stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kỷ Than Đá
Phân chia

| Hệ | Thống (tây bắc châu Âu) | Bậc (NW Europe) | Thống (ICS) | Bậc (ICS) | Niên đại (Ma) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Permi | Permi | Permi | Permi | Permi | trẻ hơn |
| Than đá | Silesia | Staphanus | Pennsylvania | Gzhel | 298,9–303,7 |
| Than đá | Silesia | Westphalia | Pennsylvania | Kasimov | 303,7–307,0 |
| Than đá | Silesia | Westphalia | Pennsylvania | Moskva | 307,0–315,2 |
| Than đá | Silesia | Westphalia | Pennsylvania | Bashkiria | 315,2–323,2 |
| Than đá | Silesia | Namur | Pennsylvania | Bashkiria | 315,2–323,2 |
| Than đá | Silesia | Namur | Mississippi | Serpukhov | 323,2–330,9 |
| Than đá | Dinant | Visé | Mississippi | Visé | 330,9–346,7 |
| Than đá | Dinant | Tournai | Mississippi | Tournai | 346,7–358,9 |
| Devon | Devon | Devon | Devon | Devon | cổ hơn |
Phân chia kỷ Than đá tại châu Âu so với các tầng chính thức của ICS (năm 2018)
Kỷ Than Đá thông thường được chia thành các thế Pennsylvania (muộn) và Mississippi (sớm). Các tầng động vật từ trẻ nhất tới già nhất, cùng với một số đơn vị phân chia nhỏ của chúng, là:
Pennsylvania muộn: tầng Gzhel (muộn nhất)
Noginsk/Virgilia (một phần)
Pennsylvania muộn: tầng Kasimov
Klazminski
Dorogomilovks/Virgilia (một phần)
Chamovnichesk/Cantabria/Missouri
Krevyakinsk/Cantabria/Missouri
Pennsylvania giữa: tầng Moskva
Myachkovsk/Bolsov/Desmoinesia
Podolsk/Desmoinesia
Kashirsk/Atokan
Vereisk/Bolsov/Atokan
Pennsylvania sớm: tầng Bashkiria/Morrowan
Melekessk/Duckmantia
Cheremshansk/Langsettia
Yeadonia
Marsdenia
Kinderscoutia
Mississippi muộn: tầng Serpukhov
Alportia
Chokieria/Chesteria/Elviria
Arnsbergia/Elviria
Pendleia
Mississippi giữa: tầng Visé
Brigantia/St. Genevieve/Gasperia/Chesteria
Asbia/Meramecia
Holkeria/Salem
Arundia/Warsaw/Meramecia
Chadia/Keokuk/Osagea/Osage (một phần)
Mississippi sớm: tầng Tournai (cổ nhất)
Ivoria/Osagea/Osage (một phần)
Hastaria/Kinderhookia/Chautauquan/Chouteau
Cổ địa lý học

