stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 2002 (Mỹ)
Diễn biến bảng xếp hạng

Dưới đây là danh sách các đĩa đơn đã đạt vị trí quán quân trên  Bilboard Hot 100 hàng tuần trong năm 2002.
| Ngày phát hành | Ca khúc | Nghệ sĩ | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- |
| 5 tháng 1 | "How You Remind Me" | Nickelback |  |
| 12 tháng 1 | "How You Remind Me" | Nickelback |  |
| 19 tháng 1 | "U Got It Bad" | Usher |  |
| 26 tháng 1 | "U Got It Bad" | Usher |  |
| 2 tháng 2 | "U Got It Bad" | Usher |  |
| 9 tháng 2 | "U Got It Bad" | Usher |  |
| 16 tháng 2 | "U Got It Bad" | Usher |  |
| 23 tháng 2 | "Always on Time" | Ja Rule hợp tác với Ashanti |  |
| 2 tháng 3 | "Always on Time" | Ja Rule hợp tác với Ashanti |  |
| 9 tháng 3 | "Ain't It Funny" | Jennifer Lopez hợp tác với Ja Rule |  |
| 16 tháng 3 | "Ain't It Funny" | Jennifer Lopez hợp tác với Ja Rule |  |
| 23 tháng 3 | "Ain't It Funny" | Jennifer Lopez hợp tác với Ja Rule |  |
| 30 tháng 3 | "Ain't It Funny" | Jennifer Lopez hợp tác với Ja Rule |  |
| 6 tháng 4 | "Ain't It Funny" | Jennifer Lopez hợp tác với Ja Rule |  |
| 13 tháng 4 | "Ain't It Funny" | Jennifer Lopez hợp tác với Ja Rule |  |
| 20 tháng 4 | "Foolish" | Ashanti |  |
| 27 tháng 4 | "Foolish" | Ashanti |  |
| 4 tháng 5 | "Foolish" | Ashanti |  |
| 11 tháng 5 | "Foolish" | Ashanti |  |
| 18 tháng 5 | "Foolish" | Ashanti |  |
| 25 tháng 5 | "Foolish" | Ashanti |  |
| 1 tháng 6 | "Foolish" | Ashanti |  |
| 8 tháng 6 | "Foolish" | Ashanti |  |
| 15 tháng 6 | "Foolish" | Ashanti |  |
| 22 tháng 6 | "Foolish" | Ashanti |  |
| 29 tháng 6 | "Hot in Herre" | Nelly |  |
| 6 tháng 7 | "Hot in Herre" | Nelly |  |
| 13 tháng 7 | "Hot in Herre" | Nelly |  |
| 20 tháng 7 | "Hot in Herre" | Nelly |  |
| 27 tháng 7 | "Hot in Herre" | Nelly |  |
| 3 tháng 8 | "Hot in Herre" | Nelly |  |
| 10 tháng 8 | "Hot in Herre" | Nelly |  |
| 17 tháng 8 | "Dilemma" | Nelly hợp tác với Kelly Rowland |  |
| 24 tháng 8 | "Dilemma" | Nelly hợp tác với Kelly Rowland |  |
| 31 tháng 8 | "Dilemma" | Nelly hợp tác với Kelly Rowland |  |
| 7 tháng 9 | "Dilemma" | Nelly hợp tác với Kelly Rowland |  |
| 14 tháng 9 | "Dilemma" | Nelly hợp tác với Kelly Rowland |  |
| 21 tháng 9 | "Dilemma" | Nelly hợp tác với Kelly Rowland |  |
| 28 tháng 9 | "Dilemma" | Nelly hợp tác với Kelly Rowland |  |
| 5 tháng 10 | "A Moment Like This" | Kelly Clarkson |  |
| 12 tháng 10 | "A Moment Like This" | Kelly Clarkson |  |
| 19 tháng 10 | "Dilemma" | Nelly hợp tác với Kelly Rowland |  |
| 26 tháng 10 | "Dilemma" | Nelly hợp tác với Kelly Rowland |  |
| 2 tháng 11 | "Dilemma" | Nelly hợp tác với Kelly Rowland |  |
| 9 tháng 11 | "Lose Yourself" | Eminem |  |
| 16 tháng 11 | "Lose Yourself" | Eminem |  |
| 23 tháng 11 | "Lose Yourself" | Eminem |  |
| 30 tháng 11 | "Lose Yourself" | Eminem |  |
| 7 tháng 12 | "Lose Yourself" | Eminem |  |
| 14 tháng 12 | "Lose Yourself" | Eminem |  |
| 21 tháng 12 | "Lose Yourself" | Eminem |  |
| 28 tháng 12 | "Lose Yourself" | Eminem |  |
Tillandsia variabilis

