stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Carthage
Hải quân

Hải quân của Carthago là một trong những hạm đội lớn nhất tại Địa Trung Hải, sử dụng một quy trình đóng hàng loạt để duy trì số lượng lớn với chi phí vừa phải. Các thủy thủ và thủy quân lục chiến của hải quân Carthago được tuyển dụng chủ yếu từ các công dân Punic, không giống như nhiều quốc gia đồng minh và quân lính đánh thuê của quân đội Carthago. Hải quân cung cấp một nghề nghiệp ổn định và đảm bảo tiền lương cho các thủy thủ của nó. Điều này đã giúp góp phần ổn định chính trị của thành phố, làm giảm bớt tình trạng thất nghiệp.
Polybius đã viết trong cuốn sách thứ sáu của tác phẩm "Lịch sử" của mình rằng người Carthago "đã tham gia trong hải quân nhiều hơn bất cứ dân tộc nào khác". Hạm đội của họ có từ 300-350 tàu. Người La Mã, những người có ít kinh nghiệm trong chiến tranh hải quân trước khi Chiến tranh Punic lần thứ nhất nổ ra, cuối cùng đã cố gắng để đánh bại người Carthago bằng cách sử dụng nhiều mánh khóe để chiếm giữ tàu của họ: tuyển dụng của các thủy thủ Hy Lạp có kinh nghiệm từ thành phần các thành phố bị họ chinh phục.
Sụp đổ

Trận Carthago vào năm 146 trước Công Nguyên đã dứt điểm cuộc Chiến tranh Punic lần thứ ba và cũng kết liễu hoàn toàn sự tồn tại của Nhà nước cổ đại Carthago. Trong ba cuộc Chiến tranh Punic, quân La Mã ban đầu chịu những thất bại trên biển, sau lại còn phải hồi phục cơ đồ quốc gia khỏi nỗi khiếp sợ về cuộc chiếm đóng phần lớn bán đảo Ý trong suốt 15 năm của Hannibal, tuy nhiên chuỗi chiến tranh này chấm dứt với sự sụp đổ hoàn toàn của Đế quốc Carthago và sự phá hủy tan nát cả thành phố Carthago theo lệnh của danh tướng La Mã là Scipio Aemilianus. Người La Mã kéo các tàu chiến của người Phoenician bên ngoài vào trong cảng và đốt chúng trước thành phố, và đi từ nhà này sang nhà khác, thu giữ, cưỡng bức và nô dịch của người dân. Năm mươi ngàn người Carthago đã bị bán làm nô lệ. Thành phố đã bị đốt cháy, và san bằng mặt đất, để lại tàn tích chỉ và đống đổ nát. Sau sự sụp đổ của Carthago, nước Cộng hòa La Mã sáp nhập phần lớn các thuộc địa của Carthago, bao gồm cả các địa điểm khác ở Bắc Phi như là Volubilis, Lixus, Chellah, và Mogador.
Thời kì La Mã

Khi Carthage sụp đổ, đối thủ gần đó của nó, thành Utica, một đồng minh của La Mã, đã được biến thành thủ phủ của khu vực này và thay thế Carthage trở thành trung tâm thương mại Punic và lãnh đạo chính. Nó có vị trí thuận lợi nằm bên hồ Tunis và cửa sông của sông Majardah, con sông duy nhất ở Tunisia mà nước chảy quanh năm. Tuy nhiên, việc trồng trọt lương thực ở vùng núi Tunisia khiến cho một lượng lớn phù sa xói mòn xuống sông. Lượng bùn này đã tích lũy ở trong bến cảng cho đến khi nó làm cho bến cảng dần trở nên vô dụng, và Roma đã buộc phải xây dựng lại Carthago.
Vào năm 122 TCN, Gaius Gracchus đã thành lập một thuộc địa mà bản thân nó chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, nó được gọi là Colonia Iunonia, đặt theo tên Latin của nữ thần Punic, thần Tanit, Iuno caelestis. Mục đích là để có được đất canh tác dành cho những nông dân nghèo khó. Tuy vậy, viện nguyên lão bãi bỏ thuộc địa này một số thời gian sau đó, để làm suy yếu quyền lực của Gracchus.
Sau nỗ lực xấu số này một thành phố Carthago mới đã được xây dựng trên cùng vùng đất này bởi Julius Caesar trong thời gian giữa năm 49-44 trước Công nguyên, và vào thế kỷ 1 CN, nó đã phát triển trở thành thành phố lớn thứ hai ở nửa phía Tây của Đế chế La Mã, với một dân số ở lúc cao điểm lên đến 500.000 người [cần dẫn nguồn]. Nó trở thành thủ phủ của tỉnh châu Phi của La Mã, một trong những vựa lúa lớn của đế chế.
Các vua Carthage

