stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nghiến
Ứng dụng

Người dân một số vùng núi đá cao Việt Nam (chủ yếu là người Tày, Nùng) dùng gỗ nghiến để làm nhà sàn: cột nhà, sàn nhà, hoành, vì, kèo, v.v. Đi lại trên sàn không bao giờ có tiếng cót két - một đặc trưng của loại gỗ mềm dẻo. Cũng vì các đặc tính trên mà gỗ nghiến rất được ưa chuộng khi dùng làm thớt.
Gỗ giác của gỗ nghiến có màu hơi sáng, mềm và nhẹ hơn gỗ lõi một chút, thường được dùng để làm những bộ phận trong nhà mà ít chịu lực như tường ngăn, giá, bàn ghế v.v.
Các phần nu nghiến (những u, cục gỗ sinh ra khi thân cây chịu vết thương, dị tật), với có hình dạng bề ngoài sần sùi nhưng chất gỗ cứng, màu sắc đa dạng, nhiều vân uốn lượn kỳ dị rất đẹp, được sử dụng làm các đồ thủ công mỹ nghệ như tượng, bình, chum chóe...
Chú thích

↑  Sun W. (1998). “Burretiodendron hsienmu”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế.
Nga Liên

|  Nga Liên  |
| --- | --- |
 Xã 
 Xã Nga Liên 
Hành chính
Quốc gia:  Việt Nam
Vùng: Bắc Trung Bộ
Tỉnh: Thanh Hóa
Huyện: Nga Sơn
Địa lý
Diện tích: 4,50
Dân số
Tổng cộng: 7.394 người (1999)
Mật độ: 1.643
Khác
Mã hành chính: 16159
Mã bưu chính: 44373
x t 
Nga Liên là một xã thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.
Thông tin địa lý

Xã Nga Liên có diện tích: 4,50 km². Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Nga Liên có dân số 7.394 người.
Xã Nga Liên nằm ở phía đông huyện Nga Sơn. Địa giới hành chính như sau:
Phía đông giáp các xã Nga Thái và Nga Tiến;
Phía nam giáp các xã Nga Tiến, Nga Tân và Nga Thanh;
Phía tây giáp các xã Nga Thanh, Nga Yên và Nga Hải;
Phía bắc giáp các xã Nga Thành và Nga An.
Hành chính

Năm 1977, huyện Nga Sơn sáp nhập với huyện Hà Trung thành huyện Trung Sơn, xã Nga Liên thuộc huyện Trung Sơn. Năm 1982 huyện Trung Sơn chia tách thành hai huyện như cũ, xã Nga Liên lại thuộc huyện Nga Sơn.
Xã Nga Liên ngày nay gồm các làng (xóm):
| STT | Tên thôn/xóm/ấp/khu phố | Mã bưu chính |
| --- | --- | --- |
| 1 | Xóm 1 | 443731 |
| 2 | Xóm 2 | 443732 |
| 3 | Xóm 3 | 443733 |
| 4 | Xóm 4 | 443734 |
| 5 | Xóm 5 | 443735 |
| 6 | Xóm 6 | 443736 |
| 7 | Xóm 7 | 443737 |
| 8 | Xóm 8 | 443738 |
| 9 | Xóm 9 | 443739 |
Khoảng cách Chebyshev

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | a | b | c | d | e | f | g | h |  |
| 8 |  |  |  |  |  |  |  |  | 8 |
| 7 |  |  |  |  |  |  |  |  | 7 |
| 6 |  |  |  |  |  |  |  |  | 6 |
| 5 |  |  |  |  |  |  |  |  | 5 |
| 4 |  |  |  |  |  |  |  |  | 4 |
| 3 |  |  |  |  |  |  |  |  | 3 |
| 2 |  |  |  |  |  |  |  |  | 2 |
| 1 |  |  |  |  |  |  |  |  | 1 |
|  | a | b | c | d | e | f | g | h |  |
Khoảng cách Chebyshev giữa hai ô trong một bàn cờ vua là số nước đi tối thiểu của quân vua để di chuyển giữa hai ô. Do quân vua có thể đi chéo, nên các bước nhảy di chuyển cùng số nằm trên các cạnh của hình vuông lấy vị trí đầu của quân Vua làm tâm.
Trong toán học, Khoảng cách Chebyshev hoặc mêtric lớn nhất, ký hiệu L∞ metric là một metric được xác định trong một không gian vector nơi mà khoảng cách giữa hai vector là lớn nhất so với bất kì hiệu tọa độ thành phần của chúng.
Khái niệm này được đặt tên theo Pafnuty Chebyshev.
Trong không gian 2 chiều nó cũng biết đến như là khoảng cách bàn cờ vua, với định nghĩa là số bước ít nhất cần di chuyển quân vua từ một ô của bàn cờ tới một ô khác.
Định nghĩa

