stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Jeison Murillo
Thống kê sự nghiệp > Bàn thắng quốc tế

| # | Ngày | Địa điểm | Đối thủ | Bàn thắng | Kết quả | Giải đấu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 17 tháng 6 năm 2015 | Sân vận động Monumental David Arellano, Santiago, Chile |  Brasil | 1–0 | 1–0 | Copa América 2015 |
Danh hiệu > Quốc tế

Copa América: Hạng ba 2016
Danh hiệu > Cá nhân

Copa América: Cầu thủ xuất sắc nhất / Đội hình tiêu biểu 2015
Kayaaltı, Gölmarmara

| Kayaaltı |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KayaaltıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Manisa
Huyện: Gölmarmara
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 358 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Kayaaltı là một xã thuộc huyện Gölmarmara, tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 358 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Manisa”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Ömerkahya, Kaman

| Ömerkahya |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
ÖmerkahyaVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kırşehir
Huyện: Kaman
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 218 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Ömerkahya là một xã thuộc huyện Kaman, tỉnh Kırşehir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 218 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kırşehir”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
Xysticus alsus

| Xysticus alsus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Thomisidae
Chi (genus): Xysticus
Loài (species): X. alsus
Danh pháp hai phần
Xysticus alsus Da-xiang Song & Jia-Fu Wang, 1994 
Xysticus alsus là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Loài này thuộc chi Xysticus. Xysticus alsus được Da-xiang Song & Jia-Fu Wang miêu tả năm 1994.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Jatropha spinosa

| Jatropha spinosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Jatropha
Loài (species): J. spinosa
Danh pháp hai phần
Jatropha spinosa Vahl, 1790 
Jatropha spinosa là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Vahl mô tả khoa học đầu tiên năm 1790.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Jatropha spinosa”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Cardamine argentina

| Cardamine argentina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Brassicales
Họ (familia): Brassicaceae
Chi (genus): Cardamine
Loài (species): C. argentina
Danh pháp hai phần
Cardamine argentina Speg., 1896 
Cardamine argentina là một loài thực vật có hoa trong họ Cải. Loài này được Speg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cardamine argentina”. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013.
Vụ án Vinashin

Vụ án Vinashin là một trong các vụ án kinh tế lớn nhất từ trước tới nay tại Việt Nam, liên quan tới số tiền thất thoát rất lớn. Một loạt các quan chức của Vinashin bị đưa ra xét xử với tội danh "cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng" xảy ra tại Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin). Phiên xử vào ngày 27/03/2014 tại Hải Phòng.
Cáo trạng

9 bị cáo được đưa ra xét xử trong vụ án này gồm: Phạm Thanh Bình, nguyên chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Vinashin; Trần Quang Vũ, nguyên Tổng giám đốc Vinashin; Trần Văn Liêm, nguyên Trưởng ban kiểm soát tập đoàn; Nguyễn Văn Tuyên, nguyên Giám đốc công ty cổ phần Công nghệ tàu thủy Hoàng Anh cùng các bị cáo: Nguyễn Tuấn Dương, Tô Nghiêm, Trịnh Thị Hậu, Hoàng Gia Hiệp, Đỗ Đình Côn là nguyên các cán bộ ở Vinashin.
2 bị can Hồ Ngọc Tùng (nguyên Tổng giám đốc Công ty tài chính TNHH một thành viên Công nghiệp tàu thủy) và Giang Kim Đạt (nguyên Trưởng phòng kinh doanh Công ty vận tải viễn dương Vinashin) đã bỏ trốn.
Theo cáo trạng dài 32 trang của Viện KSND tối cao, bị cáo Phạm Thanh Bình cùng các đồng phạm đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế trong lĩnh vực đầu tư, quản lý, sử dụng vốn và tài sản của Nhà nước ở năm dự án với tổng thiệt hại trên 910 tỷ đồng.
Các dự án bao gồm:
Dự án mua tàu Hoa Sen gây thiệt hại cho nhà nước số tiền hơn 469,5 tỷ đồng;
dự án đầu tư xây dựng nhà máy nhiệt điện Sông Hồng (tỉnh Nam Định) là hơn 316,5 tỷ đồng;
Dự án đầu tư xây dựng Nhà máy nhiệt điện Diezel Cái Lân gây thiệt hại hơn 66,5 tỷ đồng;
Dự án đầu tư tàu Bình Định Star gây thiệt hại hơn 30,4 tỷ đồng và
Việc bán vỏ tàu Bạch Đằng Giang gây thiệt hại hơn 27,3 tỷ đồng.
Xử án

