stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cờ vua
Thông tin liên quan > Lịch sử của cờ vua

Lịch sử cờ vua
Giải vô địch cờ vua thế giới
Các kỳ thủ vĩ đại nhất
Nguồn gốc cờ vua
Cờ vua trong văn học
Cờ vua trong văn học Ả Rập
Lý thuyết Cox-Forbes
Cờ vua tại châu Âu
Thế vận hội cờ vua
Các kỷ lục thế giới về cờ vua
Thông tin liên quan > Các nhà vô địch cờ vua thế giới

Không chính thức nhưng được công nhận rộng rãi như là nhà vô địch (thời kỳ trước khi có giải vô địch):
Philidor
Howard Staunton
Adolf Anderssen
Paul Morphy
Các nhà vô địch chính thức (của FIDE)
Wilhelm Steinitz
Emanuel Lasker
José Raúl Capablanca
Alexander Alekhine
Max Euwe
Mikhail Botvinnik
Vassily Smyslov
Mikhail Tal
Tigran Petrosian
Boris Spassky
Bobby Fischer
Anatoly Karpov
Garry Kasparov
Vladimir Kramnik
Viswanathan Anand
Magnus Carlsen
Đinh Lập Nhân
Các nhà vô địch thế giới của PCA:
Garry Kasparov
Vladimir Kramnik
Các nhà vô địch thế giới của FIDE thời hậu Kasparov:
Alexander Khalifman
Viswanathan Anand
Ruslan Ponomariov
Rustam Kasimdzhanov
Veselin Topalov
Năm 2006 FIDE đã tổ chức trận đấu thống nhất các danh hiệu vô địch cờ vua giữa vô địch cờ truyền thống Vladimir Kramnik và Veselin Topalov. Kết quả là Vladimir Kramnik đã chiến thắng bằng cờ nhanh sau khi hoà cờ chính thức 6-6 để giành ngôi vô địch thế giới thống nhất lần đầu tiên.
Thông tin liên quan > Luật cờ vua

Luật Cờ vua FIDE áp dụng cho mọi cuộc đấu trên bàn cờ. Văn bản bằng tiếng Anh là văn bản gốc của Luật Cờ Vua, được thông qua tại Hội nghị FIDE lần thứ 71 tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) vào tháng 11 năm 2000 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2001.
Thông tin liên quan > Đại kiện tướng - Danh hiệu FIDE

Xem thêm: Đại kiện tướng (cờ vua), Danh hiệu FIDE, và Thần đồng cờ vua
Liên đoàn cờ vua thế giới, FIDE (Fédération Internationale des Échecs), trao một số danh hiệu dựa trên thành tích cho người chơi cờ vua, từ thấp đến danh hiệu Đại kiện tướng (Grandmaster - GM) được đánh giá cao nhất. Các danh hiệu này thường yêu cầu sự kết hợp giữa xếp hạng và tiêu chuẩn Elo (điểm chuẩn hiệu suất trong các cuộc thi bao gồm các cầu thủ có danh hiệu khác). Sau khi được trao, các danh hiệu FIDE được các kỳ thủ giữ trọn đời, mặc dù một danh hiệu có thể bị thu hồi trong các trường hợp đặc biệt (ví dụ như gian lận).
Thông tin liên quan > Các sách, báo về cờ vua

Các bài báo về cờ vua
Các thư viện cờ
Tập hợp các ván cờ
Hướng dẫn khai cuộc
Một số loại cờ

Cờ thế
Cờ úp
Cờ tướng
Shogi
Janggi
Saturanga
Cờ vây
Cờ ca-rô
Cờ gánh
Cờ toán Việt Nam
Cờ tư lệnh
Tic-tac-toe
Cờ đam
Chú thích

