stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nanh
Đại cương

Thông thường, ở các loài thú, nhất là các loài thú trong bộ ăn thịt thì chiếc nanh được gắn vào hàm trên phía trước và mọc thành một cặp có độ dài đều nhau và có độ cong nhất định với đỉnh nanh nhọn, nhưng một số loài chiếc nanh có thể mọc ngược như lợn lừng và được gọi là nanh sừng, hay nanh khoằm hoặc các loài côn trùng cặp nanh thường bố trí theo chiều ngang giống như những chiếc nanh càng. Một số loài mèo có nanh dài bất thường và được gọi là răng kiếm hay răng đao như hổ răng kiếm (simodon) hay một số loài như hải tượng, báo biển có cặp nanh dài lòi ra ngoài. Một số loài hươu ăn cỏ cũng có những chiếc nanh này chẳng hạn như hươu xạ Kasermia hay còn gọi là hươu ma cà rồng.
Một chiếc nanh kết hợp với hàm răng (răng nanh và răng hàm, răng cửa) cộng với lực cắn mạnh sẽ một vũ khí mang tính chí mạng trong đấu tranh sinh tồn. Những chiến nanh sẽ có tác dụng cắm ngập vào các đối tượng (con mồi, nạn nhân, đối thủ, kẻ thù) có thể cắt đứt mạch máu, cắt đứt tủy sống, làm tổn thương xương sống gây tê liệt hệ thần kinh hoặc làm lủng sọ, nát sọ gây ảnh hưởng đến não bộ và gây tổn thương não bộ nghiêm trọng. Nanh có thể kết hợp với răng nanh và lực cắn tạo thành một phát ngoạm tạo thành bộ gọng kìm siết làm nghẹt thở con mồi hoặc cắn ngập xương (như một số loài mèo lớn: hổ, sư tử, báo đốm Mỹ) hoặc cấu xé con mồi (cú cắt kéo) tạo thành cú đớp hoặc cú táp rách da, xẻ thịt gây mất máu dẫn đến chết (chẳng hạn như loài sói) hoặc những cú đâm ngập sâu (như loài sư tử biển) hoặc những cú húc, ủi mạnh vào mạn sườn của loài lợn lòi.
Ở các loài rắn, chiếc nanh còn là phương tiện quan trọng để bơm, tiêm nọc độc vào con mồi, nanh của các loài rắn độc thường rỗng và có rãnh nhỏ (răng rỗng hay răng có khía ở hàm trên) để nọc độc từ tuyến độc truyền vào con mồi thông qua vết cắn. Các loài côn trùng như kiến, nhện, bọ cạp… có chiếc nanh phát triển như đôi gọng kìm để móc, kẹp vào đối tượng gây đau đớn. Một số loài cá đã phát triển một chiếc nanh sắc nhọn để cắn xé điên cuồng con mồi. Các loài nhện cũng tương tự khi một số con nhện kết hợp việc cắn, giữ với việc truyền độc tố vào con mồi, tương tự vậy là các loài kiến với cú cắn từ đôi càng khỏe gây bỏng rát đau nhói.
Chiếc nanh là biểu tượng của sức mạnh và vũ khí sát thương của nhiều loài động vật, chiếc nanh kết hợp với bộ móng vuốt (để cào, tát, móc) được gọi là nanh vuốt chỉ về vũ khí quan trọng. Chiếc răng nanh kết hợp với bộ hàm răng nhọn hoắt cộng với vẽ mặt biểu cảm khi giận dữ và tiếng gầm rống, phì, huýt là những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm được gửi đến đối phương và làm đối phương khiếp sợ. Nhiều loài động vật thường khoe răng nanh để chứng tỏ sức mạnh mà không cần phải giao chiến. Người ta cũng thường sưu tầm những chiếc nanh thường là nanh hổ, nanh sói và nanh lợn rừng để đeo với ý niệm về sức mạnh cũng như những niềm tin có thể trừ tà ma, làm cho các loài vật phải khiếp sợ. Trong hình tượng văn học, chiếc nanh là biểu tượng của ma cà rồng chuyên hút máu người.
Một số loại nanh > Nanh sói

