stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Văn minh Maya
Quân sự > Vũ khí

Atlatl du nhập vào khu vực Maya từ thành Teotihuacan trong thời kỳ Tiền cổ điển. Đây là một cái que dài 0,5 m ở cuối có khía để giữ phi tiêu hoặc cây lao. Atlatl cung cấp lực và độ chính xác cho người sử dụng. Bằng chứng dưới dạng các lưỡi kiếm đá khai quật từ Aguateca chỉ ra rằng phi tiêu và giáo là các vũ khí chính của một chiến binh Maya thời Cổ điển. Quân bình dân sử dụng ống xì đồng săn bắn trong chiến tranh. Cung tên được người Maya sử dụng trong cả chiến tranh lẫn săn bắn. Mặc dù cung tên xuất hiện ở khu vực Maya từ thời Cổ điển, việc sử dụng nó trong chiến tranh không được ưa chuộng; cung tên không trở thành vũ khí phổ biến cho đến tận thời hậu cổ điển. Người Maya Thời kỳ Tiếp xúc sử dụng kiếm cầm hai tay với phần cán làm từ gỗ và lưỡi kiếm lắp đá vỏ chai, gần giống với macuahuitl của người Aztec. Các chiến binh Maya mặc áo giáp  làm từ bông ngâm trong nước muối để làm cứng. Các chiến binh mang các tấm khiên bằng gỗ được trang trí với lông vũ và da thú.
Thương mại

Thương mại là hoạt động rất quan trọng trong đời sống xã hội Maya. Những thị quốc hùng mạnh nhất thường là những đô thị chiếm hữu độc quyền một tài nguyên quý giá nào đó, hoặc nắm giữ nhiều trọng điểm giao thương. Ở nhiều thời điểm khác nhau trong quá khứ, những thị quốc Kaminaljuyu và Qʼumarkaj ở Cao nguyên Guatemala, và Chalchuapa ở El Salvador, kiểm soát nhiều mỏ khai thác đá vỏ chai. Người Maya sản xuất rất mạnh mặt hàng sợi bông, chất liệu may vá quần áo được sử dụng trên khắp Trung Bộ châu Mỹ. Những thị quốc hùng mạnh ở phía bắc Bán đảo Yucatán kiểm soát các nguồn khai thác muối. Vào hậu kỳ cổ điển, người Maya tham gia vào mạng lưới buôn bán nô lệ với các khu vực xa hơn tại Trung Bộ châu Mỹ.
Vùng Maya là một phần mạng lưới giao thương khổng lồ kết nối toàn bộ khu vực Trung Bộ châu Mỹ với các các vùng biên viễn. Để dễ hình dung tầm cỡ của mạng lưới này, một khu phố buôn Maya sơ kỳ Cổ điển đã được các nhà khảo cổ phát hiện tại Teotihuacan, một thành bang tọa lạc ở tận miền trung Mexico. Các tuyến thương mại tại vùng ngoại vi Maya thuộc Trung Bộ châu Mỹ thường tập trung ở miền trung Mexico và dọc vùng Vịnh. Vào sơ kỳ Cổ điển sớm, Chichen Itza là nút trung tâm của mạng lưới buôn bán đĩa vàng từ Colombia và Panama, và ngọc lam từ Los Cerrillos, New Mexico. Việc giao thương tầm xa các mặt hàng xa xỉ và tiện dụng có lẽ đều do quý tộc kiểm soát. Chỉ duy nhất quý tộc, chư hầu hoặc đồng minh của quý tộc mới được phép sử dụng đồ quý hiếm, đắt đỏ.
Các tuyến thương mại không chỉ cung cấp hàng hóa vật chất mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự dịch chuyển con người cùng kiến thức khắp Trung Bộ châu Mỹ. Sự thay đổi các tuyến giao thương thuận theo dòng thời kỳ thịnh suy của các thành bang Maya; nhất là khi các biến chuyển lớn xảy ra, chẳng hạn như sự trỗi dậy của nền văn minh Maya tiền cổ điển, sự chuyển đổi sang văn minh Cổ điển và sụp đổ Cuối Cổ điển. Ngay cả sau cuộc xâm lăng của Tây Ban Nha, các hoạt động buôn bán giao thương của người Maya chưa bị hoàn toàn chấm dứt,, chẳng hạn, người Manche Chʼol thời bấy giờ bán các loài cây cacao, annatto và vani rất đáng giá cho thuộc địa Verapaz.
Catatia

| Catatia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Catatia
Catatia là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài

Chi Catatia gồm các loài:
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Catatia”. Truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2013.
Tình thầy trò

Tranh màu nước của William Blake có tên gọi "Age teaching youth" (Người già làm nghề gõ đầu trẻ), một sự khắc họa đầy tính lãng mạn về tình thầy trò. Blake đã mô tả mối quan hệ này trong nhiều tác phẩm của mình, trong đó phải kể đến những bức minh họa trong tập thơ Songs of Innocence. Bản gốc bức tranh hiện đang do bảo tàng Tate Britain nắm giữ.
Tình thầy trò hay tình cô trò là mối quan hệ mà trong đó một người giàu kinh nghiệm hơn hoặc am hiểu hơn dẫn dắt người có trình độ kém hơn. Người thầy có thể lớn tuổi hơn hoặc ít tuổi hơn học trò của mình, tuy nhiên họ phải nắm được chắc chắn về lĩnh vực chuyên môn. Đó là mối quan hệ cộng tác cùng học tập và phát triển giữa những người dày dặn kinh nghiệm và những ai muốn học hỏi thêm. Trải nghiệm thầy trò và cấu trúc mối quan hệ ảnh hưởng, tác động đến "lượng lớn chỗ dựa tinh thần, tư vấn sự nghiệp, làm hình mẫu và sự truyền đạt xảy ra trong các mối quan hệ thầy trò, cô trò giữa người được dạy bảo vỗ về và người thầy thông thái."
Agathosma sabulosa

| Agathosma sabulosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Agathosma
Loài (species): A. sabulosa
Danh pháp hai phần
Agathosma sabulosa Sond., 1860 
Agathosma sabulosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Agathosma sabulosa”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Lypha brimleyi

| Lypha brimleyi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Lypha
Loài (species): L. brimleyi
Danh pháp hai phần
Lypha brimleyi
Lypha brimleyi là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Kofi Annan

| Kofi Annan |
| --- | --- |
Kofi Annan năm 2018

Tổng Thư ký thứ 7 của Liên Hợp Quốc
Nhiệm kỳ 1 tháng 1 năm 1997 – 31 tháng 12 năm 2006 9 năm, 356 ngày
Cấp phó: Louise Fréchette Mark Malloch Brown
Tiền nhiệm: Boutros Boutros-Ghali
Kế nhiệm: Ban Ki-moon
Đặc phái viên của Liên Hợp Quốc và Liên đoàn Ả Rập về Syria
Nhiệm kỳ 23 tháng 2 năm 2012 – 31 tháng 8 năm 2012 190 ngày
Secretary-General: Ban Ki-moon (UN) Nabil Elaraby (AL)
Tiền nhiệm: Chức vụ được thành lập
Kế nhiệm: Lakhdar Brahimi
 
Thông tin cá nhân
Sinh: (1938-04-08)8 tháng 4 năm 1938 Comassie, Bờ Biển Vàng (nay là Kumasi, Ghana)
Mất: 18 tháng 8 năm 2018(2018-08-18) (80 tuổi) Bern, Thụy Sĩ
Phối ngẫu: Titi Alakija (1965 – 1983) Nane Maria Lagergren (1984 – 2018)
Con cái: Kojo Ama Nina
Alma mater: Đại học Kwame Nkrumah Cao đẳng Macalester Graduate Institute of International and Development Studies Massachusetts Institute of Technology
Chữ ký: 
Kofi Atta Annan (/ˈkoʊfi ˈænæn/, phát âm như "Cô-phi A-tha A-nan"; 8 tháng 4 năm 1938 – 18 tháng 8 năm 2018), là nhà ngoại giao Ghana và là Tổng Thư ký thứ 7 của Liên Hợp Quốc từ năm 1997 đến cuối năm 2006.
Thời thơ ấu

