stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thành Gia Định
Lịch sử > Thành Bát Quái

Bài chi tiết: Thành Bát Quái
Thành Bát Quái là một thành được Nguyễn Phúc Ánh ra lệnh xây dựng tại làng Tân Khai, huyện Bình Dương, đất Gia Định, sau này là Sài Gòn, kể từ ngày 4 tháng 2 năm 1790 theo kiến trúc hỗn hợp Đông-Tây, dựa trên một bản thiết kế của một người Pháp là Olivier de Puymanel (Việt danh là Ông Tín). Thành được xây có 8 cạnh nên gọi là "Bát Quái". Thành còn có tên khác là "Thành Quy".
Thành có 8 cửa, phía nam là cửa Càn Nguyên và cửa Li Minh, phía bắc là cửa Khôn Hậu và cửa Khảm Hiền, phía đông là cửa Chấn Hanh và cửa Cấm Chí, phía tây là cửa Tốn Thuận và cửa Đoài Duyệt. Thời Minh Mạng đổi tên các cửa: phía nam là cửa Gia Định và cửa Phiên An, phía bắc là cửa Củng Thần và cửa Vọng Thuyết, phía đông là cửa Phục Viễn và cửa Hoài Lai, phía tây là cửa Tĩnh Biên và cửa Tuyên Hóa.
Khi Lê Văn Duyệt làm Tổng trấn, ông xây thành cao thêm 1 thước 5 tấc. Năm 1833 Lê Văn Khôi, con nuôi Lê Văn Duyệt chiếm thành, chống lại triều đình. Đến năm 1836, quân triều đình lấy lại thành và phá bỏ để xây thành mới.
Đây là ngôi thành có vai trò rất quan trọng về mặt chính trị quân sự địa lý của vùng Gia Định trong một khoảng thời gian dài. Sau khi được xây dựng, quân Tây Sơn đã không cố gắng để chiếm thành một lần nào nữa, giúp cho Nguyễn Ánh có được một lợi thế nhất định.
Lịch sử > Thành Phụng

Bài chi tiết: Cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi và Thành Phụng
Năm 1833, Lê Văn Khôi, con nuôi của Lê Văn Duyệt, chiếm Thành Quy là căn cứ chính của cuộc khởi nghĩa của mình. Năm 1835, triều định nhà Nguyễn đánh bại Lê Văn Khôi, vua Minh Mạng hạ lệnh phá hủy toàn bộ thành xây theo kiểu Vauban cũ và đến năm 1836 lại ra lệnh xây một thành khác nhỏ hơn ở Đông Bắc thành cũ, gọi là "thành Phụng" hay "thành Phượng", tức là thành Gia Định.
Ngày 17 tháng 2 năm 1859, quân Pháp mở cuộc tấn công thành Sài Gòn (tức thành Gia Định) và một ngày sau thì chiếm được thành. Án sát Lê Tứ, Hộ đốc Vũ Duy Ninh tự vẫn, Đề đốc Trần Trí, Bố chính Vũ Thực và Lãnh binh Tôn Thất Năng đem quân rút về Tây Thái, huyện Bình Long.
Ngày 18 tháng 3 năm 1859, quân Pháp đốt cháy kho tàng, phá hủy thành Sài Gòn và rút ra để tránh quân triều đình nhà Nguyễn tấn công đánh chiếm lại thành. Dấu tích duy nhất ngày nay còn lại là bức tranh vẽ ảnh thực dân Pháp tấn công thành và những tàn tích dọc đường Đinh Tiên Hoàng về phía gần xưởng Ba Son.
Kinh tế và dân cư

