stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Laurasiatheria
Chú thích

↑  Waddell Peter J.; Okada Norohiro; Hasegawa Masami (1999). "Towards Resolving the Interordinal Relationships of Placental Mammals". Systematic Biology 48 (1): 1–5. doi:10.1093/sysbio/48.1.1. PMID 12078634
↑  Nikaido M., Rooney A. P. & Okada N. (1999). “Phylogenetic relationships among cetartiodactyls based on insertions of short and long interpersed elements: Hippopotamuses are the closest extant relatives of whales”. Proceedings of the National Academy of Sciences. 96 (18): 10261–10266. doi:10.1073/pnas.96.18.10261. PMC 17876. PMID 10468596. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2011.
↑  Pumo Dorothy E.; Finamore Peter S.; Franek William R.; Phillips Carleton J.; Tarzami Sima; Balzarano Darlene (1998). "Complete Mitochondrial Genome of a Neotropical Fruit Bat, Artibeus jamaicensis, and a New Hypothesis of the Relationships of Bats to Other Eutherian Mammals". Journal of Molecular Evolution 47 (6): 709–717. doi:10.1007/PL00006430. PMID 9847413
↑  Cao Ying; Fujiwara Miyako; Nikaido Masato; Okada Norihiro; Hasegawa Masami (2000). "Interordinal relationships and timescale of eutherian evolution as inferred from mitochondrial genome data". Gene 259 (1–2): 149–158. doi:10.1016/S0378-1119(00)00427-3. PMID 11163972
↑  Matthee Conrad A.; Eick Geeta; Willows-Munro Sandi; Montgelard Claudine; Pardini Amanda T.; Robinson Terence J. (2007). "Indel evolution of mammalian introns and the utility of non-coding nuclear markers in eutherian phylogenetics". Molecular Phylogenetics and Evolution 42 (3): 827–837. doi:10.1016/j.ympev.2006.10.002. PMID 17101283
↑  Nishihara H.; Hasegawa M.; Okada N. (2006). "Pegasoferae, an unexpected mammalian clade revealed by tracking ancient retroposon insertions". Proceedings of the National Academy of Sciences 103 (26): 9929–9934. doi:10.1073/pnas.0603797103. PMC 1479866. PMID 16785431
1 2  Zhou Xuming; Xu Shixia; Xu Junxiao; Chen Bingyao; Zhou Kaiya; Yang Guang (2011). "Phylogenomic Analysis Resolves the Interordinal Relationships and Rapid Diversification of the Laurasiatherian Mammals". Systematic Biology 61 (1): 150–164. doi:10.1093/sysbio/syr089. PMC 3243735. PMID 21900649
1 2  Nery, M. F.; González, D. M. J.; Hoffmann, F. G.; Opazo, J. C. (2012). "Resolution of the laurasiatherian phylogeny: Evidence from genomic data". Molecular Phylogenetics and Evolution 64 (3): 685–689. doi:10.1016/j.ympev.2012.04.012. PMID 22560954
Pogonomys macrourus

| Pogonomys macrourus> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1) 
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Rodentia
Họ (familia): Muridae
Chi (genus): Pogonomys
Loài (species): P. macrourus
Danh pháp hai phần
Pogonomys macrourus (Milne-Edwards, 1877) 
Pogonomys macrourus là một loài động vật có vú trong họ Chuột, bộ Gặm nhấm. Loài này được Milne-Edwards mô tả năm 1877.
Chú thích

↑  T. Leary, R. Singadan, J. Menzies, D. Wright, K. Aplin & K. Helgen (2008). Pogonomys macrourus. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2010.
1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Pogonomys macrourus”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Panicum tenellum

| Panicum tenellum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Panicum
Loài (species): P. tenellum
Danh pháp hai phần
Panicum tenellum Lam. 
Panicum tenellum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Lam. mô tả khoa học đầu tiên năm 1791.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Panicum tenellum”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Kraussia

| Kraussia |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Tông (tribus): Octotropideae
Chi (genus): Kraussia Harv. (1842)
Kraussia là một chi thực vật có hoa trong họ Thiến thảo (Rubiaceae).
Loài

