stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nomia candida
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Jamga Khandala, Aland

| Jamga Khandala |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Gulbarga
Thành phố/thị trấn: Aland
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Jamga Khandala là một làng thuộc tehsil Aland, huyện Gulbarga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Libanonethes novus

| Libanonethes novus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Trichoniscidae
Chi (genus): Libanonethes
Loài (species): L. novus
Danh pháp hai phần
Libanonethes novus Arcangeli, 1935 
Libanonethes novus là một loài chân đều trong họ Trichoniscidae. Loài này được Arcangeli miêu tả khoa học năm 1935.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Libanonethes novus (Arcangeli, 1935H). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=260961
Nguyễn Thị Tư

| Nguyễn Thị Tư |
| --- | --- |
Sinh: 1937 Xã Vĩnh Hưng (nay là Xã Vĩnh Hưng A, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu), Liên bang Đông Dương.
Mất: 14 tháng 2, 1972(1972-02-14) (34–35 tuổi) Xã Vĩnh Hưng (nay là Xã Vĩnh Hưng A, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu).
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Giao liên
Năm hoạt động: Đầu thập niên 1970
Danh hiệu: Liệt sỹ
Nguyễn Thị Tư là liệt sỹ đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Bà là nguyên mẫu để cố soạn giả cải lương Trọng Nguyễn - nguyên Chủ tịch Hội văn học - Nghệ thuật tỉnh Bạc Liêu (1933 – 2018) viết nên bài vọng cổ "Giọt sữa cuối cùng" năm 1997.
Tiểu sử

Nguyễn Thị Tư sinh năm 1937 trong một gia đình nghèo, đông con.
Ngày 16 tháng 12 năm 1954, Bà Tư đám cưới với ông Lê Văn Dõng (Năm Dõng) - một cán bộ diệt ác ôn nổi tiếng của vùng và có với nhau bốn người con. Cuối năm 1971, bà Tư sinh bé út đặt tên Lê Mỹ Linh.
Những năm 1960 - 1971, xã Vĩnh Hưng là vùng đệm giữa căn cứ cách mạng Mỹ Trinh với Tiểu khu Bạc Liêu chính quyền Việt Nam cộng hòa nên thường xuyên diễn ra những trận càn quét, đánh nhau ác liệt giữa hai bên để tranh đất, giành dân.
Đầu thập niên 1970, anh Năm Dõng đang là xã đội trưởng lãnh đạo du kích xã tiêu diệt nhiều tên ác ôn khét tiếng trong vùng. Sống hợp pháp trong vùng tạm chiếm, chị Tư thay chồng lo cho gia đình, cha mẹ, vừa nuôi con, lập quán hàng buôn bán để nghe ngóng thông tin, bí mật cung cấp thuốc men, lương thực, làm giao liên, bảo vệ an toàn cho cán bộ ra vào vùng tạm chiếm và nuôi giấu cán bộ, du kích dưới hầm bí mật.
Sau khi tìm mọi cách để giết anh Lê Văn Dõng nhưng không thành, cuối cùng địch bày mưu bắt chị Nguyễn Thị Tư để buộc chị khai ra những căn hầm bí mật ở khu căn cứ Mỹ Trinh. Xã ủy Vĩnh Hưng nhận được tin mật báo về ý đồ của bọn chỉ huy tiểu khu Bạc Liêu, cùng lúc đó lại nhận được tin ở xã Minh Diệu bọn chúng đã giết chết vợ của đồng chí Hai Hoàng - thường vụ huyện ủy Vĩnh Lợi, nên chỉ đạo cho chị Tư phải bỏ trốn khỏi xã. Chị Tư gửi ba đứa con lớn cho bà ngoại giữ, còn mình thì ẵm đứa con gái út đi khỏi ấp Trung Hưng I, tá túc nhà bà Hai Đẩu để sáng xuống đò đi ra Láng Tròn lánh nạn.
Khoảng 18 giờ ngày 14 tháng 2 năm 1972, một đại đội bảo an nhận lệnh đi bắt vợ xã đội trưởng Năm Dỏng ập đến sau khi đã lùng sục khắp ấp Trung Hưng I. Không thể thuyết phục được chị Tư chỉ điểm Năm Dỏng và du kích Mỹ Trinh, đám lính bảo an quyết định giết chết chị. Trước khi kẻ thù hành quyết, chị đã xin bồng đứa con gái và vạch áo cho con bú những giọt sữa cuối cùng. Không lâu sau, đám lính giành lấy đứa bé và lôi chị đi cách đó khoảng 100m, bắn chị chết và cắt một vành tai của chị đem về. Khi chị Tư hy sinh, Lê Mỹ Linh khi ấy mới chỉ hơn 10 tháng tuổi.
Bài vọng cổ Giọt sữa cuối cùng