Khác với nanh của họ mèo là dài, chắc và mập thì cặp nanh sói được đặc trưng bởi mấu dẹt, nhọn và sắc như dao cạo, dùng để xét con mồi, gây mất máu. Khi tấn công, một miếng cắn của nó đủ sức làm vỡ xương đối thủ, đôi hàm sắc nhọn này đôi lúc cũng dùng để ăn hoa quả như táo, lê. Khi săn các loài thú lớn, như nai sừng tấm, chó sói thường tập trung cắn vào chân sau của con vật. Khi con mồi ngã xuống vừa tầm, chó sói sẽ cắn một cú chí mạng vào cổ họng cắt đứt động mạch chủ và dây thần kinh, khiến cho con vật chết nhanh chóng. Một con sói có kích thước nhỏ cũng dễ dàng đánh bại một con chó nhà cỡ lớn nhờ hàm răng sắc nhọn và những cú cắn chết người vào vùng cổ.
Hàm răng của sói lửa có thể nói là sắc hơn cả dao cạo, xé đứt cả da trâu, da bò Khi đã khép vòng vây, hàm răng trắng ởn của sói lửa lúc này hơn cả dao cạo, xé đứt cả da trâu, da bò. Đối với các con vật lớn như trâu, bò thì chúng dùng chiến thuật quây quanh và cứ vờn rồi đớp thịt ở mông, ở đùi khiến những con trâu, bò con nào cũng bị mất một mảng thịt ở mông, máu chảy nhoe nhoét, vung vãi khắp nơi đến khi nào trâu, bò mất máu nhiều, kiệt sức và gục xuống. Hễ cứ cắn chết trâu bò thì chúng cắn thủng mông, ăn hết thịt mông, sau đó moi hết lòng phèo để ăn, rồi bỏ dở để tấn công con khác, chúng xâu xé, móc mông lôi ruột rồi xé thịt đùi ra ăn. Lối tấn công của sói đỏ rất quen thuộc, chúng quật ngã rồi xé đít con mồi lôi bộ lòng nóng sốt ra đánh chén trước.
Một số loại nanh > Linh trưởng