↑  Có một khảo sát trong Mark Jeays, "A brief survey of psychological studies of chess".
↑  Cờ vua còn được gọi là "ruồi giấm" của các nghiên cứu trong ngành tâm lý học nhận thức và trí tuệ nhân tạo, bởi trong cờ, những biểu hiện chuyên môn được nghiên cứu và định lượng chuyên sâu nhất.
Chàng trai trẻ Ba Tư đang chơi cờ với hai hầu cận. Minh họa cho "Haft Awrang" (Bảy ngai vàng) của Jami giữa năm 1556 và 1565, trong truyện Cha nói với con trai về tình yêu tại các gian trưng bày Freer và Sackler, viện bảo tàng Smithsonian, Washington, DC.
Hiệp sĩ Đền thánh chơi cờ, Libro de los juegos, 1283
Bàn cờ trước khai cuộc.
Giải cờ vua trẻ em ở Minnesota, Mỹ năm 2009
Một bộ cờ vua thiết kế kiểu Staunton điển hình và đồng hồ.
Các nhà toán học Euler, Legendre, de Moivre, và Vandermonde đã nghiên cứu bài toán mã đi tuần.
Một ván cờ chóng vánh có tên "Chiếu hết kiểu học giả"
Cựu vô địch cờ vua thế giới Viswanathan Anand (trái) chơi cờ vua với người tiền nhiệm của ông Vladimir Kramnik tại giải Vô địch Cờ Vua năm 2008
Hầu Dật Phàm, từng là kỳ thủ trẻ nhất lịch sử đạt chuẩn nữ đại kiện tướng cờ vua khi mới 14 tuổi.
Xyris floridana

| Xyris floridana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Xyridaceae
Chi (genus): Xyris
Loài (species): X. floridana
Danh pháp hai phần
Xyris floridana (Kral) E.L.Bridges & Orzell, 2003 
Xyris floridana là một loài thực vật hạt kín trong họ Hoàng đầu. Loài này được (Kral) E.L.Bridges & Orzell mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Xyris floridana”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Bocchi the Rock!

Loạt manga tiếng NhậtBản mẫu:SHORTDESC:Loạt manga tiếng Nhật
| --- | --- |
Bocchi the Rock!
Bìa Bocchi the Rock! tập 2
ぼっち・ざ・ろっく! (Botchi za Rokku!)
Thể loại: Hài hước, đời thường, âm nhạc
Manga
Tác giả: Hamaji Aki
Nhà xuất bản: Houbunsha
Nhà xuất bản tiếng Việt: Kim Đồng
Đối tượng: Seinen
Tạp chí: Manga Time Kirara Max
Đăng tải: 19 tháng 12 năm 2017 – nay
Số tập: 7 (danh sách tập)
Anime truyền hình

Đạo diễn: Saitō Keiichirō (M1) Yamamoto Yusuke (M2)
Kịch bản: Yoshida Erika
Âm nhạc: Kikuya Tomoki
Hãng phim: CloverWorks
Cấp phép: SEA Plus Media Networks Asia
Kênh gốc: Tokyo MX, BS11, GTV, GYT, MRT, MBS, RKB, AT-X
Phát sóng:  9 tháng 10 năm 2022  – đang lên lịch
Số tập: 12 (danh sách tập)
Manga
Bocchi the Rock! Gaiden: Hiroi Kikuri no Fukazake Nikki
Tác giả: Hamaji Aki
Minh họa: Kumichou
Nhà xuất bản: Houbunsha
Đối tượng: Seinen
Tạp chí: Comic Fuz
Đăng tải: 9 tháng 7 năm 2023 – nay
Số tập: 2
 Cổng thông tin Anime và manga
Bocchi the Rock! (ぼっち・ざ・ろっく!, Botchi za Rokku!?) là một loạt yonkoma manga do Hamaji Aki viết và minh họa. Manga được đăng dài kỳ trên tạp chí seinen manga Manga Time Kirara Max của Houbunsha từ tháng 12 năm 2017. Các chương của manga được biên soạn thành 7 tập tankōbon tính đến tháng 8 năm 2023. Một loạt manga spin-off có tựa đề Bocchi the Rock! Gaiden: Hiroi Kikuri no Fukazake Nikki đã bắt đầu được xuất bản từ tháng 7 năm 2023.
Một bộ anime được sản xuất bởi CloverWorks phát sóng từ tháng 10 đến tháng 12 năm 2022. Mùa thứ 2 của tác phẩm đang trong quá trình sản xuất.
Nội dung

