stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Andy Beshear
Xuất thân và giáo dục

Andy Beshear sinh ra ở thành phố Louisville, Kentucky, Hoa Kỳ, tên khai sinh Andrew Graham Beshear, là con trai của Steve Beshear và Jane (Klingner) Beshear. Ông lớn lên ở các quận Fayette, Franklin, Clark và tốt nghiệp trường Trung học Henry Clay ở Lexington, Kentucky. Bố của ông, Steve Beshear là Thống đốc tiểu bang thịnh vượng chung Kentucky từ năm 2007 – 2015, Tổng Chưởng lý giai đoạn 1979 – 1983 và Phó Thống đốc từ 1983 – 1987. Ông theo học tại Đại học Vanderbilt, là thành viên của hội huynh đệ Sigma Chi và tốt nghiệp xuất sắc đại học, nhận bằng Cử nhân Khoa học chính trị và Nhân chủng học. Sau đó, ông theo học Trường Luật của Đại học Virginia, trở thành Tiến sĩ Luật (JD). Từ năm 2005, ông làm việc tại công ty luật Stites & Harbison, đại diện cho các nhà hoạt động của Bluegrass Pipeline, công ty vận chuyển khí tự nhiên qua tiểu bang.
Sự nghiệp chính trị > Tổng Chưởng lý Kentucky

Vào tháng 11 năm 2013, Andy Beshear đã tuyên bố ứng cử vào cuộc bầu cử Tổng Chưởng lý Kentucky năm 2015 để kế nhiệm Tổng Chưởng lý thứ 49 là Đảng viên Đảng Dân chủ Jack Conway, người không thể tái tranh cử do hết hạn hai nhiệm kỳ. Ở cuộc bầu cử này, ông đã đánh bại ứng viên Đảng Cộng hòa Whitney Westerfield với tỷ số 51,1–49,9%, chỉ chênh lệch 0,2% tương đương với gần 2.000 phiếu bầu.
Vào tháng 4 năm 2016, Andy Beshear đã kiện Thống đốc Matt Bevin về việc cắt giảm ngân sách giữa chu kỳ của ông đối với hệ thống đại học tiểu bang. Tòa án Tối cao Kentucky đã đưa ra phán quyết 5–2 đồng ý với Andy Beshear rằng Matt Bevin không có thẩm quyền cắt giảm ngân sách giữa chu kỳ mà không có sự chấp thuận của Hội đồng Lập pháp Kentucky. Vào tháng 4 năm 2018, một lần nữa ông đệ đơn kiện và kiện thành công Matt Bevin; vụ việc lần này là về Dự luật 151 của Thượng viện Kentucky đã được Thống đốc ký, một kế hoạch gây tranh cãi nhằm cải cách lương hưu cho giáo viên, với việc Tòa án Tối cao phán quyết dự luật là vi hiến.
Tháng 12 năm 2018, Andy Beshear đã cùng với 15 Tổng Chưởng lý khác nhất trí phản đối phán quyết của một Thẩm phán Texas về việc cho rằng Đạo luật Bảo vệ Bệnh nhân và Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền là vi hiến. Ông phát biểu rằng: đối với rất nhiều gia đình, đạo luật này là một vấn đề sinh tử. Đây là hoạt động về sức khỏe con người và tự do xã hội của phe Dân chủ. Andy Beshear chỉ phục vụ một nhiệm kỳ với tư cách là Tổng Chưởng lý, không tranh cử vị trí này cho nhiệm kỳ tiếp theo mà tập trung cho chức vị Thống đốc, lãnh đạo cao nhất của tiểu bang. Ngày 10 tháng 12 năm 2019, ông từ chức Tổng Chưởng lý để tuyên thệ nhậm chức Thống đốc thứ 63 của Kentucky; vị trí Tổng Chưởng lý được thay thế bởi Daniel Cameron vào ngày 17 tháng 12 năm 2019.
Sự nghiệp chính trị > Thống đốc Kentucky > Tranh cử

