Văn hóa vùng miền tại Việt Nam
Sự khác biệt văn hóa > Phương ngữ

Tiếng Việt có nhiều trọng âm, ba phương ngữ chính là Bắc, Trung và Nam với sự khác biệt lớn về âm vị và từ vựng. Do sự nổi bật về văn hóa, giọng Hà Nội và Sài Gòn hầu như dễ hiểu đối với những người nói từ các vùng khác.  Phương ngữ và giọng miền Trung từ Nghệ An tới Phú Yên, thậm chí cả vùng đất cổ Sơn Tây  (nay thuộc Hà Nội) thường khó hiểu được đối với những người nơi khác.
Sự khác biệt trong các trọng âm này nằm ở một số yếu tố khác nhau, bao gồm nhưng không giới hạn ở những điều sau:
Cách phát âm của các từ, một ví dụ sẽ là: Hanoi <d> được phát âm như tiếng Anh / z / trong khi Saigon <d> được phát âm giống như tiếng Anh / j /.
Tiếng Việt miền Bắc có đầy đủ 6 thanh điệu, trong khi tiếng Việt Nam Bộ chỉ có 5 (ghép hai âm thành một)
Các từ kết thúc bằng "nh" được phát âm khác nhau giữa Bắc và Nam (Xem âm vị học tiếng Việt để biết thêm chi tiết)
Hợp nhất âm "tr" và "ch" trong tiếng Việt vùng Bắc Bộ
Một số khác biệt về từ vựng giữa các vùng khác nhau
Người miền Bắc nói giọng cao hơn và thường phát âm các từ bằng / z / (mặc dù chữ cái <z> không tồn tại trong bảng chữ cái Latinh tiếng Việt).
Tiếng Việt miền Trung (ở Bắc Trung Bộ, từ Nghệ An đến Thừa Thiên - Huế) nói the thé, đa dạng dấu trọng âm. Ở các vùng của Nghệ An, Quảng Bình, những người sống ở các làng khác nhau có thể nói những giọng hoàn toàn khác nhau.
Người miền Nam, cùng với các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ: Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận, nói giọng trầm hơn, đều hơn, giọng này cũng được tìm thấy trong giọng của nhiều ngôn ngữ thổ dân khác nhau của các sắc tộc trên đồi Montagnard.
Trong tiếng Trung, số âm giảm xuống còn 5 (giọng Quảng Bình, Quảng Trị và Huế) hoặc chỉ còn 4 (giọng Hà Tĩnh và Nghệ An). Một trong những đặc điểm khác biệt của tiếng 8 tỉnh, thành miền Trung, từ tiếng Thanh Hóa cho đến tiếng Đà Nẵng, tiếng Quảng Nam là việc sử dụng một bộ tiểu từ và đại từ khác nhau, khiến nó trở nên khác biệt với tiếng Bắc và tiếng Nam. Ví dụ: chi, mô, tê, răng và rứa (cái gì, ở đâu, cái đó, tại sao và như vậy) được dùng thay cho gì, đâu, kìa, sao và vậy trong tiếng Việt phổ thông.
Mặc dù những khác biệt này có vẻ hời hợt đối với những người không nói tiếng Việt, nhưng ngay cả sự khác biệt về âm vị học Các từ vựng của các vùng khác nhau cũng khác nhau. giữa miền Bắc và miền Nam Việt Nam khá nổi bật.
Thuật ngữ thân tộc bị ảnh hưởng đặc biệt, vì mỗi thuật ngữ có một ý nghĩa khác nhau ở mỗi vùng. Ở miền Nam, con cả trong một gia đình được gọi bằng số thứ tự hai, trong khi ở miền Bắc "số hai" chỉ con cả. Từ vựng của các vùng khác nhau cũng khác nhau. Sự khác biệt về từ vựng có thể gây nhầm lẫn vì đôi khi cùng một từ có thể có nghĩa khác nhau trong mỗi phương ngữ. Ví dụ, từ thăng dùng để chỉ hai loại trái cây khác nhau: nó được dùng cho Prunus salicina (một loại mận) ở miền Bắc, trong khi ở miền Nam nó dùng để chỉ Syzygium samarangense (hồng táo). Tương tự, dĩa có nghĩa là "đĩa" trong tiếng Nam Việt và "dĩa" trong tiếng Bắc Việt; chè là một món tráng miệng ở miền Nam Việt Nam nhưng có nghĩa là "trà" ở miền Bắc Việt Nam, ốm có nghĩa là bệnh tật, đau ở miền Bắc Việt Nam và gầy ở miền Nam Việt Nam. "bông" dùng để chỉ hoa trong tiếng Nam Việt nhưng có nghĩa là bông trong tiếng Bắc Việt, từ "xì" trong tiếng Nam Việt là một từ chửi trong tiếng Việt Bắc.
Bản đồ khí hậu Việt Nam.
Bản đồ phương ngữ Việt Nam.