Răng nanh loài linh trưởng thường cũng mạnh bằng hoặc hơn của loài thú ăn thịt. Nhưng chúng không liên quan đến phán đoán về chọn lọc giới tính. Nhìn chung răng nanh của con cái và đực khỏe tương đương nhau. Đối với vượn người, răng nanh của con đực có tiếng là dài gấp 4 lần con cái. So sánh răng nanh của loài linh trưởng đực và cái thì nếu răng nanh của con đực mạnh hơn của con cái thì điều đó có nghĩa là có sự chọn lọc giới tính đối với sức mạnh và răng thực sự được dùng làm vũ khí. Răng nanh của con cái ngắn hơn, mà những vật ngắn và to thì khó gãy vỡ hơn. Nếu răng nanh dài, mỏng của con đực cũng mạnh hoặc mạnh hơn của con cái, điều đó cũng cho thấy chúng có thể được dùng để chiến đấu.
Khỉ đột có hàm răng khỏe với lực cắn được ghi nhận lên tới 590 kg/cm2 So sánh kích cỡ, hình dạng và sức mạnh của răng nanh từ 144 loài linh trưởng có cùng các thông số thuộc 45 loài ăn thịt, kiểm tra mối liên hệ giữa kích cỡ răng nanh linh trưởng với kích cỡ cơ thể và sức mạnh tương ứng của răng. Sự so sánh này có thể giúp trả lời các tính toán về chức năng của răng nanh linh trưởng đực trong quá trình cạnh tranh với con cái. Răng nanh được dùng làm vũ khí hay chỉ để trưng bày. Muốn sử dụng răng của loài ăn thịt vì loài ăn thịt sử dụng răng nanh để giết con mồi. Nếu răng nanh của linh trưởng yếu đến mức không làm vũ khí được, thì rõ ràng chúng chỉ để làm cảnh.
Loài linh trưởng nói chung có răng khỏe, các nhà nghiên cứu đưa ra 2 lời giải thích khả dĩ. Có thể là tất cả con linh trưởng đực có răng khỏe vì thành công sinh sản của chúng bị đe dọa khi răng nanh bị gãy. Hoặc có thể là răng khỏe là do cấu tạo di truyền. Hominid (vượn nhân hình), giữ lại tính lưỡng hình giới tính trọng lượng cơ thể, tức giống đực thường có trọng lượng cơ thể lớn hơn giống cái. Cùng lúc đó, sự khác biệt kích cỡ răng nanh của giống đực và cái bị mất đi. Điều này quay ngược trở lại với vượn nhân hình cổ xưa nhất. Quá trình tiến hóa vượn nhân hình là giảm tính lưỡng hình cỡ răng nanh trong khi vẫn giữ lại lưỡng hình trọng lượng cơ thể.
Khỉ đột gorilla có răng to, ngắn và chắc tương ứng với cơ thể đồ sộ. Để có được tỉ lệ như các loài linh trưởng khác, răng nanh của con gorilla đực sẽ phải dài 25 cm, và các răng ở hàm sẽ trở nên quá rộng so với hàm của nó. Điều này cho thấy có thể có giới hạn đối với răng nanh linh trưởng đơn giản là vì sự gò ép không gian để những răng này khít vào hàm. Sự thay đổi cỡ người có thể ảnh hưởng nhiều mặt khác trong cuộc sống, bao gồm quá trình trao đổi chất, tập quán tiêu thụ thức ăn và nguy cơ bị thú săn mồi tấn công. Tuy nhiên, răng nanh lại là một hệ thống đơn giản hơn nhiều.
Một số loại nanh > Hươu xạ

Loài hươu có răng nanh như ma cà rồng được phát hiện ở một khu rừng hẻo lánh của Afghanistan, đánh dấu lần đầu tiên xuất hiện trở lại sau gần 60 năm. Hươu có răng nanh như ma cà rồng hay còn được gọi là hươu xạ Kashmir. Chỉ cá thể đực mới có răng nanh và chúng thường tận dụng đặc điểm này trong mùa giao phối để tìm bạn tình, chỉ có hươu xạ đực mới có cặp răng nanh giống như cặp ngà mọc chìa ra để hấp dẫn con cái trong mùa giao phối. Bởi sở hữu cặp răng nanh mà loài hươu xạ quý hiếm này khiến người ta liên tưởng tới ma cà rồng. Mặc dù có ngoại hình như ma cà rồng, hươu xạ Kashmir đực sử dụng răng nanh để quyến rũ bạn tình trong mùa sinh sản và chiến đấu với tình địch thay vì hút máu. Thịt hươu là một món ăn quý của người dân địa phương, tuy nhiên chúng chủ yếu bị săn bắt để lấy tuyến xạ hương, Ngoài ra cặp răng nanh của hươu xạ cũng là thứ đáng giá đối với thợ săn
Một số loại nanh > Nanh rắn