Chi Kraussia gồm các loài:
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Kraussia”. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2013.[liên kết hỏng]
Phyllomya annularis

| Phyllomya annularis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Phyllomya
Loài (species): P. annularis
Danh pháp hai phần
Phyllomya annularis
Phyllomya annularis là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Lycoperdon nigrescens

| Lycoperdon nigrescens |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Fungi
Ngành (divisio): Basidiomycota
Lớp (class): Agaricomycetes
Bộ (ordo): Agaricales
Họ (familia): Agaricaceae
Chi (genus): Lycoperdon
Loài (species): L. nigrescens
Danh pháp hai phần
Lycoperdon nigrescens Wahlenb. 
Danh pháp đồng nghĩa
 1851 Lycoperdon foetidum Bonord.
| Lycoperdon nigrescens |
| --- | --- |
float Các đặc trưng nấm
: màng bào kiểu mô tạo bào tử
: không có mũ nấm khác biệt
: Sự gắn vào của màng bào là không theo quy luật hoặc không áp dụng.
: không có thân nấm
: vết bào tử màu olive
: sinh thái học là saprotrophic
: khả năng ăn được: ăn được
Lycoperdon nigrescens là loài nấm trong chi Lycoperdon. Nó được mô tả khoa học lần đầu năm 1794 bởi nhà tự nhiên học Thụy Điển Göran Wahlenberg.
Oncidium marshallianum

| Oncidium marshallianum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Tông (tribus): Maxillarieae
Phân tông (subtribus): Oncidiinae
Liên minh (alliance): Oncidium
Chi (genus): Oncidium
Loài (species): O. marshallianum
Danh pháp hai phần
Oncidium marshallianum Rchb.f. 
Danh pháp đồng nghĩa
 Brasilidium marshallianum (Rchb.f.) Campacci
Oncidium marshallianum là một loài phong lan đặc hữu của đông nam Brasil.
| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Oncidium marshallianum.
Laura Yasán

| Laura Yasán |
| --- | --- |
Sinh: 1960 (63–64 tuổi) Buenos Aires, Argentina
Nghề nghiệp: Nhà thơ
Website: www.laurayasan.com.ar 
Laura Yasán (sinh năm 1960) là một nhà thơ người Argentina.
Nghề nghiệp

Trong suốt sự nghiệp của mình, Laura Yasán đã tổ chức các hội thảo viết về các đơn vị khám đường, nhà cho trẻ vị thành niên, nhà tị nạn và thư viện. Vào tháng 4 năm 2016, bà đã điều phối một hội thảo thử nghiệm về văn bản sáng tạo và phim tâm lý tại Trung tâm Văn hóa Đại học thuộc Đại học Quốc gia Đông Bắc (UNNE). Năm 1988, bà tham gia Antología Ilustrada de poesía lần thứ 3, và sau đó là tuyển tập thơ ca Zapatos Rojos 2000. Tác phẩm của bà đã được dịch một phần sang tiếng Anh và được xuất bản trên tạp chí Po Thơ Ireland Review năm 2002.
Từ năm 1998, bà là thành viên của A * (punto) Prieto, một nhóm phụ nữ dành riêng cho văn học.
Yasán đã tham gia nhiều lễ hội thơ và các cuộc gặp gỡ văn học khác nhau, như Liên hoan thơ quốc tế Rosario, Liên hoan thơ quốc tế lần thứ 13 của Medellín, Liên hoan thơ quốc tế lần thứ nhất ở Lima (2012), Liên hoan thơ Mỹ Latinh ở Buenos Aires (Tháng 6 năm 2015), Lễ hội thơ Correntino lần thứ 2, và Lễ hội thơ ở Mendoza (2016).
Với các tác giả Jorge Boccanera [es], Patricia Díaz Bialet và Juano Villafañe, bà đã viết bài thơ tập thể Con un tigre en la boca. Manual de los amantes năm 2016.
Tác phẩm