Annan sinh ngày 8 tháng 4 năm 1938 tại Kumasi, Ghana, con của Reginald và Victoria Annan. Kofi nghĩa là "cậu bé sinh vào ngày thứ Sáu". Annan là con song sinh, một sự kiện được xem là đặc biệt trong văn hoá Ghana. Người chị song sinh của ông được đặt tên Efua Atta, qua đời năm 1991. Trong tiếng Akan, Efua có nghĩa là "cô bé sinh vào ngày thứ Sáu" và Atta có nghĩa là "sinh đôi".
Gia đình Annan thuộc thành phần ưu tú của đất nước; ông nội, ông ngoại và bác của Annan là tù trưởng bộ tộc. Cha của Annan mang hai dòng máu Asante và Fante; mẹ ông thuộc bộ tộc Fante. Cha của Annan trong một thời gian dài là giám đốc xuất khẩu cho công ty cacao Lever Brothers.
Gia đình

Annan kết hôn với Nane Maria Annan, một luật sư và họa sĩ người Thụy Điển, bà là cháu họ của Raoul Wallenberg (nhà ngoại giao thuộc gia tộc Wallenberg danh giá tại Thụy Điển). Hai trong số ba người con của họ, Kojo Annan và Ama Annan, là con của Titi Alakija, người vợ trước của Annan. Annan và Alakija ly hôn vào cuối thập niên 1970. Người con thứ ba, Nina Cronstedt de Groot, là con của người chồng trước của Nane Annan. Kojo Annan là tâm điểm của dư luận vào năm 2005 vì dính líu vào vụ tai tiếng đổi dầu lấy lương thực của Iraq.
Học vấn

Từ năm 1954 đến năm 1957, Annan theo học tại trường Mfansipim, một trường nội trú thuộc giáo hội Giám Lý, thành lập vào thập niên 1870 tại Cape Coast. Năm 1957, khi Annan tốt nghiệp, Ghana là thuộc địa đầu tiên của Anh thuộc châu Phi hạ Sahara giành được độc lập.
Năm 1958, Annan bắt đầu học chuyên ngành kinh tế tại trường đại học khoa học và kỹ thuật Kumasi. Annan giành được học bổng của Tổ chức Ford để hoàn thành chương trình cử nhân vào năm 1961 tại Đại học Macalester ở St. Paul, Minnesota, Hoa Kỳ. Trong thời gian 1961 – 1962, Annan theo học tại Học viện Cao học Quan hệ quốc tế tại Geneva, Thụy Sĩ, về sau ông đến học tại trường Quản lý Sloan thuộc Viện Công nghệ Massachusetts và được cấp bằng thạc sĩ.
Annan thông thạo tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Kru, các phương ngữ thuộc ngôn ngữ Akan và các ngôn ngữ Phi châu khác.
Sự nghiệp

Annan bắt đầu làm việc cho Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), một tổ chức của Liên Hợp Quốc, vào năm 1962. Từ 1974 đến 1976 ông về Ghana làm giám đốc du lịch.
Sau đó, ông trở lại Liên Hợp Quốc đảm trách chức vụ Phụ tá Tổng Thư ký chuyên trách các lĩnh vực quản lý nhân lực và phối hợp an ninh từ 1987 đến 1990; Hoạch định chương trình, ngân quỹ và tài chính từ 1990 đến 1992; và phụ trách các chiến dịch gìn giữ hoà bình từ tháng 3 năm 1993 đến tháng 2 năm 1994.
Trong tác phẩm Shake Hands with the Devil: The Failure of Humanity in Rwanda (Bắt tay với quỷ dữ: Sự thất bại của nhân loại tại Rwanda), tướng Roméo Dallaire cho rằng Annan đã tỏ ra thụ động đối với cuộc diệt chủng năm 1994 tại Rwanda. Ông nói rằng Annan, lúc ấy là phụ tá tổng thư ký đặc trách các chiến dịch gìn giữ hoà bình, không chịu gửi quân Liên Hợp Quốc đến can thiệp để giải quyết cuộc tranh chấp, cũng như không chịu cung cấp thêm viện trợ.
Đến tháng 10 năm 1995, Annan được bổ nhiệm làm đặc phái viên cho Tổng thư ký Liên Hợp Quốc tại Nam Tư cũ, phục vụ trong thời gian 5 tháng, rồi trở về đảm trách chức vụ phụ tá tổng thư ký vào tháng 4 năm 1996.
Đối đầu giữa Hoa Kỳ và Liên Hợp Quốc

