stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quan niệm nghệ thuật

Quan niệm nghệ thuật (tiếng Nga: khudojestvennaya koncepciya) là nguyên tắc cắt nghĩa thế giới và con người vốn có của hình thức nghệ thuật, đảm bảo cho nó khả năng thể hiện đời sống với một chiều sâu nào đó.
Quan niệm nghệ thuật là sự miêu tả hữu hạn của thế giới vô hạn là cuộc đời, hình tượng văn học phải được mở đầu và kết thúc ở đâu đó, con người và cảnh vật phải được nhìn ở giác độ nào đó. Để tái hiện cuộc sống con người, tác giả phải hiểu cách học giao tiếp với nhau, với thế giới và với bản thân, cách họ sống, hành động và suy nghĩ, điều họ quan tâm và không quan tâm trong cuộc đời.
Tổng hợp tất cả mọi điều đó tạo thành cái mô hình nghệ thuật về thế giới và con người bao quát mà tác giả xuất phát để khắc họa hình tượng của những con người và số phận cụ thể, tổ chức quan hệ của các nhân vật, giải quyết xung đột, xây dựng kết cấu tác phẩm. Quan niệm nghệ thuật thể hiện cái giới hạn tối đa trong cách hiểu thế giới và con người của một hệ thống nghệ thuật thể hiện khả năng, phạm vi, mức độ chiếm lĩnh đời sống của nó.
Quan niệm nghệ thuật về thế giới và con người thể hiện ở điểm nhìn nghệ thuật, ở chủ đề cảm nhận đời sống được hiểu như những hằng số tâm lí của chủ thể, ở kiểu nhân vật và biến cố mà tác phẩm cung cấp, ở cách xử lí các biến cố và quan hệ nhân vật.
Khác với tư tưởng, tác phẩm văn học tập trung thể hiện một thái độ đối với cuộc sống trong bình diện quan hệ giữa hiện thực và lí tưởng, khẳng định cuộc sống nào, phê phán cuộc sống nào; quan niệm nghệ thuật chỉ cung cấp một mô hình nghệ thuật về thế giới có tính chất công cụ để thể hiện những cuộc sống cần phải có mang tính khuynh hướng khác nhau.
Ví dụ

Quan niệm nghệ thuật có thể được thể hiện qua tình yêu nam nữ cao đẹp thời nào cũng đều đáng yêu, và được khẳng định nhưng tình yêu trong văn học dân gian, trong truyện hiệp sĩ trung đại, trong tiểu thuyết lãng mạn, trong tiểu thuyết hiện thực, trong văn học cách mạng,... được thể hiện khác nhau rất nhiều. Với tính chất công cụ đó, quan niệm nghệ thuật về thế giới và con người chẳng những cung cấp một điểm xuất phát để tìm hiểu nội dung của tác phẩm văn học cụ thể, mà còn cung cấp một cơ sở để nghiên cứu sự phát triển, tiến hóa của văn học.
Bởi lẽ, điều chủ yếu trong sự tiến hoá của nghệ thuật và của xã hội nói chung, là đổi mới cách tiếp cận và chiếm lĩnh thế giới và con người. Và do đổi mới quan niệm mà thế giới cũng được chiếm lĩnh sâu hơn, rộng hơn, với những phạm vi, giới hạn, chất lượng mới.
Qualea psidiifolia

| Qualea psidiifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Vochysiaceae
Chi (genus): Qualea
Loài (species): Q. psidiifolia
Danh pháp hai phần
Qualea psidiifolia Spruce ex Warm. 
Qualea psidiifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Vochysiaceae. Loài này được Spruce ex Warm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1875.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Qualea psidiifolia”. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2013.
Quinchamalium fruticulosum

| Quinchamalium fruticulosum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Santalales
Họ (familia): Schoepfiaceae
Chi (genus): Quinchamalium
Loài (species): Q. fruticulosum
Danh pháp hai phần
Quinchamalium fruticulosum Steud. ex Miers, 1878 
Quinchamalium fruticulosum là một loài thực vật có hoa trong họ Schoepfiaceae. Loài này được Steud. ex Miers miêu tả khoa học đầu tiên năm 1878.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Quinchamalium fruticulosum”. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2013.
Quercus cantabrica

| Quercus cantabrica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Fagales
Họ (familia): Fagaceae
Chi (genus): Quercus
Loài (species): Q. cantabrica
Danh pháp hai phần
Quercus cantabrica C.Vicioso 
Quercus cantabrica là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được C.Vicioso miêu tả khoa học đầu tiên năm 1950.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Quercus cantabrica”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Parma polylepis

| Parma polylepis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii 
Nhánh: Ovalentaria
 
