stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thắng cảnh khảo cổ nơi trồng cà phê đầu tiên ở vùng đông nam Cuba
Hình ảnh

Đồn điền Isabelica, nơi nghiền hạt cà phê
Đồn điền Isabelica, nơi phơi hạt cà phê
Đồn điền Isabelica, nơi làm việc của những nô lệ
Bên trong khu nhà ở chính
| x t Các khu vực được bảo tồn của Cuba |
| --- | --- | --- |
| Vườn quốc gia |  Alejandro de Humboldt  Caguanes  Đầm Zapata  Desembarco del Granma  Guanahacabibes  Jardines de la Reina  Sierra Cristal  Turquino  Viñales  |  |
| Di sản thế giới |  Alejandro de Humboldt  Camagüey  Cienfuegos  Desembarco del Granma  La Habana Cổ  San Pedro de la Roca  Đồn điền cà phê vùng đông nam  Trinidad  Valle de los Ingenios  Thung lũng Viñales  |  |
| Khu dự trữ sinh quyển |  Baconao  Buena Vista  Đầm Zapata  Cuchillas del Toa  Guanahacabibes  Sierra del Rosario  |  |
| x t Di sản thế giới tại Cu Ba |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Di sản văn hóa: Thành phố lịch sử Cienfuegos  ·  Thắng cảnh khảo cổ nơi trồng cà phê đầu tiên ở vùng đông nam Cuba  ·  Pháo đài và La Habana Cổ  ·  Lâu đài San Pedro de la Roca, Santiago de Cuba  ·  Trinidad và Valle de los Ingenios  ·  Thung lũng Viñales  ·  Trung tâm lịch sử của Camagüey | Di sản văn hóa: Thành phố lịch sử Cienfuegos  ·  Thắng cảnh khảo cổ nơi trồng cà phê đầu tiên ở vùng đông nam Cuba  ·  Pháo đài và La Habana Cổ  ·  Lâu đài San Pedro de la Roca, Santiago de Cuba  ·  Trinidad và Valle de los Ingenios  ·  Thung lũng Viñales  ·  Trung tâm lịch sử của Camagüey |  |
|  | Di sản tự nhiên: Vườn quốc gia Alejandro de Humboldt  ·  Vườn quốc gia Desembarco del Granma  ·  | Di sản tự nhiên: Vườn quốc gia Alejandro de Humboldt  ·  Vườn quốc gia Desembarco del Granma  ·  |  |
Gigasiphon

| Gigasiphon> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Tông (tribus): Cercideae
Chi (genus): Gigasiphon
Phân cấp
 xem trong bài
Gigasiphon là một chi thực vật có hoa trong họ Đậu.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Gigasiphon”. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2013.
Odontoglossum praenitens

| Odontoglossum praenitens |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Tông (tribus): Maxillarieae
Phân tông (subtribus): Oncidiinae
Liên minh (alliance): Oncidium
Chi (genus): Odontoglossum
Loài (species): O. praenitens
Danh pháp hai phần
Odontoglossum praenitens Rchb.f. 
Odontoglossum praenitens là một loài phong lan đặc hữu của Colombia.
| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Odontoglossum praenitens.
Giżyn, Hạt Myślibórz

| Giżyn |
| --- | --- |
—  Village  —
 
Giżyn
Country:  Ba Lan
Voivodeship: West Pomeranian
County: Myślibórz
Gmina: Nowogródek Pomorski
Dân số : 400
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Giżyn [ˈɡiʐɨn] (tiếng Đức: Giesenbrügge) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Nowogródek Pomorski, thuộc quận Myślibórz, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 4 kilômét (2 mi)  về phía bắc của Nowogródek Pomorski, 10 km (6 mi) phía đông Myślibórz và 60 km (37 mi) về phía đông nam của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Ngôi làng có dân số 400 người.
Cư dân đáng chú ý

