stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tây Đức
Lịch sử

Bài chi tiết: Lịch sử Đức (1945–1990)
Sau chiến tranh thế giới thứ hai, lãnh đạo các nước Hoa Kỳ, Anh Quốc, và Liên Xô đã tổ chức Hội nghị Yalta để bàn về những dàn xếp cho tương lai của châu Âu thời hậu chiến và thương lượng về các hành động chống lại Nhật Bản. Hội nghị đã đi đến thỏa thuận về chia cắt nước Đức thành 4 khu vực chiếm đóng, Khu vực Pháp chiếm đóng là vùng viễn tây, của Anh là vùng tây bắc, của Hoa Kỳ là vùng phía nam và của Liên Xô là vùng phía đông. Việc này không nhằm mục đích chia cắt nước Đức mà chỉ để định rõ vùng để thuận tiện cho quản lý.
Các khu vực nguyên thuộc về Đức ở phía đông của sông Oder và Neisse nằm dưới sự kiểm soát của Ba Lan, và hàng triệu người Đức đã bị trục xuất khỏi đây và được người Ba Lan thay thế. (Liên Xô cũng đã làm điều tương tự trên một phần đất đai rộng lớn tại miền đông Ba Lan và Đông Phổ) Năm 1946–1949, ba vùng sáp nhập theo từng bước. Đầu tiên là các khu vực của Anh và Mỹ kết hợp lại thành Bizonia và hoạt động giống như một nhà nước, vài tháng sau đó khu vực của Pháp đã sáp nhập vào Trizonia. Cùng lúc đó, các bang (Länder) được thành lập trên các khu vực của Đồng Minh thay thế cho các bang trước chiến tranh.
Ba bang tây nam của Tây Đức sáp nhập thành Baden-Württemberg vào năm 1952, và Saarland gia nhập Cộng hòa Liên bang Đức vào năm 1957. Ngoài 10 bang được thành lập, Tây Berlin được coi như bang thứ 11 trên thực tế. Mặc dù trên pháp lý Tây Berlin không thuộc Cộng hòa Liên bang Đức và nằm dưới sự kiểm soát của Hội đồng Kiểm soát Đồng Minh, lãnh thổ này đã có một số cơ quan của liên bang hoạt động một cách trực tiếp hay gián tiếp.
Năm 1949, với sự gia tăng căng thẳng của Chiến tranh Lạnh (tiêu biểu là Không vận Berlin năm 1948–1949), hai nước Đức đã được thành lập trên cơ sở các vùng kiểm soát của Đồng Minh phương Tây và Liên Xô và được gọi phổ biến là Tây Đức và Đông Đức trong tiếng Việt. Từ 3 tháng 10 năm 1990, Đông Đức sáp nhập vào Cộng hòa Liên bang Đức như ngày nay.
Lãnh thổ

Cộng hòa Liên bang Đức (Tây Đức) để thiết lập phạm vi ban đầu của nó, bao gồm chiến tranh thế giới thứ hai, sau khi lãnh thổ Đức của Hoa Kỳ, Anh và Pháp chiếm đóng lãnh thổ và thêm vào phía tây của Đức, trên lãnh thổ Đông Đức, gốc thủ đô nước Đức là Berlin trung tâm thành phố trong nửa phía tây của thời gian. Nó cũng thuộc lãnh thổ trên thực tế được thành lập bất hợp pháp ở Tây Đức. Kết quả là, Tây Berlin trở thành một vùng đất bị bao vây và được bao quanh bởi lãnh thổ Đông Đức.
Nhân khẩu > Tôn giáo

| Tôn giáo Tây Đức, 1970 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| tôn giáo | tôn giáo |  | % | % |
| EKD Kháng Cách | EKD Kháng Cách |    | 49% | 49% |
| Giáo hội Công giáo Roma | Giáo hội Công giáo Roma |    | 44,6% | 44,6% |
| Khác & Không liên kết | Khác & Không liên kết |    | 6,4% | 6,4% |
Quan hệ tôn giáo ở Tây Đức giảm từ thập niên 1960 trở đi. Sự liên kết tôn giáo đã giảm nhanh hơn giữa những người theo đạo Tin lành so với người Công giáo, khiến Giáo hội Công giáo La Mã vượt qua EKD là giáo phái lớn nhất ở nước này trong những năm 1970.
| Năm | EKD Kháng Cách [%] | Công giáo Rôma [%] | Hồi giáo [%] | Không tôn giáo [%] |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1950 | 50,6 | 45,8 | - | 3,6 |
| 1961 | 51,1 | 45,5 | - | 3,5 |
| 1970 | 49,0 | 44,6 | 1,3 | 3,9 |
| 1980 | 42,3 | 43,3 | - | - |
| 1987 | 41,6 | 42,9 | 2,7 | 11,4 |
Quan hệ với Đông Đức