Khoảng cách Chebyshev giữa hai véc tơ p và q, với tọa độ  p_{i} và  q_{i} là:
Bằng giới hạn không gian của Lp metrics:
do đó cũng là mêtric L∞
Melolobium accedens

| Melolobium accedens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Melolobium
Loài (species): M. accedens
Danh pháp hai phần
Melolobium accedens Burtt Davy 
Melolobium accedens là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Burtt Davy miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Melolobium accedens”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Ambulyx sinjaevi

| Ambulyx sinjaevi |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Liên họ (superfamilia): Bombycoidea
(không phân hạng): Macrolepidoptera
Họ (familia): Sphingidae
Chi (genus): Ambulyx
Loài (species): A. sinjaevi
Danh pháp hai phần
Ambulyx sinjaevi Brechlin, 1998 
Ambulyx sinjaevi là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Ấn Độ.
Chú thích

↑  “CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae”. Cate-sphingidae.org. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2011.[liên kết hỏng]
Ameivula abaetensis

| Ameivula abaetensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Sauropsida
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Teiidae
Chi (genus): Ameivula
Loài (species): A. abaetensis
Danh pháp hai phần
Ameivula abaetensis (Reis Dias, Rocha & Vrcibradic, 2002) 
Ameivula abaetensis là một loài thằn lằn trong họ Teiidae. Loài này được Reis Dias, Rocha & Vrcibradic mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Niambia politus

| Niambia politus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Platyarthridae
Chi (genus): Niambia
Loài (species): N. politus
Danh pháp hai phần
Niambia politus Omer-Cooper, 1924 
Niambia politus là một loài chân đều trong họ Platyarthridae. Loài này được Omer-Cooper miêu tả khoa học năm 1924.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Niambia politus Omer-Cooper, 1924. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=261533
Fragaria mexicana

| Fragaria mexicana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Rosaceae
Chi (genus): Fragaria
Loài (species): F. mexicana
Danh pháp hai phần
Fragaria mexicana Schltdl., 1839 
Fragaria mexicana là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được Schltdl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1839.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Fragaria mexicana”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
(13541)

(13541) 1991 VP3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 4 tháng 11 năm 1991.
Ameivula jalapensis

| Ameivula jalapensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Sauropsida
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Teiidae
Chi (genus): Ameivula
Loài (species): A. jalapensis
Danh pháp hai phần
Ameivula jalapensis (Colli, Giugliano, Mesquita & Franca, 2009) 
Ameivula jalapensis là một loài thằn lằn trong họ Teiidae. Loài này được Colli, Giugliano, Mesquita & Franca mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.
Neviglie

Neviglie là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 50 km về phía đông nam của Torino và khoảng 60 km về phía đông bắc của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 419 người và diện tích 8,1 km².
Neviglie giáp các đô thị: Mango, Neive, Treiso và Trezzo Tinella.
Koanophyllon hotteanum

| Koanophyllon hotteanum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Koanophyllon
Loài (species): K. hotteanum
Danh pháp hai phần
Koanophyllon hotteanum (Urb. & Ekman) R.M.King & H.Rob., 1975 
Koanophyllon hotteanum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Urb. & Ekman) R.M.King & H.Rob. mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Koanophyllon hotteanum”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
(13566)

(13566) 1992 UM9 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 19 tháng 10 năm 1992.
Nguyên tố chu kỳ 6

