stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Amphitryon
Thần thoại

Ông được sinh ra ở thành Tiryns thuộc Argolis nằm phía đông bán đảo Peloponnese. Ông trở thành vua của thành Troezen
và đóng vai trò nhiếp chính ở thành Mycenae. Ông là bạn của Panopeus.
Vô tình giết chết cha vợ tương lai là vua Electryon thành Mycenae, Amphitryon chạy trốn khỏi thành Mycenae nhờ sự trợ giúp của anh trai Electryon là Sthenelus. Ông cùng Alceme chạy trốn đến thành Thebes, nơi ông được vua Creon thành Thebes rửa tội bằng máu.
Alceme lúc này đang mang thai. Dù được cha hứa gả cho Amphitryon, bà đã từ chối cưới ông chỉ đến khi ông trả thù cho cái chết của tất cả các anh trai bà, trừ một người đã hy sinh ở trận chiến chống lại những người Taphian (Khi trở về từ trận chiến này, Electryon bị giết). Amphitryon sau đó ra trận chống lại người Taphian cùng vua Creon. Creon đã đồng ý hỗ trợ ông với điều kiện ông phải giết được con cáo Teumessian được Dionysus thả xuống trần để tàn phá vùng nông thôn thành Thebes.
Người Taphian vẫn bất khả chiến bại cho đến khi Comaetho, vì phải lòng Amphitryon đã nhổ đi sợi tóc vàng duy nhất của cha mình là Pterelaus, khiến ông ta mất đi khả năng bất tử. Đánh bại được kẻ địch, Amphitryon giết chết Comaetho và trao lại vương quốc của người Taphos cho Cephalus cai trị. Trở lại thành Thebes, Amphitryon cưới Alceme, người sau này sinh đôi hai con trai là Heracles và Iphicles. Chỉ có Iphicles là con trai ruột của Amphitryon. Còn Heracles là con trai của Zeus, vị thần cải trang thành Amphitryon để đến gặp Alceme khi Amphitryon thực sự đi vắng. Zeus khi cải trang thành Amphitryon đã kể lại chiến thắng của Amphitryon trước các con trai của Pterelaus chi tiết đến nỗi Alceme tin rằng ông chính là chồng sắp cưới của mình. Amphitryon và Alcmene cũng có một người con gái tên Laonome.
Amphitryon và Heracles thua cuộc trong trận chiến chống lại những người Minyae để giải cứu thành Thebes khỏi việc phải nộp cống phẩm. Trong vở kịch Heracles của Euripides, Amphitryon vẫn còn sống khi ​​Heracles giết chết những người con của mình và Megara, vợ mình.
Chú thích

↑  Pseudo-Apollodorus, Bibliotheca 2.4.5
↑  Pausanias, Graeciae Descriptio 8.14.2
1 2  Roman, L., & Roman, M. (2010). Encyclopedia of Greek and Roman mythology., tr. 59, tại Google Books
↑  
Bernstein, Neil (2017). “Major Themes in Hercules Furens”. Seneca: Hercules Furens. Companions to Greek and Roman Tragedy. Bloomsbury Publishing. tr. 32. ISBN 9781474254915. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2023. [...] Amphitryon được sinh ra ở Tiryns [...].
↑  
Flaum, Eric; Pandy, David (1993). “Amphitryon”. The Encyclopedia of Mythology: Gods, Heroes, and Legends of the Greeks and Romans. Philadelphia: Courage Books. tr. 29. ISBN 9781561382316. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2023. Cháu trai của Electryon, vua thành Troezen là Amphitryon đóng vai trò nhiếp chính ở thành Mycenae trong khi Electryon ở ngoài chiến trận. (Amphitryon cũng đã đính hôn với con gái vua Electryon là Alcmena thời điểm đó.)
↑  
Graves, Robert (1960) [1955]. “118: Sự ra đời của Heracles”. The Greek Myths. 2 . Harmondsworth: Penguin Books Limited. tr. 84. Electryon, con trai của Perseus, vua thành Mycenae [...], xuất quân để chống lại người thành Paphos và người thành Taphos. [...] Trong khi đó, cháu trai ông là vua Amphitryon thành Troezen đóng vai trò nhiếm chính. 'Hãy cai trị thật tốt, và đến khi ta trở về thắng lợi, con có thể cưới con gái Alcmene của ta.' Electryon phán khi từ biệt.
↑  Apollodorus; Hard, Robin; Apollodorus (1997). The library of Greek mythology. Oxford world's classics. Oxford: Nhà xuất bản Đại học Oxford. tr. 69. ISBN 978-0-19-953632-0.
Recchia mexicana

