stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trường Vũ (ca sĩ)
Trình diễn trên sân khấu > Trung tâm Thúy Nga > Chương trình Thúy Nga Music Box

| STT | Tên bài hát | Thể hiện cùng | Chương trình | Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Nhớ Người Yêu (Hoàng Hoa & Thảo Trang) | Như Quỳnh | Thúy Nga Music Box #4 | 2020 |
| 2 | Áo Em Chưa Mặc Một Lần (Hoài Linh) | solo | Thúy Nga Music Box #4 | 2020 |
| 3 | Không Giờ Rồi (Cô Phượng & Vinh Sử) | Như Quỳnh | Thúy Nga Music Box #4 | 2020 |
| 4 | Người Mang Tâm Sự (Như Phy) | solo | Thúy Nga Music Box #4 | 2020 |
| 5 | LK Sao Không Thấy Anh Về & Nén Hương Yêu (Duy Khánh) | Như Quỳnh | Thúy Nga Music Box #4 | 2020 |
| 6 | Vòng Nhẫn Cưới (Vinh Sử) | solo | Thúy Nga Music Box #29 | 2021 |
| 7 | Kể Chuyện Trong Đêm (Hoàng Trang) | Như Quỳnh | Thúy Nga Music Box #29 | 2021 |
| 8 | Người Phụ Tình Tôi (Thái Thịnh) | Như Quỳnh | Thúy Nga Music Box #29 | 2021 |
| 9 | Vùng Lá Me Bay (Anh Việt Thanh) | Như Quỳnh | Thúy Nga Music Box #29 | 2021 |
| 10 | Thị Trấn Về Đêm (Huy Phong) | solo | Thúy Nga Music Box #29 | 2021 |
| 11 | Duyên Kiếp (Lam Phương) | Như Quỳnh | Thúy Nga Music Box #29 | 2021 |
Chú thích

↑  Thùy Linh (ngày 12 tháng 5 năm 2016). “Ca sĩ Trường Vũ: Tôi kiếm đủ sống qua ngày”. Thanh Niên. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020.
1 2  “Trường Vũ về Việt Nam hát sau 30 năm xa quê”. VnExpress. ngày 27 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2020.
↑  N.Hằng (24 tháng 5 năm 2016). “Ca sĩ Trường Vũ về nước làm giám khảo 'Tình Bolero'”. ZingNews.
Hậu Giang (tỉnh cũ)

Đối với tỉnh Hậu Giang hiện nay, xem Hậu Giang.
Hậu Giang là một tỉnh cũ thuộc miền Tây Nam Bộ (Đồng bằng sông Cửu Long), Việt Nam.
Địa lý

Tỉnh Hậu Giang có vị trí địa lý:
Phía Bắc giáp các tỉnh Đồng Tháp và Cửu Long (ranh giới là sông Hậu)
Phía Nam giáp tỉnh Minh Hải
Phía Đông giáp Biển Đông
Phía Tây giáp các tỉnh An Giang và Kiên Giang.
Địa lý > Diện tích và dân số

|  Dân số tỉnh Hậu Giang qua các giai đoạn năm 1979 - 1984 |
| --- | --- | --- | --- |
STT: 
| STT | Năm | Dân số (người) | Diện tích (km²) |
|  1 |  1979 |  2.054.100 |  6.263 |
|  2  |  1981 |  2.274.000 |  6.126 |
|  3  |  1984 |  2.495.200 |  6.126 |
Lịch sử