Chu kỳ nguyên tố 6 là hàng thứ 6 trong bảng tuần hoàn (tiêu chuẩn), gồm 32 nguyên tố: 8 trong nhóm chính, 10 ở nhóm phụ và 14 trong nhóm Lanthan.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nhóm | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
|  | 55 Cs | 56 Ba | * | 72 Hf | 73 Ta | 74 W | 75 Re | 76 Os | 77 Ir | 78 Pt | 79 Au | 80 Hg | 81 Tl | 82 Pb | 83 Bi | 84 Po | 85 At | 86 Rn |
| * Nhóm Lanthan | * Nhóm Lanthan | * Nhóm Lanthan | 57 La | 58 Ce | 59 Pr | 60 Nd | 61 Pm | 62 Sm | 63 Eu | 64 Gd | 65 Tb | 66 Dy | 67 Ho | 68 Er | 69 Tm | 70 Yb | 71 Lu |   |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Kim loại kiềm | Kim loại kiềm thổ | Nhóm Lanthan | Nhóm Actini | Kim loại chuyển tiếp |
| Kim loại yếu | Á kim | Phi kim | Halogen | Khí trơ |
Nga Hải

|  Nga Hải  |
| --- | --- |
 Xã 
 Xã Nga Hải 
Hành chính
Quốc gia:  Việt Nam
Vùng: Bắc Trung Bộ
Tỉnh: Thanh Hóa
Huyện: Nga Sơn
Địa lý
Diện tích: 4,33
Dân số
Tổng cộng: 6.037 người (1999)
Mật độ: 1.394
Khác
Mã hành chính: 16138
Mã bưu chính: 44377
x t 
Nga Hải là một xã thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.
Thông tin địa lý

Xã Nga Hải có diện tích: 4,33 km². Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Nga Hải có dân số 6.037 người.
Xã Nga Hải nằm ở trung tâm huyện Nga Sơn. Địa giới hành chính như sau:
Phía đông giáp các xã Nga Thành và Nga Liên;
Phía nam giáp các xã Nga Liên và Nga Yên;
Phía tây giáp xã Nga Yên;
Phía bắc giáp các xã Nga Giáp và Nga Thành.
Hành chính

Năm 1977, huyện Nga Sơn sáp nhập với huyện Hà Trung thành huyện Trung Sơn, xã Nga Hải thuộc huyện Trung Sơn. Năm 1982 huyện Trung Sơn chia tách thành hai huyện như cũ, xã Nga Hải lại thuộc huyện Nga Sơn.
Xã Nga Hải ngày nay gồm các làng (thôn):
| STT | Tên thôn/xóm/ấp/khu phố | Mã bưu chính |
| --- | --- | --- |
| 1 | Thôn Đông Hải | 443771 |
| 2 | Thôn Hải Nam | 443772 |
| 3 | Thôn Hải Bình | 443773 |
| 4 | Thôn Hải Lộc | 443774 |
| 5 | Thôn Trung Tiến | 443775 |
| 6 | Thôn Bắc Sơn | 443776 |
| 7 | Thôn Tây Sơn | 443777 |
| 8 | Thôn Cần Thanh | 443778 |
| 9 | Thôn Hải Tiến | 443779 |
Fragaria daltoniana

| Fragaria daltoniana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Rosaceae
Chi (genus): Fragaria
Loài (species): F. daltoniana
Danh pháp hai phần
Fragaria daltoniana J. Gay, 1857 
Fragaria daltoniana là loài là một loài dâu tây có nguồn gốc từ các dãy Himalaya. Quả của nó có một hương vị kém, và không có giá trị thương mại.
Chú thích