| Recchia mexicana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Surianaceae
Chi (genus): Recchia
Loài (species): R. mexicana
Danh pháp hai phần
Recchia mexicana Moc. & Sessé ex DC., 1818 
Recchia mexicana là một loài thực vật có hoa trong họ Surianaceae. Loài này được Moc. & Sessé ex DC. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1818.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Recchia mexicana”. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.
Diuris pedunculata

| Diuris pedunculata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Diuris
Loài (species): D. pedunculata
Danh pháp hai phần
Diuris pedunculata R.Br. 
Diuris pedunculata là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được R.Br. mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Diuris pedunculata”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
HMS Fury

Mười tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt, cùng một chiếc khác dự định đặt, cái tên HMS Fury:
HMS Fury là một tàu xà lúp 14 khẩu pháo lớp Swan hạ thủy năm 1779 và bị tháo dỡ năm 1787
HMS Fury là một pháo hạm nhập biên chế năm 1782 tại Gibraltar
HMS Fury là một tàu xà lúp 16 khẩu pháo lớp Hound hạ thủy năm 1790, cải biến thành một tàu bom 16 khẩu pháo năm 1798 và bị tháo dỡ năm 1811
HMS Fury là một pháo hạm 4 khẩu pháo, nguyên là một tàu của Hà Lan được mua năm 1794 và bị bán năm 1802
HMS Fury dự định là một tàu bom 8 khẩu pháo được đặt hàng năm 1812 nhưng bị hủy bỏ vào năm tiếp theo
HMS Fury là một tàu bom 8 khẩu pháo hạ thủy năm 1814, từng thực hiện hai chuyến đi khảo sát Bắc Cực dưới quyền William Edward Parry, bị hư hại do băng trong chuyến thứ hai vào năm 1825 và bị bỏ lại
HMS Fury là một tàu gỗ chạy bánh guồng được mua năm 1834 và bị tháo dỡ năm 1843
HMS Fury là một tàu xà lúp gỗ chạy bánh guồng lớp Bulldog hạ thủy năm 1845 và bị bán năm 1864
HMS Fury dự định là một pháo hạm nhưng được đổi tên thành HMS Dreadnought trước khi hạ thủy năm 1875
HMS Fury là một tàu khu trục lớp Acorn hạ thủy năm 1911 và bị bán năm 1921
HMS Fury là một tàu khu trục lớp F hạ thủy năm 1934, bị hư hại bởi mìn năm 1944 và bị tháo dỡ cuối năm đó
Boronia coriacea

| Boronia coriacea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. coriacea
Danh pháp hai phần
Boronia coriacea Paul G.Wilson, 1971 
Boronia coriacea là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Paul G.Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1971.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia coriacea”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Động đất Malang 2021

| --- | --- |
Gempa bumi Jawa Timur April 2021


Động đất Malang 2021 (Java)Xem bản đồ JavaĐộng đất Malang 2021 (Indonesia)Xem bản đồ Indonesia
Giờ UTC: 2021-04-10 07:00:15
Sự kiện ISC: 620236368
USGS-ANSS: ComCat
Ngày địa phương: 10 tháng 4 năm 2021 (2021-04-10)
Giờ địa phương: 14:00:15 WIB
Thời gian xảy ra: 12-30 giây
Độ lớn: Mw 6,1 (BMKG) Mw 6,0 (USGS)
Độ sâu: 80 km (50 mi) 67 km (42 mi) (USGS)
Tâm chấn: 8°50′N 112°30′Đ﻿ / ﻿8,83°N 112,5°Đ﻿ / -8.83; 112.50 (BMKG)
Vùng ảnh hưởng: Đông Java,  Ấn Độ
Cường độ lớn nhất:    MMI V (Khá mạnh)
Sóng thần: Không
Lở đất: Có
Dư chấn: 3 Mw 5,1 (tính đến ngày 11 tháng 4 năm 2021)
Thương vong: 10 người chết 104 người bị thương
Động đất Malang 2021 (tiếng Indonesia: Gempa bumi Jawa Timur April 2021) là trận động đất xảy ra vào lúc 14:00:15 (WIB), ngày 10 tháng 4 năm 2021. Trận động đất có cường độ 6,1 hoặc 6,0 trên thang độ lớn mô men (Mw ), tâm chấn độ sâu khoảng 80 km. Hậu quả trận động đất đã làm 10 người chết, 104 người bị thương.
Pháp thuộc

