stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sơn Hạ (nhạc sĩ)

| Sơn Hạ |
| --- | --- |
Tên khai sinh: Lê Văn Hà
Sinh: 24 tháng 10, 1978 (46 tuổi) Thành phố Hồ Chí Minh
Thể loại: Nhạc tình tự quê hương
Nghề nghiệp: Ca sĩ, nhà sáng tác ca khúc
Bài hát tiêu biểu: Anh Ba Khía, Dây đủng đỉnh buồn, Bông ô môi

Sơn Hạ (tên thật Lê Văn Hà) là một ca sĩ, nhà sáng tác ca khúc người Việt Nam. Anh là tác giả nhiều ca khúc trữ tình quê hương mang âm hưởng dân ca được khán giả trong và ngoài nước biết đến như "Anh Ba Khía", "Dây Đủng Đỉnh Buồn", "Bông Ô Môi".
Sự nghiệp

Sơn Hạ tên thật là Lê Văn Hà, sinh năm 1978 trong gia đình có đông anh em tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Do đam mê nghệ thuật từ nhỏ nên đã nối nghiệp cha, vốn là thầy đờn kiêm bầu gánh hát cải lương. Năm 14 tuổi đã đi học môn đánh trống. Sau đó làm nhạc công được 4 năm thì Sơn Hạ chuyển sang ca hát. Năm 18 tuổi, anh bước vào nghề viết nhạc, tự sáng tác hoặc viết lời Việt cho những ca khúc nước ngoài rồi trình diễn. Đến đầu năm 2006, ra mắt ca khúc hoàn chỉnh đầu tay là "Xin Hãy Quên Tôi" được ca sĩ Quang Vinh thể hiện.
Từ đó đến nay anh đã sáng tác nhiều ca khúc mang đậm âm hưởng dân ca được các ca sĩ nổi tiếng thể hiện như "Anh Ba Khía", "Dây Đủng Đỉnh Buồn", "Người Miền Tây", "Ngốc Ơi" (Đan Trường), "Bông Ô Môi" (Quang Lê & Hà Phương), "Cô Tư Bến Phà" (Cẩm Ly), "Không Đánh Mà Đau" (Dương Ngọc Thái)...
Một số ca khúc của anh được sử dụng làm nhạc phim truyền hình như:
Ông Tơ Bà Nguyệt (2013)
Duyên Nợ Miền Tây (2013)
Vùng Hạ Chuyển Mình (2013)
Ngoài ra, một số chủ đề liveshow cũng sử dụng chủ đề nhạc anh.
Cát Tuyền - Giọt nước mắt hai cuộc đời
Lâm Chi Khanh - Trái tim không bình thường
Ái Xuân - Khúc nhạc lòng không tên
Ngày 22 tháng 6 năm 2024, nhạc sĩ Sơn Hạ phát hành MV Chuồn Chuồn Mưa kể câu chuyện tình buồn khiến người nghe thổn thức. MV mang âm hưởng dân ca Nam bộ, mang đến những thước phim làng quê gần gũi, kết hợp cùng giai điệu sâu lắng.
Album

Năm 2012, Sơn Hạ phát hành album Liên khúc Quê Hương gồm nhiều bài do chính anh sáng tác và thể hiện dưới dạng hoà âm phối khí Techno - Chachacha. Album được phát hành thông qua hệ thống bán lẻ của Trung tâm Làng Văn ở hải ngoại và iTunes, Amazon.com, Spotify.
| Năm | Tên album | Trung tâm phát hành | Định dạng |
| --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Liên khúc Quê Hương (Sơn Hạ 1) | Làng Văn | CD, Digital |
| 2014 | Người Việt Nam | Lạc Hồng | DVD, Digital |
| 2015 | Liên khúc Sơn Hạ 2 | Lạc Hồng | DVD, Digital |
| 2016 | Liên khúc Sơn Hạ 3 | Lạc Hồng | CD, DVD, Digital |
| 2017 | Liên khúc Sơn Hạ 4 | Lạc Hồng | DVD, Digital |
Sáng tác

