stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Pen Sovann
Hoạt động

Năm 1949 khi 13 tuổi Pen Sovann gia nhập Khmer Issarak và chiến đấu chống Pháp. Hai năm sau Sovann gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương và gặp Ta Mok lần đầu tiên, trở thành sỹ quan dưới quyền ông này.
Sau khi hoàng thân Norodom Sihanouk giành độc lập cho Campuchia từ Pháp, năm 1953 Pen Sovann rời Ta Mok, sang Việt Nam và là sỹ quan Quân đội nhân dân Việt Nam. Năm 1954 ông tập kết ra Bắc Việt Nam.
Sau đó Sovann về nước, ủng hộ Khmer Đỏ trong cuộc nội chiến 1970 – 1973 chống lại Cộng hòa Khmer. Ông làm việc cùng với Chan Sy dưới quyền Khieu Thirith, phụ trách đài Tiếng nói Mặt trận Quốc gia Campuchia. Từ năm 1973 đến năm 1979, Sovann sống lưu vong ở Hà Nội .
Ngày 25 tháng 11 năm 1978 Sovann là một trong các thành viên sáng lập ra Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Cứu nước Campuchia (tên lúc thành lập là "Mặt trận Thống nhất Cứu nguy Dân tộc Campuchia", viết theo tiếng Anh: KUFNS, Kampuchean United Front for National Salvation, viết theo tiếng Pháp: FUNSK, Front Uni National pour le Salut du Kampuchéa).
Từ ngày 5 tháng 1 năm 1979 Ông là Tổng Bí thư của Đảng Nhân dân Cách mạng Kampuchia (KPRP). Tháng 7 năm 1981 ông được quốc hội nước Cộng hòa Nhân dân Campuchia bầu giữ chức thủ tướng. Ngày 1 tháng 12 năm 1981 ông bị Tổng Bí thư Đảng Nhân dân Cách mạng Heng Samrin cách chức theo áp lực của giới chức Việt Nam .
Ngày 2 tháng 12 năm 1981 Sovann bị bắt vì làm phiền Lê Đức Thọ, cố vấn trưởng của Việt Nam tại Mặt trận Thống nhất Cứu nguy Dân tộc Campuchia (FUNSK) và Cộng hòa Nhân dân Campuchia (PRK). Ông ở nhà tù của Việt Nam hơn 10 năm. Pen Sovann giải thích về án lâu dài của ông ta trong tù: "Khi tôi muốn tự tạo quân đội của mình với năm trung đoàn, người Việt Nam không đồng ý và Lê Đức Thọ tới Liên Xô để phàn nàn".
Pen Sovann được thả ngày 25 tháng 1 năm 1992, và ông trở về Campuchia. Ông được chấp nhận cho gia nhập vào Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) nhưng sau đó bị khai trừ do người ta không tin tưởng ông và có những đồn rằng đại ông có thể tham gia vào cả đảng đối lập của Sam Rainsy .
Tháng 1/1998 Pen Sovann thành lập Đảng Cứu giúp dân tộc Campuchia (CNSP, Cambodian National Sustaining Party). Đảng này không giành được ghế nào trong cuộc bầu cử quốc hội năm 1998, và bị tẩy chay trong cuộc bầu cử năm 2003. Tháng 7/2007 ông tham gia Đảng Nhân quyền và rồi năm 2012 đảng này hợp nhất với đảng Sam Rainsy để lập nên Đảng Cứu nguy dân tộc Campuchia (CNRP). Ông giành được ghế nghị sỹ của đảng CNRP ở tỉnh Kampong Speu .
Sovann chết tại Doun Kaev, tỉnh Takéo ngày 29 tháng 10 năm 2016 . Ông được hỏa táng tại Phnôm Pênh ngày 6 tháng 11 năm 2016 .
Ngày 10 tháng 11 năm 2016, Suon Rida được bổ nhiệm thế chỗ nghị viện của Sovann .
Paramyurium cirrosum

| Paramyurium cirrosum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Phân lớp (subclass): Bryidae
Bộ (ordo): Hypnales
Họ (familia): Brachytheciaceae
Chi (genus): Paramyurium
Loài (species): P. cirrosum
Danh pháp hai phần
Paramyurium cirrosum (Schwägr.) Loeske, 1906 
Paramyurium cirrosum là một loài Rêu trong họ Brachytheciaceae. Loài này được (Schwägr.) Loeske mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Paramyurium cirrosum”. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2013.
Cardiophorus baibarasanus

