stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hệ thống sông Thái Bình
Lưu vực của sông

Sông Cầu dài 290 km, bắt nguồn từ Bắc Kạn chảy qua Thái Nguyên) và làm ranh giới hai tỉnh Bắc Giang - Bắc Ninh. Sông Thương phát nguyên từ Lạng Sơn chảy qua các huyện Lạng Giang, Yên Thế, Tân Yên, thành phố Bắc Giang và dài khoảng 80 km. Sông Lục Nam phát nguyên từ Đình Lập (Lạng Sơn), chảy qua các huyện Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam (Bắc Giang) với tổng chiều dài hơn 200 km.
Chỗ hợp lưu của các con sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, Đuống, Kinh Thầy và nhánh chính sông Thái Bình tại Chí Linh gọi là sông Lục Đầu, hay Lục Đầu Giang (tên cũ là sông Phù Lan), do đây là nơi sáu con sông gặp nhau. Dòng chính của hệ thống sông này, chảy qua tỉnh Hải Dương và đổ ra biển bằng tại cửa Thái Bình (nằm ở giữa ranh giới hai huyện Tiên Lãng và Thái Thụy) dài 385 km, qua ranh giới hai huyện Tiên Lãng và Vĩnh Bảo của thành phố Hải Phòng. Do hệ thống sông Thái Bình có nối với sông Hồng bởi sông Đuống (ở thượng lưu) và sông Luộc (ở hạ lưu) nên đôi khi người ta còn gọi hệ thống này là hệ thống sông Hồng-Thái Bình và nó tạo ra khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Hệ thống này giúp phân nước sông Hồng khi mùa lũ, làm giảm thiệt hại ở hạ lưu sông Hồng.
Các chi lưu

Các chi lưu khác chảy ra biển của hệ thống sông Thái Bình đều nằm về phía tả ngạn sông Thái Bình:
Sông Kinh Thầy, một chi lưu của Hệ thống sông Thái Bình từ Phả Lại, đến Thạch Liên chia thêm một nhánh nhỏ là sông Kinh Môn, hai nhánh này nhập lại thành sông Cấm, con sông chảy qua trung tâm thành phố Hải Phòng. Trước đây sông Cấm đổ ra biển tại cửa Cấm, tuy nhiên từ năm 1978 chính quyền thành phố Hải Phòng đã cho xây dựng đập Đình Vũ nên sông Cấm không còn thông ra biển mà thay vào đó toàn bộ dòng chảy hợp lưu với sông Bạch Đằng đổ ra cửa Nam Triệu.
Sông Lạch Tray, dài 45 km, là nhánh của sông Kinh Thầy từ Kênh Đồng, nối với sông Văn Úc chảy ngang qua Hải Phòng, qua địa phận quận Kiến An và quận An Dương ra biển bằng cửa Lạch Tray.
Sông Văn Úc có một chi lưu là sông Hương (không nên nhầm với sông Hương ở Huế), một đoạn có tên sông Rạng, đổ ra cửa Văn Úc.
Phân lưu cuối cùng của hệ thống sông Thái Bình là sông Đá Bạch - Bạch Đằng dài 40 km là nhánh của sông Kinh Thầy, cửa sông là một vùng lầy rộng lớn gọi là cửa Nam Triệu là ranh giới của tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng.
Ngoài ra còn các sông nhánh khác như sông Lai Vu, sông Giá (Thủy Nguyên), sông Đa Độ (Kiến An-Đồ Sơn), sông Tam Bạc v.v.
Sông Thái Bình

