stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Long An

Đừng nhầm lẫn với Long Ân.
Đối với các định nghĩa khác, xem Long An (định hướng).
Long An là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam. Là địa phương nằm ở cửa ngõ của vùng Đồng bằng sông Cửu Long liền kề với Thành phố Hồ Chí Minh.
Năm 2021, Long An là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 13 về số dân, trong danh sách đơn vị hành chính Việt Nam theo GRDP, xếp thứ 12 về tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 14 về GRDP bình quân đầu người. Với 1.763.754 người dân GRDP đạt 138.198 tỉ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt gần 81 triệu đồng, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 9,41%.
Long An là tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Nam bộ và là cửa ngõ nối liền Đông Nam Bộ với khu vực đồng bằng sông Cửu Long, nhất là có chung đường ranh giới với Thành phố Hồ Chí Minh, bằng hệ thống các quốc lộ: 1, 50, 62, N1, N2 (Đường Hồ Chí Minh). Tỉnh được xem là thị trường tiêu thụ hàng hóa nông sản lớn nhất của Đồng bằng Sông Cửu Long.
Địa lý > Vị trí, địa hình

Tỉnh Long An thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long, có tọa độ địa lý từ 105030' 30 đến 106047' 02 kinh độ Đông và 10023'40 đến 11002' 00 vĩ độ Bắc, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 45 km theo Quốc lộ 1, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Thành phố Hồ Chí Minh
Phía tây giáp tỉnh Đồng Tháp
Phía nam giáp tỉnh Tiền Giang
Phía bắc giáp tỉnh Tây Ninh và các tỉnh Svay Rieng, Prey Veng của Campuchia.
Dù được xếp vào vùng đồng bằng sông Cửu Long nhưng Long An nằm trong khu vực chuyển tiếp giữa Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Sở hữu vị trí địa lý khá đặc biệt bên cạnh đó còn thuộc vùng kinh tế trọng điểm Nam bộ, Long An được xác định là vùng kinh tế động lực có vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế Việt Nam.
Trước năm 1975, tỉnh Long An (không bao gồm các huyện thị thuộc vùng Đồng Tháp Mười ngày nay) thuộc vùng Đông Nam Bộ. Hiện nay, dù được xếp vào vùng đồng bằng sông Cửu Long nhưng Long An là phần đất chuyển tiếp giữa Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, nên địa hình có xu hướng thấp dần từ Đông Bắc xuống Tây Nam. Phía Bắc và Đông Bắc tỉnh có một số gò đồi thấp; giữa tỉnh là vùng đồng bằng và phía Tây Nam tỉnh là vùng trũng Đồng Tháp Mười, trong đó có khu rừng tràm ngập phèn rộng 46.300 ha.
Các điểm cực của tỉnh:
Điểm cực bắc tại xã Hưng Điền A, huyện Vĩnh Hưng
Điểm cực nam tại xã An Lục Long, huyện Châu Thành
Điểm cực đông tại xã Tân Tập, huyện Cần Giuộc
Điểm cực tây tại xã Hưng Điền, huyện Tân Hưng.
Địa lý > Địa chất, thủy văn

