stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chiến dịch tấn công Moravská–Ostrava
Kết quả, đánh giá và ảnh hưởng > Đánh giá

Chiến dịch Moravská-Ostrava trong giai đoạn đầu đã được tiến hành một cách vội vàng, thiếu sự chuẩn bị chu đáo cả về người và phương tiện cũng như về kế hoạch phối hợp hành động. Theo thời hạn mà STAVKA chỉ định thì nếu như cấp Tập đoàn quân còn có ba ngày để chuẩn bị thì đến cấp sư đoàn, thời hạn này chỉ vỏn vẹn còn lại 6 giờ. Đó chính là nguyên nhân đã gây nên tình hình thất lợi cho cánh phải của Phương diện quân Ukraina 4 trên hướng Moravská-Ostrava trong tuần tấn công đầu tiên. Việc thay thế các tướng chỉ huy chủ chốt của Phương diện quân Ukraina 4 cũng không đem lại kết quả tích cực và nó chứng mình rằng I. Ye. Petrov cũng như F. K. Korzhenyevich không phải là nguyên nhân chủ yếu của tình hình thất lợi này. Mặc dù I. Ye. Petrov là người phê duyệt kế hoạch chuyển mũi tấn công chủ yếu sang hướng Żory nhưng người gặt hái thành tích là A. I. Yeryomenko cũng chỉ thu được kết quả hạn chế là đánh chiếm tiền đồn này và phải tạm dừng chiến dịch sau khi đánh chiếm Wodzisław Śląski một cách chật vật.
Tình hình chỉ xoay chuyển rõ rệt khi STAVKA thể hiện rõ quyết tâm đánh chiếm khu công nghiệp than-thép Moravská-Ostrava bằng cách điều chuyển Tập đoàn quân 60 đang tấn công thắng lợi trên hướng Racibórz từ Phương diện quân Ukraina 1 sang Phương diện quân Ukraina 4. Sử dụng dải tấn công hẹp trên bờ Tây sông Oder từ phía Nam Racibórz 15 km đến phía Đông Krnov, các tập đoàn quân 38 và 60 với sự tăng cường của Quân đoàn xe tăng 31 đã tạo ra một quả đấm xung kích rất mạnh từ hướng Tây Bắc Moravská-Ostrava đột kích xuống phía Nam. Đòn tấn công này không những đã loại toàn bộ các tuyến phòng thủ của Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) và cánh phải của Tập đoàn quân 17 (Đức) trên khu vực Tây Bắc, Bắc và Đông Bắc khu công nghiệp Moravská-Ostrava mà còn uy hiếp phía Bắc thành phố đầu mối giao thông Olomouc, đe dọa cắt đứt con đường rút lui sang phía Tây của cụm quân này cũng như của Quân đoàn sơn chiến 49 và cánh trái của Quân đoàn bộ binh 72 (Đức) đang phòng ngự trên sườn phía Nam dãy núi Moravska-Silesian Beskids và dãy núi Fatra Lớn, buộc các quân đoàn này phải rút lui về khu vực "cái túi" Přerov - Olomouc để trụ lại tại đây.
Giai đoạn cuối của chiến dịch được diễn ra thuận lợi hơn đối với Phương diện quân Ukraina 4 còn do ảnh hưởng của sự kiện Berlin thất thủ. Mặc dù cố gắng ổn định tình hình nhưng Bộ chỉ huy tối cao Đức Quốc xã do Đô đốc Karl Dönitz lãnh đạo vẫn không thể có biện pháp khả thi để chống lại sự sụp đổ quân Đức tại Mặt trận Xô-Đức. Tin đồn về việc Tòa nhà Quốc hội Đức bị chiếm, về việc Adolf Hitler tự sát đã gây nên nhiều hoang mang trong hàng ngũ quân Đức ở mặt trận phía Đông và làm giảm sút đáng kể năng lực chiến đấu của quân Đức.
Danh sách hiệu kỳ tại Đức

Dưới đây là danh sách các loại cờ từng được dùng làm cờ hiệu của các tổ chức chính trị - xã hội cấp quốc gia tại Đức trong lịch sử, được các tài liệu độc lập và có uy tín ghi nhận:
Quốc kỳ