Họ (familia): Pomacentridae
Chi (genus): Parma
Loài (species): P. polylepis
Danh pháp hai phần
Parma polylepis Günther, 1862 
Parma polylepis là một loài cá biển thuộc chi Parma trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1862.
Từ nguyên

Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: poly ("nhiều") và lepis ("vảy"), không rõ hàm ý, có lẽ đề cập đến số lượng vảy cá của loài này nhiều hơn so với các loài Glyphisodon (= Abudefduf).
Phạm vi phân bố và môi trường sống

P. polylepis được ghi nhận ở bờ biển phía đông Úc (từ phía nam rạn san hô Great Barrier đến mũi Bass, New South Wales), đảo Lord Howe và đảo Norfolk ngoài khơi, quốc đảo Nouvelle-Calédonie cũng như phía bắc New Zealand. P. polylepis sinh sống tập trung gần những rạn đá ngầm viền bờ và trong các đầm phá ở độ sâu khoảng đến 40 m.
Mô tả

Chiều dài tối đa được ghi nhận ở P. polylepis là 22 cm. Cá trưởng thành có màu nâu sẫm, đầu thường có màu vàng tươi tương phản với thân; một cặp sọc đen sẫm có thể xuất hiện ở hai bên thân. Cá con có các sọc vàng và đen xen kẽ (dải vàng hẹp hơn nhiều so với dải đen) và một đốm đen lớn viền xanh lam trên vây lưng.
Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 16–19; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–14; Số tia vây ở vây ngực: 20–22; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 26–33; Số lược mang: 17–23.
Sinh thái học

Thức ăn chủ yếu của P. polylepis là tảo. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng; trứng bám vào nền tổ.
Quinchamalium lomae

| Quinchamalium lomae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Santalales
Họ (familia): Schoepfiaceae
Chi (genus): Quinchamalium
Loài (species): Q. lomae
Danh pháp hai phần
Quinchamalium lomae Pilg., 1930 
Quinchamalium lomae là một loài thực vật có hoa trong họ Schoepfiaceae. Loài này được Pilg. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Quinchamalium lomae”. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2013.
Ngộ độc cyanide

Ngộ độc cyanide là ngộ độc do tiếp xúc với một số dạng cyanide. Các triệu chứng sớm bao gồm đau đầu, chóng mặt, nhịp tim nhanh, khó thở và nôn. Các triệu chứng này sau đó có thể được bổ sung bởi co giật, nhịp tim chậm, huyết áp thấp, mất ý thức và ngừng tim. Khởi phát các triệu chứng thường là trong vòng một vài phút. Nếu một người sống sót, có thể có vấn đề về thần kinh lâu dài.
Các hợp chất chứa chất độc cyanide bao gồm khí hydro cyanide và một số muối cyanide. Ngộ độc là tương đối phổ biến sau khi hít phải khói do cháy nhà. Các tuyến tiếp xúc tiềm năng khác bao gồm nơi làm việc liên quan đến đánh bóng kim loại, một số loại thuốc trừ sâu, thuốc nitroprusside và một số hạt giống như táo và quả mơ. Các dạng lỏng của cyanide có thể được hấp thụ qua da. Các ion cyanide cản trở quá trình hô hấp tế bào, dẫn đến các mô của cơ thể không thể sử dụng oxy.
Chẩn đoán thường khó khăn. Bệnh này có thể bị nghi ngờ ở một người sau vụ cháy nhà, người bị suy giảm ý thức, huyết áp thấp hoặc có lactic trong máu cao. Nồng độ cyanide trong máu có thể được đo nhưng mất thời gian. Cấp độ 0,5 mg/L ở mức độ nhẹ, 1–2 mg/L ở mức trung bình, 2–3 mg/L là nghiêm trọng và lớn hơn 3 mg/L thường dẫn đến tử vong.
Nếu nghi ngờ phơi nhiễm, người bệnh cần được loại bỏ khỏi nguồn phơi nhiễm và khử nhiễm. Điều trị bao gồm chăm sóc hỗ trợ và cung cấp cho người bệnh 100% oxy. Hydroxocobalamin (vitamin B12a) dường như hữu ích như một thuốc giải độc và thường là thuốc giải độc đầu tiên. Natri thiosunfat cũng có thể được dùng. Cyanide trong lịch sử đã được sử dụng để tự sát hàng loạt và được Đức quốc xã dùng để diệt chủng.
Dấu hiệu và triệu chứng > Tiếp xúc cấp tính

