stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Phương pháp phát hiện ngoại hành tinh
Các phương pháp phát hiện ngoại hành tinh > Phép đo sáng quá cảnh > Kỹ thuật, ưu điểm và nhược điểm

Trong khi phương pháp vận tốc xuyên tâm cung cấp thông tin về khối lượng của một hành tinh thì phương pháp phép đo sáng có thể xác định bán kính của hành tinh. Nếu một hành tinh quá cảnh phía trước ngôi sao chủ của nó, thì độ sáng quan sát được của ngôi sao sẽ giảm đi một lượng nhỏ, tùy thuộc vào kích thước tương đối của ngôi sao và hành tinh. Ví dụ, trong trường hợp của HD 209458, ngôi sao mờ đi 1,7%. Tuy nhiên, hầu hết các tín hiệu chuyển tuyến đều nhỏ hơn đáng kể; ví dụ, một hành tinh có kích thước Trái Đất đi ngang qua một ngôi sao giống Mặt Trời chỉ tạo ra độ mờ 80 phần triệu (0,008%).
Phương pháp này có hai nhược điểm lớn. Đầu tiên, các hành tinh khi quá cảnh chỉ có thể quan sát được khi quỹ đạo của hành tinh tình cờ được căn chỉnh hoàn hảo tại vị trí thuận lợi của các nhà thiên văn học. Xác suất để một mặt phẳng quỹ đạo của hành tinh nằm ngay trước đường tầm mắt của một ngôi sao là tỷ số giữa đường kính của ngôi sao với đường kính của quỹ đạo (ở những ngôi sao nhỏ, bán kính của hành tinh cũng là một yếu tố quan trọng). Khoảng 10% các hành tinh có quỹ đạo nhỏ có sự thẳng hàng như vậy và tỷ lệ này giảm dần đối với các hành tinh có quỹ đạo lớn hơn. Đối với một hành tinh quay quanh một ngôi sao cỡ Mặt Trời ở 1 AU, xác suất căn chỉnh ngẫu nhiên tạo ra quá cảnh là 0,47%. Tuy nhiên, bằng cách quét các khu vực rộng lớn trên bầu trời chứa hàng nghìn hoặc thậm chí là hàng trăm nghìn ngôi sao cùng một lúc, các cuộc tìm kiếm ngoại hành tinh quá cảnh có thể tìm thấy nhiều ngoại hành tinh hơn so với phương pháp vận tốc xuyên tâm. Một số cuộc tìm kiếm đã áp dụng cách đó, chẳng hạn như MEarth Project trên mặt đất, SuperWASP, KELT và HATNet, cũng như CoRoT, Kepler và Transiting Exoplanet Survey Satellite ngoài không gian.
Nhược điểm thứ hai của phương pháp này là tỷ lệ phát hiện sai cao. Một nghiên cứu năm 2012 cho thấy tỷ lệ kết quả giả đối với các quá cảnh được quan sát bởi sứ mệnh Kepler có thể lên tới 40% trong các hệ thống đơn hành tinh. Phương pháp vận tốc xuyên tâm đặc biệt cần thiết đối với các hành tinh có kích thước bằng Sao Mộc hoặc lớn hơn, vì các vật thể có kích thước đó không chỉ có khả năng là các hành tinh mà còn có khả năng là các sao lùn nâu và thậm chí cả các ngôi sao nhỏ. Vì tỷ lệ kết quả giả rất thấp ở các ngôi sao có khả năng có hai hành tinh trở lên, nên những phát hiện như vậy thường có thể được xác thực mà không cần quan sát, theo dõi rộng rãi. Một số cũng có thể được xác nhận thông qua phương pháp transit timing variation.
Các phương pháp phát hiện ngoại hành tinh > Chụp ảnh trực tiếp

Xem thêm: List of directly imaged exoplanets
Bất kỳ hành tinh nào cũng là nguồn sáng cực kỳ yếu so với sao chủ của chúng và những tia sáng nhỏ phát ra từ chúng có xu hướng bị át đi do ánh sáng chói lóa từ ngôi sao chủ. Hình ảnh sẽ dễ dàng thu được hơn khi hệ sao đó ở tương đối gần Mặt Trời và khi hành tinh này đặc biệt lớn (lớn hơn đáng kể so với Sao Mộc), cách xa ngôi sao chủ của nó và nóng đến mức hành tinh đó phát ra bức xạ hồng ngoại cường độ cao.
Kính viễn vọng không gian

