stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Jung Yun-ho

| Jung Yun-ho |
| --- | --- |

Sinh: 6 tháng 2, 1986 (38 tuổi) Gwangju, Hàn Quốc
Trường lớp: Đại học Myongji Đại học Chungwoon
Nghề nghiệp: Ca sĩ Vũ công Rapper Nhạc sĩ Người mẫu Diễn viên
Website: u-know.smtown.com
Sự nghiệp âm nhạc
Thể loại: Pop R&B dance electronic ballad
Năm hoạt động: 2003–nay
Hãng đĩa:  SM Entertainment  Avex Trax 
Hợp tác với:  TVXQ  SM Town  SM The Performance 
 
| --- | --- |
Jung Yunho
Hangul: 정윤호
Hanja: 鄭允浩
Romaja quốc ngữ: Jeong Yunho
McCune–Reischauer: Chŏng Yunho
Hán-Việt: Trịnh Duẫn Hạo
| --- | --- |
Tên nghệ danh
Hangul: 유노윤호
Hanja: 瑜鹵允浩
Romaja quốc ngữ: Yu-no Yun-ho
McCune–Reischauer: Yuno Yunho
Hán-Việt: Du Lỗ Duẫn Hạo
Jung Yun-ho (Hán-Việt: Trịnh Duẫn Hạo; sinh ngày 6 tháng 2 năm 1986) thường được biết đến với nghệ danh U-Know Yunho hay ngắn gọn hơn là U-Know hoặc là Yunho, là một ca sĩ kiêm nhạc sĩ, diễn viên, người mẫu, rapper và vũ công người Hàn Quốc. Anh ra mắt với tư cách là trưởng nhóm của nhóm nhạc DBSK vào năm 2003 do SM Entertainment thành lập và quản lý.
Tiểu sử

Jung Yun-ho sinh ra và lớn lên tại thành phố Gwangju, Hàn Quốc. Mặc dù từng có ước mơ trở thành một công tố viên, nhưng đến khi học trung học, Yunho đã cùng với một vài người bạn trong lớp thành lập ra nhóm nhảy A+ và họ đã bắt đầu đi biểu diễn tại một vài cuộc thi nhảy trên cả nước. Kể từ đó, anh ấy bắt đầu nuôi ước mơ trở thành một ca sĩ, nhạc sĩ và vũ công.
Yunho có một tuổi thơ khá êm đềm cho đến năm anh ấy 11 tuổi thì gia đình anh ấy gặp khó khăn về tài chính trong cuộc Khủng hoảng tài chính châu Á 1997; và lúc ấy, vì hoàn cảnh gia đình quá khó khăn nên gia đình Yunho đã phản đối ước mơ trở thành ca sĩ của anh ấy.  Yunho sau đó đã cố gắng thuyết phục họ ủng hộ ước mơ của mình. Trong thời gian làm thực tập sinh tại SM Entertainment, Yunho thường phải ngủ qua đêm ở trong những trạm ga xe lửa, lại còn phải dùng những giấy báo cũ để làm chăn giữ ấm và nệm. Hơn hết, anh ấy đã phải đi làm thêm giờ để kiếm tiền phụ giúp gia đình, cũng như phải làm rất nhiều công việc vất vả khác khi lên Seoul để vừa đi học vừa đi làm.
Nghệ danh U-Know Yunho của Yunho có thể được hiểu là "You knows Yunho" (bạn đã biết Yunho). Theo như anh ấy mô tả thì nghệ danh ấy thể hiện sự yêu mến, tin yêu mà fan hâm mộ đã dành cho anh ấy trong suốt thời gian làm trưởng nhóm của nhóm nhạc TVXQ huyền thoại.
Ban đầu, Jung Yun-ho được tuyển thẳng vào trường Đại học Kyunghee nhờ vào thành tích học tập xuất sắc từ thời học cấp 3 cũng như theo nguyện vọng của gia đình, nhưng anh chàng đã chọn theo học tại trường Đại học Myongji và tốt nghiệp vào năm 2011. Sau đó Yunho tiếp tục nhận được tấm bằng thạc sĩ từ trường Đại học Chungwoon.
Sự nghiệp > Âm nhạc