↑  “G.M. Darrow, The Strawberry: History, Breeding and Physiology. Online version, chapter 8”. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 3 năm 2006. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2013.
↑  “F. daltoniana information from GRIN Taxonomy Database”. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2013.
↑  Photo of F. daltoniana
Kurzia sexfida

| Kurzia sexfida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lepidoziaceae
Chi (genus): Kurzia
Loài (species): K. sexfida
Danh pháp hai phần
Kurzia sexfida (Stephani) Grolle, 1963 
Kurzia sexfida là một loài rêu tản trong họ Lepidoziaceae. Loài này được (Stephani) Grolle miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1963.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Kurzia sexfida”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Ambulyx wildei

| Ambulyx wildei |
| --- | --- |
Ambulyx wildei dorsal
Ambulyx wildei ventral
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Liên họ (superfamilia): Bombycoidea
(không phân hạng): Macrolepidoptera
Họ (familia): Sphingidae
Chi (genus): Ambulyx
Loài (species): A. wildei
Danh pháp hai phần
Ambulyx wildei Miskin, 1891 
Ambulyx wildei là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Papua New Guinea và Queensland.
Sải cánh dài khoảng 110 mm. Nó giống với Ambulyx substrigilis. Con cái màu nâu đậm hơn con đực.
Chú thích

↑  “CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae”. Cate-sphingidae.org. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2011.
↑  Australian Insects
Notylia barkeri

| Notylia barkeri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Notylia
Loài (species): N. barkeri
Danh pháp hai phần
Notylia barkeri Lindl. 
Notylia barkeri là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Lindl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Notylia barkeri”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Killi

| Killi كللي |
| --- | --- |
—  Village  —
 
Killi
Country:  Syria
Governorate: Idlib
District: Idlib
Subdistrict: Ma'arrat Misrin
Dân số (2004)
 • Tổng cộng: 7,157
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Killi (tiếng Ả Rập: كللي‎) là một ngôi làng ở phía bắc Syria, một phần hành chính của Tỉnh Idlib, nằm ở phía tây bắc của Idlib. Nó nằm ở phía tây của dãy núi A'la. Các địa phương lân cận bao gồm Kaftin ở phía đông nam, Maarrat al-Ikhwan và Kafr Yahmul ở phía nam, Hizano ở phía tây nam, Atarib ở phía tây bắc, Sarmada ở phía bắc, Barisha ở phía đông bắc và Qurqania ở phía đông. Theo Cục Thống kê Trung ương Syria, Killi có dân số 7.157 trong cuộc điều tra dân số năm 2004.
Nevill Francis Mott

| Nevill Francis Mott |
| --- | --- |
Sinh: 30 tháng 9 năm 1905 Leeds, Anh
Mất: 8 tháng 8, 1996(1996-08-08) (90 tuổi) Milton Keynes, Buckinghamshire, Anh
Quốc tịch: Anh
Trường lớp: Cao đẳng Saint John của Cambridge
Giải thưởng:  Huân chương Hughes năm 1941  Huy chương Copley năm 1972  Giải Nobel Vật lý năm 1977 
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Vật lý
Nơi công tác:  Đại học Manchester  Đại học Gonville và Caius của Cambridge  Đại học Bristol 
Người hướng dẫn luận án tiến sĩ: Ralph Howard Fowler
 
Sir Nevill Francis Mott (1905-1996) là nhà vật lý người Anh. Ông cùng Philip Warren Anderson và John Hasbrouck van Vleck là những chủ nhân của Giải Nobel Vật lý năm 1977. Công trình giúp họ đạt giải là những nghiên cứu ý thuyết về cấu trúc điện tử của các hệ từ hỗn loạn .
Đồng hồ 12 giờ

Đồng hồ 12 giờ là một quy ước thời gian trong đó 24 giờ trong ngày được chia thành hai khoảng thời gian: a.m. (từ tiếng Latin ante meridiem, dịch sang trước giữa trưa) và p.m. (từ tiếng Latin meridiem dịch sang sau giữa trưa). Mỗi giai đoạn bao gồm 12 giờ được đánh số: 12 (đóng vai trò là 0), 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 và 11. Chu kỳ 24 giờ / ngày bắt đầu lúc 12 giờ đêm (thường được chỉ định là 12 giờ sáng), chạy suốt 12 giờ trưa (thường được chỉ định là 12 giờ đêm) và tiếp tục ngay trước nửa đêm vào cuối ngày. Đồng hồ 12 giờ được phát triển từ giữa thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên đến thế kỷ 16 sau Công nguyên.
Timekeeping systemBản mẫu:SHORTDESC:Timekeeping system
| 12 giờ | 24 giờ |
| --- | --- |
Nửa đêm 12 giờ đêm 12:00 SA: 00:00
12:01 SA: 00:01
  1:00 SA: 01:00
11:00 SA: 11:00
11:59 SA: 11:59
Trưa 12 giờ trưa 12:00 CH: 12:00
12:01 CH: 12:01
  1:00 CH: 13:00
11:00 CH: 23:00
11:59 CH: 23:59
Nửa đêm(kết thúc một ngày) 12:00 SA: 24:00
Lịch sử và sử dụng