Thành nằm ở một cấu trúc giao thông đường bộ gồm có 3 trục chính: đi Cao Miên chạy thẳng ra cảng Bến Nghé; đi các tỉnh miền Tây; đường đi về Đồng Nai. Đường sông gồm Sông Sài Gòn vừa đóng vai trò phòng thủ thành Bát Quái về phía Nam vừa đóng vai trò đường giao thông chính, cảng Bến Nghé (bến Bạch Đằng), có xưởng đóng tàu Ba Son là vị trí tiền tiêu, cửa ngỏ để giao dịch buôn bán với các tàu nước ngoài. Ngoài ra còn có một hệ thống kênh rạch dày đặc như rạch Thị Nghè, kênh Bến Nghé, kênh Tẻ, rạch Cầu Kho và kênh Tàu Hủ nối liền các tỉnh miền Tây và cảng Bến Nghé, đây là con đường huyết mạch để vận chuyển lúa gạo, lương thực các loại.
Thành có 8 cửa, phía nam là cửa Càn Nguyên và cửa Li Minh, phía bắc là cửa Khôn Hậu và cửa Khảm Hiền, phía đông là cửa Chấn Hanh và cửa Cấm Chí, phía tây là cửa Tốn Thuận và cửa Đoài Duyệt. Thời Minh Mạng đổi tên các cửa: phía nam là cửa Gia Định và cửa Phiên An, phía bắc là cửa Củng Thần và cửa Vọng Thuyết, phía đông là cửa Phục Viễn và cửa Hoài Lai, phía tây là cửa Tĩnh Biên và cửa Tuyên Hóa.
Các điểm dân cư, công trình kiến trúc hình thành từ tận khi những người Minh Hương đến đây vào khoảng năm 1680: công trình kiến trúc lúc này có là đồn lính, kho lương thảo, dinh quan trấn thủ như: kho Quản Thảo, dinh Tân Thuận, dinh Nặc Nộn, cùng một hệ thống đồn lính ngay cảng Bến Nghé. Các công trình tôn giáo và chợ búa phục vụ nhu cầu người dân, binh lính hình thành như chợ Điều Khiển, chùa Cây Mai. Đồng thời một số địa danh phản ánh sự hình thành điểm dân cư như Bầu Tròn, Thị Nghè, Đất Hội cũng ra đời. Từ năm 1801, nhờ sự hỗ trợ của Pháp, Nguyễn Ánh đánh bại Tây Sơn, thành lập triều Nguyễn, thống nhất Việt Nam. Lê Văn Duyệt được cử làm Tổng trấn Nam Kỳ và trú đóng tại Sài Gòn. Các công trình chợ búa, cảng, cửa hàng. kho hàng, các khối ngành nghề thủ công… xung quanh thành Bát Quái phát triển theo, xoá đi những điểm chợ búa và thương mại cũ ngày xưa và phần "THỊ" được hình thành một cách tự phát. Vì tình hình bất ổn, nhiều người Hoa ở Hà Tiên, Định Quán cũng chạy về vùng Sài Gòn gần thành Bát Quái hình thành nên vùng Chợ Lớn, giao thông với thành Bát Quái bằng kênh Tàu Hủ và một con đường độc đạo. Số cư dân của thành năm 1819 là khoảng 180.000 dân bản xứ và 10.000 người Hoa.
Kinh tế xã hội thời gian này khá phát triển, với hệ thống đường sá kết nối Gia Định và Chợ Lớn ngày càng gần nhau. Cảng Bến Nghé phát triển mạnh, đi kèm là các hệ thống kho gạo, kho lương thực phát triển nằm dọc từ ngã ba kênh Bến Nghé và sông Sài Gòn, chạy về phía quận 4 hiện giờ. Những kho này tiếp nhận lượng thực từ miền Tây Nam Bộ qua hướng kênh Tàu Hủ.
Đây cũng là nơi Nhà Nguyễn cho phép người Pháp gồm các doanh nhân, giáo sĩ,… khai thác tài nguyên thiên nhiên để thưởng công lao giúp lấy lại đất nước. Triều đình tạo mọi ưu đãi về chính sách kinh tế, cho phép sử dụng cảng Bến Nghé, và làm nơi sửa chữa tàu.
Chú thích

1 2 3  Niên biểu 300 Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh Lưu trữ 2009-06-05 tại Wayback Machine trên trang chủ chính thức của Thành phố Hồ Chí Minh.
1 2  Địa danh Sài Gòn - TP.HCM qua các thời kỳ Lưu trữ 2008-09-29 tại Wayback Machine của tác giả Vân Trinh đăng trên Việt Nam Net.
1 2  .
1 2 3 4  Địa lý hành chánh Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh của Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh.
↑  Thành Trấn Lưu trữ 2008-06-18 tại Wayback Machine mục từ viết về Thành Trấn Gia Định, của Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch Việt Nam.
↑  Mantienne, Frédéric (October 2003). "The Transfer of Western Military Technology to Vietnam in the Late Eighteenth and Early Nineteenth Centuries: The Case of the Nguyen". Journal of Southeast Asian Studies 34 (3): trang số 525. doi:10.1017/S0022463403000468.
↑  Theo tài liệu của tập san Hội Cổ Học Ấn Hoa, Bulletin de la Société des Études Indochinoises, năm 1942, tập số 2
↑  Trương Vĩnh Ký (ấn bản 1885), Nguyễn Đình Đầu lược dịch và chú giải, Ký ức lịch sử về Sài gòn và các vùng phụ cận, Nhà xuất bản Trẻ, TP.HCM, 1997.
Sơ đồ Thành Bát Quái Sài Gòn do Trương Vĩnh Ký vẽ, Nguyễn Đình Đầu lược dịch và chú giải
Bức bản đồ việt hóa Gia Định năm 1815 do Trần Văn Học vẽ.
Hình dáng Thành Phụng theo mô tả trong một sơ đồ quy hoạch của Pháp năm 1867
Cảng Bến Nghé ngày nay
Thạch Hà

