stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vụ cướp ngân hàng Tiflis 1907
Phản ứng và điều tra

Vụ cướp xuất hiện trên mặt báo khắp thế giới: "Rain of Bombs: Revolutionaries Hurl Destruction among Large Crowds of People" [Mưa bom: Các nhà cách mạng ném sự hủy diệt vào đám đông] trên tờ Daily Mirror và "Tiflis Bomb Outrage" [Phẫn nộ vụ đánh bom Tiflis] trên tờ The Times của London, "Catastrophe!" [Thảm họa!] trên tờ Le Temps của Paris, và "Bomb Kills Many; $170,000 Captured" [Bom giết nhiều người: $170.000 bị đánh cắp] trên tờ The New York Times.
Chính quyền đã huy động quân đội, chặn đường, và bao vây quảng trường với hy vọng lấy lại số tiền và bắt những tên tội phạm. Một đơn vị điều tra đặc biệt được ủy thác để dẫn dắt nỗ lực truy tìm của cảnh sát. Không may thay, lời khai của các nhân chứng mâu thuẫn và rối rắm, khiến chính quyền không thể đi tới kết luận nào. Đảng Xã hội chủ nghĩa Ba Lan, người Armenia, những người vô chính phủ, Đảng Cách mạng - Xã hội chủ nghĩa, và ngay cả Nhà nước Nga bị đổ tội.
Di chuyển số tiền và bắt giữ Kamo

Số tiền từ vụ cướp ban đầu được tàng trữ ở nhà những người bạn của Stalin tại Tiflis, Mikha và Maro Bochoridze. Tiền được khâu thành một cái thảm để tiện cho việc di chuyển và cất giấu cho khỏi đáng nghi. Cái thảm được di chuyển tới một địa điểm an toàn, rồi được đặt trên ghế giám đốc của Đài Quan sát Khí tượng Tiflis, sở dĩ bởi Stalin có lẽ đã từng làm việc ở đó. Một số nguồn khẳng định đích thân Stalin giúp đưa số tiền tới đài quan sát. Giám đốc nơi này về sau khai rằng ông ta không biết số tiền đó được giấu ngay dưới mũi ông.
Phần lớn số tiền sau đó được Kamo vận chuyển đến chỗ Lenin ở Phần Lan, bấy giờ thuộc Đế quốc Nga. Kamo dành những tháng mùa hè còn lại ở dacha của Lenin. Mùa thu năm đó, Kamo đi Paris, rồi sang Bỉ để mua súng và đạn dược, sau đó tới Bulgaria để mua 200 thiết bị kích nổ. Tiếp theo hắn tới Berlin và gửi thư từ Lenin cho một bác sĩ Bolshevik tên là Yakov Zhitomirsky, trong đó Lenin thay mặt Kamo hỏi hộ vị bác sĩ chữa trị mắt cho hắn, lúc ấy vẫn chưa lành lại từ vụ tai nạn. Lenin không biết rằng Zhitomirsky thực chất đang làm việc bí mật cho cơ quan Okhrana của chính quyền Nga, khiến Kamo lọt vào tay cảnh sát. Trong quá trình lục soát hắn, cảnh sát tìm được một tấm hộ chiếu Áo giả và một chiếc vali chứa đầy thiết bị kích nổ, hòng thực hiện một phi vụ trộm khác.
Nỗ lực đổi số tiền bị đánh dấu

