stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trò chơi kim tự tháp
Diễn viên > Vai phụ

Jeong Ha-dam vai Go Eun-byeol
Ha Yul-ri vai Bang Woo-i: Một học sinh khoe khoang dễ thương lớp 2–5 trường trung học nữ sinh Baekyeon, kiêu hãnh và kiêu căng nhưng cũng hòa đồng và dễ thương khiến cô không thể ghét được. Cô ấy khao khát và ngưỡng mộ Ha-rin.
Hwang Hyun-jung vai Kim Da-yeon: Con gái út của một gia đình tài phiệt.
Lee Joo-yeon vai Shim Eun-jung: Thành viên đội bơi lội quốc gia đầy triển vọng của lớp 2–5 trường trung học nữ sinh Baekyeon. Với ấn tượng xa cách và lạnh lùng, cô ấy là người trầm tính, thẳng thắn và bướng bỉnh. Và chỉ quan tâm đến Ye-rim.
Oh Se-eun vai Song Jae-hyung: Một chiến lược gia và người đam mê thần tượng giấu mặt của lớp 2–5 trường trung học nữ sinh Baekyeon.
Kim Se-hee vai Pyo Ji-ae: Học sinh lớp 2–5 tại trường trung học nữ sinh Baekyeon với "tâm lý thủy tinh", quen đổ lỗi cho người khác và bảo vệ bản thân, nhưng đã thay đổi sau khi gặp Su-ji.
Choi Yoon-seo vai Gu Seol-ha: Một vận động viên judo vô cảm thuộc lớp 2–5 trường trung học nữ sinh Baekyeon.
Ahn So-yo vai Yun Na-hee: Giáo viên văn học hợp đồng tại trường trung học nữ sinh Baekyeon, người quan tâm đến bạo lực học đường xảy ra trong trò chơi kim tự tháp và cố gắng tìm hiểu ngọn nguồn của nó.
Son Ji-na vai Im Sun-ae: Hiệu trưởng trường trung học nữ sinh Baekyeon, người đang cố gắng che giấu bạo lực học đường.
Son Ji-young vai Ra Hae-joon: Quản lý lớp 2–5 trường trung học nữ sinh Baekyeon.
Yoon Ga-i vai Ju Seung-i: Học sinh lớp 2–5 tại trường trung học nữ sinh Baekyeon.
Kim Ye-na vai Jeong Yeon-du
Song Xi-an vai Oh Seong-ah: Một học sinh tốt bụng và thân thiện của lớp 2–5 trường trung học nữ sinh Baekyeon. Cô ấy cũng tốt bụng và phòng thủ vừa phải.
Cho Dong-in vai Jo Seung-hwa: Một nhân viên bán thời gian ở cửa hàng tiện lợi nhưng có phần bí ẩn, người đã tham gia Trò chơi kim tự tháp vì Su-ji.
Jeong Ae-yeon vai Choi I-hwa: Mẹ của Baek Ha-rin, con dâu của một gia đình tài phiệt và là hiệu trưởng trường trung học nữ sinh Baekyeon.
Jung Seung-gil vai Seo Joo-yeon: Bố của Seo Do-ah và giám đốc bệnh viện.
Choi Sung-won vai Im Ju-hyeong: Giáo viên mỹ thuật tại trường trung học nữ sinh Baekyeon, đồng thời là giáo viên chủ nhiệm lớp 2–5.
Lee Da-kyung vai Yoon Ye-won: Một lập trình viên thiên tài của lớp 2–5 trường trung học nữ sinh Baekyeon.
Sản xuất

Vào tháng 3 năm 2023, TVING đã xác nhận việc chuyển thể bộ phim truyền hình Trò chơi kim tự tháp của Naver webtoon's Pyramid Game do Dalggonyak viết và minh họa. Phim do Park So-yeon đạo diễn, Choi Soo-i viết kịch bản, Lee Jae-gyu sáng tạo và Film Monster và CJ ENM Studios.
Sản xuất > Casting