Bài chi tiết: Tái thống nhất nước Đức
Vị trí chính thức của Tây Đức liên quan đến Đông Đức ngay từ đầu là chính phủ Tây Đức là người duy nhất được bầu cử dân chủ, và do đó là đại diện hợp pháp duy nhất của người dân Đức. Theo Học thuyết Hallstein, bất kỳ quốc gia nào (ngoại trừ Liên Xô và Bulgaria) công nhận chính quyền của Cộng hòa Dân chủ Đức sẽ không có quan hệ ngoại giao với Tây Đức.
Đầu những năm 1970, chính sách "Neue Ostpolitik" của Willy Brandt đã dẫn đến một hình thức công nhận lẫn nhau giữa Đông và Tây Đức. Hiệp định Moskva (tháng 8 năm 1970), Hiệp ước Warszawa (tháng 12 năm 1970), Thỏa thuận bốn cường quốc về Berlin (tháng 9 năm 1971), Hiệp định Transit (tháng 5 năm 1972), và Hiệp định cơ bản (1972) (tháng 12 năm 1972) đã góp phần bình thường hóa quan hệ giữa Đông và Tây Đức và dẫn đến cả hai nước Đức gia nhập Liên Hợp Quốc. Học thuyết Hallstein đã bị từ bỏ và Tây Đức đã ngừng yêu cầu một ủy thác độc quyền cho toàn bộ nước Đức.
Sau khi Ostpolitik quan điểm của Tây Đức là Đông Đức là một de facto Chính phủ trong phạm vi một quốc gia Đức duy nhất và một jure de tổ chức nhà nước của các bộ phận của Đức bên ngoài Cộng hòa Liên bang. Cộng hòa Liên bang tiếp tục duy trì rằng họ không thể trong các cấu trúc của chính mình công nhận CHDC Đức de jure là một quốc gia có chủ quyền theo luật pháp quốc tế; đồng thời thừa nhận rằng, trong các cấu trúc của luật pháp quốc tế, CHDC Đức là một quốc gia có chủ quyền độc lập. Bằng cách phân biệt, Tây Đức sau đó xem bản thân như là trong phạm vi ranh giới của riêng mình, không chỉ là de facto và de jure chính phủ, mà còn là duy nhất de jure đại diện hợp pháp của một "Đức nói chung" không hoạt động. Hai nước Đức từ bỏ mọi yêu sách để đại diện cho quốc tế khác; mà họ công nhận là nhất thiết ngụ ý một sự công nhận lẫn nhau về nhau khi cả hai có khả năng đại diện cho người dân của họ de jure tham gia vào tổ chức quốc tế và các thỏa thuận, chẳng hạn như Liên Hợp Quốc và Hiệp ước Helsinki cuối cùng.
Kinh tế > Phục hồi

Ngoài những rào cản vật lý phải vượt qua để phục hồi kinh tế Tây Đức, cũng có những thách thức về trí tuệ. Đồng Minh đã tịch thu tài sản trí tuệ có giá trị lớn, tất cả các bằng sáng chế của Đức, cả ở Đức và nước ngoài, và sử dụng chúng để tăng cường khả năng cạnh tranh công nghiệp bằng cách cấp phép cho các công ty Đồng minh.
Ngay sau khi Đức đầu hàng và trong hai năm tiếp theo, Mỹ đã theo đuổi một chương trình mạnh mẽ để thu hoạch tất cả các bí quyết công nghệ và khoa học cũng như tất cả các bằng sáng chế ở Đức. Cuốn sách "Công nghệ khoa học và bồi thường: Khai thác và cướp bóc ở Đức thời hậu chiến" của John Gimbel đã kết luận "khoản bồi thường trí tuệ" mà Hoa Kỳ và Vương quốc Anh thực hiện lên tới gần 10 tỷ đô la.
Trong hơn hai năm, chính sách này đã được thực hiện, nghiên cứu công nghiệp mới ở Đức bị cản trở vì nó không được bảo vệ và có sẵn miễn phí cho các đối thủ nước ngoài, được khuyến khích bởi các cơ quan chiếm đóng để truy cập tất cả các hồ sơ và cơ sở.
Kinh tế > Kế hoạch Marshall