Heros von Borcke (1835 Từ1895), sĩ quan
Odontoglossum odoratum

| Odontoglossum odoratum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Tông (tribus): Maxillarieae
Phân tông (subtribus): Oncidiinae
Liên minh (alliance): Oncidium
Chi (genus): Odontoglossum
Loài (species): O. odoratum
Danh pháp hai phần
Odontoglossum odoratum Lindl. 
Danh pháp đồng nghĩa
 Oncidium odoratum (Lindl.) Beer  Odontoglossum odoratum var. latimaculatum André  Odontoglossum glonerianum Linden 
Odontoglossum odoratum (tên tiếng Anh: Fragrant Odontoglossum) là một loài phong lan có ở Colombia to miền bắc và tây bắc Venezuela.
| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Odontoglossum odoratum.
Thuyết tiến hóa tổng hợp

Thuyết tiến hóa tổng hợp (M) dựa vào thành tựu chủ yếu của: 1 = Di truyền học quần thể (population genetics), 2 = Di truyền Mendel (Mendelian genetics), 3 = Chọn lọc tự nhiên (natural selection), 4 = Sinh học tế bào (cell biology), 5 = Cổ sinh vật học (palaeontology).
Thuyết tiến hoá tổng hợp là học thuyết tiến hoá hiện đại, tổng hợp các thành tựu khoa học của học thuyết Darwin, di truyền học Mendel và nhất là di truyền học quần thể cùng một số môn khoa học khác liên quan, do nhiều nhà khoa học trên thế giới cùng xây dựng. Thuật ngữ này trong tiếng Anh là "Modern Synthesis 20th century" (tổng hợp hiện đại thế kỉ XX), đã được dịch ra tiếng Việt là thuyết tiến hoá tổng hợp hiện đại, hoặc ngắn gọn hơn là thuyết tiến hoá tổng hợp, trong tiếng Anh gọi là evolutionary synthesis, viết tắt là ES.
Đây là một lý thuyết khoa học có tính chất tổng hợp các lý luận khoa học về quá trình tiến hóa của sinh vật, hình thành vào những năm 1930 và 1940 với sự đóng góp chủ yếu của Julian Huxley, G. Ledyard Stebbins, Theodosius Dobzhansky, John Burdon Sanderson Haldane, Sewall Wright, G. Ledyard Stebbins và Ernst Mayr.,  Ngoài ra còn có những đóng góp khác từ những ý tưởng từ thế kỷ trước của William Bateson, Udny Yule (từ năm 1902), sau đó là của Ronald Fisher (từ năm 1918) và của E. B. Ford, Bernhard Rensch, Ivan Schmalhausen và George Gaylord Simpson.
Từ nguyên

Thuật ngữ này đã được viết đầy đủ hơn trong tiếng Anh là "Evolutionary modern synthesis Theory" (lý thuyết tổng hợp hiện đại về tiến hóa), nhưng thực ra là bắt nguồn từ thuật ngữ The Modern Synthesis (tổng hợp hiện đại) mà Julian Huxley đề xuất trong tác phẩm nổi tiếng của ông xuất bản lần đầu vào năm 1942 với tựa đề cùng tên về tiến hoá.
ES (thuyết tiến hóa tổng hợp) không chỉ kết hợp và dung hoà các kiến thức tinh tuý về chọn lọc tự nhiên của Charles Darwin với di truyền học Mendel, mà còn tổng hợp thêm các thành tựu hiện đại trong di truyền học quần thể, phân loại học, cổ sinh học đương thời nhằm giải thích quá trình tiến hóa của sinh giới dựa trên các thay đổi về di truyền trong quần thể dẫn đến sự hình thành loài mới (tiến hoá nhỏ) và các nhóm phân loại lớn hơn (tiến hoá lớn).,  Ngay từ khi ra đời, ES đã được hầu hết các nhà khoa học chấp nhận. Sự ra đời của ES đã chấm dứt thời kỳ mơ hồ trong sinh học tiến hoá mà chỉ riêng học thuyết Darwin hoặc học thuyết Mendel không thể giải thích được do hạn chế của khoa học thế kỷ 19 (khi đó khoa học chưa biết tới gen). Sau khi xuất hiện, ES còn được gọi với tên là học thuyết Darwin mới (Neo-Darwinian Theory), nay vẫn đôi khi dùng.
Tuy nhiên gần đây, các lý thuyết tổng hợp khác nhau về quá trình tiến hoá đã phát triển trên nhiều lĩnh vực khác dẫn đến sự thay đổi đến mức có thể làm cho ES sẽ được gọi bằng cái tên hậu hiện đại do các thành tựu của E. O. Wilson (năm 1975) và thuyết tiến hoá tổng hợp mở rộng của Massimo Pigliucci (năm 2007), mà theo nhà sinh học tiến hóa Eugene Koonin (năm 2009) thì sẽ có những thay đổi mang tính cách mạng nhờ các thành tựu trong sinh học phân tử về tiến hoá phân tử và khám phá mới về bộ gen của các loài.
Lịch sử các thuyết tiến hóa khac > Thời cổ đại