Vào ngày 9 tháng 7 năm 2018, Andy Beshear tuyên bố ứng cử tại Đảng Dân chủ để tham gia tổng tuyển cử Thống đốc Kentucky trong cuộc bầu cử năm 2019. Người đồng hành cùng ông là Jacqueline Coleman, một chủ tịch tổ chức phi lợi nhuận, hiệu phó và cựu ứng cử viên Hạ viện Kentucky. Khi tuyên bố ứng cử, ông nhấn mạnh rằng chính sách của mình sẽ ưu tiên giáo dục công lập. Vào tháng 5 năm 2019, ông giành được đề cử của Đảng Dân chủ với 38% phiếu bầu trong một cuộc tranh cử bốn ứng viên. Sau đó chiến dịch của ông tập trung vào các vấn đề địa phương cụ thể ở Kentucky, như mở rộng Medicaid, tài trợ giáo dục và lương hưu. Cuộc tổng tuyển cử diễn ra ngày 5 tháng 11 năm 2019, với tỷ lệ là 49,2–48,83%, Andy Beshear đã giành chiến thắng trước Thống đốc đương nhiệm Matt Bevin với chênh lệch chỉ 0,37% tương ứng với gần 5.000 phiếu. Nhiều ngày sau, Matt Bevin vẫn không thừa nhận cuộc đua, tuyên bố bỏ phiếu quy mô lớn là bất thường nhưng không đưa ra được bằng chứng. Andy Beshear được tuyên bố giành chiến thắng.
Sự nghiệp chính trị > Thống đốc Kentucky > Nhiệm kỳ

Andy Beshear chính thức nhậm chức Thống đốc Kentucky vào ngày 10 tháng 12 năm 2019. Trong bài phát biểu nhậm chức tại buổi lễ cuối ngày hôm đó, ông đã kêu gọi các Đảng viên Cộng hòa, những người chiếm đa số trong cả hai viện của Hội đồng Lập pháp Kentucky, về việc thỏa thuận đi đến những quan điểm chung, tiến hành giải quyết các vấn đề của Kentucky theo cách thức của lưỡng Đảng. Vào ngày đầu tiên nhậm chức, ông đã sa thải tất cả mười một thành viên của Hội đồng Giáo dục bang Kentucky, tất cả đều do người tiền nhiệm Matt Bevin bổ nhiệm, hứa hẹn một khởi đầu mới. Vào ngày 12 tháng 12 năm 2019, ông đã ký một lệnh khôi phục quyền bỏ phiếu cho tất cả những người trưởng thành ở Kentucky, những người đã bị kết án vì các trọng tội bất bạo động đã thụ án, ảnh hưởng đến hơn 156.000 cá nhân đủ điều kiện.
Đầu năm 2020, trong thời kỳ đầu của nhiệm kỳ, Andy Beshear đã gặp phải Đại dịch COVID-19 ảnh hưởng toàn cầu, ông có nhiệm vụ chỉ huy tiểu bang Kentucky chống lại dịch bệnh. Từ tháng 3 năm 2020, ông bắt đầu giám sát phản ứng của tiểu bang đối với Đại dịch COVID-19. Lúc này, đã có cuộc tranh luận chính trị gây tranh cãi về quyết định của ông cử quân nhân tiểu bang ghi lại biển số xe hoặc số VIN của những người vi phạm lệnh ở nhà của tiểu bang để đích thân tham dự các buổi Lễ Phục sinh tại nhà thờ vào tháng 4. Vào tháng 6 năm 2020, ông tuyên bố quyết tâm hướng tới việc chăm sóc sức khỏe toàn dân cho tất cả cư dân người Mỹ gốc Phi ở Kentucky trong nỗ lực giải quyết sự bất bình đẳng về chăm sóc sức khỏe đã được đưa ra ở giai đoạn Đại dịch COVID-19. Vào ngày 18 tháng 11 năm 2020, Andy Beshear ra lệnh cho các trường công lập và tư thục của Kentucky ngừng học trực tiếp vì số trường hợp COVID-19 của tiểu bang tiếp tục tăng lên, lần đầu tiên ông ra lệnh về vấn đề này thay vì khuyến nghị. Học viện Danville Christian, với sự tham gia của Tổng Chưởng lý Daniel Cameron, đã đệ đơn kiện lên Tòa án quận phía Đông của Kentucky chống lại lệnh của Andy Beshear, cho rằng lệnh cấm của ông đã vi phạm Tu chính án I khi cấm các tổ chức tôn giáo giáo dục trẻ em theo đức tin của họ.
Ông đã có một cách tiếp cận mạnh mẽ từ trên xuống đối với cuộc khủng hoảng COVID-19, và ban đầu được ủng hộ rộng rãi bất chấp sự phản đối của Tổng Chưởng lý Kentucky Daniel Cameron và một số nhà lập pháp Đảng Cộng hòa. Ông đã thực hiện một số bước để ngăn chặn sự lây lan của Coronavirus, bao gồm cấm đi lại giữa các tiểu bang đối với người dân Kentucky, cấm tất cả các cuộc tụ tập đông người và khuyến khích các chủ doanh nghiệp từ chối phục vụ bất kỳ ai không đeo khẩu trang vào doanh nghiệp. Vào tháng 11 năm 2020, Tòa án Tối cao Kentucky đã duy trì tính hợp hiến của các lệnh điều hành khẩn cấp về Coronavirus của ông. Vào cuối tháng 11 năm 2020, ông đã áp đặt các hạn chế mới để làm chậm hơn nữa sự lây lan của COVID-19, bao gồm đóng cửa tất cả các dịch vụ trong nhà đối với các nhà hàng và quán bar, hạn chế việc học trực tiếp ở trường, hạn chế phòng tập thể dục và hạn chế tụ tập xã hội.
Quan điểm chính trị