Bài chi tiết: Quốc kỳ Đức
| Cờ | Thời điểm | Sử dụng | Mô tả |
| --- | --- | --- | --- |
|  | 1949 - nay (Tây Đức và Đức thống nhất) 1949 - 1959 (Đông Đức) | Quốc kỳ | Ba dải ngang với ba màu đen, đỏ và vàng. |
|  | 1959 - 1990 | Quốc kỳ | Ba dải ngang với ba màu đen, đỏ và vàng cùng Quốc huy Đông Đức ở giữa. |
Hiệu kỳ hoàng gia

| --- | --- |
  Thánh chế La Mã (962 - 1806):   Hoàng kỳ Hohenzollern
Hiệu kỳ chính phủ

| Cờ | Thời điểm | Sử dụng | Mô tả |
| --- | --- | --- | --- |
|  | 1921 - 1926, 1950 đến nay | Hiệu kỳ Tổng thống Đức |  |
Quân kỳ

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  Quân kỳ Quân đội Đức |  Quân kỳ Lục quân Đức |  Quân kỳ Hải quân Đức |  Hiệu kỳ Tổng thanh tra Quân đội Đức |
Một số lá cờ từng xuất hiện trong lịch sử > Liên minh các quốc gia Đức (1815 - 1866)

| --- | --- |
  Hiệu kỳ các bang miền Nam trong suốt chiến tranh Áo-Phổ (1848 - 1867):   Chiến kỳ
Một số lá cờ từng xuất hiện trong lịch sử > Liên bang Bắc Đức (1866 - 1871)

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   Quốc kỳ (1866 - 1871) |   Chiến kỳ (1867 - 1871) |   Quân kỳ Hải quân (1866-1871) |
Một số lá cờ từng xuất hiện trong lịch sử > Đế quốc Đức (1871 - 1918)

Quốc kỳ (1871 - 1918)
1896 - 1918
Quân kỳ (1871 - 1892)
Quân kỳ (1892 - 1903)
Quân kỳ (1903 - 1918)
Quân kỳ Hải quân (1871 - 1903)
Quân kỳ Hải quân (1903 - 1921)
Một số lá cờ từng xuất hiện trong lịch sử > Cộng hòa Weimar (1919 - 1933)

Quốc kỳ (1918-1933)
Quân kỳ (1919-1921)
Quân kỳ (1922-1933)
Quân kỳ Hải quân (1919 - 1933)
Một số lá cờ từng xuất hiện trong lịch sử > Đức Quốc xã (1933-1945)

Quốc kỳ (1933–1935)
Quốc kỳ (1935–1945)
Quân kỳ (1938-1945)
Một số lá cờ từng xuất hiện trong lịch sử > Đồng minh chiếm Đức (1945-1949)

Quốc kỳ (1945-1949)
Quốc kỳ Vùng bảo hộ Saar
Quốc kỳ Liên Xô thời kỳ chiếm đóng Đông Đức
Quốc kỳ Anh Quốc thời kỳ chiếm đóng Tây Đức
Quốc kỳ Pháp thời kỳ chiếm đóng Tây Đức
Quốc kỳ Hoa Kỳ thời kỳ chiếm đóng Tây Đức
Hình tượng bò sát trong văn hóa

