stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Dryopteris rossii
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dryopteris rossii”. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2013.
Dino Stalker

| Dino Stalker |
| --- | --- |

Nhà phát triển: Capcom Production Studio 3
Nhà phát hành: Capcom
Giám đốc: Eiro Shirahama
Nhà sản xuất: Tatsuya Minami
Kịch bản: Noboru Sugimura Yasuyuki Suzuki
Âm nhạc: Hiroshi Nakajima Tomoko Matsumoto
Dòng trò chơi: Gun Survivor 
Nền tảng: PlayStation 2
Phát hành: 
Thể loại: Trò chơi bắn súng Light gun
Chế độ chơi: Chơi đơn
Dino Stalker hay còn gọi là Gun Survivor 3: Dino Crisis (Nhật: ガンサバイバー3 ディノクライシス, Hepburn: Gan Sabaibā Surī Dino Kuraishisu?) ở Nhật Bản, là trò chơi điện tử thuộc thể loại bắn súng góc nhìn thứ nhất do hãng Capcom Production Studio 3 phát triển và Capcom phát hành cho hệ máy PlayStation 2 vào ngày 27 tháng 6 năm 2002.
Dino Stalker là một nhánh của dòng game bắn súng light gun Resident Evil nhưng dựa trên cốt truyện của sê-ri Dino Crisis. Dù game có thể chơi bằng các phương tiện khác nhưng nhà sản xuất vẫn khuyến khích người chơi sử dụng khẩu súng light gun kèm theo, đây cũng chính là một trong một số tựa game của Capcom đã cố gắng để thu hẹp khoảng cách giữa các trò chơi dùng khẩu súng light gun và trò chơi truyền thống giúp người chơi đạt được tầm kiểm soát lớn hơn lên chuyển động của họ trong trò chơi.
Dino Stalker là phần thứ ba trong loạt game Gun Survivor của Capcom. Mặc dù các tựa game Gun Survivor là một nhánh của dòng game Resident Evil. Ngoài ra Dino Stalker còn là trò chơi duy nhất trong sê-ri mà không có bất kỳ mối quan hệ nào với dòng Resident Evil. Tiếp theo là Resident Evil: Dead Aim.
Cốt truyện

Trò chơi tập trung vào nhân vật chính là viên Trung úy Mike Wired, người bị bắt trong một cuộc không chiến dữ dội suốt Thế chiến II. Không còn nơi nào để đi, Mike dường như cam chịu cho đến khi anh đột nhiên dịch chuyển vào bầu trời trong 3.000.000s, rồi phải đối mặt trước hiểm họa khôn lường từ những dã thú biết bay thời tiền sử.
Khi anh hạ cánh vào đất liền, anh trông thấy nhiều con khủng long hơn và phải luôn sẵn sàng giáp chiến với chúng bằng bất cứ vũ khí nào mà anh có thể nhặt được. Bất chợt anh thoáng nghe thấy một giọng nói cất lên từ máy bộ đàm bảo anh nên tìm kiếm một cô gái tên là Paula. Khi anh tìm thấy Paula, cô chỉ đơn giản nói một từ "Trinity" trước bầy khủng long đang xuất hiện. Trinity thực sự là một con khủng long (chính xác hơn là Troodon) với thông tin tình báo quan trọng cho biết nó có thể gửi những con khủng long khác tới tấn công người chơi, giống như trong các trận đấu trùm.
Cuối cùng, Mike nhìn thấy Paula bị mắc kẹt trong một khe núi và có thể ra tay cứu giúp cô. Sau khi họ trốn thoát trong một chiếc xe jeep băng qua một thành phố bỏ hoang, tại đây đã tiết lộ rằng người đàn ông nói chuyện với Mike là Dylan Morton từ Dino Crisis 2 và ông cũng chính là cha của Paula.
Sau khi cuộc chiến kết thúc, Mike được trở lại thời kỳ của riêng mình trong cùng chiếc chiến đấu cơ của anh vào lúc đầu game. Một chiếc máy bay đối thủ đã bắn hạ anh, trong khi anh nhảy dù ra, viên đạn được chiếu sắp bắn trúng Mike ngay trước khi Paula dịch chuyển những viên đạn ở nơi khác. Trò chơi kết thúc với cảnh Mike được một chiếc thuyền đi qua cứu vớt lên.
Các loại khủng long

Tyrannosaurus Rex
Carnotaurus
Velociraptor
Troodon (trong game gọi là "Trinity")
Pteranodon
Kronosaurus
Triceratops
Plesiosaurus
Oviraptor
Compsognathus
Đóng nhận