.
52 câu chuyện tình
Anh Ba Đò
Anh Ba Gà
Anh Ba Khía
Ba đứa bạn nghèo
Ba Khía giao duyên
Bậu bình bát
Bến sông buồn
Bỏ lại sau lưng
Bỏ quê
Bông ô môi
Bông so đũa trắng
Bức họa đồng quê
Cát bụi tình đời
Cha tôi
Chị hai
Chuyện tình hoa lộc vừng
Có duyên không nợ
Cô gái miền Tây
Cô Tư bến phà
Công tử miền Tây
Dây đủng đỉnh buồn
Duyên con gái
Duyên nợ miền Tây 1, 2
Đám cưới hồng
Đám cưới miền Tây
Đánh lừa cảm giác
Điệu buồn lục tỉnh
Điệu dân ca buồn
Điệu lý tình quê
Đêm tạ từ
Đợi con về
Đồng Tháp quê tôi
Đừng quay về dĩ vãng
Gió quê
Giọt nước mắt hai cuộc đời
Hai bờ cách biệt
Hai Lúa chung tình
Hai Lúa miệt vườn
Hát cùng đam mê
Hành trang nước mắt
Hoa dại trang nhật ký
Hương sầu riêng
Kentech hát cùng đam mê
Kết thúc cuộc tình
Khoai lang miệt vườn
Khóc mẹ
Không đánh mà đau
Khúc trang sử quê hương
Kỷ niệm tình tôi
Lá thư xuân
Li O Thái
Long an Khúc hát trao duyên
Lục bình tím
Lục tỉnh miền Tây
Màu hoa tan vỡ
Mẹ
Miền Trung quê hương tôi
Một chiều hè
Mùa nước nổi
Mùa xuân không có mẹ
Muôn thuở tình đau
Ngại gì
Nghề tôi tài xế
Ngốc ơi
Người dưng cách xa
Người đi lấy chồng
Người hai quê
Người miền Tây
Nhật ký mồ côi
Nhậu
Nhớ Cần Thơ
Những nẻo đường ca hát
Nước lũ miền Trung
Nước mặn miền Tây
Ốc đắng buồn ai
Quê hương ngày tôi về
Vợ chồng Tư Sậy
Xuân xa xứ
Trôi theo dòng đời
Chuồn chuồn mưa
Chú thích

↑  “Đan Trường thành công với ca khúc Anh Ba Khía”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2013.
↑  “Nhạc sĩ Sơn Hạ bị người thương bỏ vì nghèo, giải bày nỗi niềm trong MV mới”. VOH. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2024.
↑  Album Đò qua bến sông do trung tâm Làng Văn phát hành
Taliban
Từ nguyên

Từ Taliban theo tiếng Pashto, طالبان ṭālibān, nghĩa là "các sinh viên", số nhiều của ṭālib. Đây là một từ mượn từ tiếng Ả Rập طالب ṭālib sử dụng Persian số nhiều kết thúc -an ان. Trong tiếng Ả Rập طالبان ṭālibān không có nghĩa là "học sinh/sinh viên" mà là "hai học sinh", vì nó là một dạng kép, số nhiều trong tiếng Ả Rập là طلاب ṭullāb cố tình gây ra một số nhầm lẫn cho những người nói tiếng Ả Rập. Kể từ khi trở thành một từ mượn trong tiếng Anh, Taliban, ngoài một danh từ số nhiều đề cập đến nhóm, còn được sử dụng như một danh từ số ít đề cập đến một cá nhân. Ví dụ, John Walker Lindh đã được gọi là "Taliban người Mỹ", chứ không phải là "Talib người Mỹ".
Bối cảnh > Can thiệp của Liên Xô (1978-1992)

