stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Koh-i-Noor

| --- | --- |
Bản sao thủy tinh của viên kim cương Koh-i-Noor nguyên bản (chụp từ Viện bảo tàng Reich der Kristalle tại Munich) đào được từ mỏ Kollur.
Trọng lượng: 105,6 cara (21,12 g)
Màu sắc: Trắng
Quốc gia xuất xứ: Ấn Độ
Mỏ đá xuất xứ: Mỏ Kollur, Guntur (huyện), Andhra Pradesh 
Cắt gọt bởi: Nghệ nhân Ý Hortenso Borgia
Chủ sở hữu: Thuộc British Crown Jewels tại Hoàng gia Anh
Koh-i-Noor (có nghĩa là ''Mountain of Light'' (''Ngọn Núi của Ánh Sáng") theo ngôn ngữ người Ba Tư), là một viên kim cương nổi tiếng với trọng lượng ban đầu 793 carat (khi chưa cắt) kể từ khi được tìm thấy, cách đây 3000 năm TCN. Nó được dùng làm quà tặng cho Nữ vương Anh Victoria và được gắn lên vương miện hoàng gia. Sau khi Ấn Độ giành độc lập năm 1947, Koh-i-Noor đã là trung tâm của cuộc chiến giành quyền sở hữu giữa 4 bên: Anh, Ấn Độ, Pakistan và Afghanistan, Ấn Độ kiên quyết đòi Anh trao trả lại viên kim cương.
Viên kim cương trên vương miện của vương hậu Anh, trưng bày tại Tháp London.
Koh-i-Noor (với trọng lượng 186 carat) trở thành sở hữu của đế quốc Anh khi Maharaja Ranjit Singh (người lập ra đế quốc Sikh nửa đầu thế kỷ 19) trao cho Công ty Đông Ấn Anh năm 1849 để dâng nên Victoria sau khi Anh đánh bại người Sikh. Hiện tại viên kim cương có trọng lượng 105,6 carat (sau lần cắt gọt cuối cùng) và được trưng bày tại Tháp London ở Luân Đôn, Anh.
Bản sao mới của viên kim cương Koh-i-Noor.
Lịch sử

