stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
10596 Stevensimpson

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: D. di Cicco
Nơi khám phá: Sudbury, Massachusetts
Ngày phát hiện: 4 tháng 10 năm 1996
Tên định danh
Tên định danh: 10596
Tên định danh thay thế: 1996 TS
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.7985107
Viễn điểm quỹ đạo: 2.8984729
Độ lệch tâm: 0.0175465
Chu kỳ quỹ đạo: 1755.9853492
Độ bất thường trung bình: 224.62068
Độ nghiêng quỹ đạo: 1.54153
Kinh độ điểm mọc: 207.87645
Góc cận điểm: 85.42605
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.7
 
10596 Stevensimpson (1996 TS) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1996 bởi D. di Cicco ở Sudbury, Massachusetts.
Salakati

| Salakati |
| --- | --- |
Salakati
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Assam
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 6.772
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 3663
Salakati là một thị trấn thống kê (census town) của quận Kokrajhar thuộc bang Assam, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Salakati có dân số 6772 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Salakati có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Salakati, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Định lý Fermat về tổng của hai số chính phương

Định lý Fermat về tổng của hai số chính phương phát biểu như sau:
Ví dụ:
Albert Girard là người đầu tiên đưa ra nhận xét rằng "mỗi số nguyên tố lẻ bất kì mà đồng dư với 1 theo mô-đun 4, đều biểu diễn được dưới dạng tổng của hai số chính phương" vào năm 1632 . Fermat là người đưa ra chứng minh đầu tiên. Fermat đã thông báo điều này trong một lá thư gửi cho Marin Mersenne vào ngày 25 tháng 12 năm 1640, ngày giáng sinh; vì thế định lý này đôi khi còn được gọi là định lý ngày giáng sinh của Fermat.
Các chứng minh của định lý

Nếu số nguyên tố lẻ p mà biểu diễn được dưới dạng tổng của hai số chính phương, do số chính phương khi chia cho 4 chỉ dư 0 hoặc 1, nên p chia cho 4 chỉ có thể dư 1. Điều kiện cần của định lý là hiển nhiên. Vấn đề còn lại là điều kiện đủ.
Các chứng minh của định lý > Chứng minh của Euler

Euler đã chứng minh thành công "định lý Fermat về tổng của hai số chính phương" vào năm 1747, khi đã 40 tuổi. Ông thông báo điều này trong một lá thư gửi cho Goldbach vào ngày 6 tháng 5 năm 1747. Chứng minh gồm có 5 bước; bước thứ năm được trình bày trong một lá thư gửi cho Goldbach vào năm 1749.
Trong chứng minh trình bày dưới đây, bước 1,2,3 dựa hoàn toàn vào chứng minh của Euler, bước 4 và 5 có sửa đổi.
1. Tích của hai số, mà mỗi số là tổng của hai số chính phương, cũng là tổng của hai số chính phương:
2. Nếu một số tự nhiên n mà chia hết cho số nguyên tố p, và cả n lẫn p đều có thể biểu diễn thành tổng của hai số chính phương, thì  {\frac {n}{p}} cũng có thể biểu diễn thành tổng của hai số chính phương:
3. Nếu n chia hết cho m, mà n có thể biểu diễn thành tổng của hai số chính phương còn m thì không, thì tỷ số  {\frac {n}{m}} có ước dương lớn hơn 1 không thể biểu diễn thành tổng của hai số chính phương:
4. Nếu a và b nguyên tố cùng nhau thì mọi ước dương lớn hơn 1 của  a^{2}+b^{2} đều có thể biểu diễn thành tổng của hai số chính phương:
5. Mọi số nguyên tố p lẻ có dạng 4k+1 đều biểu diễn thành tổng của hai số chính phương:
Kết quả khác

Fermat đã thông báo về 2 kết quả khác trong một lá thư gửi cho Blaise Pascal vào ngày 25 tháng 9 năm 1654:
p=x^{2}+2y^{2}\Leftrightarrow p\equiv 1{\mbox{ or }}p\equiv 3{\pmod {8}},
p=x^{2}+3y^{2}\Leftrightarrow p\equiv 1{\pmod {3}}.
Ông cũng viết:
Nói một cách khác, nếu p, q có dạng 20k + 3 hoặc 20k + 7, thì pq = x2 + 5y2. Sau này, Euler đã mở rộng thành phỏng đoán sau:
p=x^{2}+5y^{2}\Leftrightarrow p\equiv 1{\mbox{ or }}p\equiv 9{\pmod {20}},
2p=x^{2}+5y^{2}\Leftrightarrow p\equiv 3{\mbox{ or }}p\equiv 7{\pmod {20}}.
Khẳng định của Fermat và phỏng đoán của Euler đều được Lagrange chứng minh.
Một số ứng dụng