Tỉnh Hậu Giang cũ được thành lập vào tháng 2 năm 1976 và bị giải thể dựa theo Nghị quyết của Quốc hội vào ngày 26 tháng 12 năm 1991 về việc chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Tỉnh lỵ là thành phố Cần Thơ, đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc tỉnh Hậu Giang.
Theo Nghị định số 03/NĐ-76 ngày 24 tháng 2 năm 1976 và Quyết định số 17/QĐ-76 ngày 24 tháng 3 năm 1976 của Chính phủ thì tỉnh Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ được nhập lại để thành lập tỉnh Hậu Giang. Như vậy địa bàn tỉnh Hậu Giang tương đương với ba tỉnh: Phong Dinh (có thành phố Cần Thơ), Chương Thiện (có thị xã Vị Thanh) và tỉnh Ba Xuyên (có thị xã Sóc Trăng) của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Khi mới thành lập, tỉnh Hậu Giang gồm có thành phố Cần Thơ (tỉnh lỵ), 2 thị xã: Sóc Trăng, Vị Thanh và 11 huyện: Châu Thành, Kế Sách, Long Mỹ, Long Phú, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Ô Môn, Phụng Hiệp, Thạnh Trị, Thốt Nốt, Vĩnh Châu.
Ngày 15 tháng 1 năm 1977, chuyển huyện Côn Đảo của Thành phố Hồ Chí Minh về tỉnh Hậu Giang quản lý theo nghị quyết của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Ngày 15 tháng 12 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 330-CP về việc sáp nhập thị xã Vị Thanh vào huyện Long Mỹ thuộc tỉnh Hậu Giang, thị xã Vị Thanh chuyển xuống thành thị trấn Vị Thanh thuộc huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang.
Ngày 30 tháng 5 năm 1979, tách huyện Côn Đảo để thành lập đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo theo nghị quyết của Quốc hội
Ngày 26 tháng 10 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 119-HĐBT về việc thành lập huyện Mỹ Thanh từ một phần huyện Long Mỹ thuộc tỉnh Hậu Giang.
Ngày 6 tháng 4 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 64-HĐBT về việc đổi tên huyện Mỹ Thanh thành huyện Vị Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang.
Từ đó cho đến cuối năm 1991, tỉnh Hậu Giang cũ gồm có thành phố Cần Thơ, thị xã Sóc Trăng và 12 huyện: Châu Thành, Kế Sách, Long Mỹ, Long Phú, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Ô Môn, Phụng Hiệp, Thạnh Trị, Thốt Nốt, Vị Thanh, Vĩnh Châu.
Ngày 26 tháng 12 năm 1991, kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa VIII ra nghị quyết chia tỉnh Hậu Giang để tái lập tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng:
Tỉnh Cần Thơ gồm thành phố Cần Thơ và 6 huyện: Châu Thành, Ô Môn, Long Mỹ, Phụng Hiệp, Thốt Nốt, Vị Thanh.
Tỉnh Sóc Trăng gồm thị xã Sóc Trăng và 6 huyện: Kế Sách, Long Phú, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Thạnh Trị, Vĩnh Châu.
Ngày 26 tháng 11 năm 2003, tỉnh Cần Thơ lại được chia thành thành phố Cần Thơ thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang mới. Tỉnh Hậu Giang lúc này là phần đất phía Nam của tỉnh Cần Thơ cũ, gồm thị xã Vị Thanh (tỉnh lỵ) và các huyện: Châu Thành, Châu Thành A, Long Mỹ, Phụng Hiệp, Vị Thủy. Ngày 2 tháng 1 năm 2004, thành phố Cần Thơ lúc này là phần đất phía Bắc của tỉnh Cần Thơ cũ, gồm quận Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn và các huyện: Phong Điền, Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh, Thốt Nốt.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Tiền nhiệm: tỉnh Ba Xuyên, tỉnh Chương Thiện và tỉnh Phong Dinh | tỉnh Hậu Giang 1976-1992 | Kế nhiệm: tỉnh Sóc Trăng và tỉnh Cần Thơ |
Biển số xe

Biển số xe 65 là Biển số tỉnh Hậu Giang (hiện nay là biển số xe thành phố Cần Thơ). Sau khi chia tách thành 2 tỉnh Cần Thơ và Sóc Trăng thì biển số xe tỉnh Sóc Trăng là 83, còn tỉnh Cần Thơ mang biển số xe 65. Sau chia tách tỉnh Cần Thơ thành tỉnh Hậu Giang và thành phố Cần Thơ thì tỉnh Hậu Giang mang biển số xe 95, còn thành phố Cần Thơ mang biển số xe 65 như hiện nay.
Chú thích