Một con rùa lớn, trong văn hóa, rùa biểu tượng cho vũ trụ, huyền cơ, sự trường thọ
Tượng rắn thần Naga, đây là hình mẫu mỹ thuật ở những nền văn hóa Ấn Độ giáo
Một số loài bò sát tượng trưng cho rồng trong truyền thuyết
Hình tượng các loài bò sát nói chung đã hiện diện trong nhiều nền văn hóa và đời sống con người trong nhiều thế kỷ qua bao gồm cả những tương tác mang tính biểu tượng và thực tế đời sống. Những đóng góp của loài bò sát cho đời sống con người là rất lớn và xuyên suốt qua các thời kỳ lịch sử của loài người trên toàn cầu. Biểu tượng của loài bò sát có thể được nhận thấy trong dòng chảy văn hóa bao gồm các câu chuyện thần thoại, tín ngưỡng tôn giáo và văn hóa dân gian cũng như các biểu tượng thị giác khác, chẳng hạn như hình ảnh như cây trượng quấn rắn trong y học Tây phương cho đến những biểu tượng đại chúng.
Những thần thoại về những sinh vật có thuộc tính giống rắn hoặc bò sát được tìm thấy trên khắp thế giới, từ rồng Trung Quốc và rồng châu Âu đến vùng Woolunga của Úc. Loài rắn có lẽ là một trong những sinh vật phổ biến về văn hóa và phổ biến tín ngưỡng bậc nhất của nhân loại, biểu tượng rắn xuất hiện ở mọi châu lục và thường gắn liền với các hình thức thờ phượng tôn giáo, hình tượng Cá sấu xuất hiện trong các tôn giáo của Ai Cập cổ đại, trong Ấn Độ giáo, văn minh Aztec và các nền văn hóa Mỹ Latinh khác. Rùa là sinh vật có tính biểu tượng trong nền văn hóa Phương Đông với nhiều triết lý sâu sắc và tượng trưng cho vũ trụ, huyền cơ và sự trường thọ.
Ngay sau khi được phát hiện vào thế kỷ XIX, khủng long đã được giới thiệu rộng rãi đến với công chúng qua những tác phẩm điêu khắc đồ sộ và trở thành yếu tố quan trọng trong giải trí, mức độ phổ biến về những sinh vật to lớn, đáng sợ trong các bộ phim quái vật, phim kinh dị, phim viễn tưởng, phim khoa học. Theo thuyết âm mưu ở phương Tây ngày nay thì nhiều nhà lãnh đạo thế giới ngày nay, những người thường ở vị trí quyền lực có liên quan đến Chủng tộc bò sát vốn là hậu duệ của các giống lai cổ đại được tạo ra từ người ngoài hành tinh bò sát và con người. Những nhà lãnh đạo này bao gồm các nhà lãnh đạo hoàng gia, lãnh đạo chính trị và lãnh đạo doanh nghiệp, gia đình hoàng tộc cũng được cho là thằn lằn thay đổi hình dạng, có thể thay đổi từ hình dạng con người sang hình dạng bò sát và trở lại trước mắt họ.
Tổng quan văn hóa > Hình tượng con rắn