Khi trò chơi được phát hành, tạp chí Famitsu đã chấm cho game số điểm 30/40.
Riepsdorf

| Riepsdorf   |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Huy hiệu
Vị trí của Riepsdorf   thuộc Huyện Ostholstein  
Riepsdorf  
Quốc gia: Đức
Bang: Schleswig-Holstein
Huyện: Ostholstein 
Liên xã: Lensahn 
Chính quyền
 • Thị trưởng: Heinrich Duvenbeck
Diện tích
 • Tổng cộng: 25,81 km2 (997 mi2)
Độ cao: 9 m (30 ft)
Dân số (2021-12-31)
 • Tổng cộng: 912
 • Mật độ: 0,35/km2 (0,92/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+01:00)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 23738
Mã vùng: 04363, 04364, 04366
Biển số xe: OH
Trang web: www.lensahn.de
Riepsdorf là một đô thị thuộc huyện Ostholstein, bang Schleswig-Holstein, Đức.
| x t Xã và đô thị của huyện Ostholstein |
| --- | --- | --- |
|  Ahrensbök  Altenkrempe  Bad Schwartau  Beschendorf  Bosau  Dahme  Damlos  Eutin  Fehmarn  Göhl  Gremersdorf  Grömitz  Großenbrode  Grube  Harmsdorf  Heiligenhafen  Heringsdorf  Kabelhorst  Kasseedorf  Kellenhusen  Lensahn  Malente  Manhagen  Neukirchen  Neustadt  Oldenburg  Ratekau  Riepsdorf  Scharbeutz  Schashagen  Schönwalde  Sierksdorf  Stockelsdorf  Süsel  Timmendorfer Strand  Wangels  |  Ahrensbök  Altenkrempe  Bad Schwartau  Beschendorf  Bosau  Dahme  Damlos  Eutin  Fehmarn  Göhl  Gremersdorf  Grömitz  Großenbrode  Grube  Harmsdorf  Heiligenhafen  Heringsdorf  Kabelhorst  Kasseedorf  Kellenhusen  Lensahn  Malente  Manhagen  Neukirchen  Neustadt  Oldenburg  Ratekau  Riepsdorf  Scharbeutz  Schashagen  Schönwalde  Sierksdorf  Stockelsdorf  Süsel  Timmendorfer Strand  Wangels  |  |
Diusse

| --- | --- |
 Diusse
Diusse

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Nouvelle-Aquitaine
Tỉnh: Pyrénées-Atlantiques
Quận: Pau
Tổng: Garlin
Xã (thị) trưởng: Michèle Plante (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 119–249 m (390–817 ft) (bình quân 142 m (466 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 5,31 km2 (2,05 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 161  (2006)
 - Mật độ: 30/km2 (78/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 64199/ 64330
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Diusse là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.
Saussurea stenolepis

| Saussurea stenolepis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Saussurea
Loài (species): S. stenolepis
Danh pháp hai phần
Saussurea stenolepis Nakai, 1915 
Saussurea stenolepis là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Nakai miêu tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Saussurea stenolepis”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Asar, Ortaköy

| Asar |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
AsarVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Çorum
Huyện: Ortaköy
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 132 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Asar là một xã thuộc huyện Ortaköy, tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 132 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Çorum”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 3 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
Dhanamittanahalli, Chintamani

| Dhanamittanahalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Kolar
Thành phố/thị trấn: Chintamani
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Dhanamittanahalli là một làng thuộc tehsil Chintamani, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Rudgea woronowii

| Rudgea woronowii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Rudgea
Loài (species): R. woronowii
Danh pháp hai phần
Rudgea woronowii Standl. 
Rudgea woronowii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Standl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Rudgea woronowii”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Rinorea cordata

| Rinorea cordata> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Magnoliophyta
Lớp (class): Magnoliopsida
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Violaceae
Chi (genus): Rinorea
Loài (species): R. cordata
Danh pháp hai phần
Rinorea cordata L. B. Smith & Fernandez-Perez 
Rinorea cordata là một loài thực vật thuộc họ Violaceae. Đây là loài đặc hữu của Colombia.
Rhynchopsitta

| Rhynchopsitta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Psittaciformes
Họ (familia): Psittacidae
Chi (genus): Rhynchopsitta
Rhynchopsitta là một chi chim trong họ Psittacidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Rogmocrypta

| Rogmocrypta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Rogmocrypta Simon, 1900
Tính đa dạng 
3 species
Loài điển hình
Chalcoscirtus elegans Simon, 1885 
Các loài
 Xem trong bài.
Rogmocrypta là một chi nhện trong họ Salticidae.
Chú thích

