stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đoàn (họ)
Trung Quốc > Một số nhân vật nổi bật

Đoàn Ổi là tướng thời Đông Hán, đầu thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Sau được Tào Tháo nhân danh Hiến Đế phong làm An Nam tướng quân, thăng Trấn viễn tướng quân, chức Bắc Địa thái thú, tước Duyệt Hương hầu.
Các vua Đoàn bộ (250-352) của bộ tộc Tiên Ti vào thời nhà Tấn và Ngũ Hồ thập lục quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Đoàn Tùy, vua duy nhất của nước Tây Yên không mang họ Mộ Dung.
Đoàn Nghiệp, vua đầu tiên của nước Bắc Lương.
Đoàn Cảnh Trụ, một trong 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.
Đoàn Kỳ Thụy, một vị Thủ tướng sau là Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc đầu thế kỷ XX.
Vương quốc Đại Lý
Đoàn Chính Minh (chữ Hán: 段正明, bính âm: Duan Zhengming) tức Bảo Định Đế, là vị hoàng đế trong lịch sử Vương quốc Đại Lý, tại vị (1081 – 1094). Ông sở hữu tuyệt kỹ Nhất dương chỉ của Đoàn thị với nội công thâm hậu.
Đoàn Chính Thuần (chữ Hán: 段正淳, bính âm: Duan Zhengchun) là vị hoàng đế trong lịch sử Vương quốc Đại Lý (giai đoạn Hậu Đại Lý, từ năm 1096 đến năm 1253), tại vị (1096-1108), thụy hiệu Văn An Đế.
Đoàn Dự (chữ Hán: 段譽), còn có tên Đoàn Chính Nghiêm (段正严), "Đoàn Hòa Dự (段和誉), là vị vua thứ 16 của Vương quốc Đại Lý tính từ năm 938 (khi Đoàn Tư Bình lên ngôi Hoàng đế Đại Lý. Sau khi ông mất, được truy phong miếu hiệu là Hiến Tông, thụy hiệu Tuyên Nhân Đế.
Đoàn Chính Hưng, còn có tên là Đoàn Dịch Trường là một Hoàng đế nước Đại Lý, tại vị từ năm (1147-1171), miếu hiệu là Cảnh Tông, thụy là Chính Khang Đế.
Đoàn Trí Hưng là một vị Hoàng đế Đại Lý, tại vị (1172-1200), miếu hiệu Tuyên Tông, thụy hiệu Công Cực Đế. Ông còn có tên gọi khác là Đoàn Hoàng Gia hay Nhất Đăng Đại Sư, một trong những Thiên hạ ngũ tuyệt trong giới Võ lâm Trung Nguyên.
Đoàn Trí Liêm là một Hoàng đế nước Đại Lý, tại vị (1201-1204), miếu hiệu Anh Tông, thụy hiệu Hanh Thiên Đế.
Các quốc gia khác

Họ Đoàn (Hangul: 단, tiếng Triều Tiên và trong tiếng Nhật: Dan) được ghi nhận xuất hiện nhưng rất hiếm ở Triều Tiên, Nhật Bản. Ở các quốc gia khác cũng có xuất hiện, nhưng hầu hết là người gốc Hoa hoặc Việt.
Các quốc gia khác > Một số nhân vật nổi bật

Catriona LeMay Doan sinh năm 1970, nữ vận động viên trượt băng tốc độ người Canada, 2 lần đoạt huy chường vàng Thế Vận Hội năm 1998 và 2002, 5 lần huy chương vàng Giải vô địch quốc tế, và nhiều giải thưởng quốc tế.
Shane Doan, sinh năm 1976, vận động viên khúc côn cầu trên băng người Canada, 2 lần huy chương vàng Giải vô địch quốc tế
Chú thích