Khi hay tin Kamo bị bắt, Lenin lo sợ bị liên lụy, bèn chạy khỏi Phần Lan cùng vợ. Để tránh bị lần dấu, Lenin đi bộ 5 km (3 mi) qua một hồ đóng băng vào buổi đêm để bắt chuyến tàu hơi nước ở hòn đảo bên cạnh. Lenin và hai người nông dân hộ tống ông suýt chết đuối do lớp băng dưới chân họ vỡ tan; Lenin sau này kể lại rằng đó sẽ là một "cái chết thật quá lãng xẹt" nếu thành hiện thực. Lenin và vợ sang Thụy Sĩ để lánh nạn.
Những tờ tiền không bị đánh dấu từ vụ cướp có thể được trao đổi dễ dàng, song số sê-ri của các tờ mệnh giá 500-rúp có thể bị chính quyền nhận diện ngay lập tức nếu trao đổi ở các ngân hàng Nga. Cuối năm 1907, Lenin quyết định đổi các tờ 500-rúp ở nước ngoài. Krasin yêu cầu người rửa tiền của ông đánh giả các số sê-ri. Hai trăm tờ tiền như vậy đã được chuyển ra ngoại quốc bởi Martyn Lyadov (chúng được khâu vào áo vét của ông bởi vợ của Lenin và Bogdanov tại Kuokkala). Kế hoạch của Lenin là để nhiều cá nhân trao đổi cùng một lúc các tờ 500-rúp này ở khắp các ngân hàng châu Âu. Zhitomirsky nghe ngóng được tin này bèn báo cho Okhrana. Cơ quan này liền loan tin tới các sở cảnh sát khắp châu Âu bắt giữ những ai định đổi số tiền đó.
Tháng 1 năm 1908, rất nhiều cá nhân đã bị bắt khi đang đổi số tiền bị đánh dấu. The New York Times báo cáo rằng một người phụ nữ bị bắt khi đang đổi tờ tiền 500-rúp đã cố gắng nuốt bằng chứng về kế hoạch gặp đồng lõa sau khi cảnh sát được triệu đến; cảnh sát ngăn chặn hành động đó bằng cách bóp cổ cô ta, rút ra tờ giấy ghi địa điểm gặp mặt, rồi tóm gọn luôn tên đồng phạm tại một nhà ga. Nổi bật nhất trong những vụ tai tiếng đó là Maxim Litvinov; ông bị bắt khi đang lên tàu cùng tình nhân tại Gare du Nord ở Paris và đem theo 12 tờ 500-rúp với ý định đổi chúng ở London. Bộ trưởng Công lý của Pháp trục xuất Litvinov và tình nhân của ông ta, làm phật lòng chính quyền Nga do trước đó họ đã yêu cầu dẫn độ tên tội phạm về nước xét xử. Chính quyền Pháp đáp rằng lời đề nghị được gửi đi quá muộn; song theo một số nguồn, nguyên nhân thực sự là những người xã hội chủ nghĩa Pháp đã gây sức ép lên chính quyền để bảo đảm Litvinov được trả tự do.
Nadezhda Krupskaya, vợ của Lenin, có thuật lại sự kiện trong hồi ký như sau:
Số tiền lấy được từ vụ cướp Tiflis được bàn giao cho những người Bolshevik với mục đích làm cách mạng. Nhưng số tiền lại chẳng thể được sử dụng. Chúng đều có mệnh giá 500-rúp, nên phải đổi mới dùng được. Điều này không thể thực hiện được ở Nga, do các ngân hàng đều có danh mục số của các tờ tiền ...Chúng tôi cần gấp số tiền. Và vì vậy một số đồng chí đã thử đổi số tiền 500-rúp cùng lúc ở các thị trấn ở ngoại quốc, chỉ vài ngày sau khi chúng tôi tới ... Zhitomirsky đã cảnh báo cảnh sát về kế hoạch đổi các tờ tiền, và những người liên can đều bị bắt. Một hành viên của nhóm Zurich, một người Lett, bị bắt ở Stockholm, và Olga Ravich, một thành viên của nhóm Geneva, gần đây mới quay về Nga, bị bắt ở Munich cùng Bogdassarian và Khojamirian. Nikolai Semashko bị bắt ở Geneva sau khi một bưu thiếp gửi cho người bạn của ông được chuyển về nhà riêng.
Hậu quả > Danh tiếng Bolshevik