Kofi Annan ủng hộ Phó Tổng Thư ký Mark Malloch Brown, người đã công khai chỉ trích các phương tiện truyền thông Hoa Kỳ trong bài diễn văn đọc ngày 6 tháng 6 năm 2006: "Hiện nay đang thịnh hành chủ trương ngấm ngầm sử dụng Liên Hợp Quốc như là một công cụ ngoại giao thay vì ủng hộ tổ chức này chống lại những chỉ trích từ bên trong... Bằng cách này hay cách khác, chúng ta có thể đánh mất LHQ". Người ta nói rằng Đại sứ Mỹ tại LHQ vào lúc ấy, John R. Bolton, đã nói với Annan trên điện thoại: "Tôi đã biết ông từ năm 1989 cho đến nay, tôi muốn bảo cho ông biết đây là sai lầm tệ hại nhất của một viên chức cao cấp LHQ mà tôi từng thấy suốt trong thời gian này."
Đề xuất cải cách Liên Hợp Quốc

Ngày 21 tháng 3 năm 2005, Annan đệ trình Đại hội đồng LHQ bản báo cáo In Larger Freedom. Ông đề nghị mở rộng Hội đồng Bảo an và thêm những cải cách cho LHQ. Ngày 7 tháng 3 năm 2006, Annan đệ trình Đại hội đồng đề án kiểm tra toàn bộ Ban Thư ký LHQ. Bản báo cáo cải cách có tựa đề: "Đầu tư vào LHQ để có một tổ chức toàn cầu hiệu quả hơn".
Diễn văn từ biệt

Ngày 19 tháng 9 năm 2006, trước nhiều nhà lãnh đạo từ các quốc gia trên thế giới quy tụ về trụ sở LHQ ở New York, Annan đọc diễn văn từ biệt chuẩn bị cho ngày chấm dứt nhiệm kỳ thứ hai của ông vào 31 tháng 12 năm 2006, trong đó ông nhắc đến ba vấn nạn lớn của thế giới, "nền kinh tế không công bằng, tình trạng hỗn loạn, và sự phát triển khuynh hướng xem thường nhân quyền và thể chế pháp trị", những vấn đề mà ông tin là "không những không được giải quyết mà ngày càng tồi tệ hơn" suốt trong thời gian ông đảm nhiệm chức vụ Tổng Thư ký LHQ. Ông xem tình hình bạo loạn tại châu Phi và sự đối đầu giữa Israel và khối Ả Rập là những vấn đề cần quan tâm.
Ngày 11 tháng 12 năm 2006, trong bài diễn văn cuối cùng trong cương vị Tổng Thư ký LHQ đọc tại Thư viện Tổng thống Harry S. Truman tại Independence, Missouri, Annan nhắc đến vai trò lãnh đạo của Truman trong tiến trình thành lập LHQ. Annan kêu gọi Hoa Kỳ trở về với chính sách ngoại giao đa phương của Tổng thống Truman và đi theo cương lĩnh của Truman: "trách nhiệm của các cường quốc là phục vụ chứ không phải thống trị các dân tộc khác trên thế giới", rõ ràng là nhắm vào chính sách đơn phương của chính phủ George W. Bush. Ông cũng nói rằng Hoa Kỳ cần duy trì những cam kết của mình đối với nhân quyền, "ngay cả trong cuộc chiến chống khủng bố".
Ông là hội viên danh dự của Câu lạc bộ Madrid. Năm 2007, ông được trao Giải Bruno Kreisky.
Sau khi nghỉ hưu và qua đời

