Kinh tế nhà Hán
Ngoại thương và cống nạp

Bài chi tiết: Quan hệ đối ngoại của Trung Quốc thời phong kiến, Con đường Tơ lụa, Serica, Đại Tần (La Mã), và Quan hệ La Mã - Trung Quốc
Trước thời nhà Hán, các khu chợ biên giới phía bắc của Trung Quốc thường buôn bán với các bộ lạc du mục phía đông Thảo nguyên Á-Âu. Hòa thân giữa người Hán và Hung Nô buộc triều đình Hán phải nhân nhượng triều cống để đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ và ổn định quốc phòng. Ta không có số liệu chính xác về lượng cống phẩm hàng năm vào thế kỷ thứ 2 TCN. Vào năm 89 TCN, thiền vu Hồ Lộc Cô (狐鹿姑) (95–85 TCN) thỏa thuận sẽ gia hạn hòa thân nếu nhà Hán chịu khoản cống nạp hàng năm là 400.000 lít hoặc 10.000 dan rượu, 100.000 lít hoặc 5.000 hộc ngũ cốc và 10.000 kiện lụa. Lượng rượu, ngũ cốc và lụa này tăng đáng kể so với trước đó, vốn phải thấp hơn nhiều. Bên cạnh những thỏa hiệp này, giao thương giữa thương nhân Hung Nô và Hán rất phổ biến; người Hung Nô đổi lông và ngựa lấy nông sản và xa xỉ phẩm, đặc biệt là lụa của người Hán. Đôi khi, nhà buôn Hung Nô tuồn lậu vũ khí bằng sắt qua biên giới thông qua các khu chợ đen.
Đời Vũ Đế (141–87 TCN), nhà Hán lan tầm ảnh hưởng đến bồn địa Tarim tại Trung Á. Sứ thần Hán biếu tặng cừu, vàng và lụa cho các thành bang ốc đảo trong khu vực. Người Hán đôi khi sử dụng vàng làm tiền tệ; tuy nhiên, lụa được thường được dùng để trả tiền ăn và ở. Khi người Hán thu phục và thành lập đô hộ phủ tại bồn địa Tarim, các sứ thần tới đây được cung cấp thức ăn và chỗ ở miễn phí. Họ được cử tới đây để thu thập cống phẩm như lông thú, đá quý và cao lương mỹ vị như nho khô Trung Á về kinh đô. Người Ba Tư dâng tặng nhiều loài vật lạ hiếm (như sư tử và đà điểu) và một vị vua Miến Điện từng dâng voi, tê giác lên triều đình Hán. Các phái đoàn ngoại giao kèm với các đoàn lữ hành thương mại người Hán được cử đi khắp châu Á và thu được lợi nhuận đáng kể.
Triều đình Hán lấy cống phẩm từ thiền vu Hung Nô Hô Hàn Từ (呼韓邪) (58–31 TCN), kẻ thù của thiền vu Chí Chi (郅支) (56–36 TCN, chết tại trận Chí Chi). Hô Hàn Từ cống nạp, trao đổi con tin và trình diện tại Trường An vào Tết âm năm 51 TCN và đã được tặng thưởng những món quà sau đây từ hoàng đế: 5 kg (160 ozt) vàng, 200.000 đồng xu, 77 bộ quần áo, 8.000 kiện vải lụa, 1.500 kg (3.300 lb) chỉ tơ tằm, 15 con ngựa và 680.000 lít (19.000 giạ Mỹ) ngũ cốc. Đây là lần duy nhất triều đình Hán tặng thưởng bằng những thứ ngoài vải. Như thể hiện trong bảng dưới đây, dựa trên cuốn "Quan hệ đối ngoại nhà Hán" của sử gia Dư Anh Thời (1986), những món quà chỉ bao gồm lụa sau năm 51 TCN, và sự quy phục của Hung Nô chỉ được đảm bảo miễn là nhà Hán có thể cung cấp cho họ số lượng lớn lụa tơ tằm với mỗi lần thăm triều đình Trung Quốc.
