stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngôn ngữ tại Phần Lan
Ngôn ngữ ký hiệu

Bài chi tiết: Ngôn ngữ ký hiệu Phần Lan và Ngôn ngữ ký hiệu Thụy Điển Phần Lan
Quyền của người dùng ngôn ngữ ký hiệu được bảo đảm trong Hiến pháp và Luật Ngôn ngữ ký hiệu có hiệu lực từ năm 2015, quy định nghĩa vụ đối với Nhà nước trong việc tạo cơ hội cho người khuyết tật sử dụng ngôn ngữ của mình. Cư dân Phần Lan được quyền khai báo tiếng mẹ đẻ của mình là Ngôn ngữ ký hiệu Phần Lan từ năm 2008. Cuối năm 2014, đã có hơn 500 người đăng ký tiếng mẹ đẻ của mình là Ngôn ngữ ký hiệu (Phần Lan hoặc Thụy Điển Phần Lan) trên Hệ thống dữ liệu về dân cư. Riêng đối với Ngôn ngữ ký hiệu Thụy Điển Phần Lan thì từ tháng 6 năm 2021, người dân đã có thể khai báo ngôn ngữ này làm tiếng mẹ đẻ của mình trên Hệ thống dữ liệu về dân cư.
Có khoảng 5.500 người sử dụng Ngôn ngữ ký hiệu Phần Lan, trong đó số người điếc sử dụng ngôn ngữ này là xấp xỉ 3.000. Ngôn ngữ ký hiệu Thụy Điển Phần Lan được sử dụng bởi gần 300 người, một nửa trong số đó là người khiếm thính. Tác động của Ngôn ngữ ký hiệu Phần Lan đối với Ngôn ngữ ký hiệu Thụy Điển Phần Lan là rất lớn do ngôn ngữ ký hiệu tiếng Thụy Điển có ít người sử dụng cũng như mức độ lan tỏa của cộng đồng người dùng ngôn ngữ ký hiệu Phần Lan. Vào năm 2020, đài Yleisradio đã tường thuật Tiệc chiêu đãi nhân ngày Quốc khánh tại Dinh Tổng thống Phần Lan bằng cả hai ngôn ngữ ký hiệu.
Địa phương song ngữ

Tất cả các khu tự quản Phần Lan nào có ít nhất 8% dân số (hay ít nhất là 3000 người) sử dụng cả tiếng Phần Lan và tiếng Thụy Điển thì được công nhận là các địa phương song ngữ. Số lượng các địa phương song ngữ hiện nay là 59, thuộc các khu tự quản duyên hải vùng Ostrobothnia, Tây Nam Phần Lan, Uusimaa và toàn bộ vùng tự trị Åland (các khu tự quản của Åland chỉ sử dụng tiếng Thụy Điển). Ngoài ra còn tồn tại nhiều khu tự quản với cộng đồng thiểu số người nói tiếng Thụy Điển tuy đáng kể nhưng không đạt tiêu chuẩn để trở thành địa phương song ngữ—do đó các khu tự quản này trở nên các địa phương đơn ngữ Phần Lan. Tất cả các khu tự quản tại Phần Lan (ngoại trừ các địa phương thuộc vùng Åland và 3 khu tự quản thuộc vùng Ostrobothnia) là địa phương đơn ngữ Phần Lan. Vùng Ostrobothnia là vùng duy nhất thuộc Phần Lan lục địa có số lượng dân cư nói tiếng Thụy Điển chiếm đa số (52%).
Tiếng Sami được công nhận là ngôn ngữ đồng chính thức tại một số khu tự quản ở vùng cực bắc Phần Lan, bất kể tỷ trọng người sử dụng thứ tiếng này trong dân cư. Các địa phương đó là Utsjoki, Inari, Enontekiö và một phần huyện Sodankylä.
Tại các địa phương song ngữ, biển hiệu sẽ có cả hai thứ tiếng, các tài liệu quan trọng được dịch sang tiếng Phần Lan hoặc Thụy Điển và các công chức, viên chức phải có khả năng sử dụng cả hai thứ tiếng trong công tác. Các cơ quan hành chính trung ương sử dụng cả hai thứ tiếng trong công tác và trong một số trường hợp họ phải có khả năng dùng tiếng Sami.
Các khu tự quản thường có hai hoặc nhiều tên bằng tiếng Phần Lan, Thụy Điển hay Sami. Các tên có vị thế ngang nhau và đều là tên chính thức của khu tự quản.
Chú thích

