stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kha Ly
Danh sách phim > Truyền hình

| Năm | Tựa Phim | Vai diễn | Đạo diễn | Kênh | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2004 | Hàn Mặc Tử |  | Trần Mỹ Hà | HTV7 |  |
| 2007 | Sóng gió cuộc đời | Liên | Châu Huế | HTV7 |  |
| 2008 | Kiều nữ và đại gia | Lụa | Nguyễn Duy Võ Ngọc | HTV9 |  |
| 2008 | Tình yêu pha lê | Mỹ Hà | Xuân Cường | HTV7 |  |
| 2008 | Mùa chim én xôn xao | Cúc Hương | Lê Hữu Lương | HTV9 |  |
| 2008 | Sóng đời | Ý | Xuân Phước | HTV7 |  |
| 2008 | Chỗ chỉ có một người | Diễm Hương | Trương Dũng | HTV9 |  |
| 2009 | Ký ức mong manh | Tuyết | Đặng Lưu Việt Bảo | HTV7 |  |
| 2009 | Hiệp sĩ đường phố | Hà | Lý Khắc Lynh | HTV9 |  |
| 2009 | Giấc mơ cổ tích | Hoa | Đặng Minh Quang | HTV7 |  |
| 2010 | Tham vọng | My | Xuân Cường | HTV7 |  |
| 2010 | Cổng mặt trời | Liên | Nguyễn Dương | HTV7 |  |
| 2010 | Anh em nhà bác sĩ | Bích Ngọc | Nguyễn Minh Cao | THVL1 |  |
| 2010 | Hạnh phúc mong manh | Yến | Đặng Minh Quang | THVL1 |  |
| 2010 | Thẩm mỹ viện | Tigome | Đinh Đức Liêm | HTV9 |  |
| 2010 | Thụy khúc | Xuân | Đặng Lưu Việt Bảo | HTV7 |  |
| 2010 | Lời thề danh dự | Thụy Minh | Võ Việt Hùng | HTV9 |  |
| 2010 | 30 ngày làm cha | Cúc | Nguyễn Dương | Let’s Viet |  |
| 2011 | Theo dấu hương xưa |  | Ngô Quang Hải | HTV7 |  |
| 2011 | Vòng tròn cạm bẫy |  | Bùi Tuấn Dũng | VTV1 |  |
| 2012 | Ông xã vạn tuế | Hồng Ngọc | Đặng Lưu Việt Bảo | THVL1 |  |
| 2012 | Hoa nắng | Ngân | Đặng Minh Quang | VTV3 |  |
| 2012 | Vòng xoáy bạc |  | Đặng Tất Bình - Nguyễn Hoài Thu | VTV9 |  |
| 2012 | Tay chơi miệt vườn | Thơ | Lê Quang Hưng - Dương Hoàng Vinh | SCTV14 |  |
| 2012 | Trường nội trú | Kiều Thư | Lê Khắc Hoài Nam | HTV9 |  |
| 2012 | Cô nàng nặng cân | Thanh Mỹ | Lê Minh | THVL1 |  |
| 2013 | Tết yêu thương | Thùy Trang | Chu Thiện | HTV7 |  |
| 2014 | Những kẻ hai mặt | Ngân | Đặng Tất Bình | VTV3 |  |
| 2014 | Dấu chân du mục | Thanh | Đinh Thái Thụy | VTV3 |  |
| 2014 | Như giọt sương ngủ muộn | Xuân | Dương Nam Quan | Let’s Viet |  |
| 2014 | Nhà không có mẹ chồng | Trinh | Lê Lộc | HTV7 |  |
| 2015 | Bình minh trên ngọn lửa | Mỹ | Lê Quang Hưng | THVL1 |  |
| 2016 | Đồng tiền quỷ ám | Mai | Trần Chí Thành | VTV1 |  |
| 2016 | Nguyệt thực | Mai Hoa | Nguyễn Trọng Hải | VTV3 |  |
| 2017 | Tết tây tết ta |  | Xuân Phước |  |  |
| 2017 | Con gái chị Hằng | Thu Trâm | Võ Việt Hùng | THVL1 |  |
| 2017 | Nấc thang lửa | Ngọc Phượng | Nguyễn Anh Tuấn | VTV6 |  |
| 2018 | Cali mùa hoa vàng | Hà | Xuân Phước | THVL1 |  |
| 2020 | Dâu bể đường trần | Hồng Xuân | Xuân Phước | THVL1 |  |
| 2021 | Sui gia khắc khẩu | Thúy Liễu | Xuân Phước | THVL1 |  |
| 2021 | Cười cùng bác Ba Phi | Vân | Trung Hiếu | THVL1 |  |
| 2022 | Vũ điệu đón xuân | Thu Hà | Xuân Phước | THVL1 |  |
| 2022 | Nơi ngọn gió dừng chân | Thanh Vân | Quách Khoa Nam | THVL1 |  |
| 2023 | Có hẹn với yêu thương | Xuân | Xuân Phước | THVL1 |  |
| 2024 | Có hẹn với nàng xuân Thâm kế độc tình  | Xuân Minh Tú  | Xuân Phước |  |  |
Danh sách phim > Phim điện ảnh

