stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tiếng Ewe

| Tiếng Ewe |
| --- | --- |
Tiếng Èʋegbe
Sử dụng tại: Ghana, Togo
Khu vực: Nam Ghana phía đông của sông Volta
Tổng số người nói: 4,6 triệu người
Dân tộc: Ewe
Phân loại: Niger-CongoVolta–CongoVolta–NigerGbeTiếng Ewe
Hệ chữ viết: chữ Latinh (chữ Ewe) Ewe Braille
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1: ee
ISO 639-2: ewe
ISO 639-3: tùy trường hợp: ewe – Ewe wci – Waci kef – Kpesi
Glottolog: ewee1241  Ewe kpes1238  Kpessi waci1239  Waci Gbe
Các ngôn ngữ chính của nhóm ngôn ngữ Gbe
Tiếng Ewe (Èʋe hoặc Èʋegbe [èβeɡ͡be]) là ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Niger-Congo được nói ở Togo và đông nam Ghana bởi khoảng 4,5 triệu người (ngôn ngữ thứ nhất) và hơn một triệu người (ngôn ngữ thứ hai). Tiếng Ewe là thành viên nhóm ngôn ngữ Gbe (bao gồm tiếng Fon ở Bénin). Giống nhiều ngôn ngữ châu Phi, tiếng Ewe là ngôn ngữ có thanh điệu.
Học giả người Đức gốc Phi Diedrich Hermann Westermann đã xuất bản nhiều từ điển và ngữ pháp tiếng Ewe và một số ngôn ngữ Gbe khác. Các nhà ngôn ngữ học khác đã có nghiên cứu tiếng Ewe và các ngôn ngữ liên quan chặt chẽ khác bao gồm Gilbert Ansre (thanh điệu, cú pháp), Herbert Stahlke (hình thái, thanh điệu), Nick Clements (thanh điệu, cú pháp), Roberto Pazzi (nhân chủng học, từ điển học), Felix K. Ameka (ngữ nghĩa học, ngôn ngữ học nhận thức), Alan Stewart Duthie (ngữ nghĩa, ngữ âm), Hounkpati B. Capo (phát âm, ngữ âm), Enoch Aboh (cú pháp) và Chris Collins (cú pháp).
Phương ngữ

Một số phương ngữ thường gộp vào tiếng Ewe ('Vhe') là Aŋlɔ, Tɔŋu (Tɔŋgu), Avenor, Agave, Evedome, Awlan, Gbín, Pekí, Kpándo, Vhlin, Hó, Avɛ́no, Vo, Kpelen, Vɛ́, Danyi, Agu, Fodome, Wancé, Wací, Adángbe (Capo).
Tình trạng

Tiếng Ewe là ngôn ngữ quốc gia của Togo và Ghana.
Nguồn tham khảo

↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Ewe”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Kpessi”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Waci Gbe”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
↑  , p. 243
Tài liệu

Ansre, Gilbert (1961) The Tonal Structure of Ewe. MA Thesis, Kennedy School of Missions of Hartford Seminary Foundation.
Ameka, Felix Kofi (2001) 'Ewe'. In Garry and Rubino (eds.), Fact About the World's Languages: An Encyclopedia of the World's Major Languages, Past and Present, 207-213. New York/Dublin: The H.W. Wilson Company.
Clements, George N. (1975) 'The logophoric pronoun in Ewe: Its role in discourse', Journal of West African Languages 10(2): 141-177
Collins, Chris. (1993) Topics in Ewe Syntax. Doctoral Dissertation, MIT.
Capo, Hounkpati B.C. (1991) A Comparative Phonology of Gbe, Publications in African Languages and Linguistics, 14. Berlin/New York: Foris Publications & Garome, Bénin: Labo Gbe (Int).
Pasch, Helma (1995) Kurzgrammatik des Ewe Köln: Köppe.
Westermann, Diedrich Hermann (1930) A Study of the Ewe Language London: Oxford University Press.
USS Sawfish (SS-276)