Nếu hít phải cyanide, nó có thể gây hôn mê với co giật, ngưng thở và ngừng tim, với cái chết sau vài giây. Ở liều thấp hơn, mất ý thức có thể được đi trước bởi sự yếu đuối chung, ham chơi, đau đầu, chóng mặt, nhầm lẫn và khó thở. Ở giai đoạn đầu của bất tỉnh, hơi thở thường đủ hoặc thậm chí nhanh, mặc dù trạng thái của người tiến triển đến hôn mê sâu, đôi khi kèm theo phù phổi và cuối cùng là ngừng tim. Một màu da đỏ anh đào chuyển sang màu tối có thể xuất hiện do kết quả của sự bão hòa oxy huyết sắc tố tĩnh mạch tăng. Mặc dù có tên tương tự, nhưng cyanide không trực tiếp gây ra chứng xanh tím. Một liều gây tử vong cho con người có thể thấp chỉ 1,5 mg/kg trọng lượng cơ thể.
Dấu hiệu và triệu chứng > Phơi nhiễm mãn tính

Phơi nhiễm với mức độ cyanide thấp hơn trong một thời gian dài (ví dụ, sau khi ăn sắn được chế biến không đúng cách làm nguồn thực phẩm chính ở châu Phi nhiệt đới) dẫn đến nồng độ cyanide trong máu tăng lên, có thể dẫn đến suy yếu và nhiều triệu chứng, bao gồm tê liệt vĩnh viễn, tổn thương thần kinh, suy giáp, và sảy thai. Các tác dụng khác bao gồm tổn thương gan và thận nhẹ.
Ptilidium pulcherrimum

| Ptilidium pulcherrimum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Ptilidiaceae
Chi (genus): Ptilidium
Loài (species): P. pulcherrimum
Danh pháp hai phần
Ptilidium pulcherrimum (Weber) Hampe, 1836 
Ptilidium pulcherrimum là một loài rêu tản trong họ Ptilidiaceae. Loài này được (Weber) Hampe miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1836.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ptilidium pulcherrimum”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Người tí hon

Đối với các định nghĩa khác, xem Tiểu nhân.
"Những người tí hon" - Trong tác phẩm Stories the Iroquois Tell Their Children của Mabel Powers.
Người tí hon là một nhóm sinh vật trong văn hóa dân gian của nhiều nền văn hóa trong lịch sử nhân loại như Ireland, Hy Lạp, Philippines, Quần đảo Hawaii, New Zealand, Đảo Flores, Indonesia và người Mỹ bản địa. Trong thế giới giả tưởng, người tí hon giống như là sinh vật đối lập với người khổng lồ.
Văn hóa dân gian của thổ dân châu Mỹ

Truyền thuyết kể về một chủng tộc "người tí hon" sống trong rừng gần những ngọn đồi đầy cát, đôi khi gần những tảng đá nằm dọc theo những vùng nước lớn, chẳng hạn như Ngũ Hồ. Họ thường được mô tả là "những người lùn tịt có khuôn mặt đầy lông" trong các câu chuyện, các hình minh họa khắc đá cho thấy họ có sừng trên đầu và đi theo nhóm từ 5 đến 7 người trên mỗi chiếc ca nô.
Những người tí hon thường chơi khăm mọi người, chẳng hạn như ca hát rồi trốn khi có người tò mò tìm kiếm bản nhạc. Người ta cho rằng những người tí hon rất yêu thương trẻ em và sẽ đưa chúng đi nếu chúng bị cha mẹ ngược đãi, nếu đứa trẻ đó mồ côi hoặc bị bỏ rơi trong rừng.
Các truyền thuyết khác nói rằng người tí hon nếu bị người lớn phát hiện thì họ sẽ cầu xin đừng tiết lộ về sự tồn tại của họ, họ sẽ khen thưởng những người giữ lời bằng cách giúp đỡ khi người đó cần. Có những miêu tả khác nhau về người tí hon là người tốt hay xấu tùy vào văn hóa từng vùng.
Chú thích

