stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đám mây Oort
Giả thuyết

Có hai loại sao chổi chính: sao chổi chu kỳ ngắn (còn gọi là sao chổi hoàng đạo) và sao chổi chu kỳ dài (còn gọi là sao chổi gần đẳng hướng). Sao chổi hoàng đạo có quỹ đạo tương đối nhỏ, dưới 10 au, và đi theo mặt phẳng hoàng đạo, cùng một mặt phẳng mà các hành tinh nằm trên. Tất cả các sao chổi chu kỳ dài đều có quỹ đạo rất lớn, xấp xỉ hàng nghìn au, và xuất hiện từ mọi hướng trên bầu trời.
Vào năm 1907, AO Leuschner cho rằng nhiều sao chổi được cho là có quỹ đạo parabol và do đó chỉ ghé qua Hệ Mặt Trời một lần thì thực ra là có quỹ đạo hình elip và sẽ quay trở lại sau một thời gian rất dài. Vào năm 1932, nhà thiên văn học người Estonia Ernst Öpik đã công nhận rằng các sao chổi chu kỳ dài có nguồn gốc từ một đám mây quay quanh quỹ đạo ở rìa ngoài cùng của Hệ Mặt Trời. Nhà thiên văn học người Hà Lan Jan Oort đã hồi sinh lại ý tưởng này một cách độc lập vào năm 1950 và coi nó là một cách để giải quyết một nghịch lý:
Trong quá trình tồn tại của Hệ Mặt Trời, quỹ đạo của các sao chổi không ổn định, và cuối cùng động lực học quyết định rằng một sao chổi phải va chạm với Mặt Trời hoặc một hành tinh hoặc bị đẩy ra khỏi Hệ Mặt Trời do nhiễu loạn hành tinh.
Hơn nữa, do có thành phần dễ bay hơi nên mỗi khi chúng tiếp cận Mặt Trời thì bức xạ Mặt Trời dần dần sẽ làm sôi các chất bay hơi cho đến khi sao chổi bị tách ra hoặc phát triển một lớp vỏ cách nhiệt ngăn chặn quá trình bốc hơi ra ngoài.
Oort lý luận rằng, chính vì vậy mà một sao chổi không thể hình thành khi đang ở trong quỹ đạo hiện tại của nó mà phải được giữ trong một hồ chứa phía ngoài trong hầu hết toàn bộ thời gian tồn tại của nó. Ông lưu ý rằng sao chổi chu kỳ dài có viễn điểm quỹ đạo (khoảng cách xa nhất của chúng so với Mặt Trời) khoảng 20.000 au có số lượng lớn nhất trong số các sao chổi chu kỳ dài, điều này gợi ra rằng có tồn tại một hồ chứa ở khoảng cách đó với một sự phân bố hình cầu, đẳng hướng. Những sao chổi tương đối hiếm có quỹ đạo khoảng 10.000 au có lẽ đã đi qua một hoặc nhiều quỹ đạo qua Hệ Mặt Trời và quỹ đạo của chúng bị lực hấp dẫn của các hành tinh hút vào trong.
Cấu trúc và thành phần

