stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quang hợp
Pha tối > Chu trình Calvin

Chu trình Calvin được chia làm ba pha cơ bản:
Pha cố định CO2: ba phân tử Ribulose-1,5-diphosphate (viết tắt RuBP) kết hợp với ba phân tử carbon dioxide tạo ra ba phân tử trung gian C6 nhờ enzyme Ribulose-1,5-diphosphate carboxylase oxygenase (viết tắt RuBisCO). Pha cố định CO2Tuy nhiên đường C6 không bền nên dễ dàng phân hủy thành sáu phân tử 3-phosphoglycerate (viết tắt 3-PGA, 3PG, PGA hoặc PGLA). Người ta xem đường 3-PGA là sản phẩm cố định CO2 đầu tiên.
Pha khử: Sáu phân tử 3-PGA, mỗi phân tử nhận thêm một nhóm phosphate từ ATP biến thành 1,3-biphosphoglycerate. Tiếp theo một đôi electron từ NADPH khử 1,3-biophosphateglycerate và mỗi phân tử này mất đi một nhóm phosphate biến thành hai phân tử glyceraldehyde-3-phosphate (viết tắt G3P)Pha khửVậy tạo ra tổng cộng sáu phân tử G3P, một phân tử G3P tách ra khỏi chu trình và tham gia vào tạo glucose và hợp chất hữu cơ khác. Năm phân tử  {\ce {G3P}} còn lại vẫn tiếp tục tham gia chu trình C3.
Pha tái tạo chất nhận CO2 (RuBP) năm phân tử G3P còn lại sẽ biến thành ba phân tử RuBP va tiêu tốn 3 ATP như sau:Pha tái tạo chất nhậnDưới đây trình bày chuỗi phản ứng biến G3P thành RuBP:
Enzyme triose phosphate isomerase sẽ biến tất cả đường G3P ngược lại thành phân tử đường 3-carbon, dihydroxyacetone phosphate (DHAP).
Enzyme adolase và fructose-1,6-bisphosphatase biến đổi một phân tử G3P và một phân tử DHAP thành fructose 6-phosphate (6C, kí hiệu F6P), một nhóm phosphate bị loại bỏ ở phản ứng này.
Cố định phân tử CO2 còn lại, đồng thời sinh ra hai phân tử G3P.
Hai carbon của F6P bị enzyme transketolase loại bỏ, tạo thành erythrose-4-phosphate. Hai phân tử trên transketolase được thêm vào một G3P, tạo thành đường ketose xylulose-5-phosphate (Xu5P)
E4P và một DHAP sẽ được chuyển thành sedoheptulose-1,7-biphosphate (đường C7) thông qua enzyme aldolase.
Enzme Sedoheptulose-1,7-bisphosphatase phân hủy sedoheptulose-1,7-bisphosphate thành sedoheptulose-7-phosphate (viết tắt S7P) đồng thời giải phóng một gốc phosphate vô cơ.
Phân tử CO2 được cố định sinh ra thêm hai phân tử G3P. Đường ketose S7P bị enzyme transketolase loại bỏ 2 carbon tạo ra ribose-5-phosphate (viết tắt R5P) và 2 carbon ấy được chuyển tới một phân tử G3P tạo ra phân tử Xu5P còn lại. Còn lại một phân tử G3P vừa sinh ra ở đầu phản ứng số 7 cùng với ba phân tử pentose được sản sinh sẽ được chuyển hóa thành đường Ru5P.
R5P sẽ chuyển hóa thành ribulose-5-phophate (Ru5P) nhờ enzyme phosphopentose isomerase. Xu5P cũng được chuyển hóa thành Ru5P nhờ enzyme phosphopentose epimerase.
Cuối cùng, enzyme phosphoribulokinase sẽ gắn nhóm phosphate từ ATP vào phân tử RuP tạo thành RuBP.
Vậy thông qua chu trình Calvin, CO2 được sử dụng triệt để nhằm tạo ra sản phẩm cho thực vật đồng thời giải phóng ra ADP (adenosine diphosphate) và NADP+ là nguyên liệu cho pha sáng.
Pha tối > Chu trình Hatch-Slack (C4)

Bài chi tiết: Thực vật C4 và Thực vật CAM
Ở một số thực vật như thực vật C4 hay thực vật CAM thì sản phẩm cố định CO2 đầu tiên không phải là 3-PGA mà là một chất khác là hợp chất hữu cơ 4 carbon là oxaloacetate (4C). Chất oxaloacetate tham gia vào một chuỗi phản ứng rồi giải phóng ra CO2. Lúc này CO2 mới tham gia chu trình Calvin. Ở thực vật C4, chu trình Hatch-Slack xảy ra ở tế bào mô giậu còn chu trình calvin xảy ra ở tế bào bao bó mạch. Cụ thể chu trình này như sau:
Phân tử CO2 tác dụng với hợp chất 3 carbon phosphoenol pyruvate (PEP) nhờ enzyme PEP carboxylase tạo ra sản phẩm cố định CO2 là hợp chất 4 carbon oxaloacetate.
Oxaloacetate gắn H+ lấy từ NADPH tạo ra malate (hợp chất 4 carbon)
Malate sẽ bị phân tách thành CO2 và pyruvate (hợp chất 3 carbon). CO2 sẽ đi vào chu trình Calvin.
Pyruvate sẽ tác dụng với ATP tạo ra PEP.Ở thực vật C4, chu trình Hatch-Slack xảy ra ở tế bào mô giậu (tế bào thịt lá) còn chu trình Calvin xảy ra ở tế bào bao bó mạch.
Đối thực vật CAM, quá trình pha tối diễn ra ở tế bào chuyên biệt gọi là nhu mô. Cấu tạo của chúng phù hợp với khí hậu nóng bức, khô hạn như hoang mạc, bán hoang mạc, vùng nhiệt đới... tức ban ngày chúng phải đóng khí khổng lại để ngăn chặn mất nước trong cơ thể còn ban đêm thì mới mở khí khổng ra. Tuy nhiên khi đóng khí khổng lại thì chúng không thể hút khí carbonic từ môi trường nên đối với thực vật CAM, chúng sẽ hút khí carbon dioxide vào ban đêm khi khí khổng đang mở. Carbon dioxide sẽ dược dự trữ trong cơ thể dưới dạng malate nhờ chu trình Hatch-Slack, ban ngày thì chúng mới có thể thực hiện chu trình Calvin. Do đó, đối với thực vật CAM: chu trình Hatch-Slack diễn ra vào ban đêm còn chu trình Calvin diễn ra vào ban ngày.
Chu trình Hatch-Slack có tác dụng như dự trữ CO2 trong cơ thể thực vật nhằm cung cấp nguyên liệu CO2 cho chu trình Calvin. Nhờ thế mà thực vật C4 và thực vật CAM sẽ không bị thiếu hụt khí CO2 cho chu trình Calvin. Còn đối với thực vật C3 (tức chất cố định CO2 đầu tiên là 3-PGA) không có chu trình Hatch-Slack có thể thiếu hụt CO2 trong một số trường hợp nhất định và lúc đó sẽ gây ra hiện tượng hô hấp sáng sẽ trình bày rõ ở mục sau.
Chu trình Hatch-Slack được đặt tên nhằm vinh danh hai nhà khoa học là Marshall Davidson Hatch và C. R. Slack, những người đã làm sáng tỏ chúng ở nước Úc vào năm 1966. Chu trình Hatch-Slack cũng thường được gọi phổ biến là chu trình C4.
Pha tối > Hô hấp sáng

Bài chi tiết: Hô hấp sáng
Trong những ngày khô nóng, thực vật bắt buộc phải đóng khí khổng lại nhằm tránh mất nước hay gây ra hiện tượng xitoriz (hiện tượng xitoriz là hiện tượng xảy ra khi tế bào mất nước quá nhanh do môi trường không khí khô, lúc đó thể tích tế bào giảm nhanh do đó tế bào nhăn nheo lại nhưng chất nguyên sinh vẫn không tách khỏi thành tế bào). Do đó, lá cây không thể hút được khí CO2 từ môi trường bên ngoài. Trong đó chu trình Calvin vẫn tiếp tục sử dụng khí CO2 và quá trình quang phân li trong pha sáng tiếp tục diễn ra.
Vậy, khi đó nồng độ CO2 trong tế bào giảm nhưng nồng độ O2 tiếp tục tăng. Vậy làm thế nào để có thể tăng nồng độ CO2 trong tế bào? Lúc này enzyme RuBisCO sẽ không cố định CO2 vào chất RuBP mà thay vào đó sẽ cố định O2 gây ra hiện tượng hô hấp sáng. Sản phẩm khí của hô hấp sáng bao gồm khí CO2 và NH3.
RuBP tác dụng với khí O2 thông qua enzyme RuBisCO tạo ra 2-phosphoglycolate và 3-PGA (3-PGA sẽ tham gia chu trình Calvin) còn 2-phosphoglycolate sẽ được loại bỏ hai nhóm phosphate vô cơ (Pi) thành glycolate nhờ enzyme phosphoglycolate phosphatase rồi vận chuyển tới bào quan peroxisome trong tế bào.
Glycolate sẽ tác dụng với phân tử O2 dưới tác dụng của enzyme glycolate-oxydase (GOD) sẽ bị chuyển hóa thành glyoxylate đồng thời tạo ra phân tử hydro peroxid H2O2. Phân tử H2O2 nhanh chóng bị enzyme catalase trong peroxisome phân giải thành H2O và O2. Phân tử glyoxylate kết hợp với NH2 sẽ được enzyme glutamate-glyoxylate aminotranferase (GGT) biến đổi thành hai phân tử acid amine glycine.
Phân tử acid amine glycine được vận chuyển tới ty thể, tại đây một phân tử glycine được biến đổi giải phóng CO2, NH4+ đồng thời khử  NAD+ thành NADH nhờ enzyme glycine dercarboxylase (GDC) rồi tác dụng với phân tử acid amine glycine còn lại trở thành acid amine serine. Serine được vận chuyển về peroxisome.Chi tiết quá trình hô hấp sáng ở thực vật
Tại peroxisime, acid amine tiếp tục bị enzyme serin-glyoxylate aminotranferase (SGT) biến đổi thành hydroxipyruvate. Hydroxipyruvate tiếp tục bị biến đổi thành glycerate nhờ enzyme hydroxipyruvate reductase (HPR) đồng thời oxy hóa NADH thành NAD+. Glycerate được vận chuyển vào lục lạp trở lại rồi biến đổi thành 3-PGA nhờ enzyme glycerate kinase (GLYK) đồng thời biến đổi ATP thành ADP. Chất 3-PGA tiếp tục tham gia chu trình Calvin.
NH4+ sinh ra từ glycune (mục 3) sẽ vận chuyển về lục lạp rồi kết hợp với 2-oxo-glytarate biến đổi thành acid glutamic, một loại acid amine, nhờ enzyme glutamate synthase - glutamine synthetase. Axit glutamic sẽ bị phân hủy thành NH2 (NH2 tham gia vào quá trình tạo acid amine glycine ở mục 2) và 2-oxo-glytarate. 2-oxo-glytarate sẽ tiếp tục quay trở lại tạo axit glutamic.
Hô hấp sáng làm giảm sản phẩm quang hợp do sử dụng chất nhận CO2 ban đầu RuBP là nguyên liệu cho quá trình oxi hoá trên. Do đó, xét cả ba quá trình trong pha tối, thực vật C4 có năng suất cao nhất còn thực vật CAM có năng suất thấp nhất.
Ý nghĩa và vai trò > Về mặt năng lượng và dinh dưỡng

Về mặt năng lượng, quang tổng hợp có bản chất là quá trình hóa vật chất và năng lượng chuyển đổi quang năng thành năng lượng hóa năng và tích trữ trong các liên kết của glucose và các loại đường khác. Do đó về mặt sinh thái, thì mức năng lượng tích trữ trong sinh vật sản xuất (thực vật) là cao nhất. Đồng thời quá trình quang hợp là cửa ngõ để năng lượng được hấp thụ trong hệ sinh thái và di chuyển qua các bậc dinh dưỡng cao hơn.
Về mặt dinh dưỡng - sinh thái, quang hợp là quá trình đồng hóa tổng hợp chất hữu cơ dinh dưỡng từ các chất vô cơ cần thiết cho thực vật, thậm chí còn cung cấp chất dinh dưỡng cho các sinh vật hóa dị dưỡng ăn thực vật. Do đó, thực vật thường là sinh vật sản xuất trong chuỗi và lưới thức ăn. Nếu loại bỏ thực vật ra khỏi chuỗi thức ăn của hệ sinh thái thì có thể khiến cho các sinh vật tiêu thụ khác (trong đó có loài người) không thể tồn tại được.
Về mặt địa hóa - sinh thái, quang hợp là một nhân tố quyết định giúp thực vật có mặt trong chu trình carbon toàn cầu bằng cách hấp thụ carbon dioxide sử dụng trong quá trình tự dưỡng của mình.
Ý nghĩa và vai trò > Về mặt môi trường

Khí oxy được thải ra ngoài môi trường thông qua quá trình quang phân li giúp giữ vững nồng độ khí oxy trong khí quyển quanh mức 21%, một lượng đủ và cần thiết để sinh giới tồn tại và phát triển. Đồng thời trong quá trình quang hợp, thực vật còn hút khí CO2 không những tạo ra sản phẩm là tinh bột mà còn giúp điều hòa nồng độ khí CO2 trong khí quyển.
Chú thích

1 2  Bryant DA, Frigaard NU (2006). “Prokaryotic photosynthesis and phototrophy illuminated”. Trends Microbiol. 14 (11): 488–96. doi:10.1016/j.tim.2006.09.001. ISSN 0966-842X. PMID 16997562.
↑  Reece J, Urry L, Cain M, Wasserman S, Minorsky P, Jackson R. Biology . Upper Saddle River, NJ: Pearson Education. tr. 235, 244. ISBN 0-321-73975-2. This initial incorporation of carbon into organic compounds is known as carbon fixation.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
↑  “photosynthesis”. Online Etymology Dictionary.
↑  φῶς. Liddell, Henry George; Scott, Robert; A Greek–English Lexicon at the Perseus Project
↑  σύνθεσις. Liddell, Henry George; Scott, Robert; A Greek–English Lexicon at the Perseus Project
Chu trình Calvin
Cấu tạo của một lục lạp trong tế bào thực vật trong đó (1) granum

(2) màng lục lạp bao gồm (3) màng ngoài, (4) xoang gian màng và (5) màng trong.

(6) Thylakoid bao gồm (7) xoang thylakoid và (8) màng thylakoid.

(10) Chất nền stroma

(11) DNA vòng, trần của lục lạp

(12) Ribosome

(14) Hạt tinh bột
Ảnh chụp hiển vi điện tử của một lục lạp: chồng grana được tạo bởi thylakoid - nơi xảy ra pha sáng quá trình quang hợp
Khái quát về chu trình Calvin - Benson
Ngô (Zea mays) là một thực vật C4 tiêu biểu. Trên đây trình bày giải phẫu của lá ngô phù hợp với chức năng sinh lí quang hợp của nó.
Tóm tắt hô hấp sáng (trong tiếng Anh là Photorespiration) và chu trình Calvin ở thực vật C3.
Viện Tiểu sử Hoa Kỳ

Viện Tiểu sử Hoa Kỳ (tên gốc tiếng Anh: American Biographical Institute, viết tắt là ABI) là một tổ chức tư nhân, được thành lập từ năm 1967 và chuyên xuất bản sách tham khảo về tiểu sử của những người trả tiền để được liệt kê vào danh mục.
Các tên tuổi được chọn vào các danh mục của ABI được đề cử qua mạng tại trang web của viện và được viện gửi thư mời đăng ký, hoặc viện trực tiếp gửi thông báo cho người được mời. Các thư mời này có kèm theo yêu cầu nộp tiền lệ phí để được nhận danh hiệu/giải thưởng. Ví dụ, lệ phí cho danh hiệu "Những trí tuệ vĩ đại của thế kỷ 21" là 1095 đô la Mỹ .
Tuy rằng một số trong số những người được ABI vinh danh đúng là các chuyên gia trong ngành, chính các danh hiệu của ABI đã bị các chính trị gia, các nhà báo, và những người khác  tố cáo là trò lừa đảo.
Xuất bản phẩm

Các danh mục hiện đang được soạn và xuất bản gồm
Những nhà trí thức hàng đầu của thế giới (Leading Intellectuals of the World)
Những trí tuệ vĩ đại của thế kỷ 21 (Great Minds of the 21st Century).
(Bộ sách này nói về cả một thế kỷ mới bắt đầu được vài năm nhưng đã bao gồm rất nhiều người, được xuất bản thành xê-ri 2 năm một cuốn).
Tra cứu các nhà chuyên gia đương đại (Contemporary Who’s Who of Professionals)
Những người phụ nữ vĩ đại của thế kỷ 21 (Great Women of the 21st Century)
Sách tri thức thế giới (World Book of Knowledge)
Các danh mục đã được xuất bản bởi ABI:
2000 người Mỹ nổi tiếng (Two Thousand Notable American Men)
2000 phụ nữ nổi tiếng của Mỹ (Two Thousand Notable American Women)
Danh mục các nhà lãnh đạo lỗi lạc quốc tế (International Directory of Distinguished Leadership)
5000 nhân vật của thế giới (Five Thousand Personalities of the World)
500 nhà lãnh đạo có ảnh hưởng lớn (Five Hundred Leaders of Influence)
Tra cứu nữ doanh nhân và nữ chuyên gia (International Who’s Who of Professional and Business Women)
Danh hiệu thường niên