Bài chi tiết: TVXQ
Năm 2001, Yunho gia nhập SM Entertainment sau khi đoạt giải nhất trong một cuộc thi nhảy cấp thành phố được tổ chức tại chính quê hương của anh ấy. Trước khi debut cùng với nhóm TVXQ vào năm 2003, Yunho đã từng được xếp vào cùng một nhóm hát với Jaejoong, Heechul và Kangin, nhóm hát này có tên là Four Seasons nhưng kế hoạch ghép nhóm đã không thành. Anh ấy cũng đã từng xuất hiện trong MV "Diamond" của nữ ca sĩ Dana trong vai trò là vũ công và rapper.
Ngoài vai trò ca sĩ, Yunho còn có khả năng sáng tác ca khúc và viết rap. Yunho hát đơn tiếng Nhật bài "Crazy Life" trong đĩa đơn "Close to you / Crazy Life", thuộc series TRICK của nhóm; sáng tác và viết lời "Checkmate"; viết lời, soạn nhạc và trình bày "Spokesman" cùng Donghae (Super Junior) trong tour diễn châu Á lần 2 - "O". Anh còn viết lời rap cho "Love After love" (nằm trong album Rising Sun của nhóm) cùng Yoochun và Junsu; viết lời rap cho "Wrong Number" và "Love Bye love" (nằm trong album Mirotic). Trong album Spellbound, Yunho cũng đã solo bài "November with love", bài hát mà anh đã cùng hợp tác sáng tác với nhóm Real Guys. Mới đây, anh đã cùng với Changmin sáng tác và trình bày ca khúc tiếng Nhật là Lime & Lemon.
Vào ngày 12 tháng 6 năm 2019, Jung Yun-ho chính thức debut với tư cách là một nghệ sĩ solo với album đầu tay True Colors.
Ngày 18 tháng 1 năm 2021, anh comeback solo với album Noir.
Ngày 7 tháng 8 năm 2023, anh chính thức quay trở lại sự nghiệp âm nhạc với mini album Reality Show.
Jung Yun-ho tuy không phải là một nghệ sĩ có giọng ca quá xuất sắc trong nhóm nói riêng và showbiz Hàn Quốc nói chung nhưng anh ấy lại là một vũ công có khả năng vũ đạo tuyệt vời bậc nhất từ trước đến nay.
Tháng 3 năm 2010, Jung Yun-ho trở thành nghệ sĩ châu Á đầu tiên biểu diễn một buổi hòa nhạc riêng để tưởng niệm ông vua nhạc pop Michael Jackson và anh ấy đã biểu diễn rất thành công.
Vào ngày 8/7/2023, anh đã cùng với Changmin tham dự sự kiện âm nhạc quốc tế Tencent Music Entertainment Awards (TMEA) được tổ chức ở Macau, Trung Quốc.
Vào ngày 25/8/2023, Yunho đã có tên trong danh sách những nghệ sĩ biểu diễn trong sự kiện âm nhạc 2023 Incheon Airport Sky Festival K-pop, sự kiện diễn ra vào ngày 16/9 tại Incheon.
Vào ngày 26/12/2023, Yunho đã cùng với Changmin đánh dấu kỷ niệm 20 năm hoạt động bên nhau dưới trướng nhóm nhạc DBSK bằng mini album mới - 20&2. Ca khúc chủ đề của album này là Rebel đã được ra mắt không lâu sau đó. Được biết trước đó họ cũng đã trình làng một ca khúc mới là Down, tuy nhiên ca khúc này không nằm trong album 20&2.
Sự nghiệp > Diễn xuất