| Cardiophorus baibarasanus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Cardiophorus
Loài (species): C. baibarasanus
Danh pháp hai phần
Cardiophorus baibarasanus Miwa, 1930 
Cardiophorus baibarasanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Miwa miêu tả khoa học năm 1930.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Brachythecium spectabile

| Brachythecium spectabile> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hypnales
Họ (familia): Brachytheciaceae
Chi (genus): Brachythecium
Loài (species): B. spectabile
Danh pháp hai phần
Brachythecium spectabile Broth., 1910 
Brachythecium spectabile là một loài rêu trong họ Brachytheciaceae. Loài này được Broth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1910.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Brachythecium spectabile”. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014.
Núi lửa Whakaari phun trào 2019

| Núi lửa Whakaari phun trào 2019 |
| --- | --- |
Núi lửa Whakaari, 9 phút sau khi phun trào
Núi lửa: Whakaari
Ngày: 9 tháng 12 năm 2019 (2019-12-09)
Giờ: 14:11 NZDT (01:11 UTC)
Vị trí: 37°31′12″N 177°10′57″Đ﻿ / ﻿37,52°N 177,1825°Đ﻿ / -37.52000; 177.18250
Ảnh hưởng: 18 người chết, 27 người bị thương, 2 người mất tích
Núi lửa Whakaari trên Đảo Trắng trong Vịnh Plenty cách bờ biển đảo Bắc khoảng 50 km về phía Đông thuộc New Zealand đã bất ngờ  phun trào vào ngày 9 tháng 12 năm 2019 lúc 2:11 chiều theo giờ New Zealand. 22 người đã thiệt mạng trong vụ phun trào. Cảnh sát New Zealand tuyên bố, họ tin rằng không còn ai sống sót trên đảo,  2 người mất tích được cho là đã chết, 27 người bị thương.
Bối cảnh

Núi lửa Whakaari là một núi lửa dạng tầng andesit còn hoạt động. Núi lửa đã phun trào nhiều lần trong lịch sử gần đây: một số vụ phun trào lớn xảy ra vào những năm 1980; năm 2000, một vụ phun trào hình thành một miệng núi lửa mới; và những vụ phun trào nhỏ xảy ra vào năm 2012, 2013, và 2016.
Núi lửa đã trải qua tình trạng bất ổn vài tuần trước khi phun trào. Vào tháng 10 năm 2019, mức độ rung chuyển của núi lửa và khí lưu huỳnh dioxide đã ở mức cao nhất kể từ năm 2016, cho thấy một vụ phun trào có nhiều khả năng xảy ra.
Diễn biến

Núi lửa phun trào vào ngày 9 tháng 12 năm 2019 lúc 2:11 chiều New Zealand (01:11 UTC). Khối tro bụi từ vụ phun trào được tường thuật đạt tới 12.000 foot (3,66 km)  trong bầu khí quyển.
Người ta tin rằng có khoảng 100 khách du lịch trên hoặc gần hòn đảo khi vụ phun trào diễn ra. Sau đó, con số này đã được sửa đổi thành ít hơn 50 người trên đảo khi vụ phun trào xảy ra, bao gồm 24 công dân Úc. Một số người trên đảo vào thời điểm xảy ra vụ phun trào là hành khách trên tàu du lịch Ovation of the Seas, đã cập bến tại Tauranga sáng hôm đó.
Hậu quả

Một cuộc họp báo được tổ chức vào lúc 6:35 tối ngày 9 tháng 12 cho biết rằng có một trường hợp tử vong, nhiều khả năng là  nhiều người chết vì một số người mất tích, trong khi nhiều người bị thương, bảy người nguy kịch. Họ cho biết, vẫn còn quá nguy hiểm cho các dịch vụ cứu cấp  lên đảo để giải cứu người dân vì nó bị bao phủ trong tro và vật liệu núi lửa.
Sau đó, người ta tuyên bố rằng 47 người đã ở trên đảo vào thời điểm xảy ra vụ phun trào: 18 người thiệt mạng, 27 người bị thương và được giải cứu, trong khi 2 người bị mất tích và được cho là đã chết. 47 người đó được nhận diện là 24 công dân Úc, 2 Trung Quốc, 5 New Zealand, 2 Vương quốc Anh, 4 Đức, 9 Hoa Kỳ, 1 Malaysia. Một trong những trường hợp tử vong được tường thuật là của một thanh niên địa phương làm hướng dẫn viên du lịch cho White Island Tours.
Đã có ba lần phun trào tiếp theo kể từ vụ phun trào lớn vào ngày 9 tháng 12.
Bakan