Cựu Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Kofi Annan qua đời ngày 18 tháng 8 năm 2018 tại một bệnh viện ở Bern, Thụy Sĩ sau một thời gian ngắn lâm bệnh. Ghana và các cơ quan ngoại giao của nước này sẽ treo cờ rủ trong 7 ngày để tưởng niệm ông, bắt đầu từ 20 tháng 8.
Trích dẫn

Hơn bao giờ hết trong lịch sử nhân loại, chúng ta đang chia sẻ với nhau cùng một số phận. Chúng ta chỉ có thể làm chủ số phận của mình khi nào chúng ta cùng nhau đối diện với nó. Đó là lý do tại sao chúng ta có Liên Hợp Quốc.
– Ngày 31 tháng 12 năm 1999, thông điệp cho thiên niên kỷ mới.
Quý vị có thể làm nhiều điều qua các biện pháp ngoại giao, nhưng quý vị có thể làm nhiều điều hơn nữa nếu các biện pháp ngoại giao được hỗ trợ bởi vũ lực.
– Ngày 24 tháng 2 năm 1998, nói về khả năng sử dụng vũ lực để buộc Saddam Hussein tuân thủ các nghị quyết Liên Hợp Quốc.
MacOS

| --- | --- |

Nhà phát triển: Apple Inc.
Được viết bằng:  C  C++  Objective-C  Swift 
Họ hệ điều hành: Mac, Unix
Tình trạng hoạt động: Đang hoạt động
Kiểu mã nguồn: Đóng cùng với một vài mã nguồn mở
Phát hành lần đầu: 24 tháng 3 năm 2001; 23 năm trước (2001-03-24)
Phiên bảnmới nhất: 15.0 (24A335)  
Đối tượng tiếp thị: Máy tính cá nhân
Phương thức cập nhật:  Tương thích hệ thống (10.14+)  Mac App Store (10.8–10.13)  Cập nhật phần mềm (10.0–10.7) 
Nền tảng:  ARM64 (11.0–nay)  x86-64 (10.4.7–nay)  IA-32 (10.4.4–10.6.8; ngừng hỗ trợ)  PowerPC (10.0–10.5.8; ngừng hỗ trợ) 
Loại nhân: Hybrid (XNU)
Giao diện mặc định: Aqua (Graphical)
Giấy phép: Phần mềm thương mại, Phần mềm sở hữu độc quyền
Sản phẩm trước: Mac OS cổ điển
Website chính thức: Website chính thức 
Trạng thái hỗ trợ
Đang hỗ trợ
macOS /ˌmæk oʊ ˈɛs/, (trước đây là OS X và ban đầu là Mac OS X) là hệ điều hành dựa trên Unix, được phát triển và phân phối bởi Apple Inc. kể từ 2001. Đây là hệ điều hành chính cho máy tính Mac. Trong thị trường PC và Laptop thì đây là hệ điều hành phổ biến thứ nhì, chỉ sau Windows.
macOS là hệ điều hành kế nhiệm của Mac OS cổ điển, cũng là hệ điều hành Mac với 9 phiên bản từ 1984 cho đến 1999. Trong quãng thời gian đó, người đồng sáng lập Apple là Steve Jobs đã rời công ty và khởi nghiệp công ty của ông, NeXT, và phát triển hệ điều hành NeXTSTEP mà sau này Apple mua lại để hình thành nền tảng của macOS.
Sự nổi bật trong tên ban đầu của macOS chính là việc sử dụng số La Mã X ("ten") trong Mac OS X hay iPhone X, đi kèm với đặt tên mã các phiên bản theo các loài mèo lớn, hay đặt theo các thắng cảnh ở trong California. Apple rút ngắn tên hệ điều hành thành OS X vào 2011, rồi đặt lại tên thành macOS để đi liền với tên của các hệ điều hành khác của Apple, iOS, IPadOS, tvOS, và watchOS. Sau 16 bản macOS 10 khác nhau, macOS Big Sur được đề là bản 11 vào 2020, tiếp tục lên đến bản hiện tại, macOS 13.
macOS đã hỗ trợ tới ba loại kiến trúc khác nhau của các bộ vi xử lý, bắt đầu từ PowerPC năm 1999. Vào năm 2006, Apple chuyển sang bộ vi xử lý của Intel, từ đó ra mắt loạt máy Mac dựa trên Intel. Năm 2020, Apple chuyển tiếp sang Apple Silicon, sử dụng bộ vi xử lý M1 dựa trên ARM 64-bit được thiết kế bởi Apple trên các dòng máy Mac hiện tại.
Lịch sử > Phát triển