↑  Nghị quyết về việc phê chuẩn việc sáp nhập huyện Côn Đảo vào tỉnh Hậu Giang do Quốc hội ban hành
↑  “Quyết định 330”. Truy cập 15 tháng 10 năm 2015.
↑  Nghị quyết về việc thành lập đặc khu Vũng Tàu - Côn Đảo trực thuộc Trung ương do Quốc hội ban hành
↑  “Quyết định 119”. Truy cập 15 tháng 10 năm 2015.
↑  “Quyết định 64”. Truy cập 15 tháng 10 năm 2015.
Danh sách chương truyện Chainsaw Man

Chainsaw Man là một series manga Nhật Bản được viết và minh họa bởi Fujimoto Tatsuki. Phần đầu tiên của bộ truyện, Arc Cục Bảo An Xã Hội (公安編, Kōan-hen?), được đăng trong tạp chí manga shōnen của Shueisha là Weekly Shōnen Jump từ ngày 3 tháng 12 năm 2018, đến ngày 14 tháng 12 năm 2020. Sau phần kết của bộ truyện trên Weekly Shōnen Jump, phần thứ hai được thông báo sẽ phát hành trên tạp chí trực tuyến Shōnen Jump + của Shueisha. Vào ngày 19 tháng 12 năm 2020, phần thứ hai mang tên arc Trường học (学校編, Gakkō-hen?) được công bố, trong đó nội dung sẽ xoay quanh việc Denji đi học. Phần thứ hai bắt đầu được đăng dài kỳ kể từ ngày 13 tháng 7 năm 2022. Shueisha đã tập hợp các chương truyện thành các tập tankōbon. Tập truyện đầu tiên được phát hành vào ngày 4 tháng 3 năm 2019. Cho đến ngày 2 tháng 8 năm 2024, tổng cộng 18 bộ truyện đã được phát hành.
Tại Bắc Mỹ, Viz Media đã xuất bản hai chương đầu tiên của bộ truyện trên tạp chí kỹ thuật số Weekly Shonen Jump của họ cho "Jump Start". Bộ truyện sau đó đã được xuất bản trên nền tảng kỹ thuật số Shonen Jump sau khi Weekly Shonen Jump bị hủy bỏ. Shueisha cũng đã xuất bản phiên bản chuyển ngữ tiếng Anh của bộ truyện trên ứng dụng và trang web có tên là Manga Plus bắt đầu từ tháng 1 năm 2019. Vào tháng 2 năm 2020, Viz Media đã công bố phát hành bản in và bản kỹ thuật số của bộ manga. Tập truyện đầu tiên được phát hành vào ngày 6 tháng 10 năm 2020. Tính tới ngày 7 tháng 6 năm 2022, 11 tập truyện đã được phát hành.
Tại Việt Nam, Nhà xuất bản Trẻ xác nhận mua bản quyền của bộ truyện vào giữa tháng 10 năm 2021.Tập đầu tiên của phiên bản chuyển ngữ tiếng Việt được phát hành vào ngày 11 tháng 11 năm 2022. Tính đến ngày 28 tháng 4 năm 2023, 11 tập truyện đã được phát hành.
Danh sách tập truyện > Danh sách các chương truyện chưa đóng thành tập tankōbon

