stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
1942
Sinh > Tháng 4

2 tháng 4 - John Irving, tác gia người Mỹ
2 tháng 4 - Lou Reed, ca sĩ, người sáng tác bài hát, nghệ sĩ đàn ghita người Mỹ
2 tháng 4 - Leon Russell, ca sĩ, người sáng tác bài hát, nghệ sĩ dương cầm, nghệ sĩ đàn ghita người Mỹ
3 tháng 4 - Marsha Mason, nữ diễn viên người Mỹ
3 tháng 4 - Wayne Newton, ca sĩ người Mỹ
4 tháng 4 - Elizabeth Levy, tác gia người Mỹ
6 tháng 4 - Barry Levinson, Film producer, đạo diễn phim người Mỹ
8 tháng 4 - Roger Chapman, ca sĩ người Anh
14 tháng 4 - Valeriy Brumel, vận động viên điền kinh người Nga, (mất 2003)
15 tháng 4 - Kenneth Lay, doanh nhân người Mỹ, (mất 2006)
15 tháng 4 - Julie Sommars, nữ diễn viên người Mỹ
17 tháng 4 - David Bradley, diễn viên người Anh
23 tháng 4 - Sandra Dee, nữ diễn viên người Mỹ, (mất 2005)
24 tháng 4 - Barbra Streisand, ca sĩ, nữ diễn viênnhà soạn nhạc người Mỹ
26 tháng 4 - Bobby Rydell, ca sĩ người Mỹ
26 tháng 4 - Michael Kergin, nhà ngoại giao người Canada
26 tháng 4 - Claudine Auger, nữ diễn viên người Pháp
Sinh > Tháng 5

5 tháng 5 - Tammy Wynette, nhạc sĩ người Mỹ, (mất 1998)
10 tháng 5 - Youssouf Sambo Bâ, chính trị gia người Burkina Faso
12 tháng 5 - Ian Dury, nhạc sĩ người Anh, (mất 2000)
17 tháng 5 - Taj Mahal, ca sĩ, nghệ sĩ đàn ghita người Mỹ
18 tháng 5 - Albert Hammond, nhạc sĩ, nhà soạn nhạc người Anh
18 tháng 5 - Nobby Stiles, cầu thủ bóng đá người Anh
20 tháng 5 - David Proval, diễn viên người Mỹ
22 tháng 5 - Calvin Simon, nhạc sĩ người Mỹ
23 tháng 5 - Gabriel Liiceanu, nhà triết học người România
26 tháng 5 - Levon Helm, nhạc sĩ người Mỹ
Sinh > Tháng 6

3 tháng 6 - Curtis Mayfield, nhạc sĩ người Mỹ, (mất 1999)
3 tháng 6 - Frank McRae, diễn viên người Mỹ
10 tháng 6 - Preston Manning, chính trị gia người Canada
12 tháng 6 - Trần Thiện Thanh (Nhật Trường), nhạc sĩ, ca sĩ, hạ sĩ quan của Việt Nam Cộng Hòa (m. 2005)
18 tháng 6 - Paul McCartney, nhạc sĩ, nhà soạn nhạc người Anh
18 tháng 6 - Hans Vonk, người chỉ huy dàn nhạc người Đức
19 tháng 6 - Ralna English, ca sĩ người Mỹ
20 tháng 6 - Brian Wilson, ca sĩ người Mỹ
27 tháng 6 - Bruce Johnston, nhạc sĩ người Mỹ
Sinh > Tháng 7