Lịch sử của macOS bắt đầu từ NeXT, một công ty được thành lập bởi Steve Jobs sau khi ông rời Apple vào năm 1985. Tại NeXT, hệ điều hành NeXTSTEP kiểu Unix đã được phát triển và ra mắt vào năm 1989. Kernel của NeXTSTEP dựa trên kernel Mach, được phát triển ban đầu tại Đại học Carnegie Mellon, với các lớp kernel bổ sung và mã không gian người dùng cấp thấp được lấy từ các phần của BSD. Giao diện người dùng đồ họa của nó được xây dựng trên bộ công cụ GUI hướng đối tượng sử dụng ngôn ngữ lập trình Objective-C.
Trong suốt đầu những năm 1990, Apple đã cố gắng tạo ra một hệ điều hành "thế hệ tiếp theo" để kế thừa Mac OS cổ điển thông qua các dự án Taligent, Copland và Gershwin, nhưng tất cả đều bị hủy bỏ cuối cùng. Điều này dẫn đến việc Apple mua lại NeXT vào năm 1997, cho phép NeXTSTEP, sau đó được gọi là OPENSTEP, trở thành nền tảng cho hệ điều hành thế hệ tiếp theo của Apple. Việc mua lại này cũng dẫn đến việc Steve Jobs trở lại Apple với tư cách là CEO tạm thời và sau đó là CEO thường trực, dẫn dắt quá trình chuyển đổi OPENSTEP thân thiện với lập trình viên thành một hệ thống sẽ được thị trường chính của Apple là người dùng gia đình và chuyên gia sáng tạo áp dụng. Dự án được đặt tên mã ban đầu là "Rhapsody" và sau đó chính thức được đặt tên là Mac OS X.
Lịch sử > OS X

Năm 2012, với việc phát hành OS X 10.8 Mountain Lion, tên của hệ thống đã chính thức được rút ngắn từ Mac OS X thành OS X, sau khi phiên bản trước rút ngắn tên hệ thống theo cách tương tự một năm trước đó. Cũng trong năm đó, Apple đã loại bỏ người đứng đầu phát triển OS X, Scott Forstall, và thiết kế đã được thay đổi theo hướng tối giản hơn. Ngôn ngữ thiết kế giao diện người dùng mới của Apple, sử dụng độ bão hòa màu sâu, các nút chỉ có văn bản và giao diện tối giản, 'phẳng' đã được ra mắt với iOS 7 vào năm 2013. Với các kỹ sư OS X được cho là đang làm việc trên iOS 7, phiên bản phát hành vào năm 2013, OS X 10.9 Mavericks, là một phiên bản chuyển tiếp, với một số thiết kế skeuomorphic đã được loại bỏ, trong khi hầu hết giao diện chung của Mavericks vẫn không thay đổi. Phiên bản tiếp theo, OS X 10.10 Yosemite, đã áp dụng thiết kế tương tự như iOS 7 nhưng với độ phức tạp cao hơn phù hợp với giao diện được điều khiển bằng chuột.
Từ năm 2012 trở đi, hệ thống đã chuyển sang lịch phát hành hàng năm tương tự như iOS. Nó cũng đã giảm dần chi phí cập nhật từ Snow Leopard trở đi, trước khi loại bỏ hoàn toàn phí nâng cấp từ năm 2013 trở đi. Một số nhà báo và nhà phát triển phần mềm bên thứ ba đã cho rằng quyết định này, trong khi cho phép phát hành tính năng nhanh hơn, có nghĩa là ít cơ hội tập trung vào độ ổn định, với không có phiên bản nào của OS X được khuyến nghị cho người dùng yêu cầu độ ổn định và hiệu suất trên các tính năng mới. Bản cập nhật năm 2015 của Apple, OS X 10.11 El Capitan, được công bố là tập trung đặc biệt vào các cải thiện về độ ổn định và hiệu suất.
Lịch sử > macOS

