stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quedlinburg

| Quedlinburg   |
| --- | --- |
Đồi lâu đài Quedlinburg
  Hiệu kỳ Huy hiệu

Quedlinburg  Xem bản đồ ĐứcQuedlinburg  Xem bản đồ Saxony-Anhalt
Quốc gia: Đức
Bang: Sachsen-Anhalt
Huyện: Harz  
Phân chia hành chính: 7 Stadtteile
 • Thị trưởng: (CDU)
Diện tích
 • Tổng cộng: 120,42 km2 (46,49 mi2)
Độ cao: 123 m (404 ft)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 06484, 06485
Mã vùng: 3946
Biển số xe: HZ, HBS, QLB, WR
Thành phố kết nghĩa: Aulnoye-Aymeries, Herford, Celle, Hameln, Hann. Münden
Website: www.quedlinburg.de 
 Di sản thế giới UNESCO
Tên chính thức: Đại học Nhà thờ, Lâu đài, và Phố cổ Quedlinburg
Tiêu chuẩn: Văn hoá: iv
Tham khảo: 535
Công nhận: 1994 (Kỳ họp 18)
Diện tích: 90 ha
Vùng đệm: 270 ha
 
Quedlinburg (phát âm tiếng Đức: [ˈkveːdlɪnbʊʁk]) là một thị trấn nằm ở phía bắc của dãy núi Harz, thuộc quận Harz, ở phía tây của Sachsen-Anhalt, Đức. Năm 1994, lâu đài, nhà thờ và khu phố cổ đã được thêm vào danh sách Di sản thế giới của UNESCO.
Quedlinburg có dân số hơn 24.000 người. Đây là thủ phủ của Quedlinburg cho đến năm 2007 khi bị giải thế. Một số địa điểm trong thị trấn được chỉ định là điểm dừng dọc theo tuyến đường ngắm cảnh tuyệt đẹp Đường La Mã.
Lịch sử

Thị trấn Quedlinburg được biết là đã tồn tại từ ít nhất là vào đầu thế kỷ thứ 9 khi có một khu định cư được gọi là Gross Orden trên bờ phía đông của sông Bode. Nó lần đầu tiên được đề cập như một thị trấn vào năm 922 như là một phần quà tặng bởi vua Heinrich I (Heinrich der Vogler). Các giấy tờ lưu trữ của việc hiến tặng này được phụ trách bởi tu viện Hoàng gia Corvey.
Theo truyền thuyết, Heinrich đã được trao lại ngai vàng Đức tại Quedlinburg vào năm 919 bởi các quý tộc người Franken làm cho thị trấn được gọi là "cái nôi của Đế chế Đức". Sau cái chết của Heinrich năm 936, góa phụ Matilda của Ringelheim thành lập một cộng đồng tôn giáo dành cho phụ nữ trên đồi lâu đài, nơi con gái của giới quý tộc được giáo dục. Khu vực chính của nơi này là Tu viện Quedlinburg là nơi cầu nguyện cho vua Heinrich và những người kế vị. Đây cũng là nơi biên soạn Biên niên sử của Quedlinburg. Nữ trưởng tu viện đầu tiên là Matilda, cháu gái của vua Heinrich và Thánh Matilda.
Quần thể lâu đài Quedlinburg, được thành lập bởi vua Heinrich I và được xây dựng bởi Otto I vào năm 936 là một cung điện hoàng gia của các hoàng đế Saxon. Nó bao gồm tu viện nam ở trong một thung lũng nơi mà ngày nay Giáo hội Công giáo La Mã của Thánh Wiperti được đặt trong khi tu viện ở trên đồi lâu đài.
Năm 973, ngay trước cái chết của Hoàng đế Otto I, một công ước hoàng gia đã được tổ chức với sự tham dự của Mieszko I của Ba Lan, Boleslaus I, Công tước Bohemia cũng như nhiều nhân vật quý tộc khác tới từ Byzantium và Bulgaria xa xôi, tập hợp tại đây để tỏ lòng tôn kính với hoàng đế. Nhân dịp này, Otto Đại đế đã giới thiệu cô con dâu mới Theophanu, một công chúa Đông Lã Mã có hôn ước với Otto II mang lại hy vọng được công nhận và tiếp tục hòa bình giữa các nhà cai trị của các đế quốc hai phía đông tây.
Năm 994, Otto III đã công nhận quyền mua bán, thuế và đúc tiền, thiết lập khu chợ đầu tiên ở phía bắc của đồi lâu đài. Thị trấn đã trở thành một thành viên của Liên minh Hanse vào năm 1426. Tu viện Quedlinburg thường xuyên tranh chấp tính độc lập khỏi thị trấn nên đã tìm sự giúp đỡ của Giáo phận Công giáo Rôma Halberstadt. Năm 1477, Hedwig được hỗ trợ bởi anh em Ernest và Albert đã phá vỡ sự cản trở của thị trấn và trục xuất lực lượng của giám mục. Quedlinburg đã buộc phải rời khỏi Liên minh Hanse và sau đó được bảo vệ bởi Đại cử tri Sachsen. Cả thị trấn và tu viện đều chuyển đổi sang Giáo hội Luther năm 1539 trong giai đoạn Cải cách Tin lành.
Năm 1697, tuyển đế hầu August II của Ba Lan của Sachsen đã bán quyền sở hữu của mình đối với Quedlinburg cho Friedrich I của Phổ với giá 240.000 Thaler. Tuy nhiên, Tu viện Quedlinburg lại trở thành nơi tranh chấp giữa tuyên bố của Brandenburg-Phổ trong suốt thế kỷ 18. Tu viện được hoàn tục hóa vào năm 1802 trong thời gian sáp nhập ở Đức và Quedlinburg được chuyển giao cho Vương quốc Phổ như một phần của Công quốc Quedlinburg. Một phần vương quốc của Napoléon ở Westphalia từ năm 1807–13 bao gồm trong tỉnh Sachsen mới năm 1815
Jalandhar