Pháp thuộc là một giai đoạn trong lịch sử Việt Nam kéo dài 61 năm, bắt đầu từ 1884 khi Pháp ép triều đình Huế kí Hòa ước Giáp Thân cho đến 1945 khi Pháp mất quyền cai trị ở Đông Dương. Tuy nhiên, nhiều tài liệu khác cho rằng thời kỳ Pháp thuộc cần được tính từ năm 1867 (tức là kéo dài gần 80 năm), khi Nam Kỳ Lục tỉnh bị nhà Nguyễn cắt nhượng cho Pháp, trở thành lãnh thổ đầu tiên Pháp chiếm được trong quá trình Pháp xâm lược Đại Nam.
Trong thời kỳ này, Pháp thôn tính Việt Nam, Campuchia và Lào. Mất chủ quyền, Việt Nam bị chia cắt thành 3 xứ riêng biệt với ba cơ cấu hành chính riêng: xứ thuộc địa Nam Kỳ và hai xứ bảo hộ Bắc và Trung Kỳ. Cao Miên (Campuchia), Ai Lao cũng chịu sự cai trị của Pháp, và nhượng địa Quảng Châu Loan tiếp theo bị gom vào Liên bang Đông Dương.
Tháng 9 năm 1945, Pháp đem quân trở lại Việt Nam. Tuy người Pháp đã thừa nhận Việt Nam là nước tự do trong Liên bang Đông Dương thuộc Liên hiệp Pháp nhưng chiến tranh Đông Dương vẫn bùng nổ và Pháp đã thất bại sau 9 năm chiến tranh. Pháp buộc phải công nhận nền độc lập của Việt Nam (cũng như Lào và Campuchia), chính thức chấm dứt thời kỳ Pháp thuộc, đồng thời kéo theo sự sụp đổ hệ thống thuộc địa của Pháp và các nước thực dân khác trên khắp thế giới vào thập niên 1950 – 1960.
Lịch sử > Thế chiến thứ hai

Bài chi tiết: Việt Nam trong Chiến tranh thế giới thứ hai
Lịch sử > Thế chiến thứ hai > Người Việt tham chiến tại Pháp

Năm 1939, khi Chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra, Pháp cũng có kế hoạch huy động thanh niên người Việt đưa sang Pháp tham chiến. Pháp đã cưỡng bức khoảng 20.000 thanh niên Việt Nam sang Pháp nhằm thay thế công nhân trong các xưởng sản xuất vũ khí phải ra trận chống phát xít Đức.
Sau khi Pháp thất bại quá nhanh trong trận chiến nước Pháp, những người Việt này bị hiểu lầm là lính đánh thuê nên họ đã bị quân đội Đức Quốc xã hành hạ và bị các ông chủ Pháp bóc lột thậm tệ. Những lính thợ Việt đã phải sống một cuộc sống đày ải, bi thảm trên đất Pháp dưới sự thống trị của quân phát xít Đức. Những công binh Việt Nam không được trả lương bổng, mà còn bị kẹt tại Pháp trong 12 năm trời, không được về nước.
Lịch sử > Thế chiến thứ hai > Đế quốc Nhật Bản tiến vào Đông Dương