Bài chi tiết: Kế hoạch Marshall
Trong khi đó, hàng ngàn nhà nghiên cứu và kỹ sư giỏi nhất của Đức đang làm việc tại Liên Xô và tại Hoa Kỳ (Xem Chiến dịch Osoaviakhim, Chiến dịch cái kẹp giấy).
Kế hoạch Marshall chỉ được mở rộng sang Tây Đức sau khi nhận ra sự đàn áp của nền kinh tế đang kìm hãm sự phục hồi của các quốc gia châu Âu khác và không phải là lực lượng chính đứng sau Wirtschaftswunder. Nếu như vậy, các quốc gia khác như Vương quốc Anh, nơi nhận được hỗ trợ kinh tế lớn hơn nhiều so với Tây Đức, cũng đã trải qua hiện tượng tương tự. Tuy nhiên, thường bị bỏ qua là ảnh hưởng của "những đóng góp không chính thức" của 150.000 quân chiếm đóng Hoa Kỳ, kiếm được tới 4 đô la Đức cho đồng đô la. Những nhãn hiệu này đã được sử dụng trong phạm vi Tây Đức để mua thực phẩm, các mặt hàng xa xỉ, bia và xe hơi, cũng như giải trí cho người dân địa phương và cho gái mại dâm. Trong các cuộc tập trận, số lượng binh sĩ như vậy sẽ tăng lên hơn 250.000. Tuy nhiên, số tiền viện trợ tiền tệ, chủ yếu dưới dạng các khoản vay, khoảng 1,4 tỷ đô la, đã bị lu mờ rất nhiều bởi số tiền mà người Đức phải trả lại khi bồi thường chiến tranh và các khoản phí mà quân Đồng minh đã trả cho người Đức cho chi phí liên tục của nghề nghiệp, khoảng 2,4 tỷ đô la mỗi năm. Năm 1953, Đức đã quyết định sẽ trả lại 1,1 tỷ đô la cho khoản viện trợ mà họ đã nhận được. Lần trả nợ cuối cùng được thực hiện vào tháng 6 năm 1971.
Những đòi hỏi của Chiến tranh Triều Tiên năm 1950 đã khiến cho tình trạng thiếu hàng hóa trên toàn cầu giúp vượt qua sự kháng cự kéo dài đối với việc mua các sản phẩm của Tây Đức. Vào thời điểm đó, Tây Đức có một lượng lớn lao động lành nghề, một phần là do các vụ trục xuất và di cư đã ảnh hưởng đến 16,5 triệu người Đức. Điều này đã giúp Tây Đức tăng hơn gấp đôi giá trị xuất khẩu của mình trong và ngay sau chiến tranh. Ngoài những yếu tố này, công việc nặng nhọc và thời gian dài hết công suất trong dân số vào những năm 1950, 1960 và đầu 1970 và lao động thêm được cung cấp bởi hàng ngàn Gastarbeiter ("công nhân khách", từ cuối những năm 1950) đã cung cấp một cơ sở quan trọng cho sự bền vững của sự phát triển kinh tế với lực lượng lao động bổ sung.
Từ cuối những năm 1950 trở đi, Tây Đức có một trong những nền kinh tế mạnh nhất thế giới. Các Đông Đức nền kinh tế cũng cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ, nhưng không nhiều như ở Tây Đức, do hệ thống quan liêu, di cư làm việc trong độ tuổi dân Đông Đức sang Tây Đức và tiếp tục bồi thường cho Liên Xô về nguồn lực. Thất nghiệp đạt mức thấp kỷ lục là 0.7–0.8% vào năm 1961–1966 và 1970–1971.
Ludwig Erhard, người từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Kinh tế trong nội các của thủ tướng Konrad Adenauer từ năm 1949 đến năm 1963 và sau đó sẽ tự mình trở thành Thủ tướng, thường được liên kết với Wirtschaftswunder của Tây Đức.
Chính trị