Vào tháng 6 năm 2023, TVING đã công bố dàn diễn viên bao gồm Kim Ji-yeon, Jang Da A, Ryu Da-in, Kang Na-eon, Jeong Ha-dam, Shin Seul-ki và Ha Yul-ri. Trong cùng tháng, các nữ diễn viên Hwang Hyun-jung, Lee Joo-yeon, Oh Se-eun, Kim Se-hee, Choi Yoon-seo, Ahn So-yo và Son Ji-na được tiết lộ là dàn diễn viên thứ hai.
OST

| Thông tin Album | Ca sĩ | Track list |
| --- | --- | --- |
| Pyramid Game OST Part. 1 Ngày phát hành: 29 tháng 2 năm 2024 | Ava Grace | 1. Higher 2. Higher (inst.) |
| Pyramid Game OST Part. 2 Ngày phát hành: 7 tháng 3 năm 2024 | Hajin | 1. In The Dark 2. In The Dark (inst.) |
Phát sóng

TVING đã xác nhận ngày phát hành Trò chơi kim tự tháp vào ngày 29 tháng 2 năm 2024, với bốn tập, sau đó phát hành hai tập vào thứ Năm hàng tuần cho đến ngày 21 tháng 3 năm 2024. Phim cũng phát trực tuyến trên Paramount+ trên các vùng lãnh thổ được lựa chọn.
Bonlier

| --- | --- |
 Bonlier
Bonlier

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Hauts-de-France
Tỉnh: Oise
Quận: Beauvais
Tổng: Nivillers
Xã (thị) trưởng: Christine Valentin (2001–2008)
Thống kê
Độ cao: 99–133 m (325–436 ft) (bình quân 112 m (367 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 4,47 km2 (1,73 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 385  (1999)
 - Mật độ: 86/km2 (220/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 60081/ 60510
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Bonlier  là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 112 mét trên mực nước biển.
Boarmia pallida

| Boarmia pallida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Boarmia
Loài (species): B. pallida
Danh pháp hai phần
Boarmia pallida Hampson 1891 
Boarmia pallida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Mã ATC C01

Bản mẫu:ATC code C
Mã ATC C01 Cardiac therapy là một phân nhóm điều trị của Hệ thống phân loại giải phẫu - điều trị - hoá học, một hệ thống mã chữ và số phát triển bởi tổ chức Y tế Thế giới dành cho việc phân loại các thuốc và các sản phẩm y khoa khác. Phân nhóm C01 là một thành phần của nhóm theo giải phẫu C Hệ tim mạch.
Mã phục vụ thú y (mã ATCvet) có thể được thành lập bằng cách đặt chữ Q phía trước mã ATC người: QC01... Mã ATCvet không có mã ATC ở người tương ứng được ghi chú với chữ cái đầu là Q trong danh sách sau đây.
Các ấn bản quốc gia về phân loại ATC có thể có thêm những mã không có trong danh sách theo phiên bản của tổ chức Y tế Thế giới này.
Buenavista de Cuéllar

| Buenavista de Cuéllar |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

 
Buenavista de CuéllarVị trí ở Mexico
Quốc gia:  Mexico
Bang: Guerrero
Thủ phủ: Buenavista de Cuéllar
Thủ phủ: Buenavista de Cuéllar 
Dân số (2005)
 • Tổng cộng: 12.148
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Buenavista de Cuéllar là một đô thị thuộc bang Guerrero, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 12148 người.
Wiegendorf