Đám mây Oort được cho là chiếm một không gian rộng lớn từ khoảng 2.000 đến 5.000 au (0,03 đến 0,08 ly) cho tới xa nhất là 50.000 au (0,79 ly) tính từ Mặt Trời. Một số ước tính đặt ranh giới bên ngoài vào khoảng từ 100.000 và 200.000 au (1,58 và 3,16 ly). Nó có thể được chia thành đám mây Oort hình cầu bên ngoài rộng khoảng 20.000–50.000 au (0,32–0,79 ly), và đám mây Oort bên trong hình xuyến có kích thước 2.000–20.000 au (0,0–0,3 ly). Đám mây bên ngoài chỉ liên kết yếu với Mặt Trời và cung cấp các sao chổi chu kỳ dài (và có thể là loại Halley) vào bên trong quỹ đạo của Sao Hải Vương. Đám mây Oort bên trong còn được gọi là đám mây Hills, được đặt theo tên của Jack G. Hills, người đã đề xuất sự tồn tại của nó vào năm 1981. Các mô hình dự đoán rằng đám mây bên trong phải có nhiều hạt nhân sao chổi gấp hàng chục hoặc hàng trăm lần quầng bên ngoài; nó được coi là một nguồn khả thi các sao chổi mới nhằm tiếp tế cho đám mây bên ngoài mỏng manh khi số lượng của đám mây này đang dần cạn kiệt. Đám mây Hills giải thích sự tồn tại tiếp tục của đám mây Oort sau hàng tỷ năm.
Đám mây Oort bên ngoài có thể có hàng nghìn tỷ vật thể lớn hơn 1 km (0,62 mi), và hàng tỷ với cấp sao tuyệt đối sáng hơn 11 (tương ứng với đường kính khoảng 20 kilômét (12 mi)), với các vật thể lân cận cách nhau hàng chục triệu km. Không rõ tổng khối lượng của nó, nhưng giả sử rằng Sao chổi Halley là một nguyên mẫu thích hợp cho các sao chổi bên trong đám mây Oort bên ngoài thì khối lượng tổng hợp là 3×1025 kilôgam (6,6×1025 lb), nói cách khác là gấp năm lần Trái đất. Trước đây, nó được cho là có khối lượng lớn hơn (tới 380 lần khối lượng Trái đất) nhưng do kiến thức về sự phân bố kích thước của các sao chổi chu kỳ dài được cải thiện dẫn đến một con số ước tính thấp hơn. Chưa có bất kỳ công bố nào về ước tính khối lượng của đám mây Oort bên trong.
Nếu phân tích của sao chổi là đại diện cho toàn bộ thì phần lớn các vật thể trong đám mây Oort có thành phần là các chất dễ bay hơi chẳng hạn như nước, mêtan, etan, cacbon monoxit và axit xianhidric. Tuy nhiên, việc phát hiện ra vật thể 1996 PW - một vật thể có bề ngoài phù hợp với tiểu hành tinh loại D trên quỹ đạo điển hình của một sao chổi chu kỳ dài - đã thúc đẩy các nghiên cứu lý thuyết cho rằng quần thể đám mây Oort bao gồm khoảng một đến hai phần trăm tiểu hành tinh. Phân tích tỷ lệ đồng vị cacbon và nitơ trong cả sao chổi chu kỳ dài và sao chổi họ Sao Mộc cho thấy có ít sự khác biệt giữa hai loại, mặc dù vùng xuất xứ của chúng được cho là rất tách biệt. Điều này cho thấy rằng cả hai đều có nguồn gốc từ đám mây tiền cực ban đầu, và kết luận này cũng được hỗ trợ bởi các nghiên cứu về kích thước hạt trong sao chổi đám mây Oort và bởi nghiên cứu tác động gần đây của sao chổi Tempel 1 thuộc họ Sao Mộc.
Nguồn gốc

Đám mây Oort được cho là đã phát triển sau khi hình thành các hành tinh từ đĩa tiền hành tinh nguyên thủy khoảng 4,6 tỷ năm trước. Giả thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất là các vật thể của đám mây Oort ban đầu liên kết lại gần Mặt Trời hơn nhiều và là một phần của quá trình hình thành các hành tinh và tiểu hành tinh. Sau khi hình thành, các tương tác hấp dẫn mạnh với các hành tinh khí khổng lồ chẳng hạn như Sao Mộc đã làm phân tán các vật thể thành các quỹ đạo hình elip hoặc parabol cực rộng, sau đó bị nhiễu loạn từ các ngôi sao đi ngang qua và các đám mây phân tử khổng lồ biến đổi thành các quỹ đạo tồn tại lâu dài tách ra khỏi phạm vi của các hành tinh khí khổng lồ.
Nghiên cứu gần đây của NASA đặt giả thuyết rằng một số lượng lớn các vật thể trong đám mây Oort là sản phẩm của sự trao đổi vật chất giữa Mặt Trời và các ngôi sao anh chị em của nó khi chúng hình thành và tách rời nhau và người ta cho rằng nhiều —có thể là phần lớn— vật thể đám mây Oort không hình thành ở gần Mặt Trời. Các mô phỏng về sự tiến hóa của đám mây Oort từ thuở sơ khai của Hệ Mặt Trời cho đến nay đã cho thấy khối lượng của đám mây đạt đỉnh vào khoảng 800 hàng triệu năm sau khi hình thành, khi tốc độ bồi tụ và va chạm chậm lại và sự cạn kiệt bắt đầu vượt quá nguồn cung.
Mô hình của Julio Ángel Fernández gợi ý rằng đĩa phân tán, nguồn cấp chính cho các sao chổi tuần hoàn trong Hệ Mặt Trời, cũng có thể là nguồn cấp chính cho các vật thể đám mây Oort. Theo các mô hình thì khoảng một nửa số vật thể phân tán di chuyển ra ngoài về phía đám mây Oort, trong khi đó một phần tư dịch chuyển vào trong quỹ đạo của Sao Mộc và một phần tư bị đẩy ra trong một quỹ đạo hình hypebol. Đĩa phân tán có thể vẫn cung cấp nguyên liệu cho đám mây Oort. Một phần ba số lượng vật thể đĩa phân tán có khả năng kết thúc tại trong đám mây Oort sau 2,5 tỷ năm.
Hiệu ứng thủy triều