Sự sụt giảm tổng thể của mực nước biển vào cuối kỷ Devon đã bị đảo ngược lại vào đầu kỷ Than Đá; điều này tạo ra một loạt các biển rộng nằm trên thềm lục địa và các trầm tích cacbonat của thế Mississippi. Cùng với đó là sự sụt giảm nhiệt độ ở khu vực cực nam Trái Đất; các vùng đất phía nam của đại lục Gondwana đã bị đóng băng trong suốt kỷ này, mặc dù người ta vẫn chưa chắc chắn rằng các lớp băng là lưu lại từ thời kỳ kỷ Devon hay không phải vậy. Các điều kiện như vậy dường như có rất ít ảnh hưởng tới các khu vực nằm sâu trong vùng nhiệt đới, tại đó các đầm lầy than đá tốt tươi đã phát triển thịnh vượng trong phạm vi 30 độ của các sông băng ở xa nhất về phía bắc.
Sự sụt giảm mực nước biển vào giữa kỷ Than Đá đã làm lắng đọng các kết quả của sự tuyệt chủng chính trong đại dương, trong đó ảnh hưởng tới các loài huệ biển (lớp Crinoidea) và cúc đá (phân lớp Ammonoidea) đặc biệt trầm trọng. Sự sụt giảm mực nước biển này cùng với sự phân vỉa không chỉnh hợp đi kèm tại Bắc Mỹ đã chia tách thế Mississippi ra khỏi thế Pennsylvania.
Kỷ Than Đá là thời kỳ của các hoạt động kiến tạo núi tích cực, do siêu lục địa Pangaea đã hình thành. Các lục địa phía nam vẫn gắn kết cùng nhau trong siêu lục địa Gondwana, nó va chạm với Bắc Mỹ-châu Âu (Laurussia) dọc theo đường phân chia ngày nay thuộc về miền đông Bắc Mỹ. Sự va chạm lục địa này tạo ra kết quả là kiến tạo sơn Hercynian tại châu Âu và kiến tạo sơn Allegheny tại Bắc Mỹ; nó cũng kéo dài dãy núi Appalaches mới nổi lên về phía tây nam thành dãy núi Ouachita. Cùng trong khoảng thời gian này, phần lớn của phía đông mảng kiến tạo Á-Âu ngày nay cũng gắn nó với châu Âu dọc theo đường phân chia dãy núi Ural. Phần lớn của siêu lục địa Pangaea trong đại Trung Sinh vào thời gian này đã được gắn kết với nhau, mặc dù các lục địa Hoa Bắc (nó có lẽ đã va chạm vào cuối kỷ Than Đá), và Hoa Nam vẫn còn tách rời khỏi Laurasia. Pangaea vào cuối kỷ Than Đá có hình dạng tương tự chữ "O".
Khi đó có hai đại dương chính – đó là Panthalassa bao quanh Pangaea và Paleo-Tethys nằm bên trong chữ "O" của siêu lục địa Pangaea. Các đại dương nhỏ khác đang co lại và cuối cùng bị khép kín – bao gồm: đại dương Rheic (bị khép lại do sự kết hợp của Nam và Bắc Mỹ), đại dương nhỏ và nông là đại dương Ural (bị khép lại do sự va chạm của các lục địa Baltica và Siberia, tạo thành dãy núi Ural) cùng đại dương Proto-Tethys (bị khép lại do sự va chạm của các lục địa Hoa Bắc và Siberia/Kazakhstania.
Đá và than

Các lớp đá kỷ Than Đá tại châu Âu và miền đông Bắc Mỹ chủ yếu bao gồm các chuỗi lặp lại của các lớp đá vôi, sa thạch, đá phiến sét và than đá, được biết đến như là "cyclothems" tại Hoa Kỳ và "coal measures" tại Anh. Tại Bắc Mỹ, các tầng đá thời kỳ đầu kỷ Than Đá chủ yếu là đá vôi nguồn gốc đại dương, giải thích cho sự phân chia kỷ Than Đá thành hai thời kỳ trong các hệ thống Bắc Mỹ. Các lớp than đá kỷ Than Đá cung cấp phần lớn nguồn nhiên liệu cho việc sản xuất năng lượng trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp và vẫn còn tầm quan trọng kinh tế lớn trong thời kỳ ngày nay.
Các trầm tích than đá lớn trong kỷ Than Đá chủ yếu là do hai yếu tố. Yếu tố đầu tiên trong số này là sự xuất hiện của các cây thân gỗ có vỏ (và cụ thể là sự tiến hóa của các sợi lignin trong vỏ). Yếu tố thứ hai là các mực nước biển thấp hơn đã diễn ra trong kỷ Than Đá khi so sánh với các mức tương tự của kỷ Devon. Điều này đã cho phép sự phát triển của các đầm lầy và rừng rộng lớn tại vùng đất thấp ở Bắc Mỹ và châu Âu. Một số học giả đưa ra giả thuyết rằng một lượng lớn gỗ đã bị chôn vùi trong thời kỳ này là do các động vật và các vi khuẩn phân hủy vẫn chưa kịp tiến hóa để có thể tiêu hóa được lignin một cách có hiệu quả. Sự chôn vùi rộng lớn của cacbon sản xuất sinh học đã dẫn tới sự tạo thành một lượng oxy dư thừa trong khí quyển; người ta ước tính khi đó nồng độ oxy có thể lên cao tới 35% so với chỉ khoảng 21% ngày nay [liên kết hỏng]. Mức oxy cao này có lẽ đã làm gia tăng các hoạt động cháy rừng cũng như tạo ra các loài côn trùng và động vật lưỡng cư khổng lồ.
Tại miền đông Bắc Mỹ, các tầng trầm tích đại dương phổ biến hơn trong các phần cổ hơn của thời kỳ này khi so sánh với các phần trẻ hơn gần như là không có mặt vào cuối kỷ Than Đá. Sự sống đại dương khi đó đặc biệt giàu các loài huệ biển và các loài khác trong cùng ngành Da gai (Echinodermata). Các loài thuộc ngành Tay cuộn (Brachiopoda) là rất phổ biến trong khi các loài trùng ba thùy (lớp Trilobita) trở thành ít phổ biến. Trên đất liền, các quần thể lớn và đa dạng của thực vật đã tồn tại. Các loài động vật có xương sống trên đất liền bao gồm cả các loài động vật lưỡng cư lớn.
Sự sống > Động vật > Động vật không xương sống > Nước ngọt và lợ