↑  “(Trích) BÀI PHÁT BIỂU NGÀY GIỖ CAO TỔ ĐOÀN VĂN KHÂM Mồng 8 tháng 1 năm Giáp Ngọ (07/02/2014) Của ông ĐOÀN DUY THÀNH”. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 7 năm 2015. Truy cập 18 tháng 7 năm 2015.
1 2  “LỄ GIỖ TỔ HỌ ĐOÀN VIỆT NAM Ngày mồng 8 tháng 1 năm Giáp Ngọ (tức ngày 07”. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 8 năm 2015. Truy cập 18 tháng 7 năm 2015.
↑  “Đình, Nghè, Miếu, lễ hội thờ Đông Hải Đại Vương Đoàn Thượng”. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 7 năm 2015. Truy cập 18 tháng 7 năm 2015.
↑  “Viện nghiên cứu Hán Nôm”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập 26 tháng 7 năm 2015.
↑  “Bia Văn miếu Bắc Ninh: Văn bia số 1”. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2015. Truy cập 26 tháng 7 năm 2015.
↑  “Embassy of the S.R. of Vietnam in Japan”. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 7 năm 2015. Truy cập 18 tháng 7 năm 2015.
↑  “Embassy of the S.R. of Vietnam in Germany”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 9 năm 2015. Truy cập 04 tháng 9 năm 2015. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày truy cập= (trợ giúp)
↑  “TS. Kim Hồng nhận danh hiệu "Đệ nhất Hoa hậu Quý bà Thế giới"”. Báo điện tử Dân Trí. 16 tháng 1 năm 2013. Truy cập 18 tháng 7 năm 2015.
Michael Jackson: 30th Anniversary Special

Michael Jackson: 30th Anniversary Special là một buổi hòa nhạc đặc biệt tại thành phố New York năm 2001 của Michael Jackson, diễn ra vào ngày 7 và 10 tháng 9 năm 2001. Vào cuối tháng 11 năm 2001, đài CBS đã phát sóng các buổi hòa nhạc như là một chương trình đặc biệt kéo dài 2 tiếng để kỷ niệm 30 năm ca hát của Michael Jackson như là một nghệ sĩ solo (tính từ album so đầu tiên "Got to Be There", phát hành năm 1971). Chương trình được biên soạn từ hai buổi hòa nhạc của ông tại Madison Square Garden. Vé đã được bán hết trong vòng 5 giờ. Giá vé của nó được liệt vào dạng đắt đỏ nhắt nhạc Pop, khi giá ghế ngồi tốt nhất có giá 5.000 USD, trong đó bao gồm một bữa ăn tối với Michael Jackson và một poster có kèm chữ ký. Jackson công bố đã thu được 7.5 triệu đô cho mỗi đêm nhạc, tích hơn 150.000 USD mỗi phút. Trung tâm kiểm kê đã thống kê doanh số cho cả hai buổi hòa nhạc là 10.072.105 USD. Đối với một số người hâm mộ, Jackson xuất hiện một cách bất thường trong buổi hòa nhạc đầu tiên khi ông chỉ thực hiện được một đoạn ngắn moonwalk và gặp một số vấn đế trong màn kết của Billie Jean. Để giải thích cho điều này, David Gest đã tiết lộ trong bộ phim Michael Jackson: The Life of an Icon rằng Jackson đã sử dụng thuốc trước buổi hòa nhạc không lâu. Tuy nhiên, Jackson tự tuyên bố rằng ông đã không tập dượt cho buổi hòa nhạc đầu tiên.
Danh sách trình diễn > Thứ 6, ngày 7 tháng 9

| Bài hát | Trình diễn |
| --- | --- |
"Can You Feel It" "HIStory Intro" "I Want You Back" "Shake Your Body (Down to the Ground)" "ABC" "The Love You Save" "I'll Be There": The Jacksons
"Dancing Machine": The Jacksons *NSYNC
"The Way You Make Me Feel": Michael Jackson Britney Spears
"Black or White" "Beat It": Michael Jackson Slash
"Billie Jean" "You Rock My World": Michael Jackson
Danh sách trình diễn > Thứ 2, 10 tháng 9