Viên kim cương được tìm thấy ở vùng mỏ Golconda, khu vực Kollur thuộc Vương quốc Kakatiya (hiện nay thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ), cùng với một viên khác giống nó, Darya-i-Noor ("Biển ánh sáng") cách đây 3000 năm TCN. Một số nguồn tin khác cho rằng kim cương này có tuổi đời hơn 5000 năm và còn có tên là Syamantaka.
Năm 1323, Koh-i-noor lần đầu bị sang tay bằng vũ lực. Ulugh Khan đánh chiếm Vương quốc Kakatiya và viên kim cương bị tước lấy. Qua tay nhiều vua chúa cho đến Babur, vị hoàng đế đầu tiên của đế quốc Mughal.
Nó đã từng thuộc về hoàng đế rất nổi tiếng đó là Shah Jahan của Mughal (1592 - 1666), người đã cho xây dựng ngôi đền nổi tiếng Taj Mahal.
Năm 1739, Nadir Shah của nhà Afsharid, Iran đã giành được và đặt tên cho viên kim cương là Koh-i-Noor (tiếng Ba Tư nghĩa là "Ngọn núi của ánh sáng") sau cuộc chinh phạt Ấn Độ của đế quốc Ba Tư, nhưng Koh-i-Noor được cho là không mang lại may mắn cho những người đàn ông nếu họ mang nó. Theo truyền thuyết, chỉ có các vị thánh hoặc phụ nữ mới có thể mang viên kim cương Koh-i-Noor trên người và bất cứ người phụ nữ nào mang nó sẽ có quyền lực tối thượng. Có người cho rằng vua Nadir Shah bị ám sát năm 1747 là ứng nghiệm lời nguyền của viên kim cương.
Sau khi Nadir Shah băng hà, viên kim cương rơi vào tay của một trong số những tướng lĩnh của ông là Ahmad Shah Durrani, người về sau trở thành vua Afghanistan. Năm 1809, một trong số những hậu duệ thừa kế của đế quốc Durrani đã buộc phải cống viên kim cương Koh-i-Noor cho vị vua đế quốc Sikh quyền lực tại Punjab là Maharaja Ranjit Singh. Tuy nhiên, người Sikh đã bị đánh bại bởi thực dân Anh trong 2 cuộc chiến tranh.
Năm 1849, sau khi tuyên bố Lahore là một phần của Đế quốc Anh, Anh đã ra lệnh cho vua đế quốc Sikh dâng kim cương Koh-i-noor cho Victoria của Anh. Năm 1850, Maharaja đã dâng kim cương. Đây là lần cuối cùng Koh-i-Noor được sang tay như chiến lợi phẩm.
Năm 1852, Koh-i-Noor đã được cắt để có trọng lượng hiện tại là 105,6 carat (so với trọng lượng ban đầu là 186 carat). Dù đã chi trả gần 8.000 bảng Anh cho việc cắt hơn 40% trọng lượng, Vương phu Albert (chồng Victoria của Anh), người giám sát việc gia công kim cương, vẫn chưa ưng ý với thành phẩm này.
Trong gần một ngàn năm, viên kim cương này chưa một lần bị bán mà chỉ sang tay như một chiến lợi phẩm hoặc trao đổi do sở thích.
Koh-i-Noor từng tỏa sáng khi ngự trên vương miện của Thái hậu Elizabeth (mẫu hậu của Nữ vương Elizabeth II - chủ nhân trước đó của cung điện Buckingham) tại lễ đăng quang của vua George VI.
Năm 2002 khi Thái hậu Elizabeth qua đời, Koh-i-Noor lại có mặt trên chiếc vương miện được đặt ở quan tài của bà.
Định giá

Màu sắc, độ tinh khiết, kích thước và bề dày lịch sử đã khiến cho viên kim cương trở nên vô giá. Nó hiện được trang trí trên Vương miện hoàng gia Anh.
Tranh chấp

Chính phủ của Ấn Độ, Pakistan, Iran và Afghanistan đã có những yêu cầu về quyền sở hữu viên kim cương này. Các nước này đã có những bằng chứng trong lịch sử rằng họ đã sở hữu Koh-i-Noor. Nhưng chính phủ Anh khẳng định việc họ có Koh-i-Noor là hợp pháp và không chấp thuận việc trả lại.
Những câu chuyện về viên kim cương > Các viên kim cương chị em

Theo lời đồn, Koh-i-Noor còn có 2 người chị em kết nghĩa nữa là Darya-i-Noor (Biển ánh sáng) (ước chừng từ 175 đến 195 carat) nay đang ở Tehran và Great Mughal Diamond, được các nhà kim hoàn hiện đại tin chính là viên ngọc Orlov nặng 189,9 carat nổi tiếng (hiện đang ở điện Kremlin thuộc về triều đại Catherine của Nga). Tất cả ba viên ngọc quý trên được mang ra khỏi Ấn Độ như chiến lợi phẩm trong cuộc xâm lăng của vua Ba Tư Nader Shah vào đất nước này năm 1739. Chỉ đến đầu thế kỷ 19 khi Koh-i-Noor đến Punjab, nó mới bắt đầu đạt đến tiếng tăm ưu việt vượt 2 viên ngọc còn lại.
Những câu chuyện về viên kim cương > Lý do Koh-i-Noor bị cắt gọt ở Anh