4 tháng 7 - Floyd Little, cầu thủ bóng bầu dục người Mỹ
10 tháng 7 - Ronnie James Dio, ca sĩ người Mỹ
13 tháng 7 - Harrison Ford, diễn viên, Film producer người Mỹ
13 tháng 7 - Roger McGuinn, nhạc sĩ người Mỹ
15 tháng 7 - Mil Mascaras, đô vật Wrestling người México
24 tháng 7 - Chris Sarandon, diễn viên người Mỹ
27 tháng 7 - Dennis Ralston, vận động viên quần vợt người Mỹ
29 tháng 7 - Nguyễn Văn Rinh, Thượng tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam
29 tháng 7 - Tony Sirico, diễn viên người Mỹ
31 tháng 7:
Modibo Keita, Thủ tướng thứ 8 của Mali (m. 2021)
Thanh Nga, nghệ sĩ cải lương tài sắc nổi tiếng của Việt Nam (mất 1978).
Sinh > Tháng 8

1 tháng 8 - Jerry Garcia, nhạc sĩ người Mỹ
2 tháng 8 - Isabel Allende, nhà văn người Chile
13 tháng 8 - Hissène Habré, Thủ tướng thứ nhất và Tổng thống thứ 5 của Chad (m. 2021)
20 tháng 8 - Isaac Hayes, ca sĩ, diễn viên người Mỹ
26 tháng 8 - Dennis Turner (Lord Bilston), chính trị gia người Anh
28 tháng 8 - Sterling Morrison, nhạc sĩ người Mỹ, (mất 1995)
Sinh > Tháng 9

3 tháng 9 - John Shrapnel, diễn viên người Anh
22 tháng 9 - David Stern (mat 2020)
28 tháng 9 - Marshall Bell, diễn viên người Mỹ
29 tháng 9 - Madeline Kahn, nữ diễn viên người Mỹ, (mất 1999)
29 tháng 9 - Ian McShane, diễn viên người Anh
30 tháng 9 - Frankie Lymon, ca sĩ người Mỹ, (mất 1968)
Sinh > Tháng 10

1 tháng 10 - Hà Mạnh Trí, Nguyên Viện trưởng Viện KSND tối cao Việt Nam (m. 2021)
6 tháng 10 - Britt Ekland, nữ diễn viên người Thụy Điển
8 tháng 10 - Ngọc Hương - là một nữ nghệ sĩ cải lương người Việt Nam (m. 2017)
11 tháng 10 - Amitabh Bachchan, diễn viên người Ấn Độ
12 tháng 10 - Melvin Franklin, nhạc sĩ người Mỹ, (mất 1995)
15 tháng 10 - Penny Marshall, nữ diễn viênFilm producer, đạo diễn phim người Mỹ
20 tháng 10 - Earl Hindman, diễn viên người Mỹ, (mất 2003)
21 tháng 10: - Elvin Bishop, nhạc sĩ người Mỹ
22 tháng 10 - Annette Funicello, nữ diễn viên người Mỹ
23 tháng 10 - Michael Crichton, tác gia người Mỹ
26 tháng 10 - Bob Hoskins, diễn viên người Anh
26 tháng 10 - Chelcie Ross, diễn viên người Mỹ
27 tháng 10 - Phương Quang, nghệ sĩ cải lương Việt Nam (m. 2018)
Sinh > Tháng 11

2 tháng 11 - Stefanie Powers, nữ diễn viên người Mỹ
8 tháng 11 - Angel Cordero Jr., vận động viên đua ngựa người Puerto Rican
8 tháng 11 - Fernando Sorrentino, nhà văn người Argentina
11 tháng 11 - Trương Vĩnh Trọng, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam. (m. 2021)
10 tháng 11 - Robert F. Engle, nhà kinh tế học, giải thưởng Nobel người Mỹ
13 tháng 11 - John P. Hammond, ca sĩ người Mỹ
15 tháng 11 - Daniel Barenboim, nghệ sĩ dương cầm, người chỉ huy dàn nhạc người Argentina
17 tháng 11 - Martin Scorsese, đạo diễn phim người Mỹ
18 tháng 11 - Linda Evans, nữ diễn viên người Mỹ
18 tháng 11 - Susan Sullivan, nữ diễn viên người Mỹ
20 tháng 11 – Joe Biden, tổng thống thứ 46 của Mỹ
22 tháng 11 - Francis K. Butagira, đại sứ người Uganda
24 tháng 11 - Billy Connolly, diễn viên hài người Scotland
27 tháng 11 - Henry Carr, vận động viên điền kinh người Mỹ
27 tháng 11 - Jimi Hendrix, nhạc sĩ người Mỹ, (mất 1970)
28 tháng 11 - Paul Warfield, cầu thủ bóng bầu dục người Mỹ
29 tháng 11 - Michael Craze, diễn viên người Anh, (mất 1998)
29 tháng 11 - Philippe Huttenlocher, ca sĩ giọng nam trung người Thụy Sĩ
Sinh > Tháng 12