Ngày 30/8/2012 khi ra tòa án phúc thẩm HĐXX nhận định, hành vi phạm tội của các bị cáo rất nguy hiểm, diễn ra ở nhiều địa phương, gây thiệt hại nghiêm trọng đối với tài sản nhà nước, gây dư luận xấu trong xã hội, làm ảnh hưởng xấu đến môi trường đầu tư.
Ông Bình bị xử y án 20 năm tù và mức tiền bồi thường (hơn 500 tỷ đồng) với tội Cố ý làm trái quy định nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng.Trong các sai phạm tại dự án mua tàu Hoa Sen, Nhiệt điện Sông Hồng (Nam Định) và Nhà máy nhiệt điện Diezel Cái Lân (Quảng Ninh), cựu chủ tịch Vinashin được xác định là người tổ chức, giữ vai trò quyết định.
Bị cáo Trần Văn Liêm (nguyên Trưởng ban kiểm soát Vinashin, nguyên Giám đốc Công ty Viễn Dương) biết chưa đủ thủ tục đầu tư nhưng vẫn làm theo chỉ đạo của bị cáo Bình, với cương vị chủ dự án mua con tàu Hoa Sen (bị xác định gây thiệt hại hơn 990 tỷ đồng), ông Liêm bị giữ nguyên mức phạt 19 năm tù cùng tiền bồi thường 495 tỷ đồng.
Tô Nghiêm (nguyên Chủ tịch Công ty TNHH Công nghiệp tàu thủy Cái Lân, Tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư phát triển khu kinh tế Hải Hà, Quảng Ninh) bị 18 năm tù. Cơ quan tố tụng cho rằng Tô Nghiêm là chủ đầu tư dự án Nhà máy nhiệt điện Diezel Cái Lân trực tiếp đi khảo sát thiết bị máy móc, biết rõ là cũ nhưng vẫn cùng ông Bình cho nhập về. Khi nhà máy chưa lắp đặt xong, chưa chạy thử đã ký nghiệm thu, bị cáo đã bàn giao thanh toán hết tiền bảo trì cho đối tác nước ngoài. Tô Nghiêm phải bồi thường số tiền 16 tỷ đồng đã gây thiệt hại.
Nguyễn Văn Tuyên (nguyên giám đốc Công ty Cổ phần Công nghiệp tàu thủy Hoàng Anh) bị 16 năm tù. Nguyễn Văn Tuyên được cho là người khởi xướng, chủ đầu tư dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hồng, phải bồi thường 14 tỷ đồng.
Trịnh Thị Hậu bị 14 năm tù, vì trực tiếp ký duyệt giải ngân trong các dự án Nhà máy nhiệt điện sông Hồng, dự án đầu tư tàu Bình Định Star (gây thiệt hại hơn 30 tỷ đồng). Riêng trong dự án tàu Hoa Sen, bị cáo đã chuyển tiền đặt cọc và ký công văn bảo lãnh cho Công ty Viễn Dương.
Hoàng Gia Hiệp (nguyên phó tổng giám đốc Công ty Tài chính TNHH một thành viên Công nghiệp tàu thủy) bị 13 năm tù.
Trần Quang Vũ (nguyên tổng giám đốc Vinashin, đã nộp 1 tỷ đồng khắc phục một phần hậu quả) 11 năm tù.
Đỗ Đình Côn (nguyên phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Công nghiệp tàu thủy Hoàng Anh) nhận mức án 10 năm tù.
Nguyễn Tuấn Dương (nguyên chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Đầu tư Cửu Long) nhận 3 năm tù về tội "Sử dụng trái phép tài sản".
Vụ án Giang Kim Đạt