Thạch Hà là một huyện nằm ở trung tâm của tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.
Địa lý

Huyện Thạch Hà nằm ở phía đông tỉnh Hà Tĩnh, nằm cách thành phố Hà Tĩnh khoảng 7 km, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 340 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Biển Đông
Phía tây giáp huyện Can Lộc và huyện Hương Khê
Phía nam giáp thành phố Hà Tĩnh và huyện Cẩm Xuyên
Phía bắc giáp huyện Nghi Xuân.
Đây cũng là địa phương có dự án Đường cao tốc Bãi Vọt – Hàm Nghi và Đường cao tốc Hàm Nghi – Vũng Áng đi qua đang được xây dựng.
Địa lý > Điều kiện tự nhiên

Địa hình huyện cơ bản là đồng bằng duyên hải, đất phù sa, đất cát ven biển. Các sông ngòi lớn là sông Nghèn, sông Rào Cái đổ ra Cửa Sót, hồ Kẻ Gỗ nằm ở phía Tây Nam huyện. Thạch Hà có trữ lượng sắt lớn tại mỏ sắt Thạch Khê.
Phía tây, liền với vùng núi Hương Khê là dải núi đồi thấp, rìa ngoài của rặng Trường Sơn Bắc, kéo dài 24 km từ động Sơn Mao (Thạch Ngọc) đến ngọn Báu Đài (Thạch Lưu), Nhật Lệ (Thạch Điền). Vùng bán sơn địa này rộng khoảng 11000 – 12000 ha chiếm 25% diện tích toàn huyện (Theo tài liệu điều tra của Tổng cục Thủy sản)(1). Các núi đều ở độ cao trung bình 200 – 250m, trừ ngọn Nhật Lệ(416m). Phía đông huyện có nhiều núi nhỏ, thấp và dãy Nam Giới với ngọn Quỳnh Sơn (373m) vốn là những hòn đảo trong vũng biển xưa. Đồng bằng Thạch Hà có diện tích khoảng 29000ha, trong đó có khoảng 13000ha đất thịt và 10000ha đất cát pha. Ven biển có khoảng 6000ha, chiếm 12,5% diện tích, trong đó có khoảng 1000ha là núi đá, còn lại là cát biển (TLĐD). Do cấu tạo bằng phù sa núi và cát biển, đồng điền tương đối bằng phẳng nhưng ít màu mỡ.
Thạch Hà có mạng lưới sông ngòi khá dày, 10 km/1 km². Tổng lưu vực hứng nước rộng gần 800 km². Các sông suối, trong đó có ba sông chính (sông Dà – Hà Hoàng, sông Cày, sông Rào Cấy) mỗi năm đổ ra cửa Sót 36 – 40 triệu m3 nước và 7 vạn tấn bùn, cát. Bờ biển dài khoảng 20 km với tổng diện tích vùng đặc quyền kinh tế là 3310 km² (TLĐD).
Thạch Hà xưa nay vẫn là một huyện nông nghiệp. Hiện toàn huyện có 13.757,33 hecta đất nông nghiệp; 8.315,39 hecta đất lâm nghiệp; 815,56 hecta đất nuôi trồng thủy sản,; 84,3 ha đất làm muối; 5,11 ha đất nông nghiệp khác.
Hành chính

Huyện Thạch Hà có 22 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 2 thị trấn: Thạch Hà (huyện lỵ), Lộc Hà và 20 xã: Bình An, Hồng Lộc, Ích Hậu, Lưu Vĩnh Sơn, Mai Phụ, Nam Điền, Ngọc Sơn, Phù Lưu, Tân Lộc, Thạch Châu, Thạch Kênh, Thạch Kim, Thạch Liên, Thạch Long, Thạch Mỹ, Thạch Ngọc, Thạch Sơn, Thạch Xuân, Thịnh Lộc, Việt Tiến.
Kinh tế

