stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Từ quyển Sao Mộc
Cấu trúc > Kích thước và hình dạng

Từ trường trong lòng Sao Mộc ngăn cản gió mặt trời, dòng các hạt đã bị ion hóa được phát ra từ Mặt Trời, tương tác trực tiếp với khí quyển Sao Mộc, đẩy xa dòng gió mặt trời ra ngoài, tạo ra một khoang rỗng trong dòng chảy của gió mặt trời, được gọi là từ quyển, chứa các plasma không có nguồn gốc từ gió mặt trời. Từ quyển Sao Mộc có độ lớn có thể đủ chứa hết cả Mặt Trời, bao gồm cả phần vành nhật hoa nhìn thấy được của Mặt Trời. Nếu có thể nhìn thấy từ Trái Đất, từ quyển này sẽ to gấp năm lần trăng tròn trên bầu trời, dù nằm ở xa gấp 1700 lần.
Giống như với từ quyển Trái Đất, vùng biên giới giữa plasma đặc hơn và nguội hơn của gió mặt trời và plasma nóng hơn và loãng hơn bên trong từ quyển Sao Mộc được gọi là biên từ. Khoảng cách từ biên từ đến tâm Sao Mộc bằng khoảng 45 đến 100 RJ (với RJ=71,492 km là bán kính Sao Mộc) tại cận điểm Mặt Trời — điểm tưởng tượng nằm trên biên từ mà Mặt Trời ở ngay trên đỉnh đầu. Vị trí của biên từ phụ thuộc vào áp lực của gió mặt trời, áp lực này lại phụ thuộc vào hoạt động của Mặt Trời. Phía trước biên từ (ở khoảng cách cỡ 80 đến 130 RJ tính từ tâm Sao Mộc về phía Mặt Trời) có cung sốc, là một vùng sóng xung kích được tạo ra do va chạm của gió mặt trời với từ quyển. Vùng nằm giữa cung sốc và biên từ được gọi là bao từ.
Ở phía đối diện với cung sốc, gió mặt trời kéo các đường sức từ của Sao Mộc ra thành đuôi từ (hay từ vĩ) dài, đôi khi được kéo dài vượt quá cả quỹ đạo Sao Thổ. Cấu trúc đuôi từ ở Sao Mộc tương tự như ở Trái Đất. Nó bao gồm hai thùy (hai vùng màu xanh dương trên hình), với từ trường ở thùy phía nam hướng về Sao Mộc, và từ trường ở thùy phía bắc hướng ngược lại. Các thùy được phân tách bởi một lớp plasma mỏng gọi là phiến plasma của đuôi từ (lớp màu cam ở giữa trên hình). Giống như trên Trái Đất, đuôi từ của Sao Mộc là kênh dẫn plasma từ Mặt Trời đi vào các vùng bên trong của từ quyển, để bị nóng lên và hình thành vành đai bức xạ ở khoảng cách nhỏ hơn 10 RJ tới tâm Sao Mộc.
Hình dạng của từ quyển Sao Mộc, như vừa mô tả, được duy trì bởi ba dòng chảy: dòng đuôi từ, là dòng chảy trung hòa điện theo sự tự quay của Sao Mộc trong phiến plasma; dòng đuôi, là dòng chảy ngược lại với chiều tự quay của Sao Mộc ở biên giới phía ngoài của đuôi từ; và dòng biên từ (còn gọi là dòng Chapman-Ferraro), là dòng chảy ngược với chiều tự quay của Sao Mộc ở phía biên từ gần Mặt Trời. Các dòng chảy này tạo ra các từ trường đối nghịch với, và bù trừ hoàn toàn, từ trường nội tại, ở vùng nằm bên ngoài từ quyển. Các dòng chảy này cũng tương tác mạnh với gió mặt trời.
Từ quyển Sao Mộc thường được phân chia thành ba phần: phần trong, phần giữa và phần ngoài. Phần trong từ quyển nằm ở khoảng cách nhỏ hơn 10 RJ đến tâm Sao Mộc. Từ trường ở trong phần này có thể được xấp xỉ bằng một lưỡng cực từ, vì trong vùng này ảnh hưởng của các dòng chảy ở phiến plasma của từ quyển là nhỏ. Ở phần giữa (từ 10 đến 40 RJ) và phần ngoài (trên 40 RJ), từ trường không còn là lưỡng cực từ, và bị ảnh hưởng mạnh bởi tương tác với các phiến plasma (xem thêm mục nói về đĩa từ bên dưới).
Cấu trúc > Vai trò của Io