| Jalandhar |
| --- | --- |

Jalandhar
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Punjab
Độ cao: 229 m (751 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 701,223
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 181
Jalandhar là một thành phố và là nơi đặt hội đồng thành phố (municipal corporation) của quận Jalandhar thuộc bang Punjab, Ấn Độ.
Địa lý

Jalandhar có vị trí 31°20′B 75°35′Đ﻿ / ﻿31,33°B 75,58°Đ﻿ / 31.33; 75.58 Nó có độ cao trung bình là 229 mét (751 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jalandhar có dân số 701.223 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Jalandhar có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Jalandhar, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
WrestleMania 41

| --- | --- |
: Bài này có chứa một bản dịch của Wrestlemania 41 từ en.wikipedia. Dịch gần như toàn bộ từ bài tại Wikipedia tiếng Anh vào ngày 04 tháng 3 năm 2025
"WrestleMania Las Vegas" và "WrestleMania Vegas" đổi hướng tới đây. Đối với Kỳ WrestleMania khác được tổ chức ở Las Vegas, xem WrestleMania IX.
WrestleMania 41, hoặc có thể gọi là WrestleMania Vegas, là sự kiện đô vật biểu diễn lớn nhất năm 2025 được tổ chức bởi WWE. Đây sẽ là kỳ WrestleMania lần thứ 41 và sẽ được tổ chức trong 2 đêm vào thứ bảy ngày 19 tháng 4 và chủ nhật ngày 20 tháng 4, 2025 tại Sân vận động Allegiant ở Paradise, Nevada. Ngoài ra đây cũng là kỳ WrestleMania thứ 2 được tổ chức tại Las Vegas, sau WrestleMania IX vào năm 1993 được tổ chức ở Caesars Palace. Chương trình sẽ được phát sóng thông qua pay-per-view (PPV) - trả tiền để xem trên truyền hình và livestream, sự kiện bao gồm các đô vật từ 2 nhánh Raw lẫn SmackDown.
Đây sẽ là kỳ WrestleMania đầu tiên được live-stream trên Netflix ở hầu hết các thị trường quốc tế, sau khi WWE Network sát nhập vào nền tảng này vào tháng 1, 2025. Và cũng sẽ là kỳ WrestleMania đầu tiền được tổ chức vào dịp cuối tuần Lễ Phục Sinh cũng như là kỳ WrestleMaina cuối cùng của John Cena trong sự nghiệp đô vật năm thứ 23 của mình do anh sẽ giải nghệ vào cuối năm 2025.
Chi tiết sự kiện > Thông tin