Tỉnh có 6 nhóm đất chính, nhưng phần lớn là dạng phù sa bồi lắng lẫn nhiều tạp chất hữu cơ, cấu tạo bở rời, tính chất cơ lý kém, nhiều vùng bị chua phèn và tích tụ độc tố.
Địa hình Long An bị chia cắt nhiều bởi hệ thống sông và kênh rạch chằng chịt với tổng chiều dài lên tới 8.912 km, sông Vàm Cỏ Đông và sông Vàm Cỏ Tây hợp thành sông Vàm Cỏ, kênh Dương Văn Dương,... trong đó lớn nhất là sông Vàm Cỏ Đông.
Long An chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều không đều từ biển Đông qua cửa sông Soài Rạp. Thời gian một ngày triều là 24 giờ 50 phút, một chu kì triều là 13 - 14 ngày. Vùng chịu ảnh hưởng của triều nhiều nhất là các huyện phía Nam Quốc lộ 1, đây là nơi ảnh hưởng mặn từ 4 đến 6 tháng trong năm. Triều biển Đông tại cửa sông Soài Rạp có biên độ lớn từ 3,5 đến 3,9 m, đã xâm nhập vào sâu trong nội địa với cường độ triều mạnh nhất là mùa khô. Biên độ triều cực đại trong tháng từ 217 đến 235 cm tại Tân An và từ 60 đến 85 cm tại Mộc Hóa. Do biên độ triều lớn, đỉnh triều mùa gió chướng đe doạ xâm nhập mặn vào vùng phía nam. Trong mùa mưa có thể lợi dụng triều tưới tiêu tự chảy vùng ven 2 sông Vàm Cỏ Đông, sông Vàm Cỏ Tây làm giảm chi phí sản xuất.
Bị ngập mặn chủ yếu là từ biển Đông qua cửa sông Soài Rạp do chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều. Trước đây, sông Vàm Cỏ Tây mặn thường xâm nhập trên Tuyên Nhơn (huyện Thạnh Hóa) khoảng 5 km. Mặn xâm nhập bắt đầu từ tháng một đến tháng sáu với mức 2 đến 4 gam/lít. Đất phèn tập trung với 2084,49 km2, chiếm 69,8% diện tích toàn vùng Đồng Tháp Mười và bằng 46,41% diện tích tự nhiên của tỉnh. Lũ thường bắt đầu vào trung tuần tháng 8 và kéo dài đến tháng 11, mưa tập trung với lưu lượng và cường độ lớn nhất trong năm gây khó khăn cho sản xuất và đời sống. Lũ đến tỉnh Long An chậm và mức ngập không sâu.
Địa lý > Khí hậu

Long An nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, ẩm. Do tiếp giáp giữa 2 vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long cho nên vừa mang các đặc tính đặc trưng cho vùng đồng bằng sông Cửu Long lại vừa mang những đặc tính riêng biệt của vùng Đông Nam Bộ.
Nhiệt độ trung bình hàng tháng 27,2 - 27,7 °C. Thường vào tháng 4 có nhiệt độ trung bình cao nhất 28,9 °C, tháng 1 có nhiệt độ trung bình thấp nhất là 25,2 °C.
Lượng mưa hàng năm biến động từ 966–1325 mm. Mùa mưa chiếm trên 70-82% tổng lượng mưa cả năm. Mưa phân bổ không đều, giảm dần từ khu vực giáp ranh Thành phố Hồ Chí Minh xuống phía tây và Tây Nam. Các huyện phía Đông Nam gần biển có lượng mưa ít nhất. Cường độ mưa lớn làm xói mòn ở vùng gò cao, đồng thời mưa kết hợp với cường triều, với lũ gây ra ngập úng, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống của dân cư.
Độ ẩm tương đối trung bình hàng năm là 80 - 82%. Thời gian chiếu sáng bình quân ngày từ 6,8 - 7,5 giờ/ngày và bình quân năm từ 2.500 - 2.800 giờ. Tổng tích ôn năm từ 9.700 - 10.100 °C. Biên độ nhiệt giữa các tháng trong năm dao động từ 2-4 °C. Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 có gió Đông Bắc, tần suất 60 - 70%. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 có gió Tây Nam với tần suất 70%.
Tỉnh Long An nằm trong vùng đặc trưng của khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo có nền nhiệt ẩm phong phú, ánh nắng dồi dào, thời gian bức xạ dài, nhiệt độ và tổng tích ôn cao, biên độ nhiệt ngày đêm giữa các tháng trong năm thấp, ôn hòa.
Hành chính

