Thảm sát Liệt Tự
Diến biến sau vụ việc > Diễn biến gần đây

Hai mươi năm sau ngày vụ thảm sát diễn ra, vào tháng 5 năm 2007, thiếu tá Lưu Dự, chỉ huy trưởng tiểu đoàn 1 có dính líu tới sự việc, đã tiết lộ trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí quốc phòng rằng ông ta và đồng đội chỉ làm theo mệnh lệnh trực tiếp của cấp trên, và rằng một sĩ quan từng trực tiếp giết người tị nạn đã không hề bị truy tố. Mười năm sau cuộc phỏng vấn này, vào tháng 1 năm 2018, Lưu đã được ban lãnh đạo Công viên quốc gia Kim Môn mời thăm lại các địa điểm phòng ngự cũ của lực lượng bảo vệ Nam Liệt Tự. Trên bờ biển Liệt Tự, Lưu đã nói với một phóng viên của tờ Trung Quốc thời báo rằng ông ta đã "xử lý" trên 100 xác chết-trong đó có các xác chết liên quan đến sự kiện Đông Cương—trong 4 năm phục vụ tại KDC.
Ngày 19 tháng 7 năm 2020, thượng tá huấn luyện (đã nghỉ hưu) Liệu Niệm Hán (廖念漢) của Học viện Quân sự Đài Loan đã phỏng vấn đại úy chỉ huy đại đội WPN Lý Trung Diễm (李中焱) để khẳng định lại một lần nữa lời khai chính thức của Lý rằng chính người này đã phát hiện ra tất cả người tị nạn đã chết sau khi thuyền bị trúng hai quả đạn M72 LAW, cũng có nghĩa là không có ai thoát được ra ngoài và bị lính Đài Loan giết chết. Bài viết có kèm phỏng vấn này của Liệu đã bày tỏ sự kính trọng tuyệt đối dành cho 4 sĩ quan đã bị tuyên án vì dính líu đến thảm sát Liệt Tự, đặc biệt khi so sánh hành động của họ trong vụ việc này nếu so sánh với Vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki hay Thảm sát Mỹ Lai. Tuy nhiên, đến tháng 1 năm 2022, đại úy Lý Trung Diễm đã sửa đổi lời khai của ông ta trong một cuộc đối chứng trên Facebook cùng với các cựu chiến binh khác của Sư đoàn 158 trước dịp Tết Nguyên Đán. Theo đó, Lý thừa nhận là chiếc thuyền vô tình bị mắc cạn, và rằng việc giết hại người tị nạn sau đó đã diễn ra ở hai địa điểm khác nhau.
Kết cục bi thảm của những người tị nạn tại Liệt Tự đã khiến dòng người tị nạn đi qua vùng biển Kim môn hoàn toàn biến mất, dẫn đến việc các trại tị nạn ở Bạch Sa, Bành Hồ vốn đã hoạt động được 11 năm đã được đóng cửa hoàn toàn vào ngày 15 tháng 11 năm 1988. Bất chấp việc này thì chính sách cứng rắn của quân phòng vệ Đài Loan với ngư dân Trung Quốc và những người đầu hàng vẫn không thay đổi như mệnh lệnh của thiếu tướng Tống Ân Linh - chỉ huy trưởng mới của Sư đoàn 158 với cấp dưới: "Thông báo cho những người cập bờ biển rằng hoặc họ phải chạy, hoặc họ sẽ bị bắn; sau đó đợi cho họ chạy rồi hẵng giết họ". Tuy vậy, trong thực tế thì người sống sót chỉ bị bắt giữ, bịt mắt, giam giữ tạm thời rồi trục xuất, và các sĩ quan chính trị cũng bắt đầu trả tiền bồi thường cho thiệt hại của dân thường. Việc đàm phán về bồi thường thất bại đã dẫn đến việc ngư dân Trung Quốc đôi khi tụ tập thuyền để tổ chức biểu tình phản đối. Đặc biệt là vào tháng 7 và tháng 8 năm 1990, Quốc quân Đài Loan đã bị công chúng Đài Loan chỉ trích vì thái độ lừa lọc và gian dối trong bồi thường cho nạn nhân bị thiệt mạng vì các vụ gây chết dân thường liên quan tới tàu Mân Bình Ngư số 5540 và tàu Mân Bình Ngư số 5502. Sự bất bình của công chúng Đài Loan đã dẫn đến việc Hội Chữ thập đỏ Trung Quốc và Hội Chữ thập đỏ Đài Loan—đại diện cho hai bên—ký Thỏa thuận Kim Môn ngày 21 tháng 9 năm 1990 qua đó thiết lập cơ chế hồi hương nhân đạo thông qua Kim Môn.