Ngoài lĩnh vực ca nhạc, Yunho còn dấn thân vào lĩnh vực diễn xuất. Năm 2005-2006, anh cùng các thành viên của TVXQ tham gia diễn xuất trong một số tập của bộ phim truyền hình ăn khách Banjun Theater và Vacation. Năm 2009, anh đóng vai chính trong bộ phim Heading to the Ground (맨땅에 헤딩).
Trong thời gian từ cuối tháng 11/2010 Yunho tham gia vào một bộ phim sẽ được đánh giá là một trong những bộ phim thành công nhất của năm 2011 - Poseidon - bộ phim nói về công việc của các cảnh sát biển Hàn Quốc với sự tham gia của nhiều diễn viên tài năng. Với bộ phim này, chúng ta hy vọng rằng Yunho sẽ có 1 bước tiến mới trong sự nghiệp diễn xuất sau khi bộ phim Heading to the Ground mà anh đã thủ vai chính bị đánh giá thấp.
Tuy nhiên, do một vài lý do bí ẩn, Poseidon đã không được khởi quay như dự tính. Và sau đó, diễn viên chính của Poseidon không phải là anh nữa mà lại là Choi Siwon của Super Junior. Hiện chưa có một lời giải thích nào về vụ việc này.
Năm 2013, sau sự trở lại cùng với thành viên cùng nhóm là Changmin trên sân khấu âm nhạc, anh cũng quay trở lại màn ảnh nhỏ với vai diễn Baek Do-hoon, người thừa kế của tập đoàn kinh tế hàng đầu Hàn Quốc trong bộ phim Dã Vương. Câu chuyện xoay quanh người phụ nữ tham vọng Jo Da Hae (So Ae thủ vai), người có tham vọng thoát khỏi cảnh nghèo đói để trở thành đệ nhất phu nhân cùng với sự hy sinh của những người đàn ông bước vào cuộc đời cô. Với bộ phim này tuy diễn xuất của Jung Yunho cũng không được đánh giá quá cao do dàn diễn viên quy tụ nam chính, nữ chính đều là những diễn viên gạo cội nhưng nhân vật chàng trai trẻ si tình Baek Dohoon của anh phần nào vẫn chiếm được tình cảm của khán giả.
Năm 2014 được coi là năm thành công nhất trong sự nghiệp diễn xuất của Yunho, với sự góp mặt của anh trong một vai diễn quan trọng trong phim Nhật ký gác đêm (Night Watchman). Dù không phải vai nam chính, song nhân vật Kang Moo Seok do anh thủ vai được đánh giá là một nhân vật đóng vai trò quan trọng trong phim. Diễn xuất của Yunho được giới chuyên môn đánh giá tròn vai từ những tập đầu phim và bùng nổ ở giai đoạn cuối của phim khi mà những nhân vật chính được đánh giá cao hơn lại không thể làm tốt vai trò nhân vật của họ. Ở bộ phim này, diễn xuất của Jung Yunho và hình tượng nhân vật trung thần Kang Moo Seok tài hoa lạnh lùng chính là điểm nổi bật duy nhất của Nhật Ký Gác Đêm.
Năm 2015, Yunho tham gia vào bộ phim I order you, đây là bộ phim cuối cùng mà anh tham gia trước khi anh lên đường nhập ngũ.
Năm 2017, sau khi xuất ngũ, Yunho chính thức quay trở lại sự nghiệp diễn xuất với vai chính Yoo Eun-ho trong bộ phim hài lãng mạn Meloholic. Tiếp đó, anh vào vai khách mời trong phim truyền hình Cặp đôi vượt thời gian.
Năm 2023, Jung Yun-ho xác nhận tái xuất màn ảnh nhỏ với vai diễn CEO Seo Dong-hoon trong phim truyền hình Race. Bộ phim dự kiến sẽ khởi chiếu vào ngày 10/5.
Hiện tại anh đang chuẩn bị tái xuất màn ảnh nhỏ với một vai phản diện trong phim truyền hình PINE, bộ phim do Kang Yoon Sung làm đạo diễn và được chuyển thể từ một Webtoon nổi tiếng cùng tên của nhà văn Yoon Tae-ho. Bộ phim sẽ được khởi quay vào tháng 4 và được ra mắt công chúng vào năm 2025.
Đời sống cá nhân > Bị một anti-fan đầu độc