Xem thêm: Đô thị tại Long An
Tỉnh Long An có 15 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm 1 thành phố, 1 thị xã và 13 huyện với 186 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 11 phường, 15 thị trấn và 160 xã.
| Tên | Thành phố   Tân An | Thị xã   Kiến Tường | Huyện   Bến Lức | Huyện   Thủ Thừa | Huyện   Cần Giuộc | Huyện   Cần Đước | Huyện   Châu Thành | Huyện   Tân Trụ | Huyện   Đức Hòa | Huyện   Đức Huệ | Huyện  Thạnh Hóa | Huyện   Tân Thạnh | Huyện   Mộc Hóa | Huyện   Vĩnh Hưng | Huyện   Tân Hưng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Diện tích (km²) | 81,73 | 204,36 | 287,86 | 299,1 | 215,1 | 220,49 | 155,24 | 106,36 | 425,11 | 428,92 | 467,86 | 422,85 | 299,95 | 378,12 | 501,88 |
| Dân số2021 (người) | 147.449 | 51.620 | 184.936 | 99.320 | 219.653 | 195.604 | 111.835 | 69.603 | 315.711 | 67.026 | 56.700 | 79.455 | 28.366 | 52.612 | 53.925 |
| Mật độ (người/km²) | 1.804 | 253 | 642 | 332 | 1.021 | 887 | 720 | 654 | 828 | 156 | 121 | 188 | 95 | 139 | 107 |
| Phân chia hành chính | 8 phường, 5 xã | 3 phường, 5 xã | 1 thị trấn, 13 xã | 1 thị trấn, 11 xã | 1 thị trấn, 14 xã | 1 thị trấn, 16 xã | 1 thị trấn, 12 xã | 1 thị trấn, 9 xã | 3 thị trấn, 17 xã | 1 thị trấn, 10 xã | 1 thị trấn, 10 xã | 1 thị trấn, 12 xã | 1 thị trấn, 6 xã | 1 thị trấn, 9 xã | 1 thị trấn, 11 xã |
| Năm thành lập | 2009 | 2013 | 1957 | 1922 | 1864 | 1909 | 1922 | 1952 | 1913 | 1959 | 1989 | 1980 | 1917 | 1978 | 1994 |
| Loại đô thị (Năm công nhận) | II (2019) | III (2023) |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
Kinh tế

Bài chi tiết: Danh sách đơn vị hành chính Việt Nam theo GRDP
Bài chi tiết: Danh sách đơn vị hành chính Việt Nam theo GRDP bình quân đầu người
Nổi tiếng với nhiều sản phẩm nông nghiệp như gạo tài nguyên, gạo nàng thơm Chợ Đào, rượu đế Gò Đen, dưa hấu Long Trì, dứa Bến Lức, đậu phộng Đức Hòa, mía Thủ Thừa, thanh long Châu Thành,... Đặc biệt, lúa gạo chất lượng cao là sản phẩm nông nghiệp chủ lực phục vụ xuất khẩu.
Công nghiệp đạt khoảng 50% giá trị trong nền kinh tế tỉnh, được biết đến với những sản phẩm như dệt may, thực phẩm chế biến, xây dựng... Trong bảng xếp hạng về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Việt Nam năm 2018, tỉnh Long An xếp ở vị trí thứ 2 trong 13 tỉnh miền Tây và thứ 3 cả nước.
Giá trị sản xuất công nghiệp cả năm 2019 ước đạt 315.200 tỷ đồng. Tổng sản phẩm GRDP ước đạt 123.000 tỷ đồng. Thu ngân sách đạt 18.000 tỷ đồng.
Xã hội > Y tế

Đến ngày 05 tháng 11 năm 2008, hệ thống y tế của tỉnh bao gồm: 1 bệnh viện tuyến tỉnh, 11 bệnh viện tuyến huyện, 8 phòng khám khu vực và có 183/188 xã, phường, thị trấn có trạm y tế. Năm 2009, tỉnh Long An có 211 cơ sở khám chữa bệnh trực thuộc Sở Y tế. Trong đó có 16 bệnh viện, 5 phòng khám đa khoa khu vực, và 190 trạm y tế phường xã, tổng số giường bệnh là 2.807 giường, trong đó các bệnh viện có 1.980 giường, phòng khám đa khoa khu vực có 95 giường, trạm y tế có 732 giường.
Theo thống kê về y tế năm 2011, trên địa bàn toàn tỉnh có 211 cơ sở khám chữa bệnh trực thuộc Sở Y tế. Trong đó có 16 bệnh viện, 5 phòng khám đa khoa khu vực, 190 trạm y tế phường xã, với 3.332 giường bệnh và 751 bác sĩ, 1.034 y sĩ, 907 y tá và khoảng 455 nữ hộ sinh.
Xã hội > Giáo dục

