Hà Tĩnh (thành phố)
Lịch sử

Địa bàn thành phố Hà Tĩnh ngày nay vào thời kỳ Bách Việt thuộc Vương quốc Việt Thường, sau đó thuộc về Vương quốc Văn Lang rồi Âu Lạc.
Thời Nhà Triệu thuộc Quận Cửu Chân.
Thời Bắc thuộc nằm trong châu Phúc Lộc.
Nhà Tiền Lê (980–1008) thuộc châu Thạch Hà.
Năm 1025, thuộc trại Định Phiên (nhà Lý).
Từ năm 1226 đến năm 1407 thuộc châu Nhật Nam (Nhà Trần – Hồ).
Trong giai đoạn 1407–1427 là đất huyện Bàn Thạch, châu Nam Tĩnh (Kỷ thuộc Minh).
Năm 1469, vua Lê Thánh Tông định bản đồ đất nước cho đến đầu đời Nguyễn là đất Thạch Hà, phủ Hà Hoa, thừa tuyên Nghệ An.
Năm 1831, vua Minh Mạng nhà Nguyễn chia trấn Nghệ An thành 2 tỉnh: Nghệ An (phía bắc sông Lam) và Hà Tĩnh (phía nam sông Lam). Khi đó xã Trung Tết, huyện Thạch Hà, phủ Hà Hoa, được chọn làm nơi đặt trụ sở tỉnh lỵ tỉnh Hà Tĩnh.
Tháng 2 năm 1886, Pháp nổ súng chiếm Thành Sen.
Ngày 3 tháng 7 năm 1924, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định về việc thành lập thị xã Hà Tĩnh. Ngoài 4 xã mới sáp nhập năm 1920 là: Đông Quế, Xã Tắc, Trung Hậu, Tiền Bạt, nội thị chia làm 8 khu phố: Tịnh Trung, Hoàn Thị, Tiền Môn, Hậu Môn, Tả Môn, Hữu Môn, Tân Giang, Nam Ngạn.
Năm 1942, thị xã Hà Tĩnh là tỉnh lỵ với diện tích 247 ha và 4.400 dân.
Năm 1946, thị xã Hà Tĩnh được nâng lên thành đơn vị hành chính ngang huyện, thuộc tỉnh. Diện tích 1,2 km² và dân số khoảng dưới 5.000 người.
Trong giai đoạn 1946–1957, thị xã Hà Tĩnh không thuộc tỉnh và chỉ là một đơn vị hành chính ngang xã, thuộc huyện Thạch Hà.
Năm 1958, thị xã trở lại là đơn vị hành chính thuộc tỉnh, nhưng cũng chỉ là một đơn vị cơ sở ngang xã.
Năm 1960, thị xã Hà Tĩnh được công nhận là đơn vị hành chính tương đương cấp huyện.
Năm 1975, thị xã vừa làm chức năng cấp huyện, vừa làm chức năng cơ sở, trực tiếp quản lý hai tiểu khu Bắc Hà, Nam Hà.
Trong giai đoạn 1976–1991, thị xã Hà Tĩnh là một đơn vị hành chính thuộc tỉnh Nghệ Tĩnh.
Tháng 9 năm 1989, sáp nhập 6 xã: Đại Nài, Thạch Linh, Thạch Phú, Thạch Quý, Thạch Trung và Thạch Yên thuộc huyện Thạch Hà vào thị xã Hà Tĩnh.
Năm 1991, thị xã Hà Tĩnh là tỉnh lỵ của tỉnh Hà Tĩnh mới tái lập.
Ngày 23 tháng 12 năm 1993, Chính phủ ban hành Nghị định số 101-CP. Theo đó:
Thành lập phường Tân Giang trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và nhân khẩu của 2 phường: Bắc Hà, Nam Hà và xã Thạch Quý.
Thành lập phường Trần Phú trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và dân số của phường Bắc Hà và 2 xã: Thạch Linh, Thạnh Quý.
