stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
3448 Narbut

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: N. Chernykh
Nơi khám phá: Nauchnyj
Ngày phát hiện: 22 tháng 8 năm 1977
Tên định danh
Tên định danh: 3448
Tên định danh thay thế: 1977 QA5
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.9320562
Viễn điểm quỹ đạo: 2.4517408
Độ lệch tâm: 0.1185467
Chu kỳ quỹ đạo: 1185.3022130
Độ bất thường trung bình: 111.76485
Độ nghiêng quỹ đạo: 3.38837
Kinh độ điểm mọc: 45.34346
Góc cận điểm: 349.44749
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.1
 
3448 Narbut (1977 QA5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 8 năm 1977 bởi N. Chernykh ở Nauchnyj.
Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998

| Chi tiết giải đấu |
| --- | --- |
Thời gian: 10 tháng 3 năm 1996 (1996-03-10) – 29 tháng 11 năm 1997 (1997-11-29)
Số đội: 174 (từ 6 liên đoàn)
Thống kê giải đấu
Số trận đấu: 643
Số bàn thắng: 1.922 (2,99 bàn/trận)
Vua phá lưới:  Karim Bagheri (19 bàn thắng)
← 1994 2002 → 
Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới (FIFA World Cup) 1998 là một chuỗi các trận đấu được tổ chức bởi 6 liên đoàn bóng đá châu lục. Mỗi liên đoàn (AFC, CAF, CONCACAF, CONMEBOL, OFC và UEFA) được phân bổ số lượng nhất định đội bóng được tham dự FIFA World Cup 1998. Vòng loại được tổ chức nhằm chọn ra 32 đội bóng (trong số 174 đội tham gia vòng loại) từ 6 liên đoàn để tham dự FIFA World Cup 1998, trong đó chủ nhà Pháp và đương kim vô địch Brasil được vào thẳng không cần tham dự vòng loại.
Phân bổ suất tham dự FIFA World Cup 1998

32 suất tham dự FIFA World Cup 1998 được phân bổ như sau:
| Liên đoàn châu lục | Số suất | Số đội vượt qua vòng loại | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| AFC (châu Á) | 3,5 | 4 | Đá play-off với châu Đại Dương |
| CAF (châu Phi) | 5 | 5 |  |
| CONCACAF (Bắc, Trung Mỹ và Caribe) | 3 | 3 |  |
| CONMEBOL (Nam Mỹ) | 5 | 5 | Tính luôn suất của Brasil (đương kim vô địch) |
| OFC (châu Đại Dương) | 0,5 | 0 | Đá play-off với châu Á |
| UEFA (châu Âu) | 15 | 15 | Tính luôn suất của Pháp (chủ nhà) |
| Tổng | 32 | 32 |  |
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Châu Á (AFC)

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 – Khu vực châu Á
Có 36 đội là thành viên của AFC và FIFA tham dự vòng loại. Liên đoàn bóng đá châu Á được phân bổ 3,5 suất (trong tổng số 32 suất) tham dự FIFA World Cup 1998.
Vòng loại gồm 3 vòng như sau:
Vòng 1: 36 đội được chia vào 10 bảng (gồm các bảng 3 đội và các bảng 4 đội). Các đội trong 9 bảng (từ bảng 1 đến bảng 9) sẽ thi đấu vòng tròn 2 lượt với nhau để chọn ra đội nhất bảng vào vòng chung kết, riêng bảng 10 thì các đội chỉ thi đấu vòng tròn một lượt để chọn ra đội nhất bảng vào vòng chung kết. Tổng cộng có 10 đội được vào vòng chung kết
Vòng chung kết: 10 đội được chia thành 2 bảng (mỗi bảng có 5 đội). Các đội sẽ thi đấu theo thể thức sân nhà – sân khách để chọn ra đội nhất bảng tham dự FIFA World Cup 1998, hai đội đứng nhì bảng sẽ đá play-off.
Vòng play-off: 2 đội nhì bảng sẽ đá play-off một trận với nhau tại Malaysia. Đội thắng sẽ tham dự FIFA World Cup 1998, đội thua sẽ tham dự vòng play-off liên lục địa (với đại diện đến từ châu Đại Dương) để giành tấm vé cuối cùng tham dự FIFA World Cup 1998.
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Châu Á (AFC) > Bảng xếp hạng (vòng chung kết)

