Đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản
Lịch sử > Từ thập niên 1990-nay

Nhật Bản lần đầu tiên góp mặt tại Cúp bóng đá châu Á vào năm 1988, nơi họ bị loại từ vòng bảng sau trận hòa với Iran và thua Hàn Quốc, UAE và Qatar. Thất bại ở Asian Cup 1988 được xem là hậu quả từ việc thiếu một giải vô địch quốc gia chất lượng. Nhu cầu chuyên nghiệp hóa bóng đá nội trở thành hướng phát triển không thể tranh cãi sau sự đi lên thần tốc của nền kinh tế Nhật Bản.
Cuối thập niên 1980 chứng kiến ​​những động thái cụ thể nhằm chuyên nghiệp hóa môn bóng đá ở Nhật Bản. JFA đã giới thiệu hệ thống Cầu thủ được cấp phép đặc biệt vào năm 1986, cho phép một số lượng hạn chế các cầu thủ chuyên nghiệp thi đấu ở các giải bán chuyên trong nước. Các ủy ban hành động đã được tổ chức vào năm 1988 và 1989 để thảo luận về việc thành lập một giải đấu chuyên nghiệp toàn diện ở Nhật Bản. Năm 1991, các chủ sở hữu của Giải bóng đá bán chuyên Nhật Bản đồng ý giải tán giải đấu này và tái hình thành giải đấu chuyên nghiệp J.League, như một phần trong kế hoạch nâng cao vị thế của môn bóng đá tại Nhật Bản và cải thiện trình độ của đội tuyển quốc gia.
Năm 1992, ở kỳ Asian Cup 1992 tổ chức trên sân nhà, Nhật Bản đã đánh bại Ả Rập Xê Út 1-0 trong trận chung kết và đoạt chức vô địch Asian Cup lần đầu tiên trong lịch sử. Danh hiệu châu Á đầu tiên trở thành nguồn động lực mới cho bóng đá Nhật Bản. Một năm sau, J.League ra đời, khiến cho môn thể thao này càng trở nên phổ biến tại Nhật Bản, và trình độ của đội tuyển quốc gia nước này cũng ngày một cải thiện, bắt đầu trở thành một thế lực thực sự của bóng đá châu Á. Sự tiến bộ của đội tuyển Nhật Bản trong một thời gian ngắn đã trở thành nguồn cảm hứng và ví dụ về cách phát triển bóng đá. Trong lần đầu tiên thi đấu ở vòng loại World Cup với dàn cầu thủ chuyên nghiệp, Nhật Bản đã suýt chút nữa giành vé dự World Cup 1994 sau trận hòa 2-2 đáng tiếc trước Iraq ở trận cuối cùng của vòng loại, một trận đấu mà họ chỉ cần thắng là giành vé. Đội cũng đã đánh bại được Hàn Quốc lần đầu tiên ở vòng loại World Cup, nhưng chung cuộc vẫn phải nhìn kình địch giành vé tới nước Mỹ. Nhiệm vụ tiếp theo của Nhật Bản là bảo vệ danh hiệu châu lục của họ tại Asian Cup 1996. Đội đã thắng tất cả các trận ở vòng bảng nhưng bị loại ở tứ kết sau trận thua 2–0 trước Kuwait.
Năm 1998, cơ hội tham dự World Cup trở nên rõ ràng với Nhật Bản khi giải đấu được mở rộng lên thành 32 đội còn châu Á lần đầu tiên có 3,5 suất tham dự. Dù chưa thể giành vé trực tiếp, Nhật Bản vẫn kịp có tấm vé muộn thông qua loạt trận play-off, để có lần đầu tiên tham dự giải đấu lớn nhất hành tinh, nơi đội toàn thua cả ba trận vòng bảng với Argentina, Croatia và Jamaica với những tỷ số tối thiểu. Những nỗ lực không mệt mỏi của người Nhật đã bắt đầu tạo ra sự thay đổi. Sau kỳ World Cup năm 1998, Nhật chưa bao giờ vắng mặt ở sân chơi này. Đến năm 2000, đội lại một lần nữa đánh bại Ả Rập Xê Út trong trận chung kết Asian Cup 2000, để có danh hiệu vô địch châu lục lần thứ hai.
Tới năm 2002, Nhật Bản trở thành đồng chủ nhà World Cup với Hàn Quốc trong lần đầu tiên giải đấu này được tổ chức tại châu Á. Đội lần đầu vượt qua vòng bảng giải đấu khi hòa Bỉ 2-2, thắng Nga 1-0 và Tunisia 2-0. Tuy nhiên, họ để thua 0-1 trước Thổ Nhĩ Kỳ, đội sau đó đạt hạng ba, ở vòng 16 đội. Đến kỳ Asian Cup 2004 tại Trung Quốc, Nhật Bản đã bảo vệ chức vô địch châu lục khi thắng Trung Quốc 3-1 ở chung kết trong bầu không khí thù địch đến từ các cổ động viên của đội chủ nhà, qua đó cân bằng thành tích vô địch Asian Cup với Iran và Ả Rập Xê Út (3 lần).