Ngày 2 tháng 1 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định số 09/2004/NĐ-CP về việc:
Chuyển 2.553,24 ha diện tích tự nhiên và 16.976 nhân khẩu (gồm toàn bộ 5 xã: Thạch Hạ, Thạch Môn, Thạch Đồng, Thạch Hưng, Thạch Bình) thuộc huyện Thạch Hà về thị xã Hà Tĩnh quản lý.
Thành lập phường Hà Huy Tập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Thạch Phú.
Thành lập phường Đại Nài trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Đại Nài.
Thị xã Hà Tĩnh có 5.618,62 ha diện tích tự nhiên và 77.306 nhân khẩu với 15 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 6 phường: Bắc Hà, Nam Hà, Trần Phú, Tân Giang, Hà Huy Tập, Đại Nài và 9 xã: Thạch Linh, Thạch Trung, Thạch Quý, Thạch Yên, Thạch Hạ, Thạch Môn, Thạch Đồng, Thạch Hưng, Thạch Bình.
Ngày 19 tháng 7 năm 2006, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1048/QĐ-BXD về việc công nhận thị xã Hà Tĩnh là đô thị loại III.
Ngày 7 tháng 2 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 20/2007/NĐ-CP về việc:
Thành lập phường Nguyễn Du trên cơ sở một phần của các phường Bắc Hà, Trần Phú và các xã: Thạch Linh, Thạch Quý, Thạch Trung.
Thành lập phường Văn Yên trên cơ sở toàn bộ xã Thạch Yên, một phần của phường Tân Giang và một phần của xã Thạch Quý.
Thành lập phường Thạch Quý trên cơ sở phần còn lại của xã Thạch Quý.
Thành lập phường Thạch Linh trên cơ sở phần còn lại của xã Thạch Linh.
Thị xã Hà Tĩnh có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 10 phường: Bắc Hà, Đại Nài, Hà Huy Tập, Nam Hà, Nguyễn Du, Tân Giang, Thạch Linh, Thạch Quý, Trần Phú, Văn Yên và 6 xã: Thạch Bình, Thạch Đồng, Thạch Hạ, Thạch Hưng, Thạch Môn, Thạch Trung với 5.632,64 ha diện tích tự nhiên và 112.710 nhân khẩu.
Ngày 28 tháng 5 năm 2007, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 89/2007/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Hà Tĩnh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số và các đơn vị hành chính trực thuộc của thị xã Hà Tĩnh.
Thành phố Hà Tĩnh có 16 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 10 phường và 6 xã với 5.632 ha diện tích tự nhiên và 117.546 nhân khẩu.
Ngày 13 tháng 2 năm 2019, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 175/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Hà Tĩnh là đô thị loại II thuộc tỉnh Hà Tĩnh.
Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2019 – 2021 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, thành lập xã Đồng Môn trên cơ sở xã Thạch Đồng và xã Thạch Môn.
Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1283/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó:
Chuyển 11 xã: Đỉnh Bàn, Tân Lâm Hương, Thạch Đài, Thạch Hải, Thạch Hội, Thạch Khê, Thạch Lạc, Thạch Thắng, Thạch Trị, Thạch Văn, Tượng Sơn thuộc huyện Thạch Hà về thành phố Hà Tĩnh quản lý.
Chuyển xã Cẩm Vịnh và xã Cẩm Bình thuộc huyện Cẩm Xuyên về thành phố Hà Tĩnh quản lý.
Chuyển xã Hộ Độ thuộc huyện Lộc Hà vừa giải thể về thành phố Hà Tĩnh quản lý.
Sáp nhập phường Nguyễn Du và một phần phường Trần Phú vào phường Bắc Hà.
Sáp nhập phường Thạch Linh vào phường Trần Phú.
Thành lập 4 phường: Thạch Hưng, Thạch Trung, Thạch Hạ, Đồng Môn trên cơ sở 4 xã có tên tương ứng.
Thành phố Hà Tĩnh có 27 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 12 phường và 15 xã như hiện nay.
Ngày 5 tháng 12 năm 2024, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1515/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Hà Tĩnh mở rộng, tỉnh Hà Tĩnh đạt tiêu chí đô thị loại II.
Thành phố Hà Tĩnh có 12 phường và 15 xã như hiện nay.