| Năm | Tựa phim | Vai diễn | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- |
| 2018 | Yêu em tựa khi nào? | Nguyễn Doanh |  |
Danh sách phim > Web Drama

| Năm | Tựa Phim | Vai diễn | Kênh | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2019 | Bố già bolero |  | Color Man |  |
| 2020 | Mẹ mẹ con con | Ly | Hồng Vân Entertainment |  |
Danh sách đĩa nhạc > Album/CD Single

Album: Hỏi anh có buồn không?
Album: Người tình
CD: MV Suy nghĩ lại đi anh
CD: MV Hạt mưa vô tình
CD: Thương lắm mình ơi
CD: MV Ý trung nhân - Tân xuân tân nương
CD: MV Duyên phận
Danh sách đĩa nhạc > OST

Tình yêu pha lê
Sóng gió cuộc đời
Nợ ân tình
Khép lại quá khứ
Danh sách đĩa nhạc > Ca khúc từng thể hiện

Hái hoa rừng cho em
Câu chuyện đầu năm
Sàn chiến giọng hát
Ôi tình yêu
Người đến từ Triều Châu
Trọn kiếp bình an
Và nhiều ca khúc khác
Danh sách kịch

Tiêu biểu:
Tắt đèn là chạy
Hương vị tình yêu
Tiệm tóc âm dương
Sợ
Đá đoạt hồn
Vòng 4
Xài bếp ga hay bếp điện
Cưới dùm
Trầu cau
Mặt na tình yêu
Và nhiều vở kịch khác
Chương trình truyền hình

Hát câu chuyện tình yêu
Phiên tòa tình yêu
Ơn giời Cậu đây rồi!
Lạ lắm à nha
Hát câu chuyện tình yêu
Khoảnh khắc rực rỡ
Bước chân hai thế hệ 23
Sàn chiến giọng hát
Hội quán tiếu lâm
Hạnh phúc ở đâu
Vì bạn xứng đáng
Nghìn lẻ một chuyện
Khẩu vị ngôi sao
Truy tìm cao thủ
Đoán ca dao tìm tục ngữ
6 ô cửa bí ẩn
100 triệu 1 phút
Mái ấm gia đình Việt
Đại chiến âm nhạc
Chơi phải thắng
Bản lĩnh ngôi sao
Ngạc nhiên chưa
Gà đẻ
Bậc thầy ẩn danh
Vui cùng điệu lý câu hò
Thời tới rồi
Tâm đầu ý hợp
Nhanh như chớp
Bản lĩnh nhóc tỳ
Hoán đổi cặp đôi
Quả cầu bí ẩn
Tình Bolero
Và nhiều chương trình khác
Chương trình truyền hình > Giám khảo