Một ngày sau khi trở thành học sinh trung học, Hitori gặp Ijichi Nijika, người đang cố tìm kiếm một tay guitar thay thế cho ban nhạc của cô. Hitori là một trong những người có thể chơi trong một ban nhạc mà cô ao ước, nhưng cô không quen biểu diễn trước mặt mọi người nên không thể hiện được đúng khả năng của mình. Tuy nhiên, cùng với các thành viên khác của ban nhạc Kita Ikuyo và Yamada Ryō, cô dần trở nên ổn định nó hơn, và ngoài việc biểu diễn tại các live house, cô cũng tham gia vào lễ hội văn hóa của trường với tư cách là thành viên của "ban nhạc Đoàn kết".
Giữa lúc này, Poison — một nhà báo thấy một đoạn video đăng trên internet về buổi hòa nhạc lễ hội trường học, đã trở thành một chủ đề "hot", và quyết định viết một bài báo về nó. Poison lắng nghe những điểm đặc biệt của màn trình diễn, cho rằng Hitori là "Guitar Hero", và tiết lộ điều đó với mọi người. Trong khi nói rằng kỹ năng của Hitori đủ để trở thành một chuyên gia âm nhạc, các thành viên khác của ban nhạc đoàn kết chỉ ra rằng điều đó không nghiêm trọng, nói rằng họ đang "cố gắng giới thiệu bản thân với ngành công nghiệp âm nhạc".
Nijika và những người khác không thể phủ nhận những nhận xét của Poison, và tự hỏi liệu có phải là điều tốt nếu để Hitori tiếp tục chơi trong một ban nhạc của họ, nhưng Hitori vẫn tiếp tục tham gia lễ hội nhạc rock với Nijika và những người khác. Sau đó, họ thực hiện một MV để thu hút chính mình, giám khảo; biểu diễn trực tiếp trên đường phố và bắt đầu các hoạt động lễ hội.
Nhân vật > Ban nhạc Đoàn Kết

"Kessoku Band" đổi hướng tới đây. Đối với album của ban nhạc này, xem Kessoku Band (album).
Ban nhạc Đoàn Kết (結束バンド, Kessoku Bando?, n.đ. "dây rút nhựa") là ban nhạc trung tâm của bộ truyện, hoạt động tại Starry, một live house ở Shimokitazawa. Họ của các thành viên trong ban nhạc đều có nguồn gốc từ ban nhạc J-rock ngoài đời thực Asian Kung-Fu Generation, trong đó vai trò của các thành viên trong ban nhạc cũng giống nhau (ví dụ, Yamada của cả hai ban nhạc đều chơi bass). Tuy nhiên, vị trí của hai tay guitar Gotō và Kita đã được hoán đổi: Bocchi đảm nhiệm vai trò guitar chính thay vì guitar đệm như Masafumi, còn Ikuyo thì chơi guitar đệm thay cho vị trí chính của Kensuke.
Nhân vật > Sick Hack

Sick Hack là một ban nhạc psychedelic rock hoạt động tại Folt, một live house ở Shinjuku. Các thành viên đều có chung họ với những thành viên trong ban nhạc 88Kasyo Junrei ngoài đời thực.
Nhân vật > Sideros

Sideros là một ban nhạc metal hoạt động tại Folt. Các thành viên có chung họ với những thành viên trong ban nhạc Kinniku Shōjo Tai ngoài đời thực.
Truyền thông > Manga > Loạt truyện chính

