stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ
Lịch sử

Ban đầu các công viên quốc gia và tượng đài quốc gia tại Hoa Kỳ được quản lý riêng rẻ dưới sự trợ giúp của Bộ Nội vụ Hoa Kỳ. Phong trào yêu gọi thành lập một cơ quan độc lập để trông coi các vùng đất liên bang này được nhà hoạt động bảo tồn thiên nhiên kiêm trùm thương mại Stephen Mather cũng như J. Horace McFarland dẫn đầu. Với sự giúp đỡ của nhà báo Robert Sterling Yard, Mather mở một cuộc vận động rình rang với Bộ Nội vụ Hoa Kỳ. Họ viết vô số bài viết ca ngợi chất lượng quang cảnh của những công viên và sự khả dĩ của chúng đối với lợi ích giải trí, cảm hứng và giáo dục. Chiến dịch này đạt được kết quả là việc thành lập một Cục Công viên Quốc gia. Ngày 15 tháng 8 năm 1916, Tổng thống Hoa Kỳ Woodrow Wilson ký một đạo luật thành lập một cơ quan "để bảo tồn cảnh quang, vật thể lịch sử và tự nhiên và đời sống hoang dã nằm bên trong..." Mather trở thành giám đốc đầu tiên của Cục Công viên Quốc gia mới thành lập.
Ngày 3 tháng 3 năm 1933, Tổng thống Herbert C. Hoover ký Đạo luật Tái tổ chức 1933. Đạo luật cho phép tổng thống tái tổ chức ngành hành pháp của chính phủ Hoa Kỳ. Cho đến cuối mùa hè năm đó tân tổng thống Franklin D. Roosevelt mới sử dụng quyền lực này. Phó giám đốc Horace M. Albright đề nghị với Tổng thống Roosevelt rằng những địa danh lịch sử từ Nội chiến Hoa Kỳ nên để cho Cục Công viên Quốc quản lý hơn là Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ. Tổng thống Roosevelt đồng ý và chỉ thị bằng các lệnh hành pháp để thực hiện việc này. Hai lệnh hành pháp không chỉ thuyên chuyển tất cả những địa danh lịch sử của Bộ Chiến tranh sang cho Cục Công viên Quốc gia mà còn có các tượng đài quốc gia do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ quản lý và những công viên bên trong và xung quanh thủ đô Washington D.C. vốn được một văn phòng độc lập điều hành trước đó.
Năm 1951, Conrad Wirth trở thành giám đốc Cục Công viên Quốc gia và tiến hành làm việc để nâng các cơ sở vật chất công viên lên tiêu chuẩn mà công chúng mong đợi. Nhu cầu công viên sau Chiến tranh thế giới thứ hai đã khiến cho các công viên quá tải không thể đáp ứng được nhu cầu. Năm 1952, với sự ủng hộ của Tổng thống Dwight D. Eisenhower, ông bắt đầu Sứ mệnh 66, đó là một nỗ lực dài 10 năm nâng cấp và mở rộng các cơ ngơi công viên để kỷ niệm 50 Cục Công viên. Những công viên mới được đưa vào để bảo tồn những tài nguyên độc đáo. Các cơ ngơi công viên hiện có được nâng cấp và mở rộng.
Năm 1966, khi Cục Công viên tròn 50 tuổi, công việc được tập trung nhắm đến là: chuyển từ bảo tồn quang cảnh tuyệt với và vĩ đại với những nét tự nhiên độc đáo của chúng sang việc tạo cơ hội thuận tiện cho công chúng có thể dễ dàng đến được các công viên (thí dụ mở đường và xây lối vào các khu rừng công viên). Giám đốc George Hartzog bắt đầu tiến hành thành lập các bờ hồ quốc gia sau đó đến các Khu giải trí Quốc gia Hoa Kỳ. Đến cuối thế kỷ 20, vô số Các khu Di sản Quốc gia Hoa Kỳ trải rộng khắp đất nước, bảo tồn những công viên địa phương cho người dân địa phương.
Các giám đốc

