Thuật ngữ thiên văn học
A

| Thuật ngữ | Định nghĩa |
| --- | --- |
Aberration Chuyển ngữ: tinh sai (thiên văn học), quang sai (vật lý): Sai lệch biểu kiến của vị trí thiên thể trên thiên cầu, do vận tốc có giới hạn của ánh sáng và vận tốc chuyển động của người quan sát gây nên.
Ablation Chuyển ngữ: xói mòn: Cháy, nóng chảy ăn mòn thiên thạch.
Absolute magnitude (M) Chuyển ngữ: cấp sao tuyệt đối, độ sáng tuyệt đối: Độ sáng thật của thiên thể, được tính ở khoảng cách đúng bằng 10 parsec (khoảng 32,6 năm ánh sáng) cách người quan sát.
Absolute zero Chuyển ngữ: độ không tuyệt đối: Trạng thái nhiệt động học lý tưởng của vật chất, tại đó chuyển động của mọi nguyên tử và phân tử đều ngừng hẳn và không phát ra nhiệt lượng. Độ không tuyệt đối bằng khoảng -273,15°C hay bằng -459,67°F.
Absorption Chuyển ngữ: hấp thụ: Trong hấp thụ ánh sáng.
Absorption line Chuyển ngữ: vạch hấp thụ, đường cong hấp thụ: Trong quang phổ hấp thụ.
Absorption spectrum Chuyển ngữ: quang phổ hấp thụ: 
Accretion Chuyển ngữ: bồi tụ: Quá trình hấp dẫn, qua đó một số thiên thể như các hành tinh, các ngôi sao được hình thành từ bụi và chất khí.
Accretion disk Chuyển ngữ: đĩa bồi tụ, đĩa bồi đắp: Một cấu trúc (thường là đĩa vũ trụ tròn), được hình thành bởi vật chất, chuyển động theo quỹ đạo xung quanh một vật trung tâm có khối lượng lớn, bị phân tán thành đĩa. Vật trung tâm thường là một ngôi sao.
Achondrite Chuyển ngữ: : Một loại thiên thạch có thành phần khác với thành phần của hành tinh.
Active galactic nucleus (AGN) Chuyển ngữ: nhân thiên hà hoạt động: Vùng nhân đặc của một thiên hà, do quá trình bồi tụi của hố đen siêu nặng tại nhân gây nên.
Adaptation Chuyển ngữ: quen sáng: Phản ứng dây thần kinh hình gậy trong quan sát thiên văn.
Afterglow Chuyển ngữ: ánh sáng muộn: Các bức xạ ở tần số thấp hơn (bao gồm tia X, cực tím, ánh sáng, hồng ngoại, vi ba, sóng vô tuyến) kèm theo các chớp gamma.
Albedo Chuyển ngữ: suất phản chiếu, suất phản xạ, suất phân chiếu: Khái niệm liên quan đến hiện tượng phản xạ khuếch tán hoặc công suất phản xạ của bề mặt.
Albedo feature Chuyển ngữ: địa hình albedo, suất phản chiếu đặc trưng: Một khu vực rộng lớn trên bề mặt của một hành tinh (hoặc thiên thể hệ Mặt Trời khác) cho thấy sự tương phản về độ sáng hoặc bóng tối (suất phản chiếu) với các khu vực lân cận.
Almucantar Chuyển ngữ: vĩ tuyến thiên văn: 
Altitude Chuyển ngữ: Cao độ, độ cao: Góc tính theo độ so với đường chân trời.
Am star Chuyển ngữ: sao Am: Một loại sao đặc biệt về mặt hóa học thuộc loại quang phổ A có phổ hấp thụ mạnh và thường biến đổi các kim loại như kẽm, stronti, zirconi và bari, và sự thiếu hụt của các loại khác, như calci và scandi.
Angstrom (Å) Chuyển ngữ: Ångström: Một đơn vị đo độ dài. Nó đôi khi được dùng để thể hiện kích thước của nguyên tử, chiều dài của liên kết hóa học và bước sóng ánh sáng. 1 ångström (Å) = 10−10 mét =10-4 micrômét  = 0,1 nanômét
Antapex Chuyển ngữ: điểm hướng nghịch: Điểm cắt của vectơ vận tốc tức thời của một thiên thể, ở hướng ngược lại với hướng chuyển động với thiên cầu.
Antimatter Chuyển ngữ: phản vật chất: Hạt vật chất có điện tích ngược lại so với hạt gốc. Trong phản vật chất, proton có điện tích âm, còn electron có điện tích dương.
Antisolar point Chuyển ngữ: điểm đối nhật, điểm nghịch nhật: Điểm trừu tượng trên thiên thể đối diện trực tiếp với Mặt Trời theo phối cảnh của người quan sát.