Sau khi Liên Xô can thiệp và chiếm đóng Afghanistan vào năm 1979, các chiến binh Mujahideen Hồi giáo tham chiến chống lại các lực lượng Liên Xô này.
Tổng thống Pakistan Muhammad Zia-ul-Haq lo sợ rằng Liên Xô đang có kế hoạch xâm lược Balochistan, Pakistan, vì vậy ông đã cử Akhtar Abdur Rahman đến Ả Rập Xê Út để hỗ trợ cho cuộc kháng chiến của Afghanistan chống lại lực lượng chiếm đóng của Liên Xô. Một thời gian sau, CIA của Hoa Kỳ và Tổng cục Tình báo Ả Rập Xê-út (GID) chuyển tài trợ và thiết bị thông qua Cơ quan Tình báo Liên ngành Pakistan (ISI) cho mujahideen Afghanistan.
Khoảng 90.000 người Afghanistan, bao gồm cả Mohammed Omar, đã được ISI của Pakistan đào tạo trong những năm 1980. Giáo sư người Anh Carole Hillenbrand kết luận rằng Taliban đã phát sinh từ những tổ chức mujahideen do Mỹ-Ả Rập Xê-út hỗ trợ: "Phương Tây đã giúp Taliban chống lại việc Liên Xô tiếp quản Afghanistan". Gần như tất cả ban lãnh đạo ban đầu của Taliban trước đây đã chiến đấu trong Chiến tranh Liên Xô-Afghanistan cho phe Hezb-i Islami Khalis hoặc Harakat-i Inqilab-e Islami của Mujahideen.
Bối cảnh > Nội chiến Afghanistan (1992–1996)

Bài chi tiết: Nội chiến Afghanistan (1992–1996)
Sau sự sụp đổ của chế độ Mohammad Najibullah do Liên Xô hậu thuẫn vào năm 1992, nhiều đảng phái chính trị Afghanistan, nhưng không phải Hezbuddin Hekmatyar với Hezb-e Islami Gulbuddin, Hizb-e Wahdat và Ittihad-i Islami, vào tháng 4 đã đồng ý về một hòa bình và hiệp định chia sẻ quyền lực, Hiệp định Peshawar, thành lập Nhà nước Hồi giáo Afghanistan và chỉ định một chính phủ lâm thời trong một giai đoạn chuyển tiếp; nhưng Nhà nước Hồi giáo và chính phủ của nó đã bị tê liệt ngay từ đầu, do các nhóm đối địch đang tranh giành quyền lực toàn diện ở Kabul và Afghanistan.
Đảng Hezb-e Islami Gulbuddin của Hekmatyar từ chối công nhận chính phủ lâm thời, và vào tháng 4 đã thâm nhập vào Kabul để giành chính quyền, do đó đã bắt đầu cuộc nội chiến. Vào tháng 5, Hekmatyar bắt đầu các cuộc tấn công chống lại lực lượng chính phủ và Kabul. Hekmatyar nhận được hỗ trợ về hoạt động, tài chính và quân sự từ ISI của Pakistan. Với sự giúp đỡ đó, lực lượng của Hekmatyar đã có thể tiêu diệt một nửa Kabul. Iran hỗ trợ lực lượng Hizb-e Wahdat của Abdul Ali Mazari. Ả Rập Xê Út ủng hộ phe Ittihad-i Islami. Xung đột giữa các lực lượng dân quân này cũng leo thang thành chiến tranh.
Việc ngừng bắn, được đại diện của Bộ trưởng Quốc phòng mới được bổ nhiệm của Nhà nước Hồi giáo Ahmad Shah Massoud, Tổng thống Sibghatullah Mojaddedi thương lượng và sau đó là Tổng thống Burhanuddin Rabbani (chính phủ lâm thời), hoặc các quan chức từ Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế (ICRC), nhưng các cuộc thương lượng thường đổ vỡ trong vòng vài ngày. Trong khi đó, miền nam Afghanistan không nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng dân quân do nước ngoài hậu thuẫn hay chính phủ ở Kabul, mà được cai trị bởi các nhà lãnh đạo địa phương như Gul Agha Sherzai và dân quân của họ. Taliban chỉ xuất hiện lần đầu tiên vào tháng 8 năm 1994, tuyên bố giải phóng Afghanistan khỏi sự lãnh đạo tham nhũng hiện nay của các lãnh chúa và thiết lập một xã hội Hồi giáo thuần túy.
Lịch sử > Năm 1994

Taliban là một phong trào của các sinh viên tôn giáo (talib) từ các khu vực Pashtun ở miền đông và miền nam Afghanistan, những người được giáo dục trong các trường học Hồi giáo truyền thống ở Pakistan. Ngoài ra còn có các sinh viên Tajik và Uzbekistan, phân biệt họ khỏi các nhóm mujahideen tập trung dân tộc hơn, mà "đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển nhanh chóng và thành công của Taliban."
Lịch sử > Năm 1994 > Đào tạo