Bocchi the Rock! được viết và minh họa bởi Hamaji Aki. Bộ truyện ban đầu được đăng tải trên tạp chí Manga Time Kirara Max của nhà xuất bản Houbunsha vào ngày 19 tháng 12 năm 2017 dưới dạng tác phẩm khách mời. Truyện bắt đàu được đăng dài kỳ đầy đủ cũng trên tạp chí này vào ngày 19 tháng 3 năm 2018. Truyện đã được tổng hợp thành 7 tập tankōbon tính tới ngày 25 tháng 10 năm 2024.
Tại Sakura-Con 2023, Yen Press công bố đã mua bản quyền phát hành tiếng Anh cho bộ manga này. Tập đầu tiên được phát hành vào ngày 17 tháng 10 năm 2023.
Manga cũng được dịch và xuất bản bằng tiếng Hàn bởi Daewon C.I, tiếng Trung phồn thể bởi Nhà xuất bản Đông Lập, tiếng Việt bởi Nhà xuất bản Kim Đồng, tiếng Pháp bởi Meian, tiếng Ý bởi Ishi Publishing, tiếng Tây Ban Nha tại Argentina và Tây Ban Nha bởi Ivrea, tiếng Ukraina bởi Mal'opus, và tiếng Indonesia bởi M&C!.
| # | Phát hành tiếng Nhật> Ngày phát hành | Phát hành tiếng Nhật> ISBN | Phát hành tiếng Việt> Ngày phát hành | Phát hành tiếng Việt> ISBN |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  27 tháng 2 năm 2019 | 978-4-8322-7072-5 | 11 tháng 3 năm 2024 | 978-604-2-33867-7 |
| 2 |  27 tháng 2 năm 2020 | 978-4-8322-7170-8 | 15 tháng 4 năm 2024 | 978-604-2-37577-1 |
| 3 |  25 tháng 2 năm 2021 | 978-4-8322-7252-1 | 20 tháng 5 năm 2024 | 978-604-2-37578-8 |
| 4 |  26 tháng 8 năm 2022 | 978-4-8322-7388-7 | 17 tháng 6 năm 2024 | 978-604-2-37579-5 |
| 5 |  26 tháng 11 năm 2022 | 978-4-8322-7419-8 | 15 tháng 7 năm 2024 | 978-604-2-37580-1 |
| 6 |  25 tháng 8 năm 2023 | 978-4-8322-7477-8 |  |  |
| 7 |  25 tháng 10 năm 2024 | 978-4-8322-9581-0 |  |  |
Mã ISBN tiếng Việt được lấy từ Cục Xuất bản, In và Phát hành - Bộ thông tin và truyền thông.
Truyền thông > Manga > Spin-off

Một bộ truyện tranh tuyển tập spin-off cũng đang được phát hành, với tập đầu tiên được xuất bản ngày 27 tháng 10 năm 2022 và tập thứ hai vào ngày 25 tháng 8 năm 2023.
Một loạt manga spin-off do Kumichou minh họa có tựa đề Bocchi the Rock! Gaiden: Hiroi Kikuri no Fukazake Nikki (ぼっち・ざ・ろっく！外伝　廣井きくりの深酒日記, Bocchi the Rock! Gaiden: Hiroi Kikuri no Fukazake Nikki?) đã được bắt đầu đăng dài kỳ trên trang web Comic Fuz của Houbunsha vào ngày 9 tháng 7 năm 2023. Bộ truyện có nội dung xoay quanh nhân vật Hiroi Kikuri. Tập đầu tiên của loạt spin-off được phát hành vật lý vào ngày 1 tháng 2 năm 2024, sau khi được phát hành sớm ở định dạng kỹ thuật số vào ngày 25 tháng 1 cùng năm.
| # | Ngày phát hành  | ISBN  |
| --- | --- | --- |
| 1 |  1 tháng 2 năm 2024 | 978-4-8322-0365-5 |
| 2 |  1 tháng 4 năm 2024 | 978-4-8322-0387-7 |
| 3 |  25 tháng 10 năm 2024 | 978-4-8322-0449-2 |
Truyền thông > Anime

Bài chi tiết: Tay rock Bocchi!
Một bộ anime truyền hình chuyển thể từ manga đã được công bố vào ngày 18 tháng 2 năm 2021. Anime do CloverWorks sản xuất và Saitō Keiichirō đạo diễn, Yamamoto Yūsuke làm trợ lý đạo diễn, Yoshida Erika viết kịch bản cho bộ anime, Kerorira thiết kế nhân vật, và Kikuya Tomoki soạn nhạc. Bộ phim được phát sóng từ ngày 9 tháng 10 năm 2022, trên Tokyo MX và các kênh truyền hình khác. Ban nhạc Đoàn kết thể hiện bài hát chủ đề mở đầu "Seishun Complex" (青春コンプレックス, "Seishun Complex"?) cũng như bài hát chủ đề kết thúc "Distortion!!". Crunchyroll sở hữu bản quyền bộ anime ngoài lãnh thổ châu Á. Plus Media Networks Asia cấp phép phim tại khu vực Đông Nam Á và phát sóng trên Aniplus Asia và Bilibili. Một số web series với sự xuất hiện của dàn diễn viên lồng tiếng cũng được sản xuất song song để quảng bá cho anime.
Một bộ phim tổng hợp lại loạt anime đã được công bố vào ngày 21 tháng 5 năm 2023. Bộ phim được chia làm hai phần. Vào tháng 11 năm 2023, thông tin chính thức đã tiết lộ hai phần phim sẽ mang tựa đề lần lượt là "Re:" và "Re:Re:". Hai phần phim lần lượt được khởi chiếu vào các ngày 7 tháng 6 và 9 tháng 8. Ban nhạc Đoàn Kết thể hiện bài hát chủ đề "Tsukinami ni Kagayake" (月並みに輝け, "Tsukinami ni Kagayake"? Shine as Usual). Bộ phim hiện đã được công chiếu tại Bắc Mỹ (Hoa Kỳ, Canada và Mexico), Pháp, Anh Quốc và Úc bởi Crunchyroll, tại Hàn Quốc bởi Daewon Media, tại Đài Loan, Hồng Kông và Ma Cao bởi Mighty Media và tại Đông Nam Á (Philippines, Campuchia, Lào, Malaysia, Singapore, Indonesia, Việt Nam và Thái Lan) bởi Odex.
Truyền thông > Trò chơi