Trước sự thất bại của hệ thống đại diện theo tỷ lệ nghị viện của Cộng hòa Weimar, đồng thời tránh chế độ độc tài có thể có của hệ thống tổng thống, Tây Đức thực hiện một hệ thống chung và các đảng chính trị cần phải có 5% số ghế để vào quốc hội. Đối với hầu hết Tây Đức, chỉ có bốn đảng trong quốc hội: Liên minh Dân chủ Kitô giáo, Liên minh Xã hội Kitô giáo Bayern, Đảng Dân chủ Xã hội và Đảng Dân chủ Tự do Đức. Đảng Xanh vào Bundestag của Đức sau những năm 1980.
Xã hội

Cho đến những năm 1970, những người đồng tính luyến ái đã bị chính quyền Tây Đức đàn áp. Họ sẽ bị kết án 50.000 người vì đồng tính luyến ái trên cơ sở luật được thành lập dưới chế độ Đức Quốc xã nhưng được Tây Đức bảo tồn.
Văn hóa

Trong nhiều khía cạnh, văn hóa Đức vẫn tiếp tục phát triển bất chấp chế độ phong kiến, độc tài và tình trạng chiến tranh. Tuy nhiên, một điều rất tích cực là các hình thức cũ và mới cùng tồn tại cạnh nhau và ảnh hưởng của Mỹ, vốn đã mạnh mẽ trong những năm 1920, đã tăng lên.
Văn hóa > Thể thao

Trong thế kỷ 20, bóng đá hiệp hội trở thành môn thể thao lớn nhất ở Đức. Đội tuyển bóng đá quốc gia Đức, được thành lập vào năm 1900, tiếp tục truyền thống của mình có trụ sở tại Cộng hòa Liên bang Đức, giành chiến thắng tại FIFA World Cup 1954 trong một cuộc nổi loạn tuyệt đẹp được mệnh danh là phép màu của Bern. Trước đó, đội tuyển Đức không được coi là một phần của hàng đầu quốc tế. Các giải bóng đá vô địch thế giới 1974 được tổ chức tại thành phố Tây Đức và Tây Berlin. Sau khi bị đánh bại bởi các đối tác Đông Đức của họ ở vòng đầu tiên, đội bóng của Hiệp hội bóng đá Đức đã giành được chiếc cúp một lần nữa, đánh bại Hà Lan 2–1 trong trận chung kết. Với quá trình thống nhất hoàn toàn vào mùa hè năm 1990, người Đức đã giành được một World Cup thứ ba, với những cầu thủ được giới thiệu cho Đông Đức chưa được phép đóng góp. Họ cũng đã giành được Giải vô địch châu Âu vào năm 1972, 1980 và 1996.
Sau khi cả hai Thế vận hội Mùa hè 1936 được tổ chức tại Đức, München đã được chọn để tổ chức Thế vận hội Mùa hè 1972. Đây cũng là những trò chơi mùa hè đầu tiên mà người Đông Đức xuất hiện với cờ và quốc ca riêng biệt của Cộng hòa dân chủ Đức. Như năm 1957, khi Đức thu hồi vùng lãnh thổ Saarland từ Pháp, những tổ chức thể thao Đông Đức đã không còn tồn tại vào cuối năm 1990 khi các phân khu của họ và các thành viên của họ gia nhập các đối tác phương Tây. Do đó, các tổ chức và đội bóng Đức hiện tại trong bóng đá, Thế vận hội và các nơi khác giống hệt với những tổ chức được gọi là "Tây Đức" trước năm 1991. Sự khác biệt duy nhất là một thành viên lớn hơn và một tên khác được sử dụng bởi một số người nước ngoài. Các tổ chức và đội này lần lượt chủ yếu tiếp tục truyền thống của những người đại diện cho Đức trước Chiến tranh thế giới thứ hai, và thậm chí cả Thế chiến thứ nhất, do đó mang lại sự tiếp nối thế kỷ bất chấp những thay đổi chính trị.
Tính đến năm 2012, Tây Đức đã chơi kỷ lục 43 trận tại Giải vô địch châu Âu.
Văn hóa > Văn học