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực châu Á (vòng chung kết)
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Châu Á (AFC) > Vòng play-off (vòng 3)

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực châu Á (vòng play-off)
| Đội 1 | Tỷ số | Đội 2 |
| --- | --- | --- |
|  Iran | 2–3 (a.e.t.) | Nhật Bản  |
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Châu Phi

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực châu Phi
Có tổng cộng 38 đội đăng ký tham dự vòng loại. Tuy nhiên, Mali và Niger đều rút lui trước khi lễ bốc thăm diễn ra (nên chỉ còn 36 đội). Khu vực châu Phi được phân bổ 5 suất (trong số 32 suất) tham dự FIFA World Cup 1998.
Vòng loại gồm 2 vòng như sau:
Vòng 1: Cameroon, Nigeria, Maroc và Ai Cập (4 đội có thứ hạng FIFA cao nhất) được miễn vòng này và vào thẳng vòng chung kết. 32 đội còn lại được chia thành 16 cặp theo bốc thăm để thi đấu loại trực tiếp hai trận theo thể thức sân nhà – sân khách. Những đội chiến thắng sẽ tiến vào vòng chung kết.
Vòng chung kết: 20 đội (bao gồm 4 đội được vào thẳng và 16 đội vượt qua vòng 1) được chia thành 5 bảng (mỗi bảng có 4 đội). Các đội trong cùng bảng sẽ thi đấu với nhau theo thể thức sân nhà – sân khách. 5 đội đứng đầu bảng sẽ giành quyền tham dự FIFA World Cup 1998.
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Châu Phi > Bảng xếp hạng (vòng chung kết)

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực châu Phi (vòng chung kết)
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Bắc, Trung Mỹ và Caribe (CONCACAF)

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe
Có 30 đội là thành viên của CONCACAF và FIFA tham dự vòng loại. Mexico, Hoa Kỳ, Costa Rica, Honduras, El Salvador và Canada (6 đội có thứ hạng FIFA cao nhất) được vào thẳng vòng 3. 24 đội còn lại được chia thành hai khu vực dựa trên vị trí địa lý như sau:
Khu vực Caribe: 20 đội thi đấu theo ba lượt trận đấu loại trực tiếp trên sân nhà và sân khách để xác định 4 đội giành quyền vào vòng 3.
Khu vực Trung Mỹ: Bốn đội được xếp thành cặp để thi đấu loại trực tiếp theo thể thức sân nhà và sân khách. Hai đội chiến thắng sẽ tiến vào vòng thứ ba.
Ở vòng 3, 12 đội (bao gồm 6 đội được vào thẳng vòng 3 và 6 đội giành chiến thắng theo khu vực) được xếp vào 3 bảng (mỗi bảng 4 đội). Các đội thi đấu với nhau trên sân nhà và sân khách. Đội nhất và nhì bảng sẽ vào vòng chung kết.
Ở vòng chung kết, 6 đội (vượt qua vòng 3) thi đấu với nhau theo thể thức sân nhà và sân khách. 3 đội đứng đầu sẽ giành quyền tham dự FIFA World Cup 1998.
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Bắc, Trung Mỹ và Caribe (CONCACAF) > Bảng xếp hạng (vòng chung kết)

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe (vòng chung kết)
| Đội | Trận | Điểm |
| --- | --- | --- |
|  México | 10 | 18 |
|  Hoa Kỳ | 10 | 17 |
|  Jamaica | 10 | 14 |
|  Costa Rica | 10 | 12 |
 El Salvador: 10
|  Canada | 10 | 6 |
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Nam Mỹ (CONMEBOL)

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực Nam Mỹ
Tổng cộng có 10 đội CONMEBOL tham gia tranh tài. Khu vực Nam Mỹ được phân bổ 5 suất (trong tổng số 32 suất) tham dự FIFA World Cup 1998. Brasil (nhà đương kim vô địch) không cần tham dự vòng loại nên chỉ còn 9 đội tranh 4 suất còn lại.
Thể thức rất đơn giản. 9 đội sẽ thi đấu với nhau theo thể thức sân nhà và sân khách (mỗi đội sẽ đá 16 trận) để chọn ra 4 đội đứng đầu bảng tham dự FIFA World Cup 1998.
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Nam Mỹ (CONMEBOL) > Bảng xếp hạng chung cuộc

| Đội | Trận | Điểm |
| --- | --- | --- |
|  Argentina | 16 | 30 |
|  Paraguay | 16 | 29 |
|  Colombia | 16 | 28 |
|  Chile | 16 | 25 |
|  Peru | 16 | 25 |
|  Ecuador | 16 | 21 |
|  Uruguay | 16 | 21 |
|  Bolivia | 16 | 17 |
|  Venezuela | 16 | 3 |
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Châu Đại Dương (OFC)

