Tập đoàn quân Xe tăng Cận vệ 1 (Nga)
Thành lập lần thứ hai

Tập đoàn quân xe tăng 1 được thành lập lần thứ hai vào ngày 30 tháng 1 năm 1943 (Sắc lệnh số 46021) trên cơ sở Tập đoàn quân 29, dưới sự chỉ huy của tư lệnh binh chủng thiết giáp nổi tiếng, Trung tướng Lục quân Mikhail Katukov, được đích thân Stalin bổ nhiệm. Tập đoàn quân được điều động đến Phương diện quân Tây Bắc. Quân đoàn cơ giới 3 (sau này trở thành Quân đoàn cơ giới cận vệ 8) và Quân đoàn xe tăng 6 (sau này trở thành Quân đoàn xe tăng cận vệ 11) cùng thành lập và phục vụ trong biên chế Tập đoàn quân trong suốt cuộc chiến. Đơn vị nhanh chóng được chuyển đến Phương diện quân Voronezh để bảo vệ cánh phía nam của Kursk. Đơn vị đã được trao một Danh hiệu cận vệ và trở thành Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 1 vào tháng 4 năm 1944, và Katukov được thăng cấp Thượng tướng.
Vào ngày 1 tháng 1 năm 1945, Biên chế của Tập đoàn quân gồm:
Quân đoàn cơ giới cận vệ 8 (Thiếu tướng Ivan Dremov) (3 tháng 1 năm 1944 - 9 tháng 5 năm 1945)
Lữ đoàn cơ giới cận vệ 19
Lữ đoàn cơ giới cận vệ 20
Lữ đoàn cơ giới cận vệ 21
Lữ đoàn xe tăng cận vệ 1
Trung đoàn xe tăng độc lập cận vệ 48
Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 353
Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 400
Trung đoàn súng cối cận vệ 265 *
Tiểu đoàn súng cối cận vệ 405 *
Trung đoàn pháo phòng không cận vệ 358
Tiểu đoàn mô tô cận vệ 8
Quân đoàn xe tăng cận vệ 11 (Đại tá Hamazasp Babadzhanian) (25 tháng 8 năm 1944 - 9 tháng 5 năm 1945)
Lữ đoàn xe tăng cận vệ 40
Lữ đoàn xe tăng cận vệ 44
Lữ đoàn xe tăng cận vệ 45
Lữ đoàn súng trường cơ giới cận vệ 27
Trung đoàn pháo tự hành hạng nặng cận vệ 399
Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 362
Trung đoàn pháo tự hành 1454
Trung đoàn pháo binh hạng nhẹ 350
Trung đoàn súng cối cận vệ 270 *
Tiểu đoàn súng cối cận vệ số 53 *
Trung đoàn pháo phòng không 1018
Tiểu đoàn xe mô tô cận vệ 9
Trực thuộc Tập đoàn quânː
Lữ đoàn xe tăng cận vệ 64
Trung đoàn xe tăng biệt động cận vệ 11
Lữ đoàn pháo tự hành hạng nhẹ 19
Lữ đoàn pháo binh hạng nhẹ 197
Trung đoàn súng cối cận vệ 79 *
Lữ đoàn công binh cơ giới 17
Trung đoàn không quân liên lạc cận vệ số 191
Trung đoàn xe máy 6
Trung đoàn xe máy cận vệ 12
* Trung đoàn súng cối cận vệ (hoặc Tiểu đoàn) (tiếng Nga: гвардейский минометный полк (дивизион)) là tên gọi công khai được sử dụng cho các đơn vị phóng pháo phản lực Katyusha.  Đơn vị tham gia vào Trận Kursk, Chiến dịch Proskurov-Chernovtsy, Chiến dịch Lvov-Sandomierz, Chiến dịch Vistula-Oder và Trận Berlin.  Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 1 đã được trao tặng Huân chương Cờ đỏ sau chiến tranh, và trở thành một phần của lực lượng chiếm đóng của Liên Xô tại Đức, được gọi là Nhóm lực lượng Liên Xô tại Đức, có trụ sở chính tại Dresden. Năm 1968, Đơn vị cùng với Sư đoàn xe tăng cận vệ 11 và Sư đoàn súng trường cận vệ 20 tham gia cuộc xâm lược của Liên Xô vào Tiệp Khắc, nhưng sau đó ngay lập tức quay trở lại các đơn vị đồn trú của mình. Vào cuối những năm 1980, Tập đoàn quân bao gồm Sư đoàn súng trường cơ giới cận vệ 20, Sư đoàn xe tăng 9 và Sư đoàn xe tăng cận vệ 11. Bộ chỉ huy được rút về Smolensk, trong Quân khu Mátxcơvavào đầu những năm 1990, và mất danh hiệu 'Xe tăng' vào năm 1995. Trong thời kỳ cuối cùng trong Quân đội Nga, nó bao gồm Sư đoàn xe tăng Cận vệ 4 'Kantemir' và Sư đoàn súng trường cơ giới số 144 (đã được rút khỏi Tallinn ở Estonia). Đơn vị được giải tán vào năm 1998.