Mặc dù hình dạng từ quyển Sao Mộc giống với từ quyển Trái Đất, cấu trúc từ quyển Sao Mộc ở vùng gần hành tinh này lại rất khác. Hoạt động núi lửa trên Io, vệ tinh tự nhiên nằm gần Sao Mộc nhất, sinh ra nguồn plasma mạnh mẽ, cung cấp cho từ quyển Sao Mộc tới 1,000 kg vật liệu mới trong mỗi giây. Các vụ phun trào núi lửa lớn trên Io sản sinh một lượng đáng kể lưu huỳnh dioxide, phần lớn trong số đó bị phân ly thành các đơn nguyên tử và rồi bị ion hóa bởi bức xạ cực tím của Mặt Trời, tạo ra các ion lưu huỳnh và oxy: S+, O+, S2+ và O2+. Các ion này thoát khỏi khí quyển của Io, hình thành vòng xuyến plasma Io: một vòng xuyến plasma dày đặc và tương đối lạnh bay vòng quanh Sao Mộc, ở khoảng cách cỡ quỹ đạo của Io. Nhiệt độ plasma trong vòng xuyến này vào khoảng 10–100 eV (100 nghìn đến 1 triệu K), thấp hơn nhiều nhiệt độ của các hạt trong vành đai bức xạ — 10 keV (100 triệu K). Do tương tác với từ trường nội tại của Sao Mộc, vòng xuyến plasma Io bị buộc phải xoay quanh Sao Mộc ở cùng tốc độ góc với tốc độ tự quay của Sao Mộc. Vòng xuyến plasma Io làm thay đổi một cách căn bản động lực học của từ quyển Sao Mộc.
Do một số nguyên nhân — như khuếch tán và sự hoán đổi do bất ổn định — plasma dần dần thoát ra khỏi Sao Mộc. Khi plasma đi ra xa khỏi Sao Mộc, dòng chảy xuyên tâm tăng dần vận tốc, để duy trì chuyển động quay với vận tốc góc không đổi. Các dòng chảy xuyên tâm này là nguồn sinh ra thành phần phương vị của từ trường. Mật độ số hạt của plasma giảm từ mức 2000 cm−3 ở vòng xuyến plasma Io xuống còn 0,2 cm−3 ở khoảng cách 35 RJ. Ở phần giữa từ quyển, tại khoảng cách trên 20 RJ tới tâm Sao Mộc, plasma bắt đầu quay chậm hơn Sao Mộc. Cuối cùng, đến khoảng cách trên 40 RJ (ở phần ngoài từ quyển) plasma thoát hoàn toàn khỏi từ trường, và rời từ quyển qua đuôi từ. Trong lúc dòng plasma dày đặc và nguôi lạnh thoát ra ngoài, lại có dòng plasma nóng (nhiệt độ cỡ 20 keV (200 triệu K) hoặc cao hơn) và loãng di chuyển vào trong từ phần ngoài từ quyển. Dòng plasma chảy vào trong, bị hâm nóng một cách đoạn nhiệt khi tiến gần đến Sao Mộc, tạo ra vành đai bức xạ ở phần trong từ quyển Sao Mộc.
Cấu trúc > Đĩa từ