Sau khi biết đến tấm gương hy sinh anh dũng của chị qua lời kể của nhà văn Phan Trung Nghĩa trong lúc đi tìm tài liệu để viết kịch bản cho bộ phim tài liệu Bạc Liêu quê hương tôi dài bốn tập do Hãng phim Giải Phóng thực hiện. Cố soạn giả cải lương Trọng Nguyễn - nguyên Chủ tịch Hội văn học - Nghệ thuật tỉnh Bạc Liêu viết nên bài vọng cổ "Giọt sữa cuối cùng" năm 1997.
Tri ân

Chị được công nhận là liệt sĩ và được qui tập về nghĩa trang liệt sĩ.
Ngày 28 tháng 11 năm 2012, cơ quan thường trú của Đài Tiếng nói Việt Nam tại khu vực Tây Nam Bộ - Đồng bằng sông Cửu Long và hai tỉnh Sóc Trăng, Bạc Liêu khởi công xây nhà tình nghĩa tặng cho Lê Mỹ Linh – con của liệt sĩ Nguyễn Thị Tư tại ấp 12, xã Vĩnh Lợi, huyện Thạnh Trị, Sóc Trăng. Công trình xây nhà là công trình đặc biệt vì có sự đóng góp tích cực của khán thính giả cả nước qua cơ quan thường trú của Đài Tiếng nói Việt Nam tại khu vực Tây Nam Bộ - Đồng bằng sông Cửu Long. Công trình có tổng kinh phí gần 100 triệu đồng.
Ngộ nhận

Tuy sự hy sinh của Nguyễn Thị Tư là có thật nhưng chị không phải là nhân vật trong tấm hình người phụ nữ ngồi cho con bú đăng trên ảnh bìa tạp chí The Daily Telegraph xuất bản ngày 1 tháng 5 năm 1970 do phóng viên chiến trường Larry Burrows chụp như nhiều báo đưa tin. Lý do là vì: Bức hình là của Larry Burrows chụp tại Rạch Kiến, Long An được đăng trên Tạp chí LIFE ngày 13 tháng 1 năm 1967 đã được đóng dấu xác nhận bản quyền. Larry Burrows đã chết cùng sĩ quan, lính Mỹ vào tháng 2 năm 1971 trong vụ trực thăng bị quân Giải phóng miền Nam Việt Nam bắn rơi trong Chiến dịch Lam Sơn 719, còn chị Tư mất năm 1972.
Nonispa carlosbruchi

| Nonispa carlosbruchi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Nonispa
Loài (species): N. carlosbruchi
Danh pháp hai phần
Nonispa carlosbruchi Maulik, 1933 
Nonispa carlosbruchi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1933.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Les (thuật ngữ)

Đối với các định nghĩa khác, xem les (định hướng).
Les là thuật ngữ có tính cục bộ trong tiếng Việt dùng để chỉ chung các nhãn định danh được dùng trên thế giới như lesbian, queer hay đồng tính luyến ái ở nữ giới.
Từ nguyên

Les bắt nguồn từ cách gọi ngắn gọn của từ lesbian trong tiếng Anh, thường đọc như [lét] (IPA: [lɛt˧˥]). Một cách viết khác của thuật ngữ này là S lét. Tương tự như ở Việt Nam, ở Indonesia có thuật ngữ lesbi viết tắt từ lesbian.
Các cấu trúc và chế độ chính quyền > Châu Âu hiện đại