Andy Beshear được xem là một Đảng viên ôn hòa của Đảng Dân chủ. Quan điểm về xã hội và tài chính của ông đều được coi là thiên cánh tả dân túy. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ mong muốn đạt được sự thống nhất của phe Cộng hòa. Nhiều thành viên Nội các Kentucky được bổ nhiệm của ông là Đảng viên Cộng hòa.
Quan điểm chính trị > Về xã hội

Về hình sự: khi là Tổng Chưởng lý Kentucky, Andy Beshear đã đấu tranh với các công ty chịu trách nhiệm về cuộc khủng hoảng opioid ở Kentucky và nhận được 9,5 triệu USD tiền giải quyết cho 16 trung tâm điều trị trên toàn tiểu bang. Ông đã ký một lệnh hành pháp với tư cách là Thống đốc để khôi phục hoàn toàn quyền biểu quyết của những người bị kết án trọng tội bất bạo động.
Về sức khỏe: ông hỗ trợ Medicaid của Kentucky, cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe hợp lý cho hơn 500.000 người, bao gồm tất cả những người có bệnh từ trước. Ông đã chỉ trích Matt Bevin vì đã cố gắng lùi lại việc mở rộng Medicaid của bang. Với tư cách là Tổng Chưởng lý và Thống đốc, ông nhiều lần bày tỏ sự ủng hộ đối với Obamacare và đã chỉ trích những hành động bãi bỏ luật này tại các tòa án. Vào ngày 5 tháng 10 năm 2020, ông thông báo khởi chạy lại và mở rộng kynect, tên gọi của thị trường bảo hiểm y tế Kentucky được bắt đầu vào năm 2013 trong nhiệm kỳ Thống đốc Steve Beshear và được Matt Bevin phá bỏ vào năm 2017. Về môi trường: ông chấp nhận rằng sự nóng lên toàn cầu và biến đổi khí hậu là có thật và do con người gây ra. Đồng thời muốn tạo ra nhiều việc làm về năng lượng sạch hơn để tuyển dụng những người đã nghỉ việc làm than, mở rộng công nghệ than sạch ở Kentucky. Về LGBT: ông ủng hộ hôn nhân đồng giới hợp pháp và là Thống đốc đương nhiệm đầu tiên của Kentucky tham dự cuộc biểu tình vì quyền của LGBTQ. Về việc phá thai, ông cho rằng phụ nữ có thể tự đưa ra quyết định chăm sóc sức khỏe sinh sản của mình, bao gồm cả việc phá thai. Với tư cách là Thống đốc, ông đã phủ quyết một dự luật, được mô tả rộng rãi là chống phá thai.
Quan điểm chính trị > Về kinh tế