Giang Kim Đạt (sinh năm 1977 tại Thái Thượng, Thái Thụy, Thái Bình) là nguyên Trưởng phòng kinh doanh Công ty vận tải viễn dương Vinashin đã bỏ trốn trong vụ án Vinashin. Cơ quan an ninh sau đó đã phát hiện gia đình của Đạt có tổng cộng 40 nhà biệt thự, căn hộ cao cấp, đất đai trên khắp cả nước cùng nhiều ô tô. Khối tài sản lớn này đều hình thành từ sau thời điểm Đạt đảm nhận cương vị trưởng phòng kinh doanh.
Ngày 15.1.2015, Cơ quan An ninh điều tra đã ra quyết định khởi tố Giang Kim Đạt về tội tham ô tài sản và ra lệnh bắt cha ông Giang Văn Hiển, để điều tra về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có và che giấu tội phạm. Qua cuộc điều tra, công an đã bắt được Đạt vào ngày 7.7.2015. Giang Kim Đạt đã khai nhận hành vi trong hai năm giữ chức vụ Quyền Trưởng phòng Kinh doanh (tháng 5/2006 đến tháng 6/-2008), tham mưu cho Tổng giám đốc Trần Văn Liêm kinh doanh mua bán tàu, khai thác tàu của công ty. Chỉ trong hai năm, Giang Kim Đạt đã tham nhũng số tài sản đặc biệt lớn lên tới 18,6 triệu USD. Trong việc tham mưu cho lãnh đạo mua tàu cũ, Đạt thỏa thuận với các công ty bán tàu hưởng hoa hồng 1%, tiền được chuyển thông qua công ty môi giới mua bán tàu. Tổng số tiền Đạt hưởng lợi từ các giao dịch mua 7 tàu lên đến 1 triệu USD. Khi được giao cho khai thác 9 tàu, Đạt cũng là người trực tiếp đàm phán, ký kết hợp đồng cho thuê tàu, Đạt thỏa thuận với các đối tác nước ngoài giảm giá thuê để hưởng chênh lệch, với tổng số tiền khoảng 17,6 triệu USD.
Vụ án Giang Kim Đạt > Nhận xét

Phạm Anh Tuấn, Phó trưởng Ban Nội chính Trung ương:"chúng ta phải xem lại cơ chế quản lý kinh tế xã hội, quản lý các doanh nghiệp như thế nào mà để cho một cán bộ chức vụ không cao, nhưng lại tham nhũng được một số lượng tài sản lớn như thế."
Ảnh hưởng của Vụ án Vinashin

Vụ án Vinashin gây thất thoát rất lớn cho Việt Nam. Vinashin nổi tiếng với khoản nợ trên 4 tỷ đô la và thành biểu tượng của chính sách 'tập đoàn kinh tế' thua lỗ.
Chú thích

1 2  Cập nhật diễn biến phiên xử nguyên TGĐ Vinashin - VTC News
↑  “Tàu Hoa Sen nghìn tỷ vẫn nằm phơi bãi”. vnexpress. ngày 28 tháng 3 năm 2012.
↑  “Cựu chủ tịch Vinashin bị y án 20 năm tù”. vnexpress. ngày 30 tháng 8 năm 2012.
↑  “Nguyên Chủ tịch Vinashin Phạm Thanh Bình lĩnh 20 năm tù”. dantri. 30/03/2012. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày tháng= (trợ giúp)
↑  “Trốn truy nã, sang Singapore mua nhà 3,6 triệu đô”. thanhnien. 15/07/2015. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày tháng= (trợ giúp)
↑  “Khó thu hồi tài sản tham nhũng của Giang Kim Đạt tại Singapore?”. antt. 16/07/2015. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày tháng= (trợ giúp)
↑  “Cấp phòng tham nhũng tới 19 triệu USD, vì sao?”. tienphong. 17/07/2015. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày tháng= (trợ giúp)
↑  BBC Vietnamese - Kinh tế - Vinashin trước phiên xử sơ thẩm
Cacia fasciolata

| Cacia fasciolata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Cacia
Loài (species): C. fasciolata
Danh pháp hai phần
Cacia fasciolata (Boisduval, 1835) 
Cacia fasciolata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Weberia digramma

| Weberia digramma> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Weberia
Loài (species): W. digramma
Danh pháp hai phần
Weberia digramma
Weberia digramma là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Đa thức Jacobi

Đa thức Jacobi là một họ các đa thức trực giao định nghĩa trên đoạn [-1,1] và trực giao với tích vô hướng sau đây
 (u,v):=\int _{-1}^{1}u(x)v(x)(1-x)^{\alpha }(1-x)^{\beta },
trong đó  \alpha  và  \beta  là 2 số dương cho trước.
Đa thức Jacobi có thể được viết dưới dạng
Tổng trên chỉ số  s\, mở rộng ra các giá trị tự nhiên mà tham số trong giai thừa là không âm.
Nakagawa Hiroto