WrestleMania là sự kiện chủ lực lớn nhất của WWE trên nền tảng truyền hình pay-per-view (PPV) cũng như live-stream, tổ chức lần đầu vào năm 1985. Đây là sự kiện truyền hình PPV đầu tiên mà công ty phát hành và đồng thời là sự kiện lớn đầu tiên của WWE trên live-stream khi công ty phát hành WWE Network vào tháng 2 năm 2014. Đây là sự kiện có tuổi đời lâu dài nhất trong lịch sử WWE và được tổ chức thường niên giữa tháng 3 và tháng 4, bao gồm các đô vật từ 2 nhánh Raw lẫn SmackDown. Cùng với Royal Rumble, SummerSlam, Survivor Series, và Money in the Bank, Đây là một trong năm sự kiện lớn nhất năm, được coi như là "Bộ Năm". WrestleMania được xếp hạng thứ 6 trong thương hiệu thể thao có giá trị nhất trên thế giới bởiForbes, và cũng được mô tả như là Super Bowl của ngành thể theo giải trí. Cũng giống Super Bowl, WrestleMania cũng được đăng cai tổ chức cùng thành phố với sự kiện này. Bài hát chủ đề chính thức cho sự kiện này là "Fein" của Travis Scott.
Sân vận động Allegiant ở vùng ngoại ô Las Vegas của Paradise, Nevada sẽ tổ chức WrestleMania 41 vào thứ Bảy, ngày 19 tháng 4 và Chủ Nhật, ngày 20 tháng 4 năm 2025, đánh dấu WrestleMania lần đầu tiên được tổ chức vào dịp cuối tuần lễ Phục sinh. Sau đó, đây sẽ là sự kiện WWE thứ hai được tổ chức tại địa điểm này sau SummerSlam vào năm 2021. Đây cũng sẽ là kỳ WrestleMania thứ hai được tổ chức tại khu vực Las Vegas, sau WrestleMania IX năm 1993, được tổ chức tại Caesars Palace, sự kiện này được tiếp thị là "WrestleMania Vegas". Vé xem hai ngày được bán vào ngày 25 tháng 10 năm 2024, trong khi vé một ngày được bán từ ngày 24 tháng 1 năm 2025.
Chi tiết sự kiện > Các Kênh Phát Sóng

Ngoài việc phát sóng trên kênh truyền hình trả tiền theo lượt truyền thống trên toàn thế giới, WrestleMania 41 sẽ được phát trực tiếp trên Peacock tại Hoa Kỳ, Netflix tại hầu hết các thị trường quốc tế và WWE Network tại bất kỳ quốc gia còn lại chưa chuyển sang Netflix do các hợp đồng hiện có. Đây là lần đầu tiên WrestleMania phát trực tiếp trên Netflix sau khi WWE Network sáp nhập theo dịch vụ này vào tháng 1 năm 2025 tại các khu vực đó. Một số ít vùng lãnh thổ vẫn còn WWE Network sẽ sáp nhập vào Netflix sau khi các hợp đồng hiện có hết hạn.
Chi tiết sự kiện > Các sự kiện khác của tuần WrestleMania