Mullah Mohammad Omar vào tháng 9 năm 1994 tại quê hương Kandahar cùng với 50 sinh viên đã thành lập nhóm Taliban. Omar từ năm 1992 đã theo học tại Sang-i-Hisar madrassa ở Maiwand (phía bắc tỉnh Kandahar). Omar không hài lòng vì luật Hồi giáo đã không được thiết lập ở Afghanistan sau khi chế độ cộng sản bị lật đổ, và giờ đây cùng với nhóm của anh đã cam kết loại bỏ các lãnh chúa và tội phạm ra khỏi Afghanistan.
Trong vòng vài tháng, 15.000 sinh viên, thường là người tị nạn Afghanistan, từ các trường tôn giáo hoặc madrasas - một nguồn tin gọi họ là madrasas do Jamiat Ulema-e-Islam điều hành - ở Pakistan đã tham gia nhóm.
Trong Chiến tranh Lạnh, Hoa Kỳ đã chi hàng triệu USD để cung cấp cho học sinh Afghanistan những cuốn sách giáo khoa chứa hình ảnh bạo lực và giáo lý Hồi giáo chiến binh nhằm thúc đẩy sự phản kháng đối với việc Liên Xô xâm lược Afghanistan. Ngay cả Taliban cũng sử dụng những cuốn sách do Mỹ sản xuất dù đã làm trầy xước khuôn mặt con người để tuân theo quy tắc chính thống nghiêm ngặt của nó. Các sách giáo khoa được phát triển vào đầu những năm 1980 dưới sự tài trợ của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (AID) cho Đại học Nebraska-Omaha và Trung tâm Nghiên cứu Afghanistan của trường. Cơ quan này đã chi 51 triệu đô la cho các chương trình giáo dục của trường đại học ở Afghanistan từ năm 1984 đến năm 1994. Trong thời kỳ Liên Xô chiếm đóng Afghanistan, các chỉ huy quân sự Afghanistan đã yêu cầu sách chứa những đoạn chống Liên Xô và trẻ em được dạy đếm với các hình ảnh minh họa xe tăng, tên lửa và mìn. Khơi dậy lòng căm thù giặc ngoại xâm lúc đó phù hợp với lợi ích của Hoa Kỳ. AID đã bỏ tài trợ cho các chương trình của Afghanistan vào năm 1994 nhưng sách giáo khoa vẫn tiếp tục được lưu hành trong nhiều phiên bản khác nhau, ngay cả sau khi Taliban nắm chính quyền vào năm 1996.
Lịch sử > Năm 1994 > Động lực

Những người Taliban ban đầu được thúc đẩy bởi sự đau khổ của người dân Afghanistan, mà họ tin là kết quả của các cuộc tranh giành quyền lực giữa các nhóm người Afghanistan không tuân thủ quy tắc đạo đức của đạo Hồi; trong các trường học tôn giáo của họ, họ đã được rao giảng niềm tin vào luật Hồi giáo nghiêm khắc.
Lịch sử > Năm 1994 > Phong trào Pakistan