Ngoài Kamo ra, không một kẻ chủ mưu nào khác bị đưa ra xét xử, và ban đầu cũng ít ai biết thủ phạm đứng sau vụ cướp; song sau khi Kamo bị bắt, Litvinov và đồng lõa, cũng như sự nhúng tay của phái Bolshevik đã trở nên rõ rành. Phái Menshevik cảm thấy bị phản bội; vụ cướp đã chứng minh Trung tâm Bolshevik hoạt động độc lập khỏi Ủy ban Trung ương Đảng và thực hiện các hành vi vi phạm quy tắc được đề ra ở đại hội. Thủ lĩnh phái Menshevik, Georgi Plekhanov, kêu gọi cự tuyệt phái Bolshevik. Đồng môn của Plekhanov, Julius Martov, phát biểu rằng Trung tâm Bolshevik vừa là một băng đảng tội phạm vừa là một phe phái bí mật bên trong nội bộ ủy ban trung ương. Ủy ban Tiflis của đảng này khai trừ Stalin cùng nhiều thành viên có liên can đến vụ tai tiếng. Cuộc điều tra của đảng đối với mức độ vi phạm của Lenin bị những người Bolshevik ngăn cản.
Vụ cướp đã bôi bẩn danh tiếng của Bolshevik ở Gruzia và khiến cho các thành viên Bolshevik ở Tiflis mất đi lãnh đạo. Sau khi người vợ Ekaterina Svanidze qua đời vào tháng 11 năm 1907, Stalin hiếm khi trở về Tiflis. Những người Bolshevik khác ở Gruzia, chẳng hạn như Mikhail Tskhakaya và Filipp Makharadze, hầu hết đều vắng bóng ở Gruzia sau năm 1907. Một người Bolshevik Tiflis nổi bật khác, Stepan Shahumyan, chuyển tới sống ở Baku. Danh tiếng Bolshevik ở Tiflis cứ thể giảm, và tới năm 1911, chỉ còn 100 người Bolshevik sinh sống trong thành phố.
Vụ cướp cũng khiến phái Bolshevik trở nên ít có uy tín hơn trong mắt các nhóm dân chủ xã hội. Mong muốn tránh xa vụ cướp của Lenin có lẽ là một trong những động cơ khiến ông chia tách với Bogdanov và Krasin. Stalin cũng xa lánh băng đản của Kamo và chưa bao giờ công bố sự tiếp tay của ông trong vụ việc đó.
Chú thích

a  Các nguồn tư liệu ghi nhận vụ cướp xảy ra vào ngày 13 tháng 6 năm 1907 hoặc ngày 26 tháng 6 năm 1907 tùy theo loại lịch được sử dụng, Lịch Julius kiểu cũ hoặc Lịch Gregorius kiểu mới. Nga vẫn sử dụng Lịch Julius cho tới tận tháng 2 năm 1918 khi họ chuyển sang dùng Lịch Gregorius bằng cách loại bỏ 13 ngày đầu tháng 2, khiến ngày kế tiếp của ngày 31 tháng 1 năm 1918 là 14 tháng 2 năm 1918. Để thống nhất, bài viết này sử dụng ngày tháng theo Lịch Gregorius.
b  Joseph Stalin sử dụng rất nhiều tên trong suốt cuộc đời. Tên khai sinh của ông trong tiếng Gruzia là "Josef Vissarionovich Djugashvili", song bè bạn và gia đình chỉ gọi ông thân mật là "Soso". Vào những năm tháng hoạt động cách mạng, bao gồm cả khoảng thời gian diễn ra vụ cướp tiền Tiflis 1907, ông thường dùng nom de guerre "Koba", lấy từ tên của một nhân vật trong tiểu thuyết Kẻ giết bố của Alexander Kazbegi. Ông xuất bản thơ dưới bút danh "Soselo". Năm 1912, ông bắt đầu dùng cái tên Stalin và sử dụng nó như tên họ sau tháng 10 năm 1917. Cái tên này có ý nghĩa là "Người thép". Bài viết này dùng cái tên phổ biến được Anh hóa là "Joseph Stalin".
Thư mục

