Aliénor xứ Aquitaine

| Aliénor xứ Aquitaine Aliénor d'Aquitaine |
| --- | --- |
Hình ảnh của Vương hậu Aliénor bởi Frederick Sandys vào năm 1858
Nữ công tước xứ Aquitaine
Tại vị: 4 tháng 9, 1137 – 1 tháng 4, 1204   (66 năm, 210 ngày)
Tiền nhiệm: Guillaume X 
Kế nhiệm: Jean I 
Nữ bá tước xứ Poitiers
Tại vị: 4 tháng 9, 1137 – 1153
Tiền nhiệm: William VIII 
Kế nhiệm: William IX 
Vương hậu nước Pháp
Tại vị: 1 tháng 4, 1137 – 21 tháng 3, 1152   (14 năm, 355 ngày)
Tiền nhiệm: Adelaide xứ Maurienne
Kế nhiệm: Constanza của Castilla
Vương hậu nước Anh
Tại vị: 25 tháng 10, 1154 – 6 tháng 7, 1189   (34 năm, 254 ngày)
Đăng quang: 19 tháng 12, 1154
Tiền nhiệm: Mathilde xứ Boulogne
Kế nhiệm: Berenguela của Navarra
Thông tin chung
Sinh: 1122 hoặc 1124 Poitiers, Bordeaux, hoặc Nieul-sur-l'Autise
Mất: 1 tháng 4, 1204 (80 hoặc 82 tuổi) Poitiers
An táng: Tu viện Fontevraud, Fontevraud
Phối ngẫu: Louis VII của Pháp  Henry II của Anh 
Hậu duệ:  Marie, Bá tước phu nhân xứ Champagne  Alix, Bá tước phu nhân xứ Blois  William IX, Bá tước Poitiers  Henry Vua trẻ  Matilda, Công tước phu nhân xứ Sachsen  Richard I, Quốc vương nước Anh   Geoffrey II, Công tước xứ Bretagne  Eleanor, Vương hậu Castilla  Joan, Vương hậu Sicilia  John, Quốc vương nước Anh  
Vương tộc: Nhà Poitiers   Nhà Capet (kết hôn)   Nhà Plantagenet/Angevin (kết hôn)
Thân phụ: Guillaume X xứ Aquitaine
Thân mẫu: Aenor de Châtellerault
Tôn giáo: Công giáo La Mã
Aliénor xứ Aquitaine (tiếng Pháp: Aliénor/Éléonore d'Aquitaine; tiếng Anh: Eleanor of Aquitaine; 1122 hoặc 1124 – 1 tháng 4, 1204) là một trong những phụ nữ quyền lực và giàu có nhất Tây Âu trong giai đoạn Trung kỳ Trung cổ, là thành viên của nhà Ramnulfid (cũng gọi là Nhà Poitiers, gia tộc thống trị vùng Tây Nam nước Pháp). Bà trở thành Nữ công tước xứ Aquitaine (Duchess of Aquitaine) khi còn là đứa trẻ, nắm vị trí cai trị xứ Nouvelle-Aquitaine một cách độc lập. Sau đó, bà trở thành Vương hậu nước Pháp (1137–1152) và Vương hậu nước Anh (1154–1189). Bà là người bảo trợ cho các nhà văn như Wace, Benoît de Sainte-Maure, và Bernart de Ventadorn.
Sự kế thừa xứ Aquitaine của Aliénor khiến bà trở thành cô dâu danh giá nhất châu Âu. Sau 3 tháng trở thành Nữ công tước, bà đã cưới Louis VII của Pháp, con trai Louis VI của Pháp, người bảo hộ xứ của bà. Khi là Vương hậu của Pháp, chồng bà đã tham gia vào cuộc Thập tự chinh thứ 2. Một thời gian sau đó bà đã tìm cách hủy bỏ cuộc hôn nhân này, nhưng đã bị Giáo hoàng Eugene III bác bỏ. Tuy nhiên, sau khi Alix, đứa con gái thứ 2 ra đời, Louis đã đồng ý ly hôn vì họ không có 1 đứa con trai sau 15 năm lấy nhau. Họ chính thức tiêu hôn ngày 11 tháng 3, 1152, những người con gái của họ vẫn được coi là chính thống và quyền nuôi dưỡng thuộc về Louis, trong khi đất đai của Aliénor được phục hồi lại cho bà.
Ngay sau khi cuộc ly hôn được công nhận, Aliénor đã đính hôn với Henry, Công tước xứ Normandy và Bá tước xứ Anjou, người trở thành Quốc vương nước Anh vào năm 1154. Henry có mối quan hệ họ hàng với bà, và trẻ hơn bà 9 tuổi. Đám cưới của họ được tổ chức vào 18 tháng 5 năm 1152, khoảng 8 tuần sau cuộc tiêu hôn của Aliénor, diễn ra ở một nhà thờ tại Poitiers, Pháp. Trong 13 năm sau đó, bà đã sinh cho Henry 8 đứa con: năm con trai và ba con gái. Tuy nhiên, Henry và Aliénor sau đó lại ghẻ lạnh với nhau. Henry giam bà năm 1173 vì giúp đỡ con trai bà nổi dậy chống lại nhà vua. Bà không được thả cho đến 6 tháng 7, 1189 khi nhà vua chết và con trai của họ, Richard I lên ngôi Quốc vương nước Anh.
Khi Richard I tham gia Cuộc thập tự chinh thứ ba, Aliénor đã ở lại Vương quốc và giữ vai trò nhiếp chính tối cao, đến khi nhà vua trở về ông đã bị bà bắt giam và cầm tù. John, người con trai nhỏ tuổi nhất của bà lên ngôi Quốc vương nước Anh thay thế và bà vẫn giữ vai trò nhiếp chính lớn nhất.
Bà được xem là người phụ nữ giàu có và quyền lực nhất của cả thời kì Trung cổ cho đến thế kỉ XVII. Ngoài ra, bà sống thọ nhất trong tất cả các vương hậu Anh quốc, chỉ đứng sau Elizabeth. Trước đây từng có Emma xứ Normandie cũng được xem là vị vương hậu có tuổi thọ cao nhất.