Koh-i-Noor nguyên thủy khi chưa được cắt gọt bị lỗi khá lớn ngay ở giữa lõi viên ngọc, ngăn cản khả năng khúc xạ ánh sáng. Do đó Vương tế Albert (chồng của Nữ vương Anh Victoria) phải cho người cắt lại, làm viên ngọc bé lại, chỉ được xếp hạng lớn thứ 90 trên thế giới. Koh-i-Noor được trưng bày ở Tòa tháp London bên cạnh hai Viên kim cương Cullinan lớn hơn nhiều.
Những câu chuyện về viên kim cương > Trang trí trên ngai vàng

Theo các nhà sử học Iran, Nadir Shah của nhà Afsharid Ba Tư đã chiếm viên kim cương từ nhà vua Mughal khi xâm lược Ấn Độ năm 1739, lúc ấy Koh-i-Noor được đính vào đầu chim công thiết kế trên chiếc ngai vàng Peacock Throne, một bảo vật của đế chế Mughal.
Trong văn học

Cặp đôi tác giả William Dalrymple và Anita Anand đã viết một cuốn sách về Koh-i-Noor với nhan đề "Câu chuyện về viên kim cương ô nhục nhất thế giới" và được nhà Juggernaut xuất bản, tác phẩm tổng hợp những lời đồn chính về viên kim cương.
Nữ vương Victoria của đế quốc Anh, người được dâng tặng viên kim cương.
Nadir Shah của Ba Tư, người lấy viên kim cương từ Ấn Độ và đặt cái tên Koh-i-Noor cho nó.
Vua Ahmad Shah Durrani của Afganishtan - người giành được viên kim cương sau khi Nadir Shah chết.
Vương tế Albert - người ra lệnh cắt gọt viên kim cương.
Thái hậu Elizabeth của Anh - viên kim cương xuất hiện trên quan tài của bà.
Dự án Trinh sát

Dự án Trinh sát (tiếng Anh: Reconnaissance Projects) là tên gọi bốn đội biệt kích Mỹ đặt theo chữ cái Hy Lạp thuộc dự án này được Bộ Tư lệnh Viện trợ Quân sự Mỹ tại Việt Nam (MACV) thành lập trong Chiến tranh Việt Nam nhằm thu thập thông tin tình báo chiến sự ở các khu vực xa xôi của Việt Nam Cộng hòa.
Nhiệm vụ

Nhiệm vụ của dự án này bao gồm trinh sát chiến lược và hành quân vào các khu vực do Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam chiếm đóng lâu đời và chỉ đạo các cuộc không kích vào các khu vực đó. Họ còn tiến hành đánh giá thiệt hại bom rơi, thực hiện hoạt động trinh sát và săn lùng tiêu diệt quy mô nhỏ, bắt giữ và thẩm vấn đối phương, nghe lén thông tin liên lạc, đặt máy ghi âm khu nhà và văn phòng, giải cứu phi hành đoàn và tù binh chiến tranh bị bắn rơi, đặt các bãi mìn điểm và những loại bẫy khác, tiến hành các hoạt động tâm lý chiến và hoạt động phản gián. Họ sẽ tập trung vào các khu vực căn cứ và các tuyến đường xâm nhập ở các khu vực biên giới. Họ còn tập trung vào các khu căn cứ và các tuyến đường xâm nhập ở vùng biên giới.
Hoạt động

Những nhiệm vụ này đều do các đội biệt kích nhỏ của Mỹ và đội thám sát cùng những toán thám báo Quân lực Việt Nam Cộng hòa đóng giả là Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam. Lực lượng phản ứng quy mô cỡ tiểu đoàn được giao cho từng dự án với nhiệm vụ là yểm trợ giải cứu một đội bị tổn hại và cũng tiến hành các cuộc đột kích và hoạt động giải vây khác.
Dự án

Có bốn Dự án Trinh sát đặt theo chữ cái Hy Lạp:
Dự án DELTA
Dự án GAMMA
Dự án SIGMA
Dự án OMEGA
Moitessieria corsica

| Moitessieria corsica> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Truncatelloidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Littorinimorpha
Họ (familia): Moitessieriidae
Chi (genus): Moitessieria
Loài (species): M. corsica
Danh pháp hai phần
Moitessieria corsica Bernasconi, 1994 
Moitessieria corsica là một loài ốc cỡ nhỏ nước ngọt có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Moitessieriidae. Đây là loài đặc hữu của Pháp.
Chú thích

