stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
H'Mông
Dân số và địa bàn cư trú > Người Hmông ở Mỹ

Tại Hoa Kỳ, nhiều người Hmông là những người tị nạn từ Việt Nam và Lào cũng như ra đi sau chiến tranh Việt Nam tới Mỹ. Bắt đầu vào năm 1976, những người Hmông tị nạn đầu tiên đã tới Mỹ, chủ yếu từ các trại tị nạn nằm trên đất Thái Lan.
Ngày nay, phần chủ yếu của người Hmông ở Mỹ (khoảng 270.000) sống ở California, Minnesota và Wisconsin. Fresno, Minneapolis-St. Paul, Madison và Milwaukee có mật độ tập trung cao của người Hmông.
Điều tra dân số Mỹ năm 2000 cho thấy chỉ có 40% người Hmông trên 24 tuổi đã từng học trung học. Khoảng 7% người Hmông có bằng cử nhân hoặc cao hơn. Tỷ lệ cao của thất học là do nhiều người Hmông chủ yếu có nguồn gốc là nông dân, họ ít có cơ hội tiếp thụ nền giáo dục tại Lào khi sinh sống trên núi đồi. Ngoài ra, khoảng 40% các gia đình Hmông nằm dưới mức nghèo khổ. Mặc dù họ vẫn là một trong số những dân tộc châu Á nghèo khổ nhất tại Mỹ, rất nhiều trẻ em thế hệ hai đã chiếm các vị trí cao trong nhiều trường học khi so sánh với các nhóm thiểu số thu nhập thấp khác. Trẻ em Mỹ gốc Hmông sinh ra tại Mỹ thông thường có nhiều cơ hội tiếp thu giáo dục hơn so với cha mẹ của chúng và vì thế có nhiều cơ hội kinh tế hơn so với cha mẹ chúng có thể có được ở Lào. Mặc dù người Hmông thông thường có xu hướng làm những công việc có thu nhập thấp, nhiều người trong số họ là rất chuyên nghiệp.
Tại nhiều thành phố lớn ở đó người Mỹ gốc Hmông sống và làm việc thì các bất hòa đã diễn ra giữa người Hmông và các nhóm thiểu số khác. Người Hmông thông thường là mục tiêu của sự phân biệt chủng tộc. Nhiều kẻ ngược đãi họ bào chữa cho hành động của mình là do người Hmông đã lấy mất công việc, trợ cấp và các dịch vụ khác của những người định cư lâu đời ở đó.
Mặc dù nhiều gia đình Hmông nói bằng ngôn ngữ không phải là tiếng Anh tại nhà họ, nhưng nhiều người Mỹ gốc Hmông đã nhanh chóng thích nghi với xã hội Mỹ và rất nhiều người trẻ tuổi đã đánh mất các bản sắc văn hóa truyền thống của mình rất nhanh. Vì điều này, cộng đồng Hmông đã thành lập hiệp hội và phương tiện thông tin riêng để cổ vũ người Hmông giữ gìn văn hóa và ngôn ngữ của họ.
Văn hóa > Tại Trung Quốc > Thờ phụng tổ tiên

Dân tộc Miêu sừng dài (Long-horn Miao) sinh sống tại làng Suojia, thành phố Lục Bàn Thủy, tỉnh Quý Châu hiện đang còn lưu giữ tập tục kỳ lạ này. Phụ nữ Miêu sừng dài có tục lệ mỗi khi chải đầu sẽ giữ lại các sợi tóc rụng, làm một chiếc mũ từ tóc của mẹ, bà ngoại, cụ, thậm chí tổ tiên của họ. Đó là cách để họ tưởng nhớ, thể hiện lòng tôn kính tổ tiên.
Phong tục này bắt nguồn từ việc đội sừng bò, vì ngày xưa bò là con vật linh thiêng đối với người Miêu. Sau đó, để trang trí và thể hiện lòng tôn kính với tổ tiên, người Miêu đã tạo ra chiếc mũ đặc biệt này.
Những sợi tóc được nhuộm và giữ gìn để luôn sáng bóng. Người mẹ sẽ trao cho con gái chiếc mũ khi cô con gái lấy chồng.
Văn hóa > Tại Trung Quốc > Trang phục

