stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Libya
Xếp hạng quốc tế

| Tổ chức | Nghiên cứu | Xếp hạng |
| --- | --- | --- |
| Quỹ Di sản (HF)/Nhật báo Phố U-ôn (WSJ) | Chỉ số Tự do Kinh tế Lưu trữ 2009-07-20 tại Wayback Machine | 173 trong số 179 |
| Tạp chí Nhà kinh tế | Thế giới năm 2005 - Chỉ số chất lượng cuộc sống, 2005 | 70 trong số 111 |
| Trung tâm Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) | Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất | 12 trong số 15 |
| Nhà báo không biên giới (RWB) | Chỉ số tự do báo chí (2010) Lưu trữ 2010-11-24 tại Wayback Machine | 162 trong số 167 |
| Minh bạch quốc tế (TI) | Chỉ số nhận thức tham nhũng 2010 Lưu trữ 2018-12-24 tại Wayback Machine | 117 trong số 158 |
| Chương trình Phát triển của Liên hiệp quốc (UNDP) | Chỉ số phát triển con người 2005 | 58 trong số 177 |
Tàn tích của một sân khấu ở thành phố Sabratha thời Roma, phía tây Tripoli
Omar Mukhtar (1858 – 1931), nhà lãnh đạo cuộc khởi nghĩa của người Lybia chống lại sự chiếm đóng của Ý
Bản đồ Libya
Jabal Al Akdhar gần Benghazi là vùng ẩm ướt nhất tại Libya. Lượng mưa trung bình hàng năm từ 400 đến 600 millimét.
Những ngọn núi bị bào mòn tuyệt đẹp ở phía nam đất nước
Phong cảnh sa mạc phía nam Libya; 90% lãnh thổ nước này là sa mạc
Thủ đô Tripoli của Libya với sự thịnh vượng nhờ phát triển dầu khí
Thành phố cổ ở Tripoli - (El-Madina El-Kadima) - nằm giữa trung tâm thành phố, là một trong những địa điểm cổ điển của Địa Trung Hải
Bản đồ thể hiện thành phần dân tộc ở Libya
Khu trường lớp Benghazi của trường Đại học cũ ở Libya (Al-Jami'a al-Libiya), Đại học đầu tiên của Libya
Nhà thờ Hồi giáo tại Ghadames, gần biên giới Tunisia và Algérie; 97% dân số Libya là các tín đồ Hồi giáo
Bờ biển Benghazi, thành phố lớn thứ hai ở Libya. Với bờ biển Địa Trung Hải dài nhất so với các nước khác trong vùng, những bãi biển còn mang nhiều vẻ hoang sơ của Libya luôn có đông du khách.
Nhà dài Ê Đê

Nhà dài phục dựng trong Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam
Nhà dài của người Ê Đê có kết cấu kiểu nhà sàn thấp, dài thường từ 15m đến hơn 100m tùy mỗi gia đình mỗi dân tộc khác. Ở Tây nguyên, ngôi nhà chung của buôn cũng là một ngôi nhà dài truyền thống nhưng to đẹp và hoành tráng hơn.
Tình trạng hiện tại

Hiện tại, cuộc sống hiện đại phần nào đã ảnh hưởng đến phong tục, tập quán, bản sắc của người dân tộc thiểu số vả lại nguyên liệu gỗ cũng không còn dễ kiếm như trước nữa nên tuy các ngôi nhà dài vẫn còn chiếm số lượng lớn trong các buôn làng nhưng những ngôi nhà thực sự dài (30m trở lên) ngày càng thêm vắng bóng.
Tiềm năng du lịch

Nhà dài, với các bếp lửa trên sàn; các bộ bàn, ghế được đẽo từ những cây cổ thụ nguyên vẹn, những giá trị truyền thống đầy bản sắc được gìn giữ nâng niu trong nó vẫn là một sản phẩm du lịch rất ăn khách của Du lịch Đắk Lắk.
Ở Khu Du lịch thác Bảy nhánh ở Bản Đôn Đắk lắk còn có một ngôi nhà dài trên 100m được phục dựng rất quy mô và tôn trọng các nét truyền thống, đang được xem là nhà dài nhất Đắk Lắk và cả nước hiện nay.
Cầu thang trang trí hình nhũ hoa và Mặt Trăng lưỡi liềm.
Mái nhà bằng cỏ tranh, vách bằng tre nứa, và Kpan
Carex aematorrhyncha

| Carex aematorrhyncha> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Carex
Loài (species): C. aematorrhyncha
Danh pháp hai phần
Carex aematorrhyncha Desv., 1854 
Carex aematorrhyncha là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Desv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Carex aematorrhyncha”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Nam Thành (định hướng)