Bài chi tiết: Hình tượng con rắn trong văn hóa và Tục thờ rắn
Trong Ấn Độ giáo, rắn được tôn thờ như một vị thần mà còn là những vị thần quan trọng. Hình tượng Rắn hổ mang được nhìn thấy xung quanh cổ của thần Shiva (quấn quanh hay quàng qua cổ), trong khi thần Vishnu thường được miêu tả như đang ngủ trên một con rắn bảy đầu hoặc trong mình đang cuộn tròn của một con rắn. Có những ngôi đền ở Ấn Độ chỉ dành riêng cho việc thờ phụng rắn hổ mang, đôi khi được gọi là Nagraj (Vua rắn) hay Naga (người Khmer gọi là Niệk), và người ta tin rằng rắn là biểu tượng của khả năng sinh sản và nhục dục, yếu tố nước, âm tính.
Trong lễ hội Nag Panchami hàng năm của người Hindu, rắn được tôn kính và cầu nguyện, đồng thời được tặng sữa, kẹo, hoa và đèn. Ở Nam Mỹ, xét về mặt tôn giáo tín ngưỡng, con rắn sánh ngang với báo đốm về tầm quan trọng tín ngưỡng ở vùng Mesoamerica cổ đại. Amaru là một sinh vật thần thoại có đặc điểm giống rắn, là mô típ phổ biến trong thần thoại Andes và thần thoại Nam Mỹ bản địa. Ở Nam Mỹ còn có những truyền thuyết bản địa của người da đỏ về những con mãng xà khổng lồ mà ngày nay được biết đến là những con trăn Anaconda, thậm chí là mãng xà tiền sử Titanoboa.
Trong thần thoại Hy Lạp, con rắn được nhắc đến với những hành ảnh đặc biệt, nó được hình dung găn kết với những kẻ thù chết người, con răn Lernaean Hydra chín đầu mà Hercules đã đánh bại và ba chị em nhà Gorgon là con của Gaia, trong đó, xà nữa Medusa là một trong ba chị em nhà Gorgon bị Perseus đánh bại. Medusa được miêu tả là một con người gớm ghiếc thân sắn, mái tóc mà từng sợi tóc chính là hàng trăm con rắn và có năng lực biến đàn ông thành đá (hóa đá) chỉ bằng một ánh nhìn, sau khi giết Medusa, Perseus đã dâng đầu của nó cho thần Athena để báo công lao.
Trong Cơ đốc giáo và Do Thái giáo, một con rắn xuất hiện trong Sáng thế ký 3: 1 (động vật trong Kinh Thánh, Tiếng Do Thái là Nâchâsh là tên gọi chung cho các loài rắn) kể về việc để cám dỗ A-đam và Ê-va bằng trái cấm từ Cây Tri thức. Trong Tân thuyết giáo và Wicca, con rắn được coi là biểu tượng của trí tuệ và kiến thức. Một truyền thuyết kể rằng Thánh Patrick đã trục xuất rắn ra khỏi Ireland dẫn đến việc nơi đây không có loài rắn bản địa nào còn tồn tại ở đó. Trong Cơ đốc giáo và Do Thái giáo thì hình tượng con rắn không được mấy tích cực, nó gắn liền với sự độc địa, cám dỗ, mơn trớn và tội lỗi (sin) cần được thanh tẩy. Phần nhiều những câu trưng dẫn trong Kinh Thánh về rắn thường chỉ về loài rắn độc như kẻ ác (Thi Thiên 58:4), kẻ toan mưu ác (Thi Thiên 140:3), kẻ thù (Giê-rê-mi 8:17).
Tổng quan văn hóa > Hình tượng cá sấu

Bài chi tiết: Hình tượng cá sấu trong văn hóa và Cá sấu tấn công
Cá sấu đã xuất hiện trong các tôn giáo trên khắp thế giới. Tại Ai Cập cổ đại có Sobek, vị thần đầu cá sấu, với thành phố sùng bái Crocodilopolis, cũng như Taweret, nữ thần sinh nở và sinh sản, với lưng và đuôi của một con cá sấu. Trong Ấn Độ giáo, Varuna là một vị thần Vệ Đà và Ấn Độ giáo, cưỡi Makara là một thủy thú giống như cá sấu và được gọi là Nāgarāja, chúa tể của loài rắn. Tương tự như vậy, các nữ thần của sông Hằng và sông Yamuna thường được miêu tả là cưỡi cá sấu. Ở Goa, việc thờ cúng cá sấu được thực hiện, như trong lễ Mannge Thapnee hàng năm. Ở Mỹ Latinh, Cipactli là cá sấu đất khổng lồ của người Aztec và các dân tộc Nahua khác. Gần đây hơn, truyền thuyết đô thị về cá sấu cống New York cho rằng loài bò sát vật nuôi, được thả khi chúng quá lớn so với sự thoải mái của chủ nhân, phát triển mạnh và phát triển với kích thước to lớn.
Tổng quan văn hóa > Hình tượng khủng long