Phụ nữ Miêu thường dùng trang sức bạc. Kim loại này chiếm vị trí rất quan trọng trong đời sống, tinh thần của người Miêu. Từ thời xưa, người Miêu đã biết dùng bạc để thử độc trong đồ ăn, thức uống hoặc dùng chúng để cạo gió, làm lễ vật trong các sự kiện lớn. Thông thường, trang phục của người Miêu được làm từ vải dệt thô và sau đó được nhuộm hoặc thêu các hoa văn truyền thống. Tuy nhiên người Miêu ở Phượng Hoàng Cổ Trấn có phong cách ăn mặc theo kiểu vùng Tương Tây nên có những đặc điểm khác hẳn so với người Miêu ở các vùng khác như vùng Đông Nam hay Vân Quý tại Trung Quốc.
Tập tục búi tóc thành những búi khổng lồ không còn được duy trì ở đây nữa. Ngày nay, các cô gái người Miêu ở Phượng hoàng thường mặc áo ngắn cổ tròn rộng với vai áo được thêu đơn giản, quần ống loe với viền thêu, đeo băng đô ngang trán thêu hoa và viền bằng bạc. Đàn ông người Miêu ở đây lại mặc áo có vạt giống với người Mãn Chu và có hình thêu.
Tạp dề là một phần rất quan trọng trong trang phục của các cô gái người Miêu tại Phượng Hoàng Cổ Trấn. Nữ giới ở đây chuộng tạp dề eo cao để có thể giúp họ tránh làm bẩn quần áo khi lao động. Các loại tạp dề tinh xảo hơn được mặc trong các dịp lễ quan trọng, khi đón tiếp khách hoặc khi tới thăm nhà người khác, chủ yếu để khoe được tài nữ công trong việc thêu thùa của người mặc.
Vải vóc may quần áo thường có màu xanh lá đậm hoặc màu xanh lam và được thêu lên bằng chỉ nhiều màu như đỏ, cam, vàng, trắng và tím. Có tới hơn 40 loại hình mẫu thêu cơ bản trên trang phục của người Miêu, một sống hình nổi bật nhất trong đó bao gồm: hoa Xà Bì hồng, hoa mào gà, hoa đào, hoa tre, bốn đóa hoa đỏ nhỏ,...
Văn hóa > Tại Trung Quốc > Ẩm thực

Món ăn truyền thống không thể thiếu đối với người dân tộc Miêu ở Phượng Hoàng đó là dưa muối, các loại rau củ như củ cải, bắp cải sẽ được rửa sạch và phơi khô dưới ánh nắng, khi rau củ đã khô sẽ được đem đi muối với nước cơm và ủ men chua, sau một ngày có thể dùng được. Các loại dưa muối thường được nấu thành súp, người ta thường nấu súp với dưa muối và đậu phụ, cho thêm ớt đỏ để tăng độ hấp dẫn về thị giác cho thực khách. Thưởng thức một bát súp dưa muối đậu phụ vào ngày đông lạnh giá bạn sẽ cảm thấy rất tuyệt đấy, vị mặn của dưa muối hòa quyện với vị cay của ớt và sự thanh mát của đậu phụ đem đến cho thực khách một hương vị khó quên.
Với vị trí địa lí ở khu vực vùng cao, điều kiện thời tiết khắc nghiệt đã hình thành cho người dân thói quen tích trữ lương thực, không chỉ tích trữ gạo, rau củ mà họ còn tích trữ cả thịt, cá. Và trong đó món cá trích là một món ăn vô cùng đặc sắc của người Miêu ở trấn Phượng Hoàng, những con cá trích tươi ngon được nuôi trong các ruộng lúa nước sau khi thu hoạch lúa, người Miêu sẽ bắt những chú cá trích về làm thành cá muối, đây là cách để người Miêu tích trữ đồ ăn được lâu mà không sợ bị hỏng.
Người Miêu có cách mời khách uống rượu rất đặc trưng. Du khách chỉ cần ngồi tại bàn, các cô gái Miêu sẽ tới hát và mời uống. Rượu được rót dần từ trên xuống đến khi nào khách không uống được nữa mới thôi. Đây là nét văn hoá lâu đời của người Miêu tại đây. Khách du lịch có thể trải nghiệm nếu đặt sớm với các chủ nhà hàng để họ chuẩn bị
Văn hóa > Tại Trung Quốc > Âm nhạc