Cambiar las armas (ấn bản thứ 1). Buenos Aires: Botella al Mar. 1997. ISBN 978-950-513-277-5.
Loba negra (ấn bản thứ 1). Buenos Aires: La Bohemia. 1999. ISBN 978-987-97444-0-6.
Cotillón para desesperados (ấn bản thứ 1). Buenos Aires: La Bohemia. 2001. ISBN 978-987-1019-06-9.
Tracción a sangre (ấn bản thứ 1). Buenos Aires: La Bohemia. 2004. ISBN 978-987-1019-19-9.
Ripio (ấn bản thứ 1). Buenos Aires: Grupo Editor Latinoamericano. 2007. ISBN 978-950-694-781-1.
La llave Marilyn (ấn bản thứ 1). Buenos Aires: Del Dock. 2010. ISBN 978-987-559-143-1.
Pequeñas criaturas de lo incesante (ấn bản thứ 1). Buenos Aires: Zona Borde. 2015. ISBN 978-987-45769-3-4.
Palabras no (ấn bản thứ 1). Buenos Aires: Zona Borde. ISBN 978-987-4120-00-7. Chú thích có  tham số trống không rõ: |1= (trợ giúp) Palabras no (ấn bản thứ 1). Buenos Aires: Zona Borde. ISBN 978-987-4120-00-7. Chú thích có  tham số trống không rõ: |1= (trợ giúp)     (tổng hợp)
Ganado en su ley (ấn bản thứ 1). Palabrava. ISBN 978-987-4156-00-6.
Giải thưởng

Giải thưởng thơ ca EDUCA (Costa Rica, 1998), cho Loba negra
Giải thưởng Fondo Nacional de las Artes (Buenos Aires, 1998)
Giải thưởng thơ quốc tế thành phố Medellín lần thứ 4 (Colombia, 2002), đề cập đặc biệt đến ban giám khảo cho Cotillón para desesperados
Giải thưởng de de Amasricas, Cuba 2008
Giải nhất về thơ chưa xuất bản, giải thưởng thành phố của thành phố Buenos Aires (2011)
Giải thưởng Carmen Conde, Madrid, Tây Ban Nha, 2011
Oncidium massangei

| Oncidium sphacelatum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Tông (tribus): Maxillarieae
Phân tông (subtribus): Oncidiinae
Liên minh (alliance): Oncidium
Chi (genus): Oncidium
Loài (species): O. sphacelatum
Danh pháp hai phần
Oncidium sphacelatum E.Morren 
Danh pháp đồng nghĩa
 Oncidium sphacelatum var. majus Lindl.  Oncidium sphacelatum var. minus Lindl.  Oncidium massangei E.Morren 
Oncidium sphacelatum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được E.Morren mô tả khoa học đầu tiên năm 1877.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Oncidium massangei”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Phyllyctus gounellei

| Phyllyctus Gounellei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Bostrichidae
Chi (genus): Phyllyctus
Loài (species): P. Gounellei
Danh pháp hai phần
Phyllyctus Gounellei Grouvelle, 1896 
Phyllyctus Gounellei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bostrichidae. Loài này được Grouvelle miêu tả khoa học năm 1896.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Phon Thong (huyện)

| Số liệu thống kê |
| --- | --- |
Tỉnh:: Roi Et
Văn phòng huyện:: Waeng  16°18′0″B 103°58′41″Đ﻿ / ﻿16,3°B 103,97806°Đ﻿ / 16.30000; 103.97806
Diện tích:: 719,2 km²
Dân số:: 108.348 (2005)
Mật độ dân số:: 150,7 người/km²
Mã địa lý:: 4507
Mã bưu chính:: 45110

Bản đồ

Phon Thong (tiếng Thái: โพนทอง) là một huyện (amphoe) ở phía bắc của tỉnh Roi Et, Thái Lan.
Địa lý

Các huyện giáp ranh (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) là: Moei Wadi, Nong Phok, Selaphum, Pho Chai của tỉnh Roi Et, Kuchinarai của tỉnh Kalasin.
Lịch sử

Huyện đã được lập ngày 23 tháng 11 năm 1919, gồm 2 tambon từ huyện Selaphum, hai từ Kamalasai và hai từ Kuchinarai. Một  tambon nữa đã được tách từ huyện Din Daeng, huyện được giải thể cùng ngay, 6 tambon khác từ Din Daeng đã được chuyển sang cho Saeng Badan.
Năm 1939, huyện này và tambon chính đã được đổi tên thành Waeng, tên của huyện đã được đổi lại thành Phon Thong.
Hành chính

