stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Metodiy Stefanov

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Ngày sinh:  5 tháng 8, 2000 (24 tuổi)
Nơi sinh:  Blagoevgrad, Bulgaria
Vị trí:  Tiền vệ
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Pirin Blagoevgrad
Số áo:  25
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
:  Pirin Blagoevgrad
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2017– |  Pirin Blagoevgrad |  4 |  (0) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia‡
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2016– |  U-17 Bulgaria |  1 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 13 tháng 12, 2017 ‡ Số trận ra sân và số bàn thắng ở đội tuyển quốc gia, chính xác tính đến 14 tháng 11, 2017
Metodiy Stefanov (tiếng Bulgaria: Методий Стефанов; sinh 5 tháng 8 năm 2000) là một cầu thủ bóng đá Bulgaria thi đấu ở vị trí tiền vệ cho Pirin Blagoevgrad.
Dictyna szaboi

| Dictyna szaboi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Dictynidae
Chi (genus): Dictyna
Loài (species): D. szaboi
Danh pháp hai phần
Dictyna szaboi Chyzer, 1891 
Dictyna szaboi là một loài nhện trong họ Dictynidae.
Loài này thuộc chi Dictyna. Dictyna szaboi được miêu tả năm 1891 bởi Chyzer.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Bombus ruderatus

| Bombus ruderatus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Hymenoptera
Họ:: Apidae
Chi:: Bombus
Loài:: B. ruderatus
Danh pháp hai phần
Bombus ruderatus Fabricius, 1775

Bombus ruderatus là một loài ong trong họ Apidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học đầu tiên năm 1775.
Chú thích

↑  Bombus ruderatus (TSN 714999) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS). Truy cập ngày 01 tháng 8 năm 2014.
Dioscorea multinervis

| Dioscorea multinervis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Dioscoreales
Họ (familia): Dioscoreaceae
Chi (genus): Dioscorea
Loài (species): D. multinervis
Danh pháp hai phần
Dioscorea multinervis Benth., 1840 
Dioscorea multinervis là một loài thực vật có hoa trong họ Dioscoreaceae. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1840.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dioscorea multinervis”. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013.
Bulbophyllum lepantense

| Bulbophyllum lepantense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Chi (genus): Bulbophyllum
Loài (species): B. lepantense
Danh pháp hai phần
Bulbophyllum lepantense Ames 
Bulbophyllum lepantense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.
1388

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 2
Thế kỷ::  thế kỷ 13  thế kỷ 14   thế kỷ 15
Thập niên::  thập niên 1360  thập niên 1370  thập niên 1380  thập niên 1390  thập niên 1400
Năm::  1385  1386  1387  1388  1389  1390  1391
Năm 1388 là một năm trong lịch Julius.
Sinh

| --- | --- |
Lịch Gregory: 1388 MCCCLXXXVIII
Ab urbe condita: 2141
Năm niên hiệu Anh: 11 Ric. 2 – 12 Ric. 2
Lịch Armenia: 837 ԹՎ ՊԼԷ
Lịch Assyria: 6138
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 1444–1445
 - Shaka Samvat: 1310–1311
 - Kali Yuga: 4489–4490
Lịch Bahá’í: −456 – −455
Lịch Bengal: 795
Lịch Berber: 2338
Can Chi: Đinh Mão (丁卯年) 4084 hoặc 4024     — đến — Mậu Thìn (戊辰年) 4085 hoặc 4025
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 1104–1105
Lịch Dân Quốc: 524 trước Dân Quốc 民前524年
Lịch Do Thái: 5148–5149
Lịch Đông La Mã: 6896–6897
Lịch Ethiopia: 1380–1381
Lịch Holocen: 11388
Lịch Hồi giáo: 789–790
Lịch Igbo: 388–389
Lịch Iran: 766–767
Lịch Julius: 1388 MCCCLXXXVIII
Lịch Myanma: 750
Lịch Nhật Bản: Gia Khánh 2 (嘉慶２年)
Phật lịch: 1932
Dương lịch Thái: 1931
Lịch Triều Tiên: 3721
Mất

Trần Nghiễn, tức vua Trần Phế Đế, vua thứ 10 của nhà Trần.
Circellium bacchus

| Circellium bacchus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Tông (tribus): Canthonini
Chi (genus): Circellium Latreille, 1825
Loài (species): C. bacchus
Danh pháp hai phần
Circellium bacchus (Fabricius, 1781) 
Circellium bacchus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Gymnura natalensis

| Gymnura natalensis> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Thiếu dữ liệu  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Chondrichthyes
Bộ (ordo): Myliobatiformes
Họ (familia): Gymnuridae
Chi (genus): Gymnura
Loài (species): G. natalensis
Danh pháp hai phần
Gymnura natalensis (Gilchrist & W. W. Thompson, 1911) 
Gymnura natalensis là một loài cá thuộc họ Gymnuridae. Nó được tìm thấy ở Mozambique, Namibia, Nam Phi, possibly Kenya, và có thể ở Tanzania. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các vùng biển mở, biển nông, cửa sông, vụng biển. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
Psara orphnopeza

| Psara orphnopeza> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Psara
Loài (species): P. orphnopeza
Danh pháp hai phần
Psara orphnopeza
Psara orphnopeza là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Hymenorchis glomeroides

| Hymenorchis glomeroides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Hymenorchis
Loài (species): H. glomeroides
Danh pháp hai phần
Hymenorchis glomeroides J.J.Sm. 
Hymenorchis glomeroides là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được J.J.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1929.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hymenorchis glomeroides”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Thiên Chúa

"God" đổi hướng tới đây. Đối với nhóm nhạc, xem god (nhóm nhạc).
Khái niệm về một Đấng Tối cao hay Thượng đế là đa dạng, với các tên gọi khác nhau phụ thuộc vào cách nhìn nhận của con người về vị thần này, từ Trimurti của Ấn Độ giáo, Waheguru của Sikh giáo, Jah của phong trào Rastafari, cho đến Giavê của Do Thái giáo, Allah của Hồi giáo, và Thiên Chúa Ba Ngôi của Kitô giáo. Tóm lại, hầu như có bao nhiêu tôn giáo là có bấy nhiêu cách giải thích về sự hiện hữu, bản thể và các thuộc tính của thực thể tối thượng này. Tuy nhiên, ở đây chỉ đề cập đến khái niệm về Thiên Chúa.
Thần học

Nhà thần học thường đặt các câu hỏi như: Bản thể của Thiên Chúa là gì? Tính duy nhất của Thiên Chúa có ý nghĩa gì? Tính nhị nguyên hoặc ba ngôi, theo cách người ta tin, hàm ý điều gì? Thiên Chúa là siêu nhiên hay hiện hữu nội tại trong thiên nhiên, hay là sự pha trộn của cả hai? Mối quan hệ giữa Thiên Chúa và vũ trụ cũng như mối quan hệ giữa Thiên Chúa và con người xảy ra như thế nào?
Độc thần giáo tin rằng chỉ có một Thiên Chúa và con người phải thờ phụng Ngài. Thuật ngữ "Thiên Chúa giáo" dùng để chỉ ba tôn giáo cùng tôn thờ một Thiên Chúa duy nhất, là Ki-tô giáo, Do Thái giáo và Hồi giáo, tuy cùng thờ một Đấng nhưng cách nhìn nhận và cách giải thích của mỗi tôn giáo về Thiên Chúa là khác nhau. Ki-tô hữu tin rằng Thiên Chúa là một Thiên Chúa duy nhất, nhưng tồn tại trong Ba Ngôi Vị là Cha và Con và Thánh Thần, Ba Ngôi là một Thiên Chúa duy nhất chứ không phải có ba Chúa khác nhau. Ki-tô hữu đồng ý Allah của Hồi giáo là Thiên Chúa của Ki-tô giáo (tuy cách thờ phụng và nhận biết Thiên Chúa của Hồi giáo là không trọn vẹn, vì họ không chấp nhận tin vào Chúa Con và Chúa Thánh Thần, theo quan điểm Ki-tô giáo). Do Thái giáo cũng tin thờ Thiên Chúa nhưng không chấp nhận đấng Messiah của Ki-tô giáo, (Đức Giê-su Ki-tô) là Đức Chúa Con đồng bản thể với Thiên Chúa. Cả Hồi giáo và Do Thái giáo đều bác bỏ quan niệm Thiên Chúa Ba Ngôi của Ki-tô giáo, mà cho rằng Thiên Chúa chỉ có một Ngôi Vị duy nhất (thường được hiểu là Chúa Cha).
Các khái niệm về Thiên Chúa > Do Thái giáo, Ki-tô giáo và Hồi giáo