Tính đến thời điểm ngày 30 tháng 9 năm 2011, trên địa bàn toàn tỉnh có hơn 500 trường học ở cấp phổ thông trong đó trung học phổ thông có 48 trường, trung học cơ sở có 122 trường, tiểu học có 246 trường, bên cạnh đó còn có 183 trường mẫu giáo. Với hệ thống trường học như thế, nền giáo dục trong địa bàn Tỉnh Long An cũng tương đối hoàn chỉnh, góp phần giảm thiểu nạn mù chữ trong địa bàn tỉnh. Hệ thống trường tiêu biểu như:
Trường Chính trị Long An: 1005, Quốc lộ 1A, phường Tân Khánh, TP. Tân An, tỉnh Long An - Tel: 0272 3511 57
Xã hội > Giáo dục > Hệ thống trường Đại học:

Trường Đại học Kinh tế Công nghiệp Long An
Trường Đại học Tân Tạo
Phân hiệu Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh tại Long An
Xã hội > Giáo dục > Hệ thống trường Cao đẳng:

Trường Cao đẳng Long An
Trường Cao đẳng Công nghệ và Du lịch
Trường Cao đẳng Y tế Long An
Xã hội > Giáo dục > Hệ thống trường Trung cấp chuyên nghiệp:

Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Long An
Trường Trung cấp nghề Đức Hòa
Trường Trung cấp nghề Cần Giuộc
Trường Trung cấp Nghề Đồng Tháp Mười
Trường Trung cấp Việt - Nhật
Trường Trung cấp Phật học Long An
Ngoài ra, Long An còn có xây dựng thêm rất nhiều trường trung học phổ thông, cơ sở, tiểu học và rất nhiều trường mầm non trong địa bàn toàn tỉnh nhằm đáp ứng nhu cầu về giáo dục cho người dân.
Dân số

Tính đến ngày 9 tháng 11 năm 2021, dân số toàn tỉnh Long An đạt 1.763.754 người, mật độ dân số đạt 392 người/km².[cần dẫn nguồn] Tỷ lệ đô thị hóa tính đến năm 2022 đạt 36%.
Theo thống kê của tổng cục thống kê Việt Nam, tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh Long An có 36 dân tộc cùng 110 người nước ngoài sinh sống. Trong đó dân tộc kinh có 1.672.776 người, người Hoa có 3.801 người, 9.980 người Khơ Me cùng nhiều dân tộc khác,...
Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, Toàn tỉnh Long An có 11 Tôn giáo khác nhau chiếm 163.710 người. Trong đó, nhiều nhất là đạo Cao Đài với 70.991 người, thứ 2 là Công giáo 53.607 người, thứ 3 là Phật giáo với 47.226 người cùng các tôn giáo ít người khác như Đạo Tin Lành có 6.660 người, Phật giáo Hòa Hảo có 4.226 người, Tịnh độ cư sĩ Phật hội Việt Nam có 440 người, Hồi Giáo có 430 người, Bửu Sơn Kỳ Hương có 43 người Minh Sư Đạo và Minh Lý Đạo mỗi đạo có 38 người, ít nhất là Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa với chỉ 11 người.
Văn hoá

Long An có nhiều di tích lịch sử từ cổ tới kim, nổi bật là văn hóa Óc Eo tại Đức Hòa, đền thờ Nguyễn Huỳnh Đức tại Tân An, Chùa Tôn Thạnh ở Cần Giuộc và Nhà trăm cột tại Cần Đước. Hiện tỉnh có khoảng 186 di tích lịch sử, có 16 di tích được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia và 63 di tích được xếp hạng cấp tỉnh.
Văn hoá > Phong tục tập quán