|  | Tên | Nhiệm kỳ> Bắt đầu | Nhiệm kỳ> Kết thúc |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Stephen Mather | 16 tháng 5 năm 1917 | 8 tháng 1 năm 1929 |
| 2 | Horace M. Albright | 12 tháng 1 năm 1929 | 9 tháng 8 năm 1933 |
| 3 | Arno B. Cammerer | 10 tháng 8 năm 1933 | 9 tháng 8 năm 1940 |
| 4 | Newton B. Drury | 20 tháng 8 năm 1940 | 31 tháng 3 năm 1951 |
| 5 | Arthur E. Demaray | 1 tháng 4 năm 1951 | 8 tháng 12 năm 1951 |
| 6 | Conrad L. Wirth | 9 tháng 12 năm 1951 | 7 tháng 1 năm 1964 |
| 7 | George B. Hartzog, Jr. | 9 tháng 1 năm 1964 | 31 tháng 12 năm 1972 |
| 8 | Ronald H. Walker | 7 tháng 1 năm 1973 | 3 tháng 1 năm 1975 |
| 9 | Gary Everhardt | 13 tháng 1 năm 1975 | 27 tháng 5 năm 1977 |
| 10 | William J. Whalen | 5 tháng 7 năm 1977 | 13 tháng 5 năm 1980 |
| 11 | Russell E. Dickenson | 15 tháng 5 năm 1980 | 3 tháng 3 năm 1985 |
| 12 | William Penn Mott, Jr. | 17 tháng 5 năm 1985 | 16 tháng 4 năm 1989 |
| 13 | James M. Ridenour | 17 tháng 4 năm 1989 | 20 tháng 1 năm 1993 |
| 14 | Roger G. Kennedy | 1 tháng 6 năm 1993 | ngày 29 tháng 3 năm 1997 |
| 15 | Robert Stanton | 4 tháng 8 năm 1997 | tháng 1 năm 2001 |
| 16 | Fran P. Mainella | 18 tháng 7 năm 2001 | 15 tháng 10 năm 2006 |
| 17 | Mary A. Bomar | 17 tháng 10 năm 2006 | 20 tháng 1 năm 2009 |
| 18 | Jonathan Jarvis | 24 tháng 9 năm 2009 | đến nay |
Hệ thống công viên quốc gia

Hệ thống Công viên Quốc gia là thuật ngữ diễn tả tập hợp tất cả các đơn vị được Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ quản lý. Tên gọi hay từ chỉ định một đơn vị không cần phải có thuật từ park (công viên); thật vậy, đa số không có thuật từ này. Hệ thống bao gồm khoảng 84,4 triệu mẫu Anh (338.000 km²) trong đó hơn 4,3 triệu mẫu Anh (17.000 km²) thuộc sở hữu tư nhân. Đơn vị lớn nhất là Khu bảo tồn và Công viên Quốc gia Wrangell-St. Elias ở tiểu bang Alaska. Với 13.200.000 mẫu Anh (53.000 km²), nó chiếm trên 16 % toàn hệ thống. Đơn vị nhỏ nhất trong hệ thống là Đài tưởng niệm Quốc gia Thaddeus Kosciuszko ở tiểu bang Pennsylvania, chỉ chiếm 0,02 mẫu Anh (80 m²).
Hệ thống Công viên Quốc gia Hoa Kỳ (NPS) gồm có tất cả những tài sản được Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ quản lý. Toàn bộ hệ thống được xem là một kho tàng quốc gia của Hoa Kỳ. Một số các đài tưởng niệm và công viên quốc gia nổi tiếng hơn thì đôi khi được ví như "châu báu đế vương".
Ngoài việc quản lý những đơn vị và các tài sản khác, Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ cũng cung cấp hỗ trợ tài trợ và kỹ thuật cho một số "khu vực liên kết" mà Quốc hội cho phép. Khu vực liên kết lớn  nhất là Khu bảo tồn Quốc gia Rừng thông New Jersey với 1.164.025 mẫu Anh (4711 km²). Khu nhỏ nhất là Đài tưởng niệm Quốc gia Benjamin Franklin với ít nhất 0,01 mẫu Anh.
Mặc dù tất cả đơn vị của Hệ thống Công viên Quốc gia tại Hoa Kỳ là trách nhiệm của một cơ quan đơn độc nhưng tất cả được quản lý dưới những mảng luật pháp ủy quyền riêng biệt, hoặc trong trường hợp của những đài tưởng niệm quốc gia được thành lập dựa theo Đạo luật Antiquities, là đạo luật cho phép tổng thống ban hành lệnh hành pháp cho từng đài tưởng niệm. Thí dụ, vì những điều khoản bên trong luật thẩm quyền của chúng khác biệt nên Công viên Quốc gia Congaree gần như hoàn toàn là khu hoang dã trong khi đó Công viên Quốc gia Yosemite cho phép có những khu vực phát triển riêng biệt như Khu trượt tuyết Badger Pass và Đập O'Shaughnessy bên trong ranh giới của nó. Công viên Quốc gia Death Valley có hầm mỏ còn hoạt động được luật pháp cho phép trong ranh giới của nó. Những sự bất thường như thế không thể tìm thấy ở các công viên khác trừ khi được luật tạo ra chúng nêu rõ.
Nhiều công viên thu lệ phí vào cổng từ 3 đến 25 US$ mỗi tuần. Du khách có thể mua vé tham quan liên-cơ quan liên bang trọn năm, được biết đến với cái tên là "America the Beautiful – National Parks and Federal Recreational Lands Pass" (tạm dịch là vé thông hành tham quan tất cả khu giải trí liên bang, công viên quốc gia - nước Mỹ xinh đẹp), cho phép vào cửa vô giới hạn tại những khu vực thu phí liên bang (Cục Kiểm lâm Hoa Kỳ, Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ, Cục Hoang dã và Cá Hoa Kỳ, Cục Quản lý Đất Hoa Kỳ, và Cục Quản lý Nguồn nước Hoa Kỳ) với giá $80 một năm. Vé thông hành này chỉ áp dụng vào cổng mà thôi. Những lệ phí khác như cắm trại, vào khu vực phía sau miền quê vẫn phải trả thêm. Các công dân Mỹ trên 62 tuổi có thể mua mẫu vé tương tự với giá giảm là $10, và công dân tàn tật có thể nhận được vé miễn phí.
Hệ thống công viên quốc gia > Các công viên quốc gia

Từ khi được thành lập vào năm 1916, Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ đã và đang quản lý từng công viên quốc gia của Hoa Kỳ, và số lượng công viên quốc gia ngày càng gia tăng theo năm tháng lên đến 58.
Công viên Quốc gia Yellowstone là công viên quốc gia đầu tiên trên thế giới. Năm 1872, không có chính quyền tiểu bang nào quản lý nó, vì vậy chính phủ liên bang Hoa Kỳ nhận quyền kiểm soát trực tiếp. Công viên Quốc gia Yosemite khởi đầu là một công viên tiểu bang; khu vực đất của công viên được chính phủ liên bang trao tặng cho tiểu bang California năm 1864 để cùng nhau bảo tồn. Yosemite sau đó được giao trở về liên bang quản lý.
Đầu tiên, mỗi công viên quốc gia được quản lý một cách độc lập với một mức độ thành công khác nhau. Tại Yellowstone, ban nhân sự thuộc giới dân sự được thay thế bởi Lục quân Hoa Kỳ năm 1886. Vì có những sự bất thường trong việc quản lý những kho tàng quốc gia này nên Stephen Tyng Mather đã thỉnh cầu chính phủ liên bang Hoa Kỳ cải thiện tình hình. Để đáp lại lời thỉnh cầu đó, Bộ trưởng Nội vụ Hoa Kỳ Franklin K. Lane thách thức ông vận động hành lang để thành lập một cơ quan mới, Cục Công viên Quốc gia, để quản lý tất cả các công viên quốc gia và một số tượng đài quốc gia. Mather thành công khi Đạo luật Tổ chức Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ được thông qua năm 1916. Sau đó, cơ quan này được phép quản lý đối với các khu vực bảo vệ khác.
Hệ thống công viên quốc gia > Tài sản nắm giữ của Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ

Để biết những chi tiết hiện tại và đa thông tin, xin xem Phần nói về Các dữ liệu tóm lược trong website của Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ.
| Loại | Số lượng | Số lượng |
| --- | --- | --- |
| Mẫu Anh đất | 84.000.000 mẫu Anh | 34.000.000 ha |
| Mẫu Anh đại dương, hồ, hồ chứa | 4.502.644 mẫu Anh | 1.822.155 ha |
| Số dặm Anh sông và suối | 85.049 dặm Anh | 136.873 km |
| Khu khảo cổ | 68.561 |  |
| Dặm bờ nước (biển, hồ, sông) | 43.162 dặm Anh | 69.463 km |
| Công trình kiến trúc lịch sử | 27.000 |  |
| Vật thể trong các bộ sưu tập bảo tàng | 121.603.193 |  |
| Tòa nhà | 21.000 |  |
| Đường mòn | 12.250 dặm Anh | 19.710 km |
| Đường lộ | 8.500 dặm Anh | 13.700 km |
Hệ thống công viên quốc gia > Tiêu chuẩn

Các công viên quốc gia tại Hoa Kỳ chỉ được thành lập bằng một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ. Tuy nhiên tổng thống có thể ấn định và bảo vệ các khu vực thành các Tượng đài Quốc gia bẳng lệnh hành pháp theo Đạo luật Antiquities. Đa số được thành lập theo một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ với sự xác nhận của tổng thống bằng cách ký đạo luật thành luật. Không kể phương thức nào được sử dụng, tất cả các công viên phải có tầm quan trọng quốc gia.
Một công viên tiềm năng phải hội đủ tất cả bốn tiêu chuẩn sau đây:
Nó là một mẫu hình nổi bật về một loại tài nguyên đặc biệt.
Nó có giá trị hay chất lượng vượt bậc trong việc minh họa hay diễn giải về đề tài văn hóa hay thiên nhiên của di sản quốc gia.
Nó mang lại những cơ hội tột bực cho giải trí, cho công chúng sử dụng và thưởng thức, hoặc cho nghiên cứu khoa học.
Nó vẫn giữ được mức độ nguyên vẹn cao như một mẫu hình tài nguyên thật sự, chính xác và tương đối không bị xâm hại.
Ấn định tên gọi đặc biệt

Các khu hoang dã được quản lý bởi Hệ thống Bảo tồn Hoang dã Quốc gia Hoa Kỳ, đây là cơ quan bảo vệ những vùng đất hoang sơ của liên bang quản lý. Những khu hoang dã này được thiết lập theo Đạo luật Wilderness (Công luật Hoa Kỳ 88-577) vào năm 1964. Ban đầu Hệ thống Bảo tồn Hoang dã Quốc gia Hoa Kỳ tạo ra hàng trăm vùng hoang dã bên trong những tài sản đã được liên quan quản lý và bảo vệ với tổng số diện tích lên trên 9 triệu mẫu Anh (36.000 km²).
Các khu vực biển được bảo vệ (Hoa Kỳ) (Marine Protected Areas hay viết tắt là MPAs) tại Hoa Kỳ bắt đầu bằng Lệnh hành pháp 13158 vào tháng 5 năm 2000 khi MPAs chính thức được thành lập lần đầu tiên. Danh sách ban đầu của "các khu vực biển được bảo vệ" ra mắt vào năm 2010, gồm có những khu vực đã được thành lập dưới các đạo luật khác. Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ có 19 đơn vị công viên được ấn định là MPAs. Những khu vực này là:
Tượng đài Quốc gia Buck Island Reef
Tượng đài Quốc gia Cabrillo
Bờ biển Quốc gia Canaveral
Bờ biển Quốc gia Cape Cod
Bờ biển Quốc gia Cape Hatteras
Bờ biển Quốc gia Cape Lookout
Bờ biển Quốc gia Fire Island
Khu Giải trí Quốc gia Gateway
Khu Giải trí Quốc gia Golden Gate
Bờ hồ Quốc gia Indiana Dunes
Khu bảo tồn và Công viên Lịch sử Quốc gia Jean Lafitte
Công viên Lịch sử Quốc gia Kalaupapa
Công viên Lịch sử Quốc gia Kaloko-Honokahau
Công viên Quốc gia Samoa thuộc Mỹ
Công viên Quốc gia Olympic
Bờ hồ Quốc gia Pictured Rocks
Khu bảo tồn Sinh thái và Công viên Lịch sử Quốc gia Salt River Bay
Công viên Lịch sử Quốc gia San Juan Island
Bờ hồ Quốc gia Sleeping Bear Dunes
Chú thích

↑  "Sở Công Viên Mỹ được tweet trở lại sau lệnh cấm"
↑  “Designation of National Park System Units”. National Park Service. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2008.
↑  “The National Park Service Organic Act”. National Park Service. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2008.
↑  Budget Justifications and Performance Information, Fiscal Year 2008, National Park Service
↑  Sutter, tr. 102
↑  Sutter, tr. 104
↑  Albright, Horace M. as told to Robert Cahn; The Birth of the National Park Service; The Founding Years, 1913-33; Howe Brothers, Salt Lake City, Utah; 1985.
1 2  The National Parks: Shaping the System; National Park Service, Dept of the Interior; 1991; tr 24
↑  National Park Service Almanac; Rocky Mountain Region, Public Affair; 2007
↑  “Các giám đốc Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ”. Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2008.
↑  Press Release: Director Bomar To Retire On Tuesday; Dave Barna, Press Office, National Park Service; ngày 15 tháng 1 năm 2009
↑  Jonathan Jarvis Confirmed As Director, By Hugh Vickery, ngày 25 tháng 9 năm 2009.
↑  Lee, Ronald F.; Family Tree of the National Park System; Eastern National Parks, Philadelphia, Pennsylvania, 1972; tr 9-12
↑  America the Beautiful Passes, The National Parks and Federal Recreational Lands Pass Series
↑  “National Park Service Organic Act”. Nps.gov. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2010.
1 2 3 4 5 6 7  National Park Service, 2008 Director's Report; National Park Service, U.S. Department of the Interior; Washington, D.C.; 2009
↑  Criteria for Parklands brochure; Department of the Interior, National Park Service; 1990
1 2  Federal Register, Vol. 75, No. 100; Thứ Ba, ngày 25 tháng 5 năm 2010; pg 29317
Năm 1916, một danh mục gồm 9 công viên lớn được xuất bản để tạo sự chú ý quan tâm. Được in trên mỗi sách hướng dẫn nhỏ là một bản đồ biểu thị các công viên và các tuyến đường sắt chính nối liền chúng.
Năm 1934, một bộ gồm 10 con tem được phát hành để kỷ niệm cuộc cải tổ và mở rộng Cục Công viên Quốc gia.
Stephen Mather (giữa) và ban nhân sự của ông năm 1927 hay 1928
Jon Jarvis, Giám đốc Cục Công viên Quốc gia
Những hình biểu thị mẫu của Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ
Vành đai phía nam thung lũng trong Công viên Quốc gia Grand Canyon.
Một máy bay trực thăng MD 900 của Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ
Mùa đông ở Bãi chiến trường Gettysburg
Cẩm Thủy

Đối với các định nghĩa khác, xem Cẩm Thủy (định hướng).
Cẩm Thủy là một huyện nằm ở phía tây bắc của tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.
Địa lý

Địa giới hành chính huyện Cẩm Thủy:
Phía đông giáp huyện Vĩnh Lộc
Phía bắc giáp huyện Thạch Thành
Phía tây giáp huyện Bá Thước
Phía nam giáp các huyện Ngọc Lặc, Yên Định.
Huyện Cẩm Thủy có diện tích 424,50 km², dân số năm 2022 là 131.257 người, mật độ dân số đạt 309 người/km².
Địa lý > Địa hình

Địa hình thấp dần theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, độ cao trung bình 200 – 400 m, độ dốc trung bình 25-30°, có núi Đèn cao 953 m, núi Hạc cao 663 m, giữa có thung lũng sông Mã chảy dài hơn 40 km.
Địa lý > Khí hậu

Cẩm Thủy có khí hậu nhiệt đới gió mùa. Tổng nhiệt độ trong năm 8.400 - 8.500 °C. Cẩm Thủy có địa hình dạng lòng chảo và thấp dần từ phía tây nam và đông bắc xuống thung lũng sông Mã, trong đó trên 80% diện tích là đồi núi.
Địa lý > Dân cư

Dân số 113.580 người (đến 01/4/2009), có 3 dân tộc anh em sinh sống: Mường (52,4%), Kinh (44,5%), Dao (2,9%), còn lại là các dân tộc khác.
Địa lý > Giao thông

Cẩm Thủy có đường liên vận quốc tế 217 dài 40 km nối vùng thượng Lào với Biển Đông. Đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 217, sông Mã giao nhau tại thị trấn Phong Sơn tạo điều kiện gắn Cẩm Thủy với các lãnh thổ kinh tế trong và ngoài tỉnh, nhất là với thủ đô Hà Nội.
Lịch sử

Sau năm 1954, huyện Cẩm Thủy có 12 xã: Cẩm Bình, Cẩm Giang, Cẩm Long, Cẩm Minh, Cẩm Phong, Cẩm Ngọc, Cẩm Sơn, Cẩm Tâm, Cẩm Tân, Cẩm Thạch, Cẩm Tú và Cẩm Vân.
Ngày 11 tháng 9 năm 1964, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 237-NV. Theo đó:
Điều chỉnh địa giới giữa hai xã Cẩm Thạch và Cẩm Giang, Cẩm Ngọc và Cẩm Vân
Chia xã Cẩm Thạch thành 3 xã: Cẩm Thạch, Cẩm Liên và Cẩm Thành
Chia xã Cẩm Giang thành 2 xã: Cẩm Giang và Cẩm Lương
Chia xã Cẩm Vân thành 2 xã: Cẩm Vân và Cẩm Yên
Sáp nhập xã Cẩm Minh vào huyện Vĩnh Lộc.
Ngày 8 tháng 3 năm 1967, thành lập thị trấn nông trường Phúc Do.
Ngày 14 tháng 9 năm 1989, thành lập thị trấn Cẩm Thủy (thị trấn huyện lỵ huyện Cẩm Thủy) trên cơ sở tách đất xã Cẩm Sơn.
Ngày 9 tháng 1 năm 2004, giải thể thị trấn Nông trường Phúc Do để thành lập xã Phúc Do.
Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó:
Sáp nhập các xã Cẩm Phong, Cẩm Sơn và thị trấn Cẩm Thủy để thành lập thị trấn Phong Sơn
Sáp nhập xã Phúc Do và một phần xã Cẩm Vân vào xã Cẩm Tân.
Huyện Cẩm Thủy có 1 thị trấn và 16 xã như hiện nay.
Hành chính

Huyện Cẩm Thủy có 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Phong Sơn (huyện lỵ) và 16 xã: Cẩm Bình, Cẩm Châu, Cẩm Giang, Cẩm Liên, Cẩm Long, Cẩm Lương, Cẩm Ngọc, Cẩm Phú, Cẩm Quý, Cẩm Tâm, Cẩm Tân, Cẩm Thạch, Cẩm Thành, Cẩm Tú, Cẩm Vân, Cẩm Yên.
Du lịch

Suối cá thần Cẩm Lương.
Chùa Chặng (Ngọc Châu Tự): thị trấn Phong Sơn, lễ hội ngày 5, 6, 7 tháng Giêng (âm lịch) hàng năm.
Chùa Rồng: Xã Cẩm Thạch, lễ hội ngày 12, 13, 14 tháng Giêng (âm lịch) hàng năm.
Núi Cửa Hà: Nằm trên đường Hồ Chí Minh; thị trấn Phong Sơn, thuộc dãy núi đá vôi Pù Luông - Cúc Phương kéo dài về phía Nam, nơi đây có nhiều động thực vật quý hiếm được ghi trong Sách đỏ Việt Nam năm 2000. Đây là nơi đẹp nhất có thể ngắm nhìn sông Mã.
Giáo dục

Cẩm Thủy có 3 trường PTTH, 1 trung tâm giáo dục thường xuyên.
Người nổi tiếng

Phạm Minh Chính (1958-) - quê ở thị trấn Phong Sơn
Hoàng Bằng (1956-) - quê ở xã Cẩm Sơn (nay là thị trấn Phong Sơn).
Quách Lê Thanh (1947-2010) - Người Mường ở xã Cẩm Thành.
Trịnh Thị Thủy
Đinh Tiên Phong
Trương Công Man
Cao Đình Độ
Địa phương kết nghĩa > Huyện Cao Phong (tỉnh Hòa Bình)

Sáng ngày 7 tháng 10 năm 2015, tại Trung tâm hội nghị huyện Cẩm Thủy đã diễn ra Lễ kết nghĩa giữa huyện Cẩm Thủy (tỉnh Thanh Hóa) và huyện Cao Phong (tỉnh Hòa Bình).
Suối cá tại chân núi Trường Sinh thuộc bản Ngọc, xã Cẩm Lương, huyện miền núi Cẩm Thủy cách trung tâm TP Thanh Hóa gần 100 km về phía tây bắc
Aneomochtherus psathyrus

| Aneomochtherus psathyrus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Aneomochtherus
Loài (species): A. psathyrus
Danh pháp hai phần
Aneomochtherus psathyrus Tsacas, 1968 
Aneomochtherus psathyrus là một loài ruồi trong họ Asilidae. Aneomochtherus psathyrus được Tsacas miêu tả năm 1968. Loài này phân bố ở vùng Cổ Bắc giới và châu Á.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Eucera vicina

| Eucera vicina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Eucerini
Chi (genus): Eucera
Loài (species): E. vicina
Danh pháp hai phần
Eucera vicina (Morawitz, 1876) 
Eucera vicina là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Whytockia bijieensis

| Whytockia bijieensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Gesneriaceae
Chi (genus): Whytockia
Loài (species): W. bijieensis
Danh pháp hai phần
Whytockia bijieensis Y.Z. Wang & Zhen Y. Li, 1997 
Whytockia bijieensis là một loài thực vật có hoa trong họ Tai voi. Loài này được Y.Z. Wang & Zhen Y. Li miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Whytockia bijieensis”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Yağıbasan, Sarıkamış

| Yağbasan |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YağbasanVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kars
Huyện: Sarıkamış
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 328 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Yağbasan là một xã thuộc huyện Sarıkamış, tỉnh Kars, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 328 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kars”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Anagraphis minima

| Anagraphis minima> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Gnaphosidae
Chi (genus): Anagraphis
Loài (species): A. minima
Danh pháp hai phần
Anagraphis minima Caporiacco, 1947 
Anagraphis minima là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.
Loài này thuộc chi Anagraphis. Anagraphis minima được Ludovico di Caporiacco miêu tả năm 1947.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 11.0. American Museum of Natural History.
Vòm miệng

| Vòm miệng / vòm khẩu cái / ngạc |
| --- | --- |
Đầu và cổ.
Hình ảnh khẩu cái torus palatinus.
Chi tiết
Định danh
Latinh: palatum
MeSH: D010159
TA: A05.1.01.102
FMA: 54549
Thuật ngữ giải phẫu[Chỉnh sửa cơ sở dữ liệu Wikidata]
Vòm miệng, trong y học còn được gọi là vòm khẩu cái, trong ngôn ngữ học thường được gọi là ngạc (danh pháp khoa học: Palatum), là trần của miệng ở con người và các động vật có vú khác. Khẩu cái nằm giữa, giới hạn ổ miệng với mũi trong (hay ổ mũi). Cấu trúc tương tự được tìm thấy ở bộ cá sấu, nhưng ở đa số các loài động vật bốn chân khác, khoang miệng và khoang mũi không hoàn toàn biệt lập. Khẩu cái được chia làm 2 phần, phần xương ở phía trước gọi là khẩu cái cứng (trong ngôn ngữ học được gọi là ngạc cứng) và phần thịt ở phía sau gọi là khẩu cái mềm (trong ngôn ngữ học được gọi là ngạc mềm). Dây thần kinh hàm trên, nhánh của dây thần kinh sinh ba (V) cung cấp cảm nhận kích thích cho vùng khẩu cái.
Khẩu cái cứng hình thành trước khi sinh. Nếu sự hợp thành khẩu cái cứng không hoàn chỉnh thì đây được gọi là tật chẻ vòm hầu.
Chức năng

Khi hoạt động phối hợp với các bộ phận khác ở miệng, khẩu cái tạo ra một số âm thanh nhất định.
Chú thích

↑  vòm miệng, Cồ Việt, truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2016.
1 2  U cứng trên vòm họng, Tuổi Trẻ, truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2016.
1 2  Mai Ngọc Chừ, Vũ Đức Nghiệu, Hoàng Trọng Phiến. Cơ sở ngôn ngữ học và tiếng Việt. Nhà xuất bản Giáo dục. Hà Nội, năm 2003. Trang 71.
↑  Wingerd, 166
↑  Wingerd, 478
Caledonelater

| Caledonelater> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Danh pháp hai phần
Caledonelater Ôhira, 1971 
Caledonelater là một chi bọ cánh cứng trong họ 
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1971 bởi Ôhira.
Các loài

Các loài trong chi này gồm:
Caledonelater candezei (Fauvel, 1868)
Caledonelater candezi (Fauvel, 1867)
Caledonelater guillebeaui (Perroud, 1864)
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Eucera vulpes

| Eucera vulpes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Eucerini
Chi (genus): Eucera
Loài (species): E. vulpes
Danh pháp hai phần
Eucera vulpes Brullé, 1832 
Eucera vulpes là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Brullé mô tả khoa học năm 1832.