stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Megaphorus guildianus
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Cardiophorus globulicollis

| Cardiophorus globulicollis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Cardiophorus
Loài (species): C. globulicollis
Danh pháp hai phần
Cardiophorus globulicollis Wollaston, 1862 
Cardiophorus globulicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Wollaston miêu tả khoa học năm 1862.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Hedysarum polybotrys

| Hedysarum polybotrys> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Hedysarum
Loài (species): H. polybotrys
Danh pháp hai phần
Hedysarum polybotrys Hand.-Mazz. 
Hedysarum polybotrys là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Hand.-Mazz. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hedysarum polybotrys”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Larentia scarata

| Larentia scarata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Larentia
Loài (species): L. scarata
Danh pháp hai phần
Larentia scarata Felder, 1875 
Larentia scarata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Thelypteris calva

| Thelypteris calva> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
(không phân hạng): Eupolypods II
Họ (familia): Thelypteridaceae
Chi (genus): Thelypteris
Loài (species): T. calva
Danh pháp hai phần
Thelypteris calva (Copel.) C.F. Reed, 1968 
Thelypteris calva là một loài thực vật có mạch trong họ Thelypteridaceae. Loài này được (Copel.) C.F. Reed miêu tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Thelypteris calva”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Perisomena

| Perisomena |
| --- | --- |
Perisomena caecigena
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Saturniidae
Chi (genus): Perisomena Walker, 1855 
Perisomena là một chi bướm đêm thuộc họ Saturniidae.
Các loài

Perisomena caecigena (Kupido, 1825)
Chú thích

↑  Markku Savela (ngày 24 tháng 11 năm 2002). “Perisomena Walker, 1855”.
Heligmonevra tsacasi

| Heligmonevra tsacasi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Heligmonevra
Loài (species): H. tsacasi
Danh pháp hai phần
Heligmonevra tsacasi Joseph & Parui, 1986 
Heligmonevra tsacasi là một loài ruồi trong họ Asilidae. Heligmonevra tsacasi được Joseph & Parui miêu tả năm 1986. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Phalacrus vicinus

| Phalacrus vicinus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Phalacridae
Chi (genus): Phalacrus
Loài (species): P. vicinus
Danh pháp hai phần
Phalacrus vicinus Guillebeau, 1894 
Phalacrus vicinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Phalacridae. Loài này được Guillebeau miêu tả khoa học năm 1894.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Mutaz Essa Barshim

Qatari high jumperBản mẫu:SHORTDESC:Qatari high jumper
Mutaz Essa Barshim (tiếng Ả Rập: معتز عيسى برشم‎, chuyển tự Muʿtazz ʿĪsā Baršim; sinh ngày 24 tháng 6, 1991) là động viên điền kinh người Qatar và là nhà vô địch Thế vận hội Mùa hè 2020. Anh cũng là nhà vô địch thế giới với thành tích cá nhân tốt nhất là 2,43 m. Anh giành được huy chương vàng tại Giải vô địch thế giới 2017 ở Luân Đôn và Giải vô địch thế giới 2019 ở Doha. Tại Thế vận hội, Barshim đã giành huy chương đồng tại Thế vận hội Mùa hè 2012, huy chương bạc tại Thế vận hội Mùa hè 2016 ở Rio và đồng huy chương vàng tại Thế vận hội mùa hè 2020 ở Tokyo. Anh là nhà vô địch châu Á và trẻ thế giới năm 2010, đồng thời giành huy chương vàng môn nhảy cao tại Giải vô địch điền kinh châu Á 2011 và Đại hội thể thao quân sự thế giới 2011. Anh hiện đang giữ kỷ lục châu Á môn nhảy cao.
Tiểu sử > Đầu đời

Barshim sinh ra ở Doha trong một gia đình có bảy người. Gia đình anh là người gốc Sudan. Cha anh cũng là một vận động viên. Anh từng nói trong một cuộc phỏng vấn của IAAF, “Tôi lớn lên, không có gì đặc biệt, giống như bất kỳ đứa trẻ nào ở Qatar. Nhưng tôi may mắn khi được người bố huấn luyện."
Tiểu sử > 2011