Huyện này được chia thành 14 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 190 làng (muban). Waeng là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Waeng và Sa Nokkaeo. Có 14 Tổ chức hành chính tambon.
| STT>  | Tên | Tên Thái | Số làng | Dân số |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | Waeng | แวง | 12 | 10.695 |  |
| 2. | Khok Kok Muang | โคกกกม่วง | 12 | 5.965 |  |
| 3. | Na Udom | นาอุดม | 17 | 6.746 |  |
| 4. | Sawang | สว่าง | 12 | 7.566 |  |
| 5. | Nong Yai | หนองใหญ่ | 15 | 11.462 |  |
| 6. | Pho Thong | โพธิ์ทอง | 17 | 10.092 |  |
| 7. | Non Chai Si | โนนชัยศรี | 18 | 9.648 |  |
| 8. | Pho Si Sawang | โพธิ์ศรีสว่าง | 13 | 5.365 |  |
| 9. | Um Mao | อุ่มเม่า | 12 | 5.387 |  |
| 10. | Kham Na Di | คำนาดี | 12 | 8.656 |  |
| 11. | Phrom Sawan | พรมสวรรค์ | 11 | 5.529 |  |
| 12. | Sa Nok Kaeo | สระนกแก้ว | 15 | 8.119 |  |
| 13. | Wang Samakkhi | วังสามัคคี | 11 | 7.441 |  |
| 14. | Khok Sung | โคกสูง | 13 | 5.677 |  |
Panicum subxerophilum

| Panicum subxerophilum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Panicum
Loài (species): P. subxerophilum
Danh pháp hai phần
Panicum subxerophilum Domin 
Panicum subxerophilum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Domin mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Panicum subxerophilum”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Leptadrillia

| Leptadrillia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Conoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Drilliidae
Chi (genus): Leptadrillia
Loài điển hình
Surcula parkeri Gabb, 1873
Leptadrillia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.
Các loài

Các loài thuộc chi Leptadrillia bao gồm:
Leptadrillia cinereopellis Kuroda, Habe & Oyama, 1971
Leptadrillia cookei (E. A. Smith, 1888)
Leptadrillia elissa (Dall, 1919)
Leptadrillia firmichorda McLean & Poorman, 1971
Leptadrillia loria Bartsch, 1934
Leptadrillia quisqualis (Hinds, 1843)
Leptadrillia splendida Bartsch, 1934
Chú thích

↑  Leptadrillia . World Register of Marine Species, truy cập 13 tháng 4 năm 2010.
↑  Leptadrillia cinereopellis Kuroda, Habe & Oyama, 1971. World Register of Marine Species, truy cập 13 tháng 4 năm 2010.
↑  Leptadrillia cookei (E. A. Smith, 1888). World Register of Marine Species, truy cập 13 tháng 4 năm 2010.
↑  Leptadrillia elissa (Dall, 1919). World Register of Marine Species, truy cập 13 tháng 4 năm 2010.
↑  Leptadrillia firmichorda McLean & Poorman, 1971. World Register of Marine Species, truy cập 13 tháng 4 năm 2010.
↑  Leptadrillia loria Bartsch, 1934. World Register of Marine Species, truy cập 13 tháng 4 năm 2010.
↑  Leptadrillia quisqualis (Hinds, 1843). World Register of Marine Species, truy cập 13 tháng 4 năm 2010.
↑  Leptadrillia splendida Bartsch, 1934. World Register of Marine Species, truy cập 13 tháng 4 năm 2010.
Khí tượng học

Khí tượng học là môn khoa học nghiên cứu về khí quyển nhằm chủ yếu để theo dõi và dự báo thời tiết. Những biểu hiện thời tiết là những sự kiện thời tiết quan sát được và giải thích được bằng khí tượng học. Những sự kiện đó phụ thuộc vào các tham số của khí quyển Trái Đất. Các tham số này bao gồm nhiệt độ, áp suất, độ ẩm cũng như các biến thiên và tác động tương hỗ của các tham số này và những biến đổi theo thời gian và không gian của chúng. Phần lớn các quan sát về thời tiết được theo dõi ở tầng đối lưu.
Lịch sử khí tượng học > Những thành tựu đầu tiên trong khí tượng học