Nông nghiệp: Trồng lúa, trồng hoa màu (mía, lạc, khoai lang,...), chăn nuôi trâu, bò, lợn, gà,...
Thủy sản: Đánh bắt và nuôi trồng cá, tôm, muối.
Công nghiệp: Tương lai có triển vọng lớn về công nghiệp khai thác mỏ sắt Thạch khê.
Dịch vụ và du lịch: Tham quan các di tích và danh thắng nổi tiếng (Biển Thạch Hải; Biển Thạch Văn; Quỳnh Viên Resort).
Xã hội > Giáo dục

Huyện Thạch Hà hiện nay có 4 trường trung học phổ thông:
Trường THPT Mai Thúc Loan tại xã Thạch Châu
Trường THPT Nguyễn Văn Trỗi tại xã Phù Lưu
Trường THPT Nguyễn Đổng Chi tại xã Ích Hậu.
Trường THPT Lý Tự Trọng tại thị trấn Thạch Hà.
Mỗi xã thường có 1 trường trung học cơ sở và 1 trường tiểu học.
Dân số

Diện tích tự nhiên toàn huyện là 355,03 km² và dân số là 129.364 người (theo số liệu thống kê đến 1/1/2011). 12% dân số theo đạo Thiên Chúa.
Văn hóa > Lễ hội truyền thống

Hội Làng Long Đan, xã Thạch Long được tổ chức vào đầu mùa Xuân.
Hội Kỳ Phúc Lục Ngoạt ở các xã: Thạch Lạc, Thạch Trị vào 14 và 15 tháng Bảy âm lịch.
Hội đền lê Khôi, ban được tổ chức vào ngày từ ngày 1 đến 05 tháng 5 âm lịch.
Hội đền Nen, xã Thạch Tiến
Hội đền Đông các đại học sĩ danh tướng Trương Quốc Dụng tổ chức vào 25 - 26 tháng 6 âm lịch hàng năm tại đền thờ ông ở xã Thạch Khê huyện Thạch Hà tỉnh Hà Tĩnh.
Lễ hội đốt lửa truyền thống trong đêm giao thừa tại thôn Phái Thượng -xã Thạch Lâm diễn ra rất sôi nổi. Được nhiều người tham gia. Để có được một đêm đốt lửa truyền thống như vậy thì Thôn phải huy động lực lượng thanh niên trong thôn đi lên núi cắt tấp, cỏ, trện...
| Lễ hội | Địa điểm | Thời gian |
| --- | --- | --- |
| Lễ hội Đền Tam Lang | đền Cả, làng Phan Xá, xã Ích Hậu | 5 và 6 tháng giêng âm lịch |
| Lễ Xuân Điển | làng Phan Xá, Lợi Xá, xã Ích Hậu | 4 đến 8 tháng giêng âm lịch |
| Lễ hội chùa Chân Tiên | xã Thịnh Lộc | 3 tháng 3 âm lịch |
| Lễ hội chùa Kim Dung | thị trấn Lộc Hà | 15 tháng 3 âm lịch |
| Lễ hội đền Phan Trọng Búp | xã Thạch Mỹ | 27 tháng 5 âm lịch |
| Hội làng Thanh Lương | xã Phù Lưu | 6 tháng 6 âm lịch |
| Hội cờ người | làng Trung Thịnh, Yên Điềm, xã Thịnh Lộc | đầu xuân |
| Lễ hội đền Lê Khôi | xã Thạch Kim | 2 đến 4 tháng 5 âm lịch |
Văn hóa > Di tích và thắng cảnh