Hầu hết các ngoại hành tinh đã được xác nhận được tìm thấy bằng cách sử dụng kính viễn vọng trong không gian (kể từ tháng 01 năm 2015). CoRoT (2007–2012) và Kepler là các sứ mệnh không gian dành riêng cho việc tìm kiếm các ngoại hành tinh bằng cách sử dụng quá cảnh. CoRoT đã phát hiện ra khoảng 30 ngoại hành tinh mới. Kepler (2009–2013) và K2 (2013– ) (một sứ mệnh của Kepler) đã phát hiện hơn 2.000 ngoại hành tinh đã được xác minh. Kính viễn vọng không gian Hubble và MOST cũng đã tìm thấy hoặc xác nhận một vài hành tinh. Kính viễn vọng không gian Spitzer được sử dụng để phát hiện sự quá cảnh của các ngoại hành tinh cũng như sự che khuất các hành tinh gây ra bởi sao chủ và các phase curve.
Đồ thị vận tốc xuyên tâm của 18 Delphini b.
Sơ đồ cho thấy làm thế nào một vật thể nhỏ hơn (chẳng hạn như một ngoại hành tinh) quay quanh một vật thể lớn hơn (chẳng hạn như một ngôi sao) có thể tạo ra những thay đổi về vị trí và vận tốc của các vật thể sau khi chúng quay quanh khối tâm chung của chúng (chữ thập màu đỏ).
Mô phỏng hình bóng của Sao Mộc (và 2 mặt trăng của nó) đi ngang qua Mặt Trời.
Phương pháp quá cảnh phát hiện các hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời.
Phép đo sáng của Kepler-6by.
Hình ảnh này cho thấy kích thước tương đối của các sao lùn nâu và các hành tinh lớn.
Chụp ảnh trực tiếp của các ngoại hành tinh xung quanh HR 8799 bằng cách sử dụng Vortex coronagraph trên một 1.5m portion của Kính viễn vọng Hale.
Hình ảnh của ESO chụp một hành tinh gần Beta Pictoris.
Deutzia paniculata

| Deutzia paniculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Cornales
Họ (familia): Hydrangeaceae
Chi (genus): Deutzia
Loài (species): D. paniculata
Danh pháp hai phần
Deutzia paniculata Nakai 
Deutzia paniculata là một loài thực vật có hoa trong họ Tú cầu. Loài này được Nakai mô tả khoa học đầu tiên năm 1913.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Deutzia paniculata”. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2013.
Neomammillaria elegans

| Neomammillaria elegans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Cactaceae
Chi (genus): Neomammillaria
Loài (species): N. elegans
Danh pháp hai phần
Neomammillaria elegans (DC.) Britton & Rose, 1923 
Neomammillaria elegans là một loài thực vật có hoa trong họ Cactaceae. Loài này được (DC.) Britton & Rose mô tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Neomammillaria elegans”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Neoregelia fluminensis

| Neoregelia fluminensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Neoregelia
Loài (species): N. fluminensis
Danh pháp hai phần
Neoregelia fluminensis L.B.Sm. 
Neoregelia fluminensis là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được L.B.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1955.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Neoregelia fluminensis”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Croixrault

| --- | --- |
 Croixrault

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Hauts-de-France
Tỉnh: Somme
Quận: Amiens
Tổng: Tổng Poix-de-Picardie
Liên xã: Cộng đồng các xã Sud-Ouest Amiénois
Xã (thị) trưởng: M. Danièle Henon (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 111–187 m (364–614 ft) (bình quân 183 m (600 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 8,96 km2 (3,46 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 355  
 - Mật độ: 40/km2 (100/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 80227/ 80290

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Croixrault là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.
Địa lý