Bài chi tiết: Thủy triều thiên hà
Hầu hết các sao chổi được nhìn thấy ở gần Mặt Trời dường như đã đến vị trí hiện tại của chúng thông qua sự nhiễu loạn hấp dẫn của đám mây Oort bởi lực thủy triều gây ra bởi Dải Ngân Hà. Cũng giống như lực thủy triều của Mặt trăng làm biến dạng các đại dương của Trái Đất và khiến thủy triều lên xuống thì thủy triều thiên hà cũng làm biến dạng quỹ đạo của các thiên thể trong Hệ Mặt Trời bên ngoài. Trong các vùng được lập biểu đồ của Hệ Mặt Trời thì những tác động này là không đáng kể so với lực hấp dẫn của Mặt Trời, nhưng ở vùng ngoài của hệ mà lực hấp dẫn của Mặt Trời yếu hơn thì gradient trường hấp dẫn của Dải Ngân Hà có những tác động đáng kể. Lực thủy triều thiên hà kéo căng đám mây dọc theo một trục hướng về trung tâm thiên hà và nén nó dọc theo hai trục còn lại; những nhiễu loạn nhỏ này có thể dịch chuyển quỹ đạo trong đám mây Oort để đưa các vật thể đến gần Mặt trời. Điểm mà lực hấp dẫn của Mặt Trời chịu ảnh hưởng của nó đối với thủy triều thiên hà được gọi là bán kính cắt ngắn thủy triều. Nó nằm ở bán kính từ 100.000 đến 200.000 au, và đánh dấu ranh giới bên ngoài của đám mây Oort.
Một số học giả đặt giả thuyết rằng thủy triều thiên hà có thể đã góp phần vào sự hình thành của các đám mây Oort bằng cách làm tăng cận điểm quỹ đạo (khoảng cách nhỏ nhất đến Mặt Trời) của vi thể hành tinh với viễn điểm quỹ đạo lớn (khoảng cách lớn nhất đến Mặt Trời). Tác động của thủy triều thiên hà khá phức tạp và phụ thuộc nhiều vào hành vi của các vật thể riêng lẻ trong một hệ hành tinh. Tuy nhiên, về tổng thể, nó có thể có ảnh hưởng khá đáng kể: tới 90% tất cả các sao chổi có nguồn gốc từ đám mây Oort có thể là kết quả của thủy triều thiên hà. Các mô hình thống kê về quỹ đạo quan sát được của các sao chổi chu kỳ dài lập luận rằng thủy triều thiên hà là phương tiện chính khiến quỹ đạo của chúng bị xáo trộn về phía bên trong Hệ Mặt Trời.
Khoảng cách giả định của đám mây Oort so với phần còn lại của Hệ Mặt Trời
Sylvia margelanica

| Sylvia margelanica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Sylviidae
Chi (genus): Sylvia
Loài (species): S. margelanica
Danh pháp hai phần
Sylvia margelanica
Sylvia margelanica là một loài chim trong họ Sylviidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Ardisia bracteata

| Ardisia bracteata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Ardisia
Loài (species): A. bracteata
Danh pháp hai phần
Ardisia bracteata Baker, 1877 
Ardisia bracteata là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ardisia bracteata”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Tylokepon naxiae

| Tylokepon naxiae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Bopyridae
Chi (genus): Tylokepon
Loài (species): T. naxiae
Danh pháp hai phần
Tylokepon naxiae Bonnier, 1900 
Tylokepon naxiae là một loài chân đều trong họ Bopyridae. Loài này được Bonnier miêu tả khoa học năm 1900.
Chú thích