| Tillandsia variabilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Phân họ (subfamilia): Tillandsioideae
Chi (genus): Tillandsia
Loài (species): T. variabilis
Danh pháp hai phần
Tillandsia variabilis Schltdl. 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Platystachys moritziana Beer   Tillandsia brachypoda Baker   Tillandsia domingensis Mez   Tillandsia houzeavii Chapm.   Tillandsia laxa Griseb.   Tillandsia moritziana Beer   Tillandsia polystachia var. alba Wittm.   Tillandsia sublaxa Baker   Tillandsia valenzuelana A. Rich.  
Tillandsia variabilis là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia, Costa Rica, México và Hoa Kỳ.
Giống

Tillandsia 'Gretchen'
Chú thích

↑  Tropicos
↑  The Plant List
Dalechampia brownsbergensis

| Dalechampia brownsbergensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Dalechampia
Loài (species): D. brownsbergensis
Danh pháp hai phần
Dalechampia brownsbergensis G.L.Webster & Armbr. 
Dalechampia brownsbergensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được G.L.Webster & Armbr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dalechampia brownsbergensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Xã Henrietta, Quận Lorain, Ohio

| Xã Henrietta Henrietta Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 

 
 Vị trí trong Quận Lorain, Ohio
 Vị trí quận Lorain trong tiểu bang Ohio ở Hoa Kỷ
Xã Henrietta
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Ohio
Quận: Quận Lorain
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.861
Múi giờ: EST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): EDT (UTC-4)
Xã Henrietta (tiếng Anh: Henrietta Township) là một xã thuộc quận Lorain, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.861 người.
Xã Meridian, Quận McPherson, Kansas

| Xã Meridian Meridian Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
Vị trí trong Quận McPherson, Kansas Vị trí trong Quận McPherson, Kansas
 Vị trí quận McPherson trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ
Xã Meridian
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Kansas
Quận: Quận McPherson
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 329
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Meridian (tiếng Anh: Meridian Township) là một xã thuộc quận McPherson, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 329 người.
El Garrobo

| El Garrobo, Tây Ban Nha |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Ấn chương
El Garrobo, Tây Ban Nha
Quốc gia:  Tây Ban Nha
Tỉnh: Sevilla
Đô thị: El Garrobo
Thủ phủ: El Garrobo 
Diện tích
 • Tổng cộng: 45 km2 (17 mi2)
Độ cao: 275 m (902 ft)
Dân số (2005)
 • Tổng cộng: 808
 • Mật độ: 18,0/km2 (500/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 41888 
El Garrobo là một thành phố ở tỉnh Sevilla, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha năm 2005, đô thị này có dân số 808 người.
Schenkelia

| Schenkelia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Schenkelia Lessert, 1927
Tính đa dạng 
4 species
Các loài
 Xem trong bài.
Schenkelia là một chi nhện trong họ Salticidae.
Chú thích

↑  Norman I. Platnick. “The World Spider Catalog, Version 13.5”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Smicropus longalis

| Smicropus longalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Smicropus
Loài (species): S. longalis
Danh pháp hai phần
Smicropus longalis Hübner, 1818 
Smicropus longalis là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Euphyia unifilata

| Euphyia unifilata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Euphyia
Loài (species): E. unifilata
Danh pháp hai phần
Euphyia unifilata Bastelberger 1911 
Euphyia unifilata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Echinops taftanicus

| Echinops taftanicus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Echinops
Loài (species): E. taftanicus
Danh pháp hai phần
Echinops taftanicus Mozaff. & Ghahr., 2002 
Echinops taftanicus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Mozaff. & Ghahr. mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Echinops taftanicus”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
San Justo, Zamora

| San Justo |
| --- | --- |

San Justo
Quốc gia:  Tây Ban Nha
Cộng đồng tự trị: Castile và León
Tỉnh: Zamora
Đô thị: San Justo
Thủ phủ: San Justo 
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 49358 
San Justo là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Dân số xấp xỉ 350 người.
El Feidh

| El Feidh |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 
 

El FeidhVị trí ở Algérie
Quốc gia:  Algérie
Tỉnh: Biskra
Dân số (2002)
 • Tổng cộng: 12,482 người
Múi giờ: + 1
El Feidh là một đô thị thuộc tỉnh Biskra, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 12.482 người.
Xã Henry, Quận Codington, South Dakota

