Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson
Lịch sử

Năm 1989, một nhóm cựu chiến binh Việt Nam từ miền Tây Texas đã tụ họp tại Đại học Công nghệ Texas (Texas Tech) để thảo luận về những gì họ có thể làm theo cách tích cực về những trải nghiệm ở Việt Nam. Cuộc gặp mặt này dưới sự dẫn dắt của James Reckner, giáo sư lịch sử quân sự Đại học Công nghệ Texas và là cựu chiến binh Hải quân trong chiến tranh Việt Nam, cảm thấy lo lắng về việc sinh viên của mình thiếu hiểu biết về cuộc chiến này. Điều này chủ yếu là do nhiều công dân sau chiến tranh đã giả vờ như cuộc chiến này chưa bao giờ xảy ra. Nhóm nhất trí là cần thành lập ngay Lưu trữ Việt Nam và bắt đầu thu thập và bảo quản các tài liệu liên quan đến trải nghiệm của người Mỹ ở Việt Nam.
Ngày 2 tháng 12 năm 1989, Hội đồng quản trị Đại học Công nghệ Texas đã chấp thuận việc thành lập Trung tâm Nghiên cứu Xung đột Việt Nam. Nhiệm vụ kép của hội động này là tài trợ và hướng dẫn sự phát triển của Lưu trữ Việt Nam và khuyến khích tiếp tục nghiên cứu mọi khía cạnh trong trải nghiệm về Việt Nam của người Mỹ. Chính phủ Mỹ từng sử dụng công cụ tìm kiếm trực tuyến của cơ quan lưu trữ này để tìm kiếm nguồn tài liệu liên quan đến tù binh chiến tranh trong thời gian họ ở Việt Nam.
Năm 2001, Lưu trữ Việt Nam cho lập Lưu trữ Việt Nam Ảo với mục đích đưa nhiều tài liệu lên mạng để tạo điều kiện cho mọi người truy cập miễn phí và dễ dàng thông qua Internet. Theo lời Steve Maxner – giám đốc Trung tâm và Lưu trữ Việt Nam cho biết trong cuộc phỏng vấn năm 2011 rằng Trung tâm này có thể hoạt động được là nhờ sự hỗ trợ của cựu chiến binh Việt Nam và cách đóng góp tài liệu và lịch sử truyền miệng của họ phục vụ cho mục đích thông tin và giáo dục. Cũng vào lúc này, Giám đốc Trung tâm và Lưu trữ Việt Nam của Đại học Công nghệ Texas là Stephen Maxner được Chính phủ Việt Nam trao tặng giải thưởng "Vì Sự nghiệp Lưu trữ Việt Nam" do những đóng góp của ông cho hoạt động hợp tác lưu trữ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Năm 2012, Ủy ban Ấn phẩm và Hồ sơ Lịch sử Quốc gia đã trao cho trung tâm 144.000 đô la Mỹ nhằm tài trợ cho công việc số hóa bộ sưu tập 250.000 trang thuộc Hiệp hội Gia đình Tù nhân Chính trị Việt Nam của sinh viên. Bộ sưu tập này ghi lại quá trình di cư của hàng nghìn người Mỹ gốc Việt sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc.
Năm 2017, cơ sở này được đổi tên thành "Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson" để vinh danh cựu tù binh chiến tranh và Dân biểu Mỹ Sam Johnson. Ông giúp đỡ Đại học Công nghệ Texas đảm bảo nguồn tài trợ liên bang để hỗ trợ Trung tâm và Lưu trữ Việt Nam. Đến tháng 8 năm 2019, nhờ khoản tài trợ 95.740 đô la Mỹ từ Quỹ Quốc gia Hỗ trợ Khoa học Nhân văn, Trung tâm tiến hành công tác biên tập, phiên âm và xuất bản trực tuyến toàn bộ bộ sưu tập phỏng vấn lịch sử truyền miệng còn lại do Dự án Lịch sử truyền miệng VNCA thực hiện. Cũng trong năm nay, trung tâm lưu trữ dự kiến ​​mở rộng và được đặt trong một cơ sở hoàn toàn mới, thuộc dự án cần tới 25 triệu đô la Mỹ cho chính tòa nhà và khoản tài trợ 10 triệu đô la Mỹ để trang trải chi phí hoạt động.
Năm 2023, tổ chức Heart of Vietnamese Soldiers đã phối hợp với trung tâm này nhằm điều hành dự án phi lợi nhuận mang tên "Hồ sơ Di sản Chiến tranh Việt Nam". Lưu trữ Việt Nam đã trả lại bộ sưu tập gồm năm cuốn nhật ký và 30 lá thư do những người lính Việt Nam viết mà hầu hết trong số họ đã tử trận trong cuộc chiến này. Lần trao trả nhật ký, thư từ và vật dụng cá nhân của người lính lần thứ hai là vào tháng 7 năm 2024.