Nữ hoàng Elissa: 814 - 759 TCN
Hanno I: 580 – 556 TCN
Malchus: 556 – 550 TCN
Mago I: 550 – 530 TCN
Hasdrubal I: 530 – 510 TCN
Hamilcar I: 510 – 480 TCN
Hanno II 480–440 BC
Himilco I (in Sicily) 460–410 BC
Hannibal I 440–406 BC
Himilco II 406–396 BC
Mago II 396–375 BC
Mago III 375–344 BC
Hanno III 344–340 BC
Hanno the Great 340–337 BC
Gisco 337–330 BC
Hamilcar II 330–309 BC
Bomilcar 309–308 BC
Vùng Carthago nhìn từ vệ tinh Spot
Bức tường thành của thành phố.
Đế quốc Carthago vào thế kỉ thứ 3 TCN
Tranh khảm thời La Mã một tàu chiến trireme từ Carthage, Bảo tàng Bardo, Tunis
Tứ đại Hoa hậu

Tứ đại Hoa hậu (tiếng Anh: Big Four beauty pageants) là cụm từ để chỉ bốn cuộc thi sắc đẹp được coi là lớn và danh giá nhất hành tinh, đó là Hoa hậu Thế giới (Miss World), Hoa hậu Hoàn vũ (Miss Universe), Hoa hậu Quốc tế (Miss International) và Hoa hậu Trái Đất (Miss Earth).
Báo China Daily lần đầu tiên đề cập tới "bốn cuộc thi sắc đẹp lớn nhất thế giới" vào năm 2004. Vào tháng 4 năm 2008, tờ South China Morning Post mô tả các cuộc thi là "bốn trong số các cuộc thi sắc đẹp hàng đầu thế giới"; mô tả tương tự cũng được tờ báo hàng đầu của Hàn Quốc, Chosun Ilbo sử dụng vào năm 2010. Năm 2017, tờ Latin Times gọi bốn cuộc thi là "những cuộc thi sắc đẹp quan trọng nhất thế giới". Năm 2018, NBC News tiếp tục đề cập tới "bốn cuộc thi sắc đẹp quốc tế lớn nhất", bao gồm các cuộc thi này. Agencia EFE đã phân loại ra "bốn cuộc thi sắc đẹp có ảnh hưởng nhất thế giới" vào năm 2019.
Trong số hàng vạn cuộc thi sắc đẹp được tổ chức hàng năm, Tứ đại Hoa hậu được coi là danh giá nhất, được nhiều phương tiện truyền thông đưa tin và phủ sóng rộng rãi. The Wall Street Journal, BBC News, CNN, Tân Hoa Xã và các hãng thông tấn toàn cầu như Reuters, Associated Press và Agence France-Presse cùng gọi bốn cuộc thi sắc đẹp này là "tứ đại" (Big Four).
Bốn cuộc thi sắc đẹp lớn nhất thế giới

