Chủ nghĩa tư bản nhà nước
Các hình thức hiện tại trong thế kỷ 21 > Trung Quốc

Nhiều nhà phân tích khẳng định rằng Trung Quốc là một trong những ví dụ điển hình của chủ nghĩa tư bản nhà nước trong thế kỷ 21. Trong cuốn sách: Sự kết thúc của thị trường tự do: Ai thắng trong cuộc chiến tranh giữa các quốc gia và các tập đoàn, nhà khoa học chính trị Ian Bremmer mô tả Trung Quốc là động lực chính cho sự gia tăng chủ nghĩa tư bản nhà nước như một thách thức đối với nền kinh tế thị trường tự do, trong hậu quả của cuộc Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008. Bremmer rút ra một định nghĩa rộng về chủ nghĩa tư bản nhà nước như sau:
Trong hệ thống này, các chính phủ sử dụng nhiều loại công ty nhà nước khác nhau để quản lý việc khai thác tài nguyên mà họ coi là đồ trang sức vương miện của nhà nước và tạo ra và duy trì số lượng lớn công việc. Họ sử dụng các công ty tư nhân được lựa chọn để thống trị một số lĩnh vực kinh tế nhất định. Họ sử dụng cái gọi là quỹ tài sản có chủ quyền để đầu tư thêm tiền mặt của họ theo cách tối đa hóa lợi nhuận của nhà nước. Trong cả ba trường hợp, tiểu bang đang sử dụng thị trường để tạo ra sự giàu có có thể được chỉ đạo khi các quan chức chính trị thấy phù hợp. Và trong cả ba trường hợp, động cơ cuối cùng không phải là kinh tế (tối đa hóa tăng trưởng) mà là chính trị (tối đa hóa quyền lực của nhà nước và cơ hội sống sót của lãnh đạo). Đây là một hình thức của chủ nghĩa tư bản, nhưng một trong đó nhà nước đóng vai trò là người chơi kinh tế chiếm ưu thế và sử dụng thị trường chủ yếu cho lợi ích chính trị.
Tiếp nối Bremmer, Aligica và Tarko tiếp tục phát triển lý thuyết cho rằng chủ nghĩa tư bản nhà nước ở các nước như Trung Quốc hiện đại ngày nay và Nga là một ví dụ về một xã hội thuê-tìm kiếm. Họ cho rằng sau khi nhận thức được rằng các hệ thống xã hội chủ nghĩa tập trung không thể cạnh tranh hiệu quả với các nền kinh tế tư bản, trước đây các đảng phái chính trị như Đảng Cộng sản đang cố gắng tạo ra một hình thức hạn chế tự do hóa kinh tế, làm tăng hiệu quả trong khi vẫn cho phép họ duy trì quyền lực và kiểm soát chính trị. Trong bài báo "Bây giờ tất cả chúng ta đều là nước tư bản" (Tiếng Anh: We're All State Capitalists Now"), Nhà sử học người Anh Laurence Tisch, Giáo sư Lịch sử tại Đại học Harvard Niall Ferguson cảnh báo “một sự đơn giản hóa quá đáng để chia thế giới thành các nhà tư bản 'thị trường tư bản' và 'nhà tư bản nhà nước'. Thực tế là hầu hết các nước đều được sắp xếp theo một phổ ý định và mức độ can thiệp của nhà nước trong nền kinh tế thay đổi ". sau đó, Ông ghi chú:
Cuộc thi thực sự của thời đại chúng ta không phải là giữa một nhà nước tư bản Trung Quốc và một nhà tư bản thị trường Mỹ, với châu Âu ở đâu đó ở giữa. Đó là một cuộc thi diễn ra trong cả ba miền vì tất cả chúng ta đều phải vật lộn để đạt được sự cân bằng hợp lý giữa các tổ chức kinh tế tạo ra sự giàu có và các thể chế chính trị điều chỉnh và phân phối lại nó.
Phân tích "mô hình Trung Quốc" của các nhà kinh tế Julan Du và Chenggang Xu thấy rằng hệ thống kinh tế đương đại của Trung Quốc đại diện cho một hệ thống tư bản nhà nước trái ngược với một hệ thống chủ nghĩa xã hội thị trường. Lý do cho sự phân loại này là sự tồn tại của các thị trường tài chính trong hệ thống kinh tế Trung Quốc, không có trong lý luận xã hội chủ nghĩa thị trường và trong các mô hình kinh tế học cổ điển ủng hộ thị trường tự do; và lợi nhuận của nhà nước được các doanh nghiệp giữ lại thay vì được phân phối công bằng giữa dân số trong thu nhập cơ bản / cổ tức xã hội hoặc chương trình tương tự, là những đặc điểm chính trong lý luận xã hội chủ nghĩa thị trường. Họ kết luận rằng Trung Quốc không phải là một hình thức của chủ nghĩa xã hội thị trường cũng như một hình thức chủ nghĩa tư bản ổn định.