Yemen
Lịch sử > Lịch sử Hiện đại > Người Zaydis và người Ottoman

Người Ottoman có hai lợi ích cơ bản cần bảo vệ ở Yemen: Các thành phố Hồi giáo linh thiêng Mecca và Medina, và tuyến đường thương mại với Ấn Độ về gia vị và hàng dệt may—cả hai đều bị đe dọa, và tuyến đường thương mại hầu như bị lu mờ, khi người Bồ Đào Nha đến Ấn Độ Dương và Biển Đỏ vào đầu thế kỷ 16. Hadım Suleiman Pasha, thống đốc Ottoman của Ai Cập, được lệnh chỉ huy một hạm đội gồm 90 tàu để chinh phục Yemen. Đất nước này đang trong tình trạng hỗn loạn và bất hòa liên miên như Pasha đã mô tả khi nói rằng:
Yemen là vùng đất không có lãnh chúa, một tỉnh trống rỗng. Không chỉ có thể mà còn dễ dàng chiếm được, và nếu chiếm được, nó sẽ trở thành chủ nhân của vùng đất Ấn Độ và gửi một lượng lớn vàng và đồ trang sức đến Constantinople hàng năm.
Imam al-Mutawakkil Yahya Sharaf ad-Din cai trị vùng cao nguyên phía bắc bao gồm Sana'a, trong khi Aden do Sultan Tahiride cuối cùng 'Amir ibn Dauod nắm giữ. Pasha đã tấn công Aden vào năm 1538, giết chết người cai trị của nó và mở rộng quyền lực của Ottoman để bao gồm cả Zabid vào năm 1539 và cuối cùng là toàn bộ Tihamah. Zabid trở thành trụ sở hành chính của Yemen Eyalet. Các thống đốc Ottoman không kiểm soát nhiều vùng cao nguyên. Họ chủ yếu nắm quyền ở vùng ven biển phía nam, đặc biệt là xung quanh Zabid, Mocha và Aden. Trong số 80.000 binh lính được gửi đến Yemen từ Ai Cập trong khoảng thời gian từ năm 1539 đến năm 1547, chỉ có 7.000 người sống sót. Tổng kế toán Ottoman ở Ai Cập nhận xét:
Chúng tôi chưa từng thấy lò đúc nào như Yemen dành cho binh lính của chúng tôi. Mỗi lần chúng tôi gửi lực lượng viễn chinh đến đó, nó tan chảy như muối hòa tan trong nước.
Người Ottoman lại cử một lực lượng viễn chinh khác đến Zabid vào năm 1547, trong khi Imam al-Mutawakkil Yahya Sharaf ad-Din đang cai trị vùng cao nguyên một cách độc lập. Yahya chọn con trai mình là Ali để kế vị, một quyết định khiến người con trai khác của ông là al-Mutahhar ibn Yahya vô cùng tức giận. Al-Mutahhar bị què, vì vậy ông không đủ tiêu chuẩn để trở thành imamate. Ông thúc giục Oais Pasha, thống đốc thuộc địa Ottoman ở Zabid, tấn công cha mình. Thật vậy, quân đội Ottoman được lực lượng bộ lạc trung thành với Imam al-Mutahhar hỗ trợ đã tấn công Taiz và tiến về phía bắc hướng tới Sana'a vào tháng 8 năm 1547. Người Thổ Nhĩ Kỳ chính thức phong Imam al-Mutahhar làm Sanjak-bey có thẩm quyền đối với 'Amran. Imam al-Mutahhar đã ám sát thống đốc thuộc địa Ottoman và chiếm lại Sana'a, nhưng quân Ottoman, do Özdemir Pasha chỉ huy, đã buộc al-Mutahhar phải rút lui về pháo đài của mình ở Thula. Özdemir Pasha thực sự đã đặt Yemen dưới sự cai trị của Ottoman từ năm 1552 đến năm 1560. Özdemir qua đời tại Sana'a vào năm 1561 và được kế vị bởi Mahmud Pasha.
Mahmud Pasha được các viên chức Ottoman khác mô tả là một thống đốc tham nhũng và vô đạo đức, và ông đã bị Ridvan Pasha thay thế vào năm 1564. Đến năm 1565, Yemen bị chia thành hai tỉnh, vùng cao nguyên do Ridvan Pasha chỉ huy và Tihamah do Murad Pasha chỉ huy. Imam al-Mutahhar đã phát động một chiến dịch tuyên truyền trong đó ông tuyên bố rằng nhà tiên tri Mohammed đã đến gặp ông trong một giấc mơ và khuyên ông nên tiến hành cuộc thánh chiến chống lại người Ottoman. Al-Mutahhar đã lãnh đạo các bộ lạc chiếm Sana'a từ Ridvan Pasha vào năm 1567. Khi Murad cố gắng giải cứu Sana'a, những người bộ lạc vùng cao đã phục kích đơn vị của ông và tàn sát tất cả bọn họ. Hơn 80 trận chiến đã diễn ra. Cuộc chạm trán quyết định cuối cùng diễn ra ở Dhamar vào khoảng năm 1568, trong đó Murad Pasha bị chặt đầu và đầu của ông được gửi đến al-Mutahhar ở Sana'a. Đến năm 1568, chỉ còn Zabid vẫn nằm dưới sự chiếm hữu của người Thổ Nhĩ Kỳ.
Năm 1632, Al-Mu'ayyad Muhammad đã cử một lực lượng viễn chinh gồm 1.000 người để chinh phục Mecca. Quân đội tiến vào thành phố trong chiến thắng và giết chết thống đốc của thành phố. Người Ottoman đã cử một đội quân từ Ai Cập đến để chiến đấu với người Yemen. Thấy rằng quân đội Thổ Nhĩ Kỳ quá đông để có thể đánh bại, quân đội Yemen đã rút lui đến một thung lũng bên ngoài Mecca. Quân đội Ottoman đã tấn công người Yemen bằng cách ẩn náu tại các giếng cung cấp nước cho họ. Kế hoạch này đã diễn ra thành công, khiến người Yemen thương vong hơn 200 người, hầu hết là do khát nước. Những người trong bộ lạc cuối cùng đã đầu hàng và trở về Yemen. AAl-Mu'ayyad Muhammad qua đời vào năm 1644. Ông được kế vị bởi Al-Mutawakkil Isma'il, một người con trai khác của al-Mansur al-Qasim, người đã chinh phục toàn bộ Yemen.
Yemen trở thành quốc gia sản xuất cà phê duy nhất trên thế giới. Quốc gia này đã thiết lập quan hệ ngoại giao với triều đại Safavid của Ba Tư, người Ottoman của Hejaz, Đế chế Mughal ở Ấn Độ và Ethiopia. Trong nửa đầu thế kỷ 18, người châu Âu đã phá vỡ thế độc quyền của Yemen về cà phê bằng cách buôn lậu cây cà phê và trồng chúng ở các thuộc địa của họ ở Đông Ấn, Đông Phi, Tây Ấn và Mỹ Latinh. Các imamate không tuân theo một cơ chế thống nhất để kế vị, và các cuộc cãi vã trong gia đình và sự bất tuân của bộ lạc đã dẫn đến sự suy tàn về mặt chính trị của triều đại Qasimi vào thế kỷ 18.