Các nhân vật chính trong tác phẩm đã được bổ sung vào trò chơi nhập vai Kirara Fantasia của Manga Time Kirara ngay sau khi tập anime đầu tiên được phát sóng. Tất cả các nhân vật đều được lồng tiếng bởi các diễn viên lồng tiếng như trong anime.
Các nhân vật trong truyện cũng được xuất hiện trong trò chơi di động chiến lược nhập vai Kotodaman từ ngày 30 tháng 4 đến 10 tháng 5 năm 2024.
Truyền thông > Kịch sân khấu

Một vở kịch sân khấu chuyển thể tại Nhà hát Milano-Za ở với tựa đề Live Stage "Bocchi the Rock!" đã được công diễn từ ngày 11-20 tháng 8 năm 2023. Vở diễn được biên kịch và chỉ đạo bởi Yamazaki Akira. Dàn diễn viên bao gồm Mamono Mamo trong vai Gotō Hitori, Ohtake Miki trong vai as Ijichi Nijika, Osanai Karin as Yamada Ryō, và Ohmori Mirai trong vai Kita Ikuyo. Đĩa Blu-ray và DVD của vở kịch đã được phát hành vào ngày 28 tháng 2 năm 2024.
Một buổi tái diễn vở kịch với tựa đề Part I Starry và phần tiếp theo có tựa đề Part II Shuka Festival được dự kiến diễn ra tại Nhà hát Milano-Za ở Tokyo từ ngày 7-23 tháng 9 năm 2024. Tuy nhiên, do điều kiện sức khỏe của một trong số các diễn viên, các buổi tái diễn từ ngày 7-9 tháng 9 đã bị hủy bỏ, phần tiếp theo được biểu diễn từ ngày 14-23 tháng 9. Bản Blu-ray và DVD của hai vở diễn này được dự kiến phát hành 26 tháng 3 năm 2025.
Chú thích

Logo của Ban nhạc Đoàn Kết
Josefa de Óbidos

| Josefa de Obidos |
| --- | --- |
Nativity of Jesus bởi Josefa de Óbidos, 1669, Bảo tàng Nghệ thuật cổ Quốc gia, Lisbon
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Josefa de Ayala
Ngày sinh: khoảng năm 1630
Nơi sinh: Seville, Tây Ban Nha
 
Rửa tội: 20 tháng 2, 1630
Mất: 
Ngày mất: 22 tháng 7 năm 1684(1684-07-22) (54 tuổi)
Nơi mất: Óbidos, Portugal
 
Giới tính: nữ
Gia đình: 
Cha: Baltazar Gomes Figueira
Người đỡ đầu: Francisco Herrera
 

Sự nghiệp nghệ thuật
Bút danh: Josefa de Óbidos
Năm hoạt động: 1645 – 1684
Thể loại: tĩnh vật
Có tác phẩm trong: National Museum of Ancient Art, Museu da Misericórdia do Porto, Municipal Museum of Óbidos, Machado de Castro National Museum, National Museum Frei Manuel do Cenáculo, Biblioteca Municipal Braamcamp Freire, Walters Art Museum, National Coach Museum, Atelier-Museu Júlio Pomar, Capela de São Vicente dos Gafos, Museu de Leiria, National Museum of Art, Architecture and Design, Meadows Museum
 