Anh đã giành huy chương vàng Giải vô địch điền kinh châu Á tại Kobe sau khi vượt qua mức xà 2,35 m, tạo nên kỷ lục quốc gia mới. Anh trở thành nhà vô địch tại Giải vô địch nhảy cao vùng Vịnh và Giải vô địch Ả Rập, kết thúc năm với một huy chương vàng quốc tế tại Đại hội thể thao Liên Ả Rập năm 2011 được tổ chức tại Doha.
Tiểu sử > 2012

Tại Giải vô địch châu Á trong nhà 2012, được tổ chức tại Hàng Châu, Trung Quốc, vào ngày 19 tháng 2 năm 2012, Barshim đã giành được huy chương vàng và xác lập kỷ lục cá nhân (cũng như kỷ lục thế giới) mới là 2,37 m (7'9,25 "), phá vỡ kỷ lục cũ trước đó là 2,34
Tại Thế vận hội Mùa hè 2012, được tổ chức tại Thủ đô Luân Đôn của Vương quốc Anh, vào ngày 7 tháng 8, Barshim đã giành tấm huy chương đồng với thành tích nhảy 2,29, 
cũng về đích ở vị trí thứ ba là Derek Drouin đến từ Canada và Robert Grabarz từ Anh.
Tiểu sử > 2013

Barshim bắt đầu mùa giải 2013 ở Thụy Điển, vào giữa tháng Giêng, anh tham gia sáu giải đấu ở châu Âu trong 3 tuần rưỡi, giành năm chiến thắng trong số sáu trận đấu, trước khi chấn thương lưng buộc phải kết thúc sớm. Thành tích tốt nhất của anh trong mùa giải này là 2,37 m.
Barshim kết thúc mùa giải trong nhà của mình vào ngày 6 tháng 2, vì anh không muốn mạo hiểm thêm chấn thương.
Mutaz bắt đầu mùa giải ngoài trời của mình vào ngày 10 tháng 4 năm 2013 với sự xuất hiện tại Giải vô địch điền kinh GCC được tổ chức tại Sân vận động Quốc tế Khalifa của Doha. Anh chỉ thực hiện hai lần nhảy. Sau khi giành được chiến thắng, anh bỏ cuộc để tránh gây thêm chấn thương. Em trai của anh là Muamer đứng ở vị trí thứ hai với mức nhảy 2,16.
Tại Prefontaine Classic Diamond League Meet ở Eugene, Oregon (ngày 1 tháng 6 năm 2013), Barshim đã giành chiến thắng và trở thành một trong 3 người vượt qua được mức xà 2,36 (7'8 3/4 "), để tạo nên kỷ lục thế giới mới.
Tiểu sử > 2014

Vào đầu tháng 5, mùa giải mới của IAAF Diamond League bắt đầu diễn ra, anh phải chấp nhận việc ​​Ukhov vượt qua anh trên bảng xếp hạng, trong khi Mutaz bị rơi xuống hạng tư sau Derek Drouin và Erik Kynard. Vào ngày 5 tháng 6 tại Rome, anh đã đảo ngược kết quả đó và giành được vị trí thứ ba tốt nhất trong khi Ukhov về thứ năm.
Cùng năm đó, Mutaz đã giành chiến thắng tại Giải vô địch điền kinh trong nhà châu Á 2014 tại Hàng Châu, Trung Quốc và Đại hội Thể thao châu Á 2014 tại Incheon, Hàn Quốc.
Tiểu sử > 2015

Năm 2015, Barshim vô địch IAAF Diamond League ở Eugene, Oregon.
Tiểu sử > 2016

Barshim một lần nữa đại diện cho Qatar tại Thế vận hội Mùa hè 2016, và giành được tấm huy chương bạc môn nhảy cao. Cũng trong năm đó, anh giành chiến thắng tại IAAF Diamond League và chỉ dừng chân ở Lausanne, Thụy Sĩ.
Tiểu sử > 2017