|  | Hoa hậu Thế giới | Hoa hậu Hoàn vũ | Hoa hậu Quốc tế | Hoa hậu Trái Đất |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tên chính thức | Miss World | Miss Universe | Miss International | Miss Earth |
| Thành lập | 29 tháng 7 năm 1951; 73 năm trước (1951-07-29)[cần dẫn nguồn] | 28 tháng 6 năm 1952; 72 năm trước (1952-06-28) | 12 tháng 8 năm 1960; 64 năm trước (1960-08-12)[cần dẫn nguồn] | 3 tháng 4 năm 2001; 23 năm trước (2001-04-03) |
| Trụ sở | Luân Đôn, Anh | Thành phố New York, Hoa Kỳ  Samut Prakan, Thái Lan  Thành phố México, México | Tokyo, Nhật Bản | Manila, Philippines |
| Sứ mệnh | Hoạt động nhân đạo thông qua người đẹp nhân ái | Các vấn đề nhân đạo và là tiếng nói tạo ra sự thay đổi tích cực trên thế giới | Xây dựng thế giới nơi phụ nữ có thể sống tích cực, có sức mạnh nội tâm và cá tính | Thúc đẩy nhận thức về môi trường, bảo tồn và trách nhiệm với xã hội |
| Chủ tịch | Julia Morley | Paula Shugart | Akemi Shimomura | Lorraine Schuck Ramon Monzon |
| Sở hữu bởi | Miss World Limited | JKN Global Group | International Cultural Association | Carousel Productions |
Hoa hậu Thế giới 1951 Kiki Håkansson, Thụy Điển
Hoa hậu Hoàn vũ 1952 Armi Kuusela, Phần Lan
Hoa hậu Trái Đất 2001 Catharina Svensson, Đan Mạch
Thống kê > Quốc gia chiến thắng cả bốn cuộc thi

| Quốc gia | Danh hiệu | Hoa hậu Thế giới | Hoa hậu Hoàn vũ | Hoa hậu Quốc tế | Hoa hậu Trái Đất |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Úc | 8 | 1968 1972 | 1972 2004 | 1962 1981 1992 | 2024 |
|  Brazil | 6 | 1971 | 1963 1968 | 1968 | 2004 2009 |
|  Philippines | 15 | 2013 | 1969 1973 2015 2018 | 1964 1970 1979 2005 2013 2016 | 2008 2014 2015 2017 |
|  Puerto Rico | 10 | 1975 2016 | 1970 1985 1993 2001 2006 | 1987 2014 | 2019 |
|  Hoa Kỳ | 16 | 1973 1990 2010 | 1954 1956 1960 1967 1980 1995 1997 2012 2022 | 1974 1978 1982 | 2020 |
|  Venezuela | 24 | 1955 1981 1984 1991 1995 2011 | 1979 1981 1986 1996 2008 2009 2013 | 1985 1997 2000 2003 2006 2010 2015 2018 2023 | 2005 2013 |
Thống kê > Chiến thắng lần đầu

| Thập niên | Quốc gia/Vùng lãnh thổ |
| --- | --- |
1950:  Danh sách 1951:  Thụy Điển 1952:  Phần Lan 1953:  Pháp 1954:  Ai Cập            Hoa Kỳ 1955:  Venezuela 1956:  Đức 1957:  Peru 1958:  Colombia            Nam Phi 1959:  Nhật Bản            Hà Lan 
1960:  Danh sách 1960:  Argentina 1961:  Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland 1962:  Úc 1963:  Brasil            Iceland            Jamaica 1964:  Hy Lạp            Philippines 1965:  Thái Lan 1966:  Ấn Độ 1969:  Áo 
1970:  Danh sách 1970:  Grenada            Puerto Rico 1971:  Liban            New Zealand 1974:  Tây Ban Nha 1975:  Nam Tư 1976:  Israel 1977:  Trinidad và Tobago 1979:  Bermuda 
1980:  Danh sách 1980:  Costa Rica            Guam 1982:  Canada            Cộng hòa Dominica 1984:  Guatemala 1986:  Anh 1987:  Chile 1988:  Na Uy 1989:  Ba Lan 
1990:  Danh sách 1991:  México 1992:  Namibia            Nga 1996:  Bồ Đào Nha 1998:  Panama 1999:  Botswana 
2000:  Danh sách 2001:  Đan Mạch            Nigeria 2002:  Kenya            Thổ Nhĩ Kỳ 2003:  Honduras            Ireland 2006:  Cộng hòa Séc 2007:  Trung Quốc 2009:  Gibraltar 
2010:  Danh sách 2011:  Angola            Ecuador 2017:  Indonesia 2018:  Việt Nam 
2020:  Danh sách 2021:  Belize 2022:  Hàn Quốc 2023:  Albania            Nicaragua
Danh sách người chiến thắng theo năm

