stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Eilema carnea

| Eilema carnea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Eilema
Loài (species): E. carnea
Danh pháp hai phần
Eilema carnea (Butler, 1882) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Prabhasa carnea Butler, 1882 
Eilema carnea là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae. Loài này được Arthur Gardiner Butler mô tả vào năm 1882. Chúng được tìm thấy ở Madagascar.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
↑  "Eilema carnea (Butler, 1882)" tại Afromoths
Cyperus pseudovegetus

| Cyperus pseudovegetus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Cyperus
Loài (species): C. pseudovegetus
Danh pháp hai phần
Cyperus pseudovegetus Steud. 
Cyperus pseudovegetus là loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Steud. mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyperus pseudovegetus”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Rorippa palustris

| Rorippa palustris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Brassicales
Họ (familia): Brassicaceae
Chi (genus): Rorippa
Loài (species): R. palustris
Danh pháp hai phần
Rorippa palustris (L.) Besser, 1821 
Rorippa palustris là một loài thực vật có hoa trong họ Cải. Loài này được (L.) Besser miêu tả khoa học đầu tiên năm 1821.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Rorippa palustris”. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2013.
Vượt sóng

| Vượt Sóng  |
| --- | --- |
Áp phích của phim.
Đạo diễn: Trần Hàm
Tác giả: Trần Hàm
Sản xuất: Nguyễn Lâm Trần Hàm
Diễn viên: Nguyễn Long Diễm Liên Kiều Chinh Jayvee Mai Thế Hiệp
Quay phim: Guillermo Rosas Julie Kirkwood
Dựng phim: Trần Hàm
Âm nhạc: Christopher Wong
Phát hành: ImaginAsian Pictures
Công chiếu: 22 tháng 2 năm 2006 (Liên hoan phim Quốc tế Bangkok) 23 tháng 3 năm 2007 30 tháng 3 năm 2007 (mở rộng)
Thời lượng: 135 phút
Quốc gia: Mỹ
Ngôn ngữ: Tiếng Việt Tiếng Anh
Kinh phí: 1.6 triệu USD
Vượt Sóng (tựa tiếng Anh: Journey from the Fall - Hành trình từ sự sụp đổ) là một bộ phim độc lập của đạo diễn người Mỹ gốc Việt Trần Hàm và nhà sản xuất Nguyễn Lâm về cảnh ngộ của những thuyền nhân và những tù nhân trong trại cải tạo tại Việt Nam sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975. Phim bắt đầu trình chiếu tại bốn thành phố tại Hoa Kỳ (Westminster, Garden Grove, San Jose, California, và Thành phố New York) từ ngày 23 tháng 3 năm 2007 và mở rộng ra ít nhất 20 rạp trên toàn quốc vào những tuần sau đó. Phim đã nhận được nhiều sự chú ý trong cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ và được cho là trung thực với hoàn cảnh của những người Việt lưu vong. Toàn bộ kinh phí cho bộ phim được cộng đồng người Mỹ gốc Việt tài trợ và phim đã tham dự và đoạt nhiều giải thưởng tại nhiều liên hoan phim quốc tế.
Cốt truyện

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, Việt Nam Cộng hòa sụp đổ, một gia đình miền Nam bị chia ly. Người chồng Long (Nguyễn Long) bị chính quyền bắt vào trại cải tạo. Bà nội (Kiều Chinh), người vợ Mai (Diễm Liên) và đứa con trai Lai (Nguyễn Thái Nguyên) vượt biên qua Mỹ.
Mai, Lai và bà nội vượt biên bằng chiếc thuyền của Thuyền trưởng Nam (Khanh Đoàn), một người đàn ông tốt bụng. Nhiều người khác cũng đi chung với họ trong chuyến đó. Trong trại cải tạo Long kết bạn với Thanh (Mai Thế Hiệp), một người hiền lành lạc quan. Một ngày kia, Long và Thanh tìm cách trốn khỏi trại. Trên đường chạy trốn Thanh định giết một bà già vô tội để bịt miệng nhưng Long đã ngăn cản anh. Thanh bỏ trốn thành công, còn Long bị một người lính bắn chết.
Con thuyền vượt biên không may bị bọn hải tặc tấn công. Chúng cướp bóc, giết chết vài người và cưỡng hiếp những phụ nữ, Mai cũng nằm trong số những nạn nhân bị cưỡng hiếp. Cuối cùng con thuyền đến được Mỹ. Gia đình Mai định cư tại Quận Cam, California và hòa nhập vào cuộc sống tại Mỹ. Suốt thời gian đó, Nam chăm lo cho gia đình Mai như gia đình của chính anh. Nam thương Lai như con ruột của mình. Lai được học trong một ngôi trường Mỹ, cậu bé bị một số bạn bè kỳ thị vì là người châu Á. Một ngày nọ, Mai và bà nội đã có cuộc tranh cãi về việc Mai ít quan tâm đến Lai. Gia đình Mai tiếp tục sống hạnh phúc bên cạnh Nam, họ không biết rằng Long đã bỏ mạng nơi rừng thiêng nước độc bên Việt Nam.
Diễn viên