Bài chi tiết: Sông Thái Bình
Dòng chính sông Thái Bình gồm hai đoạn.
Đoạn một bắt đầu từ ngã ba Lác, phía dưới phường Phả Lại, thành phố Chí Linh thuộc tỉnh Hải Dương, chảy qua đất Hải Dương tới ngã ba Mía dài khoảng 64 km.
Đoạn hai từ Quý Cao (xã Nguyên Giáp, huyện Tứ Kỳ), nơi kết thúc sông Luộc, sang địa phận thành phố Hải Phòng, men theo ranh giới huyện Vĩnh Bảo với huyện Tiên Lãng và rồi chảy dọc theo ranh giới giữa huyện Tiên Lãng (Hải Phòng) với tỉnh Thái Bình, đổ ra cửa Thái Bình ở vị trí giáp ranh hai tỉnh này với chiều dài đoạn này khoảng 36 km. Dòng mang tên Thái Bình này, chỉ chảy men theo tỉnh Thái Bình ở đoạn cuối, mà không chảy cắt qua địa phận tỉnh Thái Bình. Phần hệ thống sông Thái Bình liên quan tới tỉnh Thái Bình là sông Luộc và một con sông nhỏ là sông Hóa.
Hai đoạn này thông với sông Văn Úc bằng ba sông nhỏ, dài khoảng 3 km mỗi sông là sông Cầu Xe, sông Mía và sông Kênh Khê.
Lưu lượng

Do phần lớn lưu vực của hệ thống sông Thái Bình bắt nguồn từ các vùng đồi trọc miền Đông Bắc, đất đai bị xói mòn nhiều nên nước sông rất đục, hàm lượng phù sa cao. Do đặc điểm lòng sông rộng, ít dốc, đáy nông nên sông Thái Bình là một trong những sông bị bồi lấp nhiều nhất. Theo tài liệu thực tế thì mức nước lũ lụt lịch sử sông Thái Bình đo được tại Phả Lại năm 1971 đạt tới 7,21 m với lưu lượng lớn nhất tại Cát Khê, Bến Bình là 5.000 m³. Lưu lượng nước hàng năm đạt khoảng 53 tỷ m³.
Sông Cầu đoạn chảy qua thị xã Việt Yên và thành phố Bắc Giang (tỉnh Bắc Giang)
Lục Đầu Giang
Sông Bạch Đằng đoạn gần cửa sông (ảnh chụp từ trên phà Đình Vũ cắt ngang sông ra đảo Cát Hải
Ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông

| --- | --- |

Loại hình: Doanh nghiệp cổ phần
Ngành nghề: Ngân hàng
Lĩnh vực hoạt động: Việt Nam
Thành lập: 10 tháng 6 năm 1996
Trụ sở chính: 45 Lê Duẩn, Quận 1, TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Sản phẩm: Dịch vụ tài chính
Chi nhánh: Trên 82
Website: www.ocb.com.vn
Ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông (tên tiếng Anh: Orient Commercial Joint Stock Bank), còn được gọi Oricombank hay OCB, là một Ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam.
Lịch sử hình thành

Được thành lập ngày 10 tháng 6 năm 1996 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Hiện tại, ngân hàng có 95 Chi nhánh/Phòng Giao Dịch có mặt tại 23 tỉnh, thành phố tại Việt Nam, với đội ngũ cán bộ nhân viên hơn 2.000 người tính đến năm 2012.
OCB niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HoSE) ngày 28/1/2021
Thành viên các tổ chức

Hiệp hội ngân hàng Việt Nam
Hiệp hội ngân hàng châu Á
Hiệp hội kinh doanh vàng Việt Nam
Liên minh Thẻ Smarlink
Tổ chức thanh toán toàn cầu SWIFT: Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication
Hệ thống chuyển tiền nhanh trên toàn thế giới Western Union
Chú thích

↑  Anh, Hà (15 tháng 1 năm 2021). “Ngày 28/1, hơn 1 tỷ cổ phiếu OCB lên sàn HOSE với giá 22.900 đồng/cổ phiếu”. Nhịp sống kinh tế Việt Nam & Thế giới. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2023.[liên kết hỏng]
Trichiocarpa moorei

| Trichiocarpa moorei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Tectariaceae
Chi (genus): Trichiocarpa
Loài (species): T. moorei
Danh pháp hai phần
Trichiocarpa moorei J.Sm., 1856 
Trichiocarpa moorei là một loài dương xỉ trong họ Tectariaceae. Loài này được J.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1856.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Trichiocarpa moorei”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Người Ba Lan

