Chiến dịch Šiauliai
Binh lực và kế hoạch > Quân đội Đức Quốc xã > Kế hoạch

Nhiệm vụ trước mắt của Cụm tập đoàn quân Trung tâm và cánh Nam của Cụm tập đoàn quân Bắc là ngăn chặn quân đội Liên Xô tiến ra bờ biển Baltic. Trong trường hợp quân đội Liên Xô thiết lập được hành lang này, nó sẽ chia cắt hai cụm tập đoàn quân này và đẩy Cụm tập đoàn quân Bắc vào tình trạng bị bao vây và khó có một cuộc tấn công phá vây nào có thể giải thoát được cho cụm quân này. Chỉ một tuần sau khi cuộc tấn công của quân đội Liên Xô diễn ra và Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5 (Liên Xô) đã chiếm Utena và tiến đến gần Šiauliai, Đại tướng Johannes Frießner -tư lệnh Cụm tập đoàn quân Bắc từ ngày 4 tháng 7- đã viết một bức thư dài gửi cho Hitler, trong đó có chỉ rõ tình huống nguy hiểm này:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Sau khi đã chuyển giao 12 sư đoàn cho Cụm tập đoàn quân Trung tâm, Cụm tập đoàn quân Bắc đã suy yếu và ở vào tình thế nguy hiểm. Tuyến mặt trận đã mở rộng ra đến trên 200 km tại cánh Nam của nó. Các sự kiện trên mặt trận của Cụm tập đoàn quân Trung tâm đã phơi bày một sự thật là cho đến nay, nó vẫn không thể đối phó với cuộc tấn công của đối phương, khiến cho Cụm tập đoàn quân Bắc không thể nào ổn định tình hình mặt trận ở phía Đông và phía Nam... Tôi nhận thấy tình hình như sau: Đối phương sẽ bằng mọi cách để tổ chức một đòn tấn công vào Riga. Nếu điều này xảy ra thì có nghĩa là Cụm tập đoàn quân "Bắc" sẽ bị cô lập. Họ cũng huy động một lực lượng lớn để tấn công ở giữa mặt trận của chúng tôi nhằm chiếm Daugavpils. Nếu đòn tấn công này thành công thì toàn bộ phần phía Đông trận tuyến của Cụm tập đoàn quân Bắc sẽ bị đe dọa. Với sự vượt trội của xe tăng đối phương trong khi đột phá, chúng tôi không thể thiết lập được tuyến phòng thủ tin cậy được ở phía Nam sông Tây Dvina. Đánh giá tình hình một cách nghiêm túc, chúng ta có thể rút ra một số kết luận nhằm giải cứu các sư đoàn của Cụm tập đoàn quân Bắc khỏi tình thế nguy hiểm để tập trung quân phòng thủ trên những hướng có lợi và kiềm chế đối phương. Tôi đề nghị cho rút quân như sau: - Cụm quân tại Narva có Sở chỉ huy tại Tallin tùy theo sự phát triển của tình hình mà di tản bằng đường biển đến Riga, Liepaja và Klaipeda; - Các tập đoàn quân 16 và 18 rút về tuyến Kaunas - Riga Với tình huống mới xảy ra ở phía Nam sông Tây Dvina thì không nhất thiết phải rút quân ngay tức khắc, nhưng cần có lộ trình để lần lượt rút lui, bởi nếu không thì Cụm tập đoàn quân Bắc sẽ bị bao vây và tiêu diệt Thưa Quốc trưởng của tôi, là chỉ huy Cụm tập đoàn quân Bắc, tôi cảm thấy có nghĩa vụ để nói hết cho ngài rõ toàn bộ sự thật của tình hình dù cho nó có thể khó chịu đến thế nào đi nữa. Trên đây không phải alf kết luận của riêng tôi mà là ý kiến của các tướng lĩnh cao cấp trong Bộ tư lệnh, họ đã cùng tôi đi qua những chặng đường dài của chiến tranh và tôi hoàn toàn tin tưởng ở họ. Tôi không thể đi ngược lại lương tâm của mình, tôi dùng mọi nỗ lực để để cứu các binh sĩ của chúng ta khỏi một thảm họa nhỡ tiền. Tôi cho rằng dù đến phút cuối cùng phải rút quân, chúng ta cũng sẽ có lực lượng để bảo vệ có hiệu quả đường biên giới phía đông đất nước của chúng ta. Nếu như ngài, Quốc trưởng của tôi, không muốn chấp nhận quan điểm của tôi và không cho tôi được tự do thực hiện những hành động cần thiết cho các chiến dịch được đề xuất thì tôi đề nghị ngài hãy giải phóng cho tôi khỏi công việc ở đây | ” |
— Friessner
Những lời "tấu bày thống thiết" nhưng rất phù hợp với thực tế mặt trận của Johannes Frießner đã không thể lọt được tai Hitler. Ngày 25 tháng 7, Johannes Frießner được Hitler điều đi chỉ huy Cụm tập đoàn quân Nam Ukraina, nơi sắp phải đối phó với cuộc tổng tấn công mùa thu của hai Phương diện quân Liên Xô. Thượng tướng Ferdinand Schörner được Hitler chỉ định thay thế với mệnh lệnh phải giữ những mảnh đất còn chiếm được ở vùng Pribaltic bằng mọi giá.
Không giống như tướng Johannes Frießner, thống chế Walter Model không lo lắng lắm đến việc "rút lui" vì trong tay ông ta chỉ còn lại khoảng 1/3 lực lượng từng có trước ngày 23 tháng 6. Vì vậy, tại Cụm tập đoàn quân Trung tâm, thống chế Walter Model cố gắng ổn định lại mặt trận bằng tất cả những gì có trong tay. Ngoài 7 sư đoàn xe tăng và 12 sư đoàn bộ binh đang được điều động từ các cụm tập đoàn quân khác đến, Walter Model đã cố gắng thu thập tất cả mọi thứ còn sót lại của Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) sau "cơn bão mang tên Bagration" để tổ chức thành các cụm tác chiến cố thủ tại các thị trấn, các làng. Ngoài lực lượng SS, cảnh sát và quân bảo vệ hậu cứ, còn có cả những đơn vị dân cảnh người địa phương vốn trước đây không được tin cậy thì nay cũng được trang bị vũ khí Đức và được sử dụng như chiến binh. Tất cả chỉ để nhằm vá víu lại hàng chục "lỗ thủng" lớn chưa từng có trên mặt trận phía Đông của quân đội Đức Quốc xã. Điều đó có nghĩa là quân Đức sẽ trụ lại ở bất kỳ đâu có thể trụ được, phòng ngự ở bất cứ địa điểm nào có thể phòng ngự được mà không thể có một trận tuyến liên tục. Thống chế Walter Model hy vọng trong một vài tuần tới, khi các lực lượng viện binh mạnh mẽ kịp đến thì mặt trận của Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) sẽ ổn định trở lại.