Barshim đại diện cho Qatar tại Giải vô địch thế giới IAAF, và giành huy chương vàng môn nhảy cao. Không chỉ dừng lại ở đó, anh cũng giành được chiến thắng tại IAAF Diamond League và chỉ dừng bước ở Zurich, Birmingham, Paris và Thượng Hải vào năm 2017.
Tiểu sử > 2018

Vào tháng 2, tại vòng 24 Banska Bystricia, chuỗi chiến thắng của anh ấy đã kết thúc sau 12 vòng dẫn đầu, anh xuống vị trí thứ hai. Tại Giải vô địch trong nhà thế giới IAAF ở Birmingham, Vương quốc Anh, anh đứng vị trí thứ hai.  Cùng năm đó, anh giành chức vô địch tại IAAF Diamond League.
Tiểu sử > 2019

Vào tháng 10, Barshim đã trở thành người đầu tiên bảo vệ được danh hiệu thế giới khi anh giành chiến thắng tại quê nhà với thành tích nhảy là 2,37m.
Tiểu sử > 2021

Vào ngày 1 tháng 8 năm 2021, anh cùng với vận động viên người Ý, Gianmarco Tamberi, chính thức giành huy chương vàng môn nhảy cao nam tại Thế vận hội mùa hè 2020 sau loạt thi ăn miếng trả miếng giữa cả hai người và cùng vượt qua mức xà 2,37m. Tamberi và Barshim đều đồng ý việc cả hai cùng nhận huy chương vàng, đây là trường hợp hiếm hoi trong lịch sử Olympic. Đặc biệt, anh đã hỏi một tình nguyện viên rằng: "Chúng tôi có thể có cùng nhận hai huy chương vàng chứ?"
Thành tích

| Năm | Giải đấu | Địa điểm | Thứ hạng | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010 | Giải vô địch trong nhà châu Á | Tehran,  Iran | 1st | 2.20 m |
| 2010 | Giải vô địch trong nhà thế giới | Doha,  Qatar | 14th (q) | 2.23 m |
| 2010 | Giải vô địch trẻ châu Á | Hà Nội,  Việt Nam | 1st | 2.31 m NR |
| 2010 | Giải vô địch trẻ thế giới | Moncton,  Canada | 1st | 2.30 m |
| 2010 | Á vận hội | Guangzhou,  Trung Quốc | 1st | 2.27 m |
| 2011 | Giải vô địch điền kinh châu Á | Kobe,  Nhật Bản | 1st | 2.35 m NR |
| 2011 | Giải vô địch thế giới | Daegu,  Hàn Quốc | 7th | 2.32 m |
| 2011 | Đại hội Thể thao Ả Rập | Doha,  Qatar | 1st | 2.30 m |
| 2012 | Giải vô địch trong nhà châu Á | Hangzhou,  Trung Quốc | 1st | 2.37 m AR |
| 2012 | Giải vô địch trong nhà thế giới | Istanbul,  Thổ Nhĩ Kỳ | 9th | 2.28 m |
| 2012 | Thế vận hội | Luân Đôn,  Anh | 2nd | 2.29 m |
| 2013 | Giải vô địch thế giới | Moscow  Nga | 2nd | 2.38 m |
| 2014 | Giải vô địch trong nhà châu Á | Hangzhou,  Trung Quốc | 1st | 2.36 m |
| 2014 | Giải vô địch trong nhà thế giới | Sopot,  Ba Lan | 1st | 2.38 m AR |
| 2014 | Á vận hội | Incheon,  Hàn Quốc | 1st | 2.35 m |
| 2015 | Giải vô địch châu Á | Wuhan,  Trung Quốc | 3rd | 2.20 m |
| 2015 | Giải vô địch thế giới | Bắc Kinh,  Trung Quốc | 4th | 2.33 m |
| 2016 | Giải vô địch trong nhà châu Á | Doha,  Qatar | 1st | 2.35 m |
| 2016 | Giải vô địch trong nhà thế giới | Portland,  Hoa Kỳ | 4th | 2.29 m |
| 2016 | Thế vận hội | Rio,  Brasil | 2nd | 2.36 m |
| 2017 | Giải vô địch thế giới | Luân Đôn,  Anh | 1st | 2.35 m |
| 2018 | Giải vô địch trong châu Á | Tehran,  Iran | 1st | 2.38 m |
| 2018 | Giải vô địch trong nhà thế giới | Birmingham,  Anh | 2nd | 2.33 m |
| 2019 | Giải vô địch thế giới | Doha  Qatar | 1st | 2.37 m |
| 2021 | Thế vận hội | Tokyo,  Nhật Bản | 1st | 2.37 m |
Barshim trên bậc nhận huy chương tại Olympic 2012
Màn ăn mừng của Barshim tại Giải vô địch thế giới 2013
Tetragnatha peruviana