Trong khi từ trường Trái Đất có hình giọt nước, từ trường Sao Mộc lại bẹt hơn, trông giống hình đĩa, và quay đều đặn quanh trục. Lý do chính gây ra hình dạng giống như đĩa là do lực ly tâm tác động lên vòng xuyến plasma sinh ra bởi Io quay cùng Sao Mộc và áp lực từ dòng plasma nóng đi vào, cả hai tác động đều có xu hướng kéo bẹt đường sức từ của Sao Mộc, tạo thành cấu trúc gọi là đĩa từ, ở khoảng cách trên 20 RJ từ tâm Sao Mộc. Đĩa từ có một dòng chảy ở trên phiến mỏng tại mặt phẳng trung tâm, gần xích đạo từ. Các đường sức từ đi về phía ra xa khỏi Sao Mộc ở phía trên phiến này, và đi về phía lại gần Sao Mộc ở ở phía dưới phiến này. Plasma cung cấp bởi Io giúp làm tăng đáng kể kích thước của từ quyển Sao Mộc, bởi vì đĩa từ tạo ra thêm áp suất giúp cân bằng với áp lực của gió mặt trời. Nếu không có Io, khoảng cách tới biên từ ở cận điểm Mặt Trời sẽ không quá 42 RJ, trong khi trên thực tế khoảng cách này trung bình vào khoảng 75 RJ.
Cấu trúc của đĩa từ được duy trì bởi dòng điện xoáy phương vị (không giống với dòng điện xoáy của Trái Đất), chảy cùng với sự quay vòng của phiến plasma xích đạo. Lực Lorentz do tương tác của dòng điện này với từ trường hành tinh tạo ra lực hướng tâm, giữ cho plasma quay vòng cùng với Sao Mộc không thoát khỏi Sao Mộc. Tổng cường độ dòng điện xoáy ở phiến plasma xích đạo được ước lượng vào cỡ 90–160 triệu ampe.
Động lực học > Plasma cùng quay và dòng điện xuyên tâm

Nguồn động lực gây ra từ trường của Sao Mộc là sự tự quay của Sao Mộc. Sao Mộc, xét ở khía cạnh này, có thể được coi như một máy phát điện đơn cực. Khi Sao Mộc quay, tầng điện ly chuyển động so với trường lưỡng cực từ của nó. Vì mômen lưỡng cực từ hướng theo véc tơ vận tốc góc của chuyển động tự quay của Sao Mộc, lực Lorentz tác động vào tầng điện ly chuyển động sẽ kéo các điện tử có điện tích âm về các cực, và đẩy các ion dương về xích đạo. Do đó, các cực tích điện âm còn vùng ở gần xích đạo tích điện dương. Vì từ quyển Sao Mộc chứa plasma có độ dẫn điện cao, mạch điện được hình thành và chạy qua nó. Dòng điện trực tiếp chảy dọc theo các đường sức từ, từ tầng điện ly, đến phiến plasma xích đạo. Dòng điện này chảy theo hướng xuyên tâm ra khỏi Sao Mộc, trong phiến plasma xích đạo, và quay trở lại tầng điện ly, từ phía ngoài của từ quyển, dọc theo các đường sức từ nối đến các cực. Các dòng điện chạy dọc theo các đường sức từ được gọi là các dòng hướng từ trường hay các dòng Birkeland. Các dòng xuyên tâm tương tác với từ trường của Sao Mộc, và lực Lorentz đẩy plasma quay cùng với hành tinh này quanh trục quay của nó. Đây là cơ chế chính giữ cho plasma ở phần trong từ quyển Sao Mộc cùng quay với Sao Mộc.
Dòng điện chạy từ tầng điện ly đến phiến plasma sẽ mạnh ở những chỗ phiến plasma quay chậm hơn Sao Mộc. Như đã đề cập ở những nội dung bên trên, plasma của Io bắt đầu quay chậm hơn Sao Mộc ở khoảng cách từ 20 đến 40 RJ tính từ tâm Sao Mộc. Đây là vùng chứa đĩa từ, nơi từ trường bị kéo bẹt ra. Dòng điện trực tiếp mạnh chạy trong đĩa từ xuất phát từ dải vĩ độ hẹp, khoảng 16 ± 1° so với các từ cực của Sao Mộc. Vùng hình tròn hẹp này ứng với vòng cực quang của Sao Mộc (xem thêm nội dung bên dưới). Dòng điện quay về chạy ở phần ngoài từ quyển, ở hoảng cách trên 50 RJ và đi vào tầng điện ly của Sao Mộc tại các cực, khép kín mạch điện. Tổng cường độ dòng điện xuyên tâm trong từ quyển Sao Mộc được ước lượng vào khoảng 60 triệu đến 140 triệu ampe.
Việc duy trì plasma cùng quay với Sao Mộc dẫn đến việc chuyển động năng quay của Sao Mộc thành động năng của plasma. Như vậy, từ quyển Sao Mộc được cung cấp năng lượng bởi sự tự quay của Sao Mộc, trong khi từ quyển của Trái Đất được bổ sung năng lượng chủ yếu bởi gió mặt trời.
Động lực học > Hoán đổi do bất ổn và tái kết nối