| Bakan ស្រុកបាកាន |
| --- | --- |
—  Huyện (srok)  —
 
 

BakanVị trí rại Campuchia
Tọa độ: 12°36′B 103°47′Đ﻿ / ﻿12,6°B 103,783°Đ﻿ / 12.600; 103.783 
Quốc gia:  Campuchia
Campuchia: Pursat
Xã: 10
Làng: 156
Dân số (1998)
 • Tổng cộng: 121,229
Múi giờ: +7
Geocode: 1501
Bakan (tiếng Khmer: ស្រុកបាកាន) là một huyện thuộc tỉnh Pursat, Campuchia. Huyện lị là thị trấn Trapeang Chongnằm trên Quốc lộ 5 cách 15 km về phía bắc Thị xã Pursat. Theo thống kê năm 1998, huyện có 10 xã và 156 làng. Dân số toàn huyện là 121.229 người thuộc 22,494 hộ gia đình. Bakan is the most populous district in Pursat province.
Vị trí

Bakan có ranh giới với tỉnh Battambang ở phía bắc và huyện Veal Veang ở phía tây. Phía nam Bakan là huyện Phnum Kravanh và huyện Sampov Meas. Bakan có ranh giới phái đông với huyện Kandieng. Ở phía đông bắc, Bakan bao quanh một phần của hồ Tonlé Sap. Huyện có ba làng nổi trên hồ.
Người A Xương

"A Xương" đổi hướng tới đây. Đối với các định nghĩa khác, xem A Xương (định hướng).
Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |
Váy của phụ nữ dân tộc A Xương
Tổng dân số
~29,000
Khu vực có số dân đáng kể
Trung Quốc, chủ yếu tập trung ở tỉnh Vân Nam, dân số nhỏ hơn ở Miến Điện
Ngôn ngữ
Tiếng A Xương, tiếng Tiên Điểu (仙岛) (SIL, khan31tao31), tiếng Miến Điện, và Quan thoại Tây Nam
Tôn giáo
Phật giáo Nguyên thủy, Đạo giáo, và sự kết hợp giữa thuyết vật linh và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.
Sắc tộc có liên quan
người Bamar, người Rakhine, và nhóm dân tộc thuộc ngữ hệ Hán-Tạng 
Người A Xương (chữ Hán: 阿昌族), còn gọi là người Nga-xương, Ngạc-xương, Ngac'ang hay Maingtha, là một dân tộc thiểu số thuộc 56 nhóm dân tộc được Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa chính thức công nhận.
Dân tộc A Xương có vào khoảng 33.936 người (thống kê năm 2000), chủ yếu sống ở Lũng Xuyên, Lương Hà, Lộ Tây thuộc huyện Long Lăng, tây nam tỉnh Vân Nam, đặc biệt là khu tự trị Đức Hoành. Người A Xương có tiếng nói riêng thuộc nhóm Tạng Miến thuộc hệ Hán-Tạng nhưng lại không có chữ viết riêng đi kèm. Thay vào đó họ thường sử dụng chữ Hán. Họ cũng sống ở Myanmar, nơi họ được gọi là Maingtha (tiếng Miến Điện: မိုင်းသာလူမျိုး) ở bang Shan và Ngochang ở bang Kachin .
Người A Xương Hộ-tát (戶撒) sống tại Lũng Xuyên sử dụng thổ ngữ riêng và tự coi là một dân tộc khác; tuy nhiên họ không được công nhận vào năm 1950. Người Hộ-tát bị Hán hóa hơn người A-xương. Chẳng hạn trong nhà của người Hộ-tát thường có ban thờ tổ tiên theo kiểu Nho giáo. Về mặt tôn giáo, đa phần người Hộ-tát theo Phật giáo tiểu thừa và Đạo giáo.
Borbotana guttata