↑  Người Di-gan thường được gọi là người Kaale ở nước này
Bản đồ các khu tự quản của Phần Lan, được ký hiệu như sau:  chỉ nói tiếng Phần Lan  nói cả tiếng Thụy Điển và tiếng Phần Lan, trong đó tiếng Phần Lan là ngôn ngữ đa số  nói cả tiếng Thụy Điển và tiếng Phần Lan, trong đó tiếng Thụy Điển là ngôn ngữ đa số  chỉ nói tiếng Thụy Điển  nói cả tiếng Sami và tiếng Phần Lan, trong đó tiếng Sami là ngôn ngữ thiểu số
Bảng giới hạn địa giới huyện Korsholm (tiếng Phần Lan: Mustasaari) với tên tiếng Thụy Điển viết ở dòng trên (một số nơi khác thì tên tiếng Phần Lan được viết ở dòng trên)
Hymenophyllum brachypus

| Hymenophyllum brachypus> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Thiếu dữ liệu  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida /  Pteridopsida (disputed)
Bộ (ordo): Hymenophyllales
Họ (familia): Hymenophyllaceae
Chi (genus): Hymenophyllum
Loài (species): H. brachypus
Danh pháp hai phần
Hymenophyllum brachypus Sodiro, 1892 
Hymenophyllum brachypus là một loài thực vật có mạch trong họ Hymenophyllaceae. Loài này được Sodiro miêu tả khoa học đầu tiên năm 1892.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hymenophyllum brachypus”. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2013.
Lang Quán

Lang Quán là một xã thuộc huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam.
Địa lý

Xã Lang Quán nằm ở trung tâm huyện Yên Sơn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Yên Sơn
Phía tây giáp huyện Hàm Yên và tỉnh Yên Bái
Phía nam giáp xã Chân Sơn và tỉnh Yên Bái
Phía bắc giáp xã Tứ Quận.
Xã có diện tích 27,24 km², dân số năm 2020 là 6.463 người, mật độ dân số đạt 237 người/km².
Lịch sử

Ngày 27 tháng 4 năm 2021, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1262/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2021). Theo đó, điều chỉnh 0,58 km² diện tích tự nhiên và 923 người của xã Lang Quán (gồm toàn bộ thôn 1 và thôn 6) về xã Thắng Quân quản lý.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Lang Quán còn lại 27,24 km² diện tích tự nhiên và 6.463 người.
Chú thích

↑  Tổng cục Thống kê
1 2  “Nghị quyết số 1262/NQ-UBTVQH14 năm 2021 về việc điều chỉnh địa giới hành chính cấp huyện, cấp xã và thành lập thị trấn thuộc tỉnh Tuyên Quang”.
Hyposmocoma petroptilota

| Hyposmocoma petroptilota> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân bộ (subordo): Glossata
Liên họ (superfamilia): Gelechioidea
(không phân hạng): Ditrysia
Họ (familia): Cosmopterigidae
Chi (genus): Hyposmocoma
Loài (species): H. petroptilota
Danh pháp hai phần
Hyposmocoma petroptilota (Walsingham, 1907) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Semnoprepia petroptilota Walsingham, 1907 
Hyposmocoma petroptilota là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai, Oahu, Maui và Hawaii. Loài địa phương ở Kilauea.
Ấu trùng ăn dead wood of Metrosideros và Pelea species.
Hưng Lộc, Thống Nhất

Đối với các định nghĩa khác, xem Hưng Lộc.
Hưng Lộc là một xã thuộc huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.
Địa lý

Xã Hưng Lộc nằm ở phía tây huyện Thống Nhất, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Long Khánh
Phía tây giáp huyện Trảng Bom
Phía nam giáp huyện Cẩm Mỹ và xã Lộ 25
Phía bắc giáp thị trấn Dầu Giây và xã Bàu Hàm 2.
Xã Hưng Lộc có diện tích 35,13 km², dân số năm 2018 là 18.912 người, mật độ dân số đạt 538 người/km².
Lịch sử