Các động vật không xương sống nước ngọt kỷ Than Đá bao gồm các loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ sống trong các vùng nước ngọt và lợ, chẳng hạn Anthracomya, Naiadiles và Carbonicola. Các loài động vật giáp xác như Bairdia, Carbonia, Estheria, Acanthocaris, Dithyrocaris và Anthrapalaemon cũng đa dạng hóa.
Lớp Eurypterida cũng đa dạng hóa và được đại diện bằng các chi như Eurypterus, Glyptoscorpius, Anthraconectes,  Megarachne (nguyên thủy được diễn giải sai thành nhện khổng lồ) và Hibbertopterus đặc biệt lớn. Nhiều loài trong số này có cuộc sống lưỡng cư.
Môi trường nước mặn và nước lợ thường xuyên biến đổi qua lại đã tạo ra các nhóm có khả năng sống trong cả môi trường nước mặn lẫn môi trường nước lợ/ngọt như Lingula, Orbiculoidea và Productus và chúng được tìm thấy trong các tầng hóa thạch mỏng, được biết đến như là các dải đại dương.
Sự sống > Động vật > Động vật không xương sống > Đất liền

Các dấu tích hóa thạch của các loài côn trùng (lớp Insecta), động vật nghìn chân (phân ngành Myriapoda) và nhện (lớp Arachnida) hít thở không khí được biết đến vào cuối kỷ Than Đá, nhưng không thấy có từ đầu kỷ này. Tuy nhiên, sự đa dạng của chúng khi chúng xuất hiện cho thấy các loài động vật chân khớp này đã rất phát triển và đông đảo về số lượng. Kích thước lớn của chúng có thể là do sự ẩm ướt của môi trường (chủ yếu là các cánh rừng dương xỉ đầm lầy) và một thực tế là khi đó nồng độ oxy trong khí quyển đã ở mức 40% cao hơn so với ngày nay, đòi hỏi ít hơn các nỗ lực để thở và cho phép các động vật chân khớp phát triển với kích thước to lớn hơn.
Trong số các nhóm côn trùng có các loài thuộc Syntonopterodea là các họ hàng của phù du (bộ Ephemeroptera) ngày nay, hay côn trùng có mỏ (siêu bộ Palaeodictyopteroidea) to lớn rất phổ biến và hút nhựa cây, các loài côn trùng ăn thịt to lớn thuộc bộ Protodonata (giống như chuồn chuồn ngày nay), các loài côn trùng ăn cỏ đa dạng thuộc bộ Côn trùng tiền có cánh ("Protorthoptera"), và hàng loạt côn trùng dạng gián, mối, bọ ngựa (siêu bộ Dictyoptera) cơ sở (tổ tiên của gián - bộ Blattaria). Nhiều mẫu vật côn trùng thu được từ các vùng mỏ than ở Saarbruck và Commentry, cũng như trong các thân rỗng của các cây hóa thạch tại Nova Scotia. Tại một vài vùng mỏ than tại Anh người ta đã thu được các mẫu vật còn tốt: Một loài trong chi Archaeoptitus, thu được từ các mỏ than vùng Derbyshire có sải cánh dài trên 35 cm; một vài mẫu vật (chi Brodia) vẫn còn giữ được dấu vết của màu cánh lấp lánh. Tại Nova Scotian người ta thu được trong các thân cây các loài ốc sên sống trên đất liền (các chi Archaeozonites, Dendropupa).
Sự sống > Động vật > Cá