Bên cạnh các nhạc cụ truyền thống, người Miêu Trung Quốc còn có Miêu kịch (tiếng Trung: 苗剧; bính âm: miáojù) - thể loại kịch dân gian song song với kinh kịch  của người Hán. Đây là thể loại kịch phong phú nhất trong số 19 thể loại kịch nói địa phương ở  tỉnh Hồ Nam; là một loại hình nghệ thuật dân tộc thiểu số mới sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập. Nó được sinh ra tại thị trấn Ma Lật Trường (麻栗场), huyện Hoa Viên  thuộc Châu tự trị dân tộc Thổ Gia, dân tộc Miêu Tương Tây phát triển từ năm 1954.
Văn hóa > Tại Việt Nam > Ẩm thực

Mèn mén, chế biến từ ngô hạt đem xay nhỏ, phải xay bằng cối đá và xay hai lần mới nhỏ mịn và khi đồ mới ngon. Đem bột ngô vẩy nước vào đảo đều với độ ẩm vừa phải, khi cầm nắm ngô bột không bị dính, cũng không bị bở ra là được. Tiếp đó cho vào chõ đồ lần 1, đến khi hơi bốc lên thơm thì đổ ra mẹt vẩy thêm một ít nước rồi đảo đều cho tơi ra, sau đó lại cho vào chõ đồ lần 2; khi có mùi thơm lừng bốc lên, khi đó mèn mén đã chín, bưng ra chỗ cao ráo để ăn trong cả ngày.
Phụ nữ Hmông đang bán hàng tại phường Sa Pa.
Chợ phiên của người Hmông tại Bắc Hà.
Thiếu nữ Hmông xe sợi chuẩn bị đồ cưới, xã Phố Cáo, Hà Giang.
Văn hóa > Tại Việt Nam > Tục cưới hỏi

Bài chi tiết: Lễ cưới (người H'Mông)
Trong hôn lễ của người Hmông, sau ba ngày đưa cô gái về nhà, người con trai phải cùng bố mẹ đẻ đem lễ vật gồm thịt lợn, thịt gà, rượu sang nhà gái để tạ ơn và làm vía thành hôn đồng ý cho hai người lấy nhau. Sau khi làm vía, người con trai phải cùng vợ ngủ lại nhà gái một đêm rồi sáng mai mới được về sớm. Hôn sự sau khi được gia đình hai bên chấp nhận rồi, xem như cưới được vợ và hai người có thể về chung sống với nhau đến lúc nào có điều kiện kinh tế khá giả thì mới tổ chức đám cưới, thậm chí có những đôi ở với nhau có con rồi cưới cũng chẳng sao.
Ngày nay thủ tục này có phần thay đổi theo hướng hiện đại, pha trộn giữa nghi thức "rót rượu" Phương Tây và nghi lễ truyền thống, tuy nhiên là một phần ít những hôn sự có cha mẹ hoặc cô dâu-chú rể làm việc tại các cơ quan công,...gia đình có điều kiện kinh tế. Tương tự như người Kinh gồm phần lễ tại gia và đãi tiệc nhà hàng.
Đặc biệt trong hôn lễ của người Hmong họ không cho phép cưới người cùng một họ, vì quan niệm cùng họ là cùng gia tiên máu mủ.
Văn hóa > Tại Việt Nam > Đón Tết