| Borbotana guttata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Borbotana
Loài (species): B. guttata
Danh pháp hai phần
Borbotana guttata Warren, 1913 
Borbotana guttata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Onthophagus mixtidorsis

| Onthophagus mixtidorsis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. mixtidorsis
Danh pháp hai phần
Onthophagus mixtidorsis D'Orbigny, 1905 
Onthophagus mixtidorsis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Parapediasia ligonellus

| Parapediasia ligonellus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Parapediasia
Loài (species): P. ligonellus
Danh pháp hai phần
Parapediasia ligonellus
Parapediasia ligonellus là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Damnak Chang'aeur

| Damnak Chang'aeur ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ |
| --- | --- |
—  Quận  —
 

Damnak Chang'aeur
Quốc gia:  Campuchia
Tỉnh: Kep
Phường: 3
Khu phố: 11
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 23,048
Múi giờ: +7
Damnak Chang'aeur (tiếng Khmer: ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ) là một quận (|Khan) của thành phố Kep, Campuchia. Đây là quận lớn nhất thành phố Kep và có tàu hỏa chạy từ Phnôm Pênh tới Sihanoukville đi qua địa bàn quận này. Quận được chia thành 3 phường Sangkat và 11 khu phố Krom.
Hành chính

230101 អង្កោល phường Angkaol
23010101 អំពេង Ampeng
23010102 ទួលស្រង Tuol Srangam
23010103 កោះសោម Kaoh Saom (Cố Sâm)
23010104 អង្កោល Angkaol
230102 អូរក្រសារ phường Ou Krasar
23010201 អូរក្រសារ Ou Krasar
23010202 ដំណាក់ចំបក់ Damnak Chambak
230103 ពងទឹក phường Pong Tuek
23010301 អូរដូង Ou Doung
23010302 ព្រៃតាកុយ Prey Ta Koy
23010303 ភ្នំលាវ Phum Leav
23010304 រនេស Rones
23010305 ចំការបី Chamkar Bei
Cardiophorus balkenohli

| Cardiophorus balkenohli> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Cardiophorus
Loài (species): C. balkenohli
Danh pháp hai phần
Cardiophorus balkenohli Platia & Schimmel, 1997 
Cardiophorus balkenohli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1997.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Campodorus stenocerus

| Campodorus stenocerus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Campodorus
Loài (species): C. stenocerus
Danh pháp hai phần
Campodorus stenocerus (Thomson, 1893) 
Campodorus stenocerus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Thanatus albescens

| Thanatus albescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Philodromidae
Chi (genus): Thanatus
Loài (species): T. albescens
Danh pháp hai phần
Thanatus albescens Pickard-Cambridge, 1885 
Thanatus albescens là một loài nhện trong họ Philodromidae.
Loài này thuộc chi Thanatus. Thanatus albescens được Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1885.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Onthophagus quadricuspis

| Onthophagus quadricuspis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. quadricuspis
Danh pháp hai phần
Onthophagus quadricuspis D'Orbigny, 1908 
Onthophagus quadricuspis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Parallelia amygdalis

| Parallelia amygdalis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Parallelia
Loài (species): P. amygdalis
Danh pháp hai phần
Parallelia amygdalis Moore, 1887 
Parallelia amygdalis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
D. H. Lawrence