Nhiều loại cá sinh sống trong các vùng biển kỷ Than Đá; chủ yếu là cá mập, [[cá đuối và các họ hàng của chúng (phân lớp  Elasmobranchii). Chúng bao gồm một số loài, như chi Psammodus, với các răng mọc dày dặc thích hợp cho việc nghiền nát các lớp vỏ của động vật tay cuộn, động vật giáp xác và các sinh vật biển khác. Các loài cá mập khác có răng sắc nhọn, như chi Symmoriida. Một số như nhóm petalodont, có răng kỳ dị hình xycloit. Phần lớn các loài cá mập sống ngoài biển, nhưng nhóm Xenacanthida đã xâm lấn các vùng nước ngọt tại các khu đầm lầy than. Trong số cá xương, bộ Palaeonisciformes được tìm thấy trong các vùng nước ven bờ biển cũng dường như đã di cư vào sông. Các loài cá vây thùy cũng đã xuất hiện và một nhóm, bộ Rhizodontida, đạt được kích thước rất lớn.
Phần lớn các loài cá biển trong kỷ Than Đá được miêu tả chủ yếu là theo răng, gai vây và các xương da, với một số ít cá nước ngọt còn được bảo tồn nguyên vẹn.
Cá nước ngọt cũng đã phổ biến và bao gồm các chi Ctenodus, Uronemus, Acanthodes, Cheirodus, Gyracanthus.
Sự sống > Động vật > Động vật bốn chân

Các động vật lưỡng cư kỷ Than Đá đã đa dạng và phổ biến vào giữa kỷ này, còn đa dạng hơn so với số lượng ngày nay; một số loài dài tới 6 m. Những loài nào sinh sống hoàn toàn trên đất liền khi trưởng thành đều có da dạng vảy. Chúng bao gồm các nhóm động vật bốn chân cơ sở, được phân loại trong các sách sinh học thời kỳ đầu trong siêu bộ/phân lớp Răng mê cung (Labyrinthodontia). Chúng có thân dài, đầu được che phủ bằng các tấm xương và có các chi tương đối yếu và kém phát triển. Loài lớn nhất dài trên 2 m. Kèm theo chúng là tập hợp các động vật lưỡng cư nhỏ hơn, được gộp chung trong phân lớp Lepospondyli, thông thường chỉ dài khoảng 15 cm. Một số loài lưỡng cư khi đó là động vật thủy sinh và sống trong các con sông (các chi Loxomma, Eogyrinus, Proterogyrinus); các loài khác có thể là bán thủy sinh (các chi Ophiderpeton, Amphibamus) hay trên đất liền (các chi Dendrerpeton, Hyloplesion, Tuditanus, Anthracosaurus).
Một trong những điểm mới trong tiến hóa của kỷ Than Đá là trứng của động vật có màng ối (nhóm Amniota), điều này cho phép sự khai thác đất liền diễn ra sau này của các động vật bốn chân. Chúng bao gồm các bò sát lớp Mặt thằn lằn (Sauropsida) ban đầu (chi Hylonomus), cũng như các bò sát thuộc Lớp Mặt thú (Synapsida) như chi Archaeothyris. Các động vật nhỏ tương tự như thằn lằn này nhanh chóng tạo ra nhiều nhánh của các hậu duệ. Trứng có màng ối cũng cho phép các tổ tiên của chim, động vật có vú và các loài động vật bò sát sau này sinh sản trên đất liền do nó ngăn cản sự bị khô đi của phôi nằm bên trong.
Vào cuối kỷ Than Đá, các loài bò sát đã đa dạng hóa thành hàng loạt nhóm, bao gồm các họ Protorothyrididae (tổ tiên của rùa), Captorhinidae, nhóm Araeoscelidia (nhánh chị em với các bò sát hai cung ngày nay) và một vài họ của bộ Pelycosauria.
Sự sống > Thực vật