| Tetragnatha peruviana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Tetragnathidae
Chi (genus): Tetragnatha
Loài (species): T. peruviana
Danh pháp hai phần
Tetragnatha peruviana Taczanowski, 1878 
Tetragnatha peruviana là một loài nhện trong họ Tetragnathidae.
Loài này thuộc chi Tetragnatha. Tetragnatha peruviana được miêu tả năm 1878 bởi Taczanowski.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Iburi (phó tỉnh)

Phó tỉnh in HokkaidōBản mẫu:SHORTDESC:Phó tỉnh in Hokkaidō
| Iburi 胆振総合振興局 |
| --- | --- |
Phó tỉnh

Prefecture: Hokkaidō
Trung tâm hành: Muroran
Diện tích
 • Tổng cộng: 2,398 km2 (926 mi2)
Dân số (1 tháng 10, 2020)
 • Tổng cộng: 50,641
 • Mật độ: 21/km2 (55/mi2)
Website: iburi.pref.hokkaido.lg.jp
Iburi (胆振総合振興局, Iburi-sōgō-shinkō-kyoku?) là phó tỉnh của Hokkaidō, Nhật Bản. Tính đến ngày 1 tháng 10 năm 2020, dân số ước tính phó tỉnh là 50.641 người và mật dộ dân số là 21,12 km2. Tổng diện tích phó tỉnh là 2.398 km2.
Hành chính

| Tên> Rōmaji | Tên> Kanji | Diện tích (km2) | Dân số | Huyện | Loại đô thị | Bản đồ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Abira | 安平町 | 237,13 | 8.323 | Yūfutsu | Thị trấn |  |
|  Atsuma | 厚真町 | 404,56 | 4.659 | Yūfutsu | Thị trấn |  |
|  Date | 伊達市 | 444,28 | 34.898 | Không có | Thành phố |  |
|  Mukawa | むかわ町 | 166,43 | 8.527 | Yūfutsu | Thị trấn |  |
|  Muroran (trung tâm hành chính) | 室蘭市 | 80,65 | 93.716 | Không có | Thành phố |  |
|  Noboribetsu | 登別市 | 212,11 | 49.523 | Không có | Thành phố |  |
|  Shiraoi | 白老町 | 425,75 | 17.759 | Shiraoi | Thị trấn |  |
|  Sōbetsu | 壮瞥町 | 205,04 | 2.665 | Usu | Thị trấn |  |
|  Tomakomai | 苫小牧市 | 561,49 | 174.216 | Không có | Thành phố |  |
|  Tōyako | 洞爺湖町 | 180,54 | 9.231 | Abuta | Thị trấn |  |
|  Toyoura | 豊浦町 | 233,54 | 4.205 | Abuta | Thị trấn |  |
Mangan

Mangan, là nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn có ký hiệu Mn và số nguyên tử là 25. Nó được tìm thấy ở dạng tự do trong tự nhiên (đôi khi kết hợp với sắt), và trong một số loại khoáng vật. Ở dạng nguyên tố tự do, mangan là kim loại quan trọng trong các hợp kim công nghiệp, đặc biệt là thép không rỉ.
Mangan phosphat được dùng để xử lý gỉ và chống ăn mòn trên thép. Tùy theo trạng thái oxy hóa của nó, các ion mangan có nhiều màu khác nhau và được dùng làm thuốc nhuộm trong công nghiệp. Các permanganat với các kim loại kiềm và kiềm thổ là các chất oxy hóa mạnh. Mangan dioxide được dùng làm vật liệu catốt trong các pin và pin khô kiềm và tiêu chuẩn.
Các ion mangan(II) có chức năng làm cofactor trong một số enzyme ở sinh vật bậc cao, có vai trò quan trọng trong sự giải độc của các gốc peroxide tự do. Nguyên tố này cần thiết ở dạng vết trong các sinh vật sống. Khi hít phải Với lượng lớn hơn, mangan có thể gây hội chứng nhiễm độc ở động vật, gây tổn thương thần kinh mà đôi khi không thể phục hồi được.
Tính chất > Tính chất vật lý