Long An còn có các lễ hội như lễ Kỳ Yên, lễ cầu mưa, lễ tống phong với nhiều trò chơi dân gian như đua thuyền, kéo co, đánh vật, có khả năng thu hút được nhiều khách du lịch. Các nghề thủ công truyền thống của tỉnh như nghề chạm gỗ (Cần Đước, Bến Lức), nghề kim hoàn (Phước Vân), nghề đóng ghe (Cần Đước), nghề làm trống (Tân Trụ),... Các lễ hội là một phần trong văn hóa và đời sống xã hội của Long An như: Kỳ Yên, lễ hội cầu mưa và Tòng Phóng.
Văn hoá > Một số địa điểm du lịch

Khu du lịch Làng nổi Tân Lập: Quốc lộ 62, xã Tân Lập, huyện Mộc Hóa, tỉnh Long An
Khu du lịch Cánh Đồng Bất Tận: Khu phố 3, TT. Bình Phong Thạnh, huyện Mộc Hóa, tỉnh Long An
Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen: Đê bao Tân Hưng, xã Vĩnh Lợi, huyện Tân Hưng, tỉnh Long An
Vườn thú Mỹ Quỳnh: Ấp Bàu Công, xã Tân Mỹ, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
Công viên nước Dino Water Park - Khu đô thị West Lakes Golf & Villas: xã Tân Mỹ, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
Công viên nước Rio Long An: 699, đường tỉnh 825, ấp Bình Thủy, xã Hòa Khánh Đông, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
Làng cổ Phước Lộc Thọ: Đường tỉnh 824, ấp 2, xã Hựu Thạnh, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
Công viên 7 kỳ quan - Khu sinh thái Cát Tường Phú Sinh: xã Mỹ Hạnh Bắc, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An
Khu du lịch Happyland: Đường tỉnh 816, xã Thạnh Đức, huyện Bến Lức, tỉnh Long An
Khu du lịch sinh thái Vàm Cỏ Farmstay: Đường Rạch Tre, ấp 5, xã An Thạnh, huyện Bến Lức, tỉnh Long An
Thể thao

Câu lạc bộ bóng chuyền Bình Điền Long An là một đội bóng chuyền nữ đang thi đấu tại Giải vô địch bóng chuyền quốc gia Việt Nam
Câu lạc bộ bóng chuyền Long An là một đội bóng chuyền nam đang thi đấu tại Giải vô địch bóng chuyền quốc gia Việt Nam
Câu lạc bộ bóng đá Long An đang thi đấu tại Giải bóng đá hạng nhất quốc gia (Việt Nam).
Giao thông

Long An là cửa ngõ nối liền Đông Nam Bộ với đồng bằng sông Cửu Long, có chung đường ranh giới với Thành phố Hồ Chí Minh. Hệ thống giao thông kết nối tỉnh với khu vực khá hoàn chỉnh, bao gồm đường bộ lẫn đường thủy.
Các tuyến quốc lộ - cao tốc:
Hiện hữu: 1, 50, 62, đường Hồ Chí Minh, đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương.
Dự kiến: 50B (Đường động lực TPHCM – Long An – Tiền Giang), N1, Đường cao tốc Bến Lức - Long Thành, Đường Vành đai 3, Đường Vành đai 4.
Các tuyến đường tỉnh được đánh số từ 816 - 840.
Ngoài hệ thống giao thông đường bộ Long An cũng là tỉnh có hệ thống giao thông đường thủy chằng chịt với các tuyến giao thông như sông Vàm Cỏ Đông, sông Vàm Cỏ Tây, sông Rạch Cát (sông Cần Giuộc). Các tuyến đường thủy quan trọng như Thành phố Hồ Chí Minh - Kiên Lương, Thành phố Hồ Chí Minh - Cà Mau, Thành phố Hồ Chí Minh - Tây Ninh đều qua Long An theo kênh Nước Mặn, sông Rạch Cát, sông Vàm Cỏ Đông. Các loại phương tiện vận tải thủy trên 100 tấn có thể theo các kênh rạch như Phước Xuyên, Dương Văn Dương, Trà Cú, Kinh Xáng, sông Bến Lức, sông Rạch Cát, kinh Thủ Thừa... đi từ miền Tây đến Thành phố Hồ Chí Minh.
Dọc theo tuyến biên giới ở Long An, hiện nay có 3 cửa khẩu chính, bao gồm:
Cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp (Prây-Vo) – Thị xã Kiến Tường
Cửa khẩu quốc tế Mỹ Quý Tây (Xòm-Rông) - Đức Huệ
Cửa khẩu phụ Long Khốt (Vĩnh Hưng)
Ngoài ra, còn có các điểm trao đổi hàng hoá khác như Voi Đình, Sóc Rinh thuộc huyện Đức Huệ, Tà Lọt thuộc huyện Mộc Hoá, Hưng Điền A, Tà Nu, Cả Trốt (Kênh 28) thuộc huyện Vĩnh Hưng, Trâm Dồ (Tân Hưng).
Theo thông tin từ Tổng cục Thống kê năm 2008, khối lượng vận chuyển hành khách của tỉnh là 38,5 triệu lượt người, khối lượng luân chuyển hành khách đạt 1176,8 triệu lượt người/km, khối lượng vận chuyển hàng hoá đạt 12.972,0 nghìn tấn (đường bộ đạt 4.147 nghìn tấn, đường thủy đạt 8.798 nghìn tấn), khối lượng luân chuyển hàng hoá đạt 483,2 triệu tấn/km (đường bộ đạt 51,9 triệu tấn/km, đường thủy đạt 431,3 triệu tấn/km).
Giao thông > Biển số xe

