stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ARPANET
Sự triển khai đầu tiên của ARPANET

Mạng ARPANET đầu tiên chỉ có bốn máy IMP. Những máy này được sắp đặt tại:
Trường đại học California (UCLA), nơi Leonard Kleinrock thành lập một Trung tâm đo lường mạng lưới truyền thông (Network Measurement Center) (với máy SDS Sigma 7 là máy tính đầu tiên được gắn vào tại đó).
Trung tâm nghiên cứu phát triển (Augmentation Research Center) tại Học viện nghiên cứu Stanford (Stanford Research Institute - viết tắt là SRI) nơi Douglas Engelbart hệ thống NLS nổi tiếng, một phiên bản quan trọng của hệ thống siêu văn bản (hypertext) trước đây (với máy tính SDS 940 điều hành NLS, được đặt tên là "Genie", là máy chủ đầu tiên được gắn vào).
Trường đại học California (University of California) tại Santa Barbara, với máy IBM 360/75 của Trung tâm toán học tương tác (Culler-Fried Interactive Mathematics Centre) gắn vào.
Chi nhánh đồ thị (Graphics Department) của Trường đại học Utah (University of Utah), nơi Ivan Sutherland đã chuyển đi (vì máy PDP-10, dùng hệ điều hành TENEX, của công ty DEC (Digital Equipment Corporation|)).
Kết nối đầu tiên với ARPANET được thực hiện vào ngày 29 tháng 10 năm 1969, giữa IMP tại UCLA và IMP tại SRI. Toàn bộ 4 nút của mạng lưới đã được kết nối vào ngày 5 tháng 12 năm 1969 .
Sự phát triển giao thức và phần mềm

Giao thức 1822 là giao thức dùng kết nối các máy chủ với nhau trong mạng ARPANET, cho phép chúng truyền thông qua lại, giữa máy nọ và máy kia. Đây là giao thức các máy chủ dùng, để gửi thông điệp sang các IMP của mạng ARPANET. Giao thức này được thiết kế hầu cho sự giao thông giữa các máy trở nên mạch lạc, không có sự nhập nhằng, và đồng thời ủng hộ nhiều cấu trúc máy khác nhau. Trên cơ bản mà nói, một thông điệp của giao thức 1822 sẽ bao gồm một định vị về thể loại của thông điệp đang gửi, một con số địa chỉ của máy chủ, và một trường dữ liệu. Để gửi một thông điệp sang một máy chủ khác, máy gửi thông điệp phải khuôn thức một thông điệp dữ liệu, ghép địa chỉ của máy chủ và dữ liệu mà nó cần gửi vào thông điệp, sau đó, truyền thông điệp qua giao diện phần cứng của giao thức 1822. Máy IMP quản lý việc đảm bảo một thông điệp được gửi tới đích, bằng cách truyền thông điệp sang một máy chủ, kết nối với mình tại cơ sở, hoặc truyền sang một máy IMP khác. Khi thông điệp đã được phân phát đến đích, máy IMP gửi một thông điệp chứng nhận (còn được gọi là sẵn sàng nhận thông điệp mới - tiếng Anh là "Ready for Next Message", viết tắt là RFNM).
Khác với gram dữ liệu (datagrams) trong Internet hiện đại, ARPANET được thiết kế để truyền thông điệp 1822 một cách đáng tin cậy, và trong trường hợp xấu nhất, nó có thể báo cho một máy chủ biết, nếu một thông điệp đã bị thất lạc. Tuy vậy, giao thức 1822 đã không chứng minh được tính thích hợp của nó, đối với việc cân nhắc và xử lý nhiều tổ hợp kết nối, giữa nhiều chương trình ứng dụng khác nhau, trên cùng một máy chủ. Vấn đề này đã được giải quyết trong giao thức Chương trình ứng dụng xử lý mạng lưới truyền thông (Network Control Program - viết tắt là NCP). NCP cung cấp phương tiện tiêu chuẩn để thiết lập một kết nối truyền thông đảm bảo, có khả năng khống chế điều khiển luồng dữ liệu, truyền thông dữ liệu hai chiều, giữa các quy trình xử lý khác nhau, trên những máy chủ khác nhau. Giao thức NCP cho phép chương trình ứng dụng phần mềm kết  nối liên thông với nhau trên mạng ARPANET, thực thi những giao thức truyền thông ở tầng cấp cao hơn. Đây chính là một ví dụ điển hình của "giao thức tầng cấp" mà sau này được áp dụng vào mô hình OSI.
Vào năm 1983, giao thức TCP/IP thay thế NCP, trở thành giao thức chủ yếu của mạng ARPANET, và ARPANET trở nên một phần của Internet mới ra đời.
Sự phát triển giao thức và phần mềm > Các chương trình ứng dụng