Các nguồn tin nói rằng Pakistan đã tham gia rất nhiều, vào tháng 10 năm 1994, trong việc "tạo ra" Taliban. Cơ quan Tình báo Liên ngành của Pakistan (ISI), ủng hộ mạnh mẽ Taliban vào năm 1994, hy vọng một quyền lực cầm quyền mới ở Afghanistan sẽ tạo thuận lợi cho Pakistan. Ngay cả khi Taliban nhận được hỗ trợ tài chính từ Pakistan vào năm 1995 và 1996, và ngay cả khi "sự hỗ trợ của Pakistan đến từ giai đoạn đầu của sự tồn tại của phong trào Taliban, thì mối liên hệ rất mong manh và các tuyên bố từ cả ISI Pakistan cũng như Taliban từ rất sớm đã chứng tỏ bản chất không dễ dàng của mối quan hệ. ISI và Pakistan nhằm mục đích kiểm soát, trong khi giới lãnh đạo Taliban dao động qua lại giữa việc giữ độc lập và duy trì sự ủng hộ. " Những người ủng hộ chính ở Pakistan là Tướng Naseerullah Babar, người chủ yếu nghĩ về địa chính trị (mở các tuyến thương mại đến Trung Á), và Maulana Fazl-ur-Rehman của Jamiat Ulema-e-Islam (F), với tư cách là "nhóm đại diện Chủ nghĩa bãi bỏ và nhằm chống lại ảnh hưởng của Islami Jama'at-e và chủ nghĩa Wahhab đang phát triển. "
Theo chuyên gia người Pakistan về Afghanistan Ahmed Rashid, "từ năm 1994 đến 1999, ước tính có khoảng 80.000 đến 100.000 người Pakistan được đào tạo và chiến đấu ở Afghanistan" theo phe Taliban. Peter Tomsen tuyên bố rằng cho đến ngày 11/9, các sĩ quan quân đội Pakistan và ISI cùng với hàng nghìn nhân viên lực lượng vũ trang Pakistan chính quy đã tham gia vào cuộc giao tranh ở Afghanistan.
Trong suốt năm 2001, 28.000–30.000 công dân Pakistan, 14.000–15.000 quân Taliban Afghanistan và 2.000–3.000 chiến binh Al-Qaeda đang chiến đấu ở Afghanistan. Tổng thống Pakistan Pervez Musharraf - khi đó còn là Tổng tham mưu trưởng quân đội - chịu trách nhiệm cử hàng nghìn người Pakistan chiến đấu cùng với Taliban và Bin Laden chống lại lực lượng của Ahmad Shah Massoud.  Một tài liệu năm 1998 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ xác nhận "20–40 % binh lính Taliban [chính quy] là người Pakistan."
Vào ngày 3 tháng 11 năm 1994, Taliban tổ chức một cuộc tấn công bất ngờ đã xâm chiếm thành công thành phố Kandahar. Trước ngày 4 tháng 1 năm 1995, họ kiểm soát 12 tỉnh của Afghanistan. Lực lượng dân quân kiểm soát các khu vực khác nhau thường đầu hàng mà không giao tranh. Các chỉ huy của Omar là sự pha trộn của các cựu chỉ huy quân đội đơn vị nhỏ và giáo viên madrassa. Ở những giai đoạn này, Taliban nổi tiếng vì họ đã dẹp tan tham nhũng, hạn chế tình trạng vô luật pháp, và làm cho các con đường và vùng đất trở nên an toàn.
Lịch sử > Giai đoạn 1995 - 1996

Trong một nỗ lực để thiết lập quyền thống trị của họ trên toàn bộ Afghanistan, Taliban đã mở rộng từ căn cứ Kandahar của họ và càn quét các vùng lãnh thổ rộng lớn. Đầu năm 1995, phong trào tiến về Kabul, nhưng họ đã phải chịu thất bại nặng nề trước các lực lượng chính phủ của Nhà nước Hồi giáo Afghanistan dưới sự chỉ huy của Ahmad Shah Massoud. Trong khi rút lui khỏi Kabul, các chiến binh Taliban bắt đầu pháo kích vào thành phố này, giết chết nhiều thường dân. Các phương tiện truyền thông đưa tin vào tháng 3 năm 1995 rằng, sau cuộc pháo kích của Taliban, họ đã mất nhiều sự tôn trọng từ người Afghanistan và chỉ được coi như là một lực lượng dân quân "đói quyền lực" khác.
Sau một loạt thất bại, Taliban đã giành được quyền kiểm soát thành phố phía tây Herat vào ngày 5 tháng 9 năm 1995. Sau những cáo buộc của chính phủ được công nhận rằng Pakistan đang hỗ trợ Taliban, một ngày sau đó, một đám đông người đã tấn công đại sứ quán Pakistan ở Kabul.
Vào ngày 26 tháng 9 năm 1996, khi Taliban chuẩn bị cho một cuộc tấn công lớn khác, Massoud đã ra lệnh rút lui hoàn toàn khỏi Kabul để tiếp tục kháng chiến chống Taliban ở vùng núi phía đông bắc Hindu Kush thay vì tham gia vào các trận chiến đường phố ở Kabul. Taliban tiến vào Kabul ngày 27 tháng 9 năm 1996 và thành lập Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan. Các nhà phân tích mô tả Taliban khi đó đang phát triển thành một lực lượng ủy nhiệm cho các lợi ích khu vực của Pakistan.
Lịch sử > Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan (1996–2001)