Nam Thành có thể chỉ:
Việt Nam

Phường Nam Thành, thành phố Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình
Xã Nam Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
Nam Thành Thánh thất, Thánh thất đầu tiên của đạo Cao Đài.
Trung Quốc

Nhai đạo Nam Thành (chữ Hán giản thể: 南城区, âm Hán Việt: Nam Thành khu) là một nhai đạo thuộc địa cấp thị Đông Hoàn, tỉnh Quảng Đông
Huyện Nam Thành (tiếng Trung: 南城县, Hán Việt: Nam Thành huyện) là một huyện của địa cấp thị Phủ Châu (抚州市), tỉnh Giang Tây.
Yalıözü, Çerkeş

| Yalıözü |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YalıözüVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Çankırı
Huyện: Çerkeş
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 144 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 18600 
Yalıözü là một xã thuộc huyện Çerkeş, tỉnh Çankırı, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 144 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Çankırı”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
Yamaceratops

| --- | --- |
Thời điểm hóa thạch: Creta muộn

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata 
Nhánh: Craniata
 
Phân ngành (subphylum): Vertebrata
Phân thứ ngành (infraphylum): Gnathostomata
Liên lớp (superclass): Tetrapoda
Bộ (ordo): Ornithischia
Nhánh (clade): Dinosauria
Họ (familia): ?Archaeoceratopsidae
Chi (genus): Yamaceratops Makovicky & Norell, 2006
Loài
 Y. dorngobiensis Makovicky & Norell, 2006 (type) 
Yamaceratops là một chi khủng long, được Makovicky & Norell mô tả khoa học năm 2006.
Chú thích

↑  “Dinosaur Genera List”. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2015.
Euterpiodes

| Euterpiodes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Euterpiodes
Euterpiodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Copris doriae

| Copris doriae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Copris
Loài (species): C. doriae
Danh pháp hai phần
Copris doriae Harold, 1877 
Copris doriae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Liocarcinus vernalis

| Liocarcinus vernalis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Crustacea
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Decapoda
Phân bộ (subordo): Pleocyemata
Phân thứ bộ (infraordo): Brachyura
Liên họ (superfamilia): Portunoidea
Họ (familia): Carcinidae
Phân họ (subfamilia): Polybiinae
Chi (genus): Liocarcinus
Loài (species): L. vernalis
Danh pháp hai phần
Liocarcinus vernalis (Risso, 1816) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Macropipus vernalis (Risso, 1827)  Polybius vernalis (Risso, 1827)  Portunus barbarus Lucas, 1846  Portunus dubius Rathke, 1837  Portunus valentieni Cocco, 1833  Portunus vernalis Risso, 1816 
Liocarcinus vernalis, cua bơi xám, là một loaì cua nhỏ, sống trong vùng nước nông trong phân họ Polybiinae (hoặc coi là họ Polybiidae) trong họ Carcinidae.
L. vernalis trong một thời gian dài đã được cho là loài chủ yếu sinh sống ở Địa Trung Hải, nhưng phạm vi được biết đến của loài cua này đã được mở rộng bởi một loạt các quan sát trong những năm 1980 và 1990. Nó nằm trong khoảng từ Tây Phi đến Biển Bắc.
Ameiurus platycephalus

| Flat bullhead |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Actinopterygii
Bộ:: Siluriformes
Họ:: Ictaluridae
Chi:: Ameiurus
Loài:: A. platycephalus
Danh pháp hai phần
Ameiurus platycephalus (Girard, 1859)