Thành phố Tân An: 62-AA(1) (B1)(2)
Huyện Tân Hưng: 62-AB (C1)
Huyện Vĩnh Hưng: 62-AC (D1)
Huyện Mộc Hoá: 62-AD (T1)
Huyện Tân Thạnh: 62-AE (E1)
Huyện Thạnh Hoá: 62-AF (F1)
Thị xã Kiến Tường : 62-AH (U1)
Huyện Thủ Thừa: 62-AG (G1)
Huyện Tân Trụ: 62-AK (H1)
Huyện Châu Thành: 62-BL (K1)
Huyện Cần Đước: 62-AM (L1)
Huyện Cần Giuộc: 62-AN (M1/M2)
Huyện Bến Lức: 62-AP (N1)
Huyện Đức Hoà: 62-AR/AL (P1/P2)
Huyện Đức Huệ: 62-AS (S1)
GHI CHÚ:
(1) Biển số định danh (hai chữ cái) áp dụng từ ngày 15/8/2023
(2) Biển số cũ (1 chữ, 1 số) áp dụng trước ngày 15/8/2023
Biển số xe ô tô: 62A (ôtô cá nhân), 62B (ôtô khách), 62C (ôtô tải, bán tải), 62D (xe du lịch), 62E (xe dịch vụ), 62LD (liên doanh), 62R (rơ-moóc).
Batik

Batik ở Indônêsia
Batik (phát âm tiếng Java: [ˈbateʔ]; phát âm tiếng Indonesia: [ˈbatɪk]) là một tấm vải truyền thống được tạo ra bằng kỹ thuật nhuộm sáp và in các hoa văn bằng phương pháp thủ công truyền thống.
Nghệ thuật Batik đã xuất hiện từ hơn 2500 năm trước ở Viễn Đông, Trung Đông, Trung Á, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia... Dù không phải là nơi sản sinh ra Batik nhưng Indonesia được coi là quốc gia của Batik, nơi mà nghệ thuật Batik đạt đến đỉnh cao. Vải Batik được coi là một sản phẩm thương hiệu quốc gia Indonesia trên thế giới.
Trước đây, màu truyền thống thường được sử dụng trong nghệ thuật Batik là những gam màu đơn điệu như nâu, chàm bởi những màu này dễ dàng chiết xuất từ thiên nhiên. Batik ngày nay có đủ các sắc màu, các chất liệu khác nhau. Họa tiết sử dụng trang trí trên vải Batik cũng rất đa dạng và phong phú, từ đơn giản như các họa tiết hình học cho đến những họa tiết phức tạp như cỏ cây, hoa lá, muông thú và cả con người, phong cảnh.
Ngày 2 tháng 10 năm 2009, kỹ thuật nhuộm truyền thống Batik của Indonesia đã được UNESCO đưa vào danh sách đại diện di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Từ nguyên