Các chương truyện dưới đây chưa được xuất bản thành tập tankōbon.
Nishi (二子, Nishi?)
Hitosashiyubi (人差し指, Hitosashiyubi?)
Jū no Megami (銃の女神, Jū no Megami?)
Vanvaga (ヴァンヴァガ, Vanvaga?)
Oi no Sekai (老いの世界, Oi no Sekai?)
Ki ni Naru Ki (気になる木, Ki ni Naru Ki?)
Kawaii Kao (可愛い顔, Kawaii Kao?)
Gero Kao Ero (ゲロ・顔・エロ, Gero Kao Ero?)
Hashire Denji (走れデンジ, Hashire Denji?)
I wa Isekai (胃は異世界, I wa Isekai?)
Gyu Bo Vuvun (ギュッ・ボッ・ヴヴン, Gyu Bo Vuvun?)
Gerore! (ゲロれ！, Gerore!?)
Tako Wō Chensō (蛸・ウォー・チェンソー, Tako Wō Chensō?)
Hāto Pasu Okutopasu (ハートパス・オクトパス, Hāto Pasu Okutopasu?)
Moto no Sekai e (元の世界へ, Moto no Sekai e?)
Datte Akuma Dakara (だって悪魔だから, Datte Akuma Dakara?)
Akuma no Asobikata (悪魔の遊び方, Akuma no Asobikata?)
Bāningu Kisu (バーニングKISS, Bāningu Kisu?)
Tanoshimi Bunkasai (楽しみ文化祭, Tanoshimi Bunkasai?)
Kiru Mī Namida (キルミー涙, Kiru Mī Namida?)
Triết học phương Tây

Bức tượng Người suy tư, Auguste Rodin
Thuật ngữ "Triết học phương Tây" muốn đề cập đến các tư tưởng và những tác phẩm triết học của thế giới phương Tây. Về mặt lịch sử, thuật ngữ này đề cập đến tư duy triết học trong văn hóa phương Tây, bắt đầu với triết học Hy Lạp trong thời kì tiền-Socrates với những đại biểu như Thales và Pythagoras, và cuối cùng phát triển với phạm vi trên toàn cầu. Từ "philosophy" bắt nguồn từ chữ Hy Lạp cổ đại philosophía (φιλοσοφία) với nghĩa đen là "tình yêu trí tuệ" (φιλεῖν phileîn, "yêu" và σοφία sophía, "trí tuệ"). Một cách tường minh hơn, triết học có thể được định nghĩa là: "những nỗ lực của con người nhằm nghiên cứu một cách hệ thống các cấu trúc căn bản nhất của toàn bộ trải nghiệm mà ta có, nhằm đạt được những niềm tin rõ ràng về mặt khái niệm, được xác nhận về mặt kinh nghiệm và nhất quán về mặt tư duy nhất có thể."
Trong lịch sử, phạm vi của triết học bao gồm tất cả những nỗ lực nhằm đạt tới trí tuệ, tức bên cạnh những vấn đề triết học như cách mà ta hiểu hiện tại, nó cũng chứa đựng kiến thức của những bộ môn mà nay được coi là khoa học như vật lý, toán học và thiên văn học. Chẳng hạn, cuốn sách Các nguyên lý toán học của triết học tự nhiên của Newton nay được coi là một tác phẩm về vật lý chứ không phải triết học. Triết học, theo cách hiểu hiện đại hơn, thường đề cập đến các vấn đề thuộc vào ba lĩnh vực chính là nhận thức luận (ví dụ, "Con người có thể nhận thức được những gì?"), siêu hình học ("Bản chất tối hậu của hiện thực là gì?") và luân lý học ("Tiêu chí gì đánh giá một hành động là tốt hay xấu?"). Bên cạnh đó, một số chủ đề khác như logic, chính trị-xã hội và tôn giáo cũng có thể coi là thuộc về triết học.
Các vấn đề và cách tiếp cận chúng của triết học phương Tây thay đổi không ngừng trong suốt hành trình dài hơn 25 thế kỷ của nó. Những nhà triết học Hy Lạp đầu tiên đã chiêm ngưỡng vũ trụ và đi tìm những yếu tố và các nguyên lí chi phối nó. Khi các thành bang Hy Lạp được hình thành, các câu hỏi về pháp luật và đời sống của công dân trở thành những vấn đề quan trọng nhất cần được giải quyết. Sự trỗi dậy của Kitô giáo vào khoảng thế kỷ thứ 5 sau Công nguyên mang đến cho triết học những câu hỏi mới như Sáng thế, đức tin và lý trí hay các vấn đề về Chân lý. Thời kỳ thịnh trị của Kitô giáo này được gọi là thời kỳ Trung cổ và kéo dài khoảng 10 thế kỷ. Đến thời kỳ Phục Hưng, mối quan tâm lại hướng về thế giới tự nhiên bí ẩn và các quy luật chi phối nó, với đỉnh cao là các khám phá của Newton. Các chủ đề triết học giai đoạn này thiên về hướng nhận thức luận và tập trung vào tâm trí con người, thứ đã giúp tạo nên những tiến bộ khoa học vượt bậc vào thời điểm đó. Sau cuộc cách mạng của Kant, triết học vào thế XIX rất đa dạng và mở ra nhiều hướng đi khác nhau. Đây chính là tiền đề tạo nên ba trường phái triết học khác hẳn nhau vào thế kỷ XX là: chủ nghĩa thực dụng, triết học phân tích và triết học hiện sinh. Đó cũng là những trường phái triết học có ảnh hưởng sâu rộng cho tận ngày nay.
Sơ lược dòng thời gian của lịch sử triết học phương Tây
Triết học thời kỳ cổ đại