Ăn tết, cúng tết, cúng tất niên của họ không cầu kỳ. Ngoài tết riêng thì người Hmông còn chuẩn bị nhiều đồ ăn, thức uống đón Tết cùng người Kinh. Trong đó không thể thiếu món truyền thống là thịt gác bếp, mèn mén, cải xanh, ớt nướng làm muối chấm trong bữa ăn.
Người Hmông ăn tết từ tháng chạp (theo lịch của người Hmông). Theo tục lệ thì:
Từ ngày 25 tháng chạp là thời điểm mọi người đem lễ đến "trả ơn" cho thầy thuốc, thầy dạy khèn, thầy cúng để tỏ lòng biết ơn. Vì ngày thường thầy cúng dành thời gian để cúng lễ cho người dân trong bản. Ngày tết thầy cúng sẽ ấn định một số ngày nghỉ ngơi và đây là dịp để người trong bản đến lạy trả ơn thầy cúng. Ngoài ra, người Hmông nào khi sinh ra khó nuôi được đổi họ, cho làm con nuôi thì cũng nhân dịp tết để lạy trả hiếu cho cha mẹ nuôi.
Ngày 30 tết, sau khi làm bánh giầy xong, người Hmông "treo niêu", không ăn uống một ngày. Đêm giao thừa mỗi nhà tự làm mâm lễ cúng tổ tiên đón giao thừa.
Trong ngày mùng một tết, người Hmông tuyệt đối không dùng nồi chảo đựng nước, ăn cơm không nấu món canh, không được chải đầu và giặt quần áo và không đi đâu hết trong ngày mùng một. Mùng hai, mùng ba mới được rủ nhau đi chơi. Nếu vi phạm, xong tết lúa cấy sẽ không mọc và cả năm sẽ bị ngập lụt, lũ quét. Người vợ sẽ được nghỉ ngơi, còn chồng phải vào bếp nấu ăn. Nấu ăn phải cẩn thận, không để cho lửa bén vào người.Sáng mùng một, mọi người được ngủ thẳng giấc mà không ai được đánh thức.
Ngày mùng hai là ngày thực hiện nghi lễ "lạy tết". Người con gái Hmông khi lấy chồng được xem như đã "cắt linh hồn về với nhà chồng", nên ngày tết là dịp để trả ơn cha mẹ đẻ. Trong ba năm đầu khi về nhà chồng, mỗi năm vào ngày mùng hai tết, người con gái sẽ được cha mẹ chồng đưa về để "lạy tết" cha mẹ ruột. Đêm 30 tháng 11 âm lịch là đêm giao thừa, từ mồng một đến mồng ba hoặc mồng năm tết là thăm hỏi, chúc tết họ hàng, người thân, sau đó vui chơi.
Lễ hội đầu năm của người Hmông ngoài phần nghi lễ là các trò chơi dân gian như đua ngựa, thi dệt lanh dệt vải, thổi múa khèn... thì còn thi nấu miến, thi hát hò những bài truyền thống bằng tiếng Hmông. Mỗi năm, một gia đình trong bản sẽ được giao làm chủ lễ để tổ chức lễ hội vui chơi tết cho cả bản. Ngày 26 tháng chạp, chủ lễ sẽ đốn một cây mai to (một loại tre), chặt nhánh, chỉ chừa nhánh ở chín đốt trên ngọn rồi đem ra bãi đất chọn sẵn cắm xuống làm cây nêu báo hiệu cho mọi người biết nơi này sẽ diễn ra lễ hội đầu năm mới.
Văn hóa > Tại Việt Nam > Âm nhạc