Mangan là kim loại màu trắng xám, giống sắt. Nó là kim loại cứng và rất giòn, khó nóng chảy, nhưng lại bị oxy hóa dễ dàng. Mangan kim loại chỉ có từ tính sau khi đã qua xử lý đặc biệt. Kim loại mangan và các ion phổ biến của nó có tính chất thuận từ.
Tính chất > Đồng vị

Bài chi tiết: Đồng vị của mangan
Mangan tự nhiên là bao gồm 1 đồng vị bền 55Mn. 18 đồng vị phóng xạ đã được miêu tả đặc điểm trong đó đồng vị phóng xạ ổn định nhất là 53Mn có chu kì bán rã 3,7 triệu năm, 54Mn có chu kì bán rã 312,3 ngày, và 52Mn là 5,591 ngày. Tất cả các đồng vị phóng xạ còn lại có chu kì bán rã nhỏ hơn 3 giờ và phần lớn trong số này có chu kì bán rã nhỏ hơn 1 phút. Nguyên tố này cũng có 3 trạng thái meta state.
Mangan là một phần trong nhóm các nguyên tố sắt, chúng được cho là đã được tổng hợp trong các sao lớn trong thời gian ngắn trước khi xảy ra vụ nổ siêu tân tinh.53Mn phân rã thành 53Cr với chu kì bán rã 3,7 triệu năm. Do nó có chu kì bán rã tương đối ngắn, 53Mn chỉ có một ít trong các đá do phản ứng của các tia vũ trụ lên sắt. Các thành phần đồng vị mangan đặc biệt kết hợp với các hợp phần đồng vị crom và đã có những ứng dụng trong địa chất đồng vị và định tuổi đồng vị phóng xạ. Tỉ số đồng vị Mn–Cr cùng với bằng chứng từ 26Al và 107Pd về lịch sử ban đầu của Hệ Mặt Trời. Sự biến động về tỉ số 53Cr/52Cr và Mn/Cr trong một số thiên thạch ám chỉ tỉ số 53Mn/55Mn ban đầu rằng thành phần đồng vị Mn–Cr phải là kết quả tại chỗ của việc phân rã 53Mn trong các thiên thể phân dị. Do đó 53Mn cung cấp bằng chứng bổ sung cho quá trình tổng hợp hạt nhân tức thì trước sự hóa hợp của Hệ Mặt Trời.
Các đồng vị của mangan xếp theo khối lượng nguyên tử từ 46 u (46Mn) đến 65 u (65Mn). Cơ chế phân rã ban đầu trước đồng vị bền phổ biến nhất 55Mn, là bắt electron và cơ chế phân rã ban đầu sau đó là phân rã beta.
Tính chất > Tính chất hóa học