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
Người Ba Lan (tiếng Ba Lan: Polacy, [pɔˈlat͡sɨ]; nam giới gọi là Polak, nữ  giới gọi là Polka) là một nhóm dân tộc gốc Tây Slav bản địa của Trung Âu chủ yếu ở Ba Lan, cũng như ở những quốc gia châu Âu và Mỹ khác.
Hiến pháp Ba Lan quy định, quốc gia Ba Lan bao gồm tất cả những người mang quốc tịch Ba Lan. Những cư dân của Ba Lan sống trong các vùng lịch sử sau của quốc gia này: Wielkopolska, Małopolska, Mazovia, Silesia (tiếng Ba Lan: Śląsk), Pomerania (tiếng Ba Lan: Pomorze), Kujawy, Warmia, Mazury, và Podlasie. Một bộ phận lớn người Ba Lan lưu vong sống khắp châu Âu (Đức, Pháp, Vương quốc Anh, Nga, Belarus, Litva và Ukraina), châu Mỹ (Hoa Kỳ, Brasil và Argentina) và Úc. Năm 1960, Chicago ở Hoa Kỳ có một cộng đồng dân cư Ba Lan lớn nhất thế giới sau Warszawa. Ngày nay, khu vực tập trung đông người Ba Lan là Katowice hay còn gọi là Silesian Metropolis với 2,7 triệu dân.
Thống kê

Người Ba Lan là cộng đồng quốc gia lớn thứ 6 trong Liên minh châu Âu. Theo ước tính của nhiều nguồn khác nhau, tổng số người Ba Lan trên khắp thế giới vào khoảng 60 triệu (với gần 21 triệu sống ngoài Ba Lan, nhiều người trong số họ không phải gốc Ba Lan nhưng có quốc tịch Ba Lan). Có gần 38 triệu người Ba Lan sống tại Ba Lan. Cũng có những cộng đồng Ba Lan thiểu số sống trong các quốc gia xung quanh như Đức và người thiểu số sống ở Cộng hòa Séc, Litva, Ukraina, và Belarus. Cũng có một số ít người thiểu số sống ở các quốc gia lân cận khác như Moldova và Latvia. Một số ít sống ở Nga gồm người Ba Lan thiểu số và những người bộc phải rời khỏi đất nước trong chiến tranh thế giới thứ 2; tổng số người Ba Lan trước đây thuộc Liên Xô vào khoảng 3 triệu.
Dân số

Dân số người Ba Lan ở Ba Lan được ước tính là 37.394.000 trong tổng dân số 38.538.000 (dựa trên điều tra dân số năm 2011). Một cộng đồng người gốc Ba Lan (Polonia) sống trên phạm vi rộng khắp châu Âu, châu Mỹ và ở Australasia. 
Ngày nay, các khu đô thị lớn nhất của người Ba Lan nằm trong các khu vực đô thị Warsaw và Silesia.
Dân tộc Ba Lan

Người dân tộc Ba Lan được coi là hậu duệ của người Lechites Tây Slav cổ đại và các bộ lạc khác sinh sống trên lãnh thổ Ba Lan vào cuối thời cổ đại. Lịch sử được ghi lại của Ba Lan có từ hơn một nghìn năm trước(930–960 sau Công Nguyên), khi người Tây Ba Lan - một bộ tộc có ảnh hưởng ở vùng Đại Ba Lan - thống nhất nhiều thị tộc Lechitic khác nhau dưới triều đại Piast, tạo ra nhà nước Ba Lan đầu tiên. 
Việc Cơ đốc giáo hóa Ba Lan tiếp theo vào năm 966 CN, đánh dấu sự xuất hiện của Ba Lan với cộng đồng Kitô giáo phương Tây. Tuy nhiên, trong suốt quá trình tồn tại của mình, nhà nước Ba Lan đã tuân theo một chính sách khoan dung đối với các nhóm thiểu số dẫn đến nhiều bản sắc dân tộc và tôn giáo của người Ba Lan, chẳng hạn như người Do Thái Ba Lan.
Những nhân vật nổi bật