Năm 1971, Ray Tomlinson, lúc đó đang làm việc tại BBN, đã gửi một bức thư điện tử (email) đầu tiên  Lưu trữ 2006-05-06 tại Wayback Machine. Đến năm 1973, bản quy định giao thức truyền tập tin đã được hoàn thành và thực thi, cho phép việc truyền tập tin qua ARPANET xảy ra. Tại thời điểm này, 75% lượng giao thông trên mạng ARPANET là giao thông của thư điện tử.
Quy định về giao thức truyền âm thanh trên mạng (Network Voice Protocol) cũng đã được hoàn thành (RFC 741), và sau đó đã được thực thi, song những cuộc gọi hội thảo (conference calls) trên mạng ARPANET không cho kết quả mĩ mãn, vì những lý do về kỹ thuật. Phải mất mấy chục năm sau việc truyền âm thanh dùng giao thức IP (Voice over Internet Protocol - viết tắt là VoIP) mới thực hiện được.
Một ứng dụng điển hình của mạng truyền thông này đối với quân sự, trong cuộc "Chiến tranh lạnh", là khả năng cho phép các chi nhánh của chính phủ, tiếp tục giữ liên lạc và kết nối với nhau, trong hoàn cảnh bị tấn công bằng hạt nhân nguyên tử từ phía Liên bang Xô Viết, là lúc toàn bộ mạng lưới truyền thông trực tiếp bị phá hủy hoàn toàn. Đây là một thế lợi lớn trong trường hợp tại họa về hạt nhân nguyên tử xảy ra, đặc biệt là khả năng cho phép lực lượng quân đội tiếp tục phối hợp để tấn công hoặc tự vệ.
Sự phát triển của mạng lưới

Tháng 3 năm 1970, ARPANET đã lan đến bờ biển phía Đông Hoa Kỳ, và một máy IMP của chính công ty BBN cũng được lắp nối vào mạng lưới này. Từ đó trở đi, mạng lưới lan rộng nhanh chóng: tại thời điểm tháng 6 năm 1970, mạng lưới đã có đến 9 IMP, rồi nhân lên thành 13 máy vào tháng 12 năm 18 máy vào tháng 9 năm 1971 (lúc này đã có đến 23 máy chủ được kết nối vào mạng lưới ARPANET. Các máy này được đặt tại các trường đại học và  trung tâm nghiên cứu của chính phủ), 29 máy IMP vào hồi tháng 8 năm 1972, và 40 máy vào tháng 9 năm 1973.
Lúc đó, hai liên kết nối với vệ tinh nhân tạo đã được cộng thêm vào mạng lưới, một cái ngang qua biển Thái Bình Dương đến Hawaii, và một cái ngang qua Đại Tây dương đến Na Uy (Norwegian Seismic Array Lưu trữ 2005-09-10 tại Wayback Machine). Từ Na Uy, một mạng lưới trên mặt đất đã cho phép một máy IMP ở Luân Đôn được gắn vào mạng lưới đang trên đà phát triển.
Đến tháng 6 năm 1974, mạng lưới đã có 46 máy IMP tất cả, và tăng lên 57 IMP vào tháng 7 năm 1975. Vào năm 1981, số lượng các máy chủ trong mạng lưới đã tăng lên đến 213, cứ sau khoảng chừng 20 ngày là có một máy mới được thêm vào mạng lưới.
Sau khi ARPANET đã khởi công và hoạt động được vài năm, ARPA lùng tìm một cơ quan hòng giao phó việc điều hành mạng lưới cho họ. Nhiệm vụ chính của ARPA là cung cấp hỗ trợ tài chính cho những nghiên cứu tân tiến nhất, và phát triển mở mang, chứ không phải là điều hành một phương tiện truyền thông. Cuối cùng, vào tháng 7 năm 1975, mạng lưới đã được trao cho Cơ quan truyền thông quân đội (Defense Communications Agency), một bộ phận của Bộ Quốc phòng Mỹ.
Vào năm 1984, bộ phận mạng lưới ARPANet của quân đội Mỹ đã được phân tách ra thành một mạng lưới riêng, gọi là MILNET.
Những phát triển của phần cứng sau này

Năm 1970, các mạch điện nối các máy IMP đã được cải tiến, nâng tốc độ truyền thông cao nhất lên đến 230.4 kbit/giây, song do những cân nhắc giữa giá thành và sức điều hành của các máy IMP, những khả năng mới này hầu như chẳng bao giờ được dùng đến.
Năm 1971 được chứng kiến việc sử dụng những máy H-316, kém sức chịu đựng hơn và do vậy nhẹ hơn rất nhiều, làm các máy IMP. Những máy này còn có thể được cài đặt như một thiết bị đầu cuối IMP (Terminal IMP, viết tắt là TIP), và mỗi máy có thể hỗ trợ nhiều nhất là 63 thiết bị cuối nối tiếp dùng hệ mã ASCII (ASCII serial terminals), thông qua bộ điều khiển đa tuyến (multi-line controller), thay thế cho một máy chủ. Máy 316 có khả năng hoà hợp cao hơn so với máy 516, và vì vậy việc duy trì sự hoạt động của máy đỡ tốn kém hơn, dễ dàng hơn. Vào thời điểm năm 1973, các máy 316 được dùng làm TIP, mỗi máy được cài đặt 40 Kbyte dung lượng bộ nhớ. Dung lượng này có thể được tăng lên đến 32KByte, nếu máy là một IMP, và 56KByte nếu máy là một TIP.
Trong năm 1975, những máy IMP làm bằng Honeywell (DDP-516) cuối cùng được thay thế bằng những máy Pluribus đa xử lý (multi-processor) của BBN. Những máy ấy cuối cùng cũng bị thay thế bới các máy C/30, là những máy được ưa chuộng hơn, do BBN kiến tạo.
Sau sự xuất hiện của NSFNet, những máy IMP và TIP dần dần bị rút lui trong khi ARPANET bắt đầu ngưng hoạt động. Đến cuối năm 1989, một số những máy IMP trước đây, vẫn còn được giữ lại và phục vụ.
Mạng lưới ARPANET và những tấn công hạt nhân nguyên tử

Có một lời đồn, nửa hư nửa thực, được lan truyền về mạng lưới ARPANET, rằng mạng lưới này được thiết kế để phòng chống các cuộc tấn công hạt nhân nguyên tử. Hiệp hội Internet đã có một bài viết về sự hội nhập các sáng kiến trong kỹ thuật, để tạo nên mạng lưới ARPANET, nhan đề: Lược tả lịch sử của Internet (A Brief History of the Internet), trong đó có câu:
Huyền thoại về việc ARPANET được xây dựng, để có thể chịu đựng nổi những cuộc tấn công hạt nhân nguyên tử, vẫn còn ghi một dấu ấn mạnh mẽ, và hình như còn là một ý tưởng lôi cuốn - đương nhiên còn là một câu chuyện "hấp dẫn" nữa - đến độ mọi người từ chối việc tin nó là một câu chuyện hoang đường. Dù có thế nào đi chăng nữa, lời đồn ấy là một lời đồn không có sự thật, trừ phi ai đó cho rằng bản nghiên cứu của RAND có những ý kiến ảnh hưởng trực tiếp đến việc xây dựng ARPANET. ARPANET được thiết kế nhằm mục đích chống đỡ những tổn thất trong mạng lưới truyền thông, song nguyên nhân chính lại thực ra là, các nút chuyển mạch và những đường dây liên kết mạng, không được đảm bảo cho lắm, ngay cả khi không có những cuộc tấn công hạt nhân nguyên tử.
Ông Charles Herzfeld, giám đốc của ARPA từ năm 1965 đến năm 1967, đã từng nói đến sự hữu hạn của các tài nguyên trong máy vi tính, và từ đó nảy sinh ra việc kiến tạo ARPANET.
Chuyện vặt

Vào ngày 26 tháng 3 năm 1976 Nữ hoàng Elizabeth II của Anh quốc gửi lá thư Hoàng gia đầu tiên từ Tổ chức ra-da và hiệu lệnh của Hoàng gia (Royal Signals and Radar Establishment).
Hồi tưởng

Sự hộ trợ và phong cách quản lý của ARPA là chủ chốt trong sự thành công của ARPANET. Bản "Báo cáo hoàn thành công trình ARPANET", được công bố dưới sự liên kết của BBN and ARPA, có viết như sau trong phần kết luận:
Tham chiếu trong phim ảnh và báo chí

Trong trò chơi điện tử Metal Gear Solid 3: Snake Eater, một nhân vật với cái tên là Sigint tham dự vào việc xây dựng mạng lưới ARPANET sau những sự việc được diễn tả trong trò chơi.
Trong tiểu thuyết Doctor Who Past Doctor Adventures - Blue Box - sáng tác năm 2003 nhưng cốt truyện đặt trong thời điểm năm 1981, có một nhân vật tiên đoán rằng, đến năm 2000 sẽ có bốn trăm máy được gắn vào mạng ARPANET.
Sân vận động Olympic Baku

| --- | --- |

vi
Vị trí: Baku, Azerbaijan
Tọa độ: 40°25′47″B 49°55′11″Đ﻿ / ﻿40,429766°B 49,91979°Đ﻿ / 40.429766; 49.91979
Chủ sở hữu: Hiệp hội các liên đoàn bóng đá Azerbaijan
Sức chứa: 68.700
Mặt sân: Cỏ
Công trình xây dựng
Khởi công: 6 tháng 6 năm 2011
Khánh thành: 6 tháng 3 năm 2015
Kiến trúc sư: TOCA (Thiết kế ý tưởng), Heerim, ROSSETTI (Kiến trúc sư Thể thao)
Kỹ sư kết cấu: Thornton Tomasetti
Nhà thầu chung: Tekfen Construction, Thổ Nhĩ Kỳ
Bên thuê sân
Đội tuyển bóng đá quốc gia Azerbaijan Qarabağ FK (các trận đấu ở giải châu Âu)
Trang web
Trang web chính thức
Sân vận động Olympic Baku (tiếng Azerbaijan: Bakı Olimpiya Stadionu) là một sân vận động có sức chứa 68.700 chỗ ngồi, được thiết kế và xây dựng để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế cho các sân vận động bởi Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA), Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) và Liên đoàn điền kinh quốc tế (IAAF). Đây là sân vận động lớn nhất tại Azerbaijan.
Việc xây dựng sân vận động 225.000 m² trên một khu đất rộng 650.000 m² đã được hoàn thành vào tháng 2 năm 2015. Cấu trúc sáu tầng, 65,7 m gần hồ Boyukshor, Baku, Azerbaijan, đã khai trương vào ngày 6 tháng 3 năm 2015. Đội thuê chính của sân vận động là đội tuyển bóng đá quốc gia Azerbaijan, đội đã chuyển từ sân nhà trước đó của họ tại sân vận động Cộng hòa Tofiq Bahramov. Vào tháng 6 năm 2015, sân vận động đóng vai trò là địa điểm chính cho Đại hội Thể thao châu Âu, tổ chức lễ khai mạc và bế mạc, và các môn thể thao. Địa điểm dự định tổ chức tứ kết và ba trong số các trận đấu vòng bảng tại Euro 2020. Một khu vực màu xanh lá cây đang được phát triển xung quanh sân vận động, có thể truy cập bằng phương tiện giao thông công cộng.
Lịch sử > Lễ thành lập

Nền tảng của sân vận động Olympic Baku được đặt vào ngày 6 tháng 6 năm 2011 trong một buổi lễ kỷ niệm 100 năm của bóng đá Azerbaijan.
Buổi lễ có sự tham dự của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và phu nhân Mehriban Aliyeva, Chủ tịch FIFA Sepp Blatter, Chủ tịch UEFA Michel Platini, thành viên nổi bật của cộng đồng bóng đá toàn cầu, người đứng đầu các liên đoàn, cựu chiến binh bóng đá và các vị khách khác. Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev đã được thông báo về kế hoạch xây dựng sân vận động trong tương lai. Phát biểu tại buổi lễ, Blatter nói:
Aliyev sau đó đặt một viên nang kim loại tượng trưng trong một quả bóng đá. Con trai của ông Heydar, ghi một bàn thắng trong một cổng tượng trưng, ​​thả quả bóng vào nền tảng. Chủ tịch Aliyev với Blatter và Platini, vận hành một công tắc bắt đầu đổ bê tông và ký một quả bóng đá, được lưu giữ trong ký ức của buổi lễ.
Lịch sử > Xây dựng

Mặc dù lễ khởi công diễn ra vào năm 2011, việc xây dựng sân vận động chỉ bắt đầu vào tháng 11 năm 2012 với việc khai quật và san lấp khu vực sân vận động.
Sân vận động được hoàn thành vào ngày 28 tháng 2 năm 2015 và lễ khai mạc diễn ra vào ngày 6 tháng 3 năm 2015. Tổng thống Aliyev đã tham gia lễ khai mạc.
Tổng bố cục của sân vận động là 617.000m² và có sức chứa 68.000 người. Nó cao sáu tầng.
Baku đã sẵn sàng đăng cai Đại hội Thể thao châu Âu đầu tiên vào năm 2015. Dự án Sân vận động Olympic được xem là dự án quan trọng và uy tín nhất được thực hiện bởi Azerbaijan cho các môn thi đấu. Diện tích bố trí sân vận động chính là 87.000m², tổng diện tích giới hạn là 215.000 m2, chiều cao tối đa từ mặt đất 60m².
Dự án được tài trợ bởi SOCAR. Một công ty Thổ Nhĩ Kỳ, Tekfen Construction and Installation Co.,Inc, đã được trao hợp đồng thiết kế & xây dựng.
Cùng với sân vận động, đã xây dựng một số khách sạn, địa điểm đỗ xe (3.617 chỗ để xe) và không gian xanh (81.574 mét vuông).
Sân vận động chứa VVIP, VIP - CIP Suites tổng cộng 127 chiếc với sức chứa 720 khán giả, tổng diện tích nội thất đặc biệt 25.200m² và tổng sức chứa xe cho 3.078 xe. Khu vực làm nóng 1.800 chỗ ngồi, Tòa nhà MEP, trung tâm thông tin và hai tòa nhà bên ngoài là tòa nhà khác của Dự án.[cần dẫn nguồn]
Sự kiện

Sân vận động đã tổ chức môn điền kinh tại Đại hội Thể thao châu Âu 2015.
Sân vận động cũng là nơi diễn ra các trận đấu vòng bảng UEFA Champions League cho câu lạc bộ Qarabağ tại UEFA Champions League 2017-18.
Sân vận động cũng là nơi diễn ra trận chung kết UEFA Europa League 2018-19 giữa Chelsea và Arsenal.
Sự kiện > UEFA Euro 2020