Vấn đề chính gặp phải khi giải thích động lực học của từ quyển Sao Mộc là sự vận chuyển plasma lạnh và đậm đặc từ vòng xuyến plasma Io, ở khoảng cách 6 RJ, ra phần ngoài từ quyển, ở khoảng cách 50 RJ. Cơ chế chính xác cho quá trình này vẫn chưa được hiểu đầy đủ, và đang được giả định là do sự khuếch tán plasma nhờ vào hoán đổi do các quá trình bất ổn định. Quá trình này tương tự như bất ổn định Rayleigh-Taylor trong động lực học chất lưu. Với từ quyển Sao Mộc, lực ly tâm đóng vai trò như trọng trường; và chất lưu có trọng lượng riêng nặng hơn chính là plasma lạnh và đậm đặc từ Io, trong khi chất lưu nhẹ hơn là plasma nóng và loãng đến từ phần ngoài từ quyển. Sự bất ổn định dẫn đến sự hoán đổi các khối plasma giữa phần trong và phần ngoài của từ quyển. Các khối rỗng và bình thường "nổi" ở phần ngoài từ quyển di chuyển về phía Sao Mộc do sự bất ổn định, đẩy các khối nặng chứa plasma của Io về phía đi ra xa khỏi Sao Mộc. Sự hoán đổi các khối plasma này là một dạng nhiễu loạn của từ quyển.
Bức tranh giả định về sự hoán đổi của các khối plasma phần nào được xác nhận bởi các quan sát từ tàu vũ trụ Galileo. Tàu này đã phát hiện các vùng có mật độ plasma giảm đột ngột kèm theo từ trường tăng đột ngột ở phần trong từ quyển. Các vùng rỗng này có thể ứng với các khối rỗng đến từ phần ngoài từ quyển. Ở phần giữa từ quyển, Galileo đã phát hiện những dòng hạt năng lượng cao và từ trường tăng cường do plasma nóng đến từ phần ngoài từ quyển tác động lên đĩa từ. Tuy nhiên cơ chế để vận chuyển plasma lạnh ra phía ngoài vẫn chưa được kiểm chứng bởi các quan sát.
Khi các khối chứa plasma lạnh của Io ra đến phần ngoài từ quyển, chúng trải qua quá trình tái kết nối, theo đó từ trường được tách khỏi plasma. Các đường sức từ quay trở lại phần trong từ quyển, cùng với các khối plasma nóng và loãng, trong khi các khối plasma lạnh và đặc có thể bị đẩy ra ngoài dọc theo đuôi từ. Các quá trình tái kết nối có thể tương ứng với các sự kiện tái cấu trúc toàn cục đã được quan sát bởi tàu thăm dò Galileo, xảy ra đều đặn khoảng 1 lần mỗi 2 đến 3 ngày. Các sự kiện tái cấu trúc thường bao gồm các biến đổi nhanh và hỗn loạn của cường độ và hướng của từ trường, cũng như những sự thay đổi đột ngột trong chuyển động của plasma, theo xu hướng không còn cùng quay với Sao Mộc và đi ra xa khỏi Sao Mộc. Chúng thường được quan sát ở nửa từ quyển đối diện với phía Mặt Trời và gần tiếp giáp với nửa từ quyển còn lại ở phía đông theo chiều quay của Sao Mộc - còn gọi là vùng bình minh của từ quyển. Dòng plasma chảy về phía đuôi trong theo các đường sức từ mở được gọi là gió hành tinh.
Các sự kiện tái kết nối tương tự như những cơn bão từ thứ cấp (substorm) trong từ quyển Trái Đất. Sự khác biệt đến từ nguồn năng lượng. Bão từ thứ cấp trên Trái Đất liên quan đến việc lưu trữ năng lượng của gió mặt trời trong đuôi từ và những đợt giải phóng năng lượng dự trữ này qua các sự kiện tái kết nối trong phiến dòng trung hòa của đuôi từ, sinh ra các khối plasma di chuyển xuôi theo đuôi. Trái lại, trong từ quyển Sao Mộc, năng lượng quay được dự trữ trong đĩa từ và được giải phóng khi các khối plasma tách khỏi nó.
Động lực học > Ảnh hưởng của gió mặt trời