↑  Boyko, C.; Schotte, M. (2010). Tylokepon naxiae (Bonnier, 1900). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=263908
Oediopalpa testaceipes

| Oediopalpa testaceipes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Oediopalpa
Loài (species): O. testaceipes
Danh pháp hai phần
Oediopalpa testaceipes Pic, 1926 
Oediopalpa testaceipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1926.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Riccia frostii

| Riccia frostii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Marchantiopsida
Bộ (ordo): Marchantiales
Họ (familia): Ricciaceae
Chi (genus): Riccia
Loài (species): R. frostii
Danh pháp hai phần
Riccia frostii Austin, 1875 
Riccia frostii là một loài rêu trong họ Ricciaceae. Loài này được Austin mô tả khoa học đầu tiên năm 1875.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Riccia frostii”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2014.
Poecilotheria hanumavilasumica

| Poecilotheria hanumavilasumica |
| --- | --- |
Tập tin:Poecilotheria hanumavilasumica.jpg
Tình trạng bảo tồn
 Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Theraphosidae
Chi (genus): Poecilotheria
Danh pháp hai phần
Poecilotheria hanumavilasumica Smith, 2004 
Poecilotheria hanumavilasumica là một loài nhện trong họ Theraphosidae. Chúng được miêu tả năm 2004 bởi Smith.
Chú thích

↑  Siliwal, M.; Molur, S.; Daniel, B.A. (2008). “Poecilotheria hanumavilasumica”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  “Taxon details Poecilotheria hanumavilasumica Smith, 2004”. World Spider Catalog. Natural History Museum Bern. Truy cập ngày 29 tháng 2 năm 2016.
↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Ardisia bisumbellata

| Ardisia bisumbellata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Ardisia
Loài (species): A. bisumbellata
Danh pháp hai phần
Ardisia bisumbellata Mez 
Ardisia bisumbellata là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được Mez mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ardisia bisumbellata”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Syrphoctonus mexicanus

| Syrphoctonus mexicanus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Syrphoctonus
Loài (species): S. mexicanus
Danh pháp hai phần
Syrphoctonus mexicanus (Dasch, 1964) 
Syrphoctonus mexicanus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Olophoeus brunneus

| Olophoeus brunneus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Olophoeus
Loài (species): O. brunneus
Danh pháp hai phần
Olophoeus brunneus Girard, 1974 
Olophoeus brunneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1974.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Pleopeltis albicaula

| Pleopeltis albicaula> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Pleopeltis
Loài (species): P. albicaula
Danh pháp hai phần
Pleopeltis albicaula Alderw., 1917 
Pleopeltis albicaula là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Alderw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pleopeltis albicaula”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Eremopoa attalica

| Eremopoa attalica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Eremopoa
Loài (species): E. attalica
Danh pháp hai phần
Eremopoa attalica H.Scholz 
Eremopoa attalica là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được H.Scholz mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Eremopoa attalica”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Radostów, Tỉnh West Pomeranian

| Radostów |
| --- | --- |
—  Village  —
 

Radostów
Country:  Ba Lan
Voivodeship: West Pomeranian
County: Gryfino
Gmina: Cedynia
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Mã bưu chính: 74-520 
Radostów [raˈdɔstuf] (tiếng Đức: Karlstein) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Cedynia, thuộc quận Gryfino, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan, gần biên giới Đức. Nó nằm khoảng 3 kilômét (2 mi) phía đông nam Cedynia, 46 km (29 mi) phía nam Gryfino và 66 km (41 mi) phía nam thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Rhodostrophia khasiana

| Rhodostrophia khasiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Rhodostrophia
Loài (species): R. khasiana
Danh pháp hai phần
Rhodostrophia khasiana Moore, 1888 
Rhodostrophia khasiana là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Radostín, Havlíčkův Brod

| Radostín |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

  Hiệu kỳ
Radostín
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Vysočina
Huyện: Havlíčkův Brod
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ0631 569364
Radostín là một làng thuộc huyện Havlíčkův Brod, vùng Vysočina, Cộng hòa Séc.
Đập Xayabury