Người bí ẩn
Ca sĩ bí ẩn
Solo cùng bolero
Giải thưởng và đề cử

Đề cử Nữ Ngôi sao Phim ảnh tại Ngôi sao của năm 2020
Quán quân cuộc thi Tình Bolero 2019
Và một số những đề cử khác
Đời tư

Kha Ly kết hôn với nam diễn viên Thanh Duy vào năm 2016 sau 3 năm hẹn hò. Được xem là  cặp đôi ăn ý trong giới nghệ thuật. Tuy nhiên, sau 3 năm kết hôn, cả hai vẫn chưa có con. Kha Ly cho biết mình không bị hiếm muộn mà mắc căn bệnh u tuyến giáp và phải phẫu thuật mới có thể sinh con.
Sau tám năm kết hôn, vợ chồng diễn viên Kha Ly và Thanh Duy chào đón con gái đầu lòng vào sáng ngày 15 tháng 7 năm 2024.
Glycosmis longipes

| Glycosmis longipes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Glycosmis
Loài (species): G. longipes
Danh pháp hai phần
Glycosmis longipes (Craib) Tanaka, 1930 
Glycosmis longipes là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Craib) Tanaka mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Glycosmis longipes”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Bình Sơn, Quỳnh Lưu

Bình Sơn là một xã của huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Xã được thành lập theo Nghị quyết số 1243/NQ-UBTVQH15 ngày 24 tháng 10 năm 2024 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập 3 xã  Quỳnh Hưng, Quỳnh Bá và Quỳnh Ngọc, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2024.
Murraya euchrestifolia

| Murraya euchrestifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Murraya
Loài (species): M. euchrestifolia
Danh pháp hai phần
Murraya euchrestifolia Hayata, 1916 
Murraya euchrestifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Hayata mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Murraya euchrestifolia”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Maibara, Shiga

| Maibara 米原市 |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 
shinkansen qua núi Ibuki trước khi đến ga Maibara.
  Hiệu kỳ
 Vị trí của Maibara ở  Shiga
Maibara 
Tọa độ: 35°19′B 136°17′Đ﻿ / ﻿35,317°B 136,283°Đ﻿ / 35.317; 136.283 
Quốc gia: Nhật Bản
Vùng: Kinki
Tỉnh: Shiga
Diện tích
 • Tổng cộng: 250,46 km2 (9,670 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 40,349
 • Mật độ: 161/km2 (420/mi2)
Múi giờ: UTC+9
Điện thoại: 0749-52-1551
Địa chỉ tòa thị chính: 3-3 Shimotara, Maibara-shi, Shiga-ken 521-8501
Website: Thành phố Maibara
Maibara (米原市 (Mễ Nguyên thị), Maibara-shi?) là một thành phố thuộc tỉnh Shiga, Nhật Bản.
Văn minh lúa nước

Di vật đèn thuyền Văn hóa Đông Sơn- sản phẩm của nền Văn minh lúa nước
Văn minh lúa nước là một dạng văn minh nông nghiệp, xuất hiện cách đây khoảng 13.000 năm tại châu Á. Theo các nhà khoa học thì lúa nước bắt đầu được trồng ở vùng sông Dương Tử (miền nam Trung Quốc ngày nay), sau đó lan xuống Đông Nam Á. Nền văn minh này đã đạt đến trình độ đủ cao về các kỹ thuật canh tác lúa nước, thủy lợi, phát triển các công cụ và vật nuôi chuyên dụng; đảm bảo sự thặng dư thực phẩm phục vụ cho một xã hội đông dân và thúc đẩy các yếu tố khác của một nền văn minh ra đời. Chính sự phát triển của văn minh lúa nước đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự ra đời của những nền văn hoá đương thời như Văn hóa Hà Mỗ Độ (ven sông Dương Tử), Văn hóa Đông Sơn, Văn hóa Hòa Bình (đồng bằng miền Bắc Việt Nam ngày nay) v.v... Có những ý kiến cho rằng, chính nền văn minh lúa nước là chiếc nôi để hình thành cộng đồng cư dân có lối sống định cư định canh và các giá trị văn hoá phi vật thể kèm theo, đó chính là văn hóa làng xã.
Lịch sử > Tại Việt Nam