Ngày 30 tháng 8 năm 1940 đại sứ Pháp tại Tokyo là Arsène Henry trước áp lực của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới thứ hai thỏa thuận cho lực lượng 6.000 quân đội của Đế quốc Nhật Bản tiến vào Đông Dương với điều kiện Nhật Bản phải tôn trọng chủ quyền của Pháp. Cuộc điều đình chưa kết thúc vì Nhật đòi tăng quân số lên 25.000 lính nhưng vì thấy Pháp cố trì hoãn, Nhật Bản đơn phương dưới sự chỉ huy của tướng Nakamura Akihito tiến quân từ Trung Hoa qua biên giới Bắc Kỳ ngày 22 Tháng Chín và chiếm lấy Lạng Sơn ngày 24 Tháng Chín. Hai bên giao tranh đến ngày hôm sau, chính phủ Pháp chính thức chấp nhận mọi yêu sách, việc chiếm đóng cùng giao quyền điều hành những căn cứ quân sự cho quân đội Nhật và ngược lại, hai bên sẽ ngừng chiến.
Năm 1941, khi chiến cuộc càng khốc liệt giữa phe Đồng minh và phe Trục, chính phủ Vichy mở thêm hải cảng Cam Ranh và Sài Gòn cho quân đội Nhật Bản sử dụng. Ngày 8 tháng 12 năm 1941, trong khi Đông Dương phải ký với Nhật một thỏa hiệp phòng thủ chung, thì tổ chức lưu vong Pháp quốc Tự do tuyên bố ở trong tình trạng chiến tranh với Nhật sau ngày Nhật tấn công vào Trân Châu Cảng, bác bỏ mọi nhượng bộ đã được ký kết với Nhật.
Ngày 8 tháng 12 năm 1943, Ủy ban Giải phóng Quốc gia Pháp (CFLN) công bố thông cáo về Đông Dương, nhắc lại tuyên bố vào 8 tháng 12 năm 1941, và ban hành quy chế mới, mở rộng quyền tự do của các nước trong Liên bang, người Đông Dương có thể giữ bất cứ chức vụ nào của Nhà nước, đồng thời cải cách chế độ hải quan và thuế khóa tự trị. Tuy nhiên, ở Đông Dương, Chính phủ Vichy của đô đốc Decoux vẫn giữ nguyên mọi cơ cấu cai trị của Pháp.
Tháng 8 năm 1944, Decoux công bố và thực thi một đạo luật bí mật ban cho ông những quyền hạn đặc biệt trong trường hợp mất liên lạc với chính phủ Vichy tại Pháp. Ngày 30 tháng 8 năm 1944, ông gửi một bức điện cho chính phủ Vichy với nội dung khuyến cáo tránh các hành động chống Nhật tại Đông Dương.
Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật lật đổ Pháp trên toàn bộ Đông Dương vì nhận thấy quân đội Đông Dương thuộc Pháp đang chuẩn bị chống Nhật sau khi Đồng Minh đổ bộ vào Đông Dương. Ngày 9 tháng 3 năm 1945, tại Sài Gòn, đại sứ Nhật Matsumoto trao cho Đô đốc Decoux một tối hậu thư, đòi đặt quân đội Pháp dưới quyền của một bộ chỉ huy hỗn hợp Nhật - Pháp, để thực hiện thỏa thuận phòng thủ chung ngày 8 tháng 12 năm 1941. Decoux đã khước từ. Trong vòng 48 giờ, từ Đô đốc Decoux đến những viên chức Pháp thấp nhất đều bị tước quyền hành và bỏ tù hoặc bị tập trung lại. Nhật thay Pháp điều hành hành chính Việt Nam, và Đông Dương, từ ngày 10 tháng 3 năm 1945.
Chính trị > Tổ chức chính quyền

Bài chi tiết: Hành chính Việt Nam thời Pháp thuộc
Trước năm 1887, Bắc Kỳ - Trung Kỳ là xứ bảo hộ còn Nam Kỳ là thuộc địa của Pháp. Năm 1887, theo đề nghị của Bộ Hải quân và Thuộc địa và Bộ Ngoại giao, Tổng thống Cộng hòa Pháp thành lập Liên bang Đông Dương, đứng đầu là Toàn quyền Đông Dương do Tổng thống Pháp bổ nhiệm. Toàn quyền Đông Dương "là người được ủy nhiệm thi hành quyền lực của nước Cộng hoà Pháp tại Đông Dương" chỉ đạo các viên chức đứng đầu 3 kỳ tại Việt Nam, Lào, Cao Miên thuộc Liên bang Đông Dương. Hệ thống chính quyền ở Việt Nam được phân thành 3 kì độc lập: Bắc Kì, Trung Kì và Nam Kì. Đứng đầu hệ thống chính quyền Bắc Kì là Thống sứ Bắc Kì; Trung Kì là Khâm sứ Trung Kì; Nam Kì là Thống đốc Nam Kì.
Có các cơ quan chuyên môn thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở các lĩnh vực khác nhau như: Nha Nông - Lâm và Thương mại Đông Dương, Nha Địa lí Đông Dương, Tổng Thanh tra Công chính Đông Dương, Nha Tiếp tế và Vận tải biển Đông Dương, Nha Tài chính Đông Dương, Nha Kiểm tra tài chính Đông Dương, Nha Thuế quan và Độc quyền Đông Dương, Nha Trước bạ, Tài sản và Tem Đông Dương, Nha Lưu trữ và Thư viện Đông Dương, Tổng Thanh tra vệ sinh và Y tế công cộng Đông Dương, Ban Chỉ đạo hạm đội Đông Dương, Nha Học chính Đông Dương, Ngân khố Đông Dương... Ngoài ra còn có các tổ chức tư vấn như: Hội đồng Tối cao Đông Dương (1887), Hội đồng Phòng thủ Đông Dương (1902), Ủy ban tư vấn về mỏ (1913), Hội đồng tư vấn học chính Đông Dương (1917), Ban chỉ đạo kinh tế (1911)...
Chính trị > Tổ chức chính quyền > Tây Nguyên