Các thực vật trên đất liền đầu kỷ Than Đá là tương tự như các nhóm vào cuối kỷ Devon, nhưng các nhóm mới cũng đã xuất hiện vào thời gian này.
Các nhóm thực vật chính đầu kỷ Than Đá là Equisetales (tháp bút, mộc tặc), Sphenophyllales (tương tự như nho), Lycopodiales (thông đất, thạch tùng), Lepidodendrales (cây có vảy), Filicales (dương xỉ), Medullosales (trước đây gộp chung trong "dương xỉ có hạt", một tập hợp nhân tạo của hàng loạt các thực vật hạt trần thời kỳ đầu) và Cordaitales. Các nhóm này vẫn tiếp tục thống lĩnh trong suốt kỷ này, nhưng trong thế Pennsylvania, một vài nhóm khác như Cycadophyta (tuế), Callistophytales (nhóm "dương xỉ có hạt" khác) và Voltziales (có quan hệ họ hàng và đôi khi được gộp vào trong ngành Thông), cũng đã xuất hiện.
Các loài thông đất, thạch tùng khi đó của bộ Lepidodendrales (họ hàng nhưng không phải tổ tiên của các loài thông đất nhỏ ngày nay) là các cây thân gỗ lớn với đường kính thân cây tới 1,5 m và cao tới 30 m. Chúng bao gồm các chi Lepidodendron (với quả nón gọi là Lepidostrobus), Halonia, Lepidophloios và Sigillaria. Các rễ của một vài dạng này được gọi là Stigmaria.
Các lá lược của một vài nhóm dương xỉ kỷ Than Đá là gần như giống hệt với các lá lược của dương xỉ ngày nay. Có lẽ nhiều loài là biểu sinh. Các hóa thạch của dương xỉ và "dương xỉ có hạt" bao gồm các chi Pecopteris, Cyclopteris, Neuropteris, Alethopteris, Sphenopteris. Các chi Megaphyton và Caulopteris là các cây dương xỉ thân gỗ.
Bộ Equisetales bao gồm dạng khổng lồ phổ biến (chi Calamites), với đường kính thân cây khoảng 30–60 cm và cao tới 20 m. Chi Sphenophyllum là các dây leo thân mảnh dẻ với lá mọc thành vòng xoắn, chúng có lẽ có quan hệ họ hàng với cả Calamites và ngành Lycopodiophyta.
Chi Cordaites có quan hệ họ hàng với các loài tuế và thông, bao gồm các cây cao (từ 6 tới trên 30 m) với các lá tương tự như các đai, cụm hoa dạng đuôi sóc, sinh ra các quả mọng như ở các loài thanh tùng, được gọi là Cardiocarpus. Các loài thực vật này được cho là sống trong các cánh rừng đầm lầy. Các loài cây có thể coi là thật sự thuộc về nhóm thông (chi Waichia của bộ Voltziales) xuất hiện vào cuối kỷ Than Đá. Chúng ưa thích các vùng đất cao và khô.
Sự sống > Nấm

Do động và thực vật đã phát triển với quy mô tương đối lớn cũng như phổ biến trong giai đoạn này, (chẳng hạn Lepidodendron- cây có vảy), các loài nấm cũng tiếp tục đa dạng hóa. Các loài nấm biển vẫn còn chiếm lĩnh đại dương.
Lưu ý

| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Kỷ Than Đá.
↑  Image:Sauerstoffgehalt-1000mj.svg
↑  Image:Phanerozoic Carbon Dioxide.png
↑  Image:All palaeotemps.png
↑  Haq, B. U.; Schutter, SR (2008). “A Chronology of Paleozoic Sea-Level Changes”. Science. 322 (5898): 64–68. Bibcode:2008Sci...322...64H. doi:10.1126/science.1161648. PMID 18832639.
↑  Steven M. Stanley, Earth System History. (New York: W.H. Freeman and Company, 1999), 414.
1 2 3  Stanley, 414.
↑  Stanley, 416.
↑  Stanley, 414-6.
↑  Stanley, 426.
↑  Stanley, 411-12.
| Kỷ Than Đá> Thế Mississippi.Hạ/Tiền | Kỷ Than Đá> Thế Mississippi.Trung | Kỷ Than Đá> Thế Mississippi.Thượng/Hậu | Kỷ Than Đá> Thế Pennsylvania.Hạ/Tiền | Kỷ Than Đá> Thế Pennsylvania.Trung | Kỷ Than Đá> Thế Pennsylvania.Thượng/Hậu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tournai | Visé | Serpukhov | Bashkiria | Moskva | Kasimov | Gzhel |
Các trầm tích châu thổ thuộc kỷ Than Đá có thể nhìn thấy trong hình chụp tại phía bắc Williamsport, Pennsylvania.
Hóa thạch của Neospirifer condor, một loài động vật tay cuộn. Hình chụp tại tỉnh Coppinota, Bolivia.
Lucifuga simile

