stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Kinh tế
Lịch sử > Cách mạng công nghiệp

Nhà kinh tế học đầu tiên theo nghĩa hiện đại thực sự của từ này là một người Scotland Adam Smith (1723–1790), ông đã được truyền cảm hứng một phần từ những ý tưởng về dân lý học, một phản ứng với chủ nghĩa trọng thương và sau này cũng là một sinh viên kinh tế, Adam Mari. Ông định nghĩa các yếu tố của nền kinh tế quốc dân: sản phẩm được chào bán ở mức giá tự nhiên do sử dụng cạnh tranh - cung và cầu - và phân công lao động. Ông khẳng định rằng động lực cơ bản của thương mại tự do là tư lợi của con người. Cái gọi là giả thuyết tư lợi đã trở thành cơ sở nhân học cho kinh tế học. Thomas Malthus (1766–1834) đã chuyển ý tưởng về cung và cầu sang vấn đề dân số quá đông.
Cách mạng Công nghiệp là một giai đoạn từ thế kỷ 18 đến thế kỷ 19, thời gian mà những thay đổi lớn trong nông nghiệp, sản xuất, khai thác mỏ và vận tải có ảnh hưởng sâu sắc đến các điều kiện kinh tế xã hội và văn hóa bắt đầu ở Vương quốc Anh, sau đó lan rộng khắp Châu Âu, Bắc Mỹ, và cuối cùng là toàn thế giới. Sự khởi đầu của Cách mạng Công nghiệp đã đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lịch sử loài người; hầu hết mọi khía cạnh của cuộc sống hàng ngày cuối cùng đều bị ảnh hưởng theo một cách nào đó. Ở châu Âu, chủ nghĩa tư bản tự nhiên bắt đầu thay thế hệ thống chủ nghĩa trọng thương (ngày nay: chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch) và dẫn đến tăng trưởng kinh tế. Thời kỳ mà ngày nay gọi là cách mạng công nghiệp bởi vì hệ thống sản xuất, sản xuất và phân công lao động cho phép sản xuất hàng loạt hàng hóa.
Lịch sử > Thế kỷ 20

Khái niệm đương đại về "nền kinh tế" không được biết đến rộng rãi cho đến khi cuộc Đại suy thoái ở Mỹ vào những năm 1930.
Sau sự hỗn loạn của hai Thế chiến và cuộc Đại suy thoái kinh hoàng, các nhà hoạch định chính sách đã tìm kiếm những cách thức mới để kiểm soát diễn biến của nền kinh tế. Điều này đã được khám phá và thảo luận bởi Friedrich August von Hayek (1899–1992) và Milton Friedman (1912–2006), những người đã mong đợi một nền thương mại tự do toàn cầu và được cho là cha đẻ của cái gọi là chủ nghĩa tự do mới. Tuy nhiên, quan điểm phổ biến là của John Maynard Keynes (1883–1946), người đã lập luận để nhà nước kiểm soát thị trường mạnh mẽ hơn. Lý thuyết cho rằng nhà nước có thể làm giảm bớt các vấn đề kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua việc nhà nước thao túng tổng cầu được gọi là Chủ nghĩa Keynes để tôn vinh ông. Vào cuối những năm 1950, sự tăng trưởng kinh tế ở Mỹ và Châu Âu - thường được gọi là Wirtschaftswunder (tiếng Đức: phép màu kinh tế) - đã tạo ra một hình thức kinh tế mới: nền kinh tế tiêu dùng hàng loạt. Năm 1958, John Kenneth Galbraith (1908–2006) là người đầu tiên nói về một xã hội giàu có trong cuốn sách The Affluent Society của ông. Ở hầu hết các quốc gia, hệ thống kinh tế được gọi là nền kinh tế thị trường xã hội.
Lịch sử > Thế kỷ 21

