Gia Long
Chú thích và tham khảo > Thư mục

| --- | --- |
 Trần Trọng Kim (1971), Việt Nam sử lược, 2, Sài Gòn: Trung tâm Học liệu Xuất bản thuộc Bộ Giáo dục, Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 8 năm 2018, truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2008.  Tạ Chí Đại Trường (1973), Lịch sử Nội Chiến Việt Nam 1771- 1802, Sài Gòn: Nhà Xuất bản Văn Sử Học.  Sơn Nam (2009), Lịch sử Khẩn Hoang Miền Nam (ấn bản thứ 1), Thành phố Hồ Chí Minh: Nhà Xuất bản Trẻ.  Phan Khoang (2001), Việt sử xứ Đàng Trong, Nhà Xuất bản Văn Học.  Nguyễn Quang Trung Tiến (1999), “Hệ quả cuộc cách mạng 1789 đối với tiến trình thâm nhập Việt Nam của chủ nghĩa tư bản Pháp và "tấn bi kịch Gia Long"”, Tạp chí Thông tin Khoa học và Công nghệ, số 1 (23).  Nguyễn Phan Quang (2005), Theo dòng Lịch sử Dân tộc, 2, Nhà Xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.  Trần Thanh Tâm (2000), Quan chức nhà Nguyễn, Nhà Xuất bản Thuận Hóa.  Lê Thành Khôi (2014), Lịch sử Việt Nam, từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XX, TPHCM: Nhã Nam. (Bản dịch tiếng Pháp từ L'Histoire du Vietnam: Des origines à 1858, Nhà Xuất bản Sud Est Asie, Paris, 1982 và mục V (chương VII), và chương IX cuốn Le Viet-Nam, histoire et civilisation, Minuit, Paris, 1955)  Thụy Khuê (2017), Vua Gia Long và người Pháp: khảo sát về ảnh hưởng của người Pháp trong giai đoạn triều Nguyễn., Nhà Xuất bản Hồng Đức, ISBN 9786049517655.  Huỳnh Minh (2006), Gia Định xưa, Nhà Xuất bản Văn hóa-Thông tin.  Nguyễn Thế Anh (2008), Kinh tế & xã hội Việt Nam dưới các triều vua nhà Nguyễn, Nhà Xuất bản Văn Học.  Đặng Việt Thủy; Đặng Thành Trung (2008), 54 vị Hoàng đế Việt Nam, Hà Nội: Nhà Xuất bản Quân đội Nhân dân.  Nguyễn Văn Kiệm (2013), Nguyễn Ánh (Gia Long) đối với đạo Thiên chúa, In trong Tập sách "Triều Nguyễn & Lịch sử của chúng ta" (ấn bản thứ 3), Việt Nam: Nhà Xuất bản Hồng Đức & Tạp chí Xưa và Nay.  Đinh Dung (2013), Quan hệ ngoại giao giữa vua Gia Long và triều Thanh đầu thế kỷ XIX, In trong Tập sách "Triều Nguyễn & Lịch sử của chúng ta" (ấn bản thứ 3), Việt Nam: Nhà Xuất bản Hồng Đức & Tạp chí Xưa và Nay.  Phạm Văn Sơn (2013), Vua Gia Long giao thiệp với Pháp và Mỹ, In trong Tập sách "Triều Nguyễn & Lịch sử của chúng ta" (ấn bản thứ 3), Việt Nam: Nhà Xuất bản Hồng Đức & Tạp chí Xưa và Nay.  Trần Kim Nhung (2013), Những bất ổn trong chính sách quốc phòng của Nhà Nguyễn nửa đầu thế kỷ XIX, In trong Tập sách "Triều Nguyễn & Lịch sử của chúng ta" (ấn bản thứ 3), Việt Nam: Nhà Xuất bản Hồng Đức & Tạp chí Xưa và Nay.  Chu Tuyết Lan (2013), Quan hệ Ngoại giao giữa Triều Nguyễn và Phương Tây (1802-1945), In trong Tập sách "Triều Nguyễn & Lịch sử của chúng ta" (ấn bản thứ 3), Việt Nam: Nhà Xuất bản Hồng Đức & Tạp chí Xưa và Nay.  Tôn Nữ Quỳnh Trân (2013), Vua Gia Long và ngành đóng thuyền tại Nam Bộ, In trong Tập sách "Triều Nguyễn & Lịch sử của chúng ta" (ấn bản thứ 3), Việt Nam: Nhà Xuất bản Hồng Đức & Tạp chí Xưa và Nay.  Nguyễn Khắc Thuần (2012), Đại cương lịch sử văn hóa Việt Nam, 5, Việt Nam: Nhà Xuất bản Thời Đại.  Lê Nguyễn (2010), Nhà Nguyễn và những vấn đề lịch sử, Nhà Xuất bản Công an Nhân dân.  Gia tộc Nguyễn Phước (2006), “Nguyễn Phước gia phả” (PDF), Phả đồ Họ Nguyễn, Gia tộc Nguyễn Phước, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 19 tháng 2 năm 2009, truy cập 10 tháng 8 năm 2008.  