Platon (427 - 347 TCN) được xem là người đưa ra quan niệm Thần tạo luận (creationism), theo đó, mọi sinh vật (kể cả loài người) đều do nhân tố siêu hình là "tạo hóa" sinh ra, nói cách khác là Thần hay Thánh, Trời hay Đức chúa sinh ra. Từ khi sinh ra, các sinh vật không thay đổi (tức là sinh vật bất biến).
Aristôt (384 - 322 TCN) bổ sung thêm rằng: các sinh vật được tạo ra đều luôn hướng tới "hình thức lý tưởng" để thực hiện "mục đích cuối cùng" là xu hướng ngày càng hoàn thiện. Do đó, người ta gọi quan niệm này là Mục đích luận (teleology).
Lịch sử các thuyết tiến hóa khac > Thời phục hưng

Lý thuyết tiền tạo thành cũng gọi là tiên hình luận (preformism) cho rằng mỗi sinh vật trước khi sinh ra đã có đầy đủ mọi bộ phận như bố mẹ nó, do đó có biến đổi thì chỉ là to dần lên mà thôi.
Tai biến luận cũng gọi là thảm họa luận (catastrophism) do Cuvier nêu ra, cho rằng sinh giới đã tồn tại và biến đổi qua nhiều thảm họa (tai biến), do ông đã phát hiện nhiều di tích động vật cổ xưa mà nay không còn nữa. Theo ông, cứ sau tai biến (nay gọi là thảm họa, thực chất là diệt vong hàng loạt), thì nhiều sinh vật chết, nhưng nhiều sinh vật mới lại sinh ra và tổ chức cơ thể cao hơn.
Lịch sử các thuyết tiến hóa khac > Thế kỉ XVIII - XIX

Trong khoảng thời gian này, khoa học đã tích lũy nhiều bằng chứng về giải phẫu so sánh, phôi sinh học và cổ sinh học, nên đã dẫn đến quan điểm sinh vật có biến đổi trong lịch sử của chúng, chứ không phải là bất biến. Từ đó, nảy sinh ra biến hình luận (transformism), mà người đầu tiên nêu ra là George Louis Leclerc (1707 - 1788), thường gọi là bá tước "đờ Buyp-phông" (viết tắt: Buffon) của Pháp. Theo ông, sinh vật chắc chắn có biến đổi. Quan niệm này của ông được nhiều nhà khoa học tự nhiên đương thời chấp nhận.
Đến cuối thế kỉ XVII, nhà khoa học tự nhiên người Pháp J.B. Lamac được đánh giá là người đầu tiên nêu ra học thuyết tiến hóa có hệ thống trong khoa học tự nhiên, trong tác phẩm Philosophie zoologique (Triết học động vật) xuất bản năm 1809. Trong đó, ông cho rằng sinh giới đã phát triển một cách tự nhiên theo con đường phức tạp hóa và đa dạng hóa dần dần. Tuy nhiên, ông lại cho rằng các sinh vật đầu tiên và cả các quy luật tiến hóa chi phối quá trình này là do ý Chúa khi sáng tạo ra Thế giới. Do đó, đời sau đã gọi lý thuyết của ông là tự nhiên thần luận (deism).
Đương thời, hầu hết các kiến thức về quá trình tiến hóa của sinh vật đều chịu ảnh hưởng của Lamark - "nhà sáng lập tiến hóa luận" - khi Thế giới vẫn còn chìm đắm trong thần tạo luận (creationism).
Lịch sử các thuyết tiến hóa khac > Khủng hoảng của học thuyết Darwin