Ở rắn cho thấy cách mà những chiếc răng sắc nhọn chết người tiến hóa từ răng thường đồng thời cho phép loài rắn trở thành những kẻ săn mồi dữ dội. Quá trình tiến hóa của răng nanh loài rắn cho thấy cả răng nanh phía trước và phía sau ở các loài rắn có nọc độc đều phát triển từ các mô tạo răng tách biệt ở phía sau miệng, không giống như trường hợp mọc răng của những loài rắn không có nọc hay răng của con người. Con rắn sống trên cây châu Á (Aheatulla prasina) có răng nanh phía sau. Những chiếc răng mở rộng ở trước hàm không phải răng nanh chúng được sử dụng để chộp con mồi ví dụ như những con thằn lằn nhanh nhẹn.
Răng nanh của rắn rất nhọn, các răng mở rộng nằm dọc theo hàm trên ở cả phía trước và phía sau miệng được kết nối với tuyến nọc độc. Chỉ có các loài rắn có nọc, được coi là rắn tiến bộ, có những chiếc răng nanh như thế. Con rắn mang bành phun nọc độc châu Á có răng nanh cố định khá nhỏ nằm phía trước miệng, trong khi con rắn vipe sống trên cây Hageni lại sở hữu bộ năng nhanh dài và di động ở phía trước hàm trên. Trong khi các loài rắn không có nọc như trăn lại chỉ được trang bị với hàm răng bình thường.
Nếu muốn ăn một con mồi cực kì nguy hiểm, ví dụ như một con chuột lớn với hàm răng sắc như dạo cạo thì việc có răng nanh ở trước miệng sẽ đem lại lợi thế nhiều hơn để con rắn có thể đớp nhanh rồi nhả ra thay vì cắn con chuột rồi giữ nó trong miệng mà nhai với nọc độc đã nhiễm vào các mô vì con chuột hoàn toàn có thể cắn lại con rắn. Răng nanh của rắn hang rất linh hoạt, chuyển động độc lập với nhau để giết và đưa con mồi vào miệng. Lượng chất độc của một vết cắn không đủ để làm chết một người trưởng thành. Tuy nhiên, nọc độc của rắn hang ngoài tác động vào thần kinh gây đau đớn, còn gây hoại tử (răng nanh dài nên ngập sâu trong các cơ).
Răng nanh phía trước và phía sau hình thành từ các mô tạo răng tách biệt ở phía sau của hàm trên. Với tất cả các loài rắn có độc nanh phía trước, nhanh trước di chuyển về phía trước trong quá trình phát triển phôi nhờ sự phát triển nhanh chóng của hàm trên của phôi. Còn răng nanh phía sau vẫn giữ nguyên tại nơi chúng hình thành.Quá trình này không giống quá trình phát triển răng ở người và các loài rắn không độc, ví dụ như trăn. Khi ở giai đoạn phôi, tất cả răng của con người ở hàm trên nhú lên từ một mô tạo răng trong khi tất cả các răng hàm dưới phát triển từ mô tạo răng khác.
Các loài rắn có nọc độc, nanh phía trước
Rắn vipe Indonesia hay rắn cây Hageni (Trimeresurus hageni)
Rắn vipe hình thoi hoạt động ban đêm (Causus rhombeatus)
Rắn vipe Malayan (Calloselasma rhodostoma)
Rắn hổ mang bành phun nọc châu Á (Naja siamensis)
Rắn San hô (Aspidelaps lubricus infuscatus)
Các loài rắn có nọc, nhanh phía sau
Rắn ráo (Elaphe obsolete)
Rắn cỏ (Natrix natrix)
Rắn không có nọc độc mà có nanh trước: Trăn nước (Liasis mackloti)
Một số loại nanh > Cá

Cá răng nanh (Anoplogaster) sống ở độ sâu 487,68 m) mặc dù thân rất ngắn (chiều dài tối đa là 15,24 cm), nhưng với cái đầu to, miệng rộng hoác và những chiếc răng nanh dài sắc nhọn, cá răng nanh được xem là một "nhân vật" đáng gờm trong giới sinh vật biển. Cũng bởi vẻ ngoài hung tợn này mà chúng còn có một tên khác là "cá yêu tinh". Cá răng nanh khi nhỏ thường có màu xám sáng nhưng khi trưởng thành chúng lại ngả màu nâu đậm hoặc màu đen. Do nguồn thức ăn khan hiếm, loài cá này tỏ ra khá "dễ nuôi", chúng ăn bất cứ thứ gì chúng kiếm được. Phần lớn lượng thức ăn chúng có được là những mẩu thừa từ tầng nước trên rơi xuống. Người ta thường tìm thấy cá răng câu ở những vùng biển ôn đới hoặc nhiệt đới.
Tục đeo nanh