Sau năm 1975, Hưng Lộc là một xã thuộc huyện Thống Nhất.
Ngày 29 tháng 8 năm 1994, chia xã Hưng Lộc thành hai xã Hưng Lộc và Hưng Thịnh (nay xã Hưng Thịnh thuộc huyện Trảng Bom).
Năm 2018, xã Hưng Lộc có diện tích 20,91 km², dân số là 12.346 người, mật độ dân số đạt 590 người/km².
Ngày 10 tháng 5 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 694/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2019). Theo đó, điều chỉnh 5,43 km² diện tích tự nhiên, 2.300 người của xã Bàu Hàm 2 và 8,79 km² diện tích tự nhiên, 4.266 người của xã Xuân Thạnh vào xã Hưng Lộc.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Hưng Lộc có diện tích 35,13 km², dân số là 18.912 người.
Hành chính

Xã Hưng Lộc được chia thành 6 ấp: 9-4, Lộ 25, Hưng Hiệp, Hưng Nghĩa, Hưng Nhơn, Hưng Thạnh.
Chú thích

↑  Tổng cục Thống kê
1 2  “Nghị quyết 694/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính và thành lập một số đơn vị hành chính đô thị cấp xã thuộc tỉnh Đồng Nai”.
Issyk-Kul (vùng)

Issyk Kul
Vùng Issyk Kul là một vùng (oblast) của Kyrgyzstan. Thủ phủ đóng ở thành phố Karakol. Vùng này giáp các vùng: tỉnh Almaty, Kazakhstan (bắc), Chuy (vùng) (tây), Naryn (tây nam), và Tân Cương, Trung Quốc (đông nam).
Hồ Ala-Kul trong dãy núi Terskey Alatau
Một nhà thời Hồi giáo ở làng Tamchy, vùng Issyk Kul
Issyk Kul được chia thành 5 huyện::
| Huyện | Huyện lỵ |
| --- | --- |
Ak-Suu: Karakol
Jeti-Oguz: Kyzyl-Suu
Tong: Bokonbaev
Tup: Tyup
Issyk Kul: Cholpon-Ata
Mở rộng gia tăng của vũ trụ

Mở rộng gia tăng hay Mở rộng gia tốc của vũ trụ là sự mở rộng của vũ trụ thể hiện trong các quan sát dường như với tốc độ ngày càng tăng. Về hình thức, điều này có nghĩa rằng Hệ số tỷ lệ vũ trụ a(t) có đạo hàm bậc hai là dương , để vận tốc mà một thiên hà xa xôi thấy được tại vị trí quan sát là liên tục tăng theo thời gian .
Sự mở rộng của vũ trụ đã được gia tăng kể từ khi vũ trụ bước vào kỷ nguyên năng lượng tối thống trị của nó, ở dịch chuyển đỏ z≈0.4 (cách đây khoảng 5 Ga). Trong khuôn khổ của thuyết tương đối rộng, mở rộng tăng tốc có thể được giải thích bằng một giá trị là dương của hằng số vũ trụ Λ, tương đương với sự hiện diện của một năng lượng chân không là dương, được gọi là "năng lượng tối". Trong khi có những cách giải thích khác có thể, thì mô tả với giả thiết rằng năng lượng tối (Λ dương) hiện được sử dụng trong mô hình tiêu chuẩn hiện hành của vũ trụ học, được gọi là ΛCDM ("vật chất tối lạnh Lambda").
Kılıçgüney, Vezirköprü

| Kılıçgüney |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KılıçgüneyVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Samsun
Huyện: Vezirköprü
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 446 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 55937 
Kılıçgüney là một xã thuộc huyện Vezirköprü, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 446 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Samsun”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
Lee David

| Lee David |
| --- | --- |
Lee David vào năm 2021
Sinh: 3 tháng 3, 1994 (30 tuổi) Hàn Quốc
Tên khác: Lee Da-wit
Nghề nghiệp: Diễn viên
Năm hoạt động: 2001-nay
Người đại diện: Saram Entertainment

Tên tiếng Triều Tiên
Hangul: 이다윗
Romaja quốc ngữ: I Da-wit
McCune–Reischauer: I Tawit
 
Lee David (sinh 3 tháng 3 năm 1994) là một nam diễn viên người Hàn Quốc. Anh được biết đến nhờ vào vai diễn trong bộ phim Poetry và The Front Line, và vai chính trong Romance Joe and Pluto.
Phim

Ghost (2014)
The Terror Live (2013) - Park Seon-woo
Pluto (2013) - Joon
Romance Joe (2012) - Romance Joe lúc trẻ
War of the Arrows (2011) - Nam-yi lúc trẻ
The Front Line (2011) - Nam Sung-sik
In Love and the War (2011) - Dong-woo
Bloody Innocent (2010) - Seung-ho 16 tuổi
Poetry (2010) - Jong-wook
Why Did You Come to My House? (2009) - Ji-min lúc trẻ
Paradise Murdered (2008) - Tae-ki
Mighty Man (phim ngắn, 2005) - Kim Young-kwang
A Stirring Ripple (phim ngắn, 2005)
School Story (2002)
Class itaewon(2020)
Law School (2021) - Ji-ho
Phim truyền hình

Itaewon Class (JTBC / 2020) - Lee Ho-Jin
Hotel Del Luna (tvN / 2019) - Seol Ji-Won
Bad Papa (MBC / 2018) - Kim Yong-Dae
Save Me | Goohaejwoe (OCN / 2017) - Woo Jung-Hoon
Hey Ghost, Let's Fight (tvN/2016) - Kim In Rang
Secret Healer | Manyeobogam (JTBC / 2016) - King Myungjong
Who are you: School 2015: Who are you ? (KBS2 / 2015) - Min Joon
Gu Family Book (MBC / 2013) - Yoon Jung-yoon (khách mời, tập 1)
The Great Seer (SBS / 2012) - Mok Ji-sang lúc trẻ
Hometown Legends "The Grudge Island" (KBS2 / 2009) - Seok-yi
My Pitiful Sister (KBS1 / 2008-2009) - Ji-ho
Iljimae (SBS / 2008) - Cha-dol/Shi-hoo lúc trẻ
Yi San (MBC / 2007-2008) - hoàng tử Eun-un
Bad Woman, Good Woman (MBC / 2007)
Yeon Gaesomun (SBS / 2006-2007) - Kim Yushin lúc trẻ
Head-butt King (SBS / 2006) - Choi Chi-young
The King's Woman (SBS / 2003)
Age of Warriors (KBS1 / 2003)
Magic Kid Masuri (KBS2 / 2002)
TV Novel: Flower Story  (KBS1 / 2001)
Hyposmocoma petroscia

| Hyposmocoma petroscia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân bộ (subordo): Glossata
Liên họ (superfamilia): Gelechioidea
(không phân hạng): Ditrysia
Họ (familia): Cosmopterigidae
Chi (genus): Hyposmocoma
Loài (species): H. petroscia
Danh pháp hai phần
Hyposmocoma petroscia Meyrick, 1915 
Hyposmocoma petroscia là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu. Loài địa phương ở núi Koolau.
Irigny

| --- | --- |
 Irigny
Irigny

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Auvergne-Rhône-Alpes
Tỉnh: Rhône
Quận: Lyon
Tổng: Irigny
Xã (thị) trưởng: Jean-Luc da Passano (2001–2008)
Thống kê
Độ cao: 155–271 m (509–889 ft) (bình quân 237 m (778 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 8,84 km2 (3,41 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 8.371  (2006)
 - Mật độ: 947/km2 (2.450/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 69100/ 69540
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Irigny là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 237 mét trên mực nước biển.
Lasiopogon gabrieli

| Lasiopogon gabrieli> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Lasiopogon
Loài (species): L. gabrieli
Danh pháp hai phần
Lasiopogon gabrieli Cole & Wilcox, 1938 
Lasiopogon gabrieli là một loài ruồi trong họ Asilidae. Lasiopogon gabrieli được Cole & Wilcox miêu tả năm 1938. Loài này phân bố ở vùng Tân Bắc giới.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Kajdacs