| Xã Henry Henry Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí quận Codington trong tiểu bang Nam Dakota ở Hoa Kỷ
Xã Henry
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: South Dakota
Quận: Quận Codington
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 94
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Henry (tiếng Anh: Henry Township) là một xã thuộc quận Codington, tiểu bang Nam Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 94 người.
Santa María Ozolotepec

| Santa María Ozolotepec |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 
 
 Vị trí của đô thị trong bang Oaxaca
Santa María OzolotepecVị trí ở Mexico
Quốc gia:  Mexico
Bang: Oaxaca
Thủ phủ: Santa María Ozolotepec
Thủ phủ: Lỗi Lua trong Mô_đun:Wikidata tại dòng 98: attempt to concatenate local 'label' (a nil value).
Dân số (2005)
 • Tổng cộng: 4.023
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Santa María Ozolotepec là một đô thị thuộc bang Oaxaca, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 4023 người.
Silesis migliaccioi

| Silesis migliaccioi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Silesis
Loài (species): S. migliaccioi
Danh pháp hai phần
Silesis migliaccioi Platia & Schimmel, 1991 
Silesis migliaccioi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1991.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Tillandsia confertiflora

| Tillandsia confertiflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Tillandsia
Loài (species): T. confertiflora
Danh pháp hai phần
Tillandsia confertiflora André 
Tillandsia confertiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được André miêu tả khoa học đầu tiên năm 1888.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tillandsia confertiflora”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Saurauia yasicae

| Saurauia yasicae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Actinidiaceae
Chi (genus): Saurauia
Loài (species): S. yasicae
Danh pháp hai phần
Saurauia yasicae Loes. 
Saurauia yasicae là một loài thực vật có hoa trong họ Dương đào. Loài này được Loes. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Saurauia yasicae”. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2013.
Ecnomus spatulatus

| Ecnomus spatulatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Ecnomidae
Chi (genus): Ecnomus
Loài (species): E. spatulatus
Danh pháp hai phần
Ecnomus spatulatus YJ Li et JC Morse, 1997 
Ecnomus spatulatus là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Rubik giáo sư

Các phiên bản chính của Rubik giáo sư
Rubik giáo sư là phiên bản 5×5×5 của Lập phương Rubik. Đây được coi như phiên bản mở rộng và nâng cấp các tính năng của Rubik tiêu chuẩn và Rubik báo thù khi nó có cả tâm cố định lẫn khối tâm có thể di chuyển.
Cái tên Rubik giáo sư là do Barnes và Noble đặt ra, tuy nhiên tên chính thức lại được đặt ra bởi Meffert.
Cấu tạo

Rubik giáo sư có tổng cộng 8 khối đỉnh, 36 khối cạnh trong đó có 12 tâm cạnh, 54 khối tâm trong đó có 6 tâm diện cố định. Tám khối đỉnh cùng 12 tâm cạnh và 6 tâm diện đó lập nên một khung 3×3×3.
Phiên bản đầu tiên của Udo Krell thực chất là mở rộng bề trong của Lập phương Rubik và gắn thêm khối nhỏ mới vào. Nó có tính ổn định không cao và dễ bị vỡ khi xoay nhanh.
Cơ chế của Rubik giáo sư của Eastsheen và V-Cube 5 là gần giống nhau. Theo đó các khối tâm sẽ tựa vào nhau và vào tâm diện, các khối cạnh dựa vào nhau và vào khối tâm, khối đỉnh dựa vào khối cạnh. Nhờ đó mà khối xoay nhanh hơn và đúng các mặt với nhau
Số hoán vị

Như mọi Rubik khác thì 8 khối đỉnh tạo ra 8!×37 hoán vị. Mười hai tâm cạnh sẽ tạo ra 12!/2 × 211 hoán vị (xem Lập phương Rubik).
48 khối tâm di động sẽ được chia làm 2 nhóm 24 có quỹ đạo riêng biệt, mỗi nhóm có 4 khối một màu, tạo ra 24!/(4!6) hoán vị, tổng lại tạo ra 24!2/(4!12) hoán vị. 24 khối cạnh còn lại bất đối nên tạo ra 24! hoán vị.
Tổng số hoán vị sẽ là:
Con số đầy đủ là 282 870 942 277 741 856 536 180 333 107 150 328 293 127 731 985 672 134 721 536 000 000 000 000 000 hoán vị.
Nếu như có một khối tâm có logo thì nó sẽ tạo ra 4 hướng riêng biệt nên phải nhân số hoán vị lên 4 lần.
Cách giải