Bài chi tiết: Danh sách Hoa hậu Thế giới, Danh sách Hoa hậu Hoàn vũ, Danh sách Hoa hậu Quốc tế, và Danh sách Hoa hậu Trái Đất
Dưới đây là bảng thống kê các quốc gia chiến thắng bốn cuộc thi nói trên qua từng năm.
Trà xanh

| --- | --- |
Trà xanh ở ba giai đoạn khác nhau (từ trái sang phải): lá trà được pha, lá trà khô và nước trà. (Lưu ý rằng lá trà đã pha trông xanh hơn lá trà khô.)
Phân loại: Trà
Quốc gia xuất xứ: Trung Quốc
Vùng xuất xứ: Đông Á
Thành phần: Lá trà
Trà xanh hay chè xanh được làm từ lá của cây trà chưa trải qua công đoạn làm héo và oxy hóa giống với cách chế biến trà Ô Long và trà đen. Trà xanh có nguồn gốc ở Trung Quốc nhưng quy trình sản xuất lan rộng tới nhiều quốc gia ở châu Á. Trà xanh có nhiều loại, mà khác biệt đáng kể do sự đa dạng của cây trà được sử dụng, điều kiện trông trọt, phương pháp canh tác, quá trình trồng trọt và thời gian thu hái. Uống trà xanh được xem là có lợi cho sức khỏe.
Lịch sử

Việc sử dụng trà có nguồn gốc thần thoại ở Trung Quốc trong thời hoàng đế Thần Nông trị vì.
Cuốn sách Trà Kinh của Lục Vũ vào khoảng năm 600-900 sau Công nguyên (đời nhà Đường) (giản thể: 茶经; phồn thể: 茶經; bính âm: chájīng), được coi là kinh thư lịch sử quan trọng về trà xanh. Sách Kissa Yojoki (喫茶養生記) của nhà tu hành Eisai phái Thần Tông năm 1191, có nói về các uống trà có thể ảnh hưởng tới 5 bộ phận cơ thể quan trọng, hình dạng cây trà, hoa và lá trà, cách trồng và chế biến trà xanh.
Trồng, thu hoạch và chế biến

Trà xanh được chế biến và trồng theo nhiều cách, tùy thuộc vào loại trà xanh mong muốn. Kết quả của các phương pháp này, lượng polyphenol và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi được giữ lại, ảnh hưởng đến mùi thơm và hương vị. Các điều kiện phát triển có thể được chia thành hai loại cơ bản - những loại được trồng dưới ánh mặt trời và loại trồng trong bóng mát.
Những cây trà xanh được trồng theo hàng được cắt tỉa để tạo ra các chồi một cách thường xuyên, và nói chung được thu hoạch ba lần một năm. Cây đâm chổi nảy lộc lần đầu là vào cuối tháng 4 và đầu tháng 5. Vụ thu hoạch lần 2 thường diễn ra từ tháng 6 đến tháng 7. Thu hái lần cuối là vào cuối tháng 7 và đầu tháng 8. Thỉnh thoảng cũng có đợt thu hái trà lần thứ 4. Đó là lần đâm chổi đầu tiên vào mùa xuân do những lá trà có chất lượng tốt nhất, tương ứng với giá thành cao hơn.
Trà xanh có chế biến bằng cả phương pháp thủ công và hiện đại. Phơi khô dưới ánh nắng, sao khô trên chảo, rổ, than hoa là những phương pháp thủ công phổ biến. Sấy khô trong lò, thùng quay hoặc hấp là những phương pháp phổ biến hiện đại. Các loại trà xanh được chế biến, được gọi là aracha, được lưu trữ dưới độ lạnh có mức ẩm thấp trong 30–60 kg túi giấy ở mức nhiệt 0–5 °C (32–41 °F).
Loại trà aracha vẫn chưa được tinh chế ở giai đoạn này, với một lần sấy cuối cùng diễn ra trước khi pha trộn, chọn lựa và đóng gói. Lá trà trong trạng thái này sẽ được sấy khô lại trong suốt cả năm nếu cần, làm trà xanh kéo dài thời gian sử dụng và có hương vị thơm ngon hơn. Trà nảy mầm đầu tiên vào tháng 5 dễ dàng lưu trữ theo cách này cho đến vụ thu hái của năm sau. Sau quá trình sấy lại này, mỗi lô trà thô sẽ được sàng lọc và phân loại theo kích cỡ. Cuối cùng, từng lô sẽ được pha trộn theo thứ hạng pha trộn bởi các chuyên gia nếm và được đóng gói đem bán.
Những cánh đồng trà ở chân đồi Gorreana, Quần đảo Azores, Bồ Đào Nha: khu vực châu Âu duy nhất ngoài Georgia hỗ trợ sản xuất trà xanh
Lá trà xanh được vò bằng tay sau khi hấp
Bốn loại trà xanh trước khi ủ
Pha trà