 
 Ảnh hưởng bởi Baltazar Gomez Figueira, André Reinoso 
Chữ ký

x • t • 
Josefa de Óbidos (tiếng Bồ Đào Nha: [ʒuˈzɛfɐ ð(j) ˈɔβiðuʃ]; khoảng năm 1630 – 22 tháng 7 năm 1684) là một họa sĩ người Bồ Đào Nha (sinh ra tại Tây Ban Nha). Tên khai sinh của bà là Josefa de Ayala Figueira, nhưng bà ký tên là "Josefa em Óbidos" hay "Josefa de Ayalla". Tất cả các tác phẩm của bà được thực hiện tại Bồ Đào Nha, quốc gia của cha bà, nơi mà bà sống từ lúc bốn tuổi trở đi. Khoảng 150 tác phẩm được biết của Josefa de Óbidos, làm cho bà trở thành một trong những họa sĩ Baroque nổi tiếng nhất ở Bồ Đào Nha. Félix da Costa Meesen năm 1969 liệt kê Josefa là một trong những họa sĩ người Bồ Đào Nha nổi tiếng nhất, rằng "bà được biết đến ở khắp nơi, nhất là những quốc gia lân cận..."
Triển lãm

Esposição das pinturas de Josefa de Óbidos (Ayala), Museu Nacional de Arte Antiga, Lisbon, 1949
Josefa de Óbidos e o tempo barroco, Galeria de Pintura do Rei D. Luis, Lisbon, 1991
The Sacred and the Profane: Josefa de Óbidos of Portugal, The National Museum of Women in the Arts, Washington, DC, 1997
Josefa de Óbidos e a invenção do Barroco Português, Museu Nacional de Arte Antiga, Lisbon, 2015
Chú thích

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
↑  “ULAN Full Record Display (Getty Research)”. www.getty.edu. Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2016.
1 2  Obidos, Josefa de; National Museum of Women in the Arts (U.S.) (ngày 1 tháng 1 năm 1997). The sacred and the profane: Josefa de Obidos of Portugal (bằng tiếng Anh). [Lisboa]; Washington, D.C.: Ministério da Cultura, Gabinete das Relações Internacionais; National Museum of Women in the Arts. ISBN 972758005X.
↑  Costa, Felix da; Kubler, George (ngày 1 tháng 1 năm 1967). The antiquity of the art of painting (bằng tiếng Anh). New Haven: Yale University Press.
↑  Obidos, Josefa de; Museu Nacional de Arte Antiga (Portugal); Estremadura (Portugal); Junta de Provincia (ngày 1 tháng 1 năm 1949). Exposição das pinturas de Josefa de Obidos (bằng tiếng Bồ Đào Nha). [Portugal]: [publisher not identified].
↑  Serrão, Vitor; Galeria de Pintura do Rei D. Luís (ngày 1 tháng 1 năm 1992). Josefa de Obidos e o tempo barroco (bằng tiếng Bồ Đào Nha). [S.l.]
↑  Obidos, Josefa de; Henriques, Ana de Castro; Museu Nacional de Arte Antiga (Portugal (ngày 1 tháng 1 năm 2015). Josefa de Óbidos e a invenção do Barroco português (bằng tiếng Bồ Đào Nha). Lisbon: Imprensa Nacional-Casa da Moeda. ISBN 9789722723749.
Thư mục

De Óbidos, Josefa (1997). The Sacred and the Profane: Josefa de Óbidos of Portugal. National Museum of Women in the Arts. Ministério da Cultura, Gabinete das Relações Internacionais. ISBN 9789727580057.
2013