Mục tiêu quân sự của Taliban trong thời kỳ 1995-2001 là để trả lại trật tự của Abdur Rahman (Iron Emir) bằng cách tái lập của một quốc gia với Pashtun thống trị trong khu vực phía bắc. Taliban đã tìm cách thành lập một chính phủ Hồi giáo thông qua luật pháp và trật tự cùng với việc giải thích nghiêm ngặt luật Sharia, phù hợp với trường phái luật học Hồi giáo Hanafi và các sắc lệnh tôn giáo của Mullah Omar, trên toàn bộ đất đai Afghanistan. Đến năm 1998, Tiểu vương quốc của Taliban kiểm soát 90% lãnh thổ Afghanistan.
Vào tháng 12 năm 2000, UNSC trong Nghị quyết 1333, công nhận nhu cầu nhân đạo của người dân Afghanistan, lên án việc sử dụng lãnh thổ của Taliban để đào tạo "những kẻ khủng bố" và Taliban cung cấp nơi trú ẩn an toàn cho Osama bin Laden, đã ban hành các lệnh trừng phạt nghiêm khắc đối với Afghanistan dưới sự kiểm soát của Taliban. Vào tháng 10 năm 2001, Hoa Kỳ, cùng với các đồng minh bao gồm cả Liên minh phương Bắc Afghanistan, xâm lược Afghanistan và đánh bật Taliban ra khỏi nước này. Ban lãnh đạo Taliban chạy sang Pakistan.
Lịch sử > Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan (1996–2001) > Afghanistan trong thời kỳ Taliban cai trị

Khi Taliban nắm quyền vào năm 1996, hai mươi năm chiến tranh liên tục đã tàn phá cơ sở hạ tầng và nền kinh tế của Afghanistan. Không có nước sinh hoạt, ít điện, ít điện thoại, những con đường đang hoạt động hoặc nguồn cung cấp năng lượng thường xuyên. Các nhu yếu phẩm cơ bản như nước, thực phẩm, nhà ở và những thứ khác đang bị thiếu hụt đến mức tuyệt vọng. Ngoài ra, cấu trúc thị tộc và gia đình đã cung cấp cho người Afghanistan một mạng lưới an toàn xã hội / kinh tế cũng bị thiệt hại nặng nề. Tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh ở Afghanistan là cao nhất trên thế giới. Một phần tư tổng số trẻ em chết trước khi chúng 5 tuổi, tỷ lệ cao hơn nhiều lần so với hầu hết các nước đang phát triển khác.
Các tổ chức từ thiện và / hoặc phát triển quốc tế (tổ chức phi chính phủ hoặc tổ chức phi chính phủ) cực kỳ quan trọng đối với việc cung cấp thực phẩm, việc làm, tái thiết và các dịch vụ khác, nhưng Taliban tỏ ra rất nghi ngờ đối với 'sự giúp đỡ' mà các tổ chức đó đưa ra. Với hơn một triệu người chết trong suốt những năm chiến tranh, số gia đình do góa phụ đứng đầu đã lên tới 98.000 người vào năm 1998. Ở Kabul, nơi một phần rộng lớn của thành phố đã bị tàn phá bởi các cuộc tấn công bằng tên lửa, hơn một nửa trong số 1,2 hàng triệu người được hưởng lợi theo một cách nào đó từ các hoạt động của tổ chức phi chính phủ, kể cả về nước uống. Cuộc nội chiến và dòng người tị nạn không ngừng kéo dài trong suốt triều đại của Taliban. Các cuộc tấn công ở thung lũng Mazar, Herat và Shomali đã khiến hơn 3/4 triệu dân thường phải di dời, do Taliban sử dụng chiến thuật "tiêu thổ" để ngăn dân tiếp viện cho kẻ thù.
Những người ra quyết định của Taliban, đặc biệt là Mullah Omar, hiếm khi nói chuyện trực tiếp với người nước ngoài không theo đạo Hồi, vì vậy các nhà cung cấp viện trợ phải đối phó với những người trung gian mà sự chấp thuận và thỏa thuận thường bị đảo ngược. Vào khoảng tháng 9 năm 1997, người đứng đầu ba cơ quan của LHQ ở Kandahar đã bị trục xuất khỏi đất nước sau khi phản đối khi một nữ luật sư của Cao ủy LHQ về người tị nạn bị buộc phải nói chuyện từ sau bức màn để người đối diện không nhìn thấy khuôn mặt của cô.
Khi LHQ tăng số lượng nhân viên phụ nữ Hồi giáo để đáp ứng yêu cầu của Taliban, Taliban sau đó yêu cầu tất cả các nữ nhân viên Hồi giáo của LHQ đến Afghanistan phải được giám sát bởi một mahram hoặc một người có quan hệ huyết thống. Vào tháng 7 năm 1998, Taliban đã đóng cửa "tất cả các văn phòng NGO" ở Kabul bằng vũ lực sau khi các tổ chức này từ chối chuyển đến một trường Cao đẳng Bách khoa cũ đã bị đánh bom theo lệnh. Một tháng sau, các văn phòng của LHQ cũng đóng cửa. Khi giá lương thực tăng và tình trạng xấu đi, Bộ trưởng Kế hoạch Qari Din Mohammed giải thích sự thờ ơ của Taliban đối với việc mất viện trợ nhân đạo:
Người Hồi giáo chúng tôi tin rằng Chúa là Đấng Toàn năng sẽ nuôi sống mọi người bằng cách này hay cách khác. Nếu các tổ chức phi chính phủ nước ngoài rời đi thì đó là quyết định của họ. Chúng tôi đã không trục xuất họ.
Một số ít tổ chức hoạt động ở Kandahar không phải chịu những yêu cầu tương tự và tiếp tục hoạt động của họ.
Lịch sử > Lật đổ và các cuộc chiến tiếp theo > Khởi đầu