Nguyễn Long vai Long, con trai của bà nội, bị bắn chết sau khi trốn khỏi trại cải tạo
Diễm Liên vai Mai, vợ của Long
Kiều Chinh vai Bà nội, người thường kể truyện cổ tích về thần Kim Quy cho cháu nội là Lai nghe
Nguyễn Thái Nguyên vai Lai, con trai của Long và Mai
Khanh Đoàn vai Thuyền trưởng Nam, người đã hết sức giúp đỡ mẹ con Mai-Lai bên Mỹ
Jayvee Mai Thế Hiệp vai Thanh, bạn tù cải tạo cùng Long
Cát Ly vai Phương
Ngoại cảnh

Bối cảnh Việt Nam trong phim được dàn dựng tại Thái Lan. Đạo diễn Trần Hàm đã xin giấy phép để được quay phim tại Việt Nam, nhưng chính phủ Việt Nam không cho phép vì cho rằng bộ phim mang nhiều chi tiết được cho là "xuyên tạc lịch sử và chế độ" dưới góc nhìn của phía chính quyền Việt Nam hiện tại.
Trình chiếu

Khi phim được chiếu lần đầu tiên tại Little Saigon vào năm 2005 trước khi phim đã hoàn tất, nó đã được khán giả đón nhận nồng nhiệt. Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ cho rằng đây là một bộ phim trung thực với hoàn cảnh của họ. Trong quá trình làm phim, đạo diễn Trần Hàm đã phỏng vấn trên 400 cựu thuyền nhân và tù nhân trại cải tạo và một số người đó cũng đã đóng trong phim tuy họ không phải là diễn viên chuyên nghiệp. Vào tuần ra mắt cuối tháng 3 năm 2007, phim đã có khán giả đông đảo tại 4 rạp có chiếu phim, doanh thu 87.442 USD, đạt số doanh thu mỗi rạp cao nhất (21.861 USD) cho tất cả các phim chiếu trong tuần đó.
Nhận xét

Phim được hầu hết các nhà phê bình đánh giá cao. Tại Rotten Tomatoes, website lưu trữ các lời bình phim của các nhà phê bình chuyên nghiệp, phim được 92% trong số tất cả các nhà phê bình và 100% nhà phê bình có uy tín khen. Nhật báo The New York Times nói rằng đạo diễn đã "thành công một việc bất khả thi" (achieves the impossible) và cho rằng phim sẽ làm khán giả chảy nước mắt (tearjerker). Tờ Los Angeles Times cho rằng đây là một trường hợp làm phim tinh vi và say mê bởi những người đã từng trải qua những cảnh mà phim đề cập. Báo The Mercury News nói phim sẽ làm khán giả "đau lòng" (heartbreaking) và cho phim 4.5/5 sao. Chuyên báo Variety của Hollywood nhận xét phim "đáng được nhiều người xem" và "thường làm khán giả đam mê" (frequently enthralling).
Tuần báo New York cho rằng phim có một số đoạn mạnh mẽ nhưng nói chung thì phim "thiếu sống động". Tờ Seattle Post-Intelligencer cho rằng "Hành trình này không biết đi đến đâu", và đánh giá thấp thuật "quay phim cẩu thả" (careless cinematography) và sự "dàn cảnh vụng về" (clumsily staged).
Tranh cãi