Sự phân chia ngày và đêm tự nhiên của một ngày theo lịch tạo thành cơ sở cơ bản để giải thích tại sao mỗi ngày được chia thành hai chu kỳ. Ban đầu có hai chu kỳ: một chu kỳ có thể được theo dõi bởi vị trí của Mặt trời (ngày), sau đó là một chu kỳ có thể được theo dõi bởi Mặt trăng và các vì sao (đêm). Điều này cuối cùng đã phát triển thành hai khoảng thời gian 12 giờ được sử dụng ngày hôm nay, bắt đầu từ nửa đêm (a.m.) và trưa (p.m.). Bản thân buổi trưa hiếm khi được viết tắt ngày hôm nay, nhưng nếu có, nó được ký hiệu là M.
Đồng hồ 12 giờ có thể được truy nguyên từ tận Mesopotamia và Ai Cập cổ đại. Cả đồng hồ mặt trời của Ai Cập để sử dụng vào ban ngày và đồng hồ nước Ai Cập để sử dụng vào ban đêm đã được tìm thấy trong lăng mộ của Pharaoh Amenhotep I. Khoảng năm 1500 TCN, những chiếc đồng hồ này chia thời gian sử dụng tương ứng của họ thành 12 giờ mỗi chiếc.
Người La Mã cũng sử dụng đồng hồ 12 giờ: ánh sáng ban ngày được chia thành 12 giờ bằng nhau (do đó giờ có độ dài khác nhau trong suốt cả năm) và đêm được chia thành bốn chiếc đồng hồ.
Đồng hồ cơ đầu tiên vào thế kỷ 14, nếu chúng có mặt số hoàn toàn, đã hiển thị tất cả 24 giờ bằng cách sử dụng mặt số tương tự 24 giờ, chịu ảnh hưởng của sự quen thuộc của các nhà thiên văn học với thiên văn và đồng hồ mặt trời và bởi mong muốn mô hình chuyển động rõ ràng của Trái đất xung quanh Mặt trời. Ở Bắc Âu, các mặt số này thường sử dụng sơ đồ đánh số 12 giờ bằng chữ số La Mã, nhưng hiển thị cả a.m. và p.m. giai đoạn theo trình tự. Đây được gọi là hệ thống XII kép, và có thể được nhìn thấy trên nhiều mặt đồng hồ còn sót lại, chẳng hạn như các hệ thống tại Wells và Exeter.
Ở những nơi khác ở Châu Âu, việc đánh số có nhiều khả năng dựa trên hệ thống 24 giờ (I đến XXIV). Đồng hồ 12 giờ đã được sử dụng trên khắp đế chế Anh.
Trong thế kỷ 15 và 16, hệ thống quay số và thời gian tương tự 12 giờ dần dần được thiết lập như một tiêu chuẩn trên khắp Bắc Âu để sử dụng chung. Mặt số tương tự 24 giờ được dành riêng cho các ứng dụng chuyên biệt hơn, chẳng hạn như đồng hồ thiên văn và đồng hồ bấm giờ.
Hầu hết các đồng hồ và đồng hồ analog ngày nay đều sử dụng mặt số 12 giờ, trên đó kim giờ ngắn hơn xoay một lần mỗi 12 giờ và hai lần trong một ngày. Một số mặt đồng hồ analog có vòng số bên trong cùng với vòng số từ 1 đến 12 tiêu chuẩn. Số 12 được ghép nối với 00 hoặc 24, trong khi các số từ 1 đến 11 được ghép nối với các số từ 13 đến 23, tương ứng. Sửa đổi này cho phép đồng hồ cũng được đọc trong ký hiệu 24 giờ. Loại đồng hồ 12 giờ này có thể được tìm thấy ở các quốc gia nơi đồng hồ 24 giờ được ưa thích hơn.
Trên máy tính, định dạng giờ thường đặt tùy vào khu vực được chọn trong hệ thống để hiển thị kiểu giờ là 24 giờ hay 12 giờ. Ví dụ, trên Windows, nếu chọn khu vực là Hoa Kỳ thì giờ sẽ có định dạng 12 giờ hoặc khu vực Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland thì sẽ chuyển sang định dạng 24 giờ.
Viết tắt