| D>  H. Lawrence |
| --- | --- |

Sinh: David Herbert Lawrence (1885-09-11)11 tháng 9 năm 1885 Eastwood, Nottinghamshire, Anh
Mất: 2 tháng 3 năm 1930(1930-03-02) (44 tuổi) Vence, Pháp
Nghề nghiệp: Tiểu thuyết gia, Nhà thơ
Quốc tịch: Anh
Trường lớp: Đại học Nottingham
Giai đoạn sáng tác: 1907–1930
Thể loại: Chủ nghĩa hiện đại
Tác phẩm nổi bật:  Tiểu thuyết: Những đứa con trai và những người tình Cầu vồng Những người đàn bà đang yêu Người tình của phu nhân Chatterley  Truyện ngắn: Hương cúc Cô gái đồng trinh và chàng du tử Con ngựa về nhất 
 Ảnh hưởng bởi Joseph Conrad, Thomas Hardy, J. P. Jacobsen, Herman Melville, Friedrich Nietzsche, Arthur Schopenhauer, Lev Shestov, Walt Whitman 
 Ảnh hưởng tới Charles Bukowski, Anthony Burgess, Ronald Verlin Cassill, Aldous Huxley, Doris Lessing, Anaïs Nin, Joyce Carol Oates, Octavio Paz, Dylan Thomas, Tennessee Williams 
David Herbert Lawrence (11 tháng 9 năm 1885 – 2 tháng 3 năm 1930) là một tiểu thuyết gia, nhà thơ, nhà viết kịch, viết luận, nhà phê bình văn chương và họa sĩ người Anh, dưới bút danh D. H. Lawrence. Những tác phẩm nối tiếp nhau của ông, cũng như nhiều tác phẩm khác, đã phản ánh mặt trái vô nhân tính của thời kỳ hiện đại và công nghiệp hóa. Những nội dung mà Lawrence đi sâu khám phá bao gồm sự lành mạnh về cảm xúc, sức sống, tính tự phát và bản năng.
Những tư tưởng của Lawrence khiến ông có nhiều kẻ thủ, ông phải chịu đựng những ngược đãi, kiểm duyệt, xuyên tạc của chính quyền đối với những tác phẩm đầy sáng tạo trong suốt nửa cuối cuộc đời, trong đó có nhiều năm ông tự đày ải mình mà ông gọi là "cuộc hành hương về nơi hoang dã". Lúc qua đời, công chúng biết đến ông như một người viết truyện khiêu dâm, một kẻ đã lãng phí tài năng lớn của mình. E. M. Forster, trong một bản cáo phó, đã lên tiếng thách thức dư luận và gọi ông là "Tiểu thuyết gia sáng tạo bật nhất trong thế hệ của chúng ta." Sau đó, một nhà phê bình có sức ảnh hưởng lớn ở Đại học Cambridge là F. R. Leavis đã bênh vực cho cả tính chính trực về phương diện nghệ thuật và tính nghiêm túc về phương diện đạo đức của ông, qua đó đặt những tiểu thuyết của Lawrence's nằm trong số những tác phẩm truyền thống kinh điển của tiểu thuyết Anh.
Cuộc đời và sự nghiệp > Thời niên thiếu

Là con thứ tư của Arthur John Lawrence, một thợ mỏ ít học vấn, và Lydia (tên thời con gái là Beardsall), từng là giáo viên, nhưng vì những khó khăn tài chính của gia đình, phải làm thợ thủ công trong một xuởng đăng-ten, Lawrence sống những năm đầu trong một thị trấn khai thác than mỏ ở Eastwood, Nottinghamshire. Ngôi nhà nơi ông sinh ra ở Eastwood, số 8a đường Victoria, ngày nay là bảo tàng nơi khai sinh D.H. Lawrence (D.H. Lawrence Birthplace Museum). Gia cảnh thuộc tầng lớp công nhân, cùng với những căng thẳng trong mối quan hệ giữa cha mẹ trở thành nguồn nguyên liệu thô cho một số tác phẩm đầu tay của ông. Sau đó Lawrence thường về quên và viết những tác phẩm về thị trấn Underwood kế bên, gọi nó là "quê hương của trái tim tôi", lấy nó làm bối cảnh cho nhiều tiểu thuyết của ông.
Cậu bé Lawrence theo học tại trường Beauvale Board (nay được đổi tên thành Trường Tiểu học Greasley Beauvale D. H. Lawrence để tỏ lòng tôn kính ông) từ năm 1891 đến năm 1898, trở thành học sinh đầu tiên giành được học bổng của Hội đồng Địa hạt để chuyển lên học tại Trường Trung học Nottingham ở Nottingham gần kề. Cậu ra trường năm 1901, làm thư ký cho một xưởng sản xuất dụng cụ phẫu thuật trong vòng ba tháng, nhưng một cơn viêm phổi nặng đã khiến cậu không thể tiếp tục công việc. Trong thời kỳ dưỡng bệnh, cậu thường đến thăm nông trại Hagg's, nơi trú ngụ của gia đình Chambers, và bắt đầu làm bạn với Jessie Chambers. Một khía cạnh quan trọng trong mối quan hệ với Chambers cũng như với những thanh thiếu niên khác là lòng yêu sách, một sở thích đã theo Lawrence suốt cuộc đời. Trong những năm 1902 - 1906, Lawrence làm giáo viên ở trường British, Eastwood. Rồi chàng trai trẻ trở thành sinh viên toàn thời gian và nhận Chứng chỉ giảng dạy tại Đại học Nottingham năm 1908. Trong những năm đầu đời này, Lawrence đã viết những vần thơ đầu tiên, vài truyện ngắn, và bản thảo một cuốn tiểu thuyết có tựa Laetitia, mà sau này trở thành quyển Chim công trắng. Cuối năm 1907 ông thắng một cuộc thi viết truyện ngắn ở Nottingham Guardian, đây là lần đầu tiên ông được biết đến rộng rãi hơn về tài năng văn chương.
Cuộc đời và sự nghiệp > Khởi nghiệp