Với Cách mạng năm 1989 và sự chuyển đổi của các nước thuộc Khối phương Đông sang chính phủ dân chủ và nền kinh tế thị trường, ý tưởng về xã hội hậu công nghiệp được coi trọng vì vai trò của nó là cùng nhau đánh dấu ý nghĩa mà ngành dịch vụ nhận được thay vì công nghiệp hóa. Một số cho rằng việc sử dụng thuật ngữ này lần đầu tiên là trong cuốn sách năm 1973 của Daniel Bell, The Coming of Post-Industrial Society, trong khi những người khác gán nó cho cuốn sách của nhà triết học xã hội Ivan Illich, Tools for Conviviality. Thuật ngữ này cũng được áp dụng trong triết học để chỉ sự lụi tàn của chủ nghĩa hậu hiện đại vào cuối những năm 90 và đặc biệt là vào đầu thế kỷ 21.
Với sự phổ biến của Internet như một phương tiện truyền thông và thông tin đại chúng, đặc biệt là sau năm 2000–2001, ý tưởng cho Internet và nền kinh tế thông tin được đưa ra vì tầm quan trọng ngày càng tăng của thương mại điện tử và các doanh nghiệp điện tử, cũng là thuật ngữ chỉ một xã hội thông tin toàn cầu, khi sự hiểu biết về một kiểu xã hội "tất cả được kết nối với nhau" mới được tạo ra. Vào cuối những năm 2000, loại hình kinh tế mới và sự mở rộng kinh tế của các nước như Trung Quốc, Brazil và Ấn Độ gây chú ý và quan tâm khác với các nền kinh tế kiểu phương Tây và các mô hình kinh tế thường thống trị.
Các yếu tố > Các loại

Nền kinh tế thị trường là một loại nền kinh tế mà hàng hóa và dịch vụ được sản xuất và trao đổi theo quy luật cung và cầu giữa các bên tham gia (các tác nhân kinh tế) bằng cách hàng đổi hàng hoặc phương tiện trao đổi với giá trị ghi nợ hoặc ghi nợ được chấp nhận trong mạng lưới, chẳng hạn như một đơn vị tiền tệ. Nền kinh tế kế hoạch là nền kinh tế mà các tác nhân chính trị trực tiếp kiểm soát những gì được sản xuất và cách thức nó được bán và phân phối. Một nền kinh tế xanh là nền kinh tế carbon thấp và có hiệu quả về tài nguyên. Trong nền kinh tế xanh, tăng trưởng thu nhập và việc làm được thúc đẩy bởi các khoản đầu tư công và tư nhằm giảm phát thải carbon và ô nhiễm, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tài nguyên, đồng thời ngăn ngừa mất đa dạng sinh học và các dịch vụ hệ sinh thái. Nền kinh tế hợp đồng là một loại khác, trong đó các công việc ngắn hạn được giao hoặc lựa chọn theo yêu cầu. Nền kinh tế toàn cầu đề cập đến hệ thống kinh tế của nhân loại hoặc các loại kinh tế tổng thể.  Nền kinh tế phi chính thức là loại không bị đánh thuế cũng như không bị giám sát bởi bất kỳ hình thức chính phủ nào.
Các yếu tố > Các lĩnh vực