Bài chi tiết: Triết học cổ đại
Triết học ra đời tại Hy Lạp vào khoảng thế kỷ VI trước công nguyên. Những nhà triết học đầu tiên không sống tại vùng lục địa của đất nước này mà sinh sống tại những đảo hay những vùng đất bên rìa, trên bờ phía Nam của nước Ý và ở bờ phía Tây của đất nước Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay. Không chỉ là những nhà triết học, họ cũng đồng thời là những nhà khoa học và một số người còn là những lãnh tụ tôn giáo, vì ranh giới giữa ba lĩnh vực này chỉ trở nên rõ ràng sau nhiều thế kỷ nữa. Cội nguồn của nhiều, nếu không phải là tất cả, ngành học hàn lâm sau này có thể được truy nguyên về vùng đất Tiểu Á và Hy Lạp-Ý này. Tên tuổi của những triết gia thời kì sơ khai này vẫn được nhắc đến nhiều ngay cả ở thời điểm hiện tại, rất nhiều nhà tư tưởng khi nhìn lại đều coi những nhà triết học phương Tây đầu tiên này là bậc thầy hay "tổ phụ" của họ.
Triết học thời kỳ cổ đại > Thời kỳ Tiền-Socrates

Bài chi tiết: Triết học tiền Socrates
Triết học thời kỳ cổ đại > Thời kỳ Tiền-Socrates > Phái Nguyên tử luận

Một trong số những tư tưởng quan trọng có nguồn gốc từ thời cổ đại đó là: mọi vật đều được cấu tạo từ các nguyên tử, và những người theo phái này được gọi là những nhà Nguyên tử luận. Democritus (k. 460 – k. 370 TCN) là đại biểu nổi tiếng nhất của trường phái này và ông là học trò của Leucippus, người mà ta không có nhiều thông tin. Không còn tác phẩm nguyên văn nào của Leucippus còn tồn tại, nên ta chỉ có thể dựa vào những học thuyết của học trò ông.
Democritus cho rằng, mọi vật không thể phân chia vô giới hạn. Theo ông, nếu ta lấy một mẩu vật chất và phân nhỏ liên tục nó, sẽ đến một điểm mà ta không thể chia nhỏ tiếp được nữa, ông gọi các phần tử thu được là "atom", nghĩa là "không thể chia nhỏ" hay "nguyên tử". Những lập luận của Democritus là dựa trên tư duy triết học thuần túy chứ không qua thực nghiệm. Democritus giải thích toàn bộ thế giới theo ý tưởng "atom" ở trên, theo đó: "tất cả mọi vật đều được cấu tạo từ nguyên tử và khoảng không giữa chúng". Thậm chí, mùi vị của thức ăn cũng được giải thích bằng khái niệm nguyên tử, chẳng hạn: vị ngọt có nguồn gốc từ những nguyên tử to và tròn hơn, còn vị mặn là do các nguyên tử lớn, xù xì và sắc cạnh.
Triết học thời kỳ cổ đại > Thời kỳ Cổ điển > Socrates