Trạng thái oxy hóa phổ biến của nó là +2,, +4, +6 và +7, mặc dù trạng thái oxy hóa từ +1 đến +7 đã được ghi nhận. Mn2+ thường tương tác với Mg2+ trong các hệ thống sinh học, và các hợp chất có mangan mang trạng thái oxy hóa +7 là những tác nhân oxy hóa mạnh như Mn2O7. Các hợp chất có trạng thái oxy hóa +5 (lam) và +6 (lục) là các chất oxy hóa mạnh.
Trạng thái oxy hóa ổn định nhất là mangan +2, nó có màu hồng nhạt, và một số hợp chất mangan (II) đã được biết như mangan(II) sulfat (MnSO4) và mangan(II) chloride (MnCl2). Trạng thái oxy hóa này cũng được gặp trong khoáng rhodochrosit, (mangan(II) cacbonat). Trạng thái oxy hóa +2 là trạng thái được sử dụng trong các sinh vật sống cho chức năng cảm giác; các trạng thái khác đều là chất độc đối với cơ thể con người.
| Các trạng thái oxy hóa của mangan |
| --- | --- |
0: Mn2(CO)10
+1: K 5[Mn(CN) 6NO]
+2: MnCl2
+3: MnF3
+4: MnO2
+5: K3MnO4
+6: K2MnO4
+7: KMnO4
Các trạng thái oxy hóa phổ biến được in đậm.
Ứng dụng

Mangan có vai trò quan trọng trong sản xuất sắt thép vì có tác dụng khử lưu huỳnh, khử oxy, và mang những đặc tính của hợp kim. Luyện thép, và cả luyện sắt, sử dụng nhiều mangan nhất (chiếm khoảng 85-90% tổng nhu cầu). Trong những mục đích khác, mangan là thành phần chủ yếu trong việc sản xuất thép không rỉ với chi phí thấp, và có trong hợp kim nhôm. Nó còn được thêm vào dầu hỏa để giảm tiếng nổ lọc xọc cho động cơ. Mangan đioxít được sử dụng trong pin khô, hoặc làm chất xúc tác. Mangan được dùng để tẩy màu thủy tinh (loại bỏ màu xanh lục do sắt tạo ra), hoặc tạo màu tím cho thủy tinh. Mangan oxide là một chất nhuộm màu nâu, dùng để chế tạo sơn, và là thành phần của màu nâu đen tự nhiên. Kali pemanganat là chất oxy hóa mạnh, dùng làm chất tẩy uế trong hóa học và y khoa. Phosphat hóa mangan là phương pháp chống rỉ và ăn mòn cho thép. Nó thường hay được dùng để sản xuất tiền xu. Những loại tiền xu duy nhất có sử dụng mangan là đồng xu niken "thời chiến" ("Wartime" nickel) từ năm 1942 đến 1945, và đồng xu đôla Sacagawea (từ năm 2000 đến nay). Trình độ ứng dụng mangan ở Hoa Kỳ vẫn không có nhiều thay đổi. Hiện nay, không có giải pháp công nghệ thực tế nào có thể thay thế mangan bằng chất liệu khác hay sử dụng các trầm tích trong nước hoặc các công nghệ làm giàu khác để giảm hoàn toàn sự phụ thuộc của Hoa Kỳ vào các quốc gia khác đối với quặng mangan.
Chất liệu thay thế: Mangan không có chất liệu thay thế thỏa mãn nào trong những ứng dụng lớn. Trong những ứng dụng nhỏ, kẽm hoặc vanadi có thể thay thế được cho phương pháp phosphat hóa mangan.
Các hợp chất mangan được sử dụng để làm chất tạo màu và nhuộm màu cho gốm và thủy tinh. Màu nâu của gốm đôi khi dựa vào các hợp chất mangan. Trong ngành công nghiệp thủy tinh, các hợp chất mangan được dùng cho 2 hiệu ứng. Mangan(III) phản ứng với sắt(II) để tạo ra màu lục đậm trong thủy tinh bằng cách tạo ra sắt(III) ít màu hơn và màu hồng nhạt của mangan(II) kết hợp với màu còn lại của sắt (III).
Phân bố và sản xuất