Hãm trà hay pha trà là cách để tạo ra nước trà, thường sử dụng hai gam trà mỗi 100 ml nước tương đương khoảng 1 thìa cà phê trà xanh trong 150 ml mỗi cốc. Các loại trà chất lượng cao hơn, như "gyokuro", pha nhiều lá trà được hãm với nước sôi nhiều lần trong khoảng thời gian ngắn.
Nhiệt độ nước dùng để hãm dao động từ 61 °C đến 87 °C với thời gian từ 30 giây đến ba phút. Nói chung, trà xanh chất lượng thấp được hãm nóng hơn và lâu hơn trong khi trà xanh loại tốt được hãm nguội hơn và ngắn hơn, nhưng thường hãm nhiều lần (thường là 2-3 lần). Nước hãm trà quá nóng hoặc hãm quá lâu dẫn đến giải phóng quá mức lượng chất tannin có trong trà, làm nước trà đặc và đắng hơn, bất kể chất lượng trà ban đầu. Hương vị của nước trà cũng ảnh hưởng do kỹ thuật hãm trà. Hai kỹ thuật quan trọng là tráng ấm trà qua nước nóng trước để tránh trà bị nguội và để lá trà trong ấm rồi từ từ rót thêm nước sôi khi uống.
Chiết xuất

Chiết xuất trà xanh được dùng trong y học cổ truyền Trung Quốc và Ấn Độ với nhiều cách khác nhau.
Lá trà xanh ban đầu được chế biến bằng cách ngâm trong dung dịch cồn, dung dịch này có thể được làm cô đặc hơn nữa ở các nhiều mức độ; các sản phẩm phụ của quá trình này cũng được đóng gói và sử dụng. Sản phẩm chiết xuất có thể được bán dưới dạng lỏng, bột, viên nang hoặc viên nén. Dạng không chứa caffein cũng đã có bán sẵn.
Tiêu chuẩn chiết xuất trà xanh là 90 phần trăm tổng số polyphenol, và 1 viên tương đương với 5 tách trà.
Trên thế giới > Trung Quốc