Tờ OC Weekly, một tuần báo miễn phí (alternative weekly) tại Quận Cam, đưa ra hai bài phê bình cho phim này. Phê bình chính thức và đầu tiên là của R. Scott Moxley, đăng ngày 20 tháng 4 năm 2006, đánh giá cao bộ phim và cho rằng phim "làm sống dậy kinh nghiệm thật sự của người miền Nam Việt Nam". Phê bình thứ nhì là một đoạn ngắn của Scott Foundas được đăng ngày 1 tháng 4 năm 2007. Trong phê bình này, Foundas ca ngợi phim vì là "một trong những phim duy nhất miêu tả hậu quả chiến tranh dưới mắt người Việt", nhưng cuối cùng nhận định rằng phim "lỗi thời và thậm chí là giả tạo" (old-fashioned and...even phony). Nhận định này đã nhận lại rất nhiều thư phản hồi từ độc giả, hầu hết là bất bình với phê bình của Foundas, khiến Foundas phải trả lời rằng ông không có ý nói rằng các sự kiện trong phim không xảy ra, nhưng ý ông muốn nói là chuyện đó không trắng đen như trong phim.
Tại Việt Nam, Bộ Văn hóa - Thông tin cho rằng bộ phim có nội dung phản động, sau đó đã đưa công văn thu hồi các đĩa DVD đang lưu hành tại Việt Nam. Báo Công an Nhân dân đã viết một bài báo để cảnh báo về "phim độc hại" và tuyên truyền rằng "đa số cộng đồng người Việt hải ngoại đều thờ ơ, hoặc lên tiếng phê phán" phim này.
Giải thưởng

Phim đã tham gia nhiều liên hoan phim quốc tế và nhận nhiều giải thưởng.
Phim đã đoạt những giải sau đây:
Giải Nhất của ban giám khảo - Liên hoan phim Quốc tế Amazonas
Phim dài xuất sắc nhất - Liên hoan phim Quốc tế Anchorage
Quay phim xuất sắc nhất - Liên hoan phim Quốc tế Milano
Diễn viên xuất sắc - Nguyễn Long - Liên hoan phim Newport Beach
Giải giám khảo đặc biệt - Liên hoan phim Newport Beach
Giải khán giả - Liên hoan phim Quốc tế Mỹ gốc Á San Francisco
Giải Nhất của ban giám khảo - Liên hoan phim Á châu San Diego
Giải dự án Đặc biệt - Quỹ Princess Grace
Phim dài xuất sắc nhất - Liên hoan phim Quốc tế Boulder
Phim cũng đã tham dự Liên hoan phim Sundance nhưng không thể tranh giải vì nó đã tham dự liên hoan phim tại Seoul trước đó (chỉ có phim mới ra mắt mới có thể tranh giải).
Frontino

| Frontino |
| --- | --- |
—  Comune  —
Comune di Frontino
 

 

Vị trí của Frontino Lỗi Lua trong Mô_đun:Infobox_mapframe tại dòng 86: bad argument #1 to 'sqrt' (number expected, got nil).
Lỗi Lua trong Mô_đun:Location_map tại dòng 583: Không tìm thấy trang định rõ bản đồ định vị. "Mô đun:Location map/data/Italy Marche", "Bản mẫu:Bản đồ định vị Italy Marche", và "Bản mẫu:Location map Italy Marche" đều không tồn tại.Vị trí của Frontino tại Ý
Quốc gia: Ý
Vùng: Marche
Tỉnh: Pesaro và Urbino (PU)
Frazioni: Ponte Nuovo
Diện tích
 • Tổng cộng: 10,74 km2 (4,15 mi2)
Độ cao: 519 m (1,703 ft)
Dân số (2009)
 • Tổng cộng: 307
 • Mật độ: 29/km2 (74/mi2)
Tên cư dân: Frontinesi
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 61020
Mã điện thoại: 0722
Thánh bảo trợ: San Pietro và San Paolo
Ngày thánh: 29 tháng 6
Website: Website chính thức
Frontino là một đô thị ở tỉnh Pesaro và Urbino trong vùng Marche. Vào 2001, đô thị này có dân số 369 và diện tích là 10 km² với mật độ 37 người/km².
Frontino giáp các đô thị sau: Carpegna, Piandimeleto và Pietrarubbia.
Dương Hòa, Hương Thủy

Đối với các định nghĩa khác, xem Dương Hòa.
Dương Hòa là một xã thuộc thị xã Hương Thủy, thành phố Huế, Việt Nam.
Địa lý

