stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Audie Murphy
Tiểu sử

Murphy sinh ngày 20 tháng 6 năm 1925, tại Kingston, một cộng đồng nông thôn nhỏ ở Quận Hunt, phía đông bắc Texas. Ông là người con thứ bảy trong tổng số mười hai người con của Emmett Berry Murphy (1887–1976) và Josie Bell Murphy (nhũ danh Killian; 1891–1941). Dòng họ Murphy có truyền thống làm nghề lĩnh canh, và có gốc gác ở Anh, Ireland, Scotland-Ireland, Scotland và Đức.
Khi còn nhỏ, Murphy đã phải sống trong sự cô độc với tâm trạng thất thường và dễ nổi nóng. Ông lớn lên ở các thị trấn Farmersville, Greenville và Celeste ở đông bắc Texas. Cha của Murphy không thực sự quan tâm đến gia đình và sau cùng đã bỏ rơi ông và mọi người. Sau khi lên lớp năm, Murphy đã phải bỏ học và làm công việc hái bông để giúp đỡ gia đình, với đồng lương ít ỏi là một USD/ngày (tương đương với 20 USD theo giá năm 2021). Ngoài ra, kỹ năng săn bắn tài ba của Murphy cũng góp phần giúp gia đình ông có đủ miếng ăn qua ngày. Sau khi mẹ ông qua đời vì bệnh viêm nội tâm mạc và viêm phổi vào năm 1941, ông đã làm việc tại một cửa hàng sửa chữa vô tuyến điện và một cửa hàng tổng hợp khác ở Greenville. Trước tình cảnh trên, các nhà chức trách Quận Hunt đã đưa ba người em út của ông vào Nhà trẻ Boles - một trại trẻ mồ côi Cơ đốc giáo ở Quinlan. Sau chiến tranh, ông đã mua tặng vợ chồng chị gái ông, Elizabeth Corinne và Poland Burns, một ngôi nhà ở Farmersville.
Việc mẹ ông qua đời đã khiến ông dằn vặt trong suốt phần đời còn lại của mình. Ông viết trong cuốn hồi ký To Hell and Back của mình rằng:
Bà ấy mất khi tôi mới chỉ 16 tuổi. Bà ấy có một mái tóc đẹp nhất mà tôi từng thấy. Nó dài đến mức suýt chạm sàn nhà. Bà ấy nói rất ít, và luôn luôn ra vẻ đang kiếm tìm một thứ gì đó. Điều đó là gì thì tôi không biết được. Chúng tôi thường không chia sẻ với nhau về cảm xúc của mình. Nhưng khi bà ấy qua đời, bà ấy đã đem một thứ gì đó của tôi đi cùng với bà ấy. Tôi đã luôn kiếm tìm thứ đó từ đó đến giờ.
Sự nghiệp quân ngũ

Từ bé, Murphy luôn muốn trở thành một người lính. Sau cuộc tập kích của Nhật Bản vào Trân Châu Cảng ngày 7 tháng 12 năm 1941, ông đã cố gắng xin nhập ngũ, nhưng bị Lục quân, Hải quân và Thủy quân Lục chiến từ chối vì ông thiếu cân nặng và không đủ tuổi. Sau khi chị gái ông nộp tờ khai hữu thệ có ghi sai ngày tháng năm sinh, Murphy được chấp thuận gia nhập Lục quân Hoa Kỳ vào ngày 30 tháng 6 năm 1942. Sau khi hoàn thành chương trình huấn luyện cơ bản ở Trại Wolters, Murphy được gửi đến Fort Meade để tham gia các khóa huấn luyện bộ binh nâng cao. Trong quá trình huấn luyện, Murphy giành được Huy hiệu Xạ thủ súng trường và Huy hiệu Cận chiến Chuyên nghiệp cho hạng mục sử dụng lưỡi lê.
Sự nghiệp quân ngũ > Mặt trận Địa Trung Hải