Các chữ viết tắt Latinh a.m. và p.m. (thường được viết "am" và "pm", "AM" và "PM" hoặc "A.M." và "P.M.") được sử dụng bằng tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha. Tương đương trong tiếng Hy Lạp là π.μ. và μ.μ., trong tiếng Việt thì được viết tắt là "SA" và "CH". Tuy nhiên, giờ buổi trưa hiếm khi được viết tắt trong bất kỳ ngôn ngữ nào, thường được viết đầy đủ. Trong tiếng Bồ Đào Nha, có hai tùy chọn chính thức và nhiều tùy chọn khác được sử dụng, ví dụ: sử dụng 21:45, 21h45 hoặc 21h45min (chính thức) hoặc 21:45 hoặc 9:45 p.m. Ở Ireland, a.m. và i.n. được sử dụng, là cụm từ viết tắt của ar maidin ("vào buổi sáng") và iarnóin ("buổi chiều") tương ứng.
Hầu hết các ngôn ngữ khác thiếu chữ viết tắt chính thức cho "trước buổi trưa" và "sau buổi trưa" và người dùng của họ chỉ sử dụng đồng hồ 12 giờ bằng miệng và không chính thức. Tuy nhiên, trong nhiều ngôn ngữ, như tiếng Nga và tiếng Do Thái, chỉ định không chính thức là được sử dụng, chẳng hạn như "9 giờ sáng" hoặc "3 giờ đêm".
Khi viết tắt và cụm từ được bỏ qua, người ta có thể dựa vào bối cảnh câu và các quy tắc xã hội để giảm sự mơ hồ. Ví dụ: nếu một người đi làm vào lúc "9:00", 9:00 sáng có thể được ngụ ý, nhưng nếu một điệu nhảy xã hội được lên kế hoạch bắt đầu lúc "9:00", thì nó có thể bắt đầu lúc 9:00 tối.
Lẫn lộn giữa trưa và nửa đêm