Người Ba Lan đã có những đóng góp quan trọng cho thế giới trong mọi lĩnh vực chính trong số đó có Copernicus, Marie Curie, Joseph Conrad, Fryderyk Chopin và Giáo hoàng John Paul II. 
Những người Ba Lan ở hải ngoại - bởi những thăng trầm lịch sử - bao gồm nhà vật lý Joseph Rotblat, nhà toán học Stanisław Ulam, nghệ sĩ dương cầm Arthur Rubinstein, nữ diễn viên Pola Negri, các nhà lãnh đạo quân sự Tadeusz Kościuszko và Casimir Pulaski, Cố vấn An ninh Quốc gia Hoa Kỳ Zbigkiniew Brzezinskiniew, họa sĩ Tamara de Lempicka, các nhà làm phim Samuel Goldwyn và Warner Brothers.
Quốc kỳ Ba Lan, có gắn quốc huy đại bàng, được sử dụng bởi các cơ quan chính phủ và cơ quan ngoại giao.
Ngô Thuyên Tự

| Ngô Thuyên Tự |
| --- | --- |
吴铨叙

Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
Nhiệm kỳ 20 tháng 7 năm 1995 – 11 tháng 6 năm 2004 8 năm, 327 ngày
 
Thông tin cá nhân
Sinh: tháng 4, 1939 (85 tuổi) Thường Thục, tỉnh Giang Tô
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Trung Quốc
Phục vụ trong quân đội
Thuộc:  Trung Quốc
Phục vụ: Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
Năm tại ngũ: 1954−2004
Cấp bậc:  Thượng tướng
Ngô Thuyên Tự (tiếng Trung: 吴铨叙; bính âm: Wu Quanxu; sinh năm 1939) là Thượng tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Ông từng giữ chức vụ Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XV, XVI, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc từ năm 1995 tới năm 2004.
Thân thế và binh nghiệp

Ngô Thuyên Tự sinh tháng 4 năm 1939 tại Thường Thục, tỉnh Giang Tô.
Tháng 7 năm 1954, Ngô Thuyên Tự nhập ngũ, theo học tại Trường Pháo binh Thẩm Dương. Tháng 6 năm 1956, Ngô Thuyên Tự gia nhập Đoàn Thanh niên Chủ nghĩa Tân Dân chủ Trung Quốc (nay là Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc). Tháng 10 năm 1956, ông tốt nghiệp Trường Pháo binh Thẩm Dương, giáo dục Cao đẳng. Tháng 7 năm 1959, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Tháng 3 năm 1961, Ngô Thuyên Tự bắt đầu đảm các chức vụ Tham mưu trinh sát Bộ tư lệnh Trung đoàn Pháo binh, Tham mưu Tác huấn; Liên đội trưởng; Tham mưu Bộ tư lệnh Sư đoàn; Phó chủ nhiệm phòng Pháo binh Sư đoàn và Khoa trưởng Khoa Tác huấn Bộ tư lệnh Sư đoàn.
Tháng 5 năm 1976, Ngô Thuyên Tự bắt đầu đảm nhiệm các chức vụ Phó trung đoàn trưởng, Trung đoàn trưởng; chuyên gia chiến thuật Tiểu đoàn Trung đoàn kiêm Phó tổ trưởng tổ chuyên gia quân sự tại Cộng hòa Zaire (nay là Cộng hòa Dân chủ Congo). Trở về nước ông được phân công đảm nhiệm chức vụ Tham mưu trưởng Sư đoàn Pháo binh 9; Sư đoàn trưởng Sư đoàn 2, Tập đoàn quân 1 và Tham mưu trưởng Tập đoàn quân 1.
Tháng 7 năm 1983, Ngô Thuyên Tự được tuyển chọn theo học Ban chỉ huy cao cấp tại Học viện Quân sự Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Tháng 7 năm 1985, Ngô Thuyên Tự được bổ nhiệm giữ chức vụ Chính ủy Tập đoàn quân 1, Quân khu Nam Kinh. Tháng 6 năm 1990, ông được phân công giữ chức Tư lệnh Tập đoàn quân 1.
Ngày 4 tháng 11 năm 1992, Ngô Thuyên Tự được bổ nhiệm làm Trợ lý Tổng Tham mưu trưởng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Ngày 20 tháng 7 năm 1995, Ngô Thuyên Tự được thăng chức Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Tháng 7 năm 1996, Ngô Thuyên Tự kiêm nhiệm chức vụ Ủy viên Ủy ban Học vị Quốc vụ viện Trung Quốc. Tháng 6 năm 1997, Ngô Thuyên Tự được giao kiêm nhiệm chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Học vị Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Ngày 11 tháng 6 năm 2004, Ngô Thuyên Tự được miễn nhiệm chức vụ Phó Tổng Tham mưu trưởng.
Lịch sử thụ phong quân hàm