| Wiegendorf   |
| --- | --- |

 
Vị trí của Wiegendorf 
Wiegendorf  
Quốc gia: Đức
Bang: default
Huyện: Weimarer Land
Liên xã: Mellingen
Chính quyền
 • Thị trưởng: Gerhard Gäbler
Diện tích
 • Tổng cộng: 4,04 km2 (156 mi2)
Độ cao: 260 m (850 ft)
Dân số (2021-12-31)
 • Tổng cộng: 334
 • Mật độ: 0,83/km2 (2,1/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+01:00)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 99510
Mã vùng: 036462
Biển số xe: AP
Wiegendorf là một đô thị thuộc huyện Weimarer Land, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 4,04 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 390 người.
| x t Xã và đô thị ở huyện Weimarer Land |
| --- | --- | --- |
|  Apolda  Bad Berka  Bad Sulza  Ballstedt  Bechstedtstraß  Berlstedt  Blankenhain  Buchfart  Buttelstedt  Daasdorf  Döbritschen  Eberstedt  Ettersburg  Frankendorf  Großheringen  Großobringen  Großschwabhausen  Hammerstedt  Heichelheim  Hetschburg  Hohenfelden  Hopfgarten  Ilmtal-Weinstraße  Isseroda  Kapellendorf  Kiliansroda  Kleinobringen  Kleinschwabhausen  Klettbach  Ködderitzsch  Kranichfeld  Krautheim  Kromsdorf  Lehnstedt  Leutenthal  Magdala  Mechelroda  Mellingen  Mönchenholzhausen  Nauendorf  Neumark  Niedertrebra  Niederzimmern  Nohra  Obertrebra  Oettern  Ottstedt  Ramsla  Rannstedt  Rittersdorf  Rohrbach  Saaleplatte  Sachsenhausen  Schmiedehausen  Schwerstedt  Tonndorf  Troistedt  Umpferstedt  Vippachedelhausen  Vollersroda  Wiegendorf  Wohlsborn  |  Apolda  Bad Berka  Bad Sulza  Ballstedt  Bechstedtstraß  Berlstedt  Blankenhain  Buchfart  Buttelstedt  Daasdorf  Döbritschen  Eberstedt  Ettersburg  Frankendorf  Großheringen  Großobringen  Großschwabhausen  Hammerstedt  Heichelheim  Hetschburg  Hohenfelden  Hopfgarten  Ilmtal-Weinstraße  Isseroda  Kapellendorf  Kiliansroda  Kleinobringen  Kleinschwabhausen  Klettbach  Ködderitzsch  Kranichfeld  Krautheim  Kromsdorf  Lehnstedt  Leutenthal  Magdala  Mechelroda  Mellingen  Mönchenholzhausen  Nauendorf  Neumark  Niedertrebra  Niederzimmern  Nohra  Obertrebra  Oettern  Ottstedt  Ramsla  Rannstedt  Rittersdorf  Rohrbach  Saaleplatte  Sachsenhausen  Schmiedehausen  Schwerstedt  Tonndorf  Troistedt  Umpferstedt  Vippachedelhausen  Vollersroda  Wiegendorf  Wohlsborn  |  |
Yürük, Malkara

| Yürük |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YürükVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Tekirdağ
Huyện: Malkara
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 332 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 59380 
Yürük là một xã thuộc huyện Malkara, tỉnh Tekirdağ, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 332 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Tekirdağ”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.
Buenavista, Agusan del Norte

| Municipality of Buenavista Dakbayan sa Buenavista Lungsod ng Buenavista |
| --- | --- |
—  Town  —
 
Aerial View of Buenavista
  Ấn chương
Tên hiệu: Banana Capital of Mindanao
 Bản đồ của Agusan del Norte với vị trí của Buenavista.
Municipality of BuenavistaLocation in the Philippines
Tọa độ: 8°57′B 125°32′Đ﻿ / ﻿8,95°B 125,533°Đ﻿ / 8.950; 125.533 
Quốc gia: Philippines
Vùng: Vùng XIII (CARAGA)
Tỉnh: Agusan del Norte
Huyện: Huyện thứ nhì của Agusan del Norte
Barangay: 26
hạng: đô thị hạng hai
thành lập (thị xã): 1 tháng 1 năm 1937
Chính quyền
 • Thị trưởng: Francisco D. Chan, Jr. (1992-2000 & 2007-2010)
 • Vice Thị trưởng: Ramon Bungabong, Sr. (2007-2010)
Diện tích
 • Tổng cộng: 473,92 km2 (18,298 mi2)
Dân số (tháng 8 năm 2000)
 • Tổng cộng: 50,612
 • Mật độ: 107/km2 (280/mi2)
Múi giờ: PST (UTC+8)
ZIP code: 8601
Mã điện thoại: 85
Trang web: www.buenavistaadn.gov.ph
Buenavista là đô thị hạng 2 ở tỉnh Agusan del Norte, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 61.614 người trong.
Các khu phố (barangay)

Buenavista được chia thành 26 khu phố (barangay).
| --- | --- |
 Abilan  Agong-ong  Alubijid  Guinabsan  Macalang  Malapong  Malpoc  Manapa  Matabao  Poblacion 1  Poblacion 2  Poblacion 3  Poblacion 4:  Poblacion 5  Poblacion 6  Poblacion 7  Poblacion 8  Poblacion 9  Poblacion 10  Rizal  Sacol  Sangay  Talo-ao  Lower Olave  Upper Olave  Simbalan
Trương Đình Hội

Trương Đình Hội (1849 – 1888) hay Trương Thiện Thuật là một sĩ phu, thủ lĩnh phong trào kháng chiến chống Pháp ở Quảng Trị trong phong trào Cần vương.
Cuộc đời