Các đồng nghĩa
 Pimelodus platycephalus Girard, 1859  Ictalurus platycephalus (Girard, 1859)
Ameiurus platycephalus là loài Cá da trơn nước ngọt Bắc Mỹ có nguồn gốc từ các vùng nước miền đông nam Hoa Kỳ từ Virginia đến Georgia. Loài này đạt chiều dài lớn nhất là 29 cm (11 in) TL mặc dù chiều dài phổ biến của chúng chỉ bằng 23 cm (9 in).
Phân bố loài và môi trờng sống

Ameiurus platycephalus có nguồn gốc ở miền đông nam Hoa Kỳ, nơi nó được tìm thấy ở phần hạ lưu của các lưu vực ở Dốc Đại Tây Dương Bắc Mỹ. Phạm vi của nó kéo dài từ phần thường lưu của sông James và sông Roanoke ở Virginia, cho đến sông Altamaha ở Georgia. Loài xuất hiện phổ biến, ví dụ như trong tất cả các lưu vật ở Nam Carolina. môi trường sống điển hình của chúng là những dòng sông chảy chậm, yên tĩnh có chất nền là bùn, cát hoặc đá được bao phủ bởi những mảnh vụn hữu cơ. Loài cũng xuất hiện trong các hồ, ao, ở phía sau đập và những con non thích dòng nước trong vắt.
Sinh thái

Loài cá này ăn côn trùng thủy sinh, động vật thân mềm và cá nhỏ, cũng như các thảm thực vật và mảnh vụn. Con cái trưởng thành khi chúng đạt ba năm tuổi. Sinh sản diễn ra vào mùa hè, khả năng sinh sản của con cái là từ 200 đến 1740 trứng mỗi con.
Tình trạng

Dù không bị đánh bắt làm thực phẩm, Ameiurus platycephalus bị đe dọa bởi loài săn mồi cá trê đầu bẹt (Pylodictis olivaris) và Ictalurus furcatus, là hai loài được du nhập vào môi trường sống của Ameiurus platycephalus. Các mối đe dọa khác bao gồm ô nhiễm nước, bồi lắng, việc ngăn chặn và thay đổi chất lượng nước. Nói chung đây là một loài không phổ biến, nhưng có phạm vi sông rộng và Liên minh Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (IUCN) đã đánh giá tình trạng bảo tồn của loài là "loài ít quan tâm".
Lạc đà Nam Mỹ

| Lạc đà Nam Mỹ |
| --- | --- |
Lạc đà Guanaco (Lama glama)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Artiodactyla
Họ (familia): Camelidae
Tông (tribus): Lamini Webb, 1965
Các chi
 Xem bài.
Lạc đà Nam Mỹ (Danh pháp khoa học: Lamini), còn được gọi là laminoids là một tông động vật trong phân họ lạc đà (Camelinae) thuộc họ lạc đà (Camelidae), chúng gồm hai chi động vật với 04 loài còn tồn tại ở Nam Mỹ và hai chi đã tuyệt chủng. Chúng không phải là lạc đà thật sự như những loài lạc đà một bướu hay lạc đà hai bướu ở châu Á và châu Phi sống ở hoang mạc mà chúng sống ở cao nguyên, nhanh nhẹn và không có bướu.
Ban đầu chúng gồm hai loài được biết đến là đã thuần hóa (lạc đà ngựa và lạc đà cừu), trong khi sau này phát hiện thêm hai loài chỉ được tìm thấy trong tự nhiên (đã tuyệt chủng). Tất cả các loài này đều thiếu lưỡng hình giới tính, khó phân biệt con đực và con cái. Bốn loài có thể lai và sinh sản. Hệ thống tiêu hóa của lạc đà Nam Mỹ (lamoids) cho phép chúng có thể tiêu hóa chất độc nhất định. Laminoids cũng thiếu một túi mật.
Phân loại