Trong trường hữu hạn  F_{p} với p là số nguyên tố có dạng  p=4k+1, nếu x là số chính phương thì -x cũng là số chính phương.
Chú thích

↑  Dickson, Ch. VI
Người Neanderthal tuyệt chủng

Phân bố của Homo neanderthalensis và các di chỉ chính. Phía bắc và đông có thể kéo dài đến Okladnikov ở Altay và Mamotnaia ở Ural
Quá trình người hiện đại tiền sử thay thế người Neanderthal
So sánh hộp sọ Homo sapiens (trái) và Homo neanderthalensis (phải)
Tuyệt chủng của người Neanderthal hay Tuyệt chủng người Neanderthal là sự biến mất đột ngột của người Neanderthal trong thời gian khi người hiện đại bắt đầu xuất hiện tại lục địa Âu Á. Kể từ khi phát hiện ra di cốt người Neanderthal, thì vị trí người Neanderthal trong cây phả hệ của con người và mối quan hệ của họ với người hiện đại đã được tranh luận sôi nổi. Vào thời gian khác nhau đã có sự phân loại khác nhau, coi họ là một loài riêng biệt (Homo neanderthalensis), hoặc là một phân loài (Homo sapiens neanderthalensis).
Tháng Tám năm 2014 một nhóm nghiên cứu báo cáo về một phân tích mới của 40 di chỉ ở Tây Âu, kết luận rằng người Neanderthal đã chết cách đây khoảng 40 Ka BP (Kilo annum before present: ngàn năm trước đây) . Số liệu này, sớm hơn nhiều so với ước tính trước đây, thu được nhờ sự cải thiện độ chính xác của phương pháp định tuổi carbon phóng xạ C14. Các nhà nghiên cứu còn muốn mở rộng cuộc điều tra của họ về các di chỉ ở Đông Âu và Siberia, mà người Neanderthal có thể đã sống sót ở đó.
Giả thuyết về số phận của người Neanderthal gồm có sự thất bại hoặc không có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, sự loại trừ cạnh tranh, hoặc tuyệt chủng do người hiện đại về giải phẫu xâm lấn, những người chiếm lĩnh châu Âu khá muộn sau khi người Neanderthal đã định cư ở đó . Sự lai của người Neanderthal với người hiện đại về giải phẫu cổ xưa cũng được coi là một giả thuyết khả thi. Một số giao phối được coi là diễn ra ở phía tây châu Á khoảng 50 đến 60 Ka BP, bằng chứng là cỡ 1 - 4 % vật liệu di truyền của bộ gen của những người ngoài châu Phi (non-African) ngày nay đang sống có nguồn gốc từ đó, chưa kể người Denisova .
Cùng sống trước khi bị tuyệt chủng

Các bằng chứng mới có được đã thu hẹp khoảng thời gian mà cả người Neanderthal và người hiện đại cùng chung sống ở châu Âu khoảng 5.000 năm . Độ dài của giai đoạn này là không chắc chắn . Có bằng chứng rằng người hiện đại đến Châu Âu vào cỡ 45 và 43 Ka BP .
Các bằng chứng mới, dựa trên các kết luận từ định tuổi carbon phóng xạ C14 cải tiến, cho thấy người Neanderthal bị tuyệt chủng cách đây 40 Ka BP. Điều này đã đảo lộn kết quả cũ, khi định tuổi carbon phóng xạ còn ít chính xác mà dựa theo đó đã cho rằng người Neanderthal có thể đã sống đến gần đây nhất là 24 Ka BP trong khu trú ẩn (refugia) trên bờ biển phía nam bán đảo Iberia như Động Gorham ở Gibraltar .
Liên phân tầng (inter-stratification) của người Neanderthal với hài cốt người hiện đại đã được đề xuất , nhưng còn là tranh cãi .
Các nguyên nhân có thể của tuyệt chủng > Tuyệt chủng do bạo lực