Trương Đình Hội quê ở làng Phù Lưu, tổng Bích La, huyện Đăng Xương, phủ Triệu Phong (nay là xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị). Cha ông là nông dân tên Trương Đình Thơ, mẹ họ Hoàng người làng Tả Hữu (nay thuộc xã Triệu Tài, huyện Triệu Phong).
Năm 1873 thời Tự Đức, ông đỗ Cử nhân ở trường thi Thừa Thiên. Theo ghi chép trong Quốc triều hương khoa lục, cả đời quan trường của ông chỉ làm đến tri huyện. Năm 1874, ông được triều đình bổ nhiệm làm Hành tẩu, Tư vụ bộ Lại. Năm 1876, ông được bổ làm Tri huyện Hoằng Hóa (Thanh Hóa). Do làm quan thanh liêm, từ chối nhận hối lộ, nên ông bị Tổng đốc tìm cách gạt bỏ. Năm 1877 (hoặc 1878), ông chuyển sang làm Huấn đạo Phú Lộc (Thừa Thiên). Năm 1882, ông được bổ nhiệm chức Tri huyện Hương Trà (Thừa Thiên).
Năm 1885, vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết rút về sơn phòng Tân Sở (Cam Lộ, Quảng Trị) ban Dụ Cần vương, kêu gọi sĩ phu, văn thân và nhân dân chống Pháp. Trương Đình Hội hưởng ứng, cùng Nguyễn Tự Như lấy Hà Thượng (Gio Linh, Quảng Trị) làm căn cứ, tổ chức chiêu mộ nghĩa quân, rèn đúc vũ khí để bảo vệ triều đình kháng chiến. Ngày 5 tháng 9, nghĩa quân đánh chiếm thành Quảng Trị, cướp ấn tín, khí giới. Không lâu sau, nghĩa quân phá phủ lỵ Triệu Phong, đốt giấy tờ, sổ sách, đoạt trại lính, kế đó là các trận đánh Trạng Mè, Đò Lục,...
Cuộc khởi nghĩa kéo dài được khoảng một năm thì thất bại, Hoàng Văn Phúc bị bắt và tử tiết, Nguyễn Tự Như đầu hàng. Trương Đình Hội rút về Quảng Nam dự định liên hệ với nghĩa quân Cần vương ở đây. Cuối năm 1887, ông bị quân địch bắt giữ ở Điện Bàn (Quảng Nam). Tháng 2 năm 1888 (mùng 3 tháng Giêng), ông bị xử chém ở bến đò Chợ Củi (hạ lưu sông Thu Bồn, Quảng Nam).
Tưởng niệm

Trương Đình Hội được đặt tên cho một con đường ở phường 16, quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, thành phố sau đó lại đặt một con đường khác mang tên Trương Đình Hợi ở phường 18, quận 4, thực chất là đọc sai tên Trương Đình Hội.
Chú thích

1 2 3 4 5  Trương Đình Anh (14 tháng 11 năm 2014). “Trương Đình Hội, một lãnh tụ Cần Vương”. Tạp chí Cửa Việt. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2022.
1 2  Trương Đình Anh (13 tháng 11 năm 2014). “Những tướng lĩnh Quảng Trị xưa”. Tạp chí Cửa Việt. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2022.
↑  Trịnh Dương (31 tháng 7 năm 2012). “Dụ Cần Vương: Đỉnh cao của truyền thống yêu nước”. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2022.
↑  Hoàng Đức (11 tháng 7 năm 2010). “Tân Sở rạng ngời nghĩa khí Cần Vương”. Báo Quảng Trị. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2023.
↑  Từ Quang Hóa (31 tháng 1 năm 2017). “Quảng Trị - Mảnh đất sâu nặng ân tình”. Báo Quảng Trị. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2023.
↑  Hồ Sĩ Vịnh (8 tháng 4 năm 2022). “Quảng Trị - một góc nhìn về văn hóa, lịch sử”. Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2023.
↑  Nguyễn Văn Đăng; Nguyễn Thị Thuỳ Nhung (2015). “Phong trào kháng Pháp dưới ngọn cờ Cần Vương ở Quảng Bình những thành tựu và dấu ấn lịch sử cơ bản” (PDF). Báo cáo khoa học Hội thảo về Minh Hóa với phong trào Cần Vương (PDF). Quảng Bình: Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Bình. tr. 20–34.
↑  “Di tích thành Tân Sở và Đền thờ Vua Hàm Nghi”. Huyện Đoàn Cam Lộ. 9 tháng 6 năm 2023. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2023.
↑  Văn Thành Lê (24 tháng 10 năm 2021). “Chợ Củi - tên sông trùng tên chợ”. Báo Đà Nẵng. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 7 năm 2022. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2023.
↑  Lam Điền (31 tháng 7 năm 2012). “Đã có đường Trương Đình Hội ở quận 8, vậy đường Trương Đình Hợi ở quận 4 là sao?”. Báo Tuổi Trẻ. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 9 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2022.
Tibouchina sinaloensis