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Nakagawa Hiroto
Ngày sinh:  3 tháng 11, 1994 (29 tuổi)
Nơi sinh:  Urawa-ku, Saitama, Nhật Bản
Chiều cao:  1,55 m (5 ft 1 in)
Vị trí:  Tiền đạo
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Kashiwa Reysol
Số áo:  19
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2004–2012:  Trẻ Kashiwa Reysol
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2013– |  Kashiwa Reysol |  49 |  (5) |
| 2013–2014 |  → Shonan Bellmare (mượn) |  10 |  (0) |
| 2014–2015 |  → J.League U-22 Selection (mượn) |  4 |  (0) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
|  |  U-18 Nhật Bản |  5 |  (1) |
|  |  U-19 Nhật Bản |  3 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 22 tháng 3 năm 2018
Nakagawa Hiroto (中川 寛斗, Nakagawa Hiroto?, sinh ngày 3 tháng 11 năm 1994) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Nhật Bản Kashiwa Reysol.
Thống kê câu lạc bộ

Cập nhật đến ngày 23 tháng 2 năm 2018.
| Thành tích câu lạc bộ> Mùa giải.Nhật Bản | Thành tích câu lạc bộ> Câu lạc bộ.Nhật Bản | Thành tích câu lạc bộ> Giải vô địch.Nhật Bản | Giải vô địch> Số trận.Giải vô địch | Giải vô địch> Bàn thắng.Giải vô địch | Cúp> Số trận.Cúp Hoàng đế Nhật Bản | Cúp> Bàn thắng.Cúp Hoàng đế Nhật Bản | Cúp Liên đoàn> Số trận.J. League Cup | Cúp Liên đoàn> Bàn thắng.J. League Cup | Châu lục> Số trận.AFC | Châu lục> Bàn thắng.AFC | Tổng cộng> Số trận.Tổng cộng | Tổng cộng> Bàn thắng.Tổng cộng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2013 | Shonan Bellmare | J1 League | 7 | 0 | 1 | 0 | 2 | 0 | - | - | 10 | 0 |
| 2014 | Shonan Bellmare | J2 League | 3 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | 4 | 0 |
| 2015 | Kashiwa Reysol | J1 League | 5 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 8 | 1 |
| 2016 | Kashiwa Reysol | J1 League | 22 | 1 | 2 | 0 | 5 | 1 | - | - | 29 | 1 |
| 2017 | Kashiwa Reysol | J1 League | 22 | 3 | 4 | 0 | 2 | 0 | - | - | 28 | 3 |
| Tổng | Tổng | Tổng | 59 | 5 | 9 | 0 | 10 | 1 | 1 | 0 | 79 | 5 |
Cardiophorus aethiopicus

| Cardiophorus aethiopicus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Cardiophorus
Loài (species): C. aethiopicus
Danh pháp hai phần
Cardiophorus aethiopicus Candèze, 1878 
Cardiophorus aethiopicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Cascavel (tiểu vùng)

| Cascavel Microrregião de Cascavel |
| --- | --- |
—  Tiểu vùng  —
 
 

CascavelVị trí ở Brasil
Quốc gia:  Brasil
Bang: Ceará
Thủ phủ: Cascavel
Diện tích
 • Tổng cộng: 2.527 km2 (976 mi2)
Dân số (2007)
 • Tổng cộng: 114.388
 • Mật độ: 45/km2 (120/mi2)
Múi giờ: BRT (UTC-3)
Cascavel là một tiểu vùng thuộc bang Ceará, Brasil. Tiều vùng này có diện tích 2527 km², dân số năm 2007 là 114388 người.
Jatropha stigmatosa

| Jatropha stigmatosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Jatropha
Loài (species): J. stigmatosa
Danh pháp hai phần
Jatropha stigmatosa Pax & K.Hoffm. 
Jatropha stigmatosa là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Pax & K.Hoffm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Jatropha stigmatosa”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Cacia elegans

| Cacia elegans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Cacia
Loài (species): C. elegans
Danh pháp hai phần
Cacia elegans Breuning, 1939 
Cacia elegans là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

| Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính chronic obstructive pulmonary disease |
| --- | --- |

Tổng bệnh lý của phổi cho thấy khí phế thũng dạng trung tâm đặc trưng của hút thuốc. Cận cảnh này của cố định, Bề mặt phổi bị cắt cho thấy nhiều khoang được lót bởi các lớp carbon đen nặng.
Chuyên khoa: khoa hô hấp
ICD-10: J40–J44, J47
ICD-9-CM: 490–492, 494–496
OMIM: 606963
DiseasesDB: 2672
MedlinePlus: 000091
eMedicine: med/373 emerg/99
Patient UK: Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
MeSH: C08.381.495.389
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD, COAD hay COLD) là một dạng bệnh lý tắc nghẽn thông khí phổi được định tính là sự suy giảm thông khí mạn tính. Nó thường diễn tiến xấu dần theo thời gian. Các triệu chứng chính bao gồm khó thở, ho và sinh đờm. Đa số bệnh nhân viêm phế quản mạn tính có COPD.
Hút thuốc là nguyên nhân thường gặp nhất của COPD, với một số yếu tố khác như ô nhiễm không khí hay di truyền đóng vai trò nhỏ hơn. Ở các nước đang phát triển, một trong những nguồn ô nhiễm không khí là khói từ việc đốt lửa nấu ăn hay sưởi ấm dẫn thoát kém. Tiếp xúc lâu dài với những kích thích tố kể trên sẽ gây phản ứng viêm tại phổi dẫn đến kết quá là sự co hẹp các đường dẫn khí nhỏ và sự phá hủy mô phổi, gọi là khí phế thũng. Chẩn đoán dựa vào sự giảm khả năng thông khí, được đo bằng các bài kiểm tra thăm dò chức năng hô hấp. Trái ngược với hen suyễn, sự giảm thông khí của COPD không cải thiện đáng kể với chỉ định dược phẩm.
COPD có thể được ngăn ngừa bằng việc hạn chế tiếp xúc với các nguyên nhân đã biết, bao gồm các cố gắng giảm tần suất hút thuốc và tăng chất lượng không khí môi trường trong và ngoài nhà. Chỉ định COPD bao gồm: cai hút thuốc, chủng ngừa, phục hồi chức năng, hít thường xuyên các thuốc giãn phế quản và các steroid. Một số trường hợp có thể cải thiện bằng trị liệu oxy dài hạn hay ghép phổi. Ở những bệnh nhân có các đợt kịch phát cấp tính, tăng liều điệu trị hay nhập viện có thể cần thiết.
Trên toàn thế giới, COPD ảnh hưởng đến 329 triệu người, tức là gần 5% dân số. Năm 2012, nó xếp hạng ba trong các nguyên nhân tử vong hàng đầu, giết chết hơn 3 triệu người. Số ca tử vong được dự đoán là sẽ tăng lên do tăng tỷ lệ hút thuốc và do dân số già đi ở nhiều nước. COPD gây tổn thất kinh tế ước tính trị giá 2,1 ngàn tỷ vào năm 2010.
Theo kết quả nghiên cứu được thực hiện trên gần 2.600 người ở Hà Nội năm 2005, 6,8% số người trên 40 tuổi bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Tại Khoa Hô Hấp Bệnh viện Bạch Mai, số bệnh nhân nội trú điều trị căn bệnh này chiếm 26%. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính gây tử vong rất cao, chỉ đứng sau bệnh mạch vành, ung thư và tai biến mạch máu não..
Các yếu tố nguy cơ

Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ gây BPTNMT hàng đầu. Người hút thuốc dễ bị BPTNMT gấp 10 lần hơn người không hút thuốc. 80-90% bệnh nhân BPTNMT có hút thuốc. Gần 50% những người hút thuốc lâu dài sẽ bị BPTNMT (hút >20gói năm thì nguy cơ bị COPD là rất cao). Hút thuốc lá thụ động cũng là yếu tố nguy cơ gây bệnh.
Ô nhiễm môi trường: Ô nhiễm môi trường trong nhà với khói lò sưởi, khói bếp rơm, rạ, củi, than... gây nên khoảng 20% các trường hợp BPTNMT trên thế giới. Ô nhiễm không khí với khói của các nhà máy, khói của các động cơ giao thông, khói, bụi nghề nghiệp cũng là các yếu tố nguy cơ gây bệnh.
Cơ chế sinh bệnh

Bệnh PTNMT có liên quan đến phản ứng viêm và các yêu tố nguy cơ:khói thuốc lá,khí độc khi vào đường dẫn khí thì chính các khí này kích thích đại thực bào và các tế bào thượng bì tiết ra các TNF alpha và các chất trung gian gây viêm như IL8...Cho nên phản ứng viêm trong bệnh này chính là đáp ứng bảo vệ của đường hô hấp trước những tác động của khói thuốc và các chất độc khác.
Thiếu alpha1 antiytripsin: đây là một chất ức chế một số protein như là neutrophile elastase làm gia tăng nguy cơ gây khí phế thủng; elastin là một thành phần chính của thành phế bào bị huỷ bởi neutrophile elastase. Sự mất quân bình giữa proteinase và antiproteinase nội sinh có thể gây nên sự phá huỷ phổi và có thể xảy ra do sự suy giảm hoạt tính của antiproteinase do stress oxy hóa, do thuốc lá và có thể do những yếu tố nguy cơ khác của BPTNMT.
Sinh lý bệnh