↑  Norman I. Platnick. “The World Spider Catalog, Version 13.5”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Rudgea vareschii

| Rudgea vareschii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Rudgea
Loài (species): R. vareschii
Danh pháp hai phần
Rudgea vareschii Steyerm. 
Rudgea vareschii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Steyerm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1971.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Rudgea vareschii”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Rhynchopyga aurantiaca

| Rhynchopyga aurantiaca> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Rhynchopyga
Loài (species): R. aurantiaca
Danh pháp hai phần
Rhynchopyga aurantiaca
Rhynchopyga aurantiaca là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Robinsonia longimacula

| Robinsonia longimacula> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Robinsonia
Loài (species): R. longimacula
Danh pháp hai phần
Robinsonia longimacula
Robinsonia longimacula là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Rolls-Royce Trent 700

| Trent 700 |
| --- | --- |

Rolls-Royce Trent 700 gắn trên máy bay EgyptAir A330-300
Kiểu: Turbofan
Lược sử hoạt động
Lắp đặt chủ yếu trong: Airbus A330
Lược sử chế tạo
Nhà sản xuất: Rolls-Royce
Lần chạy đầu tiên: 1990
Phát triển thành: Rolls-Royce Trent XWB
Rolls-Royce Trent 700 là một động cơ máy bay Turbofan, phát triển từ chương trình RB211, và là động cơ thứ hai của loạt động cơ Trent.
Rolls Royce Trent 700 trên chiếc Saudia Airbus A330-300
Rudgea viburnoides

| Rudgea viburnoides |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Rudgea
Loài (species): R. viburnoides
Danh pháp hai phần
Rudgea viburnoides (Cham.) Benth. 
Rudgea viburnoides là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Cham.) Benth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1850.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Rudgea viburnoides”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Can thiệp RNA

Lentiviral delivery of designed shRNA's and the mechanism of RNA interference in mammalian cells.
Trong tế bào có nhiều loại RNA khác nhau, mỗi loại đảm nhận một chức năng sinh học riêng biệt. tRNA có chức năng vận chuyển thông tin di truyền. rRNA có chức năng tham gia tổng hợp và vận chuyển protein. mRNA giúp hoàn thiện các phân tử RNA. Ngoài ra RNA còn có các chức năng quan trọng khác. Đặc biệt gần đây các nhà sinh học phân tử đã phát hiện ra chức năng điều hoà biểu hiện gene của RNA.
Kể từ khi khám phá ra RNAi thì việc nghiên cứu cơ chế và ứng dụng của nó ngày càng trở thành một vấn đề lý thú thu hút sự quan tâm của các nhà sinh học góp phần tạo nên cơn sốt "Thế giới RNA – RNA world".
Dòng thông tin di truyền

Theo "Học thuyết trung tâm" (DNA  \rightleftarrows   RNA   \longrightarrow  Protein) thì thông tin di truyền được lưu trữ ở DNA, và để tạo ra protein thì thông tin di truyền được phiên mã thành RNA và được dịch mã thành protein. Bộ gene (gene là một đoạn DNA quy định một tính trạng) của chúng ta có khoảng 30.000 gene. Tuy nhiên không phải mọi thông tin di truyền trên DNA đều dịch mã thành protein, các gene không được dịch mã gọi là non-coding gene. Các non-coding gene này tuy không được dịch mã nhưng lại tham gia vào rất nhiều quá trình trong cơ thể sinh vật như: tạo small RNA (microRNA, RNAi, hcsiRNA, piwiRNA, trans-acting RNA), được sử dụng để định danh, phân loại, tham gia vào cơ chế chống các loại bệnh, chống chịu với tác nhân môi trường,....
Dòng thông tin di truyền > Khái niệm về RNAi trong tế bào