Nhà thờ Lý Tự Trọng tại xã Việt Tiến, huyện Thạch Hà.
Đền Chiêu Trưng thờ danh tướng Chiêu Trưng vương Lê Khôi nhà Hậu Lê ở xã Thạch Bàn: Kiến trúc nghệ thuật thế kỷ 16.
Danh thắng Quỳnh Viên, núi Nam Giới:
Nhà cụ Mai Kính: ở xã Việt Tiến.
Đền Thờ hai cha con Đông các Đại học sĩ Danh Tướng Trương Quốc Dụng và Cử nhân Chủ sự Trương Quốc Quán tại xã Thạch Khê.
Miếu Kè ở xã Thạch Hương.
Nhà thờ Nguyễn Hiền ở xã Thạch Kênh.
Cũng như các huyện khác của xứ Nghệ Tĩnh Thạch Hà cũng không còn nhiều các đình chùa miếu mạo và các di tích lịch sử nhiều bởi sau 1945 đến những năm đầu của thập kỹ 1960 chính quyền cách mạng cho di dời tượng phật, đập phá đền chùa, miếu mạo,cho đó là di sản văn hóa của đế quốc phong kiến, may còn sót lại những di tích lịch sử rất ít ỏi ở nơi xa xôi hẻo lánh không bị đập phá như đền Lê Khôi v.v... Đây là thời kỳ những người vô học nắm quyền tại địa phương.
Chùa Tịnh Lâm nằm trên núi Trò thuộc xã Thạch Lâm - huyện Thạch Hà, nơi đây là một chốn linh thiêng hàng năm cứ vào nhũng ngày lễ khách thập phương đến thắp hương rất đông...
Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ huyện Thạch Hà tại trung tâm thị trấn huyện Cày, nơi đây trước kia là Miếu Rỏi, một ngôi đền rất thiêng
Bãi tắm Cửa Sót
Núi Bằng Sơn tức Rú Bờng, là ngọn núi có Chùa Kim Dung. Chùa nằm giữa núi, xã Thạch Bằng và Thạch Mỹ. Chùa được xây dựng vào thời Trần, thờ Phật Tổ, Ngọc Hoàng và Thánh Mẫu. Do dòng họ Phan Hữu xây dựng nên đứng đầu là ông Quyền Quang thời kỳ chống Pháp, các chí sĩ yêu nước đã lấy chùa làm trụ sở. Mỗi mùa lễ hội du khách các vùng đến dự rất đông để cầu phúc lộc, nam nữ thì đến cầu duyên. Trên núi có mộ tổ Bằng Quận công Nguyễn Hữu Chỉnh.
Di tích lịch sử Quốc gia Đền Nen tại xã Việt Tiến
Văn hóa > Làng nghề

Làng Gia Mỹ -xã Thạch Châu nghề muối đang được đầu tư và phát triển mạnh.Hàng năm cung cấp một lương lớn muối cho nhà máy chế biến muối Iod của tĩnh và cho nhân dân các vùng lân cận,
Nghề làm dầu lạc ở làng xóm Thụy xã Thạch Châu.
Nghề làm hương ở làng An Sơn xã Thạch Mỹ.
Nghề làm nón, chổi ở làng Hà Mỹ xã Thạch Mỹ.
Du lịch

Huyện Lộc Hà có hàng chục ngôi đền chùa miếu mạo, trong đó có 10 di tích lịch sử văn hóa được xếp hạng cấp quốc gia, 30 di tích được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.
Chùa Chân Tiên: Chùa nằm trên núi Tiên Am, xã Thịnh Lộc. Chùa nhìn xuống Bầu Tiên, tương truyền xưa là nơi tiên xuống tắm và còn lưu dấu chân trên đá. Mỗi mùa lễ hội du khách các vùng đến dự rất đông để cầu phúc lộc, nam nữ thì đến cầu duyên.
Chùa Kim Dung: trên núi Bằng Sơn
Chùa Xuân Đài: ở thị trấn Lộc Hà là một ngôi chùa ở đồng bằng duy nhất còn sót lại của thị trấn sau chính sách phá bỏ chùa chiền của những năm 60 thế kỷ trước.
Chùa Long Hội
Đền Cả: còn có tên là đền Lớn hoặc Tam tòa Đại Vương thuộc xã Ích Hậu, huyện Lộc Hà. Đền thờ 3 vị: Lý Nhật Quang (hoàng tử thứ 8 của vua Lý Thái Tổ), Lý Đạo Thành và Lý Thế Giai (là 2 vương hầu của Nhà Lý).
Đình Đỉnh Lự ở xã Tân Lộc: Di tích lịch sử thế kỷ XV. Đây là nơi để nhân dân quanh vùng tưởng nhớ công ơn của võ tướng Nguyễn Xí thời Lê Sơ. Thời kỳ chống Pháp, các chí sĩ yêu nước đã lấy đình làm trụ sở. Đình Đỉnh Lự là nơi thành lập Chi bộ ĐẢng cộng sản đầu tiên của Hà Tĩnh.
Đền thờ Tể tướng Hoàng giáp Nguyễn Văn Giai ở xã Ích Hậu.
Mộng Thương thư trai và Chi gia trang: Thư viện lớn bậc nhất xứ Nghệ của dòng họ Nguyễn Chi ở xã Ích Hậu, có từ cuối thế kỷ XIX. Hiện nằm trong nhà thờ Nguyễn Đức Lục Chi, xã Ích Hậu.
Nhà thờ họ Phan Huy  ở xã Thạch Châu: Di tích văn hóa thế kỷ XVIII.
Nhà thờ họ Phan Trọng Búp ở xã Thạch Mỹ (Danh tướng Khởi nghĩa Lam Sơn):Di tích văn hóa thế kỷ XV.
Đình làng Ngọc Mỹ, nơi thờ Đặng Dung, Đặng Tất ở xã Phù Lưu.
Nhà thờ Nguyễn Đức Mậu ở xã Phù Lưu
Miếu Biên Sơn ở xã Hồng Lộc
Chùa Đại Bi ở Xã Hồng Lộc
Đền thờ Nguyễn Đình Sỹ, di tích lịch sử nhà thờ họ Nguyễn Đình xã Hộ Độ.
Danh nhân