Bên cạnh sự quan tâm đến thế hệ nhà văn cũ, các tác giả mới nổi lên trên nền tảng của những trải nghiệm chiến tranh và sau thời kỳ chiến tranh. Wolfgang Borchert, một cựu quân nhân chết trẻ vào năm 1947, là một trong những đại diện nổi tiếng nhất của Trümmerliteratur. Heinrich Böll được xem là một trong những nhà văn Đức hậu thế chiến quan trọng nhất. Frankfurt Book Fair và Giải Hòa bình của ngành kinh doanh sách Đức sớm phát triển thành những sự kiện nổi tiếng của ngành xuất bản. Các tác giả mẫu mực cho văn học Tây Đức là Siegfried Lenz (với The German Lesson) và Günter Grass (với The Tin Drum và The Flounder).
Chú thích

↑  “Zusammenfassende Übersichten - Eheschließungen, Geborene und Gestorbene 1946 bis 2015”. DESTATIS - Statistisches Bundesamt. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2018.
↑  “Population by area in 1,000”. DESTATIS - Statistisches Bundesamt. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2018.
↑  FOWID, Religionszugehörigkeit Bevölkerung 1970-2011 (online Lưu trữ 2015-10-15 tại Wayback Machine; PDF-Datei; 173 kB)
↑  Includes Protestants outside the EKD.
↑  Quint, Peter E (1991), The Imperfect Union; Constitutional Structures for German Unification, Princeton University Press, tr. 14]
↑  Gareau, Frederick H. (1961). “Morgenthau's Plan for Industrial Disarmament in Germany”. Western Political Quarterly. University of Utah. 14 (2): 517–534. doi:10.2307/443604. JSTOR 443604.
1 2  “Saar area”. thefreedictionary.com.
↑  Science, London School of Economics and Political. “Department of Economic History” (PDF). lse.ac.uk. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 11 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2019.
↑  Nghèo đói và bất bình đẳng ở các nước thị trường chung do Victor George và Roger Lawson biên tập.
↑  C. Lester Walker "Secrets By The Thousands", Harper's Magazine. October 1946.
↑  Norman M. Naimark, Người Nga ở Đức, tr. 206. (Naimark đề cập đến cuốn sách của Gimbel.)
↑  Con số 10 tỷ đô la so với GDP hàng năm của Hoa Kỳ là 258 tỷ đô la vào năm 1948.
↑  Khoản tiền 10 tỷ đô la so với tổng chi tiêu của kế hoạch Marshall (1948–1952) là 13 tỷ đô la, trong đó Tây Đức nhận được 1,4 tỷ đô la (một phần dưới dạng cho vay).
↑  "Pas de Pagaille!" Lưu trữ 2008-10-12 tại Wayback Machine, ngày 28 tháng 7 năm 1947.
1 2  “"Marshall Plan 1947–1997 A German View" by Susan Stern”. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 7 năm 2006. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2007.
↑  "Deployment of Military Personnel by Country," U.S. Department of Defense, Washington Headquarters Services.
↑  “The Impact of the First World War and Its Implications for Europe Today | Heinrich Böll Stiftung | Brussels office - European Union”. eu.boell.org (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2024.
1 2 3  UEFA.com. “The official website for European football”. UEFA.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2024.
↑  Glenday, Craig (2013). Guinness World Records 2014. 2013 Guinness World Records Limited. tr. 257. ISBN 978-1-908843-15-9.
↑  Conard, Robert C. (1992). Understanding Heinrich Böll. Columbia: University of South Carolina Press. ISBN 978-0-87249-779-5.
Ranh giới quản lý của quân Đồng Minh tại Đức vào năm 1947. Các lãnh thổ phía đông của Giới tuyến Oder-Neisse, nằm dưới sự kiểm soát rồi sau đó sáp nhập vào Ba Lan và Liên Xô, được tô màu trằng cùng với Saar. Chú ý là nước Đức và riêng thủ đô Berlin được chia thành bốn vùng kiểm soát
Thiệt hại chiến tranh tại một thành phố của Đức ở Sachsen năm 1945
Tem bưu chính kỷ niệm bóng đá 1974 World Cup được tổ chức tại Tây Đức
Bosporus