Sân vận động là nơi diễn ra 3 trận vòng bảng và 1 trận tứ kết của UEFA Euro 2020, giải đấu diễn ra vào năm 2021 do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 tại châu Âu.
| Ngày |  | Kết quả |  | Giải đấu | Khán giả |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 12 tháng 6 năm 2021 |  Wales | 1–1 |  Thụy Sĩ | Bảng A | 8,782 |
| 16 tháng 6 năm 2021 |  Thổ Nhĩ Kỳ | 0–2 |  Wales | Bảng A | 19,762 |
| 20 tháng 6 năm 2021 |  Thụy Sĩ | 3–1 |  Thổ Nhĩ Kỳ | Bảng A | 17,138 |
| 3 tháng 7 năm 2021 |  Cộng hòa Séc | 1–2 |  Đan Mạch | Tứ kết | 16,306 |
Sự kiện > Trận đấu quan trọng

| Ngày |  | Kết quả |  | Giải đấu | Khán giả |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 10 tháng 10 năm 2015 |  Azerbaijan | 1–3 |  Ý | Vòng loại Euro 2016 | 48.000 |
| 8 tháng 10 năm 2016 |  Azerbaijan | 1–0 |  Na Uy | Vòng loại World Cup 2018 | 35.000 |
| 27 tháng 3 năm 2017 |  Azerbaijan | 1–2 |  Cộng hòa Séc | Vòng loại World Cup 2018 | 16.200 |
| 27 tháng 9 năm 2017 |  Qarabağ | 1–2 |  Roma | Vòng bảng UEFA Champions League | 67.200 |
| 18 tháng 10 năm 2017 |  Qarabağ | 0–0 |  Atlético Madrid | Vòng bảng UEFA Champions League | 47.923 |
| 22 tháng 11 năm 2017 |  Qarabağ | 0–4 |  Chelsea | Vòng bảng UEFA Champions League | 67.100 |
| 4 tháng 10 năm 2018 |  Qarabağ | 0–3 |  Arsenal | Vòng bảng UEFA Europa League | 63.412 |
| 29 tháng 5 năm 2019 |  Chelsea | 4–1 |  Arsenal | Chung kết UEFA Europa League 2019 | 51.370 |
| 5 tháng 9 năm 2020 |  Azerbaijan | 1–2 |  Luxembourg | UEFA Nations League 2020-21 C | 0, hạn chế COVID-19 |
| 30 tháng 3 năm 2021 |  Azerbaijan | 1–2 |  Serbia | Vòng loại World Cup 2022 | 0, hạn chế COVID-19 |
| 7 tháng 9 năm 2021 |  Azerbaijan | 0–3 |  Bồ Đào Nha | Vòng loại World Cup 2022 | 20.574 |
| 9 tháng 10 năm 2021 |  Azerbaijan | 0–3 |  Cộng hòa Ireland | Vòng loại World Cup 2022 | 6.852 |
| 11 tháng 11 năm 2021 |  Azerbaijan | 1–3 |  Luxembourg | Vòng loại World Cup 2022 | 2.986 |
Xây dựng sân vận động ở Baku
Qarabağ đấu với Roma ở Sân vận động Olympic Baku tại UEFA Champions League 2017-18.
Bên trong Sân vận động Olympic Baku, 10 tháng 10 năm 2015.
Lauren Ridloff

| Lauren Ridloff |
| --- | --- |
Ridloff ở San Diego Comic-Con 2019
Sinh: Lauren Teruel 6 tháng 4, 1978 (46 tuổi) Chicago, Illinois, Mỹ
Trường lớp: California State University Northridge
Nghề nghiệp:  Diễn viên  giáo viên 
Năm hoạt động: 2011–nay
Phối ngẫu: Douglas Ridloff (cưới 2006)
Con cái: 2
Lauren Ridloff (née Teruel; sinh ngày 6/4/1978) là nữ diễn viên và giáo viên người Mỹ. Cô được biết tới qua vai Connie trong sê-ri phim truyền hình The Walking Dead.
Thời thơ ấu

Ridloff, tên thật là Lauren Teruel, sinh ra tại Chicago. Cha cô là người Mỹ gốc Mexico, mẹ cô là người Mỹ gốc Phi.
Đời tư

Ridloff định cư ở Brooklyn, cùng chồng cô là Douglas Ridloff và hai người con.
Danh sách phim > Điện ảnh

| Năm | Tên | Vai | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| 2011 | If You Could Hear My Own Tune | Fatima |  |
| 2017 | Wonderstruck | Pearl |  |
| 2017 | Sign Gene |  |  |
| 2019 | Sound of Metal | Diane |  |
| 2021 | Chủng tộc bất tử | Makkari |  |
| TBA | The Magnificent Meyersons |  |  |
Sông Hàn