Brackman, Roman (2000). “Chapter 7: The Great Tiflis Bank Robbery”. The Secret File of Joseph Stalin: A Hidden Life. Portland, Oregon: Psychology Press. ISBN 978-0-7146-5050-0.
Burford, Tim (2008). Georgia. Bradt Travel Guides. Chalfont St Peter, Buckinghamshire: Bradt Travel Guides. ISBN 978-1-84162-261-3.
Christian, David (1997). “Introduction”. Imperial and Soviet Russia: Power, Privilege, and the Challenge of Modernity. New York: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-312-17352-4.
Geifman, Anna (1993). Thou Shalt Kill: Revolutionary Terrorism in Russia, 1894–1917. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-08778-8.
Jones, Stephen F. (2005). Socialism in Georgian Colors: The European Road to Social Democracy, 1883–1917. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-01902-7.
Krupskaya, Nadezhda (1970). Reminiscences of Lenin. Marxists Internet Archive. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2010.
Kun, Miklós (2003). “Chapter 5: Why Stalin Was Called a 'Mail-Coach Robber'”. Stalin: An Unknown Portrait. New York: Central European University Press. ISBN 978-963-9241-19-0.
Nicolaevsky, Boris (1995). “On the History of the Bolshevist Center”.  Trong Yu. G. Felshtinsky (biên tập). Secret Pages of History (bằng tiếng Nga). Moscow: Humanities Publishing. ISBN 978-5-87121-007-9.
Sebag Montefiore, Simon (2008). “Prologue: The Bank Robbery”. Young Stalin. New York: Random House. ISBN 978-1-4000-9613-8.
Shub, David (1960). “Kamo—the Legendary Old Bolshevik of the Caucasus”. The Russian Review. 19 (3): 227–247. doi:10.2307/126539. JSTOR 126539. (cần đăng ký mua)
Souvarine, Boris (2005). “Chapter IV – A Professional Revolutionary”. Stalin: A Critical Survey of Bolshevism. New York: Kessinger Publishing. ISBN 978-1-4191-1307-9.
Trotsky, Leon (1970). “Chapter IV: The Period of Reaction”. Stalin: An Appraisal of the Man and His Influence. New York: Stein and Day. LCCN 67028713. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2012.
Ulam, Adam (1998). “The Years of Waiting: 1908–1917”. The Bolsheviks: The Intellectual and Political History of the Triumph of Communism in Russia. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-07830-7.
Bài đăng ngày 27 tháng 6 năm 1907 trên tờ New York Times.
Một cỗ phaeton điển hình, như được sử dụng trong vụ cướp
Bản đồ Tiflis năm 1913, với Quảng trường Erivansky và các tuyến phố lân cận được tô đậm
Thẻ thông tin "I. V. Stalin" trích từ hồ sơ của mật cảnh Sa hoàng tại Saint Petersburg, 1911
"Dụng cụ cần thiết để chuyển tiền", tranh biếm họa của Oscar Schmerling từ một tờ báo Gruzia, 1906
Chân dung Maxim Litvinov năm 1902
Toxosiphon carinatus

| Toxosiphon carinatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Toxosiphon
Loài (species): T. carinatus
Danh pháp hai phần
Toxosiphon carinatus (Little) Kallunki, 1992 
Toxosiphon carinatus là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Little) Kallunki miêu tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Toxosiphon carinatus”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Kırha, Bolu

| Kırha |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KırhaVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Bolu
Thành phố: Bolu
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 137 người
Múi giờ: UTC+2, UTC+3
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Kırha là một xã thuộc thành phố Bolu, tỉnh Bolu, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 137 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Ankara”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Champagnac-la-Noaille

| --- | --- |
 Champagnac-la-Noaille

Champagnac-la-Noaille

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Nouvelle-Aquitaine
Tỉnh: Corrèze
Quận: Tulle
Tổng: Egletons
Xã (thị) trưởng: Jean-Marie Nard (2005–2008)
Thống kê
Độ cao: 492–630 m (1.614–2.067 ft) (bình quân 560 m (1.840 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 25,47 km2 (9,83 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 190  (1999)
 - Mật độ: 7/km2 (18/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 19031/ 19320
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Champagnac-la-Noaille là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.
Erannis fuscomarmorata

| Erannis fuscomarmorata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Erannis
Loài (species): E. fuscomarmorata
Danh pháp hai phần
Erannis fuscomarmorata Lempke 1952 
Erannis fuscomarmorata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Xylocopa bimaculata

| Xylocopa bimaculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Xylocopinae
Tông (tribus): Xylocopini
Chi (genus): Xylocopa
Loài (species): X. bimaculata
Danh pháp hai phần
Xylocopa bimaculata Friese, 1903 
Xylocopa bimaculata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1903.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Parole parole

| "Parole parole"> Đĩa đơn của Mina và Alberto Lupo  |
| --- | --- |
Phát hành: 1972 (1972)
Hãng đĩa: PDU
Sáng tác: Gianni Ferrio Leo Chiosso Giancarlo Del Re.
"Parole parole" (viết bằng tiếng Ý) là bài hát song ca của Gianni Ferrio, Leo Chiosso và Giancarlo Del Re. Bài hát ban đầu được thể hiện bởi Mina và Alberto Lupo. Dalida và Alain Delon đã thu âm bài hát bằng tiếng Pháp với tên "Paroles, paroles", bài hát này đã trở thành một bản hit quốc tế và một tiêu chuẩn ở Pháp. Nhạc sĩ Phạm Duy đã đặt lời tiếng Việt cho bài hát này dưới nhan đề "Những lời mê hoặc" và nhạc sĩ Diệu Hương đã đặt lời tiếng Việt cho bài hát này dưới nhan đề "Lời hứa phù du" do ca sĩ Thanh Hà trình bày
Sáng tác