Apastron Chuyển ngữ: điểm viễn tinh: Điểm hai ngôi sao cách xa nhau nhất, như trong một hệ sao nhị phân.
Aperture Chuyển ngữ: độ mở: Đại lượng biểu diễn độ chắn sáng dùng để điều chỉnh lượng ánh sáng truyền qua các dụng cụ quang học như máy ảnh hay kính viễn vọng. Con số lớn biểu thị cho độ mở nhỏ và con số nhỏ biểu thị cho độ mở lớn.
Apex Chuyển ngữ: điểm hướng, điểm apec: Điểm cắt của vectơ vận tốc tức thời của một thiên thể, ở hướng chuyển động với thiên cầu.
Aphelion Chuyển ngữ: điểm viễn nhật: Vị trí trên quỹ đạo mà một hành tinh xa Mặt Trời nhất.
Apoapsis Chuyển ngữ: viễn điểm quỹ đạo: Vị trí trên quỹ đạo xa một hành tinh nhất.
Apogee Chuyển ngữ: điểm viễn địa: Điểm trên quỹ đạo xa Trái Đất nhất.
Apparent magnitude (m) Chuyển ngữ: cấp sao biểu kiến, độ sáng biểu kiến: Một thang đo về độ sáng biểu kiến của vật thể tính theo lôgarít của mật độ photon phát ra bởi vật thể nhận được trong một đơn vị thời gian bởi máy thu. Vật thể càng sáng thì m càng có giá trị nhỏ.
Appulse Chuyển ngữ: : Cách tiếp cận gần nhất của một thiên thể này với một thiên thể khác, khi nhìn từ thiên thể thứ ba.
Apsis Chuyển ngữ: củng điểm quỹ đạo, cùng điểm quỹ đạo, cùng điểm: Một điểm trên quỹ đạo elip của một thiên thể, đang chuyển động dưới lực hấp dẫn quanh một thiên thể khác, có khoảng cách đến khối tâm của hệ hai thiên thể đạt cực trị.
Arc degree Chuyển ngữ:: Một đơn vị đo góc trong đó có 360 độ trong một vòng tròn.
Arc minute (arcmin) Chuyển ngữ: phút góc, phút cung: Một đơn vị đo góc trong đó 1 phút góc tương đương 1⁄60 độ và đồng thời 1 phút góc bằng 1⁄21600 vòng, tức là π⁄10800 radian.
Arc second (arcsec) Chuyển ngữ: giây góc, giây cung: Một đơn vị đo góc trong đó 1 giây góc tương đương 1⁄60 phút góc, tức 1⁄3600 độ và đồng thời 1 giây góc bằng 1⁄1296000 vòng tròn, tức là π⁄648000 radian.
Argument of periapsis (ω) Chuyển ngữ: acgumen của cận điểm: Một tham số quỹ đạo để xác định quỹ đạo của một thiên thể.
Artificial satellite Chuyển ngữ: vệ tinh nhân tạo: Bất kỳ một vật thể nào do con người chế tạo nên quay quanh một vật thể khác.
Ascending node Chuyển ngữ: điểm nút lên: Một điểm trên quỹ đạo của thiên thể, tại đây thiên thể đi ngang qua mặt phẳng tham chiếu từ hướng Nam lên hướng Bắc.
Aspect Chuyển ngữ:: Vị trí của một hành tinh hoặc Mặt Trăng so với Mặt Trời, khi nhìn từ Trái Đất.
Asterism Chuyển ngữ: khoảnh sao: Một vài hình phẳng tưởng tượng trên bầu trời với các sao sáng ở các đỉnh, mà ngày nay chúng không được coi là 1 trong 88 chòm sao chính thức.
Asteroid Chuyển ngữ: tiểu hành tinh: Các cách gọi khác trong tiếng Anh: minor planet; planetoid (hành tinh nhỏ) là những từ đồng nghĩa để chỉ một nhóm các thiên thể lớn hơn thiên thạch nhưng nhỏ hơn hành tinh trôi nổi trong hoặc ngoài hệ Mặt Trời.
Asteroid belt Chuyển ngữ: vành đai tiểu hành tinh: Tập hợp các tiểu hành tinh tạo thành vành đai các tiểu hành tinh. Vành đai chính có hàng nghìn các tiểu hành tinh lớn hơn 1 km, và hàng triệu các vật thể bé như bụi.
Astrobiology Chuyển ngữ: sinh học vũ trụ, sinh học thiên văn, sinh vật học vũ trụ: Lĩnh vực nghiên cứu về nguồn gốc, tiến hóa, phân bố và tương lai của sự sống trong vũ trụ: sự sống ngoài Trái Đất và sự sống trên Trái Đất.