Vào ngày 20 tháng 9 năm 2001, Tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush, phát biểu trước một phiên họp chung của Quốc hội, dự kiến đổ lỗi cho Al-Qaeda về các cuộc tấn công ngày 11 tháng 9, nói rằng "sự lãnh đạo của Al Qaeda có ảnh hưởng lớn ở Afghanistan và hỗ trợ chế độ Taliban trong việc kiểm soát hầu hết đất nước này". Bush nói, "Chúng tôi lên án chế độ Taliban", và tiếp tục tuyên bố, "Tối nay Hợp chúng quốc Hoa Kỳ đưa ra các yêu cầu sau đây đối với Taliban", mà theo ông là "không để đàm phán hoặc thảo luận":
Giao nộp cho Mỹ tất cả các thủ lĩnh của Al-Qaeda
Trả tự do cho tất cả những công dân nước ngoài bị cầm tù oan
Bảo vệ các nhà báo, nhà ngoại giao và nhân viên cứu trợ nước ngoài
Đóng cửa ngay lập tức mọi trại huấn luyện khủng bố
Bàn giao mọi kẻ khủng bố và những kẻ ủng hộ chúng cho các cơ quan chức năng thích hợp
Cho phép Hoa Kỳ tiếp cận tất cả các trại huấn luyện khủng bố để kiểm tra
Mỹ kiến nghị cộng đồng quốc tế ủng hộ chiến dịch quân sự nhằm lật đổ Taliban. LHQ đã ban hành hai nghị quyết về chống khủng bố sau vụ tấn công ngày 11/9. Các nghị quyết kêu gọi tất cả các quốc gia "[tăng cường] hợp tác và thực hiện đầy đủ các công ước quốc tế liên quan liên quan đến chống khủng bố" và nêu rõ các khuyến nghị đồng thuận cho tất cả các quốc gia. Theo một bản tóm tắt nghiên cứu của Thư viện Hạ viện, mặc dù Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (UNSC) không cho phép chiến dịch quân sự do Hoa Kỳ dẫn đầu, nhưng nó "được coi là một hình thức tự vệ hợp pháp" (mặc dù không phổ biến). theo Hiến chương Liên Hợp Quốc", và hội đồng "nhanh chóng chuyển sang cho phép hoạt động quân sự để ổn định đất nước" sau cuộc xâm lược này. Hơn nữa, vào ngày 12 tháng 9 năm 2001, NATO đã phê duyệt một chiến dịch chống lại Afghanistan như một chiến dịch tự vệ chống lại cuộc tấn công vũ trang.
Lịch sử > Lật đổ và các cuộc chiến tiếp theo > Cuộc xâm lược của liên quân

