stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tư Mã Duệ (Bắc triều)
Sự nghiệp > Làm tướng nhà Bắc Chu

Bắc Chu Hiếu Mẫn đế lên ngôi (557), Duệ được nhận chức Ba Châu thứ sử, tiến làm Sứ trì tiết, Phiếu kỵ đại tướng quân, Khai phủ nghi đồng tam tư, tiến tước Lang Da huyện bá, thực ấp 500 hộ .
Năm Bảo Định thứ 2 (562) thời Vũ đế, được vào triều làm Ngự bá trung đại phu, tăng ấp kể cả trước đó là 1500 hộ .
Năm thứ 4 (564), được chuyển làm Ngự chánh trung đại phu, tiến tước làm công. Quyền thần Vũ Văn Hộ tấn công Bắc Tề, Duệ soái quân bản bộ cùng Thiếu sư Dương Phiếu giữ Chỉ Quan, lập tức được thụ chức Hoài Châu thứ sử , Đông đạo úy lạo đại sứ .
Năm thứ 5 (565), được chuyển làm Thủy Châu thứ sử .
Năm Thiên Hòa đầu tiên (566), thủ lĩnh người Man ở Tín Châu là bọn Nhiễm Lệnh Hiền nổi dậy, liên kết hơn 2000 ngôi làng. Duệ theo Thượng Dung công Lục Đằng đánh dẹp. Duệ theo lối Khai Châu tiến vào, trước tiên sai sứ tuyên cáo họa phúc. Thủ lĩnh người Man là bọn Nhiễm Tam Công của hơn 30 thành đều đến hàng phụ. Quan quân tiến đến Song Thành, thủ lĩnh là bọn Hướng Bảo Thắng soái bộ lạc dựa vào chỗ hiểm yếu mà cố thủ; đồng đảng của Bảo Thắng là Hướng Thiên Vương làm ngoại viện. Duệ đêm ngày vây đánh, trước mặt sau lưng đều có địch. Từ xuân đến thu, đôi bên giao chiến hơn 50 trận, lương thực và vật tư của Bảo Thắng đều cạn, kiệt sức nên chịu đầu hàng. Duệ tiếp tục đánh chiếm một tòa thành ngoan cố chưa hàng, rồi bắt được tướng lãnh nghĩa quân là bọn Nhiễm Tây Lê, Hướng Thiên Vương. Quan quân tiến đánh lần nữa, các thủ lĩnh người Man đều hàng phục. Duệ được bái làm Tín Châu thứ sử .
Năm thứ 5 (570), được thăng Đồng Châu thứ sử .
Năm thứ 6 (571), được trưng về kinh sư, bái làm Đại tướng quân, nhận chức Tây Ninh Châu thứ sử, còn chưa lên đường thì mất . Hưởng thọ 65 tuổi .
Hậu sự

Duệ tính thanh liêm, kiệm ước, không thu vén cho gia đình; có được bổng lộc, chia cả cho thân thích; vào ngày ông mất, tài sản chẳng dư dả gì. Cửa nhà nhỏ xấu, không có chỗ để lo liệu việc tang, triều đình hạ chiếu cho xây dựng từ đường .
Được tặng Đại tướng quân, gia Hoài, Thiệu, Phần, Tấn 4 châu thứ sử. Thụy là Định. Con là Khản được kế tự .
Chú thích

↑  Nay là huyện Ôn, địa cấp thị Tiêu Tác, Hà Nam
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17  Bắc sử, tlđd
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20  Chu thư, tlđd
↑  Lý Phưởng, tlđd
Sterigmostemum

| Sterigmostemum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Brassicales
Họ (familia): Brassicaceae
Chi (genus): Sterigmostemum
Sterigmostemum là chi thực vật có hoa trong họ Cải.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sterigmostemum”. Truy cập ngày 9 tháng 7 năm 2013.
São Pedro da Água Branca

| São Pedro da Água Branca |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

 

São Pedro da Água BrancaVị trí ở Brasil
Quốc gia:  Brasil
Bang: Maranhão
Vùng thuộc bang: Oeste Maranhense
Tiểu vùng: Imperatriz
Diện tích
 • Tổng cộng: 720,492 km2 (278,184 mi2)
Dân số (2007)
 • Tổng cộng: 11.066
 • Mật độ: 15,36/km2 (39,8/mi2)
Múi giờ: BRT (UTC-3)
Mã điện thoại: 99 
São Pedro da Água Branca là một đô thị thuộc bang Maranhão, Brasil. Đô thị này có diện tích 720,492 km², dân số năm 2007 là 11066 người, mật độ 15,36 người/km².
Uleobryum occultum

| Uleobryum occultum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Pottiales
Họ (familia): Pottiaceae
Chi (genus): Uleobryum
Loài (species): U. occultum
Danh pháp hai phần
Uleobryum occultum Zander, 1993 
Uleobryum occultum là một loài Rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Müll. Hal. ex G. Roth) R.H. Zander miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Uleobryum occultum”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Myrsine pentandra

| Myrsine pentandra> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Myrsine
Loài (species): M. pentandra
Danh pháp hai phần
Myrsine pentandra (Sol.) R. Br., 1810 
Myrsine pentandra là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được (Sol.) R. Br. mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Myrsine pentandra”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Synchlora tenuimargo

| Synchlora tenuimargo |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Synchlora
Loài (species): S. tenuimargo
Danh pháp hai phần
Synchlora tenuimargo (Warren, 1905) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Racheospila tenuimargo Warren, 1905  Racheospila lineimargo Prout, 1932 
Synchlora tenuimargo là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  “Home of Ichneumonoidea”. Taxapad. Dicky Sick Ki Yu. 1997–2012. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |accessdate= (trợ giúp)
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Menemerus guttatus

| Menemerus guttatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Menemerus
Loài (species): M. guttatus
Danh pháp hai phần
Menemerus guttatus Wesołowska, 1999 
Menemerus guttatus là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Menemerus. Menemerus guttatus được Wanda Wesołowska miêu tả năm 1999.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Vĩnh Cát

Đối với nhạc sĩ người Việt Nam, xem Vĩnh Cát (nhạc sĩ).
Vĩnh Cát (tiếng Trung: 永吉县, Hán Việt: Vĩnh Cát huyện) là một huyện của địa cấp thị Cát Lâm, tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Huyện này có diện tích 2625 km2, dân số 400.000 người, mã số bưu chính 132200. Huyện Vĩnh Cát được chia ra 12 trấn, 2 trấn dân tộc, 8 hương và 3 hương dân tộc. Tên của huyện này có nghĩa là cát tường mãi mãi
Thân hành

Thân hành là dạng thân (đôi khi được coi là chồi) bị biến đổi với đoạn thân thẳng đứng mọng nước và ngắn, được bao phủ bởi các lá biến dạng mọng nước và dày. Thân hành là cơ quan dự trữ chất dinh dưỡng của cây. Trong tiếng Việt, thân hành thường được gọi là củ hành, hành củ.
Củ hành
Tất cả các thực vật dạng thân hành thực sự (phân biệt với giả thân hành) đều là cây một lá mầm, bao gồm:
Hành, tỏi và các loài khác thuộc họ Hành (Alliaceae).
Tulip và các loài khác thuộc họ Loa kèn (Liliaceae).
Thủy tiên và một số loài thuộc họ Loa kèn đỏ (Amaryllidaceae).
Hai phân chi thuộc chi Iris, họ Diên vĩ (Iridaceae): phân chi Xiphium và phân chi Hermodactyloides.
Myrsine pearcei

| Myrsine pearcei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Myrsine
Loài (species): M. pearcei
Danh pháp hai phần
Myrsine pearcei (Mez) Pipoly, 1992 
Myrsine pearcei là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được (Mez) Pipoly mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Myrsine pearcei”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Synsepalum glycydora

| Synsepalum glycydora> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Sapotaceae
Chi (genus): Synsepalum
Loài (species): S. glycydora
Danh pháp hai phần
Synsepalum glycydora Wernham 
Synsepalum glycydora là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Nigeria. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Storena gujaratensis

| Storena gujaratensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Zodariidae
Chi (genus): Storena
Loài (species): S. gujaratensis
Danh pháp hai phần
Storena gujaratensis Tikader & Patel, 1975 
Storena gujaratensis là một loài nhện trong họ Zodariidae.
Loài này thuộc chi Storena. Storena gujaratensis được Benoy Krishna Tikader & Patel miêu tả năm 1975.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Mông Cổ Dauria

| Mông Cổ Dauria |
| --- | --- |
IUCN loại Ib (Vùng hoang dã)

Vị trí: Dornod, Mông Cổ
Tọa độ: 49°42′0″B 115°6′0″Đ﻿ / ﻿49,7°B 115,1°Đ﻿ / 49.70000; 115.10000
Diện tích: 156 km2 (60 dặm vuông Anh) 358 km2 (138 dặm vuông Anh)(khu bảo tồn)
Thành lập: 1998

 Đất ngập nước Ramsar
Đề cử: 8 tháng 12 năm 1997
 
 
Mông Cổ Dauria hay Mông Cổ Daguur (tiếng Mông Cổ: Монгол дагуур) là một thảo nguyên, vùng đất ngập nước nằm tại Mông Cổ, được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, đồng thời cũng là một Vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế theo Công ước Ramsar.
Đây là một phần của vùng sinh thái xuyên 3 quốc gia, bao gồm:
khu vực Dauria thuộc Dornod, phía Đông Mông Cổ.
Vùng sinh thái Dauria (Ngoại Baikal) ở Nga.
Khu vực đầm lầy Hồ Hô Luân ở Nội Mông, Trung Quốc.
Mông Cổ Dauria được phân loại như một khu bảo tồn nghiêm ngặt trong hệ thống các khu bảo tồn ở Mông Cổ. Cảnh quan chủ yếu của khu vực thảo nguyên và vùng đất ngập nước này là núi thấp có thể tương hỗ cho nhiều loài động thực vật. Nơi đây là nhà và khu vực sinh sản quan trọng cho nhiều loài có nguy cơ tuyệt chủng trên toàn cầu như là Sếu gáy trắng cùng nhiều loài chim mặt nước nguy cấp khác.
Volvarina mores

| Volvarina mores> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Muricoidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda nhánh Hypsogastropoda nhánh Neogastropoda
Họ (familia): Marginellidae
Phân họ (subfamilia): Marginellinae
Chi (genus): Volvarina
Loài (species): V. mores
Danh pháp hai phần
Volvarina mores Espinosa & Ortea, 2006 
Volvarina mores là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.
Chú thích

↑  Espinosa & Ortea. 2006. Avicennia, 18: 1-83. World Register of Marine Species, accessed ngày 24 tháng 4 năm 2010.
↑  Volvarina mores Espinosa & Ortea, 2006. World Register of Marine Species, truy cập 24 tháng 4 năm 2010.
Menemerus lesnei

| Menemerus lesnei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Menemerus
Loài (species): M. lesnei
Danh pháp hai phần
Menemerus lesnei Lessert, 1936 
Menemerus lesnei là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Menemerus. Menemerus lesnei được Roger de Lessert miêu tả năm 1936.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Thylamys

| Thylamys |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Didelphimorphia
Họ (familia): Didelphidae
Chi (genus): Thylamys Gray, 1843
Loài điển hình
Didelphis elegans Waterhouse, 1839 
Các loài
 Xem trong bài.
Danh pháp đồng nghĩa
 Grymaeomys Burmeister, 1854 [part];  Microdelphys Burmeister, 1856 [part];  Sarigua Muirhead, 1819 [part]. 
Thylamys là một chi động vật có vú trong họ Didelphidae, bộ Didelphimorphia. Chi này được Gray miêu tả năm 1843. Loài điển hình của chi này là Didelphis elegans Waterhouse, 1839, by monotypy.
Các loài

Chi này gồm các loài:
Thylamys cinderella (Thomas, 1902)
Thylamys elegans (Waterhouse, 1839)
Thylamys karimii (Petter, 1968)
Thylamys macrurus (Olfers, 1818)
Thylamys pallidior (Thomas, 1902)
Thylamys pusillus (Desmarest, 1804)
Thylamys sponsorius (Thomas, 1921)
Thylamys tatei (Handley, 1957)
Thylamys velutinus (Wagner, 1842)
Thylamys venustus (Thomas, 1902)
Chú thích

1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Thylamys”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Unha

| Unha |
| --- | --- |
Unha-2
Cách dùng: Expendable carrier rocket
Hãng sản xuất: Korean Committee of Space Technology
Quốc gia xuất xứ:  Bắc Triều Tiên
Kích cỡ
Chiều cao: 32,01 mét (105,0 ft)[cần dẫn nguồn]
Đường kính: 2,41 mét (7 ft 11 in)[cần dẫn nguồn]
Khối lượng: 85.000 kilôgam (187.000 lb)[cần dẫn nguồn]
Tầng tên lửa: 3
Sức tải
Sức tải đến quỹ đạo Trái Đất tầm thấp: 100 kilôgam (220 lb) ? (possibly to a 250 km orbit with 90° inclination)[cần dẫn nguồn] (220 lb)
Lịch sử
Hiện tại: Active
Nơi phóng: Sohae, Tonghae
Tổng số lần phóng: 4
Số lần phóng thành công: 1
Số lần phóng thất bại: 3
Ngày phóng đầu tiên: ngày 4 tháng 7 năm 2006
Tầng đầu tiên
Động cơ: 4 Nodong 2-1 
Sức đẩy: 1,200 kN[cần dẫn nguồn]
Xung lực riêng: 252 sec[cần dẫn nguồn]
Thời gian bật: 120 seconds[cần dẫn nguồn]
Nhiên liệu: Nitric acid / UDMH
Tầng thứ hai
Động cơ: 1 Rodong [cần dẫn nguồn]
Sức đẩy: 250 kN[cần dẫn nguồn]
Xung lực riêng: 255 sec[cần dẫn nguồn]
Thời gian bật: 110 seconds[cần dẫn nguồn]
Nhiên liệu: Nitric acid/UDMH
Tầng thứ ba
Động cơ: 1 Unha 2-3[cần dẫn nguồn]
Sức đẩy: 54 kN[cần dẫn nguồn]
Xung lực riêng: 270 sec[cần dẫn nguồn]
Thời gian bật: 40 seconds[cần dẫn nguồn]
Nhiên liệu: Solid
Unha hay Eunha (tiếng Triều Tiên: 은하, 銀河, Ngân Hà là một loại tên lửa đẩy do Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên phát triển trên cơ sở hệ thống tên lửa tầm xa Taepodong-2.
Unha-3 là một biến thể, được phóng lên quỹ đạo vào lúc 9 giờ 49 phút (giờ địa phương) ngày 12 tháng 12 năm 2012.
Chú thích

↑  Krebs, Gunter. “Unha ("Taepodong-2")”. Gunter's Space Page. Truy cập ngày 19 tháng 4 năm 2012.
↑  “Asian Space”. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 12 năm 2013.
↑  Kim, Jack (13 tháng 3 năm 2009). “FACTBOX: North Korea's Taepodong-2 long-range missile”. Reuters. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2009.
Từ điển tiếng Ba Lan

Từ điển tiếng Ba Lan hiện đại (hình chụp từ điển chính tả: Wielki słownik ortograficzny của nhà xuất bản PWN năm 2016)
Từ điển tiếng Ba Lan là tài liệu tham khảo về ngôn ngữ tiếng Ba Lan. Từ thế kỷ 15 đã tồn tại những cuốn từ điển song ngữ, chẳng hạn như từ điển Ba Lan - La Tinh, tuy nhiên đến tận đầu thế kỷ 19, từ điển đơn ngữ tiếng Ba Lan mới được phát hành.
Khái quát

Nhiều từ điển bằng tiếng Ba Lan mang tên chung là Słownik języka polskiego (nghĩa là Từ điển Ngôn ngữ Ba Lan). Cuốn từ điển Słownik języka polskiego do Samuel Linde biên tập, xuất bản vào đầu thế kỷ 19 (tổng cộng là sáu tập, xuất bản từ năm 1807 đến năm 1814). Bộ từ điển này có 60.000 mục từ.
Một số cuốn từ điển nổi tiếng: Słownik języka polskiego (110.000 mục từ) do một nhóm các học giả Ba Lan do Aleksander Zdanowicz xuất bản tại Wilno vào năm 1861 và Słownik języka polskiego (270.000 mục từ) do Jan Aleksander Karłowicz, Adam Kryński và Władysław Niedźwiedzki biên tập, xuất bản thành nhiều tập từ năm 1900 đến năm 1927. Sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, từ điển tiếng Ba Lan: Słownik języka polskiego của Witold Doroszewski được xuất bản thành nhiều tập từ năm 1958 đến năm 1969.
Tính đến đầu thế kỷ 21, từ điển Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny (130.000 mục từ được chia thành 50 tập, xuất bản từ năm 1994 đến 2005) do Halina Zgółkowa biên tập, được xem là từ điển phổ thông hậu chiến dài nhất. Một số từ điển mới hơn được xuất bản trên Internet và công chúng có thể tra miễn phí; chẳng hạn như Słownik języka polskiego tại Wiktionary tiếng Ba Lan và Wielki słownik języka polskiego do Piotr Żmigrodzki của Viện Ngôn ngữ Ba Lan thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan (IJP PAN) biên tập.
Từ điển song ngữ

Từ thế kỷ 15, cuốn từ điển đầu tiên của Ba Lan là từ điển Ba Lan - La Tinh (thực chất đây là tiếng Ba Lan cổ). Từ điển lâu đời nhất được biết đến là cuốn Wokabularz trydencki xuất bản năm 1424, chứa khoảng 500 mục từ. Quyển từ điển lớn nhất trong thời kỳ này là Mamotrekt kaliski (xuất bản năm 1470), với khoảng 7.000 mục. Thế kỷ 16, số lượng từ điển tăng lên nhanh chóng, một trong số đó là từ điển tam ngữ Đức - Latinh - Ba Lan Dictionarius Ioannis Murmellii variarum rerum (1526) chứa khoảng 2.500 mục từ. Quyển từ điển này là tác phẩm của học giả Hà Lan Johannes Murmellius. Hàng chục từ điển tiếng Ba Lan song ngữ khác được xuất bản trong nhiều thế kỷ tiếp theo bởi các học giả như Bartłomiej của Bydgoszcz, Johann Reuchlin, Jan Mączyński, Nicolaus Volckmar, Grzegorz Knapski và nhiều học giả khác.
Từ điển chuyên ngành

Ngoài ra còn có nhiều từ điển chuyên ngành tiếng Ba Lan. Một số tập trung vào tiếng Ba Lan, chẳng hạn như Słownik etymologiczny języka polskiego (do Aleksander Brückner biên tập, năm 1927); nhưng cuốn từ điển khác chỉ tập trung vào các chủ đề phi ngôn ngữ, chẳng hạn như Từ điển Tiểu sử Ba Lan.
Một trong những từ điển tiếng Ba Lan-Latinh cổ nhất, cuốn Vocabularis breviloquus [pl] năm 1532
Trang bìa tập đầu tiên của cuốn từ điển tiếng Ba Lan do Samuel Linde biên tập
Villa de Guadalupe

| Villa de Guadalupe |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 
 
 Vị trí của đô thị trong bang San Luis Potosí
Villa de GuadalupeVị trí ở Mexico
Quốc gia:  Mexico
Bang: San Luis Potosí
Thủ phủ: Villa de Guadalupe
Thủ phủ: Lỗi Lua trong Mô_đun:Wikidata tại dòng 98: attempt to concatenate local 'label' (a nil value).
Dân số (2005)
 • Tổng cộng: 9.238
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Villa de Guadalupe là một đô thị thuộc bang San Luis Potosí, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 9238 người.
Tư Mã Dĩnh

| Tư Mã Dĩnh   Thành Đô Vương Dĩnh |
| --- | --- |
Thành Đô vương 
Hoàng thái đệ nhà Tấn
Tại vị: 304
Đăng quang: 304
Tiền nhiệm: Tư Mã Đàm
Kế nhiệm: Tư Mã Xí
Thông tin chung
Sinh: 279
Mất: 306
Thân phụ: Tấn Vũ Đế
Tư Mã Dĩnh (chữ Hán:司马颖; 279 - 306), tên tự là Chương Độ (章度), là một vị tông thất nhà Tấn, một trong các chư hầu vương nhà Tây Tấn tham gia loạn bát vương dẫn đến sự suy yếu và sụp đổ của triều đại này. Năm 304, ông thao túng triều đình của anh mình, ép vua phong mình làm Hoàng thái đệ kế vị hoàng đế nhưng không lâu sau (cũng trong năm 304) ông bị Tư Mã Việt lật đổ và qua đời vào năm 306.
Thân thế và thời trẻ

Tư Mã Dĩnh là con trai thứ 16 của Tấn Vũ đế, vua đầu tiên của nhà Tấn, em Tấn Huệ đế, vua thứ hai của nhà Tấn. Những năm cuối Thái Khang (niên hiệu của Tấn Vũ đế), ông được phong làm Thành Đô vương, thực ấp 10 vạn hộ. Sau đó, ông được phong làm Hoạt Kị giáo úy, Tán kị thường thị, chức Xa kị tướng　quân.
Có lần cha của Giả hoàng hậu (Hoàng hậu thứ nhất của Tấn Huệ đế) là Giả Mật tranh chấp với thái tử Tư Mã Duật. Tư Mã Dĩnh biết chuyện đó, trách Giả Mật vô lễ với thái tử. Giả Mật sợ, do đó phái ông đi làm Bình Bắc tướng quân, trấn giữ Nghiệp thành, sau lại thăng ông làm Trấn bắc đại tướng quân
Tham gia Loạn bát vương > Lật đổ Tư Mã Luân

Năm 299, hoàng hậu Giả Nam Phong vu cáo Thái tử Tư Mã Duật và phế thái tử Duật sau đó giết đi (năm 300). Các đại thần Sĩ Ỷ và Tư Mã Nhã muốn phục ngôi Thái tử, bèn nhờ cậy Triệu Vương Tư Mã Luân. Luân có mưu đồ riêng, phao tin rằng triều thần muốn phục ngôi Thái tử để phế Giả Hậu.
Giả Hậu sợ hãi, bèn giết Tư Mã Duật. Lúc đó Tư Mã Luân mới lấy cớ trị tội Giả Hậu để khởi binh, bắt giam Giả hậu, sau bức tử ở thành Kim Dung.
Năm 301, Tư Mã Luân theo kế Tôn Tú, phế truất Tấn Huệ Đế giành ngôi, an trí Huệ Đế ra thành Kim Dung.
Tề Vương Tư Mã Quýnh vốn có công cùng Luân phế Giả Hậu chỉ được ban chức nhỏ, có ý oán hận, nhân dịp Luân cướp ngôi, bèn sai người cầm hịch triệu tập một loạt vương thất tham chiến để trừ bỏ Luân. Tháng 5 năm 301, Tư Mã Dĩnh đem hai vạn quân cùng Hà Gian vương Tư Mã Ngung, Thường Sơn vương Tư Mã Nghệ, Tân Dã công Tư Mã Hâm cùng đánh Tư Mã Luân. Tư Mã Dĩnh đưa quân vượt qua sông Hoàng Hà, rồi tiến về kinh đô Lạc Dương, cùng các thân vương giết Tôn Tú và bức chết Tư Mã Luân, rước Huệ đế về lập lại làm vua. Tư Mã Dĩnh không lĩnh công, đưa quân về Nghiệp thành
Tham gia Loạn bát vương > Diệt trừ Tư Mã Nghệ

Sau khi Tư Mã Dĩnh về Nghiệp thành, Tấn Huệ đế sai Vương Túy đến gia phong cửu tích cho ông, phong làm Đại tướng quân, Đô đốc trung ngoại chư quân sự, Lục Thượng　thư sự, cho phép vào triều không phải lạy và được mang kiếm. Ông dâng biểu xin 15 vạn hộc lương cứu cho dân bị đói, thu thập hài cốt 8000 quân sĩ tử trận trong cuộc chiến với Tư Mã Luân, lập lăng mộ, tế đường cho họ và mai táng cho Tư Mã Luân. Từ đó ông được mọi người trọng vọng.
Tư Mã Quýnh một mình cầm quyền trong triều, lại có ý chuyên quyền lấn vua, rồi chơi bời không lo chính sự. Tư Mã Dĩnh được lòng dân ủng hộ, Huệ đế lại xuống chiếu triệu ông về triều phụ chính. Tư Mã Dĩnh muốn đến Lạc Dương, nhưng mẹ ông là Trình thái phi nhớ Nghiệp thành nên ông chưa quyết định. Đến tháng 12 năm 302, Tư Mã Quýnh bị Trường Sa vương Tư Mã Nghệ (một người anh của Tư Mã Dĩnh) giết chết. Tư Mã Nghệ lên nắm quyền chính, làm Tư Mã Ngung và Tư Mã Dĩnh tức giận.
Năm 303, nghe tin Trương Xương nổi dậy giết chết Tân Dã công Tư Mã Hâm, Tư Mã Dĩnh bèn dâng biểu xin đánh Trương Xương. Được người dân ủng hộ, Tư Mã Dĩnh nhanh chóng dẹp được Trương Xương. Sau đó, Hà Gian vương Tư Mã Ngung cũng muốn đoạt quyền bính, bèn hợp tác với Tư Mã Dĩnh. Ngung sai Trương Phương vây Lạc Dương. Tư Mã Nghệ theo kế Tổ Địch, sai người mang thư tới Thứ sử Ung Châu Lưu Trầm, sai Trầm đánh vào Trường An là sào huyệt của Hà Gian vương Ngung.
Giữa lúc Trương Phương vây đánh lâu ngày núng thế không hạ được, định rút lui thì trong Kinh thành có biến. Đông Hải Vương Tư Mã Việt đố kỵ Tư Mã Nghệ, nói loan lên rằng Ngung và Vĩnh đánh thành không phải vì muốn hại Huệ Đế mà vì muốn giết Nghệ. Do đó trong thành theo lời Việt, bắt trói Nghệ, rồi giết chết ở thành Kim Dung.
Tư Mã Dĩnh vào kinh, ép Huệ Đế phong thêm cho mình 20 quận và lập làm Thừa tướng. Sau Tư Mã Ngung lấy chiếu của Huệ đế phế bỏ Dương Hậu và Thái tử Đàm, lập Dĩnh làm Hoàng thái đệ, và vẫn giữ chức Thừa tướng.
Tham gia Loạn bát vương > Mất ngôi Thái đệ

Từ sau khi được phong làm Thái đệ, Tư Mã Dĩnh tỏ ra kiêu căng, hống hách, làm mất lòng dân. Năm 304, Đông Hải vương Tư Mã Việt cùng các tướng Trần Mạch, Lục Bao đánh Tư Mã Dĩnh. Tư Mã Dĩnh thất bại, lui về Nghiệp Thành.
Tư Mã Việt nhân mới chiến thắng, đem theo Tấn Huệ đế đánh Nghiệp Thành. Tư Mã Dĩnh sai Thạch Siêu dẫn 5 vạn quân ra chống. Tư Mã Việt có ý chủ quan nên bị đại bại, bản thân Huệ đế bị bắn bị thương. Việt rút quân về Đông Hải Thạch Siêu đưa vua về Nghiệp Thành, đổi niên hiệu là Kiến Vũ. Đông An vương Tư Mã Dao do trước đó khuyên Tư Mã Dĩnh đầu hàng, cũng bị ông giết chết.
Tư Mã Dĩnh lấy chiếu của vua, tha tội cho Tư Mã Việt, cho giữ chức cũ nhưng Tư Mã Việt không về triều. Tướng Trần Mạch phò Thái tử cũ Tư Mã Đàm ở Lạc Dương, còn Tư Mã Ngung sai Trương Phương đem hai vạn quân giúp Tư Mã Dĩnh. Sau đó Tư Mã Việt đề nghị Thứ sử Tinh châu, Đông Doanh công Tư Mã Đằng và An Bắc tướng quân Vương Tuấn giết Tư Mã Dĩnh. Tư Mã Dĩnh bèn đem quân đánh Tư Mã Đằng. Đằng và Tuấn sai người liên hợp với các bộ tộc Ô Hoàn, Tiên Ty cùng đánh Tư Mã Dĩnh. Tư Mã Dĩnh cử U châu thứ sử Vương Bân và Thạch Siêu, Lý Nghị ra chống, lại triệu tướng Hung Nô là Lưu Uyên tới giúp sức, phong Uyên làm Bắc Thiền vu, tuy nhiên cuối cùng thất bại. Tư Mã Dĩnh hoảng hốt, đưa Tấn Huệ đế chạy về Lạc Dương, xưng là Thái đệ như cũ.
Tuy nhiên lúc bấy giờ Lạc Dương đang bị bộ tướng của Tư Mã Ngung là Trương Phương khống chế. Tư Mã Ngung ở Trường An, nghe tin Huệ Đế về Lạc Dương, sai Trương Phương mang quân vào Lạc Dương lấy danh nghĩa cứu giá. Phương thấy Lạc Dương bị tàn phá, không đủ lương, bèn ép mang Vua về theo Tư Mã Ngung ở Trường An.
Tháng 12 năm 304, Tư Mã Ngung lấy chiếu bãi chức Thái đệ của Tư Mã Dĩnh, ép trở về đất phong. Tư Mã Ngung nắm được triều đình, cải niên hiệu là Vĩnh Hưng, lập con thứ 25 của Tấn Vũ Đế (tức em út của Huệ đế và Tư Mã Dĩnh) làm Thái đệ.