Các cách giải của Rubik tiêu chuẩn hoàn toàn có thể áp dụng được cho Rubik giáo sư nếu như giải các khối tâm và cạnh thành đồng nhất. Tuy nhiên đô một số thủ thuật giải cạnh từ Rubik báo thù có thể áp dụng được.
Kỷ lục

Max Park (Hoa Kỳ) hiện là kỷ lục gia giải Rubik giáo sư với thành tích là 32.60 giây thành tích đơn và 35.94 giây thành tích trung bình tại giải UCSD Winter 2023.
Rubik giáo sư bị xáo trộn
Khung 3×3×3 của Rubik giáo sư
Khai triển phiên bản đầu
Khai triển V-Cube
Khai triển của phiên bản Eastsheen
Santa María Mixtequilla

| Santa María Mixtequilla |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 
 
 Vị trí của đô thị trong bang Oaxaca
Santa María MixtequillaVị trí ở Mexico
Quốc gia:  Mexico
Bang: Oaxaca
Thủ phủ: Santa María Mixtequilla
Thủ phủ: Santa María Mixtequilla 
Dân số (2005)
 • Tổng cộng: 4.239
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Santa María Mixtequilla là một đô thị thuộc bang Oaxaca, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 4239 người.
Xã Hendrickson, Quận McHenry, Bắc Dakota

| Xã Hendrickson Hendrickson Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí quận McHenry trong tiểu bang Bắc Dakota ở Hoa Kỷ
Xã Hendrickson
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Bắc Dakota
Quận: Quận McHenry
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 55
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Hendrickson (tiếng Anh: Hendrickson Township) là một xã thuộc quận McHenry, tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 55 người.
Ecnomus sinensis

| Ecnomus sinensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Ecnomidae
Chi (genus): Ecnomus
Loài (species): E. sinensis
Danh pháp hai phần
Ecnomus sinensis L Navas, 1923 
Ecnomus sinensis là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Darius I

Darius I (Tiếng Ba Tư cổ: Dārayava(h)uš, Tiếng Ba Tư mới: داریوش Dāriush; k. 550–486 TCN) là vị vua thứ ba của Đế quốc Achaemenes Ba Tư. Được gọi là Darius Đại đế, dưới triều đại của ông, đế quốc Ba Tư có lãnh thổ rộng lớn nhất khi nó bao gồm phần lớn Tây Á, vùng Kavkaz, một phần của khu vực Balkan (Thracia-Macedonia và Paeonia), hầu hết các khu vực ven bờ biển Hắc Hải, những vùng đất ở Bắc Kavkaz, Trung Á, tới tận là Thung lũng Indus ở xa về phía đông, và một phần ở phía bắc và đông bắc châu Phi, bao gồm Ai Cập (Mudrâya), miền đông Libya và miền ven biển Sudan.
Darius lên ngôi bằng cách lật đổ Gaumata, một thầy pháp tiếm vị và mạo danh mình là Bardiya, với sự hỗ trợ của sáu gia đình quý tộc Ba Tư khác. Darius đã được trao vương miện ngay sáng hôm sau đó. Vị tân vương vừa mới lên ngôi đã phải đối mặt với những cuộc nổi loạn xảy ra toàn quốc và phải dập tắt chúng. Một sự kiện quan trọng trong triều đại của Darius là cuộc viễn chinh nhằm chinh phạt Hy Lạp và bình định thành Athena và Eretria vì họ đã giúp đỡ phiến quân trong khởi nghĩa Ionia. Mặc dù cuộc viễn chinh kết thúc với thất bại trong trận Marathon, Darius đã thành công trong việc tái chinh phục Thracia, mở rộng cương thổ của đế quốc sau khi chinh phục Macedonia, Cyclades và đảo Naxos và vụ cướp phá thành Eretria.
Darius tổ chức lại đế chế bằng cách chia nó thành nhiều tỉnh và đặt quan trấn thủ (satrap) để cai trị. Ông thiết lập một hệ thống tiền tệ mới thống nhất và chọn tiếng Aram làm ngôn ngữ chính thức của đế chế. Ông cũng đưa đế chế lên một vị thế cao hơn bằng cách cho xây dựng đường đi lại và sử dụng hệ thống đo lượng tiêu chuẩn. Qua những cái cách này, đế chế trở nên trung ương hoá và thống nhất hơn. Darius cũng cho xây dựng trên khắp mọi miền đế quốc, tập trung ở Susa, Pasargadae, Persepolis, Babylon và Ai Cập. Cuộc đời và sự nghiệp của Darius được biết đến qua ghi nhận của các sử gia Hy Lạp cổ đại và qua một bi văn cổ khắc trên khối đá, được gọi là bi văn Behistun, một bằng chứng quan trọng về ngôn ngữ Ba Tư cổ. Tuy nhiên, một vài dữ kiện trên bi văn này được xem là hư cấu.
Darius I được đề cập đến trong các sách Haggai, Zechariah và Ezra–Nehemiah của Kinh thánh.
Đế quốc Achaemenes dưới triều đại của Darius kiểm soát phân số dân số thế giới lớn nhất, không có bất kỳ đế quốc nào trong lịch sử cai trị số phần trăm dân số nhiều hơn Đế quốc Achaemenes. Dựa trên ước tính nhân khẩu học lịch sử, Darius I cai trị khoảng 50 triệu người, hoặc ít nhất là 44% dân số thế giới lúc bấy giờ.
Từ nguyên