Nền kinh tế có thể được coi là đã phát triển qua các giai đoạn hoặc mức độ ưu tiên sau:
Nền kinh tế cổ đại chủ yếu dựa vào cơ chế canh tác nông nghiệp tự cung tự cấp.
Giai đoạn cách mạng công nghiệp làm giảm bớt vai trò của canh tác nông nghiệp tự cung tự cấp, và dần dần chuyển đổi sang các hình thức nông nghiệp đơn văn hóa và mở rộng hơn trong ba thế kỷ qua. Tăng trưởng kinh tế chủ yếu ở các ngành công nghiệp khai khoáng, xây dựng và sản xuất. Thương mại trở nên quan trọng hơn do nhu cầu trao đổi và phân phối sản phẩm được cải thiện trong xã hội.
Trong các nền kinh tế của giai đoạn xã hội tiêu dùng hiện đại, là giai đoạn có các lĩnh vực dịch vụ, tài chính và công nghệ — nền kinh tế tri thức tăng trưởng.
Trong các nền kinh tế hiện đại, các giai đoạn trước này được mô tả hơi khác bằng mô hình ba khu vực:
Khu vực một: Liên quan đến việc khai thác và sản xuất các nguyên liệu thô, chẳng hạn như ngô, than, gỗ và sắt.
Khu vực hai: Liên quan đến việc chuyển đổi nguyên liệu thô hoặc trung gian thành hàng hóa, ví dụ như sản xuất thép thành ô tô, hoặc dệt thành quần áo.
Khu vực ba: Liên quan đến việc cung cấp các dịch vụ cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, chẳng hạn như trông trẻ, rạp chiếu phim và ngân hàng.
Các lĩnh vực khác của xã hội phát triển bao gồm:
Khu vực công hoặc khu vực nhà nước (thường bao gồm: quốc hội, tòa án luật và trung tâm chính phủ, các dịch vụ khẩn cấp khác nhau, y tế công cộng, nơi trú ẩn cho những người nghèo khổ và bị đe dọa, phương tiện giao thông, cảng hàng không/biển, chăm sóc hậu sinh, bệnh viện, trường học, thư viện, bảo tàng, các di tích lịch sử được bảo tồn, công viên/vườn cây, khu bảo tồn thiên nhiên, một số trường đại học, sân thể thao/sân vận động quốc gia, nghệ thuật quốc gia/phòng hòa nhạc hoặc nhà hát và trung tâm văn hóa cho các tôn giáo khác nhau).
Khu vực tư nhân hoặc các doanh nghiệp do tư nhân điều hành trực tiếp.
Khu vực tình nguyện hoặc khu vực xã hội, thường hoạt động vì lợi ích chung của cộng đồng và có thể có hoặc không có lợi nhuận danh nghĩa.
Các yếu tố > Các chỉ số kinh tế

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của một quốc gia là thước đo quy mô nền kinh tế của quốc gia đó, hay cụ thể hơn, là thước đo tiền tệ của giá trị thị trường của tất cả các hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra. Phân tích kinh tế thông thường nhất của một quốc gia chủ yếu dựa vào các chỉ số kinh tế như GDP và GDP bình quân đầu người. Trong khi thường hữu ích, GDP chỉ bao gồm hoạt động kinh tế mà tiền được trao đổi.
Do tầm quan trọng ngày càng tăng của khu vực tài chính trong thời hiện đại, thuật ngữ nền kinh tế thực (real economy) được sử dụng bởi các nhà phân tích cũng như các chính trị gia để biểu thị một phần của nền kinh tế có liên quan đến thực tế, sản xuất hàng hóa và dịch vụ, bề ngoài tương phản với nền kinh tế giấy (paper economy), hoặc khía cạnh tài chính của nền kinh tế, liên quan đến việc mua và bán trên thị trường tài chính. Thuật ngữ thay thế và lâu đời phân biệt các thước đo của một nền kinh tế được thể hiện bằng giá trị thực (được điều chỉnh theo lạm phát), chẳng hạn như GDP thực, hoặc giá trị danh nghĩa (không điều chỉnh theo lạm phát).
Nghiên cứu

Việc nghiên cứu kinh tế học được chia thành kinh tế học vĩ mô và kinh tế học vi mô. Ngày nay, phạm vi của các lĩnh vực nghiên cứu về kinh tế xoay quanh vấn đề khoa học xã hội của kinh tế, nhưng cũng có thể bao gồm xã hội học, lịch sử, nhân học, và địa lý. Các lĩnh vực thực tế liên quan trực tiếp đến các hoạt động của con người liên quan đến sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ nói chung là kinh doanh, kỹ thuật, chính phủ, và chăm sóc sức khỏe.
Tranh khảm của La Mã cổ đại từ Bosra, mô tả một thương nhân dẫn lạc đà qua sa mạc
Sở giao dịch chứng khoán Frankfurt năm 2015
Siem Reap (tỉnh)

| Siem Reap សៀមរាប |
| --- | --- |

 

