stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Jo Hyun-jae
Chú thích

↑  Jo Hyun Jae Profile & Portfolio Lưu trữ 2015-08-24 tại Wayback Machine. Hou Leng Jai. Truy cập 2012-08-10.
↑  Hong, Lucia (ngày 19 tháng 10 năm 2011). “Jo Hyun-jae cast as male lead in upcoming Chinese TV series”. 10Asia. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2013.
↑  “Actor Jo Hyun-Jae will be joining new KBS Monday-Tuesday drama”. Innolife. ngày 14 tháng 1 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2013.
Troubadour

Người hát rong (tiếng Anh: Troubadour) là một loại thi sĩ, nhà soạn nhạc và nghệ sĩ biểu diễn rong, người hát thơ. Một nữ hát rong còn được gọi là Trobairitz, truyền thống hát rong bắt đầu khoảng cuối thế kỉ 11 ở Occitania và bắt đầu lan rộng khắp châu Âu.
Người hát rong ở Béc-lin, tranh vẽ thế kỷ 14
Dưới ảnh hưởng của hát rong các phong trào liên quan mọc lên khắp châu Âu, Minnesang ở Đức, Trovadorismo ở Bồ Đào Nha và Trouvères ở miền bắc nước Pháp. Sau sự phát triển đột phá, nghệ thuật hát rong đã dần lụi tàn theo Cái chết đen.
Nội dung của các bài hát rong thường gắn với các chủ đề như Tinh thần hiệp sĩ và Tình yêu phong nhã. Các phong cách hát rong có 3 phong cách đó là Ánh sáng, Giàu có và Khép kín
Sơ lược

Âm nhạc của hát rong là truyền thống các bài hát thế tục đơn âm bằng tiếng bản xứ, có thể kèm nhạc cụ đệm và được hát bởi nhạc sĩ chuyên nghiệp, những người có tay nghề cao, nhà thơ. Ngôn ngữ của hát rong là Occitan, ngôn ngữ của trouvères là tiếng Pháp.
Thời gian hát rong tương ứng với sự phát triển đời sống văn hóa ở Provence kéo dài từ thế kỷ thứ mười hai đến thập niên đầu của thế kỉ mười ba. Hát rong còn sống sót tại Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, miền bắc Italia hoặc miền Bắc nước Pháp (nơi ở của các trouvère truyền thống), trong đó kỹ năng và kỹ thuật của họ đã đóng góp cho sự phát triển sau này của văn hóa âm nhạc thế tục ở những nơi đó.
Âm nhạc của trouvères tương tự như hát rong nhưng có thể tồn tại vào thế kỷ thứ mười ba và không bị ảnh hưởng bởi cuộc Thập tự chinh Albigensian. Hầu hết trong số hơn 2000 bài hát trouvère còn tồn tại bao gồm âm nhạc và cho thấy một tinh tế tuyệt vời với lời thơ đi kèm theo.
Một số người Troubadour thời Trung Cổ nổi tiếng như Aimeric de Peguilhan, Arnaut de Mareuil, Arnaut Guilhem de Marsan, Cercamon, Gaucelm Faidit, Guilhem de Saint-Leidier, Marcabru, Peire Cardenal, Peire Espanhol, Peire Raimon de Tolosa, Perceval Doria, Raimbaut d'Aurenga, Folquet de Marselha (sau trở thành giám mục), Guiraut Riquier, Tremoleta, Peire Vidal, và Trobairitz như là Iseut de Capio, Lombarda.
Các Minnesinger là truyền thống của hát rong và trouvères về phía tây. Các nguồn của Minnesang chủ yếu là từ hai hoặc ba thế kỷ sau khi phong trào lên đỉnh điểm, dẫn đến một số tranh cãi về tính chính xác của họ. Trong số các Minnesingers có âm nhạc còn tồn tại là Wolfram von Eschenbach, Walther von der Vogelweide, và Neidhart von Reuental.
Một số thể loại hát rong