↑  Prie, V. (2010). “Spiralix corsica”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2010: e.T13636A4280342. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T13636A4280342.en. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2021.
Lycaste crystallina

| Lycaste crystallina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Lycaste
Loài (species): L. crystallina
Danh pháp hai phần
Lycaste crystallina Wubben ex Oakeley, 2008 
Lycaste crystallina là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Wubben ex Oakeley mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lycaste crystallina”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Koçköy, Merzifon

| Koç |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KoçVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Amasya
Huyện: Merzifon
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 95 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Koç là một xã thuộc huyện Merzifon, tỉnh Amasya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 95 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Amasya”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Cattleya colnagoi

| Cattleya colnagoi |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Cattleya
Loài (species): C. colnagoi
Danh pháp hai phần
Cattleya colnagoi (Chiron & V.P.Castro) Van den Berg, 2008 
Cattleya colnagoi là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Chiron & V.P.Castro) Van den Berg mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cattleya colnagoi”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Nematocryptus fulvaster

| Nematocryptus fulvaster> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Nematocryptus
Loài (species): N. fulvaster
Danh pháp hai phần
Nematocryptus fulvaster (Tosquinet, 1896) 
Nematocryptus fulvaster là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Cheiranthera volubilis

| Cheiranthera volubilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Apiales
Họ (familia): Pittosporaceae
Chi (genus): Cheiranthera
Loài (species): C. volubilis
Danh pháp hai phần
Cheiranthera volubilis Benth., 1863 
Cheiranthera volubilis là một loài thực vật có hoa trong họ Pittosporaceae. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1863.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cheiranthera volubilis”. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.
Hội nghị Đại biểu Toàn quốc lần thứ XIX Đảng Cộng sản Liên Xô

Hội nghị Đại biểu Toàn quốc lần thứ XIX Đảng Cộng sản Liên Xô (tiếng Nga: XIX всесоюзная конференция Коммунисти́ческой па́ртии Сове́тского Сою́за) là Hội nghị Đại biểu Toàn quốc Đảng được tổ chức bởi Đảng Cộng sản của Liên Xô từ 28/6 - 1/7/1988. Có 4991 đại biểu tham dự hội nghị.
Hội nghị đã thông qua năm nghị quyết: "Về dân chủ hóa xã hội Xô Viết và cải cách hệ thống chính trị", "cuộc đấu tranh chống băng đỏ (quan liêu)", "về quan hệ giữa các quốc gia", "về công khai", và "về cải cách pháp lý". Theo một số người, sự kiện quan trọng nhất trong việc thúc đẩy các ý tưởng về perestroika, các quyết định của nó đã góp phần vào sự thay đổi căn bản trong hệ thống chính trị của nhà nước.
Bối cảnh

Đại hội Đảng lần thứ XIX Đảng Cộng sản Liên Xô (10/1952), quy định rằng các vấn đề cấp bách của chính trị Đảng có thể được thảo luận tại Đại hội Đảng và Hội nghị Trung ương Đảng và không cần thiết phải triệu tập một Hội nghị Đại biểu Đảng. Tại Đại hội Đảng lần thứ XXIII (4/1966), đã khôi phục lại quyền thiết lập Hội nghị Đại biểu toàn quốc Đảng trong Điều lệ Đảng, theo đó Trung ương Đảng sẽ quyền triệu tập Hội nghị Đại biểu Toàn quốc.
Sau khi Gorbachev trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô, năm 1985, Gorbachev yêu cầu tái cấu trúc đời sống chính trị trong Đảng và Nhà nước trở nên nhanh và quyết liệt hơn. Nhưng phải chờ đến Đại hội Đảng lần thứ XXVII.
Hội nghị