Thị trấn này tọa lạc trên đường D341 và đường D141, khoảng 18 dặm Anh về phía tây nam của Amiens.
Dân số

| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 324 | 372 | 351 | 365 | 356 | 355 |
Số liệu điều tra dân số từ năm 1962, dân số không tính hai lần
Neoregelia gavionensis

| Neoregelia gavionensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Neoregelia
Loài (species): N. gavionensis
Danh pháp hai phần
Neoregelia gavionensis Martinelli & Leme 
Neoregelia gavionensis là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được Martinelli & Leme mô tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Neoregelia gavionensis”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Neoregelia guttata

| Neoregelia guttata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Neoregelia
Loài (species): N. guttata
Danh pháp hai phần
Neoregelia guttata Leme 
Neoregelia guttata là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được Leme mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Neoregelia guttata”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Gomphocarpus munonquensis

| Gomphocarpus munonquensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Gomphocarpus
Loài (species): G. munonquensis
Danh pháp hai phần
Gomphocarpus munonquensis (S.Moore) Goyder & Nicholas 
Gomphocarpus munonquensis là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (S.Moore) Goyder & Nicholas mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Gomphocarpus munonquensis”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Gomphocarpus purpurascens

| Gomphocarpus purpurascens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Gomphocarpus
Loài (species): G. purpurascens
Danh pháp hai phần
Gomphocarpus purpurascens A.RIch. 
Danh pháp đồng nghĩa
 Asclepias albida N.E.Br.  Asclepias pubiseta N.E.Br. 
Gomphocarpus purpurascens là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được A.Rich. mô tả khoa học đầu tiên năm 1850.
Chú thích

↑  “The Plant List: A Working List of All Plant Species”.
↑  The Plant List (2010). “Gomphocarpus purpurascens”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Nhóm ngôn ngữ Mordvin

| Nhóm ngôn ngữ Mordvin  |
| --- | --- |
Sắc tộc: người Mordva
Phân bố địa lý: Nam Nga
Phân loại ngôn ngữ học: Ngữ hệ UralFinn-Perm?Nhóm ngôn ngữ Mordvin
Ngữ ngành con:  Erzya  Moksha  ?Meshcheria 
Glottolog:: mord1256
Nhóm ngôn ngữ Mordvin, (tiếng Nga: мордовские языки, mordovskiye yazyki, thuật ngữ chính thức của tiếng Nga cho cặp ngôn ngữ này), là một nhóm nhỏ trong ngữ hệ Ural, bao gồm tiếng Erzya và tiếng Moksha (cả hai được nói ở Mordovia). Trước đây được coi là một "ngôn ngữ Mordvin" duy nhất, giờ đây nó được coi là một nhóm ngôn ngữ nhỏ. Do sự khác biệt về âm vị học, từ vựng và ngữ pháp,tiếng Erzya và tiếng Moksha khó thông hiểu lẫn nhau, đến mức tiếng Nga thường được sử dụng để liên lạc liên nhóm.
Hai ngôn ngữ Mordvin cũng có các dạng văn học riêng biệt. Ngôn ngữ văn học Erzya được tạo ra vào năm 1922 và Mokshan năm 1923.
Chữ viết của tiếng Moksha và tiếng Erzya phát sinh vào nửa sau của thế kỷ 18 trên cơ sở bảng chữ cái Kirin. Bảng chữ cái hiện đại của các ngôn ngữ này hoàn toàn giống với bảng chữ cái tiếng Nga.
Neoregelia gigas

| Neoregelia gigas> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Neoregelia
Loài (species): N. gigas
Danh pháp hai phần
Neoregelia gigas Leme & L.Kollmann 
Neoregelia gigas là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được Leme & L.Kollmann mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Neoregelia gigas”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Glyphodes minimalis

| Glyphodes minimalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Glyphodes
Loài (species): G. minimalis
Danh pháp hai phần
Glyphodes minimalis
Glyphodes minimalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Gomphocarpus praticola

| Gomphocarpus praticola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Apocynaceae
Chi (genus): Gomphocarpus
Loài (species): G. praticola
Danh pháp hai phần
Gomphocarpus praticola (S.Moore) Goyder & Nicholas 
Gomphocarpus praticola là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (S.Moore) Goyder & Nicholas mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Gomphocarpus praticola”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Neoregelia farinosa

| Neoregelia farinosa |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Neoregelia
Loài (species): N. farinosa
Danh pháp hai phần
Neoregelia farinosa (Ule) L.B.Sm. 
Neoregelia farinosa là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được (Ule) L.B.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Neoregelia farinosa”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Goryphus sauteri

| Goryphus sauteri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Goryphus
Loài (species): G. sauteri
Danh pháp hai phần
Goryphus sauteri Uchida, 1932 
Goryphus sauteri là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Nigidius delegorguei

| Nigidius delegorguei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Lucanidae
Phân họ (subfamilia): Lucaninae
Chi (genus): Nigidius
Loài (species): N. delegorguei
Danh pháp hai phần
Nigidius delegorguei Thomson, 1862 
Nigidius delegorguei là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được Thomson mô tả khoa học năm 1862.
15 tháng 1