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Năm thụ phong | 9/1988 | 7/1994 | 6/2000 |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Quân hàm |  |  | Thượng tướng |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Cấp bậc | Thiếu tướng | Trung tướng | Thượng tướng |  |  |  |  |  |  |  |  |
Eclipta thoracica

Loài bọ cánh cứngBản mẫu:SHORTDESC:Loài bọ cánh cứng
| Eclipta thoracica |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Coleoptera
Họ:: Cerambycidae
Chi:: Eclipta
Loài:: E. thoracica
Danh pháp hai phần
Eclipta thoracica Bates, 1873

Eclipta thoracica là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Xén tóc. Loài này được Bates mô tả năm 1873.
Người Dayak

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |
Một nhóm dân tộc thiểu số của người Dayak, Iban hoặc Sea Dajak, một nam thanh niên và cô gái trong trang phục truyền thống (khố) của nam và váy xẻ ngực ở nữ
Tổng dân số
5.9 triệu
Khu vực có số dân đáng kể
Borneo:
 Indonesia: 3,219,626
          Tây Kalimantan: 1,531,989
          Trung Kalimantan: 1,029,182
          Đông Kalimantan: 351,437
          Nam Kalimantan: 80,708
          Jakarta: 45,385
          Tây Java: 45,233
          Nam Sulawesi: 29,254
          Banten: 20,028
          Đông Java: 14,741
          Nam Sumatera: 11,329
 Malaysia: không rõ
          Sarawak: 935,935
 Brunei: 30,000
Ngôn ngữ
Tiếng Dayak, Indonesian, Anh, Malay (Sarawak Malay)
Tôn giáo
Kitô giáo (chính)   Kaharingan và Hồi giáo
Người Dayak /ˈdaɪ.ək/ hoặc Dyak hoặc Dayuh là những dân tộc bản địa của Borneo. Đây là nhóm dân tộc với hơn 200 tiểu nhóm dân tộc sống ven sông và đồi, chủ yếu ở nội địa miền Trung và miền Nam của Borneo, với phương ngữ, phong tục, luật, lãnh thổ và văn hóa riêng. Ngôn ngữ Dayak được phân loại như một phần của ngữ hệ Nam Đảo ở châu Á. Dân tộc Dayak theo tín ngưỡng thuyết vật linh; tuy nhiên, nhiều người đã cải đạo sang Hồi giáo và từ thế kỷ XIX đã có sự chuyển đổi hàng loạt sang Kitô giáo.
Nam thanh niên dân tộc Murut trong trang phục truyền thống tại Làng văn hóa Monsopiad, Kg.  Kuai Kandazon, Penampang, Sabah
.
Tốp nam thanh niên dân tộc Murut chơi trò Lansaran
Ngôn ngữ