ABI nổi tiếng với việc buôn bán danh hiệu tự đặt và chứng chỉ, thông qua một lệ phí cao.
Hàng năm, ABI trao nhiều danh hiệu cho nhiều người trên khắp thế giới. Một số trong những danh hiệu của Viện này (vẫn còn được tiếp tục mở rộng):
Thí dụ, danh hiệu Man of the Year 2004 (Nhân vật của năm 2004) đã được trao cho rất nhiều người, tạm liệt kê: Dan Theobald Lưu trữ 2006-05-11 tại Wayback Machine,
Prof.Dr.Srisakdi Charmonman  Lưu trữ 2007-03-12 tại Wayback Machine, Xiaoping Xiong, PhD,
Mehdi Farshad Lưu trữ 2007-03-11 tại Wayback Machine, Mr. Gela Bezhuashvili Lưu trữ 2007-08-04 tại Wayback Machine,
Dave E. David, M.D. Lưu trữ 2007-03-11 tại Wayback Machine,
Cyril Turner Lưu trữ 2006-06-20 tại Wayback Machine,
Howard P. Hopwood[liên kết hỏng], v.v... 
Ông Tony Robinson, một dân biểu Úc, cũng được đề cử chính danh hiệu này. Viện ABI đề nghị ông gửi 193 đôla Mỹ để được nhận chứng chỉ và thêm 100 đôla nữa để được phiên bản sang trọng của chứng chỉ đó. Ông đã tỏ ra nghi ngờ và đề nghị Bộ trưởng Tiêu dùng Úc, John Lenders, điều tra về ABI.
 Ông Bộ trưởng John Lenders đã nói rằng Bộ Tiêu dùng Úc biết rõ những "trò" thuộc kiểu này, ông khuyên các công dân không nên để mình bị lợi dụng.
Trong năm 2007, khi nhắc đến Trung tâm Tiểu sử Quốc tế và Viện Tiểu sử Hoa Kỳ, Jan Margosian, điều phối viên về thông tin cho người tiêu dùng của Bộ Tư pháp Oregon đã cảnh báo người tiêu dùng nên thận trọng và gọi những trung tâm này là lòe loẹt và nhơ nhớp ("tacky"), và nói thêm là "quý vị cần xem kỹ phương cách tiếp thị của họ và tìm hiểu vòng quay của chúng. Có cái gì đó cần phải chú ý" .
Tờ báo Tribune của Ấn Độ trong bài phân tích "Giải thưởng gã khờ của năm" cho rằng, ABI mang tính chất thương mại hơn là nghiên cứu học vấn (scholarly), và theo báo The Skeptic (Kẻ Hoài nghi) của Úc, số 2 mùa đông năm 2007: "Hai tổ chức này (Viện Tiểu sử Hoa Kỳ (ABI) và Trung tâm Tiểu sử Quốc tế Anh (IBC)) không đưa ra một danh sách giải thưởng cố định và cũng không xuất bản tiêu chí giải thưởng. Không thể không nghi ngờ chúng tồn tại để nuôi dưỡng sự cả tin và danh hão (vanity)" .
Tuy nhiên, có nhiều người trên thế giới  trân trọng các danh hiệu mà ABI tặng, trong đó có cả các nhà khoa học . Tổng thống Gambia, Yahya Jammeh, liệt kê các danh hiệu của ABI tại tiểu sử chính thức của ông, trong đó có một đề cử Man of the Year 1997 và một giải Gold Record of Achievement (Bảng vàng thành tựu) năm 1998.
ABI và Việt Nam

Năm 2001 - năm thứ nhất của thế kỷ 21, giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn đã được đưa vào danh sách Great Minds of 21 st Century (Bộ óc vĩ đại của Thế kỷ 21) .
Năm 2005 - năm thứ năm của thế kỷ 21, phó giáo sư, tiến sĩ Dương Quốc Việt cũng đã nhận được thư mời ghi danh vào danh sách đó. Theo ông Dương Quốc Việt, lời đề nghị có kèm theo việc mời mua huy chương tôn vinh với giá 1000 đôla Mỹ. Ông còn tỏ ra nghi ngờ về tính chất "làm kinh tế" của việc trao danh hiệu này..
Một số người Việt nhận danh hiệu của Viện này: Nguyễn Cảnh Toàn, Bùi Trang Chước, Đỗ Gia Cảnh , Bà Ngô Bá Thành, Đái Duy Ban, Phạm Song , Trần Văn Trường...
Những danh hiệu này đã được tuyên truyền một cách thái quá trên báo chí Việt Nam và đã gây phản ứng tiêu cực của không ít người làm khoa học và văn hóa, văn nghệ .
Nguyễn Văn Phương

Bài này viết về chính trị gia người Việt Nam. Đối với các định nghĩa khác, xem Nguyễn Văn Phương (định hướng).
| Nguyễn Văn Phương |
| --- | --- |
Nguyễn Văn Phương tháng 4 năm 2023
Chức vụ
 Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Huế
Nhiệm kỳ: 28 tháng 6 năm 2021 – nay 3 năm, 219 ngày
Thủ tướng: Phạm Minh Chính
Tiền nhiệm: Phan Ngọc Thọ
Kế nhiệm: đương nhiệm
Vị trí: Huế
 