Ngày 15 tháng 1 là ngày thứ 15 trong lịch Gregory. Còn 350 ngày trong năm (351 ngày trong năm nhuận).
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
<< Tháng 1 năm 2024 >>
| CN | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |  |
Sinh

5 TCN – Lưu Tú, tức Hán Quang Vũ Đế, hoàng đế của triều Hán, tức ngày Giáp Tý tháng 12 năm Kiến Bình thứ 1 (m. 57)
1539 – Maeda Toshiie, tướng lĩnh người Nhật Bản, tức 25 tháng 12 năm Mậu Tuất (m. 1599)
1622 – Molière, nhà biên kịch và diễn viên người Pháp (m. 1673)
1725 – Pyotr Aleksandrovich Rumyantsev, tức 4 tháng 1 theo lịch Julius tướng lĩnh Đế quốc Nga (m. 1796)
1810 – Emil von Schwartzkoppen, tướng lĩnh Phổ (m. 1878)
1842 – Mary MacKillop, người Úc được phong thánh (m. 1909)
1850
Mihai Eminescu, thi sĩ người România (m. 1889)
Sofia Vasilyevna Kovalevskaya, nhà toán học người Nga, 3 tháng 1 theo lịch Julius (m. 1891)
1859 – Nathaniel Lord Britton, nhà địa chất, nhà thực vật học người Mỹ (m. 1934)
1866 – Nathan Söderblom, nhà thần học Tin Lành Thụy Điển, người nhận Giải thưởng Nobel về hòa bình (m. 1931)
1882
Florian Znaniecki, nhà xã hội học, triết gia người Ba Lan-Mỹ (m. 1958)
Margaret, Vương tôn nữ Anh Quốc-Thái tử phi Thụy Điển (m. 1920)
1891 – Osip Emilyevich Mandelstam, thi sĩ người Nga, tức 3 tháng 1 theo lịch Julius (m. 1938)
1895 – Artturi Ilmari Virtanen, nhà hóa sinh Phần Lan, nhận Giải thưởng Nobel (m. 1973)
1897 – Từ Chí Ma, thi sĩ người Trung Quốc, tức ngày 13 tháng 12 năm Bính Thân (m. 1931)
1900 – Ông Văn Huyên, mục sư người Việt Nam (m. 1999)
1910 – Trần Hữu Dực, chính trị gia người Việt Nam (m. 1993)
1917 – Nguyễn Văn Trân, chính trị gia người Việt Nam
1918 – Gamal Abdel Nasser, chính trị gia người Ai Cập, tổng thống của Ai Cập (m. 1970)
1920 – Huỳnh Phú Sổ, người sáng lập Phật giáo Hòa Hảo, tức ngày 25 tháng 11 năm Kỷ Mùi (m. 1947)
1922 – Đoàn Trọng Truyến, chính trị gia người Việt Nam (m. 2009)
1923 – Lý Đăng Huy, chính trị gia người Đài Loan, Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc
1929 – Martin Luther King, nhà hoạt động dân quyền người Mỹ (m. 1968)
1930 – Trần Văn Cẩm, tướng lĩnh Việt Nam Cộng hòa
1940 – Thích Trí Quảng, hòa thượng người Việt Nam
1943 – Margaret Beckett, chính trị gia người Anh Quốc
1945 – Marie Christine von Reibnitz, nhà thiết kế nội thất và tác giả người Đức-Anh Quốc
1946 – Phêrô Nguyễn Văn Đệ, linh mục người Việt Nam
1947 – Martin Chalfie, nhà hóa học người Mỹ, đoạt giải Nobel
1950
Marius Trésor, cầu thủ bóng đá người Pháp
Viên Tân Điều, nhạc sĩ người Việt Nam
Choe Ryong-hae, chính trị gia và sĩ quan quân đội người Triều Tiên
1951 – Iguchi Naruhito, seiyū người Nhật Bản
1955 – Tanaka Mayumi, seiyū người Nhật Bản
1958 – Boris Tadić, chính trị gia người Serbia, tổng thống của Serbia
1963 – Hà Thanh Toàn, nhà giáo dục, nhà chính trị người Việt Nam
1970 – Shane McMahon, đô vật và doanh nhân người Mỹ
1973 – Tomáš Galásek, cầu thủ bóng đá người Séc
1979 – Chu Hiếu Thiên, ca sĩ và diễn viên người Đài Loan (F4)
1981
El Hadji Diouf, cầu thủ bóng đá người Sénégal
Pitbull, ca sĩ đọc rap người Mỹ
1982 – Emina Jahović, ca sĩ và diễn viên người Serbia-Thổ Nhĩ Kỳ
1983 – Jermaine Pennant, cầu thủ bóng đá Anh
1985 – René Adler, cầu thủ bóng đá người Đức
1988 – Skrillex, ca sĩ, DJ người Mỹ
1990 – Vũ Trà My, vận động viên võ thuật người Việt Nam
1994 – Eric Dier, cầu thủ bóng đá người Anh
1995 – Hương Tràm, ca sĩ người Việt Nam
1998 – Boo Seungkwan, ca sĩ người Hàn Quốc
Mất