Bài chi tiết: Socrates
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Cuộc đời không tự vấn là cuộc đời không đáng sống | ” |
— Socrates
Socrates (k. 470 – k. 399 TCN) là một trong những nhà triết học lớn nhất và nổi tiếng nhất của thời cổ đại, điều này được thể hiện khi tất cả các triết gia trước ông đều được cho là thuộc vào "thời kỳ Tiền-Socrates". Socrates không viết bất cứ một bản văn nào, ông cho rằng viết lách làm trí nhớ tệ đi và cảm thấy khó chịu nếu phải làm vậy. Do vậy, chúng ta phải dựa vào tác phẩm của các học trò của ông, như Plato và Aristotle, cũng như của các tác giả đương thời khi nghiên cứu về ông.
Socrates được cho là người đầu tiên thiết lập nên thứ mà ngày nay chúng ta gọi là "tư duy phản biện", phương pháp đặt ra những câu hỏi bản chất và yêu cầu suy nghĩ do vậy cũng được mang tên ông: phương pháp Socrates. Cách thức được Socrates sử dụng để dẫn dắt đối phương đến với tri thức được gọi là "biện chứng" (en. dialectic). Phương pháp này có hình thức là một chuỗi các câu hỏi và trả lời được trao đổi qua lại giữa người thầy và học trò, trong đó: những câu hỏi sau sẽ bộc lộ những điểm chưa hợp lý của câu trả lời trước đó. Đặc điểm mạnh mẽ nhất của phương pháp này là, thay vì cung cấp ngay đáp án cho vấn đề, người học có thể tự nhận biết những khiếm khuyết của mình và tư duy để tìm ra câu trả lời thỏa đáng hơn. Đã có nhiều tác phẩm có mô tả cuộc tranh biện hay đối thoại giữa Socrates và những chính trị gia, nhà thơ và các chuyên gia, những người được cho là sở hữu một lượng trí tuệ đáng kể; song rút cục thì không ai có thể bảo vệ danh tiếng của mình trước những câu hỏi phản biện và sắc bén của Socrates, người tự nhận: "Điều duy nhất tôi biết là tôi không biết gì cả."
Socrates cũng quan tâm đến đạo đức hành xử trong cuộc sống. Với Socrates, trí tuệ và đức hạnh là hai khái niệm đồng nghĩa với nhau. Nếu một người biết rằng hành động nào là tốt, anh ta sẽ thực hiện nó. Một cách diễn đạt khác cho tư tưởng của Socrates là: "không ai làm điều tội lỗi mà thực sự chủ tâm điều đó", do vậy, để có thể đạt được những đức hạnh thực sự, việc truy tìm tri thức và tăng vốn hiểu biết phải được thực hiện. Trong một chừng mực nào đó, mối liên hệ mật thiết giữa đức hạnh và trí tuệ chính là một đặc trưng của triết học Hy Lạp cổ đại nói chung.
Socrates bị kết án tử hình vào năm 399  TCN với tội danh đầu độc tâm trí những người trẻ và báng bổ thánh thần. Socrates nói rằng, phản bác bản án đó là điều không khó, nhưng chiến thuật được sử dụng sẽ hạ thấp phẩm giá của chính ông. Ông nói: "Điều khó khăn, những người bạn của tôi, không phải là tránh xa cái chết mà là tránh xa sự không ngay thẳng, thứ tìm đến với ta còn nhanh hơn cái chết."
Triết học thời kỳ cổ đại > Thời kỳ Cổ điển > Plato

