling, 1886) 
Dolophones mammeata là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Dolophones. Dolophones mammeata được Eugen von Keyserling miêu tả năm 1886.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Đom đóm

Đối với các định nghĩa khác, xem Đom đóm (định hướng).
| Đom đóm |
| --- | --- |
Lampyris noctiluca
Phân loại khoa học
Vực (domain): Eukaryota
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Hexapoda
Lớp (class): Insecta 
Nhánh: Dicondylia
 
Phân lớp (subclass): Pterygota
Phân thứ lớp (infraclass): Neoptera
Liên bộ (superordo): Endopterygota
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Elateriformia
Liên họ (superfamilia): Elateroidea
Họ (familia): Lampyridae Latreille, 1817
Phân họ
 Amydetinae  Cheguevariinae  Cyphonocerinae  Lamprohizinae  Lampyrinae  Luciolinae  Ototretinae  Photurinae  Psilocladinae  Pterotinae  Các chi incertae sedis: Anadrilus Kirsch, 1875  Araucariocladus Silveira & Mermudes, 2017  Crassitarsus Martin, 2019  Lamprigera Motschulsky, 1853  Oculogryphus  Jeng, Engel & Yang, 2007  Photoctus McDermott, 1961  Pollaclasis Newman, 1838 
Đom đóm hay bọ phát sáng là những loài côn trùng cánh cứng nhỏ được gọi chung là họ Đom đóm (Lampyridae) có khả năng phát quang. Đom đóm là động vật tiêu biểu cho vùng ôn đới mặc dù phần lớn các loài sống ở vùng nhiệt và cận nhiệt đới (khoảng 2000 loài).Chúng là loài động vật ăn thịt nên ăn sâu bọ hoặc các loại ốc. Chúng là những sinh vật có tập tính hoạt động về ban đêm, con đực thường có cánh và bay vào những đêm đầu mùa hạ. Nhiều loài, con cái không có cánh. Con đực, con cái và ấu trùng phát ra ánh sáng lạnh và thường có màu đỏ cam hay vàng xanh (bước sóng 510 - 670 nm); một số loài thậm chí trứng cũng phát quang. Người ta cho rằng, ánh sáng giữ vai trò quan trọng trong tập tính sinh sản của chúng với mục đích hấp dẫn con khác giới. Tuy nhiên, ở ấu trùng thì sự phát sáng nhằm mục đích cảnh báo các động vật ăn thịt là chủ yếu, do ấu trùng đom đóm chứa các hóa chất có mùi vị khó chịu và có thể là độc hại đối với các động vật ăn thịt khác.
Sinh học

Đom đóm có màu nâu và thân mềm, thường có cánh cứng dai hơn các loài bọ cánh cứng khác. Dù những con cái ở một số cá thể trông tương tự các con đực, những con cái giống ấu trùng đã được tìm thấy trong nhiều loại đom đóm khác. Những con cái này có thể được phân biệt với ấu trùng vì chúng có các mắt kép. Các loại đom đóm phổ biến nhất sống về đêm, mặc dù có những loại sống vào ban ngày. Hầu hết những loại sống vào ban ngày đều ở trong vùng tối để có thể phát sáng.
Ít ngày sau giao phối, con cái đẻ trứng lên trên hoặc ngay dưới bề mặt mặt đất. Trứng nở sau 3 - 4 tuần và ấu trùng kiếm ăn đến hết mùa hè. Ấu trùng thường được gọi là sâu sáng (glowworm), không nên nhầm lẫn với gia đình bọ cánh cứng Phengodidae hoặc loài ruồi Arachnocampa. Ấu trùng đom đóm có đôi mắt đơn giản. Cụm từ sâu sáng cũng được dùng cho cả những con trưởng thành và ấu trùng của các loài như Lampyris noctiluca, sâu sáng phổ biến ở châu Âu, chỉ những con cái trưởng thành không bay được phát sáng và những con đực bay được phát sáng chỉ khoảng 1 tuần và ngắt quãng.
Đom đóm ngủ đông qua mùa đông trong suốt giai đoạn ấu trùng, một số loài kéo dài mấy năm liền. Một số thực hiện việc này bằng cách đào hang xuống dưới đất, trong khi nhóm khác tìm những nơi cao ráo hay trốn dưới vỏ cây. Chúng phá kén vào mùa xuân. Sau vài tuần kiếm ăn, chúng hóa nhộng trong khoảng từ 1 đến 2 tuần rưỡi và trưởng thành. Ấu trùng của hầu hết các loài bị các loài ăn thịt ăn hoặc ăn ấu trùng khác, sên đất, hay sên trần. Một số chuyên biệt hóa, có khe rãnh hàm trên (ngàm) bắn dịch tiêu hóa vào con mồi của chúng. Con trưởng thành thay đổi loại thức ăn. Một số ăn thịt, trong khi những loại khác ăn phấn hay mật hoa thực vật.
Hầu hết đom đóm là khá khó chịu và có khi là độc hại với những loài ăn thịt có xương sống. Điều này ít nhất một phần là do nhóm các pyron steroit được biết đến như lucibufagin (LBG), tương tự như các bufadienolit kích thích tim mạch được tìm thấy ở một số loài cóc độc.
Phát sinh chủng loài

Dựa theo Martin et al. (2019)