Ba tôn giáo này tin rằng Thiên Chúa là đấng tự hữu, hằng hữu, là đấng tạo hóa và đấng tể trị toàn thể vũ trụ. Theo quan điểm này, những thuộc tính của Thiên Chúa là thánh khiết (tinh tuyền và tách biệt khỏi tội lỗi), công chính (công bình, ngay thẳng và chân thật trong mọi đoán xét), tể trị (không gì cản trở được ý chí của Chúa), toàn năng (không gì mà Chúa không thể làm được), toàn tri (không gì mà Chúa không biết), yêu thương, và hiện diện khắp mọi nơi.
Quan điểm này miêu tả Thiên Chúa là vô hình và hữu hình, có thân vị, Ngài là nguồn của mọi nghĩa vụ đạo đức, và là thực thể tối cao con người có thể nhận biết được. Trong các mức độ khác nhau, những thuộc tính này được trình bày bởi các học giả tiên khởi của Do Thái giáo, Ki-tô giáo và Hồi giáo, trong đó có Augustine, Al-Ghazali, và Maimonides.
Theo giáo lý của hầu hết các giáo hội thuộc cộng đồng Cơ Đốc giáo, Thiên Chúa là duy nhất, hiện hữu trong ba ngôi vị: Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần (còn gọi là Chúa Thánh Linh).
Các khái niệm về Thiên Chúa > Kinh Thánh

Kinh Thánh Híp-ri [Hebrew] của Do Thái giáo cũng là Cựu Ước của Ki-tô giáo miêu tả Thiên Chúa theo các thuộc tính sau: "Chúa là Thiên Chúa nhân từ, thương xót, chậm giận, dư dật ân huệ và thành thực, giữ lòng đến ngàn đời, tha thứ điều gian ác, sự vi phạm và tội lỗi, nhưng không kể kẻ có tội là vô tội, và nhân tội tổ phụ phạt đến con cháu trải ba bốn đời" (Exodus 34. 6-7).
Các khái niệm về Thiên Chúa > Kinh Thánh > Thiên Chúa là Đấng Tạo hóa

Chương đầu tiên của Kinh Thánh được dùng để ký thuật công cuộc sáng tạo của Thiên Chúa. Theo Kinh Thánh, Thiên Chúa tạo dựng vũ trụ. Ngoài ngài không có sự hiện hữu. Thiên Chúa tạo nên mọi vật, nhưng chỉ có ngài là đấng tự hữu. Thiên Chúa sáng tạo vũ trụ ex nihila, từ sự vô hình và trống không. Theo Kinh Thánh, Thiên Chúa dựng nên con người, và ban cho họ quyền cai quản mọi loài trên đất.
Kinh Thánh cũng miêu tả các thuộc tính của Thiên Chúa như toàn năng và toàn tri.
Cựu Ước thường nhắc đến danh hiệu Chúa toàn năng, và giải thích "không có điều gì khó quá cho Ngài." (Sáng 18: 14). Bởi vì Thiên Chúa là đấng tạo hóa, không có điều gì vượt quá năng lực của ngài, cũng không ai có đủ quyền năng để ngăn cản công việc tay ngài làm.
Hai thuộc tính toàn năng và toàn tri của Thiên Chúa, theo miêu tả của Kinh Thánh, liên quan mật thiết với nhau và là một phần trong quyền năng sáng tạo và bảo tồn vũ trụ. Khi tỏ cho các môn đồ biết về sự quan phòng của Thiên Chúa, Chúa Giê-su nói: "Ngay đến tóc trên đầu anh em, Người cũng đếm cả rồi." (Lc 12, 7). Một chỗ khác trong Tân Ước khẳng định thuộc tính này của Thiên Chúa, "Chẳng có loài thọ tạo nào có thể che giấu được trước mặt Chúa, nhưng tất cả đều trần trụi và phơi bày trước mặt Đấng mà chúng ta phải khai trình." (Hêbrơ 4: 13).
Các khái niệm về Thiên Chúa > Kinh Thánh > Thiên Chúa là Đấng Cứu rỗi

Trong Kinh Thánh, công cuộc sáng tạo và cứu rỗi liên quan mật thiết với nhau. Thiên Chúa dựng nên con người, yêu thương họ, và muốn ban cho họ sự sống đời đời. Theo Kinh Thánh, chương trình cứu rỗi của Thiên Chúa xuất phát từ tình yêu của ngài, Sứ đồ Gioan đã miêu tả "Thiên Chúa là tình yêu thương." (1 Gioan 4:8). Khi loài người bất tuân, sa ngã, và phạm tội, họ đã xúc phạm đức công chính của Thiên Chúa, và bị đặt dưới cơn thịnh nộ và sự đoán phạt của ngài. Vì Thiên Chúa là công chính, sự cứu rỗi phải thỏa mãn sự công bình của luật pháp. Sự chết của Chúa Giê-su trên cây thập tự để đền tội thay cho loài người, theo Kinh Thánh, là giải pháp trọn vẹn có thể đáp ứng cả tình yêu thương và đức công chính của Thiên Chúa.
Tuy nhiên Kinh Thánh không miêu tả Thiên Chúa một cách có hệ thống, lại cung cấp những hình ảnh thi vị về mối tương giao giữa Chúa và con người. Theo nhà thánh kinh sử học Yehezkal Kaufmann, phát kiến nền tảng của môn thần học Kinh Thánh là trình bày một Thiên Chúa không chỉ quan tâm đến con người mà còn muốn biết con người có quan tâm đến Chúa hay không. Hầu hết đều tin rằng Kinh Thánh nên được xem là quan điểm của con người về Thiên Chúa, song nhà thần học Abraham Joshua Heschel miêu tả Thiên Chúa trong Kinh Thánh theo quan điểm anthropopathic, theo đó Kinh Thánh nên được đọc theo quan điểm của Thiên Chúa về con người chứ không phải quan điểm của con người về Thiên Chúa.
Tương tự, Tân Ước không cung cấp một nền thần học có hệ thống về Thiên Chúa, nhưng là một nền thần học tiềm ẩn khi dạy rằng Thiên Chúa trở thành người trong thân vị của Chúa Giê-su trong khi vẫn là Thiên Chúa cách trọn vẹn. Trong ý nghĩa này, Thiên Chúa trở nên một thực thể có thể nhìn thấy và chạm đến được, có thể phán dạy và hành động theo một cung cách mà con người dễ dàng cảm nhận trong khi vẫn duy trì phẩm cách siêu nhiên và vô hình của Chúa. Các khái niệm này là những bước triệt để tách rời khỏi các khái niệm về Thiên Chúa được tìm thấy trong Kinh thánh Híp-ri [Hebrew], dẫn đến việc xác lập học thuyết Ba Ngôi.
Chú thích

↑  Swinburne, R.G. "God" in Honderich, Ted. (ed)The Oxford Companion to Philosophy, Oxford University Press, 1995.
1 2  Edwards, Paul. "God and the philosophers" in Honderich, Ted. (ed)The Oxford Companion to Philosophy, Oxford University Press, 1995.
↑  Platinga, Alvin. "God, Arguments for the Existence of," Routledge Encyclopedia of Philosophy, Routledge, 2000.
↑  Harris, Stephen L. (1985) Understanding the Bible Palo Alto: Mayfield.
↑  Cross, F. L., ed. (2005) The Oxford Dictionary of the Christian Church New York: Oxford University Press.
↑  "Ban đầu, Thiên Chúa dựng nên trời và đất." – Sáng thế ký 1: 1
↑  "Chỉ một mình Chúa là Yaweh có một không hai; Chúa đã dựng nên các từng trời, và trời của các từng trời, cùng toàn cơ binh của chúng, đất và mọi vật trên đất, biển và muôn vật dưới biển; Chúa bảo tồn các vật ấy, và cơ binh của các từng trời đều thờ lạy Chúa." – Nehemiah 9: 6
↑  "Thiên Chúa phán rằng: Ta là đấng tự hữu hằng hữu." – Xuất Ai Cập ký 3:14
↑  Clark, Gordon H. (1960). Baker's Dictionary of Theology. Baker Book House. tr. 239.
↑  "Thiên Chúa dựng nên loài người giống như hình Ngài; Ngài dựng nên loài người giống như hình Thiên Chúa; Ngài dựng nên người nam cùng người nữ. Thiên Chúa ban phước cho loài người và phán rằng: Hãy sinh sản, thêm nhiều, làm cho đầy dẫy đất; hãy làm cho đất phục tùng, hãy quản trị loài cá dưới biển, loài chim trên trời cùng các vật sống hành động trên mặt đất." – Sáng thế ký 1: 27-28
↑  "Ngài làm theo ý mình trong cơ binh trên trời, và ở giữa cư dân trên đất; chẳng ai có thể cản tay Ngài và hỏi rằng: Ngài làm chi vậy?" – Daniel 4:35
↑  "từ trước vô cùng Ngài đã thông biết những việc đó." – Công vụ các Sứ đồ 15: 18
1 2  Clark, Gordon H. (1960). Baker's Dictionary of Theology. Baker Book House. tr. 243.
↑  "Vì Thiên Chúa yêu thương thế gian đến nỗi đã ban Con Một của Ngài, hầu cho hễ ai tin Con ấy không bị hư mất mà được sự sống đời đời." – Phúc âm Giăng 3: 16
Ký họa danh hiệu Allah thế kỷ 17 theo Hồi Giáo.
Mô tả Thiên Chúa trong Kitô giáo trong Sự sáng tạo của Adam của Michelangelo.
Hình vẽ Brahma trong Ấn Độ giáo, khoảng năm 1700.
Hình vẽ Chúa thế kỷ 13. Com-pa trong bản vẽ này là một biểu tượng của hành động sáng tạo của Thiên Chúa. Thiên Chúa đã tạo ra vũ trụ theo các nguyên tắc hình học và hài hòa, do đó để tìm kiếm những nguyên tắc này là để tìm kiếm và thờ phụng Thiên Chúa.
Đức Chúa Cha, tranh vẽ khoảng năm 1510-17.
Tranh vẽ Đức Chúa Cha ở trường học Ý thế kỷ 16
Sekiguchi Hisao

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Sekiguchi Hisao
Ngày sinh:  29 tháng 10, 1954 (70 tuổi)
Nơi sinh:  Saitama, Nhật Bản
Vị trí:  Tiền đạo
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1973-1988 |  Mitsubishi Motors |   |   |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1978 |  Nhật Bản |  3 |  (1) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Sekiguchi Hisao (sinh ngày 29 tháng 10 năm 1954) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản

Sekiguchi Hisao thi đấu cho đội tuyển bóng đá quốc gia Nhật Bản từ năm 1978.
Thống kê sự nghiệp

| Đội tuyển bóng đá Nhật Bản> Năm | Đội tuyển bóng đá Nhật Bản> Trận | Đội tuyển bóng đá Nhật Bản> Bàn |
| --- | --- | --- |
| 1978 | 3 | 1 |
| Tổng cộng | 3 | 1 |
Chùa Hương

Xem thêm: Các chùa ở Hương Sơn và Động Hương Tích
Đối với các định nghĩa khác, xem Chùa Hương (định hướng).
| Chùa Hương |
| --- | --- |
Tháp chuông chùa Hương

Vị trí
Toạ độ: 20°37′6″B 105°44′51″Đ﻿ / ﻿20,61833°B 105,7475°Đ﻿ / 20.61833; 105.74750
Quốc gia:  Việt Nam
Địa chỉ: Xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, Hà Nội
Thông tin
Tôn giáo: Phật giáo
Khởi lập: Thế kỷ 15
Trụ trì: Thượng tọa Thích Minh Hiền
Trang web: https://chuahuong.org.vn/
 Cổng thông tin Phật giáo
x t 
Tam quan chùa
Chùa Hương (cách gọi dân gian) hay Hương Sơn là một quần thể văn hóa - tôn giáo của Việt Nam, gồm hàng chục ngôi chùa thờ Phật, các ngôi đền thờ Thần và các ngôi đình thờ tín ngưỡng nông nghiệp. Trung tâm của cụm đình đền chùa này là chùa Hương (tức chùa Trong) nằm trong động Hương Tích ở hữu ngạn sông Đáy, thuộc xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, Hà Nội. Quần thể Hương Sơn là một trong 21 Khu du lịch Quốc gia của Việt Nam và là Di tích Quốc gia Đặc biệt theo quyết định 2082/QĐ-TTg năm 2017.
Lịch sử

Chùa Hương có lịch sử từ thế kỷ 15, được xây dựng với quy mô chính vào khoảng cuối thế kỷ 17, sau đó bị hủy hoại trong chiến tranh Đông Dương năm 1947 rồi được phục dựng lại từ năm 1989 bởi Hòa thượng Thích Viên Thành dưới sự chỉ dạy của cố Hoà thượng Thích Thanh Chân.
Khi xưa vua Lê Thánh Tông đi tuần thú qua đây lần thứ 2 vào tháng giêng năm Đinh hợi, niên hiệu Quang thuận thứ 8 (1467) đã đóng quân nghỉ lại ở thung lũng này và cho quân lính thổi cơm ăn, vua xem thiên văn thấy vùng này lâm vào địa phận của sao Thiên Trù, (một sao chủ về sự ăn uống và biến động) nên nhân đấy đặt tên là chùa Thiên Trù.
Ba vị Hòa thượng đời vua Lê Thánh Tông 1442 – 1497 đã tìm thấy động Hương Tích và dựng lên thảo am Thiên Trù. Kể từ đó động Hương Tích được gọi là chùa trong, Thiên Trù gọi là chùa ngoài, rồi người ta lấy tên chung cho hai nơi và cả khu vực là chùa Hương hay “Hương Thiên Bảo Sái”.
Sau thời kỳ ba vị Hòa thượng khai sáng, chùa Thiên Trù chùa Hương gián đoạn trụ trì, mãi tới niên hiệu Chính Hòa năm thứ bẩy 1686 của thời vua Lê Trung Hưng. Hòa thượng Trần Đạo Viên Quang, (tương truyền cũng là một quan chức trong triều đình đã treo ấn từ quan để đi tu) mới lại tiếp tục công việc tạo dựng.
Trải qua nhiều đời chư Tổ gây dựng, đến  nửa đầu thế kỷ 20, nơi đây được khách thập phương ngợi ca ví như tòa lâu đài tráng lệ “Biệt chiếm nhất Nam thiên”. Nhưng đáng tiếc ngày 11 tháng 2 năm Đinh Hợi 1947, thực dân Pháp đưa quân vào đây đốt phá, biến Thiên Trù thành đống gạch vụn tro tàn. Năm 1948, giặc lại vào đốt phá lần nữa, rồi năm 1950 quân Pháp lại cho máy bay thả bom khiến cho cao chất ngất mấy tòa cổ sái của Thiên Trù bị san phẳng. Dấu vết xưa của Thiên Trù hiện nay chỉ còn lại vườn Tháp, trong đó có Bảo Tháp Viên Công, một công trình nghệ thuật đất nung của thế kỷ thứ 17 và cây Thiên Thủy Tháp.
Năm 1951, Hoà thượng Thanh Chân đã cho dựng lên từ đồng tro tàn đô nát 6 gian nhà tranh đề có nơi tu hành và nhang khói. Vào năm 1989, dưới sự trụ trì của cố Thượng tọa Thích Viên Thành, Ban xây dựng Chùa Hương đã khởi công tái thiết lại chùa Thiên Trù đến năm 1991 thì khánh thành. Năm 1994, cổng Nam Thiên Môn cũng được hoàn thành, đứng sừng sững giữa núi rừng Hương Sơn. Những năm sau này, tiếp nối Tông phong Hương Tích, Thượng tọa Thích Minh Hiền - trụ trì đời thứ 12- mở mang xây dựng thêm nhiều công trình mới, để đến ngày nay, chúng ta đến đây được chiêm ngưỡng quần thể kiến trúc nguy nga, hoành tráng, rất đẹp.
Kiến trúc

Quần thể chùa Hương có nhiều công trình kiến trúc rải rác trong thung lũng suối Yến và được chia làm bốn khu chính:
Khu Hương - Thiên gồm 08 di tích: động Hương Tích, chùa Thiên Trù, đền Trình Ngũ Nhạc, chùa Giải Oan, đền Cửa Võng, chùa Tiên Sơn, chùa Hinh Bồng, động Đại Binh. Đây là khu vực trung tâm, đặc biệt là chùa Thiên Trù (còn gọi là chùa Ngoài hay chùa Trò, tọa độ: 20°37′5″B 105°44′49″Đ﻿ / ﻿20,61806°B 105,74694°Đ﻿ / 20.61806; 105.74694) và động Hương Tích (tức chùa Trong hay chùa Chính, tọa độ: 20°36′47″B 105°44′4″Đ﻿ / ﻿20,61306°B 105,73444°Đ﻿ / 20.61306; 105.73444).
Chùa Ngoài nằm không xa bến Trò nơi khách hành hương đi ngược suối Yến từ bến Đục vào chùa thì xuống đò ở đấy mà lên bộ. Tam quan chùa được cất trên ba khoảng sân rộng lát gạch. Sân thứ ba dựng tháp chuông với ba tầng mái. Đây là một công trình cổ, dáng dấp độc đáo vì lộ hai đầu hồi tam giác trên tầng cao nhất. Tháp chuông này nguyên thủy thuộc chùa làng Cao Mật, tỉnh Hà Đông, năm 1980 được di chuyển về chùa Hương làm tháp chuông. Còn chùa Trong không phải là một công trình nhân tạo mà là một động đá thiên nhiên. Ở lối xuống hang có cổng lớn, trán cổng ghi 4 chữ Hương Tích động môn. Qua cổng là con dốc dài, lối đi xây thành 120 bậc lát đá. Vách động có năm chữ Hán 南天第一峝 (Nam thiên đệ nhất động) khắc năm 1770, là bút tích của Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm (1739-1782). Ngoài ra động còn có một số bia và thi văn tạc trên vách đá.
Khu Thanh Hương gồm 02 di tích: chùa Thanh Sơn, động Hương Đài.
Khu Long Vân gồm 04 di tích: chùa Long Vân, động Long Vân, động Cây Khế, hang Thánh Hóa.
Khu Tuyết Sơn gồm 04 di tích: chùa Bảo Đài, động Ngọc Long, chùa Ngư Trì (chùa Cá), đền Trình Phú Yên.