Xã Dương Hòa có diện tích 261,61 km², dân số năm 2013 là 1.794 người, mật độ dân số đạt 7 người/km².
Hành chính

Xã Dương Hòa được chia thành 5 thôn: Buồng Tằm, Hạ, Hộ, Khe Sòng, Thanh Vân.
Lịch sử

Ngày 30 tháng 11 năm 2024:
Quốc hội ban hành Nghị quyết số 175/2024/QH15 về việc thành lập thành phố Huế trực thuộc trung ương trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số tỉnh Thừa Thiên Huế (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025).
Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1314/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của thành phố Huế giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, xã Dương Hòa thuộc thị xã Hương Thủy.
Chú thích

1 2 3  “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Nghị quyết số 175/2024/QH15 về việc thành lập thành phố Huế trực thuộc trung ương”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 30 tháng 11 năm 2024. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 12 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 12 năm 2024.
↑  “Nghị quyết số 1314/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của thành phố Huế giai đoạn 2023 – 2025”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 30 tháng 11 năm 2024. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 12 năm 2024. Truy cập ngày 4 tháng 12 năm 2024.
Megachile tkalcui

| Megachile tkalcui> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Megachilidae
Phân họ (subfamilia): Megachilinae
Tông (tribus): Megachilini
Chi (genus): Megachile
Loài (species): M. tkalcui
Danh pháp hai phần
Megachile tkalcui van der Zanden, 1996 
Megachile tkalcui là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được van der Zanden mô tả khoa học năm 1996.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Cyperus alulatus

| Cyperus alulatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Cyperus
Loài (species): C. alulatus
Danh pháp hai phần
Cyperus alulatus J.Kern 
Cyperus alulatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được J.Kern mô tả khoa học đầu tiên năm 1952.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyperus alulatus”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Gerersdorf

| Gerersdorf |
| --- | --- |
—  Gemeinde  —
 
Cảnh Gerersdorf
  Huy hiệu
GerersdorfVị trí tại Áo
Quốc gia: Áo
Bang: Hạ Áo
Huyện: St. Pölten-Land
Chính quyền
 • Burgomaster: Herbert Wandl
Diện tích
 • Tổng cộng: 13,66 km2 (527 mi2)
Độ cao: 289 m (948 ft)
Dân số (2018-01-01)
 • Tổng cộng: 974
 • Mật độ: 0,71/km2 (1,8/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 3385
Mã vùng: 02749
Website: www.gerersdorf.at
Gerersdorf là một thị xã thuộc huyện St. Pölten-Land trong bang Niederösterreich.
Dân số

| Năm | Số dân | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1971 | 722 | —     |
| 1981 | 815 | +12.9% |
| 1991 | 813 | −0.2% |
| 2001 | 884 | +8.7% |
| 2014 | 909 | +2.8% |
Psychotria reineckei

| Psychotria reineckei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Psychotria
Loài (species): P. reineckei
Danh pháp hai phần
Psychotria reineckei K.Schum. 
Psychotria reineckei là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được K.Schum. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Psychotria reineckei”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Liên hoan Đàn Organ và Nhạc thính phòng Komorniki

Buổi hòa nhạc khai mạc Liên hoan Đàn Organ và Nhạc thính phòng Komorniki tại Nhà thờ Poznań (2006)
Liên hoan Đàn Organ và Nhạc thính phòng Komorniki (tiếng Ba Lan: Ogólnopolski Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej - Komorniki) là một trong những lễ hội âm nhạc thường niên tại Komorniki, Wielkopolskie, Ba Lan. Nhà sáng lập liên hoan này là nhạc trưởng người Ba Lan gốc Úc và nghệ sĩ đàn organ Krzysztof Czerwiński. Ông cũng đồng thời đảm nhiệm vị trí giám đốc nghệ thuật. Liên hoan lần đầu tiên được tổ chức vào năm 2006.
Liên hoan Đàn Organ và Nhạc thính phòng Komorniki gồm các chương trình: các buổi hòa nhạc với đàn organ, nhạc hợp xướng và nhạc thính phòng.
Địa điểm tổ chức thường là các nhà thờ địa phương bao gồm:
Nhà thờ Thánh Andrew ở Komorniki
Nhà thờ Thánh Florian ở Wiry
Nhà thờ Thánh Faustyna ở Plewiska
Nhà thờ Thánh Hedwig, Poznań.
Liên hoan năm 2015:
●    Nhóm nhạc tham dự: Tubicinatores Gedanenses.
●    Nghệ sĩ độc tấu: Łukasz Kuropaczewski (biểu diễn guitar), Maciej Frąckiewicz (biểu diễn đàn accordion), Ryszard Żołędziewski (biểu diễn saxophone), Taras Riznyak (trình diễn giọng nam cao).
●    Ban tổ chức:Piotr Rojek, Gedymin Grubba, Błażej Musiałczyk, Krzysztof Czerwiński.
Cyperus amauropus