Astrobleme Chuyển ngữ: vết thương của ngôi sao: Cấu trúc địa chất nói chung hoặc cấu trúc hình tròn của đá nền hoặc trầm tích bị biến dạng tạo ra do tác động trên bề mặt hành tinh bất kể giai đoạn xói mòn của cấu trúc.
Astrochemistry Chuyển ngữ: hóa học thiên thể, hoá học thiên văn: Môn khoa học nghiên cứu về sự phong phú và phản ứng của các phân tử trong vũ trụ và sự tác động qua lại của chúng bằng bức xạ.
Astrodynamics Chuyển ngữ: động lực học thiên thể, động lực vũ trụ: 
Astrogeology Chuyển ngữ: địa chất học vũ trụ: Một nhánh của khoa học hành tinh liên quan đến địa chất học của các thiên thể như là các hành tinh và các Mặt Trăng của nó, hành tinh nhỏ, sao chổi và thiên thạch.
Astrognosy Chuyển ngữ:: 
Astrogony Chuyển ngữ:: Hay astrogeny, chỉ quá trình bồi đắp hay tiến hóa sao.
Astrography Chuyển ngữ:: 
Astrologer Chuyển ngữ: nhà chiêm tinh: 
Astrology Chuyển ngữ: chiêm tinh học, thuật chiêm tinh: Hệ thống bói toán ngụy khoa học tiên đoán về vấn đề nhân loại và sự kiện trần thế bằng cách nghiên cứu chuyển động và vị trí tương đối của thiên thể.
Astrometeorology Chuyển ngữ: khí tượng học thiên thể: 
Astrometer Chuyển ngữ: thiên văn kế, cái đo sao: 
Astrometric binary Chuyển ngữ:: 
Astrometry Chuyển ngữ: trắc lượng học thiên thể, thuật đo sao, trắc tinh học, tinh trắc học.: Nhánh của thiên văn học về sự đo lường chính xác vị trí và chuyển động của các sao và thiên thể. Trong tiếng Anh còn là positional astronomy.
Astronaut Chuyển ngữ: nhà du hành vũ trụ, phi hành gia: Một người được huấn luyện qua chương trình không gian để chỉ huy, lái hoặc trở thành thành viên của một con tàu vũ trụ.
Astronautical Chuyển ngữ: du hành vũ trụ: Tính từ
Astronautics Chuyển ngữ: ngành du hành vũ trụ: Lý thuyết và thực hành điều hướng ngoài khí quyển của Trái đất.
Astronomer Chuyển ngữ: nhà thiên văn học: Một nhà khoa học, chuyên nghiên cứu các thiên thể như các hành tinh, ngôi sao và thiên hà
Astronomical almanac Chuyển ngữ: niên lịch thiên văn, lịch thiên văn: 
Astronomical body Chuyển ngữ: khối thể thiên văn học (tạm dịch): 
Astronomical catalogue Chuyển ngữ: : 
Astronomical clock Chuyển ngữ: : 
Astronomical coordinate systems Chuyển ngữ: hệ tọa độ thiên văn: Một hệ tọa độ mặt cầu dùng để xác định vị trí biểu kiến của thiên thể trên thiên cầu.
Astronomical day Chuyển ngữ: ngày thiên văn: 
Astronomical distance Chuyển ngữ: khoảng cách thiên văn: 
Astronomical fraction Chuyển ngữ: : 
Astronomical object Chuyển ngữ: thiên thể: Các thực thể, các tập hợp hay những cấu trúc đáng kể trong vũ trụ mà sự tồn tại của chúng được khoa học ngày nay chứng nhận.
Astronomical telescope Chuyển ngữ: kính thiên văn: 
Astronomical time Chuyển ngữ: giờ thiên văn, giờ mặt trời trung bình, thời gian thiên văn: 
Astronomical twilight Chuyển ngữ: chạng vạng thiên văn: Buổi sáng bắt đầu (rạng đông thiên văn) khi tâm đĩa Mặt Trời hình học ở vị trí 18° dưới chân trời vào buổi sáng, và kết thúc khi tâm đĩa Mặt Trời hình học lên vị trí 12° dưới chân trời vào buổi sáng.
Astronomical symbol Chuyển ngữ: : 
Astronomical unit (AU) Chuyển ngữ: đơn vị thiên văn: Một đơn vị đo chiều dài, xấp xỉ bằng khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời, bởi vì khoảng cách này thay đổi khi Trái Đất quay quanh Mặt Trời cho tới nay nó được định nghĩa chính xác bằng 149597870700 mét (khoảng 150 triệu kilômét, hay 93 triệu dặm).