Là một phần của lễ hội WrestleMania, WWE sẽ tổ chức một số sự kiện suốt tuần. Đêm trước WrestleMania 41 vào ngày 18 tháng 4, WWE sẽ khởi động tuần WrestleMania với một "WrestleMania Edition" đặc biệt của SmackDown tối thứ 6. Vào buổi chiều thứ 7 của WrestleMania, NXT của WWE sẽ tổ chức sự kiện tuần WrestleMania thường niên của mình, Stand & Deliver. Tuần WrestleMania sẽ kết thúc với Raw thứ 2 sau WrestleMania vào ngày 21 tháng 4. Tất cả các sự kiện này sẽ được tổ chức trực tiếp tại T-Mobile Arena gần đó. Lễ vinh danh WWE Hall of Fame năm 2025 cũng sẽ được tổ chức trong thời gian này, nhưng ngày và địa điểm vẫn chưa được xác nhận.
Hợp tác với Fanatics Events, WWE cũng sẽ tổ chức sự kiện WWE World at WrestleMania lần thứ hai, một hội nghị người hâm mộ kéo dài năm ngày, sẽ được tổ chức tại Trung tâm Hội nghị Las Vegas. Sự kiện sẽ bắt đầu vào thứ năm, ngày 17 tháng 4 và kéo dài đến thứ hai, ngày 21 tháng 4. Sự kiện sẽ bao gồm các buổi phỏng vấn với các đô vật WWE, ghi âm podcast trực tiếp, gặp gỡ và chào hỏi với các đô vật và một cửa hàng bán đồ lưu niệm lớn với nhiều kỷ vật tôn vinh lịch sử 41 năm của WrestleMania.
Trận Đấu

| # | Kết quả | Thể loại |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Cody Rhodes (c) vs. John Cena | Trận đấu đơn giành đai Undisputed WWE Championship |  |
| 2 | Tiffany Stratton (c) vs. Charlotte Flair | Trận đấu đơn giành đai WWE Women's Championship |  |
| 3 | Gunther (c) vs. Jey Uso | Trận đấu đơn giành đai World Heavyweight Championship |  |
| 4 | Iyo Sky (c) vs. Bianca Belair | Trận đấu đơn giành đai Women's World Championship |  |
 (c) – chỉ người vô địch bước vào trận đấu 
Sự kiện lần này sẽ được tổ chức tại Sân vận động Allegiant ở Las Vegas vùng ngoại ô của Paradise, Nevada.
Sóng thần

Sóng thần tràn vào Malé, thủ đô quần đảo Maldives ngày 26 tháng 12 năm 2004
Sóng thần (tiếng Nhật: 津波 tsunami) là một loạt các đợt sóng tạo nên khi một thể tích lớn của nước ở đại dương bị chuyển dịch chớp nhoáng trên một quy mô lớn. Động đất cùng những dịch chuyển địa chất lớn bên trên hoặc bên dưới mặt nước, núi lửa phun và va chạm thiên thạch đều có khả năng gây ra sóng thần. Đây là một loại hình thiên tai mà cho đến nay con người vẫn chưa thể tìm ra giải pháp để dự báo hoặc biết trước. Hậu quả tai hại của sóng thần có thể ở mức cực lớn. Nó tàn phá, cuốn trôi nhà cửa, xe cộ, cơ sở vật chất và nhấn chìm hàng trăm ngàn người vài giờ trong nước.
Thuật ngữ tsunami (sóng thần) bắt nguồn từ tiếng Nhật có nghĩa "bến" (津 tsu, âm Hán Việt: "tân") và "sóng" (波 nami, "ba"). Thuật ngữ này do các ngư dân đặt ra dù lúc đó họ không biết nguyên do là sóng xuất phát ở ngoài xa khơi. Cơn sóng thần khởi phát từ dưới đáy biển sâu; khi còn ngoài xa khơi, sóng có biên độ (chiều cao sóng) khá nhỏ nhưng chiều dài của cơn sóng lên đến hàng trăm kilômét. Vì vậy khi ở xa bờ chúng ta khó nhận diện ra nó, mà chỉ cảm nhận là một cơn sóng cồn trải dài .
Ở phương Tây sóng thần trước kia từng được coi là sóng thủy triều (tiếng Anh: tidal wave) vì khi tiến vào bờ, sóng tác động như một đợt thủy triều mạnh dâng lên, khác hẳn loại sóng thường gặp ngoài biển tạo bởi gió. Tuy nhiên, vì không đúng với thực tế cho nên thuật ngữ này không còn dùng nữa.
Nguyên nhân