Tuy rằng động lực học của từ quyển Sao Mộc phụ thuộc vào nguồn năng lượng nội tại của Sao Mộc, gió mặt trời vẫn đóng một vai trò nhất định, đặc biệt trong việc cung cấp các proton năng lượng cao. Cấu trúc của phần ngoài từ quyển cho thấy một số đặc điểm của từ quyển được định hình bằng gió mặt trời, bao gồm sự bất đối xứng giữa vùng bình minh và vùng hoàng hôn, là hai vùng nằm ở ranh giới giữa nửa từ quyển hướng về phía Mặt Trời và nửa còn lại. Cụ thể, đường sức từ ở vùng hoàng hôn, là một trong hai vùng nêu trên nằm ở phía tây khi xét theo chiều tự quay của Sao Mộc, bị bẻ cong theo hướng ngược với ở vùng bình minh, vùng nằm ở phía đông. Ngoài ra, vùng bình minh còn chứa các đường sức từ mở kết nối đến đuôi từ, trong khi ở vùng hoàng hôn, các đường sức từ đều khép kín. Các quan sát này cho thấy các quá trình tái kết nối được vận hành bởi gió mặt trời, tương tự như chu kỳ Dungey trên Trái Đất, cũng xảy ra trong từ quyển Sao Mộc.
Mức độ ảnh hưởng của gió mặt trời lên động lực học của từ quyển Sao Mộc, tuy vậy, vẫn chưa được biết rõ; nó có thể mạnh hẳn lên trong thời kỳ có nhiều hoạt động Mặt Trời. Các bức xạ vô tuyến, quang học và tia X, từ cực quang, cũng như phát xạ xincrôtron từ vành đai bức xạ đều cho thấy sự tương quan với áp suất gió mặt trời, gợi ý rằng gió mặt trời có thể tác động vào tuần hoàn của plasma hoặc điều chỉnh một số quá trình vật lý bên trong từ quyển.
Lịch sử khám phá