Ngày 7 tháng 11 năm 1992, tình trạng thiết quân luật vốn được áp dụng ở Kim Môn suốt 42 năm đã được dỡ bỏ, và KDC đã trao trả lại quyền quản lý các đảo thuộc Kim Môn, trong đó có Liệt Tự, cho chính quyền dân sự. Tuy vậy, phải chờ đến năm 1995 thì lực lượng cảnh sát đường thủy mới thay thế quân đội trong việc tuần tra, kiểm soát ở Kim Môn và Mã Tổ. Văn phòng Cảnh sát đường thủy được thành lập chính thức ngày 15 tháng 6 năm 1998 và thay thế hoàn toàn quân đội trong việc thực thi pháp luật đường thủy, trước khi được chuyển đổi thành lực lượng Tuần duyên Đài Loan trực thuộc Bộ Đại dương của Đài Loan. Bất chấp các thay đổi về mặt quản lý ở Kim Môn và vùng biển xung quanh Đài Loan, suốt hơn 100 năm kể từ ngày lập quốc, Đài Loan vẫn chưa có một bộ luật hoàn chỉnh về người tị nạn để quản lý quy trình tiếp nhận tị nạn chính trị cho phù hợp với luật pháp quốc tế, và chính phủ Đài Loan cũng chưa từng đưa ra lời xin lỗi chính thức hay có các hình thức bồi thường cho gia đình hoặc quốc gia của các nạn nhân trong các sự việc tương tự như thảm sát Liệt Tự. Ngày 3 tháng 10 năm 2018, nghị viên Lâm Sướng Tả (林昶佐), cựu chủ tịch Ân xá Quốc tế tại Đài Loan trong một buổi điều trần của Ủy ban Quốc phòng và Đối ngoại của Lập pháp viện Đài Loan đã đưa ra yêu cầu kiểm tra hồ sơ của các nạn nhân vụ thảm sát Liệt Tự vẫn còn được lưu trữ trong các tàng thư của Quốc quân Đài Loan để có thể đưa ra lời xin lỗi chính thức cho gia đình của những nạn nhân này thông qua Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc, nhưng Bộ trưởng Quốc phòng Đài Loan tướng Nghiêm Đức Phát đã phản đối với lý do rằng: "Binh lính chỉ tuân theo các quy định về tác chiến trong bối cảnh thiết quân luật khi thi hành mệnh lệnh của cấp trên, mặc dù nếu nhìn ở thời điểm hiện tại thì hành động của họ như vậy có thể sẽ khiến họ phải ra tòa án binh...". Sau đó, Bộ quốc phòng Đài Loan cũng đưa ra phản hồi về đề nghị của nghị viên Lâm rằng: "Rất khó có thể xác định danh tính của những người thiệt mạng vì sự việc xảy ra đã quá lâu, vì vậy vụ việc này không thể xử lý thêm được". Đây cũng là phản hồi duy nhất của Chính phủ Đài Loan về vụ việc này sau 30 năm kể từ khi tình trạng thiết quân luật chấm dứt vào năm 1987. Ngày 2 tháng 10 năm 2021, nhóm hacker Anonymous đã tấn công trang web quảng bá du lịch của Trung Quốc và đăng thông điệp "Nếu Đài Loan muốn thực sở trở thành số một, thì trước hết phải sửa sai đối với Thảm sát Liệt Tự 1987" trên nền là một bức ảnh lấy từ Wikimedia Commons về Hạ Môn, Liệt Tự, và Kim Môn.