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế
Nhiệm kỳ: 7 tháng 4 năm 2016 – 28 tháng 6 năm 2021 5 năm, 82 ngày
Chủ tịch: Nguyễn Văn Cao Phan Ngọc Thọ
Kế nhiệm: Phan Quý Phương
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch:  Việt Nam
Sinh: 29 tháng 12, 1970 (54 tuổi) Phong Sơn, Phong Điền, Thừa Thiên
Nghề nghiệp: Chính trị gia
Dân tộc: Kinh
Tôn giáo: Không
Đảng chính trị:  Đảng Cộng sản Việt Nam
Học vấn: Cử nhân Toán Kỹ sư Xây dựng dân dụng và công nghiệp Thạc sĩ Kinh tế học Cao cấp lý luận chính trị
Alma mater: Đại học Fulbright Việt Nam Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
Website: Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế
Nguyễn Văn Phương (sinh ngày 29 tháng 12 năm 1970) là chính trị gia nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ông hiện là Phó Bí thư Thành ủy, Bí thư Ban Cán sự Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Huế và kiêm nhiệm các vị trí lãnh đạo hành pháp thành phố Huế. Ông nguyên là Phó Bí thư Ban Cán sự Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế; Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế; Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Nguyễn Văn Phương là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, học vị Cử nhân Toán, Kỹ sư Xây dựng dân dụng và công nghiệp, Thạc sĩ Kinh tế học, Cao cấp lý luận chính trị.
Xuất thân và giáo dục

Nguyễn Văn Phương sinh ngày 29 tháng 12 năm 1970 tại xã Phong Sơn, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên. Ông lớn lên và theo học phổ thông tại quê nhà, tỉnh Bình Trị Thiên. Sau khi tốt nghiệp phổ thông 12/12, ông theo học đại học ngành xây dựng, tốt nghiệp Kỹ sư Xây dựng dân dụng và công nghiệp năm 1993. Bên cạnh đó, ông cũng học ngành Toán và có bằng Cử nhân Toán học, thông thạo tiếng Anh. Từ tháng 7 năm 2003 đến tháng 6 năm 2004, ông theo học cao học kinh tế của khóa đào tạo sau đại học chương trình giảng dạy Kinh tế Fullbright và nhận bằng Thạc sĩ Kinh tế học. Trong quá trình công tác, giai đoạn tháng 3, tháng 4 năm 2015, ông tham gia chương trình nâng cao năng lực dành cho các nhà lãnh đạo chiến lược của Việt Nam tại Hàn Quốc.
Ngày 3 tháng 10 năm 1996, ông được kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam, trở thành đảng viên chính thức vào ngày 3 tháng 10 năm 1997. Trong quá trình hoạt động Đảng và Nhà nước, ông theo học các khóa tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nhận bằng Cao cấp lý luận chính trị. Từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2014, ông tham gia lớp bồi dưỡng dự nguồn cán bộ cao cấp Trung ương khóa IV tại Học viện Chính trị, sau đó, trong tháng 11, 12 năm 2019, ông tham gia chương trình đào tạo Đề án 165 về Nâng cao năng lực quản trị và hoạch định chính sách tại Pháp.
Sự nghiệp > Các giai đoạn