Người Dayak không chỉ nói một ngôn ngữ. Các ngôn ngữ bản xứ của họ thuộc về phân loại chung thuộc Ngữ tộc Mã Lai-Đa Đảo và các nhóm ngôn ngữ Borneo và Sabahan đa dạng (kể cả Land Dayak), và các ngôn ngữ Ibanic của nhánh ngôn ngữ Malayic. Hầu hết người Dayaks ngày nay sử dụng song ngữ, ngoài ngôn ngữ mẹ đẻ của họ, họ thạo tiếng Malay hoặc Indonesia, tùy thuộc vào quốc gia xuất xứ của họ.
Nhiều ngôn ngữ ở Borneo là đặc hữu (có nghĩa là chúng không được nói ở đâu khác). Người ta ước tính rằng khoảng 170 ngôn ngữ và tiếng địa phương được nói trên đảo và một số chỉ được sử dụng bởi vài trăm người, do đó đặt ra một nguy cơ nghiêm trọng cho tương lai của những ngôn ngữ và di sản liên quan.
Tôn giáo và lễ hội

Tôn giáo bản địa Dayak đã được đặt tên là Kaharedan, và có thể được cho là một dạng vật linh.
Tên được đặt ra bởi Tjilik Riwut vào năm 1944 trong nhiệm kỳ của ông là một cư dân thuộc địa Hà Lan ở Sampit, Dutch East Indies. Vào năm 1945, trong thời kỳ chiếm đóng của Nhật Bản, người Nhật đã gọi Kaharedan là tôn giáo của người Dayak. Trong trật tự mới trong chế độ Suharto năm 1980, Kaharedan được đăng ký như một hình thức của Ấn Độ giáo ở Indonesia, vì nhà nước Indonesia chỉ công nhận 6 hình thức tôn giáotức là Hồi giáo, Tin lành, Công giáo La Mã, Ấn Độ giáo, Phật giáo và Nho giáo tương ứng. Sự hợp nhất của Kaharedan với Ấn Độ giáo không phải do sự tương đồng trong hệ thống thần học, mà do thực tế rằng Kaharedan là niềm tin lâu đời nhất ở Kalimantan. Không giống như sự phát triển ở Kalimantan của Indonesia, Kaharedan không được công nhận là tôn giáo ở cả vùng Borneo và Brunei của Malaysia, do đó hệ thống tín ngưỡng Dayak truyền thống được biết đến như một hình thức của hoạt hình dân gian hoặc tín ngưỡng ngoại giáo ở phía bên kia biên giới Indonesia.
Nghiên cứu tốt nhất và vẫn còn vượt trội về tôn giáo Dayak truyền thống ở Kalimantan là nghiên cứu của Hans Scharer, Ngaju Tôn giáo: Quan niệm về Thiên Chúa giữa một dân tộc Nam Borneo; bản dịch của Rodney Needham (The Hague: Martinus Nijhoff, 1963). Việc thực hành Kaharedan khác nhau từ nhóm này sang nhóm khác, nhưng các pháp sư, chuyên gia trong chuyến bay ngây ngất đến các lĩnh vực khác, là trung tâm của tôn giáo Dayak, và phục vụ để kết hợp các cõi Thiên đường (thế giới thượng lưu) và trái đất, và thậm chí cả thế giới bên dưới, ví dụ, chữa lành bệnh cho người bệnh bằng cách lấy linh hồn của họ đang trên đường đến vùng đất chết của người chết, đồng hành và bảo vệ linh hồn của một người chết trên đường đến địa điểm thích hợp của họ ở thế giới Thượng, chủ trì đổi mới hàng năm và lễ hội tái sinh nông nghiệp,... Các nghi thức chết là công phu nhất khi một quý tộc (kamang) chết. Vào những dịp tôn giáo đặc biệt, tinh thần được cho là sẽ tham dự lễ kỷ niệm, một dấu hiệu của sự tôn vinh và tôn trọng quá khứ của tổ tiên và phước lành cho một tương lai thịnh vượng.
Xã hội và phong tục