Chủ nghĩa thực dân Pháp đã ảnh hưởng và áp đặt những thay đổi trong các chuẩn mực văn hóa-xã hội Việt Nam, do đó làm sáng tỏ các giá trị giới tính của người Việt Nam thay đổi như thế nào và tại sao theo thời gian. Qua phân tích của mình về những nhân vật không rõ ràng về giới tính sinh học và giới tính xã hội như thái giám và những cậu bé ẻo lả, Proschan lập luận rằng "những người thực dân bị bối rối bởi hệ thống giới tính của Việt Nam", trong đó họ không nhận thức được đặc điểm phân biệt giữa nam và nữ. Đối với người Pháp, người Việt Nam không tuân theo các tư tưởng về giới tính của Châu Âu, và các hành vi như thế nào là tự nhiên, chuẩn mực được quy cho các giới tính tương ứng.
Theo tiêu chuẩn giới tính của Pháp, phụ nữ "có nền nếp và văn minh" được kỳ vọng sẽ ăn mặc bó sát, tạo ra một thân hình đồng hồ cát quyến rũ cho thấy tiềm năng sinh sản cao. Ngược lại, phụ nữ Việt Nam bị cho là thiếu nữ tính vì thân hình quá khổ và hông hẹp. Hơn nữa, họ ăn mặc như đàn ông, đảm nhận "những công việc khó khăn nhất của nam giới", và có hàm răng bị thâm đen do nhai trầu và hút thuốc lá. Nếu so sánh, đàn ông Việt Nam nhìn chung bị coi là ẻo lả và thiếu nam tính. Theo tiêu chuẩn châu Âu, người Việt Nam là những người lạc hậu và không văn minh vì cách thể hiện giới tính ái nam ái nữ không rõ ràng của họ.
Theo chứng minh trong các nghiên cứu lịch sử của Proschan và Tran, văn hóa xã hội, khoa học và sự thuộc địa từ châu Âu đã làm thay đổi cơ bản các chuẩn mực về giới ở Việt Nam. Trước thời thuộc địa Châu Âu, "xã hội Việt Nam không thể hiện định kiến ​​cụ thể đối với những người có xu hướng tính dục và bản dạng giới đa dạng." Trên thực tế, đa nguyên giới tính ở Việt Nam đã được quan sát thấy từ thế kỷ XIV. Vào năm 1476, hai người phụ nữ được cho là đã sống chung và quan hệ tình dục, trong đó một người trong số họ mang thai một cách kỳ lạ. Những người phụ nữ không bị chỉ trích vì mối quan hệ đồng giới của họ.
Theo lập luận của Proschan và Tran, do đó không có gì ngạc nhiên khi "cuộc thảo luận đầu tiên về hành vi đồng tính luyến ái... được xem là một tội lỗi [ở Việt Nam]" đến từ các văn bản thuộc địa Pháp vào cuối thế kỷ XIX. Sự lên án của châu Âu về giới tính và hành vì tình dục 'khác biệt' sau đó đã được các nhà chức trách Việt Nam kế thừa và vẫn tồn tại cho đến ngày nay.
Chú thích và ghi chú

↑  Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE); Khoa Xã hội học, Học viện Báo chí Tuyên truyền. Thông điệp truyền thông về đồng tính luyến ái trên báo in và báo mạng (PDF). Nhà xuất bản Thế giới. tr. 19. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 21 tháng 11 năm 2015. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2017.
↑  Alison J. Murray, "Let Them Take Ecstasy: Class and Jakarta Lesbians," in Female Desires: Same-sex Relations and Transgender Practices Across Cultures, ed. Evelyn Blackwood and Saskia E. Wieringa (New York: Columbia University Press, 1999), 142.
↑  Frank Proschan, "Eunuch Mandarins, Soldats Mamzelles, Effeminate Boys, and Graceless Women: French Colonial Constructions of Vietnamese Genders," GLQ: A Journal of Lesbian and Gay Studies 8, No. 4 (2002): 436.
↑  Proschan, "Eunuch," 442.
↑  Proschan, "Eunuch," 442, 444.
↑  UNDP và USAID, Vietnam, 11. Chi tiết hơn về lịch sử đồng tính ở Việt Nam từ thế kỉ 14, xem UNDP và USAID, Being LGBT in Asia: Vietnam Country Report (Bangkok: UNDP, 2014), 11-15, và Natalie Newton, "Homosexuality and transgenderism in Vietnam," in Routledge Handbook of Sexuality Studies in East Asia, ed. Mark McLelland and Vera Mackie (New York: Routledge, 2014), 255, 264.
↑  UNDP và USAID, Vietnam, 12.
↑  UNDP và USAID, Vietnam, 13.
| x t LGBT ở Việt Nam |
| --- | --- |
 Dòng thời gian  Người chuyển giới 
Luật pháp:  Công nhận các cặp cùng giới  Dự án Luật Chuyển đổi giới tính  Quyền LGBT 
Sự kiện:  Chiến dịch Tôi Đồng Ý  Pride ở Việt Nam 
Tổ chức:  Trung tâm ICS  Viện nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường 
Văn hóa:  Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam  Lô tô  Nhân vật LGBT  Phim  Từ lóng les 
  Thể loại   Cổng thông tin   Dự án   Hình ảnh
Limeux, Cher