350 TCN
Thuật ngữ Khí tượng học (meteorology) bắt nguồn từ Aristotle's Meteorology. 
Mặc dù thuật ngữ khí tượng học ngày nay được dùng để chỉ một môn khoa học về khí quyển, nó có ý nghĩa rộng hơn trong các công trình của Aristotle. Ông viết:
...tất cả các tác động đối với không khí và nước, và tất cả các loại và phần của Trái Đất và các tác động của chúng.
Một trong những thành tựu ấn tượng trong miêu tả của ông là cái ngày nay gọi là vòng tuần hoàn nước:
Mặt trời, chuyển động như nó vốn thế, tạo nên các quá trình thay đổi, bởi tác động của nó, những hạt nước ngọt nhỏ nhất hàng ngày được nâng lên, hòa tan vào hơi nước và được mang tới những vùng cao hơn, ở đây chúng lại bị ngưng tụ bởi không khí lạnh và trở về Trái Đất.
1607
Galileo Galilei đã làm được chiếc nhiệt kế đầu tiên. Thiết bị này không chỉ đo nhiệt độ, nó còn thể hiện một bước đột phá. Cho tới thời điểm này, nóng và lạnh được coi là những tính chất của các thành tố cơ bản của Aristotle(lửa, nước, khí và đất). Ghi chú: Việc ai là người xây dựng chiếc nhiệt kế đầu tiên có nhiều bàn cãi, tuy thế, có những bằng chứng cho thấy thiết bị này được chế tạo độc lập ở những thời điểm khác nhau. Đây là kỷ nguyên của những quan trắc khí tượng được ghi lại đầu tiên, chúng không được sử dụng nhiều cho đến những công trình của Daniel Gabriel Fahrenheit và Anders Celsius vào thế kỷ thứ 18.
1643
Evangelista Torricelli, một cộng sự của Galileo, lần đầu tiên đã tạo ra chân không nhân tạo, và trong quá trình đó đã tạo ra chiếc khí áp kế đầu tiên. Sự thay đổi độ cao của thủy ngân trong ống Toricelli đã đưa tới khám phá của ông về sự thay đổi của áp suất khí quyển theo thời gian.
1648
Blaise Pascal đã khám phá ra áp suất khí quyển giảm theo độ cao và suy ra có chân không ở phía trên khí quyển.
1667
Robert Hooke xây dựng một máy đo gió đầu tiên.
1686
Edmund Halley đã vẽ bản đồ gió mậu dịch và suy ra sự thay đổi của áp suất khí quyển bị điều khiển bởi nhiệt lượng từ mặt trời, và khẳng định lại những khám phá của Pascal về áp suất khí quyển.
1735
George Hadley là người đầu tiên tính đến sự quay của Trái Đất để giải thích gió mậu dịch. Mặc dù cơ chế mà Hadley miêu tả không đúng, và dự đoán gió mậu dịch chỉ mạnh bằng nửa thực tế, nhưng vòng hoàn lưu mà Hadley miêu tả ngày này được biết đến với tên ông vòng hoàn lưu Hadley.
1743-1784
Benjamin Franklin quan sát ghi nhận được hệ thống thời tiết ở Bắc Mỹ di chuyển từ tây sang đông, chứng mình hiện tượng sét cũng là điện, xuất bản sơ đồ dòng biển Gulf Stream đầu tiên, liên hệ hiện tượng phun trào núi lửa với thời tiết và miêu tả hiệu ứng của sự phá rừng đối với khí hậu.
1780
Horace de Saussure đã chế tạo được ẩm kế tóc.
1802-1803
Luke Howard writes viết cuốn Về sự biến đổi của mây, trong đó ông đã đặt tên latin cho các loại mây.
1806
Francis Beaufort đã đưa ra hệ thống phân cấp tốc độ gió.
1837
Samuel Morse phát minh ra mã điện.
1860
Robert FitzRoy sử dụng hệ thống mã điện mới để thu thập các quan trắc hàng ngày ở các vùng của nước Anh và phát triển các bản đồ Synop để dự báo thời tiết. Những dự báo thời tiết hàng ngày đầu tiên của ông được xuất bản trên tạp chí Times vào 1860.
Lịch sử khí tượng học > Hiệu ứng Coriolis

Hiệu ứng Coriolis là lực quán tính xuất hiện do sự quay của Trái Đất, kết quả làm cho vật thể (khối khí) có xu hướng di chuyển lệch về phía phải của chuyển động ở Bắc bán cầu và về phía trái ở Nam Bán cầu. Hiệu ứng này được đặt theo tên Gaspard-Gustave de Coriolis vào đầu thế kỷ 20.
Lịch sử khí tượng học > Dự báo số trị

