Richard Feynman

| Richard Feynman |
| --- | --- |
Richard Feynman năm 1959.
Sinh: Richard Phillips Feynman (1918-05-11)11 tháng 5, 1918 Queens, New York, Hoa Kỳ
Mất: 15 tháng 2, 1988(1988-02-15) (69 tuổi) Los Angeles, California, Hoa Kỳ
Nơi an nghỉ: Mountain View Cemetery and Mausoleum, Altadena, California, Hoa Kỳ
Quốc tịch:  Hoa Kỳ
Trường lớp: Học viện Công nghệ Massachusetts (S.B 1939) Đại học Princeton (Ph.D.1943)
Nổi tiếng vì:     Dự án Manhattan  Phương trình sóng âm  Công thức Bethe–Feynman  Feynman checkerboard  Biểu đồ Feynman  Chuẩn Feynman  Công thức Feynman–Kac  Tham số hóa Feynman  Điểm Feynman  Feynman propagator  Ký hiệu gạch chéo Feynman  Feynman sprinkler  Định lý Hellmann–Feynman  Lý thuyết V−A  Brownian ratchet  Feynman–Stueckelberg interpretation  Công nghệ nano  One-electron universe  Parton  Path integral formulation  Playing the bongos  Quantum cellular automata  Quantum computing  Quantum electrodynamics  Quantum hydrodynamics  Quantum turbulence  Shaft passer  Sticky bead argument  Synthetic molecular motor  The Feynman Lectures on Physics  Universal quantum simulator  Vortex ring model  Wheeler–Feynman absorber theory 
Phối ngẫu: Arline Greenbaum (cưới 1941⁠–⁠mất1945) Mary Louise Bell (cưới 1952–1956) Gweneth Howarth (cưới 1960)
Con cái: Carl Feynman Michelle Feynman
Giải thưởng:  Giải thưởng Albert Einstein (1954)  Giải E. O. Lawrence (1962)  Giải Nobel Vật lý (1965)  Thành viên Hiệp hội Hoàng gia (1965)  Huy chương Oersted (1972)  Huân chương Khoa học Quốc gia (1979) 
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Vật lý lý thuyết
Nơi công tác: Đại học Cornell Học viện Công nghệ California
Luận án: The Principle of Least Action in Quantum Mechanics (1942)
Người hướng dẫn luận án tiến sĩ: John Archibald Wheeler
Các nghiên cứu sinh nổi tiếng:  James M. Bardeen  Laurie Mark Brown  Thomas Curtright  Albert Hibbs  Giovanni Rossi Lomanitz  George Zweig 
Các sinh viên nổi tiếng:  Robert Barro  W. Daniel Hillis  Douglas D. Osheroff  Paul Steinhardt  Stephen Wolfram 
 
Chữ ký

Richard Phillips Feynman (/ˈfaɪnmən/; 11 tháng 5 năm 1918 – 15 tháng 2 năm 1988) là một nhà vật lý lý thuyết người Mỹ được biết đến với công trình về phương pháp tích phân đường trong cơ học lượng tử, lý thuyết điện động lực học lượng tử và về tính siêu lỏng của heli lỏng, cũng như trong vật lý hạt với đề xuất của ông về mô hình parton. Cho những đóng góp của ông đối với sự phát triển của điện động lực học lượng tử, Feynman, cùng với Julian Schwinger và Shin'ichirō Tomonaga, nhận giải Nobel Vật lý năm 1965.
Feynman phát triển cách biểu diễn bằng hình ảnh được sử dụng rộng rãi cho các biểu thức toán học miêu tả hành xử của các hạt hạ nguyên tử, mà sau này được biết đến với tên gọi biểu đồ Feynman. Trong cuộc đời của ông, Feynman đã trở thành một trong những nhà khoa học nổi tiếng trên thế giới. Trong cuộc bầu chọn năm 1999 của tạp chí Anh quốc Physics World về 130 nhà vật lý xuất sắc trên thế giới, ông được xếp hạng vào một trong mười nhà vật lý vĩ đại nhất mọi thời đại.
Ông từng hỗ trợ phát triển bom nguyên tử trong chiến tranh thế giới thứ hai và được công chúng biết đến trong thập niên 1980 như là thành viên của Ủy ban Rogers, ủy ban khảo sát thảm họa tàu con thoi Challenger. Cùng với các nghiên cứu vật lý lý thuyết, Feynman còn được coi là người tiên phong trong lĩnh vực tính toán lượng tử và có tầm nhìn dự đoán sự phát triển của công nghệ nano. Ông giữ chức danh giáo sư Richard C. Tolman về vật lý lý thuyết tại Học viện Công nghệ California.
Feynman còn là một nhà diễn giải tài ba trong phổ biến kiến thức vật lý thông qua các cuốn sách và bài giảng, bao gồm các bài giảng năm 1959 về công nghệ nano từ trên xuống dưới There's Plenty of Room at the Bottom và bộ sách ba tập về vật lý lý thuyết, The Feynman Lectures on Physics. Feynman cũng được biết đến thông qua cuốn sách tự thuật do chính ông viết Surely You're Joking, Mr. Feynman! và What Do You Care What Other People Think? và các cuốn viết về ông như Tuva or Bust! bởi Ralph Leighton và Genius: The Life and Science of Richard Feynman bởi James Gleick.