| Đập Xayabury |
| --- | --- |
Vị trí của Đập Xayabury ở Lào
Quốc gia: Lào
Vị trí: Xayabury
Tọa độ: 19°15′14,46″B 101°48′49,2″Đ﻿ / ﻿19,25°B 101,8°Đ﻿ / 19.25000; 101.80000
Tình trạng: Đang xây dựng
Khởi công: 2012
Khánh thành: 2020
Chi phí xây dựng: 3.8 tỷ đô la Mỹ
Chủ sở hữu: Công ty Công chúng Ch. Karnchang
Đập và đập tràn
Ngăn: Mê Kông
Chiều cao: 32,6 m (107 ft)
Chiều dài: 820 m (2.690 ft)
Loại đập tràn: 10 x cửa quay
Dung tích đập tràn: 3.980 m3/s (141.000 cu ft/s)
Hồ chứa
Tổng dung tích: 1,3 km3 (1.100.000 acre⋅ft)
Diện tích lưu vực: 272.000 km2 (105.000 dặm vuông Anh)
Diện tích bề mặt: 49 km2 (19 dặm vuông Anh)
Trạm năng lượng
Đầu thủy lực: 18 m (59 ft) (xếp hạng)
Tua bin: EDL: 1 × 60 MW EGAT: 7 x 175 MW
Công suất lắp đặt: 1,285 MW (tối đa lên kế hoạch)
Đập Xayabury là một con đập thủy điện đang được xây dựng trên sông Mê Kông, vào khoảng 30 kilômét (19 mi) về phía đông của huyện Xayabury, tỉnh Xayabury ở miền bắc Lào. Các nhà hoạt động phản đối dự án vì các ảnh hưởng cho môi trường và người ở dọc sông. Chính phủ Lào đã bắt đầu xây dựng sơ bộ vào đầu năm 2012 nhưng hoãn việc xây đập sau đó vì Campuchia và Việt Nam phản đối. Sau khi chỉnh sửa thiết kế của đập, Lào tiếp tục xây dựng đập ngày 7 tháng 11 năm 2012.
Lịch sử

Ngày 4 tháng 5 năm 2007, chính phủ Lào ký kết một bản ghi nhớ với Công ty Công chúng Ch. Karnchang của Thái Lan cho việc phát triển kế hoạch, theo sau đó là hợp đồng phát triển kế hoạch được ký tháng 11 năm 2008. Một bản báo cáo đánh giá tác động môi trường được đệ trình vào tháng 2 năm 2010. Tháng 7 năm 2010, một bản ghi nhớ về mua bán năng lượng được ký kết giữa Electricity Generating Authority of Thailand và chính phủ Lào.
Lịch sử > Dân Thái kiện

37 ngư dân từ tổ chức Mạng lưới người dân Thái tại 8 tỉnh của nước này khởi kiện các công ty Thái mua điện từ Xayaburi năm 2012. Các chuyên gia môi trường đánh giá việc xây Xayaburi có thể gây ra các tác động môi trường và ảnh hưởng tới nghề cá, nông nghiệp, hệ sinh thái cũng như đời sống của 60 triệu cư dân sống trên sông Mekong. Vụ kiện căn cứ trên trách nhiệm của các công ty chính phủ của Thái đối với các cộng đồng chịu ảnh hưởng từ việc Thái Lan quyết định mua điện từ thủy điện Xayaburi. Năm 2011, công ty điện nhà nước EGAT của Thái và bốn công ty khác đã đồng ý mua 95% lượng điện do nhà máy thủy điện Xayabury sản xuất ra khi xây xong, trị giá 3,5 tỷ USD. Đập thủy điện Xayaburi của Lào cũng được xây bởi vốn từ công ty Thái Lan. Sau khi tòa hành chính cho là công ty Thái đã làm tròn bổn phận mình, dân kiện đã kháng cáo vào ngày 26 tháng 1 năm 2016 lên tòa phúc thẩm.
Đặc điểm

Nếu được xây dựng, Đập Xayaburi sẽ có chiều dài 810 mét (2.660 ft) và cao 32 mét (105 ft).
Nguy cơ