Bằng chứng đầu tiên cho sự tồn tại của từ trường Sao Mộc đã xuất hiện vào năm 1955, với sự phát hiện của bức xạ vô tuyến đêcamét, DAM, của Sao Mộc. Vì dải phổ của DAM mở rộng đến 40 MHz, các nhà thiên văn học kết luận rằng Sao Mộc phải có từ trường với cường độ khoảng 1 militesla (tức 10 gauss).
Vào năm 1959, các quan sát trong dải vi sóng (một phần của quang phổ điện từ ở tần số từ 0,1 đến 10 GHz) đã dẫn tới khám phá ra bức xạ đềximét, DIM, của Sao Mộc, được xác định là bức xạ xincrôtron phát ra bởi các hạt điện tử tương đối tính bị bẫy trong các vành đai bức xạ của Sao Mộc. Bức xạ xincrôtron này được sử dụng để ước tính số lượng và năng lượng của các hạt điện tử quanh Sao Mộc và cũng giúp cải thiện các giá trị ước lượng của momen từ và độ nghiêng của nó.
Sự điều biến của bức xạ DAM của Sao Mộc gây ra bởi vệ tinh Io, còn được gọi là DAM do Io, đã được phát hiện vào năm 1964, và cho phép xác định chính xác chu kỳ quay của Sao Mộc.
Lịch sử khám phá > Các khám phá sau 2010

Tàu Juno đã được phóng vào năm 2011 và đi vào quỹ đạo bay quanh Sao Mộc vào tháng 7 năm 2016. Tàu này mang theo một bộ dụng cụ được thiết kế để đo đạc kỹ hơn về từ quyển, bao gồm từ kế và các thiết bị khác để đo đạc plasma và một thiết bị được gọi là  Waves để đo sóng vô tuyến.
Các dụng cụ trong Thí nghiệm Phân bố Cực quang Sao Mộc (JIRAM) cũng giúp cung cấp thêm thông tin về từ quyển.
Mục tiêu khoa học của Juno bao gồm việc khám phá đầy đủ hơn về từ quyển cực của Sao Mộc. Độ phủ của các đo đạc về từ quyển Sao Mộc vẫn kém hơn nhiều so với đo đạc từ trường Trái Đất. Các nghiên cứu bổ sung sẽ giúp mở rộng hiểu biết về động lực học của từ quyển Sao Mộc.
Một mục tiêu chính của nhiệm vụ Juno là khám phá từ quyển cực của Sao Mộc. Trong khi Ulysses đã đạt được vĩ độ khoảng 48 độ trong một thời gian ngắn, nó lại ở khoảng cách khá xa đến Sao Mộc (cỡ 8,6 RJ). Do đó, từ quyển cực của Sao Mộc vẫn là vùng hầu như chưa được khám phá, và đặc biệt, khu vực gia tốc cực tím chưa bao giờ được thám hiểm....
Chú thích

↑  Chú ý cực bắc và nam của lưỡng cực từ Trái Đất, lần lượt nằm ở bắc và nam bán cầu, khác với cực từ Bắc Trái Đất và cực từ Nam Trái Đất.
↑  Mômen từ tỷ lệ thuận với tích của cường độ từ trường xích đạo và lập phương của bán kính Sao Mộc, bán kính này gấp 11 bán kính Trái Đất.
↑  Ví dụ, góc phương vị của lưỡng cực từ Sao Mộc đã thay đổi ít hơn 0,01°, trong thời gian từ những năm 1970 đến những năm 2010.
↑  Dòng điện trực tiếp trong từ quyển Sao Mộc mang ý nghĩa khác với dòng điện một chiều trong mạch điện, đối nghịch với dòng điện xoay chiều.
↑  Tầng điện ly của Sao Mộc cũng là một nguồn quan trọng cung cấp proton.
↑  Callisto cũng có thể gây ra đốm cực quang; tuy nhiên, đốm này không thể quan sát được vì nằm trùng với vòng cực quang chính.
↑  DAM không do Io gây ra yếu hơn nhiều DAM do Io, và nằm ở phần đuôi tần số cao của bức xạ HOM.
↑  Các điện tử chuyển động ở tốc độ cao đến mức các hiệu ứng của thuyết tương đối bắt đầu đóng vai trò quan trọng.
↑  Cộng hưởng Lorentz xảy ra giữa sự quay của hạt trên quỹ đạo và sự quay của từ quyển của hành tinh. Nếu tỷ lệ tần số góc giữa chúng là một số hữu tỷ m:n thì đây là cộng hưởng Lorentz theo tỷ lệ m:n. Trong trường hợp cộng hưởng 3:2, hạt quay quanh Sao Mộc ở khoảng cách 1,71 RJ được đúng ba vòng thì từ trường của Sao Mộc quay được đúng hai vòng.
↑  Chu kỳ quay của Sao Mộc không thể được xác định chính xác từ việc quan sát các đặc điểm khả kiến chuyển động trên bề mặt Sao Mộc, do các vùng khí quyển Sao Mộc ở các vĩ độ khác nhau quay với tốc độ khác nhau và khác với tốc độ quay của Sao Mộc.
↑  Pioneer 10 mang theo một từ kế véctơ heli, đo tại chỗ từ trường của Sao Mộc. Tàu vũ trụ này cũng đã quan sát thấy plasma và các hạt năng lượng cao.
808 TCN