| --- | --- |
:  troubadour  "A chantar m'er de so qu'eu no volria", một bài hát ngôn ngữ Occitan thế kỷ 12 của Comtessa de Dia. Đó là âm nhạc duy nhất còn tồn tại của một người  nữ troubadour.
Trục trặc khi nghe tập tin âm thanh này? Xem hướng dẫn.
Estampie
Alba: bài hát tỏ tình
Arlabecca: bài hát mơ mộng
Canso: bài hát tình yêu
Comiat: bài hát chia tay người yêu
Crusade: bài hát nói về cuộc thập tự chinh
Dansa: bản nhạc nhảy
Desdansa: bản nhạc nhảy buồn
Devinalh: câu đố ẩn dụ
Ensenhamen: bài hát giáo dục
Enuig: bài hát phẫn nộ
Escondig: bài hát xin lỗi người yêu
Gap: bài hát tự hào hoặc thách thức
Maldit: bài hát phàn nàn về một người, thường là người yêu
Partimen: bài hát đối đáp
Pastorela: câu chuyện tình yêu của hiệp sĩ với người mặc áo lông cừu
Plazer: bài hát vui tươi
Salud d'amor: một bức thư tình
Serena: bài hát chờ đợi người yêu vào buổi tối
Sirventes: bài hát châm biếm
Tenso: bài hát tranh luận
Torneyamen: bài hát đấu khẩu
Viadeira: bài hát du mục
Một số nghệ sĩ hát rong thời Trung Cổ

Aimeric de Peguilhan
Gaucelm Faidit
Neidhart von Reuental
Peire Cardenal
Guiraut Riquier
Peire Vidal
Liên kế ngoài

Le Royaume Oublié - La tragédie Cathare - Jordi Savall - CD 1.
Le royaume Oublié -La tragédie Cathare - Jordi Savall - CD 2.
Le Royaume Oublié - La tragédie Cathare - Jordi Savall - CD 3.
| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Troubadour.
Literary Encyclopedia: Troubadour.
The University of Naples' troubadours' text collection
Complete works of the major troubadours
Said I. Abdelwahed. Troubadour Poetry: An Intercultural Experience.
Edmund Gosse (1911). Encyclopædia Britannica (ấn bản thứ 11). |title= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
Tranh vẽ khoảng năm 1280
Nghệ sĩ Perdigon (thế kỷ 13), tranh minh họa thế kỷ13
Cù Trọng Xoay

| Cù Trọng Xoay |
| --- | --- |
Nhân vật trong "Hỏi xoáy đáp xoay"
Cù Trọng Xoay vào năm 2018
Xuất hiện lần đầu: 2010
Xuất hiện lần cuối: 2012
Sáng tạo bởi: Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam
Diễn xuất bởi: Đinh Tiến Dũng
Thông tin
Giới tính: Nam
Danh hiệu: Giáo sư
Nghề nghiệp: Người dẫn chương trình
Quốc tịch:  Việt Nam
Giáo sư Cù Trọng Xoay là một nhân vật truyền hình trong chuyên mục "Hỏi xoáy đáp xoay" của chương trình Thư giãn cuối tuần do Trung tâm Phim truyền hình Việt Nam (VFC) sản xuất và phát sóng trên VTV3, Đài Truyền hình Việt Nam. Nhân vật Cù Trọng Xoay trong chương trình có nhiệm vụ giải đáp các câu hỏi do Tiến sĩ Trần Xoáy (do nghệ sĩ Xuân Bắc nhập vai) đưa ra. Các câu hỏi này được giới thiệu là do các khán giả truyền hình gửi về. Không rõ về năm sinh, tiểu sử của nhân vật Cù Trọng Xoay, nhân vật được giới thiệu từng tốt nghiệp Trường Đại học Bôn Ba và có rất nhiều đề tài nghiên cứu khoa học ở các lĩnh vực khác nhau. Nhân vật được thể hiện là một giáo sư kiến thức uyên bác và hài hước với những câu trả lời dí dỏm đem lại nụ cười cho mọi người.
Nhân vật này do Đinh Tiến Dũng thủ vai trong một thời gian rồi rút lui, người tiếp theo là học sỹ Xoày Trọng Chấm (do Phạm Dũng thủ vai).
Diễn viên