Các bài hát H'mông rất đa dạng về thể loại, bao gồm:
Hát giao duyên (Nkauj kho siab hoặc Nkauj suav dlas): Những bài hát tình yêu được hát giữa nam và nữ trong các buổi chợ phiên hoặc lễ hội.
Hát ru (Nkauj qhuab): Những bài hát được các bà mẹ hát ru con ngủ.
Hát cúng (Nkauj dab): Những bài hát được hát trong các nghi lễ cúng bái.
Hát kể chuyện (Nkauj lug): Những bài hát kể về lịch sử, truyền thuyết hoặc các câu chuyện trong cuộc sống.
Hát than (Nkauj tu siab): Những bài hát thể hiện nỗi buồn, sự mất mát, thường được hát trong tang lễ hoặc khi gặp chuyện không vui.
Hát mừng mùa (Nkauj ua koob tsheej): Những bài hát ca ngợi mùa màng bội thu, cầu mong sự ấm no, hạnh phúc, thường được hát trong các lễ hội mùa vụ.
Âm nhạc H'mông thường sử dụng các nhạc cụ truyền thống như khèn, đàn môi, sáo,... và có giai điệu đặc trưng, mang đậm bản sắc văn hóa của dân tộc H'mông.
Người nổi tiếng > Tại Việt Nam

| Tên | Sinh thời | Hoạt động chính |
| --- | --- | --- |
| Vương Chính Đức  | 1865-1947 | Vua Hmông, quê xã Sà Phìn huyện Đồng Văn, Hà Giang. |
| Vương Chí Sình  | 1886-1962 | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 1 và 2, quê xã Sà Phìn huyện Đồng Văn, Hà Giang. |
| Vừ A Dính  | 1934-1949 | Liệt sỹ, Anh hùng LLVTND VN thời chống Pháp, quê xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, Điện Biên. |
| Cư Hòa Vần  | 1935-2010 | Chính khách Việt Nam, Phó chủ tịch UBTW MTTQ Việt Nam, Chủ tịch HĐ Dân tộc. Quê quán huyện Si Ma Cai tỉnh Lào Cai. |
| Tráng A Pao  | 1945-2015 | Chủ tịch HĐ Dân tộc của QH, Phó chủ tịch UBTW MTTQ Việt Nam, Phó trưởng Ban Dân vận TƯ, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai, chủ tịch HĐND tỉnh. |
| Giàng Văn Quẩy  | 1946-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 10 và 11, Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Giang (2007-2016). |
| Giàng Seo Phử  | 1951-2017 | Ủy viên BCHTW ĐCSVN khóa 9, 10, 11, Đại biểu Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc. Quê huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai. |
| Lầu Chông Vừ  | 1958-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14. Quê Nghệ An |
| Sùng Thìn Cò  | 13/06/1959-... | Ông là một tướng lĩnh của Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 2.  Ông nổi tiếng với những đóng góp trực diện, khẳng khái tại các kỳ họp Quốc hội.  Ông là Đại biểu Quốc hội Việt Nam, khoá 14, nhiệm kì 2016-2021, thuộc đoàn đại biểu quốc hội tỉnh Hà Giang; Ủy viên Ủy ban Quốc phòng và an ninh của Quốc hội (khóa 14).  Quê quán: Xã Nghĩa Thuận, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang. https://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B9ng_Th%C3%ACn_C%C3%B2#:~:text=S%C3%B9ng%20Th%C3%ACn%20C%C3%B2%20sinh%20ng%C3%A0y,%C4%91%E1%BA%B3ng%20%2D%20Cao%20c%E1%BA%A5p%20Qu%C3%A2n%20s%E1%BB%B1. |
| Giàng A Chu  | 1959-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Việt Nam. Quê quán huyện Mù Cang Chải tỉnh Yên Bái . |
| Giàng Páo Mỷ  | 1963-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14. Quê quán huyện Tam Đường tỉnh Lai Châu . |
| Thào Hồng Sơn  | 1965-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13, quê quán xã Má Lé huyện Đồng Văn tỉnh Hà Giang. |
| Thào Xuân Sùng  | 1958-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13, Phó trưởng ban thường trực Ban Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội nông dân Việt Nam, nguyên Bí thư tỉnh ủy Sơn La. |