| Tibouchina sinaloensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Tibouchina
Loài (species): T. sinaloensis
Danh pháp hai phần
Tibouchina sinaloensis Todzia, 1999 
Tibouchina sinaloensis là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Todzia miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tibouchina sinaloensis”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Mimoclystia thermochroa

| Mimoclystia thermochroa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Mimoclystia
Loài (species): M. thermochroa
Danh pháp hai phần
Mimoclystia thermochroa Hampson, 1909 
Mimoclystia thermochroa là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Buenavista, Bohol

Bản đồ Bohol với vị trí của Buenavista

Buenavista là đô thị hạng 4 ở tỉnh Bohol, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 26.443 người.
Các đơn vị hành chính

Buenavista về mặt hành chính được chia thành 35 khu phố (barangay).
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Anonang  Asinan  Bago  Baluarte  Bantuan  Bato  Bonotbonot  Bugaong  Cambuhat  Cambus-oc  Cangawa  Cantomugcad |  Cantores  Cantuba  Catigbian  Cawag  Cruz  Dait  Eastern Cabul-an  Hunan  Lapacan Norte  Lapacan Sur  Lubang  Lusong (Plateau) |  Magkaya  Merryland  Nueva Granada  Nueva Montana  Overland  Panghagban  Poblacion  Puting Bato  Rufo Hill  Sweetland  Western Cabul-an  Western dansoy  nang lucia  candanghol |
Megalomina bridwelli

| Megalomina bridwelli> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Hemerobiidae
Phân họ (subfamilia): Microminae
Chi (genus): Megalomina
Loài (species): M. bridwelli
Danh pháp hai phần
Megalomina bridwelli Tillyard, 1916 
Megalomina bridwelli là một loài côn trùng trong họ Hemerobiidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Tillyard miêu tả năm 1916.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Tiếng Hy Lạp Pontos

| Tiếng Hy Lạp Pontos |
| --- | --- |
pontiaká
ποντιακά, pontiaká, понтиакá
Khu vực: ban đầu là Pontos trên bờ biển Biển Đen; Nga, Gruzia và Thổ Nhĩ Kỳ
Tổng số người nói: 778.000
Phân loại: Ấn-ÂuHy LạpAttica–IoniaTiếng Hy Lạp Pontos
Hệ chữ viết: Hy Lạp; Latinh; Kirin
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: pnt
Glottolog: pont1253
Linguasphere: 56-AAA-aj
ELP: Pontic
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tiếng Hy Lạp Pontos (tiếng Hy Lạp: Ποντιακή διάλεκτος, Pontiakí diálektos; tiếng Hy Lạp Pontos: Ποντιακόν λαλίαν, Pontiakón lalían hay Ρωμαίικα romanized: Roméika) là một phương ngữ tiếng Hy Lạp ban đầu nói ở khu vực Pontos trên bờ phía nam của Biển Đen, đông bắc Anatolia, Đông Thổ Nhĩ Kỳ/Kavkaz tỉnh Kars, miền nam Gruzia và ngày nay chủ yếu là ở miền bắc Hy Lạp. Người nói được gọi là người Hy Lạp Pontos.
Dòng dõi ngôn ngữ của tiếng Hy Lạp Pontos bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp Ionia qua tiếng Hy Lạp Koine và tiếng Hy Lạp Byzantine và có ảnh hưởng từ tiếng Gruzia, tiếng Nga, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Armenia.
Tiếng Hy Lạp Pontos là một ngôn ngữ Ấn-Âu có nguy cơ biến mất, được sử dụng bởi khoảng 778.000 người trên toàn thế giới. Tuy nhiên, chỉ có 200.000-300.000 người nói được coi là tích cực. Mặc dù nó chủ yếu được nói ở Bắc Hy Lạp, nhưng nó cũng được nói ở Thổ Nhĩ Kỳ, Nga, Armenia, Gruzia và Kazakhstan và bởi cộng đồng di cư. Ngôn ngữ này được đưa đến Hy Lạp vào những năm 1920 sau khi trục xuất người Hy Lạp Kitô giáo ra khỏi quê hương của họ trong cuộc trao đổi dân cư giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ năm 1923. Tuy nhiên, ngày nay nó vẫn được sử dụng trong các cộng đồng nhỏ tại Pontos, chủ yếu là bởi người Hồi giáo Hy Lạp Pontos ở các huyện phía đông của tỉnh Trabzon. Tiếng Hy Lạp Pontos được coi là một phương ngữ của tiếng Hy Lạp hiện đại, mặc dù theo ghi nhận, người nói hai ngôn ngữ này không hoàn toàn thông hiểu lẫn nhau. Nó chủ yếu được viết bằng chữ Hy Lạp, trong khi ở Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraine chữ Latinh được sử dụng thường xuyên hơn.
Tên gọi