Astronomical year Chuyển ngữ: năm thiên văn: 
Astronomy Chuyển ngữ: thiên văn học: Khoa học nghiên cứu quy luật của các vì sao) là một ngành khoa học tự nhiên nghiên cứu những thiên thể (như các ngôi sao, hành tinh, sao chổi, tinh vân, quần tinh, thiên hà) và các hiện tượng có nguồn gốc bên ngoài vũ trụ (như bức xạ nền vũ trụ).
Astronomy satellite Chuyển ngữ: vệ tinh thiên văn học: Một loại kính thiên văn được đặt trong không gian để quan sát các vật thể xa xôi như các hành tinh, các thiên hà và các vật thể ngoài không gian khác. Kính viễn vọng không gian tránh được sự cản trở các bước sóng cực tím, X, và Gamma do bầu khí quyển.
Astronomy unit Chuyển ngữ: đơn vị thiên văn học: Tương tự định nghĩa của đơn vị thiên văn
Astrophotography Chuyển ngữ: phép chụp ảnh thiên văn: 
Astrophotometer Chuyển ngữ: : 
Astrophotometry Chuyển ngữ: : 
Astrophysicist Chuyển ngữ: nhà vật lý thiên văn: 
Astrophysics Chuyển ngữ: vật lý thiên văn: Bao gồm hai nhánh: vật lý thiên văn thực hành và vật lý thiên văn lý thuyết
Astroscope Chuyển ngữ: : 
Astroscopy Chuyển ngữ: : 
Astrospectroscopy Chuyển ngữ: quang phổ học thiên văn: 
Astrosphere Chuyển ngữ: thể cầu dạng sao: 
Astrotheology Chuyển ngữ: : 
Atmosphere Chuyển ngữ: khí quyển: Một lớp khí có thể bao bọc xung quanh một thiên thể có khối lượng đủ lớn và nó được giữ lại bởi trọng lực của thiên thể đó. Khí quyển của Trái Đất dày 192 km và có thành phần chủ yếu là nitơ, oxy, cacbonic và một số chất khí khác.
Aurora Chuyển ngữ: cực quang: Một hiện tượng quang học được đặc trưng bởi sự thể hiện đầy màu sắc của ánh sáng trên bầu trời về đêm, được sinh ra do sự tương tác của các hạt mang điện tích từ gió mặt trời với tầng khí quyển bên trên của hành tinh.
Aurora borealis Chuyển ngữ: cực quang Borealis: Còn gọi là Bắc cực quang gây ra bởi sự tương tác giữa gió mặt trời, từ trường của Trái Đất và tầng trên của bầu khí quyển; một hiện tường tương tự cũng xảy ra ở bán cầu Nam có tên là cực quang Australis.
Aurora Australis Chuyển ngữ: cực quang Australis: Còn gọi là Nam cực quang, đây là một hiện tượng phi thường trong tầng khí quyển, nó phát ra ánh sáng trên bầu trời bán cầu nam. Nó được tạo ra do các hạt mang điện từ Mặt Trời khi chúng tương tác với từ trường của Trái Đất. Tương tự Cực quang Borealis ở bán cầu Bắc.
Autumn meridian Chuyển ngữ: : 
Autumnal equinox Chuyển ngữ: điểm thu phân: Điểm trên thiên cầu nơi Mặt Trời đi qua đường xích đạo bầu trời từ Bắc xuống Nam. Thời điểm Mặt Trời ở điểm thu phân là ngày đầu tiên của mùa thu. Việc này xảy ra khoảng ngày 22 tháng 9 hàng năm.
Average orbital Chuyển ngữ: quỹ đạo trung bình: Tốc độ quanh Mặt Trời: Đây là một đơn vị đo lường vận tốc của một hành tinh di chuyển trong không gian, đơn vị kilômet trên giờ.
Axial Chuyển ngữ: trục: Được biết như các cực, đây là một đường tưởng tượng đi qua tâm của quay của một vật.
Axial inclination Chuyển ngữ: độ nghiêng trục: Góc của nghiêng của trục quay một hành tinh, đối với quỹ đạo của hành tinh đó. Trên Trái Đất, cũng như các hành tinh khác, độ nghiêng này là nguyên nhân của các mùa.
Axial precession Chuyển ngữ: tuế sai trục, tiến động trục: 
Axial tilt Chuyển ngữ: độ nghiêng trục quay: Góc giữa phương tự quay của thiên thể với phương trực tuyến Bắc của mặt phẳng quỹ đạo hay một mặt phẳng tham chiếu nào đó.
Axial of rotation Chuyển ngữ: trục quay: 
Azimuth Chuyển ngữ: góc phương vị: Góc khoảng cách của một thiên thể quanh hoặc song song với đường chân trời từ điểm không ban đầu.
| --- | --- |
Mục lục:: Đầu • 0–9 • A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z