Bài chi tiết: Hình tượng khủng long trong văn hóa
Khi khủng long mới được phát hiện, người ta háo hức muốn biết về chúng, tại thời điểm với hiểu biết về còn hạn chế, chúng được minh họa như những con thằn lằn khổng lồ, đi bằng bốn chân một cách nặng nề. Sau đó, các họa sĩ vẽ những con vật khổng lồ này đứng thẳng như chuột túi, đi bằng hai chân sau hoặc đi bốn chân, đuôi dài quét đất, da xù xì, có vảy như da cá sấu. Ngày nay, nhờ sự phát triển của cổ sinh vật học, con người đã có những cái nhìn mới mẻ và thực tế hơn về loài vật kỳ diệu này. Khủng long không còn lờ đờ, trì trệ nữa. Chúng được miêu tả như những sinh vật năng động, phát triển cao, giống chim hơn cá sấu. Tuy vậy, ở bất cứ thời đại nào, khủng long cũng chiếm một phần không nhỏ trong tri thức, văn hóa của loài người và để lại cho con người những cảm xúc đặc biệt: kinh ngạc, sợ hãi nhưng thích thú.
Kể từ khi được mô tả lần đầu vào năm 1905, Tyrannosaurus rex đã trở thành loài khủng long được biết đến rộng rãi nhất trong văn hóa đại chúng. Nó là loài khủng long duy nhất thường được biết đến bằng tên khoa học đầy đủ Tyrannosaurus rex, và chữ viết tắt của nó T.rex cũng được sử dụng rộng rãi. T-Rex có trọng lượng dao động từ 5-9 tấn, cao tới 5 mét, và bộ hàm khủng khiếp có lực cắn lên tới 1,5 tấn, đủ sức cắn đứt đôi cả 1 chiếc xe ô tô 4 chỗ ngồi, Tyrannosaurus rex hay T-Rex là quái vật thời tiền sử thường được các nhà làm phim nhập khẩu về thời hiện đại nhất. Bộ hàm khủng khiếp của T-Rex là nguồn cảm hứng cho những đồn đoán về khả năng săn mồi của loài này.
Những ý tưởng phổ biến của loài khủng long nay có nhiều quan niệm sai lầm nhưng lại được củng cố bởi các bộ phim, sách, truyện tranh, chương trình truyền hình và thậm chí cả công viên giải trí. Các lỗi điển hình như người tiền sử sống chung với khủng long hay khủng long như những con quái vật không làm gì khác ngoài chiến đấu, hoặc việc miêu tả về một loại "thế giới tiền sử" nơi tất cả các loài động vật thời tiền sử đều tồn tại; khủng long như tất cả các loài to lớn và khổng lồ; khủng long trông chừng như ngu ngốc và di chuyển chậm chạp; khủng long giống như thằn lằn và tất cả đều có vảy (không có lông) khi nhiều loài khủng long Velociraptor có lông và bao gồm nhiều động vật thời tiền sử (như Dimetrodon, pterosaurs, pleisiosaur, ichthyosaurs và mosasaurs). Hơn nữa, khủng long không bị tuyệt chủng do không thể đối phó với sự thay đổi khí hậu bình thường, một quan điểm được tìm thấy trong nhiều sách giáo khoa trước đây.
Chủng tộc bò sát

Thuyết âm mưu mập mờ về cái gọi là Chủng bò sát hay Chủng tộc bò sát (Reptilian) đôi khi còn được gọi là "Người thằn lằn"; "Người Draconians"; "Saurians"; hay Reptoids hay Reptiloids trở nên phổ biến trong văn hóa đại chúng ngày nay. Nhiều người đã được biết đến hoặc thường sử dụng thuật ngữ Người Reptilians nghĩa là Người thằn lằn hay con Thằn lằn người. Chúng được xem là loài bò sát được cho là người hình người bò sát hoặc người thằn lằn. Theo thuyết âm mưu này thì Người thằn lằn là loài bò sát được cho là thống trị toàn thế giới, đây là những loài bò sát ngoài hành tinh đội lốt người, âm mưu thống trị thế giới. Đây là một trong những thuyết âm mưu phổ biến ngày nay trong 10 thuyết phổ biến nhất như những thuyết âm mưu về hội Illuminati, thuyết âm mưu UFO và QAnon. Thuyết này đã được sự ủng hộ của những người ở 47 quốc gia khác nhau và sự tin tưởng của một đám đông lên đến 6.000 người.
Chủng tộc bò sát > Các cáo buộc

