stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giải Bông Sen cho họa sĩ xuất sắc nhất
Danh sách đạt giải > Thập niên 1980

| Năm | Hạng mục | Người thắng giải | Phim | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| (Lần thứ 5) 1980 | Phim truyện điện ảnh | Đào Đức (2) | Mối tình đầu |  |
| (Lần thứ 5) 1980 | Hoạt hình - tạo hình | Tô Ngọc Thành | Ông Trạng thả diều |  |
| (Lần thứ 5) 1980 | Hoạt hình - diễn xuất | Hồ Đắc Vũ | Dế mèn phiêu lưu ký |  |
| (Lần thứ 5) 1980 | Hoạt hình - diễn xuất | Trần Trọng Bình | Cún con |  |
| (Lần thứ 6) 1983 | Phim truyện điện ảnh | Đào Đức (3) | Đất mẹ |  |
| (Lần thứ 6) 1983 | Phim truyện điện ảnh | Phạm Nguyên Cẩn (1) | Chiếc vòng bạc |  |
| (Lần thứ 6) 1983 | Phim hoạt hình | Nguyễn Nhân Lập | Giai điệu và Âu Cơ – Lạc Long Quân |  |
| (Lần thứ 7) 1985 | Phim truyện điện ảnh | Nguyễn Văn Vý (1) | Bao giờ cho đến tháng Mười |  |
| (Lần thứ 7) 1985 | Phim truyện điện ảnh | Nguyễn Phú Nghĩa | Xa và gần |  |
| (Lần thứ 7) 1985 | Phim hoạt hình | Trần Lãng – Viết Minh – Hoàng Thái | Những hoạ sĩ bút chì |  |
| (Lần thứ 8) 1988 | Phim truyện điện ảnh | Phạm Quang Vĩnh | Chuyện cổ tích cho tuổi 17 |  |
| (Lần thứ 8) 1988 | Phim thiếu nhi | Nguyễn Văn Vý (2) | Khi vắng bà và Ngọn đèn trong mơ |  |
| (Lần thứ 8) 1988 | Phim hoạt hình | Phương Hoa (1) | Chuyện cổ thành ốc |  |
| (Lần thứ 8) 1988 | Phim hoạt hình | Trương Phú Hòa | Trường ca Đăm San |  |
Danh sách đạt giải > Thập niên 1990

| Năm | Hạng mục | Người thắng giải | Phim | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| (Lần thứ 9) 1990 | Phim truyện điện ảnh | Trần Kiềm (2) | Chiến trường chia nửa vầng trăng |  |
| (Lần thứ 9) 1990 | Phim truyện điện ảnh | Đào Đức (4) | Đêm hội long trì |  |
| (Lần thứ 9) 1990 | Phim hoạt hình | Nguyễn Hà Bắc (1) | Quả bầu tiên |  |
| (Lần thứ 10) 1993 | Phim truyện điện ảnh | Bích Hải | Giông tố |  |
| (Lần thứ 10) 1993 | Phim truyện điện ảnh | Phạm Hồng Phong | Dấu ấn của quỷ |  |
| (Lần thứ 10) 1993 | Phim hoạt hình | Nguyễn Phương Hoa (2) | Ông tướng canh đền và Chiếc vòng cổ |  |
| (Lần thứ 11) 1995 | Phim truyện điện ảnh | Nguyễn Qúy Viện | Bụi hồng |  |
| (Lần thứ 11) 1995 | Phim truyện điện ảnh | Phạm Quốc Trung (1) | Trở về |  |
| (Lần thứ 11) 1995 | Hoạt hình - diễn xuất | Hà Bắc (2) | Chú chuột biến hình |  |
| (Lần thứ 11) 1995 | Hoạt hình - tạo hình | Nguyễn Bích – Hữu Đức | Trê cóc |  |
| (Lần thứ 11) 1995 | Hoạt hình - tạo hình | Phương Hoa (3) | Quả núi và tình yêu |  |
| (Lần thứ 12) 1999 | Phim truyện điện ảnh | Phạm Quốc Trung (2) | Hà Nội, mùa đông năm 46 và Những người thợ xẻ |  |
| (Lần thứ 12) 1999 | Hoạt hình - tạo hình | Phương Hoa (4) | Tổ tiên loài ếch, Cô nàng dây cót |  |
| (Lần thứ 12) 1999 | Hoạt hình - diễn xuất | Hoàng Lộc (1) | Tổ tiên loài ếch, Cái ô đỏ |  |
| (Lần thứ 12) 1999 | Hoạt hình - diễn xuất | Tập thể họa sĩ | Quán thỏ Rô- ti |  |
Danh sách đạt giải > Thập niên 2000