| Bài hát | Trình diễn |
| --- | --- |
"Can You Feel It" "HIStory Intro" "ABC" "The Love You Save" "I'll Be There" "I Want You Back" : The Jacksons
"Dancing Machine": The Jacksons
"Shake Your Body (Down to the Ground)": The Jacksons
"The Way You Make Me Feel": Michael Jackson
"Black or White" "Beat It": Michael Jackson Slash
"Billie Jean": Michael Jackson
"You Rock My World" : Michael Jackson Usher Chris Tucker
"We Are the World"  "You Rock My World (Phát lại)" : All Artists Kenny Rogers Yoko Ono Quincy Jones
Ngày trình diễn

| Ngày | Thành phố | Quốc gia | Địa điểm |
| --- | --- | --- | --- |
| 7 tháng 9 năm 2001 | New York City |  Mỹ | Madison Square Garden |
| 10 tháng 9 năm 2001 | New York City |  Mỹ | Madison Square Garden |
Tài khoản rối

Đối với thông tin về tài khoản rối trên Wikipedia tiếng Việt, xem Wikipedia:Tài khoản con rối.
Theo thuật ngữ Internet, con rối là danh tính trực tuyến được sử dụng cho hoạt động trá hình
Tài khoản rối, hay tài khoản con rối (tiếng Anh: sock puppet account) là danh tính giả trên mạng được sử dụng cho mục đích lừa dối. Thuật ngữ trong tiếng Anh ban đầu dùng để chỉ một con rối tay được làm từ một chiếc tất. Tài khoản rối bao gồm danh tính trực tuyến được tạo ra để ca ngợi, bảo vệ hoặc ủng hộ một cá nhân hoặc tổ chức, nhằm thao túng dư luận, hoặc để lách các hạn chế như xem tài khoản mạng xã hội mà người dùng bị chặn. Những tài khoản rối không được chào đón trong nhiều cộng đồng và diễn đàn trực tuyến.
Limousine

Đừng nhầm lẫn với Limousin.
1908 Studebaker limousine with an open driver's compartment
1953 Rolls-Royce Phantom IV (coachwork by Hooper)
Ảnh chiếc Lincoln Town Car
Limousine (/ˈlɪməziːn/ hoặc /lɪməˈziːn/) là một xe sang trọng cỡ lớn với một phân vùng giữa khoang tài xế và khoang của hành khách.
Một chiếc xe sang trọng với trục chính rất dài (có hơn bốn cửa) được điều khiển bởi một người lái xe chuyên nghiệp được gọi là một limousine kéo dài.
Ở một số quốc gia như Hoa Kỳ, Đức hoặc Canada, "dịch vụ xe limousine" là một chiếc xe thuê được đặt trước với tài xế, bất kể loại phương tiện nào. Nó cũng mô tả một chiếc xe lớn để vận chuyển hành khách đến và đi từ sân bay.
Ở các nước nói tiếng Đức, Limousine chỉ đơn giản là một chiếc xe sedan cỡ lớn, trong khi một chiếc xe có trục chính dài được gọi là Stretch-Limousine.
Từ nguyên

Từ limousine có nguồn gốc từ tên của vùng Limousin của Pháp. Một loại đặc biệt của mui xe hoặc mái nhà về mặt vật lý giống như mui xe được nâng lên của áo choàng được các mục đồng ở đó mặc.
Một từ nguyên thay thế có tài xế mặc áo choàng kiểu Limousin trong khoang lái xe mở, để bảo vệ không bị ảnh hưởng do thời tiết.
Tên này sau đó đã được mở rộng cho loại xe đặc biệt này với một khung che trên đầu tài xế. Loại ô tô cũ này có một khoang hành khách kèm theo có sức chứa từ ba đến năm người, chỉ có một khung che mái về phía trước khu vực của tài xế mở ở phía trước.
Loại mui xe hoặc mui xe được mô tả là limosine (1912 Vauxhall)
Lepidium bupleuroides