Tuyệt chủng người Neanderthal có thể do hoặc là kết hợp hoặc thúc đẩy bởi cuộc xung đột bạo lực với Homo sapiens. Xung đột và chiến tranh là các đặc tính hầu như phổ biến của xã hội săn bắn hái lượm, trong đó có xung đột về nguồn tài nguyên hạn chế, chẳng hạn như con mồi và nguồn nước . Do đó, có lý do chính đáng để cho rằng bạo lực, kể cả chiến tranh nguyên thủy, đã xuất lộ giữa hai loài người .
Nicholas R. Longrich từ Đại học Bath Anh Quốc năm 2020 đưa ra một lời giải thích và được BBC đang tải, cho rằng người Neanderthal chống lại sự bành trướng của loài người hiện đại trong khoảng 100.000 năm. Người Thông minh nguyên thủy phải mất hơn 150.000 năm để chinh phục xong vùng đất của người Neanderthal. Tại Israel và Hy Lạp, từ 125.000 năm trước, người Thông minh mới loại bỏ hoàn toàn được người Neanderthal trong cuộc cạnh tranh sinh tồn kéo dài hàng vạn năm. Người Thông minh chiến thắng có thể do học phát minh ra vũ khí tầm xa vượt trội hơn, như cung tên, phóng lao giúp họ tuy có cấu tạo hình thể nhỏ bé hơn nhưng lại có thể tấn công từ xa bằng chiến thuật "đánh nhanh rút gọn". Hoặc có lẽ kỹ thuật săn bắn và hái lượm tốt hơn cho phép Người Thông minh phát triển thành các bộ lạc lớn, tạo ra ưu thế áp đảo về số lượng khi đánh nhau.
Lý thuyết này phỏng lại cuộc chinh phục của "chủng tộc châu Âu da trắng" đối với người bản địa ở châu Phi, Á, Mỹ, Úc... thời thực dân hóa, gán cho loài Homo sapiens ngay từ đầu đã có ý tưởng thực dân "loại bỏ hoàn toàn người Neanderthal", và có các suy diễn trái với các bằng chứng mà giới cổ nhân học đã thu thập được. Thời kỳ 30 Ka BP là lúc chuyển đổi sang Thời đại đồ đá cũ giữa. Các công cụ của người tiền sử là đồ đá, khúc xương và cành cây, không thể là vũ khí tầm xa mà việc chế tạo nó phải dùng dao đồng dao sắt. Các ngôn ngữ mới ở dạng một số tín hiệu sơ khai để nhận đàn, không đủ chuyển tải tư duy chiến thuật chiến tranh. Mặt khác dân số người thông minh trên toàn thế giới lúc đó mới cỡ vài chục ngàn. Vùng đất từ bắc Địa Trung Hải đến Ấn Độ lại là lãnh thổ của Sư tử châu Á (hiện còn ở Ấn Độ), là đối thủ nguy hiểm hơn người Neanderthal nhiều lần.
Các nguyên nhân có thể của tuyệt chủng > Tuyệt chủng do bệnh tật

Một khả năng khác là sự lan truyền các mầm bệnh hoặc ký sinh trùng từ Homo sapiens sang người Neanderthal . Người Neanderthal có miễn dịch kém với các bệnh họ chưa từng được tiếp xúc, vì vậy khi sống gần người hiện đại thì lây bệnh mà không chống đỡ được. Một nghiên cứu về bộ gen và sự thích nghi về mầm bệnh ký sinh trùng của con người và người Neanderthal có thể làm sáng tỏ vấn đề này.
Giả thuyết đưa ra dựa trên sự tương tự hiện tượng khi người châu Âu xâm nhập châu Mỹ đã gây ra bệnh cúm cho thổ dân châu Mỹ, dẫn đến nhiều bộ lạc bị tuyệt diệt. Các virus cúm mà người hiện đại mang theo có thể đã gây ra bệnh cho người Neanderthal, và vì khí hậu lạnh nên họ không chống đỡ được.
Các nguyên nhân có thể của tuyệt chủng > Thảm họa thiên nhiên

Một giả thuyết cho rằng sự tuyệt chủng của người Neanderthal đã được đẩy nhanh bởi vụ phun trào Campanian Ignimbrite, một vụ phun trào dữ dội ở Campi Flegrei (Cánh đồng Phlegraea) gần Naples ở Italy hồi 39.280 ± 110 năm trước (ước tính cũ ~ 37 Ka), phun trào khoảng 200 km3 (48 cu mi) magma (500 km3 (120 cu mi) thể tích thô). Tro bụi gây ra mùa đông núi lửa làm giảm mạnh về số lượng cá thể của các loài nào đó, trong đó có người Neanderthal. Tác động trực tiếp là họ chết vì lạnh, và gián tiếp là sự suy giảm nguồn thức ăn .
Các nguyên nhân có thể của tuyệt chủng > Hòa huyết

Một giả thuyết thay thế về lý do tuyệt chủng, là người Neanderthal được hấp thu vào người Cro-Magnon thông qua hòa huyết.
Tuy nhiên điều này trái với phiên bản nguồn gốc châu Phi gần đây của người hiện đại, vì nó ngụ ý rằng ít nhất một phần bộ gen của người châu Âu là có nguồn gốc từ người Neanderthal, những người đã rời châu Phi ít nhất là 350 Ka BP.
Các nguyên nhân có thể của tuyệt chủng > Biến đổi khí hậu

Người Neanderthal đã trải qua một cuộc khủng hoảng nhân khẩu ở Tây Âu mà dường như trùng với một thời kỳ cực lạnh ở đây. Love Dalén, phó giáo sư tại Viện bảo tàng Lịch sử tự nhiên Thuỵ Điển ở Stockholm, cho biết: "Thực tế rằng người Neanderthal ở Tây Âu đã gần như tuyệt chủng, nhưng sau đó phục hồi rất lâu trước khi họ tiếp xúc với người hiện đại đến như là một bất ngờ hoàn toàn đối với chúng tôi". Nếu vậy điều này chỉ ra rằng người Neanderthal có thể đã rất nhạy cảm với sự thay đổi khí hậu .
Sahaswan

| Sahaswan |
| --- | --- |
Sahaswan
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Uttar Pradesh
Độ cao: 172 m (564 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 58,194
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 5833
Sahaswan là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Budaun thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý

Sahaswan có vị trí 28°05′B 78°45′Đ﻿ / ﻿28,08°B 78,75°Đ﻿ / 28.08; 78.75 Nó có độ cao trung bình là 172 mét (564 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sahaswan có dân số 58.194 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Sahaswan có tỷ lệ 31% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 36%, và tỷ lệ cho phái nữ là 26%. Tại Sahaswan, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Catherine Kang

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- |
Quốc tịch: Central African
Sinh: 25 tháng 9, 1987 (37 tuổi) Jeonbuk, Hàn Quốc

Tên tiếng Triều Tiên
Hangul: 강슬기
Romaja quốc ngữ: Gang Seul-gi
McCune–Reischauer: Kang Sŭlgi
 
Thể thao
Quốc gia:  Cộng hòa Trung Phi
Môn thể thao: Taekwondo
Nội dung: Women's 49 kg
Cập nhật 10 Aug 2012.
Catherine Seulki Kang  (sinh ngày 25 tháng 9 năm 1987) là một học viên taekwondo người Trung Phi gốc Hàn Quốc. Cô đã tham dự Thế vận hội Mùa hè 2012 trong nội dung 49 kg nữ. Cô là người cầm cờ cho đội Cộng hòa Trung Phi tại lễ khai mạc. Vào ngày 8 tháng 8, cô đã bị đánh bại trong vòng sơ loại trước Lucija Zaninović của Croatia.
Özen, Kelkit

| Özen |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ÖzenVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Gümüşhane
Huyện: Kelkit
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 324 người
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Özen là một xã thuộc huyện Kelkit, tỉnh Gümüşhane, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 324 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Gümüşhane”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Sairang

| Sairang |
| --- | --- |
Sairang
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Mizoram
Độ cao: 210 m (690 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 5.036
Múi giờ: UTC+05:30
Sairang là một thị trấn thống kê (census town) của quận Aizawl thuộc bang Mizoram, Ấn Độ.
Địa lý