Bài chi tiết: Platon
Plato (k. 428 hoặc 424 – k. 348 TCN) là một trong số những học trò của Socrates. Vì Socrates không để lại một áng văn nào, Plato đã viết sách để giữ gìn những điều mà ông học được từ thầy của mình, dù ngày nay chúng ta khó lòng tách bạch đâu là tư tưởng của Socrates và đâu là của chính Plato. Plato nổi tiếng nhất với quan điểm về một thế giới Ý niệm (en. Idea) hay thế giới Mô thức (en. Form) tách biệt hoàn toàn với thế giới vật chất mà chúng ta đang sống. Ông nói, mọi điều chúng ta đang trải nghiệm chẳng qua chỉ là những bản sao không hoàn hảo của những Mô thức hay những Ý niệm; chẳng hạn, nước trong ao hồ, nước ở biển và nước ở trong chai đều là những "hình ảnh" của một Ý niệm "Nước" duy nhất. Plato đưa ra một trong những ẩn dụ nổi tiếng nhất của triết học phương Tây, ẩn dụ về chiếc hang. Ở bên trong một chiếc hang nọ có những tù nhân, đằng sau họ là một ngọn lửa và trước mặt họ là một bức tường. Những tù nhân này không thể thấy thứ gì ngoài cái bóng của họ và những đồ vật đằng sau hắt lên tường, lâu ngày, họ coi những chiếc bóng là hiện thực mà không hề hay biết về nguồn gốc của chúng. Việc không nhận ra chiếc bóng được tạo nên bởi ngọn lửa cũng giống như việc không tri nhận được rằng: các vật thể chỉ là những bản sao bất toàn của các Ý niệm vậy.
Không chỉ đưa ra những ý tưởng về Siêu hình học, Plato cũng viết về và đặt nên những nền tảng về công lý và đạo đức, ở cả cấp độ cá nhân và thành bang. Với ông, cá nhân và xã hội gắn bó chặt chẽ và không thể tách rời, giống như những cơ quan cùng tạo nên một cơ thể duy nhất (điều này khá tương phản với giai đoạn sau này, khi chủ nghĩa cá nhân được nhấn mạnh hơn). Trong tác phẩm nổi tiếng nhất của mình:Cộng hòa, Plato lập luận rằng: chỉ những triết gia hoặc những người tin tưởng vào công việc của một triết gia mới nên đảm nhiệm vai trò của một người cai trị vì họ có thể hiểu chính xác bản chất của thế giới (giống như những người đã bước ra khỏi chiếc hang) và chân lý của những giá trị đạo đức. Qua thời gian, Cộng hòa trở thành một trong những tác phẩm có ảnh hưởng nhất trong lịch sử triết học và triết học chính trị. Những vấn đề liên quan đến xã hội mà Plato đặt ra trong Cộng hòa sẽ còn tiếp tục được các triết gia suy nghĩ trong nhiều thế kỷ kế tiếp.
Triết học thời kỳ cổ đại > Thời kỳ Cổ điển > Aristotle

