Liên Xô giải thể
Chú thích

↑  “Gorbachev, Last Soviet Leader, Resigns; U.S. Recognizes Republics' Independence”. Nytimes.com. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013.
↑  “Origins Of Kazakhstan Rioting Are Described - New York Times”. Nytimes.com. ngày 11 tháng 1 năm 1987. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013.
↑  “BBC ON THIS DAY | 23 | 1986: Sakharov comes in from the cold”. BBC News. ngày 23 tháng 12 năm 1972. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013.
↑  “Gorbachev Says Ethnic Unrest Could Destroy Restructuring Effort - New York Times”. Nytimes.com. ngày 28 tháng 11 năm 1988. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013.
↑  “Upheaval in the East; Soviet Congress Rejects Lithuanian Secession Move - New York Times”. Nytimes.com. ngày 16 tháng 3 năm 1990. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013.
↑  Van Elsuwege, Peter (2008). From Soviet Republics to Eu Member States: A Legal and Political Assessment of the Baltic States' Accession to the EU. Studies in EU External Relations. 1. BRILL. tr. xxii. ISBN 978-90-04-16945-6.
↑  Smith, David James (2001). Estonia. Routledge. tr. 20. ISBN 0-415-26728-5.
↑  Soviet Riots Worse Than First Reported San Francisco Chronicle. San Francisco, Calif.: ngày 19 tháng 2 năm 1987. pg. 22
1 2  Kazakhstan: Jeltoqsan Protest Marked 20 Years Later RadioFreeEurope/RadioLiberty
↑  "Jeltoqsan" Movement blames leader of Kazakh Communists. Lưu trữ 2008-09-04 tại Wayback Machine EurasiaNet
↑  San Francisco Chronicle. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2010, from ProQuest Newsstand.
↑  Keller, Bill (ngày 24 tháng 8 năm 1987). “Lithuanians Rally For Stalin Victims”. New York Times. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2011.
↑  “Latvian Protest Reported Curbed”. New York Times. ngày 19 tháng 11 năm 1987. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013.
↑  “Estonia's return to independence 1987–1991”. Estonia.eu. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013.
↑  “Ministry of Foreign Affairs of The Republic of Armenia Official Site”. Armeniaforeignministry.com. ngày 18 tháng 10 năm 1987. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2011.
↑  “Government in the Soviet Union: Gorbachev's Proposal for Change”. New York Times. ngày 2 tháng 10 năm 1988.
1 2  “Union of Soviet SOSocialist Republics: Parliamentary elections Congress of People's Deputies of the USSR, 1989”. Ipu.org. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2011.
↑  http://www.radiojamming.puslapIai.It/article_en.htm%5B%5D
↑  “Estonia Gets Hope”. Ellensburg Daily Record. Helsinki, Finland: UPI. ngày 23 tháng 10 năm 1989. tr. 9. Truy cập ngày 18 tháng 3 năm 2010.
↑  http://www.ethnopolitics.org/ethnopolitics/archive/volume_III/issue_3-4/ulfelder.pdf
↑  Keller, Bill (ngày 4 tháng 10 năm 1988). “Estonia Ferment: Soviet Role Model or Exception?”. New York Times.
↑  Walker, Edward (2003). Dissolution. Rowman & Littlefield. p. 63. ISBN 0-7425-2453-1.
1 2  “Independence: a timeline (PART I) (08/19/01)”. Ukrweekly.com. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2011.
↑  “Graves of 500 Stalin Victims Are Reported Outside Minsk”. The New York Times. ngày 18 tháng 8 năm 1988.
↑  Keller, Bill (ngày 28 tháng 12 năm 1988). “Stalin's Victims: An Uneasy Enshrinement”. The New York Times.
↑  Pages 188–189. Conor O'Clery. Moscow ngày 25 tháng 12 năm 1991: The Last Day of the Soviet Union. Transworld Ireland (2011)
↑  Clines, Francis X. (ngày 15 tháng 5 năm 1989). “This Time, Many Candidates for Soviet Voters”. The New York Times.