Trà xanh sợi là loại trà phổ biến nhất tại Trung Hoa kể từ thời Nam Tống.
Trà xanh Trung Hoa thời kỳ đầu được chế biến bằng cách hấp lá trà, ngày nay vẫn còn tại Nhật Bản. Sau đó, đầu thời nhà Minh, trà thường được chế biến bằng cách sao khô trên chảo. Ngày nay, các cách chế biến khác được áp dụng ở Trung Quốc như sấy  trong giỏ hoặc lò, thùng quay, phơi nắng.
Trước thời nhà Minh (thế kỷ 14), trà chính thức được sản xuất bằng cách hấp lá trà và nén thành nhiều dạng khác nhau. Người thời đó không kinh doanh trà vì chỉ có duy nhất mặt hàng là trà xanh. Tuy nhiên đây không phải trà thông thường, mà là trà xanh thô. Nó có vị đắng và vị chát hơn nhiều so với loại trà chúng ta vẫn quen, gây khó chịu cho dạ dày và không phải là loại trà mà người ta có thể uống nhiều. Vào thời nhà Đường (thế kỷ thứ 9), những khối trà được sao nóng trên lửa trước khi được đưa vào hấp. Vào thời nhà Tống, trà được xay và lấy nước.
Loại trà ngày nay (từ thế kỷ 14) mà chúng ta thường dùng được hãm bằng cách ngâm trà theo phương pháp hoàn toàn khác. Để giữ được hương vị tươi mới và tràn đầy sinh lực của lá trà mới hái cũng như màu xanh đậm, phải trải qua công đoạn sao khô trong những chiếc bát đặc biệt. Ảnh hưởng của trà đối với cơ thể trở nên ít nghiêm trọng hơn trong khi nó có được chất lượng hương vị vượt trội. Quá trình này mang một cái tên kỳ diệu là sát thanh (shāqīng, 杀青). Về cơ bản, mục đích chính của nó là làm khô lá trà nhanh nhất, loại bỏ tất cả quá trình oxy hóa tự nhiên trong lá trà, bảo quản và tránh sự lên men và phai màu của nhựa trà. Nếu vì lý do nào đó mà trà mất đi màu xanh và hương vị tươi thì nó được coi là không còn ngon nữa.
Tất cả đặc điểm của trà được gọi là tam thanh: màu của lá trà khô, màu xanh của lá trà được hãm và màu sắc của cặn trà. Trà xanh đạt chuẩn cần có: hương vị thanh và the, hương dịu và hậu vị ngọt ngào.
Trà xanh là loại trà được sản xuất rộng rãi nhất ở Trung Quốc, sản lượng gần 1,42 triệu tấn được trồng vào năm 2014.
Loại trà hảo hạng tại Trung Quốc chỉ được trồng vào mùa xuân. Việc thu hái nhiều giá trị nhất diễn ra vào cuối tháng 3, khi những đọt trà tươi non đầy nhựa sống và giàu chất dinh dưỡng. Một thời gian sau, đến cuối tháng 4, trà xanh tốt cũng được thu hoạch tuy nhiên đơn giản hơn và chi phí thấp hơn. Vào tháng 5, hoa được thêm vào trà xanh vì hương vị của nó thiếu độ tươi. Đây là nơi bắt nguồn của trà hoa. Mùa hè, thu, đông thì nhu cầu tiêu thụ trong nước không cao.
Trên thế giới > Pha trà

Do tỷ lệ lên men thấp (tự nhiên lên đến 5%) và độ mềm của lá, trà xanh được ngâm ở nhiệt độ không vượt quá phạm vi từ 60 đến 85 ° С. Lá trà càng nhỏ và càng mềm hoặc trà mới thì nhiệt độ nước càng thấp để mang lại hương vị của trà.
Đồ đựng trà bằng thủy tinh là sự lựa chọn tốt nhất cho trà xanh, đồ sứ chiếm vị trí thứ hai. Lá trà bên trong bình không nên để bị hấp hơi. Nó làm cho đồ uống trở nên thô, mùi thơm trở nên dịu và có thể biến mất hoàn toàn sau một vài lần ủ trà. Không thể bỏ qua là những chiếc bình làm bằng đất sét và gốm dày. Ở Trung Quốc, một trong những cách phổ biến nhất để pha trà xanh là trong thủy tinh trong suốt cao. Thậm chí còn có một buổi trà đạo độc lập với những chiếc ly.
Trà xanh mất đi hương vị tươi mới khá sớm. Do đó ở Trung Quốc có phong tục ủ hết từ vụ thu hoạch này đến vụ thu hoạch khác. Hầu hết các giống cây trồng mất đi các đặc điểm hương vị tốt nhất của chúng trong vài tháng.
Trữ lượng lớn trà xanh tốt hơn nên được bảo quản trong tủ lạnh. Nếu nó ở trên - hay dưới nhiệt độ không gần như vẫn là vấn đề triết học. Chúng ta cần làm chậm quá trình lão hóa của lá mềm, giữ được hương vị của nó. Buồng làm mát tiêu chuẩn (với nhiệt độ bên trong khoảng +5 ° С) phục vụ mục đích này khá tốt. Những người phản đối việc bảo quản trong tủ đông (nơi nhiệt độ khoảng -10 ° С) đề cập đến khả năng hơi ẩm ngưng tụ xâm nhập vào các gói trà trong quá trình đóng băng và không đóng băng của lá. Do đó, tốt hơn hết bạn nên lưu trữ các gói chân không ở đó mà không cần kéo chúng qua lại.
Tủ lạnh gia đình thường ẩn chứa các loại mùi khác nhau có thể xâm nhập vào gói trà chưa được đóng kín. Vì vậy, hầu hết các quyết định đúng đắn sẽ là: bảo quản bằng túi chân không trong tủ lạnh hoặc tủ đông, trong khi trà chưa đóng gói được bảo quản ở nhiệt độ phòng với gói được cắt nhỏ và sử dụng trong vòng 1-3 tháng. Không pha quá nhiều trà xanh và phải luôn tươi.
Trên thế giới > Hàn Quốc