Ngày 14 tháng 10 năm 2006, khi đang tham gia cảnh quay cho một chương trình truyền hình thực tế, Yunho bị một anti-fan đầu độc bằng cách trộn keo siêu dính vào một chai nước cam và giả vờ là một fan hâm mộ để đưa chai nước đó cho anh uống. Sau khi uống xong, Yunho bất ngờ bị nôn ói và rơi vào trạng thái hôn mê sâu, bất tỉnh. Anh ấy đã được đưa đến bệnh viện gần nhất để được điều trị liên tục. Sau khi xuất viện, mặc dù hung thủ đã ra đầu thú, nhưng Yunho đã từ chối kiện cô ta với lý do rằng cô ta bằng tuổi em gái mình. Được biết, sau khi bị đầu độc, Yunho được cho là đã mắc phải chứng rối loạn lo âu khi mà anh ấy "không thể uống được một chai nước cam cho dù có là 1 lít hay bao nhiêu lít đi chăng nữa". Tuy nhiên, nhờ vào sự kiên trì và tinh thần dũng cảm mà anh ấy đã vượt qua được "nỗi sợ nước cam" vốn đã ám ảnh anh ấy suốt thời gian qua.
Đời sống cá nhân > Nghĩa vụ quân sự

Jung Yun-ho lên đường nhập ngũ vào ngày 21 tháng 7 năm 2015.
Vào tháng 10 năm 2015, trong lễ hội Ground Forces Festival được tổ chức ở tỉnh Chungcheong Nam, Jung Yun-ho bất ngờ gặp phải sự cố trang phục ngay trong lúc biểu diễn trên sân khấu quân đội. Cụ thể, chiếc quần bó sát màu đen của anh đã bị rách ở chỗ đũng quần (là chỗ nhạy cảm nhất). Tuy nhiên, Yunho dường như không để ý đến sự cố này và vẫn tiếp tục biểu diễn; cho đến khi sắp biểu diễn xong, anh chàng mới biết được sự cố này. Được biết, sau khi xuất ngũ không lâu, chàng trưởng nhóm Yunho tiếp tục lặp lại sự cố tương tự như thế trong SMTOWN Live in Seoul vào tháng 7 năm 2017, trong phần trình diễn ca khúc Drop.
Vào ngày 9 tháng 5 năm 2016, Jung Yun-ho chính thức được tuyển chọn vào hàng ngũ Chiến sĩ đặc cấp của Đại Hàn Dân Quốc sau khi đạt được nhiều thành tích xuất sắc trong các bài kiểm tra thể lực trong quân đội (anh được 90 điểm trong mỗi bài thi). Điều này đã khiến cho Cassiopeia - cộng đồng fan hâm mộ của nhóm nhạc TVXQ vô cùng tự hào về anh.
Jung Yun-ho chính thức xuất ngũ vào ngày 20 tháng 4 năm 2017.
Đời sống cá nhân > Bị điều tra vì vi phạm các quy tắc phòng chống đại dịch COVID-19

Ngày 12 tháng 3 năm 2021, Jung Yunho bị lực lượng cảnh sát điều tra sau khi anh ấy bị phát hiện đã cùng với một vài người bạn và một nhân viên nữ trò chuyện, uống rượu  trong một nhà hàng, quán bar đến tận 12h khuya; tức là vượt quá giờ giới nghiêm thông thường là 10h tối. Sự việc này đã làm dậy sóng cả giới showbiz Hàn Quốc lúc bấy giờ khi nó đã được đưa lên sóng truyền hình, đồng thời cũng khiến cho cư dân mạng nghi ngờ về hình ảnh tốt đẹp mà Yunho đã dày công xây dựng suốt 18 năm qua là giả tạo và không trong sạch. Để trấn an dư luận, Yunho đã viết tâm thư xin lỗi cộng đồng fan hâm mộ trên trang Instagram của mình, và hứa rằng sẽ tự kiểm điểm bản thân mình. May mắn thay, lời xin lỗi của anh ấy đã được cư dân mạng chấp nhận và họ đã hoàn toàn tha thứ cho anh ấy. Đến tháng 9 năm 2021, toà sơ thẩm đã tuyên trắng án Yunho trước các cáo buộc đi bar quá giờ giới nghiêm và vì thế mà vi phạm luật giãn cách xã hội.
Đời sống cá nhân > Bị dương tính với COVID-19

Ngày 24 tháng 8 năm 2022, SM Entertainment đã thông báo rằng Jung Yun-ho đã có kết quả xét nghiệm dương tính với COVID-19, do đó lịch trình concert solo đã được định trước của anh ấy tại Tokyo, Nhật Bản sẽ phải bị hủy bỏ. Bản thân Yunho cũng đã chủ động tự cách ly tại nhà riêng ngay sau khi nhận được tin trên.
Đời sống cá nhân > Vinh dự đáng nhớ