Tục đeo nanh thú xuất phát từ các bộ tộc xa. Từ xa xưa, nhiều người thợ săn đeo hoặc sở hữu nanh thú rừng để chứng tỏ những chiến tích trong những lần săn bắn. Cũng có nhiều dân tộc dùng nanh vuốt thú này để thờ cúng, cầu mong những lần săn bắn tiếp theo sẽ thu hoạch được nhiều chiến lợi phẩm hơn. Tục đeo nanh vuốt thú rừng xuất phát từ một số người dân tộc thiểu số ở Việt Nam ngày xưa. Họ coi đó là bùa hộ mệnh giúp tránh thú dữ, gặp may mắn trong săn bắn và tôn thêm vẻ uy nghiêm, mạnh mẽ của con người trước thiên nhiên hoang dã. Việc đeo hay sở hữu nanh thú rừng chủ yếu xuất phát từ niềm tin tâm linh và tín ngưỡng dân gian.
Tục đeo nanh > Thị trường

Nanh vuốt thú rừng đã biến thành thứ hàng hóa đem lại lợi nhuận, do vậy người mua không nên để niềm tin bị người khác lợi dụng, lừa gạt bán các mặt hàng này với giá rất cao. Dù chẳng ai có thể chứng minh công dụng thần hiệu của những chiếc nanh thú rừng, nhưng vẫn có những người sẵn sàng chi phí tiền để được sở hữu một chiếc nanh. Đã có sự phát hiện lô hàng chứa số lượng lớn nanh vuốt sư tử, báo có nguồn gốc từ châu Phi cho thấy nhu cầu về mặt hàng này. Vụ nhập lậu 117 chiếc răng và móng của sư tử châu Phi, răng nanh và răng hàm dính trong xương của báo Bắc Mỹ. Được biết, đây là vụ nhập lậu mặt hàng này vào dạng lớn nhất mà cơ quan chức năng phát hiện được.
Hiện nay, có rất nhiều món đồ trang sức được làm từ nanh vuốt thú dữ được trào bán tràn lan trên thị trường. Không khó khăn gì tìm mua được một chiếc nanh hổ, nanh lợn rừng, nanh gấu, móng gấu. Giá cả của từng món đồ hết sức phong phú, từ vài trăm nghìn đến tiền triệu. Nanh gấu dài 6 cm-7 cm có giá khoảng 600ngàn/nanh, một bộ móng vuốt của gấu thường tròn và cong nhọn phần đầu, giá của chúng cũng rơi vào tiền triệu, nanh hổ dài khoảng 5 cm-8 cm được bán với giá vài triệu đến chục triệu đồng, tùy theo hình dáng, chất lượng của từng món hàng. Đối với những món hàng "độc" được dát vàng, dát bạc và yểm bùa được bán với giá tiền trăm triệu hay tiền tỷ.
Những người chơi nanh vuốt thường có sự hiểu biết nhất định về đặc tính của nanh. Nếu không biết cách bảo vệ sẽ mau chóng làm nanh bị hỏng. Giá nanh vuốt thú rừng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như màu sắc, hình dáng, phần trăm đặc ruột Trong các loại nanh của mãnh thú trong rừng sâu thì nanh heo rừng đang được mua bán phổ biến nhất. Dân gian truyền tụng, nanh heo rừng khi đeo trên người sẽ giúp chủ nhân thâu tóm thời vận, may mắn, thịnh vượng, tránh được tà ma, bệnh tật, loại nanh này dễ kiếm nên đa phần là hàng thật chứ không bị làm giả như nanh cọp, nanh beo Cùng với đó trở thành xu hướng để các tay thương gia giàu có kinh doanh món hàng có lợi nhuận béo bở này Các loại răng báo thường có giá mềm hơn răng hổ hay nanh lợn rừng.
Nanh gấu dài 6 cm giá 450.000 đồng, 7 cm giá 550.000đồng, 7,5 cm giá 600.000đồng. Một số loại nanh beo (trông giống con báo hoa, nhưng nhỏ hơn) dài chừng 5 cm, chỉ to bằng ngón tay út cũng được bán với giá tiền triệu. Với những khách sành chơi và muốn sở hữu một số sản phẩm có độ tinh tế cao, ví dụ nanh lợn rừng già, uốn thành hình tròn thì đó là nanh lợn có tuổi thọ vài chục năm nên có thể hét giá lên cả trăm triệu đồng. Chế tác những chiếc nanh này thành những đồ trang sức độc đáo như bọc bạc, chạm khắc hình phật, rồng, dát bạc uốn lượn thành hình con rồng để tăng vẻ sang trọng. Chính vì những chi tiết tinh tế này mà những chiếc nanh heo rừng đã nâng tầm giá trị hơn hẳn những chiếc thô.
Naxioides hirtus