Chi Lama
Lama glama : Lạc đà không bướu hay lạc đà ngựa , đà mã hay còn gọi là Guanaco
Lama glama cacsilensis (lạc đà thảo nguyên phương Bắc hay lạc đà thảo nguyên Peru)
Lama glama guanicoe (lạc đà thảo nguyên phương Nam hay lạc đà thảo nguyên lớn Peru), chúng được xếp thành một loài riêng
Lama glama glama (lạc đà không bướu nhà)
Lama guanicoe: Lạc đà Guanaco hay lạc đà thảo nguyên lớn
Chi Vicugna
Vicugna pacos : Lạc đà Alpaca hay còn gọi là lạc đà cừu
Lạc đà Huacaya là một giống của lạc đà cừu được nuôi ở núi Andes
Lạc đà Suri là một giống của lạc đà cừu ở Peru
Vicugna vicugna: Lạc đà Vicuña hay còn gọi là lạc mã đây là giống lạc mã ở Nam Mỹ lông dùng để làm len
Chi Hemiauchenia (đã tuyệt chủng)
Hemiauchenia macrocephala
Hemiauchenia minima
Hemiauchenia blancoensis
Hemiauchenia vera
Hemiauchenia paradoxa
Chi Palaeolama (đã tuyệt chủng), đây là chi đơn loài
Palaeolama mirifica
Loài lai ghép
Lạc đà Huarizo là con lai giữ lạc đà không bướu Llama đực với lạc đà Alpaca cái (lạc đà ngựa đực x lạc đà cừu cái)
Lạc đà Cama là con lai giữa lạc đà không bướu (Llama) cái và Lạc đà một bướu (lạc đà Ả rập) đực.
Đặc tính

Dưới đây giới thiệu một số đặc tính của các loài lạc đà Nam Mỹ còn tồn tại:
Đặc tính > Alpaca

Lạc đà Alpaca trưởng thành trung bình cao khoảng 81–99 cm, nặng khoảng 48–84 kg. Alpaca nhỏ hơn llama nhiều và không giống như llama, chúng không dùng để thồ hàng mà là loài cung cấp lông. Lông alpaca, rất giống với len, được sử dụng để làm các sản phẩm đan, dệt. Các sợi lông này có nhiều màu sắc tự nhiên tùy vùng mà alpaca sinh sống như 52 màu ở Peru, 12 màu ở Úc và 16 màu ở Mĩ. Alpaca cảnh báo cả đàn về kẻ ngoại lai bằng kêu lớn, đầy sắc lạnh như tiếng lừa kêu. Đàn có thể tấn công kẻ thù nhỏ bằng chân trước như đá hay đạp. Chúng còn có tập tính phu nước miếng. Alpaca cái rất mắn đẻ, chúng đều có thể mang thai chỉ sau một lần giao cấu nhưng cũng có một số ít trường hợp chúng thể thụ thai.
Là loài nhai lại chúng hay đưa các thức ăn (thường là cỏ xanh) lên miệng để nhai và có thể nhắm bắn chất nhầy nhụa này vào đối phương. Chúng rất ít khi phun vào nhau nhưng thỉnh thoảng chúng vẫn phun nước miếng vào con người. Alpaca cần ít thức ăn hơn các loài khác ở cùng lứa tuổi. Chúng thường ăn rơm rạ hoặc cỏ nhưng chúng cũng có thể ăn một vài loại cây khác và cũng là bình thường nếu cúng cố gắng nhai mọi thứ như chai nhựa. Hầu hết, người chủ luôn điều chỉnh thay đổi nơi ăn cỏ của chúng để cỏ có thể mọi lại. Alpaca có thể ăn cỏ thiên nhiên. Alpaca cần lượng thức ăn bằng khoảng 1-2% trọng lượng cơ thể mỗi ngày, vậy là tốn khoảng 27 kg cỏ/tháng/con.
Đặc tính > Llama

Lạc đà không bướu hay còn gọi là đà mã, một con lạc đà không bướu trưởng thành đầy đủ có thể cao 1,7 đến 1,8 m (5,5 đến 6,0 ft) và nặng 130 đến 200 kilôgam (280 đến 450 lb). Lúc mới sinh, lạc đà không bướu con (còn gọi là cria) có thể nặng từ 9 đến 14 kg (20 đến 30 lb). Lạc đà không bướu có thể sống đến 20-30 năm, tùy theo điều kiện chăm sóc. Lạc đà không bướu là loài vật sống rất tập thể, chúng thường chung sống thành bày đàn. Lông lấy từ lạc đà không bướu rất mềm và không có lanolin (mỡ ở lông). Lạc đà không bướu cũng là loài động vật thông minh, chúng có thể học được một số việc sau vài lần bắt chước. Lạc đà không bướu có thể thồ được hàng nặng 25% đến 30% trọng lượng cơ thể suốt quãng đường 5-8 dặm.
Đặc tính > Vicuña