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực châu Đại Dương
Có 10 dội tham dự vòng loại. Khu vực châu Đại Dương được phân bổ 0,5 suất (trong tổng số 32 suất) tham dự FIFA World Cup 1998.
Vòng loại gồm 3 vòng như sau:
Vòng 1: Úc, New Zealand, Fiji và Tahiti (4 đội có thứ hạng FIFA cao nhất) được vào thẳng vòng 3. Sáu đội còn lại được chia thành 2 bảng (mỗi bảng 3 đội) gồm Melanesian Group và Polynesian Group, dựa trên khu vực địa lý. Các đội thi đấu với nhau một trận. Đội đứng đầu Melanesian Group sẽ tiến vào vòng 2. Đội đứng nhì Melanesian Group và đội đứng đầu của Polynesian Group sẽ tiến vào vòng play-off đầu tiên. Ở trận play-off, họ thi đấu với nhau theo thể thức sân nhà và sân khách. Đội thắng cuộc sẽ tiến vào vòng 2.
Vòng 2: 6 đội (bao gồm 4 đội được vào thẳng vòng này và 2 đội chiến thắng ở vòng 1) được chia thành 2 bảng (mỗi bảng 3 đội). Các đội thi đấu với nhau hai trận. Đội đứng đầu mỗi bảng sẽ tiến vào vòng chung kết.
Vòng chung kết: Hai đội thi đấu với nhau theo thể thức sân nhà và sân khách. Đội thắng sẽ giành quyền tham dự vòng play-off liên lục địa (với đại diện đến từ AFC).
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Châu Đại Dương (OFC) > Kết quả vòng chung kết

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực châu Đại Dương (vòng 3)
| Đội 1 | TTS | Đội 2 | Lượt đi | Lượt về |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| New Zealand  | 0–5 |  Úc | 0–3 | 0–2 |
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Châu Âu (UEFA)

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực châu Âu
Tổng cộng có 50 đội UEFA tham gia tranh tài. UEFA được phân bổ 15 suất (trong tổng số 32 suất) tham dự FIFA World Cup 1998. Pháp (chủ nhà FIFA World Cup 1998) tự động vượt qua vòng loại. Do đó, 49 đội còn lại sẽ tham dự vòng loại để giành lấy 14 suất tham dự FIFA World Cup 1998.
49 đội được chia thành 9 bảng (gồm 4 bảng 6 đội và 5 bảng 5 đội). Các đội sẽ thi đấu với nhau theo thể thức sân nhà và sân khách. Đội đứng đầu bảng sẽ giành quyền tham dự FIFA World Cup 1998. Đội nhì bảng sẽ được xếp hạng theo thành tích của họ so với đội đứng thứ 1, 3 và 4 trong bảng của mình, đội có thành tích tốt nhất cũng sẽ vượt qua vòng loại. Đội á quân còn lại sẽ giành quyền tham dự Vòng play-off UEFA.
Ở vòng play-off, 8 đội được xếp cặp để thi đấu loại trực tiếp theo thể thức sân nhà và sân khách. Đội chiến thắng sẽ giành quyền tham dự FIFA World Cup 1998.
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Châu Âu (UEFA) > Bảng xếp hạng (vòng 1)

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực châu Âu (vòng 1)
Vòng loại các liên đoàn châu lục > Châu Âu (UEFA) > Vòng play-off

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 khu vực châu Âu (vòng play-off)
| Đội 1 | TTS | Đội 2 | Lượt đi | Lượt về |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Croatia  | 3–1 |  Ukraina | 2–0 | 1–1 |
| Nga  | 1–2 |  Ý | 1–1 | 0–1 |
| Cộng hòa Ireland  | 2–3 |  Bỉ | 1–1 | 1–2 |
| Hungary  | 1–12 |  Nam Tư | 1–7 | 0–5 |
Vòng play-off liên lục địa: AFC v OFC