Khoảng cuối thế kỉ XIX đến những năm 1920, học thuyết Darwin không giải thích được hợp lý và đầy đủ nhiều vấn đề mới nảy sinh trong tiến hoá luận đương thời, do bản thân ông - vì hạn chế của khoa học đương thời và cũng vì không biết đến công trình của Mendel - không nắm được cơ chế vật chất của di truyền (nay gọi là gen), nên ông cũng cho rằng sự kế thừa (di truyền) là pha trộn, sẽ bị suy yếu 50% qua mỗi thế hệ, đồng thời nêu lên giả thuyết pangen (pangenesis) là "lý thuyết mơ hồ" như Fleeming Jenkin đã nhận định vào năm 1868. Những hạn chế này của Darwin được Julian Huxley gọi là "the eclipse of Darwinism" (khủng hoảng của thuyết Đacuyn).
Lịch sử các thuyết tiến hóa khac > Giả thuyết của Weismann (1892)

Bài chi tiết: Lý thuyết dòng mầm
August Weismann đã đưa ra ý tưởng "dòng mầm" trong cuốn sách của ông xuất bản năm 1892 bằng tiếng Đức: "Das Keimplasma: eine Theorie der Vererbung" (Dòng mầm: một lý thuyết kế thừa).
Theo giả thuyết này, thì cơ thể sinh vật gồm hai loại tế bào: tế bào sinh dưỡng (nay gọi là tế bào xôma) và tế bào sinh dục. Các tế bào sinh dục (Keimzellen) có khả năng như là "mầm" để "mọc" ra các loại tế bào khác, đó chính là các tế bào thuộc nhóm mà bây giờ gọi là tế bào mầm (germ cell).
Nhờ nhóm "Keimzellen" (tế bào mầm) này, mà vật chất di truyền của bố mẹ được chuyển cho đời con, còn tế bào sinh dưỡng (tế bào xôma) không đóng vai trò di truyền. Từ đó, tạo thành như một dòng chảy vật chất (plasm) truyền "mầm" (germ) ấy từ thế hệ này sang thế hệ khác (xem hình trên mô tả "dòng chảy" này).. Lý luận này chống lại Darwin, góp phần tạo ra khủng hoảng của nó, dẫn đến nhu cầu cấp thiếp cần có lý thuyết mới, phù hợp hơn trong tiến hoá luận.
Lịch sử các thuyết tiến hóa khac > Sự ra đời thuyết tiến hóa tổng hợp

Quá trình tích lũy các kiến thức về di truyền học (hình thành từ năm 1900), về gen mà Mendel giả định là "nhân tố di truyền", về đột biến, về cổ sinh vật học, v.v đã dẫn đến sự hình thành lý thuyết mới về tiến hóa của sinh giới, mà mở đầu là Julian S. Huxley với tác phẩm Evolution: The Modern Synthesis (Tiến hóa: tổng hợp hiện đại). Từ đó, nhiều nhà khoa học đã đóng góp các kết quả nghiên cứu của họ, dần xây dựng nên môn môn mới gọi là Modern Evolutionary Biology (sinh học tiến hóa hiện đại). Như vậy, đây là một học thuyết khoa học ra đời vào khoảng cuối những năm 1940, như là một "giao thoa" giữa nhiều ngành, nhiều môn khoa học khác nhau liên quan đến tiến hóa của sinh giới.
Nội dung cốt lõi > Di truyền quần thể