Dārīus là Dārēus là cách viết trong tiếng La Tinh của từ Dareîos (Δαρεῖος) trong tiếng Hy Lạp và bắt nguồn từ từ gốc Dārayava(h)uš (𐎭𐎠𐎼𐎹𐎢𐏁 trong tiếng Ba Tư cổ; dryhwš trong tiếng Aram), cách viết tắt của từ Dārayava(h)uš (𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁). Cách viết dài hơn cũng đã được coi là đã được phản ánh trong từ Da-ri-(y)a-ma-u-iš trong tiếng Elam, Da-(a-)ri-ia-(a-)muš trong tiếng Babylon, drywhwš trong tiếng Aram và có lẽ là cách viết dài Dareiaîos (Δαρειαῖος) trong tiếng Hy Lạp. Tên gọi này là một chủ ngữ mang nghĩa "anh ta đang nắm giữ chắc tánh tốt", phần đầu dāraya có nghĩa là "người nắm giữ" và phần thứ hai "vau" có nghĩa là "lòng tốt, tính tốt".
Tuổi trẻ

Darius là con trưởng trong số năm người con trai của Hystaspes và Rhodugune vào năm 550 TCN. Hystaspes là một nhân vật "tai to mặt lớn" tại Persis, quê hương của người Ba Tư. Các dòng văn tự triều Darius I ghi nhận rằng Hystaspes là quan Tổng trấn xứ Đại Hạ năm 522 trước Công nguyên. Theo nhà sử học Herodotus, Hystaspes là quan Tổng trấn đất Persis, cho dầu hầu hết các nhà sử học cho rằng điều đó là sai. Cũng theo Herodotos (III.139), Darius, trước khi chiếm đoạt ngôi báu thì "chẳng có vai vế gì vào thời điểm đó", và trở thành lính giáo (doryphoros) trong chiến dịch phạt Ai Cập (528 - 525 trước Công Nguyên) của Đại Vương Ba Tư lúc bấy giờ là Cambyses II. Hystaspes là một võ tướng trong Triều đình Cyrus Đại Đế, có thế lực mạnh.
Vào năm 530 trước Công Nguyên, theo sử cũ của Herodotos, vua Cyrus Đại Đế thân chinh xuất binh thảo phạt người Massagetea - một man tộc thiện chiến và dữ tợn ở phương Bắc do Nữ hoàng Tomyris trị vì. Đại Vương Cyrus đã cử mưu sĩ Kroisos cùng với Hoàng tử Cambyses ở lại, phòng khi Đại Vương trận vong thì Cambyses sẽ lên thay ngôi. Về phần Darius, Tướng quân Hystaspes cha ông có theo vua lên đường, nhưng Darius ở lại kinh thành do ông chưa đủ tuổi nhập ngũ. Khi Cyrus Đại Đế vượt qua sông Araxes và ngủ trên đất địch, vị Đại Vương này chiêm bao thấy Darius có hai cánh và đứng ở giao điểm giữ châu Âu và châu Á (theo cách hiểu thời đó là toàn thể thế gian). Khi Cyrus Đại Đế bừng tỉnh, Đại Vương xem đây là điềm báo về mối hiểm họa sau này của mình, hiểu là Darius I sẽ lên thống trị toàn cõi hồng trần. Tuy nhiên, do Cyrus Đại Đế đã chọn Cambyses làm người kế ngôi, chứ không phải là Darius, cho nên Đại Vương lo sợ rằng Darius đang âm mưu phản nghịch, với hàng đống tham vọng chiếm đầy đầu óc của ông. Nghĩ là làm, Cyrus Đại Đế triệu Hystaspes đến và phán hỏi:
Tướng quân Hystaspes kính bẩm:
Nói rồi, Hystaspes liền quay về để theo dõi Darius.. Quân Massagetae và quân Ba Tư xáp chiến hết sức khốc liệt, Cyrus Đại Đế và quá nửa đoàn quân hùng mạnh của nhà vua đều bại vong, tàn binh Ba Tư tháo chạy tứ tán. Như vậy, giấc mộng nêu trên là thông điệp của chư thần báo cho Cyrus Đại Đế biết rằng ông sẽ chết trận trong chiến dịch phạt Scythia này và sau này chiếc vương trượng sẽ rơi vào tay Darius, con trưởng của Hystaspes. Nhưng nhất thời, ngay sau khi Cyrus Đại Đế trận vong, tại kinh thành Pasargadae, Hoàng tử Cambyses lên nối ngôi, tức là Đại Vương Cambyses II.
Cai trị

