Quốc-Cộng nội chiến lần thứ hai
Nội chiến bùng nổ > Đàm phán Quốc Cộng

Ngày 14 tháng 8 năm 1945, Tưởng Giới Thạch, nhằm giải quyết bất đồng với Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã điện mời Mao Trạch Đông đến Trùng Khánh. Mao chỉ trích lời mời này là "hoàn toàn lừa dối". Ngày 16 tháng 8, Mao trả lời Tưởng, nói rằng sẽ cân nhắc gặp gỡ sau khi nhận được ý kiến về yêu cầu từ Chu Đức. Cùng lúc, Stalin đã gửi một bức điện nhân danh Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô yêu cầu Mao hợp tác với Tưởng. Mao giận dữ phản đối, cho rằng Moskva tại sao lại cấm ông tiến hành cách mạng. Ngày 20 tháng 8, Tưởng gửi thêm một bức điện thúc giục, giải thích rằng yêu cầu từ Chu Đức không thể được chấp nhận. Ngày 23 tháng 8, Tưởng gửi điện lần thứ ba thúc giục.
Ngày 24 tháng 8, Mao tuyên bố sẵn sàng gặp mặt, cùng bàn bạc về kế hoạch xây dựng hòa bình và quốc gia. Mao nói: "Tôi rất mong được gặp ngài, để thảo luận về kế hoạch xây dựng hòa bình cho đất nước. Chờ khi máy bay tới, đồng chí Chu Ân Lai sẽ lập tức đến Trùng Khánh trước, tôi cũng sẵn sàng bất cứ lúc nào để đi Trùng Khánh". Ngày 25 tháng 8, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ra tuyên bố về tình hình hiện tại, yêu cầu Chính phủ Quốc dân thừa nhận các chính quyền dân cử giải phóng và lực lượng kháng Nhật, quy định khu vực mà Bát Lộ Quân, Tân Tứ Quân cùng các đội quân kháng Nhật miền Nam tiếp nhận sự đầu hàng của Nhật Bản, tiến hành tái cơ cấu quân đội một cách công bằng, hợp lý, thừa nhận địa vị hợp pháp các đảng phái, triệu tập hội nghị đại diện các đảng phái, thành lập chính phủ liên hợp dân chủ. Sau khi nghiên cứu kỹ lưỡng và cân nhắc lợi hại, Mao cuối cùng quyết định chấp nhận lời mời của Tưởng.
Ngày 26 tháng 8, Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc quyết định: "cần đánh giá đầy đủ khả năng Tưởng Giới Thạch ép buộc một hiệp định bất lợi, nhưng quyền ký hay không vẫn thuộc về chúng ta; phải đưa ra một số nhượng bộ nhất định để đạt được thỏa hiệp mà không làm tổn hại đến lợi ích cơ bản của cả hai bên. Đợt nhượng bộ đầu tiên là khu vực từ Quảng Đông đến Hà Nam; Đợt thứ hai là khu vực Giang Nam; Đợt thứ ba là khu vực Giang Bắc, từ phía bắc đường sắt Long Hải đến tận Ngoại Mông. Những khu vực này phải đảm bảo Đảng Cộng sản chiếm ưu thế; Các quan chức hành chính ở Đông Bắc sẽ do Quốc dân Đảng cử, nhưng cán bộ Đảng Cộng sản sẽ phụ trách công việc cụ thể. Nếu các điều kiện này vẫn không được chấp nhận, thì "không ký hiệp định bất lợi tại chân thành", và sẵn sàng đối mặt với việc bị giam giữ".
Ngày 13 tháng 9, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc thông báo tới các đảng ủy địa phương như sau: "Các cuộc đàm phán ban đầu để trao đổi ý kiến với Quốc Dân Đảng đã tạm thời kết thúc. Quốc Dân Đảng hoàn toàn không có thành ý, quan điểm hai bên cách biệt rất xa, và đàm phán sẽ bị kéo dài thêm một thời gian.
Về các vấn đề cụ thể, Tưởng Giới Thạch tuyên bố: Chính phủ không thể để trật tự pháp lý bị xáo trộn, các mệnh lệnh quân sự và chính trị phải được thống nhất. Quốc dân Đại hội cần được tổ chức sớm, các đại biểu cũ vẫn có hiệu lực, nhưng có thể tăng thêm số lượng để bao gồm đại diện các bên và các đảng phái tham gia chính phủ. Về các vấn đề quan trọng trong quan hệ giữa hai đảng: Đối với quân đội, chỉ cho phép tổ chức 12 sư đoàn, phải hoàn toàn tuân theo mệnh lệnh và tập trung tại các khu vực được chỉ định. Đối với các chính quyền dân chủ trong khu giải phóng, thái độ của Quốc Dân Đảng vẫn mơ hồ".
Ngày 6 tháng 12, theo thông tin từ cơ quan tình báo của Quốc Dân Đảng, sau khi trở về Diên An, Mao Trạch Đông đã triệu tập một cuộc họp các ủy viên Bộ Chính trị để báo cáo về tình hình đàm phán tại Trùng Khánh. Mao phát biểu tóm tắt như sau: "Lần đàm phán này, chúng ta đã thảo luận về rất nhiều vấn đề, tất cả đều dựa trên 12 nguyên tắc do Trung ương Đảng ta đề ra. Chúng ta nhận thấy việc giành được địa vị hợp pháp cho Đảng là rất quan trọng. Trong khi đó, Quốc Dân Đảng lại tập trung vào hai vấn đề: quân đội và chính quyền của Đảng ta. Họ liên tục nhấn mạnh việc thống nhất mệnh lệnh quân sự và chính trị, nhằm đạt được mục tiêu xóa bỏ quyền lực quân sự và chính quyền của chúng ta. Đồng chí Stalin đã nói rất đúng: 'Cách mạng Trung Quốc là cách mạng vũ trang, chống lại phản cách mạng vũ trang'. Nếu quân đội và chính quyền của Đảng bị xóa bỏ, thì ngay cả khi Đảng được hợp pháp hóa, chúng ta cũng không còn sức mạnh nào nữa. Vì vậy, quân đội và chính quyền là những thứ tuyệt đối không thể từ bỏ".
Sau khi Hội nghị Hiệp thương Chính trị kết thúc vào ngày 31 tháng 1 năm 1946, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã ban hành một chỉ thị do Lưu Thiếu Kỳ soạn thảo vào ngày 1 tháng 2 với tiêu đề "Về tình hình hiện tại và nhiệm vụ". Trong đó, có đoạn viết: "Trung Quốc hiện đang bước vào một giai đoạn mới của hòa bình, dân chủ và xây dựng. ... Hình thức đấu tranh chính của cách mạng Trung Quốc hiện nay đã chuyển từ đấu tranh vũ trang sang đấu tranh phi vũ trang, bao gồm đấu tranh quần chúng và nghị trường. Các vấn đề trong nước sẽ được giải quyết thông qua phương thức chính trị. Toàn bộ công tác của Đảng phải thích ứng với tình hình mới này... Trong quân đội sau khi được tái tổ chức, các chức danh như Ủy viên chính trị, chi bộ Đảng và Ủy ban công tác Đảng sẽ bị bãi bỏ. Đảng sẽ ngừng việc trực tiếp lãnh đạo quân đội". Bản báo cáo này sau đó đã trở thành một trong những lý do khiến Lưu Thiếu Kỳ bị chỉ trích và đàn áp trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa (1966–1976). Trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa, Lưu Thiếu Kỳ bị lên án là "kẻ đi con đường tư bản" và bị quy chụp rằng những quan điểm trong báo cáo này biểu thị ý đồ "từ bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng đối với quân đội", điều mà Mao Trạch Đông coi là không thể chấp nhận được. Điều này đã khiến ông bị chỉ trích nặng nề và trở thành mục tiêu chính trong các cuộc đấu tố.