Không phải lúc nào cũng rõ ràng "12 giờ sáng" và "12 giờ trưa" biểu thị thời gian nào. Từ các từ Latinh meridies (giữa trưa), ante (trước) và sau (sau), thuật ngữ ante meridiem (sáng) có nghĩa là trước giữa trưa và sau meridiem (chiều) có nghĩa là sau giữa trưa. Vì "buổi trưa" (giữa trưa, kinh tuyến (m.)) Không phải trước cũng như sau, nên các thuật ngữ sáng và chiều không áp dụng. Mặc dù "12 m." đã được đề xuất như một cách để chỉ ra buổi trưa, điều này hiếm khi được thực hiện và cũng không giải quyết được câu hỏi làm thế nào để chỉ ra nửa đêm.
Từ điển Di sản Hoa Kỳ về Ngôn ngữ Anh cho biết "Theo quy ước, 12 giờ sáng biểu thị nửa đêm và 12 giờ đêm biểu thị buổi trưa. Vì khả năng nhầm lẫn, bạn nên sử dụng 12 giờ trưa và 12 giờ đêm."
EG Richards trong cuốn sách Thời gian lập bản đồ của mình đã cung cấp một biểu đồ trong đó 12 giờ sáng nghĩa là trưa và 12 giờ đêm nghĩa là nửa đêm.
Sổ tay phong cách của Văn phòng In ấn Chính phủ Hoa Kỳ sử dụng 12 giờ sáng cho buổi trưa và 12 giờ đêm cho đến nửa đêm cho đến khi xuất bản năm 2008, khi nó đảo ngược các chỉ định này và sau đó giữ lại thay đổi đó trong bản sửa đổi năm 2016.
Nhiều hướng dẫn kiểu Hoa Kỳ và trang web "Câu hỏi thường gặp (FAQ)" của NIST, khuyên rằng nên rõ ràng nhất nếu một trong đó đề cập đến "buổi trưa" hoặc "12 giờ trưa" và "nửa đêm" hoặc "12:00 nửa đêm" (thay vì "12:00 trưa" và "12:00 sáng"). Trang web của NIST tuyên bố rằng "12 giờ sáng và 12 giờ đêm là không rõ ràng và không nên được sử dụng."
Associated Press Stylebook chỉ định rằng nửa đêm "là một phần của ngày đang kết thúc, không phải là ngày đang bắt đầu."
Canada Press Stylebook nói, "viết buổi trưa hoặc nửa đêm, không phải 12 giờ trưa hoặc 12 giờ đêm." Các cụm từ như "12 giờ sáng" và "12 giờ đêm" hoàn toàn không được đề cập đến. Trang web "Câu hỏi thường gặp về thời gian" của Phòng thí nghiệm Vật lý Quốc gia của Anh nêu rõ "Trong trường hợp không thể dựa vào bối cảnh để đặt một sự kiện cụ thể, có thể trích dẫn cặp ngày đi ngang giữa đêm"; cũng "nên tránh các điều khoản 12 giờ sáng và 12 giờ đêm."
Tương tự như vậy, một số hướng dẫn kiểu Hoa Kỳ khuyên bạn nên làm rõ "nửa đêm" với các manh mối ngữ cảnh khác, chẳng hạn như chỉ định hai ngày mà nó rơi vào hoặc hoàn toàn không đề cập đến thuật ngữ. Ví dụ về phương pháp thứ hai, "nửa đêm" được thay thế bằng "11:59 tối" cho cuối ngày hoặc "12:01 sáng" để bắt đầu một ngày. Điều đó đã trở nên phổ biến ở Hoa Kỳ trong các hợp đồng pháp lý và lịch trình máy bay, xe buýt hoặc xe lửa, mặc dù một số lịch trình sử dụng các quy ước khác. Đôi khi, khi các chuyến tàu chạy đều đặn, mô hình có thể bị phá vỡ vào lúc nửa đêm bằng cách dời điểm khởi hành lúc nửa đêm một hoặc nhiều phút, chẳng hạn như 11:59 tối hoặc 12:01 sáng.
Bài hát

12 giờ (Nguyễn Duy Hùng) (12 giờ trưa (12 A.M.))
Không giờ rồi (Vinh Sử) (12 giờ đêm (12 P.M.))
Đồng hồ thiên văn Exeter Cathedral, hiển thị sơ đồ đánh số kép XII
Đồng hồ báo thức 12 giờ kỹ thuật số điển hình cho biết buổi chiều với dấu chấm ở bên trái của giờ
Meloimorpha

| Meloimorpha |
| --- | --- |
Dế chuông Meloimorpha japonicus
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Orthoptera
Liên họ (superfamilia): Grylloidea
Họ (familia): Phalangopsidae
Phân họ (subfamilia): Cacoplistinae
Chi (genus): Meloimorpha Walker, 1870
Danh pháp đồng nghĩa
 Meliomorpha Storozhenko & Paik, 2007
Meloimorpha là một chi dế trong họ Grylloidea thuộc phân họ Cachoplistinae và tông Homoeogryllini. Các loài dế trong chi này được ghi nhan có phân bố ở Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Việt Nam nhưng lại không được ghi nhận ở các nước khác trong bán đảo Trung-Ấn (bán đảo Đông Dương).
Species

Theo cuốn Orthoptera Species File thì các loài trong chi này bao gồm:
Meloimorpha albicornis Walker, 1869
Meloimorpha cincticornis Walker, 1870 - loài mẫu
Meloimorpha indica Agarwal & Sinha, 1988
Meloimorpha japonicus Haan, 1842 loài nổi tiếng, đi vào thơ ca của Nhật Bản