Năm 516 TCN, Người Babylon nổi dậy chống lại ách thống trị của Darius. Ông chuẩn bị một cuộc đàn áp.
Năm 514 TCN, Darius chiếm lại được Babylon.
Năm 512 TCN, Darius vượt sông Donau để giao chiến với người Scythia, nhưng thua trận và rút lui.
Năm 512 TCN, Darius cho làm loại đồng tiền vàng Daric.
Darius đã đưa bờ cõi của đế quốc tới tận bắc Ấn Độ về phía Đông và tới Thổ Nhĩ Kỳ về phía Tây.
Bấy giờ, đế quốc Ba Tư Achaemenid đã trở thành một đế quốc rộng lớn nhất thế giới (7.500.000 km²), được chia làm 20 tỉnh cho dễ cai trị. Mỗi tỉnh do một quan satrap (tỉnh trưởng) trị vì.
Năm 500 TCN, Ông mở ra một chương trình xây dựng đầy tham vọng. Nhất là một quốc lộ hoàng gia dài 1.500 dặm (2400 km) từ Susa (Iran ngày nay) tới Ephesus tại Thổ Nhĩ Kỳ. Đế quốc Ba Tư lên tới đỉnh cao hoàng kim. Đế quốc này cũng trở thành nước lớn nhất thế giới thời đó, rộng 7.500.000 km².
Năm 499 TCN, Những khu định ở Thổ Nhĩ Kỳ làm loạn. Họ được hậu thuẫn bởi các thành bang lớn của Hy Lạp cổ đại, trong đó có cả thành Athena. Từ đó, chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư nổ ra.
Năm 490 TCN, Darius cố gắng ổn định lại trật tự, ông phái 80 vạn quân đi chinh phạt thành Athena. Đội quân của ông tiêu diệt được xứ Eretria, xong lại đại bại tại trận Marathon. Từ đó, cuộc chiến Hy Lạp-Ba Tư kết thúc, với kế quả là Hy Lạp thắng, Ba Tư giảm bớt phần nào quyền lực, dù vẫn không mất địa vị quyền lực của một đế quốc rộng lớn, giàu có và hùng mạnh chưa từng thấy.
Năm 485 TCN, Darius băng hà. Ông ở ngôi được 36 năm, hưởng thọ 64 tuổi và được chôn cất ở thành phố Persepolis. Ngai vàng Ba Tư đã được truyền cho một người con trai của ông là Xerxes I - con trưởng của hoàng hậu Atossa.
Gia quyến > Con cái

Con của con gái Gobryas
Artabazanes
Ariabignes
Một người con trai vô danh
Con của Atossa
Xerxes
Achaemenes
Hystaspes
Masistes
Mandane (thỉnh thoảng bị nhầm lẫn với Sandauce Con của Artystone
Arsames
Gobryas
Artazostre (phu nhân của tướng Mardonius)
Con của Parmys, con gái Smerdis
Ariomardus
Con của Phratagune
Abrocomes
Hyperanthes
Con của Phaedymia, con gái Otanes'
Không rõ
Con của những cung phi vô danh
Ariamenes (thỉnh thoảng bị nhầm lẫn với một trong ba người con trai của con gái Gobryas)
Arsamenes
Ba công chúa vô danh
Sandauce
Ištin
Pandušašša