Bosphore - Ảnh chụp từ vệ tinh Landsat
Bosphorus hay Bosporus (tiếng Hy Lạp: Βόσπορος), phiên âm tiếng Việt thường là Bô-xpho hoặc Bốt-xpho từ tiếng Pháp Bosphore, là một eo biển chia cắt phần thuộc châu Âu (Rumelia) của Thổ Nhĩ Kỳ với phần thuộc châu Á (Anatolia) của nước này. Nó nối biển Marmara (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Marmara Denizi, tiếng Hy Lạp: Θάλασσα του Μαρμαρά) với biển Đen (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Karadeniz, tiếng Hy Lạp: Μαύρη Θάλασσα). Eo Bosporus dài 30 km, với chiều rộng lớn nhất 3,7 km ở lối vào phía bắc và chiều rộng nhỏ nhất 0,75 km nằm giữa hai pháo đài Anadoluhisari và Rumelihisari. Độ sâu dao động trong khoảng từ 36 đến 124 mét tính theo giữa luồng.
Trên các bờ của eo biển này có khá đông dân cư sinh sống, do thành phố Istanbul (dân số ít nhất là 11 triệu người) nằm ở cả hai bờ của nó.
Có hai cầu xuyên qua eo biển Bosphore. Cây cầu đầu tiên là cầu Bogazici (Bosphore I) dài 1.074 mét được xây dựng xong vào năm 1973. Cây cầu thứ hai là cầu Fatih Sultan Mehmed (Bosphore II) dài 1.090 mét được hoàn thành năm 1988 cách cầu thứ nhất khoảng 5 km về phía bắc.
Marmaray- tuyến đường sắt dài 13,7 km chạy theo đường hầm đang được xây dựng và dự kiến hoàn thành vào tháng 10 năm 2013. Khoảng 1.400 mét của đường hầm sẽ chạy dưới đáy eo biển này ở độ sâu khoảng 55 mét.
Truyền thuyết

Tên gọi này gắn liền với thần thoại Hy Lạp về chuyến đi của Io sau khi thần Zeus biến nữ thần này thành một con bò để bảo vệ nàng.
Trong thần thoại, người ta cũng kể rằng các tảng đá di động đã từng nghiền nát bất cứ tàu thuyền nào có ý định vượt qua eo biển Bosphore cho đến khi người anh hùng Jason tìm được lối đi nhờ các mưu kế tinh khôn làm cho các tảng đá bị cố định lại và lối đi của người Hy Lạp vào biển Đen đã được thông suốt.
Lịch sử

Eo biển Bosphore đã hình thành vào khoảng năm 5600 TCN khi mực nước biển của Địa Trung Hải/biển Marmara lên cao đã tràn qua nó vào biển Đen - vào thời kỳ đó là một khu vực chứa nước ngọt rất nông.
Một số người cho rằng các trận ngập lụt diện rộng diễn ra ở các khu vực bờ phía bắc của biển Đen khi đó có người sinh sống và cày cấy là nền tảng lịch sử của các câu chuyện về ngập lụt trong sử thi Gilgamesh và Kinh Thánh. (Xem thuyết đại hồng thủy biển Đen.)
Như là điểm hẹp nhất trong hành lang nối biển Đen với Địa Trung Hải, vịnh Bosphore luôn có tầm quan trọng chiến lược và thương mại lớn. Nhà nước Athena cổ đại của người Hy Lạp vào thế kỷ 5 TCN đã rất phụ thuộc vào ngũ cốc nhập khẩu từ Scythia, vì thế sự liên minh với các thành phố kiểm soát eo biển này, chẳng hạn như thuộc địa Megara của Byzantine là cần phải được duy trì và bảo vệ.
Tầm ảnh hưởng chiến lược của eo biển này đã là một trong các yếu tố quan trọng trong quyết định của hoàng đế La Mã là Đại Đế Constantine khi ông thiết lập thủ đô mới của mình vào năm 330 ở Constantinopolis. Thành phố này vào năm 1453 đã trở thành thủ đô của Đế quốc Ottoman và những pháo đài trên cả hai bờ của eo biển gần với thành phố của Đế quốc Byzantine mà người Ottoman đã xây dựng là Anadoluhisari (1393) và Rumelihisari (1451).
Tầm quan trọng chiến lược của eo biển Bosphore vẫn là rất đáng kể và sự kiểm soát nó đã từng là chủ đề của một loạt các cuộc chiến trong lịch sử cận đại và hiện đại, nổi tiếng nhất là Chiến tranh Nga-Thổ (1877-1878), cũng như là cuộc tấn công của khối Liên ước vào Dardanelles năm 1915 trong tiến trình của Chiến tranh thế giới thứ nhất. Một số hiệp ước quốc tế được đưa ra để quản lý việc đi lại của tàu thuyền qua eo biển, bao gồm công ước Montreux về chế độ của các eo biển Thổ Nhĩ Kỳ, được ký kết năm 1936.
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
Santiago Giménez