69 – Galba, hoàng đế của Đế quốc La Mã (s. 3 TCN)
936 – Raoul I, quốc vương của Pháp (s. 880)
1128 – Lý Nhân Tông, vua thứ 4 của triều Lý, tức ngày Đinh Mão (12) tháng 12 năm Đinh Mùi (s. 1066)
1595 – Murad III, sultan của Đế quốc Ottoman (s. 1546)
1815 – Emma Hamilton, tình nhân người Anh của Horatio Nelson (s. 1761)
1919
Rosa Luxemburg, nhà lý luận, triết gia, nhà kinh tế người Đức (s. 1871)
Karl Liebknecht, nhà xã hội chủ nghĩa Đức (s. 1871)
1923 – Maurice Long, luật sư, chính trị gia người Pháp, Toàn quyền Đông Dương (s. 1866)
1926 – Enrico Toselli, nghệ sĩ dương cầm và soạn nhạc người Ý (b. 1883)
2007
James Hillier, nhà khoa học người Canada-Mỹ, phát minh ra kính hiển vi điện tử (s. 1915)
Bạc Nhất Ba, chính trị gia người Trung Quốc (s. 1908)
2021 – Lệ Thu, ca sĩ người Việt Nam (s. 1943).
Những ngày lễ và kỷ niệm

| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về 15 tháng 1.
Nigidius dawnae

| Nigidius dawnae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Lucanidae
Phân họ (subfamilia): Lucaninae
Chi (genus): Nigidius
Loài (species): N. dawnae
Danh pháp hai phần
Nigidius dawnae Gravely, 1915 
Nigidius dawnae là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được Gravely mô tả khoa học năm 1915.
Nathan Söderblom

Nathan Söderblom.
Nathan Söderblom trên một tem thư của Tây Đức năm 1966
Nathan Söderblom tên đầy đủ là Lars Olof Jonathan Söderblom (15.1.1866 – 12.7.1931) là một giáo sĩ Thụy Điển, Tổng Giám mục giáo phận Uppsala thuộc giáo hội quốc giáo Thụy Điển và được tưởng nhớ trong lịch phụng vụ (các thánh) của giáo hội Tin Lành Luther vào ngày 12 tháng 7 hàng năm.
Cuộc đời và sự nghiệp

