Bão Haiyan (2013)

Bài này viết về một cơn bão năm 2013. Đối với cơn bão khác có cùng tên, xem Bão Haiyan và Bão Yolanda.
| Bão cuồng phong dữ dội (Thang JMA) |
| --- | --- |
Siêu bão cuồng phong cấp 5 (SSHWS/JTWC)
Bão Haiyan ở cường độ mạnh nhất trong ngày 7/11/2013.
Hình thành: Ngày 3 tháng 11 năm 2013
Tan: Ngày 11 tháng 11 năm 2013


 
Sức gió mạnh nhất: Duy trì liên tục trong 10 phút: 235 km/h (145 mph) Duy trì liên tục trong 1 phút: 315 km/h (195 mph) Giật: 380 km/h (235 mph)
Áp suất thấp nhất: 895 mbar (hPa); 26.43 inHg


 
Số người chết: 6352 xác nhận; 1771 mất tích
Thiệt hại: 2.98 tỷ (USD) 
Vùng ảnh hưởng: Liên bang Micronesia, Palau, Philippines, Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan

Một phần của Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2013
 
Đồ thị sức gió duy trì trong vòng 1 phút, giá trị khí áp trung tâm và tốc độ di chuyển của bão Haiyan
Bão Haiyan (Tiếng Trung: 海燕; Hán Việt: Hải Yến; Bính Âm: Hǎiyàn), tên gọi ở Philippines là Bão Yolanda, và được Việt Nam định danh là bão số 14 năm 2013, là một xoáy thuận nhiệt đới lớn, và là cơn mạnh nhất trong mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2013. Cơn bão đã tàn phá một phần của châu Á, trong đó có Việt Nam, Trung Quốc và đặc biệt là Philippines trong khoảng thời gian đầu tháng 11 năm 2013. Haiyan là cơn bão chết chóc nhất tại Phillipines trong lịch sử hiện đại, với ít nhất 6.300 người đã chết do bão chỉ riêng tại quốc gia này. Xét về sức gió duy trì trong 1 phút lúc đổ bộ theo ước tính của JTWC, Haiyan được xếp ngang hàng với Meranti của năm 2016 hay Bão Rai của năm 2021 vì là xoáy thuận nhiệt đới đổ bộ mạnh thứ hai trong lịch sử, chỉ sau bão Goni năm 2020 (tuy nhiên việc này là không chắc chắn vì không có một dụng cụ thời tiết nào có thể trụ vững để đo được sức gió lúc bão đổ bộ). Đến thời điểm tháng 1 năm 2014, thi thể các nạn nhân vẫn còn đang được tìm kiếm.
Là cơn bão nhiệt đới thứ 30 được đặt tên của Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2013, Haiyan bắt nguồn từ một vùng áp suất thấp nằm tại vị trí cách Pohnpei vài trăm km về phía Đông – Đông Nam trong ngày 2 tháng 11 năm 2013. Di chuyển chủ yếu về phía Tây, nhờ những điều kiện môi trường thuận lợi, hệ thống này đã phát triển thành một áp thấp nhiệt đới trong ngày mùng 3. Sau khi trở thành một cơn bão nhiệt đới thời điểm 00:00 UTC ngày mùng 4, Haiyan bắt đầu trải qua giai đoạn tăng cường độ nhanh chóng, điều này đã giúp nó mạnh lên thành một cơn bão cuồng phong vào lúc 18:00 UTC ngày mùng 5. Sang ngày mùng 6, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) đã đánh giá cường độ cơn bão lúc này tương đương với siêu bão cấp 5 trong thang bão Saffir-Simpson, và Haiyan đã di chuyển qua hòn đảo Kayangel thuộc Palau không lâu sau thời điểm nó đạt được cường độ vô cùng cao.
Sau đó, Haiyan vẫn tiếp tục mạnh lên; đến thời điểm 12:00 UTC ngày 7 tháng 11, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã nâng sức gió duy trì liên tục trong 10 phút tối đa của cơn bão lên thành 230 km/h (145 mph). Đài Quan sát Hong Kong ước tính tốc độ gió duy trì liên tục trong 10 phút tối đa ở mức 285 km/h (180 mph) trước khi cơn bão đổ bộ vào miền Trung Philippines, trong khi Cơ quan Khí tượng Trung Quốc ước tính vận tốc gió duy trì trong hai phút tối đa vào thời điểm đó vào khoảng 280 km/h (175 mph). Tại tời điểm 18:00 UTC, Đồng thời, JTWC ước tính sức gió duy trì trong một phút của hệ thống là 315 km/h (195 mph), không chính thức khiến Haiyan trở thành xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất từng được quan sát dựa trên tốc độ gió, kỷ lục này đã bị cơn bão Patricia ở Đông Bắc Thái Bình Dương vượt qua trong 2015 ở tốc độ 345 km/h (215 mph). Haiyan cũng xếp ngang hàng cùng với bão Meranti của năm 2016 và bão Goni của năm 2020 với tư cách là xoáy thuận nhiệt đới dữ dội nhất ở Đông bán cầu xét theo gió kéo dài 1 phút..[cần dẫn nguồn] Vài giờ sau, mắt bão đã đổ bộ lần đầu tiên vào Philippines tại Guiuan, Đông Samar. Trong quá trình khi suy yếu, cơn bão đã đổ bộ thêm 5 lần vào đất nước này trước khi đi vào Biển Đông. Tại đây, nó đã chuyển hướng Đông Bắc và cuối cùng đổ bộ vào miền Bắc Việt Nam với cường độ bão nhiệt đới dữ dội trong ngày 10 tháng 11. Haiyan được ghi nhận lần cuối bởi JMA khi nó trở thành là một áp thấp nhiệt đới trong ngày hôm sau.
Cơn bão đã gây ra một sự tàn phá thảm khốc tại các khu vực Visayas, đặc biệt tại Samar, Leyte, Cebu, Capiz, Negros, và Bắc Iloilo. Theo báo cáo chính thức của Liên hợp quốc, đã có khoảng 11 triệu người chịu ảnh hưởng – rất nhiều người trong số đó bị mất nhà cửa.
"Haiyan" là cái tên được Trung Quốc đề xuất, có nghĩa là chim hải yến. Năm 2014, tên của cơn bão này bị khai tử và đổi lại thành "Bailu".