Santiago Tomás Giménez (phát âm tiếng Tây Ban Nha: [sanˈtjaɣo toˈmas xiˈmenes]; sinh ngày 18 tháng 4 năm 2001) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp thi đấu ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ AC Milan tại Serie A. Sinh ra ở Argentina, anh thi đấu cho đội tuyển quốc gia México.
Giménez bắt đầu sự nghiệp của mình với câu lạc bộ México Cruz Azul trước khi chuyển đến Feyenoord vào tháng 7 năm 2022. Trong thời gian gắn bó với Feyenoord, anh đã giành chức vô địch Eredivisie, Cúp KNVB và Siêu cúp bóng đá Hà Lan. Anh gia nhập AC Milan vào năm 2025 với mức giá 37 triệu euro.
Giménez đã chơi trận ra mắt quốc tế cho đội tuyển México vào năm 2021. Anh đã đại diện cho đất nước này tại Cúp Vàng CONCACAF 2023, nơi anh đã ghi bàn thắng quyết định trong trận chung kết. Tại CONCACAF Nations League, anh đã về nhì vào năm 2024.
Sự nghiệp câu lạc bộ > Cruz Azul

Giménez sinh ngày 18 tháng 4 năm 2001 ở Buenos Aires ở Argentina. Anh được đào tạo tại Cruz Azul ở México, nơi cha anh Christian Giménez đã từng thi đấu. Vào ngày 2 tháng 8 năm 2017, Giménez chơi trận ra mắt chuyên nghiệp cho Cruz Azul trong trận hòa 1–1 trước Tigres UANL tại vòng bảng Copa MX. Hai năm sau, vào ngày 28 tháng 8 năm 2019, anh chơi trận ra mắt Liga MX trong trận thua 3–2 trước Tijuana. Anh ghi bàn thắng đầu tiên cho Cruz Azul vào ngày 2 tháng 2 năm 2020 khi ghi bàn trong vòng hai phút đầu tiên trong trận hòa 3–3 trước Toluca.
Vào tháng 5 năm 2021, Giménez đã cùng Cruz Azul ăn mừng chức vô địch quốc gia lần thứ chín, chấm dứt cơn hạn hán danh hiệu vô địch kéo dài 24 năm.
Vào tháng 8 năm 2021, Giménez được vinh danh là Cầu thủ Liga MX xuất sắc nhất tháng sau khi ghi bàn trong 4 trận đấu khác nhau. Vào ngày 26 tháng 6 năm 2022, anh đã ghi bàn trong trận hòa 2–2 với Atlas tại Siêu cúp México. Trong loạt luân lưu, anh đã thực hiện thành công cú sút phạt đền của mình để giúp đội giành được danh hiệu Siêu cúp México.
Sự nghiệp câu lạc bộ > Feyenoord > 2022–23: Mùa giải đầu tiên và nhà vô địch Eredivisie

Vào ngày 29 tháng 7 năm 2022, Giménez gia nhập Feyenoord với bản hợp đồng 4 năm.
Anh ghi bàn thắng đầu tiên cho Feyenoord vào ngày 27 tháng 8 khi ghi bàn thắng thứ hai cho câu lạc bộvà đồng thời kiến tạo cho Jacob Rasmussen ghi bàn thắng thứ ba trong chiến thắng 4–0 trước FC Emmen. Vào ngày 8 tháng 9, anh vào sân thay người ở phút 64 và ghi hai bàn trong trận ra mắt UEFA Europa League mùa giải 2022–23 trong trận thua 4–2 trước Lazio tại vòng bảng. Vào ngày 3 tháng 11, anh vào sân thay người và ghi bàn thắng duy nhất trong chiến thắng 1–0 trong trận lượt về với Lazio ở vòng bảng Europa League để giúp Feyenoord giành vị trí đầu tiên trên bảng và trực tiếp giành quyền vào vòng đấu loại trực tiếp.
Giménez kết thúc mùa giải đầu tiên tại Feyenoord với chức vô địch Eredivisie 2022–23. Anh ghi 15 bàn sau 32 trận, bao gồm cả bàn thắng thứ hai trong chiến thắng 3–0 trước Go Ahead Eagles để đảm bảo chức vô địch quốc gia cho Feyenoord.