Sự giới hạn lưu lượng khí thở trong BPTNMT thường không hồi phục và chỉ có một số ít có khả năng hồi phục do hiện tượng tái cấu trúc lại gây xơ hoá và hẹp đường thở nhỏ. Những vị trí thường xảy ra là các tiểu phế quản hay một số các phế quản có đường kính dưới 2mmm.Chính chúng gây ra kháng lực đường thở (tăng > 2lần so với bình thường) cho nên khi đo chức năng hô hấp thì ta có FEV1 và FEV1/FVC giảm. Trong thực tế điều này chứng tỏ có sự giới hạn lưu lượng khí. Cũng chính sự tăng kháng lực đường thở này chúng tăng số lượng phá huỷ các tế bào,tăng khí phế thủng
Tổn thương và khí phế thủng gây nên sự mất cân bằng giữa tỷ tưới máu và thông khí cho nên nó dẫn đến thiếu oxi máu, lúc đầu chỉ thiếu oxi máu khi gắng sức, sau đó tiến triển nặng dần dẫn đến thiếu oxi máu cả khi nghỉ ngơi.
Tăng áp phổi và tâm phế mạn.
Triệu chứng

Triệu chứng của BPTNMT phát triển chậm. Những triệu chứng đầu tiên có vẻ nhẹ, bệnh nhân thường cho rằng đây là chuyện không đáng quan tâm:
Ho - khi đầu vào buổi sáng, sau đó dần dần ho nhiều lần suốt ngày đêm
Ho ra đờm - lúc đầu ít, loãng, càng về sau càng đặc, khó khạc lên
Khó thở - lúc đầu chỉ thỉnh thoảng. Khi bệnh nặng, người bệnh luôn luôn thấy khó thở, không di chuyển được - nhiều trường hợp phải dùng mặt nạ thở oxy trường kỳ
Thở khò khè hay như hen suyễn - do phế nang bị sưng và đàm làm nghẽn
Mệt nhọc, thiếu sức
Ngực bị nén
Viêm phổi
Phân loại giai đoạn lâm sàng theo GOLD 2003

1. Giai đoạn 0: Những cá thể mang những yêu tố nguy cơ của bệnh.
2. Giai đoạn I: Ho mãn tính và khạc đàm. NHững triệu chứng này có thể tồn tại rất nhiều năm trước khi có các dấu hiệu của giới hạn lưu thông khí và thường bệnh nhân không để ý những triệu chứng này
3. Giai đoạn II: Giai đoạn này bệnh nhân thường có triệu chứng khó thở khi gắng sức và đây là giai đoạn bệnh nhân thường được chẩn đoán là BPTNMT.
4. Giai đoạn III, IV: triệu chứng khó thở ngày càng nặng thêm và xảy ra thường xuyên hơn..khi nghỉ ngơi. Đây là giai đoạn có thể có những biến chứng
Phân độ trầm trọng của bệnh theo lâm sàng

1. Đợt bộc phát nhẹ: một trong các triệu chứng
Nhiễm khuẩn đường hô hấp trên
Sốt không rõ nguyên nhân
Ho tăng và khi khám phổi có khả năng nghe được rale rít
2. Đợt bộc phát vừa có 2 trong ba triệu chứng
3. Đợt bộc phát nặng có 3 triệu chứng
Biến chứng

Nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có thể gây ra một số biến chứng nặng nề ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống, thậm chí là tính mạng của bệnh nhân.
1. Tràn khí màng phổi: Người bệnh mắc bệnh ở giai đoạn nặng có tình trạng tắc nghẽn đường thở kéo dài dẫn tới hiện tượng lượng khí hít vào trong phế nang không được thở ra hết. Lượng khí tích tụ làm phế nan bị căng giãn, mỏng dần và vỡ khoang màn phổi, dẫn đến tràn khí màng phổi.
2. Bệnh tim mạch: Bệnh gây cản trở sự trao đổi khí, nồng độ oxy trong máu giảm, gây ảnh hưởng đến hoạt động của tim
3. Giảm tuổi thọ: Khoảng 30% bệnh nhân tử vong vì suy hô hấp cấp và mạn tính, tiếp sau đó là suy tim. Các nguyên nhân gây tử vong tiếp theo bao gồm: Nhiễm trùng hô hấp, nhồi máu phổi, rối loạn nhịp tim, ung thư phổi.