| Naxioides hirtus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Phân ngành:: Crustacea
Lớp:: Malacostraca
Bộ:: Decapoda
Phân thứ bộ:: Brachyura
Họ:: Epialtidae
Chi:: Naxioides
Loài:: N. hirtus
Danh pháp hai phần
Naxioides hirtus A. Milne-Edwards, 1865

Đối với các định nghĩa khác, xem Cua nhện.
Naxioides hirtus, còn gọi là cua nhện, là một loài cua trong họ Epialtidae.
Horsfieldia amplomontana

| Horsfieldia amplomontana> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Magnoliids
Bộ (ordo): Magnoliales
Họ (familia): Myristicaceae
Chi (genus): Horsfieldia
Loài (species): H. amplomontana
Danh pháp hai phần
Horsfieldia amplomontana W.J.de Wilde 
Horsfieldia amplomontana là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.
Chú thích

↑  Assessors: World Conservation Monitoring Centre (1998). “Horsfieldia amplomontana in IUCN 2012”. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.1. International Union for Conservation of Nature and Natural Resources. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2012.[liên kết hỏng]
↑  Gardens' Bulletin Singapore. 39(1): 34. 1986. “Plant Name Details for Horsfieldia amplomontana”. IPNI. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2012. Distribution: Borneo (Sabah).
Xã Lincoln, Quận Osceola, Michigan

| Xã Lincoln Lincoln Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí quận Osceola trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ
Xã Lincoln
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Michigan
Quận: Quận Osceola
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.500
Múi giờ: CST (UTC-5)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-4)
Xã Lincoln (tiếng Anh: Lincoln Township) là một xã thuộc quận Osceola, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.500 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.
Hyas (chi cua nhện)

| Hyas |
| --- | --- |

Hyas coarctatus

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Phân ngành:: Crustacea
Lớp:: Malacostraca
Bộ:: Decapoda
Phân thứ bộ:: Brachyura
Họ:: Oregoniidae
Chi:: Hyas Leach, 1814

Loài điển hình
Cancer araneus Linnaeus, 1758
Hyas, một chi cua nhện, bao hàm loài cua nhện khổng lồ (Hyas araneus) sinh sống tại Đại Tây Dương và biển Bắc. Chi này có 5 loài còn tồn tại.
Hyas alutaceus Brandt, 1851
Hyas araneus (Linnaeus, 1758)
Hyas coarctatus Leach, 1815
Hyas lyratus Dana, 1851
Hyas ursinus Rathbun, 1924
Chú thích

↑  WoRMS (2021). “Hyas Leach, 1814 [in Leach, 1813-1815]”. Cơ sở dữ liệu sinh vật biển.
↑  Peter K. L. Ng, Danièle Guinot & Peter J. F. Davie (2008). “Systema Brachyurorum: Part I. An annotated checklist of extant Brachyuran crabs of the world” (PDF). Raffles Bulletin of Zoology. 17: 1–286. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 6 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2012.
Hồng Hà, thành phố Yên Bái