Gia tộc Nguyễn Phước (2006b), “Đức Thế tổ Cao Hoàng đế húy Nguyễn Phúc Ánh (1762 - 1820)”, Đế phả Nguyễn Phước Tộc, Gia tộc Nguyễn Phước, Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 8 năm 2008, truy cập 10 tháng 8 năm 2008.  Khánh Linh (2008), Đột phá trong nhận thức về chúa Nguyễn, triều Nguyễn, Việt Nam Net, truy cập 16 tháng 10 năm 2008.  Phan Huy Lê (2008), Xác lập nhận thức mới về chúa Nguyễn, triều Nguyễn, Việt Nam Net, truy cập 2 tháng 3 năm 2009.  Nguyễn Quang Trung Tiến (2008), Triều Nguyễn - cảm nhận đa chiều (kỳ 1), Báo Đà Nẵng, truy cập 3 tháng 12 năm 2014.  Quốc sử quán triều Nguyễn (2007), Đại Nam thực lục chính biên, Tập một: Tiền biên và Chính biên-Kỷ thứ nhất (từ 1558 đến 1819) , Hà Nội: Nhà xuất bản Giáo dục.  Quốc sử quán triều Nguyễn (2001), Khâm định Việt sử Thông giám cương mục (PDF) , Hà Nội: Nhà xuất bản Giáo dục.  Thi Long (1998), Nhà Nguyễn chín Chúa mười ba Vua, Nhà Xuất bản Đà Nẵng.  Nguyễn Lương Bích; Phạm Ngọc Phụng (1976), Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ, Nhà Xuất bản Quân đội Nhân dân.  Đinh Gia Khánh (2000), Tổng tập văn học Việt Nam, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội  :  Tôn Thất Bình (1997), Kể chuyện chín Chúa mười ba Vua triều Nguyễn, Nhà Xuất bản Đà Nẵng.  Cao Tự Thanh (2007), Lịch sử Sài Gòn Gia Định Trước 1802, Nhà Xuất bản Văn Hóa Sài Gòn.  Nhiều tác giả (2007), Những vấn đề lịch sử triều Nguyễn, Nhà Xuất bản Văn Hóa Sài Gòn.  Đỗ Bang (2005), Những khám phá về Hoàng đế Quang Trung, Nhà Xuất bản Thuận Hóa.  Nguyễn Phan Quang (2004), Theo dòng lịch sử dân tộc, Việt Nam: Nhà Xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.  Lưỡng Kim Thành (2012), Gần 400 năm vua chúa triều Nguyễn, Nhà Xuất bản Thuận Hóa.  Quốc sử quán triều Nguyễn (1998), Quốc triều chánh biên toát yếu (PDF), Sài Gòn: Nhóm nghiên cứu Sử Địa xuất bản.  Ngô gia văn phái (2001), Hoàng Lê nhất thống chí , Nhà Xuất bản Văn Học.  Vũ Ngọc Khánh (2008), Người có vấn đề trong lịch sử nước ta, Nhà Xuất bản Văn hóa-Thông tin.  Nguyễn Khắc Thuần (2005), Đại cương lịch sử cổ trung đại Việt Nam, Nhà Xuất bản Giáo dục.  Nguyễn Phan Quang (1999), Việt Nam thế kỷ XIX: 1802-1884, Nhà Xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh.  Cao Huy Thuần (1988), Đạo Thiên chúa và chủ nghĩa thực dân tại Việt Nam (Luận án tiến sĩ quốc gia), Đại học Paris.  Trần Đức Anh Sơn (2004), HUẾ Triều Nguyễn một cái nhìn, Nhà Xuất bản Thuận Hóa.  Dương Quảng Hàm (1968), Việt Nam thi văn hợp tuyển, Sài Gòn: Trung tâm học liệu Bộ Giáo dục xuất bản.  Nguyễn Duy Chính (2008), Tương quan Xiêm – Việt cuối thế kỉ XVIII, số 2 (67), Thừa Thiên - Huế: Tạp chí nghiên cứu và phát triển.  Nhiều tác giả (2006), Quang Trung Nguyễn Huệ - Những di sản và bài học, Nhà Xuất bản Văn hóa Sài Gòn.  (tiếng Anh) Miller, Robert Hopkins (1990), The United States and Vietnam, 1787-1941, DIANE Publishing, ISBN 978-0-7881-0810-5.  (tiếng Anh) Chapuis, Oscar (1995), A History of Vietnam: From Hong Bang to Tu Duc, Greenwood Publishing Group, ISBN 0313296227.  (tiếng Anh) McLeod, Mark W. (1991), The Vietnamese response to French intervention, 1862–1874, Praeger, ISBN 0275935620.  (tiếng Anh) Kamm, Henry (1996), Dragon Ascending: Vietnam and the Vietnamese, Arcade Publishing, ISBN 1559703067.  (tiếng Anh) Fry, Howard T. (2013), Alexander Dalrymple and the Expansion of British Trade, Routledge, ISBN 978-1-136-60687-8.  (tiếng Anh) Mantienne, Frédéric (2003), “The Transfer of Western Military Technology to Vietnam in the Late Eighteenth and Early Nineteenth Centuries: The Case of the Nguyen”, Journal of Southeast Asian Studies, 34 (3), doi:10.1017/S0022463403000468.  (tiếng Anh) Tarling, Nicholas (1999), The Cambridge History of Southeast Asia, 1 (phần 2), Cambridge University Press, ISBN 0-521-66370-9.  (tiếng Anh) Choi, Byung Wook (2004), Southern Vietnam Under the Reign of Minh Mạng (1820-1841): Central Policies and Local Response, SEAP Publications, ISBN 978-0-87727-138-3.  (tiếng Anh) Taylor, K. W. (2013), A History of the Vietnamese, Cambridge University Press, ISBN 978-1-107-24435-1.  (tiếng Anh) Woodside, Alexander (1971), Vietnam and the Chinese Model: A Comparative Study of Vietnamese and Chinese Government in the First Half of the Nineteenth Century, Harvard Univ Asia Center, ISBN 978-0-674-93721-5.  (tiếng Anh) Mayurī Ngaosīvat & Pheuiphanh Ngaosyvathn (1998), Paths to Conflagration: Fifty Years of Diplomacy and Warfare in Laos, Thailand, and Vietnam, 1778-1828, SEAP Publications, ISBN 978-0-87727-723-1.  (tiếng Anh) Buttinger, Joseph (1958), The Smaller Dragon: A Political History of Vietnam, Praeger.  (tiếng Anh) Oberdorfer, Don (2001), Tet!: The Turning Point in the Vietnam War, JHU Press, ISBN 0801867037.  (tiếng Anh) Chemillier-Gendreau, Monique (2000), Sovereignty Over the Paracel and Spratly Islands, Martinus Nijhoff Publishers, ISBN 9041113819.  (tiếng Anh) Vo, Nghia M. (2011), Saigon: A History, McFarland, ISBN 978-0-7864-8634-2.  (tiếng Pháp) Gochet, Alexis-Marie (1835-1910) (1888), La France coloniale illustrée: Algérie, Tunisie, Congo, Madagascar, Tonkin et autres colonies françaises: considérées au point de vue historique... / par A.-M. G.,..., Tours: Alfred Mame et fils.  (tiếng Pháp) Maybon, Charles B. (1919), Histoire Moderne du Pays d' Annam, Paris: Plon.  (tiếng Anh) Crawfurd, John (1828), Journal of an embassy from the Governor-General of India to the courts of Siam and Cochin-China: exhibiting a view of the actual state of those kingdoms, 1-2-Appendix, London: H. Colburn, 1828.  
Lược đồ một số địa danh ở Gia Định cuối thế kỷ XVIII xuất hiện trong bài viết. Bản đồ này chứa đựng hầu hết các địa danh ở miền nam Việt Nam và khu vực lân cận xuất hiện trong bài viết (riêng địa danh Long Xuyên thế kỷ XVIII nay là Cà Mau, Long Xuyên trong bản đồ này chỉ là địa danh từ cuối thế kỷ XIX khi thuộc Pháp).
Hình trang bìa tác phẩm Gia Long tẩu quốc của Tân Dân Tử (1875-1955) mô tả về quá trình Nguyễn Ánh bôn tẩu khắp chốn Nam Hà, điều này đã làm nảy sinh cụm từ "Gia Long tẩu quốc" (Gia Long bôn tẩu vì nước), về sau trở thành chủ đề văn học được viết thành tiểu thuyết, chuyển thể thành cải lương, được in chạm vào các sản phẩm gốm sứ ở miền Nam Việt Nam.
Vũ khí quân Xiêm bỏ lại sau trận Rạch Gầm-Xoài Mút.
Chân dung Bá Đa Lộc.
Phần chữ ký trên Hiệp ước Versailles năm 1787.
Miếu Gia Long ở khu vực Nước Xoáy, nơi ông đóng quân sau khi về lại Nam Hà từ Xiêm La.
Jean-Marie Dayot (trái) và em trai Félix Dayot (phải). Dayot là một trong những người Pháp tình nguyện giúp Nguyễn Ánh từ đầu theo lời kêu gọi của Bá Đa Lộc, ông sau này chỉ huy hai tàu chiến châu Âu trong hải đội của Nguyễn Ánh, tham gia và có công lớn trong hai trận thủy chiến ở Thị Nại năm 1792 và năm 1793.