↑  Keller, Bill (ngày 31 tháng 5 năm 1989). “Gorbachev Urges a Postponement of Local Voting”. The New York Times.
↑  Fein, Esther B. (ngày 25 tháng 10 năm 1989). “Soviet Legislature Votes to Abolish Official Seats”. The New York Times.
↑  Wolchik, Sharon L.; Jane Leftwich Curry (2007). Central and East European Politics: From Communism to Democracy. Rowman & Littlefield. tr. 238. ISBN 0-7425-4068-5.
↑  Senn (1995), p. 78
↑  Cooper, Anne (ngày 2 tháng 9 năm 1989). “Communists in Baltics Shying From Kremlin”. The New York Times.
↑  Page 86 Black Garden de Waal, Thomas. 2003. NYU. ISBN 0-8147-1945-7
↑  “Huge Azerbaijani Rally Asks Moscow to Free Prisoners”. The New York Times. ngày 20 tháng 8 năm 1989.
↑  Black Garden de Waal, Thomas. 2003. NYU. ISBN 0-8147-1945-7, p. 71
↑  Keller, Bill (ngày 26 tháng 9 năm 1989). “A Gorbachev Deadline on Armenia Issue”. The New York Times.
1 2  Black Garden de Waal, Thomas. 2003. NYU. ISBN 0-8147-1945-7, p. 87
↑  Fein, Esther B. (ngày 27 tháng 8 năm 1989). “11 Armenians Leave Prison, Find Celebrity”. The New York Times.
↑  Page 72 Black Garden de Waal, Thomas. 2003. NYU. ISBN 0-8147-1945-7
↑  “Soldiers Patrolling Soviet Georgia Amid Wave of Nationalist Protests”. The New York Times. ngày 8 tháng 4 năm 1989.
↑  Fein, Esther B. (ngày 10 tháng 4 năm 1989). “At Least 16 Killed as Protesters Battle the Police in Soviet Georgia”. The New York Times.
↑  Fein, Esther (ngày 25 tháng 4 năm 1989). “Kremlin Calls Georgia Violence a Local Operation”. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  “Soviet Troops Struggle To Curb Georgia Strife”. The New York Times. ngày 18 tháng 7 năm 1989.
↑  “Update on the Moldavian Elections to the USSR Congress of People's Deputies”. ngày 24 tháng 5 năm 1989. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2012.
↑  Esther B. Fein, "Baltic Nationalists Voice Defiance But Say They Won't Be Provoked", in The New York Times, ngày 28 tháng 8 năm 1989
↑  King, p.140
↑  “Belarus Plans to Build Memorial to Stalin's Victims”. The New York Times. ngày 25 tháng 1 năm 1989.
↑  “Marchers in Minsk Demand Further Chernobyl Cleanup”. The New York Times. ngày 1 tháng 10 năm 1989.
↑  “Uzbekistan Riots Reported Quelled”. The New York Times. ngày 12 tháng 6 năm 1989.
↑  Fein, Esther B. (ngày 20 tháng 6 năm 1989). “Soviets Report an Armed Rampage in Kazakhstan”. The New York Times.
↑  Fein, Esther B. (ngày 26 tháng 6 năm 1989). “Rioting Youths Reportedly Attack The Police in Soviet Kazakhstan”. The New York Times.
↑  “Soviet Communist Party gives up monopoly on political power: This Day in History – 2/7/1990”. History.com. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2011.
↑  Acton, Edward, (1995) Russia, The Tsarist and Soviet Legacy, Longmann Group Ltd (1995) ISBN 0-582-08922-0
↑  Leon Aron, Boris Yeltsin A Revolutionary Life. Harper Collins, 2000. page 739–740.
↑  “1990: Yeltsin Resignation Splits Soviet Communists”. BBC News. ngày 12 tháng 7 năm 1990.