↑  “Furtman, Michael. 2000. Magic on the Rocks. Birch Portage Press”. |url= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
| x t Thần thoại Bắc Âu |
| --- | --- | --- |
| Vũ trụ quan: Kiến tạo thế giới • Yggdrasil • Chín thế giới • Vígídr • Útgardr • Valhalla • Ragnarök •  Nidavellir • Gimlé • Jotunheim • Vanaheim • Áflheim •  Múspellsheim • Svartálfaheimr • Helheim • Niflheim • Asgard • Danh sách • Bifröst • Náströnd • Niflhel | Vũ trụ quan: Kiến tạo thế giới • Yggdrasil • Chín thế giới • Vígídr • Útgardr • Valhalla • Ragnarök •  Nidavellir • Gimlé • Jotunheim • Vanaheim • Áflheim •  Múspellsheim • Svartálfaheimr • Helheim • Niflheim • Asgard • Danh sách • Bifröst • Náströnd • Niflhel |  |
| Chủng tộc:  Æsir • Vanir • Các vị thần khác •  Valkyrie • Einherjar • Norn • Goblin • Hobgoblin • Dwarf • Elf • Orc • Ogre • Troll • Jötunn • Volva • Quái vật ăn thịt người •  Người khổng lồ • Người tí hon • Gnome • Pixie • Tiên tộc (Tiên đỡ đầu & Tiên hắc ám) • Tinh linh • Anh hùng | Chủng tộc:  Æsir • Vanir • Các vị thần khác •  Valkyrie • Einherjar • Norn • Goblin • Hobgoblin • Dwarf • Elf • Orc • Ogre • Troll • Jötunn • Volva • Quái vật ăn thịt người •  Người khổng lồ • Người tí hon • Gnome • Pixie • Tiên tộc (Tiên đỡ đầu & Tiên hắc ám) • Tinh linh • Anh hùng |  |
| Nguồn: Edda thơ, Edda văn xuôi | Nguồn: Edda thơ, Edda văn xuôi |  |
Quercus carmenensis

| Quercus carmenensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Fagales
Họ (familia): Fagaceae
Chi (genus): Quercus
Loài (species): Q. carmenensis
Danh pháp hai phần
Quercus carmenensis C.H. Mull. 
Quercus carmenensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được C.H.Mull. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1937.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Quercus carmenensis”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Ptilidium ciliare

| Ptilidium ciliare  |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Ptilidiaceae
Chi (genus): Ptilidium
Loài (species): P. ciliare
Danh pháp hai phần
Ptilidium ciliare  (L.) Hampe 
Danh pháp đồng nghĩa
 Blepharozia ciliaris (L.) Dumort  Jungermannia ciliaris L. 
Ptilidium ciliare là một loài rêu tản trong họ Ptilidiaceae. Loài này được (L.) Hampe miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1836.
Chú thích

↑  The Plant List, Ptilidium ciliare
↑  The Plant List (2010). “Ptilidium ciliare”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Pyrausta microdontaloides

| Pyrausta microdontaloides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Pyrausta
Loài (species): P. microdontaloides
Danh pháp hai phần
Pyrausta microdontaloides
Pyrausta microdontaloides là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Pyrausta metachrysalis

| Pyrausta metachrysalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Pyrausta
Loài (species): P. metachrysalis
Danh pháp hai phần
Pyrausta metachrysalis
Pyrausta metachrysalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Pyrearinus gibbicollis

| Pyrearinus gibbicollis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Pyrearinus
Loài (species): P. gibbicollis
Danh pháp hai phần
Pyrearinus gibbicollis Blanchard, 1843 
Pyrearinus gibbicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Blanchard miêu tả khoa học năm 1843.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Niptodes longicornis

| Niptodes longicornis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ptinidae
Chi (genus): Niptodes
Loài (species): N. longicornis
Danh pháp hai phần
Niptodes longicornis Pic, 1909 
Niptodes longicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptinidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1909.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Niptodes globipennis

| Niptodes globipennis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ptinidae
Chi (genus): Niptodes
Loài (species): N. globipennis
Danh pháp hai phần
Niptodes globipennis Reitter, 1884 
Niptodes globipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptinidae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1884.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Nitiocellus panthera

| Nitiocellus panthera> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Nitiocellus
Loài (species): N. panthera
Danh pháp hai phần
Nitiocellus panthera Boucomont, 1921 
Nitiocellus panthera là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Nhiễm giun kim