Đầu thế kỷ 20, những tiến bộ của sự hiểu biết về vật lý khí quyển dẫn tới sự hình thành của dự báo thời tiết bằng phương pháp số hiện đại. Vào năm 1922, Lewis Fry Richardson đã xuất bản cuốn Dự báo thời tiết bằng quá trình số trị, trong đó đã miêu tả những số hạng nhỏ trong các phương trình động lực học chất lỏng có thể được bỏ qua để có thể tìm được các nghiệm số. Tuy nhiên, số lượng tính toán quá lớn khi đó và không thể thực hiện được trước khi các máy vi tính xuất hiện.
Tại thời điểm này, ở Na Uy có một nhóm các nhà khí tượng, đứng đầu là Vilhelm Bjerknes đã phát triển một mô hình để giải thích sự hình thành, tăng cường và tan rã (vòng đời) của các xoáy thuận ngoại nhiệt đới, đã đưa ra ý tưởng về front, là đường biên giữa các khối khí. Nhóm cũng bao gồm Carl-Gustaf Rossby (người đầu tiên giải thích các chuyển động quy mô lớn khí quyển trên quan điểm của động lực học chất lỏng), Tor Bergeron (người đầu tiên đưa ra cơ chế hình thành mưa).
Đến giữa thập niên 1950, các thí nghiệm số trở nên dễ dàng hơn với sự trợ giúp của máy tính. Các dụ báo thời tiết đầu tiên bằng phương pháp số đã sử dụng các mô hình chính áp(với một mực thẳng đứng) và đã dự báo các chuyển động quy mô lớn của sóng Rossby vùng vĩ độ trung bình một cách thành công.
Trong thập niên 1960s, bản chất lý thuyết hỗn loạn của khí quyển lần đầu tiên được biết tới bởi Edward Lorenz, hình thành nên ngành khoa học nghiên cứu về lý thuyết hỗn loạn.
Lịch sử khí tượng học > Quan trắc vệ tinh

Năm 1960, vệ tinh khí tượng đầu tiên TIROS-1 được phóng thành công đã đánh dấu thời kỳ có thể nhận được các thông tin thời tiết toàn cầu. Các vệ tinh thời tiết cùng với các vệ tinh quan trắc Trái Đất khác quay quanh Trái Đất ở các độ cao khác nhau đã trở thành một công cụ không thể thiếu để nghiên cứu một phổ rộng các hiện tượng tử cháy rừng đến El Niño.
Những năm gần đây, các mô hình khí hậu đã được phát triển với độ phân giải ngày càng cao. Chúng được sử dụng để nghiên cứu những biến đổi khí hậu hạn dài, chẳng hạn hiệu ứng do sự phát thải khí nhà kính do con người.
Dự báo thời tiết

Bài chi tiết: Dự báo thời tiết
Các nhà khí tượng sử dụng một số phương pháp khác nhau để dự báo thời tiết trong tương lai. Hầu hết các phương pháp này được sử dụng từ vài thập kỷ trước (trước thập niên 70) khi máy tính chưa phát triển đủ mạnh để thực hiện các dự báo số trị. Ngày nay chúng được sử dụng để đánh giá mức độ hiệu quả của các dự báo thời tiết: so sánh với dự báo quán tính hoặc với chuẩn khí hậu:
Phương pháp quán tính
Phương pháp này giả thiết điều kiện thời tiết sẽ không thay đổi: "Ngày mai như ngày hôm nay". Phương pháp này chỉ đúng cho hạn dự báo ngắn.
Phương pháp xu thế
Phương pháp này xác định hướng và tốc độ của các front, các trung tâm áp cao và áp thấp và các vùng mây và giáng thủy.
Phương pháp khí hậu
Phương pháp này sử dụng số liệu thời tiết lịch sử, được lấy trung bình trong một khoảng thời gian dài (hàn năm) để dự báo điều kiện thời tiết ở một ngày cụ thể.
Phương pháp tương tự
Là một phương phức hợp để tìm các điều kiện thời tiết "tương tự" với số liệu lịch sử.
Phương pháp dự báo số
Phương pháp dự báo số sử dụng các máy tính để xây dựng mô hình máy tính của khí quyển. Đây là phương pháp thành công nhất và được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới.
Khí tượng học và khí hậu học

Với sự phát triển của các siêu máy tính, các mô hình toán học của khí quyển ngày càng đạt đến độ tinh xảo cao. Không chỉ có độ phân giải không gian và thời gian được nâng cao mà nhiều thành phần trong hệ thống khí hậu dần dần cũng được tích hợp vào mô hình: khí quyển, đại dương, sinh quyển và các tác động của con người.