Từ bên trái, theo chiều kim đồng hồ: Edward Snowden đã trở nên nổi tiếng quốc tế vì làm rò rỉ thông tin nghe lén đã phân loại của NSA; Bão Haiyan càn quét qua qua Biển Đông và giết chết 6,000 người ở Philippines và khu vực Đông Nam Á; Vụ sập nhà máy dệt Dhaka ở Bangladesh đã giết chết hơn 1.000 người; Vệt bụi từ thiên thạch Chelyabinsk phóng qua bầu trời buổi sáng ở Nga; Biểu tình xảy ra giữa cuộc đảo chính lật đổ Tổng thống Mohamed Morsi của Ai Cập; Khói bốc lên do vụ tấn công trung tâm mua sắm Westgate ở Nairobi, Kenya, do các chiến binh Al-Shabaab thực hiện; Vụ đánh bom ở Boston Marathon đánh dấu vụ tấn công khủng bố đầu tiên ở Hoa Kỳ kể từ ngày 11/9; Giáo hoàng Phanxicô được bầu làm Giáo hoàng trong mật nghị giáo hoàng năm 2013.
| --- | --- |
Thế kỷ: : Thế kỷ 20 · Thế kỷ 21 · Thế kỷ 22
Thập niên:: 1980 1990 2000 2010 2020 2030 2040
Năm:: 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 3
Thế kỷ::  thế kỷ 20  thế kỷ 21   thế kỷ 22
Thập niên::  thập niên 1990  thập niên 2000  thập niên 2010  thập niên 2020  thập niên 2030
Năm::  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016
| --- | --- |
Lịch Gregory: 2013 MMXIII
Ab urbe condita: 2766
Năm niên hiệu Anh: 61 Eliz. 2 – 62 Eliz. 2
Lịch Armenia: 1462 ԹՎ ՌՆԿԲ
Lịch Assyria: 6763
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 2069–2070
 - Shaka Samvat: 1935–1936
 - Kali Yuga: 5114–5115
Lịch Bahá’í: 169–170
Lịch Bengal: 1420
Lịch Berber: 2963
Can Chi: Nhâm Thìn (壬辰年) 4709 hoặc 4649     — đến — Quý Tỵ (癸巳年) 4710 hoặc 4650
Lịch Chủ thể: 102
Lịch Copt: 1729–1730
Lịch Dân Quốc: Dân Quốc 102 民國102年
Lịch Do Thái: 5773–5774
Lịch Đông La Mã: 7521–7522
Lịch Ethiopia: 2005–2006
Lịch Holocen: 12013
Lịch Hồi giáo: 1434–1435
Lịch Igbo: 1013–1014
Lịch Iran: 1391–1392
Lịch Julius: theo lịch Gregory trừ 13 ngày
Lịch Myanma: 1375
Lịch Nhật Bản: Bình Thành 25 (平成２５年)
Phật lịch: 2557
Dương lịch Thái: 2556
Lịch Triều Tiên: 4346
Thời gian Unix: 1356998400–1388534399
Năm 2013 là một năm thường bắt đầu vào ngày Thứ Ba trong Lịch Gregory. Theo Âm lịch, phần lớn các ngày trong năm này thuộc năm Quý Tỵ; một phần nhỏ đầu năm thuộc về năm Nhâm Thìn.
Sự kiện > Tháng 1

1 tháng 1: Việt Nam nhận bàn giao từ Nga chiếc tàu ngầm Kilo 636 đầu tiên mang số hiệu HQ-182 là một trong 6 chiếc tàu ngầm Việt Nam đặt hàng từ Nga.
Sự kiện > Tháng 2

28 tháng 2: Giáo hoàng Benedict XVI từ chức
Sự kiện > Tháng 3

13 tháng 3: Giáo hoàng Phanxicô trở thành Giáo hoàng thứ 226, vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ Nam Mỹ.
23 tháng 3: Giờ Trái Đất 2013.
Sự kiện > Tháng 5

22 tháng 5: Mất điện miền Nam Việt Nam và Campuchia 2013. Sự cố cho rằng một chiếc xe cẩu chở cây gỗ (dài 10m) vướng vào đường dây tải điện 500kV làm gây đoản mạch trên hệ thống làm cho gây tuyến Di Linh - Tân Định mất điện tại các tỉnh phía Miền Nam (Việt Nam) , Campuchia
26 tháng 5: Bayern Munich đánh bại Borussia Dortmund trong trận chung kết UEFA Champions League 2013.
Sự kiện > Tháng 6

1 tháng 6: Nhóm nhạc nữ Việt Nam Mây Trắng ngừng hoạt động (quay lại hoạt động năm 2015)
13 tháng 6: Nhóm nhạc Hàn Quốc BTS chính thức ra mắt.
15 – 30 tháng 6: Cúp Liên đoàn các châu lục 2013 tổ chức tại Brasil, đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil lần thứ 4 giành chức vô địch.
21 tháng 6 – 13 tháng 7: Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới 2013 tổ chức tại Thổ Nhĩ Kỳ, đội tuyển bóng đá U-20 quốc gia Pháp lần đầu tiên giành chức vô địch.
Sự kiện > Tháng 7