Bài chi tiết: Hoa Kỳ xâm lược Afghanistan
Vào ngày 7 tháng 10 năm 2001, chưa đầy một tháng sau vụ tấn công ngày 11 tháng 9, Hoa Kỳ, với sự hỗ trợ của Vương quốc Anh, Canada và các quốc gia khác, bao gồm một số nước thuộc liên minh NATO, bắt đầu các hành động quân sự, ném bom các trại liên quan đến Taliban và Al-Qaeda. Mục đích đã nêu của các hoạt động quân sự là loại bỏ Taliban khỏi quyền lực và ngăn chặn việc sử dụng Afghanistan làm căn cứ hoạt động của bọn khủng bố.
Các đơn vị thuộc Bộ phận Hoạt động Đặc biệt (SAD) tinh nhuệ của CIA là lực lượng Hoa Kỳ đầu tiên tiến vào Afghanistan (nhiều cơ quan tình báo của các quốc gia khác nhau đã ở trên bộ hoặc hoạt động trong nhà hát trước SAD, và SAD không phải là lực lượng quân sự về mặt kỹ thuật, mà là quân bán quân sự). Họ tham gia cùng với Mặt trận Thống nhất Afghanistan (Liên minh phương Bắc) để chuẩn bị cho sự xuất hiện tiếp theo của lực lượng Hoạt động Đặc biệt Hoa Kỳ. Mặt trận thống nhất (Liên minh phương Bắc) và SAD và Lực lượng đặc biệt đã kết hợp để lật đổ Taliban với thương vong tối thiểu của liên quân, và không sử dụng các lực lượng mặt đất thông thường. Washington Post đã nêu trong một bài xã luận của John Lehman vào năm 2006:
Điều khiến chiến dịch Afghanistan trở thành một bước ngoặt trong lịch sử Quân đội Hoa Kỳ là nó đã bị lực lượng Hoạt động Đặc biệt truy tố từ tất cả các cơ quan, cùng với Hải quân và Không quân Hoa Kỳ, các hoạt động của Liên minh phương Bắc Afghanistan và CIA đều quan trọng như nhau và được tích hợp đầy đủ. Không có lực lượng lớn Lục quân hoặc Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ được sử dụng.
Vào ngày 14 tháng 10, Taliban đề nghị thảo luận bàn giao Osama bin Laden cho một quốc gia trung lập để đổi lấy việc ngừng ném bom, nhưng chỉ khi Taliban được cung cấp bằng chứng về sự tham gia 11/9 của bin Laden. Mỹ từ chối lời đề nghị này, và tiếp tục các hoạt động quân sự. Mazar-i-Sharif thất thủ trước quân đội Mặt trận thống nhất của Ustad Atta Mohammad Noor và Abdul Rashid Dostum vào ngày 9 tháng 11, khiến một loạt các tỉnh thất thủ với sức kháng cự tối thiểu.
Vào tháng 11 năm 2001, trước khi quân Mặt trận thống nhất đánh chiếm Kunduz dưới sự chỉ huy của Mohammad Daud Daud, hàng nghìn chỉ huy hàng đầu và chiến binh chính quy của Taliban và Al-Qaeda, các nhân viên và nhân viên Tình báo Liên quân Pakistan, cùng các tình nguyện viên khác và những người đồng tình trong cuộc không vận Kunduz, được các lực lượng quân sự Hoa Kỳ xung quanh Kunduz gọi là Cuộc vận chuyển Ác ma và sau đó được sử dụng như một thuật ngữ trong các báo cáo truyền thông, đã được sơ tán và vận chuyển ra khỏi Kunduz bằng máy bay chở hàng của Quân đội Pakistan đến các căn cứ không quân của Không quân Pakistan ở Chitral và Gilgit ở Các khu vực phía Bắc của Pakistan.
Vào đêm ngày 12 tháng 11, Taliban bỏ Kabul rút lui về phía nam. Vào ngày 15 tháng 11, họ đã thả 8 nhân viên cứu trợ phương Tây sau ba tháng bị giam cầm. Đến ngày 13 tháng 11, Taliban đã rút khỏi cả Kabul và Jalalabad. Cuối cùng, vào đầu tháng 12, Taliban đã từ bỏ Kandahar, thành trì cuối cùng của họ, phân tán lực lượng nhưng không đầu hàng.