| --- | --- |
 Limeux
Limeux

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Centre-Val de Loire
Tỉnh: Cher
Quận: Vierzon
Tổng: Lury-sur-Arnon
Xã (thị) trưởng: Monique Convergne (2001–2008)
Thống kê
Độ cao: 127–149 m (417–489 ft) (bình quân 140 m (460 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 1.317 km2 (508 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 149  (2005)
 - Mật độ: 0/km2 (0/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 18128/ 18120
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Limeux là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.
Dân số

| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2005 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 157 | 163 | 144 | 133 | 158 | 145 | 149 |
Từ năm 1962  Dân số không tính trùng
Lithurgus scabrosus

| Lithurgus scabrosus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Megachilidae
Phân họ (subfamilia): Megachilinae
Tông (tribus): Lithurgini
Chi (genus): Lithurgus
Loài (species): L. scabrosus
Danh pháp hai phần
Lithurgus scabrosus Smith, 1859 
Lithurgus scabrosus là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1859.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Nyctemera virgo

| Nyctemera virgo> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Nyctemera
Loài (species): N. virgo
Danh pháp hai phần
Nyctemera virgo
Nyctemera virgo là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Liparis caillei

| Liparis caillei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Liparis
Loài (species): L. caillei
Danh pháp hai phần
Liparis caillei Finet 
Liparis caillei là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Finet mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Liparis caillei”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Liparis rhodochila

| Liparis rhodochila> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Liparis
Loài (species): L. rhodochila
Danh pháp hai phần
Liparis rhodochila Rolfe 
Liparis rhodochila là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rolfe mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Liparis rhodochila”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Nyctemera zoilides

| Nyctemera zoilides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Nyctemera
Loài (species): N. zoilides
Danh pháp hai phần
Nyctemera zoilides
Nyctemera zoilides là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Liparis revoluta

| Liparis revoluta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Liparis
Loài (species): L. revoluta
Danh pháp hai phần
Liparis revoluta Hook. & Arn., 1832 
Liparis revoluta là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Hook. & Arn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Liparis revoluta”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Lobelia mexicana

| Lobelia mexicana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Campanulaceae
Chi (genus): Lobelia
Loài (species): L. mexicana
Danh pháp hai phần
Lobelia mexicana E.Wimm., 1948 
Lobelia mexicana là loài thực vật có hoa trong họ Hoa chuông. Loài này được E.Wimm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1948.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lobelia mexicana”. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2013.
Nghị định thư Kyōto

|  Tên đầy đủ:  Nghị định thư Kyoto thuộc Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu    |
| --- | --- |
  Các quốc gia phụ lục B với những mục tiêu ràng buộc trong giai đoạn hai   Các quốc gia phụ lục B với những mục tiêu ràng buộc trong giai đoạn một chứ không phải hai   Các quốc gia không thuộc phụ lục B, không có mục tiêu ràng buộc   Các quốc gia phụ lục B với những mục tiêu ràng buộc trong giai đoạn một nhưng đã rút khỏi Nghị định thư   Các bên ký kết Nghị định thư nhưng chưa thông qua   Các quốc gia thành viên LHQ khác và các quan sát viên mà không là thành viên của Nghị định thư
 Kyoto Protocol tại Wikisource
|  Tên đầy đủ:  Bản sửa đổi Doha đối với Nghị định thư Kyoto    |
| --- | --- |
Chấp nhận Bản sửa đổi Doha
 Doha Amendment to the Kyoto Protocol tại Wikisource
Các bên tham gia Kyōto với các mục tiêu giới hạn phát thải khí nhà kính giai đoạn một (2008–12), và phần trăm thay đổi trong lượng phát thải cacbon dioxide từ đốt cháy nhiên liệu của quốc gia đó từ năm 1990 đến 2009.
Bản đồ tổng quan các quốc gia cam kết cắt giảm khí nhà kính trong giai đoạn đầu của Nghị định thư Kyōto (2008–12):