Một quần thể có vốn gene đặc trưng trong đó vốn gene là tập hợp tất cả các allele có sẵn trong quần thể ví dụ: gen ABO (quy định hệ thống nhóm máu ABO người) có ba allele IA, IB và i. Các đặc điểm của vốn gene thể hiện qua tần số allele và tần số kiểu gen của quần thể (trong đó những đặc điểm về tần số kiểu gen của quần thể được gọi là cấu trúc di truyền hoặc thành phần kiểu gen của quần thể).
Tần số kiểu gen nào đó trong quần thể được tính bằng tỉ lệ giữa cá thể có kiểu gen đó trên tổng số cá thể có trong quần thể. Giả sử, ở cây đậu Hà Lan màu sắc hoa được quy định bởi một gene có hai allele: A quy định hoa đỏ (allele kiểu dại/ wildtype) trội hoàn toàn so với a quy định hoa trắng (allele đột biến), một khu vườn có 5000 cây và người ta xác định số lượng từng loại cây.
Tần số allele của một gen là tỉ lệ số lượng allele đó trên tổng số allele của các loại allele khác nhau của gen đó trong quần thể tại một thời điểm xác định. Tổng tần số kiểu gene và tổng tần số allele của quần thể đều là 01.
Nội dung cốt lõi > Di truyền quần thể > Quần thể tự thụ phấn, giao phối gần

Ở quần thể tự thụ phấn, giao phối gần tần số kiểu gene dị hợp (Aa) giảm dần và tần số kiểu gene đồng hợp (AA, aa) tăng dần qua các thế hệ trong khi đó tần số allele của quần thể là không đổi.
Nội dung cốt lõi > Di truyền quần thể > Quần thể giao phối ngẫu nhiên và phương trình Hardy-Weinberg

Quần thể sinh vật được gọi là quần thể ngẫu phối khi các cá thể trong quần thể lựa chọn bạn tình để giao phối một cách hoàn toàn ngẫu nhiên. Tuy nhiên, một quần thể nào đó có được xem là ngẫu phối hay không còn tùy thuộc vào tình trạng mà ta xem xét. Chẳng hạn, sự kết hôn có ảnh hưởng bởi màu da, giọng nói, hình dáng... do đó ở góc nhìn các tính trạng trên, quần thể không ngẫu phối. Tuy nhiên, tính trạng nhóm máu không ảnh hưởng đến hôn nhân nên ở góc độ nhóm máu, quần thể ngẫu phối. Xét một gene bất kỳ có n alen: a1, a2, a3,..., an có tần số allele lần lượt là p1, p2, p3...pn người ta nhận thấy quần thể đạt đến trạng thái cân bằng di truyền, tức:
Tần số các allele trên không thay đổi qua các thế hệ.
Tần số các kiểu gen trên không thay đổi theo thế hệ. Tần số kiểu gen được tính bằng công thức chung:  (p_{1}+p_{2}+p_{3}+...+p_{n})^{2}=1, ta có thể khai triển biểu thức trên qua Nhị thức Newton. Để đơn giản hóa, ta xét một gen có hai allele A, a với tần số lần lượt là pA và qa. Lúc này, tần số kiểu gen của quần thể là p_{A}^{2}AA+2p_{A}q_{a}Aa+q_{a}^{2}aa=1. Đây là biểu thức của phương trình Hardy-Weinberg.
Điều kiện nghiệm đúng của phương trình Hardy-Weinberg như sau:
Không xuất hiện đột biến trong quần thể hoặc nếu có thì tốc độ đột biến thuận (từ A thành a) bằng tốc độ đột biến nghịch (a thành A).
Các cá thể có kiểu gen khác nhau có mức độ sinh trưởng và khả năng sinh sản như nhau.
Không có cá thể từ quần thể khác đến và nhập cư vào quần thể cũng như không có cá thể xuất cư (quần thể cách ly với quần thể khác).
Các cá thể của quần thể phải giao phối ngẫu nhiên với nhau.
Kích thước quần thể (tức số lượng cá thể của quần thể) phải đủ lớn.
Tuy nhiên, trong thực tế không thể nào đạt được hoàn toàn 05 điều kiện trên. Do đó, quần thể có cấu trúc di truyền tuân theo phương trình Hardy-Weinberg chỉ là mô hình lý thuyết tuy nhiên, nó vẫn có giá trị trong nghiên cứu tiến hóa.
Nội dung cốt lõi > Tiến hóa nhỏ và tiến hóa lớn