Söderblom sinh trong một nông trại gọi là Trönö, ngày nay thuộc thị xã Söderhamn, hạt Gävleborg, (Thụy Điển), con của Jonas Söderblom (sinh năm 1823 ở Söderala) và bà Nikolina Sophie Blûme (sinh năm 1838 ở Strömstad, Göteborg) đến từ Đan Mạch. Ông là con thứ hai trong số 7 anh chị em. Cha của ông là một mục sư sùng đạo, có đức tin mạnh mẽ.
Ông theo học Đại học Uppsala năm 1883. Mặc dù ban đầu ông chưa rõ là mình muốn học ngành gì, nhưng sau đó ông đã quyết định theo bước chân của cha mình. Sau một chuyến du hành sang Hoa Kỳ trở về, ông được thụ phong chức mục sư năm 1893.
Từ năm 1892 tới năm 1893, Söderblom làm phó chủ tịch thứ nhất, rồi chủ tịch Liên đoàn sinh viên Uppsala.
Năm 1912, ông làm giáo sư khoa Tôn giáo tại Đại học Leipzig (Đức). Nhưng ngay năm 1914, ông được chọn làm tổng Giám mục.
Do chức lãnh đạo phong trào Kitô giáo "Life and Work" của ông trong thập niên 1920, ông đã được nhìn nhận là một trong các người chủ chốt đã thành lập phong trào đại kết tôn giáo (ecumenical movement). Ông là bạn thân của Giám mục Anh giáo theo chủ trương đại kết George Bell.
Ông được nhận giải Nobel Hòa bình năm 1930.
Gia đình

Nathan Söderblom kết hôn với Anna Söderblom (nhũ danh Forsell) ngày 29.4.1894 tại nhà nguyện Ersta, Stockholm. Họ có 12 người con sau đây:
Helge Söderblom, sinh ngày 8.1.1896 tại Paris, từ trần ngày 1.7.1932.
Brita Söderblom, sinh 31.12.1896 tại Paris, từ trần 16.1.1989, kết hôn với tổng Giám mục Yngve Brilioth năm 1919.
Sven Söderblom, sinh 24.1.1898 tại Paris, từ trần tháng 5/1976.
Ingrid Söderblom, sinh 10.2.1899 tại Paris, từ trần 23.10.1900.
Staffan Söderblom, sinh 14.7.1900 tại Paris, từ trần 11.12.1985.
Lucie Söderblom, sinh 16.1.1902, từ trần 10.12.2002, kết hôn với Giám mục Arvid Runestam năm 1924.
Yvonne Söderblom, sinh 30.10.1903, từ trần 8.1.1990, kết hôn với Giám mục Algot Anderberg năm 1929.
Jan Söderblom, sinh và chết ngày 24.1.1905.
Jon Olof Söderblom, sinh 27.6.1906, từ trần 15.1.1981.
Carl Söderblom, sinh 7.4.1908, từ trần 15.2.1967.
Lag Söderblom, sinh 4.6.1912, từ trần 14.3.1989.
Gustaf Söderblom, sinh 6.6.1914 tại Leipzig, từ trần 27.6.1998.
Ngỗng ngực trắng

| Ngỗng ngực trắng |
| --- | --- |


Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Liên bộ (superordo): Galloanserae
Bộ (ordo): Anseriformes
Họ (familia): Anatidae
Phân họ (subfamilia): Anserinae
Tông (tribus): Anserini
Chi (genus): Anser
Loài (species): A. albifrons
Danh pháp hai phần
Anser albifrons (Scopoli, 1769) 
Phân loài
 A. a. albifrons European White-fronted Goose (Scopoli, 1769)  A. a. frontalis Pacific White-fronted Goose (Baird, 1858)  A. a. gambeli Gambel's White-fronted Goose (Hartlaub, 1852)  A. a. elgasi Tule Goose (Delacour & Ripley, 1975)(disputed)  A. a. flavirostris Greenland White-fronted Goose (Dalgety & (Scott, 1948) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Branta albifrons Scopoli, 1769
Trứng của ngỗng ngực trắng
Anser albifrons
Ngỗng ngực trắng (Anser albifrons) là một loài chim trong họ Vịt. Ngỗng ngực trắng có liên quan chặt chẽ tới Ngỗng ngực trắng nhỏ (A. erythropus).
Ngỗng ngực trắng có chiều dài 64–81 cm, có sải cánh 130–165 cm và cân nặng 1,93-3,31 kg.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Anser albifrons”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
59 (số)

59 (năm mươi chín) là một số tự nhiên ngay sau 58 và ngay trước 60.
Toán học

59 là Số nguyên tố thứ 17 và là Số nguyên tố phi chính quy thứ 2 (Sau số 37 và trước số 67)
Hoá học

59 là Số hiệu nguyên tử của nguyên tố Praseodymium
| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về 59 (số).