  Các bên thuộc Phụ lục I, đã đồng ý cắt giảm phát thải khí nhà kính xuống dưới mức individual base year 
  Các bên thuộc Phụ lục I, đã đồng ý giữ mức phát thải khí nhà kính tại mức base year
  Các bên nằm ngoài Phụ lục I, không bị ràng buộc bởi việc giữ nguyên mức hoặc các bên thuộc Phụ lục I với mức phát thải cho phép họ vượt mức base year hoặc các quốc gia chưa thông qua Nghị định thư
Nghị định thư Kyōto là một nghị định liên quan đến Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu tầm quốc tế của Liên Hợp Quốc với mục tiêu cắt giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Bản dự thảo được ký kết vào ngày 11 tháng 12 năm 1997 tại Hội nghị các bên tham gia lần thứ ba khi các bên tham gia họp nhóm tại Kyōto, và chính thức có hiệu lực vào ngày 16 tháng 2 năm 2005.
Kể từ tháng 9 năm 2011 đã có khoảng 191 nước ký kết tham gia chương trình này. Trong đó có khoảng 36 nước phát triển (với liên minh châu Âu được tính là một) được yêu cầu phải có hành động giảm thiểu khí thải nhà kính mà họ đã cam kết cụ thể trong nghị trình (lượng khí này chiếm hơn 61,6% của lượng khí của nhóm nước Phụ lục I cần cắt giảm). Nghị định thư cũng được khoảng 137 nước đang phát triển tham gia ký kết trong đó gồm Brasil, Trung Quốc và Ấn Độ nhưng không chịu ràng buộc xa hơn các vấn đề theo dõi diễn biến và báo cáo thường niên về vấn đề khí thải.
Bên cạnh đó cũng còn nhiều tranh cãi xung quanh mức độ hiệu quả của nghị định này giữa các chuyên gia, khoa học gia và những nhà hoạt động môi trường. Một vài nghiên cứu về phí tổn bỏ ra nhằm hậu thuẫn cho sự thành công của nghị định cũng đã được quan tâm tiến hành.
Nội dung chính

Nghị định thư Kyōto là một cam kết được tiến hành dựa trên các nguyên tắc của Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu. Trong đó những quốc gia tham gia ký kết phải chấp nhận việc cắt giảm khí CO2 và năm loại khí gây hiệu ứng nhà kính khác, hoặc có thể tiến hành biện pháp thay thế như mua bán phát thải nếu không muốn đáp ứng yêu cầu đó.
Theo một bài báo về Chương trình biến đổi khí hậu của Liên hiệp quốc thì:
Nghị định thư đại diện cho sự thống nhất giữa các quốc gia công nghiệp trong vấn đề cắt giảm khí thải trên 5,2% so với năm 1990 (lưu ý rằng mức độ cắt giảm theo đó đến năm 2010 phải đạt được thì chỉ tiêu này là khoảng 29%). Mục tiêu hướng đến việc giảm thiểu các loại khí carbon dioxide, methane, nitơ oxide, lưu huỳnh hexaflorua, chlorofluorocarbon và fluorocarbon trong khoảng thời gian 2008-2021. Mức trần đã được quy định cho các nước tham gia cụ thể là 8% mức cắt giảm cho Liên minh châu Âu và 7% cho Hoa Kỳ, 6% với Nhật Bản, 0% với Nga trong khi mức hạn ngạch cho phép tăng của Úc là 8%, và 10% cho Iceland.
Đó là sơ thảo do Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu của Liên hiệp quốc đưa ra - UNFCCC khi được nhất trí trong Hội nghị Thượng đỉnh Trái Đất tại Rio de Janeiro vào 1992. Khi đó chỉ có những nước thuộc Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu mới tham gia ký kết. Sau đó Nghị định thư Kyōto mới được đệ trình trong phiên họp thứ ba của Hội nghị các bên tham gia nằm trong Chương trình khung về vấn đề biến đổi khí hậu được tổ chức vào năm 1997 tại Kyōto, Nhật Bản.
Hầu hết những điều khoản trong Nghị định thư là yêu cầu dành cho các nước công nghiệp phát triển - được liệt vào nhóm Phụ lục I trong UNFCCC, và không có hiệu lực đối với các nguồn khí thải đến từ lãnh vực hàng không và hàng hải thuộc phạm vi quốc tế.
Nghị định thư giờ đây có hiệu lực với hơn 170 quốc gia, chiếm khoảng 60% các nước liên quan đến vấn đề khí thải nhà kính. Tính đến tháng 12 năm 2007, Hoa Kỳ và Kazakhstan là hai nước duy nhất không tiến hành các biện pháp cắt giảm dù có tham gia ký kết nghị định thư. Hiệu lực của bản hiện tại sẽ hết vào năm 2012, để vun đắp thành công cho nghị trình hiện tại, nhiều hội nghị quốc tế với sự tham gia của các bên liên quan đã được tiến hành từ tháng 5 năm 2007.
Mục tiêu chính