Đinh Tiến Dũng sinh ngày 5 tháng 10 năm 1981 tại Hà Nam Ninh (nay là Nam Định). Thời sinh viên, anh từng theo học và tốt nghiệp Khóa 44 ngành Cây trồng trường Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, tại đây anh đã từng trải qua các chức vụ như Chủ tịch Hội sinh viên khoa Nông học, Chủ tịch Hội sinh viên trường Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp, anh đi theo ngành công tác thanh niên, công tác tại Trung ương đoàn..
Tên gọi

Trong một chương trình truyền hình, Đinh Tiến Dũng từng giải thích về tên gọi "Cù Trọng Xoay" như sau:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Khi viết format này (Hỏi xoáy đáp xoay) ban đầu tôi định đặt tên cho nhân vật là Trần Xoáy và Trần Xoay. Ngày đầu tiên lên chương trình, anh Bắc (Xuân Bắc) [...] không nhớ tên nhân vật trong kịch bản là Trần Xoáy nên đã khựng lại và giới thiệu luôn là Giáo sư Cù Trọng Xoay. Tôi giật mình và bảo là sai kịch bản rồi nhưng quay sang thấy anh đạo diễn Đỗ Thanh Hải vẫn ngồi yên, anh còn cười, ra vẻ thích thú. Từ đó biệt danh ấy ăn sâu vào trong tôi chứ tôi không phải người đặt ra biệt danh đấy mà là anh Xuân Bắc. | ” |
Nguyên do khiến anh trực tiếp thủ vai nhân vật Cù Trọng Xoay do chính mình sáng tạo ra là bởi, nhân vật này cần có một ngoại hình "ngơ ngơ" kiểu học nhiều "ngộ chữ", "thật may (hoặc không may) vẻ bề ngoài của tôi đáp ứng được điều này". Hơn nữa, phần lời thoại của vai diễn này dài cộng với nhiều dữ kiện phải nhớ khiến diễn viên tập rất mất thời gian.
Một số chương trình truyền hình tham gia > Ai là triệu phú

Anh đảm nhận dẫn dắt chương trình này thay thế vị trí của nhà báo Phan Đăng từ số phát sóng đầu năm 2021 cho đến nay.
Một số chương trình truyền hình tham gia > Nhà sáng chế

Anh dẫn dắt chương trình ở mùa đầu tiên.
Một số chương trình truyền hình tham gia > Cơ hội cho ai

Anh dẫn dắt chương trình ở mùa thứ 5.
Một số chương trình truyền hình tham gia > 23 giờ

Trong khoảng thời gian lên sóng, anh luôn là người dẫn dắt chương trình.
Một số chương trình truyền hình tham gia > Đón Tết cùng VTV

Anh dẫn dắt chương trình cùng Diễm Quỳnh ở dịp Tết Quý Tỵ 2013.
Một số chương trình truyền hình tham gia > Giải thưởng chim xanh

Trong khoảng thời gian phát sóng vào năm 2015, anh luôn là người dẫn dắt chương trình.
Một số chương trình truyền hình tham gia > ABU Robocon

Anh tham gia chương trình với tư cách là tổ bình luận cùng nhà báo Trương Anh Ngọc vào mùa giải năm 2013.
Một số chương trình truyền hình tham gia > Nhập gia tuỳ tục

Anh dẫn dắt chương trình cùng với Dustin Nguyễn ở mùa đầu tiên và dẫn cùng với ca sĩ Hari Won ở mùa thứ 2.
Một số chương trình truyền hình tham gia > 12 con giáp

Anh dẫn dắt chương trình vào dip Tết Nhâm Dần 2022 và dịp Tết Quý Mão 2023.
Một số chương trình truyền hình tham gia > Quyền lực ghế nóng

Anh dẫn dắt chương trình ở mùa đầu tiên.
Một số chương trình truyền hình tham gia > Lối ra