4 tháng 12 - Gemma Jones, nữ diễn viên người Anh
6 tháng 12 - Peter Handke, tiểu thuyết gia người Áo
9 tháng 12 - Dick Butkus, cầu thủ bóng bầu dục người Mỹ
11 tháng 12 - Donna Mills, nữ diễn viên người Mỹ
17 tháng 12 - Paul Butterfield, nhạc sĩ người Mỹ, (mất 1987)
20 tháng 12 - Bob Hayes, vận động viên điền kinh người Mỹ
21 tháng 12 - Hồ Cẩm Đào (tiếng Trung Quốc: 胡锦涛, bính âm: Hú Jǐntāo); là Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc
21 tháng 12 - Carla Thomas, ca sĩ người Mỹ
23 tháng 12 - Jorma Kaukonen, nhạc sĩ, người Mỹ
27 tháng 12 - Charmian Carr, nữ diễn viên người Mỹ
29 tháng 12 - Rajesh Khanna, diễn viên người Ấn Độ
30 tháng 12 - Betty Aberlin, nữ diễn viên người Mỹ
30 tháng 12 - Anne Charleston, diễn viên Australia
30 tháng 12 - Allan Gotthelf, nhà triết học người Mỹ
31 tháng 12 - Andy Summers, nghệ sĩ đàn ghita người Anh
Mất > Tháng 1-Tháng 6

6 tháng 1 - Henri de Baillet-Latour, Belgian International Olympic Committee president (b. 1876)
14 tháng 1 - Porfirio Barba-Jacob, nhà thơ, nhà văn người Colombia, (sinh 1883)
16 tháng 1 - Carole Lombard, nữ diễn viên người Mỹ, (sinh 1908)
26 tháng 1 - Felix Hausdorff, nhà toán học người Đức, (sinh 1868)
14 tháng 2 - Mirosław Ferić, phi công người Ba Lan, (sinh 1915)
19 tháng 2 - Frank Abbandando, găngxtơ người Mỹ, (sinh 1910)
22 tháng 2 - Stefan Zweig, nhà văn người Áo, (sinh 1881)
28 tháng 2 - Karel Doorman, đô đốc người Đức, (sinh 1889)
1 tháng 3 - Cornelius Vanderbilt III, sĩ quan quân đội, nhà phát minh, kĩ sư người Mỹ, (sinh 1873)
8 tháng 3 - José Raúl Capablanca, đấu thủ cờ vua người Cuba, (sinh 1888)
10 tháng 3 - William Henry Bragg, nhà vật lý, giải thưởng Nobel người Anh, (sinh 1862)
21 tháng 3 - J.S Woodsworth, chính trị gia người Canada, (sinh 1874)
15 tháng 4 - Robert Musil, tiểu thuyết gia người Áo, (sinh 1880)
17 tháng 4 - Jean Baptiste Perrin, nhà vật lý, giải thưởng Nobel người Pháp, (sinh 1870)
18 tháng 4 - Gertrude Vanderbilt Whitney, nhà điêu khắc, người giao thiệp rộng người Mỹ, (sinh 1875)
24 tháng 4 - Deenanath Mangeshkar, ca sĩ, nhà soạn nhạc người Ấn Độ, (sinh 1900)
3 tháng 5 - Thorvald Stauning, thủ tướng Đan Mạch (sinh 1873)
7 tháng 5 - Felix Weingartner, người chỉ huy dàn nhạc người Nam Tư, (sinh 1863)
27 tháng 5 - Chen Duxiu, tổng thư ký Đảng Cộng sản Trung Quốc (sinh 1879)
29 tháng 5 - John Barrymore, diễn viên người Mỹ, (sinh 1882)
7 tháng 6 - Alan Blumlein, kĩ sư điện tử người Anh, (sinh 1903)
27 tháng 6 - Thạch Lam, nhà văn người Việt Nam (sinh 1910)
30 tháng 6 - William Henry Jackson, nhà nhiếp ảnh người Mỹ, (sinh 1843)
Mất > Tháng 7-Tháng 12