| Cyperus amauropus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Cyperus
Loài (species): C. amauropus
Danh pháp hai phần
Cyperus amauropus Steud. 
Cyperus amauropus là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Steud. mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyperus amauropus”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Loa siêu trầm

Một loa siêu trầm
Loa siêu trầm (tiếng Anh:subwoofer) hay còn gọi là loa sub, là một loại loa được thiết kế để tái tạo âm thanh tần số thấp, thường từ 20 Hz đến 200 Hz. Loa này có khả năng tạo ra âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng, thích hợp để sử dụng trong các hệ thống âm thanh chuyên nghiệp, như hệ thống âm thanh sân khấu, hệ thống âm thanh phòng hát hoặc hệ thống âm thanh gia đình.
Trên thực tế có hai loại loa siêu trầm:
"Sub hơi" là loa không có bộ khuếch đại âm thanh riêng và được lấy tín hiệu từ một âm ly như các loa bình thường khác.
"Sub điện" là loại có bộ khuếch đại âm thanh riêng bên trong nó, mặt khác có bộ cắt tần số để loại bỏ các âm có tần số cao để nó chỉ thể hiện giải tần số âm thanh như đã nêu ở trên.
Agalabagilu, Tirthahalli

| Agalabagilu |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Agalabagilu
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Shimoga
Thành phố/thị trấn: Tirthahalli
Múi giờ: UTC+05:30
Agalabagilu là một làng thuộc tehsil Tirthahalli, huyện Shimoga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Gießhübl

| Gießhübl Gißhiwe |
| --- | --- |
—  Gemeinde  —
 
Cảnh đông-đông nam Gießhübl
  Huy hiệu
GießhüblVị trí tại Áo
Quốc gia: Austria
Bang: Hạ Áo
Huyện: Mödling
Chính quyền
 • Burgomaster: Helmut Kargl (ÖVP)
Diện tích
 • Tổng cộng: 3,9 km2 (15 mi2)
Độ cao: 416 m (1,365 ft)
Dân số (2018-01-01)
 • Tổng cộng: 2.335
 • Mật độ: 60/km2 (160/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 2372
Mã vùng: 02236
Website: www.giesshuebl.at
Gießhübl là một thị xã thuộc huyện Mödling trong bang Niederösterreich.
Dân số

| Năm | Số dân | ±% |
| --- | --- | --- |
|  1971 | 975 | —     |
|  1981 | 1.459 | +49.6% |
|  1991 | 1.609 | +10.3% |
|  2001 | 1.597 | −0.7% |
|  2009 | 2.093 | +31.1% |
Lê Chân

Đối với quận cùng tên thuộc thành phố Hải Phòng, xem Lê Chân (quận).
Tượng Nữ tướng Lê Chân ở Hải Phòng.
Lê Chân (chữ Hán: 黎真; 20 - 43) là một trong những nữ tướng xuất sắc của Hai Bà Trưng. Bà được coi là người có công khai khẩn lập nên vùng đất ven sông Cấm ở đầu nguồn, còn trang An Biên (phường An Biên, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng) là do nhóm ngư dân từ trang Yên Biên, tổng Vĩnh Đại, huyện Đông Triều, thừa tuyên Nam Sách di cư về vùng đất này vào cuối thời Lê sơ đầu thời Mạc lập ra.
Xuất thân

