stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Anatole France
Tác phẩm

Poèmes dorés (Những câu thơ vàng, 1873), thơ
Les Noces corinthiennes (Đám cưới ở Corinthe, 1876), kịch thơ
Jocaste et Le Chat maigre (Jocaste và con mèo gầy, 1879), truyện
Le Crime de Sylvestre Bonnard, membre de l'Institut (Tội ác của Sylvestre Bonnard, 1881), tiểu thuyết
Les Désirs de Jean Servien (Những khát vọng của Jean Servien) 1872-1882), tiểu thuyết
Le Livre de mon ami (Sách của bạn tôi, 1885), hồi ký
Balthasar (1889), truyện ngắn
La vie littéraire (Đời sống văn học, 1888-1892), phê bình văn học, 4 tập
Thaïs (1890) tiểu thuyết
L'Étui de nacre (Chiếc rương xà cừ, 1892), tập truyện
La Rôtisserie de la reine Pédauque (Cửa hàng thịt quay của nữ hoàng Pédauque, 1893), tiểu thuyết
Les Opinions de Jérôme Coignard (Những ý kiến của Jêrôme Coignard, 1893), tiểu thuyết
Le Lys rouge (Bông huệ đỏ, 1894), tiểu thuyết
Le Jardin d'Épicure (Vườn Epicure, 1894), tập cách ngôn
Le puits de Sainte Claire (Cái giếng của Thánh nữ Claire, 1895), tập truyện
Pierre Nozière (1899), hồi kí
L'histoire contemporaine (Chuyện thời nay), gồm 4 tiểu thuyết:
L'Orme du mail (Cây đu trên đường dạo chơi, 1897),
Le Mannquin d'osier (Hình người bằng cây liễu, 1897),
L'Anneau d'amethyste (Chiếc nhẫn tử thạch anh, 1899) và
Monsieur Bergeret à Paris (Ông Bergeret ở Paris, 1901)
Clio (1900), tập truyện
Opinions sociales (Dư luận xã hội, 1902), tiểu luận
L'Affaire Crainquebille (Vụ việc Crainquebille, 1901), truyện ngắn, năm 1903 chuyển thể thành vở kịch Crainquebille
L'église et la république (Nhà thờ và nền cộng hòa, 1904), tiểu luận
Crainquebille, Putois Riquet et plusieurs autres récits profitables (Crainquebille, Putois, Riquet và những câu chuyện có ích khác, 1904), tập truyện ngắn
Sur la piere blanche (Trên phiến đá trắng, 1905), tiểu thuyết
Ver les temps meilleurs (Hướng đến những thời tốt đẹp hơn, 1906), tiểu luận
L'Île des Pingouins (Đảo chim cánh cụt, 1908), tiểu thuyết
Vie de Jeanne d'Arc (Đời Jeanne d'Arc, 1908), truyện danh nhân lịch sử
Les Sept Femmes de Barbe bleue et autres contes merveilleux (Bảy người vợ của Râu Xanh, 1909), tập truyện
Les Dieux ont soif (Các hung thần lên cơn khát, 1912), tiểu thuyết
Le Génie latin (Thần Latin, 1913), tiểu luận
La Révolte des anges (Thiên thần nổi loạn, 1914), tiểu thuyết
Sur la voie glorieuse (Trên đường vinh quang, 1915), tập tiểu luận
Ce que disent nos morts (Những người bị giết của chúng ta nói gì, 1916), tập tiểu luận
Le Petit Pierre (Pierre bé nhỏ, 1918), hồi ký
La Vie en fleur (Cuộc sống nở hoa, 1922), hồi ký
Les dialogues sous la rose (Đối thoại dưới hoa hồng, 1917-1924, in năm 1925), tiểu luận triết học
Woodwardia radicans

| Woodwardia radicans |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida /  Pteridopsida (disputed)
Bộ (ordo): Polypodiales
(không phân hạng): Eupolypods II
Họ (familia): Blechnaceae
Chi (genus): Woodwardia
Loài (species): W. radicans
Danh pháp hai phần
Woodwardia radicans (L.) Sm. 
Woodwardia radicans là một loài thực vật có mạch trong họ Blechnaceae. Loài này được (L.) Sm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1793.
Chú thích