23 tháng 7 - Adam Czerniakow, kĩ sư, thượng nghị sĩ người Ba Lan, (sinh 1880)
26 tháng 7 - Roberto Arlt, nhà văn người Argentina, (sinh 1900)
28 tháng 7 - William Matthew Flinders Petrie, nhà Ai Cập học người Anh, (sinh 1853)
3 tháng 8 - Richard Willstätter, nhà hóa học người Đức, (sinh 1872)
22 tháng 8 - Mikhail Mikhailovich Fokin, vũ công, biên đạo múa Nga-Mỹ, (sinh 1880)
14 tháng 9 - Ezra Seymour Gosney, người làm việc thiện, nhà ưu sinh học người Mỹ, (sinh 1855)
23 tháng 10 - Ralph Rainger, nhà soạn nhạc, người sáng tác bài hát người Mỹ, (sinh 1901)
1 tháng 11 - Hugo Distler, nhà soạn nhạc người Đức, (sinh 1908)
5 tháng 11 - George M. Cohan, người sáng tác bài hát, người dẫn chuyện giải trí người Mỹ, (sinh 1878)
19 tháng 11 - Bruno Schulz, nhà văn, họa sĩ người Ba Lan, (sinh 1892)
4 tháng 12 - Nakajima Atsushi, nhà văn và giáo viên người Nhật Bản (sinh 1909)
21 tháng 11 - Leopold Graf Berchtold, Minister người Áo, (sinh 1863)
22 tháng 12 - Franz Boas, nhà nhân chủng học người Đức, (sinh 1858)
Giải Nobel

Lee Kun-hee
Muhammad Ali
Modibo Keita
Hissène Habré
Ngọc Hương
Joe Biden
Hồ Cẩm Đào
Nguyễn Doãn Anh

| Thượng tướngNguyễn Doãn Anh |
| --- | --- |
Chân dung Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh
Chức vụ
  Trưởng Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực tỉnh Thanh Hóa
Nhiệm kỳ: 25 tháng 10 năm 2024 – nay 3 ngày
Tiền nhiệm: Đỗ Trọng Hưng
Kế nhiệm: đương nhiệm
Phó Trưởng ban:  Nguyễn Ngọc Tiến (thường trực)  Lại Thế Nguyên  Nguyễn Văn Hùng  Lê Quang Hùng  Trần Phú Hà 
 
  Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa
Nhiệm kỳ: 25 tháng 10 năm 2024 – nay 3 ngày
Tiền nhiệm: Đỗ Trọng Hưng Lại Thế Nguyên (Phụ trách điều hành)
Kế nhiệm: đương nhiệm
Phó Bí thư: Lại Thế Nguyên (Thường trực)  Đỗ Minh Tuấn Trịnh Tuấn Sinh
 
 Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam
Nhiệm kỳ: 20 tháng 11 năm 2022 – 25 tháng 10 năm 2024 1 năm, 340 ngày
Tổng Tham mưu trưởng: Nguyễn Tân Cương
Tiền nhiệm: Ngô Minh Tiến
 
  Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIII
Nhiệm kỳ: 30 tháng 1 năm 2021 – nay 3 năm, 272 ngày
Tổng Bí thư: Nguyễn Phú Trọng
 
 Tư lệnh Quân khu 4  Quân đội nhân dân Việt Nam
Nhiệm kỳ: 10 tháng 11 năm 2018 – 20 tháng 11 năm 2022 4 năm, 10 ngày
Tiền nhiệm: Nguyễn Tân Cương
Kế nhiệm: Hà Thọ Bình
 
 Đại biểu Quốc hội khóa XIV
Nhiệm kỳ: 22 tháng 5 năm 2016 – 22 tháng 5 năm 2021 5 năm, 0 ngày
Chủ tịch Quốc hội:  Nguyễn Thị Kim Ngân 
Vị trí:  Việt Nam

Đại diện: Hà Nội, Nghệ An
 
 
Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội
Nhiệm kỳ: tháng 7 năm 2015 – 9 tháng 11 năm 2018
Tiền nhiệm: Phí Quốc Tuấn
Kế nhiệm: Nguyễn Hồng Thái
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch:  Việt Nam
Sinh: 1967 xã An Thượng, huyện Hoài Đức, Hà Tây, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Nghề nghiệp: chính trị gia, sĩ quan
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Việt Nam
Phục vụ trong quân đội
Thuộc:  Quân đội nhân dân Việt Nam
Cấp bậc:   Thượng tướng
Chỉ huy: Quân khu 4
Nguyễn Doãn Anh (sinh năm 1967) là một chính trị gia người Việt Nam, tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thượng tướng. Ông hiện là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá XIII, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa, Trưởng Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực tỉnh Thanh Hóa. Ông nguyên là Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Uỷ viên Quân ủy Trung ương, Tư lệnh Quân khu 4.
Xuất thân và giáo dục

Nguyễn Doãn Anh sinh ngày 10 tháng 10 năm 1967, quê tại thôn An Hạ xã An Thượng huyện Hoài Đức, Hà Nội
Sự nghiệp > Quân đội

Ông học khóa 51 Trường sĩ quan Lục quân 1.
Năm 2008: Sư đoàn trưởng Sư đoàn 301, Bộ Tư lệnh Thủ đô.
Năm 2011: Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô.
Năm 2013: Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Thủ đô.
Tháng 7 năm 2015: Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội.
Ngày 22 tháng 5 năm 2016: ông trúng cử Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14 nhiệm kì tại đơn vị bầu cử số 1 thành phố Hà Nội gồm các quận Ba Đình, Hoàn Kiếm, Tây Hồ, với tỉ lệ 72,67%. Đơn vị này có 3 người trúng cử theo thứ tự số phiếu từ cao đến thấp là Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Doãn Anh và Trần Thị Phương Hoa.
Ngày 9 tháng 11 năm 2018: Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc bổ nhiệm ông giữ chức Tư lệnh Quân khu 4.
Ngày 5 tháng 12 năm 2018: ông được Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội miễn nhiệm Ủy viên Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, người kế nhiệm ông là Thiếu tướng Nguyễn Hồng Thái.
Tháng 4 năm 2019: Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết nghị chuyển sinh hoạt của ông từ Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội đến Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An từ ngày 18 tháng 4 năm 2019, và được chuyển về đơn vị bầu cử số 5 tỉnh Nghệ An, gồm thị xã Cửa Lò và các huyện Diễn Châu và Nghi Lộc).
Tháng 6 năm 2019: ông được Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng quyết định thăng quân hàm Trung tướng.
Từ ngày 06 tháng 8 đến ngày 28 tháng 10 năm 2019: ông tham gia Lớp bồi dưỡng kiến thức mới cho cán bộ quy hoạch cấp chiến lược khóa XIII của Đảng tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Kết thúc khóa học ông là 1 trong 20 học viên đạt loại xuất sắc được Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tặng bằng khen.
Ngày 30 tháng 01 năm 2021, Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, đồng chí được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá XIII, nhiệm kỳ 2021-2026.
Ngày 20 tháng 11 năm 2022, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 1446/QĐ-TTg điều động, bổ nhiệm đồng chí Trung tướng Nguyễn Doãn Anh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Phó Bí thư Đảng ủy, Tư lệnh Quân khu 4 giữ chức Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Ngày 20/10/2024, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao quyết định đối với đồng chí Nguyễn Doãn Anh thăng quân hàm từ cấp Trung tướng lên Thượng tướng.
Sự nghiệp > Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa

Chiều 25/10/2024, tại Tỉnh ủy Thanh Hóa diễn ra Hội nghị công bố quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ. Cụ thể, Bộ Chính trị điều động, chỉ định Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa.
Lịch sử thụ phong quân hàm

| Năm thụ phong | 1987 | 1990 | 1993 | 1997 | 2001 | 2005 | 2009 | 2015 | 2019 | 2024 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| Cấp bậc | Trung úy | Thượng úy | Đại úy | Thiếu tá | Trung tá | Thượng tá | Đại tá | Thiếu tướng | Trung tướng | Thượng tướng |
Thiếu tướng Nguyễn Doãn Anh tư lệnh bộ Tư lệnh thủ đô phát biểu trong lễ khánh thành di tích Doãn Nỗ năm 2016.
Tướng Nguyễn Doãn Anh với khuyến học chi họ quê hương.
Dendrocalamus hookeri

| Dendrocalamus hookeri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Dendrocalamus
Loài (species): D. hookeri
Danh pháp hai phần
Dendrocalamus hookeri Munro 
Dendrocalamus hookeri là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Munro mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dendrocalamus hookeri”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Alaska

Alaska (/əˈlæskə/ Tập tin:En-us-Alaska.ogg) là một tiểu bang của Hoa Kỳ, nằm tại đầu tây bắc của lục địa Bắc Mỹ. Alaska giáp với hai tỉnh Yukon và British Columbia của Canada ở phía đông, giáp với Bắc Băng Dương ở phía bắc, và giáp với Thái Bình Dương ở phía tây và phía nam, đối diện với Nga qua eo biển Bering. Alaska là bang có diện tích lớn nhất trong 50 bang, ít dân thứ tư và thưa dân nhất tại Hoa Kỳ (do phần lớn diện tích nằm trong vùng cực Bắc). Xấp xỉ một nửa trong số 731.449 cư dân của Alaska sống trong vùng đô thị Anchorage. Chiếm vị thế chi phối trong nền kinh tế của Alaska là các ngành dầu mỏ, khí thiên nhiên, và ngư nghiệp, cũng là những tài nguyên mà Alaska có trữ lượng phong phú. Du lịch cũng là một thành phần quan trọng của nền kinh tế bang.
Người bản địa chiếm giữ vùng đất nay là Alaska bắt đầu từ hàng nghìn năm trước, và từ thế kỷ 18 trở đi, các thế lực châu Âu nhận định việc khai thác lãnh thổ này đã chín muồi. Hoa Kỳ mua Alaska từ Đế quốc Nga vào ngày 30 tháng 3 năm 1867. Khu vực trải qua một vài thay đổi về mặt hành chính trước khi được tổ chức thành một lãnh thổ vào ngày 11 tháng 5 năm 1912. Alaska được công nhận là bang thứ 49 của Hoa Kỳ vào ngày 3 tháng 1 năm 1959.
Địa lý