Sairang có vị trí 23°48′B 92°40′Đ﻿ / ﻿23,8°B 92,67°Đ﻿ / 23.8; 92.67 Nó có độ cao trung bình là 210 mét (688 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sairang có dân số 5036 người. Phái nam chiếm 56% tổng số dân và phái nữ chiếm 44%. Sairang có tỷ lệ 82% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 77%. Tại Sairang, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tượng Hùng

Tượng Hùng (tiếng Tạng: ཞང་ཞུང་, THL: Zhangzhung, chữ Hán: 象雄, bính âm: Xiàngxióng), là một nền văn hóa và là một vương quốc cổ đại tại miền tây và tây bắc khu vực Tây Tạng ngày nay. Người Tượng Hùng thờ Bản giáo (Bön giáo) cho rằng thế giới nguyên thủy vốn là một quả trứng khổng lồ, sau nở thành một ngọn núi thần màu trắng, lòng trắng trở thành đại dương, lòng đỏ trở thành mười tám quả trứng cỡ vừa, rồi nở tiếp mà sinh ra muôn loài. Bön giáo có ảnh hưởng đến giáo lý và việc tu luyện của Phật giáo Tây Tạng sau này. Tượng Hùng thường được đề cập đến trong sử liệu như là thế lực đầu tiên cai trị vùng trung tâm và tây Tây Tạng, trong những thập kỷ gần đây, các nhà khoa học đã tiến hành việc khảo cổ trong các khu vực này.
Cương vực

Theo Biên niên sử hồ Manasarovar, từng có thời điểm Tượng Hùng bao gồm tới 18 tiểu quốc tại phía tây và tây bắc Tây Tạng. Nền văn hóa Tượng Hùng tập trung quanh núi thiêng Kailash, trải rộng về phía tây đến Ladakh, Baltistan, phía tây nam đến Jalandhar, phía nam đến Nepal, phía đông gồm miền trung của Tây Tạng, và phía bắc đến Thiện Thiện. Do đó, có thể nói văn hóa Tượng Hùng đã kiểm soát phần lớn "nóc nhà của thế giới". Việc Tượng Hùng có thật sự lớn đến vậy không vẫn cần được kiểm chứng, các nhà sử học mới chỉ xác định được rằng đây là một vương quốc độc lập từng bao trùm toàn bộ miền tây Tây Tạng .
Kinh đô của Tượng Hùng được gọi là Kyunglung, "Cung điện bạc của Kim Sí Điểu", nằm về phía tây nam của núi Kailash, với nhiều cung điện được tìm thấy ở thượng du thung lũng Sutlej .
Theo tác giả Rolf Alfred Stein, Tượng Hùng là một quốc gia độc lập nằm ngoài lãnh thổ ban đầu của người Tạng :
"…Sau đó ở phía tây, người Tạng chạm trán với một nước ngoại bang riêng biệt: Tượng Hùng, với kinh đô tại Kyunglung. Núi Kailash và hồ Manasarovar đã định hình nên quốc gia này, ngôn ngữ của họ cũng được tìm thấy trong sử liệu của nước này. Mặc dù vẫn chưa được xác định, dường như nó thuộc về hệ ngôn ngữ Ấn-Âu. …Về mặt địa lý, quốc gia này chắc chắn mở rộng tới Ấn Độ, qua Nepal và Kashmir cùng Ladakh. Kailash là một địa điểm thiêng liêng của người Ấn, họ thường hành hương tới đó. Không rõ họ đã làm vậy bao lâu, song lòng mộ đạo này có thể đã bắt đầu từ thời gian Tượng Hùng vẫn độc lập với Thổ Phồn.
Cương vực về phía bắc, đông và tây của Tượng Hùng xa tới đâu vẫn là một bí ẩn…. Chúng tôi đã có thể nhận định rằng Tượng Hùng, bao gồm ngọn núi thiêng Kailash của người Ấn, có thể từng có một tôn giáo của riêng họ, chủ yếu vay mượn từ Ấn Độ giáo. Tình trạng này có thể đã diễn ra trong một thời gian dài. Trên thực tế, khoảng năm 950, Vua Hindu của Kabul đã tuyên bố rằng vua Bö (người Tạng) đã tặng cho ông một bức tượng Vişņu, thuộc trường phái Kashmir (ba đầu), họ đã thu được nó từ Kailash."
Lịch sử > Văn hóa thời kỳ đồ sắt