| --- | --- |
Tàu ngầm USS Sawfish (SS-276) ngoài khơi San Francisco, California, khoảng cuối năm 1943 đến đầu năm 1944
Lịch sử
Hoa Kỳ
Tên gọi:  USS Sawfish
Đặt tên theo:  cá đao
Xưởng đóng tàu:  Xưởng hải quân Portsmouth, Kittery, Maine
Đặt lườn:  20 tháng 1, 1942 
Hạ thủy:  23 tháng 6, 1942 
Người đỡ đầu:  bà Hattie Wyatt Caraway
Nhập biên chế:  26 tháng 8, 1942 
Xuất biên chế:  20 tháng 6, 1946 
Xóa đăng bạ:  1 tháng 4, 1960 
Danh hiệu và phong tặng:  8 × Ngôi sao Chiến trận
Số phận:  Bán để tháo dỡ, 2 tháng 12, 1960 
Đặc điểm khái quát
Kiểu tàu:  tàu ngầm Diesel-điện
Trọng tải choán nước:   1.525 tấn Anh (1.549 t) (mặt nước)   2.424 tấn Anh (2.463 t) (lặn) 
Chiều dài:  311 ft 9 in (95,02 m) 
Sườn ngang:  27 ft 3 in (8,31 m) 
Mớn nước:  17 ft (5,2 m) tối đa 
Động cơ đẩy:   4 × động cơ diesel Fairbank-Morse Kiểu 38D8-1/8 9-xy lanh dẫn động máy phát điện  2 × ắc quy 126-cell Sargo  4 × động cơ điện Elliott với hộp số giảm tốc   2 × trục chân vịt  5.400 shp (4.000 kW) (mặt nước)  2.740 shp (2.040 kW) (lặn) 
Tốc độ:   21 hải lý trên giờ (39 km/h) (mặt nước)  9 hải lý trên giờ (17 km/h) (lặn) 
Tầm xa:  11.000 hải lý (20.000 km) trên mặt nước ở tốc độ 10 hải lý trên giờ (19 km/h)
Tầm hoạt động:   48 giờ lặn ở tốc độ 2 hải lý trên giờ (3,7 km/h)  75 ngày (tuần tra) 
Độ sâu thử nghiệm:  300 ft (90 m)
Thủy thủ đoàn tối đa:  6 sĩ quan, 54 thủy thủ
Vũ khí:   10 × ống phóng ngư lôi 21 in (530 mm)   6 trước mũi, 4 phía đuôi  24 quả ngư lôi  1 × hải pháo 3 inch/50 caliber  1 × pháo phỏng không Bofors 40mm  2 × pháo phỏng không Oerlikon 20 mm (1×2) 
USS Sawfish (SS-276) là một tàu ngầm lớp Gato từng phục vụ cùng Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Hoa Kỳ được đặt cái tên này, theo tên loài cá đao. Nó đã phục vụ trong suốt Thế chiến II, thực hiện tổng cộng mười chuyến tuần tra, đánh chìm sáu tàu Nhật Bản, bao gồm một tàu ngầm, với tổng tải trọng 22.504 tấn. Được cho ngừng hoạt động sau khi xung đột chấm dứt vào năm 1946, nó tiếp tục phục vụ như tàu huấn luyện trong thành phần dự bị, rồi cuối cùng bị bán để tháo dỡ vào năm 1960. Sawfish được tặng thưởng tám Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.
Thiết kế và chế tạo