"RNA can thiệp" (RNAi- RNA interference) là một loại small RNA có kích thước khoảng 19-25 nu, có khả năng tham gia can thiệp vào quá trình phiên mã và dịch mã, giúp kiểm soát các gene đang hoạt động. "RNA can thiệp" được tạo ra bên trong tế bào chất ở dạng dsDNA (double strand DNA) hình kẹp tóc và thoát ra ngoài, tiếp đó RNAi được các enzyme Dicer cắt thành dạng dsDNA hoạt tính (mature RNAi), sau đó nó được tách ra thành sợi đơn và kết hợp với AGO protein tạo thành đơn vị RISC(RNA-induced silencing complex) có khả năng ức chế quá trình phiên mã hoặc ngăn cản quá trình dịch mã. Trên động vật sẽ có các đơn vị Dicer và AGO protein khác với trên thực vật.
Dưới tác động các loại Dicer và AGO protein khác nhau sẽ tạo ra các loại RNA có tên gọi khác nhau như: microRNA, piwiRNA, RNAi, trans-acting RNA,... và chúng có chức năng khác nhau.
Dòng thông tin di truyền > Vai trò RNAi

RNAi có rất nhiều chức năng quan trọng trong tế bào. Chúng bảo vệ tế bào chống lại gene ký sinh trùng, virut và các yếu tố di truyền vận động (Transposon). Điều hoà biểu hiện gene. Điều khiển sự phát triển của tổ chức. Giữ gìn NST và tăng cường phiên mã. Có thể RNAi còn có nhiều chức năng khác mà con người chưa khám phá hết, và sẽ được khám phá dần trong tương lai. Các chức năng của RNAi được biết bao gồm:
Ức chế dịch mã đơn vị mRNA.
Ức chế sự phiên mã của gene ở trong nhân.
Phân giải mRNA đích.
Ức chế quá trình xâm nhiễm của vi khuẩn, nấm, virus.
Chống chịu với các tác nhân độc hại của môi trường: tia UV, mặn, khô hạn, ngập,thiếu dinh dưỡng, kim loại nặng,...
Lịch sử nghiên cứu

Trong lịch sử, sự can thiệp RNA được biết đến với những tên gọi khác như: RNA silening, quelling, cosuppresion, RNA inteference
Năm 1984, Pesthea và các cộng sự đã nghiên cứu kỹ thuật Antiense-RNA trên vi khuẩn Escherichia Coli.
Đến những năm đầu thập niên 1990 một số nhà khoa học công bố kết quả nghiên cứu trên các tạp chí quốc tế (Napoli và cộng sự, Vander và cộng sự).
Năm 1994, Cogoni và cộng sự đã tiến hành thí nghiệm tăng màu cam của nấm Neurospora crassa.
Năm 1995, trên tạp chí Cell số 81, nhóm nghiên cứu của Guo và Kemphues đã đưa ra bằng chứng đầu tiên trên tuyến trùng Caenorhabditis elegans rằng: Phân tử RNA chiều thuận (sense RNA) cũng gây ra sự ức chế gene.
Đến năm 1998, nhóm nghiên cứu Fire đã giải thích được điều nghịch lý này bằng những thí nghiệm trên tuyến trùng C. elegans.
Năm 2000, trên tạp chí Nature cũng công bố việc phát hiện hiện tượng RNAi trên loài ruồi giấm ProSophila do nhóm nghiên cứu của Richard Cathew tiến hành.
Năm 2001, lần đầu tiên RNAi được mô tả trong các tế bào động vật có vú (Tuschl và cộng sự).
Năm 2006, giải thưởng Nobel sinh lý và y học cho phát hiện cơ chế RNAi của hai nhà bác học Mỹ là Andrew Fire (ĐH Stanford) và Craig C. Mello (ĐH Massachusetts).
Lịch sử nghiên cứu > Khám phá cơ chế RNAi và giải thưởng Nobel y học 2006

Andrew Fire và Craig Mello đã tiến hành nghiên cứu về cơ chế điều khiển biểu hiện gene ở giun tròn Caenorhabditis elegans (C.elegans). Hai ông đã thực hiện hàng loạt các thí nghiệm ngoạn mục nhằm kiểm tra kiểu hình ảnh hưởng của việc tiêm RNA vào bộ phận sinh dục của C.elegans.
Lịch sử nghiên cứu > Thí nghiệm nghiên cứu