| Hầu Văn Lý  | 1967-... | Đại tá CAND, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14 . |
| Tráng Thị Xuân  | 1969-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14, quê quán xã Suối Tọ huyện Phù Yên tỉnh Sơn La. |
| Hầu A Lềnh  | 1973-... | ủy viên BCHTW ĐCSVN khoá 12, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký UBTW MTTQ Việt Nam. Quê Lào Cai. |
| Mùa A Vảng  | 1983-... | Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14. Quê quán xã Sín Chải, huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. |
Người nổi tiếng > Tại Lào

| Tên | Sinh thời | Hoạt động chính |
| --- | --- | --- |
| Faydang Lobliayao  | 1910-1986 | Chính trị gia Lào, trong chiến tranh Đông Dương thứ nhất 1947-1954, và chiến tranh bí mật của Mỹ ở Đông Dương 1955-1975. Sau là phó Chủ tịch của Mặt trận Yêu nước Lào (Neo Lao Hak Xat) và phó Chủ tịch của Hội đồng Nhân dân Tối cao Lào. |
| Touby Ly Foung  | 1917-1979 | Nhà lãnh đạo chính trị và quân sự ủng hộ Chính phủ Hoàng gia Lào và sự can thiệp của Mỹ trong Nội chiến Lào. Năm 1974 khi Pathet Lào nắm giữ chính quyền, ông lần đầu tiên được bổ nhiệm làm Bộ trưởng bộ Viễn thông trong chính phủ mới, nhưng sau đó ông bị bắt và đưa đến trại cải tạo và chết ở đó. |
| Yang Shong Lue  | 1929-1971 | Nhà lãnh đạo tinh thần của người Hmông tại Lào, người phát minh của bộ chữ Pahawh Hmông. |
| Vàng Pao  | 1929-2011 | Người Hmông đầu tiên được phong hàm tướng Quân đội Hoàng gia Lào. Trong Chiến tranh Đông Dương ông được CIA hỗ trợ để chống lại Pathet Lào và Quân đội Việt Nam. Ông trở thành thủ lĩnh Hmông. Năm 1975 di tản sang Mỹ, sống ở California và là người lãnh đạo cộng đồng H'mong tại Mỹ. |
| Kong Le  | 1933-2014 | Sỹ quan Quân đội Hoàng gia Lào, người tiến hành cuộc đảo chính nhằm lật đổ chính phủ Hoàng gia Lào năm 1960. Sau đó thất thế, sống lưu vong tại Mỹ đến đầu những năm 1990, sau đó sang Pháp. |
Chỉ dẫn

↑  Đừng nhầm lẫn với "Chao Fa" là danh xưng hoàng gia trong tiếng Thái & Lào, tựa như "Đức hoàng tử",...
Tham chiếu

Fadiman, Anne (1997). The Spirit Catches You and You Fall Down: a Hmong Child, Her American Doctors, and the Collision of Two Cultures. Farrar, Straus và Giroux. ISBN 0-374-26781-2.
[TYPN 1992] The section on nomenclature draws heavily on Thai-Yunnan Project Newsletter, Number 17, tháng 6 năm 1992, Department of Anthropology, Australian National University. Material from that newsletter may be freely reproduced with due acknowledgement.
W.R. Geddes. Migrants of the Mountains: The Cultural Ecology of the Blue Miao (Hmong Njua) of Thailand. Oxford. The Clarendon Press. 1976.
Khắc khoải tục bắt vợ trong đêm
Phụ nữ người Miêu (Hmong) sống trong 12 làng gần huyện Chức Kim, tỉnh Quý Châu, Trung Quốc.
Người Hmông Hoa trong quần áo truyền thống tại chợ Bắc Hà, Việt Nam
Phân bố của ngữ hệ Hmông-Miền
Chữ Pahawh Hmông trong bảng Unicode
Cuộc di cư lịch sử của người Hmong.
Quân Thanh chiến đấu với quân nổi dậy người Miêu tại Hồ Nam năm 1795.
Trong những năm 1990, nhiều người Hmông hoa đã chuyển từ quần áo truyền thống sặc sỡ sang quần áo kiểu Âu hóa
Khỉ ăn chuối (chiến thuật)