Bài chi tiết: Gato (lớp tàu ngầm)
Lớp tàu ngầm Gato được thiết kế cho mục đích một tàu ngầm hạm đội nhằm có tốc độ trên mặt nước cao, tầm hoạt động xa và vũ khí mạnh để tháp tùng hạm đội chiến trận. Con tàu dài 311 ft 9 in (95,02 m) và có trọng lượng choán nước 1.525 tấn Anh (1.549 t) khi nổi và 2.424 tấn Anh (2.463 t) khi lặn. Chúng trang bị động cơ diesel dẫn động máy phát điện để cung cấp điện năng cho bốn động cơ điện, đạt được công suất 5.400 shp (4.000 kW) khi nổi và 2.740 shp (2.040 kW) khi lặn, cho phép đạt tốc độ tối đa 21 hải lý trên giờ (39 km/h) và 9 hải lý trên giờ (17 km/h) tương ứng. Tầm xa hoạt động là 11.000 hải lý (20.000 km) khi đi trên mặt nước ở tốc độ 10 hải lý trên giờ (19 km/h) và có thể hoạt động kéo dài đến 75 ngày và lặn được sâu tối đa 300 ft (90 m).
Lớp tàu ngầm Gato được trang bị mười ống phóng ngư lôi 21 in (530 mm), gồm sáu ống trước mũi và bốn ống phía phía đuôi tàu, chúng mang theo tối đa 24 quả ngư lôi. Vũ khí trên boong tàu gồm một hải pháo 3 inch/50 caliber, và thường được tăng cường một khẩu pháo phòng không Bofors 40 mm nòng đơn và một khẩu đội Oerlikon 20 mm nòng đôi, kèm theo súng máy .50 caliber và .30 caliber. Tiện nghi cho thủy thủ đoàn bao gồm điều hòa không khí, thực phẩm trữ lạnh, máy lọc nước, máy giặt và giường ngủ cho hầu hết mọi người, giúp họ chịu đựng cái nóng nhiệt đới tại Thái Bình Dương cùng những chuyến tuần tra kéo dài đến hai tháng rưỡi.
Sawfish được đặt lườn tại Xưởng hải quân Portsmouth ở  Kittery, Maine vào ngày 20 tháng 1, 1942. Nó được hạ thủy vào ngày 23 tháng 6, 1942, được đỡ đầu bởi bà Hattie Wyatt Caraway, nữ Thượng nghị sĩ đầu tiên của Hoa Kỳ, và được cho nhập biên chế cùng Hải quân Hoa Kỳ vào ngày 26 tháng 8, 1942 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Thiếu tá Hải quân Eugene Thomas Sands.
Lịch sử hoạt động > 1943

Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy huấn luyện tại các vùng biển ngoài khơi Portsmouth, New Hampshire, và vịnh Narragansett, Sawfish chuẩn bị để được điều động sang khu vực Mặt trận Thái Bình Dương. Nó khởi hành từ Căn cứ Tàu ngầm Hải quân New London, băng qua kênh đào Panama và đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 21 tháng 1, 1943.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ nhất và thứ hai

Khởi hành từ Trân Châu Cảng vào ngày 31 tháng 1 cho chuyến tuần tra đầu tiên tại vùng biển Tây Nam Nhật Bản, Sawfish đã tấn công nhiều mục tiêu nhưng không thể xác nhận kết quả, và rất có thể đã tấn công nhầm vào các tàu buôn trung lập Ilmen và Kola của Liên Xô. Nó quay trở về Midway vào ngày 25 tháng 3 để tái trang bị trước khi tiếp tục chuyến tuần tra tiếp theo. Nó rời Midway vào ngày 15 tháng 4 để hướng sang Nhật Bản, và ngoài khơi bờ biển đảo Honshū vào ngày 5 tháng 5, nó đã đánh chìm chiếc pháo hạm cải biến Hakkai Maru (2.921 tấn). Sau đó nó tiếp tục tấn công một lực lượng Nhật Bản, nhưng lạc mất mục tiêu giữa cơn mưa giông. Chiếc tàu ngầm quay trở về Trân Châu Cảng vào ngày 6 tháng 6.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ ba

Trong chuyến tuần tra thứ ba từ ngày 30 tháng 6 đến ngày 10 tháng 8, Sawfish xuất phát từ Trân Châu Cảng để hoạt động tại vùng biển Hoa Đông. Trong đêm 21 tháng 7, nó tấn công một đoàn chín tàu buôn và truy đuổi trong suốt năm ngày tiếp theo, nhưng không được xác nhận kết quả nào. Đến sáng ngày 27 tháng 7, nó tấn công một đoàn tàu được một tàu rải mìn hộ tống bằng một loạt bốn quả ngư lôi từ khoảng cách 750 yd (690 m). Một vụ nổ lớn xác nhận tàu rải mìn duyên hải Hirashima (720 tấn) đã trúng ngư lôi và bị chìm. Nó kết thúc chuyến tuần tra khi quay trở về Trân Châu Cảng.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ tư và thứ năm