Siem Reap
Trực thuộc:  Campuchia  
Thủ phủ: Xiêm Riệp
Diện tích
 • Tổng cộng: 10,299 km2 (3,976 mi2)
Dân số (1998)
 • Tổng cộng: 696,164
 • Mật độ: 68/km2 (180/mi2)
Múi giờ: UTC+7
Mã điện thoại: 063
Mã ISO 3166: KH-17
Siem Reap (សៀមរាប, phiên âm tiếng Việt là Xiêm Riệp) là một tỉnh tây bắc Campuchia, bên bờ của hồ Tonlé Sap. Tỉnh lỵ của tỉnh này là thành phố Siem Reap. Tên Siem Reap có nghĩa là "người Xiêm bị đánh bại", nhắc đến chiến thắng của Đế quốc Khmer đối với quân Thái Lan dưới thời vua Ayutthaya thế kỷ 17. Ngày nay, thành phố Siem Reap nổi tiếng vì gần khu di tích Angkor Wat, một di sản thế giới.
Thông tin chung

Năm ở Tây Bắc Campuchia, Siem Reap là nơi thu hút khách du lịch chính ở Campuchia nhờ vị trí của thành phố gần đền Angkor nhất. Hầu hết các ngôi đền được phát hiện như Angkor Wat (được vua Suryavarman II xây dựng vào đầu thế kỷ 12) là các địa điểm thu hút khách du lịch. Gần đây thành phố đã mở rộng nhiều khách sạn, nhà hàng, cửa hàng để phục vụ du khách nước trong và ngoài nước. Quần thể đền Angkor nằm ở Bắc Siem Reap.
Có nhiều địa điểm du lịch khác gần Siem Reap như Angkor Thom được xây bởi Jayavarman VII, Banteay Srei, Ta Prohm, cũng như hàng trăm những ngôi đền đổ nát khác. Angkor Thom đã là thủ đô của Đế quốc Khmer cho đến năm 1431, sau 7 tháng bị bao vây. Thủ đô đã dời đến Phnom Penh năm 1432, và sau đó đến Lovek và Oudong, trước khi dời lại về Phnom Penh năm 1866. Những ngôi đền đổ nát được phát hiện bởi những nhà thám hiểm phương Tây và những người truyền giáo trước vào thế kỷ 19, nhưng Henri Mouhot được xem như là có công "phát hiện" Angkor Wat vào năm 1860.
Từ năm 1795, dưới triều vua Xiêm là Rama I và vua Chân Lạp là Nặc Ấn, đất Xiêm Riệp và Bắc Tầm Bôn bị sáp nhập vào nước Xiêm.
Dưới sự cai trị của Xiêm, tỉnh này được đặt tên là Siam Nakhon (สยามนคร, Thành phố của người Xiêm).
Sau hiệp ước Pháp-Xiêm năm 1867, Xiêm phải chuyển quyền bảo hộ ở Chân Lạp cho Pháp. Đổi lại, Pháp thừa nhận (trao đổi) quyền bảo hộ của Xiêm ở tỉnh Siam Nakhon và Battambang. Tỉnh Siam Nakhon lại đổi tên thành Siemmarat (เสียมราฐ, Đất của người Xiêm).
Tới năm 1906, Pháp lại ký hiệp ước mới với Xiêm và giành lại luôn 2 tỉnh Siemmarat và Battambang cho Liên bang Đông Dương. Sau đó, Siemmarat được đổi lại thành Siam Reap (សៀមរាប, nghĩa là "Xiêm thất bại").
Đơn vị hành chính