Cộng đồng Dayak gồm hàng trăm sắc tộc khác nhau cư trú rải rác khắp đảo Borneo. Phần lớn người Dayak sống bằng nghề làm ruộng lúa nước ven sông, làm rẫy, trồng cọ trên những ngọn đồi thấp. Họ cũng làm các nghề thủ công, nghề gốm, nghề dệt thổ cẩm, nghề đúc, săn bắt, chài lưới. Nam giới dân tộc Dayak thường ngày cởi trần đóng khố (tiếng Dayak là sirat), còn lễ hội họ sẽ đội mũ gắn lông chim và áo gilê thổ cẩm. Trang phục của phụ nữ Dayak thay đổi tùy theo vùng, nhưng đều là những bộ váy làm từ thổ cẩm được trang hoàng bằng những hoa văn rực rỡ. Họ đeo cả những chiếc mũ trang trí cầu kỳ vào những dịp đặc biệt. Phụ nữ Dayak thường căng dái tai mình bằng những chiếc vòng kim loại nặng.
Theo truyền thống, nhiều thế hệ dân tộc Dayak cùng sinh sống trong những căn nhà sàn có chiều dài hơn 50m, có sức chứa từ 30 – 40 gia đình và được chạm khắc hoa văn tỉ mỉ. Những ngôi nhà dài cũng là nơi người Dayak tụ họp, bày lễ vật dâng cúng, đánh trống khua chiêng, nhảy múa trong các lễ hội truyền thống. Những ngôi nhà dài cũng là nơi người Dayak tụ họp, bày lễ vật dâng cúng, đánh trống khua chiêng, nhảy múa trong các lễ hội truyền thống. Về mặt nghệ thuật, người Dayak nổi tiếng với vũ điệu ngajat, lấy cảm hứng từ cuộc chiến của các chiến binh. Họ cũng sáng tạo ra nhiều loại nhạc cụ truyền thống khác nhau.
Thủ lĩnh dân tộc Dayak đang cầm một cây giáo và khiên Klebit Bok
Một điệu múa của dân tộc Dayak
Cặp vợ chồng dân tộc Iban
Đàn sapeh - linh hồn âm nhạc của dân tộc Dayak ở đảo Borneo
Khoai sọ

| Khoai sọ |
| --- | --- |


Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Monocots
Bộ:: Alismatales
Họ:: Araceae
Chi:: Colocasia
Loài:: C. antiquorum
Danh pháp hai phần
Colocasia antiquorum Schott

Các đồng nghĩa
  Colocasia fontanesii Schott  Colocasia gaoligongensis H.Li & C.L.Long  Colocasia gongii C.L.Long & H.Li  Colocasia lihengiae C.L.Long & K.M.Liu  Caladium antiquorum  (Schott) André 
Khoai sọ (Colocasia antiquorum) là một loài thực vật cũng như một loại rau nhiệt đới, có liên quan chặt chẽ với khoai môn (Colocasia esculenta), được sử dụng chủ yếu để lấy thân dày (củ). Ở hầu hết các giống cây trồng đều có vị chát nên cần phải nấu chín cẩn thận. Lá non cũng có thể nấu chín và ăn được, nhưng (không giống khoai môn) chúng có vị hơi chát.
Tại Việt Nam

Tại Việt Nam có nhiều giống khoai sọ như khoai sọ trắng, khoai sọ sớm, khoai sọ muộn, khoai sọ nghệ, khoai sọ núi, khoai sọ dọc tía, khoai sọ dọc trắng, khoai sọ dọc xanh, khoai sọ dọc tím...
Sử dụng

Khoai sọ dùng để ăn tươi, hoặc nấu canh, làm các món hầm nhưng không phù hợp cho chế biến công nghiệp...
Trichiogramme cartilagidens

| Trichiogramme cartilagidens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Pteridopsida
Bộ (ordo): Pteridales
Họ (familia): Adiantaceae
Chi (genus): Trichiogramme
Loài (species): T. cartilagidens
Danh pháp hai phần
Trichiogramme cartilagidens (Baker) Kuhn, 1882 
Trichiogramme cartilagidens là một loài thực vật có mạch trong họ Adiantaceae. Loài này được (Baker) Kuhn miêu tả khoa học đầu tiên năm 1882.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Trichiogramme cartilagidens”. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2013.
Đá gà