Trong chuyến tuần tra thứ tư từ ngày 10 tháng 9 đến ngày 16 tháng 10 trong biển Nhật Bản, bảy lượt tấn công của Sawfish đều không có kết quả khi số ngư lôi mang theo gặp khiếm khuyết và trục trặc, và con tàu quay trở về Midway. Trong chuyến tuần tra tiếp theo từ ngày 1 tháng 11 tại khu vực quần đảo Bonin, nó đã đánh chìm tàu chở hành khách Sansei Maru (3.267 tấn) vào ngày 8 tháng 12 trước khi quay trở về Misway vào ngày 19 tháng 12. Chiếc tàu ngầm tiếp tục đi về vùng bờ Tây để được đại tu tại Xưởng hải quân Hunter's Point ở San Francisco, California.
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ sáu và thứ bảy

Khởi hành từ Trân Châu Cảng vào ngày 8 tháng 4, 1944 cho chuyến tuần tra thứ sáu tại vùng biển Nhật Bản, Sawfish chỉ bắt gặp hai mục tiêu và những đợt tấn công đều không có kết quả. Trong chuyến tuần tra thứ bảy tiếp theo, nó hoạt động trong thành phần một đội tấn công phối hợp "Bầy sói" vốn bao gồm các tàu ngầm Rock (SS-274) và Tilefish (SS-307), rồi xuất phát từ Majuro thuộc quần đảo Marshall vào ngày 22 tháng 6 để hướng sang khu vực Philippines. Nó đã gây hư hại cho một tàu chở dầu vào ngày 18 tháng 7, rồi đến ngày 26 tháng 7 đã phóng một loạt bốn quả ngư lôi nhắm vào tàu ngầm Nhật Bản I-29, vốn là một trong số sáu tàu ngầm Nhật Bản được phái sang Châu Âu làm nhiệm vụ Yanagi để trao đổi kỹ thuật quân sự với Đức Quốc xã; I-29 đã trúng ngư lôi, nổ tung và đắm. Sau khi truy đuổi một đoàn tàu vận tải không đem đến kết quả, "Bầy sói" rút lui về Trân Châu Cảng vào ngày 15 tháng 8.
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ tám

Trong chuyến tuần tra thứ tám, Trung tá Hải quân Alan B. Banister, hạm trưởng của Sawfish, chỉ huy một "Bầy sói" vốn bao gồm các tàu ngầm Drum (SS-228), Icefish (SS-367) cùng các tàu ngầm khác. Lực lượng khởi hành từ Trân Châu Cảng vào ngày 9 tháng 9 để hướng sang]], nơi họ đánh chìm một số lượng lớn tàu buôn đối phương. Bản thân đã đánh chìm tàu chở dầu Tachibana Maru (6.521 tấn) vào ngày 9 tháng 10, và sau đó là tàu tiếp liệu thủy phi cơ Kimikawa Maru (6.838 tấn) vào ngày 23 tháng 10. Trong chuyến tuần tra này, nó cũng phục vụ tìm kiếm và giải cứu hỗ trợ cho các chiến dịch không kích từ các tàu sân bay xuống Đài Loan, và đã cứu vớt một phi công thuộc Liên đội Tiêm kích VF-15 của tàu sân bay Essex (CV-9), vốn đã sống sót trên một bè cứu sinh trong gần năm ngày mà không có thức ăn và nước uống. "Bầy sói" rút lui về Majuro thuộc quần đảo Marshall vào ngày 8 tháng 11.
Lịch sử hoạt động > 1945 > Chuyến tuần tra thứ chín và thứ mười