Năm 2016, với việc phát hành macOS 10.12 Sierra, tên của hệ thống đã được đổi từ OS X thành macOS để phù hợp với thương hiệu của các hệ điều hành chính khác của Apple, bao gồm iOS, watchOS, và tvOS. macOS Sierra đã thêm trợ lý ảo Siri, iCloud Drive, hỗ trợ hình trong hình, chế độ Night Shift chuyển màn hình sang màu ấm hơn vào ban đêm và hai tính năng Continuity là Universal Clipboard, đồng bộ hóa khay nhớ tạm của người dùng trên các thiết bị Apple của họ, và Auto Unlock, có thể mở khóa Mac của người dùng bằng Apple Watch của họ. macOS Sierra cũng thêm hỗ trợ cho Apple File System (APFS), hệ thống tệp kế thừa của Apple cho hệ thống tệp HFS+ cũ. macOS 10.13 High Sierra, được phát hành vào năm 2017, bao gồm cải thiện hiệu suất, hỗ trợ Metal 2 và HEVC, và biến APFS thành hệ thống tệp mặc định cho ổ khởi động SSD.
Phiên bản kế nhiệm của nó, macOS 10.14 Mojave, được phát hành vào năm 2018, bổ sung tùy chọn giao diện người dùng tối và cài đặt hình nền động. macOS 10.15 Catalina, được phát hành vào năm 2019, thay thế iTunes bằng các ứng dụng riêng biệt cho các loại phương tiện khác nhau và giới thiệu hệ thống Catalyst để chuyển đổi các ứng dụng iOS.
Năm 2020, Apple đã giới thiệu trước macOS Big Sur tại WWDC 2020. Đây là lần tăng đầu tiên trong số phiên bản chính của macOS kể từ khi phát hành Mac OS X Public Beta vào năm 2000; các bản cập nhật cho macOS 11 được đặt tên là 11.x, phù hợp với sơ đồ đặt tên phiên bản được sử dụng bởi các hệ điều hành khác của Apple. Big Sur mang đến những thay đổi lớn cho giao diện người dùng và là phiên bản đầu tiên chạy trên bộ lệnh ARM. Hệ thống đặt tên mới được tiếp tục vào năm 2021 với macOS Monterey, 2022 với macOS Ventura và 2023 với macOS Sonoma.
Lịch sử phát hành