Anh dẫn dắt chương trình trong suốt thời gian lên sóng.
Người chơi - Khách mời

Trò chơi âm nhạc
Ghế không tựa
SV 2012, SV 2020
Hỏi xoáy đáp xoay (Thư giãn cuối tuần)
Ảnh hưởng

Kể từ lần xuất hiện đầu tiên năm 2010, vai "giáo sư" Cù Trọng Xoay với nét nôm na, gần gũi cùng với phong cách "tưng tửng" không giống ai đã nhanh chóng trở thành một "hiện tượng" gây sốt của làng hài Việt Nam vốn rất ít món ăn tinh thần cho khán giả. Tuy nhiên, càng nổi tiếng, vị "giáo sư" kỳ khôi cũng bắt đầu vướng phải lùm xùm. Không ít ý kiến trên mạng cho rằng không nên gọi nhân vật này là "giáo sư", bởi đây chỉ là danh hiệu trong một chương trình hài, gọi như vậy sẽ khiến mọi người nhầm lẫn về chức danh cao quý này. Có ý kiến cũng cho rằng càng "nực cười" hơn khi đặt nhân vật này ngang hàng với giáo sư Ngô Bảo Châu - người làm vang danh nền toán học Việt Nam bằng giải thưởng Fields thời điểm đó.
Càng nhiều luồng ý kiến trái chiều, cư dân mạng càng thêm tò mò về vị "giáo sư Đại học Bôn ba". Khi ấy, báo chí cũng bắt đầu để tâm kỹ càng hơn đến nhân vật này. Hàng loạt bài viết với những tiêu đề như "GS Cù Trọng Xoay là ai?", "GS Xoay, anh là ai?" hay "Những tiết lộ đầu tiên về GS Cù Trọng Xoay" dần được lên trang để thỏa mãn trí tò mò và nhu cầu tìm hiểu thông tin của độc giả. Vì đóng vai xuyên suốt chương trình trong nhiều số phát sóng nên không ít người lầm tưởng ngoài đời, Đinh Tiến Dũng tên Cù Trọng Xoay và là giáo sư thật.
Sau khi "giáo sư Xoay" tham gia chương trình Cặp đôi hoàn hảo, trên mạng xã hội Facebook đã xuất hiện hàng loạt hội nhóm ủng hộ "giáo sư" như: "Hội những người phát cuồng vì Giáo sư Xoay", "Sự ngây ngô đến chết người của Giáo sư Xoay", "Hội những người thích cặp đôi Xoáy Xoay" hay "Hội những người phát cuồng vì cặp đôi giáo sư Xoay và ca sỹ Phương Linh"… Nhiều bức ảnh chế được cắt ra hoặc lấy ý tưởng từ Hỏi xoáy đáp xoay, với hai nhân vật chính Trần Xoáy và Cù Trọng Xoay đã xuất hiện với tần suất dày đặc.
Dù đang rất nổi tiếng với vai "giáo sư Xoay", năm 2012 Đinh Tiến Dũng bất ngờ tuyên bố rút khỏi chương trình Hỏi xoáy đáp xoay trong sự bất ngờ và tiếc nuối của người hâm mộ. Trên nhiều diễn đàn xã hội, không ít câu hỏi được đặt ra về lý do Cù Trọng Xoay nói lời chia tay với chương trình đã làm nên thương hiệu của chính anh.
Việc tôi dừng thực hiện chương trình Hỏi xoáy đáp xoay là do ý tưởng đã cạn kiệt. Nếu cứ cố tiếp tục thì sẽ mang đến những sản phẩm không vừa ý với cả chính tôi và khán giả. Thế nên, tôi quyết định dừng để tập trung vào công việc ở tập đoàn, làm MC và viết kịch bản các chương trình hài, truyền hình.
Chú thích

