Bão Địa Trung Hải

Hình ảnh vệ tinh vào ngày 16/1/1995 của một cơn bão như nhiệt đới ở Địa Trung Hải được ghi nhận kỹ lưỡng
Những cơn lốc xoáy thuận giống nhiệt đới ở vùng Địa Trung Hải, còn được gọi là các cơn bão Địa Trung Hải (tiếng Anh: Mediterranean tropical-like cyclone, Mediterranean hurricanes hay medicanes), là những hiện tượng khí tượng hiếm thấy ở Biển Địa Trung Hải. Do tính chất khô hạn của vùng Địa Trung Hải, việc hình thành các cơn lốc xoáy nhiệt đới là không thường xuyên, với chỉ có 99 cơn bão như nhiệt đới được ghi nhận trong khoảng từ năm 1948 đến năm 2011. Tuy nhiên, không có cơ quan chính thức nào chịu trách nhiệm giám sát sự hình thành và phát triển của chúng. Sự hình thành các cơn lốc xoáy nhiệt đới thường xảy ra trong hai vùng riêng biệt của biển. Khu vực đầu tiên, bao gồm các khu vực phía tây Địa Trung Hải, có nhiều thuận lợi cho sự phát triển hơn là biển Ionia nằm ở phía đông. Địa hình vùng núi khắc nghiệt của vùng gây ra những khó khăn thêm cho dù có thuận lợi cho sự phát triển của thời tiết rất xấu và hoạt động đối lưu nói chung, và chỉ với những hoàn cảnh khí tượng bất thường có thể hình thành các cơn bão. Nhiều nghiên cứu đã được tiến hành về tác động của sự nóng lên toàn cầu đối với sự hình thành của bão nhiệt đới ở Địa Trung Hải, thường kết luận rằng tuy ít các cơn bão sẽ hình thành nhưng mạnh hơn.
Sự phát triển của lốc xoáy nhiệt đới ở Địa Trung Hải thường chỉ xảy ra trong những trường hợp bất thường. Gió đứt thấp và sự bất ổn định khí quyển gây ra bởi sự xâm nhập của không khí lạnh thường là điều kiện cần thiết. Một cơn bão lớn cũng kèm theo vùng khí quyển áp suất thấp lớp trên, cung cấp năng lượng cần thiết cho việc tăng cường sự đối lưu trong khí quyển - dông - và các trận mưa lớn. Các đặc tính chênh lệch áp suất (baroclinic) của vùng Địa Trung Hải, với độ dốc nhiệt độ cao, cũng cung cấp sự mất ổn định cần thiết cho sự hình thành cơn lốc xoáy nhiệt đới. Một yếu tố khác, tăng không khí mát mẻ, cung cấp độ ẩm cần thiết là tốt. Nhiệt độ mặt biển nóng (SSTs) hầu như không cần thiết, tuy nhiên, hầu hết năng lượng của cơn bão đều có nguồn gốc từ nhiệt độ khí nóng. Khi những điều kiện thuận lợi này trùng hợp nhau, sự hình thành các xoáy thuận nhiệt đới lõi ấm Địa Trung Hải, thường là từ bên trong các lớp thấp cõi lạnh đã bị cắt đứt, có thể xảy ra trong một môi trường thuận lợi.
Một vài cơn bão đáng chú ý và gây nhiều thiệt hại được biết là đã xảy ra. Vào tháng 9 năm 1969, một cơn lốc xoáy nhiệt đới ở Địa Trung Hải ở Bắc Phi đã gây ra lũ lụt làm chết gần 600 người, làm 250.000 người trở thành vô gia cư và tàn phá các nền kinh tế địa phương. Một cơn bão vào tháng 9 năm 1996 phát triển ở quần đảo Baleares đã sinh ra sáu cơn lốc xoáy (tornado) và làm ngập nước các hòn đảo. Một số cơn bão cũng đã được nghiên cứu sâu rộng, ví dụ như tháng 1 năm 1982, tháng 1 năm 1995, tháng 9 năm 2006, tháng 11 năm 2011 và tháng 11 năm 2014. Bão tháng 1 năm 1995 là một trong số các lốc xoáy nhiệt đới Địa Trung Hải được nghiên cứu kỹ nhất mà rất tương tự với các cơn lốc xoáy nhiệt đới ở những nơi khác và có thể được quan sát. Các cơn bãoTháng Chín năm 2006, trong khi đó, được nghiên cứu tốt do có sẵn các quan sát trước đó và dữ liệu. Vào tháng 11 năm 2011, Cơ quan Phân tích Vệ tinh của NOAA đã theo dõi một trường hợp có thể thành cơn bão, được Đại học Tự do Berlin (FU Berlin) gọi là Rolf, mặc dù nó đã ngừng hoạt động trong tháng tiếp theo.