Mai Thúc Loan: Hoàng đế có công đánh đuổi quân xâm lược Nhà Đường.
Nguyễn Chí Dũng: Tiến sĩ, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Ninh Thuận, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch – Đầu tư, ĐBQH khoá XII, XIII.
Phan Phu Tiên: Nhà sử học, nhà nghiên cứu văn học và nhà giáo nổi tiếng đầu đời Lê.
Phan Huy Cận: Bình Chương Đô đốc.
Phan Huy Ích: Thượng thư.
Phan Huy Chú: Nhà bác học.
Các nhà thơ: Phan Huy Thực, Phan Huy Ôn, Phan Huy Vịnh, Phan Huy Thàng.
Phan Huy Lê: Giáo sư sử học.
Nguyễn Tông Tây (1436–?): Thừa chính sứ kiêm Quản đô lực sĩ.
Phan Trọng Búp: Danh tướng khởi nghĩa Lam Sơn.
Phan Trọng Lê Phiêu: Bình Chương sự kiêm tri Quốc Tử Giám tư nghiệp.
Phan Trọng Mưu: Tri phủ Hoài Đức, Tiến sĩ Kỷ Mão (1879).
Phan Trọng Hoa: Quan khâm sứ triều đình.
Phan Trọng Dung: Quan nha môn, sau ra ở Hà Tây.
Phan Trọng Bàng: Nhà thơ cao dao.
Phan Trọng Tuệ: Phó Thủ tướng.
Phan Trọng Bình: Chiến sĩ cánh mạng.
Phan Trọng Quảng: Chiến sĩ cánh mạng.
Phan Trọng Luận: Giáo sư.
Phạm Tông Tây: Tiến sĩ.
Trần Đức Mậu: Hoàng giáp Đông các hiệu thư đời Lê Thánh Tông (đền thờ đã bị đổ nhưng sắc phong hiện còn).
Nguyễn Văn Giai: Tam nguyên Hoàng giáp, Tể tướng mở đầu thời Lê Trung Hưng (hiện còn đền thờ và một tấm bia lớn dựng ngay sau khi ông mất).
Nguyễn Hiệt Chi: Nhà giáo và chí sĩ, người đồng sáng lập Công ty Liên Thành và Trường Dục Thanh theo tinh thần Duy Tân ở Phan Thiết, lãnh tụ phong trào chống thuế Nghệ Tĩnh Nguyễn Hàng Chi.
Nguyễn Kinh Chi: Bác sĩ, Thứ trưởng Bộ Y tế thời kháng chiến chống Pháp và Đại biểu Quốc hội bốn khóa I–IV.
Nguyễn Đổng Chi: Giáo sư nhà văn hóa học.
Nguyễn Từ Chi: Giáo sư dân tộc học.
Nguyễn Huệ Chi: Giáo sư cổ văn học.
Nguyễn Du Chi: Phó giáo sư chuyên gia mỹ thuật cổ.
Lê Viết Lượng: Nhà cách mạng.
Nguyễn Phi Hổ: Tiến sĩ Thiêm đô Ngự sử thời Lê Uy Mục.
Phan Đình Tá: Hoàng giáp Tể tướng dưới triều Nhà Mạc.
Bùi Đăng Đạt: Tiến sĩ Giám sát ngự sử quyền tham chánh thời Lê Trung Hưng (mộ phần táng tại Trung Lương, thị xã Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh).
Nguyễn Biên: Võ tướng giúp Lê Thái Tổ chống giặc Minh khôi phục đất nước, được truy tặng Thái phó Nghiêm Quận công (1425), truy phong thần tích Đại vương.
Chính Hữu: Nhà thơ.
Phạm Nhật Vượng: Doanh nhân.
Phạm Nhật Vũ: Doanh nhân.
Phan Liêu.
Trần Danh Tố: Tiến sĩ triều Hậu Lê
Trần Danh Bính.
Phan Ứng Toản (1446–1515): Quốc tử giám Tế tửu.
Nguyễn Hộc (1412–?): Thượng thư Bộ Binh kiêm Hàn lâm viện Học sĩ.
Giám sát Ngự sử Trần Sảnh (1431-?).
Lý Tự Trọng: Anh hùng dân tộc.
Phạm Văn Long: Trung tướng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị quân đội nhân dân Việt Nam.
Trần Đình Nhã: Trung tướng, PGS, TS, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội.
Hồ Trọng Ngũ: Thiếu tướng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng An ninh của Quốc hội.
Nguyễn Thanh Tân: Thiếu tướng, Đại biểu Quốc hội Khoá 12, Giám đốc Công an Hà Tĩnh (2000–2013).
Trần Xuân Ninh: Trung tướng, Giám đốc Học viện lục quân Đà Lạt.
Chú thích

↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Lịch sử phát triển”. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 1 năm 2017. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2017.
↑  Quyết định số 356-NV năm 1965
↑  “Nghị quyết về việc hợp nhất một số tỉnh do Quốc hội ban hành”.
↑  Quyết định số 619-VP18 năm 1977
↑  “Quyết định số 128-HĐBT năm 1983 về việc phân vạch địa giới một số xã, thị trấn thuộc tỉnh Nghệ Tĩnh”.
↑  “Quyết định 222-HĐBT năm 1985 về điều chỉnh địa giới hành chính một số xã, thị trấn của các huyện Kỳ Sơn, Hương Khê và Thạch Hà thuộc tỉnh Nghệ Tĩnh”.
↑  Quyết định số 266-HĐBT năm 1985
↑  Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương do Quốc hội ban hành
↑  “Nghị định 22/2001/NĐ-CP về việc sáp nhập xã Thạch Thượng và thị trấn Cày, để thành lập thị trấn Thạch Hà thuộc huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh”.
↑  Nghị định 09/2004/NĐ-CP về việc mở rộng thị xã và thành lập phường thuộc thị xã Hà Tĩnh, giải thể thị trấn nông trường và thành lập xã thuộc các huyện Thạch Hà, Hương Khê, Hương Sơn và Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh
↑  Nghị định 20/2007/NĐ-CP về việc thành lập huyện Lộc Hà
↑  “Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh”.
↑  “Nghị quyết số 1283/NQ-UBTVQH15 của UBTVQH về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2023 – 2025”. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2024.
All of You (album của Colbie Caillat)

All of You là album phòng thu thứ ba của nữ ca sĩ kiêm sáng tác người Mỹ Colbie Caillat. Album này từng được ấn định phát hành vào ngày 3 tháng 5 năm 2011, nhưng bị dời lại đến tận hai tháng cho đến ngày 12 tháng 7 nó mới được phát hành tại Hoa Kỳ thông qua Universal Republic Records. Album này phần lớn do Greg Wells tham gia sản xuất, cùng với sự hợp tác cùng nam diễn viên/rapper Common trong bài hát "Favorite Song", trong khi cô đồng sáng tác với nhiều tên tuổi khác như Ryan Tedder, Toby Gad, Jason Reeves và Rick Nowels.
Đĩa đơn đầu tiên của album, "I Do" được phát hành vào ngày 7 tháng 2 năm 2011 và đạt vị trí thứ 23 trên Billboard Hot 100 Hoa Kỳ cùng vị trí thứ 11 trên Adult Pop Songs. Hai đĩa đơn còn lại là "Brighter Than the Sun" và "Favorite Song" lần lượt được phát hành vào tháng 5 năm 2011 và tháng 5 năm 2012.
Bối cảnh sản xuất