Mùa thu năm 1908, chàng trai trẻ vừa tốt nghiệp Lawrence bỏ lại ngôi nhà thời thơ ấu, chuyển đến Luân Đôn. Ông vẫn tiếp tục viết lách trong thời gian giảng dạy ở trường Davidson Road. Một vài bài thơ đầu tiên, được Jessie Chambers trình bày, đã giành được sự chú ý của Ford Madox Ford, người sau này được biết đến dưới cái tên Ford Hermann Hueffer, biên tập của tạp chí The English Review, một tờ báo có tầm ảnh hưởng lớn. Sau Hueffer cho đăng truyện Hương cúc. Sau khi truyện được đăng trên tạp chí này, Heinemann, một nhà xuất bản ở Luân Đôn, đã đến mời Lawrence về làm việc. Sự nghiệp viết lách nghiêm túc của ông bắt đầu, dù ông vẫn dạy ở trường thêm một năm nữa. Không lâu sau khi bản in thử tiểu thuyết đầu tay của ông, Chim công trắng, xuất hiện năm 1910, mẹ Lawrence qua đời vì ung thư. Chàng trai trẻ đau đớn tột cùng. Ông đã miêu tả những tháng sau ấy là một "năm đau ốm". Rõ ràng Lawrence có mối quan hệ vô cùng thân thiết với mẹ, và nỗi đau ấy đã trở thành bước ngoặt lớn trong đời ông, như việc bà Morel qua đời đã đánh dấu một cột mốc mới trong cuốn tiểu thuyết tự truyện Những đứa con trai và những người tình của ông, một tác phẩm thuật lại nhiều về quãng thời gian ông còn học ở tỉnh lẻ.
Các tác phẩm văn học > Tiểu thuyết

The White Peacock (Chim công trắng) (1911)
The Trespasser (Kẻ xâm nhập) (1912)
Sons and Lovers (Những đứa con trai và những người tình) (1913)
The Rainbow (Cầu vồng) (1915)
Women in Love (Người đàn bà đang yêu) 1920)
The Lost Girl (Cô gái lạc lối) (1920)
Aaron's Rod (1922)
Kangaroo (1923)
The Boy in the Bush (1924)
The Plumed Serpent (1926)
Lady Chatterley's Lover (Người tình của phu nhân Chatterley) (1928)
The Escaped Cock (1929), được xuất bản sau này với tên The Man Who Died.
Các tác phẩm văn học > Tập truyện ngắn

The Prussian Officer and Other Stories (Sĩ quan Phổ và những câu chuyện khác) (1914)
England, My England and Other Stories (Nước Anh, nước Anh của tôi và những câu chuyện khác) (1922)
The Horse Dealer's Daughter (Con gái của tên buôn ngựa) (1922)
St Mawr and other stories (Thánh Mawr và những câu chuyện khác) (1925)
The Woman who Rode Away and other stories (1928)
The Rocking-Horse Winner (1926)
Mother and Daughter (Mẹ và con) (1929)
The Virgin and the Gipsy and Other Stories (Cô gái đồng trinh và chàng du tử) (1930)
Love Among the Haystacks and other stories (1930)
The Lovely Lady and other tales (1932)
The Tales of D.H. Lawrence (Những mẫu chuyện của D.H. Lawrence) (1934)
Collected Stories (Tuyển tập truyện) (1994).