Các trận sóng thần có thể hình thành khi đáy biển, đột ngột bị biến dạng theo chiều dọc, chiếm chỗ của lượng nước nằm trên nó. Những sự di chuyển lớn theo chiều dọc như vậy của vỏ Trái Đất có thể xảy ra tại các rìa mảng lục địa. Những trận động đất do nguyên nhân va chạm mảng đặc biệt hay tạo ra các cơn sóng thần. Khi một mảng đại dương va chạm với một mảng lục địa, đôi khi nó làm rìa mảng lục địa chuyển động xuống dưới. Cuối cùng, áp suất quá lớn tác dụng lên rìa mảng khiến nó nhảy giật lùi lại (snaps back) tạo ra các đợt sóng chấn động vào vỏ Trái Đất, khiến xảy ra cơn địa chấn dưới lòng biển, được gọi là động đất tại đáy biển.
Những vụ lở đất dưới đáy biển (thỉnh thoảng xảy ra vì nguyên nhân động đất) cũng như những vụ sụp đổ của núi lửa cũng có thể làm chấn động cột nước khiến trầm tích và đá trượt xuống theo sườn núi rơi xuống đáy biển. Tương tự như vậy, một vụ phun trào núi lửa mạnh dưới biển cũng có thể tung lên một cột nước để hình thành sóng thần. Các con sóng được hình thành khi khối lượng nước bị dịch chuyển vị trí chuyển động dưới ảnh hưởng của trọng lực để lấy lại thăng bằng và tỏa ra trên khắp đại dương như các gợn sóng trên mặt ao.
Trong thập kỷ 1950 người ta đã khám phá ra rằng những cơn sóng thần lớn có thể xuất hiện từ các vụ lở đất, hoạt động phun trào núi lửa và các vụ va chạm thiên thạch. Những hiện tượng đó khiến một lượng nước lớn nhanh chóng bị chuyển chỗ, khi năng lượng từ một thiên thạch hay một vụ nổ chuyển vào trong nước nơi xảy ra va chạm. Các cơn sóng thần với xuất hiện từ những nguyên nhân đó, khác với những trận sóng thần do động đất gây ra, thường nhanh chóng tan rã và hiếm khi lan tới những bờ biển quá xa vì diện tích xảy ra sự kiện nhỏ. Các hiện tượng đó có thể gây ra các cơn sóng địa chấn lớn chỉ trong một khu vực, như vụ lở đất ở Vịnh Lituya tạo ra một sóng nước ước tính tới 50–150 m và tràn tới độ cao 524 m trên các ngọn núi ở đó. Tuy nhiên, một vụ lở đất cực lớn có thể gây ra một trận sóng thần cực lớn gây ảnh hưởng trên toàn bộ đại dương.
Dấu hiệu của một đợt sóng thần sắp tới

Những dấu hiệu sau đây thường báo trước một cơn sóng thần: :
Cảm thấy động đất. Nếu cảm thấy nền đất rung lắc mạnh đến mức không còn đứng vững được, thì nhiều khả năng sẽ xảy ra một trận sóng thần lớn.
Các bong bóng chứa khí gas nổi lên mặt nước làm ta có cảm giác như nước đang bị sôi.
Nước trong sóng nóng bất thường.
Nước có mùi trứng thối (khí Hydro sulfide) hay mùi xăng, dầu.
Nước làm da bị mẩn ngứa.
Nghe thấy một tiếng nổ như là:
Biển lùi về sau một cách đáng chú ý.
Mây đen vần vũ đầy trời.
Vệt sáng đỏ ở đường chân trời.
Khi sóng thần ập vào bờ, sẽ có tiếng gầm rú giống như chuyến tàu hỏa đang đến gần.
Hàng triệu con chim hải âu bay ngược biển.
Nhiều đất nước khi có sóng thần, thường hay có những tiếng còi cảnh báo rú lên.
Ứng phó với sóng thần > Khi đang ở trên biển, ven biển

Khi đang ở trên tàu, thuyền trên biển, hoặc vùng ven biển mà nhận được tin cảnh báo sóng thần thì bạn không nên cho tàu thuyền trở về cảng, mà nên di chuyển tàu thuyền đến những vùng nước sâu ít nhất là trên 150m, vì sóng thần có thể gây ra sự thay đổi nhanh chóng mực nước biển và tạo ra những dòng chảy nguy hiểm ở cảng và bến tàu.
Khi tàu thuyền còn neo đậu trong bờ mà nhận được tin cảnh báo sóng thần thì chủ tàu thuyền có thể đưa tàu thuyền của mình di chuyển ra biển nếu có đủ thời gian và thực hiện các biện pháp phòng tránh theo thông báo của chính quyền, cơ quan chức năng của địa phương đang sinh sống.
Tuyệt đối không ai được ở lại trên tàu thuyền neo đậu tại bến cảng, vì sóng thần có sức phá hoại rất lớn.
Ứng phó với sóng thần > Khi ở trên đất liền

Đang ở khu vực bãi biển: khi nhận được tin sóng thần, bạn phải ngay lập tức chạy đến nơi an toàn ở các bãi đất cao hoặc ở nơi cách xa bờ biển từ 500m trở lên.
Đang ở nơi đông người: khi nhận được tin sóng thần, bạn phải ngay lập tức báo với những người khác cùng chạy đến nơi an toàn ở các bãi đất cao hoặc ở nơi cách xa bờ biển từ 500m trở lên, đặc biệt là giúp đỡ trẻ em, người già, phụ nữ có thai, người tàn tật đi sơ tán.
Đang ở trong nhà trệt, nhà thấp tầng: trong phạm vi dưới 500m so với bờ biển, bạn phải sơ tán vào sâu trong đất liền, chỉ mang theo các vật dụng, tài sản, giấy tờ quan trọng khi sơ tán; Nếu bạn đang ở trong nhà cao tầng: phải di chuyển lên các tầng cao, không ở lại tầng 1 cho đến tầng 3; mở trống các cửa ở các tầng thấp để hạn chế sự tác động của sóng. Nếu bạn đang đi trên đường khu vực gần biển:  Bạn không được đi ra hướng bờ biển.
Các trận sóng thần lịch sử

Bài chi tiết: Danh sách những cơn sóng thần trong lịch sử và số lượng người chết
Sóng thần xảy ra thường xuyên nhất ở Thái Bình Dương nhưng là một hiện tượng toàn cầu; sóng thần có thể xảy ra ở bất kì nơi nào có khối nước lớn, bao gồm cả những hồ nằm trong đất liền, có khả năng xảy ra sự dịch chuyển của khối đất bên dưới. Những cơn sóng thần nhỏ, không gây thiệt hại và không thể nhận biết được nếu không có thiết bị chuyên môn, xảy ra thường xuyên như kết quả của những trận động đất nhẹ và các địa chấn khác.
Các trận sóng thần lịch sử > Trận sóng thần ở Đảo Vancouver, Canada năm 1700

Ngày 26 tháng 1 năm 1700, trận động đất Cascadia, một trong những trận động đất mạnh nhất trong lịch sử, làm gián đoạn Cascadia Subduction Zone offshore từ đảo Vancouver đến bắc California, tạo nên một cơn sóng thần được ghi lại trong lịch sử Nhật Bản cũng như trong lịch sử truyền khẩu của người thổ dân châu Mỹ.
Các trận sóng thần lịch sử > Trận sóng thần ở Lisboa, Bồ Đào Nha năm 1755

Hàng vạn người sống sót qua trận động đất ở Lisboa năm 1755 đã thiệt mạng trong đợt sóng thần xảy ra sau đó nửa giờ. Nhiều cư dân thành phố chạy ra bờ biển, tin rằng nơi này có thể tránh khỏi các đám cháy và mảnh vỡ do động đất. Trước khi cơn sóng thần ập vào cảng, nước rút rất nhanh, để lộ những hàng hóa bị rơi xuống biển và những chiếc tàu đắm bị lãng quên.
Động đất, sóng thần và hỏa hoạn sau đó đã giết chết hơn một phần ba dân số Lisboa trước trận động đất. Những văn lịch sử ghi chép lại các cuộc thám hiểm của Vasco da Gama và những nhà hàng hải trước đó bị mất, rất nhiều ngôi nhà bị phá hủy (gồm cả đa số những kiến trúc Manueline Bồ Đào Nha). Những người châu Âu ở thế kỷ 18 đã tìm cách giải thích thảm họa này trong tôn giáo và các hệ thống đức tin lý trí. Các nhà triết học Thời khai sáng, nổi tiếng nhất là Voltaire, đã viết về sự kiện này. Quan niệm triết học về sự siêu phàm, như được nhà triết học Immanuel Kant miêu tả trong cuốn Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen (Những quan sát về Cảm giác của Cái đẹp và sự Siêu phàm), có một phần cảm hứng trong nỗ lực tìm hiểu tầm cỡ của trận động đất và sóng thần Lisboa.
Các trận sóng thần lịch sử > 1883 - Vụ nổ phun trào Krakatoa