| Lepidium bupleuroides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Brassicales
Họ (familia): Brassicaceae
Chi (genus): Lepidium
Loài (species): L. bupleuroides
Danh pháp hai phần
Lepidium bupleuroides Rchb. f., 1940 
Lepidium bupleuroides là một loài thực vật có hoa trong họ Cải. Loài này được Rchb. f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1940.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lepidium bupleuroides”. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2013.
Mikhail Nikolayevich Tukhachevsky

| Mikhail Nikolayevich Tukhachevsky |
| --- | --- |
Tukhachevsky năm 1935
Tên bản ngữ: Михаи́л Никола́евич Тухаче́вский (tiếng Nga)
Sinh: (1893-02-16)16 tháng 2 năm 1893 Smolensk, tỉnh Smolensk, Đế quốc Nga
Mất: 12 tháng 6, 1937(1937-06-12) (44 tuổi) Moskva, Nga Xô viết, Liên Xô
Thuộc:  Đế quốc Nga (1914–1917)  Nga Xô viết (1917–1922)  Liên Xô (1922–1937)
Quân chủng:  Lục quân Đế quốc Nga  Hồng quân
Năm tại ngũ: 1914–1937
Cấp bậc:  Nguyên soái Liên Xô
Chỉ huy: Tổng Tham mưu trưởng Hồng quân Phó Dân ủy Quốc phòng
Tham chiến: Thế chiến thứ nhất Nội chiến Nga Chiến tranh Nga - Ba Lan
Mikhail Nikolayevich Tukhachevsky (tiếng Nga: Михаи́л Никола́евич Тухаче́вский) (16 tháng 2, 1893 – 12 tháng 6, 1937) là một chỉ huy Hồng quân, Tổng Tham mưu trưởng Hồng quân giai đoạn 1925-1928, Nguyên soái Liên Xô từ năm 1935. Ông có công lớn trong việc chuyển đổi Hồng quân từ một đội quân bán chính quy sau cuộc Nội chiến Nga thành một quân đội hiện đại ở thời gian giữa thập kỷ 1930.
Là một nhà lý luận quân sự, Tukhachevsky đã đưa ra lập luận biện chứng Vũ khí mới quyết định hình thức mới của chiến tranh làm cơ sở tiên đoán bức tranh chiến trường, từ đó khai sinh học thuyết quân sự "Tác chiến chiều sâu" và giới thiệu khái niệm nghệ thuật chiến dịch bắc cầu giữa hai cấp độ chiến lược và chiến thuật. Qua thực tiễn ứng dụng trong chiến tranh ở các quân đội lớn trên thế giới, khái niệm này đã được xem là một đóng góp quan trọng cho nền khoa học quân sự hiện đại.
Trong cuộc Đại thanh trừng trong nội bộ Hồng quân do Stalin đứng đầu thời kỳ 1937-1941, ông là một trong những phạm nhân có chức vụ cao nhất. Năm 1957, sau cái chết của Stalin, vụ án của ông được lật lại điều tra và được kết luận là không đủ chứng cứ buộc tội. Tukhachevsky được phục hồi danh dự.
Xuất thân và bắt đầu binh nghiệp > Xuất thân và giáo dục

Mikhail Nikolayevich Tukhachevsky sinh ngày 16 tháng 2 năm 1893 tại điền trang Alexandrovskoye nay thuộc tỉnh Smolensk trong một gia đình quý tộc gồm 9 chị em. Bà nội của ông vốn lớn lên trong nền giáo dục Pháp đảm nhận việc dạy dỗ các cháu, nên các chị em ông lớn lên đều nói hai thứ tiếng. Từ lúc nhỏ, ngoài năng khiếu văn học và âm nhạc, Tukhachevsky còn đam mê lịch sử quân sự và chịu ảnh hưởng của Napoléon Bonaparte. Do ảnh hưởng này, nên ở trường Tukhachevsky được nhận xét là "người thích tự do, dám coi thường Đức Chúa", mặc dù luôn xuất sắc trong các môn thể thao.
Năm 1909, gia đình ông dời đến Moskva và hai năm sau Tukhachevsky đã tốt nghiệp trung học hạng ưu ở đây. Do gia đình không đủ tiền chu cấp cho việc học đại học, nên ông lựa chọn binh nghiệp ở Trường Thiếu sinh quân Moskva số 1. Năm 1912, với giấy chứng nhận Thiếu sinh quân, ông được nhận vào Trường Võ bị Aleksandrovskoye vốn dành cho con em quý tộc. Trong thời gian học ở đây, một thầy dạy gần gũi của ông, vốn là một cựu binh của chiến tranh Nga - Nhật, đã gieo vào ông tình cảm tổn thương của Quân đội Nga thất trận. Đây là một động lực quan trọng khiến ông đạt kết quả tốt nghiệp xuất sắc nhất trong lịch sử của trường 2 năm sau.
Xuất thân và bắt đầu binh nghiệp > Bắt đầu binh nghiệp

Với kết quả đó, Tukhachevsky lựa chọn gia nhập Trung đoàn Cận vệ Semyenovsky, vốn là một đơn vị danh dự của Sa hoàng. Hai tuần sau, trung đoàn của ông được đưa đến mặt trận Đông Phổ. Chỉ trong thời gian vài tháng ở mặt trận, ông đã được thưởng huân chương 8 lần, trong đó có cả những huân chương danh giá như Huân chương Thánh Vladimir, Huân chương Thánh Anne và Huân chương Thánh Stanislaus. Ở một trận đánh vào tháng 2 năm 1915, ông bị thương và trở thành tù binh của Quân đội Đức. Sau 5 lần vượt ngục bất thành, ông bị coi là tù binh "ngoan cố", bị chuyển đến một trại giam ở pháo đài Ingolstadt. Ông kể lại với bạn bè về thời gian này rằng khi đọc được tin Cách mạng (dân chủ tư sản) đến và Quân đội sụp đổ qua báo Đức, tôi đã vào toilet, xé nhỏ tờ báo và khóc..... Một người bạn của ông cũng thuật lại suy nghĩ của ông lúc đó "nếu Lenin có thể cứu nước Nga... phá vỡ định kiến cũ, biến nước Nga thành một nước tự do, hùng mạnh, thì tôi chọn Lenin".
Khoảng tháng 10 năm 1917, M. N. Tukhachevsky trở lại Nga. Tuy nhiên, lúc này thì không còn Quân đội Đế quốc Nga để ông phục vụ nữa.
Nhà chỉ huy Hồng quân > Giai đoạn Nội chiến