↑  “International Plant Names Index (IPNI) - Woodwardia radicans”. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2013.
↑  The Plant List (2010). “Woodwardia radicans”. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2013.
Tipula atrosetosa

| Tipula atrosetosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Tipula
Loài (species): T. atrosetosa
Danh pháp hai phần
Tipula atrosetosa Alexander, 1961 
Tipula atrosetosa là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
23732 Choiseungjae

23732 Choiseungjae là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1288.5373330 ngày (3.53 năm).
Nó được phát hiện ngày 21 tháng 4 năm 1998.
USS Astoria (CL-90)

Về những tàu chiến Hoa Kỳ khác mang cùng tên, xin xem USS Astoria.
| --- | --- |
Tàu tuần dương USS Astoria trên đường đi, khoảng năm 1947
Lịch sử
Hoa Kỳ
Tên gọi:  USS Astoria
Đặt tên theo:  Astoria, Oregon, đặc biệt là nhằm tưởng niệm tàu tuần dương hạng nặng Astoria (CA-34)
Xưởng đóng tàu:  William Cramp and Sons Shipbuilding Co., Philadelphia, Pennsylvania
Đặt lườn:  6 tháng 9 năm 1941
Hạ thủy:  6 tháng 3 năm 1943
Người đỡ đầu:  Bà Robert Lucas
Nhập biên chế:  17 tháng 5 năm 1944
Xuất biên chế:  1 tháng 7 năm 1949
Xóa đăng bạ:  1 tháng 11 năm 1969
Danh hiệu và phong tặng:  5 × Ngôi sao chiến trận
Số phận:  Bị bán để tháo dỡ 12 tháng 1 năm 1971
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  lớp Cleveland
Kiểu tàu:  Tàu tuần dương hạng nhẹ
Trọng tải choán nước:   11.800 tấn Anh (12.000 t) (tiêu chuẩn);  14.131 tấn Anh (14.358 t) (đầy tải) 
Chiều dài:   600 ft (180 m) (mực nước);  608 ft 4 in (185,42 m) (chung) 
Sườn ngang:  66 ft 4 in (20,22 m)
Chiều cao:  113 ft (34 m)
Mớn nước:   20 ft 6 in (6,25 m) (trung bình);  25 ft (7,6 m) (tối đa) 
Công suất lắp đặt:   4 × nồi hơi ống nước Babcock & Wilcox đốt dầu, áp lực 634 psi;  công suất 100.000 hp (75.000 kW) 
Động cơ đẩy:   4 × turbine hơi nước hộp số General Electric;  4 × trục 
Tốc độ:  32,5 hải lý trên giờ (60,2 km/h; 37,4 mph)
Tầm xa:  14.500 nmi (26.850 km; 16.690 mi) ở tốc độ 15 hải lý trên giờ (28 km/h; 17 mph)
Thủy thủ đoàn tối đa:   1.255   70 sĩ quan,   1.115 thủy thủ  
Vũ khí:   12 × pháo 6 in (150 mm)/47 caliber trên tháp pháo ba nòng Mark 16 (4×3);  12 × pháo đa dụng 5 in (130 mm)/38 caliber (6×2);  28 × pháo phòng không Bofors 40 mm (4×4, 6×2);  10 × pháo phòng không Oerlikon 20 mm 
Bọc giáp:   đai giáp: 3,25–5 in (83–127 mm);  vách ngăn: 5 in (130 mm);  sàn tàu: 2 in (51 mm);  tháp pháo:   6,5 in (165 mm) mặt trước,  3 in (76 mm) nóc,  3 in (76 mm) mặt hông,  1,5 in (38 mm) mặt sau;  bệ tháp pháo: 6 in (150 mm);  tháp chỉ huy: 2,25–5 in (57–127 mm) 
Máy bay mang theo:  4 × thủy phi cơ SOC Seagull
Hệ thống phóng máy bay:  2 × máy phóng
USS Astoria (CL-90) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Cleveland của Hải quân Hoa Kỳ được hoàn tất vào giai đoạn cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ ba của Hải quân Mỹ được đặt cái tên này, theo tên thành phố Astoria thuộc tiểu bang Oregon, nhưng đặc biệt là nhằm tưởng nhớ chiếc tàu tuần dương hạng nặng tiền nhiệm cùng tên. Astoria đã phục vụ thuần túy tại Mặt trận Thái Bình Dương từ khi nhập biên chế cho đến khi chiến tranh kết thúc. Giống như hầu hết các tàu chị em cùng lớp, nó xuất biên chế không lâu sau đó, được đưa về lực lượng dự bị và không bao giờ phục vụ trở lại. Con tàu bị bán để tháo dỡ vào năm 1971. Astoria được tặng tưởng năm Ngôi sao chiến trận cho thành tích hoạt động trong Thế Chiến II.
Thiết kế và chế tạo