Batik có thể là một từ gốc của tiếng Java: Banyak ("nhiều") và titik (có nghĩa là "chấm" hay "điểm"; hoặc có thể là một từ có gốc từ ngôn ngữ Nam đảo nguyên thủy (Proto-Austronesian): becik ("xăm" bằng kim châm). Trong suốt thời kỳ là thuộc địa của Hà Lan, tại Indonesia, người ta gọi nghệ thuật này bằng một số tên gọi gần giống nhau: mbatek,batek, mbatik và batik. Và, chỉ đến năm 1880, tại châu Âu, lần đầu tiên cái tên Batik mới được sử dụng trong "Encyclopaedia Britannica" và chính thức được đọc là Batik.
Kỹ thuật

Để có một sản phẩm Batik, người nghệ nhân bắt đầu bằng việc vẽ các họa tiết bằng sáp ong pha trộn với nhiều sắc độ khác nhau. Các họa tiết, hoa văn trên nền vải lúc đầu được vẽ hoàn toàn bằng tay và sử dụng những cây bút gọi là canting. Sau này, người ta sử dụng bản khắc (bằng đồng), khuôn in và các công cụ khác để phủ sáp ong thành những hình đã định trước. Tuy nhiên, phương pháp vẽ bằng tay vẫn được sử dụng phổ biến vì nó mang phong cách riêng của mỗi nghệ nhân.
Kết thúc công đoạn nhuộm, vải đã vẽ hoa văn sẽ được hong khô. Tiếp theo, người ta nhúng chất dung môi để hòa tan hết sáp, hoặc dùng bàn là để là gián tiếp qua giấy báo hoặc khăn giấy để thu sáp. Khi không còn sáp, nền vải sẽ hiện ra những gam màu và dòng hoa văn đặc trưng của nghệ thuật Batik.
Sử dụng

Ở Indonesia, nghệ thuật Batik được sử dụng cho quần áo bình thường với những hoa văn trang trí đơn giản. Những hoa văn phức tạp, nhiều đường uốn lượn là kiểu Batik dành riêng tầng lớp quý tộc hay trang phục mặc vào những dịp đặc biệt như ngày cưới hay lễ tết.
Trang phục được sử dụng trong các dịp lễ nghi như tiệc chiêu đãi của nhà nước, gồm áo sơ mi với ống tay dài cho nam và Batik dài để che toàn thân dành cho phụ nữ.
Trong lễ cưới, cô dâu và chú rể sẽ cùng mặc trang phục mang họa tiết của Batik Sidomukti, tượng trưng một cuộc sống hạnh phúc và thịnh vượng. Cha mẹ của cô dâu và chàng rể sẽ mặc trang phục Batik với họa tiết Truntum, tượng trưng cho lời khuyên của các bậc phụ huynh với mong muốn đôi vợ chồng bước vào cuộc sống mới với tình yêu trọn vẹn và sự tự tin.
Chú thích

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
↑  Nadia Nava, Il batik - Ulissedizioni - 1991 ISBN 88-414-1016-7
↑  “Nghệ thuật Batik”. Hội di sản văn hóa Việt Nam. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2013.
↑  Indonesian Batik Inscribed in 2009 on the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity
↑  Oxford English Dictionary: Batik
↑  Dictionary.com: Batik
↑  Robert Blust, 'Austronesian Etymologies: IV' in Oceanic Linguistics, Vol. 28, No. 2. (Winter, 1989)
↑  “Yojakarta (Indonesia) – Nơi sản sinh nghệ thuật dệt lụa Batik”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2013.
↑  Vân Ngọc. “Batick - Từ một nghề thủ công truyền thống đến biểu tượng văn hóa quốc gia và di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 2 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2013.
Eridolius aithogaster

| Eridolius aithogaster> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Eridolius
Loài (species): E. aithogaster
Danh pháp hai phần
Eridolius aithogaster Gupta, 1991 
Eridolius aithogaster là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Tiếng Kapampangan