Sau khi hoàn thành quá trình huấn luyện, Murphy được phân vào Đại đội B, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn Bộ binh 15, Sư đoàn Bộ binh số 3 của Thiếu tướng Lucian Truscott. Murphy cùng đơn vị lên tàu và khởi hành về Casablanca, Maroc thuộc Pháp, và họ đến nơi vào ngày 20 tháng 2 năm 1943. Ngày 13 tháng 5, sau lực lượng Phát Xít đầu hàng quân Đồng Minh ở Tunisia, Murphy cùng sư đoàn tham gia khóa huấn luyện nghiêm ngặt ở Arzew, Algeria để chuẩn bị cho cuộc đổ bộ vào Sicilia. Murphy được thăng hàm binh nhất vào ngày 7 tháng 5.
Murphy đảm nhiệm vai trò người đưa tin khi Sư đoàn Bộ binh số 3 đổ bộ vào Licata, Sicilia vào ngày 10 tháng 7 năm 1943. Trong một chuyến tuần tra, ông đã bắn hạ hai sĩ quan người Ý đang cố gắng chạy trốn và ông được thăng hàm hạ sĩ vào ngày 15 tháng 7. Sau một trận ốm kéo dài một tuần kể từ khi Đại đội B tiến vào Palermo vào ngày 20 tháng 7, Murphy quay trở lại đơn vị và được chỉ định trực chiến tại một ụ súng máy đóng trên một sườn đồi, trong khi các đơn vị còn lại của Sư đoàn Bộ binh số 3 tham gia chiến đấu ở San Fratello để mở đường cho quân Đồng Minh tiến về cảng Messina.
Tháng 9 năm 1943, Murphy cùng đơn vị đổ bộ vào Battipaglia, Salerno. Khi đang tuần tra dọc Sông Volturno, ông và hai người đồng đội bất ngờ bị một tổ súng máy Đức phục kích, khiến một người thiệt mạng. Murphy và người đồng đội còn lại đã bắn trả và dùng lựu đạn tiêu diệt tổ súng máy năm người. Khi đang tham gia cuộc tấn công vào Phòng tuyến Volturno trong tháng 10, gần khu vực Đồi 193 ở Mignano Monte Lungo, ông và đại đội của mình đã đẩy lùi một cuộc tấn công của bảy lính Đức, giết chết ba và bắt bốn tù binh. Murphy được thăng hàm trung sĩ vào ngày 13 tháng 12.
Tháng 1 năm 1944, Murphy được thăng hàm trung sĩ tham mưu (Staff Sergeant). Ông mắc bệnh sốt rét và phải nhập viện ở Naples vào ngày 21 tháng 1, nên đã bỏ lỡ mất cuộc đổ bộ vào bãi biển Anzio. Ông quay trở lại chiến trường vào ngày 21 tháng 1 và tham gia vào Trận Cistema lần một. Ông được bổ nhiệm làm trung sĩ trung đội của Đại đội B sau trận đánh này. Ngày 2 tháng 3, trong lúc nghỉ ngơi tại một trang trại bỏ hoang ở Anzio, Murphy và trung đội của ông đã phục kích thành công một chiếc xe tăng Đức đi qua vị trí của họ. Murphy đã một mình bò ra sát chiếc xe tăng và tiêu diệt nó bằng súng trường phóng lựu đạn. Nhờ thành tích trên, ông được trao thưởng Huân chương Sao Đồng với huy hiệu "V".
Murphy tiếp tục thực hiện các cuộc tuần tra do thám để bắt lính Đức làm tù binh trước khi phải nhập viện một lần nữa vào ngày 13 tháng 3 do bệnh sốt rét. Ngày 8 tháng 5 năm 1943, Murphy cùng 60 sĩ quan và quân nhân của Đại đội B, Trung đoàn Bộ binh 15, được trao thưởng Huy hiệu Bộ binh Chiến đấu (CIB); và bản thân Murphy được tặng thưởng tấm Huân chương Sao Đồng thứ hai. Ông và trung đội của mình sau đó tham gia giải phóng Roma vào ngày 4 tháng 6.
Sự nghiệp quân ngũ > Khen thưởng

Bài chi tiết: Các giải thưởng và danh hiệu của Audie Murphy
Vì những sự đóng góp trong chiến tranh, Murphy được trao thưởng Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ, Huân chương Chiến dịch Âu-Phi-Trung Đông với 9 ngôi sao chiến dịch và huy hiệu mũi tên màu đồng, Huân chương Chiến thắng Thế chiến II và Huân chương Chiếm đóng Lục quân. Nước Pháp đã tặng thưởng ông Huân chương Bắc đẩu Bội tinh - Cấp bậc Hiệp sĩ, Huân chương Chiến công (Croix de guerre) với Sao Bạc, Huân chương Chiến công với Cành cọ, và dây đeo vai (Fourragère) màu xanh lá - được trao tặng cho toàn bộ quân nhân của Sư đoàn Bộ binh số 3 từng chiến đấu ở Pháp trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Ngoài ra, Murphy cũng được nhà nước Bỉ trao thưởng Huân chương Chiến công với Cành cọ 1940.
Chuẩn tướng Ralph B. Lovett và Trung tá Hallet D. Edson đã đề nghị trao thưởng Huân chương Danh dự cho Murphy sau trận đánh ở Holtzwihr. Ngày 2 tháng 6 năm 1945, Audie Murphy được Trung tướng Alexander M. Patch trao thưởng Huân chương Danh dự và huân chương Bắc đẩu Bội tinh Hoa Kỳ trong một buổi lễ được tổ chức gần Salzburg, Áo. Sau chiến tranh, khi được các tờ báo phỏng vấn và hỏi về lý do gì đã khiến Murphy quyết định trèo lên khẩu súng máy và ngăn chặn cuộc tấn công của một đại đội bộ binh Đức, ông đáp lại, "Chúng đang giết những người bạn của tôi."
Sự nghiệp quân ngũ > Sau chiến tranh

Murphy dự tính sẽ đăng ký theo học tại West Point khi ông về nước, nhưng ông không bao giờ đăng ký theo học. Theo nhà văn Don Graham, Murphy đã từ bỏ ý định nhập học sau khi biết được phải cần trình độ đầu vào khá cao mới có thể vượt qua được bài kiểm tra đầu vào.
Ngày 8 tháng 6 năm 1945, Murphy được lệnh có mặt tại Fort Sam Houston ở San Antonio, Texas để nhận các nhiệm vụ tạm thời và chuẩn bị tái bổ nhiệm vào đơn vị khác. Khi Murphy có mặt tại Fort Sam Houston vào ngày 13 tháng 6, ông được phân về Trạm Tái phân phối Nguồn lực Lục quân và được nghỉ phép 30 ngày, với quyền đi du lịch đến bất kỳ đầu ở Mỹ trong thời gian đó. Nhưng Murphy không thể nghỉ ngơi vào thời điểm này. Là một người lính có nhiều chiến công của quân đội Mỹ, nên trong quãng thời gian nghỉ phép, Murphy đã phải liên tục tham gia các cuộc diễu hành, tiệc chiêu đãi và các bài phát biểu. Ông được trao thưởng Huân chương Hạnh kiểm Tốt vào ngày 21 tháng 8 năm 1945.
Murphy được xếp loại thương tật 50% và giải ngũ với quân hàm trung úy vào ngày 21 tháng 9, và sau đó được thuyên chuyển về Quân đoàn Sĩ quan Dự bị.
Sự nghiệp quân ngũ > Hậu chấn tâm lý

Sau chiến tranh, Murphy đã rơi vào tình trạng mất ngủ, trầm cảm và thường đi ngủ với một khẩu súng ngắn nạp đầy đạn đặt dưới gối. Báo cáo kiểm tra sức khỏe sau chiến tranh vào ngày 17 tháng 6 năm 1947 cho thấy Murphy đã mắc phải các triệu chứng đau đầu, nôn mửa và gặp ác mộng về chiến tranh. Hồ sơ bệnh án còn chỉ ra rằng ông đã phải uống thuốc ngủ để giúp giảm bớt các cơn ác mộng mỗi đêm. Vào khoảng giữa những năm 1960, sau khi nhận ra bản thân mình đang phải lệ thuộc quá nhiều vào thuốc an thần Placidyl, Murphy đã tự nhốt mình trong một căn phòng khách sạn suốt một tuần để cai nghiện và đã thành công. Rối loạn căng thẳng sau sang chấn/Hậu chấn tâm lý (PTSD) đã làm tổn thương mạnh mẽ tâm trạng của Murphy, và luôn khiến bạn bè và đồng nghiệp sợ hãi và xa lánh mỗi khi ông biểu hiện nó ra ngoài. Người vợ đầu của Murphy, Dixie Wanda Hendrix, kể rằng ông ấy đã từng chĩa thẳng súng vào mặt bà. Bà cũng từng chứng kiến Murphy khóc và cắn rứt lương tâm khi xem những thước phim về trại trẻ mồ côi Đức sau chiến tranh. Trong một thời gian ngắn, Murphy đã viết thơ như một sự giải thoát khỏi những căng thẳng mà ông gặp phải sau khi giải ngũ. Một trong những bài thơ được Murphy viết, "The Crosses Grow on Anzio", sau này được đề cập trong cuốn hồi kí nổi tiếng To Hell and Back của ông.
Nhằm tạo sự chú ý của dư luận về những vấn đề mà binh sĩ trở về từ cuộc chiến ở Triều Tiên và Việt Nam gặp phải, Murphy đã thẳng thắn công khai về căn bệnh rối loạn căng thẳng sau sang chấn của bản thân. Tại thời điểm đó, căn bệnh này được biết qua cái tên "căng thẳng do chiến đấu" (battle fatigue) hay "sốc do đạn pháo" (shell shock) - một thuật ngữ đã xuất hiện từ thời Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Ông kêu gọi chính phủ tăng cường xem xét và nghiên cứu tác động cảm xúc đến khả năng chiến đấu của mỗi người lính, và đề nghị mở rộng quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho các cựu chiến binh. Năm tháng sau khi Murphy qua đời, vào tháng 10 năm 1971, Nghị sĩ Quốc hội Olin Teague đã xúc tiến xây dựng những đạo luật mới nhằm bảo vệ quyền lợi của cựu chiến binh. Vào năm 1973, Bệnh viện Cựu chiến binh Audie L. Murphy ở San Antonio, nay thuộc Hệ thống Chăm sóc Sức khỏe Cựu chiến binh Nam Texas, đã được xây dựng để vinh danh Murphy.
Vệ binh Quốc gia Texas

Sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai kết thúc, Sư đoàn Bộ binh 36 được điều động về Lực lượng Vệ binh Quốc gia Texas. Sau khi chiến tranh Triều Tiên bùng nổ vào ngày 25 tháng 6 năm 1950, Murphy tái nhập ngũ và được bổ nhiệm vào Sư đoàn Bộ binh 36 của Lực lượng Vệ binh Quốc gia Texas với quân hàm đại úy. Ông đã trực tiếp huấn luyện những tân binh trong các trại huấn luyện hè, và cho phép Vệ binh Quốc gia sử dụng tên và hình ảnh của ông để làm công tác quảng cáo tuyển quân. Mặc dù Murphy luôn muốn được quay trở lại chiến đấu và luân phiên hoạt động huấn luyện với hoạt động điện ảnh, Sư đoàn Bộ binh 36 không bao giờ được cử đến tham chiến ở Triều Tiên.
Theo yêu cầu của Murphy, ông được phép dừng công tác trong quân ngũ vào ngày 1 tháng 10 năm 1951 sau khi ký hợp đồng diễn xuất với MGM Studios, và quay trở lại quân ngũ vào năm 1955. Murphy được thăng hàm thiếu tá vào năm 1956 và tiếp tục ngừng công tác vào năm 1957. Năm 1969, ông chính thức được thuyên chuyển về Lực lượng Trừ bị Lục quân Hoa Kỳ và công tác tại đó tới khi chuyển sang Lực lượng Trừ bị Giải ngũ vào năm 1969.
Đời tư

Murphy kết hôn với nữ diễn viên Wanda Hendrix vào năm 1949, nhưng hai người nhanh chóng ly hôn sau hai năm chung sống. Bốn ngày sau khi Murphy ly hôn với người vợ đầu, ông lấy người vợ thứ hai là Pamela Opal Lee Archer (1923 – 2010), một cựu nữ tiếp viên hàng không, vào năm 1951. Họ có hai người con trai là Terry Michael (sinh ngày 14 tháng 3 năm 1952), và James Shannon (sinh năm 1954).
Murphy có sở thích cưỡi ngựa. Ông nuôi một đàn ngựa Quarter ở Nông trại Audie Murphy, nay nằm ở Menifee, California, và một đàn khác ở Nông trại Murphy ở Quận Pima, Arizona. Ngựa của ông được sử dụng trong những cuộc đua ở Trường đua Del Mar, và ông đã đầu tư một số tiền lớn vào việc cá độ đua ngựa. Tuy nhiên, sở thích này đã khiến Murphy rơi vào tình trạng nợ nần chồng chất. Năm 1968, ông tuyên bố rằng ông đã mất 260.000 USD trong một thương vụ dầu mỏ ở Algeria và đang phải xoay sở để trả các khoản thuế của Tổng vụ Thuế Quốc gia Hoa Kỳ. Mặc dù gặp nhiều khó khăn trong vấn đề tài chính, Murphy vẫn từ chối xuất hiện trong các chương trình quảng cáo thuốc lá và thức uống có cồn vì ông không muốn tạo tấm gương xấu cho thế hệ trẻ.
Tháng 5 năm 1970, Murphy bị cảnh sát bắt ở Burbank, California. Ông bị buộc tội đe dọa, hành hung, và có ý định giết người trong một cuộc cãi vã với David Gofstein - một người huấn luyện chó. Gofstein cáo buộc Murphy dùng súng bắn vào ông ngay sau cuộc ẩu đả, nhưng bị Murphy phủ nhận. Murphy sau đó được trắng án và toàn bộ cáo buộc bị xóa bỏ.
Qua đời và tưởng nhớ

Murphy thiệt mạng trong một vụ tai nạn máy bay vào ngày 28 tháng 5 năm 1971. Chiếc máy bay chở Murphy ngày hôm đó, do không thể xác định được hướng bay trong điều kiện thời tiết rất xấu (mưa lớn, sương mù dày và tầm nhìn bằng không) nên đã đâm vào Núi Brushy, cách khu vực Roanoke, Virginia khoảng 14 dặm về phía tây-bắc. Murphy, viên phi công và bốn hành khách khác thiệt mạng trong vụ tai nạn này.
Loại máy bay liên quan đến vụ tai nạn này là máy bay hai động cơ Aero Commander 680, được điều khiển bởi một phi công có bằng lái riêng với thời gian bay được báo cáo là 8.000 giờ, nhưng chưa có chứng chỉ bay IFR. Sau khi chồng bà qua đời, Pamela Murphy đã chuyển đến sống ở một căn hộ nhỏ, tự mình nuôi hai người con trai và nhận làm công việc thư ký tại Bệnh viện Quản trị Cựu chiến binh Sepulveda ở Los Angeles, nơi bà làm việc trong suốt 35 năm.
Ngày 7 tháng 6 năm 1971, tang lễ của Audie Murphy đã được cử hành trọng thể với đầy đủ nghi thức của quân đội tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington. Tang lễ của ông sự góp mặt của Đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hợp Quốc George H. W. Bush, Tham mưu trưởng Lục quân William Westmoreland, các quân nhân, sĩ quan của Sư đoàn Bộ binh số 3, và những người đồng đội một thời vào sinh ra tử với Murphy trong chiến tranh. Một lối đi lát đá sau đó đã được xây dựng để phục vụ số lượng lớn những người đến viếng thăm và tỏ lòng thành kính với Murphy. Khu mộ của Audie Murphy là khu mộ được viếng thăm nhiều thứ hai của Nghĩa trang Quốc gia Arlington, chỉ sau mộ của Tổng thống John F. Kennedy.
Theo truyền thống, bia đá của các quân nhân được trao thưởng/truy tặng Huân chương Danh dự ở Nghĩa trang Quốc gia Arlington sẽ được khắc bằng chữ mạ vàng kèm thêm một ngôi sao Huân chương Danh dự. Tuy nhiên, lúc sinh thời, Murphy đã từ chối cho khắc mạ vàng và ngôi sao đó. Ông còn yêu cầu bia đá của mình phải thật đơn giản và kín đáo, vì ông mong muốn mình sẽ được chôn cất như bao người đồng đội khác. Trên tấm bia đá có khắc năm sinh của ông là năm 1924, dựa theo thông tin trong hồ sơ quân nhân của Murphy, vốn được chị gái ông khai sai lệch có chủ đích để ông có thể đủ tuổi nhập ngũ.
Bốn năm sau vụ tai nạn cướp đi sinh mạng của Audie Murphy, năm 1975, tòa án Tối cao Bang Colorado đã ra phán quyết bồi thường thiệt hại cho bà Pamela và hai người con trai với tổng số tiền bồi thường lên đến 2,5 triệu USD.
Năm 1960, vì những đóng góp cho nền điện ảnh Hollywood, Murphy đã được tặng thưởng một ngôi sao trên Đại lộ Danh vọng Hollywood. Năm 2013, Murphy được Bang Texas vinh danh và truy tặng Huân chương Danh dự Lập pháp Texas.
Năm 2014, Sabaton, một ban nhạc metal của Thụy Điển, đã ra mắt bài hát "To Hell and Back" trong album Heroes, có nội dung về cuộc đời và bộ phim To Hell and Back của Murphy.
Sáng tác nhạc

David McClure, cộng tác viên của ông trong cuốn sách To Hell and Back, đã phát hiện ra tài năng làm thơ của Murphy trong quá trình họ viết cuốn hồi ký. McClure đã tìm thấy những bài thơ bị vứt bỏ trong căn hộ của Murphy ở Hollywood. Một trong những bài thơ đó, "The Crosses Grow on Anzio", đã xuất hiện trong cuốn To Hell and Back, nhưng được thay đổi bối cảnh thành một người lính tên là Kerrigan viết. McClure cũng tìm thấy hai bài thơ khác là "Alone and Far Removed" và "Freedom Flies in Your Heart Like a Eagle". Vài câu thơ của bài "Freedom Flies in Your Heart Like a Eagle" sau đó đã được Murphy sử dụng trong bài phát biểu của ông trong một buổi lễ ở Đài tưởng niệm Chiến tranh Alabama ở Montgomery năm 1968, và sau đó được Scott Turner phổ nhạc với tựa đề "Dusty Old Helmet".
Murphy có niềm đam mê lớn với nhạc đồng quê, đặc biệt là hai nghệ sĩ Bob Wills và Chet Atkins, nhưng bản thân ông không bao giờ là một ca sĩ hay nhạc sĩ đồng quê. Thông qua người bạn Guy Mitchell, Murphy được giới thiệu với nhạc sĩ Scott Turner vào năm 1961. Hai người đã hợp tác trong nhiều bài hát từ năm 1962 đến 1970, trong đó thành công nhất là bài "Shutters and Boards" và "When the Wind Blows in Chicago".
Thiếu úy Audie Murphy sau buổi lễ trao thưởng Huân chương Danh dự và Bắc Đẩu Bội tinh ở Salzburg, Áo, ngày 2 tháng 6 năm 1945
Bệnh viện Cựu chiến binh Audie L. Murphy ở San Antonio, Texas
Audie Murphy và Thiếu tướng Herman M. Ainsworth trong buổi lễ tuyên thệ tái nhập ngũ, 14 tháng 7 năm 1950.
Murphy trong bộ phim The Red Badge of Courage (1951).
Murphy trong bộ phim The Red Badge of Courage (1951).
Murphy năm 1961.
Mộ của Audie Murphy tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington, Arlington, Virginia.
Bia tưởng niệm vụ tai nạn máy bay Aero Commander 680 ở Virginia.
Cuộc đua kỳ thú (trò chơi truyền hình)

| Cuộc đua kỳ thú |
| --- | --- |
Tên khác: The Amazing Race Vietnam
Định dạng: Trò chơi truyền hình
Sáng lập: Elise Doganieri Bertram van Munster
Dẫn chương trình: Dustin Nguyễn (mùa 1)   Huy Khánh (mùa 2, 3, 5) Phan Anh (mùa 4) Song Luân - Hương Giang (mùa 6)
Nhạc phim: John M. Keane
Quốc gia:  Việt Nam
Ngôn ngữ: Tiếng Việt
Số mùa: 6
Sản xuất
Đơn vị sản xuất: BHD   Đài Truyền hình Việt Nam
Nhà phân phối: Disney Platform Distribution
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: VTV3 VTV6
Định dạng hình ảnh: 576i SDTV (2012) 1080i HDTV (2013–2019)
Phát sóng: 18 tháng 5 năm 2012 – 7 tháng 9 năm 2019
Thông tin khác
Chương trình liên quan: Các phiên bản quốc tế
Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Cuộc đua kỳ thú (
tiếng Anh: The Amazing Race Vietnam) là một trò chơi truyền hình do Đài Truyền hình Việt Nam và công ty BHD sản xuất, được phát sóng trên kênh VTV3 từ ngày 18 tháng 5 năm 2012 đến ngày 7 tháng 9 năm 2019. Đây là phiên bản Việt Nam của chương trình The Amazing Race đến từ Hoa Kỳ.
Chương trình này bao gồm các cặp thí sinh cùng nhau thi đấu và tranh đua ở nhiều địa điểm trên khắp Việt Nam, như một cách quảng bá du lịch và hình ảnh đất nước. Tính đến năm 2019, Cuộc đua kỳ thú đã sản xuất được sáu mùa.
Định dạng

Cuộc đua kỳ thú là một trò chơi truyền hình theo chân các cặp thí sinh cùng nhau thi đấu và đi qua khắp nhiều địa điểm tại Việt Nam. Cuộc đua được chia thành nhiều chặng, yêu cầu các đội phải di chuyển và hoàn thành những nhiệm vụ được đặt ra để nhận được manh mối dẫn dắt họ đến trạm dừng chân, nơi họ được nghỉ ngơi và tiếp sức trước khi bước vào chặng kế tiếp. Đội chơi đầu tiên đặt chân tại trạm dừng thông thường sẽ nhân được một món quà, trong khi đội về đích cuối cùng thông thường sẽ bị loại khỏi cuộc đua (trừ những chặng không loại). Chặng cuối cùng của mỗi cuộc đua bao gồm sự tham gia của ba đội, cặp về nhất tại đích đến sẽ nhận được giải thưởng chung cuộc trị giá 300 triệu đồng.
Trước khi bắt đầu một chặng đua, mỗi đội sẽ nhận được một khoản tiền mặt họ có thể sử dụng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình (riêng đội bị phạt không được cung cấp tiền cho chặng đua).
Định dạng > Các đội chơi

Mỗi đội chơi bao gồm hai thí sinh có quan hệ với nhau.
Định dạng > Cờ đánh dấu lộ trình

Trong phiên bản gốc, cờ lộ trình có nền màu vàng và sọc màu đỏ. Tuy nhiên, phiên bản Việt Nam sử dụng cờ có nền màu cam và sọc màu xanh lá nhạt để tránh liên hệ đến một vấn đề chính trị nhạy cảm tại quốc gia này. Những lá cờ lộ trình của chương trình đánh dấu nơi mà các đội phải đến. Hầu hết những lá cờ này được dán trên các hộp đựng mật thư, số còn lại đánh dấu nơi mà các đội phải đến để hoàn thành các thử thách.
Định dạng > Mật thư

Xem thêm thông tin: The Amazing Race § Clues
Mật thư được các thí sinh tìm thấy trong suốt cuộc đua thông qua những phong bì màu vàng, thông thường được giữ trong hộp mật thư hay do một người của chương trình trao tay. Những mật thư này cung cấp cho các đội chơi những thông tin về địa điểm tiếp theo và những nhiệm vụ mà họ cần làm để có thể hoàn tất chặng đua.
Lộ trình: Một mật thư bình thường nói về thử thách đội chơi phải thực hiện để nhận mật thư tiếp theo. Nếu không hoàn thành được thử thách, họ sẽ bị chịu phạt tuỳ theo tiến độ hoàn thành (ví dụ đội đã hoàn thành 5/7 nhiệm vụ thì chỉ phải chịu phạt một khoảng thời gian ngắn hơn so với đội chỉ hoàn thành 1/7 nhiệm vụ). Ở cuối chặng, một mật thư Lộ trình sẽ dẫn đội chơi đến điểm đích.
Lựa chọn kép: Nêu lên hai thử thách cho các đội lựa chọn, mật thư kèm mô tả về cả hai thử thách nhưng có thể phải di chuyển một quãng ngắn để đến địa điểm thực hiện. Thông thường, một thử thách ít đòi hỏi thể chất hơn nhưng thường đòi hỏi thời gian hoặc khả năng suy luận trong khi thử thách còn lại thường đòi hỏi thể chất hoặc sự can đảm để hoàn thành. Đội chơi có thể đổi thử thách hiện tại để làm thử thách còn lại nhưng sẽ mất thời gian để di chuyển giữa hai nơi.
Vượt rào: Chỉ một trong hai thành viên phải làm nhiệm vụ này. Trước khi thực hiện một thử thách "Vượt rào", các đội nhận được một câu hỏi về thử thách sắp tới (chẳng hạn "Ai thích giày đẹp?" cho thử thách đánh giày). Khi đã quyết định ai làm nhiệm vụ, họ mới biết cụ thể nhiệm vụ đó. Nếu không hoàn thành được thử thách, họ sẽ bị chịu phạt tuỳ theo tiến độ hoàn thành. Trong trường hợp người đang làm nhiệm vụ bị chấn thương, đội mới có quyền thay người.
Nhảy cóc: Đây là một nhiệm vụ đặc biệt, xuất hiện kèm với một nhiệm vụ khác (Lộ trình, Vượt rào, Lựa chọn kép) trong mật thư và đội chơi có hai lựa chọn: tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ bình thường hoặc làm nhiệm vụ Nhảy cóc. Nếu đội chơi chọn Nhảy cóc và hoàn thành nhiệm vụ này, họ sẽ được tiến thẳng về đích mà không phải thực hiện bất cứ thử thách nào khác. Chỉ có một đội có thể hoàn thành nhiệm vụ Nhảy cóc. Nếu đã chọn Nhảy cóc mà không hoàn thành được nhiệm vụ này (bỏ cuộc hoặc đã có đội khác hoàn thành trước), đội đó sẽ phải quay trở lại thực hiện các nhiệm vụ bình thường.
Định dạng > Rào cản

Xem thêm thông tin: The Amazing Race § Obstacles
Rào cản là hình thức duy nhất mà một đội có thể cản trở đội kia trong quá trình đua. Rào cản luôn xuất hiện ngay sau Lựa chọn kép, và đội đầu tiên hoàn thành Lựa chọn kép sẽ có cơ hội được cản đội còn đang thực hiện phía sau họ. Đội nào vướng phải rào cản (sau khi hoàn thành một thử thách của Lựa chọn kép) sẽ phải quay lại làm nhiệm vụ còn lại của Lựa chọn kép.
Định dạng > Thẻ ưu tiên

Thẻ ưu tiên được trao cho đội về đích thứ nhất ở chặng đầu tiên của mùa thi, cho phép đội chơi bỏ qua bất cứ nhiệm vụ nào trong cuộc đua (trừ  Nhảy cóc) mà không bị phạt. Thẻ này chỉ sử dụng được một lần duy nhất và nếu không sử dụng thì sẽ hết hiệu lực vào cuối chặng 8 hoặc chặng 9 tuỳ theo mùa.
Trong mùa thứ sáu, đội S.T. - Bình An đã sử dụng thẻ ưu tiên để cứu đội Minh Triệu - Kỳ Duyên đã bị loại.