Các cuộc khảo cổ gần đây đã chứng minh sự tồn tại của con người trên lãnh thổ Việt Nam từ thời Đồ đá cũ. Vào thời kỳ Đồ đá mới, các nền văn hoá Hoà Bình - Bắc Sơn đã chứng tỏ sự xuất hiện của nông nghiệp và chăn nuôi, có thể là cả nghệ thuật trồng lúa nước.
Các nhà khảo cổ tìm thấy trong lớp đất bên dưới khu khảo cổ thuộc Văn hóa Hòa Bình những hạt thóc hóa thạch khoảng 9.260-7.620 năm trước. Nhưng theo nhiều nhà khảo cổ, cũng như đa số di tích, di vật về văn minh lúa nước tìm thấy ở Thái Lan, khi định tuổi lại thì thấy những hạt thóc này có niên đại muộn hơn nhiều so với tuổi ước tính ban đầu, chỉ vào khoảng 4.000 năm trước. Một nghiên cứu đa ngành sử dụng phân tích trình tự bộ gen cây lúa nước chỉ ra rằng lúa nước đã được lan truyền vào Đông Nam Á từ miền nam Trung Quốc, sau một sự kiện nguội lạnh toàn cầu (sự kiện 4,2k) xảy ra khoảng 4.200 năm trước Sự kiện này đã gây ra biến đổi khí hậu ở miền nam Trung Quốc, rất có thể đã khiến mất mùa và buộc cư dân trồng lúa nước ở đây phải di cư tới các vùng khác, bao gồm Đông Nam Á, và khi di cư thì họ cũng mang theo kỹ thuật trồng lúa nước.
Văn hoá Phùng Nguyên và văn hóa Đông Sơn (có niên đại khoảng 4.000 năm) ở miền Bắc Việt Nam ngày nay có những điểm gần giống với nền Văn hoá Hà Mỗ Độ tồn tại ở sông Dương Tử cách đây 7.000 năm trước. Cư dân vùng nam Trung Hoa lúc ấy có lẽ gần với cư dân Bắc Việt Nam về mặt chủng tộc và văn hoá hơn cư dân miền bắc Trung Hoa. Khuôn mặt đắp từ sọ người trong văn hóa Hà Mỗ Độ trưng bày ở Viện Bảo tàng Hà Mỗ Độ cho thấy họ giống người thuộc chủng Nam Mongoloid, tức là gần với chủng người Việt Nam từ thời Đông Sơn về sau.
Điều kiện đồng bằng sông Hồng là nơi rất thích hợp cho lúa hoang và sau này là lúa nước trồng. Người Việt trong cộng đồng chủng Nam Mongoloid là một bộ phận của văn minh lúa nước.
Điều kiện tự nhiên > Môi trường

Lượng m­ưa hàng năm ở vào khoảng từ 2.000 - 2.500 mm,
Vào thời kỳ tăng trưởng cần một lượng mưa vào khoảng 125 mm trong một tháng,
Thời kỳ thu hoạch cần nhiều nắng (ruộng khô càng tốt),
Nhiệt độ môi trường thích hợp nhất, khoảng 21 - 27 °C,
Cư dân phải có kinh nghiệm trong việc tưới và tiêu (thủy lợi)
Điều kiện tự nhiên > Yếu tố khác