Năm 2006, Nhật Bản giành vé tham dự kỳ World Cup lần thứ ba liên tiếp tại Đức, nơi đội bị loại từ vòng bảng sau khi hòa Croatia 0-0, thua ngược trước Úc 1-3 và thua ngược trước Brasil 1-4. Đến kỳ Asian Cup tổ chức tại Đông Nam Á một năm sau đó, đội thất bại 2-3 trong trận bán kết với Ả Rập Xê Út, và thua Hàn Quốc trên loạt sút luân lưu trong trận tranh hạng ba. Nhật Bản tiếp tục vượt qua vòng loại World Cup 2010 và rơi vào bảng E cùng với Hà Lan, Đan Mạch và Cameroon. Đây là kỳ World Cup mà Nhật Bản đã thi đấu xuất sắc, đánh bại Cameroon 1-0 và Đan Mạch 3-1, chỉ thua Hà Lan (đội sau đó giành ngôi Á quân) với tỷ số tối thiểu. Gặp Paraguay ở vòng 16 đội, Nhật Bản đã thi đấu nỗ lực khi cầm hòa đội bóng Nam Mỹ 0-0 sau 120 phút thi đấu, và chỉ chịu khuất phục trên loạt sút luân lưu.
Sau kỳ World Cup trên đất Nam Phi, JFA bổ nhiệm Alberto Zaccheroni làm huấn luyện viên trưởng của ĐTQG. Ở kỳ Asian Cup 2011 tổ chức tại Qatar, Nhật Bản đã trình diễn một lối chơi thuyết phục. Đội đè bẹp Ả Rập Xê Út đến 5-0 ở vòng bảng, đánh bại Qatar 3-2 ở tứ kết và có một cuộc rượt đuổi tỷ số gay cấn với Hàn Quốc ở bán kết, trận đấu mà họ chỉ có thể thắng kình địch trên loạt sút luân lưu sau khi hòa 2-2 trong 120 phút. Gặp Úc trong trận chung kết, Nhật Bản phải trải qua một trận đấu căng thẳng nữa, khi hai đội giằng co và hòa không bàn thắng sau 90 phút. Tuy nhiên, đội đã bất ngờ ghi được bàn thắng trong hiệp phụ thứ hai để qua đó thắng 1-0 chung cuộc. Với chức vô địch Asian Cup lần thứ 4, Nhật Bản trở thành đội bóng châu Á giàu thành tích nhất ở giải đấu lớn nhất châu lục.
Nhật Bản thi đấu thuyết phục ở vòng loại World Cup 2014, trở thành đội đầu tiên trên thế giới giành vé đến Brasil. Trước đó, đội đã chơi không tệ ở Cúp Liên đoàn các châu lục 2013 mặc dù toàn thua, bao gồm trận thua chủ nhà Brasil 0-3, thua Ý 3-4, và Mexico 1-2. Tại Cúp bóng đá Đông Á 2013,  Nhật Bản có lần đầu vô địch khi hòa Trung Quốc 3-3, đánh bại Úc 3-2 và Hàn Quốc 2-1. Ở vòng chung kết World Cup 2014, Nhật Bản rơi vào bảng C dễ thở khi các đối thủ chỉ là Colombia, Hy Lạp và Bờ Biển Ngà. Tuy nhiên, đội lại bị loại ngay từ vòng bảng và chỉ có một trận hòa 0-0 trước Hy Lạp, trong khi thua Bờ Biển Ngà 1-2 và Colombia 1-4. Với kết quả này, Zaccheroni phải từ chức và Javier Aguirre được chọn vào chiếc ghế nóng. Aguirre bắt đầu một cuộc cải tổ mạnh mẽ đội bóng, chuyển sơ đồ đội hình 4–2–3–1 đã sử dụng từ lâu của Zaccheroni sang sơ đồ 4–3–3 của chính ông và áp dụng điều này với những cầu thủ đang thi đấu ở J.League, loại bỏ nhiều gương mặt quen thuộc. Tuy nhiên, Nhật Bản tiếp tục thi đấu sa sút ở Asian Cup 2015 tổ chức tại Úc và sớm thất bại trong việc bảo vệ danh hiệu, khi bị UAE loại ở tứ kết sau loạt sút luân lưu, dù toàn thắng ở vòng bảng trước đó; đánh dấu thành tích tệ nhất của đội tại Asian Cup sau 19 năm. Kết quả này khiến cho Aguirre mất ghế chỉ sau nửa năm tại nhiệm.