Bài chi tiết: Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 1998 (vòng play-off liên lục địa)
Vòng này bao gồm một trận sân nhà và một trận sân khách giữa Úc và Iran. Các trận đấu lần lượt diễn ra tại Tehran và Melbourne.
| Đội 1 | TTS | Đội 2 | Lượt đi | Lượt về |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Iran  | (a) 3–3 |  Úc | 1–1 | 2–2 |
Danh sách ghi bàn

Kazuyoshi Miura
Predrag Mijatović
Iván Zamorano
Marcelo Salas
Carlos Hermosillo
Raúl Díaz Arce
Ali Daei
Choi Yong-soo
Savo Milošević
Chú thích

↑  “FIFA/Coca Cola World Ranking (20 May 1998)”. FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. 27 tháng 1 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 2 năm 2016.
↑  Na Uy bị loại từ vòng bảng FIFA World Cup 1994, ngoài ra thì Na Uy cũng bị loại từ vòng đầu tiên của FIFA World Cup 1938 (lúc đó World Cup được tổ chức theo thể thức loại trực tiếp).
Giành quyền tham dự FIFA World Cup 1998  Không vượt qua vòng loại  Không tham dự vòng loại  Không phải là thành viên của FIFA
John Harkes (cầu thủ của ĐT Hoa Kỳ) tại vòng chung kết (vòng 4) trong trận đấu với đội tuyển Mexico vào ngày 20 tháng 4 năm 1997 (1997-04-20).
Aadahl

Aadahl hoặc Ådahl là một họ người. Những người đáng chú ý có mang họ này bao gồm:
Bo Ådahl (1932-2000), nhà ngoại giao người Phần Lan
Erik Aadahl (sinh năm 1976), biên tập viên âm thanh người Mỹ
Simon và Frank Ådahl, thành viên của nhóm nhạc Thụy Điển Edin-Ådahl
Thorvald Aadahl (1882-1962), biên tập viên, nhà văn và nhà viết kịch người Na Uy
3474 Linsley

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Đài thiên văn Goethe Link
Nơi khám phá: Brooklyn
Ngày phát hiện: 27 tháng 4 năm 1962
Tên định danh
Tên định danh: 3474
Tên định danh thay thế: 1962 HE
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.0196854
Viễn điểm quỹ đạo: 3.0897362
Độ lệch tâm: 0.2094270
Chu kỳ quỹ đạo: 1491.4580469
Độ bất thường trung bình: 49.85390
Độ nghiêng quỹ đạo: 5.97760
Kinh độ điểm mọc: 169.38492
Góc cận điểm: 107.24865
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.0
 
3474 Linsley (1962 HE) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 4 năm 1962 bởi Đài thiên văn Goethe Link ở Brooklyn.
Abano Terme

Tháp của nhà thờ St. Lorenzo
Abano Terme (cũng viết là Abano Bagni cho đến năm 1930) là một thị xã ở tỉnh Padova, vùng Veneto region, Italia, bên sườn đông của Colli Euganei; thị xã có cự ly 10 km về phía tây nam Padova. Abano Terme có dân số 19.062 người (2001) (dân số năm 1901 là 4.556 người).
Các suối nước nóng của thị xã và các khu vực tắm bùn là các địa điểm du lịch mang lại thu nhập chính cho thị xã.
3477 Kazbegi

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: R. M. West
Nơi khám phá: La Silla
Ngày phát hiện: 19 tháng 5 năm 1979
Tên định danh
Tên định danh: 3477
Đặt tên theo: Mount Kazbek
Tên định danh thay thế: 1979 KH
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.0810900
Viễn điểm quỹ đạo: 2.6108648
Độ lệch tâm: 0.1129113
Chu kỳ quỹ đạo: 1312.4542282
Độ bất thường trung bình: 6.27478
Độ nghiêng quỹ đạo: 6.71071
Kinh độ điểm mọc: 186.97180
Góc cận điểm: 96.75667
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.2
 
3477 Kazbegi (1979 KH) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 5 năm 1979 bởi R. M. West ở La Silla.
4986 Osipovia

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: N. S. Chernykh
Nơi khám phá: Nauchnyj
Ngày phát hiện: 23 tháng 9 năm 1979
Tên định danh
Tên định danh: 4986
Tên định danh thay thế: 1979 SL7
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.0194189
Viễn điểm quỹ đạo: 3.1101929
Độ lệch tâm: 0.2126426
Chu kỳ quỹ đạo: 1500.3071254
Độ bất thường trung bình: 291.26395
Độ nghiêng quỹ đạo: 5.61942
Kinh độ điểm mọc: 214.53831
Góc cận điểm: 233.89889
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.3
 