Tiêm các phân tử mRNA mã hoá một protein cơ bắp (sợi "có nghĩa")
=> không làm thay đổi hành vi của giun tròn.
Khi tiêm RNA "vô nghĩa" (antisence RNA) cũng không thấy hiện tượng gì.
Tuy nhiên, khi Fire và Mello tiêm cả RNA "sence" và "antisence" vào cơ thể giun tròn, thấy giun có những chuyển động lạ, cụ thể là co giật. Các chuyển động tương tự cũng xảy ra ở những con giun hoàn toàn thiếu một gene chịu trách nhiệm tạo protein cơ bắp.
Khi RNA "sence" và "antisence" gặp nhau, chúng kết hợp thành RNA chuỗi đôi. Do đó, một phân tử RNA chuỗi đôi có thể làm câm lặng gene mang cùng mật mã với RNA hay không. Fire và Mello đã tiêm các phân tử RNA chuỗi đôi chứa các mật mã di truyền sản xuất nhiều protein khác nhau của giun tròn khiến gene chứa mật mã này ngừng hoạt động. Protein mã hóa gene đó cũng không được tạo ra.
Sau các thí nghiệm thực hiện, Fire và Mello cho rằng RNA chuỗi đôi có thể làm ngưng hoạt động của các gene. Cơ chế can thiệp hữu hiệu đối với gene mà mật mã của nó khớp với mật mã phân tử RNA được tiêm.
Cơ chế can thiệp RNA là một tiến trình xúc tác.
Lịch sử nghiên cứu > Những suy luận từ kết quả thí nghiệm

RNA chuỗi đôi có thể làm các gene ngừng hoạt động (bất hoạt gene). Cơ chế can thiệp RNA này mang tính đặc trưng đối với gene mang mã di truyền giống với mã di truyền của phân tử RNA được tiêm vào.
Ngoài ra, cơ chế can thiệp RNA có thể lan giữa các tế bào và thậm chí được di truyền sang đời sau. Chỉ cần tiêm một lượng nhỏ phân tử RNAi cũng có thể đạt được kết quả mong muốn. Do vậy, có thể coi cơ chế can thiệp RNAi là một quá trình xúc tác.
Lịch sử nghiên cứu > Ý nghĩa khoa học của công trình nghiên cứu

Công trình nghiên cứu này của hai nhà bác học Z.Fire và C.Mello đã được công bố trên tạp chí Nature vào ngày 19/2/1998. Kết quả của nghiên cứu này vô cùng quan trọng. Chúng cung cấp lời giải thích cho các hiện tượng nghiên cứu ở thực vật: sự bất hoạt gen sau phiên mã (PTGS- post transcriptional gene silening). Khám phá của họ đã làm sáng tỏ nhiều quan sát thí nghiệm mâu thuẫn và khó hiểu trong nhiều năm trước đây. Đồng thời nó tiết lộ một cơ chế tự nhiên để kiểm soát dòng thông tin di truyền trong tế bào, báo hiệu sự khởi đầu cho một lĩnh vực nghiên cứu mới.
RNAi được sử dụng trong khoa học cơ bản nghiên cứu chức năng của gene. Ngoài ra, cơ chế này có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc điều khiển các biểu hiện gene, tham gia bảo vệ cơ thể chống nhiễm virus và kiểm soát gene thay đổi đột ngột. Với nghiên cứu mới này, giới khoa học cũng đang tìm ra các ứng dụng của RNAi trong những nghiên cứu y học chữa bệnh bằng liệu pháp gene, các ứng dụng trên cây trồng, vật nuôi trong nông nghiệp nhằm tạo ra các sản phẩm với chất lượng tốt hơn; trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn, các bệnh do virut, bệnh tim, ung thư, rối loạn nội tiết và nhiều chứng bệnh khác.
Từ kết quả của nghiên cứu này đã mở ra nhiều hướng nghiên cứu và được tạp chí Science bình chọn là "Break Through in 1998 "(Bước đột phá của năm 1998) dựa theo số lượng gia tăng cấp số nhân các bài báo khoa học đăng trên các tạp chí khoa học quốc tế hàng đầu.
Bộ máy can thiệp RNAi