MV Nexus của Yunho sẽ được trình chiếu tại Liên hoan phim ngắn châu Á (SSF&ASIA) tại Nhật Bản trong hai ngày 20 và 21 tháng 10 năm 2023. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một MV ca nhạc của một nhóm nhạc K-pop được trình chiếu trong một buổi liên hoan tầm cỡ quốc tế như vậy.
Tại lễ trao giải MAMA Awards 2023 được tổ chức tại Tokyo Dome, Nhật Bản, Yunho đã cùng với Changmin vinh dự nhận được giải thưởng Thành tựu truyền cảm hứng. Cũng trong khuôn khổ của lễ trao giải, họ đã cùng nhau trình làng một ca khúc mới - Down. Teaser cũng như MV của ca khúc này đã được ra mắt không lâu sau đó.
Danh sách đĩa hát

| Tên | Chi tiết | Thứ hạng cao nhất> KOR | Số bản tiêu thụ |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| U Know Y |  Ngày phát hành: 8 tháng 7, 2015  Ngôn ngữ: Tiếng Nhật  Hãng đĩa: Avex Trax  Định dạng: CD, DVD | — |  |  |
| True Colors |  Ngày phát hành: 12 tháng 6, 2019  Ngôn ngữ: Tiếng Hàn  Hãng đĩa: SM Entertainment  Định dạng: CD, tải kỹ thuật số | 1 |  Hàn: 134,127 |  |
| Noir |  Ngày phát hành: 18 tháng 1, 2021  Ngôn ngữ: Tiếng Hàn  Hãng đĩa: SM Entertainment  Định dạng: CD, tải kỹ thuật số | 2 |  |  |
| Reality Show |  Ngày phát hành: 7 tháng 8, 2023  Ngôn ngữ: Tiếng Hàn  Hãng đĩa: SM Entertainment  Định dạng: CD, tải kỹ thuật số |  |  |  |
Danh sách phim đã tham gia

| Tên phim | Năm | Vai | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| Dating on Earth | 2009 | Yunho | Direct-to-video |
| Haru: An Unforgettable Day in Korea | 2010 | Diễn viên đóng thế | Bộ phim quảng bá cho du lịch Hàn Quốc |
| Chorus City | 2010 | Yunho | Phim ngắn cho Shanghai Expo |
| I AM. | 2012 | Bản thân | Phim tài liệu |
| Make Your Move | 2013 | U-Know | Khách mời |
| Ode to My Father | 2014 | Nam-jin | Khách mời |
| SMTOWN The Stage | 2015 | Bản thân | Phim tài liệu |
| Tên phim | Năm | Vai | Nhà đài | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Banjun Theater | 2005 | U-Know Yunho | SBS |  |
| Nonstop 4 | 2006 | Yunho | MBC | Guest role (Tập 62, 64) |
| Vacation | 2006 | Yunho | Tập: "Cassiopeia" |  |
| Heading to the Ground | 2009 | Cha Bong-Goon | MBC |  |
| Poseidon | 2011 | Kang Eun-chul | KBS2 | Guest role |
| I Live in Cheongdam-dong | 2011 | Himself | JTBC | Khách mời (Tập 1) |
| Welcome to the Show | 2011 | Himself | SBS | Khách mời (Tập 1) |
| King of Ambition | 2013 | Baek Do-hoon | SBS |  |
| Saki | 2013 | Khách mua cà phê | TBS | Khách mời (Tập 11) |
| Diary of a Night Watchman | 2014 | Kang Moo-seok | MBC |  |
| I Order You | 2015 | Yeo Gook-dae | Naver TV Cast | Web series |
| Meloholic | 2017 | Yoo Eun-ho | OCN |  |
| Confession Couple | 2017 | Salesman | KBS2 | Khách mời |
| Tensai Bakabon 3 | 2018 | Yunho | NTV | Khách mời |
| Race | 2023 | Seo Dong-hoon | Disney+ | Vai chính |
Danh sách giải thưởng đã nhận

| Năm | Giải thưởng | Hạng mục | Tên phim | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010 | Baeksang Arts Awards | Most Popular Actor | Heading to the Ground | Đề cử |
| 2013 | Baeksang Arts Awards | Most Popular Actor | King of Ambition | Đề cử |
| 2013 | Seoul International Drama Awards | Most Popular Actor – South Korea | King of Ambition | Đoạt giải |
| 2014 | MBC Drama Awards | Excellence Award, Actor in a Special Project Drama | Diary of a Night Watchman | Đề cử |
Chú thích