Khu vực canh tác phải có độ bằng phẳng rất cần thiết để duy trì mực nước từ 100 mm đến 150 mm giúp cho cây lúa tăng trưởng và kết hạt tốt.
Chính vì vậy, những khu vực đồng bằng và các lưu vực các con sông chảy qua các miền nhiệt đới nhiều mưa sẽ là môi trường thận lợi cho cây lúa nước phát triển. Ví dụ như đồng bằng sông Hồng, lưu vực sông Dương Tử... thích hợp cho cây lúa nước.
Thời vụ là yếu tố cũng quan trọng không kém cho cây lúa nước, điều này thúc đẩy việc sáng chế ra lịch tính ngày, tháng, năm và các mùa trong năm của các cư dân trồng lúa nước.
Giống lúa cũng là một yếu tố tăng năng suất và phẩm chất cho cây lúa nước mà các cư dân trồng lúa nước đặc biệt coi trọng.
Nông cụ

Trong di chỉ khảo cổ cho ta một bộ sưu tập các lưỡi cày bằng đồng phong phú, vào giữa và cuối thời kỳ Đông Sơn đã xuất hiện khá nhiều đồ sắt và đồ đồng đã chuyển sang các loại vật dụng trang trí và tinh xảo hơn.
Ở giai đoạn đầu, Văn hóa Phùng Nguyên, công cụ bằng đá còn chiếm ưu thế, nền kinh tế còn mang tính chất nguyên thủy. Sang đến giai đoạn Đồng Đậu, Gò Mun và nhất là Đông Sơn, nhiều loại hình công cụ bằng đồng ra đời và ngày càng phong phú như lưỡi cuốc, lưỡi cày, lưỡi thuổng, xẻng, lưỡi rìu, v.v. Mỗi loại hình công cụ sản xuất cũng có các kiểu dáng khác nhau. Trong khoảng 200 chiếc lưỡi cày bằng đồng có tới 4 kiểu dáng, đó là lưỡi cày hình tam giác có họng tra cán to khoẻ được phân bố ở dọc sông Thao; lưỡi cày cánh bầu dục, hình thoi được phân bố ở vùng đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam, lưỡi cày hình thoi được phân bố tập trung ở vùng sông Mã, lưỡi cày hình xẻng vai ngang phân bố ở vùng làng Vạc. Cuốc bao gồm lưỡi cuốc có lỗ tra cán, cuốc hình tam giác, cuốc có vai, cuốc chữ U, cuốc hình quạt, v.v. Rìu có rìu chữ nhật, rìu tứ diện lưỡi xoè, rìu hình lưỡi xéo, hình bàn chân, rìu lưỡi lệch. Ngoài ra còn có lưỡi liềm đồng, công cụ lao động bằng sắt. Sự tiến bộ của công cụ sản xuất đã thúc đẩy nền kinh tế ngày càng phát triển, đạt đến một trình độ khá cao. Nền kinh tế bao gồm nhiều ngành, nghề, trong đó nông nghiệp trồng lúa nước chiếm địa vị chủ đạo, phổ biến rộng rãi khắp lãnh thổ từ trung du đến đồng bằng, ven biển.
Với việc chế tạo ra lưỡi cày và nông nghiệp dùng cày đã thay thế cho nền nông nghiệp dùng cuốc, đánh dấu bước phát triển mới, mạnh mẽ trong nền kinh tế thời Hùng Vương. Với việc ra đời nhiều loại hình công cụ sản xuất bằng đồng còn chứng tỏ bước tiến về kỹ thuật canh tác của cư dân bấy giờ. Nông nghiệp dùng cày là nguồn cung cấp lương thực chính nuôi sống xã hội, trở thành cơ sở chủ yếu của mọi hoạt động khác.
Những di cốt trâu, bò nhà, tìm thấy trong cùng một di tích văn hóa Đông Sơn, hình bò khắc hoạ trên mặt trống đồng chứng tỏ cư dân thời Hùng Vương đã sử dụng trâu, bò làm sức kéo trong nông nghiệp. Những dấu tích thóc, gạo, những công cụ gặt hái tìm thấy ở các di chỉ thuộc văn hóa Đông Sơn. Di tích thóc, gạo tìm thấy ở làng Vạc gồm 2 nồi gốm trong đó có nhiều hạt thóc, vỏ trấu tìm thấy trong thạp đồng. Các công cụ gặt hái có liềm, dao gặt, nhíp. Nhiều thư tịch cổ cũng ghi chép về sự hiện diện của nghề nông trồng lúa nước thời Hùng Vương như các sách Di vật chí của Dương Phù thời Đông Hán, Thủy Kinh Chú của Lịch Đạo Nguyên, thời Bắc Nguỵ, Vân đài loại ngữ của Lê Quý Đôn, v.v. chứng tỏ sự phổ biến và phát triển mạnh mẽ của nghề trồng lúa nước thời Hùng Vương.
Thủy lợi