Lên đường vào ngày 17 tháng 12, 1944 cho chuyến tuần tra thứ chín, Sawfish quay trở lại vùng biển Đài Loan để tiếp tục nhiệm vụ tìm kiếm và giải cứu. Nó cứu vớt một phi công vào ngày 21 tháng 1, 1945 trước khi lên đường quay trở về Guam thuộc quần đảo Mariana để tái trang bị, đi đến Apra Harbor vào ngày 4 tháng 2. Chiếc tàu ngầm lại lên đường vào ngày 10 tháng 3 cho chuyến tuần tra thứ mười, cũng là chuyến cuối cùng, để phục vụ tìm kiếm và giải cứu tại khu vực quần đảo Ryūkyū phục vụ cho các chiến dịch không kích nhằm chuẩn bị cho cuộc đổ bộ lên Okinawa. Khi hoàn thành nhiệm vụ, nó quay trở về Trân Châu Cảng vào ngày 26 tháng 4, rồi tiếp tục quay về San Francisco để được đại tu tại xưởng tàu của hãng Bethlehem Steel Company.
Lịch sử hoạt động > 1946 - 1960

Sawfish hoàn tất công việc trong xưởng tàu và đang trên đường hướng sang vùng biển quần đảo Hawaii khi Nhật Bản chấp nhận đầu hàng vào ngày 15 tháng 8, giúp chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột. Nó đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 22 tháng 8, nhưng được lệnh quay trở về vùng bờ Tây để phục vụ cho việc huấn luyện tại Trường Sonar Hạm đội tại San Diego. Con tàu có chuyến đi đến Hawaii vào đầu năm 1946, rồi quay trở lại San Francisco vào ngày 22 tháng 3 để chuẩn bị ngừng hoạt động.
Nó được cho xuất biên chế vào ngày 26 tháng 6, 1946, và được đưa về Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương, neo đậu tại Xưởng hải quân Mare Island cho đến tháng 5, 1947. Con tàu được chuyển đến San Pedro, California để phục vụ như tàu huấn luyện cho nhân sự thuộc Hải quân Dự bị Hoa Kỳ. Tên nó được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 4, 1960, và con tàu bị bán để tháo dỡ vào ngày 14 tháng 11, 1960.
Phần thưởng

Sawfish được tặng thưởng tám Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II. Nó được ghi công đã đánh chìm sáu tàu Nhật Bản, bao gồm một tàu ngầm, với tổng tải trọng 22.504 tấn.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |


| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
Dãi băng Hoạt động Tác chiến
| Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ | Huân chương Chiến dịch Châu Á-Thái Bình Dương với 8 Ngôi sao Chiến trận | Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II |
Cảng Đà Nẵng

Cảng Đà Nẵng
Cảng Đà Nẵng hiện là một cảng biển tổng hợp quốc gia, đầu mối khu vực (cảng loại I) của Việt Nam nằm trong nhóm cảng duyên hải Nam Trung Bộ, song đang được Chính phủ Việt Nam quy hoạch để trở thành một cảng cửa ngõ quốc tế (cảng loại IA) trong tương lai.
Hiện nay, cảng Đà Nẵng có 3 khu bến: Tiên Sa - Sơn Trà, Liên Chiểu và Thọ Quang.
Tiên Sa - Sơn Trà là khu bến chính và là bến cảng tổng hợp có luồng vào dài 8 km, độ sâu -12 m, có khả năng tiếp nhận tàu từ 3 vạn đến 5 vạn DWT, tàu container tới 4 nghìn TEU và tàu khách du lịch tới 10 vạn GRT. Cảng có tổng diện tích bãi là 21,87ha. Theo quy hoạch của Chính phủ, khu bến này sẽ được nâng cấp để có thể đón nhận tàu tới 50 vạn DWT vào năm 2020. Sau khi cảng Liên Chiểu hoàn thành thì cảng Tiên Sa có khả năng sẽ được chuyển công năng sang cảng phục vụ du lịch.
Liên Chiểu hiện nay là khu bến chuyên dùng gắn liền với Khu Công nghiệp Liên Chiểu, có khả năng tiếp nhận tàu tới 10 nghìn DWT, nhưng trong tương lai sẽ được nâng cấp để trở thành khu bến tổng hợp và thay khu bến Tiên Sa - Sơn Trà làm khu bến chính, có thể nhận tàu tới 80 nghìn DWT vào năm 2020, có khả năng đạt 46 triệu tấn/năm.
Thọ Quang là khu bến phục vụ nhu cầu khai thác của khu bến cảng cá Thọ Quang và các cảng của Nhà máy quân sự trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và tiếp nhận tàu trọng tải cho đến tàu 10.000DWT hành thủy và nâng cao năng lực chung cho toàn bộ tuyến luồng về công tác dân sự, quân sự tại khu vực này.
Văn phòng Cảng Đà Nẵng, 26 Bạch Đằng.
Chú thích