Pháp xem Tây Nguyên là một phần lãnh thổ Việt Nam, kế thừa từ các tuyên bố của nhà Nguyễn, vốn coi Tây Nguyên là vùng đất lệ thuộc. Từ lúc bắt đầu thời kỳ Pháp thuộc đến năm 1898, cấu trúc hành chính do nhà Nguyễn thiết lập tại Tây Nguyên, cụ thể là các đơn vị sơn phòng do vua Tự Đức lập từ năm 1863, được Pháp giữ nguyên.
Năm 1888, một người Pháp gốc đảo Corse tên là Mayréna sang Đông Dương, chọn Dakto làm vùng đất cát cứ và lần lượt chinh phục được các bộ lạc thiểu số. Ông thành lập Vương quốc Sedang có Quốc kỳ và phát hành giấy bạc, có cấp chức riêng và tự mình lập làm vua xưng là Marie đệ Nhất. Nhận thấy được vị trí quan trọng của vùng đất Tây Nguyên, nhân cơ hội Mayréna về châu Âu vận động xin viện trợ từ các cường quốc Tây phương, chính phủ Pháp đã đưa công sứ Quy Nhơn F. Guiomar (1889 - 1890) lên tiếp thu. Mayréna trên đường trở lại Đông Dương khi quá cảnh Tân Gia Ba thì bị nhà chức trách giữ lại. Chính phủ Pháp cũng ra lệnh cấm Mayréna nhập cảnh. Mayréna mất không lâu sau đó ở Mã Lai. Vùng Tây Nguyên kể từ năm 1889 được đặt dưới quyền quản lý của Công sứ Quy Nhơn và vương quốc Sedang cũng bị giải tán.
Năm 1893, bác sĩ Alexandre Yersin mở cuộc thám hiểm và phát hiện ra Cao nguyên Lang Biang.
Ngày 16 tháng 10 năm 1898, Khâm sứ Trung Kỳ là Léon Jules Pol Boulloche (1898 - 1900) đề nghị Cơ mật Viện triều Nguyễn giao cho Pháp trực tiếp phụ trách an ninh tại các cao nguyên Trung Kỳ. Năm 1898, khi vương quốc Sedang bị giải tán thì ngay năm sau (tức 1899), thực dân Pháp buộc vua Đồng Khánh ban dụ ngày 16 Tháng 10 trao cho họ Tây Nguyên để họ có toàn quyền tổ chức hành chính và trực tiếp cai trị các dân tộc thiểu số ở đây. Triều đình Huế chỉ giữ việc bổ nhiệm một viên quan Quản đạo có tính cách tượng trưng. Năm 1900, Toàn quyền Paul Doumer đích thân thị sát Đà Lạt và quyết định chọn Đà Lạt làm thành phố nghỉ mát, bắt đầu sự can thiệp trực tiếp trên cao nguyên.
Về mặt hành chánh năm 1901 người Pháp đặt sở Đại lý ở Trà Mi, tỉnh Quảng Ngãi để quản lý toàn vùng sơn cước bốn tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định và Phú Yên. Tuy đây chưa phải là đất Cao nguyên nhưng được dùng làm cơ sở tiếp quản dần, tách rời vùng mạn ngược với miền xuôi.
Năm 1907, tòa Đại lý ở Kontum đổi thành tòa Công sứ Kontum, cùng với việc thành lập các trung tâm hành chính Kontum và Cheo Reo với viên Công sứ Kontum đầu tiên là Guenot. Tiếp theo là tỉnh lỵ Pleiku ra đời, công sứ Pháp đầu tiên là Leon Plantié. Thực dân người Pháp bắt đầu lên đây xây dựng các đồn điền đồng thời cũng ngăn cấm người Việt lên theo, trừ số phu họ mộ được. Năm 1917, thị xã Đà Lạt được thành lập với viên Thị trưởng lúc đó là Cunhac (1916 - 1920).
Năm 1923 thành lập tỉnh Darlac dưới quyền công sứ Pháp Sabatier.
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, người Pháp áp dụng chính sách "chia để trị" triệt để khi thấy tình thế ngày càng bất lợi cho chế độ thực dân. Ngày 27 tháng 5 năm 1946, Cao ủy Đông Dương Georges d’Argenlieu ký văn bản thành lập Xứ Thượng Nam Đông Dương (tiếng Pháp: Pays Montagnards Du Sud Indochinois, PMSI) với quyền tự trị cho sắc dân Thượng cách biệt khỏi quyền quản lý của người Kinh ở miền xuôi.
Kinh tế - văn hóa - xã hội > Kinh tế