Tháng 10 năm 1993, sau khi tốt nghiệp đại học, Nguyễn Văn Phương trở về quê nhà, được tuyển dụng vào vị trí cán bộ Phòng Kế hoạch kỹ thuật, Công ty Công trình giao thông Thừa Thiên Huế, một doanh nghiệp nhà nước phụ trách giao thông. Tháng 7 năm 1995, ông được chuyển sang làm cán bộ Phòng Kế hoạch điều độ, Cảng biển Thuận An. Từ giai đoạn này cho đến năm 2000, ông đảm nhiệm các vị trí là Bí thư Chi đoàn Cảng Thuận An, Ủy viên Ban chấp hành Huyện đoàn Phú Vang khóa 1997 – 2000, rồi Trưởng phòng Kế hoạch điều độ Cảng Thuận An. Tháng 9 năm 2000, ông được chuyển tới Sở Giao thông vận tải, là Chuyên viên Phòng Quản lý giao thông rồi Chuyên viên Phòng Kinh tế – Kế hoạch của sở. Từ tháng 1 năm 2002 đến tháng 1 năm 2007, ông lần lượt là Phó Trưởng phòng rồi Trưởng phòng Kế hoạch kỹ thuật, Bí thư Chi bộ Tài vụ – Kế hoạch, Sở Giao thông vận tải tỉnh Thừa Thiên Huế. Vào tháng 2 năm 2007, ông được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải.
Tháng 9 năm 2008, Nguyễn Văn Phương được điều về huyện Hương Trà, vào Ban Thường vụ Huyện ủy, nhậm chức Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Hương Trà. Ông công tác ở Hương Trà thời gian ngắn, tiến hành các bước để nâng cấp huyện với việc Chính phủ ban hành Nghị quyết 99/NQ-CP chuyển huyện Hương Trà thành thị xã Hương Trà vào ngày 15 tháng 11 năm 2011. Tháng 9 năm 2010, tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế lần thứ XIV, ông được bầu làm Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2010 – 2015. Sau đó, ông được chuyển vị trí làm Phó Giám đốc rồi Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế. Ông cũng là Đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế nhiệm kỳ 2011 – 2016, 2016 – 2021 và 2021 đến nay.
Năm 2015, tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế lần thứ XV, ông tiếp tục là Tỉnh ủy viên. Sau đó, tháng 5 năm 2016, tại kỳ họp bất thường của Đảng bộ tỉnh, ông được bầu vào Ban Thường vụ Tỉnh ủy, sau đó là Phó Bí thư Ban Cán sự Đảng Ủy ban nhân dân tỉnh. Ông được Hội đồng nhân dân tỉnh bầu và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế, phụ trách công tác phối hợp với Chủ tịch Phan Ngọc Thọ.
Sự nghiệp > Chủ tịch Thừa Thiên Huế

Tháng 10 năm 2020,  tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế lần thứ XVI, ông được bầu làm Tỉnh ủy viên rồi Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, tiếp tục là Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh. Ngày 25 tháng 6 năm 2021, Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế tổ chức cuộc họp bất thường, bầu ông làm Phó Bí thư Tỉnh ủy. Ngày 28 tháng 6 năm 2021, tại kỳ họp thứ nhất Hội đồng nhân dân tỉnh tỉnh khóa VIII, thực hiện quy trình miễn nhiệm và bầu bổ sung chức danh lãnh đạo. Theo đó, các đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế đã thống nhất, biểu quyết và thông qua dự thảo nghị quyết miễn nhiệm chức danh Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh khóa VIII đối với Phan Ngọc Thọ, bầu Nguyễn Văn Phương giữ chức Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế nhiệm kỳ 2021 – 2026 với tỉ lệ 51/51 phiếu bầu (100%). Ngày 28 tháng 7 năm 2021, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã phê chuẩn vị trí chủ tịch tỉnh của ông.
Với vị trí này, Nguyễn Văn Phương phụ trách lãnh đạo, quản lý, điều hành chung và toàn diện mọi hoạt động của Ủy ban nhân dân tỉnh; trực tiếp chỉ đạo công tác quy hoạch, kế hoạch, điều hành ngân sách, đầu tư công, ngoại giao và quan hệ đối ngoại; quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án chương trình mục tiêu, dự án trong và ngoài ngân sách; chủ trương đấu thầu, đấu giá tài sản nhà nước; công tác quốc phòng, an ninh, cải cách hành chính, địa giới hành chính; tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền, biên giới và các vấn đề về biển Đông, hải đảo; thanh tra và phòng chống tham nhũng; trực tiếp chỉ đạo các đơn vị: Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Sở Ngoại vụ, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Sở Nội vụ, Thanh tra tỉnh, Viện Nghiên cứu phát triển tỉnh, Quỹ Đầu tư và Phát triển tỉnh, Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tỉnh Thừa Thiên Huế.
Khen thưởng

Trong sự nghiệp, Nguyễn Văn Phương được trao một số giải thưởng như:
Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh;
Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ;