Artemis

Đối với các định nghĩa khác, xem Nữ thần săn bắn và Artemis (định hướng).
Nữ thần săn bắn và hoang dã trong thần thoại và tôn giáo Hy Lạp cổ đạiBản mẫu:SHORTDESC:Nữ thần săn bắn và hoang dã trong thần thoại và tôn giáo Hy Lạp cổ đại
| Artemis |
| --- | --- |
Nữ thần thiên nhiên, sinh nở, động vật hoang dã, Mặt trăng, cuộc đi săn, cái chết bất ngờ, động vật, trinh bạch, thiếu nữ và bắn cung
Thành viên của Mười hai vị thần trên đỉnh Olympus
Diana of Versailles, một bản sao La Mã của một tác phẩm điêu khắc Hy Lạp của Leochares (Bảo tàng Louvre)
Nơi ngự trị: Núi Ólympos
Hành tinh: Mặt Trăng
Con vật: hươu, rắn, chó, heo rừng, dê, gấu, chim cút, chim ó, gà Phi
Biểu tượng: Cung tên, hình trăng lưỡi liềm, da thú, giáo, dao, ngọn đuốc, đàn lia, cây dền amaranth
Cây: Cây bách, cây cọ, quả óc chó
Thú cưỡi: Một cỗ xe vàng do bốn con nai sừng vàng điều khiển
Thông tin cá nhân
Sinh: Delos, Hy Lạp
Cha mẹ: Zeus và Leto
Anh chị em: Apollo (sinh đôi), Aeacus, Angelos, Aphrodite, Ares, Athena, Dionysus, Eileithyia, Enyo, Eris, Ersa, Hebe, Helen thành Troia, Hephaistos, Heracles, Hermes, Minos, Pandia, Persephone, Perseus, Rhadamanthus, các nữ thần Charites, Horae, Lytae, những vị Muse, Moirai
Tương ứng
Tương ứng La Mã: Diana
Tương ứng Etrusca: nữ thần Artume
Tương ứng Hindu: các vị thần Bhadra
Tương ứng Canaan: nhóm bảy nữ thần Kotharat
Tương ứng Ai Cập: Bastet
Tương ứng Hỏa giáo: Thần Drvaspa
Trong thần thoại và tôn giáo Hy Lạp cổ đại, Artemis (/ˈɑːrtɪmɪs/; tiếng Hy Lạp: Ἄρτεμις) là nữ thần săn bắn, vùng đất hoang vu, động vật hoang dã, thiên nhiên, thảm thực vật, sinh nở, chăm bẵm trẻ thơ và trinh bạch. Artemis hay được đồng nhất với nữ thần Selene, Mặt Trăng và Hecate, một nữ thần Mặt trăng khác, và do đó được coi là một trong những vị thần Mặt trăng nổi bật nhất trong thần thoại, cùng với hai vị thần nói trên. Nữ thần thường đi lang thang trong các khu rừng của Hy Lạp, đi theo có sự tham dự của đoàn tùy tùng đông đảo, chủ yếu gồm các tiên nữ, một số người phàm và thợ săn. Nữ thần Diana được coi là nữ thần Artemis của người La Mã.
Theo thần thoại Hy Lạp, Artemis là con gái của vị thần đứng đầu là Zeus và nữ thần Leto, đồng thời là chị gái song sinh của Apollo. Trong hầu hết những lời thuật lại, cặp song sinh là kết quả của mối quan hệ ngoài hôn nhân. Vì điều này, vợ của Zeus là nữ thần Hera đã cấm Leto sinh con ở bất cứ đâu trên đất liền. Chỉ có hòn đảo Delos là nơi ẩn náu cho Leto, cho phép Leto sinh ra những đứa con của mình. Như thông thường, Artemis là cặp song sinh được sinh ra đầu tiên, người sau đó tiến hành hỗ trợ Leto sinh người con thứ hai, thần Apollo. Giống như em trai của mình, nàng là một vị thần kourotrophic (nuôi dưỡng trẻ em), là người bảo trợ và bảo vệ trẻ nhỏ, đặc biệt là Con gái và phụ nữ và được cho là có thể mang lại bệnh tật cho phụ nữ và trẻ em và rồi giúp họ khỏi bệnh.
Artemis được tôn thờ như một trong những nữ thần sinh nở và hộ sinh chính cùng với Eileithyia và Hera. Giống như Athena và Hestia, Artemis thích trở thành một nữ thần trinh nữ và đã thề không bao giờ kết hôn, và do đó là một trong ba nữ thần trinh nữ Hy Lạp.
Trong thần thoại và văn học, Artemis được thể hiện như một nữ thần săn bắn trong rừng, nàng được bao quanh bởi các tín đồ, không ai có thể vượt qua được. Còn trong thần thoại Actaeon, khi người thợ săn trẻ nhìn thấy nàng đang tắm tiên, anh ta đã khiến nữ thần giận dữ rồi biến anh ta thành một con nai, sau đó bị chính những con chó săn không nhận ra chủ nhân của mình ăn thịt. Trong câu chuyện về tiên nữ Callisto, cô gái bị đuổi khỏi nhóm tùy tùng của Artemis sau khi phá vỡ lời thề trinh tiết của mình, phải lòng và có thai với thần Zeus. Trong một số phiên bản nhất định, Artemis là người biến Callisto thành một con gấu, hoặc thậm chí giết chết vì sự xấc xược của cô ta.
Theo Epic Cycle (loạt các bài thơ sử thi về cuộc chiến thành Troy), Artemis đã chặn đứng những cơn gió thổi các con tàu Hy Lạp trong Chiến tranh thành Troy, khiến hạm đội Hy Lạp mắc cạn ở Aulis, sau khi Vua Agamemnon, người lãnh đạo đội quân chinh phạt, đã bắn chết con nai thiêng của nàng. Artemis yêu cầu phải hiến tế Iphigenia, con gái nhỏ của Agamemnon, để đền mạng cho con nai đã bị giết. Trong hầu hết các phiên bản, khi Iphigenia được dẫn đến bàn thờ để cúng tế, Artemis đã mủi lòng thương xót và đưa cô bé đi, để lại một con nai thế chỗ vào đó. Trong cuộc chiến sau đó, Artemis cùng với em trai Apollo và mẹ đã hỗ trợ quân Trojan chống lại quân Hy Lạp và thách thức Hera.
Artemis là một trong những vị thần được tôn kính rộng rãi nhất trong số các vị thần Hy Lạp cổ đại, người dân tôn thờ nàng lan rộng khắp Hy Lạp cổ đại, với nhiều đền thờ, bàn thờ, điện thờ và sự tôn kính của người dân có thể thấy ở khắp mọi nơi trong thế giới cổ đại.
Ngôi đền vĩ đại thờ nữ thần Artemis ở Ephesus là một trong Bảy kỳ quan thế giới cổ đại, trước khi nơi này bị thiêu rụi.
Các biểu tượng của Artemis bao gồm cung tên, cung và dao săn, hươu và cây bách là những vật thiêng liêng đối với cô. Diana, như là nữ thần Artemis đối với người La Mã, được tôn thờ một cách trang trọng trên Đồi Aventine ở Rome, gần Hồ Nemi ở Đồi Alban và ở Campania.