Phần nhạc của ca khúc được Gianni Ferrio soạn còn phần lời do Leo Chiosso và Giancarlo Del Re đặt. Bài hát là sự hòa trộn giữa phần hát của Mina và phần thoại của Alberto Lupo. Nội dung là sự chỉ trích những lời nói sáo rỗng mà người đàn ông dành cho người đàn bà khi yêu. Nhân vật nữ than van về cái kết của tình yêu và những lời dối trá mà cô phải nghe, trong khi nhân vật nam không màng tới và vẫn tiếp tục buông lời đường mật. Nhân vật nữ tỏ ra coi thường những lời có cánh mà anh chàng dành cho cô, gọi chúng là những lời sáo rỗng - parole.
Đĩa đơn được nhãn đĩa độc lập của Mina là PDU phát hành tháng 4 năm 1972 và trở thành hit lớn trên các bảng xếp hạng tại Ý. Mina cũng đưa bài hát này vào album Cinquemilaquarantatrè của cô. Bộ phim I'm Not Scared cũng dùng bài này làm nhạc phim.
Các bản hát lại

Năm 1973, phần lời của bài hát được Michaële dịch sang tiếng Pháp và do Dalida và Alain Delon thể hiện. Ca khúc trở thành hit ở Pháp, Nhật và Canada.
Trong chương trình truyền hình vào tối ngày 31 tháng 12 năm 1996, Alain Delon một lần nữa thể hiện lại ca khúc này cùng nữ ca sĩ Céline Dion.
Dalida còn thu âm bản tiếng Đức cùng ca sĩ Friedrich Schütter vào năm 1973 với nhan đề "Worte, nur Worte". Năm 1983, bà song ca lại ca khúc cùng tên với Harald Juhnke.
Vicky Leandros phát hành bản tiếng Đức của ca khúc dưới nhan đề "Gerede Gerede", hát cùng nam diễn viên Ben Becker trong album Zeitlos vào năm 2010.
Otsuji Hidehisa

| Otsuji Hidehisa |
| --- | --- |
尾辻 秀久


Nghị trưởng Tham Nghị viện Nhật Bản
Nhiệm kỳ 3 tháng 8 năm 2022 – 11 tháng 11 năm 2024
Tiền nhiệm: Santō Akiko
Kế nhiệm: Sekigichi Masakazu
Phó Nghị trưởng Tham Nghị viện Nhật Bản
Nhiệm kỳ 30 tháng 7 năm 2010 – 26 tháng 12 năm 2012
Tiền nhiệm: Santō Akiko
Kế nhiệm: Yamazaki Masaaki
Bộ trưởng Y tế, Lao động và Phúc lợi
Nhiệm kỳ 27 tháng 7 năm 2004 – 31 tháng 10 năm 2005
Thủ tướng: Junichiro Koizumi
Tiền nhiệm: Chikara Sakaguchi
Kế nhiệm: Jirō Kawasaki
Thành viên Tham nghị viện Nhật Bản
Đương nhiệm
Nhậm chức  24 tháng 7 năm 1989
Khu vực bầu cử: Kagoshima senkyoku (1989-2013) Sangiin hirei-ku (2013-nay)
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 2 tháng 10, 1940 (84 tuổi) Minamisatsuma, Kagoshima,  Nhật Bản
Đảng chính trị: Đảng Dân chủ Tự do Nhật Bản
Alma mater: Đại học Tokyo
Otsuji Hidehisa (尾辻 秀久, Otsuji Hidehisa?) (sinh ngày 2 tháng 10 năm 1940) là chính khách người Nhật Bản. Trước đây, ông từng giữ chức vụ Phó Nghị trưởng Tham Nghị viện Nhật Bản và Bộ trưởng Y tế, Lao động và Phúc lợi, Tháng 8 năm 2022, ông là Nghị trưởng Tham Nghị viện Nhật Bản kể từ ngày 3 tháng 8 năm 2022 đến ngày 11 tháng 11 năm 2024.
Nematolepis squamea

| Nematolepis squamea |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Nematolepis
Loài (species): N. squamea
Danh pháp hai phần
Nematolepis squamea (Labill.) Paul G. Wilson 
Danh pháp đồng nghĩa
 Eriostemon squameus Labill.  Phebalium squameum  (Labill) Engl. 
Nematolepis squamea là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Labill.) Paul G. Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Chú thích