Trong lịch sử, những người nói tiếng Hy Lạp Pontos gọi nó là Romeyka (hay Romeika, tiếng Hy Lạp: Ρωμαίικα), trong nghĩa tổng quát hơn, cũng là một thuật ngữ lịch sử và thông tục cho toàn bộ tiếng Hy Lạp hiện đại. Thuật ngữ "Pontic" bắt nguồn từ trong học thuật, nhưng nó đã được chấp nhận như một dấu hiệu nhận dạng của người Hy Lạp Pontos sống ở Hy Lạp.
Tương tự, trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, ngôn ngữ này được gọi là Rumca (phát âm là [ˈɾumd͡ʒa]), bắt nguồn từ từ Rum trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, gọi người Hy Lạp sống ở Thổ Nhĩ Kỳ nói chung; thuật ngữ này cũng bao gồm những người nói tiếng Hy Lạp khác ở Thổ Nhĩ Kỳ, chẳng hạn như những người đến từ Istanbul hoặc Imbros (Gökçeada), người nói một ngôn ngữ gần với tiếng Hy Lạp hiện đại chuẩn.
Những người nói tiếng Pontos sống ở Thổ Nhĩ Kỳ gọi ngôn ngữ của họ là Romeyka, Rumca hoặc Rumcika.
Lịch sử

Tương tự như hầu hết các phương ngữ Hy Lạp hiện đại, tiếng Hy Lạp Pontos chủ yếu có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp Koine, được nói từ thời kỳ Hy Lạp hoá và La Mã cổ đại giữa thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên và thế kỷ thứ 4 Công nguyên. Sau cuộc xâm lược Tiểu Á của Seljuk trong thế kỷ 11 Công nguyên, Pontos trở nên cô lập với nhiều khu vực của Đế quốc Byzantine. Người Pontos vẫn bị cô lập phần nào với người Hy Lạp đại lục, khiến người Hy Lạp Pontos phát triển riêng biệt và khác biệt với phần còn lại của Hy Lạp đại lục. Tuy nhiên, ngôn ngữ của họ cũng bị ảnh hưởng bởi các ngôn ngữ Ba Tư, Kavkaz và Thổ Nhĩ Kỳ gần đó.
Phương ngữ

Nhà ngôn ngữ học Hy Lạp Manolis Triantafyllidis đã chia Pontos của Thổ Nhĩ Kỳ thành hai nhóm:
nhóm phương Tây (Oinountiac hoặc Niotika) xung quanh Oenoe (Thổ Nhĩ Kỳ Ünye);
nhóm phương Đông, tiếp tục được chia thành:
phân nhóm ven biển (Trapezountiac) xung quanh Trabzon (Trapezous Hy Lạp cổ đại) và
phân nhóm nội địa (Chaldiot) ở Chaldia (xung quanh Argyroupolis [Gümüşhane] và Kanin ở Pontos), vùng lân cận của nó (Kelkit, Baibourt, v.v.) và xung quanh Kotyora (Ordu).
Những người nói phương ngữ Chaldia là nhiều nhất. Trong âm vị học, một số phương ngữ Pontos được ghi nhận là có sự hài hòa nguyên âm, một đặc điểm nổi tiếng của tiếng Thổ Nhĩ Kỳ (Mirambel 1965).
Phân bố địa lý