JFA lựa chọn Vahid Halilhodžić làm HLV mới vào tháng 3 năm 2015. Nhật Bản thi đấu thiếu thuyết phục ở vòng loại World Cup 2018, để hòa đội bóng Đông Nam Á Singapore 0-0 trên sân nhà ở vòng loại thứ hai và thua UAE 1–2 trên sân nhà ở vòng loại thứ ba. Tuy nhiên, đội đã liên tiếp giành được những kết quả khả quan trong các trận đấu tiếp theo với Iraq, Úc và Thái Lan, với 5 chiến thắng và 2 trận hòa, dù đó đều là những chiến dịch rất khó nhọc. Vào ngày 31 tháng 8 năm 2017, Nhật Bản đánh bại Úc với tỷ số 2–0 trên sân nhà, qua đó giúp họ giành vé tham dự World Cup 2018 tại Nga, cũng là kỳ World Cup lần thứ sáu liên tiếp của đội. Tuy nhiên, JFA đã quyết định sa thải Halilhodžić vào ngày 9 tháng 4 năm 2018, chỉ 10 tuần trước khi vòng chung kết World Cup diễn ra, với lý do mối quan hệ rạn nứt giữa huấn luyện viên và cầu thủ, và kết quả giao hữu kém cỏi gần đây, và bổ nhiệm Nishino Akira, người từng nắm đội Olympic Nhật Bản tại Thế vận hội Mùa hè 1996, với tư cách là huấn luyện viên mới.
Ở World Cup 2018, Nhật Bản rơi vào bàng H cùng các đội Colombia, Senegal và Ba Lan. Đội bất ngờ giành chiến thắng 2-1 trước Colombia trong thế hơn người từ ngay phút thứ tư của trận đấu, đánh dấu chiến thắng đầu tiên của một đội bóng châu Á trước đại diện Nam Mỹ ở đấu trường World Cup. Trong lượt trận thứ hai gặp Senegal, các cầu thủ Nhật Bản đã thi đấu quật khởi trước lối đá giàu thể lực của đội bóng châu Phi, để có trận hòa 2-2 đầy kịch tính. Ở lượt cuối vòng bảng, dù để thua Ba Lan 0-1, nhưng Nhật Bản vẫn giành quyền vào vòng 16 đội nhờ hơn Senegal (đội cũng có 4 điểm) ở chỉ số fair-play. Gặp Bỉ ở vòng 16 đội, đội bất ngờ dẫn 2-0 nhờ các bàn thắng của Haraguchi Genki và Inui Takashi, nhưng lại để thua ngược 2-3 ngay trong 90 phút thi đấu chính thức. Đây là lần thứ ba Nhật Bản lọt vào vòng 16 đội ở một kỳ World Cup, và cũng là thành tích tốt nhất của đội ở đấu trường thế giới. Sau giải đấu khá thành công, HLV Nishino bất ngờ rút lui và Moriyasu Hajime lên nắm đội. Bên cạnh đó, hai trụ cột là Honda Keisuke và Hasebe Makoto cũng quyết định từ giã đội tuyển quốc gia.
Nhật Bản tham dự Asian Cup 2019 với đội hình được trẻ hóa đáng kể, khi nhiều trụ cột đã đánh mất phong độ như Kagawa Shinji hay Okazaki Shinji không được triệu tập, thay vào đó là những nhân tố mới như Minamino Takumi, Doan Ritsu hay Tomiyasu Takehiro.  Đội thi đấu suôn sẻ trong bảng đấu có Turkmenistan, Oman và Uzbekistan khi toàn thắng cả ba trận. Tuy nhiên, lối chơi của đội ở vòng loại trực tiếp đã bị chỉ trích vì quá thực dụng, với những chiến thắng suýt sao trước Ả Rập Xê Út và Việt Nam. Dù vậy, Nhật Bản bất ngờ thi đấu thuyết phục khi gặp ứng cử viên vô địch Iran ở bán kết, trận đấu mà họ đánh bại đối thủ này đến 3 bàn không gỡ. Tuy nhiên khi gặp Qatar ở chung kết, Nhật Bản đã không thể có chức vô địch châu Á lần thứ 5 khi để thua 1-3, trong một trận đấu mà hàng phòng ngự của họ liên tiếp phạm sai lầm.
Nhật Bản đã được mời tham dự Cúp bóng đá Nam Mỹ 2019, đây là lần thứ 2 đội góp mặt tại giải đấu này với tư cách khách mời. Đội nằm ở bảng C với Uruguay, Chile và Ecuador. Nhật Bản thua 0–4 trong trận mở màn trước Chile, đội đương kim vô địch của giải đấu. Trong trận tiếp theo, đội tuy đã chơi phản công tốt và hợp lý nhưng lại để hòa một cách đáng tiếc trước gã khổng lồ Uruguay với tỷ số 2–2, trong một trận đấu mà Uruguay đã được VAR cứu thua. Nhật Bản cần một chiến thắng trước Ecuador để giành vé vào vòng loại trực tiếp, tuy nhiên họ đã hòa 1-1 và bị loại do kém hơn một đội đứng thứ ba khác là Paraguay về hiệu số bàn thắng bại. Sau giải đấu đó, Nhật Bản đã chơi một trận giao hữu với Paraguay và giành chiến thắng 2–0 trên sân nhà.