Mangan chiếm khoảng 1000 ppm (0,1%) trong vỏ Trái Đất, đứng hàng thứ 12 về mức độ phổ biến của các nguyên tố ở đây. Đất chứa 7–9000 ppm mangan với hàm lượng trung bình 440 ppm. Nước biển chỉ chứa 10 ppm mangan và trong khí quyển là 0,01 µg/m³. Mangan có mặt chủ yếu trong pyrolusit (MnO2), braunit, (Mn2+Mn3+6)(SiO12), psilomelan (Ba,H2O)2Mn5O10, và ít hơn trong rhodochrosit (MnCO3).
Quặng mangan
Psilomelan (quặng mangan)
Mangan ôxit tập hợp dạng cành cây trên mặt đá vôi, ở Solnhofen, Đức.
Quặng mangan quan trọng nhất là pyrolusit (MnO2). Các quặng quan trọng khác thường có sự phân bố liên quan đến các quặng sắt. Các nguồn trên đất liền lớn nhưng phân bố không đồng đều. Khoảng 80% nguồn tài nguyên mangan đã được biết trên thế giới được tìm thấy ở Nam Phi, các mỏ mangan khác ở Ukraina, Úc, Ấn Độ, Trung Quốc, Gabon và Brasil. Năm 1978, người ta đã tính có 500 tỉ tấn mangan dạng thận ở đáy biển. những nỗ lực tìm phương pháp có hiệu quả kinh tế để thu hồi mangan dạng thận này đã bị bỏ lửng trong thập niên 1970.
Mangan được khai thác ở Nam Phi, Úc, Trung Quốc, Brasil, Gabon, Ukraine, Ấn Độ, Ghana và Kazakhstan. Nguồn nhập khẩu của Hoa Kỳ (1998–2001) từ: 1/ quặng mangan: Gabon, 70%; Nam Phi, 10%; Úc, 9%; Mexico, 5%; và nguồn khác, 6%. 2/ Ferromangan: Nam Phi, 47%; Pháp, 22%; Mexico, 8%; Úc, 8%; và nguồn khác, 15%. Mangan chứa trong các nguồn nhập khẩu gồm: Nam Phi, 31%; Gabon, 21%; Úc, 13%; Mexico, 8%; và nguồn khác, 27%.
Về sản xuất ferromangan, quặng mangan được trộn với quặng sắt và cacbon, sau đó khử hoặc trong lò cao hoặc trong lò điện hồ quang. Ferromangan được tạo ra có hàm lượng mangan từ 30 đến 80%. Mangan tinh khiết được dùng để sản xuất các hợp kim không chứa sắt, được sản xuất bằng cách cho quặng mangan đã được ngâm chiết với acid sulfuric và tiếp theo là xử lý bằng điện triết.
Vai trò sinh học

Mangan là nguyên tố đóng vai trò thiết yếu trong tất cả dạng sống. Các lớp enzyme có các đồng yếu tố mangan rất rộng bao gồm oxidoreductases, transferases, hydrolases, lyases, isomerases, ligases, lectins, và integrins. Sao chép ngược của một số retrovirus (không phải lentivirus như HIV) chứa mangan. Polypeptitde chứa mangan nổi tiếng có thể là arginase, diphtheria toxin, và superoxide dismutase (Mn-SOD) chứa Mn.
Tinh thể mangan chloride - màu hồng nhạt của muối Mn (II) là do chuyển đổi spin cấm 3d, trường hợp này hiếm gặp.
Dung dịch KMnO4 có màu tím đậm của Mn(VII) ở dạng pemanganat
Manganít, một loại oxide mangan
Heligmonevra shimogaensis

| Heligmonevra shimogaensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Heligmonevra
Loài (species): H. shimogaensis
Danh pháp hai phần
Heligmonevra shimogaensis Joseph & Parui, 1980 
Heligmonevra shimogaensis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Heligmonevra shimogaensis được Joseph & Parui miêu tả năm 1980. Loài này phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Camuzluk, Andırın

| Camuzluk |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
CamuzlukVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kahramanmaraş
Huyện: Andırın
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 447 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 46400 
Camuzluk là một xã thuộc huyện Andırın, tỉnh Kahramanmaraş, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 447 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kahramanmaraş”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Idaea abnobaria

| Idaea abnobaria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Idaea
Loài (species): I. abnobaria
Danh pháp hai phần
Idaea abnobaria Reutti 1898 
Idaea abnobaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Megalurus timoriensis

| Megalurus timoriensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Locustellidae
Chi (genus): Megalurus
Loài (species): M. timoriensis
Danh pháp hai phần
Megalurus timoriensis
Megalurus timoriensis là một loài chim trong họ Locustellidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.