4986 Osipovia (1979 SL7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 9 năm 1979 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.
Abantiades argyrosticha

| Abantiades argyrosticha |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Lepidoptera
Họ:: Hepialidae
Chi:: Abantiades
Loài:: A. argyrosticha
Danh pháp hai phần
Abantiades argyrosticha (Turner, 1929)

Các đồng nghĩa
 Trictena argyrosticha Turner, 1929
Abantiades argyrosticha là một loài bướm đêm thuộc họ Hepialidae. Loài này được Alfred Jefferis Turner mô tả lần đầu năm 1929 (với danh pháp hai phần là Trictena argyrosticha), và là loài đặc hữu của New South Wales vàQueensland.
Sải cánh của loài này dài khoảng 100 mm.
Ấu trùng của chúng sống dưới lòng đất, ăn rễ của nhiều loại cây khác nhau, bao gồm các loài thuộc chi Casuarina và bạch đàn.
Hạt côla

Vỏ và hạt côla
Hạt côla là quả của các loài côla khác nhau, thường có vị đắng do chứa hàm lượng xanthin cao (chủ yếu caffein cũng như kolatin và kolatein làm giảm tác dụng của caffein). Mỗi hạt côla nặng đến 25 g. Trong một số nền văn hóa Tây Phi, người ta thường hay nhai hạt này vì chúng có tính chất kích thích giúp giải tỏa căng thẳng, chống mệt mỏi, kích thích tiêu hóa, thậm chí kích thích tình dục.
Sử dụng

Người ta dùng chủ yếu hạt của các loài Cola acuminata và Cola nitida.
Mang một giá trị biểu tượng, hạt côla thường được dùng trong các dịp lễ, chẳng hạn như để dâng lên người đứng đầu bộ lạc hay để tiếp đón khách quý, hoặc như một dấu hiệu của tình hữu nghị hay hòa giải giữa hai bên. Hạt này được những người theo đạo Hồi ở Tây Phi ưa chuộng vì họ không được phép uống rượu. Nhai hạt cola cũng giúp làm dịu cơn đói. Nhai hạt côla thường xuyên cũng giúp nhuộm răng. Tuy nhiên hạt côla ngày nay ít được thanh niên Tây Phi, nhất là thanh niên khu vực đô thị quan tâm.
Trước đây, hạt côla đã được dùng để làm ra nước ngọt cola. John Pemberton đã dùng hạt côla để sản xuất nước giải khát Coca-Cola đầu tiên vào năm 1886. Tuy nhiên ngày nay đa phần các loại nước giải khát sản xuất ở quy mô công nghiệp này đều sử dụng các chất phụ gia nhân tạo. Ngoại trừ Red Kola của Barr, Simply Cola mới của Red Bull, Harboe Original Taste Cola, Foxon Park Kola, Blue Sky Organic Cola, Whole Foods Market 365 Cola, Puma Kola của Sprecher, Real Cola của Virgil, và Cricket Cola, những loại thức uống này được sản xuất từ hạt cola và trà xanh. Năm 2007, siêu thị Tesco từ Anh quốc đã giới thiệu một loại American Premium Cola có dùng hạt cola, gia vị và vani.
Ngoài ra, hạt côla cũng được dùng nhiều ở Indonesia, Brasil, Jamaica và một số khu vực thuộc khí hậu nhiệt đới ẩm.
Hạt côla thường dùng để chữa ho gà và suyễn. Thành phần caffein có trong hạt được dùng để làm giãn đường phế quản.
Tác dụng dược học

Hạt cola được dùng chủ yếu vì có các tính chất kích thích (thần kinh, tiêu hóa, tình dục), giải tỏa căng thẳng. Chúng có tác dụng giống như các sản phẩm chứa xanthin như cacao, trà, cà phê, guaraná và yerba maté. Tuy vậy, các tác dụng này tương đối khác, chúng tạo cảm giác thoải mái và kích thích mạnh hơn. Chúng tác động vào hệ thần kinh trung ương và tim. Thử nghiệm trên động vật cho thấy hạt kola có các tính chất hồi sức và đốt cháy chất béo, và kích thích tiết dịch vị. Thử nghiệm trên người cho thấy hạt kola có các tác dụng thay đổi nhịp tim và lợi tiểu yếu. Đối với con người chúng giúp tăng cường sự chú ý và hoạt động vật lý, tăng cường hiệu quả của các cơ quan xúc giác, giải tỏa căng thẳng, kích thích tiêu hóa và còn được dùng ở châu Phi làm chất kích thích tình dục. Ngoài ra nó còn làm tăng thân nhiệt, tăng huyết áp và tăng nhịp thở. Tác dụng có thể kéo dài tới 6 tiếng sau khi dùng.[cần dẫn nguồn]
Thành phần hóa học