↑  “"Cù Trọng Xoay"-kỹ sư nông nghiệp bén duyên hài”. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2011.
↑  "Giáo sư Xoay" sau chuyến đi Trường Sa
↑  "Hỏi xoáy"... Cù Trọng Xoay!
1 2 3  “Giáo sư Cù Trọng Xoay, anh là ai?”. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2012.
↑  Quỳnh An (13 tháng 2 năm 2021). “MC Diệp Chi: Đinh Tiến Dũng hơi kiêu khi được mời dẫn 'Ai là triệu phú'”. Vietnamnet.
1 2 3  Hồng Anh (21 tháng 2 năm 2012). “Từ trên trời rơi xuống... 'giáo sư Xoay'”. Giáo dục Việt Nam.
↑  Quỳnh Như (22 tháng 2 năm 2012). “'Giáo sư Xoay' chia sẻ lý do rời 'Hỏi xoáy đáp xoay'”. Tiền Phong Online.
↑  “'Giáo sư Cù Trọng Xoay' sống thế nào trong 4 năm 'mất tích'?”. VTC News. 2 tháng 12 năm 2016.
Cyperus bulamensis

| Cyperus bulamensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Cyperus
Loài (species): C. bulamensis
Danh pháp hai phần
Cyperus bulamensis Steud. 
Cyperus bulamensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Steud. mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyperus bulamensis”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Bolbitis appendiculata

| Bolbitis appendiculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
(không phân hạng): Eupolypods I
Họ (familia): Lomariopsidaceae
Chi (genus): Bolbitis
Loài (species): B. appendiculata
Danh pháp hai phần
Bolbitis appendiculata (Willd.) K.Iwats., 1959 
Bolbitis appendiculata là một loài thực vật có mạch trong họ Lomariopsidaceae. Loài này được (Willd.) K. Iwats. mô tả khoa học đầu tiên năm 1959.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bolbitis appendiculata”. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2013.
Ba môn phối hợp tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021

| Ba môn phối hợp  tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021 |
| --- | --- |

Địa điểm: Tuần Châu
Vị trí: Quảng Ninh, Việt Nam
Các ngày: 14 tháng 05 năm 2022
Quốc gia: 6
← 20192023 →
Ba môn phối hợp là một trong những môn thể thao tranh tài tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021 ở Việt Nam, được tổ chức từ ngày 14 đến 15 tháng 5 năm 2022 (vì tình hình Đại dịch COVID-19 lúc đó diễn biến rất phức tạp tại các quốc gia Đông Nam Á), tại đảo Tuần Châu thuộc tỉnh Quảng Ninh.
Các nội dung thi đấu của ba môn phối hợp tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021 bao gồm hai sự kiện: một cho nội dung của nam và một cho nội dung của nữ.
Quốc gia tham dự

Tổng số vận động viên từ 6 quốc gia tham dự (số lượng vận động viên được ghi trong ngoặc đơn).
Indonesia
Malaysia
Philippines
Singapore
Thái Lan
Việt Nam
Chương trình thi đấu

Môn ba môn phối hợp thi đấu trong ngày 14 tháng 05 năm 2022, với lịch thi đấu cụ thể như sau:
| Ngày | Thời gian | Giới tính | Nội dung | Vòng |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 14/05 | 6:00 | Nam | Cá nhân ba môn | Chung kết |
| 14/05 | 8:00 | Nữ | Cá nhân ba môn | Chung kết |
| 14/05 | 9:30 | Nam | Cá nhân ba môn | Trao Huy Chương |
| 14/05 | 11:30 | Nữ | Cá nhân ba môn | Trao Huy Chương |
Bảng tổng sắp huy chương

Đoàn chủ nhà (Việt Nam)
| Hạng | Đoàn | Vàng | Bạc | Đồng | Tổng số |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Philippines | 3 | 1 | 1 | 5 |
| 2 |  Việt Nam | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 3 |  Indonesia | 0 | 2 | 3 | 5 |
| 4 |  Malaysia | 0 | 1 | 0 | 1 |
| Tổng số (4 đơn vị) | Tổng số (4 đơn vị) | 4 | 4 | 4 | 12 |
Danh sách huy chương

| Nội dung | Vàng | Bạc | Đồng |
| --- | --- | --- | --- |
| Cá nhân nam | Fernando Jose Casares  Philippines | Andrew Kim Remolino  Philippines | Ronald Setiawan Bintang  Indonesia |
| Cá nhân nữ | Kim Mangrobang  Philippines | Inge Prasetyo  Indonesia | Raven Faith Alcoseba  Philippines |
Amomum poonsakianum

| Amomum poonsakianum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Monocots
nhánh:: Commelinids
Bộ:: Zingiberales
Họ:: Zingiberaceae
Chi:: Amomum
Loài:: A. poonsakianum
Danh pháp hai phần
Amomum poonsakianum (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá

Các đồng nghĩa
 Elettariopsis poonsakiana Picheans. & Yupparach
Amomum poonsakianum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Chayan Picheansoonthon và Piyapong Yupparach mô tả khoa học đầu tiên năm 2012 dưới danh pháp Elettariopsis poonsakiana. Phân tích phát sinh chủng loại phân tử chi Amomum nghĩa rộng năm 2018 của de Boer et al. cho thấy nó thuộc về chi Amomum nghĩa hẹp, vì thế nó được các tác giả Jana Leong-Škorničková và Kristýna Hlavatá chuyển sang chi Amomum.
Từ nguyên

Loài này được đặt theo tên của Poonsak Watcharakorn, một nhà làm vườn kiêm nhà sưu tập thực vật người Thái Lan. Ông là người đã tặng bộ sưu tập mẫu vật sống của mình về chi này cho nghiên cứu của các tác giả Picheansoonthon và Yupparach và lần đầu tiên đã cho các tác giả xem loài này tại vị trí điển hình của nó trong Vườn quốc gia Thong Pha Phum.
Phân bố

Loài này có thể được tìm thấy ở một số địa điểm ở tỉnh Kanchanaburi (các huyện Thong Pha Phum và Sangkhla Buri) ở miền tây Thái Lan. Loài này mọc dưới bóng râm của các rừng khô lá sớm rụng, ở cao độ 293–303 m (960–995 ft).
Mô tả

Cây thân thảo lâu năm thanh mảnh. Thân rễ bò lan, thanh mảnh, mang các thân giả ở các khoảng cách. Thân giả 17,8-58,7 cm; lá không phiến 1–2. Lá 1-5; lưỡi bẹ dài 2–4 mm, có lông, đỉnh 2 thùy; cuống lá 4,3-18,4 cm, nhẵn nhụi, có rãnh; phiến lá hình trứng ngược hoặc thuôn dài-hình elip, 17,9–77,8 × 4,6–9,9 cm, gốc thon nhỏ dần, đỉnh nhọn, mép nguyên đến hơi gợn sóng, bề mặt dưới có lông tơ. Cụm hoa sinh ra từ phần gốc của thân giả, với các hoa trong cán hoa nằm phẳng thuôn dài, cuống dài 1,5-5,2 cm; lá bắc hình trứng, 1,4-1,6 × 0,5–1 cm, màu ánh nâu, mép có lông; lá bắc con hình mũi mác, 1,2-1,8 cm × 5–6 mm, mép có lông. Hoa màu trắng với dải giữa màu vàng, đài hoa hình ống, dài 4,2-5,1 cm, nhẵn nhụi, đỉnh 2 răng; ống tràng thanh mảnh, dài 6,2-12,2 cm, màu trắng; thùy 3; thùy lưng thuôn dài, 1,6–2 cm × 6–7 mm, đỉnh có nắp; các thùy bên thuôn dài, 1,8-2,2 cm × 4–5 mm; cánh giữa môi dưới hình trứng ngược, 2–2,6 × 1,6–2 cm, màu trắng với đáy ánh đỏ và dải giữa màu vàng; đáy có vuốt, vuốt 4–5 mm, phần xa 3 thùy, thùy giữa có khía tai bèo hoặc hơi có khía răng cưa; chỉ nhị 3–5 × 2–3 mm, màu hồng; bao phấn 5-6 × 2–3 mm; phần phụ liên kết hình trứng, 4–7 × 4–5 mm, đỉnh tù; bầu nhụy hình trứng, 4–5 × 3–4 mm, có lông tơ; nhụy lép 2, thanh mảnh, 6–10 × 1–2 mm, không bao quanh vòi nhụy. Quả nang, hình trứng, 2,5-4,2 × 1,7-2,2 cm, có 6-7 gờ dọc, màu ánh hồng (khi còn non), ánh nâu (khi chín). Ra hoa tháng 4-5, tạo quả tháng 5-cuối tháng 6.
Loài này cùng với E. exerta thuộc nhóm Elettariopsis với cán hoa phủ phục thuôn dài. Tuy nhiên, có thể dễ dàng phân biệt nó với E. exerta bởi lưỡi bẹ có lông; các lá hình trứng ngược đến hình elip-thuôn dài, mặt dưới của lá có lông tơ, bầu nhụy có lông với 2 tuyến nhụy lép không bao quanh vòi nhụy, quả hình trứng có 6-7 gờ dọc.
Chú thích