| --- | --- |
Tên tiếng Hàn Quốc
Đồi trà ở Boseong, Hàn Quốc
Hangul: 녹차
Hanja: 綠茶
Romaja quốc ngữ: nokcha
McCune–Reischauer: nokch'a
IPA: [nok̚.tɕʰa]
Theo Garakgukgi trích dẫn trong biên niên sử Tam quốc di sự, hoàng hậu trong thần thoại Heo Hwang-ok, công chúa của nước Ayodhya kết hôn với Vua Suro của Gaya, bà đã mang cây trà từ Ấn Độ và trồng tại Baegwolsan, một ngọn núi nay thuộc tỉnh Changwon.
Tuy nhiên lại có quan điểm rộng khắp cho rằng việc trồng trà có hệ thống do sự phổ biến văn hóa trà từ Trung Hoa bởi các nhà sư đạo Phật 
vào khoảng thể kỷ thứ 4.
Trong số những ngôi chùa Phật giáo sớm nhất ở Hàn Quốc, Bulgapsa (được thành lập năm 384 ở Yeonggwang), Bulhoesa (thành lập năm 384 ở Naju) và Hwaeomsa (thành lập năm 544 tại Gurye) tuyên bố là cái nôi của nền văn hoá trà Hàn Quốc.
Trà xanh thường được dâng lên Đức Phật cũng như đối với linh hồn của tổ tiên đã khuất. Văn hóa trà tiếp tục khởi sắc dưới thời Goryeo, với việc dâng trà trở thành một phần của nghi lễ quốc gia lớn nhất và nhiều thị trấn trà được hình thành xung quanh các ngôi đền. Seon- phong tục lễ nghi Phật giáo chiếm ưu thế. Trong suốt thời đại Joseon, tuy văn hóa trà của Hàn Quốc đã trải qua thế tục hóa, cùng với chính nền văn hóa Hàn Quốc.
Nghi lễ truyền thống của Hàn Quốc jesa, còn gọi là charye (차례; 茶禮, "lễ trà"), có nguồn gốc từ chữ darye (다례; 茶禮), việc thực hành dâng trà như một nghi thức truyền thống đơn giản xuất phát từ hoàng gia và giới quý tộc thời Joseon.
Văn hóa trà của Hàn Quốc đã bị đàn áp mạnh mẽ bởi phát xít Nhật trong thời kỳ Nhật chiếm đóng (1910‒1945) và tiếp theo là cuộc Chiến tranh Triều Tiên (1950‒1953) làm cho truyền thống trà tại Hàn Quốc thậm chí khó có thể tồn tại.
Cách trà Hàn Quốc phục hồi bắt đầu vào thập niên 70, quanh Dasolsa. Sản xuất trà xanh thương mại tại Hàn Quốc cũng chỉ bắt đầu vào những năm 70, và vẫn ở mức 20% của Đài Loan và 3.5% của Nhật Bản năm 2012.
Ngày nay trà xanh không được ưa chuộng phổ biến như cà phê hay các loại trà truyền thống khác của Hàn Quốc. Mức tiêu thụ trà xanh bình quân đầu người hàng năm tại Hàn Quốc năm 2016 là 0,16 kg (0,35 lb), so với cà phê là 3,9 kg (8,6 lb).
Tuy nhiên gần đây, khi thị trường cà phê đạt đến một điểm bão hòa, sản lượng tiêu thụ trà của Hàn Quốc đã tăng gấp đôi trong giai đoạn 2010‒2014, khi nhập khẩu trà trong các năm từ 2009-2015, mặc dù mức thuế suất rất ca (513.6% với trà xanh, so với 40% trà đen, 8% cho cà phê đã chế biến/rang và 2% với hạt cà phê thô).
Trà xanh Hàn Quốc có thể được phân thành nhiều loại dựa trên một vào yếu tố khác nhau. Phổ biến nhất là dựa vào độ xanh tươi, hoặc thời điểm thu hoạch lá trong năm (và cũng do kích cỡ lá trà).
Lợi ích sức khỏe