Theo học thuyết này, tiến hóa có thể chia thành hai quá trình là tiến hóa nhỏ (microevolution) và tiến hóa lớn (macroevolution).
Tiến hóa nhỏ là quá trình làm biến đổi cấu trúc di truyền của quần thể. Quá trình này diễn ra trên quy mô quần thể và cấu trúc di truyền của quần thể biến đổi không ngừng dưới tác động của nhân tố tiến hóa (yếu tố làm biến đổi tần số allele và thành phần kiểu gene của quần thể). Nhờ vậy, cấu trúc di truyền quần thể được biến đổi qua nhiều thế hệ. Sự biến đổi ấy, đôi khi khiến quần thể mới có sự cách ly với quần thể ban đầu tức đã hình thành loài mới. Quá trình tiến hóa nhỏ xảy ra trong thời gian ngắn và hoàn toàn có thể thực hiện nghiên cứu bằng các thực nghiệm.
Tiến hóa lớn là quá trình tiến hóa hình thành các nhóm phân loại trên loài như chi, họ, bộ, lớp, ngành, giới. Qua trình này diễn ra trên quy mô lớn và quá trình lịch sử lâu dài. Nghiên cứu tiến hóa lớn giúp làm sáng tỏ sự phát sinh và phát triển toàn bộ sinh giới trên toàn thế giới, giúp xây dựng được cây phát sinh chủng loại và làm sáng tỏ mối quan hệ họ hàng giữa các loài.
Nguồn trích dẫn

1 2 3  Campbell và cộng sự: "Sinh học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2010.
1 2  “Modern Synthesis”.
1 2 3 4  “Modern Evolutionary Synthesis: Definition & Formation”.
↑  Phạm Thành Hổ: "Di truyền học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2004.
↑  Đỗ Lê Thăng: "Giáo trình di truyền học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.
↑  “Modern Synthetic Theory of Evolution”.
1 2  "Sinh học 12" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2019.
↑  Julian Huxley. “Evolution: The Modern Synthesis”.
↑  Laurence A. Moran (2006). “Random Genetic Drift”. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 10 năm 2006.
↑  Eugene V. Koonin. “The Origin at 150: is a new evolutionary synthesis in sight?”.
↑  “Creationism”.
1 2 3 4  Phạm Thành Hổ: "Sinh học đại cương" - Tủ sách Đại học KHTN TP Hồ Chí Minh, 1996
↑  “Teleology”.
↑  “Catastrophism”.
↑  “Evolutionary Thought Before Darwin”.
↑  “Philosophie zoologique”.
↑  Frank Edward Manuel. “Deism”.
↑   https://web.archive.org/web/20210410124610/https://blog.helix.com/lamarck-darwin-epigenetics-dna/#:~:text=In%20terms%20of%20the%20giraffe,longer%20neck%20by%20random%20chance.&text=Having%20access%20to%20more%20food,to%20more%20long%2Dneck%20giraffes. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 4 năm 2021. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2021. |title= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
↑  Bowler 2003, tr. 196–253Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFBowler2003 (trợ giúp)
↑  Larson 2004, tr. 105–129Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFLarson2004 (trợ giúp)
↑  Gayon, Jean (1998). Darwinism's Struggle for Survival: Heredity and the Hypothesis of Natural Selection. Cambridge University Press. tr. 2–3. ISBN 978-0-521-56250-8.
↑  Darwin, Charles (1868). The variation of animals and plants under domestication. John Murray. ISBN 978-1-4191-8660-8.
↑  Holterhoff, Kate (2014). “The History and Reception of Charles Darwin's Hypothesis of Pangenesis”. Journal of the History of Biology. 47 (4): 661–695. doi:10.1007/s10739-014-9377-0. PMID 24570302.
↑  Weismann, August (1892). Das Keimplasma: eine Theorie der Vererbung [The Germ Plasm: A theory of inheritance]. Jena: Fischer.
↑  Bowler 1989, tr. 248.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFBowler1989 (trợ giúp)
↑  Bowler 1989, tr. 247–253, 257.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFBowler1989 (trợ giúp)
1 2  Vassiliki Betty Smocovitis. “The Modern Synthesis”.
Hành trình của tàu HMS Beagle
Bản thảo của Darwin về cây phát sinh chủng loại
Mô tả "dòng mầm" của August Weismann.
Tiến hóa tổng hợp như là "giao thoa khoa học".
Phương trình Hardy-Weinberg có thể được lý luận từ khung Punnett.
Glaphyra plagiata