Tỉnh này được chia thành 12 huyện:
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| 1701 | Angkor Chum | អង្គរជុំ |  |
| 1702 | Angkor Thum | អង្គរធំ |  |
| 1703 | Banteay srei | បន្ទាយស្រី |  |
| 1704 | Chi Kraeng | ជីក្រែង |  |
| 1706 | Kralanh | ក្រលាញ់ |  |
| 1707 | Puok | ពួក |  |
| 1709 | Prasat Bakong | ប្រាសាទ បាគង |  |
| 1710 | Siem Reab | សៀមរាប |  |
| 1711 | Soutr Nikom | សូត្រនិគម |  |
| 1712 | Srei Snam | ស្រីស្នាម |  |
| 1713 | Svay Leu | ស្វាយលើ |  |
| 1714 | Varin | វារីន |  |
| x t Tỉnh của Campuchia |
| --- | --- | --- |
| TP trực thuộc trung ương (1) |  Phnôm Pênh  |  |
| Tỉnh (24) |  Banteay Meanchey  •  Battambang  •  Kampong Cham  •  Kampong Chhnang  •  Kampong Speu  •  Kampong Thom  •  Kampot  •  Kandal  •  Kep  •  Koh Kong  •  Kratié  •  Mondulkiri  •  Oddar Meancheay  •  Pailin  •  Pursat  •  Preah Vihear  •  Prey Veng  •  Ratanakiri  •  Siam Reap  •  Sihanoukville  •  Stung Treng  •  Svay Rieng  •  Tbong Khmum  •  Takéo  |  |
Cầu cổ Kampong Kdai - Siêm Riệp
Vũ trụ học

Vũ trụ học (tiếng Anh: cosmology, tiếng Hy Lạp: κοσμολογία) là khoa học nghiên cứu tổng thể về vũ trụ, bao gồm các nghiên cứu về sự hình thành, tiến hóa và tương lai của vũ trụ. Vũ trụ học vật lý là sự nghiên cứu khoa học về nguồn gốc vũ trụ, các động lực học, các cấu trúc lớn, và số phận tới hạn, cũng như các định luật khoa học mà chi phối các lĩnh vực đó.
Lịch sử nghiên cứu vũ trụ

Bài chi tiết: Lịch sử thiên văn học
Thời kỳ sơ khai
Thời cổ đại:
Démocrite
Aristote
Thuyết địa tâm
Thời cận đại
Thuyết nhật tâm
Vũ trụ học hiện đại
Thuyết tương đối của Albert Einstein
Giả thuyết về Vụ Nổ Lớn và kết thúc của vũ trụ
Sự hình thành của vũ trụ

Vũ trụ được coi là hình thành từ một Vụ nổ Lớn (Bigbang), cách đây chừng 13.8 tỉ năm. Vụ Nổ Lớn là khởi điểm của tất cả, trước đó không có thời gian và không gian. Do đó, dù nguyên nhân của vụ nổ lớn là gì thì điều đó cũng không quan trọng vì nó không có khả năng ảnh hưởng đến vũ trụ.
Một phần tỉ giây sau vụ nổ lớn, các hạt vật chất đầu tiên được hình thành, nóng và sôi sục. Sau đó, vũ trụ nguội dần, và hình thành các hạt electron, neutron, proton...Các hạt này kết hợp với nhau tạo nên vật chất, rồi co lại thành những thiên hà, sao, hành tinh dưới tác động của lực hấp dẫn. Kể từ đó đến nay, vũ trụ vẫn đang không ngừng giãn nở với một tốc độ chậm, nhưng đủ lớn để chống lại lực hấp dẫn của chính nó.
Tương lai của vũ trụ

Vũ trụ được hình thành từ điểm kì dị của Vụ Nổ Lớn (Kì dị là điểm mà tại đó, độ cong của thời gian và không gian lên tới vô hạn). Số phận của vũ trụ có thể sẽ kết thúc bằng một Vụ Co Lớn (The Big Crunch), nếu như tốc độ giãn nở không thể chống chọi lại lực hấp dẫn của chính nó, hoặc cũng có thể không bao giờ kết thúc, nếu như nó giãn nở đủ nhanh để không bị co lại. Tận thế.
Lũ lụt Ấn Độ 2008

| --- | --- |
Thời điểm: 3 tháng 7 năm 2008 -nay
Địa điểm: Assam   Bihar   Maharashtra   Andhra Pradesh   Tây Bengal   Orissa   Uttar Pradesh
Số người tử vong: 2400+
Lũ lụt tại Ấn Độ năm 2008 là một loạt các trận lụt và lở đất tại nhiều bang của Ấn Độ từ 3 tháng 7 năm 2008 sau nhiều ngày mưa liên tiếp đã giết chết 2404 người và làm hàng chục ngàn người bị mất chỗ ở tại đông bắc Ấn Độ
Assam