Tư liệu liên quan tới Amomum poonsakianum tại Wikimedia Commons
Dữ liệu liên quan tới Amomum poonsakianum tại Wikispecies
Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). “Amomum poonsakianum”. International Plant Names Index.
1 2 3 4 5 6  Chayan Picheansoonthon & Piyapong Yupparach, 2012. Recent Studies on the Genus Elettariopsis Baker (Zingiberaceae) in Thailand – Descriptions of Three New Species Lưu trữ 2021-01-21 tại Wayback Machine. J. Jpn. Bot. 87(2): 85–95.
↑  Hugo de Boer, Mark Newman, Axel Dalberg Poulsen, A. Jane Droop, Tomáš Fér, Lê Thị Thu Hiền, Kristýna Hlavatá, Vichith Lamxay, James E. Richardson, Karin Steffen & Jana Leong-Škorničková, 2018. Convergent morphology in Alpinieae (Zingiberaceae): Recircumscribing Amomum as a monophyletic genus. Taxon 67(1): 6-36, doi:10.12705/671.2
↑  Amomum poonsakianum trong Plants of the World Online. Tra cứu ngày 25-1-2021.
| Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại |
| --- | --- |
Amomum poonsakianum:  Wikidata: Q89082198  CoL: 8WQSJ  GBIF: 11005973  IPNI: 77178173-1  POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77178173-1  WFO: wfo-0001426298 
Elettariopsis poonsakiana:  Wikidata: Q92358928  CoL: 398G5  GBIF: 7479198  IPNI: 77120359-1  Open Tree of Life: 6024961  POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77120359-1  WFO: wfo-0001333373
Sa Tăng

Đừng nhầm lẫn với Satan.
| Sa Tăng 沙僧 |
| --- | --- |
Nhân vật trong Tây du ký
Sa Ngộ Tĩnh trong Tây du nguyên chỉ (西遊原旨), xuất bản năm 1819.
Xuất hiện lần đầu: Hồi 22, Tây du ký
Sáng tạo bởi: Ngô Thừa Ân
Thông tin
Biệt danh: Sa Ngộ Tịnh, Quyển Liêm Đại tướng
Giống loài: lam bì thủy
Giới tính: nam nhân
Vũ khí: Nguyệt nha sản
Tôn giáo\Tín ngưỡng: Phật giáo
Sa Tăng (沙僧, Bính âm: Sha Seng) hay Sa Ngộ Tịnh (Phồn thể: 沙悟淨, Giản thể: 沙悟淨, Bính âm: Sha Wujing) hay Sa Ngộ Tĩnh là đồ đệ thứ ba của Đường Tăng đi thỉnh kinh ở Tây Thiên trong tiểu thuyết Tây du ký của Ngô Thừa Ân.
Tên gọi