Andy Beshear hỗ trợ dự án thay thế cầu Brent Spence nối các Xa lộ liên bang 71 và 75 qua sông Ohio giữa Covington (KY), và Cincinnati (OH). Dự án đã bị trì hoãn từ lâu và cây cầu được coi là kết nối giao thông quan trọng nhất ở bang Kentucky. Ông đã bày tỏ sẵn sàng làm việc với Thống đốc Ohio Mike DeWine, một Đảng viên Đảng Cộng hòa để bắt đầu dự án. Ông hy vọng sẽ tài trợ cho cây cầu thông qua các phương tiện thông thường và không thu phí. Ông cũng đã bày tỏ sự ủng hộ đối với việc xây dựng cầu Liên tiểu bang 69 Ohio giữa Henderson, Kentucky và Evansville, Indiana; ưu tiên thực hiện trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, tin rằng nó sẽ mang lại lợi ích kinh tế cho miền Tây Kentucky. Về tiền lương: Andy Beshear hỗ trợ mở rộng trò chơi và cờ bạc ở Kentucky để giúp tài trợ cho hệ thống lương hưu của bang, vốn đã tích lũy khoản nợ 24 tỷ USD từ năm 2000, nhiều nhất so với bất kỳ bang nào trong nước. Ông phản đối việc cắt giảm lương hưu của Matt Bevin và muốn đảm bảo lương hưu cho tất cả người lao động khi họ nghỉ hưu. Về việc làm: Ông muốn mang lại những công việc sản xuất tiên tiến hơn cho Kentucky để bù đắp cho vấn đề mất việc làm do sự sụt giảm của than; mong muốn tăng số lượng công việc về chăm sóc sức khỏe trong bang; phản đối luật về quyền làm việc do Matt Bevin ký; hỗ trợ tăng lương lớn cho tất cả giáo viên ở Kentucky.
Lịch sử tranh cử

Andy Beshear đã tham gia hai cuộc tranh cử cho vị trí Tổng Chưởng lý Kentucky năm 2014 và Thống đốc Kentucky năm 2018. Ông đều giành thắng lợi với tỷ lệ sít sao trong cả hai cuộc bầu cử trước đối thủ Đảng Cộng hòa.
Đời tư

Andy Beshear kết hôn với Britainy Beshear vào năm 2006. Hai vợ chồng đều là thành viên của Nhà thờ Thiên chúa giáo và đều là phó tế. Họ có hai con là con trai Will Beshear và con gái Lila Beshear. Vào ngày 21 tháng 4 năm 2020, một luật sư từ Louisville, Kentucky tên là James Gregory Troutman đã bị Cảnh sát bang Kentucky bắt giữ và bị buộc tội đe dọa khủng bố cấp độ III vì bị cáo buộc viết các bài đăng trên mạng xã hội được coi là đe dọa tính mạng của Andy Beshear, với một trong số các bài đăng ám chỉ đến vụ ám sát William Goebel năm 1900.
Andy Beshear tại Pikeville năm 2020.
Lagonosticta sanguinodorsalis

| Lagonosticta sanguinodorsalis |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Estrildidae
Chi (genus): Lagonosticta
Loài (species): L. sanguinodorsalis
Danh pháp hai phần
Lagonosticta sanguinodorsalis
Lagonosticta sanguinodorsalis là một loài chim trong họ Estrildidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Misionella

| Misionella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Filistatidae
Chi (genus): Misionella Ramírez & Grismado, 1997
Các loài
 M. jaminawa  M. mendensis  †M. didicostae 
Misionella là một chi nhện trong họ Filistatidae.
Chú thích