Chiến thuật Khỉ ăn chuối là một chiến thuật quân sự của loại hình chiến lược chiến tranh du kích được sử dụng bởi quân du kích của Mặt trận Giải phóng Miền Nam Việt Nam. Tiêu đề được trích xuất từ tài liệu Chiến sĩ Cộng Hòa của Cục Tâm lý chiến Việt Nam Cộng hòa.
Hình tượng

Chiến thuật được gọi từ hình tượng con khỉ ăn chuối, ăn chưa hết trái này đã vớ trái khác đưa vào mồm. Hình tượng này đặt cho một chiến thuật tấn công của du kích miền Nam khi họ cũng có lối đánh trông giống như thế.
Mô tả

Lực lượng du kích miền Nam sẽ huy động quân đánh vào các đồn bốt của Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Điều kiện đầu tiên là các đồn bốt phải nằm gần nhau. Quân du kích sẽ chia thành nhiều nhóm, mỗi nhóm tiến đến một đồn bốt. Họ phân bố chiến đấu và đợi giờ khai hỏa tấn công. Họ không tấn công đồng loạt mà đánh từng đồn. Một nhóm sẽ đánh một đồn bốt trước, trong khi các nhóm tại từng các đồn bốt khác chờ đợi. Khi đồn bốt đầu tiên bị hạ thì nhóm chiến đấu thứ hai sẽ khai hỏa tấn công vào đồn bốt thứ hai. Nhóm tấn công đầu tiên sẽ mau chóng di chuyển đến yểm trợ cho nhóm tấn công thứ hai. Và tiếp tục như thế với các đồn bốt khác.
Salempur

| Salempur |
| --- | --- |
Salempur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Uttar Pradesh
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 16,906
Múi giờ: Giờ chuẩn Ấn Độ
Salempur là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Deoria thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Salempur có dân số 16.906 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Salempur có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Salempur, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Remuna

| Remuna |
| --- | --- |
Remuna
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Orissa
Độ cao: 20 m (70 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 28,958
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 6782
Remuna là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Baleshwar thuộc bang Orissa, Ấn Độ.
Địa lý

Remuna có vị trí 21°32′B 86°52′Đ﻿ / ﻿21,53°B 86,87°Đ﻿ / 21.53; 86.87 Nó có độ cao trung bình là 20 mét (65 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Remuna có dân số 28.958 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Remuna có tỷ lệ 61% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Remuna, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Rohtak

| Rohtak |
| --- | --- |

Rohtak
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Haryana
Độ cao: 214 m (702 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 286,773
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 1262
Rohtak là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Rohtak thuộc bang Haryana, Ấn Độ.
Địa lý

Rohtak có vị trí 28°54′B 76°34′Đ﻿ / ﻿28,9°B 76,57°Đ﻿ / 28.9; 76.57 Nó có độ cao trung bình là 214 mét (702 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Rohtak có dân số 286.773 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Rohtak có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Rohtak, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Ceratostema rauhii

| Ceratostema rauhii |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ericaceae
Chi (genus): Ceratostema
Loài (species): C. rauhii
Danh pháp hai phần
Ceratostema rauhii Luteyn, 1992 
Ceratostema rauhii là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được Luteyn mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ceratostema rauhii”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Sao Thổ