| Nhiễm giun kim |
| --- | --- |
Tên khác: Bệnh giun kim

Trứng giun kim (Enterobius vermicularis)
Khoa/Ngành: Bệnh truyền nhiễm
Triệu chứng: Ngứa vùng hậu môn
Khởi phát: 4 đến 8 tuần sau khi tiếp xúc
Nguyên nhân: Giun kim (Enterobius vermicularis)
Yếu tố nguy cơ: Đi học
Phương pháp chẩn đoán: Thấy trứng hoặc giun
Phòng ngừa: rửa tay, tắm hằng ngày vào buổi sáng, thay quần lót hằng ngày
Thuốc: Mebendazole, pyrantel pamoate, hoặc albendazole
Tiên lượng: Không nghiêm trọng
Dịch tễ: Phổ biến
Nhiễm giun kim (Tiếng Anh: Pinworm infection/enterobiasis) là một bệnh ký sinh trùng ở người do giun kim gây ra. Triệu chứng phổ biến nhất là ngứa ở vùng hậu môn. Điều này có thể gây khó ngủ. Khoảng thời gian từ khi nuốt trứng đến khi xuất hiện trứng mới quanh hậu môn là 4 đến 8 tuần. Một số người bị nhiễm bệnh không có triệu chứng nào.
Bệnh lây lan giữa người với với nhau qua trứng giun kim. Trứng ban đầu tích tụ xung quanh hậu môn và có thể tồn tại đến ba tuần ngoài môi trường. Trứng có thể được nuốt vào cơ thể từ tay, thực phẩm hoặc các vật phẩm khác bị nhiễm. Những nhóm người có nguy cơ mắc bệnh là những người đang ở độ tuổi đi học, sống trong một cơ sở chăm sóc sức khỏe hoặc nhà tù, hoặc phải chăm sóc những người bị nhiễm bệnh. Những động vật khác không truyền bệnh này. Chẩn đoán bằng cách nhìn thấy những con giun dài khoảng một centimet hoặc trứng dưới kính hiển vi.
Việc điều trị thông thường với hai liều thuốc mebendazole, pyrantel pamoate hoặc albendazole cách nhau hai tuần. Những người sống cùng hoặc chăm sóc người nhiễm bệnh cũng nên được điều trị cùng lúc. Nên rửa vật dụng cá nhân bằng nước nóng sau mỗi liều thuốc. Rửa tay kỹ càng, tắm hàng ngày vào buổi sáng và thay đồ lót hàng ngày có thể giúp ngăn ngừa tái nhiễm.
Nhiễm giun kim thường xảy ra ở tất cả các nơi trên thế giới. Chúng là loại bệnh nhiễm giun phổ biến nhất trong những nước phát triển. Trẻ em ở độ tuổi đi học là những người nhiễm bệnh phổ biến nhất. Ở Hoa Kỳ, có khoảng 20% dân số nhiễm giun kim tại một thời điểm. Tỷ lệ nhiễm trong các nhóm nguy cơ cao có thể lên tới 50%. Nó không được coi là một căn bệnh nghiêm trọng. Giun kim được cho là đã lây bệnh cho con người trong suốt lịch sử.
Dấu hiệu và triệu chứng