↑  “Bến cảng Tiên Sa | CỤC HÀNG HẢI VIỆT NAM”. www.vinamarine.gov.vn. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 25 tháng 12 năm 2023.
↑  “Theo Báo Xây dựng”.
Riyadh
Lịch sử > Lịch sử sơ khởi

Trong giai đoạn tiền Hồi giáo, thành phố nằm tại địa điểm được gọi là Hajr (tiếng Ả Rập: حجر), và được cho là do bộ lạc Banu Hanifa lập nên. Hajr có vai trò là thủ phủ của tỉnh Al Yamamah, các thống đốc của tỉnh này chịu trách nhiệm đối với hầu hết miền trung và miền đông bán đảo Ả Rập dưới thời các đế quốc Umayyad và Abbas. Al-Yamamah tách khỏi Đế quốc Abbas vào năm 866 và khu vực nằm dưới quyền cai trị của Vương triều Ukhaydhir, vương triều này dời đô từ Hajr đến Al Kharj lân cận. Thành phố bước vào một giai đoạn suy thoái kéo dài. Đến thế kỷ XIV, lữ khách Bắc Phi Ibn Battuta viết về chuyến đi của ông đến Hajr, mô tả nơi này là "thành phố chính của Al-Yamamah, và có tên là Hajr". Ibn Battuta mô tả địa phương là một thành phố gồm các con kênh và cây cối, hầu hết cư dân thuộc bộ lạc Bani Hanifa, và tường thuật rằng ông tiếp tục cùng thủ lĩnh địa phương đến Mecca để thực hiện Hajj.
Sau đó, Hajr tan rã thành một số khu định cư và lãnh địa riêng biệt, đáng chú ý nhất trong số này là Migrin (hay Muqrin) và Mi'kal, song tên gọi Hajr tiếp tục xuất hiện trong thơ dân gian địa phương. Đề cập sớm nhất được biết đến về khu vực với tên Riyadh là trong tường thuật của một người chép sử thế kỷ XVII về một sự kiện từ năm 1590. Năm 1737, một người tị nạn từ Manfuha lân cận có tên là Deham ibn Dawwas đoạt quyền kiểm soát Riyadh. Ibn Dawwas cho xây một bức tường duy nhất bao quanh các khu khác nhau tại Riyadh, khiến chúng trở thành một thị trấn duy nhất trên thực tế.
Lịch sử > Lịch sử hiện đại

