stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cá nóc vàng
Phân loại học

Lagocephalus wheeleri (thường gọi là cá nóc xanh trong tiếng Việt) đã được xem là đồng nghĩa với cá nóc vàng L. spadiceus.
Cá nóc vàng có hai dạng biến dị kiểu hình, được gọi là kiểu wheeleri và kiểu spadiceus. Vùng gai nhỏ ở lưng trong kiểu wheeleri có dạng elip, nhưng ở kiểu spadiceus thì lại có hình thoi lan rộng một phần ra sau (có thể liên tục hoặc đứt đoạn).
Phạm vi phân bố và môi trường sống

Từ Biển Đỏ và vịnh Ba Tư, cá nóc vàng được phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương, từ bờ biển Đông Phi trải dài về phía đông đến Biển Đông, ngược lên phía bắc đến Nhật Bản và Hàn Quốc, xa về phía nam đến Úc.
Thông qua kênh đào Suez, cá nóc vàng đã mở rộng phạm vi đến Địa Trung Hải và hình thành một quần thể ổn định ở vùng biển này. Cá nóc vàng đã được ghi nhận tại ngoài khơi Thổ Nhĩ Kỳ, Israel, đảo Síp, và từ biển Aegea chúng đã tiến vào biển Marmara.
L. spadiceus được tìm thấy chủ yếu ở ngoài khơi, nhưng cũng có thể được bắt gặp ở các khu vực cửa sông, độ sâu có thể lên đến 200 m.
Mô tả

Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá nóc vàng là 43 cm. Thân trên có màu vàng lục sẫm, thân dưới màu trắng.
Số tia vây ở vây lưng: 11–14; Số tia vây ở vây hậu môn: 10–12; Số tia vây ở vây ngực: 14–17.
Sinh thái học

Thức ăn của cá nóc vàng khá đa dạng, bao gồm các loài động vật thân mềm, giáp xác và cá nhỏ hơn.
Thương mại

Cá nóc vàng được đánh bắt để làm thực phẩm chủ yếu ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á.
Ở Việt Nam, cá nóc vàng lại được xem là loài có độc tính mạnh. Cá nóc vàng cùng cá nóc bạc và cá nóc răng mỏ chim là những loài mà tỉnh Kiên Giang (Việt Nam) được phép xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc. Còn ở Thái Lan, cá nóc vàng được đánh giá là loài không có độc, và được chế biến dưới dạng cá viên.
Ở Nhật Bản, cá nóc vàng có giá trị thương mại cao, đến 99,7% sản lượng loài này là được nhập khẩu từ Trung Quốc dưới dạng đông lạnh. Theo khảo sát thì người Nhật thích mùi vị của cá nóc vàng nội địa hơn cá nhập khẩu.
Trái lại, cá nóc vàng được coi là loài gây phiền toái đối với ngư dân Địa Trung Hải.
Huvinahalli, Muddebihal

| Huvinahalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Bijapur
Thành phố/thị trấn: Muddebihal
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Huvinahalli là một làng thuộc tehsil Muddebihal, huyện Bijapur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Cojoba

| Cojoba> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Cojoba
Phân cấp
 xem trong bài
Cojoba là một chi thực vật có hoa trong họ Đậu.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cojoba”. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2013.
Cờ chấp (cờ tướng)

Trong Cờ tướng, cờ chấp có nghĩa là nhường cho đối phương lợi thế về hình cờ hoặc quân lực, và người chấp cờ thường sẽ chơi cờ giỏi hơn người được chấp.
Chấp quân

Chấp quân là hình thức chơi cờ mà người chơi bỏ quân trên bàn cờ, chấp nhận đối phương lợi hơn quân, dưới đây là một số chấp quân thường thấy
Chấp quân > Chấp một mã

Người chơi sẽ bỏ quân Mã ra khỏi bàn cờ.
Chấp quân > Chấp một pháo

Chấp Pháo sẽ khó hơn chấp Mã, bởi vì quân Pháo mạnh nhất ở giai đoạn khai cuộc, còn Mã thì lại kém phát huy được khi di chuyển chậm và bị cản bởi các quân khác.
Chấp quân > Chấp hai mã

Đây là loại cờ chấp dành cho những người chơi cờ rất giỏi khi đối thủ là một người có ít kinh nghiệm, trong cờ chấp này người chơi sẽ bỏ cả hai quân Mã ra khải bàn cờ.
Chấp quân > Chấp một xe

Người chơi sẽ bỏ quân Xe ra khỏi bàn.
Chấp nước

Chấp nước hay chấp nước đi là hình thức chơi mà người chấp sẽ nhường cho đối phương đi trước 2 hoặc nhiều nước cờ, nhưng với điều kiện là ở những nước đi đầu tiên chấp, người được chấp không được bắt quân hoặc di chuyển quân qua sông.
Cleora tora

| Cleora tora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Tông (tribus): Boarmiini
Chi (genus): Cleora
Loài (species): C. tora
Danh pháp hai phần
Cleora tora Prout 1926 
Cleora tora là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Prout, 1926c. New Geometridae in the Tring Museum - Novitates Zoologicae 33:179–188
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Cleora trigrapta

| Cleora trigrapta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Cleora
Loài (species): C. trigrapta
Danh pháp hai phần
Cleora trigrapta Prout 1927 
Cleora trigrapta là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Colaspoides parrotti

| Colaspoides parrotti> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Colaspoides
Loài (species): C. parrotti
Danh pháp hai phần
Colaspoides parrotti Medvedev, 2006 
Colaspoides parrotti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2006.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Clytellus canaliculatus

| Clytellus canaliculatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Clytellus
Loài (species): C. canaliculatus
Danh pháp hai phần
Clytellus canaliculatus Holzschuh, 1993 
Clytellus canaliculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Colaspoides regalini

| Colaspoides regalini> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Colaspoides
Loài (species): C. regalini
Danh pháp hai phần
Colaspoides regalini Medvedev, 2004 
Colaspoides regalini là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Cù Lao Dung (thị trấn)

Cù Lao Dung là thị trấn huyện lỵ của huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam.
Địa lý

Thị trấn Cù Lao Dung nằm ở trung tâm huyện Cù Lao Dung, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã An Thạnh Đông
Phía tây giáp xã An Thạnh Tây
Phía nam giáp xã An Thạnh 2 và xã Đại Ân 1
Phía bắc giáp xã An Thạnh Đông và xã An Thạnh Tây.
Thị trấn Cù Lao Dung có diện tích 7,40 km², dân số năm 2022 là 7.054 người, mật độ dân số đạt 953 người/km².
Hành chính

Thị trấn Cù Lao Dung được chia thành 3 ấp: Chợ, Phước Hòa A, Phước Hòa B.
Lịch sử

Ngày 11 tháng 1 năm 2002, Chính phủ ban hành Nghị định số 04/2002/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn Cù Lao Dung trên cơ sở 905,7 ha diện tích tự nhiên và 5.148 người của xã An Thạnh 2.
Ngày 4 tháng 10 năm 2016, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1900/QĐ-TTg về việc công nhận thị trấn Cù Lao Dung là thị trấn đảo.
Ngày 13 tháng 9 năm 2023, UBND tỉnh Sóc Trăng ban hành Quyết định số 1944/QĐ-UBND về việc công nhận thị trấn Cù Lao Dung đạt chuẩn văn minh đô thị năm 2023.
Văn hóa

Thị trấn Cù Lao Dung có 2 di tích:
Di tích Địa điểm Chiến thắng Rạch Già tại thị trấn Cù Lao Dung được UBND tỉnh Sóc Trăng công nhận di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh tại Quyết định số 12/QĐTC-CTUBND ngày 10/01/2008.
Địa điểm đầu tiên của Trường Đảng tỉnh Sóc Trăng – Đình Rạch Giồng (Đình thần Nguyễn Trung Trực) tại ấp Phước Hòa B, thị trấn Cù Lao Dung được UBND tỉnh Sóc Trăng công nhận di tích lịch sử cách mạng cấp tỉnh tại Quyết định số 1952/QĐ-UBND ngày 10/08/2017.
Chú thích

1 2  “Nghị định số 04/2002/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Long Phú để thành lập huyện Cù Lao Dung; thành lập xã, thị trấn thuộc huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng”. Thư viện Pháp luật. 11 tháng 1 năm 2002.
1 2 3  “Văn bản số 1720/VP-TH về việc lấy ý kiến đối với dự thảo Tờ trình và dự thảo Nghị quyết của HĐND tỉnh về việc thông qua chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 – 2025 của tỉnh Sóc Trăng” (PDF). Cổng thông tin điện tử Văn phòng UBND tỉnh Sóc Trăng. 28 tháng 3 năm 2024. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 9 tháng 6 năm 2024. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2024.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Quy hoạch xây dựng vùng huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng đến năm 2040 và tầm nhìn đến năm 2050” (PDF). Cổng thông tin Quy hoạch xây dựng và Quy hoạch đô thị Việt Nam. 27 tháng 12 năm 2023. tr. 2, 51. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2024. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2024.
↑  “Thông tư số 12/2018/TT-BTNMT về việc ban hành Danh mục địa danh dân cư, sơn văn, thủy văn, kinh tế - xã hội phục vụ công tác thành lập bản đồ phần đất liền tỉnh Sóc Trăng” (PDF). Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam (Bộ Tài nguyên và Môi trường). 28 tháng 9 năm 2018. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 6 tháng 11 năm 2021. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2021.
↑  “Quyết định số 1900/QĐ-TTg ngày 04/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc công nhận xã đảo thuộc tỉnh Sóc Trăng”. Thư viện Pháp luật. 4 tháng 10 năm 2016.
↑  UBND tỉnh Sóc Trăng (13 tháng 9 năm 2023). “Quyết định số 1944/QĐ-UBND ngày 13/09/2023 của UBND tỉnh Sóc Trăng về việc công nhận thị trấn Cù Lao Dung "thị trấn đạt chuẩn đô thị văn minh" năm 2023” (PDF). Cổng thông tin điện tử huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 31 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2023.
↑  UBND tỉnh Sóc Trăng (31 tháng 7 năm 2023). “Công văn số 2155/UBND-NNPTNT ngày 31/07/2023 về việc lấy ý kiến tham gia đóng với dự thảo báo cáo kết quả thực hiện xây dựng nông thôn mới chuẩn nông thôn mới trên địa bàn huyện Cù Lao Dung năm 2023”. Cổng thông tin điện tử huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng. tr. 7. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2023.
↑  UBND tỉnh Sóc Trăng (10 tháng 8 năm 2017). “Quyết định số 1952/QĐ-UBND ngày 10/08/2017 của UBND tỉnh Sóc Trăng về việc xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh đối với Đình Rạch Giồng - Địa điểm thành lập Trường Đảng đầu tiên tỉnh Sóc Trăng” (PDF). Cổng thông tin điện tử huyện Cù Lao Dung, tỉnh Sóc Trăng. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 31 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2023.
↑  Khuê Tú (16 tháng 3 năm 2019). “Đình Rạch Giồng – địa điểm thành lập Trường Đảng đầu tiên của tỉnh Sóc Trăng”. Báo Sóc Trăng. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2023.
Cắt hỏa mai

| Cắt hỏa mai |
| --- | --- |
Nam giới
Con mái
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Accipitriformes
Họ (familia): Accipitridae
Chi (genus): Accipiter
Loài (species): A. nisus
Danh pháp hai phần
Accipiter nisus (Linnaeus, 1758) 
       Breeding summer visitor       Resident quanh năm       Non-breeding winter visitor
Phân loài
 A. n. granti   A. n. melaschistos   A. n. nisosimilis   A. n. nisus   A. n. punicus   A. n. wolterstorffi
Accipiter nisus
Accipiter nisus
Cắt hỏa mai hay bồ cắt (danh pháp hai phần: Accipiter nisus) là một loài chim trong họ Ưng. Loài này tìm thấy trên khắp các khu vực ôn đới và cận nhiệt đới của Cựu Thế giới, trong khi các thành viên ở khu vực phía bắc của phạm vi phân bố di cư xuống phía nam trong mùa đông, nhóm ở phía Nam là nhóm định cư hoặc sống phân tán.
Mô Tả

Cắt hỏa mai là một loài chim săn mồi nhỏ, với cánh rộng và đuôi dài. Chim mái có thể lớn hơn đến 25% so với chim trống và cân nặng tới hai lần.
Chim trống trưởng thành có chiều dài 29–34 cm, với sải cánh 59–64 cm và trọng lượng 110-196 g; chim mái lớn hơn nhiều với chiều dài khoảng 35–41 cm, sải cánh 67–80 cm, và trọng lượng 185-342 g. Chim trống có lông màu xám xanh, còn chim mái có lông màu nâu sẫm hoặc nâu xám. Phần dưới của cả chim trống lẫn chim mái có lông vằn màu cam xen lẫn màu sáng. Chim chưa trưởng thành có lông màu nâu nhạt.
Cắt hỏa mai đôi mắt màu vàng nhạt, với cái mỏ nhỏ và sắc bén. Đôi chân dài và đặc trưng ngón chân của chúng thích nghi cho việc săn bắt chim. Đôi cánh tròn, rộng, ngắn và đuôi dài giúp chúng dễ dàng bay liệng trong môi trường cây cối rậm rạp.
Phân bố và môi trường sống

Cắt hỏa mai phân bố phổ biến rộng khắp các vùng ôn đới và cận nhiệt đới của Cựu thế giới, trong một phạm vi toàn cầu ước tính khoảng 23.600.000 km2 và có số lượng ước tính là 1,5 triệu con trong năm 2009. Các thành viên sống ở các vùng lạnh phía Bắc Âu và châu Á di cư về phía nam vào mùa đông, còn các thành viên sống ở phía Nam là chim cư trú. Nó là một trong những loài chim săn mồi phổ biến nhất ở châu Âu.
Cắt hỏa mai rất phổ biến ở hầu hết các loại rừng trong phạm vi phân bố của nó và cũng ở trong các khu vực cây cối thưa. Chúng thích sống và săn bắt mồi ở bìa rừng, nhưng chim di cư có thể được nhìn thấy trong bất kỳ môi trường sống nào. Chúng cũng được thấy trong vườn, trong khu vực đô thị và thậm chí là sống ở các công viên trong thành phố.
Lối sống

Cắt hỏa mai sinh sản ở vùng rừng gỗ bất kỳ. Chúng làm tổ trên cây với chiều ngang đến 60 cm, từ các cành cây. Chúng đẻ 4-5 quả trứng màu xanh nhạt, nâu đốm, sự thành công của nỗ lực sinh sản phụ thuộc vào con mái duy trì trọng lượng cao, trong khi con trống mang mồi cho con mái. Trứng nở sau 33 ngày ấp chim non được nuôi đủ lông đủ cánh trong thời gian sau khi nở 24 đến 28 ngày.
Chim trống có xu hướng săn bắt những con chim nhỏ hơn, bao gồm cả bạc má, chim sẻ, sẻ thông và sẻ đồng, còn chim mái bắt chủ yếu săn chim hoét và sáo đá, nhưng có khả năng giết chết con mồi có trọng lượng 500 gram hoặc lớn hơn, như bồ câu hay ác là. Đôi khi chúng săn cả các loài động vật có vú nhỏ, dơi và sâu bọ.
Phân loài

Có sáu phân loài Cắt hỏa mai được công nhận:
A. n. nisus, được mô tả bởi Linnaeus vào năm 1758. Chúng phân bố từ châu Âu và Tây Á đến miền Tây Siberia và Iran, phía nam Địa Trung Hải, phía đông bắc châu Phi, Ả Rập và Pakistan.
A. n. nisosimilis được mô tả bởi Samuel Tickell năm 1833. Chúng phân bố từ phía đông Siberia tới Kamchatka và Nhật Bản, và về phía nam tới miền bắc Trung Quốc. Phân loài này sống di cư, trú đông từ Việt Nam và Ấn Độ qua Đông Nam Á và miền nam Trung Quốc tới Hàn Quốc và Nhật Bản, một số thậm chí đến châu Phi.
A. n. melaschistos được mô tả bởi Allan Octavian Hume năm 1869. Phân loài này phân bố ở vùng núi từ Afghanistan qua dãy Himalaya và Tây Tạng đến phía tây nam Trung Quốc, và mùa đông ở vùng đồng bằng.
A. n. wolterstorffi, mô tả bởi Otto Kleinschmidt năm 1900, phân bố ở Sardinia và Corsica. Đây là loài nhỏ nhất của tất cả phân loài.
A. n. granti, mô tả bởi Richard Bowdler Sharpe năm 1890, là chỉ giới hạn ở Madeira và quần đảo Canary. Nó là loài nhỏ và màu tối.
A. n. punicus, mô tả bởi Erlanger năm 1897, phân bố ở phía tây bắc châu Phi, phía bắc sa mạc Sahara.
Chú thích

↑  BirdLife International (2013). “Accipiter nisus”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
1 2  Robinson, R.A. “Sparrowhawk Accipiter nisus [Linnaeus, 1758]”. BirdFacts: profiles of birds occurring in Britain & Ireland. British Trust for Ornithology. Lưu trữ bản gốc 11 Tháng tám năm 2011. Truy cập 26 Tháng hai năm 2009.
1 2 3  del Hoyo, Elliott & Sargatal 1994, tr. 158Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFdel_HoyoElliottSargatal1994 (trợ giúp)
↑  BWPi: The Birds of the Western Palearctic on interactive DVD-ROM. London: BirdGuides Ltd. and Oxford University Press. 2004. ISBN 978-1-898110-39-2.
↑  Newton 1986, tr. 28–30Lỗi harv: không có mục tiêu: CITEREFNewton1986 (trợ giúp)
Hijikata Toshizō

Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau) họ là .
| Hijikata Toshizō 土方 歳三  |
| --- | --- |
Hijikata Toshizō
Tên bản ngữ: 土方 歳三 義豊
Tên khai sinh: Hijikata Toshizō Yoshitoyo
Tên khác: Naitō Hayato
Biệt danh: 鬼の副長 (Oni no fukucho "Phó cục trưởng ác quỷ")
Sinh: (1835-05-31)31 tháng 5, 1835 Tokyo, Honshu, Nhật Bản
Mất: 20 tháng 6, 1869(1869-06-20) (34 tuổi) Hakodate, Hokkaido, Nhật Bản
Nơi chôn cất: Không rõ
Quốc tịch: Japanese
Thuộc:  Mạc phủ Tokugawa    Cộng hòa Ezo
Quân chủng: Roshigumi (Tổ chức cũ)   Mibu Roshigumi (Tổ chức cũ)   Shinsengumi 
Năm tại ngũ: 1863–1869
Cấp bậc: Phó cục trưởng Thứ trưởng Bộ quốc phòng
Đơn vị: Shinsengumi 
Tham chiến: Đảo chính ngày 18 tháng 8 năm 1863   Sự kiện Ikedaya   Sự biến Cấm Môn   Chiến tranh Mậu Thìn Trận Toba-Fushimi  Trận Koshu-Katsunuma  Trận thành Utsunomiya  Trận đèo Bonari  Hải chiến vịnh Miyako  Trận Futamata  Trận Hakodate † 
Người thân: Hijikata Hayato Yoshiatsu (cha) Hijikata Etsu (mẹ)
Hijikata Toshizō (土方歳三, Hijikata Toshizō?, Thổ Phương Tuế Tam) (31/5/1835 - 20/6/1869). Là một kiếm khách và chiến lược gia đại tài trong lịch sử quân sự Nhật Bản. Với vai trò Phó cục trưởng Shinsengumi (新選組 Tân Tuyển Tổ, lực lượng cảnh sát samurai hoạt động bảo vệ tri an kinh thành Kyoto), và là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng nước Cộng hòa Ezo, Hijikata chiến đấu chống lại công cuộc Minh Trị Duy tân. Về chức vụ, Hijikata chỉ đứng sau Cục trưởng Kondo Isami, và sau Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Otori Keisuke.
Gia đình

Hijikata Toshizo Yoshitoyo (土方歳三義豊 Thổ Phương Tuế Tam Nghĩa Phong). Sinh ngày 31 tháng 5 năm 1835 tại thôn Ishida, quận Tama, tỉnh Musashi (Hiện nay là thành phố Hino, ngoại ô khu phía Tây Tokyo). Là con út trong một gia đình điền chủ giàu có gồm 10 người con nhưng chỉ 6 người là sống đến tuổi trưởng thành. Thân phụ là Hijikata Hayato Yoshiatsu, một nông dân chăm chỉ nhưng mất 3 tháng trước khi Toshizo ra đời, thân mẫu là Hijikata Etsu, mất khi Toshizo 5 tuổi. Hijikata được nuôi dạy bởi cửu tỷ và anh rể trong sự nuông chiều của tất cả mọi người, vậy nên lúc nhỏ Toshizo là một đứa trẻ phá phách và có phần bất trị, vì thế ông không được ai công nhận ngoài bạn bè và gia đình, điều này đã thay đổi khi Hijikata chứng kiến một samurai 21 tuổi ở phiên Aizu thực hiện seppuku (Nghi lễ mổ bụng để bảo toàn danh dự của samurai). Khi tham dự tang lễ của người samurai ấy, ông dường như đã khóc và quyết tâm trở thành võ sĩ.
Đại huynh: Tamejiro (Vì bị mù nên không thể nối dõi gia tộc).
Nhị huynh: Khuyết danh, mất sớm.
Tam huynh: Khuyết danh, mất sớm.
Tứ huynh: Kiroku, người nối dõi gia tộc nhưng đến năm 1860 thì đột ngột qua đời. Đứa con trai 16 tuổi của Kiroku trở thành người thừa kế nhưng qua sự trung gian cai quản của Tamejiro. Ban đầu, sau khi thân mẫu mất, Hijikata được vợ chồng Kiroku nuôi dưỡng, đến năm 11 tuổi thì gửi sang cho Nobu.
Ngũ tỷ: Khuyết danh, mất sớm.
Lục tỷ: Khuyết danh, mất sớm.
Thất tỷ: Shuu, mất năm 15 tuổi.
Bát huynh: Daisaku, làm dưỡng tử (Con nuôi) nhà Kasuya, sau đổi tên thành Kasuya Ryojun rồi trở thành dược sĩ, gia tộc Kasuya có tiếng về nghề dược. Daisaku có kỹ năng viết thư pháp điêu luyện, vậy nên có nguồn rằng chính ông là người đã đề bảng hiệu cho Shinsengumi ngoài cửa Tổng hành dinh ở Mibu.
Cửu tỷ: Nobu, người chăm nom Toshizo, kết hôn với Sato Hikogoro, một người anh họ hàng, mẹ của Sato, bà Masa, là chị em của ông Hijikata Yoshiatsu. Sato Hikogoro là một trong số ít nhà tư sản ở Tama được Mạc Phủ cho phép mang đoản kiếm để giám sát trong khu vực.
Hậu duệ nhà Hijikata và nhà Sato vẫn tiếp tục cho đến nay, mà hai người phụ nữ đại diện hai gia tộc vẫn luôn lưu giữ, bảo tồn lịch sử dòng họ, lịch sử Shinsengumi, nhất là lịch sử về Toshizo cũng như bảo tàng viện của vị Cục phó huyền thoại này, dù cả hai không thuộc hàng kế thừa vì chế độ phụ hệ truyền thống.
Chiến tranh Mậu Thìn > Cái chết

Ngày 14 tháng 6 năm 1869, Hijikata triệu tập chàng thị đồng 16 tuổi Ichimura Tetsunosuke vào phòng riêng tại tư dinh của mình. Ở đó, Toshizo uỷ thác cho Ichimura nhiều kỷ vật, gồm có: Tuyệt mệnh thơ (Bài thơ tử), 2 tấm ảnh chân dung, một lọn tóc, 2 thanh kiếm cùng lá thư gửi cho nhà Sato. Bài thơ tuyệt mệnh được giao phó cho Ichimura Tetsunosuke viết rằng: "Dù thân xác tôi có chôn vùi trên đảo Ezo, thì tinh thần tôi vẫn bảo vệ cho chủ nhân nơi phía Đông kia mãi mãi" (Đảo Hakodate nằm ở phía Bắc và có lẽ Toshizo muốn ám chỉ Mạc Phủ ở Edo phía Đông, hoặc cũng có thể ám chỉ Kondo Isami).
Quân đội Hoàng gia sau đó liên tục tấn công nước Cộng hoà non trẻ trên khắp các mặt trận. Trong trận chiến cuối cùng, trận Hakodate, ngày 20 tháng 6 năm 1869, khi đưa quân về Hakodate để giải vây Shinsengumi đang khốn đốn ở Benten Daiba, được nửa chặng đường, Hijikata đụng độ quân Hoàng gia, ông bị giết khi đang chiến đấu trên lưng ngựa bởi một viên đạn vào bụng ở gần cổng Ippon ki kanmon (一本木関門 Nhất Bổn Mộc Quan Môn). Tương truyền rằng, tuy ngã ngựa và đau đớn tột cùng, nhưng Hijikata vẫn cố gắng gượng dậy tiếp tục chiến đấu, giết thêm nhiều kẻ thù, khiến cho cả đám quân địch sợ đến xanh mắt mèo, rồi mới chịu nằm xuống. Một tuần sau, quân Hoàng gia đánh đến tận đại bản doanh Goryokaku, chính phủ nước Cộng hoà Ezo mà đại diện là Tổng tài Enomoto Takeaki chấp nhận đầu hàng ngày 27 tháng 6 năm 1869, chấm dứt sứ mệnh của nước Cộng hoà, và cái chết của Hijikata cũng kết thúc một thời kỳ hào hùng của Shinsengumi.
Không ai biết nơi Hijikata được chôn cất, nhưng một đài tưởng niệm được đặt gần ga Itabashi ở Tokyo, cạnh tượng đài Kondo Isami.