Một số nhà lí luận thuyết âm mưu tin rằng loài bò sát này đã xâm nhập xuống trái đất và kiểm soát loài người từ thời cổ đại cho đến nay, họ cho rằng những nhân vật tên tuổi trên thế giới từ George W. Bush, Henry Kissinger, Hillary Clinton cho đến các thành viên Hoàng gia Anh (kể cả Nữ hoàng Elizabeth) đều có liên quan đến loài sinh vật đến từ chòm sao Draco. Những người tin vào sự tồn tại của Bò sát cố gắng xác định những kẻ biến hình, cũng như "chủng lai" của Bò sát giữa con người, có rất nhiều ý kiến bất đồng về việc ai là "Bò sát", ai không phải là chúng.
Danh sách những nhân vật nổi tiếng (được cho là) thuộc Chủng Bò sát hay chính xác là những cáo buộc phổ biến thể hiện khi tìm kiếm một danh sách con người được "biến hình" bởi chủng Bò sát mà David Ice có thể kể đến như Barack Obama, George W. Bush và hầu hết những cố vấn của ông ta, Bill Clinton, Beyoncé, Lady Gaga, Benedict Cumberbatch, Madonna, Angelina Jolie. Nhiều thượng nghị sĩ và các nhà lãnh đạo thế giới, danh sách xuất hiện ở khắp mọi nơi, bao gồm các Chính trị gia cánh tả, cánh hữu cùng hàng loạt những ngôi sao điện ảnh, ca sĩ, Nữ hoàng Anh, Tổng thống Mỹ, gia tộc Rothschild, Rockefellers, Sörös đều bị cho là những người Bò sát thuần túy.
Năm 2016, ông chủ Facebook là Mark Zuckerberg bị nghi ngờ là người ngoài hành tinh mà cụ thể là bò sát ngoài hành tinh. Một khảo sát năm 2013 cũng cho thấy hơn 12 triệu người Mỹ tin rằng Tổng thống Obama là người ngoài hành tinh. Trong sự kiện Q&A vào năm 2016, một câu hỏi được đặt ra cho ông chủ Facebook: "Này Mark, có phải những cáo buộc cho rằng bạn là loài bò sát ngoài hành tinh là đúng?". Trên Reddit, nhiều chủ đề (topic) cũng được lập ra chỉ để hỏi "liệu Mark Zuckerberg có phải thằn lằn" không? Chuyện Mark Zuckerberg có phải giống loài ngoài hành tinh hay không chẳng thể xác thực.
Đồng vị của franci

Franci (Fr) không có đồng vị bền. Nguyên tử khối chuẩn cũng chưa rõ ràng. Đồng vị bền nhất là 223Fr có chu kỳ bán rã là 22 phút, có mặt trong tự nhiên ở dạng vết, là một sản phẩm phân rã trung gian của 235U. Đồng vị tự nhiên khác là 221Fr.
Trong số các nguyên tố có đồng vị ổn định nhất đã được xác định một cách chắc chắn, franci là không bền nhất. Tất cả các nguyên tố có số nguyên tử lớn hơn hoặc bằng 106 (Seaborgi) có các đồng vị bền nhất ngắn hơn Franci, nhưng các nguyên tố này chỉ có một số nhỏ tương đối các đồng vị được phát hiện, do vậy, có khả năng một đồng vị chưa được biết đến có chu kỳ bán rã dài hơn.
Năm 1939, nhà nữ bác học người Pháp tên là M. Perey đã phát hiện ra nguyên tố có số thứ tự 87, sau khi tách được nguyên tố này ra từ các sảm phẩm phân rã actini và đặt tên là franci để ghi danh nước Pháp tổ quốc của bà Ngoài đồng vị có chu kỳ bán rã dài nhất 223Fr (t1/2 = 22 phút), còn có 17 đồng vị khác của Franci có chu kỳ bán rã ngắn, thường điều chế nhân tạo, chủ yếu bằng phản ứng va chạm khi bắn phá trực tiếp hạt nhân thori bằng hạt α năng lượng cao. Các đồng vị ngắn ngày của Franci cũng hình thành trong sự phân rã α các đồng vị của actini.
Franci có mặt trong quặng Urani với hàm lượng vô cùng nhỏ (7,7.1014 nguyên tử 235U, tức là 3.1018 nguyên tử Urani tự nhiên mới có một nguyên tử Franci). Theo các tính toán, tổng khối lượng Franci có trong vỏ trái đất (tính đến chiều sâu 1,6 km) là 24,5 g.
Danh sách các đồng vị > Chú thích