| Kajdacs |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 

  Hiệu kỳ Huy hiệu
Kajdacs
Quốc gia:  Hungary
Hạt: Tolna
Tiểu vùng: Paksi
Diện tích
 • Tổng cộng: 37,73 km2 (14,57 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.283
 • Mật độ: 34/km2 (90/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
7051 
Mã điện thoại: 75 
Kajdacs là một thị trấn thuộc hạt Tolna, Hungary. Thị trấn này có diện tích 37,73 km², dân số năm 2010 là 1283 người, mật độ 34 người/km².
IPhone (thế hệ thứ nhất)

| --- | --- |


Nhà phát triển: Apple Inc.
Nhà sản xuất: Foxconn (OEM)
Thế hệ: Thứ nhất
Mô-đen: A1203
Phát hành lần đầu: 29 tháng 6 năm 2007 (2007-06-29)
Số thiết bị bán ra: 6,1 triệu
Sản phẩm sau: iPhone 3G
Có liên hệ với: iPad, iPod Touch (so sánh)
Kiểu máy: Điện thoại thông minh
Dạng máy: Dạng thanh
Kích thước: Chiều dài: 115 mm (4,5 in) Chiều rộng: 61 mm (2,4 in) Độ dày: 11,6 mm (0,46 in)
Khối lượng: 135 g (4,8 oz)
Hệ điều hành: iOS 3.1.3 (mã hiệu 7E18) Bắt đầu từ ngày 2 tháng 2 năm 2010, hệ điều hành này không còn được Apple hỗ trợ; mà sử dụng hệ điều hành của bên thứ ba có sẵn.
CPU: Samsung 32-bit RISC ARM 1176JZ(F)-S v1.0 620 MHz Ép xung tới 412 MHz
Bộ nhớ: 128 MB eDRAM
Dung lượng lưu trữ: 4, 8 hoặc 16 GB dạng flash
Pin: Pin liền Li-ion có thể sạc lại 3.7 V 1400 mAh
Dạng nhập liệu: Màn hình cảm ứng điện dung đa điểm    Gia tốc 3-axis   Cảm biến khoảng cách   Cảm biến ánh sáng môi trường   Microphone   Điều khiển Headset
Màn hình: Màn hình 3,5 inch (đường chéo)   320×480-pixel độ phân giải ảnh ở 163 ppi   tỉ lệ ảnh 2:3   LCD 18-bit (262,144-color)
Máy ảnh sau: 2,0 MP có gắn thẻ địa lý
Âm thanh: 1 loa   Giắc cắm tai nghe TRRS, tần số đáp ứng từ 20 Hz đến 20 kHz (tai nghe trong, headset)   Microphone
Chuẩn kết nối: Bốn băng tần GSM/GPRS/EDGE   (850 900 1,800 1,900 MHz)   Wi-Fi (802.11 b/g)   Bluetooth 2.0   USB 2.0/Dock connector Online: App Store, iTunes Store, MobileMe, Safari
Trang web: www.apple.com/iphone
iPhone (còn gọi là phiên bản iPhone thế hệ thứ nhất, hay thế hệ iPhone 2G để phân biệt với các sản phẩm ra đời sau nó) là một điện thoại thông minh được thiết kế và tiếp thị bởi công ty Apple Inc. Đây là thế hệ đầu tiên của iPhone và đã được công bố vào ngày 9 tháng 1 năm 2007  sau nhiều tháng tin đồn và đầu cơ .
Nó đã được giới thiệu tại Mỹ vào ngày 29 tháng 6 năm 2007. Nó có đặc tính hỗ trợ kết nối 4 băng tần GSM cho thiết bị di động và hỗ trợ truyền dữ liệu chuẩn GPRS và EDGE.
Vào ngày 9 tháng 6 năm 2008, Apple công bố thế hệ iPhone tiếp theo là iPhone 3G. iPhone đời đầu (phiên bản gốc) không còn nhận được bản cập nhật phần mềm của Apple, phiên bản phần mềm chính thức cuối cùng của nó là hệ điều hành iPhoneOS 3.1.3.
Nó đã được báo cáo rằng trong năm 2013, iPhone bản gốc sẽ được coi là "lỗi thời" trong các cửa hàng bán lẻ của Apple, thành "cổ điển" với các nhà cung cấp dịch vụ khác ở Mỹ, và "lỗi thời" trong tất cả các khu vực khác. Apple không phục vụ các sản phẩm quá cũ hay đã lỗi thời, và các linh kiện thay thế cho các sản phẩm lỗi thời sẽ không có sẵn cho các nhà cung cấp dịch vụ.
Lịch sử > Giai đoạn đầu phát triển