| Tiếng Kapampangan |
| --- | --- |
Tiếng Pampangan
Amánung Kapampangan, Amánung Sísuan
"Amánung Sísuan" viết bằng chữ Kulitan
Phát âm: [kapamˈpaŋan]
Sử dụng tại: Philippines (Trung Luzon)
Khu vực: Pampanga, Nam Tarlac, đông bắc Bataan, tây Bulacan, tây nam Nueva Ecija và đông nam Zambales
Tổng số người nói: 1,9 triệu (thống kê 1990) Bản ngữ phổ biến thứ 7 tại Philippines
Dân tộc: Người Kapampangan
Phân loại: Nam ĐảoMalay-PolynesiaPhilippineBắc PhilippineTrung LuzonTiếng Kapampangan
Phương ngữ: Pampanga Tarlac Bataan                 
Hệ chữ viết: Latinh (Kapampangan alphabet) Từng được viết bằng chữ Kulitan
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại: Ngôn ngữ khu vực tại Philippines
Quy định bởi: Komisyon sa Wikang Filipino
Mã ngôn ngữ
ISO 639-2: pam
ISO 639-3: pam
Glottolog: pamp1243
Vùng nói tiếng Kapampangan
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tiếng Pampangan hay tiếng Kapampangan (chữ Kulitan: , Kapampangan) là một ngôn ngữ tại Philippines. Đây là ngôn ngữ chính tại tỉnh Pampanga, nam tỉnh Tarlac và đông bắc tỉnh Bataan; đa số người nói là người Kapampangan. Tiếng Kapampangan cũng hiện diện ở vài đô thị ở Bulacan và Nueva Ecija. Ngôn ngữ này còn được gọi là Pampango, và có một "tên trang trọng" (kính danh) là Amánung Sísuan (nghĩa là "[thứ] tiếng nuôi dưỡng"). Năm 2012, tiếng Kapampangan trở thành một trong các ngôn ngữ lớn tại Philippines được giảng dạy và nghiên cứu tại các trường học.
Tetraneuris linearifolia

| Tetraneuris linearifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Tetraneuris
Loài (species): T. linearifolia
Danh pháp hai phần
Tetraneuris linearifolia (Hook.) Greene, 1898 
Tetraneuris linearifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Hook.) Greene miêu tả khoa học đầu tiên năm 1898.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tetraneuris linearifolia”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Vũ (họ)

| Vũ -> Võ |
| --- | --- |
Cờ Họ Vũ - Võ (武) Việt Nam
Tiếng Việt
Chữ Quốc ngữ: Vũ - Võ
Chữ Hán: 武
Tiếng Trung
Chữ Hán: 武 - 禹 - 羽 - 萭 - 雨
Trung Quốc đại lụcbính âm: Wǔ - Yǔ - Yǔ - Yǔ - Yù
Đài LoanWade–Giles: Wu
Hồng KôngViệt bính: Mo hay Mou
Phiên âm Hán Việt: Vũ
Tiếng Triều Tiên
Hangul: 무 - 우
Romaja quốc ngữ: Mu - Woo
Hanja: 武 - 禹
Vũ hay Võ (武) là một họ phổ biến tại Việt Nam, Trung Quốc, Triều Tiên và Hàn Quốc. Số lượng người mang họ Vũ phổ biến đứng thứ 7 với 3,9% dân số tại Việt Nam.
Tại Trung Quốc

Tại Trung Quốc, có nhiều họ có thể phiên âm thành Vũ, như họ Vũ (武), Vũ (禹), Vũ (羽), Vũ (萭), hay Vũ (雨). Ngoài ra còn một họ kép là họ Vũ Văn (宇文) hay gây hiểu sai.
Tại Hàn Quốc

Tại Hàn Quốc: Phổ biến là họ Vũ 우 (禹) (Romaja Quốc ngữ: Woo). Ngoài ra có một bộ phận nhỏ người mang họ Vũ (武) (Romaja Quốc ngữ: Mu). Chỉ có 1600 người mang họ này.