↑  “DBSK Yunho Reveals Childhood Dream”. Soompi. ngày 4 tháng 5 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2012.
↑  “[피플] 가요계 인기 돌풍의 핵 東方神起” [TVXQ singers of the popular nuclear blast]. enews24 (bằng tiếng Hàn). ngày 13 tháng 5 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 3 năm 2009. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2009.
↑  (tiếng Hàn) “TVXQ Member Recovers from Poisoning”. KBS Global. ngày 16 tháng 10 năm 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 11 năm 2006. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2007.
↑  “TVXQ's Yunho joins military”. The Korea Times. ngày 21 tháng 7 năm 2015.
↑  “TVXQ's Yunho finishes military service [VIDEO]”. The Korea Times. ngày 20 tháng 4 năm 2017.
↑  “Yunho ends military service, pledges return”. Korea JoongAng Daily. ngày 20 tháng 4 năm 2017.
↑  “2019년 24주차 Album Chart” [Gaon Album Chart Week 24, Year 2019]. Gaon Music Chart (bằng tiếng Hàn). June 9–15, 2019. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2019.
↑  “2019 Monthly Album Chart – June”. Gaon Chart (bằng tiếng Hàn). Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2019.
↑  “"Haru: An Unforgettable Day in Korea" brings Lee Da-hae and Yunho to act as a couple”. Hancinema. ngày 23 tháng 9 năm 2010.
↑  “U-Know Yunho featured in Shanghai Expo video”. 10Asia. ngày 3 tháng 5 năm 2010. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 4 năm 2011.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
↑  “Yunho makes cameo appearance in 'Ode to My Father'”. Kpop Herald. ngày 25 tháng 11 năm 2014.
↑  “TVXQ's U-Know Yunho joins cast of "Poseidon"”. 10Asia. ngày 10 tháng 8 năm 2011. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 8 năm 2017.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
↑  “유노윤호, '청담동 살아요' 카메오 출연..김혜자와 호흡”. Osen (bằng tiếng Hàn).
↑  “TVXQ's U-Know Yunho to cameo in Son Ho Jun's upcoming drama”. KBS World. ngày 19 tháng 9 năm 2017. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2019.
Hymenophyllum axsmithii

Fossil species of fernBản mẫu:SHORTDESC:Fossil species of fern
| Hymenophyllum axsmithii |
| --- | --- |
Khoảng thời gian tồn tại: Eocene (Ypresian)  ~51–49 triệu năm trước đây  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N  ↓  

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
Lớp:: Polypodiopsida
Bộ:: Hymenophyllales
Họ:: Hymenophyllaceae
Chi:: Hymenophyllum
Phân chi:: †Hymenophyllum subg. Sphaerocionium
Loài:: †H. axsmithii
Danh pháp hai phần
†Hymenophyllum axsmithii Pigg et al.

Hymenophyllum axsmithii là một loài dương xỉ thuộc họ Hymenophyllaceae đã tuyệt chủng. Họ hàng của nó là những loài dương xỉ có mùi thơm như cỏ khô mà chúng ta thấy ngày nay. Người ta đã tìm thấy hóa thạch lá của loài dương xỉ này ở miền bắc bang Washington (Mỹ) và miền trung British Columbia (Canada), những nơi có niên đại từ đầu thế Thủy Tân.
Loài  Hymenophyllum axsmithii này được xếp vào phân chi Sphaerocionium của chi Hymenophyllum. Các nhà khoa học cho rằng nó có quan hệ gần gũi nhất với một nhóm dương xỉ ở vùng nhiệt đới, sống bám trên cây khác và ưa bóng râm.
Phân bố