Yếu tố nước trong việc trồng lúa nước là điều kiện bắt buộc để hình thành văn minh lúa nước. Có lẽ người nguyên thủy lúc đầu phát hiện ra sự khác nhau về năng suất của lúa nương, một loại lúa mọc trên các triền đất khô ẩm và lúa nước mọc ở khu vực ngập nước của lưu vực các con sông lớn là hoàn toàn khác nhau. Cây lúa nước chỉ có thể phát triển tốt khi sống ở những khu vực khí hậu phù hợp như các vùng nhiệt đới, và đặc biệt tốt, năng suất cao khi hàng năm các con sông lớn như sông Hồng, sông Mã... mang theo một lượng phù sa mới, bồi đắp hàng năm vào các mùa nước lũ.
Nhưng nước để trồng lúa phải đủ và cũng vừa để cây lúa sinh trưởng. Việc đảm bảo đủ nước và không thừa, để làm ngập úng đã buộc các cư dân trồng lúa nước phải làm thủy lợi - cân bằng lượng nước cần thiết.
Thủy lợi tự nhiên và đơn giản nhất là đắp bờ ruộng và dẫn nước theo các con kênh vào ruộng và khống chế lượng nước bằng độ cao của lối thoát nước. "Con kênh" lớn nhất của cư dân trồng lúa nước chính là hệ thống đê điều hai bên sông lớn để khống chế nước tràn vào ruộng và mùa lũ lụt hàng năm.
Đánh giá

Trong một cuốn sách năm 1952, Sauer viết như sau: Về cái nôi của nền nông nghiệp đầu tiên, tôi xin thưa rằng ở Đông Nam Á. Nơi này quy tụ đầy đủ những điều kiện khác nhau cần thiết về vật lý thể chất, hóa học hữu cơ, khí hậu ôn hòa với cả hai vụ gió mùa, với chu kỳ mùa mưa ẩm ướt và mùa khô tạnh ráo, sông nước tiện cho viêc đánh cá, đất này là trung tâm điểm giao thương cả đường biển lẫn đường bộ của Cựu thế giới. Không có nơi nào mà vị trí lại thích hợp và có đủ yếu tố cung cấp cho sự phát triển nền văn minh hỗn hợp giữa nông và ngư nghiệp tốt hơn nữa. Tôi sẽ chứng minh rằng ở trong vùng đất này, ngay từ khi khởi thủy, nông nghiệp đã gắn chặt với ngư nghiệp; rằng ở đây người ta gia súc hóa loài vật trước hết và đúng nghĩa, phải là trung tâm chính của thế giới về kỹ thuật trồng cây và cải biến thảo mộc để gia tăng rau trái. Tôi chấp nhận tiên đề quen thuộc là loài người học hỏi cách trồng cây trước khi biết làm mùa với cách gieo hạt giống.
Một số nhà khoa học khác không công nhận Đông Nam Á là trung tâm phát sinh nông nghiệp lúa nước mà chỉ xếp hạng nó vào trung tâm thứ yếu. Một số khá đông các nhà nghiên cứu khác cho rằng Nam Trung Hoa là trung tâm chính yếu phát sinh trồng lúa nước song song với các trung tâm khác ở Trung Đông và Ấn Độ. Các phân tích di truyền học gần đây đã xác nhận cây lúa nước được trồng đầu tiên ở vùng ven sông Trường Giang (miền nam Trung Quốc hiện nay).
Vì địa thế và khí hậu, cũng như chủng tộc, miền châu thổ sông Hồng có nguồn gốc gần với các nền văn minh thời tiền sử ở Nam Trung Hoa. Việc có liên hệ về văn hóa, buôn bán, di cư... với khoảng cách vài trăm km trong một thời kỳ dài vài ngàn năm là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Đến nay, vẫn còn có nhiều sự bất đồng trong giới khoa học về các trung tâm sơ khởi nông nghiệp. Tuy vậy, các Ông Burkill và Sauer đều rất tự tin; họ đưa ra các chứng cớ rằng Á Đông chính là nguồn gốc của các thứ khoai, củ. Sau đó theo đường hàng hải, khoai Á Đông được phân tán đi các đảo ngoài Thái Bình Dương, châu Phi và châu Mỹ.
Amynodontidae