Xin đừng nhầm lẫn với sông Hán của Hàn Quốc!
Đối với các định nghĩa khác, xem Sông Hàn (định hướng).
| --- | --- |
Sông Hàn

Hàn giang

Sông ở Đà Nẵng

 Vị trí sông Hàn tại Đà Nẵng (đoạn màu vàng) 
Quốc gia:  Việt Nam
Thành phố: Đà Nẵng


Các phụ lưu
 - tả ngạn: Sông Cẩm Lệ
 - hữu ngạn: Sông Vĩnh Điện




Nguồn: Hợp lưu
 - Vị trí: ngã ba sông giữa các quận: Cẩm Lệ, Hải Châu, Ngũ Hành Sơn, Tp Đà Nẵng, Việt Nam
 - Tọa độ: 16°01′47″B 108°14′6″Đ﻿ / ﻿16,02972°B 108,235°Đ﻿ / 16.02972; 108.23500
Cửa sông: Cửa Hàn (giữa quận Hải Châu và quận Sơn Trà)
 - vị trí: Vịnh Đà Nẵng, biển Đông
 - cao độ: 0 m (0 ft)
 - tọa độ: 16°05′48″B 108°13′12″Đ﻿ / ﻿16,09667°B 108,22°Đ﻿ / 16.09667; 108.22000


Chiều dài: 7,7 km (5 mi)
Lưu lượng: 
 - trung bình: 3 m3/s (106 cu ft/s)


Sông Hàn (chữ Nôm: 滝瀚), còn gọi là Hàn giang (chữ Hán: 瀚江. Chữ Hàn này khác với 'Hàn' Quốc, mà là 'Hàn' trong 'Hàn' Lâm và thêm bộ thủy, thực ra phải đọc là "Hãn"), là một con sông nằm ở Đà Nẵng. Nó bắt nguồn từ tỉnh Quảng Nam và đổ ra Biển Đông tại vịnh Đà Nẵng.
Dòng chảy

Sông Hàn bắt đầu từ ngã ba sông giữa các quận: Cẩm Lệ, Hải Châu, Ngũ Hành Sơn, là hợp lưu giữa 2 con sông Cẩm Lệ và Vĩnh Điện (còn gọi là sông Đò Toản), chảy theo hướng Bắc rồi đổ ra vịnh Đà Nẵng tại chỗ giáp ranh giữa quận Hải Châu và quận Sơn Trà. Sông có dòng chảy từ Nam lên Bắc. Sông Hàn có chiều dài khoảng 7,7 km, chiều rộng khoảng 400 – 600 m (chỗ rộng nhất 700 m, hẹp nhất 300 m), độ sâu trung bình 4 – 5 m.
Đoạn từ ngã ba sông nói trên ngược về phía thượng nguồn tới chỗ cầu Đỏ được gọi là sông Cẩm Lệ. Đoạn tiếp theo từ cầu Đỏ về phía thượng nguồn gọi là sông Cầu Đỏ. Sông Cầu Đỏ do hai con sông: sông Yên và sông Túy Loan (còn gọi là sông Tuy Loan) hợp lại mà thành ở ngã ba sông giữa xã Hòa Tiến (huyện Hòa Vang), xã Hòa Phong (huyện Hòa Vang) và phường Hòa Thọ Tây (quận Cẩm Lệ). Sông Yên là một phân lưu của sông Vu Gia chảy từ huyện Đại Lộc của tỉnh Quảng Nam sang. Còn sông Túy Loan bắt nguồn từ phía Tây huyện Hòa Vang chảy về phía Đông, đến xã Hòa Phú thì nhận hai chi lưu là sông Lỗ Đông ở hữu ngạn từ phía Tây Nam Hòa Vang chảy tới và một sông nhỏ bên tả ngạn.
Cầu

Hiện nay trên sông Hàn có 6 cây cầu, từ cửa biển trở vào là:
Cầu Thuận Phước
Cầu Sông Hàn
Cầu Rồng
Cầu Nguyễn Văn Trỗi
Cầu Trần Thị Lý
Cầu Tiên Sơn
Một góc sông Hàn nhìn từ cầu Rồng
Cầu Thuận Phước
Cầu Sông Hàn
Sông Hàn vào lúc chiều tà
Sông Hàn (bên trái là cầu Trần Thị Lý)
Cầu Nguyễn Văn Trỗi (bên phải) và cầu Trần Thị Lý
Chú thích

↑  “Đi tìm nguồn gốc Sông Hàn”[liên kết hỏng]. Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2021.
↑  Phạm Hữu Đăng Đạt. “Soi bóng Hàn giang”. Báo Quảng Nam, ngày 26 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2021.
↑  ĐNCT, Sông Đô Tỏa là sông nào?, Đà Nẵng Online, 15:49, 01/06/2019 (GMT+7), truy cập ngày 26/4/2021.
Kền kền mỏ nhỏ

| Kền kền mỏ nhỏ |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Accipitriformes
Họ (familia): Accipitridae
Chi (genus): Gyps
Loài (species): G. tenuirostris
Danh pháp hai phần
Gyps tenuirostris Hodgson (in Gray), 1844 
 
Danh pháp đồng nghĩa
 Gyps indicus tenuirostris Gyps indicus nudiceps
Kền kền mỏ nhỏ (danh pháp khoa học: Gyps tenuirostris) là một loài chim trong họ Accipitridae. Kền kền mỏ nhỏ chỉ được tìm thấy ở phía nam sông Hằng và sinh sản trên những vách đá trong khi con kền kền nhỏ được tìm thấy dọc theo các vùng cận Himalaya và vào Đông Nam Á và tổ trong cây.
Miêu tả

Với chiều dài từ 80 đến 95 cm (từ 31 đến 37 inch), loài kền kền cỡ trung bình này có cùng kích thước với các loài chị em của nó, loài kền kền Ấn Độ. Loài kền kền này chủ yếu là màu xám với một vệt nhạt và màu xám. Đùi có màu trắng. Cổ dài, trần, gầy và đen. Bộ lông nhìn chung có màu nâu nhạt hơn nhiều so với Kền kền ben gan (nhất là lông bao cánh), nhưng đầu và cổ tối màu hơn, lúc bay lông bao dưới cánh có màu tương tự như ở thân, không có màu trắng giống như ở Kền kền Begnal trưởng thành.
Phân bố và môi trường sống

Loài kền kền nhỏ nhỏ này được tìm thấy ở Ấn Độ từ vùng đồng bằng Sông Hằng ở phía bắc, phía tây tới Himachal Pradesh, phía nam có khả năng xa đến tận miền bắc Odisha, và phía đông qua Assam. Loài kền kền này cũng được tìm thấy ở phía bắc và miền trung Bangladesh, miền nam Nepal, Myanmar và Campuchia. 
Đây là loài sống định cư, hiếm, di chuyển trong phạm vi hẹp. Làm tổ từ tháng 10 - 3 năm sau, tổ làm trong hốc đá hay trên cây, đẻ 01 trứng, có màu trắng và các vệt nâu đỏ nhạt (79). Tại một số nước người ta đã gặp chúng làm tổ theo tập đoàn nhỏ, trên cây, ở độ cao tới 7 - 14m so với mặt đất, ăn xác chết gia súc lớn, hoặc hươu nai và lợn rừng chết do bị hỗ tấn công.
Chú thích

↑  BirdLife International (2013). “Gyps tenuirostris”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Gray GR (1944) The Genera of Birds. volume 1:6
↑  Hume A O (1878) Stray Feathers 7:326
↑  Deignan, HG (1946). “The correct names of three Asiatic birds” (PDF). Ibis. 88: 402–403. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 15 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2014.
↑  Baker, ECS (1927) Bull. Brit. Orn. Club 47:151
↑  Rand, AL & RL Fleming (1957). “Birds from Nepal”. Fieldiana: Zoology. 41 (1): 55.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.