↑  Nina Bandelj, From Communists to Foreign Capitalists: The Social Foundations of Foreign Direct Investment in Postsocialist Europe, Princeton University Press, 2008, ISBN 978-0-691-12912-9, p. 41
↑  “Upheaval in the East; Party in Estonia Votes Split and Also a Delay”. The New York Times. ngày 26 tháng 3 năm 1990.
↑  “Upheaval in the East: Azerbaijan; Angry Soviet Crowd Attacks What Is Left Of Iran Border Posts”. The New York Times. ngày 7 tháng 1 năm 1990.
↑  Black Garden de Waal, Thomas. 2003. NYU. ISBN 0-8147-1945-7, p. 90
↑  Page 89 Black Garden de Waal, Thomas. 2003. NYU. ISBN 0-8147-1945-7
1 2  Page 93 Black Garden de Waal, Thomas. 2003. NYU. ISBN 0-8147-1945-7
↑  Black Garden de Waal, Thomas. 2003. NYU. ISBN 0-8147-1945-7, p. 94
↑  "Conflict, cleavage, and change in Central Asia and the Caucasus" Karen Dawisha and Bruce Parrott (eds.), Cambridge University Press. 1997 ISBN 0-521-59731-5, p. 124
↑  “CIA World Factbook (1995)”. CIA World Factbook. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 3 năm 2005. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2011.
↑  "Conflict, cleavage, and change in Central Asia and the Caucasus", Karen Dawisha and Bruce Parrott (eds.), Cambridge University Press. 1997 ISBN 0-521-59731-5, p. 125
↑  “Independence: a timeline (CONCLUSION) (08/26/01)”. Ukrweekly.com. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013.
↑  “Osh”. Redmond, WA: Microsoft® Student 2009 [DVD]. 2008. Chú thích journal cần |journal= (trợ giúp)
↑  1991: March Referendum SovietHistory.org
↑  Charles King, The Ghost of Freedom: History of the Caucasus
↑  Gerbner, George (1993). “Instant History: The Case of the Moscow Coup”. Political Communication. 10: 193–203. ISSN 1058-4609. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 1 năm 2015. Truy cập 24 tháng Năm năm 2017.
↑  “Resolutions adopted by the United Nations Security Council in 1991”. United Nations. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2016.
↑  “46th Session (1991–1992) – General Assembly – Quick Links – Research Guides at United Nations Dag Hammarskjöld Library”. United Nations. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2016.
↑  Schmemann, Serge (7 tháng 11 năm 1991). “Pre-1917 Ghosts Haunt a Bolshevik Holiday”. The New York Times. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2017.
↑  The On paper, the Russian SFSR had the constitutional right to "freely secede from the Soviet Union" (art. 69 of the RSFSR Constitution, art. 72 of the USSR Constitution), but according to USSR laws 1409-I (enacted on ngày 3 tháng 4 năm 1990) and 1457-I[liên kết hỏng] (enacted on ngày 26 tháng 4 năm 1990) this could be done only by referendum with two-thirds of all registered voters supporting it. No special referendum on the secession from the USSR was held in the Russian SFSR
↑  Francis X. Clines, "Gorbachev is Ready to Resign as Post-Soviet Plan Advances", The New York Times, ngày 13 tháng 12 năm 1991.
↑  “Concluding document of The Hague Conference on the European Energy Charter” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2011.
↑  Francis X. Clines, "11 Soviet States Form Commonwealth Without Clearly Defining Its Powers", The New York Times, ngày 22 tháng 12 năm 1991.
↑  H., Hunt, Michael. The world transformed: 1945 to the present. tr. 323–324. ISBN 9780199371020. OCLC 907585907.
↑
↑  Sputnik (ngày 15 tháng 1 năm 2014). “Over Half of Russians Regret Loss of Soviet Union”. ria.ru.