Sơ đồ Thành Bát Quái Sài Gòn do Trương Vĩnh Ký vẽ, Nguyễn Đình Đầu lược dịch và chú giải.
Lược đồ vùng kiểm soát của Nguyễn Ánh (màu Vàng) và Tây Sơn (màu Đỏ - màu Cam) khoảng năm 1788.
Cửa tòa thành Diên Khánh, xây bởi Olivier de Puymanel sau khi quân Nguyễn chiếm được vùng này năm 1793.
Bìa sách Trung tiết anh hùng: Lịch sử ông Võ Tánh (1930) của tác giả Huyền Mặc đạo nhân miêu tả cảnh Võ Tánh tự sát cuối cuộc bao vây thành Quy Nhơn sau một thời gian cầm chân đại quân Tây Sơn tại đây.
Lược đồ sơ khởi tổ chức hành chính và quân sự của Việt Nam thời nhà Nguyễn (nguồn gốc từ thời vua Gia Long và được hoàn chỉnh bởi vua Minh Mạng và tồn tại đến thời kỳ người Pháp đô hộ). Lưu ý rằng cấu trúc này tuy tồn tại từ thời Gia Long nhưng một số cơ quan chỉ chính thức xuất hiện từ thời kỳ Minh Mạng như Đô sát viện (với tiền thân là Ngự sử đài thời Gia Long); hay hai cơ quan tư pháp Tam pháp ty và Đại lý tự đều do Minh Mạng thành lập. Sử gia Lê Thành Khôi có nhận xét đây là "một cơ cấu đẳng cấp tôn ti nhưng ít chức năng chuyên dụng", vì các cơ quan có thể bao hàm lẫn nhau ở một mức nào đó (như Cơ mật viện và Nội các).
Quốc Tử Giám tại Huế, một trong những công trình đầu tiên Gia Long cho xây dựng để phát triển lại giáo dục thời hậu chiến. Dưới thời vua Gia Long, Minh Mạng, Quốc Tử Giám được xây tại địa phận An Ninh Thượng, huyện Hương Trà, cách kinh thành Huế chừng 5 km về phía tây, trường nằm cạnh Văn Miếu Huế, mặt hướng ra sông Hương. Vào năm 1908, thời vua Duy Tân, Quốc Tử Giám được dời vào phía đông nam Hoàng thành Huế (tức vị trí như ảnh hiện nay).
Đồng tiền đúc ở thời Gia Long. Hai mặt trước sau với bốn chữ "Gia Long thông bảo" (嘉隆通寶) và "Thất phân" (七分).
Vua Gia Khánh của nhà Thanh.
Jean-Baptiste Chaigneau (hay còn gọi là Nguyễn Văn Thắng), người lính Pháp đã theo Gia Long từ trước khi lên ngôi và ở lại làm quan trong triều Gia Long. Sau đó lại trở thành Khâm sứ (consul de France) chính thức đầu tiên của người Pháp ở Đông Dương.
Cây vàng cây bạc (bunga mas dan perak), vật phẩm tượng trưng cho sự thần phục mà các chư hầu phải dâng lên vua Xiêm. Nguyễn Ánh đã sáu lần dâng cây này để đổi lấy sự hậu thuẫn của vua Xiêm trong cuộc chiến với nhà Tây Sơn. Ông cũng tự động ngưng việc nộp cây ngay sau khi tiêu diệt nhà Tây Sơn vào năm 1802.
Bản đồ Thân vương quốc Muang Phan, sử Việt gọi là phủ Trấn Ninh. Nay thuộc tỉnh Xiêng Khoảng, Lào. Đây là một tiểu quốc tự trị xưng thần cho cả triều đình Việt Nam ở phía đông và Vạn Tượng (Vientine) phía tây. Năm 1802, vua Gia Long đã đem đất này "phong" cho Quốc vương Vạn Tượng .
Cửu vị thần công do Gia Long cho đúc sau khi thắng Tây Sơn.
Hương án thờ vua Gia Long trong Thế Miếu.
Phần tẩm mộ của Thiên Thọ Lăng, đằng sau hai vòng bửu thành là phần mộ kép của Gia Long và Thừa Thiên Cao Hoàng Hậu Tống Thị Lan (1762 - 1814)
Phần mộ Gia Long trong khuôn viên Lăng Thiên Thọ. Được chôn cạnh Gia Long là bà Thừa Thiên Cao Hoàng hậu Tống Thị Lan
Dấu "Tôn nhân phủ ấn", ấn triện của Tôn Nhân phủ triều Duy Tân.
Chân dung hoàng tử cả Nguyễn Phúc Cảnh do họa sĩ Maupérin vẽ tại Pháp vào năm 1787.