Steve Jobs, giám đốc điều hành tại Apple Inc, hình thành một ý tưởng sử dụng một cảm ứng đa chạm màn hình cảm ứng tương tác với một máy tính theo một cách thức mà ông có thể gõ trực tiếp lên màn hình, về cơ bản loại bỏ sự hiện diện vật lý của bàn phím và chuột, giống như một máy tính bảng. Việc tuyển dụng một nhóm các kỹ sư của Apple để nghiên cứu những ý tưởng như một dự án phụ. Khi thực hiện xem xét lại các nguyên mẫu của nó và GUI - giao diện người dùng, ông hình thành một ý tưởng thứ hai triển khai thực hiện công nghệ này trên một điện thoại di động. Những cố gắng quy tụ trong cái gọi là Dự án màu tím 2 và bắt đầu vào năm 2005.
Apple đã tạo ra các thiết bị trong một sự hợp tác bí mật và chưa từng có với AT&T, trước đó là Cingular Wireless. Chi phí phát triển của sự hợp tác đã được ước tính cỡ 150,000,000$ trong khoảng thời gian ba mươi tháng. Apple từ chối các cách tiếp cận "thiết kế của Uỷ ban" - cách đã tạo ra Motorola ROKR E1, một sự hợp tác phần lớn không thành công với Motorola. Thay vào đó, Cingular Wireless cho Apple tự do để phát triển phần cứng của iPhone và phần mềm trong nhà.
iPhone phiên bản gốc được Steve Jobs giới thiệu vào ngày 9 tháng 1 năm 2007 trong một bài phát biểu tại Hội nghị & hội chợ triển lãm Macworld tổ chức tại Moscone West ở San Francisco, California. Trong bài phát biểu của mình, Jobs nói: "Tôi đã mong chờ giây phút này trong hai năm rưỡi", và rằng "Hôm nay, Apple sẽ lại phát minh điện thoại" Jobs giới thiệu iPhone như là một sự kết hợp của ba thiết bị: một "màn hình rộng iPod với điều khiển cảm ứng", "cuộc cách mạng điện thoại di động điện thoại", và một "bước đột phá Internet truyền thông".
Lịch sử > Phát hành

iPhone 1 ra đời năm 2003 là thế hệ iPhone đầu tiên.  iPhone được phát hành vào ngày 29 tháng 6 năm 2007 tại Hoa Kỳ, nơi hàng ngàn người đã được báo cáo đã chờ đợi bên ngoài của Apple và AT&T bán lẻ cửa hàng ngày trước khi ra mắt của thiết bị, với nhiều cửa hàng báo cáo tình trạng hết sạch hàng trong vòng một giờ. Để tránh lặp lại những vấn đề của PlayStation 3 khi ra mắt như các vụ trộm cắp và thậm chí một vụ nổ súng, cảnh sát ra khỏi nhiệm vụ được thuê để bảo vệ các cửa hàng qua đêm.
Sau đó sản phẩm được bán trong Vương quốc Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, các Cộng hòa Ireland và Áo trong tháng 11 năm 2007.
Sáu trong mười người Mỹ được khảo sát nói rằng họ biết iPhone đang đến trước khi phát hành.
Lịch sử > Sau khi phát hành