Kể từ thập niên 1940, Riyadh nhanh chóng phát triển từ một thị trấn tương đối hẹp, cô lập về không gian thành một đại đô thị rộng lớn. Khi Quốc vương Saud lên nắm quyền, ông đặt mục tiêu hiện đại hoá Riyadh, và bắt đầu phát triển khu dinh thự hoàng gia Annasriyyah vào năm 1950. Theo mô hình của các thành phố tại Hoa Kỳ, các khu dân cư mới và toàn bộ các khu phố được lập ra theo mô hình gần giống ô bàn cờ và được liên kết qua các đường chính có hiệu suất cao đến những khu vực nội đô. Mô hình ô bàn cờ trong thành phố được áp dụng vào năm 1953. Tăng trưởng dân số trong đô thị vào giai đoạn 1974-1992 đạt trung bình 8,2 phần trăm mỗi năm.
Kể từ thập niên 1990, thành phố từng xảy ra nhiều vụ tấn công khủng bố vào cư dân địa phương và người ngoại quốc, và các cuộc kháng nghị chống lại hoàng tộc. Ngày 13 tháng 11 năm 1995, một quả bom xe phát nổ bên ngoài một toà nhà của Vệ binh Quốc gia khiến sáu người thiệt mạng và trên 60 người bị thương. Ngày 12 tháng 5 năm 2003, 34 người thiệt mạng trong một vụ tấn công tự sát nhằm vào các thường dân Hoa Kỳ. Ngày 8 tháng 11 năm 2003, một vụ tấn công bom xe tại khu nhà ở Muhiya khiến 18 người thiệt mạng và 122 người bị thương. Al-Qaeda tuyên bố nhận trách nhiệm cho các vụ tấn công. Ngày 23 tháng 6 năm 2006, lực lượng an ninh Ả Rập Xê Út xông vào một nơi ẩn náu của al-Qaeda tại khu phố al-Nakhil; kết quả là sáu phần tử cực đoan và một cảnh sát thiệt mạng. Thị trưởng của Riyadh từ năm 2015 là Ibrahim Mohammed Al Sultan, ông là một quan chức giao thông nhiều kinh nghiệm.
Kể từ năm 2017, Riyadh đã là mục tiêu của tên lửa từ Yemen. In March 2018, one person died as a result of a missile attack. Vào tháng 3 năm 2018, một người đã chết do một vụ tấn công bằng tên lửa. Số lượng tên lửa nhắm vào Riyadh là một phần nhỏ trong số hàng chục tên lửa được bắn từ Yemen vào Ả Rập Xê-út do sự can thiệp của Ả Rập Xê-út vào Yemen. Vào tháng 4 năm 2018, tiếng súng lớn đã được nghe thấy ở Khozama; điều này dẫn đến tin đồn về một âm mưu đảo chính.
Thị trưởng là Hoàng tử Faisal bin Abdulaziz. Bin Abdulaziz được bổ nhiệm vào năm 2019 theo sắc lệnh hoàng gia và kế vị Tariq bin Abdul Aziz Al-Faris.
Theo Chỉ số Trung tâm Tài chính Toàn cầu, Riyadh xếp hạng 77 trong hai năm 2016–2017. Mặc dù thứ hạng đã tăng lên 69 vào năm 2018, nhưng chính quyền cần phải đa dạng hóa nền kinh tế cho thủ đô để tránh điều mà Ngân hàng Thế giới gọi là "cuộc khủng hoảng nghèo đói đang rình rập" do giá dầu thấp kéo dài và các khoản trợ cấp ngày càng cao của nhà nước.
Riyadh có trường đại học dành riêng cho nữ sinh lớn nhất thế giới, đó là Đại học Công chúa Nora bint Abdul Rahman.
Riyadh hiện nay là trung tâm hành chính và là một trung tâm thương nghiệp lớn tại Ả Rập Xê Út. Theo Cơ quan đồng hành bất động sản Ả Rập Xê Út, hầu hết các công ty lớn trong nước lập trụ sở duy nhất hoặc một văn phòng lớn trong thành phố. Do đó, thành phố có mức tăng trưởng đáng kể về phát triển nhà cao tầng tại khắp các khu vực. Đáng chú ý nhất trong số đó là Quận Tài chính Quốc vương Abdulla, nó nhanh chóng trở thành trung tâm kinh doanh trọng yếu trong thành phố.
Địa lý