↑  “Nematolepis squamea”. Australian Plant Name Index (APNI), cơ sở dữ liệu IBIS. Trung tâm Nghiên cứu Đa dạng sinh học Thực vật (Centre for Plant Biodiversity Research), Chính phủ Úc.
↑  The Plant List (2010). “Nematolepis squamea”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Dryopteris martiana

| Dryopteris martiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Dryopteris
Loài (species): D. martiana
Danh pháp hai phần
Dryopteris martiana Rosenst., 1906 
Dryopteris martiana là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Rosenst. mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dryopteris martiana”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Xylopia langsdorfiana

| Xylopia langsdorfiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Mesangiospermae
Phân lớp (subclass): Magnoliidae
Bộ (ordo): Magnoliales
Họ (familia): Annonaceae
Chi (genus): Xylopia
Loài (species): X. langsdorfiana
Danh pháp hai phần
Xylopia langsdorfiana A. St.-Hil. & Tul. 
Xylopia langsdorfiana là loài thực vật có hoa thuộc họ Na. Loài này được St.Hilaire & Tulasne miêu tả khoa học đầu tiên.
Đoàn Văn Toại

Đoàn Văn Toại (sinh 1945 tại Vĩnh Long)  là một nhà hoạt động người Việt cư trú ở Hoa kỳ và là tác giả cuốn sách The Vietnamese Gulag. Nó được phát hành 1986 bởi nhóm xuất bản Simon and Schuster, New York (ISBN 9780671603502 ISBN 0-671-60350-7), 351 pp.
Tiểu sử

Toại là một nhà hoạt động chống chiến tranh, một người ủng hộ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và phó chủ tịch hội sinh viên Sài Gòn năm 1969 và 1970. Tháng 1 1973, ông đã bay sang California để đọc những bài thuyết trình chống chiến tranh ở Berkeley và Stanford. Sau đó ông bị chính quyền miền Nam Việt Nam bỏ tù về những hoạt động chống chính phủ như là một lãnh tụ sinh viên. Sau khi nước Việt Nam thống nhất vào năm 1975, ông trở thành cán bộ của Ban tài chính dưới thời Chính phủ lâm thời miền Nam mới được thành lập. Chẳng bao lâu ông bất đồng ý kiến về các chính sách được đề ra của các cán bộ cấp trên, ông từ chức và sau đó bị bắt giam 28 tháng. Cuối cùng ông rời Việt Nam sang Paris vào tháng 5 năm 1978.
Năm 1989, ông bị bắn và bị thương trầm trọng bởi 2 người đàn ông châu Á trong khi ông đang đi bộ trong khu vực nơi ông cư trú ở California, Mỹ. Việc ám sát này xảy ra trong một loạt đợt tấn công vào những người Việt Nam tại Mỹ bất đồng chính kiến nội bộ và được tin là vì lý do chính trị. Việc ông Toại cổ vũ và đề nghị Chính phủ Hoa Kỳ nối lại bang giao với Việt Nam không được hoàn toàn ưa chuộng bởi cộng đồng người Việt ở Mỹ và có tin đồn là ông ta bị bắn bởi những người chống Cộng phản đối việc này.
Trong các nỗ lực điều tra sau này, các phóng viên của FRONTLINE và ProPublica trong phóng sự điều tra Terror in Little Saigon cho rằng ông là một trong những người đã bị ám sát vì viết các bài chỉ trích Mặt trận Quốc gia thống nhất Giải phóng Việt Nam của ông Hoàng Cơ Minh (cựu phó Đô đốc Hải quân Việt Nam Cộng Hòa). Sau cuộc tấn công, Ông Toại không đưa ra kết luận ai phải chịu trách nhiệm nhưng ông biết mình trở thành mục tiêu bởi vì những bài viết và tuyên bố công khai của mình, ông ngừng viết và rút lui khỏi tầm mắt công chúng ngay sau đó.
Năm 2000, ông trở về Việt Nam mở trường Đại học, hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và du lịch.
Thư mục

Tài liệu về nhà tù ở Việt Nam
A Vietcong Memoir (Mémoires d'un Vietcong, w/ Nhu Tang Truong, David Chanoff)
'Vietnam' A Portrait of its People at War (w/ David Chanoff)
Portrait of the Enemy: The Other Side of Vietnam, Told through Interviews with North Vietnamese, Former Vietcong and Southern Opposition Leaders (w/ David Chanoff).
Chú thích

1 2  A LAMENT FOR VIETNAM, Đoàn Văn Toại, nytimes, 29.3.1981
1 2 3  “Vietnamese Author Who Advocated Ties With Hanoi Is Shot”. New York Times. ngày 22 tháng 8 năm 1989. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2011.
↑  William F. Buckley Jr (ngày 9 tháng 10 năm 1989). “Vietnamese disagree on path to democracy”. Anchorage Daily News. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2011.[liên kết hỏng]
↑  Terror in Little Saigon, propublica, 3.11.2015
Tiếng Thavưng

| Tiếng Thavưng |
| --- | --- |
พาซา โซ่ (ทะวืง)
Phát âm: /pʰasa¹ so³ tʰawɨŋ¹/, [pʰaːˈsâː ˈsô̰ː tʰaˈwɨ̂ːŋ]
Sử dụng tại: Lào, Thái Lan
Tổng số người nói: 2.520
Phân loại: Nam ÁViệtTiếng Thavưng
Phương ngữ: Ahoe[cần dẫn nguồn] Ahao[cần dẫn nguồn] Ahlao[cần dẫn nguồn]                 
Hệ chữ viết: Chữ Thái
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: thm
Glottolog: aheu1239
ELP: Thavung
Tiếng Thavưng hay tiếng Thaveung hay tiếng Aheu (Ahloa, Ahoa) là ngôn ngữ được người Phon Sung nói, ở Lào và Thái Lan. Tiếng Thavưng thuộc ngữ chi Việt trong ngữ hệ Nam Á .
Tại Lào có khoảng 1.770 người nói tiếng Thavưng, phần lớn tập trung ở muang Khamkeuth thuộc tỉnh Borikhamxay ở Trung Lào.
Tại Thái Lan có khoảng 750 người, được gọi là người Sô, tại 3 bản là Ban Nong Waeng (ở Pathum Wapi Subdistrict), Ban Nong Charoen, và Ban Nong Muang, thuộc huyện Song Dao, tỉnh Sakon Nakhon .
Tiếng Thavưng phân biệt âm thường và âm hà hơi (breathy), và có phụ âm cuối thanh môn hóa. Sự thanh môn hóa này tương tự với ở những ngôn ngữ thuộc ngữ chi Pear. Tuy nhiên, ở ngữ chi Pear thì hiện tượng thanh môn hóa nằm ở nguyên âm .
Từ vựng

Dưới đây là bảng từ vựng cơ bản tiếng Thavưng (dưới dạng IPA), đối chiếu với tiếng Việt-Mường nguyên thủy và tiếng Việt.
Nguồn:
| Tiếng Việt-Mường nguyên thủy | Tiếng Thavưng | Tiếng Việt (Bắc Bộ) | Tiếng Việt (Bắc Bộ) |
| --- | --- | --- | --- |
| *ʔa-cɔːʔ | cɔː³ | ʨɔ˧˥ | chó |
| *-ciːm | aciːm¹ | ʨim˧˧ | chim |
| *r-kaː | kâː | ɣa̤ː˨˩ | gà |
| *ɗaːk | daːk⁷ | nɨək˧˥ | nước |
| *ɓɔːjʔ | bɔ̰̂ːj | muəj˧˥ | muối |
| *buːŋʔ | Ɂapûŋ | ɓṵʔŋ˨˩ | bụng |
| *s-gəːŋ | cakɨ̀ŋ | ɣɨ̤ŋ˨˩ | gừng |
| *ɟaːŋ | kajiɛŋ¹ | sɨəŋ˧˧ | xương |
| *cuːʔ | coː³ | ʨaw˧˥ | cháu |
| *p-leːʔ | pʰaləː³ | ʨaːj˧˥ | trái (quả) |
| *mat | mát | mat˧˥ | mắt |
| *muːs | muːjʰ¹ | muʔuj˧˥ | mũi |
| *moːc | muːt | mo̰ʔt˨˩ | một |
| *haːr | hâːn | haːj˧˧ | hai |
| *paː | pâː | ɓaː˧˧ | ba |