Hai con gà trống đang đá với nhau.
Tranh chọi gà do Winslow Homer vẽ vào năm (1859)
Chọi gà hay đá gà là một trò chơi dân gian phổ biến trên thế giới. Năm 1634, thuật ngữ "đá gà" được sử dụng để ám chỉ việc sử dụng gà trống trong một hoạt động giải trí, thể thao hay trò chơi. Trước đó, vào năm 1607, George Wilson đã sử dụng thuật ngữ "gà trống đấu" trong cuốn sách "The Commendation of Cocks and Cock Fighting". Tuy nhiên, nguồn gốc của đấu gà hiện đại được ghi nhận lần đầu vào năm 1521, trong chuyến khám phá Philippines của Ferdinand Magellan. Antonio Pigafetta, một nhà sử học người Ý và người viết sử cho Magellan, đã ghi lại sự kiện này tại Vương quốc Taytay.
Tại Việt Nam, trò chơi này đã xuất hiện từ thời nhà Lý, do những quân sĩ của Lý Thường Kiệt đem về sau những cuộc chinh phạt Chiêm Thành. Nhiều nước vì lý do bảo vệ súc vật cấm đá gà, như tại Brasil từ năm 1934, tại Anh quốc từ năm 1835.
Giống gà

Ở Việt Nam mỗi địa phương đều có giống gà nòi nổi tiếng. Miền Bắc có gà Đồ Sơn (Hải Phòng), Nghi Tàm, Nghĩa Đô, Vân Hồ (Hà Nội). Miền Nam có gà Chợ Lách (Bến Tre), Cao Lãnh (Đồng Tháp), Châu Đốc (An Giang), Bà Điểm, Gà tre đá cựa một số bắt nguồn từ Hố Nai (Đồng Nai), Tân Biên (Biên Hòa)... Tuy nhiên ở miền Nam chủ yếu đá gà cựa. Đá gà cựa là một hình thức sát phạt, người ta thường mua cựa sắt tra vào chân gà hoặc chuốt cựa gà thật bén. Chơi gà cựa thiên về ăn thua, không chiêm ngưỡng được tài nghệ của gà. Ở miền Trung chơi đá gà đòn, thế và chỉ đá gà con (không đá gà kiến, gà pha, ga ri...). Miền Trung có nhiều lò gà tên tuổi: Khánh Hòa có gà Phan Rang; Phú Yên có gà Vạn Giã, Gò Dúi; Quảng Ngãi có gà Sông Vệ, Sa Huỳnh; đặc biệt ở Bình Định nổi tiếng gà đòn, thế. Nếu đá gà liên tỉnh, các nơi gặp gà Bình Định phải kiêng dè, thận trọng. Bình Định có nhiều lò gà nổi danh: Hoài Nhơn có gà Hoài Châu, Kim Giao (Hoài Hải); Hoài Ân có gà Mộc Bài (Ân Phong); Phù Cát có gà Cát Chánh; Tuy Phước có gà Gò Bồi; Quy Nhơn có gà Phú Tài; đặc biệt Tây Sơn có gà Bắc Sông Kôn (dòng gà Nguyễn Lữ lưu truyền).
Giai thoại

Đại Nam thực lục có chép việc các quan đời chúa Nguyễn Ánh mê chơi chọi gà:
Các quan văn võ là Nguyễn Văn Trương, Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt, Nguyễn Văn Khiêm, Nguyễn Thái Nguyên, Trần Phước Tri, Lê Quang Định và bọn cai cơ, cai đội, tri bạ, tham luận thấy việc quân rỗi rãi, thường cùng nhau chơi cờ bạc [đổ bác 賭博], chọi gà [đấu kê 鬬鷄], chọi cá [đấu ngư 鬬魚], được thua kể có trăm nghìn. Vua nghe biết, xuống chỉ quở trách. Bọn Văn Trương sợ hãi xin chịu tội. Vua đặc biệt rộng tha mà răn bảo thôi.
Đại sứ John Crawfurd cũng đề cập tới vấn đề này khi ghé thăm Việt Nam năm 1822:
Người Cochin China rất mê đá gà (chọi gà). Ông Tổng trấn, chơi đá gà hai lần một tháng và mời nhiều quan chức tham dự.