Riyadh được chia thành 14 đô thị nhánh, cộng với khu Ngoại giao. Mỗi đô thị nhánh gồm một số khu, tổng cộng có trên 130 khu, một số khu bị phân giữa giữa nhiều đô thị nhánh. Các đô thị nhánh là Al-Shemaysi, Irqah, Al-Ma'athar, Al-Olayya, Al-Aziziyya, Al-Malaz, Al-Selayy, Nemar, Al-Neseem, Al-Shifa, Al-'Urayja, Al-Bat'ha, Al-Ha'ir, Al-Rawdha, và Al-Shimal ("Bắc"). Khu Olaya là trung tâm thương nghiệp của thành phố, với nơi ở, giải trí, ăn uống và mua sắm. Kingdom Centre, Al Faisalyah và phố Al-Tahlya là các dấu mốc đáng chú ý nhất trong khu vực. Trung tâm thành phố gồm Al-Bathaa và Al-Deerah, đây cũng là phần cổ nhất tại thành phố.
Một số khu chính tại Riyadh là:
Al-Bat'ha
Al-Deerah (old Riyadh)
Mi'kal
Manfuha
Manfuha Al-Jadidah (منفوحة الجديدة – "Manfuha mới")
Al-'Oud
Al-Mansorah
Al-Margab
Salam
Jabrah
Al-Yamamah
'Otayyigah
Al-'Olayya & Sulaymaniyyah
Al-'Olayya
Al-Sulaymaniyyah
Al Izdihar
Khu Quốc vương Fahd
Al-Masif
Al-Murooj
Al-Mugharrazat
Al-Wurood
Nemar
Nemar
Dharat Nemar
Tuwaiq
Hazm
Deerab
Irqah
Irqah
Al-Khozama
Khu Ngoại giao
Al-Shemaysi
Al-Shemaysi
Eleyshah
Al-Badi'ah
Syah
Al-Nasriyyah
Umm Sleym
Al-Ma'athar
Umm Al-Hamam (Đông)
Al-Ma'athar
Al-Olayya
Al-Nakheel
Khuôn viên chính Đại học Quốc vương Saud
Umm Al-Hamam (Đông)
Umm Al-Hamam (Tây)
Al-Ma'athar Al-Shimali ("Bắc Ma'athar")
Al-Rahmaniyya
Al-Muhammadiyya
Al-Ra'id
Al-Ha'ir
Al-Ha'ir
Al-Ghannamiyyah
Uraydh
Al-'Aziziyyah
Ad Dar Al Baida
Taybah
Al Mansouriyah
Al-Malaz
Al-Malaz
Al-Rabwah
Al-Rayyan
Jarir
Al-Murabba'
Al-Shifa
Al-Masani'
Al-Shifa
Al-Mansuriyya
Al-Marwah
Al-Urayja
Al-Urayja
Al-Urayja Al-Wusta ("Trung Urayja")
Al-Urayja (Tây)
Shubra
Dharat Laban
Hijrat Laban
As-Suwaidi
As-Suwaidi (Tây)
Sultanah
Al-Shemal
Al-Malga
Al-Sahafa
Hittin
Al-Wadi
Al-Ghadir
Al-Nafil
Khuôn viên chính Đại học Imam Muhammad ibn Saud
Al-Qayrawan
Al-Aqiq
Al-Naseem
Al-Naseem (Đông)
Al-Naseem (Tây)
As-Salam
Al-Manar
Al-Rimayah
Al-Nadheem
Al-Rawdhah
Al-Rawdhah
Al-Qadisiyah
Al-M'aizliyyah
Al-Nahdhah
Gharnatah (Granada)
Qortubah (Cordoba)
Al-Hamra
Al-Qouds
Al-Selayy
Al-Selayy
Ad Difa'
Al Iskan
Khashm Al-'Aan
Al-Sa'adah
Al-Fayha
Al-Manakh
Khu Tài chính Quốc vương Abdullah
Nhân khẩu

| Năm | Số dân | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1918  | 18.000 | —     |
| 1924  | 30.000 | +66.7% |
| 1944  | 50.000 | +66.7% |
| 1952  | 80.000 | +60.0% |
| 1960  | 150.000 | +87.5% |
| 1972  | 500.000 | +233.3% |
| 1978  | 760.000 | +52.0% |
| 1987  | 1.389.000 | +82.8% |
| 1992  | 2.776.000 | +99.9% |
| 1997  | 3.100.000 | +11.7% |
| 2009  | 4.873.723 | +57.2% |
| 2013  | 5.899.528 | +21.0% |
| 2016  | 6.506.700 | +10.3% |
Nguồn: Dữ liệu nhân khẩu
Thành phố có 40.000 cư dân vào năm 1935 và 83.000 cư dân vào năm 1949. Thành phố có mức tăng trưởng dân số rất cao, từ 150.000 cư dân trong thập niên 1960 lên đến hơn 7 triệu theo số liệu gần đây. Theo điều tra nhân khẩu vào năm 2010, 65% dân số thuộc các gia đình gốc Ả Rập Xê Út còn 35% dân số thuộc các gia đình ngoại quốc. Hầu hết dân số ở đây là những người theo Hồi giáo Sunni.