Stanley Kubrick
Sự nghiệp điện ảnh > Thành công và tranh cãi (1958-1980)

Quay trở lại Mỹ, nhà sản xuất và diễn viên nổi tiếng Kirk Douglas đề nghị Stanley Kubrick thay thế Anthony Mann làm đạo diễn bộ phim Spartacus (1960). Dựa trên sự kiện lịch sử về cuộc nổi loạn của những người nô lệ chống lại chính quyền La Mã, Spartacus đã giúp Stanley Kubrick thực sự trở thành một đạo diễn hàng đầu của điện ảnh Mỹ khi bộ phim hết sức thành công cả về mặt nghệ thuật và thương mại. Nhưng trong quá trình thực hiện bộ phim, Kubrick đã nảy sinh mâu thuẫn với Kirk Douglas và đạo diễn cảm thấy việc giữ được sự độc lập sáng tạo dưới sức ép tài chính của Hollywood là cực kì khó khăn. Vì lý do này, Stanley Kubrick quyết định chuyển sang Anh sinh sống từ năm 1962.
Bộ phim đầu tiên Kubrick đạo diễn sau khi sang Anh là Lolita, một chuyển thể từ tác phẩm cùng tên gây tranh cãi của nhà văn Vladimir Nabokov về mối quan hệ giữa một người đàn ông mắc chứng ái nhi và một cô bé 12 tuổi. Tương tự tiểu thuyết gốc, bộ phim của Kubrick cũng gây tranh cãi ngay từ quá trình sản xuất với dòng giới thiệu nổi tiếng: "How did they ever make a film of 'Lolita'?" - "Làm sao người ta có thể làm một bộ phim về 'Lolita'?". Được phát hành năm 1962 với giới hạn "chỉ cho người lớn" (Adults Only), bộ phim đã thành công về mặt thương mại và được đề cử Giải Oscar cho kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất, còn Sue Lyon, nữ diễn viên thủ vai Lolita, đã được trao Giải Quả cầu vàng cho nữ diễn viên mới xuất sắc nhất.
Sau Lolita, Kubrick bắt tay vào làm bộ phim kén người xem (cult film) Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (1964) dựa trên cuốn tiểu thuyết Red Alert của Peter George. Trong khi Red Alert đề cập một cách nghiêm túc tới một cuộc chiến tranh hạt nhân giả tưởng trong thời kì Chiến tranh lạnh thì Dr. Strangelove lại được Stanley Kubrick dựng thành một tác phẩm bi hài kịch (black humor) xuất sắc về hiểm họa hạt nhân. Dr. Strangelove nói về cuộc tấn công hạt nhân có chủ ý viên tướng Không quân Hoa Kỳ Jack D. Ripper (Sterling Hayden thủ vai) chống lại Liên Xô. Một lần nữa tác phẩm của Kubrick lại thành công cả về nghệ thuật và doanh thu, nó được coi là biểu tượng của sự xung đột văn hóa ở Mỹ cuối thập niên 1960. Dr. Strangelove được đề cử 4 giải Oscar (bao gồm cả giải Đạo diễn và giải Phim hay nhất).
Tiếp nối thành công của Dr. Strangelove, đạo diễn mất tới 5 năm để chuẩn bị cho bộ phim tiếp theo của ông, 2001: A Space Odyssey (1968), một bộ phim khoa học giả tưởng với nhiều kỹ xảo hình ảnh mang tính đột phá và nhạc phim xuất sắc. 2001: A Space Odyssey đã thu được lượng người xem khổng lồ, trở thành một hiện tượng văn hóa thời kì đó và được coi là bộ phim nổi tiếng và có ảnh hưởng nhất của Kubrick.
Năm 1971, Kubrick hoàn thành bộ phim gây tranh cãi nhất trong sự nghiệp của ông, A Clockwork Orange, một bức tranh gây sốc về tình trạng bạo lực của xã hội. Bộ phim khi phát hành đã bị dán mác X (X rated - chỉ dành cho người trên 18 tuổi). Dựa trên cuốn tiểu thuyết của Anthony Burgess, A Clockwork Orange là câu chuyện về một tay du côn vị thành niên tên là Alex (Malcolm McDowell đóng), kẻ lấy việc hành hạ, tra tấn, cưỡng bức người khác làm thú vui và không bao giờ cảm thấy tội lỗi hoặc áy náy. Sau khi phát hành, bộ phim gây nhiều phản ứng tới mức đạo diễn phải rút nó khỏi hệ thống phân phối ở Anh và tác phẩm chỉ được phát hành trở lại ở đây sau gần 30 năm (năm 2000). Việc một đạo diễn có quyền rút tác phẩm của mình khỏi hệ thống phân phối cũng chứng tỏ sự tin tưởng tuyệt đối của hãng phim Warner Brothers với Kubrick.
Bộ phim tiếp theo do Kubrick đạo diễn là Barry Lyndon (1975), bộ phim dựa trên tiểu thuyết nổi tiếng The Luck of Barry Lyndon của William Makepeace Thackeray, đây được coi là tác phẩm kém nhất của đạo diễn kể từ sau Dr. Strangelove mặc dù có dàn diễn viên nổi tiếng với Ryan O'Neal, Marisa Berenson, Marie Kean và phong cách quay phim mang đặc sắc với việc chỉ dùng ánh sáng tự nhiên trong một số cảnh quay. Bộ phim cũng không thành công về lượng người xem ở Mỹ tuy vẫn được đề cử tới 7 giải Oscar.
Mãi đến năm 1980, Kubrick mới thực hiện bộ phim tiếp theo của ông, phim The Shining. Đây là bộ phim rùng rợn dựa trên tiểu thuyết cùng tên của Stephen King và có sự tham gia của ngôi sao Jack Nicholson. Tuy bị giới phê bình chỉ trích ngay khi công chiếu nhưng The Shining vẫn thành công lớn về mặt doanh thu và được người hâm mộ coi là một trong những bộ phim rùng rợn kinh điển của điện ảnh Mỹ.