Chuyên gia độc lập về sinh thái Mê Kông, Nguyễn Hữu Thiện, cho biết, Xayaburi nằm trên đường đứt gãy địa chất đang hoạt động và các nhà khoa học của Đại học Chula Longkorn của Thái Lan đã cảnh báo rằng trong 30 năm tới có 30% khả năng xảy ra động đất trung bình và 10% khả năng xảy ra động đất lớn vùng này. Thực tế năm 2011 đã có 2 vụ động đất ở vùng Xayaburi. Khi đập Xayaburi hoàn tất, với sức nặng của nước trong hồ chứa có thể đè lên vỏ trái đất gây động đất kích thích. Xayaburi mà vỡ thì nước sẽ lùa xuống đập kế tiếp bên dưới, cũng đang đầy nước, và lùa tiếp xuống đập kế tiếp với số nước 2 đập cộng lại và tiếp tục như thế đến đập Sambor. Khi đó Sambor chắc chắn sẽ vỡ..
Eremophysa scrophulariae

| Eremophysa scrophulariae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Eremophysa
Loài (species): E. scrophulariae
Danh pháp hai phần
Eremophysa scrophulariae Wiltshire, 1952 
Eremophysa scrophulariae là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Nút giao thông Ngã ba Huế

| Nút giao thông Ngã ba Huế |
| --- | --- |

Quốc gia:  Việt Nam
Vị trí: Nút giao Ngã Ba Huế, thành phố Đà Nẵng
Tuyến đường: 
Tọa độ: 16°03′43″B 108°10′44″Đ﻿ / ﻿16,062029°B 108,178844°Đ﻿ / 16.062029; 108.178844
Thông số kỹ thuật
Kiểu cầu: Cầu vượt
Lịch sử
Khởi công: 28 tháng 9 năm 2013
Đã thông xe: 29 tháng 3 năm 2015
Vị trí
vi
Nút giao thông Ngã ba Huế là một nút giao thông khác mức nằm ở phía tây thành phố Đà Nẵng, Việt Nam. Đây đồng thời cũng là nút giao thông sở hữu cầu vượt 3 tầng đầu tiên tại Việt Nam. Công trình được lấy cảm hứng hình tượng Linga và Yoni, một biểu tượng của người Chăm.
Vị trí

Nút giao thông Ngã ba Huế nằm trên địa bàn ba quận Thanh Khê, Cẩm Lệ và Liên Chiểu, nằm ở phía Tây của thành phố Đà Nẵng. Đây cũng là nơi giao nhau giữa 4 tuyến đường Điện Biên Phủ, Tôn Đức Thắng, Trường Chinh, Hoàng Thị Loan và đường sắt Bắc Nam. Trong đó, đường Tôn Đức Thắng và đường Trường Chinh là đoạn Quốc lộ 1 đi qua nội thành thành phố Đà Nẵng.
Lịch sử

Trước khi có cầu vượt, đây là một trong những điểm nóng về ùn tắc và tai nạn giao thông thường xuyên do có lưu lượng phương tiện lưu thông rất lớn và giao cắt đồng mức với đường sắt.
Lịch sử > Xây dựng cầu vượt

Trong cuộc thi kiến trúc do chính quyền địa phương tổ chức đã lựa chọn kiến trúc công trình là nút giao thông lập thể hình xuyến kết hợp cầu vượt 3 tầng bao gồm tầng mặt đất là nhánh rẽ không giao với đường sắt; cầu vượt tầng 1 với vòng xuyến tròn trên cao với các nhánh rẽ và cầu vượt tầng hai cho hướng đi từ Huế vào nội thành Đà Nẵng và ngược lại. Đến ngày 29 tháng 3 năm 2013, cầu vượt tại nút giao đã được khởi công xây dựng với mức đầu tư 2.000 tỷ đồng theo hình thức hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao). Bấy giờ, đây là cây cầu vượt lớn nhất Việt Nam, được xây dựng vĩnh cửu với tổng chiều dài 2,5 km và vòng xuyến với đường kính khoảng 150 m. Công trình được đầu tư xây dựng bởi Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Trung Nam. Kiến trúc nút giao còn bao gồm một trụ tháp parabol cùng một vòng xuyến xung quanh, mang biểu tượng Linga và Yoni của thần Shiva, lấy cảm hứng từ văn hóa của người Chăm.
Sau 16 tháng thi công, công trình đã được hoàn thành. Đến ngày 29 tháng 3 năm 2015, cây cầu vượt chính thức được khánh thành nhân dịp kỷ niệm kỷ niệm "40 năm ngày giải phóng thành phố Đà Nẵng". Sau khi xây dựng, nút giao thông đã trở thành nơi sở hữu cây cầu vượt ba tầng đầu tiên của Việt Nam.