caffein (2- 3.5%)
theobromin (1.0-2.5%)
theophyllin
catechin
epicatechin
D-catechin
phenolics
phlobaphens
Kola red
betain
protein
tinh bột
chất béo
thiamin
riboflavin
niacin
axit ascorbic
betain
đường
gôm
cellulose
nước
calci
kali
sắt
beta-carotene
axit tannic
cocaine
Vấn đề an toàn

Hạt cola chứa một lượng lớn các hợp chất N-nitroso có tính chất sinh ung thư. Tại Nigeria, nơi hạt côla được sử dụng thường xuyên, tỉ lệ ung thư vòm họng, dạ dày, ruột khá cao, có thể liên quan tới thói quen này.[cần dẫn nguồn]
Lịch sử

Việc sử dụng hạt cola, giống như thử lý California (Rhamnus californica) và lá trà, có thể có từ rất lâu đời. Nó được nhai thường xuyên trong nhiều nền văn hóa tại Tây Phi, lúc làm việc đi lại một mình hoặc trong bối cảnh tập thể, nhằm giúp phục hồi sinh lực và làm dịu cơn đói.
Năm 1911, cola trở thành tâm điểm gây lo lắng về sức khỏe khi chính quyền Mỹ bắt giữ 40 barrel và 20 keg xirô Coca-Cola tại Chattanooga, Tennessee, viện dẫn tài liệu cho rằng caffein có trong đồ uống này "gây nguy hại cho sức khỏe". Ngày 13 tháng 3 năm 1911, chính quyền liên bang mở chiến dịch United States v. Forty Barrels and Twenty Kegs of Coca-Cola, với hy vọng bắt Coca-Cola bỏ caffein ra khỏi công thức đồ uống của họ, bằng việc đưa ra các nhận định hơi thái quá rằng việc dùng Coca-Cola quá mức tại một trường nữ sinh sẽ khiến cho học sinh sẽ có "các hành vi kích động điên dại về đêm, vi phạm kỷ luật nhà trường và công-dung-ngôn-hạnh của người phụ nữ, thậm chí gây tử vong." Mặc dù quan tòa đứng về phía Coca-Cola, Hạ viện Hoa Kỳ đã bổ sung hai dự luật năm 1912 nhằm sửa đạo luật Pure Food and Drug Act, buộc phải thêm caffein vào danh sách các chất "gây nghiện" (habit-forming) và "độc hại" (deleterious) và các chất này phải được ghi rõ trên nhãn sản phẩm.
Trong văn học

Việc dùng hạt cola trong các buổi lễ tập thể đóng vai trò chính trong tiểu thuyết năm 1958, Quê hương tan rã của Chinua Achebe.
Trong cuốn tiểu thuyết Grace Land của Chris Abani, mô-típ của hạt cola đặt trước một vài chương đã trở thành một thông điệp quan trọng mang tính biểu tượng.
Hạt côla được bày bày bán tại chợ Kédougou (Sénégal)
7078 Unojönsson

7078 Unojönsson là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1387.3993081 ngày (3.80 năm).
Nó được phát hiện ngày 17 tháng 10 năm 1985.
Hanna Dmyterko

| Hanna Dmyterko |
| --- | --- |

Sinh: 1893 Senechiv, Dolyna, Ivano-Frankivsk Oblast, Áo-Hung
Mất: 1981 (87–88 tuổi) Montreal, Quebec, Canada
Tên khác: Anna Ratych
Nghề nghiệp: Binh sĩ
Nổi tiếng vì: là một phụ nữ trong đơn vị Ukraina Sich Riflemen
Phối ngẫu: Vasyl Ratych
Con cái: 4
Hanna Dmyterko (tiếng Ukraina: Ганна Дмитерко; 9 tháng 10 năm 1893 – 3 tháng 4 năm 1981) hay Anna Dmiterko, sau này còn được gọi là Hanna Ratych, là một người lính Ukraina trong Thế chiến thứ nhất. Bà từng là trung sĩ của Ukraina Sich Riflemen, một đơn vị thuộc Quân đội Áo-Hung. Chiến tích của bà đã được báo chí đưa tin và bà cũng được vinh danh sau đó.
Tiểu sử