| Amynodontidae |
| --- | --- |
Thời điểm hóa thạch: Late Eocene–Early Miocene  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N     
Gigantamynodon, Metamynodon, Cadurcodon
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Perissodactyla
Họ (familia): †Amynodontidae
 Phạm vi sinh sống theo vị trí hóa thạch
Chi
 Xem tiếp
Amynodontidae là một họ động vật guốc lẻ tuyệt chủng trông giống hà mã, chúng có nguồn gốc từ Hyracodontidae. Chúng sống Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á vào cuối thế Eocene tới Miocene từ 46.2—7 triệu năm trước và tồn tại khoảng 39.2 triệu năm.
Loài cuối cùng tuyệt chủng vào đầu Miocene tại Bắc Mỹ, do cạnh tranh với loài tê giác Teleoceras. Mặc dù có họ hàng gần với tê giác, chúng có bề ngoài giống hà mã hơn. Vài chi, như Cadurcodon, trông giống heo vòi.
Zaisanamynodon protheroi
Phân loại

†Amynodontidae
Phân họ Amynodontinae
Tông Cadurcodontini
Cadurcodon
Lushiamynodon
Sharamynodon
Sianodon
Tông Metamynodontini
Gigantamynodon
Metamynodon
Paramynodon
Zaisanamynodon
Tông incertae sedis
Amynodon
Phân họ incertae sedis
Amynodontopsis
Armania
Cadurcamynodon
Cadurcopsis
Cadurcotherium
Caenolophus
Euryodon
Hypsamynodon
Megalamynodon
Mesamynodon
Penetrigonias
Procadurcodon
Rostriamynodon
Teilhardia
Toxotherium
Tổ chức BioLogos

| Tổ chức BioLogos |
| --- | --- |

Thành lập: 2007
Vị thế pháp lý: Phi lợi nhuận
Mục đích: "Đóng góp cho công luận một tiếng nói trình bày sự hài hòa giữa khoa học và đức tin."
Trụ sở chính: Washington, DC, Hoa Kỳ
Nhà sáng lập: Francis Collins
Trang web: www.biologos.org
Tổ chức BioLogos, do Francis Collins sáng lập năm 2007, quy tụ những tín hữu Tin Lành muốn đóng góp cho công luận về mối tương quan giữa khoa học với tôn giáo, đồng thời nhấn mạnh đến sự tương thích giữa khoa học và đức tin Cơ Đốc.
Francis Collins phục vụ trong cương vị chủ tịch cho đến khi từ nhiệm ngày 16 tháng 8 năm 2009 để trở thành Giám đốc thứ 16 của Viện Y tế Quốc gia. Darek Falk kế nhiệm Collins cho đến cuối năm 2012. Ngày 28 tháng 1 năm 2013, Deborah Haarsma được bổ nhiệm tân chủ tịch với Jeffrey Scholoss phụ trách học thuật. Karl Giberson, nhà vật lý học cũng là học giả về thuyết tiến hóa và thuyết sáng tạo,  từng phục vụ trong cương vị phó chủ tịch cho đến khi từ nhiệm để có thể dành nhiều thời gian hơn cho khảo cứu và viết sách.
Mục tiêu