Đối với các định nghĩa khác, xem Hồng Hà.
Hồng Hà là một phường thuộc thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái, Việt Nam.
Địa lý

Phường Hồng Hà nằm ở bờ bắc sông Hồng có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Nguyễn Thái Học
Phía tây giáp phường Hợp Minh và xã Âu Lâu
Phía nam giáp phường Hợp Minh và xã Giới Phiên
Phía bắc giáp phường Nam Cường và xã Tuy Lộc.
Phường Hồng Hà có diện tích 2,51 km², dân số năm 2022 là 16.691 người, mật độ dân số đạt 6.649 người/km².
Lịch sử

Sau năm 1975, Hồng Hà là một phường thuộc thị xã Yên Bái.
Ngày 6 tháng 6 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 101-HĐBT về việc thành lập phường Nguyễn Phúc trên cơ sở 30 tổ dân phố (từ tổ 1 đến tổ 30) và 7.020 nhân khẩu của phường Hồng Hà (phường được đặt theo tên của nhà cách mạng Nguyễn Văn Phúc (1903–1946)).
Phường Hồng Hà có 41 tổ dân phố (từ tổ 1 đến tổ 41) và 9.270 nhân khẩu.
Ngày 11 tháng 1 năm 2002, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 05/2002/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Yên Bái thuộc tỉnh Yên Bái. Phường Hồng Hà và phường Nguyễn Phúc trực thuộc thành phố Yên Bái.
Ngày 24 tháng 10 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1239/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Yên Bái giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2024). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 1,42 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 7.633 người của phường Nguyễn Phúc vào phường Hồng Hà.
Phường Hồng Hà có 2,51 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 16.691 người.
Chú thích

1 2  Quyết định số 101-HĐBT năm 1988 về việc phân vạch địa giới hành chính một số xã, phường của huyện Trấn Yên và thị xã Yên Bái thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn
1 2 3 4  “Nghị quyết số 1239/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Yên Bái giai đoạn 2023 – 2025”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 24 tháng 10 năm 2024. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2024.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  Nghị định số 05/2002/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Yên Bái thuộc tỉnh Yên Bái
Pleopeltis lagunensis

| Pleopeltis lagunensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Pleopeltis
Loài (species): P. lagunensis
Danh pháp hai phần
Pleopeltis lagunensis Alderw., 1909 
Pleopeltis lagunensis là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Alderw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pleopeltis lagunensis”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Chuẩn tinh đôi

Chuẩn tinh QSO B0957+0561 ngay chính giữa bức ảnh
Chuẩn tinh đôi hay Twin QSO, Double Quasar, SBS 0957+561, TXS 0957+561, Q0957+561 hoặc QSO 0957+561 A/B là tên của một chuẩn tinh được phát hiện vào năm 1979 và được xác định lần đầu tiên bằng hiện tượng thấu kính hấp dẫn. Nó xuất hiện với hai hình ảnh, đó là kết quả của hiện tượng thấu kính hấp dẫn gây ra bởi thiên hà YGKOW G1. Thiên hà này nằm giữa điểm nhìn từ chuẩn tinh này và trái đất.
Chuẩn tinh