Tại bang Assam, một quan chức cấp cao cho biết sau nhiều ngày mưa không dứt, tối 28 tháng 10 một đoạn đê của sông Putimari đã bị vỡ. Nước lũ đã tràn qua hơn 70 ngôi làng khiến gần 70.000 người mất chỗ ở, làm thiệt hại mùa màng và cắt đứt giao thông trên một quốc lộ nối liền Assam và các nơi khác.
Lực lượng phòng vệ dân sự và bán quân sự địa phương đã được yêu cầu tham gia cứu hộ. Hai trung tâm cứu trợ cũng đã được dựng lên tại khu vực Puthimari.
Mặc dù các trường học và trụ sở chính quyền đã được tận dụng làm nơi tạm trú cho những người mất nhà cửa, nhiều người vẫn phải dựng lều trên các quốc lộ với "tài sản" là những đồ dùng cá nhân mà họ nhặt nhạnh được.
"Chúng tôi đang nỗ lực di dời người dân đến nơi an toàn", Hemkanta Pegu, một công chức huyện Lakhimpur nói.
Meghalaya và Arunachal Pradesh

Tại hai bang Meghalaya và Arunachal Pradesh, theo cảnh sát, ba người, trong đó có một trẻ em, bị chôn vùi trong các trận lở đất và ba người khác bị nước lũ cuốn trôi.
Một quan chức dự báo thời tiết cảnh báo mưa sẽ trút xuống khu vực nhiều hơn trong vòng 48 giờ tiếp theo.
Mùa mưa 2008, đã có hơn 2400 người tại Ấn Độ thiệt mạng, trong đó có 30 người tại vùng đông bắc - nơi thường xuyên xảy ra lũ quét và lở đất khi đến mùa gió mùa (kéo dài từ tháng 6 đến tháng 9 hằng năm).
Chú thích

↑  “Sau Bihar, lũ lụt tràn vào Assam”. Thời gian Ấn Độ. 2 tháng9 2008. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2008. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |date= (trợ giúp)
Địa lý Thanh Hóa

Thanh Hóa là tỉnh nằm ở cực bắc của Trung Bộ, có đường biên giới với Lào và có bờ biển thuộc vịnh Bắc Bộ. Với diện tích lớn so với các tỉnh thành, địa lý Thanh Hóa khá đa dạng, mang nhiều đặc điểm của Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, đồng thời cũng có những nét đặc trưng riêng.
Vị trí

Theo thiên văn cổ xưa đo đạc năm 1831 (năm Minh Mệnh 10) thì tỉnh Thanh Hóa thuộc về sao Dực và sao Chẩn, tinh thứ sao Thuần Vĩ, mức cao nhất là 19 độ 26 phân, lệch về phía tây 1 độ 40 phân.
Ngày nay, theo số liệu đo đạc hiện đại của cục bản đồ thì Thanh Hóa nằm ở vĩ tuyến 19°18' Bắc đến 20°40' Bắc, kinh tuyến 104°22' Đông đến 106°05' Đông. Phía bắc và tây bắc giáp ba tỉnh: Hòa Bình, Ninh Bình, Sơn La; phía nam và tây nam giáp tỉnh Nghệ An; phía tây giáp tỉnh Hủa Phăn nước Lào với đường biên giới 192 km; phía đông Thanh Hóa mở ra phần giữa của Vịnh Bắc Bộ thuộc Biển Đông với bờ biển dài hơn 102 km. Diện tích tự nhiên của Thanh Hóa là 11.106 km², đứng thứ 5 trong cả nước, chia làm 3 vùng: đồng bằng ven biển, trung du, miền núi. Thanh Hóa có thềm lục địa rộng 18.000 km².
Địa hình, địa mạo

Nghiêng từ tây bắc xuống đông nam: phía tây bắc, những đồi núi cao trên 1.000 m đến 1.500 m thoải dần, kéo dài và mở rộng về phía đông nam. Đồi núi chiếm 3/4 diện tích của cả tỉnh; tạo tiềm năng lớn về kinh tế lâm nghiệp, dồi dào lâm sản, tài nguyên phong phú.
Địa hình, địa mạo > Vùng miền núi, trung du

Miền núi và trung du chiếm phần lớn diện tích của Thanh Hóa bao gồm 11 huyện: Như Xuân, Như Thanh, Thường Xuân, Lang Chánh, Bá Thước, Quan Hóa, Quan Sơn, Mường Lát, Ngọc Lặc, Cẩm Thủy và Thạch Thành chiếm 2/3 diện tích của tỉnh. Riêng miền đồi trung du chiếm một diện tích hẹp và bị xé lẻ, không liên tục, không rõ nét như ở Bắc Bộ. Do đó nhiều nhà nghiên cứu đã không tách miền đồi trung du của Thanh Hóa thành một bộ phận địa hình riêng biệt mà coi các đồi núi thấp là một phần không tách rời của miền núi nói chung.
Vùng đồi thấp phía Đông đất đai màu mỡ, có quốc lộ 15 chạy từ bắc xuống nam, có quốc lộ 45, 47 và 217 nối với TP Thanh Hóa.
Vùng đồi núi phía tây có khí hậu mát, lượng mưa lớn nên có nguồn lâm sản dồi dào, lại có tiềm năng thủy điện lớn, trong đó sông Chu và các phụ lưu có nhiều điều kiện thuận lợi để xây dựng các nhà máy thủy điện. Các quốc lộ 45, 47, 217 nối vùng này với vùng đồi thấp phía Đông và đồng bằng.
Miền đồi núi phía Nam chủ yếu là đồi núi thấp. Đất đai ở đây màu mỡ, thuận lợi trong việc phát triển cây công nghiệp, lâm nghiệp, cây đặc sản và có Vườn quốc gia Bến En (thuộc hai huyện Như Thanh và Như Xuân), có rừng phát triển tốt, với nhiều gỗ quý, thú quý. Quốc lộ 1, 15 và đường tỉnh 512 là các trục giao thông chính.
Địa hình, địa mạo > Vùng đồng bằng

Vùng đồng bằng của Thanh Hóa (đồng bằng sông Mã) là đồng bằng lớn nhất của miền Trung và thứ ba của cả nước. Đồng bằng Thanh Hóa diện tích bằng 1/2 diện tích của các đồng bằng Trung Bộ cộng lại, tức khoảng 3000 km². Vùng này bao gồm các địa phương sau: thành phố Thanh Hóa, thị xã Bỉm Sơn, các huyện Đông Sơn, Hà Trung, Nông Cống, Thiệu Hóa, Thọ Xuân, Triệu Sơn, Vĩnh Lộc và Yên Định.
Đồng bằng Thanh Hóa có đầy đủ tính chất của một đồng bằng châu thổ, do phù sa các hệ thống sông Mã, sông Yên, sông Hoạt bồi đắp. Điểm đồng bằng thấp nhất so với mực nước biển là 1m.
Quốc lộ 1 chạy dọc vùng đồng bằng từ bắc xuống nam. Đường sắt Bắc - Nam qua đây với các ga Bỉm Sơn, Đò Lèn, Thanh Hóa, Yên Thái, Minh Khôi và Thị Long.
Địa hình, địa mạo > Vùng ven biển

Gồm 6 huyện, thành phố, thị xã từ Nga Sơn, Hậu Lộc, Hoằng Hóa, Sầm Sơn, Quảng Xương đến Nghi Sơn, chạy dọc theo bờ biển gồm vùng sình lầy ở Nga Sơn và các cửa sông Hoạt, sông Mã, sông Yên và sông Lạch Bạng. Bờ biển dài, tương đối bằng phẳng, có bãi tắm nổi tiếng Sầm Sơn, có những vùng đất đai rộng lớn thuận lợi cho việc lấn biển, nuôi trồng thủy sản, phân bố các khu dịch vụ, khu công nghiệp, phát triển kinh tế biển (ở Nga Sơn, Nam Sầm Sơn, Nghi Sơn). Hai tuyến đường bộ chính ở đây là quốc lộ 10 ở các huyện phía bắc và Quốc lộ 1, quốc lộ 45, 47 ở phía nam. Đường sắt Bắc Nam đi qua phía Bắc và phía Nam vùng với bốn ga Nghĩa Trang ở Hoằng Hóa và Văn Trai, Khoa Trường, Trường Lâm ở Nghi Sơn.
Khí tượng, thủy văn

Nằm trong vùng đồng bằng ven biển Bắc Bộ, hàng năm có 3 mùa gió:
Gió Bắc (còn gọi là gió bấc): Không khí lạnh từ áp cao Serbia về, qua Trung Quốc thổi vào
Gió Tây Nam: Từ vịnh Bengal qua Thái Lan, Lào thổi vào, gió rất nóng nên gọi là gió Lào hay gió Tây Nam
Gió Đông Nam (còn gọi là gió nồm): thổi từ biển vào đem theo khí mát mẻ.
Mùa nóng: Bắt đầu từ cuối mùa xuân đến giữa mùa thu, mùa này nắng, mưa nhiều thường hay có lụt, bão, hạn hán, gặp những ngày có gió Lào nhiệt độ lên tới 39-40 °C
Mùa lạnh: Bắt đầu từ giữa mùa thu đến hết mùa xuân năm sau. Mùa này xuất hiện gió mùa đông bắc, lại mưa ít; đầu mùa thường hanh khô. Nhưng do vị trí địa lí nên mùa đông ở Thanh Hóa thường ít lạnh hơn khu vực miền Bắc. Lượng nước trung bình hàng năm khoảng 1730–1980 mm, mưa nhiều tập trung vào thời kỳ từ tháng 5 đến tháng 10 âm lịch, còn từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau lượng mưa chỉ dưới 15%.
Nhiệt độ không khí: Tổng tích ôn trung bình hàng năm khoảng 86000C, nhiệt độ trung bình từ 23,6 °C đến 24,3 °C, mùa hè nhiệt độ có ngày cao tuyệt đối đến 40 °C, nhưng mùa đông có ngày nhiệt độ xuống thấp tới 5-6 °C.
Độ ẩm không khí: trung bình 80-85%
Nắng: hàng năm có khoảng 1700 giờ nắng, tháng nắng nhất là tháng 7, tháng có ít nắng là tháng 2 và tháng 3.
Gió: Thành phố Thanh Hóa chỉ cách bờ biển Sầm Sơn 10 km đường chim bay, vì thế nó nằm vào tiểu vùng khí hậu đồng bằng ven biển, chính nhờ có gió biển mà những ngày có gió Lào, thời gian không khí bị hun nóng chỉ xảy ra từ 10 giờ sáng đến 12 giờ trưa là cùng.
Bão: Theo chu kỳ từ 3-5 năm lại xuất hiện một lần từ cấp 9 đến cấp 10, cá biệt có năm cấp 11 đến cấp 12.
Thủy văn: Hàng năm sông Mã đổ ra biển một khối lượng nước khá lớn khoảng 17 tỷ m³, ngoài ra vùng biển rộng còn chịu ảnh hưởng của thủy triều, đẩy nước mặn vào, khối nước vùng cửa sông và đồng ruộng ven biển bị nhiễm mặn.