"Tôi vẫn sáp nhập tất cả những phong cách mà tôi yêu mến trong hai album Breakthrough và Coco, nhưng đây là một chương hoàn toàn mới," cô có chia sẻ như thế trong một lần phỏng vấn cùng Tạp chí Billboard. "Tôi có thêm nhiều trải nghiệm hơn và có dịp sáng tác cùng nhiều tác giả mới tài năng, nhưng nó vẫn lại là thể loại nhạc cũ, cảm nhận và âm thanh vẫn như thế. Các bài hát được phối theo nhịp điệu nhanh hơn trong album lần này, và nó là một album tràn ngập hơi thở mùa hè."
Caillat bắt đầu khâu thu âm cho All of You vào năm 2010 tại California và hoàn tất album giữa chuyến lưu diễn của cô vào mùa hè cùng năm. Rapper kiêm diễn viên Common là người góp mặt duy nhất trong album với bài hát "Favorite Song". Họ gặp nhau lần đầu tại một sự kiện nhỏ của Giải Grammy năm 2009 và nảy sinh ý định hợp tác cùng nhau. "Tôi luôn yêu mến âm nhạc của Common trong nhiều năm liền", Caillat chia sẻ về sự kết hợp kì lạ của họ, "Anh ấy lúc đó đang chuẩn bị hát bài 'The Light', và anh ấy cần một nữ ca sĩ [hát phần điệp khúc] và tôi cứ như là, 'Tôi biết lắm mà!' Sau đó anh ấy cứ như là, 'Tôi yêu các bài hát và giọng hát của cô'. Chúng tôi mất đến khoảng 1 năm để thực hiện cùng nhau, nhưng nó lại đạt thành công hơn sức mong đợi của tôi." Bill Lamb có đánh giá ca khúc này trên About.com một cách vô cùng tích cực khi mô tả bài hát "tuơi sáng, đầy hơi thở mùa hè, và hoàn toàn quyến rũ". Caillat còn đồng sáng tác hai ca khúc khác trong album cùng với tác giả chuyên dòng nhạc pop Ryan Tedder (người từng làm việc cùng Kelly Clarkson, Beyoncé, Leona Lewis), trong khi Toby Gad, Jason Reeves và Rick Nowels cũng đều được ghi nhận sáng tác cho "All of You." Trong lúc đó, bạn trai của Caillat lúc bấy giờ cũng là một ca sĩ tên là Justin Young, có viết 3 bài hát trong album cùng cô, một trải nghiệm mà cô cho là "rất nhiều niềm vui. Tôi chưa bao giờ có cảm tình với một anh chàng là ca sĩ bao giờ, và giờ đây tôi đang sở hữu một anh chàng bạn trai chơi guitar và piano rất cừ và một giọng hát tuyệt vời... nó nghe hơi sến súa nhưng thật sự rất tuyệt, vì chúng tôi có viết những bài hát nói về mối quan hệ của cả hai và nó mang chúng tôi gần nhau hơn."
Âm nhạc và bài hát

Đĩa đơn đầu tiên, "I Do" diễn tả cảm giác hạnh phúc lúc mới yêu. Nguồn cảm hứng của cô cho bài hát này bắt nguồn từ việc tìm được một người có thể khiến bạn cảm thấy sẵn sàng và không ngần ngại tiến đến chung sống và kết hôn cùng họ. Nhịp gõ theo nhịp chân của bài hát tạo cảm giác vui vẻ, tuơi tắn cho người nghe. Lời nhạc của Colbie trong bài hát này đã đan xen vào tiếng thanh của guitar và tiếng dương cầm. Bản mở đầu cho album, "Brighter Than the Sun", cũng là một bài hát vui tuơi, với tiếng đàn guitar sôi động và những tiếng vỗ tay phụ họa. Lời bài hát cho thấy sự phải lòng của cô trong tình yêu. Bài hát "Dream Life, Life" nhìn về những ước mơ và hi vọng mà nhân vật trong bài hát hằng mong ước trong cuộc sống và mong muốn nó thành sự thật.
"What If" - bài hát xuất hiện trong bộ phim Letters to Juliet và bản song ca cùng Common mang tựa đề "Favorite Song", đều là những bài hát mang âm thanh quen thuộc của Caillat với cả hai lần lượt là tiếng đàn guitar kết hợp cùng guitar điện và nhịp điệu hip-hop. Bài hát mang tựa đề album, "All Of You", nói về việc chấp nhận mọi điều về người yêu của bạn-cả điều tốt, điều xấu, lẫn những bí mật thầm kín. Nó là một tập hợp các đoạn guitar dịu dàng và lời nhạc bắt đầu gần giống như một lời xin lỗi.