Cho đến nay, các hóa thạch của loài Hymenophyllum axsmithii chỉ được tìm thấy duy nhất tại một địa điểm ở vùng cao nguyên Okanagan có niên đại từ thế Thủy Tân. Vùng này nằm ở miền Trung British Columbia và đông bắc trung tâm bang Washington. Cả hai mẫu vật đã được mô tả đều được khai quật từ Hệ tầng núi Klondike ở phía Bắc Quận Ferry, Washington, cụ thể là từ địa điểm "Boot Hill" B4131 ở thị trấn Republic.
Lịch sử và phân loại

Từ cuối những năm 1890, người ta đã phát hiện ra hóa thạch của dương xỉ thuộc phân lớp Polypodiidae (thường gọi là dương xỉ leptosporangiate) ở vùng cao nguyên Okanagan có niên đại từ thế Thủy Tân. Báo cáo đầu tiên về mẫu hóa thạch lá lược có túi bào tử của nhóm dương xỉ này là của Edward W. Berry vào năm 1926.  Mặc dù dương xỉ trên cạn thường được nhắc đến trong các nghiên cứu tổng quan về vùng cao nguyên Okanagan thuộc thế Thủy Tân, nhưng gần đây vẫn chưa có công trình nào mô tả chi tiết về chúng.  Các hóa thạch dương xỉ ở Republic sau đó đã được một nhóm các nhà cổ thực vật học do Kathleen B. Pigg dẫn đầu nghiên cứu, và kết quả là loài H. axsmithii đã được mô tả chính thức vào năm 2021 trên Tạp chí Khoa học Thực vật Quốc tế. Khi công bố loài mới, nhóm nghiên cứu đã chỉ định hai mẫu vật điển hình. Mẫu chuẩn mang số hiệu "SR 05-15-13" hiện đang được lưu giữ tại Trung tâm Diễn giải Stonerose, còn mẫu phụ "UWBM 77726a" thuộc bộ sưu tập của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên và Văn hóa Burke. Cả hai mẫu vật này đều được thu thập từ địa điểm "Boot Hill" "B4131" thuộc Hệ tầng núi Klondike. Tên loài "axsmithii" được đặt để ghi nhận những đóng góp của Brian J. Axsmith cho ngành cổ thực vật học, đặc biệt là công trình mô tả loài  Hopetedia praetermissa - loài dương xỉ cổ xưa nhất thuộc họ Hymenophyllaceae có niên đại từ kỷ Tam Điệp.
Nhóm nghiên cứu đã xếp loài dương xỉ mới này vào chi Hymenophyllum hiện đại vì những đặc điểm sau: lá lược của hóa thạch mỏng manh như lá của các loài dương xỉ thuộc chi Hymenophyllum ngày nay; vị trí và hình dạng ổ túi bào tử của hóa thạch (nằm dọc mép lá chét, có vỏ bao hình cầu hai mảnh, đôi khi có lông nhỏ bao quanh) cũng giống với các loài thuộc chi này; hình dạng và cách phân chia của lá lược hóa thạch tương tự với các loài dương xỉ Hymenophyllum hiện đại.  Tính đến năm 2023, chi Hymenophyllum bao gồm khoảng 430 loài, phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới trên toàn cầu, nhưng nhìn chung có sự phân bố rộng khắp thế giới.  Trong số các loài thuộc chi Hymenophyllum, dựa trên hình thái đã biết, H. axsmithii giống nhất với một nhóm các loài thuộc phân chi Sphaerocionium được tìm thấy ở vùng nhiệt đới Tân Thế giới. Các loài H. dependens, H. lobatoalatum, H. plumieri, H. plumosum, H. pyramidatum, và H. verecundum có nguồn gốc từ Trung và Nam Mỹ. Hymenophyllum axsmithii được ghi nhận là một trong những loài hóa thạch rõ ràng cổ nhất của chi Hymenophyllum và là ghi nhận chắc chắn duy nhất từ Đại Tân sinh.
Miêu tả