Ngày 13 tháng 7 năm 2022, ủy viên Kiểm soát viện Đài Loan Cao Dũng Thành [zh] đã nộp một bản báo cáo về việc điều tra lại vụ thảm sát dựa trên một năm kiểm tra các tài liệu do lưu trữ quân sự cung cấp và phỏng vấn với gần 20 nhân chứng là các cựu chiến binh. Trong số những người được phỏng vấn có cả các sĩ quan từng bị kết án với lời khai (không được máy kiểm tra nói dối xác thực) mâu thuẫn với nhau và mâu thuẫn với chính lời khai ban đầu của họ trong cuộc điều tra đầu tiên, cũng như không khớp với các bằng chứng mới và các mâu thuẫn xác định được ở hiện trường địa điểm vụ thảm sát diễn ra, một phần là vì bản thân cuộc điều tra ban đầu 34 năm trước cũng bị coi là vẫn còn bỏ ngỏ. Sau cùng, với sự thông qua của Liên ủy ban về các vấn đề pháp lý và trại giam, về nội vụ và dân tộc thiểu số, về chính sách đối ngoại và ngoại kiều, và về quốc phòng và tình báo, báo cáo của cuộc điều tra mới này đã buộc tội KDC trong việc tạo dựng chứng cứ giả, và buộc tội công tố viên và thẩm phán của tòa án quân sự đã không làm đúng chức trách trong việc điều tra, xét xử, và buộc tội Bộ Quốc phòng Đài Loan đã lơi là trong việc xử lý vụ thảm sát này trong suốt 35 năm. Báo cáo này cuối cùng đã kết luận rằng Bộ Tư pháp Đài Loan cần mở lại vụ án này để điều tra bổ sung, đặc biệt là về các khía cạnh pháp lý của vụ án.
Ngày 9 tháng 8 năm 2024, bốn thành viên người Na Uy gốc Việt của gia đình nạn nhân những người tị nạn bị hại năm xưa đã đến Đài Loan với sự giúp đỡ của giám đốc điều hành Ân xá Quốc tế tại Đài Loan Khâu Y Linh (邱伊翎), ủy viên Cao Dũng Thành, nhà làm phim tài liệu Chu Hiền Triết (朱賢哲), và nhà thơ Hồng Hồng (鴻鴻) để tìm kiếm sự thật và hòa giải. Một người trong số này, anh Trần Quốc Dũng, trước đó đã từng đến Hạ Môn để tìm kiếm nhưng được thông báo rằng hai chiếc thuyền của người tị nạn Việt Nam đã bị phá hủy ở Kim Môn, và vì thế đã nhận ra rằng hai người thân trong gia đình của anh đã thiệt mạng. Trong chuyến đi tới Đài Loan, anh Dũng đã mang theo một tấm biển kỉ niệm trên đó có ghi tên của những nạn nhân của vụ thảm sát Liệt Tự, cùng với ảnh và năm sinh để đưa ra tại buổi họp báo, anh cũng cho biết mình không đến Đài Loan để buộc tội chính quyền Đài Loan hay bất cứ cá nhân nào. Anh Dũng trong buổi họp báo đã phát biểu rằng mình hiểu lý do cho những sai lầm lịch sử, và tin rằng chính phủ và người dân Đài Loan, để tỏ sự tôn trọng nhân quyền và nhân đạo, sẽ có những hành động cụ thể để an ủi gia đình của những nạn nhân của vụ thảm sát. Về phần mình, ủy viên Cao đề nghị Bộ Quốc phòng Đài Loan khởi động lại việc điều tra nội bộ và tìm kiếm bằng chứng, số liệu, và vật phẩm mà họ chưa bàn giao cho Kiểm soát viện trước đó, và công bố những thông tin này cho công chúng, hoặc trao trả cho gia đình những người quá cố. Đại diện Bộ Quốc phòng Đài Loan tham gia buổi họp báo đã ngỏ lời chia buồn với gia đình những người bị hại, và khẳng định sẽ đưa các gia đình này đến địa điểm xảy ra vụ việc, nhưng vẫn giữ nguyên quan điểm rằng binh lính Đài Loan vào thời điểm đó chỉ thi hành nhiệm vụ của họ, và vì vậy không có phản hồi về đề nghị điều tra lại vụ thảm sát.