1 tháng 7: Croatia gia nhập Liên minh châu Âu
Beef Nam-Bắc (Southside và Northside) là trận Beef có tầm ảnh hưởng lớn nhất cộng đồng Rap/Hip hop Việt Nam
9 tháng 7: Valve Corporation phát hành trò chơi điện tử MOBA Dota 2
Sự kiện > Tháng 8

8 tháng 8: 3909 LLC phát hành trò chơi điện tử mô phỏng, giải đố Papers, Please
18 tháng 8: ABU Robocon 2013 tổ chức tại Việt Nam
Sự kiện > Tháng 9

11 tháng 9 Lực lượng vũ trang Hồi giáo Al-Shabaab tấn công một khu mua sắm ở Westgate, Nairobi, làm ít nhất 62 người thiệt mạng và làm bị thương 170 người khác.
17 tháng 9: Rockstar Games phát hành trò chơi điện tử Grand Theft Auto V.
18 – 28 tháng 9: Giải vô địch bóng đá bãi biển thế giới 2013 tổ chức tại Tahiti, đội tuyển bóng đá bãi biển quốc gia Nga lần thứ 2 giành chức vô địch.
Sự kiện > Tháng 10

1 tháng 10, chính phủ Mỹ chính thức bắt đầu ngừng hoạt động trong 2 tuần sau khi Quốc hội lưỡng viện Mỹ bất đồng về dự thảo ngân sách mới.
16 tháng 10, xảy ra một vụ tai nạn máy bay của Hãng hàng không quốc gia Lào (Lao Airlines).
17 tháng 10 – 8 tháng 11: Giải vô địch bóng đá U-17 thế giới 2013 tổ chức tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, đội tuyển bóng đá U-17 quốc gia Nigeria lần thứ 4 giành chức vô địch.
Sự kiện > Tháng 11

1 tháng 11, Nguyễn Thị Thuỳ Dung, công dân thứ 90 triệu của Việt Nam ra đời.
Ngày 3 tới 11 tháng 11, siêu bão Haiyan đổ bộ vào Philippines, Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan, Micronesia và Palau, làm 6241 người chết
17 tháng 11: một chiếc máy bay chở khách Boeing 737-500 gặp nạn tại thành phố Kazan, miền trung Nga, làm 50 người chết
28 tháng 11: Tại kỳ họp thứ VI, Quốc hội Việt Nam khóa XIII đã thông qua Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (sửa đổi).
Sự kiện > Tháng 12

11 tháng 12 – 22 tháng 12: SEA Games lần thứ 27 diễn ra ở Myanmar.
27 tháng 12, Một máy bay chở hàng của Nga lao xuống một nhà kho quân đội ở vùng Siberia, khiến tất cả chín người trên khoang thiệt mạng
Sinh

22 tháng 7, Vương tôn George Alexander Louis của vương quốc Anh.
Mất > Tháng 1

9 tháng 1 - Hoàng Hiệp, nhạc sĩ nổi tiếng của dòng nhạc đỏ Việt Nam (Sinh 1931)
11 tháng 1 - Nguyễn Khánh, cựu tướng lĩnh và cựu chính khách Việt Nam Cộng hòa (Sinh 1927)
21 tháng 1 - Chumpol Silpa-archa, Phó Thủ tướng Thái Lan (Sinh 1940)
27 tháng 1 - Phạm Duy, nhạc sĩ tân nhạc Việt Nam (Sinh 1921)
Mất > Tháng 2

1 tháng 2: Elisa Lam (Lam Khả Nhi), nữ sinh viên người Canada/Trung Quốc (Sinh 1991)
5 tháng 2: Hải Ninh, Nghệ sĩ nhân dân người Việt Nam(Sinh 1931)
6 tháng 2: Chokri Belaid,  chính khách của Tunisia (Sinh 1964)
19 tháng 2:
Armen Alchian, nhà kinh tế học người Hoa Kỳ (Sinh 1914)
Robert Coleman Richardson, nhà vật lý thực nghiệm người Mỹ, đoạt giải Nobel Vật lý năm 1996 (Sinh 1937)