Bờ biển của Alaska dài hơn tổng chiều dài bờ biển của tất cả các bang khác tại Hoa Kỳ. Đây là bang không liền kề duy nhất của Hoa Kỳ nằm trên lục địa Bắc Mỹ; Alaska tách biệt với bang Washington qua 500 dặm (800 km) của tỉnh British Columbia (Canada). Alaska do vậy là một lãnh thổ tách rời của Hoa Kỳ, cũng có thể là vùng lãnh thổ tách rời lớn nhất trên thế giới. Về mặt kỹ thuật thì Alaska là một bộ phận của Hoa Kỳ lục địa, song bang vắng bóng trong cách dùng thông tục của từ này. Thủ phủ của bang là Juneau, thành phố nằm trên lục địa Bắc Mỹ, song không có liên kết bằng đường bộ với phần còn lại của hệ thống xa lộ Bắc Mỹ.
Ở phía đông, Alaska giáp với lãnh thổ Yukon và tỉnh British Columbia của Canada; ở phía nam, Alaska giáp với vịnh Alaska và Thái Bình Dương; ở phía tây, Alaska giáp với biển Bering, eo biển Bering, và biển Chukchi; ở phía bắc, Alaska giáp với Bắc Băng Dương. Vùng lãnh hải của Alaska nằm sát với vùng lãnh hải của Nga trên eo biển Bering, do đảo Diomede Lớn của Nga và đảo Diomede Nhỏ của Alaska chỉ cách nhau 4,8 kilômét (3,0 mi). Quần đảo Aleut kéo dài sang Đông bán cầu, do vậy về mặt kỹ thuật thì Alaska là bang cực đông và cực tây của Hoa Kỳ, cũng như là cực bắc.
Alaska là bang lớn nhất Hoa Kỳ với diện tích 586.412 dặm vuông Anh (1.518.800 km2), gấp hai lần kích thước của bang đứng thứ hai là Texas. Alaska chỉ nhỏ hơn 18 quốc gia có chủ quyền. Diện tích vùng lãnh hải của Alaska lớn hơn diện tích của ba bang đứng liền sau là Texas, California, và Montana cộng lại. Diện tích của Alaska cũng lớn hơn tổng diện tích của 22 bang nhỏ nhất tại Hoa Kỳ.
Với cả vạn hòn đảo, Alaska có gần 34.000 dặm (54.720 km) bờ biển. Quần đảo Aleut kéo dài về phía tây từ mũi phía nam của bán đảo Alaska. Phát hiện được nhiều núi lửa hoạt động trên quần đảo Aleut và các khu vực ven biển. Chẳng hạn như trên đảo Unimak có núi Shishaldin- là một núi lửa âm ỉ cao 10.000 foot (3.048 m) trên Bắc Thái Bình Dương. Đây là núi lửa hình nón hoàn hảo nhất trên Trái Đất, thậm chí còn đối xứng hơn cả núi Phú Sĩ của Nhật Bản. Chuỗi các núi lửa kéo dài đến núi Spurr ở phía tây Anchorage trên lục địa. Các nhà địa chất học xác định Alaska là một bộ phận của Wrangellia, một vùng rộng lớn bao gồm cả các vùng đất của Canada ở Tây Bắc Thái Bình Dương.
Alaska có trên ba triệu hồ. Các đầm lầy và các vùng đất đóng băng vĩnh cửu ngập nước chiếm diện tích 188.320 dặm vuông Anh (487.747 km2) (hầu hết nằm tại các bình nguyên ở bắc bộ, tây bộ và tây nam bộ). Băng của các sông băng bao trùm khoảng 16.000 dặm vuông Anh (41.440 km2) đất và 1.200 dặm vuông Anh (3.110 km2) vùng triều. Phức hợp sông băng Bering nằm gần biên giới đông nam với Yukon bao trùm 2.250 dặm vuông Anh (5.827 km2) bề mặt. Với trên 100.000 sông băng, Alaska sở hữu một nửa số sông băng trên thế giới.
Địa lý > Khí hậu