↑  Norman I. Platnick. “The World Spider Catalog, Version 13.5”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Alternanthera brasiliana

| Alternanthera brasiliana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Amaranthaceae
Chi (genus): Alternanthera
Loài (species): A. brasiliana
Danh pháp hai phần
Alternanthera brasiliana (L.) Kuntze, 1891 
Alternanthera brasiliana là loài thực vật có hoa thuộc họ Dền. Loài này được (L.) Kuntze mô tả khoa học đầu tiên năm 1891.
1446 Sillanpää

1446 Sillanpää là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1229.4888810 ngày (3.37 năm).
Tiểu hành tinh được phát hiện ngày 26 tháng 1 năm 1938.
Phạm Thanh Thảo

| Phạm Thanh Thảo |
| --- | --- |
Tên khai sinh: Phạm Thanh Thảo
Tên gọi khác: Thỏ
Sinh: 1 tháng 1, 1979 (46 tuổi) Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Thể loại: Nhạc trẻ Nhạc trữ tình
Nghề nghiệp: Ca sĩ Người dẫn chương trình
Bài hát tiêu biểu: "Áo dài ơi" (Sỹ Luân)

Phạm Thanh Thảo (sinh ngày 1 tháng 1 năm 1979 tại Thành phố Hồ Chí Minh) là một nữ ca sĩ kiêm người dẫn chương trình nổi tiếng người Việt Nam. Cô được khán giả biết đến qua các ca khúc khá thành công như: "Mừng tuổi mẹ", "Đời mẹ" và "Ngày xưa ơi". Cô sinh ra trong gia đình gồm có 4 anh chị em và là con thứ 3 trong nhà. Ngoài vai trò là ca sĩ Phạm Thanh Thảo còn được khán giả biết đến với vai trò là người dẫn chương trình của các chương trình: Vườn âm nhạc, Giai điệu tình yêu, Quà tặng trái tim, Nhóm ca & bạn trẻ của Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh, CLB Chiều thứ Bảy (NVH Thanh Niên).
Album phát hành

2003: Mắt Nâu (Vol 1)
2004: Em Vẫn Tin... Một Ngày Mai Có Nhau (Vol 2)
2005: Tình Đầu (Vol 3)
2006: Chuyện Tình Yêu (Vol 4)
2007: Thiên Đường Xa Xôi (Vol 5)
2008: Công Chúa Thỏ (Vol 6)
2009: Giấc Mơ Về Ngôi Nhà (Vol 7)
2010: Hải Âu Tung Cánh (Vol 8)
2012: Bờ vai em chờ (Vol 9)
2013: Mong manh (Vol 10)
2013: Giá anh không tồn tại (Vol 11)
2013: Mỗi người một định mệnh (Vol 12)
2015: Anh yêu em thật không? (Vol 13)
Phim

Tiếng dương cầm trong mưa (2003)
Chuyện tình yêu (2006)
Những ngày hè xanh (vai Nga) (2009)
Hạnh phúc có thật (vai Trà) (2009)
Hoa xương rồng (vai Muội) (2010)
Quảng cáo

Dầu gội Kiddi (2002)
Thuốc Enervon-C (2002-2003)
Sữa Anlene (2003)
Apithecia viridata

| Apithecia viridata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Apithecia
Loài (species): A. viridata
Danh pháp hai phần
Apithecia viridata (Moore, 1868) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Cidaria viridata Moore, 1868  Apithecia reliquifascia Prout, 1926  Apithecia wilemani Prout, 1931 
Apithecia viridata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  TaibNet - Catalogue of Life in Taiwan[liên kết hỏng]
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Alken