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1 TCN
Thế kỷ::  thế kỷ 10 TCN  thế kỷ 9 TCN   thế kỷ 8 TCN
Thập niên::  thập niên 820 TCN  thập niên 810 TCN  thập niên 800 TCN  thập niên 790 TCN  thập niên 780 TCN
Năm::  811 TCN  810 TCN  809 TCN  808 TCN  807 TCN  806 TCN  805 TCN
| --- | --- |
Lịch Gregory: 808 TCN DCCCVII TCN
Ab urbe condita: −54
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 3943
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: −751 – −750
 - Shaka Samvat: N/A
 - Kali Yuga: 2294–2295
Lịch Bahá’í: −2651 – −2650
Lịch Bengal: −1400
Lịch Berber: 143
Can Chi: Nhâm Thìn (壬辰年) 1889 hoặc 1829     — đến — Quý Tỵ (癸巳年) 1890 hoặc 1830
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: −1091 – −1090
Lịch Dân Quốc: 2719 trước Dân Quốc 民前2719年
Lịch Do Thái: 2953–2954
Lịch Đông La Mã: 4701–4702
Lịch Ethiopia: −815 – −814
Lịch Holocen: 9193
Lịch Hồi giáo: 1473 BH – 1472 BH
Lịch Igbo: −1807 – −1806
Lịch Iran: 1429 BP – 1428 BP
Lịch Julius: N/A
Lịch Myanma: −1445
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: −263
Dương lịch Thái: −264
Lịch Triều Tiên: 1526
808 TCN là một năm trong lịch La Mã.
Oberonia rufilabris

| Oberonia rufilabris |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Oberonia
Loài (species): O. rufilabris
Danh pháp hai phần
Oberonia rufilabris Lindl. 
Oberonia rufilabris là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Lindl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Oberonia rufilabris”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Vương Hàn

Vương Hàn có thể là một trong số các nhân vật sau:
Vương Hàn, tự Tử Vũ, danh sĩ thời nhà Đường (Trung Quốc).
Vương Hàn, tự Dụng Văn, một nhân vật lịch sử thời Nguyên mạt Minh sơ (Trung Quốc).
Vương Hàn, nguyên tên Trần Diên Khánh, một chính khách Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Acnephalum gracilis

| Acnephalum gracilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Acnephalum
Loài (species): A. gracilis
Danh pháp hai phần
Acnephalum gracilis Hermann, 1908 
Acnephalum gracilis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Acnephalum gracilis được Hermann miêu tả năm 1908. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Ouroborus cataphractus

| Ouroborus cataphractus |
| --- | --- |
O. cataphractus ở vườn thú Wuppertal
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Cordylidae
Chi (genus): Ouroborus Stanley, Bauer, Jackman, Branch & Mouton, 2011
Loài (species): O. cataphractus
Danh pháp hai phần
Ouroborus cataphractus (F. Boie, 1828) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Cordylus cataphractus  F. Boie, 1828  Zonurus cataphractus  — Gray, 1831  Cordylus nebulosus  Smith, 1838  Zonurus cataphractus  — A.M.C. Duméril & Bibron, 1839  Ouroborus cataphractus  — Stanley et al., 2011 
Ouroborus cataphractus là một loài thằn lằn trong họ Cordylidae. Đây là loài đặc hữu vùng hoang mạc dọc bờ tây Nam Phi. Năm 2011, nó được chuyển sang chi riêng dựa trên phân tích phát sinh loài phân tử. Trước đây, nó nằm trong chi Cordylus.
Mô tả