Các trị được đánh dấu # không thực sự có nguồn gốc từ dữ liệu thí nghiệm, nhưng ít nhất một phần từ xu hướng hệ thống. Các spin với các argument yếu được đặt trong dấu ngoặc.
Các giá trị không chắc chắn được đưa ra dạng ngắn gọn trong dấu ngoặc theo sau là các con số cuối tương ứng. Giá trị không chắc chắn biểu thị độ lệch chuẩn, ngoại trừ phần đồng vị và khối lượng nguyên tử chuẩn từ IUPAC mà sử dụng không chắc chắn mở rộng.
Chiến dịch Barbarossa

Chiến dịch Barbarossa (tiếng Đức: Unternehmen Barbarossa), còn được gọi là Cuộc xâm lược của Đức vào Liên Xô là mật danh của chiến dịch xâm lược Liên Xô do Quân đội Đức Quốc xã tiến hành trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Với tên ban đầu là kế hoạch Otto và được đích thân Adolf Hitler đổi thành "Barbarossa" theo biệt hiệu của vị Hoàng đế La Mã Thần thánh Friedrich I ở thế kỷ XII vào ngày 18 tháng 12 năm 1940, chiến dịch có mục tiêu nhanh chóng chiếm đóng phần lãnh thổ phía Tây đường ranh giới nối liền giữa hai thành phố Arkhangelsk và Astrakhan (thường gọi là tuyến A-A) của Liên Xô, được mở màn vào sáng Chủ nhật ngày 22 tháng 6 năm 1941 trên toàn bộ tuyến biên giới phía Tây của Liên Xô và thực tế kết thúc vào cuối năm 1941 trước cửa ngõ Moskva.
Trong toàn chiến dịch, mặc dù Quân đội Đức Quốc xã đã giành được một số chiến thắng vang dội ở cấp độ chiến thuật, chiếm được phân nửa lãnh thổ thuộc châu Âu của Liên Xô trong đó có một số vùng kinh tế quan trọng, nhưng không hoàn thành mục tiêu mà kế hoạch đã đề ra. Kể từ sau khi đợt tấn công Moskva bị bẻ gãy vào tháng 1 năm 1942, Quân đội Đức Quốc xã không còn đủ sức tổ chức một đợt tổng tấn công nào khác trên toàn bộ mặt trận, khiến chiến lược đánh nhanh thắng nhanh trước mùa đông 1941-1942 của Hitler hoàn toàn thất bại.
Thất bại về mặt chiến lược của chiến dịch Barbarossa là một bước ngoặt quan trọng, buộc Hitler phải tham gia vào một cuộc chiến tranh tổng lực mà nước Đức Quốc xã và đồng minh phe Trục kém thế tương quan về năng lực sản xuất công nghiệp và khả năng tổng động viên so với Liên Xô và phe Đồng minh, dẫn tới sự suy yếu rồi thất bại hoàn toàn trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
Về mặt lịch sử, thì chiến dịch Barbarossa được ghi nhận là chiến dịch quân sự có quy mô lớn nhất về quân số tham chiến và cũng là chiến dịch đẫm máu nhất với con số thương vong lớn chưa từng có trong lịch sử thế giới.
Bối cảnh trước chiến dịch > Liên Xô