Hiện nay, hiểu biết về loài Dennstaedtia christophelii chỉ dựa trên các hóa thạch lá lược. Do đó, chúng ta vẫn chưa biết gì về cấu trúc thân rễ và hình thái bào tử của loài này. Cả hai mẫu lá lược được mô tả đều không hoàn chỉnh. Mẫu có túi bào tử có kích thước 4,0 cm × 2,8 cm, với 6 cặp lá chét, trong khi mẫu lá sinh dưỡng dài khoảng 3,0 cm. Trục của lá lược có bề mặt hơi gân guốc và mang các cánh phiến lá hẹp chạy dọc hai bên, trên cùng mặt phẳng với các lá chét.
Cả hai mẫu vật đều không có cuống lá. Trục lá rộng nhất khoảng 1,3 mm và kết thúc bằng một lá non cuộn tròn ở đỉnh. Phần lá lược không sinh sản khá giống với phần lá lược mang túi bào tử về hình dạng lá chét và sự phân bố mạch dẫn. Lá lược có dạng lông chim kép yếu, với các phiến lá biến đổi thành những lá chét nhỏ tách rời, bản thân các lá chét nhỏ này cũng chia thùy. Các lá chét nhỏ mọc so le dọc theo trục lá, xen kẽ giữa lá chét mang túi bào tử và lá chét không sinh sản. Các lá chét nhỏ khá mỏng, với gân lá chẻ đôi nhiều lần, chạy từ trục lá ở gốc phiến lá về phía ngọn. Mỗi gân lá có thể phân nhánh tối đa ba lần, mỗi nhánh nhỏ đi vào một thùy riêng biệt và kết thúc ở đầu thùy. Điểm phân nhánh đầu tiên ở gần gốc phiến lá thường cong lại và chạy song song với trục lá, trong khi các nhánh còn lại đều tách ra từ gân chính.  Số lần phân nhánh của gân lá giảm dần trên các lá chét nhỏ ở càng gần ngọn. Dọc theo mép các lá chét nhỏ có các lông nhỏ rải rác, thường mọc gần các ổ túi bào tử.
Ổ túi bào tử nằm trong những hốc hình phễu nông trên bề mặt lá chét. Mỗi ổ được bao bọc bởi một vỏ bao hình cầu gồm hai mảnh, kích thước khoảng 1 mm, nằm dọc theo mép trên và mép dưới của lá chét nhỏ mang túi bào tử. Quan sát kỹ những ổ túi bào tử được bảo quản tốt cho thấy bên trong chứa rất nhiều túi bào tử. Mỗi túi bào tử có một vòng tế bào dày gồm 10 đến 12 tế bào và được cho là không có cuống, đặc điểm điển hình của họ Dennstaedtiaceae. Nhờ sử dụng kính hiển vi điện tử quét môi trường, các nhà nghiên cứu nhận thấy một số túi bào tử chứa 7-10 cấu trúc hình trứng màu tối. Mặc dù chưa thể xác định rõ ràng các cấu trúc này là gì, nhưng vị trí của chúng gợi ý rằng đó có thể là các khuôn bào tử.
Sinh thái học cổ đại

Chỉ có một loài thuộc chi Hymenophyllum là bản địa của khu vực Washington và British Columbia, đó là H. wrightii. Loài này chỉ phân bố ở vùng ven biển thuộc vùng sinh thái Bờ biển Tây Bắc Thái Bình Dương,  và được xếp vào phân chi Mecodium. Pigg và cộng sự nhận thấy H. axsmithii có nhiều nét tương đồng với một nhóm các loài dương xỉ thuộc phân chi của chi Hymenophyllum. Các loài này đều sống ở những vùng núi ẩm ướt thuộc khu vực nhiệt đới Tân Thế giới. Chúng là loài thực vật biểu sinh, ưa sống bám trên các bề mặt ở nơi có bóng râm như vách đá hoặc dưới tán cây. Mặc dù các loài dương xỉ hiện đại có họ hàng với H. axsmithii đều sống bám trên cây, nhưng Pigg và cộng sự cho rằng cần phải có thêm bằng chứng hóa thạch thì mới có thể khẳng định được lối sống của loài dương xỉ cổ đại này. Cụ thể, việc tìm thấy và phân tích cấu trúc thân rễ và rễ của H. axsmithii sẽ giúp xác định chính xác vị trí của loài này trong quần xã rừng cổ đại ở Republic.