Các iPod Touch, một thiết bị màn hình cảm ứng với các phương tiện truyền thông và khả năng internet và giao diện của iPhone, nhưng không có khả năng kết nối với một mạng di động cho các chức năng điện thoại hoặc truy cập internet, được phát hành vào ngày 5 tháng 9 năm 2007. Đồng thời, Apple đã giảm đáng kể giá của sản phẩm 8GB từ 599$ xuống còn 399$ trong khi ngừng bản sản phẩm 4 GB. Apple đã bán được một triệu chiếc iPhone năm ngày sau đó, hoặc 74 ngày sau khi phát hành. Sau khi nhận được "hàng trăm email... thất vọng" về sự sụt giảm giá cả đột ngột sau khi phát hành, Apple đã cho phép những người đã lỡ đặt mua giá cao có thể mua hàng trong kho với giá thấp.
Một mô hình 16 GB được phát hành vào ngày 5 tháng 2 năm 2008. Apple phát hành một SDK trên 06 tháng 3 năm 2008, cho phép các nhà phát triển để tạo ra các ứng dụng sẽ được cung cấp bắt đầu trong hệ điều hành iPhoneOS 2.0, nâng cấp miễn phí cho người dùng iPhone. Vào ngày 9, Apple công bố iPhone 3G, bắt đầu vận chuyển 11 tháng 7. Các bản iPhone gốc đã bị dừng tại thời điểm đó, tổng khối lượng bán hàng đến 6.124.000 đơn vị.
Trong khi hầu hết các tài liệu của Apple chỉ đơn giản được gọi là thiết bị "iPhone", thuật ngữ "iPhone nguyên bản" xuất hiện trong một thông cáo báo chí từ tháng 7 năm 2010.
Phần mềm

Trong thời gian phát hành, iPhone được bán trên thị trường như chạy "OS X". Tên của hệ điều hành đã được tiết lộ như hệ điều hành iPhone với việc phát hành của iPhone SDK. Cho đến nay, Apple đã phát hành 6 phiên bản chính phần mềm cho iPhone, bao gồm cả một đơn vị đi kèm với iPhone bản gốc và ba phiên bản chính (hệ điều hành iPhone 1, 2, và 3) cho iPhone, nhưng bản cập nhật phần mềm cho iPhone bản gốc và 3G đã bị ngưng.
Phần mềm > Lịch sử phần mềm

Việc phát hành ban đầu của hệ điều hành bao gồm Visual Voicemail, cử chỉ đa cảm ứng, email HTML, trình duyệt web Safari, nhắn tin văn bản ren, và YouTube. Tuy nhiên, nhiều tính năng như tin nhắn MMS, các ứng dụng, và sao chép và dán không được hỗ trợ trong phiên bản. Những tính năng còn thiếu dẫn đến hacker jailbreak điện thoại của họ có thêm những tính năng còn thiếu. Cập nhật phần mềm chính thức từ từ bổ sung các tính năng này.
Hệ điều hành iPhoneOS 2.0, phát hành 11 tháng 7 năm 2008, giới thiệu các ứng dụng của bên thứ ba, hỗ trợ trao đổi, push e-mail, và các cải tiến khác.
Hệ điều hành iPhoneOS 3.0, phát hành 17 tháng 6 năm 2009 giới thiệu tính năng sao chép và dán, tìm kiếm Spotlight và các tính năng mới của YouTube. Không phải tất cả các tính năng của hệ điều hành iPhoneOS 3.0 được hỗ trợ trên iPhone phiên bản gốc.
iPhone gốc đã không nhận được bốn bản cập nhật hệ điều hành như iPhone 3G. iPhoneOS 3.1.3 là phiên bản mới nhất được phát hành cho iPhone gốc.
Thông cáo báo chí

Tờ The New York Times và The Wall Street Journal công bố đánh giá tích cực, nhưng thận trọng, của iPhone, những lời chỉ trích chính của họ là tốc độ chậm của mạng 2.5G EDGE của AT&T và điện thoại không có khả năng kết nối sử dụng dịch vụ trên mạng 3G.
The Wall Street Journal bình luận của công nghệ, Walt Mossberg, kết luận rằng "mặc dù một số sai sót và thiếu sót tính năng, iPhone là, trên sự cân bằng, một máy tính cầm tay đẹp và mang tính đột phá".
Hiện tạp chí đặt tên nó là phát minh của năm trong năm 2007.
Các mốc phát triển sản phẩm

Nguồn: Apple Newsroom Archive
Iphone và phiên bản "cha đẻ": Newton MessagePad