Một phần ba số người bị nhiễm giun kim hoàn toàn không có triệu chứng nào. Các triệu chứng chính là ngứa hậu môn và ngứa quanh hậu môn, tức là ngứa trong và xung quanh hậu môn và xung quanh đáy chậu. Ngứa xảy ra chủ yếu vào ban đêm, do giun kim cái di chuyển xuống để đẻ trứng xung quanh hậu môn. Cả sự di chuyển của giun cái và trứng giun đều gây khó chịu, nhưng các cơ chế gây ra ngứa dữ dội vẫn chưa được giải thích. Cường độ ngứa khác nhau, và nó có thể được mô tả như là nhột, cảm giác bò, hoặc thậm chí đau cấp tính. Ngứa dẫn đến gãi liên tục khu vực xung quanh hậu môn, có thể dẫn đến rách da và các biến chứng như nhiễm trùng thứ cấp, bao gồm viêm da do vi khuẩn và viêm nang lông. Triệu chứng chung là mất ngủ và bồn chồn. Một tỷ lệ đáng kể trẻ em bị mất cảm giác ngon miệng, giảm cân, cáu gắt, không ổn định về cảm xúc và đái dầm.
Giun kim không thể làm rách da, và bình thường thì chúng cũng không thể di chuyển xuyên qua các mô được. Tuy nhiên, chúng có thể bò lên âm hộ vào âm đạo, từ đó di chuyển đến lỗ bên ngoài của tử cung, và sau đó đến khoang tử cung, ống dẫn trứng, buồng trứng, và ổ phúc mạc. Nó có thể gây viêm âm hộ và âm đạo, dẫn đến khí hư và ngứa âm hộ. Giun kim cũng có thể xâm nhập vào niệu đạo, và có thể mang theo các vi khuẩn đường ruột. Theo Gutierrez (2000), mối liên hệ có ý nghĩa thống kê giữa nhiễm giun kim và nhiễm trùng đường tiết niệu đã được chứng minh; tuy nhiên, Burkhart & Burkhart (2005) vẫn bảo lưu ý kiến cho rằng không có bằng chứng rõ ràng chứng minh nhiễm giun kim gây nhiễm trùng đường tiết niệu. Một báo cáo cho thấy có 36% phụ nữ trẻ bị nhiễm trùng đường tiết niệu thì cũng bị nhiễm giun kim. Tiểu gắt cũng có liên quan với nhiễm giun kim.
Mối quan hệ giữa nhiễm giun kim với viêm ruột thừa đã từng được nghiên cứu, nhưng chưa có sự đồng thuận rõ ràng về vấn đề này: trong khi Gutierres (2005) cho rằng tồn tại một sự nhứt trí về việc giun kim không gây ra phản ứng viêm, còn Cook (1994) cho rằng vấn đề này còn đang bàn cãi, và Burkhart & Burkhart (2004) lại tuyên bố rằng nhiễm giun kim là nguyên nhân gây ra các triệu chứng bề mặt của viêm ruột thừa.
Nguyên nhân

Nguyên nhân của nhiễm giun kim là loài giun Enterobius vermicularis.  Vòng đời — từ trứng cho đến trưởng thành— diễn ra trong đường tiêu hóa của một vật chủ người. Quá trình này kéo dài từ hai đến tám tuần.
Nguyên nhân > Lây truyền

Nhiễm giun kim truyền từ người sang người, do nuốt phải trứng giun. Trứng rất cứng và có thể tồn tại ở môi trường ẩm đến ba tuần, mặc dù trong môi trường khô nóng thì chỉ 1–2 ngày. Chúng không chịu được nhiệt độ cao, nhưng có thể sống sót trong nhiệt độ thấp: ở −8 độ Celsius (18 °F), hai phần ba số trứng vẫn tồn tại sau 18 giờ.
Sau khi trứng được đẻ ở gần hậu môn, chúng dễ dàng được truyền đến những bề mặt khác. Bề mặt của trứng có tính kết dính, nên chúng dễ dàng truyền từ khu vực gần hậu môn đến móng tay, bàn tay, đồ ngủ và khăn trải giường. Từ đây, trứng tiếp tục truyền qua thức ăn, nước, nội thất, đồ chơi, các nút ấn trong phòng tắm và những vật khác. Thú nuôi trong nhà thường mang theo trứng trên lông của chúng, nhưng không bị nhiễm bệnh. Bụi chứa trứng có thể bay trong không khí và phát tán rộng khắp khi bị giũ bỏ khỏi các bề mặt, chẳng hạn như khi giũ khăn giường và quần áo vải. Do đó, trứng có thể xâm nhập vào miệng và mũi khi thở, và sau đó nuốt xuống. Mặc dù giun kim không thể nhân bản bên trong cơ thể vật chủ, một số ấu trùng giun kim có thể nở trên niêm mạc hậu môn, và di chuyển lên trên ruột và trở lại vào ống tiêu hóa của vật chủ gốc. Quá trình này gọi là lây nhiễm ngược (retroinfection). Theo Burkhart (2005), khi sự lây nhiễm ngược này xảy ra, nó dẫn đến tải lượng ký sinh trùng tiếp tục tăng lên. Nhận định này trái với một tuyên bố của Caldwell khi ông cho rằng lây nhiễm ngược hiếm gặp và không có ý nghĩa lâm sàng. Mặc dù giun kim có thể sống được chỉ 13 tuần, sự tự nhiễm (sự nhiễm từ vật chủ lây lại cho chính mình), qua đường hậu môn tới miệng hoặc từ sự lây nhiễm ngược, dẫn tới việc giun kim kí sinh trong một vật chủ một cách vô thời hạn.