Wilhelm I, Hoàng đế Đức

|  Wilhelm I |
| --- | --- |
Vua Đức 
Wilhelm I năm 1884
Quốc vương Phổ
Tại vị: 2 tháng 1 năm 1861 – 9 tháng 3 năm 1888 27 năm, 67 ngày
Tiền nhiệm: Friedrich Wilhelm IV 
Kế nhiệm: Friedrich III 
Chủ tịch Liên bang Bắc Đức
Tại vị: 1 tháng 7 năm 1867 &ndash' 18 tháng 1 năm 1871 3 năm, 191 ngày
Tiền nhiệm: Chức danh được thiết lập
Kế nhiệm: Chức danh bị xóa bỏ
Hoàng đế Đức
Tại vị: 18 tháng 1 năm 1871 – 9 tháng 3 năm 1888 17 năm, 51 ngày
Tiền nhiệm: Tước hiệu mới'
Kế nhiệm: Friedrich III 
Thông tin chung
Sinh: 22 tháng 3 năm 1797 Berlin, Phổ
Mất: 9 tháng 3 năm 1888(1888-03-09) (90 tuổi) Berlin, Phổ-Đức
An táng: Điện Charlottenburg, Berlin
Phối ngẫu: Augusta của Sachsen-Weimar-Eisenach
Hậu duệ: Friedrich III, Hoàng đế Đức  Luise, Đại Công tước phu nhân xứ Baden
Hoàng tộc: Nhà Hohenzollern
Hoàng gia ca: Heil dir im Siegerkranz
Thân phụ: Friedrich Wilhelm III của Phổ 
Thân mẫu: Luise xứ Mecklenburg-Strelitz
Tôn giáo: Kháng Cách
Chữ ký: 
Wilhelm I (tên đầy đủ: Wilhelm Friedrich Ludwig; 22 tháng 3 năm 1797 – 9 tháng 3 năm 1888), là quốc vương Phổ từ ngày 2 tháng 1 năm 1861, chủ tịch Liên bang Bắc Đức từ ngày 1 tháng 7 năm 1867, và trở thành hoàng đế đầu tiên của đế quốc Đức vào ngày 18 tháng 1 năm 1871. Triều đại ông đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử Đức, khi đất nước được thống nhất và trở thành một cường quốc lớn mạnh nhất châu Âu. Mặc dù thành tựu này có được nhờ những thành tựu chính trị của Thủ tướng Otto von Bismarck cũng như những thắng lợi quân sự của Helmuth von Moltke trong chiến tranh thống nhất nước Đức hơn là ông, vai trò của vị hoàng đế được thể hiện qua sự tin tưởng và trọng dung của ông đối với hai người này.
Thời trẻ, trên cương vị là một sĩ quan quân đội Phổ, Wilhelm đã thể hiện lòng dũng cảm trong các cuộc chiến tranh chống Napoléon. Ông được phong cấp tướng lúc mới 21 tuổi. Sau khi vua cha Friedrich Wilhelm III mất (1840), ông được anh là Friedrich Wilhelm IV phong làm Thái đệ kế vị. Tuy là một người bảo thủ, ông nhận thấy triều đình cần phải tiến hành một số nhượng bộ với phong trào tự do chủ nghĩa đương thời. Song, khi cách mạng bùng nổ ở các bang Đức trong các năm 1848 – 1849, ông chủ trương dập tắt nổi dậy bằng bạo lực và điều này từng khiến ông bị dân chúng căm ghét. Quan điểm chính trị của ông trở nên trung hòa hơn trong thập niên 1850. Sau khi được phong cấp Chuẩn Thống chế năm 1854, ông thọ chức Nhiếp chính vương năm 1859 khi Friedrich Wilhelm IV lâm bạo bệnh và không gượng dậy nổi. Đến năm 1861, Wilhelm I lên ngôi ở tuổi ngoài 60. Ngồi ở ngôi Nhiếp chính vương và sau đó là Quốc vương, Wilhelm sa thải chính quyền bảo thủ cực đoan cũ và tỏ ra tương đối ôn hòa đối với những người tự do. Bên cạnh đó, ông hết mực tận tâm với việc canh tân và mở rộng quân đội Phổ; điều này đã được thể hiện qua việc bổ nhiệm những người có tài như Albrecht von Roon làm Bộ trưởng Chiến tranh và Moltke làm Tổng tham trưởng.
Các biện pháp cải cách quân sự của Roon, được sự ủng hộ của Wilhelm, đã dẫn đến mâu thuẫn gay gắt giữa Vương triều và Quốc hội Phổ. Xung đột lên đến đỉnh điểm năm 1862, khiến Wilhelm I định từ bỏ ngai vàng, nhưng rồi theo lời khuyên của Roon, nhà vua đã bổ nhiệm một người bảo hoàng là Bismarck làm Thủ tướng để giải quyết chính sự. Không thể thỏa hiệp, Bismarck quyết định bỏ mặc Quốc hội mà thẳng tiến với cuộc canh tân quân đội. Sau đó, vị Thủ tướng đã dẫn dắt nhà vua và vương quốc đến thắng lợi toàn diện trong các cuộc Chiến tranh Đức-Đan Mạch (1864), Chiến tranh Áo-Phổ (1866) và Chiến tranh Pháp-Phổ (1870 – 1871). Trong ba cuộc chiến, Quốc vương giữ vai trò Tổng tư lệnh quân đội Phổ-Đức, trực tiếp chỉ huy các trận thắng quyết định ở Königgrätz và Sedan. Với sự thất trận của Pháp, Wilhelm I đăng ngôi Hoàng đế vào ngày 18 tháng 1 năm 1871, thống nhất các bang Đức thành một đế chế do Phổ cầm đầu. Trong suốt triều đại của mình, vị Hoàng đế giao phó gần như là toàn bộ công việc triều chính cho Bismarck, người đã giữ vững nền hòa bình nước Đức và châu Âu cho đến khi Wilhelm mất. Song, Hoàng đế vẫn là người đóng vai trò quyết định cuối cùng, và ông rất được thần dân yêu mến. Ông được người đời ca tụng như một hiện thân của "nước Phổ xưa" với lối sống nề nếp của mình.