Các hoạt động khảo cổ gần đây trên cao nguyên Changtang đã tìm thấy bằng chứng về một nền văn hóa thời kỳ đồ sắt và trong đó có một số được xem là của Tượng Hùng . Đây là một nền văn hóa đáng chú ý với các đặc điểm sau:
Một hệ thống pháo đài hay thành quách đá trên đỉnh đồi, rất có thể được sử dụng để phòng thủ trước các bộ lạc thảo nguyên Trung Á, như người Scythia.
Các khu phức hợp lăng mộ sử dụng các bia mộ thẳng đứng, đôi khi trong các dãy lớn, và trong đó có tới 10.000 ngôi mộ tại một vị trí.
Các đền thờ bằng đá nằm tại các ngọn núi tiếp giáp với vùng đồng bằng, đặc trưng với các căn phòng không có cửa sổ, các mái đá có tay đỡ, và tường xung quanh.
Bằng chứng về một cấu trúc phân tầng xã hội với các chỉ dấu về những môi mộ của hoàng gia.
Các bức tranh khắc đá cho thấy nét văn hóa kị binh.
Các đặc điểm này gần gũi hơn với văn hóa thời kỳ đồ sắt tại châu Âu và thảo nguyên châu Á hơn là Ấn Độ hay Đông Á, cho thấy đây là một nền văn hóa chịu ảnh hưởng từ phía tây bắc hơn là đông nam.
Lịch sử > Sụp đổ

Có một số bất đồng về việc Thổ Phồn đã chinh phục Tượng Hùng vào thời kỳ trị vì của Songtsen Gampo (605 hoặc 617?-649) hay của Trisong Detsen (755-797 hoặc 804) . Theo Cựu Đường Thư thì sự kiện này xảy ra vào thời Songtsen Gampo vì sử liệu này viết rằng vào năm 634, Dương Đồng (tên gọi Tượng Hùng trong sử liệu nhà Đường) và các bộ lạc người Khương "hoàn toàn quy phục ông ta". Sau đó Songtsen Gampo hợp nhất Dương Đồng vào nước mình và đánh bại Thổ Dục Hồn, rồi lại chinh phục hai bộ lạc người Khương nữa trước khi tiến tới Tùng Châu với 20 vạn đại quân. Songtsen Gampo sau đó phái sứ thần mang vàng lụa tới hỏi cưới công chúa nhà Đường nhưng bị từ chối, ông quyết định tấn công Tùng Châu. Cuối cùng, Songtsen Gampo rút quân và tạ lỗi còn hoàng đế nhà Đường phải đáp ứng yêu cầu của ông .
Các ghi chép ban đầu của Tây Tạng thuật lại rằng người Tạng (Bod trong tiếng Tạng) và Tượng Hùng đã thông hôn với nhau để hình thành liên minh chính trị. Tuy nhiên, người thiếp Tạng của vua Tượng Hùng đã than rằng bà bị chính thê của nhà vua đối xử tệ hại. Chiến tranh nổ ra, "Vua Ligmikya của Tượng Hùng trên đường tới Sumba (Amdo ngày nay) đã bị Songtsen Gampo phục kích và giết chết. Kết quả là người Tạng thâu tóm Tượng Hùng vào lãnh thổ của mình, vươn mình trở thành Đế quốc, gọi là Thổ Phồn (Bod chen po) ". Rolf Alfred Stein cho rằng cuộc chinh phạt Tượng Hùng diễn ra vào năm 645 .
Lịch sử > Nổi dậy năm 677

Tượng Hùng nổi dậy ngay sau cái chết của vua Mangsong Mangtsen (hay Trimang Löntsän, trị vì 650-677), con trai của Songtsen Gampo, nhưng sau đó nhanh chóng bị đưa trờ lại tầm kiểm soát của Thổ Phồn nhờ "sự cai trị vững chắc của các lãnh đạo vĩ đại gia tộc đại tướng Gar" .
Tiếng Tượng Hùng