| Lucifuga simile> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Ophidiiformes
Họ (familia): Bythitidae
Chi (genus): Lucifuga
Loài (species): L. simile
Danh pháp hai phần
Lucifuga simile Nalbant, 1981 
Lucifuga simile là một loài cá thuộc họ Bythitidae. Nó là loài đặc hữu của Cuba. It là một demersal species that can be được tìm thấy ở freshwater và brackish water. It can reach a length of 8.8 centimeters.
Talpa caeca

| Talpa caeca |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Soricomorpha
Họ (familia): Talpidae
Chi (genus): Talpa
Loài (species): T. caeca
Danh pháp hai phần
Talpa caeca Savi, 1822 
 
Talpa caeca là một loài động vật có vú trong họ Talpidae, bộ Soricomorpha. Loài này được Savi mô tả năm 1822.
Chú thích

↑  Amori, G., Hutterer, R., Bertolino, S., Mitsain, G., Yigit, N., Kryštufek, B. & Palomo, L.J. (2008). “Talpa caeca”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2010.1. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Talpa caeca”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Anthony Soter Fernandez

Anthony Soter Fernandez (1932-2020) là một hồng y người Malaysia của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông nguyên là Tổng giám mục chính tòa của Tổng giáo phận Kuala Lumpur, thủ đô Malaysia trong hai mươi năm từ 1983 đến 2003 và có hai lần đắc cử và phục vụ với cương vị Chủ tịch Hội đồng Giám mục Malaysia, Singapore và Brunei.
Tiểu sử

Hồng y Anthony Soter Fernandez sinh ngày 22 tháng 4 năm 1932 tại Sungai Patani, Malaysia. Sau quá trình tu học dài hạn theo Giáo luật quy định, ngày 10 tháng 2 năm 1966, ông được truyền chức linh mục. Tân linh mục là thành viên linh mục đoàn Giáo phận Penang.
Ngày 29 tháng 9 năm 1977, ở tuổi 45, Tòa Thánh loan báo thông tin về việc giáo hoàng đã quyết định tuyển chọn linh mục Anthony Soter Fernandez làm Giám mục chính tòa Giáo phận Penang. Lễ tấn phong cho vị tân chức được tổ chức sau đó khá lâu vào ngày 17 tháng 2 năm 1978. Ba giáo sĩ tham gia nghi lễ tấn phong giám mục là Gregory Yong Sooi Ngean, Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Singapore và hai vị phụ phong khác là Giám mục James Chan Soon Cheong, Giám mục chính tòa Giáo phận Melaka-Johor và Giám mục Anthony Lee Kok Hin từ Giáo phận Miri. Tân giám mục chọn cho mình châm ngôn: Keadilan dan keamanan.
Ngày 2 tháng 7 năm 1983, thông tin từ Tòa Thánh cho biết về việc thăng Giám mục Fernandez làm Tổng giám mục Tổng giáo phận Kualar Lumpur, thủ đô Malaysia. Sau hai mươi năm trên cương vị này, ngày 24 tháng 5 năm 2003, Tổng giám mục Fernandez từ nhiệm khỏi chức vị tại Kualar Lumpur, tuy chỉ mới 71 tuổi, nhưng vẫn được phía Tòa Thánh cho phép.
Trong Công nghị Hồng y 2016 cử hành ngày 19 tháng 11, Giáo hoàng Phanxicô bất ngờ loan báo vinh thăng nguyên tổng giám mục Kualar Lumpur lên tước vị Hồng y nhà thờ Sant’Alberto Magno. Tân hồng y cao tuổi đã đến nhận nhà thờ hiệu tòa của mình chỉ hai ngày sau đó. Vì quá 80 tuổi giới hạn về tuổi để được tham dự mật nghị hồng y chọn giáo hoàng, nên Hồng y Fernandez không bao giờ được quyền tham dự mật nghị Hồng y.
Ngoài các chức danh chính thức phía Tòa Thánh bổ nhiệm, ông còn đảm nhiệm chức danh Chủ tịch Hội đồng Giám mục Malaysia, Singapore và Bruniei trong hai khoảng thời gian gián đoạn: từ 1987 đến 1990 và từ 2000 đến 2003.
Ông qua đời ngày 28 tháng 10 năm 2020, thọ 88 tuổi.
Taeromys