Hội nghị là một sự kiện lớn trong việc thúc đẩy các ý tưởng perestroika. Theo ủy ban ủy nhiệm, Đảng viên từ 40 đến 50 tuổi, tham gia đảng sau năm 1964, chiếm một nửa số đại biểu. Lần đầu tiên kể từ những năm 1920, các đại biểu thực sự đã bày tỏ ý kiến ​​độc lập, cho phép bản thân họ chỉ trích hành động của lãnh đạo đảng, và điều này đã được phát trên truyền hình.
Tổng Bí thư Gorbachev, phát biểu tại hội nghị, đã tuyên bố một chương trình hướng tới cải cách quyền lực chính trị và tách các cơ quan đảng khỏi cơ quan Xô Viết. Tại hội nghị, một quyết định cơ bản đã được đưa ra đối với các cuộc bầu cử đại biểu thay thế cho Xô viết các cấp. Tự đề cử là một cơ hội cho tất cả mọi người.
Đồng thời, các biện pháp đã được kêu gọi bảo vệ vai trò của Đảng Cộng sản Liên Xô trong liên bang. Trước đây, Xô viết tối cao Liên Xô đã đóng vai trò là cơ quan lập pháp tối cao, được nhân dân bầu chọn trong các lãnh thổ và quốc gia. Xô viết tối cao đã được bầu bởi Đại hội đại biểu nhân dân, theo đó 750 đại biểu sẽ được bầu bởi các tổ chức công cộng gồm Đảng Cộng sản Liên Xô, Đoàn Thanh niên và Công đoàn. Cải cách này đã được ban hành trong luật vào cuối năm 1988.
Hội nghị cũng quyết định kết hợp các vị trí của người đứng đầu đảng ủy và chủ tịch Xô viết cấp tương ứng. Vì nhà lãnh đạo này được dân chúng bầu chọn, một sự đổi mới như vậy được cho là sẽ mang lại những người năng động và thực tế cho các vị trí lãnh đạo của đảng, có thể giải quyết các vấn đề địa phương và đồng thời giải quyết ý thức hệ.
Phát biểu tại một hội nghị của đảng, Boris Yeltsin, người vì bài phát biểu gay gắt tại Hội nghị Trung ương lần thứ 5 (tháng 10/1987) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô đã bị cách chức Bí thư thứ nhất Thành ủy Moskva vào mùa thu năm 1987, và Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô vào tháng 2 năm 1988, một lần nữa đề nghị loại bỏ Yegor Ligachev ra khỏi Bộ Chính trị, chỉ trích các đặc quyền của giới lãnh đạo, lập luận rằng không thể đổ lỗi sự trì trệ do một mình Brezhnev, mà tập thể toàn bộ Bộ Chính trị phải chịu trách nhiệm. Kết luận, Yeltsin yêu cầu hủy bỏ quyết định của Hội nghị Trung ương lần thứ 5 Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, trong đó công nhận bài phát biểu của ông tại Hội nghị Trung ương là sai lầm.
Kết quả