Một mô hình 3D của ethylen, alken đơn giản nhất.
Trong hóa hữu cơ, alken là một hydrocarbon chứa liên kết đôi carbon–carbon. Alken thường đồng nghĩa với olefin. Thuật ngữ olefin dùng cho bất cứ hydrocarbon nào có chứa một hoặc nhiều liên kết đôi. Tuy nhiên, Liên minh Hóa học Thuần túy và Ứng dụng Quốc tế (IUPAC) khuyến nghị chỉ sử dụng tên "alken" cho các hydrocarbon mạch hở chỉ có một liên kết đôi; alkadien, alkatrien, v.v., hoặc polyen đối với hydrocarbon mạch hở có hai hoặc nhiều liên kết đôi; cycloalken, cycloalkadien, v.v. đối với hợp chất vòng; và "olefin" cho hydrocarbon mạch vòng hay mạch hở có một hoặc nhiều liên kết đôi.
Alken mạch hở, chỉ có 1 liên kết đôi và không chứa nhóm chức nào khác (còn gọi là alken đơn chức hay mono-en) tạo thành dãy đồng đẳng của hydrocarbon có công thức chung C
nH
2n với n từ 2 trở lên (ít hơn alkan tương ứng 2 hydro ). Khi n từ 4 trở lên thì có đồng phân dựa vào sự thay đổi vị trí nối đôi và vị trí các cấu phần liên kết với carbon có nối đôi.
Alken thường các hợp chất không phân cực không màu, hơi giống với alkan nhưng phản ứng mạnh hơn. Một số thành viên đầu tiên của chuỗi là chất khí hoặc chất lỏng ở nhiệt độ phòng. Alken đơn giản nhất, ethylen (C
2H
4) (danh pháp IUPAC: "ethen") là hợp chất hữu cơ được sản xuất ở quy mô công nghiệp lớn nhất.
Các hợp chất thơm thường được gọi là alken vòng, tuy nhiên cấu trúc và tính chất của chúng đủ khác biệt để chất không được phân loại là alken hoặc olefin. hydrocarbon có 2 liên kết đôi xen phủ (C=C=C ) được gọi là allen (hợp chất đơn giản nhất là allen) và những hợp chất có ba liên kết đôi liền nhau trở lên (C=C=C=C, C=C=C=C=C, v.v.) được gọi là cumulen.
Đồng phân cấu tạo

Các alken có 4 nguyên tử carbon trở lên có thể tạo thành đồng phân cấu tạo. Hầu hết các alken là đồng phân của cycloalkan. Sau đây là số đồng phân cấu tạo của alken mạch hở có một liên kết đôi:
C
2H
4: ethylen
C
3H
6: propylen
C
4H
8: 3 đồng phân: 1-buten, 2-buten, and isobutylen
C
5H
10: 5 đồng phân: 1-penten, 2-penten, 2-methyl-1-buten, 3-methyl-1-buten, 2-methyl-2-buten
C
6H
12: 13 đồng phân: 1-hexen, 2-hexen, 3-hexen, 2-methyl-1-penten, 3-methyl-1-penten, 4-methyl-1-penten, 2-methyl-2-penten, 3-methyl-2-penten, 4-methyl-2-penten, 2,3-dimethyl-1-buten, 3,3-dimethyl-1-buten, 2,3-dimethyl-2-buten, 2-ethyl-1-buten
C
7H
14: 27 đồng phân (theo tính toán)
C
12H
24: 2,281 đồng phân (theo tính toán)
C
31H
62: 193,706,542,776 đồng phân (theo tính toán)
Nhiều phân tử trong số này có đồng phân cis–trans. Cũng có thể có các nguyên tử carbon bất đối đặc biệt trong các phân tử lớn (từ C
5 trở lên). Số lượng đồng phân tăng nhanh khi thêm tăng số nguyên tử carbon.
Cấu trúc và liên kết > Liên kết

