Đàn nguyệt
Lịch sử ra đời

Theo truyền thống, nhạc cụ được phát minh ở Trung Quốc trong triều đại Tần thế kỷ thứ 3 đến thế kỷ thứ 5. Tổ tiên của đàn nguyệt là đàn nguyễn.
Trước khi đàn nguyễn ra đời, theo giả thiết khảo cứu từ những bức bích hoạ trong hang Mạc Cao của tỉnh Đôn Hoàng, Trung Quốc có một loại nhạc cụ với thùng đàn tròn và mặt đàn bằng gỗ không chứa lỗ thoát âm, cần dài không có phím, 4 chốt và 4 dây tơ (có 4 lỗ trên chốt đàn xuyên ngang qua 2 bên thành đàn của đầu đàn để mắc 2 dây, như vậy loại đàn này sử dụng dây kép). 
Đàn nguyễn có thể có lịch sử hơn 2.000 năm, hình thức sớm nhất có thể là Tần tỳ bà, sau đó được phát triển thành nguyễn huyền (được đặt tên theo Nguyễn Hàm), rút ​​ngắn thành nguyễn. Trong các văn bản cổ của Trung Quốc từ thời Hán đến nhà Đường, thuật ngữ tỳ bà  được sử dụng như một thuật ngữ chung cho một số hợp âm được gảy, bao gồm cả đàn nguyễn, do đó không nhất thiết có nghĩa giống như cách sử dụng hiện đại của tỳ bà chỉ đề cập đến các nhạc cụ có thân hình quả lê. Theo Biên niên sử tỳ bà (琵琶赋, Hán Việt: tỳ bà phú) của Phụ Huyền (傅玄) của Thời Tây Tấn, tỳ bà được thiết kế sau khi sửa đổi các nhạc cụ dây khác của Trung Quốc thời đó như đàn tam thập lục Trung Quốc, đàn tranh và đàn trúc, hoặc không hầu (箜篌 -đàn hạc Trung Quốc). Tuy nhiên, người ta tin rằng đàn nguyễn có thể đã được hậu duệ của một nhạc cụ gọi là huyền đào (弦鼗) mà được xây dựng bởi người lao động trên Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc trong thời gian cuối triều đại nhà Tần (do đó tên Tần tỳ bà) sử dụng dây kéo dài trên cán của chiếc trống. Về sau,  biến thể của huyền đào được gọi là song thanh (雙清) hay song vận (雙韻) với thùng đàn hình tròn hoặc bát giác làm từ gỗ gụ, cần đàn có phím thủy ba (水波) và 4 chốt 4 dây.
Các tiền đề của đàn nguyễn trong triều đại nhà Tần (221 TCN - 206 TCN), tức là đàn tỳ bà thời Tần, đã có một chặng đường dài, cầm đàn thẳng với thùng đàn tròn trái ngược với thùng đàn hình nửa quả lê vốn là hình dạng dành cho đàn tỳ bà của các triều đại sau này. Tên của "tỳ bà" được liên kết với "đàn khiêu" (彈
挑) - một kỹ thuật tay phải để chơi một nhạc cụ dây gảy. "Tỳ" (琵), có nghĩa là "đàn" (彈), là chuyển động đi xuống của việc gảy dây. "Bà" (琶), có nghĩa là "khiêu" (挑), là chuyển động đi lên của việc nhấn dây.
Tên hiện tại của Tần tỳ bà, từ "nguyễn", không được đặt cho đến thời nhà Đường (thế kỷ thứ 8). Trong triều đại của Hoàng hậu Võ Tắc Thiên (khoảng 684-704 sau Công nguyên), một nhạc cụ bằng đồng trông giống như  Tần tỳ bà được phát hiện trong một ngôi mộ cổ ở Tứ Xuyên. Nó có 13 phím đàn và thùng đàn tròn. Người ta tin rằng đó là nhạc cụ mà nhạc sĩ thời Đông Tấn (東晉) là Nguyễn Hàm thích chơi. Nguyễn Hàm là một học giả trong Tam Quốc Thời kỳ Đông Tấn (thế kỷ thứ 3). Ông và sáu học giả khác không thích chính quyền tham nhũng, vì vậy họ tập trung tại một khu rừng tre ở Shanyang (Sơn Dương), nay thuộc tỉnh Hà Nam). Họ uống rượu, viết thơ, chơi nhạc và tận hưởng cuộc sống đơn giản. Nhóm được biết đến với tên Trúc lâm thất hiền (林七賢).  Vì Nguyễn Hàm là một chuyên gia và nổi tiếng khi chơi một nhạc cụ trông giống như tần cầm, nên nhạc cụ được đặt theo tên ông khi tần cầm được tìm thấy trong một ngôi mộ trong thời nhà Đường. Các ruan đã được sử dụng để được gọi là ruanxian, nhưng ngày nay nó được rút ngắn thành nguyễn (阮).
Cũng trong thời nhà Đường, một chiếc nguyễn huyền đã được đưa đến Nhật Bản từ Trung Quốc. Bây giờ đàn nguyễn này vẫn được lưu trữ trong Shosoin của Bảo tàng Quốc gia Nara ở Nhật Bản. Các cây đàn nguyễn này được làm bằng gỗ đàn hương đỏ và trang trí với khảm xà cừ. Các loại  cổ đại của đàn nguyễn cho thấy rằng diện mạo của nó ngày nay đã không thay đổi nhiều kể từ thế kỷ thứ 8. Cũng từ đàn nguyễn nên một số dân tộc thiểu số ở Trung Quốc và Việt Nam có loại đàn tròn gọi là  "hó tờ" (theo cách gọi của dân tộc Pa Dí ở Việt Nam) và các dân tộc Trung Quốc gọi là Di tộc tứ huyền cầm (彝族四弦琴) hoặc là Di tộc nguyệt cầm (彝族月琴), còn người H'Mông ở Trung Quốc gọi là Miêu tộc tứ huyền (苗族四弦).
Ngày nay, mặc dù đàn nguyễn chưa bao giờ phổ biến như tỳ bà và đàn nguyễn đã được chia thành nhiều nhạc cụ nhỏ hơn và được biết đến nhiều hơn trong vài thế kỷ gần đây, như nguyệt cầm và tần cầm, nguyệt cầm, không có lỗ âm thanh, hiện được sử dụng chủ yếu trong nhạc đệm Bắc Kinh. Tần cầm và đàn nguyệt lúc bấy giờ là hai loại nhạc cụ trong nhóm đàn nguyễn thịnh hành ở Quảng Đông (廣東) và Triều Châu (潮州). Riêng người Triều Tiên có loại đàn nguyệt là wolgeum (Hangul:월금, gồm 4 dây và 13 phím. Đầu đàn hình lá liễu nhọn, hốc luồn dây có 4 chốt chỉnh dây; cần đàn dài và thẳng. Nó được tìm thấy trong các bức tranh tường của Cao Câu Ly và được sử dụng trong âm nhạc truyền thống, cùng với đàn Hyang bipa (Hương tỳ bà), đàn tam thập lục yanggeum và sáo trúc dọc danso trong dàn nhạc Hyangak (hương nhạc Triều Tiên) và Nhã nhạc Triều Tiên, nhất là nhạc phẩm Thọ duyên trường chi khúc (수연장 지곡).