Bài chi tiết: Kinh tế Việt Nam thời Pháp thuộc
Theo sắc lệnh ngày 17-10-1887, thực dân Pháp thành lập Liên bang Đông Dương, thời điểm đó mới bao gồm có Bắc Kì, Trung Kì, Nam Kì và Campuchia, trực thuộc Bộ Hải quân và Thuộc địa. Ngày 19- 4-1899, Tổng thống Pháp ra sắc lệnh sáp nhập thêm Lào vào Liên bang Đông Dương. Việt Nam bị chia cắt làm 3 kì: Bắc Kì, Trung Kì và Nam Kì với ba chế độ cai trị khác nhau. Bắc Kì và Trung Kì là hai xứ bảo hộ vẫn còn giữ lại chính quyền phong kiến về hình thức; Nam Kì là đất thuộc địa hoàn toàn do Pháp nắm cùng với Lào và Campuchia cũng là đất bảo hộ của Pháp, hợp thành Liên bang Đông Dương. Việt Nam, Lào, Campuchia bị xóa tên trên bản đồ thế giới.
Vào giai đoạn đầu, thực dân Pháp chỉ mới chú trọng vào hai lĩnh vực chủ yếu là nông nghiệp và khai mỏ.
Nông nghiệp: Năm 1897, Pháp ép triều Nguyễn ký điều ước "nhượng" quyền "khai khẩn đất hoang" cho họ. Ngay sau đó, Pháp tăng cường cướp đoạt đất đai, lập các khu đồn điền lớn để trồng cao su, thứ cây công nghiệp mà Pháp coi trọng khi đó.
Công nghiệp: chú trọng khai thác mỏ than và kim loại. Tuy nhiên Pháp không xây nhà máy luyện kim tại Việt Nam, tất cả khoáng sản được chở về Pháp. Phần lớn các xí nghiệp khai mỏ nằm trong tay những tập đoàn tư bản Pháp. Phương thức hoạt động là tận dụng nhân công lao động rẻ mạt, sao cho chi phí sản xuất giảm xuống mức thấp nhất để thu lợi nhuận cao.
Giao thông vận tải: xây dựng hệ thống đường giao thông hiện đại, vừa phục vụ làm ăn lâu dài, vừa nhằm mục đích quân sự.
Thương nghiệp: Việt Nam trở thành thị trường độc quyền của tư bản Pháp, Pháp độc quyền thu thuế xuất nhập khẩu. Tất cả hàng hóa Việt Nam mà Pháp cần đều phải ưu tiên xuất sang Pháp, không được xuất khẩu sang nước khác, những hàng hóa mà Pháp thừa ế hoặc kém phẩm chất so với hàng hóa của các nước khác thì Pháp xuất sang Việt Nam.
Kinh tế - văn hóa - xã hội > Kinh tế > Thương nghiệp