Liên kết đôi carbon-carbon cấu tạo bởi 1 liên kết sigma và 1 liên kết pi. Liên kết đôi này mạnh hơn liên kết đơn (C=C là 611 kJ / mol, còn C–C là 347 kJ/mol). Liên kết đôi ngắn hơn liên kết đơn với độ dài liên kết trung bình là 1,33 Å (133 pm, C–C là 1,53 Å).
Mỗi nguyên tử carbon của liên kết đôi sử dụng ba orbital lai hóa sp2 để tạo thành liên kết sigma với ba nguyên tử khác. Các orbital nguyên tử 2p không lai hóa sẽ ở vị trí vuông góc với mặt phẳng tạo bởi trục của ba orbital lai hóa sp2, xen phủ nhau để tạo thành liên kết pi. Liên kết này nằm bên ngoài trục C–C chính, tạo liên kết pi có năng lượng liên kết yếu hơn đáng kể so với liên kết sigma, chỉ 65 kcal/mol.
Sự quay quanh liên kết đôi carbon-carbon bị hạn chế vì cần tiêu tốn năng lượng để phá vỡ liên kết của orbital p trên hai nguyên tử carbon. Do đó, sự chuyển đổi giữa đồng phân cis hoặc trans chậm đến mức có thể tách ra được dừng đồng phân riêng rẽ mà không bị đồng phân hóa. Các alken phức tạp hơn có thể được đặt tên bằng danh pháp E – Z cho các phân tử có 3 hoặc 4 nhóm thế khác nhau. Ví dụ, trong số các đồng phân của buten, hai nhóm methyl của (Z)-but-2-en (hay còn gọi là cis-2-buten) xuất hiện ở cùng một phía của liên kết đôi và trong (E)-but-2 -en (còn gọi là trans-2-buten), nhóm methyl xuất hiện ở hai phía đối diện. Hai đồng phân của buten có tính chất vật lý và hóa học riêng biệt.
Cấu trúc và liên kết > Hình dạng

Theo dự đoán của mô hình VSEPR về lực đẩy cặp electron, góc liên kết xung quanh mỗi nguyên tử carbon trong liên kết đôi khoảng 120°. Góc có thể thay đổi do tương tác Van der Waals được tạo ra bởi các tương tác không liên kết giữa các nhóm chức gắn với các nguyên tử carbon của liên kết đôi. Ví dụ, góc liên kết C–C–C trong propylen là 123,9°.
Đối với các alken có cầu nối, quy tắc Bredt phát biểu rằng liên kết đôi không thể xảy ra ở đầu cầu của hệ vòng có cầu nối, trừ khi các vòng đủ lớn. Theo Fawcett định nghĩa: Lấy S là tổng số nguyên tử không nằm ở đầu cầu trong các vòng, để ổn định cấu trúc phân tử, hệ hai vòng thì S ≥ 7 và hệ ba vòng thì S ≥ 11.
Tính chất vật lý

Nhiều tính chất vật lý của alken và alkan tương tự nhau: không màu, không phân cực và dễ cháy. Trạng thái vật lý phụ thuộc vào khối lượng phân tử: giống như các hydrocarbon no tương ứng, các alken đơn giản nhất (ethylen, propylen và buten) là chất khí ở nhiệt độ phòng. Các alken mạch thẳng có khoảng 5 đến 16 nguyên tử carbon ở thể lỏng và các alken có số carbon cao hơn là chất rắn dạng sáp. Nhiệt độ nóng chảy của chất rắn cũng tăng khi khối lượng phân tử tăng.
Các alken thường có mùi mạnh hơn các alkan tương ứng. Ethylen có mùi ngọt và giống như mùi mốc. Liên kết của ion cupric với olefin trong thụ thể khứu giác của động vật có vú (MOR244-3) có liên quan đến mùi của alken và thiol. Các alken mạch thẳng như norbornen và trans-cycloocten có mùi khó chịu, nồng.
Tính chất hóa học