Sau khoảng nửa năm ở nhà, ông tìm gặp Trotsky lúc này là Dân uỷ Quốc phòng và quyết định gia nhập Đảng Bolshevik. Ngay trong thời gian đầu tham gia Nội chiến, ông đã thể hiện năng lực tổ chức khi hoàn thành tốt nhiệm vụ xây dựng khu vực phòng thủ Moskva. Không lâu sau đó, khi được tín nhiệm cử đến Phương diện quân Đông đang thất bại trước quân Bạch vệ của Đô đốc Aleksandr Kolchak, ông đã gom các nhóm tàn quân lại thành Tập đoàn quân Cách mạng số 1 và ổn định mặt trận, từ đó, ông được cử nắm Tập đoàn quân số 5 - một đơn vị mạnh dưới quyền của Mikhail V. Frunze - một chỉ huy được kính trọng của Hồng quân.
Trong thời gian chưa đầy 1 năm ở cấp Tư lệnh Tập đoàn quân, ông đã được gọi là "Bornapate Đỏ" khi các cuộc tấn công của ông luôn mang ý đồ đe doạ thọc sườn uy hiếp bao vây đối phương, được chỉ huy với phong cách "dứt khoát và nhanh nhạy trong hành động, chính xác trong lựa chọn hướng tấn công, khôn khéo trong điều chuyển và tập trung quân chiếm ưu thế ở hướng chính". Tháng 8 năm 1919, sau những chiến dịch thành công ở Siberia, ông được trao Huân chương Cờ đỏ - Huân chương cao nhất của Hồng quân lúc đó.
Tháng 2 năm 1920, Tukhachevsky được bổ nhiệm Tư lệnh Phương diện quân Kavkaz chống lại quân đội của tướng Anton Denikin. Ở đây, ông phát triển chiến thuật sử dụng lực lượng xung kích mở cửa đột phá để tung kỵ binh qua cửa mở phát huy chiến quả. Với những chiến dịch táo bạo mà được biết đến nhiều nhất là Kuban-Novorossiisk, ông đã đánh bại đội quân tình nguyện của Denikin, giải phóng khu vực Bắc Kavkaz.
Nhà chỉ huy Hồng quân > Giai đoạn chiến tranh Nga - Ba Lan

Nhờ thành tích ở cuộc Nội chiến, vào tháng 5 năm 1920 Tukhachevsky được tín nhiệm đề bạt làm Tư lệnh Phương diện quân Tây ở hướng chiến lược chống lại Quân đội Ba Lan. Lúc này, Quân đội Ba Lan dưới sự chỉ huy của Nguyên soái Józef Piłsudski đang nắm một phần lớn Byelorussia ở phía Bắc và đã chiếm được Kiev - thủ đô của Ukraina ở phía Nam. Cuối tháng 5, Phương diện quân Tây của Tukhachevsky và Phương diện quân Tây Nam phản công chặn đứng đà tiến của Quân đội Ba Lan và chuẩn bị cho một cuộc tổng tấn công.
Đầu tháng 7, Tukhachevsky tung ra cuộc tấn công theo cách đặc trưng của mình: Một cánh quân kỵ binh vòng phía Bắc sát biên giới Latvia, qua Đông Phổ cắt vào sườn đối phương, còn các Tập đoàn quân bộ binh tập trung vào chính diện dọc trục Smolensk–Brest-Litov. Chiến dịch mở màn thành công khi Quân đội Ba Lan sụp đổ và bị bức rút trên toàn mặt trận. Với kết quả vượt mong đợi, Tukhachevsky thúc quân vượt sông Wisla phát huy chiến quả bất chấp lực lượng mỏi mệt và đường hậu cần đã bị kéo căng.
Để thực hiện cuộc tấn công vào Warszawa, Tukhachevsky yêu cầu Phương diện quân Tây Nam tấn công Lublin để che sườn trái cho Phương diện quân Tây, rồi phát triển đến Nam Warszawa hợp vây với Phương diện quân Tây từ phía Bắc thành phố. Lev Kamenev, Chủ tịch Hội đồng Quân uỷ - chấp thuận, ra lệnh điều chuyển Tập đoàn quân Kỵ binh số 1 của Budyonny sang cho Phương diện quân Tây. Tuy nhiên, với sự đồng ý của Stalin - lúc này là Chính uỷ của Phương diện quân Tây Nam, Budyonny kháng lệnh, tiếp tục tiến đánh L'vov.
Ngày 14 tháng 8, Józef Piłsudski tung ra cuộc phản công: cánh phía Bắc từ pháo đài Modlin, cánh chủ công phía Nam Warszawa đi vào kẽ hở giữa 2 PQD Hồng quân hướng lên phía Bắc thọc vào sườn trái của Phương diện quân Tây. Chỉ sau 3 ngày, Quân đội Ba Lan đã hợp vây thành công, tiêu diệt chủ lực của PQD Tây trước khi Tukhachevsky kịp lui quân.
Chiến dịch thất bại này đã trở thành một cột mốc đặc biệt trong cuộc đời của Tukhachevky: nó vừa được rút tỉa để khởi đầu cho những tư tưởng mới về chiến tranh của ông, lại vừa là nguồn gốc của những mâu thuẫn có quan hệ đến cái chết của ông về sau.
Nhà chỉ huy Hồng quân > Trấn áp các cuộc nổi dậy