Ngộ Tịnh do Quan Thế Âm Bồ Tát đặt, có nghĩa là giác ngộ được tâm thanh tịnh trong đạo Phật. Có tài liệu phiên âm tên này là Sa Ngộ Tĩnh, nhưng so với chữ Hán trong nguyên bản (沙悟淨) thì chữ 淨 chỉ có một âm đọc là "tịnh", như trong "thanh tịnh" (清淨). Tên này luôn được Đường Tăng gọi.
Sa Tăng là do Tôn Ngộ Không đặt khi ông chịu phò giá Đường Tăng, vì thấy cách chào của Sa Tăng giống hoà thượng. Ngộ Không và Bát Giới luôn gọi Sa Tăng là "Sa sư đệ" hoặc "tam sư đệ" mặc dù nếu tính đúng thì Ngộ Tịnh là đệ tử thứ tư của Đường tăng.
Bát Bảo (Bửu) Kim Thân La Hán Bồ Tát: Hồi 100, Sa Tăng được phong Bát Bảo Kim Thân La Hán Bồ Tát là đã tu thành chính quả.
Nguồn gốc của Sa Tăng

Sa Tăng ngày trước vốn giữ chức Quyển Liêm Đại tướng (卷帘大将). Là chức để coi việc trông rèm, trông sa giá cho Ngọc Đế. Năm xưa làm vỡ chén lưu ly ở Hội Bàn Đào trong lúc say rượu nên bị đày xuống sông Lưu Sa làm yêu quái. Vì thế mà Quan Thế Âm Bồ Tát đã cho phò giá Đường Tăng để chuộc lại lỗi lầm đã gây ra.
Tây du ký miêu tả Sa Tăng như sau:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Khắp đầu tóc đỏ rối tung, Tròn xoe hai mắt sáng trưng như đèn. Mặt thì xâm xạm đen đen, Tiếng rống như sấm thét lên vang lừng. Mình khoác áo lông ngỗng vàng, Lưng thắt hai dải mây rừng trắng bong. Chín đầu lâu cổ đeo vòng, Tay cầm bảo trượng oai phong vô cùng. | ” |
Chuỗi vòng đầu lâu đeo trên cổ Sa Tăng

Trên cổ Sa tăng đeo chuỗi vòng 9 đầu lâu, Sa Tăng từng giải thích với Quan Thế Âm Bồ Tát rằng:
“Ta ở nơi đây đã ăn thịt vô số người, từ trước đến giờ những người đi qua đây đều bị ta ăn thịt. Phàm là đầu lâu còn sót lại, ta đều ném xuống sông Lưu Sa này, và chúng đã chìm hết xuống đáy. Nước con sông này lông ngỗng cũng không thể nổi lên, nhưng kỳ lạ, chỉ có chín cái đầu lâu của người đi lấy kinh này, là nổi lềnh bềnh trên mặt nước, không chìm xuống. Ta cho rằng đây là những vật lạ, nên đã lấy dây xâu lại thành một chuỗi vòng đeo lên cổ, để khi rảnh rỗi lấy ra xem”.
Trong “Thi thoại Đường Tam Tạng thỉnh kinh” được viết trước khi tác phẩm “Tây Du Ký” ra đời, Sa Tăng từng nói với Tam Tạng pháp sư: “Dưới cổ ta là những đầu lâu của người mà ta đã từng ăn thịt”.
Trong tạp kịch “Tây Du Ký” Sa Tăng nói: “Có một tăng nhân, phát nguyện đi đến Tây Thiên thỉnh kinh, nhưng con người làm sao có thể đi qua con sông này? Hắn đã làm tăng 9 đời, cũng đã bị ta ăn thịt 9 lần, 9 chiếc đầu lâu của hắn đã được ta sâu thành chuỗi vòng cổ này”.
Những chiếc đầu lâu trên chuỗi vòng cổ đều là đời trước của Đường Tăng. Những kiếp trước, Đường Tăng đã bị Sa Tăng ăn thịt 9 lần. Đó là lý do trong “Tây Du Ký” thường nói Đường Tăng là Kim Thiền Tử chuyển thế lần thứ 10.