↑  "Dynamics of nostalgia for USSR", "Rating" sociological group (05/10/16)
↑  "Child poverty soars in eastern Europe", BBC News, ngày 11 tháng 10 năm 2000
↑  "What Can Transition Economies Learn from the First Ten Years? A New World Bank Report", Transition Newsletter, World Bank, K-A.kg
1 2  "Who Lost Russia?", The New York Times, ngày 8 tháng 10 năm 2000
↑  Scheidel, Walter (2017). The Great Leveler: Violence and the History of Inequality from the Stone Age to the Twenty-First Century. Princeton University Press. tr. 222. ISBN 978-0691165028.
↑  Ghodsee, Kristen (2017). Red Hangover: Legacies of Twentieth-Century Communism. Duke University Press. tr. 63. ISBN 978-0822369493.
↑  Milanović, Branko (2015). “After the Wall Fell: The Poor Balance Sheet of the Transition to Capitalism”. Challenge. 58 (2): 135–138. doi:10.1080/05775132.2015.1012402.
↑  Brown, Archie (1997). The Gorbachev Factor. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19288-052-9.
↑  Breslauer, George (2002). Gorbachev and Yeltsin as Leaders. Cambridge: Cambridge University Press. tr. 274–275. ISBN 978-0521892445.
↑  Kotz, David and Fred Weir. “The Collapse of the Soviet Union was a Revolution from Above”. The Rise and Fall of the Soviet Union: 155–164.
↑  Edward, Walker (2003). Dissolution: Sovereignty and the Breakup of the Soviet Union. Oxford: Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 978-0-74252-453-8.
↑  "Putin: Lenin’s Ideas Destroyed USSR by Backing Republics Right to Secession", sputniknews, ngày 25 tháng 1 năm 2016
↑  “Putin: Lenin's Ideas Destroyed USSR by Backing Republics Right to Secession”. sputniknews.com. ngày 25 tháng 1 năm 2016. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2016.
↑  “TACC: Путин: к таким вопросам, как захоронение тела Ленина, нужно подходить аккуратно”.
↑  Ngô Hoan. Nguyên nhân và tác động của sự sụp đổ chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô tới tiến trình cách mạng thế giới hiện nay
↑  Nguyễn Trọng Chuẩn và Iu.K.Pletnicốp (chủ biên). Vận mệnh lịch sử của chủ nghĩa xã hội. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 2009, tr.82
↑  Trần Đăng Tuấn. Muốn có cái nhìn tổng quan về phản biện xã hội. Tạp chí Cộng sản điện tử, số 114-2006
↑  Nguyễn Duy Quý (chủ biên). Những vấn đề lý luận của chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
1 2 3  Những sai lầm về nhận thức lý luận dẫn đến sự sụp đổ mô hình chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên bang Xô-Viết, Tạ Ngọc Tấn, Tạp chí Cộng sản, 12/2/2018
↑  M.I.Voeicốp. Tranh luận về chủ nghĩa xã hội. Nhà xuất bản Dân chủ kinh tế, Mátxcơva. 1999, tr.10
↑  Nguyễn Chí Mỳ. Tổng quan chủ nghĩa xã hội hiện thực trong thế kỷ XX – Những kinh nghiệm lịch sử // Chương trình Khoa học xã hội cấp nhà nước – KX. 08: Chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu: Nguyên nhân sụp đổ và bài học kinh nghiệm, tr.3-5
↑  Horowitz, David (2000). The Politics of Bad Faith trang 99. Touchstone Books. ISBN 0-684-85023-0.
↑  Why Did the Soviet Union Collapse?: Understanding Historical Change - Robert Strayer, page 133
↑  Service 2009, tr. 418.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFService2009 (trợ giúp)
↑  Gupta, R.C. (1997). Collapse of the Soviet Union. India: Krishna Prakashan Media. tr. 62. ISBN 978-8185842813.
↑  Sarker, Sunil Kumar (1994). The rise and fall of communism. New Delhi: Atlantic publishers and distributors. tr. 94. ISBN 978-8171565153.