Từ năm 1933, sau khi Adolf Hitler lên cầm quyền và tái quân sự hóa nước Đức, chính sách nhất quán của Liên Xô là thiết lập một nền an ninh chung tại châu Âu, duy trì vào bảo vệ những điều khoản của Hiệp ước Versailles năm 1919. Chính sách này đã được thể hiện qua việc Liên Xô kiên trì đàm phán với các nước Tây Âu về một hiệp ước an ninh chung nhưng lại gặp phải thái độ nghi ngờ từ phía các đồng minh trong tương lai. Theo nhà sử học Henry Peyner: "Bằng Hiệp ước Munich năm 1938, họ đã thừa nhận việc Đức thôn tính Áo, bỏ mặc Tiệp Khắc cho Đức xâm chiếm và mở cửa cho Đức tấn công sang phía Đông".
Mặc dù đạt được những thành tựu quan trọng về kinh tế - quốc phòng nhưng trang bị vật chất dành cho chiến tranh của Liên Xô vào năm 1941 vẫn thua kém về số lượng so với nước Đức. Các biện pháp tổ chức lại quân đội và thực tập tác chiến theo chiến tranh hiện đại vẫn còn đang trong giai đoạn triển khai. Xét về từng khía cạnh thì mặc dù đã có ý thức và những hành động thiết thực để bảo vệ đất nước nhưng trên cách nhìn tổng thể, Liên Xô vẫn chưa hoàn toàn được chuẩn bị tốt để đón nhận một cuộc chiến tranh tổng lực. Cuộc tấn công bất ngờ ngày 22 tháng 6 năm 1941 của quân đội Đức đã làm bộc lộ toàn diện những điểm yếu của Liên Xô trong chiến lược phòng thủ quốc gia và nó chỉ được sửa chữa triệt để sau những ngày tháng thất bại trên các mặt trận.
Bối cảnh trước chiến dịch > Đức Quốc xã

Năm 1939, với thuyết "Không gian sống" (Lebensraum) do Hitler khởi xướng, phe Trục (Đức, Ý, Nhật) đã có thỏa thuận chia nhau các phần lãnh thổ trên toàn cầu. Đến giữa năm 1941, nước Đức Quốc xã cùng với đồng minh là nước Ý dưới chế độ phát xít Mussolini đã thôn tính hầu hết phần phía Tây lục địa châu Âu (trừ Thụy Sĩ, Thụy Điển) và Tây Ban Nha dưới chế độ độc tài Francisco Franco là một đồng minh thân cận của Hitler.
Bắt đầu từ nước Áo năm 1937, Tiệp Khắc năm 1938, nước Đức tấn công Ba Lan tháng 9 năm 1939, chính thức mở màn Chiến tranh thế giới lần thứ hai. Ngày 9 tháng 4 năm 1940, Đức tấn công Na Uy và Đan Mạch. Ngày 10 tháng 5, Đức tiếp tục chuyển sang tấn công Bỉ, Hà Lan, Luxembourg và liên quân Pháp – Anh trên lãnh thổ Pháp. Chỉ trong vòng sáu tuần, nước Pháp dưới sự lãnh đạo của Thống chế Philippe Pétain phải ký văn kiện đầu hàng tại rừng Compiègne. Cùng lúc đó, nước Đức cũng chiếm xong Đan Mạch, Na Uy, khống chế Biển Bắc và Biển Baltic. Từ ngày 7 tháng 9 năm 1940, Không quân Đức Quốc xã (Luftwaffe) mở đầu kế hoạch Kế hoạch Sư tử biển tấn công nước Anh và Hải quân Hoàng gia Anh nhằm dọn đường cho quân Đức đổ bộ. Ngày 14 tháng 11 năm 1941, trung tâm công nghiệp Coventry của Anh bị ném bom hủy diệt. Ngày 6 tháng 4 năm 1941, Đức Quốc xã tấn công Nam Tư và Hy Lạp, buộc Nam Tư đầu hàng ngày 18 tháng 4 và Hy Lạp đầu hàng ngày 27 tháng 4. Ngay sau đó, nhiếp chính vương Hungary Miklós Horthy, thủ tướng Romania Ion Antonescu và vua Bulgaria Boris III cũng tuyên bố đặt đất nước mình dưới sự bảo hộ của Đế chế thứ ba.
Trong các chiến dịch ở thời gian này, Quân đội Đức Quốc xã nhanh chóng giành những thắng lợi vang dội bằng phương thức "Chiến tranh chớp nhoáng" (Blitzkrieg), trong đó các mũi thọc sâu tốc độ cao của lực lượng thiết giáp hùng hậu được hỗ trợ của Không quân với mật độ áp đảo. Với sự tự tin cao độ, Adolf Hitler và các nhà hoạch định quân sự của nước Đức cho rằng đã đến lúc chĩa mũi Blitzkrieg vào Liên Xô để kết thúc cuộc chiến.