Dựa trên các quyết định của Hội nghị Đại biểu Toàn quốc lần thứ XIX vào tháng 10 năm 1988, Xô viết Tối cao Liên Xô đã thông qua dự thảo cải cách hiến pháp. Một hệ thống gồm hai cơ quan đại biểu đã được khôi phục (theo mô hình của Hiến pháp năm 1918): Đại hội đại biểu nhân dân và Xô viết tối cao, được bầu từ các đại biểu của Quốc hội. Ngày 01 tháng 12 năm 1988 sau một cuộc thảo luận toàn quốc một đạo luật mới của Liên Xô "Bầu cử đại biểu nhân dân Liên Xô" và thực hiện những thay đổi cần thiết trong ba chương của Hiến pháp Liên Xô vào năm 1977, liên quan đến hệ thống bầu cử và thành lập một cơ quan mới - Đại hội Đại biểu Nhân dân. Vào ngày 25 tháng 5 năm 1989, Đại hội Đại biểu Nhân dân Liên Xô lần thứ nhất đã khai mạc, Gorbachev được bầu làm chủ tịch Xô viết Tối cao.
Những thay đổi này dẫn đến việc Đảng Cộng sản Liên Xô thực sự không còn cốt lõi trong hệ thống quyền lực nhà nước. Điều này dẫn tới sự mất ổn định mạnh mẽ tình hình chính trị và quá trình sụp đổ nhà nước. Vào mùa xuân năm 1989, đại biểu địa phương cộng đồng dân chủ và các phong trào quốc gia đã nhận được ghế trong Quốc hội. Một số sửa đổi đã được thực hiện đối với hiến pháp, bao gồm bãi bỏ điều 6 (vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô) và công nhận hệ thống đa đảng. Quốc hội được thành lập được bầu vào năm 1990, chủ tịch Liên Xô là Gorbachev.
Thẻ tham dự Hội nghị của đại biểu Tỉnh ủy Smolensk
Castelnuovo di Porto

Castelnuovo di Porto là một đô thị ở tỉnh Roma, vùng Latium của Italia, nằm ở vị trí khoảng 25 km về phía bắc của Roma. Vào thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.851 người và diện tích là 30,8 km².
Castelnuovo di Porto giáp các đô thị: Capena, Magliano Romano, Monterotondo, Morlupo, Riano, Sacrofano.
Cephalozia lammersiana

| Cephalozia lammersiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Cephaloziaceae
Chi (genus): Cephalozia
Loài (species): C. lammersiana
Danh pháp hai phần
Cephalozia lammersiana Huebener Spruce, 1882 
Cephalozia lammersiana là một loài rêu trong họ Cephaloziaceae. Loài này được Huebener Spruce mô tả khoa học đầu tiên năm 1882.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cephalozia lammersiana”. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2014.
Crypsinus quasidivaricatus

| Crypsinus quasidivaricatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Crypsinus
Loài (species): C. quasidivaricatus
Danh pháp hai phần
Crypsinus quasidivaricatus Hayata Copel., 1947 
Crypsinus quasidivaricatus là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Hayata Copel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1947.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Crypsinus quasidivaricatus”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
La Bố Lâm Khải

| La Bố Lâm Khải (Norbulingka) |
| --- | --- |
Norbulingka
Tên Tiếng Tạng
tiếng Tạng: ནོར་བུ་གླིང་ཀ་
Chuyển tự Wylie: Nor-bu-gling-ka
Tên Hán
Phồn thể: 羅布林卡
Giản thể: 罗布林卡
La Bố Lâm Khải Vị trí tại Khu tự trị Tây Tạng (TAR)
Thông tin Tu viện
Vị trí: Lhasa, Tây Tạng, Trung Quốc
Thành lập bởi: Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 7
Thành lập: 1755, hoàn thành năm 1783
Ngày nâng cấp: 1954 - 1956
Loại: Phật giáo Tạng
Dòng: Đạt-lai Lạt-ma
Lạt-ma chủ trì: Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14
La Bố Lâm Khải hay Norbulingka (tiếng Tạng chuẩn: ནོར་བུ་གླིང་ཀ་; Wylie: Nor-bu-gling-ka; giản thể: 罗布林卡; phồn thể: 羅布林卡; nghĩa đen là "Công viên gắn đá quý") là một cung điện nằm tại Lhasa, Tây Tạng, Trung Quốc, xây dựng từ năm 1755. Nó là nơi ở mùa hè truyền thống của các đời Đạt-lai Lạt-ma từ những năm 1780 cho đến Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 vào năm 1959. Nó được coi là một phần lịch sử của Quần thể Cung điện Potala được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Cung điện được xây dựng bởi Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 7 phục vụ cả như là một trung tâm hành chính và tôn giáo, là đại diện của kiến trúc cung điện Tây Tạng.
La Bố Lâm Khải nằm ở phía tây của Lhasa, về phía tây nam của Cung điện Potala một đoạn ngắn. Nó có diện tích khoảng 36 hecta (89 mẫu Anh) và được coi là khu vườn nhân tạo lớn nhất Tây Tạng. Trong khoảng thời gian mùa hè và thu, các công viên ở Tây Tạng bao gồm cả La Bố Lâm Khải trở thành các trung tâm giải trí khiêu vũ, ca hát, âm nhạc và lễ hội. Đây là nơi tổ chức "lễ hội sữa chua" hàng năm.
Hầu hết các cấu trúc hiện tại của La Bố Lâm Khải được hình thành bởi Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 13 và 14. Trong trận chiến Qamdo năm 1950, một số tòa nhà của cung điện đã bị hư hại nhưng sau đó đã được xây dựng lại vào năm 2003 khi chính phủ Trung Quốc cải tạo để khôi phục lại một số cấu trúc bị hư hại, cây xanh, vườn hoa và hồ nước.
Tên