Trà xanh thông thường chứa 99,9% nước, cung cấp 1 kcal cho mỗi khẩu phần 100 mL, không có hàm lượng chất dinh dưỡng đáng kể (bảng) và chứa các chất phytochemical như polyphenol và caffeine.
Nhiều tuyên bố về lợi ích sức khỏe của trà xanh đã được đưa ra, nhưng nghiên cứu lâm sàng trên người không tìm thấy bằng chứng xác thực về lợi ích.
Vào năm 2011, một hội đồng các nhà khoa học đã công bố một báo cáo về những tuyên bố về tác dụng đối với sức khỏe theo yêu cầu của Ủy ban Châu Âu: nhìn chung họ nhận thấy rằng những tuyên bố đưa ra cho trà xanh không được chứng minh bởi đầy đủ bằng chứng khoa học. Mặc dù trà xanh có thể tăng cường sự tỉnh táo do hàm lượng caffeine trong trà, nhưng chỉ có bằng chứng yếu ớt, không thể thuyết phục được rằng việc uống trà xanh thường xuyên ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư hoặc bệnh tim mạch, và không có bằng chứng cho thấy nó có lợi cho giảm cân.
Sử dụng trà xanh như một sản phẩm bổ sung cho sức khỏe có liên quan đến việc cải thiện một chút chất lượng cuộc sống tổng thể.
Một đánh giá năm 2020 của Cochrane Collaboration đã liệt kê một số tác dụng ngoại ý tiềm ẩn bao gồm rối loạn tiêu hóa, nồng độ men gan cao hơn và hiếm gặp hơn là mất ngủ, tăng huyết áp và phản ứng da.
Lợi ích sức khỏe > Ung thư

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng không có bằng chứng tốt cho thấy trà xanh giúp ngăn ngừa hoặc điều trị ung thư ở người.
Mối liên hệ giữa việc tiêu thụ trà xanh và nguy cơ mắc một số bệnh ung thư như ung thư dạ dày và ung thư da không phải khối u ác tính là không rõ ràng do bằng chứng không nhất quán hoặc không đầy đủ.
Trà xanh cản trở thuốc hóa trị bortezomib (Velcade) và các chất ức chế proteasome dựa trên axit boronic khác, và những người dùng những loại thuốc này nên tránh.
Lợi ích sức khỏe > Bệnh lý tim mạch

Các nghiên cứu quan sát cho thấy có mối tương quan nhỏ giữa việc tiêu thụ trà xanh hàng ngày và giảm 5% nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch. Trong một phân tích tổng hợp năm 2015 về các nghiên cứu quan sát như vậy, việc tăng một tách trà xanh mỗi ngày có tương quan với nguy cơ tử vong do các nguyên nhân tim mạch thấp hơn một chút. Tiêu thụ trà xanh có thể tương quan với việc giảm nguy cơ đột quỵ.
Các phân tích tổng hợp của các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy rằng uống trà xanh trong 3-6 tháng có thể làm giảm một lượng nhỏ (khoảng 2–3 mm Hg mỗi người) trong huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương.
Một đánh giá hệ thống riêng biệt và phân tích tổng hợp các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng cho thấy rằng tiêu thụ 5-6 tách trà xanh mỗi ngày có liên quan đến việc giảm nhẹ huyết áp tâm thu (2 mmHg) nhưng không dẫn đến sự khác biệt đáng kể về huyết áp tâm trương.