Vào tháng 12 năm 2019, Nhật Bản đã tham dự Cúp bóng đá Đông Á 2019 tổ chức tại Hàn Quốc. HLV Moriyasu triệu tập đội hình trẻ và thiếu kinh nghiệm đến thi đấu. Với đội hình trẻ trung, Nhật Bản chỉ thắng được Trung Quốc và Hồng Kông, còn lại để thua đối thủ Hàn Quốc và xếp nhì chung cuộc.
Nhật Bản được xếp cùng bảng với Myanmar, Tajikistan, Kyrgyzstan và Mông Cổ ở vòng loại thứ hai World Cup 2022. Ở một bảng đấu khá dễ thở, Nhật Bản đã chứng tỏ sức mạnh vượt trội khi toàn thắng cả tám trận vòng loại, ghi 46 bàn thắng và chỉ để thủng lưới hai lần.
Ở vòng loại thứ ba World Cup 2022, Nhật Bản rơi vào bảng B có Úc, Ả Rập Xê Út, Trung Quốc, Oman và Việt Nam. Trái ngược với phong độ cao ở vòng hai, Nhật Bản đã khởi đầu tệ hại khi để thua hai trong ba trận đầu tiên của vòng ba trước Oman và Ả Rập Xê Út, đều với tỷ số 0-1. Kết quả nghèo nàn này đã khiến huấn luyện viên Moriyasu đứng trước nguy cơ bị sa thải, nếu đội không đánh bại được Úc trên sân Saitama ở lượt trận tiếp theo. Tuy nhiên, Nhật Bản đã thể hiện được bản lĩnh trong giai đoạn khó khăn khi thắng liền sáu trận kế tiếp, bao gồm hai chiến thắng trước Úc và một trận thắng 2-0 trước Ả Rập Xê Út trên sân nhà. Ngày 24 tháng 3 năm 2022, sau khi đánh bại Úc 2-0 ngay tại Sydney, Nhật Bản chiếm ngôi nhất bảng và giành vé tham dự World Cup 2022 sớm một vòng đấu. Tuy nhiên, đội đã không giữ được ngôi đầu cho đến hết vòng loại khi bị đội yếu nhất bảng là Việt Nam cầm chân 1-1 trên sân nhà Saitama, qua đó đứt mạch sáu trận thắng liên tiếp và phải nhường vị trí đầu bảng cho Ả Rập Xê Út.
Sau khi Trung Quốc mất quyền làm chủ nhà của Cúp bóng đá Đông Á 2022, Nhật Bản đã được thông báo là chủ nhà mới. Sau khi đứng đầu bảng với hai trận thắng và một trận hòa, Nhật Bản đã vô địch giải đấu lần thứ hai trong lịch sử.
Tại World Cup 2022, Nhật Bản rơi vào bảng E cùng với Tây Ban Nha, Đức và Costa Rica, đội bất ngờ giành chiến thắng 2-1 trước Đức trong trận mở màn, nhưng để thua Costa Rica 0-1 ở trận đấu thứ 2, tuy nhiên Nhật Bản tiếp tục làm nên bất ngờ khi đánh bại Tây Ban Nha 2-1 tại lượt trận cuối, qua đó đứng đầu bảng E với 6 điểm. Dù vậy, đội tiếp tục dừng bước tại vòng 16 đội khi để Croatia hòa 1-1 cả trận và thua 1-3 sau loạt sút luân lưu.
Trước thềm Asian Cup 2023 tại Qatar, Nhật Bản đã thể hiện phong độ ấn tượng với 10 trận thắng liên tiếp, ghi 45 bàn thắng và chỉ nhận 6 bàn thua. Đặc biệt đáng chú ý là các chiến thắng 4-1 trước Đức, Peru và Canada, 4-2 trước Thổ Nhĩ Kỳ, ba trận thắng 5-0 trước Myanmar, Syria và Thái Lan và chiến thắng 6-1 trước Jordan.
Tại Asian Cup 2023, Nhật Bản rơi vào bảng D cùng với Iraq, Indonesia và Việt Nam. Tại trận đấu ra quân, Nhật Bản đã có chiến thắng 4-2 trước Việt Nam. Tuy nhiên, ở lượt trận thứ hai sau đó, đội đã bất ngờ để thua Iraq với tỷ số 1-2. Qua đó chấm dứt chuỗi 11 trận thắng liên tiếp.