Trong năm 1921, Phương diện quân Tây của Tukhachevsky tiếp tục được giao nhiệm vụ trấn áp các cuộc nổi dậy, mà trong đó nổi bật là cuộc nổi dậy Kronstadt vào tháng 3 và cuộc nổi dậy của nông dân Tambov vào tháng 5.
Điểm chung trong cả hai cuộc trấn áp này là những biện pháp không khoan nhượng để chống lại các thủy thủ, công nhân và nông dân. Đặc biệt, ở cuộc trấn áp Tambov, Quân lệnh ngày 12 tháng 6 năm 1921 do Tukhachevsky và V. Antonov-Ovseenko ký có đoạn:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Phải dùng hơi độc để quét sạch phiến loạn trong các khu rừng. Việc sử dụng phải tính toán kỹ sao cho mây độc bay qua rừng và giết hết những kẻ đang ẩn náu. | ” |
— Tukhachevsjy và V. Antonov-Ovseenko
Nhà lý luận quân sự và cải cách quân đội > Cá tính và khả năng gây ảnh hưởng

Tukhachevky là một người lịch lãm. Ông thích nhạc Beethoven, sành rượu vang, chơi đàn và biết làm đàn violin. Trong số các văn nghệ sĩ, ông giao du thân mật với nhạc sĩ Dmitri Shostakovich và nhà văn Boris L. Pasternak, người được đề nghị trao giải thưởng Nobel Văn học 1958. Tuy nhiên, con người nghệ sĩ của ông thường được coi là mâu thuẫn với con người nghề nghiệp, khi ông sử dụng hơi độc để trấn áp cuộc nổi dậy Tambov, hay khi ông tấn công lý luận của A. Svechin khi ông này đang ở trong trại cưỡng bức lao động.
Tác giả Shimon Naveh viết rằng một số đồng nghiệp mô tả ông là "một trí thức có sức lôi cuốn, có khiếu thẩm mỹ và nhạy cảm, một người có một đầu óc thông tuệ và sáng tạo, đam mê văn minh phương Tây", trong khi vài người khác nói về ông như là "một hoàng tử bóng tối chịu ảnh hưởng của Bonaparte, chống Chúa, bài Do Thái, cảm tình Quốc xã, lạnh lùng, một người Cộng sản thực dụng, một chiến binh Mông Cổ lãng mạn hiện thân của Thành Cát Tư Hãn". Cách nhìn này cũng được tác giả Richard Simpkin khẳng định "có người coi ông là một người thông minh theo chủ nghĩa lý tưởng, đạo đức tới mức nguyên tắc, nhưng cũng có người coi ông là một kẻ cơ hội, nhiều tham vọng, biết cách khôn khéo khai thác ý tưởng, con người lẫn sự kiện".
Nhưng dù ông có được nhìn nhận mâu thuẫn thế nào đi nữa, thì có một điều được thừa nhận: cả trên khía cạnh con người lẫn tư tưởng, sức hút của ông đã khơi dậy tinh thần sáng tạo của cả một thế hệ sĩ quan - tướng lĩnh Hồng quân cùng thời.
Nhà lý luận quân sự và cải cách quân đội > Các tác phẩm lý luận quân sự

Năm 1921, Tukhachevky được giao nhiệm vụ Giám đốc Học viện Quân sự Bộ Tổng tham mưu, ông đã tập hợp một số tài năng quân sự vào Học viện để gây dựng bộ môn khoa học quân sự Xô Viết. Từ thời gian này trở đi, đặc biệt là lúc kế nhiệm Frunze ở chức vụ Tổng tham mưu trưởng trong giai đoạn 1925-1928, ông đã có trên 120 bài viết, tham luận và bài giảng. Trong số đó, có 12 tác phẩm thường được khảo cứu, bao gồm Chiến lược quốc gia và giai cấp (1920),Trận đánh sông Bugs (1924), Các vấn đề về chỉ huy cấp cao (1924), Các vấn đề về chiến lược đương thời (1925), Chiến thuật và chiến lược (1926), Chiến tranh với hình thức đấu tranh vũ trang (1928), Tác chiến và chiến dịch (1929), Giới thiệu ý tưởng cải cách tác chiến của J.F.C. Fuller (1931), Sự phát triển của vũ khí và hình thức tác chiến (1931), Những vấn đề mới của chiến tranh (1931-32), Sự phát triển các hình thức kiểm soát và chỉ huy mới (1934) và Điều lệ tác chiến mới của Hồng quân (1936).
Tư tưởng nhất quán, xuyên suốt trong các tác phẩm của ông là lập luận về quan hệ biện chứng giữa các cặp phạm trù: trình độ kinh tế - bản chất của chiến tranh, bản chất chiến tranh - hình thức chiến tranh, hình thức chiến tranh - trình độ kỹ thuật của vũ khí, trình độ kỹ thuật của vũ khí - chiến thuật tác chiến. Những phạm trù này bao phủ cả ba cấp độ của khoa học quân sự, từ chiến lược, nghệ thuật chiến dịch cho đến chiến thuật, đồng thời mối quan hệ biện chứng giữa chúng cho phép tiên đoán một cách thuyết phục bức tranh cụ thể của chiến trường tương lai. Dựa trên bức tranh đó, ông phát triển các ý tưởng về vai trò của công nghệ, cách tiến hành các chiến dịch bằng lực lượng hợp thành, vai trò của kiểm soát và chỉ huy và thậm chí đến kỹ năng và tinh thần của mỗi người lính.
Nhà lý luận quân sự và cải cách quân đội > Khai sinh "Tác chiến chiều sâu"

Với tư cách là một bức tranh chiến thuật cụ thể trong đó "sử dụng mọi hỏa lực công kích đồng thời suốt chiều sâu mặt trận để cô lập, chia cắt và làm tê liệt đối phương trước khi đột phá, thực hành vận động sâu để bao vây tiêu diệt", thì học thuyết "Tác chiến chiều sâu" xuất hiện với hình hài đầy đủ vào năm 1929 dưới ngòi bút của V. Triandafillov. Tuy nhiên, với tư cách là một hạt giống tư tưởng, thì ý tưởng "công kích từ tung thâm" thay cho "bóc vỏ từng lớp" xuất hiện lần đầu trong tác phẩm "Những vấn đề về chỉ huy cấp cao" của ông vào năm 1924. Vì thế, Tukhachevsky thường được một số tác giả gán theo cách đơn giản là tác giả chính của học thuyết, mặc dù thực tế xảy ra hơi khác.
Trong số lượng lớn các tác phẩm của mình, "Tác chiến chiều sâu" chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh lớn hơn nhiều - Hình thức chiến tranh mới - như là một hệ quả tất yếu của sự phát triển của quy mô kinh tế và trình độ khoa học kỹ thuật. Chính luận điểm này của ông là khởi nguồn của "nghệ thuật chiến dịch" cũng như các chiến thuật mới. Với sức gây ảnh hưởng của ông, thì đây chính là hạt giống gieo thành một học thuyết hoàn chỉnh qua cảm hứng sáng tạo của cả một thế hệ các sĩ quan Hồng quân tài năng đương thời.