Dòng thời gian của các phiên bản
Các phiên bản Mac OS X được đặt tên theo các loài mèo lớn, ngoại trừ Mac OS X Server 1.0 và bản beta công khai ban đầu, từ Mac OS X 10.0 đến OS X 10.9 Mavericks, khi Apple chuyển sang sử dụng tên các địa điểm ở California. Trước khi phát hành, phiên bản 10.0 có tên mã nội bộ tại Apple là "Cheetah" và Mac OS X 10.1 có tên mã nội bộ là "Puma". Sau khi có rất nhiều thông tin xung quanh Mac OS X 10.2 có tên mã "Jaguar", bộ phận tiếp thị sản phẩm của Apple đã bắt đầu công khai sử dụng tên mã để quảng bá cho hệ điều hành. Mac OS X 10.3 được tiếp thị với tên gọi "Panther", Mac OS X 10.4 với tên gọi "Tiger", Mac OS X 10.5 với tên gọi "Leopard", Mac OS X 10.6 với tên gọi "Snow Leopard", Mac OS X 10.7 với tên gọi "Lion", OS X 10.8 với tên gọi "Mountain Lion" và OS X 10.9 với tên gọi "Mavericks".
"Panther", "Tiger" và "Leopard" được đăng ký nhãn hiệu của Apple, nhưng "Cheetah", "Puma" và "Jaguar" chưa bao giờ được đăng ký. Apple cũng đã đăng ký "Lynx" và "Cougar" làm nhãn hiệu, nhưng những nhãn hiệu này đã bị hết hạn. Nhà bán lẻ máy tính Tiger Direct đã kiện Apple vì sử dụng tên "Tiger". Vào ngày 16 tháng 5 năm 2005, một tòa án liên bang Hoa Kỳ tại Quận phía Nam Florida đã phán quyết rằng việc sử dụng của Apple không vi phạm nhãn hiệu của Tiger Direct.
Lịch sử phát hành > Mac OS X Public Beta

Bài chi tiết: Mac OS X Public Beta
Vào ngày 13 tháng 9 năm 2000, Apple đã phát hành phiên bản "xem trước" của Mac OS X với giá 29,95 đô la Mỹ có tên mã nội bộ là Kodiak để thu thập phản hồi từ người dùng.
Phiên bản "PB", như nó được gọi, đánh dấu lần đầu tiên giao diện Aqua được phát hành rộng rãi và Apple đã thực hiện nhiều thay đổi đối với giao diện người dùng dựa trên phản hồi của khách hàng. Phiên bản Public Beta của Mac OS X đã hết hạn và ngừng hoạt động vào mùa xuân năm 2001.
Lịch sử phát hành > Mac OS X 10.0 (Cheetah)

Bài chi tiết: Mac OS X 10.0
Vào ngày 24 tháng 3 năm 2001, Apple đã phát hành Mac OS X 10.0 (có tên mã nội bộ là Cheetah). Phiên bản ban đầu chậm, chưa hoàn chỉnh, và có rất ít ứng dụng có sẵn khi ra mắt, chủ yếu từ các nhà phát triển độc lập. Trong khi nhiều nhà phê bình cho rằng hệ điều hành chưa sẵn sàng để sử dụng cho người dùng chính thống, họ đã nhận ra tầm quan trọng của việc ra mắt ban đầu như một nền tảng để cải thiện. Việc đơn giản là phát hành Mac OS X đã được cộng đồng Macintosh đón nhận như một thành tựu lớn, vì các nỗ lực thay thế Mac OS đã được tiến hành từ năm 1996 và bị trì hoãn bởi vô số thất bại.
Lịch sử phát hành > Mac OS X 10.1 (Puma)

Bài chi tiết: Mac OS X 10.1
Vào ngày 25 tháng 9 năm 2001, Mac OS X 10.1 (tên mã nội bộ là Puma) đã được phát hành. Nó có hiệu năng tăng cao và cung cấp các tính năng còn thiếu, chẳng hạn như phát lại DVD. Apple đã phát hành 10.1 dưới dạng CD nâng cấp miễn phí cho người dùng 10.0, ngoài phiên bản hộp có giá 129 USD dành cho những người đang chạy Mac OS 9. Người ta phát hiện ra rằng các CD nâng cấp là các CD cài đặt đầy đủ có thể được sử dụng với các hệ thống Mac OS 9 bằng cách xóa một tệp cụ thể; Apple sau đó đã phát hành lại các CD ở định dạng rút gọn thực tế không hỗ trợ cài đặt trên các hệ thống đó. Vào ngày 7 tháng 1 năm 2002, Apple tuyên bố rằng Mac OS X sẽ trở thành hệ điều hành mặc định cho tất cả các sản phẩm Macintosh vào cuối tháng đó.