Hòn đảo núi lửa Krakatoa ở Indonesia đã nổ tung với sức mạnh hủy diệt năm 1883, thổi tung một phần buồng magma dưới chân nó khiến vùng đất nằm phía trên đó và đáy biển sụp đổ. Một loạt những cơn sóng thần đã hình thành sau vụ sụp đổ, một số cơn đạt tới độ cao hơn 40 mét trên mực nước biển. Các cơn sóng thần được quan sát thấy trên khắp Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương, bờ biển phía tây nước Mỹ, Nam Mỹ và thậm chí xa tới cả Kênh Anh Quốc. Ở bờ biển phía đối diện tại Java và Sumatra nước lụt tràn sâu nhiều dặm vào trong bờ gây ra thiệt hại to lớn về nhân mạng tới mức một vùng dân cư đã không bao giờ được khôi phục và trở thành rừng rậm và hiện là khu dự trữ sinh quyển Ujung Kulon
Vụ nổ Halifax xảy ra ngày thứ Năm, 6 tháng 12 năm 1917 lúc 9:04:35 sáng giờ địa phương tại Halifax, Nova Scotia ở Canada, khi chiếc tàu chở vũ khí cho Chiến tranh thế giới thứ nhất Mont-Blanc của Pháp va chạm với chiếc tàu thủy Na Uy Imo được thuê chở đồ trợ cấp cho Bỉ. Hậu quả của vụ va chạm làm chiếc Mont-Blanc bốc cháy và nổ tung. Vụ nổ gây ra một cơn sóng thần, và một làn sóng sung kích trong không khí.
Các trận sóng thần lịch sử > 1929 - Trận sóng thần Newfoundland

Ngày 18 tháng 11 năm 1929, một trận động đất mạnh 7.2 độ xảy ra bên dưới Dốc Laurentian tại Grand Banks. Chấn động được cảm nhận thấy tại khắp các tỉnh bang vùng Atlantic ở Canada và đến tận Ottawa ở phía tây cũng như Claymont, Delaware ở phía nam. Hậu quả là sau 2½ giờ một cơn sóng thần cao hơn 7 mét tràn vào bán đảo Burin trên bờ biển phía nam Newfoundland, 28 người thuộc nhiều cộng đồng dân cư đã thiệt mạng.
Các trận sóng thần lịch sử > 1946 - Trận sóng thần Thái Bình Dương

Ngày 1 tháng 4 trận sóng thần do vụ Động đất quần đảo Aleut gây ra giết hại 165 người tại Hawaii và Alaska dẫn tới việc hình thành hệ thống cảnh báo sóng thần (cụ thể là Trung tâm Cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương), được thành lập năm 1949 giám sát cho các quốc gia vùng Thái Bình Dương. Tại Hawaii cơn sóng thần được gọi là "Sóng thần Ngày Nói dối" vì mọi người đã tin rằng cảnh báo sóng thần là một trò đùa Ngày Nói dối.
Các trận sóng thần lịch sử > 1960 - Trận sóng thần Chile