Mục tiêu được đặt ra nhằm "Cân bằng lại lượng khí thải trong môi trường ở mức độ có thể ngăn chặn những tác động nguy hiểm cho sự tồn tại và phát triển của con người vốn chịu ảnh hưởng sâu sắc của môi trường".
Theo Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, nhiệt độ toàn cầu sẽ gia tăng từ 1,4°C (2,5°F) đến 5,8°C (10,4°F) từ năm 1990 đến 2100.
Các bên ủng hộ cho cũng nhấn mạnh rằng Nghị định thư Kyōto phải là bước đầu tiên vì các điều kiện để thỏa mãn Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu sẽ được liên tục cân nhắc sửa đổi cho phù hợp nhất để hoàn thành mục tiêu cân bằng khí thải ở mức độ thích hợp cho sự phát triển của con người.
Con đường đi đến hiệu lực của Nghị định thư Kyōto

Các điều khoản trong Nghị định thư đã được đưa ra bàn thảo vào tháng 12 năm 1997 tại thành phố Kyōto, Nhật Bản và được đưa ra ký kết thông qua từ 16 tháng 3 năm 1998 đến 15 tháng 3 năm 1999. Sau đó chính thức có hiệu lực từ ngày 16 tháng 2 năm 2005. Đến tháng 11 năm 2007 đã có 175 nước và đại diện chính phủ các nước tham gia ký kết (chiếm hơn 61,1% lượng khí thải từ các nước thuộc Phụ lục I.
Theo điều khoản 25 của Nghị định thư, thời gian hiệu lực sẽ được tính sau khoảng thời gian 90 ngày kể từ khi Nghị định đã có đủ 55 quốc gia tham gia ký kết và lượng khí thải của các nước này phải chiếm ít nhất 55% lượng carbon dioxide do các nước các nước phát triển tham gia ký kết Kyōto Protocol thải ra vào năm 1990. Điều kiện thứ nhất được thoả mãn vào ngày 23 tháng 5 năm 2002 khi số lượng 55 nước tham gia đạt được với chữ ký của Iceland, trong khi điều kiện thứ hai phải đến ngày 18 tháng 11 năm 2004 mới đạt được với sự tham gia của Nga.
Không lâu sau đó, Nghị định thư Kyōto đã chính thức có hiệu lực cho tất cả các bên tham gia ký kết, đó là ngày 16 tháng 2 năm 2005.
Cùng chung trách nhiệm nhưng chấp nhận khác biệt

Chương trình khung về vấn đề thay đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc đồng ý về sự có mặt của điều khoản trong đó nhấn mạnh về trách nhiệm chung của các nước tham gia nhưng cũng cho phép sự khác biệt của từng nước, theo đó:
Vấn đề khí thải gây hiệu ứng nhà kính đã xuất hiện từ rất lâu và phần nhiều liên quan đến các nước công nghiệp phát triển.
Lượng khí thải tính theo đầu người tại các nước đang phát triển nhìn chung là không cao
Phần khí thải của các nước đang phát triển phải được tăng lên để đáp ứng cho nhu cầu hiện tại của xã hội và để thỏa mãn các nhu cầu phát triển khác.
Nói cách khác, những quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ và các nước đang phát triển khác sẽ không bị ràng buộc bởi những hạn mức trong Nghị định thư Kyōto do không phải là những nhân tố chính tham gia vào thời kì phát triển tiền công nghiệp. Tuy nhiên những nước này vẫn có trách nhiệm chia sẻ những quan điểm chung với các nước khác về trách nhiệm đối với vấn đề cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính.