stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vương quyền Yamato
Phát triển vương quyền > Chính quyền Wakatakeru

Năm 475, kinh đô Seoul của Baekje thất thủ, rơi vào tay đại quân Goguryeo. Vương tộc, mà trước tiên là vua Gareo, bị tàn sát. Kinh đô của Baekje phải di chuyển xuống miền Nam, tới Ungjin. Một làn sóng nhập cư lớn nữa tới Nhật Bản từ bán đảo Triều Tiên, chủ yếu là người Baekje. Nửa cuối thế kỷ 5 sang thế kỷ 6 là thời kỳ của vua Yūryaku. Vị Nhật hoàng này chính là người mà sách sử Trung Quốc gọi là 武, một trong 5 vị vua Yamato được vua Trung Quốc sắc phong đã đề cập ở trên.
Tống thư phần Oa quốc truyện cho biết, tại thời điểm năm 478, vị vua Yamato nói trên đã chinh phục được khá nhiều xứ ở phía đông, tây và bắc. Điều này cho thấy thế lực của vương quyền Yamato đã rất lớn mạnh và khuất phục được nhiều hào tộc các vùng. Thanh kiếm sắt Kinsakumei khai quật được trong ngôi mộ Inariyama ở tỉnh Saitama có khắc năm Tân Hợi (tức năm 471) và có khắc tên một người gọi là Wakatakeru Đại Vương. Yamato Bumi và Furukoto Fumi đều cho biết đó là tên thật của vua Yūryaku. Trên thanh kiếm sắt khai quật được trong ngôi mộ Etafunayama ở tỉnh Kumamoto cũng ghi như thế. Cái tên Wakatakeru được tìm thấy cả ở miền Đông Nhật Bản lẫn ở Kyūshū phù hợp với ghi chép trong Tống thư rằng vị vua Yamato này đã chinh phục được nhiều vùng đất. Thêm vào đó, mặc dù thanh kiếm tìm thấy ở Saitama là của một quan võ (chỉ huy lực lượng bảo vệ cung điện của đại vương, dựa vào mấy chữ 「杖刀人首」 khắc trên thanh kiếm), còn thanh kiếm tìm thấy ở Kumamoto là của một quan văn (cũng dựa vào mấy chữ 「典曹人」 khắc trên thanh kiếm), nhưng kiểu cách của chúng giống nhau, chứng tỏ đều là người phục vụ vương quyền. Nó cho thấy thời kỳ này giữa vương quyền Yamato và các thế lực chính trị địa phương có quan hệ kiểu quan chế.
Ngoài ra, trên các văn tự khắc khác, người ta còn tìm thấy những cách gọi Sumeramikoto (治天下大王 - amenoshita shiroshimesu ōkimi, hay sumera no mikoto, Trị Thiên Hạ Đại Vương) ở hai ngôi mộ nói trên cho thấy vương quyền Yamato tự xem vị đại vương của mình có thiên hạ riêng bên cạnh thiên hạ của vua Tống.
Những thợ thủ công đã được huy động thành đội ngũ, bố trí trong các cơ quan chế tạo đồ tùy táng, cơ quan dệt vải, cơ quan chế tạo yên ngựa và cơ quan vẽ tranh, và có lẽ đều giao cho người nhập cư phụ trách. Đồng thời, việc sử dụng chữ Hán ngày một nhiều hơn, thể hiện trên ghi chép và đồ vật, văn thư ngoại giao. Việc huy động người nhập cư làm việc phục vụ vương quyền đã đạt đến độ chuyên nghiệp hóa.
Mặt khác, qua quan sát những ngôi mộ thủ lĩnh trong nửa cuối thế kỷ 5, thấy số lượng mộ lớn ít hẳn đi, chỉ còn mộ của vua của vương quyền Yamato là có kích thước trên 200 mét kiểu đầu vuông đuôi tròn. Từ đây có kết luận rằng quyền lực của các đại vương Yamato đã lớn tới mức tuyệt đối, và tính cách của vương quyền Yamato đã thay đổi hẳn - không còn là liên minh chính trị đơn thuần như trước nữa. Nhà nghiên cứu Hirano Kunio (平野邦雄) nhận xét rằng, với việc tổ chức đội ngũ quan lại một cách chặt chẽ và quy củ vương quyền Yamato đã đạt đến giai đoạn có thể xem là triều đình Yamato.
Thời kỳ chuyển hóa

Bất chấp những nỗ lực của vua Wakatakeru, khoảng nửa cuối thế kỷ 5 nửa đầu thế kỷ 6 là thời kỳ vương thống bị suy yếu, có một số lần bị đứt đoạn. Việc thông giao với vương triều ở Trung Quốc cũng bị ngưng lại. Việc năm 474, Baekje (đồng minh của Yamato dựa trên quan hệ kinh tế và chính trị) bị Goguryeo đẩy lùi về phía nam hàm nghĩa quyền lợi của Yamato ở miền nam bán đảo Triều Tiên bị đẩy lui. Tài nguyên sắt mà Yamato vẫn nhập khẩu từ Baekje bị giảm sút, khiến cho sản xuất nông nghiệp bị đình trệ. Kinh tế của các hào tộc phụ thuộc vào vương quyền Yamato bị suy thoái dẫn tới hỗn loạn. Suy thoái kinh tế và chính trị như vậy là nguyên nhân của hỗn loạn trong vương thống Yamato.
Cuối thế kỷ 5 đầu thế kỷ 6, những ngôi mộ thủ lĩnh kiểu mới xuất hiện. Chúng cho thấy mặc dù vua Wakatakeru đã thành công trong việc tăng cường sức mạnh thống trị của đại vương Yamato, song các thế lực vẫn tồn tại từ trước đến lúc này bắt đầu vùng dậy. Đây có thể là một nguyên nhân của việc vương quyền Yamato bị suy yếu.
Đầu thế kỷ 6, vua Ohodo xuất thân từ tầng lớp hào tộc ở xứ Ōmi (ở tỉnh Shiga hiện nay) và Hokuriku xuất hiện và thống nhất lại vương thống Yamato. Trong thời kỳ của vua Ohodo, một hào tộc có thế lực ở Bắc Kyūshū là Tsukushinokimi Iwai đã liên kết với Silla để phát động xung đột quân sự với vương quyền Yamato (loạn Iwai) nhưng đã bị trấn áp. Sự kiện này đã thúc đẩy vua Ohodo xuất binh tới miền nam bán đảo Triều Tiên và tăng cường chinh thảo và thống nhất các miền trên quần đảo Nhật Bản, đẩy mạnh việc thống nhất về chính trị trên quần đảo này.
Thời kỳ thành lập quốc gia Yamato

Sau thời kỳ nói trên, các hoạt động đối ngoại của vương quyền Yamato giảm đi, nhưng các hoạt động đối nội được đẩy mạnh. Cùng với việc du nhập phép làm lịch và các văn vật từ Trung Quốc qua bán đảo Triều Tiên, cả dân chúng lẫn tầng lớp hào tộc đều được sắp xếp lại có thứ bậc. Xung đột giữa vương tộc và các hào tộc có thể lực bùng nổ nhiều hơn. Vào cuối thế kỷ 6, sau khi giành thắng lợi trong một số cuộc phân tranh như vậy, Nhật hoàng Suiko, Thái tử Shōtoku và Soga no Umako đã xây dựng được một nền tảng chính trị vững chắc, thành lập hệ thống quan chức gồm 12 bậc và xây dựng Hiến pháp 17 điều. Qua đó, vương quyền được đổi mới đáng kể, hình thái chính trị gọi là vương quyền Yamato bị xóa bỏ, nhà nước Yamato cổ đại được thành lập.
Vương hiệu

Bài chi tiết: Vương hiệu của vương quyền Yamato
Các vị quân chủ của vương quyền Yamato khi làm đối ngoại với Trung Hoa và Triều Tiên thì xưng hiệu mà nếu viết bằng chữ Hán là 倭国王 hoặc 倭国. Song trong nước, họ xưng là 治天下大王 (phát âm là Amenoshitashiroshimesuookimi), 大王 (phát âm là Ookimi) hoặc 大公主. Căn cứ vào kết quả khảo cổ, thì từ khoảng thế kỷ 5, vương hiệu là 治天下大王. Có ý kiến rằng với vương hiệu này, các quân chủ Yamato muốn khẳng định rằng Yamato có "thiên hạ" riêng khác với "thiên hạ" của vương triều Trung Hoa.
Chú thích

↑  石野博信『邪馬台国の候補地・纒向遺跡』（2008）
↑  川西宏幸「畿内政権論」（1988）, 都出比呂志「前方後円墳体制論」（1991）, v.v...
↑  白石（2002）, p.79-84, p.89-94.
↑  和田（1992）p.214-262.
↑  佐々木憲一編 (2007).
↑  佐々木憲一編 92007).
Ngôi mộ Andonyama.
Ngôi mộ cổ Tsukuriyama ở Okayama nhìn từ trên không.
Vương quyền Castilla

Vương quyền Castilla (tiếng Tây Ban Nha: Corona de Castilla; tiếng La Tinh: Corona Castellae; tiếng Anh: Crown of Castile) là một chính thể thời trung cổ ở Bán đảo Iberia được hình thành vào năm 1230, do kết quả của sự liên minh thứ ba của các vương miện và, vài thập kỷ sau, nghị viện của Vương quốc Castilla và Vương quốc León đã thống nhất bầu vua Castile lúc bấy giờ là Fernando III tiếp nhận ngai vàng của León đang bỏ trống. Nó tiếp tục tồn tại như một thực thể riêng biệt sau sự hợp nhất cá nhân vào năm 1469 giữa vương quyền Castile và vương quyền Aragon thông qua cuộc hôn nhân của các Quân chủ Công giáo cho đến khi Vua Philip V ban hành sắc lệnh Nueva Planta vào năm 1715.
Năm 1492, chuyến hành trình của Cristoforo Columbo và việc khám phá ra châu Mỹ là những sự kiện lớn trong lịch sử Castile. Tây Ấn, Quần đảo và lục địa Biển Đại Dương cũng là một phần của Vương quốc Castile khi được chuyển đổi từ quyền lãnh chúa thành vương quốc của những người thừa kế Castile vào năm 1506, với Hiệp ước Villafáfila, và sau cái chết của Ferdinand Người Công giáo. Việc phát hiện ra Thái Bình Dương, cuộc chinh phục Đế chế Aztec, cuộc chinh phục Đế chế Inca, cuộc chinh phục New Granada cũng như cuộc chinh phục Philippines đều đã giúp biến Vương quyền Castilla thành một đế chế toàn cầu trong Thế kỷ XVI.
Danh hiệu "Quốc vương Castila" vẫn được những người cai trị thuộc Vương tộc Habsburg sử dụng trong thế kỷ XVI và XVII. Carlos I là Quốc vương Aragón, Majorca, Valencia và Sicilia, đồng thời là Bá tước xứ Barcelona, Roussillon và Cerdagne, đồng thời là Quốc vương Castilla và León, 1516–1556.
Vào đầu thế kỷ XVIII, Philippe của Bourbon đã giành chiến thắng trong Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha và áp đặt các chính sách thống nhất đối với Vương quyền Aragón, những người ủng hộ kẻ thù của họ. Điều này đã thống nhất Vương quyền Aragón và Vương quyền Castilla thành Vương quốc Tây Ban Nha. Mặc dù các sắc lệnh Nueva Planta không chính thức bãi bỏ Vương quyền Castile, đất nước (của Castilla và Aragón) được cả người đương thời và các nhà sử học gọi là "Tây Ban Nha".
Lịch sử > Hướng tới thống nhất

Vương quốc León được tạo ra từ Vương quốc Asturias. Vương quốc Castilla ban đầu xuất hiện như một Bá quốc của Vương quốc León. Từ nửa sau thế kỷ X đến nửa đầu thế kỷ XI, nó đã đổi chủ giữa León và Vương quốc Navarra. Vào thế kỷ XII, nó đã trở thành một vương quốc theo đúng nghĩa của nó.
Hai vương quốc đã được thống nhất hai lần trước đó:
Từ 1037 đến 1065 dưới thời Fernando I của León. Sau khi ông qua đời, các vương quốc của ông được truyền cho các con trai của ông, León cho Alfonso VI và Castile cho Sancho II, và Galicia cho García II.
Từ 1072 đến 1157 dưới thời Alfonso VI (mất 1109), Urraca (mất 1126) và Alfonso VII. Từ năm 1111 đến năm 1126 Galicia tách khỏi liên minh dưới thời Alfonso VII. Năm 1157, các vương quốc được phân chia giữa các con trai của Alfonso là Fernando II tiếp nhận León và Sancho III tiếp nhận Castilla.
Lịch sử > Chiếm đóng Tây Navarra

Từ năm 1199 đến năm 1201, dưới thời Alfonso VIII, quân đội của vua Castilla đã xâm chiếm Vương quốc Navarra, sau đó sáp nhập Álava, Durangaldea và Gipuzkoa, bao gồm cả San Sebastián và Vitoria (Gasteiz). Tuy nhiên, các vùng lãnh thổ phía Tây xứ Basque này đã chứng kiến các hiến chương Navarracủa họ được xác nhận dưới sự cai trị của người Castilla.
Lịch sử > Vương quyền Castilla từ thời trị vì của Fernano III cho đến khi Carlos I lên ngôi > Sự thống nhất của hai vương quốc dưới thời Fernando III

Fernando III nhận Vương quốc Castilla vào năm 1217 từ mẹ mình, Nữ vương Berenguela I của Castilla, cháu gái của Sancho III và nhận được Vương quốc León từ cha mình là Alfonso IX của León, con trai của Fernando II vào năm 1230. Từ đó trở đi hai vương quốc được thống nhất dưới tên gọi Vương quốc León và Castilla, hay đơn giản là Vương quyền Castilla. Fernando III sau đó đã chinh phục Thung lũng Guadalquivir, trong khi con trai ông là Alfonso X chinh phục Vương quốc Murcia từ tay Al-Andalus, tiếp tục mở rộng diện tích của Vương quyền Castilla. Vì điều này, các vị vua của Vương quyền Castilla theo truyền thống tự phong cho mình là "Vua của Castilla, León, Toledo, Galicia, Murcia, Jaén, Córdoba, Sevilla, và Lãnh chúa xứ Bizkaia và Molina", cùng những tài sản khác mà họ có được sau này. Người thừa kế ngai vàng được phong là Thân vương xứ Asturias từ thế kỷ XIV.
Lịch sử > Vương quyền Castilla từ thời trị vì của Fernano III cho đến khi Carlos I lên ngôi > Liên minh Cortes và bộ luật pháp lý

Gần như ngay lập tức sau khi thống nhất hai vương quốc dưới thời Ferdinand III, nghị viện của Castile và León đã được thống nhất. Trong nghị viện được chia thành ba khu vực, tương ứng với 3 tầng lớp cao nhất trong xã hội, gồm có quý tộc, tăng lữ và thị dân ở các thành phố, bao gồm đại diện từ các tỉnh Castile, León, Galicia, Toledo và Tỉnh Basque. Ban đầu, số lượng thành phố có đại diện tại Cortes thay đổi trong thế kỷ tiếp theo, cho đến khi John I ấn định vĩnh viễn những thành phố được phép cử đại diện (procuradores): Burgos, Toledo, León, Sevilla, Córdoba, Murcia, Jaén, Zamora, Segovia, Ávila, Salamanca, Cuenca, Toro, Valladolid, Soria, Madrid và Guadalajara (có thêm Granada sau cuộc chinh phục năm 1492).
Dưới thời Vua Alfonso X, hầu hết các phiên họp của Cortes ở cả hai vương quốc đều được tổ chức chung. Cortes năm 1258 ở Valladolid bao gồm đại diện của Castile, Extremadura và León ("de Castiella e de Estremadura e de Tierra de León") và đại diện của Seville năm 1261 của Castile, León và tất cả các vương quốc khác ("de Castiella e de León e de todos los otros nuestros Regnos"). Cortes tiếp theo được tổ chức riêng biệt, chẳng hạn như vào năm 1301 ở Castile ở Burgos và của León ở Zamora, nhưng các đại diện yêu cầu các nghị viện phải được tụ họp kể từ đó trở đi.
Mặc dù các vương quốc và thành phố riêng lẻ ban đầu vẫn giữ các quyền lịch sử riêng của mình - bao gồm Fuero cũ của Castile (Viejo Fuero de Castilla) và các fuero khác nhau của các hội đồng thành phố Castile, León, Extremadura và Andalucía - một bộ luật pháp lý thống nhất cho toàn bộ vương quốc mới. vương quốc được thành lập ở Siete Partidas (1265), Ordenamiento de Alcalá (1348) và Leyes de Toro (1505). Những luật này tiếp tục có hiệu lực cho đến năm 1889, khi bộ luật dân sự mới của Tây Ban Nha, Código Civil Español, được ban hành.
Lịch sử > Vương quyền Castilla từ thời trị vì của Fernano III cho đến khi Carlos I lên ngôi > Ngôn ngữ và giáo dục đại học

Vào thế kỷ XIII, có nhiều ngôn ngữ được sử dụng ở Vương quốc León và Castile, trong đó có tiếng Castilla, tiếng León, tiếng Basque và tiếng Galicia-Bồ Đào Nha. Tuy nhiên, khi thế kỷ trôi qua, tiếng Castilla ngày càng nổi tiếng và là ngôn ngữ của văn hóa và giao tiếp - một ví dụ về điều này là Trường ca El Cid.
Trong những năm cuối triều đại của Vua Ferdinand III, tiếng Castilla bắt đầu được sử dụng cho một số tài liệu quan trọng, chẳng hạn như Bộ luật Visigothic, cơ sở của bộ luật pháp lý dành cho những người theo đạo Thiên chúa sống ở Cordova theo Hồi giáo, nhưng phải đến thời trị vì của Vua Alfonso X thì nó mới trở thành ngôn ngữ chính thức. Từ đó trở đi, tất cả các tài liệu công đều được viết bằng tiếng Castilla, tương tự như vậy, tất cả các bản dịch các tài liệu pháp lý và chính phủ bằng tiếng Ả Rập đều được dịch sang tiếng Castilla thay vì tiếng La Tinh.
Một số học giả cho rằng việc sử dụng tiếng Castilla thay cho tiếng La Tinh là do sức mạnh của ngôn ngữ mới, trong khi những người khác cho rằng đó là do ảnh hưởng của những trí thức nói tiếng Do Thái có thái độ thù địch với tiếng La Tinh, ngôn ngữ của Giáo hội Công giáo.
Năm 1492, dưới thời các Quân chủ Công giáo, ấn bản đầu tiên của Ngữ pháp tiếng Castilla của Antonio de Nebrija đã được xuất bản. Tiếng Castilla cuối cùng đã được những người chinh phục mang đến châu Mỹ vào thế kỷ XVI. Vì tầm quan trọng của tiếng Castilla ở vùng đất do Vương quốc Tây Ban Nha cai trị nên ngôn ngữ này còn được gọi là tiếng Tây Ban Nha.
Hơn nữa, vào thế kỷ XIII, nhiều trường đại học được thành lập và giảng dạy bằng tiếng Castilla, chẳng hạn như Đại học Salamanca của León, Đại học Castilian Estudio của Palencia và Đại học Valladolid, một trong những trường đại học đầu tiên ở Châu Âu.
Vào thế kỷ XIII, các nhóm chăn nuôi địa phương mới nổi đã hợp nhất thành Mesta hùng mạnh, trung tâm buôn bán len trong 3 thế kỷ sau đó. Theo thời gian, Castilla sẽ trở thành thị trường xuất khẩu len hàng đầu vào cuối thời Trung Cổ.
Lịch sử > Vương quyền Castilla từ thời trị vì của Fernano III cho đến khi Carlos I lên ngôi > Triều đại Trastámara

Nội chiến Castilla khiến những người ủng hộ Henry xứ Trastámara chống lại Peter I đã kéo theo một cuộc đấu tranh giữa các phe phái cạnh tranh, trong đó đảng cũ được giới quý tộc Castilian ưa chuộng (và ở mức độ thấp hơn là Giáo sĩ), trong khi đảng mới đứng về phía lợi ích của người Do Thái, Converso và hội đồng các thị trấn. Một sự chuyển giao đáng kể từ tài sản hoàng gia sang quý tộc diễn ra sau đó khi người Trastámara chiếm ưu thế trong cuộc xung đột. Tương tự như vậy, sự thay đổi triều đại dẫn đến diễn ra song song với sự cực đoan hóa tình cảm bài Do Thái ở Castilla.
Sau cái chết của Alfonso XI, một cuộc xung đột triều đại bắt đầu giữa các con trai của ông, Vương tử Peter (Pedro) và Henry, Bá tước xứ Trastámara, vốn bị vướng vào Chiến tranh Trăm năm (giữa Vương quốc Anh và Vương quốc Pháp). Alfonso XI đã kết hôn với Maria của Bồ Đào Nha, người thừa kế của ông chính là Vương tử Peter. Tuy nhiên, Nhà vua cũng có nhiều đứa con ngoài giá thú với Eleanor xứ Guzman, trong số đó có Henry xứ Trastámara, người đã tranh chấp quyền lên ngôi của Vương tử Peter sau khi người sau này trở thành vua.
Trong cuộc nội chiến dành vương vị dẫn đến việc cả hai anh em đềVVuuoươnnggu tự xưng là vua, Peter liên minh với Edward, Thân vương xứ Wales, "Vương tử đen". Năm 1367, Hoàng tử đen đánh bại đồng minh của Henry II trong Trận Nájera, khôi phục quyền kiểm soát vương quốc của Pedro. Hoàng tử đen nhận thấy nhà vua không hoàn trả chi phí nên đã rời Castilla. Henry, người đã trốn sang Pháp, lợi dụng cơ hội và bắt đầu cuộc chiến. Henry cuối cùng đã giành chiến thắng vào năm 1369 trong Trận Montiel, trong đó ông đã giết Peter.
Năm 1371, anh trai của Hoàng tử đen là John xứ Gaunt, Công tước thứ 1 xứ Lancaster, kết hôn với Vương nữ Constanza, con gái của Pedro I. Năm 1386, ông tuyên bố ngai vàng của Vương quyền Castilla nhân danh vợ mình, người thừa kế hợp pháp theo Cortes de Sevilla năm 1361. Ông đến A Coruña cùng một đội quân và chiếm thành phố. Sau đó ông chuyển sang chiếm Santiago de Compostela, Pontevedra và Vigo. Ông yêu cầu Vua John I, con trai của Henry II phải từ bỏ ngai vàng để nhường ngôi cho vợ mình là Constanza.
John từ chối nhưng đề nghị con trai ông, Vương tử Enrique, kết hôn với Catherine của Lancaster, con gái của John xứ Gaunt. Đề nghị được chấp nhận và tước hiệu Thân vương xứ Asturias được phong cho Henry và Catherine. Điều này đã chấm dứt xung đột triều đại, củng cố vị thế của Nhà Trastámara và tạo ra hòa bình giữa Vương quốc Anh và Vương quyền Castilla.
Lịch sử > Vương quyền Castilla từ thời trị vì của Fernano III cho đến khi Carlos I lên ngôi > Quan hệ với Vương quyền Aragon trong thế kỷ 14

Dưới thời trị vì của Vua Henry III, quyền lực hoàng gia được khôi phục, làm lu mờ giới quý tộc Castilla hùng mạnh. Trong những năm cuối đời, Henry đã giao một số quyền lực của mình cho người em trai là Fernando  xứ Antequera cùng với vợ là Catherine xứ Lancaster sẽ trở thành nhiếp chính cho con trai ông là Vua John II vẫn còn đang tuổi thơ ấu. Sau Thỏa hiệp Caspe năm 1412, Ferdinand rời Castilla để trở thành Vua của Vương quyền Aragón.
Sau cái chết của mẹ mình, John II ở tuổi 14, lên ngôi và kết hôn với người chị họ là Maria xứ Aragón. Vị vua trẻ giao chính quyền của mình cho nhiếp chính Álvaro de Luna, người có ảnh hưởng nhất trong triều đình và liên minh với giới quý tộc thấp hơn, các lãnh đạo thành phố, giáo sĩ và người Do Thái. Điều này làm cho giới Đại quý tộc Castilla và các Infante của Aragón, con trai của Ferdinand I xứ Antequera, người đã tìm cách kiểm soát vương quyền của Castilla, cùng nhau không ưa thích nhà vua. Điều này cuối cùng đã dẫn đến chiến tranh vào năm 1429 và 1430 giữa hai vương quốc. Álvaro de Luna đã giành chiến thắng trong cuộc chiến và trục xuất các Infante người Aragon khỏi Castilla.
Lịch sử > Vương quyền Castilla từ thời trị vì của Fernano III cho đến khi Carlos I lên ngôi > Xung đột kế vị lần thứ hai

Bài chi tiết: Chiến tranh Kế vị Castilla
Vua Henry IV cố gắng thiết lập lại hòa bình với giới quý tộc mà cha ông là Vua John II đã tạo ra khủng hoảng. Khi người vợ thứ hai của ông, Vương hậu Joan, sinh ra Vương nữ Juana, người ta cho rằng cô là kết quả của mối tình vụng trộm của vương hậu với Beltrán de la Cueva, một trong những quan đại thần của Nhà vua.
Nhà vua, bị bao vây bởi bạo loạn và yêu cầu của các quý tộc, đã phải ký một hiệp ước trong đó ông chỉ định người kế vị là người em cùng cha khác mẹ của mình là Thân vương Alfonso, điều này đã khiến cho Vương nữ Joanna bị loại khỏi hàng kế vị. Sau cái chết của Alfonso trong một vụ tai nạn, Vua Henry IV đã ký Hiệp ước Bulls của Guisando với người chị cùng cha khác mẹ của mình là Vương nữ Isabel, trong đó ông chỉ định cô là người thừa kế để đổi lấy việc cô kết hôn với một vương tử do ông chọn.
Chú thích

↑  tiếng Tây Ban Nha: Corona de Castilla, tiếng Galicia: Coroa de Castela, Leonese: Corona de Castiella, tiếng Basque: Gaztelako Koroa, tiếng Latinh: Corona Castellae.
Huy hiệu cưỡi ngựa của Vua John II của Castile trong  Áo giáp cưỡi ngựa của Lông cừu vàng 1433–1435. Bộ sưu tập Bibliothèque de l'Arsenal.
Bản đồ các trường đại học Castilla và Aragon
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Castilla.
Lãnh thổ Castilian vào cuối thế kỷ 14.
Schefflera gracilipes

| Schefflera gracilipes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Apiales
Họ (familia): Araliaceae
Chi (genus): Schefflera
Loài (species): S. gracilipes
Danh pháp hai phần
Schefflera gracilipes Merr., 1908 
Schefflera gracilipes là một loài thực vật có hoa trong Họ Cuồng cuồng. Loài này được Merr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Schefflera gracilipes”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Conosia thomensis

| Conosia thomensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Conosia
Loài (species): C. thomensis
Danh pháp hai phần
Conosia thomensis Edwards, 1934 
Conosia thomensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Société Anonyme des Ateliers d'Aviation Louis Breguet

Société des Ateliers d'Aviation Louis Breguet cũng được biết đến với tên gọi khác là Breguet Aviation, đây là một hãng sản xuất máy bay cũ của Pháp.
Công ty được thành lập năm 1911 bởi nhà đi tiên phong trong hàng không Louis Charles Breguet. Năm 1971 công ty sáp nhập với Dassault.
Các mẫu máy bay (trước khi sáp nhập với Dassault)

Breguet-Richet Gyroplane (1907) - Cỗ máy giống trực thăng thử nghiệm, một chỗ, một động cơ. 2 chiếc
Breguet Type II (pre-WWI) - Máy bay hai tầng cánh một động cơ hạng nhẹ với bộ phận hạ cánh 3 bánh
Breguet Type III (1910) - Phiên bản lớn hơn của Type II. 3 chỗ, động cơ quay
Breguet Aerhydroplane (1913) - Thủy phi cơ một chỗ, một động cơ. Không bay
Breguet Bre.4 (1914) - Máy bay ném bom hai tầng cánh hai chỗ, một động cơ. Cánh quạt đẩy
Breguet Bre.5 (1915) - Máy bay tiêm kích hộ tống hai tầng cánh, hai chỗ, một động cơ. Biến thể của Bre.4
Breguet 6 (1915) - Phiên bản của Breguet 5 với động cơ khác
Breguet 12 (1918) - Phiên bản của Breguet 5 với pháo 37mm và đèn pha rọi (tiêm kích bay đêm)
Breguet 14 (1916) - Máy bay ném bom hai tầng cánh, hai chỗ, một động cơ
Breguet 16 (1918) - Phiên bản lớn hơn của Breguet 14. Máy bay ném bom
Breguet 17 (1918) - Phiên bản nhỏ hơn của Breguet 14. Máy bay tiêm kích.
Breguet 19 (1922) - Máy bay thể thao/ném bom hạng nhẹ/trinh sát hai tầng cánh, hai chỗ, một động cơ
Breguet 26T (1926) - Máy bay dân dụng 8 chỗ hai tầng cánh, một động cơ
Breguet 280T (1928) - Một phát triển từ 26T với hình dáng khí động học thân cải tiến
License built Short S.8 Calcutta (1928) - Máy bay vận tải hai tầng cánh, 15 chỗ, 3 động cơ
Breguet 27 (1929) - Máy bay trinh sát hai tầng cánh, 2 chỗ, 1 động cơ
Breguet 270 (1929) - Một phát triển của 27 sử dụng khung gầm thép
Breguet 393T (1931) - Máy bay dân dụng hai tầng cánh 3 động cơ
Breguet 521 (1933) - Một phát triển của S.8 Calcutta. Thủy phi cơ tuần tiễu tầm xa
Breguet 530 Saigon - Phiên bản dân sự của 521
Breguet 693 (1938) - Máy bay tiêm kích/cường kích một tầng cánh, 2 chỗ, 2 động cơ
Breguet 730 (1938) - Thủy phi cơ tầm xa, 4 động cơ loại piston
Breguet Deux-Ponts (1949) - Máy bay dân dụng cỡ lớn hai tầng, 4 động cơ piston.
Breguet Alizé (1956) - Máy bay chống tàu ngầm hải quân. 3 chỗ, 1 động cơ phản lực
Breguet Vultur (1951) - Máy bay chống tàu ngầm hải quân, 2 chỗ, 2 động cơ phản lực
Breguet Taon (1957) - Máy bay tấn công, một chỗ, 1 động cơ.
Breguet 941 (1961) - Máy bay vận tải STOL 4 động cơ.
Breguet Atlantique (1961) - Máy bay trinh sát hải quân, 2 động cơ
Xylopia rubescens

| Xylopia rubescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Mesangiospermae
Phân lớp (subclass): Magnoliidae
Bộ (ordo): Magnoliales
Họ (familia): Annonaceae
Chi (genus): Xylopia
Loài (species): X. rubescens
Danh pháp hai phần
Xylopia rubescens Oliv. 
Xylopia rubescens là loài thực vật có hoa thuộc họ Na. Loài này được Oliv. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1868.