Các thành phần tham gia vào quá trình can thiệp RNAi gồm siRNA và miRNA.
siRNA
dsRNA (double strand RNA – RNA sợi đôi) là những đoạn RNA dài mạch kép có trình tự bổ sung với gene đích (target RNA) có 2 đầu dò là 3'OH.
Dicer: Là một loại enzyme endonuclease (Ribonuclease III) chịu trách nhiệm hoàn thiện sợi dsRNA.
Phức hệ RISC (RNA – incluced silencing complex): Phức hệ tắt gene kích ứng bởi RNA. Phức hệ này có chứa enzyme helicase và một số protein trong đó quan trọng nhất là protein thuộc họ Agronaut (liên kết RNA) hoạt động như một endonuclea và cắt mRNA.
siRNA (small interfeing RNA): là RNA can thiệp kích thước nhỏ được tạo ra từ dsRNA.
miRNA là những đoạn RNA ngắn khoảng từ 19 –24 nucleotide, không tham gia vào quá trình tổng hợp protein. Bộ máy miRNA bao gồm:
Pri- mRNA (primary- mRNA) là chuỗi mRNA nguyên thủy, dài hàng nghìn nucleotide và mang đầu 5'CAP, đuôi poly A. Pri- mRNA chứa ít nhất một hay nhiều vòng kẹp tóc (hairpin) mỗi vòng dài khoảng 70 nucleotide.
Phức hệ RISC (RNA – incluced silencing complex): Phức hệ tắt gen kích ứng bởi RNA. Phức hệ này có chứa enzyme helicase và một số protein trong đó quan trọng nhất là protein thuộc họ Agronaut (liên kết RNA) hoạt động như một endonuclea và cắt mRNA.
Hai enzyme cắt là Drosha ở trong nhân tế bào và Dicer ở ngoài tế bào chất
Bộ máy can thiệp RNAi > Con đường hình thành siRNA

Quá trình hình thành siRNA diễn ra ở tế bào chất (cytoplasma). RNAi được kích hoạt bởi dsRNA có đầy đủ các cặp base và có ít nhất 21 -23 cặp base. Còn những phân tử dsRNA dài sẽ được là cắt thành những mảnh có độ dài khoảng 21-23 bp bởi một enzyme ngoài tế bào chất được gọi là "Dicer".
Những mảnh RNA được gọi tắt là siRNA (short interfering RNA - RNA ngắn can thiệp) và liên kết bởi protein của RNA- phức hệ gây nên sự im lặng (RISC). Những phức hệ RISC nhận ra và làm suy biến RNA sợi đơn tương ứng trong trình tự siRNA. dsRNA (double strand RNA) là đoạn RNA dài mạch kép mang trình tự bắt cặp bổ sung được với gene mục tiêu.
Khi dsRNA vào tế bào, nó bị Dicer (một loại enzyme cắt RNA mạch kép) cắt thành những đọan ngắn gọi là siRNA (small interfering RNA). Một mạch đơn của siRNA gắn với RISC (RNA - induced silencing complex) tạo phức hợp. Phức hợp này tương tác với mRNA của gene mục tiêu và cắt nhỏ mRNA này.
Trong 2 mạch đơn này, chỉ mạch nào có đầu 5' có hoạt lực với Agronauttrong phức hệ RISC mới gắn được với phức hệ RISC => tạo phức hợp siRNA-RISC. Mạch còn lại đầu 5' không có hoạt lực với Agronaut => không liên kết với RISC được. Sự xuất hiện của mạch đơn siRNA sẽ hoạt hoá RISC thành trạng thái hoạt động (RISC*).
Bộ máy can thiệp RNAi > Con đường hình thành miRNA

Quá trình hình thành miRNA diễn ra ở nhân tế bào (nuclear) và trong tế bào chất (cytoplasma)
Ở trong nhân, các phân tử miRNA được tạo ra thông qua quá trình phiên mã từ các gene gọi là các phân tử miRNA nguyên thủy (pri- miRNA), các phân tử này có chứa các cấu trúc kẹp tóc (hairpin). Các phân tử pri-miRNA được cắt bởi enzyme Drosha để tạo thành những sợi Pre-miRNA (phân tử tiền microRNA)=> gọi là quá trình chế biến pri- miRNA. Các phân tử Pre- miRNA sẽ được di chuyển ra ngoài tế bào chất.
Ngoài tế bào chất, Pre- miRNA sau khi được di chuyển ra ngoài tế bào chất sẽ được enzyme Dicer cắt thành những đoạn RNA nhỏ (khoảng 19 – 21 nu). Các đoạn miRNA được tách đôi, tạo ra các sợi miRNA đơn. Trong đó sợi có đầu 5' có hoạt lực với Agronaut trong phức hợp RISC => sẽ kết hợp với phức hợp RISC tạo thành phức hệ miRNA-RISC.
Bộ máy can thiệp RNAi > Sự khác nhau giữa siRNA và miRNA

Về mặt nguồn gốc, RNA mạch kép (dsRNA) có cấu trúc là chuỗi xoắn kép. Tiền miRNA(Pre-miRNA) có cấu trúc dạng thân vòng (steen-loop) hay dạng kẹp tóc (hairpin).
Xét về vị trí hình thành, chúng xảy ra ở ngoài tế bào chất. Trong nhân và ngoài tế bào chất.