Tương truyền, Lê Chân quê ở trang Yên Biên (tên Nôm là làng Vẻn, nghĩa là bìa, rìa), huyện Khúc Dương, quận Giao Chỉ (nay thuộc khu An Biên, phường Thủy An, thành phố Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh).  Cha Lê Chân là Lê Đạo và mẹ bà là Trần Thị Châu. Có tài liệu chỉ ghi mẹ bà họ Trần. Ông Lê Đạo làm nghề thầy thuốc, sống rất nhân từ, quảng đại và sẵn lòng bao dung cứu giúp kẻ nghèo khó, sa cơ lỡ bước. Những ân nghĩa của ông ban ra làm dân chúng xa gần mến phục. Bà vợ ông là một người phụ nữ thuỳ mị, đảm đang, phúc hậu, nổi tiếng về tài chăn tằm, dệt vải.
Hiềm một nỗi hai ông bà tuổi đã cao mà chưa sinh được người con nào để vui cảnh tuổi già hôm sớm. Ông bà đã đi lễ bái, cầu phúc nơi cửa Phật. Nghe tiếng Yên Tử là nơi có ngôi chùa rất linh ứng, dù đường sá hiểm trở, hai ông bà cũng tìm đến tận nơi thành tâm cầu nguyện. 
Đêm ấy, ông Lê Đạo nằm mơ thấy 2 vị thiên sứ. Một vị mặc áo xanh tay cầm kim mâu, một vị mặc áo tía tay cầm bảo kiếm dẫn ông lên thiên cung. Ông bàng hoàng kinh sợ vội sụp lạy trước một vị đại quan ngồi trong điện, đầu đội mũ bách tinh, mình mặc áo bào vàng. Ở bên trái, bên phải mỗi bên có một vị quan tay cầm giấy bút. Ông văng vẳng nghe thấy lời truyền bảo: “Nhà ngươi có phúc lớn, tiến đến thiên đình. Nay nhân có một tiên nữ phạm lỗi, Ngọc Hoàng sai đày xuống trần 40 năm, cho đầu thai làm con nhà ngươi, sau sẽ làm rạng rỡ gia đình, con trai cũng không sánh kịp”. Bỗng chuông trống chói tai làm ông chợt tỉnh, biết là nằm mơ. Vợ chồng ra về. Một buổi sáng sớm, bà Châu đi ra ngoài ấp thì thấy một vết chân lớn, đưa chân ướm thử, thấy người xúc động rồi có thai. Sau 12 tháng, ngày 08 tháng trọng xuân (02) năm Canh Thìn (20) niên hiệu Địa Hoàng nguyên niên đời “Thủy Kiến Quốc Địa Hoàng Thượng Mậu", bà sinh được một con gái má phấn môi son, mày ngài mắt phượng, sắc đẹp nghiêng nước nghiêng thành. Ông bà đặt tên con là Lê Chân.
Bà Lê Chân lớn lên là người có nhan sắc, giỏi võ nghệ lại có tài thơ phú. Một hôm, Thái thú Tô Định, một kẻ tham tàn, bạo ngược "thấy tiền thì giương mắt lên" đi kinh lý qua trang Yên Biên. Nghe kẻ nịnh thần tâu bày về sắc đẹp của nàng Lê Chân, Tô Định bèn dùng quyền thế ép về làm tì thiếp nhưng bị dứt khoát chối từ. Tức tối, Tô Định giết hại cả cha mẹ nàng. Lê Chân phải rời bỏ quê theo Kinh Tây (nay là sông Kinh Thày) xuôi xuống phía Nam, đến vùng Vụ Nông, khu vực ngã ba sông  Kinh Thầy, sông Vận và sông Cấm ngày nay (vùng đất Lê Chân lập trang lúc bấy giờ chỉ là một bãi đất phù sa mới bồi lên, lơ thơ mấy khóm cây dại, mấy túp lều tranh của phường chài lưới). Thấy địa hình, đất đai thuận lợi, bà dừng lại lập trại khai phá.
Theo Hai Bà Trưng khởi nghĩa