| Taeromys |
| --- | --- |
Thời điểm hóa thạch: Recent
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Rodentia
Họ (familia): Muridae
Chi (genus): Taeromys Sody, 1941
Loài điển hình
Mus (Gymnomys) celebensis Gray, 1867.
Các loài
  Danh sách  Taeromys arcuatus  Taeromys callitrichus  Taeromys celebensis  Taeromys hamatus  Taeromys microbullatus  Taeromys punicans  Taeromys taerae  
Danh pháp đồng nghĩa
 Arcuomys Sody, 1941.
Taeromys là một chi động vật có vú trong họ Muridae, bộ Gặm nhấm. Chi này được Sody miêu tả năm 1941. Loài điển hình của chi này là Mus (Gymnomys) celebensis Gray, 1867.
Các loài

Chi này gồm các loài:
Chú thích

1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Taeromys”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Tatlısu, Tortum

| Tatlısu |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
TatlısuVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Erzurum
Huyện: Tortum
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 19 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Tatlısu là một xã thuộc huyện Tortum, tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 19 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Erzurum”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Robyn Benincasa

Robyn Benincasa là một tay đua bền bỉ người Mỹ, tay đua phiêu lưu, tác giả và diễn giả đầy động lực. Cô là đối thủ trong một số mùa của chương trình truyền hình thực tế Eco-Challenge: The Expedition Race. Đội của cô đã chiến thắng Thử thách sinh thái năm 2000 ở Borneo. Cô tiếp tục thành lập hoặc đồng sáng lập hai công ty tập trung vào việc xây dựng đội ngũ cho các khách hàng doanh nghiệp. Cô là người sáng lập Project Athena, một tổ chức phi lợi nhuận giúp những phụ nữ đã trải qua những thử thách y tế để thực hiện tham vọng thể thao của họ. Cô giữ ba kỷ lục Guinness thế giới.
Sự nghiệp thể thao

Khi làm lính cứu hỏa ở San Diego, California, Benincasa đã trở thành một tay đua bền bỉ và ba môn phối hợp. Năm 1995, cô là thành viên của đội Mỹ thứ hai hoàn thành cuộc đua phiêu lưu Raid Gauloises. Năm 1997, cô thuộc đội được Mountain Dew tài trợ trong Discovery Channel Eco-Challenge ở Queensland, Australia. Cô ở trong đội Eco-Internet vào năm 1999 và 2000, và đóng góp vào chiến thắng hạng nhất của đội năm 2000. Cô ấy đã bị loại khỏi đội vào năm 2001 do một cuộc đấu tranh với bệnh hen suyễn do tập thể dục và độ cao trong một cuộc đua ở Thụy Sĩ.  Cô đã được điều trị cho căn bệnh này, và bước vào tham gia Đội Earthlink, người đã mất một trong những thành viên của nó cho Cuộc thi Thử thách Sinh thái năm 2001 ở New Zealand.  Benincasa và Team Earthlink kết thúc ở vị trí thứ tư.
Sự nghiệp thể thao > Kỷ lục Guinness

Benincasa đoạt 3 giải kỷ lục Guinness World. Her first was in 2010, for the farthest distance travelled by a woman by canoe or kayak on flat water. Năm 2011, Benincasa đã lập kỷ lục Guinness thế giới về quãng đường xa nhất mà người phụ nữ đi bằng xuồng hoặc kayak trong 24 giờ trên nước di chuyển. Cô chèo thuyền kayak 371,92 kilômét (231,10 mi) trên sông Yukon ở Canada. Cô đã đạt được kỷ lục Guinness thứ ba vào năm 2014, với quãng đường di chuyển xa nhất của một người phụ nữ trên ván chèo đứng trong nước tĩnh trong 24 giờ, bao gồm tổng cộng 146 kilômét (91 mi). Cô đã hoàn thành điều này bằng cách chèo vòng quanh một hòn đảo ở Huntington Harbor ở Huntington Beach, California.