Bài chi tiết: Cleveland (lớp tàu tuần dương)
Thiết kế và chế tạo > Thiết kế

Lớp Cleveland được thiết kế nhằm mục đích gia tăng tầm xa hoạt động, tăng cường hỏa lực phòng không và sự bảo vệ chống ngư lôi so với các tàu tuần dương Hoa Kỳ trước đây. Cho dù kém hơn ba nòng pháo 6-inch so với những chiếc lớp Brooklyn dẫn trước, hệ thống kiểm soát hỏa lực mới và tiên tiến hơn giúp cho lớp Cleveland có được ưu thế về hỏa lực trong chiến đấu thực tế. Tuy nhiên việc tăng cường thêm dàn hỏa lực phòng không hạng nhẹ cho đến cuối Thế Chiến II khiến các con tàu bị nặng đầu đáng kể.
Thiết kế và chế tạo > Chế tạo

Astoria được đặt lườn như là chiếc USS Wilkes-Barre vào ngày 6 tháng 9 năm 1941 tại xưởng tàu của hãng William Cramp and Sons Shipbuilding Co. tại Philadelphia, Pennsylvania, nhưng được đổi tên sau đó nhằm tưởng nhớ chiếc tàu tuần dương hạng nặng Astoria (CA-34) vốn đã bị đánh chìm trong trận chiến đảo Savo vào ngày 9 tháng 8 năm 1942. Nó được hạ thủy vào ngày 6 tháng 3 năm 1943, được đỡ đầu bởi bà Robert Lucas, phu nhân chủ bút của tờ báo Astorian-Budget, và được cho nhập biên chế tại Xưởng hải quân Philadelphia vào ngày 17 tháng 5 năm 1944 dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng, Đại tá Hải quân George Carroll Dyer.
Lịch sử hoạt động > Sau chiến tranh

Trong mười tháng tiếp theo, Astoria tuần tra dọc theo bờ biển Thái Bình Dương của Bắc Mỹ, từ San Diego ở phía Nam cho đến Vancouver ở phía Bắc. Vào ngày 15 tháng 10 năm 1946, Astoria khởi hành từ San Pedro cho chuyến đi đến khu vực Trung Mỹ. Đi ngang Trân Châu Cảng, nó đi đến Guam thuộc quần đảo Mariana vào ngày 2 tháng 11. Nó hoạt động tại khu vực Mariana, thường xuyên viếng thăm cả Guam lẫn Saipan cho đến giữa tháng 2 năm 1948. Vào ngày 19 tháng 2, nó rời Guam, đi ngang qua Kwajalein thuộc quần đảo Marshall, rồi ghé Trân Châu Cảng trước khi đi vào cảng San Diego vào ngày 24 tháng 3. Tại đây, nó tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ tuần tra dọc theo bờ biển Thái Bình Dương cho đến tháng 10 năm 1948.
Ngày 1 tháng 10, Astoria hướng sang Viễn Đông. Nó dừng lại tại Trân Châu Cảng trong 3 ngày trước khi tiếp tục đi đến Thanh Đảo thuộc Trung Quốc, đến nơi vào ngày 29 tháng 10. Trong gần 4 tháng, nó đã tuần tra tại các vùng biển châu Á, viếng thăm các cảng Incheon và Pusan thuộc Triều Tiên, Sasebo và Yokosuka ở Nhật Bản cùng Thượng Hải và Thanh Đảo thuộc Trung Quốc. Ngày 16 tháng 2 năm 1949, Astoria rời Yokosuka quay trở về Hoa Kỳ. Sau chặng ghé lại Trân Châu Cảng như thường lệ, nó về đến San Francisco vào ngày 8 tháng 3. Tại đây vào ngày 1 tháng 7 năm 1949, Astoria được cho xuất biên chế và neo đậu cùng với đội San Francisco thuộc Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương.
Nó tiếp tục ở lại đây cho đến ngày 20 tháng 5 năm 1958 khi được chuyển sang đội San Diego. Chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ tiếp tục bị bỏ không thêm 11 năm nữa; cho đến ngày 1 tháng 11 năm 1969, tên của nó được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân. Cuối cùng vào ngày 12 tháng 1 năm 1971, nó bị bán cho hãng Nicolai Joffe Corporation tại Beverly Hills, California để tháo dỡ.
Phần thưởng

Astoria được tặng tưởng năm Ngôi sao chiến trận cho thành tích hoạt động trong Thế Chiến II.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
 


| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Dãi băng Hoạt động Tác chiến | Dãi băng Hoạt động Tác chiến | Huân chương Phục vụ Trung Hoa | Huân chương Phục vụ Trung Hoa |
| Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ | Huân chương Chiến dịch Châu Á-Thái Bình Dương với 5 Ngôi sao Chiến trận | Huân chương Chiến dịch Châu Á-Thái Bình Dương với 5 Ngôi sao Chiến trận | Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II |
| Huân chương Phục vụ Chiếm đóng Hải quân | Đơn vị Tuyên dương Tổng thống Philippine | Đơn vị Tuyên dương Tổng thống Philippine | Huân chương Giải phóng Philippine  với 2 Ngôi sao Chiến trận |
Trigonostemon quocensis

| Trigonostemon quocensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Trigonostemon
Loài (species): T. quocensis
Danh pháp hai phần
Trigonostemon quocensis Gagnep. 
Trigonostemon quocensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Gagnep. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1922 publ. 1923.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Trigonostemon quocensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
23717 Kaddoura

23717 Kaddoura là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1238.0318430 ngày (3.39 năm).
Nó được phát hiện ngày 31 tháng 3 năm 1998.
Tipula atuntzuensis

| Tipula atuntzuensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Tipula
Loài (species): T. atuntzuensis
Danh pháp hai phần
Tipula atuntzuensis Edwards, 1928 
Tipula atuntzuensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
Tàu đệm khí

Tàu đệm khí là loại tàu có bộ phận tạo ra một lực đẩy tàu lên cách mặt đất,mặt nước một khoảng cách nhất định.Tàu di chuyển được nhờ lực đẩy của động cơ hay cánh quạt.Nguyên lí hoạt động của tàu đệm khí là dùng một luồng khí nén áp lực cao nâng con tàu lên, không tiếp xúc với mặt đất (mặt nước)
Lợi thế tàu đệm khí là chi phí xây dựng thấp hơn tàu đệm từ. Nhược điểm của loại tàu này là phải duy trì liên tục năng lượng để giữ cho tàu nâng lên và tàu có thể bị ảnh hưởng của gió, nhiễu loạn không khí, và thời tiết. Trong khi tàu bay lên từ tính có thể hoạt động trong chân không để giảm thiểu sức cản không khí, việc đào tạo hiệu ứng mặt đất phải hoạt động trong bầu khí quyển một để cho các đệm không khí để tồn tại. So với tàu đệm từ trường thì tàu đệm khí có thể làm người trải nghiệm không thực sự hài lòng khi trời nóng & tốc độ của nó còn hạn chế. Nó chỉ thích hợp cho nhu cầu sử dụng của các cư dân nước đang phát triển. Bởi vì nó quá nặng nên rất bất tiện cho việc gỡ bỏ, bảo trì. Năng lượng nó dùng sẽ được cải thiện hay thay đổi nếu muốn loại tàu này thực sự phổ biến hơn.
Trong quân đội việc sử dụng tàu đệm khí trở nên thuận tiện và dễ dàng hơn so với việc sử dụng các phương tiện đổ bộ khác bởi tính năng ưu việt ở chỗ tàu đệm khí vừa có thể dùng ở cả trên cạn và dưới nước nên đổ bộ quân sẽ nhanh chóng hơn.
I. Tàu đệm khí mặt nước hoặc hỗn hợp:
Sự ra đời và Nguyên Lý Cơ Bản Nguyên lý của tàu đệm khí tình cờ được Nhà sáng chế người Anh - Sir Christopher Cockerell phát hiện và trình bày bằng một hộp thiếc đựng thức ăn của mèo kết hợp với chiếc máy hút bụi. Việc tạo ra một lớp đệm không khí phía bên dưới có thể làm cho vật thể nâng cao khỏi bề mặt, và do đó, nếu có lực đẩy/kéo theo phương ngang tác dụng vào, sẽ làm cho vật thể chuyển động với lực ma sát rất nhỏ (là ma sát với không khí, không trực tiếp với bề mặt), lúc này chuyển động của vật thể (hay phương tiện) gần như bay là là sát với bề mặt. Do nguyên lý hoạt động không chạm bề mặt, tàu đệm khí thường là các phương tiện có thể chuyển động trên nhiều bề mặt khác nhau (chủ yếu là bề mặt phẳng, không gồ ghề có độ dốc không lớn, ví dụ như mặt nước, mặt cát hay đất phẳng). Trong ứng dụng thực tế, tàu đệm khí được sử dụng nhiều nhất cho các tàu đổ bộ quân sự, có thể chạy trên mặt nước và cả trên mặt đất phẳng. Trong ứng dụng vận chuyển hành khách thương mại, nổi tiếng nhất trong các loại tàu đệm khí chính là các tàu/phà đệm khí vận chuyển hành khách nối liền miền Nam nước Anh và miền Bắc nước Pháp (qua eo biển Măng-sơ).
Thiết kế thực tế các tàu đệm khí nước: Các tàu đệm khí mặt nước thông thường sử dụng một lớp đệm bằng khí nén phía dưới đáy tàu, được tạo ra khi thổi khí nén bằng các máy bơm rất mạnh vào phầ đáy được bao quanh bởi một lớp vành để ngăn khí nén thoát ra ngoài. Khi tàu được nâng lên, người ta sẽ sử dụng các động cơ đẩy cánh quạt để đẩy tàu di chuyển.
Duke Hospital PRT
Aneura goebeliana

| Aneura goebeliana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Metzgeriales
Họ (familia): Aneuraceae
Chi (genus): Aneura
Loài (species): A. goebeliana
Danh pháp hai phần
Aneura goebeliana Stephani, 1917 
Aneura goebeliana là một loài rêu trong họ Aneuraceae. Loài này được Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Aneura goebeliana”. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2014.
USS Atlanta (CL-51)

Về những tàu chiến Hoa Kỳ khác mang cùng tên, xin xem USS Atlanta.
| --- | --- |
USS Atlanta (CL-51)Tàu tuần dương hạng nhẹ USS Atlanta
Lịch sử
Hoa Kỳ
Tên gọi:  USS Atlanta
Đặt tên theo:  Atlanta, Georgia
Xưởng đóng tàu:  Federal Shipbuilding and Drydock Co., Kearny, New Jersey
Đặt lườn:  22 tháng 4 năm 1940
Hạ thủy:  6 tháng 9 năm 1941
Người đỡ đầu:  bà Margaret Mitchell
Nhập biên chế:  24 tháng 12 năm 1941
Xóa đăng bạ:  13 tháng 1 năm 1943
Danh hiệu và phong tặng:   Đơn vị Tuyên dương Tổng thống;  5 × Ngôi sao Chiến trận 
Số phận:  Bị đánh chìm trong trận Hải chiến Guadalcanal, ngày 13 tháng 11 năm 1942
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Lớp tàu tuần dương Atlanta
Kiểu tàu:  Tàu tuần dương hạng nhẹ
Trọng tải choán nước:   6.718 tấn Anh (6.826 t) (tiêu chuẩn);  7.400 tấn Anh (7.500 t) (đầy tải) 
Chiều dài:   530 ft (160 m) (mực nước);  541 ft (165 m) (chung) 
Sườn ngang:  52 ft 10 in (16,10 m)
Mớn nước:  20 ft 6 in (6,25 m)
Công suất lắp đặt:   8 × nồi hơi , áp lực 665 psi;  công suất 75.000 shp (55.927 kW) 
Động cơ đẩy:   2 × turbine hơi nước hộp số;   2 × trục 
Tốc độ:   32,5 hải lý trên giờ (60 km/h)(thiết kế);  33,6 hải lý trên giờ (62 km/h) (thử máy) 
Tầm xa:  8.500 hải lý (15.700 km) ở tốc độ 15 hải lý trên giờ (28 km/h)
Thủy thủ đoàn tối đa:   35 sĩ quan,  638 thủy thủ 
Vũ khí:   16 × pháo 5 in (130 mm)/38 caliber (8×2);  16 × pháo 1,1 in (28 mm)/75 caliber (4×4);  6 × pháo phòng không Oerlikon 20 mm/70 caliber;  8 × ống phóng ngư lôi 21 inch (533 mm) (2×4) 
Bọc giáp:   đai giáp: 1,1–3,75 in (28–95 mm);  sàn tàu: 1,25 in (32 mm);  tháp pháo: 1,25 in (32 mm);  tháp chỉ huy: 2,5 in (64 mm) 
USS Atlanta (CL-51) là một tàu tuần dương hạng nhẹ của Hải quân Hoa Kỳ, là chiếc dẫn đầu của lớp tàu tuần dương Atlanta từng phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ ba của Hải quân Mỹ được đặt cái tên này, theo tên thành phố Atlanta thuộc tiểu bang Georgia; lớp tàu này được thiết kế để cung cấp sự bảo vệ phòng không cho các đội đặc nhiệm hải quân. Atlanta đã phục vụ dưới vai trò này trong các trận Midway và Đông Solomons, và đã bị đánh chìm trong một hoạt động tác chiến ban đêm vào ngày 13 tháng 11 năm 1942, trong trận Hải chiến Guadalcanal. Atlanta được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Tổng thống, cùng với năm Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế chiến II.
Thiết kế và chế tạo

Bài chi tiết: Atlanta (lớp tàu tuần dương)
Thiết kế và chế tạo > Thiết kế

Là chiếc mở đầu của một lớp tàu mới, toàn bộ dàn pháo chính 5 in (127 mm) của Atlanta là những khẩu pháo đa dụng (DP: dual-purpose), có thể sử dụng chống lại cả mục tiêu trên không lẫn trên mặt, bắn được đầu đạn pháo công phá, đạn xuyên thép và đạn kíp nổ tiếp cận chống máy bay. Ngoài ra, lớp Atlanta cũng là lớp tàu tuần dương Mỹ duy nhất trong Thế chiến II được trang bị ống phóng ngư lôi.
Những chiếc trong lớp Atlanta có vỏ giáp yếu, khiến chúng trở thành những hạm tàu nổi chiến đấu kém so với tàu tuần dương hạng nhẹ tiêu biểu. Ở góc độ vũ khí, lớp Atlanta gần giống một tàu khu trục, khi được trang bị cỡ pháo 5 in (130 mm) thay vì 6 in (152 mm) trên một tàu tuần dương hạng nhẹ; nhưng với chiều dài trên 500 ft (150 m) kết hợp với dàn pháo chính đến 16 khẩu 5 in (127 mm) (giảm xuống còn 12 đối với những chiếc trễ hơn trong lớp), chúng được xem là những tàu tuần dương hạng nhẹ, trong khi tàu khu trục tiêu biểu vào thời đó chỉ mang năm hoặc sáu khẩu pháo 5 in (130 mm). Mặc dù có vỏ giáp yếu hơn so với tàu tuần dương hạng nhẹ, chúng vẫn có vỏ giáp dày hơn so với tàu khu trục, vốn được cho là được bảo vệ kém.
Thiết kế và chế tạo > Vũ khí trang bị

Atlanta được trang bị tám tháp pháo 5 in (130 mm) nòng đôi, bố trí trên một cấu hình độc đáo; gồm ba tháp pháo phía trước và ba tháp pháo phía sau ngay trên trục dọc và với chiều cao tăng dần theo kiểu bắn thượng tầng, cung cấp một dáng vẽ đối xứng với một khoảng trống trong cấu trúc thượng tầng; ngoài ra, phía sau còn có một tháp pháo mỗi bên mạn, lên tổng cộng 16 tháp pháo 5 inch. Góc bắn của các khẩu đội phía trước và phía sau giao nhau với một góc rất giới hạn, cho phép nó có một góc bắn 60° cho mọi tháp pháo bắn qua mạn, ngoài trừ các tháp pháo mạn. Vì Atlanta chỉ có thể xoay các khẩu pháo trong phạm vi góc bắn hẹp đó, khả năng đối đầu với các mục tiêu hạm nổi bị giới hạn. Dù sao, các góc bắn phù hợp lý tưởng để đối đầu máy bay, với tối thiểu sáu khẩu pháo sẵn sàng ở mọi góc độ.
Thiết kế và chế tạo > Chế tạo

Atlanta được đặt lườn vào ngày 22 tháng 4 năm 1940 bởi hãng Federal Shipbuilding and Drydock Co. tại Kearny, New Jersey. Con tàu được hạ thủy vào ngày 6 tháng 9 năm 1941, được đỡ đầu bởi nữ văn sĩ Margaret Mitchell, tác giả cuốn tiểu thuyết nổi tiếng Cuốn theo chiều gió. Nó được cho nhập biên chế tại Xưởng hải quân New York vào ngày 24 tháng 12 năm 1941 dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng, Đại tá Hải quân Samuel P. Jenkins.
Lịch sử hoạt động > Các hoạt động ban đầu

Sau khi hoàn tất việc trang bị, Atlanta tiến hành chạy thử máy huấn luyện cho đến ngày 13 tháng 3 năm 1942, trước tiên là tại vịnh Chesapeake và sau đó tại vịnh Casco, Maine; sau đó nó quay lại Xưởng hải quân New York thực hiện các hiệu chỉnh và sửa chữa sau thử máy. Được đánh giá "sẵn sàng hoạt động xa" vào ngày 31 tháng 3, chiếc tàu tuần dương mới rời New York hướng đến vùng kênh đào Panama vào ngày 5 tháng 4, đi đến Cristobal vào ngày 8 tháng 4. Nó băng qua kênh đào và rời Balboa vào ngày 12 tháng 4 với nhiệm vụ trinh sát tìm mọi dấu hiệu hoạt động của đối phương tại đảo Clipperton, một đảo san hô cằn cỗi không có người ở cách 670 mi (1.080 km) về phía Tây Nam Acapulco, México, trên đường đi đến quần đảo Hawaii. Không phát hiện được gì, cuối cùng nó đến Trân Châu Cảng vào ngày 23 tháng 4.
Lịch sử hoạt động > Trận Midway

Ngắt quãng giai đoạn ngắn lưu lại vùng biển Hawaii bằng một cuộc thực tập phòng không ngoài khơi Oahu vào ngày 3 tháng 5, Atlanta cùng với tàu khu trục McCall lên đường vào ngày 10 tháng 5 hộ tống cho các chiếc Rainier và Kaskaskia đi Nouméa, New Caledonia. Ngày 16 tháng 5, nó gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 16 dưới quyền chỉ huy của Phó Đô đốc William F. Halsey, được hình thành chung quanh các tàu sân bay Enterprise và Hornet, khi họ quay trở về Trân Châu Cảng. Đơn vị này được triệu hồi trở về vùng biển Hawaii để đối phó với một đòn tấn công của Nhật Bản sắp xảy ra về phía đảo san hô Midway, chúng về đến nơi vào ngày 26 tháng 5.
Atlanta lại lên đường cùng với Lực lượng Đặc nhiệm 16 vào sáng ngày 28 tháng 5. Trong những ngày tiếp theo, nó hộ tống các tàu sân bay khi chúng hoạt động về phía Tây Bắc Midway phòng ngừa sự xuất hiện của đối phương. Khi có báo cáo về sự xuất hiện của chúng ở phía Tây Nam vào sáng ngày 4 tháng 6, Atlanta lên đường hộ tống cho Hornet. Các phi đội từ các tàu sân bay Hoa Kỳ truy tìm lực lượng Nhật Bản, và trong ngày hôm đó, máy bay từ Yorktown và Enterprise tiêu diệt được bốn tàu sân bay Nhật, một tổn thất khó lòng bù đắp. Máy bay Nhật đã hai lần đánh trúng Lực lượng Đặc nhiệm 17, nên chúng gánh chịu toàn bộ sức ép của đối phương. Trong những ngày sau trận Midway, Atlanta tiếp tục nằm trong thành phần hộ tống của Lực lượng Đặc nhiệm 16 cho đến ngày 11 tháng 6, khi đơn vị này được lệnh quay trở về Trân Châu Cảng.
Về đến căn cứ vào ngày 13 tháng 6, ngoại trừ các đợt thực hành phòng không ngắn vào ngày 21 và 25–26 tháng 6, Atlanta ở lại trong cảng nhận đạn dược và tiếp liệu, cùng luân phiên trực chiến cho đến tháng 7 năm 1942. Được đưa vào ụ tàu ngày 2 tháng 7, nó hoàn tất việc bảo trì vào ngày 6 tháng 7, tiếp nối bằng một chương trình bận rộn thực hành tác xạ với mục tiêu giả và bắn phá bờ biển tại khu vực thực tập Hawaii.
Ngày 15 tháng 7 năm 1942, vẫn trong thành phần Lực lượng Đặc nhiệm 16, Atlanta lên đường đi Tongatapu. Thả neo tại Nuku’alofa, Tonga vào ngày 24 tháng 7, nơi nó tiếp nhiên liệu cho tàu khu trục Maury, và rồi nhận nhiên liệu từ chiếc Mobilube, chiếc tàu tuần dương khởi hành cuối ngày hôm đó và gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 16. Ngày 29 tháng 7, khi mọi việc được chuẩn bị nhằm vào việc chiếm đóng Guadalcanal được tiến hành, Atlanta được điều về Lực lượng Đặc nhiệm 61, hộ tống các tàu sân bay khi chúng tung ra các cuộc không kích hỗ trợ cho cuộc đổ bộ ban đầu vào ngày 7–8 tháng 8, Atlanta tiếp tục ở lại tại đây cho đến khi lực lượng tàu sân bay rút lui vào ngày 9 tháng 8. Trong nhiều ngày tiếp theo, nó hoạt động liên tục ngoài biển, được tiếp liệu khi cần thiết trong khi lực lượng đặc nhiệm hoạt động gần Solomons.
Lịch sử hoạt động > Trận hải chiến Guadalcanal

Bài chi tiết: Hải chiến Guadalcanal