Mặc dù tiếng Pontos ban đầu được nói ở bờ phía nam của Biển Đen, từ thế kỷ 18 và 19 và trong một số lượng đáng kể người di cư vào bờ phía bắc và phía đông, vào Đế quốc Nga. Tiếng Pontos vẫn được sử dụng bởi một số lượng lớn người dân ở Ukraina, chủ yếu ở Mariupol, nhưng cũng ở các khu vực khác của Ukraine như khu vực Odessa và Donetsk, ở Nga (xung quanh Stavropol) và Gruzia. Ngôn ngữ này được sử dụng như một phương tiện văn học trong những năm 1930, bao gồm cả ngữ pháp học đường (Topkhara 1998 [1932]).
Sau vụ thảm sát vào những năm 1910, phần lớn các người nói còn lại ở Tiểu Á đã tuân theo Hiệp ước trao đổi dân cư Lausanne và được tái định cư ở Hy Lạp (chủ yếu là miền bắc Hy Lạp). Làn sóng di cư thứ hai xảy ra vào đầu những năm 1990, lần này là từ các quốc gia thuộc Liên Xô cũ.
Ở Hy Lạp, tiếng Pontos hiện nay nhiều lúc chỉ được sử dụng lấy biểu tượng chứ không phải là phương tiện liên lạc do sự pha trộn giữa tiếng Pontos và các thứ tiếng Hy Lạp khác.[cần dẫn nguồn]
Hy Lạp: 400.000 người nói
Thổ Nhĩ Kỳ: Không biết (chắc chắn hơn 5.000)
Tình trạng chính thức > Hy Lạp

Ở Hy Lạp, tiếng Pontos không có địa vị chính thức, giống như tất cả các phương ngữ Hy Lạp khác.
Tình trạng chính thức > Liên Xô

Về mặt lịch sử, tiếng Hy Lạp Pontos là ngôn ngữ trên thực tế của dân tộc thiểu số Hy Lạp tại Liên Xô, mặc dù tại Πανσυνδεσμιακή Σύσκεψη (Pansyndesmiakí Sýskepsi, Tất cả-Hội nghị Liên minh) của năm 1926, tổ chức bởi trí thức Hy Lạp và Liên Xô, quyết định rằng tiếng Hy Lạp Demotic nên là ngôn ngữ chính thức của cộng đồng.
Sau đó, sự hồi sinh của bản sắc Hy Lạp ở Liên Xô và nước Nga hậu Cộng sản đã chứng kiến một sự chia rẽ mới về vấn đề Rumaiic so với Demotic. Một nỗ lực mới để bảo tồn ý thức về bản sắc dân tộc Rumaiic bắt đầu vào giữa những năm 1980. Học giả người Ukraine, ông Andriy Biletsky đã tạo ra một bảng chữ cái Slavonic mới, nhưng mặc dù một số nhà văn và nhà thơ sử dụng bảng chữ cái này, dân cư của khu vực hiếm khi sử dụng nó.
Văn hóa

Ngôn ngữ này có truyền thống truyền miệng phong phú và các văn hoá dân gian và bài hát Pontos đặc biệt phổ biến ở Hy Lạp. Ngoài ra còn có một số ít sản phẩm của văn học hiện đại bằng tiếng Pontos, bao gồm các tập thơ (trong đó các nhà văn nổi tiếng nhất là Kostas Diamantidis), tiểu thuyết và album truyện tranh Asterix. Giới trẻ thường nói tiếng Hy Lạp chuẩn như ngôn ngữ đầu tiên của họ. Việc sử dụng tiếng Pontos đã được người nói ở Bắc Mỹ duy trì nhiều hơn ở Hy Lạp.
Chữ viết

Ở Hy Lạp, tiếng Pontos được viết bằng bảng chữ cái Hy Lạp, với các dấu phụ: σ̌ ζ̌ ξ̌ ψ̌ cho /ʃ ʒ kʃ pʃ/, α̈ ο̈ cho [æ ø] (âm vị /ia io/). Ở Thổ Nhĩ Kỳ, nó được viết bằng bảng chữ cái Latinh theo các quy ước của Thổ Nhĩ Kỳ. Ở Nga, nó được viết bằng bảng chữ cái Kirin.