Trong tiếng Tây Tạng, La Bố Lâm Khải có nghĩa là "Vườn kho báu" hoặc "Công viên kho báu". Lâm Khải được sử dụng phổ biến ở Tây Tạng để chỉ tất cả các khu vườn ở Lhasa và nhiều nơi khác. Khi Cách mạng Văn hóa diễn ra từ năm 1966, La Bố Lâm Khải được đổi tên thành "Công viên Nhân dân" và mở cửa cho công chúng tham quan.
Địa lý và môi trường

Đây là cung điện mùa hè với 374 phòng nằm cách 3 kilômét (1,9 mi) về phía tây Cung điện Potala, một cung điện mùa đông. Nó nằm bên bờ Kyichu, ngoại ô về phía tây thành phố Lhasa. Cung điện bắt đầu được xây dựng vào thời Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 7 vào những năm 1740, khi nơi đây là vùng đất cằn cỗi, cỏ dại và cây bụi phát triển quá mức và động vật hoang dã.
Công viên nằm ở độ cao 3.650 mét (11.980 ft) với vườn hoa đa dạng từ hoa hồng, dã yên thảo, Thục quỳ, cúc vạn thọ, cúc cùng rất nhiều các loại thảo mộc và thực vật quý hiếm khác. Cây ăn quả ở đây bao gồm táo, đào, mơ. Một số loại cây khác có thể kể đến dương và tre. Thời kỳ hoàng kim, La Bố Lâm Khải còn là nơi sinh sống của những con công và vịt vàng. Đây là một công viên rộng lớn và thoải mái khi hoạt động đi xe đạp quanh hồ được cho phép để tận hưởng cảnh sắc nơi này. Khu vườn là một địa điểm dã ngoại ưa thích, cung cấp một địa điểm tuyệt vời cho các hoạt động ca hát, khiêu vũ, lễ hội và đặc biệt là lễ hội Tuyết đốn tiết, hay còn được gọi là "Lễ hội sữa chua" tổ chức vào đầu tháng 8. Các gia đình sẽ cắm trại trong nhiều ngày, ngồi ăn uống với bạn bè và gia đình trên những tấm thảm đầy màu sắc, cầu nguyện, xem biểu diễn ca nhạc, trình diễn nghệ thuật, đua trâu, ngựa. Tại lễ hội, du khách thập phương có thể được thưởng thức sữa chua yak được làm từ sữa trâu, một đặc sẳn nổi tiếng của Tây Tạng.
Ngoài ra, La Bố Lâm Khải còn có một sở thú, ban đầu là nhà của các loài động vật được trao tặng cho các Đạt Lai Lạt Ma, và Heinrich Harrer đã giúp Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 xây dựng một rạp chiếu phim nhỏ vào những năm 1950 ở đây.