↑  Ngô Hoan. Nguyên nhân và tác động của sự sụp đổ chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô tới tiến trình cách mạng thế giới hiện nay, tr.67
↑  Nguyễn Trọng Chuẩn và Iu.K.Pletnicốp (chủ biên). Vận mệnh lịch sử của chủ nghĩa xã hội, tr 89
↑  “Tiết lộ mới về "kẻ phản bội nguy hiểm nhất thế kỷ XX"”. Báo Công an Nhân dân Điện tử. Truy cập 31 tháng 8 năm 2024.
↑  Bài học từ sự sụp đổ và tan rã của Liên Xô, Báo Quân đội Nhân dân, 24/08/2011
↑  Bài học từ sự sụp đổ của Đảng CS Liên Xô (kỳ 4) Lưu trữ 2017-11-07 tại Wayback Machine, BÁO ĐẤT VIỆT, 26/08/2010
↑  “Mikhail Gorbachev: Phản bội trên   đỉnh Olympus”. Báo Đại Đoàn Kết. Truy cập 31 tháng 8 năm 2024.
↑  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2016.
↑  Người trong cuộc nói về Gorbachev Lưu trữ 2017-10-06 tại Wayback Machine, BÁO ĐẤT VIỆT,
↑  “Nguyên soái Dmitry Yazov nói thật về Yeltsin và Quân đội Nga”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2020.
Mikhail Gorbachev năm 1987
Đài tưởng niệm tự do Riga, nơi tập hợp của các cuộc biểu tình đòi độc lập.
Những lo ngại về nhà máy hạt nhân Metsamor đưa tới những cuộc biểu tình tại Yerevan.
Andrei Sakharov, trước đây lưu vong tới Gorky, được bầu vào Đại hội đại biểu nhân dân tháng 3 năm 1989.
Khối Đông
Cuộc biểu tình "Baltic Way" năm 1989 tại Šiauliai, Litva. Các quan tài được bao bọc với cờ quốc gia của ba nước Cộng hòa Baltic và được đặt tượng trưng bên dưới cờ của Liên Xô và Quốc xã.
Hình ảnh nạn nhân (chủ yếu là phụ nữ trẻ) của vụ thảm sát tháng 4 năm 1989 tại Tbilisi, Gruzia.
Lễ Tưởng niệm các nạn nhân bị cảnh sát Liên Xô thảm sát tại Kurapaty, Byelorussia, 1989
Nursultan Nazarbayev trở thành lãnh đạo của Kazakh SSR năm 1989 và sau đó dẫn Kazakhstan đến độc lập.
Vytautas Landsbergis của Litva
Edgar Savisaar của Estonia
Ivars Godmanis của Latvia
Tem Azerbaijan với hình ảnh của tháng một đen
Viacheslav Chornovil, một nhà bất đồng chính kiến nổi tiếng người Ukraine và là nhân vật chính của Rukh.
Leonid Kravchuk trở thành nhà lãnh đạo của Ukraine vào năm 1990.
Những người biểu tình dân tộc Tajik bình phương chống lại quân đội Liên Xô ở Dushanbe.
Boris Yeltsin, tổng thống đầu tiên của Cộng hòa Xô viết Nga
Các chướng ngại vật ở Riga để ngăn ngừa quân đội Xô Viết chiếm đóng quốc hội Latvia, tháng 7 năm 1991
Xe tăng tại Công trường Đỏ trong cuộc đảo chính 1991
Lễ Ký kết thỏa thuận thành lập Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS), ngày 8 tháng 12 năm 1991.
Năm đại bàng hai đầu người Nga (bên dưới) thay thế biểu tượng nhà nước cũ của Liên Xô và chữ "СССР" (ở trên) ở mặt tiền của Cung điện Kremlin Grand sau khi giải thể Liên Xô.
Biểu tượng quốc gia trước và sau khi Liên Xô tan rã.