Pháp giành độc quyền buôn bán nhiều mặt hàng quan trọng. Bản án chế độ thực dân Pháp của Hồ Chí Minh đã trích dẫn: "Nói đến các món độc quyền, người ta có thể hình dung Đông Dương như một con nai béo mập bị trói chặt và đương hấp hối dưới những cái mỏ quặp của một bầy diều hâu rỉa rói mãi không thấy no".
Kinh tế - văn hóa - xã hội > Kinh tế > Buôn bán rượu và thuốc phiện

Thuốc phiện là mặt hàng được Pháp công khai buôn bán, khuyến khích người Việt sử dụng chứ không bị cấm như ở chính quốc. Lợi nhuận từ thuốc phiện đã đóng góp tới 25% vào ngân sách của Pháp ở Đông Dương. Tổng ngân sách năm 1905 là 32 triệu đồng Đông Dương, trong số này nguồn thu từ độc quyền bán thuốc phiện là 8,1 triệu. Tính đến năm 1900 thì lợi nhuận Pháp thu được từ thuốc phiện đạt hơn phân nửa số tiền thu nhập của toàn Liên bang Đông Dương. Riêng việc phân phối bán lẻ là để cho tư nhân, đa số là người Hoa. Thuốc phiện đã trở thành một công cụ hữu hiệu vừa để thu lợi nhuận, vừa để làm suy sụp ý chí phản kháng của người Việt. Toàn quyền Đông Dương Albert Sarraut từng có thư gửi viên Công sứ dưới quyền:
Thập niên 1930, cứ một nghìn làng thì có đến 1.500 đại lý bán lẻ rượu và thuốc phiện. Nhưng cũng trong số một nghìn làng đó lại chỉ có 10 trường học. Nạn nghiện thuốc phiện trở thành một vấn nạn nghiêm trọng trong xã hội Việt Nam.
Về việc buôn rượu, vì bắt buộc phải trả những khoản chi tiêu thường xuyên, những món kinh phí ngày càng tăng của Phủ toàn quyền, của những công trình kiến thiết quân sự và những khoản lương cho một đám đông công chức từ Paris, cho nên Chính phủ thuộc địa đã tìm mọi cách thúc đẩy việc tăng mức tiêu thụ rượu lên. Vì vậy, Pháp đề ra quy định các làng phải mua số rượu tối thiểu tính theo dân số. Pháp ấn định trên thực tế mức rượu mà mỗi người bản xứ buộc phải uống hàng năm, kể cả người già, phụ nữ, trẻ em, cả đến trẻ em còn bú mẹ. Dân một làng Bắc Kì buộc phải mua quá nhiều rượu, thấy trước nguy cơ đe doạ ấy, đã kêu với viên quan người Pháp tại địa phương rằng: "Ngay đến cái ăn, chúng tôi cũng không có gì cả". Quan Pháp đáp: "Chúng mày quen ngày ba bữa, bây giờ bớt đi một bữa, hay nếu cần thì bớt đi một bữa rưỡi là có thể mua rượu của nhà nước".
Người An Nam quen dùng rượu từ 20 đến 22 độ; trong khi người Pháp bắt họ dùng rượu từ 40 đến 45 độ. Thứ rượu mà Pháp độc quyền buôn bán và buộc dân Việt Nam phải uống được cất bằng thứ gạo rẻ tiền, pha thêm chất hóa học (để giảm chi phí sản xuất), nên có mùi vị nồng nặc khó chịu và gây hại rất lớn cho sức khỏe.
Kinh tế - văn hóa - xã hội > Y tế

Năm 1902, Pháp thành lập trường Y khoa Hà Nội do bác sĩ Alexandre Yersin làm hiệu trưởng. Khóa đầu tiên có 29 sinh viên. Sau đó trường được đổi tên thành Y khoa Đông Dương. Chương trình học tại trường kéo dài 4 năm và học sinh ra trường được cấp bằng y sĩ. Năm 1908, xảy ra phong trào nông dân chống thuế ở các tỉnh Trung Kì khiến người Pháp giáng cấp Y khoa Đông Dương thành trường Y khoa Hà Nội. Nha Học Chính Đông Dương đã phải thừa nhận: "Dưới chính quyền mới, một giai đoạn ngừng trệ đã tác động lên toàn bộ nền giáo dục nói chung - bị chụp mũ một cách đáng tiếc là tác giả thực sự của phong trào cách mạng 1908. Cái trạng thái tinh thần đáng buồn đó, hiện vẫn chưa hoàn toàn mất đi, đã làm chậm sự phát triển của trường mất 10 năm".