Vào năm 1914, Dmyterko là một trong số 2.000 người Ukraina thuộc đơn vị mới thành lập Ukraina Sich Riflemen. Cuộc Đại chiến đang bắt đầu và bà coi trận chiến này là cơ hội để tạo ra một quốc gia Ukraina độc lập. Tuy có đến 28.000 người Ukraina tình nguyện gia nhập lực lượng nhưng chính quyền Áo đã giới hạn quy mô lực lượng và phạm vi vũ khí của đơn vị để đảm bảo rằng lực lượng này không trở thành một quân đội chính thức. Những người trong đơn vị được trang bị súng hỏa mai được sản xuất từ trước khi bà sinh ra. Các tay súng tình nguyện có 34 phụ nữ bao gồm Dmyterko, Iryna Kus, Sofia Halechko và bạn của Dmyterko lần lượt là Olena Stepaniv và Olha Basarab. Giống như nhiều người được tuyển chọn vào lực lượng, họ đều là những sinh viên đại học trước đây. Lực lượng mới chỉ giới hạn ở 60 sĩ quan.
Dmyterko đã rời gia đình ở làng Pidberizka chỉ với sự ủng hộ của cha bà vì mẹ và bà bà không đồng ý việc cho bà đi chiến đấu. Điều bất thường là đơn vị của Dmyterko được chỉ định chiến đấu gần khu vực của đơn vị, không giống như phần lớn trong số 100.000 tình nguyện viên người Galicia được điều đi để tham gia các trận chiến ở Ý.
Tháng 9 năm 1914, đơn vị được đưa vào tham chiến như là một phần của sư đoàn 55 Áo. Một số lời đồn đã nổi lên thời điểm đó, cho rằng phụ nữ đã giả danh nam giới để chiến đấu, tuy nhiên điều này không có cơ sở chứng minh. Khi Dmyterko được trao huy chương vì chiến tích của mình, tên đầy đủ của bà đã được ghi trên hồ sơ quân sự. Báo chí nước ngoài cũng đưa tin về chiến tích của Dmyterko và các nữ binh sĩ đồng nghiệp của bà.
Trong sáu năm phục vụ, bà đã chuẩn bị thức ăn cho những người lính súng trường và chăm sóc họ như một y tá trước khi được bổ nhiệm vào trụ sở chỉ huy làm thư ký. Dmyterko đã thăng cấp lên trung sĩ và gặp gỡ đồng đội Vasyl Ratych. Họ kết hôn vào năm 1919 và sống ở Rohatyn; cả hai có với nhau bốn người con trai và sau đó họ đã di cư đến Bắc Mỹ.
Cái chết và di sản

Trong thời gian còn sống, Dmyterko được biết đến như là một nữ anh hùng Ukraina cùng với Sofia Galechko, Olena Stepaniv và Olga Pidvysotska. Một trong những người con trai của bà, Volodar Ratych, đã chết trong Thế chiến thứ hai, nhưng ba đứa con còn lại của bà là Rostislav, Lubomyr và Bohdan vẫn sống sót.
Năm 1978, Dmyterko được mời (với tư cách là Quý bà Ratych) đến hội nghị lần thứ tư những người cao niên Ukraina tại Trung tâm Ukraina gần New York, hay còn gọi là Soyuzivka. Bà đã được vinh danh trong bữa ăn trưa tại hội nghị cho cựu chiến binh. Bà sống ở Edison, New Jersey cùng với con trai Rostislav và mất ở Montreal năm 1981. Hồi ký của bà chỉ đứng sau hồi ký Olena Stepaniv khi đóng vai trò là nguồn tư liệu cho những người muốn nghiên cứu trải nghiệm của phụ nữ Ukraina trong Thế chiến thứ nhất.
Ba tay súng trường: Dmyterko, Sofia Halechko và Olha Basarab ở Vienna năm 1917.
Từ trái sang phải: Olena Stepaniv, Vasyl Ratych, Hanna Dmyterko.
Đang đứng: Những người con của gia đình nhà Ratych.