Alken là hợp chất khá bền vững, nhưng dễ phản ứng hơn alkan. Phần lớn phản ứng của alken liên quan tới liên kết pi, để tạo thành liên kết đơn mới. Alken là nguyên liệu thô trong công nghiệp hóa dầu vì chúng tham gia nhiều vào các phản ứng hóa học như là polymer hóa và alkyl hóa
Ngoại trừ ethylen, các alken có hai vị trí phản ứng: liên kết pi carbon carbon và trung tâm CH allyl.
Tính chất hóa học > Phản ứng cộng

Alken tham gia phản ứng cộng do có liên kết đôi. Hầu hết các phản ứng cộng này tuân theo cơ chế cộng electrophil, ví dụ: hydrohalogen hóa, halogen hóa, hình thành halohydrin, oxy-thủy ngân hóa, hydrobor-oxy hóa, cộng dichlorocarben, phản ứng Simmons–Smith, hydro hóa có xúc tác, epoxide hóa, phản ứng trùng hợp gốc và hydroxyl hóa.
Tính chất hóa học > Phản ứng cộng > Hydro hóa

Hydro hóa alken tạo ra alkan tương ứng. Phản ứng đôi khi được thực hiện dưới áp suất và ở nhiệt độ cao. Chất xúc tác thường là kim loại. Các chất xúc tác công nghiệp chứa platin, nickel và paladi. Một ứng dụng quy mô lớn là sản xuất bơ thực vật.
Liên kết H−H hay tổng quát hơn là H−X sẽ phản ứng vào nối đôi. Phản ứng với H−X có ý nghĩa thương mại lớn. Một ví dụ là phản ứng cộng H-SiR3, tức là hydrosilyl hóa, để tạo ra các hợp chất cơ-silic. Một phản ứng khác là hydrocyanat hóa, chính là phản ứng cộng H−CN.
Tính chất hóa học > Phản ứng cộng > Hydrat hóa

Hydrat hóa là cộng 1 phân tử nước vào liên kết đôi của alken, tạo ra alcohol. Phản ứng được xúc tác bởi acid phosphoric hoặc acid sulfuric. Phản ứng này được thực hiện ở quy mô công nghiệp để sản xuất ethanol tổng hợp.
Alken có thể biến đổi thành alcohol thông qua phản ứng oxy-thủy ngân hóa–de-thủy ngân hóa, phản ứng hydrobor hóa–oxy hóa hoặc bằng phản ứng hydrat hóa Mukaiyama.
Tính chất hóa học > Phản ứng cộng > Halogen hóa

Trong phản ứng cộng halogen theo cơ chế electrophil, phản ứng cộng brom hoặc chlor vào alken tạo ra các dibromo- và dichloroalkan (hai nguyên tử trên ở vị trí carbon liền kề, tức là 1,2-dihalide hoặc ethylen dihalide). Nhận biết alken bằng phản ứng làm mất màu dung dịch nước brom.
Các phản ứng liên quan cũng được sử dụng làm thước đo định lượng độ bất bão hòa, được biểu thị bằng chỉ số brom và chỉ số iod của một hợp chất hoặc hỗn hợp.
Tính chất hóa học > Phản ứng cộng > Hydrohalogen hóa

Hydrohalogen hóa là phản ứng cộng hydro halide, chẳng hạn như HCl hoặc HI, vào alken để tạo ra haloalkan tương ứng:
Nếu hai nguyên tử cacbon ở liên kết đôi liên kết với hydro có số lương nguyên tử khác nhau, thì halogen được ưu tiên cộng vào carbon có ít nhóm thế hydro hơn. Đây là quy tắc Markovnikov. Việc sử dụng các chất khơi mào gốc tự do có thể làm thay đổi kết quả sản phẩm. Đặc biệt là acid hydrobromic có xu hướng hình thành các gốc tự do khi có nhiều tạp chất hoặc thậm chí là oxy trong khí quyển, làm cho phản ứng không tuân theo quy tắc Markovnikov:
Tính chất hóa học > Phản ứng cộng > Hình thành halohydrin

Alken phản ứng với nước và halogen để tạo thành halohydrin bằng phản ứng cộng.