Đối với các định nghĩa khác, xem Thổ.
Sao Thổ (tiếng Anh: Saturn), hay Thổ Tinh (土星) là hành tinh thứ sáu tính theo khoảng cách trung bình từ Mặt Trời và là hành tinh lớn thứ hai về đường kính cũng như khối lượng, sau Sao Mộc trong hệ Mặt Trời. Tên tiếng Anh của hành tinh mang tên thần Saturn trong thần thoại La Mã, ký hiệu thiên văn của hành tinh là (♄) thể hiện cái liềm của thần. Sao Thổ là hành tinh khí khổng lồ với bán kính trung bình bằng 9 lần của Trái Đất. Tuy khối lượng của hành tinh cao gấp 95 lần khối lượng của Trái Đất nhưng với thể tích lớn hơn 763 lần, khối lượng riêng trung bình của Sao Thổ chỉ bằng một phần tám so với của Trái Đất.
Cấu trúc bên trong của Sao Thổ có lẽ bao gồm một lõi sắt, nikel và đá (hợp chất silic và oxy), bao quanh bởi một lớp dày hiđrô kim loại, một lớp trung gian giữa hiđrô lỏng với heli lỏng và bầu khí quyển bên trên cùng. Hình ảnh hành tinh có màu sắc vàng nhạt là do sự có mặt của các tinh thể amonia trong tầng thượng quyển. Dòng điện bên trong lớp hiđrô kim loại là nguyên nhân Sao Thổ có một từ trường hành tinh với cường độ hơi yếu hơn so với từ trường của Trái Đất và bằng một phần mười hai so với cường độ từ trường của Sao Mộc. Lớp khí quyển bên trên cùng hành tinh có những màu đồng nhất và hiện lên dường như yên ả so với bầu khí quyển hỗn loạn của Sao Mộc, mặc dù nó cũng có những cơn bão mạnh. Tốc độ gió trên Sao Thổ có thể đạt tới 1.800 km/h, nhanh hơn trên Sao Mộc, nhưng không nhanh bằng tốc độ gió trên Sao Hải Vương.
Sao Thổ có một hệ thống vành đai bao gồm chín vành chính liên tục và ba cung đứt đoạn, chúng chứa chủ yếu hạt băng với lượng nhỏ bụi và đá. Sao Thổ có 82 vệ tinh tự nhiên đã biết; trong đó 53 vệ tinh đã được đặt tên. Số lượng vệ tinh này không bao gồm hàng trăm tiểu vệ tinh ("moonlet") bên trong vành đai. Titan là vệ tinh lớn nhất của Sao Thổ và là vệ tinh lớn thứ hai trong hệ Mặt Trời, nó cũng lớn hơn cả Sao Thủy và là vệ tinh tự nhiên duy nhất trong hệ Mặt Trời có bầu khí quyển dày đặc.
Đặc trưng

Sao Thổ được phân loại là hành tinh khí khổng lồ bởi vì nó chứa chủ yếu khí và không có một bề mặt xác định, mặc dù có thể có một lõi cứng ở trong. Tốc độ tự quay nhanh của hành tinh khiến nó có hình phỏng cầu dẹt; tại xích đạo của Sao Thổ phình ra và hai cực dẹt đi. Khoảng cách giữa hai cực so với đường kính tại xích đạo chênh nhau tới 10%— lần lượt là 54.364 km và 60.268 km. Sao Mộc, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương cũng là những hành tinh khí khổng lồ nhưng chúng ít dẹt hơn. Sự kết hợp giữa tốc độ khi phồng và tốc độ tự quay có nghĩa làgia tốc bề mặt tác động dọc theo đường xích đạo, nằm cỡ 8,96 m/s2, bằng 74% gia tốc ở hai cực và thấp hơn so với của Trái Đất. Tuy nhiên, vận tốc thoát ly tại xích đạo Sao Thổ là khoảng 36 km/s, cao hơn nhiều so với của Trái Đất.
Sao Thổ là hành tinh duy nhất trong hệ Mặt Trời có khối lượng riêng trung bình nhỏ hơn khối lượng riêng của nước; ít hơn khoảng 30% và do đó, là hành tinh có khối lượng riêng nhỏ nhất. Mặc dù lõi của Sao Thổ có mật độ lớn hơn của nước, nhưng mật độ/khối lượng riêng trung bình của nó bằng 0,69 g/cm³ do bầu khí quyển khổng lồ của nó chiếm đa số về thể tích hành tinh. Sao Mộc có khối lượng cao gấp 318 lần khối lượng Trái Đất trong khi khối lượng của Sao Thổ chỉ cao hơn 95 lần của Trái Đất. Cộng lại, Sao Mộc và Sao Thổ chiếm 92% tổng khối lượng của các hành tinh trong hệ Mặt Trời.