Vùng Đông Nam Alaska có một khí hậu đại dương vĩ độ trung (phân loại khí hậu Köppen: Cfb) ở phần phía nam và một khí hậu cận Bắc cực (Köppen Cfc) ở phần phía bắc. Xét theo trung bình hàng năm, vùng Đông Nam là nơi ẩm ướt nhất và ấm nhất tại Alaska, với nhiệt độ không quá lạnh vào mùa đông và lượng giáng thủy cao quanh năm. Đây cũng là vùng duy nhất tại Alaska có nhiệt độ trung bình cao ban ngày trên mức đóng băng trong những tháng mùa đông. Khí hậu vùng Anchorage và vùng Trung Nam Alaska là ôn hòa theo tiêu chuẩn tại Alaska do vùng này nằm gần bờ biển. Mặc dù có lượng mưa thấp hơn vùng Đông Nam Alaska, song vùng này lại có nhiều tuyết hơn, và ban ngày có xu hướng quang đãng hơn. Khu vực có khí hậu cận Bắc cực do có một mùa hè ngắn và mát. Khí hậu Tây Alaska được xác định phần lớn nhờ biển Bering và vịnh Alaska, vùng này có khí hậu cận Bắc cực đại dương ở phần tây nam và khí hậu cận Bắc cực lục địa ở xa về phía bắc, có lượng giáng thủy lớn. Vùng nội địa của Alaska có khí hậu cận Bắc cực. Một số nhiệt độ cao nhất và thấp nhất tại Alaska xảy ra tại khu vực gần Fairbanks. Nhiệt độ có thể lên tới khoảng 90 °F (khoảng 30 °C), còn mùa đông có thể xuống dưới −60 °F (−51 °C).
Nhiệt độ tối cao và tối thấp từng ghi nhận được tại Alaska đều là ở vùng Nội địa. Nhiệt độ cao nhất là 100 °F (38 °C) ở Fort Yukon (cách 8 mi hay 13 km về phía bắc của vòng Bắc cực) vào ngày 27 tháng 6 năm 1915, Nhiệt độ thấp nhất được ghi nhận tại Alaska là −80 °F (−62 °C) tại Prospect Creek vào ngày 23 tháng 1 năm 1971.
Lịch sử

Bài chi tiết: Lịch sử Alaska
Lịch sử > Người bản địa Alaska

Nhiều dân tộc bản địa chiếm giữ Alaska trong hàng nghìn năm trước khi những người châu Âu tiếp cận khu vực. Người Tlingit phát triển một xã hội theo hệ thống mẫu hệ về thừa kế tài sản và dòng dõi ở địa bàn nay là Đông Nam Alaska, cùng một phần British Columbia và Yukon. Ở vùng Đông Nam còn có người Haida, hiện nay được biết đến nhiều nhờ tài nghệ thuật độc đáo của họ. Người Tsimshian đến Alaska từ British Columbia vào năm 1887, khi Tổng thống Grover Cleveland, và sau đó là Quốc hội Hoa Kỳ cấp cho họ quyền được định cư trên đảo Annette và thành lập đô thị Metlakatla. Toàn bộ ba dân tộc này, cũng như các dân tộc bản địa khác ở vùng Tây Bắc Thái Bình Dương, đều từng chịu cảnh bệnh đậu mùa bùng phát trong cộng đồng kể từ cuối thế kỷ 18 sang đến giữa thế kỷ 19, nặng nề nhất là trong những năm 1830 và 1860, khiến nhiều người tử vong và xã hội bị phá vỡ.
Quần đảo Aleut là nơi sinh sống của người Aleut, một xã hội có truyền thống đi biển, họ là dân tộc bản địa đầu tiên tại Alaska bị người Nga khai thác. Tây và Tây Nam Alaska là nơi sinh sống của người Yup'ik, họ hàng của họ là người Alutiiq sống tại địa bàn nay là Trung Nam Alaska. Người Gwich'in ở vùng bắc bộ Nội địa có cuộc sống phụ thuộc vào tuần lộc. Vùng North Slope và đảo Diomede Nhỏ do người Inuit chiếm giữ.