' ('SBS 0957+561 A) và QSO 0957+561 B (SBS 0957+561 B) là 2 thành phần tạo nên bức ảnh chuẩn tinh đôi, điều này có nghĩa là có một sự tập trung khối lượng giữa trái đất và chuẩn tinh này khiến cho ánh sáng bị bẻ cong và để lại 2 hình ảnh của chuẩn tinh trên bầu trời. Đó là hệ quả của việc bẻ cong không-thời gian. Chuẩn tinh thì có giá trị dịch chuyển đỏ (redshift) z = 1,41 (khoảng cách là 8,7 tỉ năm ánh sáng), trong khi thiên hà YGKOW G1 lại có giá trị dịch chuyển đỏ là z = 0.355 (khoảng cách là 3,7 tỉ năm ánh sáng). Kích thước biểu kiến của thiên hà này là 0,42x0,22 phút cung còn chuẩn tinh thì nằm ở vị trí 10 phút cung tại phía bắc của NGC 3079 trong chòm sao Đại Hùng. Sở dữ liệu NASA/IPAC Extragalactic và SIMBAD đã liệt kê nhiều tên khác cho thiên thể này.
Bức ảnh của chuẩn tinh đôi này thì cách ra 6 giây cung, và nó có cấp sao biểu kiến là 17. QSO 0957+561 A thì có cấp sao biểu kiến là 16,7, còn QSO 0957+561 B thì có cấp sao biểu kiến là 16,5. Sự chênh lệch hình ảnh của 2 thành phần này là cách nhau 417 ± 3 ngày. Nguyên nhân là do khoảng cách của nó.
Dữ liệu hiện tại

Theo như quan sát, đây là chuẩn tinh nằm trong chòm sao Đại Hùng và dưới đây là một số dữ liệu khác:
Xích kinh 10h 01m 20.99s
Độ nghiêng +55° 53′ 56.5″
Dịch chuyển đỏ (Redshift) 1.413
Khoảng cách 8,700,000,000 tỉ năm ánh sáng (2,4 tỉ parsec)
Cấp sao biểu kiến 16,7
Bên cạnh đó, thiên hà YGKOW G1 là một thiên hà elip khổng lồ nằm trong một cụm thiên hà cũng tạo ra ảnh hưởng lên hiện tượng thấu kính trọng lực ở thiên hà này.
Hoang mạc

Sa mạc Sahara tại Algérie
Sa mạc Gobi, chụp từ vệ tinh
Ốc đảo tại Texas, Hoa Kỳ
Một cảnh sa mạc Sahara
Hoang mạc là vùng có lượng mưa rất ít, ít hơn lượng cần thiết để hầu hết các loại thực vật sinh trưởng, là vùng đại diện cho những khu vực có khí hậu "nhiệt đới lục địa" khô. Hoang mạc được xác định là những khu vực có lượng mưa ít hơn 200 mm/năm (10 in/năm), do vậy nước ở hoang mạc rất hiếm, thường không có sông và suối, hiếm hoi vì có rất ít loại động vật và thực vật có thể thích nghi với môi trường khắc nghiệt này, chỉ có ít những cây bộ gai, họ xương rồng sống được điều kiện khô cằn ít nước. Hiện nay có khoảng 1/3 diện tích đất liền trên Trái Đất là các hoang mạc.
Sa mạc thường dùng để chỉ những hoang mạc cát. Trong các văn bản tiếng Việt dịch từ tiếng Anh đôi khi nhầm lẫn giữa khái niệm "hoang mạc" nói chung và "sa mạc", bởi trong tiếng Anh không tồn tại từ ngữ cụ thể chỉ "sa mạc" mà chỉ có "desert" dùng để chỉ "hoang mạc", ví dụ như Nam Cực đôi khi bị hiểu lầm là sa mạc. Ở một số sa mạc nóng, khí hậu thường nóng có thể tới 58°C như ở sa mạc México, Turfan (Tân Cương) nhiệt độ ban ngày mùa hạ lên tới 82,3 °C, có nơi lại lạnh đến -45 °C như ở sa mạc Gobi thuộc Châu Á. Ở vùng sa mạc Sinai, biên độ nhiệt độ chênh lệch giữa ngày và đêm có thể đến hơn 80 °C, đất đai cằn cỗi. Sa mạc thường có lượng bức xạ mặt trời lớn, nhiều cát và gió nóng luôn thổi mạnh tạo ra rất nhiều trận bão cát. Người ta thường dùng lạc đà làm phương tiện di chuyển trong sa mạc.
Tiếng Việt vào cuối thế kỷ 19 còn dùng danh từ đại hạn hải (大旱海) để chỉ sa mạc.