O. cataphractus có mặt lưng màu nâu đậm hay nâu nhạt. Mặt bụng màu vàng với vệt đen, nhất là ở dưới cằm. Chiều dài thông thường là 7,5 đến 9 cm (3,0 đến 3,5 in) từ mõm tới huyệt. Chiều dài mõm-huyệt tối đa là 10,5 cm (4,1 in).
Phân bố và môi trường sống

O. cataphractus là loài đặc hữu trong quần xã karoo cây mọng nước ở tỉnh Bắc và Tây Cape của Nam Phi, cư ngụ trong một vùng trải dài từ Richtersveld đến dãy Piketberg, cũng như mạn nam karoo Tankwa. Nó sống trên bãi đá và sườn núi, ưa thích nơi có nền cát kết.
Chú thích

1 2  Bates, M.F.; Tolley, K.A.; Mouton, P.L.F.N. (2018). “Ouroborus cataphractus”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2018: e.T5333A115650102. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T5333A115650102.en. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2021.
1 2  "Ouroborus cataphractus ". The lizard Database. www.reptile-database.org.
1 2  "Cordylus cataphractus ". Arkive Lưu trữ 2010-05-13 tại Wayback Machine
↑  Stanley, Edward L.; Bauer, Aaron M.; Jackman, Todd R.; Branch, William R.; Mouton, P. Le Fras N. (2011). "Between a rock and a hard polytomy: Rapid radiation in the rupicolous girdled lizards (Squamata: Cordylidae)". Molecular Phylogenetics and Evolution 58 (1): 53–70. (Ouroborus cataphractus, new combination).
Amphilais seebohmi

| Amphilais seebohmi |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Locustellidae
Chi (genus): Amphilais S. A. Parker, 1984
Loài (species): A. seebohmi
Danh pháp hai phần
Amphilais seebohmi (Sharpe, 1879) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Dromaeocercus seebohmi
Amphilais seebohmi là một loài chim trong họ Locustellidae.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Amphilais seebohmi”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
NK Dekani

Nogometni klub Dekani (tiếng Việt: Câu lạc bộ bóng đá Dekani), thường hay gọi NK Dekani hoặc đơn giản Dekani, là một câu lạc bộ bóng đá Slovenia đến từ Dekani, thi đấu ở Giải bóng đá hạng nhì quốc gia Slovenia với tên gọi Jadran Dekani. Câu lạc bộ được thành lập năm 1938.
Danh hiệu

Giải bóng đá hạng nhì quốc gia Slovenia: 1
8088 Australia

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: G. R. Kastel' và L. V. Zhuravleva
Nơi khám phá: Đài vật lý thiên văn Crimean
Ngày phát hiện: 23 tháng 9 năm 1990
Tên định danh
Tên định danh: 8088
Đặt tên theo: Úc
Tên định danh thay thế: 1990 SL27
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.9421290
Viễn điểm quỹ đạo: 2.6353648
Độ lệch tâm: 0.1514444
Chu kỳ quỹ đạo: 1264.7219786
Độ bất thường trung bình: 21.04923
Độ nghiêng quỹ đạo: 3.52298
Kinh độ điểm mọc: 169.20487
Góc cận điểm: 210.19586
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.0
 
8088 Australia (1990 SL27) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 9 năm 1990 bởi G. R. Kastel' và L. V. Zhuravleva ở Đài vật lý thiên văn Crimean.