Cùng với thân quyến và người làng mà bà cho đón ra, Lê Chân còn phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm và đánh bắt thủy hải sản.Tại đây bà đã chiêu mộ trai tráng để luyện binh và được sự ủng hộ của nhân dân quanh vùng. Binh sĩ của Lê Chân được huấn luyện chu đáo và có sở trường về thủy trận. Năm Kiến Vũ thứ 16 (40) đời Hán Quang Vũ đế, Hai Bà Trưng dấy binh khởi nghĩa, bà đã đem theo binh lính gia nhập quân khởi nghĩa của Hai Bà Trưng. Trong các trận đánh, bà thường được cử làm nữ tướng quân tiên phong, lập nhiều chiến công. Đạo quân của Lê Chân từ mạn biển xứ Đông đánh thốc lên Luy Lâu (Thuận Thành, Bắc Ninh) -  trụ sở quận Giao Chỉ, nơi có bộ máy thống trị của bọn Tô Định, phối hợp với quân của Hai Bà Trưng và các thủ lĩnh nghĩa quân khác, giải phóng quận thành. Tô Định vội vã tháo chạy về đất Nam Hải (Trung Quốc). Sau khi thu phục 65 thành, Tô Định phải lui về nước, Trưng Trắc được suy tôn làm vua (Trưng Vương). Lê Chân được Trưng Vương phong là Thánh Chân công chúa, giữ chức Chưởng quản binh quyền nội bộ, đứng ra tổ chức, luyện tập quân sĩ, gia tăng sản xuất..
Kháng chiến chống Mã Viện

Năm 42, Mã Viện lại đưa quân sang xâm lược nước Việt Nam. Đội quân thường trực phòng thủ ven biển Đông Bắc do Chưởng quản binh quyền Lê Chân chỉ huy đã ra quân kịp thời chặn đánh quyết liệt đoàn thuyền binh đông đảo của giặc ngay từ cửa sông Bạch Đằng. Theo lệnh của Trưng Vương, trên bộ nữ tướng Thánh Thiên đem quân lên đánh giặc ở biên giới, còn nữ tướng Bát Nàn chặn cánh quân trên bộ của Mã Viện ở cửa biển, phối hợp với nữ tướng Lê Chân.
Suốt dọc sông Bạch Đằng, Đá Bạc, dưới nước và trên bờ hai đạo quân, đa số là phụ nữ chiến đấu quyết liệt. Lê Chân cho dựng chướng ngại vật trên sông, dùng những chiếc thuyền chiến nhỏ, nhẹ, dễ cơ động tập kích vào mạn sườn đoàn thuyền to lớn, nặng nề của giặc, làm chúng tổn thất không ít. Song do quá chênh lệch về lực lượng, trang bị, vũ khí so với địch nên hai nữ tướng phải lui quân.
Đội thuyền binh của Lê Chân nhỏ nhẹ, ngược sông Bạch Đằng tiến rất nhanh, còn binh thuyền của Mã Viện to lớn, nặng nề nên đuổi theo rất chậm. Chẳng mấy chốc quân ta đã bỏ xa quân địch. Theo đường sông Bạch Đằng - Kinh Thầy - sông Đuống, thủy quân của Lê Chân tập kết về vùng hồ Tây, Hoàng Mai bên bờ hữu sông Hồng. Trong thời gian ngắn trú quân ở đây, nữ tướng Lê Chân gấp rút củng cố lực lượng, tuyển thêm binh sĩ, đóng thêm thuyền chiến. Bà cho binh sĩ luyện tập võ nghệ, mở lò đấu vật. Mọi việc đã xong, nữ tướng Lê Chân gấp rút hành quân về bảo vệ kinh đô Mê Linh.
Thế rồi quân Hai Bà Trưng chống cự không nổi, Hai Bà Trưng phải lui về Cấm Khê (Hà Nội). Nhưng do giặc quá mạnh, Hai Bà đã trầm mình xuống sông Hát tự vẫn. Lê Chân đem quân về lập căn cứ địa ở Lạt Sơn (nay thuộc huyện Kim Bảng, Hà Nam) nhằm khôi phục cơ đồ. Cùng với xây dựng căn cứ, nữ tướng Lê Chân gấp rút chiêu mộ thêm binh sĩ chủ yếu là người vùng Lạt Sơn và các vùng lân cận, lập nhiều cơ đội. Đạo quân của Đô Dương đã bổ sung một bộ phận binh sĩ, trong đó có nhiều người họ Dương cho căn cứ Lạt Sơn. Nhưng khi căn cứ vừa hình thành chưa được bao lâu thì Mã Viện đem lực lượng lớn tới tấn công, nghĩa quân chống trả quyết liệt nhưng không bảo toàn được lực lượng. Cuối cùng, Lê Chân đã lên núi Giát Dâu gieo mình từ trên đỉnh núi xuống để bảo toàn khí tiết, quyết không sa vào tay giặc.