Bài chi tiết: Tiếng Tượng Hùng
Một số ít các bản văn Tượng Hùng và văn bản Thổ Phồn song ngữ vào thế kỷ 11 đã chứng nhận về một thứ tiếng Tượng Hùng có liên hệ với tiếng Kinnauri. Bön giáo tuyên bố rằng hệ thống chữ Tạng có nguồn gốc từ bảng chữ cái tiếng Tượng Hùng, trong khi các sử gia hiện đại công nhận nguồn gốc rõ ràng của chữ Tạng là từ một loại chữ viết Bắc Ấn Độ, phù hợp với các miêu tả tiếng Tạng. Một ngôn ngữ Kinnauri hiện đại có cùng tên (phát âm địa phương là Jangshung) được khoảng 2.000 người sử dụng tại thung lũng Sutlej ở Himachal Pradesh, họ tuyên bố rằng mình chính là hậu duệ của Tượng Hùng .
Ảnh hưởng của văn hóa Tượng Hùng tại Ấn Độ

Cần lưu ý rằng theo truyền thuyết Bön giáo được sáng lập bởi một nhân vật có nét tương đồng với Phật tên là Tonpa Shenrab Miwoche , ông đã giảng dạy những giáo lý tương tự như của Phật Thích Ca. Bön giáo tuyên bố rằng Tonpa Shenrab Miwoche sống cách đây khoảng 18.000 năm, ông tới Tây Tạng từ vùng đất Tagzig Olmo Lung Ring, hoặc Shambhala. Bön giáo cũng khẳng định trong thời gian đó, giáo lý của chúa Shenrab Miwoche đã lan ra toàn bộ tiểu lục địa và đóng góp vào sự phát triển của các tôn giáo Ấn Độ cổ đại. Một ví dụ cho sự liên kết này được cho là núi Kailash, là một trung tâm của văn hóa Tượng Hùng, và cũng là ngọn núi thiêng liêng nhất đối với người Ấn. Kết quả là, Bön giáo cho rằng phần lớn giáo lý sau này đều ít nhiều có nguồn gốc từ Tonpa Shenrab Miwoche.
Chú thích

↑  Karmey, Samten G. (1979). A General Introduction to the History and Doctrines of Bon, p. 180. The Toyo Bunko, Tokyo.
↑  Stein, R. A. (1972). Tibetan Civilization. Stanford University Press, Stanford, California. ISBN 0-8047-0806-1 (cloth); ISBN 0-8047-0901-7.
↑  Allen, Charles. (1999). The Search for Shangri-La: A Journey into Tibetan History. Abacus Edition, London. (2000), pp. 266-267; 273-274. ISBN 0-349-11142-1.
↑  Tibetan Civilization by R.A. Stein Faber and Faber
↑  Source:  Lưu trữ 2010-05-28 tại Wayback Machine (accessed: Wednesday ngày 14 tháng 4 năm 2010)
↑  Karmey, Samten G. (1975). "'A General Introduction to the History and Doctrines of Bon", p. 180. Memoirs of Research Department of The Toyo Bunko, No, 33. Tokyo.
↑  Lee, Don Y. (1981). The History of Early Relations between China and Tibet: From Chiu t'ang-shu, a documentary survey, pp. 7-9. Eastern Press, Bloomington, IN.
↑  Pelliot, Paul. (1961). Histoire ancienne du Tibet, pp. 3-4. Librairie d'Amérique et d'orient, Paris.
↑  Norbu, Namkhai. (1981). The Necklace of Gzi, A Cultural History of Tibet, p. 30. Information Office of His Holiness The Dalai Lama, Dharamsala, H.P., India.
↑  Beckwith, Christopher I. (1987). The Tibetan Empire in Central Asia, p. 20. Princeton University Press, Princeton, NJ. Fourth printing with new afterword and 1st paperback version. ISBN 0-691-02469-3.
↑  Allen, Charles. The Search for Shangri-La: A Journey into Tibetan History, pp. 127-128. (1999). Reprint: (2000). Abacus, London. ISBN 0-349-11142-1.
↑  Stein, R. A. (1972). Tibetan Civilization, p. 59. Stanford University Press, Stanford California. ISBN 0-8047-0806-1 (cloth); ISBN 0-8047-0901-7.
↑  Beckwith, Christopher I. The Tibetan Empire in Central Asia. A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages, 1987, Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-02469-3, p. 43.
↑  Ethnologue 14 report for language code:JNA
↑  “Ligmincha International”. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 8 năm 2007. Truy cập 15 tháng 10 năm 2015.
Các quốc gia năm 565
Bản đồ thể hiện Tượng Hùng và kinh đô Kyunglung dưới thời Thổ Phồn