Chữ Khmer
Nguyên âm không độc lập

Hầu hết các nguyên âm tiếng Khmer được thể hiện bằng các dấu phụ nguyên âm, có tên gọi tiếng Khmer là ស្រៈនិស្ស័យ srăk nĭssăy hoặc ស្រៈផ្សំ srăk phsâm ("nguyên âm liên kết"). Các dấu phụ này không bao giờ đứng một mình mà phải được viết cùng với một phụ âm hoặc tổ hợp phụ âm. Mặc dù có một số nguyên âm khi viết thì sẽ nằm về phía bên trái, bên trên hay bên dưới của phụ âm, phụ âm luôn được phát âm trước nguyên âm.
Đại đa số các dấu phụ nguyên âm mang hai nguyên âm, nguyên âm nào được phát âm sẽ phụ thuộc vào nguyên âm mặc định của phụ âm nơi dấu phụ nguyên âm được gắn vào. Nguyên âm cũng có thể bị phát âm khác đi khi nằm trong âm tiết không được nhấn trọng âm hoặc khi bị một dấu phụ khác làm cho ngắn lại. Khi nguyên âm không độc lập không xuất hiện, nguyên âm mặc định của phụ âm sẽ được phát âm.
Các âm tắc, âm xát được ưu tiên hơn các âm vang khi xác định nguyên âm mặc định của một tổ hợp phụ âm, từ đó quy định nguyên âm của dấu phụ nguyên âm được gắn vào nó. Trong một tổ hợp phụ âm với một vài âm thuộc ba nhóm phụ âm trên, nguyên âm không độc lập được gắn vào tổ hợp này sẽ được quy định bởi phụ âm ưu tiên có trong tổ hợp, bất kể phụ âm ấy có nằm ở vị trí nào trong tổ hợp phụ âm. Khi cả hai phụ âm trong tổ hợp đều là phụ âm ưu tiên, nguyên âm mặc định của nó sẽ được quy định bởi phụ âm gửi chân sau cùng của tổ hợp.
Nguyên âm mặc định của một phụ âm không ưu tiên (ហ hâ trong một số trường hợp) cũng có thể được quy định bởi phụ âm ưu tiên đứng liền trước nó trong cùng một từ, kể cả khi giữa hai phụ âm ấy có một nguyên âm. Tuy nhiên trong một số từ (đặc biệt là những từ có nhiều hơn hai âm tiết) thì quy tắc này không hiện diện.
Các nguyên âm không độc lập được liệt kê dưới đây được viết dưới dạng truyền thống (với phụ âm giả là một hình tròn nét đứt) và dưới dạng viết kèm với một phụ âm giọng a là អ 'â. Các giá trị trong mục giá trị IPA bao gồm nhiều đại diện từ các phương ngữ ở vùng đồng bằng miền Tây Bắc và miền Trung Campuchia, đặc biệt là ở khu vực Battambang – nguyên mẫu của giọng Khmer tiêu chuẩn. Cách phát âm các nguyên âm là rất đa dạng khi nói về mặt phương ngữ, ví dụ như trong phương ngữ Khmer Bắc thì các nguyên âm kép được phát âm không quá khác nhau hay trong phương ngữ Khmer Tây thì vẫn tồn tại sự tương phản giữa nguyên âm giọng thở và nguyên âm giọng ngực.
| Phụ âm không độc lập | Ví dụ | IPA> Nhóm giọng a | IPA> Nhóm giọng o | Vụ Địa lý> Nhóm giọng a | Vụ Địa lý> Nhóm giọng o | UNGEGN> Nhóm giọng a | UNGEGN> Nhóm giọng o | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| (không có) | អ | [ɑː], [ɒː] trong một số ngôn ngữ | [ɔː] | a | o | â | ô | Xem Biến đổi bằng dấu phụ và Phụ âm không có dấu phụ nguyên âm. |
| ា | អា | [aː] | [iːə] | a | ea | a | éa | Xem Biến đổi bằng dấu phụ. អ៊ា (អា phát âm khác ៀ đôi chút. (អ៊ា ~ [iːə] so với ៀ ~ [iə]) |
| ិ | អិ | [ə], [e] | [ɨ], [i] | e | i | ĕ | ĭ | Dấu phụ này được phát âm là [e]/[i] trong các âm tiết không có phụ âm cuối (âm tiết được nhấn trọng âm thì sẽ kết thúc bằng âm tắc thanh hầu [ʔ] khi không có phụ âm cuối; một số từ tuy có dấu phụ ិ nhưng nguyên âm lại không được phát âm, và trong một số từ với dấu phụ ិ không nằm ở vị trí cuối từ thì nó được phát âm là [əj]). Khi được gắn với phụ âm giọng o, dấu phụ ិ kết hợp với phụ âm យ yô để tạo ra âm [iː]. (Xem Biến đổi bằng dấu phụ.) |
| ី | អី | [əj] | [iː] | ei | i | ei | i |  |
| ឹ | អឹ | [ə] | [ɨ] | oe | ue | œ̆ | œ̆ |  |
| ឺ | អឺ | [əɨ] | [ɨː] | eu | ueu | œ | œ |  |
| ុ | អុ | [o] | [u] | o | u | ŏ | ŭ | Xem Biến đổi bằng dấu phụ. Trong một âm tiết có nhấn trọng âm và không có phụ âm ở vị trí cuối, nguyên âm này được kết thúc bằng âm tắc thanh hầu [ʔ] hoặc bằng phụ âm cuối [k] trong từ តុ tŏk ("cái bàn"). Tuy nhiên phụ âm này không được phát âm khi đứng ở vị trí cuối của một vài từ. |
| ូ | អូ | [ou] | [uː] | ou | u | o | u | Phát âm là [əw]/[ɨw] khi đứng trước phụ âm cuối វ vô. |
| ួ | អួ | [uə] | [uə] | uo | uo | uŏ | uŏ |  |
| ើ | អើ | [aə] | [əː] | aeu | eu | aeu | eu | Xem Biến đổi bằng dấu phụ. |
| ឿ | អឿ | [ɨə] | [ɨə] | oea | oea | œă | œă |  |
| ៀ | អៀ | [iə] | [iə] | ie | ie | iĕ | iĕ |  |
| េ | អេ | [ei] | [eː] | e | e | é | é | Phát âm là [ə]/[ɨ] trước các âm ngạc cứng (đối với phụ âm giọng a thì phát âm là [a] trước phụ âm cuối [c] trong một số từ). Phát âm là [ae]/[ɛː] trong một số từ. Xem Biến đổi bằng dấu phụ. |
| ែ | អែ | [ae] | [ɛː] | ae | eae | ê | ê | Xem Biến đổi bằng dấu phụ. |
| ៃ | អៃ | [aj] | [ɨj] | ai | ey | ai | ey |  |
| ោ | អោ | [ao] | [oː] | ao | ou | aô | oŭ | Xem Biến đổi bằng dấu phụ. |
| ៅ | អៅ | [aw] | [ɨw] | au | ov | au | ŏu |  |