Sau khi xuất bản quyển Ngôn ngữ của Chúa trong năm 2006, Collins cho biết ông nhận hàng ngàn  thư điện tử  từ những người muốn tìm hiểu về mối quan hệ giữa Kinh Thánh với khoa học. BioLogos được thành lập nhằm cung cấp câu giải đáp cho những tra vấn này, đồng thời cổ xúy tinh thần hòa hợp giữa khoa học và đức tin.
Mặc dù cộng đồng Tin Lành là thành phần độc giả chính của BioLogos, Collins hi vọng rằng những người hoài nghi, những ai đang tìm hiểu, và những người thuộc các tôn giáo khác sẽ nhận thấy đây là một website hữu ích.
Trang chủ

Trang chủ của BioLogos ra mắt ngày 28 tháng 4 năm 2009, cung cấp nguồn tra cứu và tham khảo cho những ai quan tâm đến sự tương thích giữa khoa học và tôn giáo.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Tôi là một nhà khoa học và là một tín hữu, tôi không thấy có sự mâu thuẫn nào giữa hai thế giới quan này. | ” |
—Francis Collins 
Tại đây người đọc có thể tìm thấy trong mục "Questions" những câu  trả lời  như là sự hồi đáp cho nhiều thư điện tử gởi đến Collins sau khi cuốn Ngôn ngữ của Chúa đến tay bạn đọc "bằng cách cung cấp những câu trả lời ngắn gọn nhưng chi tiết về các chủ đề được chú ý nhiều nhất trong lĩnh vực khoa học và đức tin", trong đó có những chủ đề như "Tiến hóa là gì?", và "Khoa học và chân lý Kinh Thánh có thể hòa hợp với nhau?" Có ít nhất là một học giả xem xét mỗi câu hỏi liên quan đến lĩnh vực chuyên môn của mình.
Mục "Conversations" giới thiệu những cuộc phỏng vấn có ghi hình như "In Search of a Theology of Celebration" (tháng 11 năm 2009), trong đó những người tham dự bày tỏ ý kiến của họ về nhiều chủ đề, từ việc luận giải Sáng Thế Ký đến vấn đề làm thế nào để nhận ra sự hòa hợp giữa khoa học và đức tin. Tương tự, blog "Science and the Sacred" của Trang chủ trình bày những suy tưởng về khoa học, đức tin cũng như trải nghiệm hội nhập của các thành viên và của những người đóng góp.
Phản hồi

Tổ chức BioLogos bị chỉ trích từ hai phía: nhóm theo thuyết sáng tạo và những người vô thần. Trả lời Tạp chí Time, Ken Ham, Chủ tịch tổ chức "Answers in Genenis" và Creation Museum – chủ  trương quảng bá thuyết sáng tạo- nhận xét, "những người thỏa hiệp như Collins làm người khác nghi ngờ và mất niềm tin vào Kinh Thánh  – khiến họ từ bỏ giáo hội." Trong khi đó, một giáo sư sinh học của Đại học Chicago và là một người vô thần, Jerry Coyne, gọi tổ chức này là "nỗ lực cuối cùng cố cưỡng bức khoa học hòa hợp với đức tin", và là "sự quyết tâm đáng thất vọng nhằm chứng minh rằng Cơ Đốc giáo bảo thủ và sự tiến hóa là bằng hữu với nhau."
Trong số những người ủng hộ Tổ chức BioLogos có cây bút chính luận của tờ Washington Post, Kathleen Parker, nhận xét rằng mục tiêu của tổ chức là "giúp các tín hữu truyền thống trở nên cởi mở hơn, thì đó chỉ có thể là điều tốt cho nền văn minh",  còn Timothy Keller, tác giả quyển The Reason for God và là Quản nhiệm Nhà thờ Trưởng Lão Redeemer ở Thành phố New York, phát biểu, "Tổ chức BioLogos đã cống hiến bước khởi đầu quan trọng hướng về một cuộc đối thoại sâu sắc giữa khoa học và đức tin".