| Glaphyra plagiata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Glaphyra
Loài (species): G. plagiata
Danh pháp hai phần
Glaphyra plagiata (Reiche, 1877) 
Glaphyra plagiata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Columba (chi chim)

| Columba |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Columbiformes
Họ (familia): Columbidae
Chi (genus): Columba Linnaeus, 1758
Danh pháp đồng nghĩa
 Aplopelia Bonaparte, 1855 (nhưng xem trong bài)  Trocaza Bonaparte, 1854 
Columba là một chi chim trong họ Columbidae.
Các loài

Columba albinucha
Columba albitorques
Columba argentina
Columba arquatrix
Columba bollii
Columba delegorguei
Columba elphinstonii
Columba eversmanni
Columba guinea
Columba hodgsonii
Columba iriditorques
Columba janthina
Columba jouyi
Columba junoniae
Columba larvata
Columba leucomela
Columba leuconota
Columba livia
Columba malherbii
Columba oenas
Columba oliviae
Columba pallidiceps
Columba palumboides
Columba palumbus
Columba pollenii
Columba pulchricollis
Columba punicea
Columba rupestris
Columba sjostedti
Columba thomensis
Columba torringtonii
Columba trocaz
Columba unicincta
Columba versicolor
Columba vitiensis
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Neide Van-Dúnem

| Neide Van-Dúnem |
| --- | --- |
Neide Van-Dúnem
Thông tin nghệ sĩ
Tên gọi khác: Neide
Sinh: 4 tháng 7, 1986 (38 tuổi)
Nguyên quán: Luanda, Angola
Thể loại: Kizomba Semba R&B
Nghề nghiệp: ca sĩ-người viết bài hát, diễn viên
Nhạc cụ: Giọng hát
Năm hoạt động: 2006 — nay
Hãng đĩa: Độc lập

Website: www.neidevandunem.com
Neide Núria de Sousa Van-Dúnem Vieira (sinh ngày 4 tháng 7 năm 1986), được biết đến với tên Neide, là một nghệ sĩ đương đại nổi tiếng của Angola ca sĩ, nhạc sĩ và nữ diễn viên phim/truyền hình. Sinh ra và lớn lên ở Luanda, Angola, bắt đầu sự nghiệp diễn xuất tại nhà hát địa phương năm 2003, tại tuổi 17, cô được mời casting cho bộ phim truyền hình "Sede de Viver" một năm sau. Sự nghiệp ca sĩ của cô chính thức bắt đầu vào năm 2007 với sự phát hành của hit đĩa đơn "Olá Baby" trong album tổng hợp Eu e Elas (vol 1), một bài hát mà video đã đạt đến vị trí số hai trên Bảng xếp hạng Video MTV Africa.
Thời thơ ấu

Neide sinh vào ngày 4 tháng 7 năm 1986, tại Luanda, Angola và là con một của José António Vieira và Isabel Maria de Fátima Sousa Van-Dúnem, mặc dù cô có ba người anh em và 6 người chị em có nửa dòng máu giống mình. Niềm đam mê âm nhạc của Neide đến từ rất sớm mặc dù khi đó cô đã là một nữ diễn viên 17 tuổi và có những danh tiếng ban đầu. Nhưng cuối cùng cô đã gia nhập vào nền âm nhạc năm 2007 với việc phát hành đĩa đơn hit "Olá Baby".
Sự nghiệp thu âm > 2006-2007: Olá Baby

Kết hợp với nhà sản xuất Caló Pascoal, sản phẩm đầu tiên của Neide trong lĩnh vực âm nhạc được phát hành dưới hình thức song ca với nhà sản xuất của bài hát "Olá Baby", đĩa đơn dẫn đường cho album tổng hợp Eu e Elas (vol 1) phát hành vào ngày 29 tháng 4 năm 2007. Thành công thương mại của bài hát đã phát động cho sự nghiệp ca hát của Neide và khiến cô trở thành "mối đe dọa kép" trong ngành kinh doanh giải trí (ở cả mặt ca hát và diễn xuất).