Trận Động đất Lớn Chile với cường độ 9.5 độ Richter là trận động đất mạnh nhất từng được ghi lại. Tâm chấn nằm ngoài khơi Trung Nam Chile, gây ra một trong những trận sóng thần có sức tàn phá lớn nhất thế kỷ 20.
Cơn sóng trải dài khắp Thái Bình Dương, với những con sóng đo được tới 25 mét. Đợt sóng đầu tiên ập tới Hilo, Hawaii sau khoảng 14.8 giờ từ khi nó được hình thành ngoài khơi Trung Nam Chile.
Đợt sóng cao nhất tại Vịnh Hilo đo được khoảng 10,7 m (35 ft.). 61 người thiệt mạng với nguyên nhân được cho là do không để ý tới những hồi còi báo động. Khi sóng thần tràn vào Onagawa, Nhật Bản, 22 giờ sau trận động đất, chiều cao sóng đạt 3 mét trên mực thủy triều đang dâng cao. Số lượng người chết do vụ động đất và cơn sóng thần sau đó được ước lượng trong khoảng 490 tới 2.290.
Các trận sóng thần lịch sử > 1963 - Thảm họa Đập Vajont

Hồ chứa nước phía sau Đập Vajont phía bắc Ý đã bị một trận lở đất lớn lao xuống. Một cơn sóng thần phát sinh quét qua đỉnh đập (nhưng không làm vỡ nó) lao xuống thung lũng bên dưới. Gần 2.000 người thiệt mạng.
Các trận sóng thần lịch sử > 1964 - Trận sóng thần Ngày thứ Sáu Tuần thánh

Sau Trận động đất Ngày thứ Sáu Tuần thánh cường độ 9.2 độ, một cơn sóng thần đã tấn công Alaska, British Columbia, California và các thị trấn ven bờ biển tây bắc Thái Bình Dương, khiến 121 người chết. Những cơn sóng cao tới 6 mét, và giết hại 6 người ở Crescent City, California.
Các trận sóng thần lịch sử > 1976 - Trận sóng thần Vịnh Moro

Ngày 16 tháng 8 năm 1976 lúc 12:11 sáng, một trận động đất 7.9 độ xảy ra ở đảo Mindanao, Philippines. Nó tạo ra một cơn sóng thần tàn phá hơn 700 km bờ biển quanh Vịnh Moro ở phía Bắc biển Celebes. Ước lượng số người chết trong thảm họa này lên tới 5.000 người, 2.200 người mất tích hay được cho đã chết, hơn 9.500 người bị thương và tổng cộng 93.500 trở thành vô gia cư. Nó cũng đã tàn phá các thành phố và thị trấn như Thành phố Pagadian, Zamboanga del Sur, Thành phố Zamboanga, Basilan, Sulu, Sultan Kudarat, Maguindanao, Thành phố Cotabato, Lanao del Sur và Lanao del Norte.
Các trận sóng thần lịch sử > 1979 - Trận sóng thần Tumaco

Một trận động đất mạnh 7.9 độ đã xảy ra ngày 12 tháng 12 năm 1979 lúc 7:59:4.3 (UTC) dọc theo bờ biển Thái Bình Dương của Colombia và Ecuador. Trận động đất và cơn sóng thần do nó gây ra đã phá hủy ít nhất năm làng cá và cái chết của hàng trăm người tại tỉnh Nariño Colombia. Chấn động được cảm nhận thấy tại Bogotá, Cali, Popayán, Buenaventura và nhiều thành phố khác tại Colombia và tại Guayaquil, Esmeraldas, Quito cũng như nhiều vùng khác tại Ecuador. Khi Sóng thần Tumaco tràn lên bờ, nó phá hủy trầm trọng thành phố Tumaco, cũng như các thị trấn El Charco, San Juan, Mosquera và Salahonda trên bờ biển Thái Bình Dương của Colombia. Tổng số nạn nhân trong thảm họa này là 259 người chết, 798 người bị thương 95 người mất tích hoặc được cho là đã chết.
Các trận sóng thần lịch sử > 1993 - Trận sóng thần Okushiri

Một trận sóng thần có sức tàn phá lớn đã xảy ra ngoài khơi Hokkaido Nhật Bản sau một trận động đất ngày 12 tháng 7 năm 1993. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã cảnh báo sóng thần quá muộn. Kết quả, 202 người trên hòn đảo nhỏ Okushiri thiệt mạng và hàng trăm người mất tích hay bị thương. Thêm nữa, hàng trăm triệu chú chim cảnh, mèo và chó cũng thiệt mạng. Trận sóng thần này cũng làm thay đổi một phần của khu vực này.