Aristotle (384–322 TCN) theo học Plato từ năm 17 tuổi. Với đức tính cần cù của mình, Aristotle hẳn đã học được rất nhiều điều từ người thầy của mình, tuy nhiên, ông cũng đưa ra những ý tưởng rất khác biệt và đối nghịch hoàn toàn so với Plato. Aristotle viết rất nhiều và cho ra đời nhiều tác phẩm đồ sộ trong cuộc đời của mình, đáng buồn thay, một phần rất lớn của chúng đã bị thất lạc hoặc biến mất vĩnh viễn. May mắn là, nhiều tư tưởng của ông đã được những môn đệ của mình gìn giữ và truyền lại đến tận ngày nay.
Một trong những đóng góp lớn nhất của Aristotle là đã lập nên nền tảng cho bộ môn logic học. Aristotle được cho là người đã nghiên cứu và phát triển thứ mà ngày nay ta gọi là phép "tam đoạn luận." Tam đoạn luận của Aristotle là hình thức rút ra kết luận đơn giản từ hai tiền đề cho trước, một trong những tam đoạn luận nổi tiếng nhất trong lịch sử là:
Là con người thì ai cũng sẽ chết.
Socrates là con người.
Vậy, Socrates cũng sẽ chết.
Tam đoạn luận là hình thức logic đầu tiên được sáng tạo nên và chúng vẫn là hình mẫu cơ bản cho bộ môn logic học cho đến tận thế kỷ 19.
Danh tiếng của Aristotle cũng gắn với những ghi chép đồ sộ của ông về thế giới xung quanh (dù đã bị thất lạc rất nhiều, Aristotle vẫn để lại một di sản với khoảng một triệu từ, gấp đôi so với Plato). Ông ghi lại và đưa ra giải thích về nhiều hiện tượng trong thế giới tự nhiên, trải dài trên rất nhiều lĩnh vực như vật lý, thiên văn học, hóa học, địa chất học, vũ trụ học và đặc biệt là sinh học. Ông đã thu thập dữ liệu và phân loại sinh vật vào một hệ thống được gọi là Bậc thang Sự sống hay Chuỗi xích Vĩ đại của Sự sống, trong đó, mỗi sinh vật chiếm một mắt xích hoặc một bậc thang đi lên, với vị trí cao nhất là con người. Ngoài ra, Aristotle cũng đưa ra những giải thích về chuyển hóa và ông còn mở một lỗ trên quả trứng gà để nghiên cứu về quá trình phát triển của phôi.
Vì Aristotle quan sát và gắn bó chặt chẽ với thế giới tự nhiên nên không khó để thấy tại sao ông lại đưa ra những ý tưởng trái ngược với Plato về nhận thức. Aristotle cho rằng, bản chất hay tính chất riêng biệt của các sự vật có thể được rút ra từ việc quan sát và nghiên cứu chúng. Chẳng hạn, chúng ta có thể quan sát và để ý đến những đặc điểm giống và khác nhau của "nước" trong những bối cảnh khác nhau và ta có thể rút ra khái niệm "nước" từ những kinh nghiệm đó. Và do vậy, theo ông, bản chất phổ quát của sự vật có thể được tri nhận thông qua kinh nghiệm từ các giác quan chứ không cần đến một thế giới Ý niệm tách biệt khỏi hiện thực.
Một dấu ấn quan trọng khác cho triết học của Aristotle là sự nhấn mạnh vào nguyên nhân cứu cánh khi nói đến một sự kiện hay một biến cố nào đó. Ông tin rằng, ta chỉ có thể hiểu tường tận một sự việc khi ta xét đến mục  đích cuối cùng của nó, chẳng hạn: mục đích cuối cùng của một bức tượng là trở thành một tác phẩm nghệ thuật. Điều tương tự cũng được áp dụng khi ta xem xét thế giới tự nhiên: ta có thể giải phẫu và quan sát kỹ càng các cơ quan của một loài động vật, nhưng ta chỉ có thể hiểu đầy đủ về chúng khi xét xem mục đích của từng cơ quan là gì. Aristotle cho rằng tất cả mọi thứ đều có mục đích của nó.
Triết học thời kỳ cổ đại > Những trường phái triết học thời kỳ cổ đại khác

Sau khi Alexander Đại đế qua đời vào năm 323 trước Công nguyên, đế chế Hy Lạp rộng lớn của ông tan thành nhiều thành bang và tiểu quốc nhỏ tranh đấu với nhau. Vương quốc tồn tại lâu dài nhất trong số này là vương quốc của Ptolemy và gia đình ông ở Ai Cập và Libya. Vương quốc này nằm trên mặt đất cho đến tận khi Antony và Cleopatra bị hoàng đế Augustus đánh bại vào năm 31 Công nguyên và trở thành một phần của đế quốc La Mã vĩ đại. Trong những thế kỉ nằm giữa hai mốc thời gian này (323 trước CN và 31 CN), nền văn minh Hy Lạp hưng thịnh trên những miền đất xung quanh vùng Đông Địa Trung Hải; và giai đoạn này được các sử gia gọi là thời kỳ Hy Lạp hóa.
Những triết gia nổi tiếng nhất của Athens sau khi Alexander Đại đế qua đời không phải là thành viên của Academy (trường học do Plato sáng lập) hay Lyceum (do Aristotle sáng lập) mà là những đối thủ cạnh tranh cũng đang lập nên những trường học của riêng mình. Đó là Epicurus, người thành lập nên ngôi trường với tên gọi là "Hoa viên" (en. The Garden) và Zeno, giảng dạy tại hàng hiên Stoa (chính vì vậy mà chủ nghĩa khắc kỷ trong tiếng Anh là "Stoicism").