| Giải Quay phim xuất sắc> Năm | Giải Quay phim xuất sắc> Hạng mục | Giải Quay phim xuất sắc> Người thắng giải | Giải Quay phim xuất sắc> Phim | Giải Quay phim xuất sắc> Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| (Lần thứ 13) 2001 | Phim truyện điện ảnh | Phạm Nguyên Cẩn (2) | Chiếc chìa khóa vàng |  |
| (Lần thứ 13) 2001 | Hoạt hình - tạo hình | Hà Bắc (3) | Sự tích cái nhà sàn |  |
| (Lần thứ 13) 2001 | Hoạt hình - tạo hình | Lý Thu Hà (1) | Sự tích rước đèn trung thu |  |
| (Lần thứ 13) 2001 | Hoạt hình - diễn xuất | Hoàng Lộc (2) | Xe đạp |  |
| (Lần thứ 14) 2004 | Phim truyện điện ảnh | Phạm Hồng Phong (2) | Mê Thảo, thời vang bóng |  |
| (Lần thứ 14) 2004 | Hoạt hình - tạo hình | Phạm Ngọc Tuấn (1) |  |  |
| (Lần thứ 14) 2004 | Hoạt hình - diễn xuất | nhóm Hoàng Lộc (3), Khánh Duyên |  |  |
| (Lần thứ 15) 2007 | Phim truyện điện ảnh | Lã Quý Tùng (1) | Dòng máu anh hùng |  |
| (Lần thứ 15) 2007 | Phim video | Dân Nam (1) | Mùa hạ không quên |  |
| (Lần thứ 15) 2007 | Phim hoạt hình | Phùng Văn Hà | Giấc mơ bong bóng |  |
| (Lần thứ 15) 2007 | Phim hoạt hình | Phạm Ngọc Tuấn (2) | Chú gà đất |  |
| (Lần thứ 16) 2009 | Phim truyện điện ảnh | Lã Quý Tùng (2) | Chơi vơi |  |
| (Lần thứ 16) 2009 | Phim video | Lã Qúy Tùng (3) | Ngôi nhà bí ẩn |  |
Danh sách đạt giải > Thập niên 2010

| Năm | Hạng mục | Người thắng giải | Phim | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| (Lần thứ 17) 2011 | Phim truyện điện ảnh | Nguyễn Trung Phan, Nguyễn Mạnh Đức | Long Thành cầm giả ca |  |
| (Lần thứ 17) 2011 | Hoạt hình - tạo hình | Phạm Ngọc Tuấn (3) | Chiếc lá |  |
| (Lần thứ 17) 2011 | Hoạt hình - diễn xuất | Nhóm họa sĩ | Vũ điệu ánh sáng |  |
| (Lần thứ 18) 2013 | Phim truyện điện ảnh | Nguyễn Nguyên Vũ | Những người viết huyền thoại |  |
| (Lần thứ 18) 2013 | Phim video | Đặng Trọng Tuân – Miyazaki Morihiro | Người cộng sự |  |
| (Lần thứ 18) 2013 | Hoạt hình - tạo hình | Lê Bình (1) | Trần Quốc Toản |  |
| (Lần thứ 18) 2013 | Hoạt hình - diễn xuất | Nhóm hoạ sĩ | Hào khí Thăng Long |  |
| (Lần thứ 19) 2015 | Phim truyện điện ảnh | Nguyễn Dân Nam (2) | Những đứa con của làng và Cuộc đời của Yến |  |
| (Lần thứ 19) 2015 | Hoạt hình - tạo hình | Lý Thu Hà (2) | Cậu bé cờ lau |  |
| (Lần thứ 19) 2015 | Hoạt hình - diễn xuất | Nhóm họa sĩ | Cậu bé cờ lau |  |
| (Lần thứ 20) 2017 | Phim truyện điện ảnh | Nguyễn Minh Đương, Lê Đức Hiệp | Cô Ba Sài Gòn |  |
| (Lần thứ 20) 2017 | Hoạt hình - tạo hình | Nguyễn Thị Phương Hoa (5) | Truyền thuyết chiếc khăn Piêu |  |
| (Lần thứ 20) 2017 | Hoạt hình - diễn xuất | Nhóm họa sĩ | Sóc nâu đáng yêu |  |
| (Lần thứ 21) 2019 | Phim truyện điện ảnh | Ghia Phạm (1) | Song Lang |  |
| (Lần thứ 21) 2019 | Hoạt hình - tạo hình | Bùi Mạnh Quang (1) | Ngôi sao xanh kỳ lạ và phim Truyền thuyết thác Pongour |  |
| (Lần thứ 21) 2019 | Hoạt hình - diễn xuất | Nhóm họa sĩ | Người anh hùng áo vải |  |
Danh sách đạt giải > Thập niên 2020

| Năm | Hạng mục | Người thắng giải | Phim | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| (Lần thứ 22) 2021 | Phim truyện điện ảnh | Phạm Hùng | Gái già lắm chiêu V: Những cuộc đời vương giả |  |
| (Lần thứ 22) 2021 | Hoạt hình - tạo hình | Lê Bình (2) | Bí mật khu vườn |  |
| (Lần thứ 22) 2021 | Hoạt hình - diễn xuất | Nhóm họa sĩ diễn xuất | Người thầy của muôn đời |  |
| (Lần thứ 23) 2023 | Phim truyện điện ảnh | Ghia Ci Fam (2) | Người vợ cuối cùng |  |
| (Lần thứ 23) 2023 | Hoạt hình - tạo hình | Bùi Mạnh Quang (2) | Kỳ tích đầm Dạ Trạch |  |
| (Lần thứ 23) 2023 | Hoạt hình - diễn xuất | Lan Anh, Hương Lan, Thu Phương, Thu Trang, Hồng Loan, Tiến Đạt, A Dam và Phen Trịnh | Đại Hành Hoàng đế |  |
Matthew Boulton

| Matthew Boulton |
| --- | --- |
1792 portrait of Matthew Boulton
Sinh: (1728-09-03)3 tháng 9 năm 1728 Birmingham, Anh
Mất: 17 tháng 8 năm 1809(1809-08-17) (80 tuổi) Birmingham, Anh
Nghề nghiệp: nhà sản xuất
Phối ngẫu: Mary Robinson (d. 1759), Anne Robinson
Con cái: Ba cô con gái đã chết lúc đang mang thai, Anne Boulton, Matthew Robinson Boulton
Cha mẹ: Matthew Boulton, Christiana Boulton (née Piers)
Người thân: Matthew Piers Watt Boulton (cháu trai)
Giải thưởng: Thành viên của Hiệp hội Hoàng gia (1785), Cảnh sát trưởng cao cấp của Staffordshire (1794)
Matthew Boulton FRS (/ˈboʊltən/; 03 tháng 9 năm 1728 - 17 tháng 8 năm 1809) là một nhà sản xuất và kinh doanh người Anh, đối tác của kỹ sư người Scotland - James Watt. Trong quý cuối cùng của thế kỷ 18, quan hệ đối tác đã lắp đặt hàng trăm động cơ hơi nước Boulton &amp; Watt, đây là một bước tiến lớn về công nghệ, giúp cơ giới hóa các nhà máy và xưởng sản xuất. Boulton đã áp dụng các kỹ thuật hiện đại để đúc tiền, tạo ra hàng triệu đồng cho Anh và các quốc gia khác, và cung cấp cho Xưởng đúc tiền Hoàng gia các thiết bị hiện đại.
Sinh ra ở Birmingham, ông là con trai của một nhà sản xuất các sản phẩm kim loại nhỏ ở Birmingham đã chết khi Boulton 31 tuổi. Sau đó, Boulton đã quản lý doanh nghiệp trong vài năm và sau đó đã mở rộng đáng kể, hợp nhất các hoạt động tại Xưởng sản xuất Soho, do ông xây dựng gần Birmingham. Tại Soho, anh đã áp dụng các kỹ thuật mới nhất, mở rộng việc sản xuất đĩa bạc, đồng thiếp vàng và các nghệ thuật trang trí khác. Ông đã trở nên gắn bó với James Watt khi John Roebuck, đối tác kinh doanh của Watt, không thể trả một khoản nợ cho Boulton, người đã chấp nhận chia sẻ bằng sáng chế của Roebuck. Sau đó, ông vận động thành công Nghị viện để gia hạn bằng sáng chế của Watt thêm 17 năm, cho phép công ty tiếp thị động cơ hơi nước của Watt. Công ty đã lắp đặt hàng trăm động cơ hơi nước Boulton & Watt ở Anh và nước ngoài, ban đầu trong các mỏ và sau đó là trong các nhà máy.
Boulton là một thành viên chủ chốt của Hội Mặt trăng, một nhóm những người ở khu vực Birmingham nổi bật về nghệ thuật, khoa học và thần học. Các thành viên bao gồm Watt, Erasmus Darwin, Josiah Wedgwood và Joseph Priestley. Hội gặp nhau mỗi tháng gần lúc trăng tròn. Các thành viên của Hiệp hội đã được tín nhiệm để phát triển các khái niệm và kỹ thuật về khoa học, nông nghiệp, sản xuất, khai thác và giao thông, đặt nền móng cho Cách mạng Công nghiệp.
Boulton thành lập Xưởng đúc tiền Soho, nơi ông sớm áp dụng việc sử dụng năng lượng hơi nước. Ông đã tìm cách cải thiện hệ thống tiền tệ của nước Anh, và sau nhiều năm nỗ lực đã đạt được hợp đồng vào năm 1797 để sản xuất đồng tiền đầu tiên của Anh trong một phần tư thế kỷ. Các mảnh "cartwheel" của ông được thiết kế tốt và khó làm giả, và bao gồm việc đúc đồng xu Anh lớn đầu tiên, tiếp tục được đặt ra cho đến khi thập phân hóa vào năm 1971. Ông đã nghỉ hưu vào năm 1800, mặc dù vẫn tiếp tục điều hành công việc đúc tiền của mình và qua đời vào năm 1809. Hình ảnh của anh xuất hiện cùng với đối tác James Watt trên tờ 50 Bảng hiện tại của Ngân hàng Anh.
Bối cảnh

Birmingham từ lâu đã là một trung tâm của ngành công nghiệp luyện sắt. Vào đầu thế kỷ 18, thị trấn bước vào thời kỳ mở rộng khi việc luyện sắt trở nên dễ dàng và rẻ hơn với sự chuyển đổi (bắt đầu từ năm 1709) từ than củi sang than cốc như một phương tiện luyện gang. Sự khan hiếm gỗ ở Anh do phá rừng và những khám phá về số lượng lớn than đá ở hạt Warwickshire của thành phố Birmingham và hạt Staffordshire liền kề đã đẩy nhanh quá trình chuyển đổi. Phần lớn sắt được rèn trong các xưởng đúc nhỏ gần Birmingham, đặc biệt là ở Black Country, bao gồm các thị trấn lân cận như Smethwick và West Bromwich. Các tấm sắt mỏng kết quả đã được vận chuyển đến các nhà máy trong và xung quanh Birmingham. Với thị trấn cách xa biển và những con sông lớn và với những kênh đào chưa được xây dựng, các thợ kim loại tập trung vào sản xuất những mảnh nhỏ, tương đối có giá trị, đặc biệt là các nút và khóa. Một người Pháp - Alexander Missen đã viết rằng trong khi ông nhìn thấy những cái đầu gậy tuyệt vời, hộp thuốc hít và các vật kim loại khác ở Milan, "cái tương tự có thể rẻ hơn và tốt hơn ở Birmingham". Những vật thể nhỏ này được gọi là "đồ chơi" và các nhà sản xuất của chúng là " nhà sản xuất đồ chơi ".
Boulton là hậu duệ của các gia đình từ khắp Lichfield, ông cố tổ của ông, Rev. Zachary Babington, từng là Thủ tướng của Lichfield. Cha của Boulton, cũng tên là Matthew và sinh năm 1700, chuyển đến Birmingham từ Lichfield để học nghề, vào năm 1723, ông kết hôn với Christiana Piers. Boulton lớn tuổi là một nhà tạo mẫu với một xưởng nhỏ chuyên về khóa. Matthew Boulton sinh năm 1728, là con thứ ba của họ và là con thứ hai của tên đó, Matthew đầu tiên đã chết lúc hai tuổi vào năm 1726.
Cuộc sống gia đình ban đầu

Công việc kinh doanh của nhà Boulton đã phát triển sau khi sinh Matthew trẻ, và gia đình chuyển đến khu vực Snow Hill ở Birmingham, sau đó là một khu nhà mới đầy những ngôi nhà mới. Khi trường học ngữ pháp địa phương bị hư hỏng, Boulton đã được gửi đến một học viện ở Deritend, ở phía bên kia của Birmingham. Ở tuổi 15, ông rời ghế nhà trường, và 17 ông đã phát minh ra một kỹ thuật để khảm men trong khóa mà tỏ ra rất phổ biến mà các khóa đã được xuất khẩu sang Pháp, sau đó nhập lại để Anh và được quảng cáo là những tiến bộ mới nhất của Pháp.
Vào ngày 03 tháng 3 năm 1749 Boulton cưới Mary Robinson, một người họ hàng xa và con gái của một người bán tơ lụa thành công, và giàu có theo đúng nghĩa của mình. Họ sống với mẹ cô dâu ở Lichfield một thời gian ngắn và sau đó chuyển đến Birmingham, nơi Matthew Boulton bố biến con trai mình thành đối tác ở tuổi 21. Giữa những năm 1750, ông đã điều hành công việc một cách hiệu quả. Boulton bố nghỉ hưu năm 1757 và mất năm 1759.
Người Boulton có ba cô con gái vào đầu những năm 1750, nhưng tất cả đều chết lúc còn trẻ. Sức khỏe của Mary Boulton ngày càng xấu đi và bà qua đời vào tháng 8 năm 1759. Không lâu sau khi bà qua đời, Boulton bắt đầu tán tỉnh em gái Anne của bà. Hôn nhân với em gái của người vợ quá cố đã bị cấm bởi luật giáo hội, mặc dù được luật thông thường cho phép. Họ kết hôn vào ngày 25 tháng 6 năm 1760 tại Nhà thờ St. Mary, Rotherhithe. Eric Delieb, người đã viết một cuốn sách về bạc của Boulton, với một bản phác thảo tiểu sử, cho rằng linh mục chủ trì lễ ban thánh thể của đám cưới, Rev. James Penprint, một cha phó nghèo khó, có thể đã bị mua chuộc. Sau đó, Boulton đã khuyên một người đàn ông khác đang tìm cách kết hôn với em gái của người vợ quá cố của mình: để biến mình thành giáo dân. Khi hết tháng và Luật hoàn thành, hãy sống và hạnh phúc  ... Tôi khuyên bạn nên im lặng, giữ bí mật và Scotland. "
Liên minh đã bị anh trai của Anne là Luke phản đối, người sợ Boulton sẽ kiểm soát (và có thể làm tiêu tan) phần lớn tài sản của gia đình Robinson. Năm 1764, Luke Robinson qua đời, và tài sản của anh được chuyển cho chị gái Anne và do đó nằm trong sự kiểm soát của Matthew Boulton.
Boulton có hai con, Matthew Robinson Boulton và Anne Boulton. Matthew Robinson lần lượt có sáu người con với hai người vợ. Con trai cả của ông Matthew Piers Watt Boulton, có học thức rộng rãi và cũng là một người đàn ông của khoa học, đã đạt được một số tiếng tăm nhờ phát minh của ông về điều khiển bay hàng không quan trọng, cánh liệng. Cũng như người cha, anh cũng có hai vợ và sáu đứa con.
Hoạt động và quan điểm > Công việc cộng đồng

Boulton đã tham gia rộng rãi vào các hoạt động dân sự ở Birmingham. Người bạn của ông, Tiến sĩ John Ash từ lâu đã tìm cách xây dựng một bệnh viện trong thị trấn. Một người hâm mộ tuyệt vời của âm nhạc Handel, Boulton đã nghĩ ra ý tưởng tổ chức một lễ hội âm nhạc ở Birmingham để gây quỹ cho bệnh viện. Lễ hội diễn ra vào tháng 9 năm 1768, lần đầu tiên trong chuỗi kéo dài đến thế kỷ XX. Bệnh viện, Đại tướng Birmingham, mở cửa vào năm 1779. Boulton cũng đã giúp xây dựng Phòng khám Đa khoa, nơi có thể điều trị ngoại trú. Một người ủng hộ vững chắc của trạm phát thuốc, ông làm thủ quỹ và viết, "Nếu kinh phí của tổ chức không đủ để hỗ trợ nó, tôi sẽ bù vào sự thiếu hụt."  Văn phòng đã sớm vượt qua các khu vực ban đầu của nó và một tòa nhà mới ở Temple Row đã được khai trương vào năm 1808, ngay trước khi Boulton qua đời.
Boulton đã giúp thành lập Nhà hát Phố Mới vào năm 1774, và sau đó đã viết rằng có một nhà hát khuyến khích những vị khách tốt bụng đến Birmingham và tiêu nhiều tiền hơn những gì họ có. Boulton đã cố gắng để nhà hát được công nhận là nhà hát bằng sáng chế với Bằng sáng chế Hoàng gia, được quyền trình diễn chính kịch; ông thất bại trong năm 1779 nhưng đã thành công trong 1807. Ông cũng ủng hộ của Birmingham Oratorio Choral Society, và cộng tác với nhà sản xuất khuy và người tổ chức âm nhạc nghiệp dư Joseph Moore để đưa vào một loạt các buổi hòa nhạc riêng năm 1799. Ông giữ chỗ tại Nhà thờ St Paul, Birmingham, một trung tâm xuất sắc về âm nhạc. Khi các buổi biểu diễn của Messiah được tổ chức tại Tu viện Westminster vào năm 1784 với niềm tin (không chính xác) rằng đó là một trăm năm ngày sinh của Handel và niềm tin (chính xác) rằng đó là kỷ niệm lần thứ 25 ngày mất của ông, Boulton tham dự và viết: "Tôi hiếm khi biết đó là âm thanh vĩ đại nhất, âm thanh hay cảnh tượng. Cả hai đều tuyệt vời đến mức không thể diễn tả được. Trong Halleluja, tâm hồn tôi gần như thăng hoa khỏi thể xác của tôi."
Lo ngại về mức độ tội phạm ở Birmingham, Boulton phàn nàn: "Đường phố bị nhiễm từ trưa đến nửa đêm vì gái mại dâm". Trong thời đại trước khi thành lập cảnh sát, Boulton đã phục vụ trong một ủy ban để tổ chức các tình nguyện viên tuần tra trên đường phố vào ban đêm và giảm tội phạm. Ông ủng hộ dân quân địa phương, cung cấp tiền mua vũ khí. Năm 1794, ông được bầu làm Cảnh sát trưởng cao cấp của Staffordshire, quận cư trú của ông.
Bên cạnh việc tìm cách cải thiện cuộc sống địa phương, Boulton quan tâm đến các vấn đề thế giới. Ban đầu thông cảm với nguyên nhân của thực dân Mỹ nổi loạn, Boulton đã thay đổi quan điểm của mình khi anh nhận ra rằng một nước Mỹ độc lập có thể là mối đe dọa đối với thương mại của Anh, vào năm 1775 đã tổ chức một bản kiến nghị kêu gọi chính phủ cứng rắn với người Mỹ - dù khi cuộc cách mạng đã thành công, ông nối lại thương mại với các thuộc địa cũ. Ông cảm thông hơn với nguyên nhân của Cách mạng Pháp, tin rằng điều đó là hợp lý, mặc dù ông bày tỏ sự kinh hoàng của mình trước sự thái quá đẫm máu của chính quyền Cách mạng. Khi chiến tranh với Pháp nổ ra, ông đã trả tiền vũ khí cho một nhóm tình nguyện, tuyên thệ chống lại bất kỳ cuộc xâm lược nào của Pháp.
Danh sách cuộc chiến tranh liên quan đến Việt Nam

Đây là danh sách các cuộc chiến tranh liên quan Việt Nam bao gồm có sự tham gia của Việt Nam hoặc xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam. Trong danh sách này, ngoài những cuộc kháng chiến chống xâm lược và chủ động tấn công, còn có bảng thống kê tất cả những cuộc tranh quyền đoạt vị trong nội bộ hoàng thất, những cuộc khởi nghĩa nông dân, những cuộc hỗn chiến giữa các phe phái tướng lĩnh quan lại, giữa những tập đoàn quân phiệt cát cứ và các lãnh chúa địa phương.
Chú thích màu:
Đỏ: liên quan đến Trung Quốc
Vàng: liên quan đến Chăm Pa
Cam: liên quan đến Mông Cổ
Xanh lơ: liên quan đến Lào
Xanh lá đậm: liên quan đến Thái Lan
Xanh lá nhạt: liên quan đến Campuchia
Xanh dương đậm: liên quan đến Pháp và đồng minh
Xanh dương nhạt: liên quan đến Hoa Kỳ và đồng minh
Hồng: liên quan đến Nhật Bản và đồng minh
Nâu: nội chiến
Trắng: nổi loạn nội bộ, tranh chấp ngôi vị
Xám: bị lôi vào cuộc chiến khi đang là thuộc quốc/thuộc địa của quốc gia khác
Tím: liên quan đến quốc gia hoặc lực lượng khác với các quốc gia hoặc lực lượng kể trên
Thời kỳ sơ khởi > Kỷ Hồng Bàng (2879 TCN - 257 TCN)

| Xung đột | Hùng Vương | Đối phương | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- |
| Chiến tranh Lạc Việt-Âu Việt  (Thế kỷ 3 TCN, khoảng 258 TCN - 257 TCN) | Văn Lang (Lạc Việt) thời Hùng Vương | Âu Việt của Thục Phán | Thay đổi lãnh thổ và triều đại Đất đai Văn Lang sáp nhập vào nhà nước của người Âu Việt  Thục Phán lên ngôi  Nước Âu Lạc và Nhà Thục thành lập |
Thời kỳ sơ khởi > Nhà Thục (257 TCN - 207 TCN)

| Xung đột | Nhà Thục | Đối phương | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- |
| Chiến tranh Bách Việt-Tần  (221 TCN - 214 TCN) | Các bộ tộc Bách Việt: Âu Lạc thời Nhà Thục  Mân Việt  Nam Việt  Đông Việt | Nhà Tần | Thay đổi lãnh thổ Mân Việt, Nam Việt và Đông Việt bị sáp nhập vào Nhà Tần  Âu Lạc giữ được độc lập |
| Chiến tranh Âu Lạc-Nam Việt  (207 TCN hoặc 179 TCN) | Âu Lạc thời Nhà Thục | Nam Việt của Triệu Đà | Thất bại Âu Lạc sáp nhập vào Nam Việt |
Thời kỳ sơ khởi > Nhà Triệu (207 TCN - 111 TCN)

| Xung đột | Nhà Triệu | Đối phương | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- |
| Chiến tranh Nam Việt-Hán  (111 TCN) | Nam Việt thời Nhà Triệu | Nhà Hán (Tây Hán) | Thất bại Nam Việt bị sáp nhập vào Nhà Hán  Bắt đầu thời kỳ Bắc thuộc lần 1 |
Thời kỳ Bắc thuộc lần 1, 2 và 3 > Bắc thuộc lần 1 (111 TCN - 40 CN)

| Xung đột | Giao Chỉ | Đối phương | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- |
| Nổi dậy Tây Vu Vương   (111 TCN) | Lực lượng Tây Vu Vương ở Quận Giao Chỉ và Quận Cửu Chân | Nhà Hán (Tây Hán) | Thất bại Tây Vu Vương bị giết |
| Khởi nghĩa Hai Bà Trưng   (40) | Lực lượng Hai Bà Trưng ở Quận Giao Chỉ | Nhà Hán (Đông Hán) | Chiến thắng Trưng Trắc tự xưng vua  Nước Lĩnh Nam của Trưng Vương được thành lập  Chấm dứt thời kỳ Bắc thuộc lần 1 |
Thời kỳ Bắc thuộc lần 1, 2 và 3 > Trưng Vương (40 - 43)

| Xung đột | Trưng Vương | Đối phương | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- |
| Chiến tranh Lĩnh Nam-Hán   (42 - 43) | Lĩnh Nam thời Trưng Vương | Nhà Hán (Đông Hán) | Thất bại Hai Bà Trưng tự vẫn  Lĩnh Nam bị sáp nhập vào Nhà Hán  Bắt đầu thời kỳ Bắc thuộc lần 2 |
Thời kỳ Bắc thuộc lần 1, 2 và 3 > Bắc thuộc lần 2 (43 - 541)

| Xung đột | Giao Chỉ   Giao Châu | Đối phương | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- |
| Khởi nghĩa Chu Đạt   (157 - 160) | Lực lượng Chu Đạt ở Quận Cửu Chân | Nhà Hán (Đông Hán) | Thất bại Khởi nghĩa bị đàn áp |
| Khởi nghĩa Lương Long   (178 - 181) | Lực lượng Lương Long ở Quận Giao Chỉ, Quận Cửu Chân, Quận Nhật Nam và Quận Hợp Phố | Nhà Hán (Đông Hán) | Thất bại Khởi nghĩa bị đàn áp |
| Khởi nghĩa Khu Liên   (192) | Lực lượng Khu Liên ở Quận Tượng Lâm | Nhà Hán (Đông Hán) | Chiến thắng Nước Lâm Ấp của Chăm Pa được thành lập ở phía nam |
| Khởi nghĩa Bà Triệu   (248) | Lực lượng Bà Triệu ở Giao Châu | Đông Ngô | Thất bại Bà Triệu tự vẫn |
| Chiến dịch Giao-Quảng   (268 - 271) | Đông Ngô | Nhà Tấn (Tây Tấn) | Đông Ngô chiến thắng Đông Ngô thu hồi được Giao Châu |
| Khởi nghĩa Triệu Chỉ   (299) | Lực lượng Triệu Chỉ ở Quận Cửu Chân | Nhà Tấn (Tây Tấn) | Thất bại Khởi nghĩa bị đàn áp |
| Nổi loạn Lương Thạc   (317 - 323) | Lực lượng Lương Thạc ở Giao Châu | Nhà Tấn (Đông Tấn) | Thất bại Nổi loạn bị đánh dẹp |
| Xung đột Tấn-Lâm Ấp lần 1   (351 - 359) | Nhà Tấn (Đông Tấn) | Lâm Ấp | Nhà Tấn chiến thắng Lâm Ấp bị tàn phá |
| Xung đột Tấn-Lâm Ấp lần 2  (399) | Nhà Tấn (Đông Tấn) | Lâm Ấp | Nhà Tấn chiến thắng Quân Lâm Ấp bị đẩy lui |
| Xung đột Tấn-Lâm Ấp lần 3  (413 - 415) | Nhà Tấn (Đông Tấn) | Lâm Ấp | Nhà Tấn chiến thắng Quân Lâm Ấp bị đẩy lui |
| Xung đột Lưu Tống-Lâm Ấp   (445 - 446) | Nhà Lưu Tống | Lâm Ấp | Nhà Lưu Tống chiến thắng Lâm Ấp suy yếu |
| Nổi loạn Lý Trường Nhân   (468) | Lực lượng Lý Trường Nhân ở Giao Châu | Nhà Lưu Tống | Chiến thắng Nhà Lưu Tống chấp nhận phong Lý Trường Nhân làm Thứ sử Giao Châu |
| Khởi nghĩa Lý Bí   (541 - 542) | Lực lượng Lý Bí ở Giao Châu | Nhà Lương | Chiến thắng Lý Bí lên ngôi  Nước Vạn Xuân và Nhà Tiền Lý thành lập  Chấm dứt thời kỳ Bắc thuộc lần 2 |
Thời kỳ Bắc thuộc lần 1, 2 và 3 > Nhà Tiền Lý (544 - 602)

| Xung đột | Nhà Tiền Lý | Đối phương | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- |
| Chiến tranh Vạn Xuân-Lâm Ấp   (543) | Vạn Xuân thời Nhà Tiền Lý | Lâm Ấp | Chiến thắng Lâm Ấp bị đánh bại |
| Chiến tranh Vạn Xuân-Lương   (545 - 550) | Vạn Xuân thời Nhà Tiền Lý | Nhà Lương | Chiến thắng Triệu Quang Phục đánh bại quân Lương và lên ngôi vua nước Vạn Xuân |
| Chiến tranh Vạn Xuân-Dã Năng   (557 - 571) | Lực lượng Triệu Quang Phục ở Vạn Xuân | Lực lượng Lý Phật Tử ở Dã Năng | Thay đổi lãnh thổ và ngôi vị Lý Phật Tử lên ngôi  Dã Năng sáp nhập vào Vạn Xuân |
| Chiến tranh Vạn Xuân-Tùy   (602) | Vạn Xuân thời Nhà Tiền Lý | Nhà Tùy | Thất bại Lý Phật Tử bị bắt  Vạn Xuân bị sáp nhập vào Nhà Tùy  Bắt đầu thời kỳ Bắc thuộc lần 3 |