Lạc đà Vicuña được xét là thanh nhã, duyên dáng và nhỏ hơn lạc đà Guanaco. Bộ lông dài giống len của lạc đà Vicuña màu nâu nâu vàng trên lưng, trong khi lông trên cổ họng và ngực có màu trắng và khá dài. Đầu hơi ngắn hơn của lạc đà Guanaco và tai hơi dài hơn. Chiều dài của đầu và cơ thể khoảng 1,45-1,60 m (khoảng 5 ft); chiều cao 75-85 tới vai cm (khoảng 3 ft), trọng lượng 35–65 kg (dưới 150 lb). Lạc đà Vicuña sống duy nhất ở Nam Mỹ, chủ yếu ở trung tâm dãy Andes.
Đặc tính > Guanaco

Lạc đà Guanaco có chiều cao đến vai khoảng 107 đến 122 cm (3,5 đến 4 foot) và cân nặng khoảng 90 kg (200 lb). Mặc sắc cơ thể của chúng biến đổi rất ít (khác với loài Lạc đà không bướu), từ màu nâu nhạt cho đến màu quế sẫm và ở bụng thì có màu trắng. Lạc đà Guanaco có mặt màu xám và tai thẳng nhỏ. Chúng có ngoại hình và thể vóc to hơn loài lạc đà Vicuña.
Lạc đà Vicuna hoang dã
Lạc đà cừu
Lạc đà không bướu
Xã Ord, Quận Antelope, Nebraska

| Xã Ord Ord Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 
 Vị trí trong Quận Antelope, Nebraska
 Vị trí quận Antelope trong tiểu bang Nebraska ở Hoa Kỷ
Xã Ord
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Nebraska
Quận: Quận Antelope
Diện tích
 • Tổng cộng: 35,80 mi2 (92,72 km2)
 • Đất liền: 35,59 mi2 (92,19 km2)
 • Mặt nước: 0,20 mi2 (0,53 km2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 79
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Ord (tiếng Anh: Ord Township) là một xã thuộc quận Antelope, tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 79 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.
Anthene definita

| Anthene definita |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Lycaenidae
Phân họ (subfamilia): Lycaeninae
Chi (genus): Anthene
Loài (species): A. definita
Danh pháp hai phần
Anthene definita (Butler, 1899) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Lycaenesthes definita Butler, 1899   Lycaenesthes nigrocaudata Pagenstecher, 1902   Lycaenesthes ligures var. liguroides Strand, 1911   Lycaenesthes fasciata Ungemach, 1932  
The Common Ciliate Blue hoặc Common Hairtail (Anthene definita) là một loài bướm thuộc họ Lycaenidae. Loài này có ở phía nam châu Phi.
Sải cánh từ 21–27 mm đối với con đực và 24–29 mm đối với con cái. Cá thể trưởng thành mọc cánh quanh năm in wamer areas, đỉnh điểm vào mùa hè.
Ấu trùng ăn các loài Allophylus africanus, Pappea capensis, Mangifera indica, Myrica aethiopica, Myrica sericea, Acacia karroo, Acacia cyanophylla, Acacia saligna, Paraserianthus lophanta, Schotia, Bersama và Kalanchoe species.
Phân loài

Anthene definita definita (from South Africa to East Africa, Uganda, south-phía đông Guinea (Nimba Mountains))
Anthene definita nigrocaudata (Pagenstecher, 1902) (Ethiopia)
Chú thích

↑  Anthene, Site of Markku Savela
↑  Woodhall, S. Field Guide to Butterflies of South Africa, Cape Town: Struik Publishers, 2005.
Esgos

| Esgos |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

  Hiệu kỳ Huy hiệu
 Vị trí tại Galicia
EsgosVị trí tại Tây Ban Nha
Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng:  Galicia
Tỉnh: Ourense
Comarca: Ourense
Thủ phủ: Lỗi Lua trong Mô_đun:Wikidata tại dòng 98: attempt to concatenate local 'label' (a nil value).
Chính quyền
 • Mayor: Mario Rodríguez González (PPdeG)
Diện tích
 • Tổng cộng: 37,8 km2 (14,6 mi2)
Độ cao: 580 m (1,900 ft)
Dân số (2018)
 • Tổng cộng: 1.134
 • Mật độ: 30/km2 (78/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 32...  
Trang web: www.concelloesgos.com
Esgos là một đô thị trong tỉnh Ourense, thuộc vùng Galicia ở tây bắc Tây Ban Nha.
Phan Bội Châu

| Phan Bội Châu潘佩珠 |
| --- | --- |

Tên húy: Phan Văn San
Tên hiệu: Hải Thụ / Sào Nam
Bút danh: Thị Hán, Phan Giải San, Sào Nam Tử, Hạo Sinh, Hiếu Hán
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên húy: Phan Văn San
Ngày sinh: 26 tháng 12 năm 1867
Nơi sinh: làng Đan Nhiễm, xã Xuân Hòa, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, Việt Nam
 
Mất: 
Ngày mất: 29 tháng 10 năm 1940 (72 tuổi)
Nơi mất: Huế, Đại Nam
 
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Thân phụ: Phan Văn Phổ
Thân mẫu: Nguyễn Thị Nhàn
Phu nhân: Thái Thị Huyên Nguyễn Thị Em
Hậu duệ: Phan Nghi Huynh (con bà Huyên) Phan Nghi Đệ (con bà Em)
 
Nghề nghiệp: nhà sử học, nhà văn, nhà thơ, chính khách
Dân tộc: Kinh
Tôn giáo: Nho giáo
Quốc tịch: Liên bang Đông Dương
Thời kỳ: Nhà Nguyễn
Tác phẩm: Việt Nam quốc sử khảo, Ngục trung thư, Lưu Cầu huyết lệ tân thư, Việt Nam vong quốc sử, Truyện Chân tướng quân
x • t • 
Phan Bội Châu (chữ Hán: 潘佩珠; 1867 – 1940) là một danh sĩ và là nhà cách mạng Việt Nam, hoạt động trong thời kỳ Pháp thuộc.
Tên gọi

Phan Bội Châu vốn tên là Phan Văn San (潘文珊). Vì chữ San trùng với tên húy của vua Duy Tân (Vĩnh San) nên phải đổi thành Phan Bội Châu. Hai chữ "Bội Châu" (佩珠) trong tên của ông lấy từ câu: "城中蛾眉女珠佩何珊珊 [Thành trung nga mi nữ châu bội hà san san]".
Ông có hiệu là Hải Thụ, về sau đổi là Sào Nam. Tên gọi Sào Nam (巢南) được lấy từ câu "越鳥巢南枝 [Việt điểu sào nam chi, nghĩa là Chim Việt làm tổ cành Nam]". Phan Bội Châu còn có nhiều biệt hiệu và bút danh khác như Thị Hán (是漢), Phan Giải San, Sào Nam Tử, Hạo Sinh, Hiếu Hán,...
Thân thế

Phan Bội Châu sinh ngày 26 tháng 12 năm 1867 tại làng Đan Nhiễm, xã Xuân Hòa, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.
Cha ông là Phan Văn Phổ, mẹ là Nguyễn Thị Nhàn. Ông nổi tiếng thông minh từ bé, năm 6 tuổi học 3 ngày thuộc hết Tam Tự Kinh, 7 tuổi ông đã đọc hiểu sách Luận Ngữ, 13 tuổi ông thi đỗ đầu huyện.
Thuở thiếu thời ông đã sớm có lòng yêu nước. Năm 17 tuổi, ông viết bài "Hịch Bình Tây Thu Bắc" đem dán ở cây đa đầu làng để hưởng ứng việc Bắc Kỳ khởi nghĩa kháng Pháp. Năm 19 tuổi (1885), ông cùng bạn là Trần Văn Lương lập đội "Sĩ tử Cần Vương" (hơn 60 người) chống Pháp, nhưng bị đối phương kéo tới khủng bố nên phải giải tán.
Gia cảnh khó khăn, ông đi dạy học kiếm sống và học thi. Khoa thi năm Đinh Dậu (1897) ông đã lọt vào trường nhì nhưng bạn ông là Trần Văn Lương đã cho vào tráp mấy cuốn sách nhưng ông không hề biết nên ông bị khép tội hoài hiệp văn tự (mang văn tự trong áo) nên bị kết án chung thân bất đắc ứng thí (suốt đời không được dự thi).
Sau cái án này, Phan Bội Châu vào Huế dạy học, do mến tài ông nên các quan đã xin vua Thành Thái xóa án. Nhờ vậy, ngay khoa thi hương tiếp theo, năm Canh Tý (1900), ông đã đậu đầu (Giải nguyên) ở trường thi Nghệ An.
Hoạt động Cách mạng > Lập Duy Tân hội, sang Nhật cầu viện

Trong vòng 5 năm sau khi đỗ Giải nguyên, Phan Bội Châu bôn ba khắp nước Việt Nam kết giao với các nhà yêu nước như Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Trần Quý Cáp, Nguyễn Thượng Hiền, Nguyễn Hàm (tức Tiểu La Nguyễn Thành), Đặng Nguyên Cẩn, Ngô Đức Kế, Đặng Thái Thân, Hồ Sĩ Kiện, Lê Huân, Nguyễn Quyền, Võ Hoành, Lê Đại,...
Phan Bội Châu đả kích việc thực dân Pháp cấm giảng dạy lịch sử Việt Nam mà thay vào đó là lịch sử Pháp, nhằm dụng ý xóa bỏ những ảnh hưởng của văn hóa truyền thống Việt Nam, truyền bá văn hóa Pháp nhằm đồng hóa người Việt; đồng thời đào tạo ra một tầng lớp công chức và chuyên viên phục vụ cho nền cai trị và công cuộc khai thác thuộc địa của Pháp. Năm 1905 Phan Bội Châu chỉ trích nền giáo dục của thực dân Pháp ở thuộc địa là "chỉ dạy người Việt viết văn Pháp, nói tiếng Pháp, tạm thời làm nô lệ cho Pháp".
Năm 1904 ông cùng Nguyễn Hàm và khoảng 20 đồng chí khác thành lập Duy Tân hội ở Quảng Nam để đánh đuổi Pháp, chọn Kỳ Ngoại hầu Cường Để - một người thuộc dòng dõi nhà Nguyễn - làm hội chủ.
Năm 1905 ông cùng Đặng Tử Kính và Tăng Bạt Hổ sang Trung Quốc rồi sang Nhật Bản, để cầu viện Nhật giúp Duy Tân hội đánh đuổi Pháp. Tại Nhật, ông gặp Lương Khải Siêu, một nhà cách mạng người Trung Quốc, và được khuyên là nên dùng thơ văn để thức tỉnh lòng yêu nước của nhân dân Việt Nam (nghe lời, Phan Bội Châu viết Việt Nam vong quốc sử). Lại nghe hai nhân vật quan trọng của Đảng Tiến Bộ đang cầm quyền ở Nhật Bản, là Ōkuma Shigenobu (Bá tước Ôi Trọng Tín) và Thủ tướng Inukai Tsuyoshi (Khuyển Dưỡng Nghị) khuyên là nên cổ động thanh niên ra nước ngoài học tập để sau này về giúp nước.
Tháng 6 năm 1905 Phan Bội Châu cùng Đặng Tử Kính mang theo một số sách Việt Nam vong quốc sử về nước. Tháng 8 năm 1905, tại Hà Tĩnh, ông và các đồng chí nòng cốt trong Duy Tân hội bàn bạc rồi đưa ra kế hoạch hành động, đó là:
Nhanh chóng đưa Kỳ Ngoại hầu Cường Để ra nước ngoài.
Lập các hội nông, hội buôn, hội học để tập hợp quần chúng và để có tài chánh cho hội.
Chọn một số thanh niên thông minh hiếu học, chịu được gian khổ, đưa đi học ở nước ngoài.