| Cống phẩm của người Hán cho thiền vu Hung Nô trong một lần tới thăm Trường An> Năm (TCN) | Cống phẩm của người Hán cho thiền vu Hung Nô trong một lần tới thăm Trường An> Tơ sồi (đơn vị là cân) | Cống phẩm của người Hán cho thiền vu Hung Nô trong một lần tới thăm Trường An> Vải lụa (đơn vị là kiện) |
| --- | --- | --- |
| 51 | 1.500 | 8.000 |
| 49 | 2.000 | 9.000 |
| 33 | 4.000 | 18.000 |
| 25 | 5.000 | 20.000 |
| 1 | 7.500 | 30.000 |
: Nữ thần Minerva trên một cái đĩa thếp bạc thời Cộng hòa La Mã, thế kỷ thứ nhất TCN; một cái đĩa La Mã tương tự cũng được khai quật tại Tĩnh Viễn, Cam Túc, Trung Quốc, niên đại từ thế kỷ thứ 2 hoặc 3 CN, có khắc vị thần Hy La Dionysos.
 : Bát thủy tinh xanh thời Tây Hán; mặc dù người Trung Quốc đã biết làm thủy tinh từ thời Xuân Thu (722–481 TCN), đồ thủy tinh lần đầu tiên xuất hiện thời Tây Hán.
Con đường tơ lụa được thiết lập nhờ vào nỗ lực của nhà ngoại giao Trương Khiên đời Vũ Đế. Nhu cầu lụa của người La Mã đã kích thích giao thông thương mại qua Trung Á và Ấn Độ Dương. Các thương nhân La Mã giong buồm đến Barbarikon gần thành phố Karachi, Pakistan ngày nay, và Barygaza ở Gujarat, Ấn Độ ngày nay để mua lụa Trung Quốc (xem giao thương La Mã - Ấn Độ). Sau khi Vũ Đế chinh phục Nam Việt (Tây Nam Trung Quốc và miền bắc Việt Nam) năm 111 TCN, tuyến thương mại được mở rộng xuống Đông Nam Á và Ấn Độ Dương, nơi mà các thương nhân hàng hải đổi vàng và lụa của nhà Hán lấy ngọc trai, ngọc bích, lapis lazuli và đồ thủy tinh của ngoại quốc.
Hậu Hán Thư chép rằng các phái viên La Mã do Hoàng đế Marcus Aurelius (161–180 CN) gửi đi, theo một tuyến đường phía nam, đã mang cống phẩm dâng lên Hán Hoàn Đế (146–168 CN) vào năm 166. Trước thời điểm đó, nhà ngoại giao Cam Anh từng thất bại trong nỗ lực tìm đường đến Rome năm 97. Ông dừng chân tại Vịnh Ba Tư bởi chính quyền An Tức (Parthia) can ngăn và chỉ có thể báo cáo về Rome dựa trên các lời đồn, câu chuyện. Charles Hucker và Rafe de Crespigny cho rằng hai người La Mã năm 166 CN thực chất không phải là sứ thần của chính quyền La Mã, mà chỉ là hai thương nhân quèn; Hucker viết:
Các sứ mệnh cống nạp từ các nước chư hầu đôi khi được phép mang theo thương nhân, những kẻ có cơ hội làm ăn ở chợ thủ đô. Không còn nghi ngờ gì nữa về thứ mà người Trung Hoa gọi là sứ mệnh cống nạp thực chất là những chuyến liên doanh thương mại có tổ chức bởi thương gia ngoại quốc không có tư cách ngoại giao. Điều này không phải bàn cãi, ví dụ tiêu biểu nhất, là một nhóm các thương nhân xuất hiện ở bờ nam [Trung Quốc] năm 166 CN tự xưng là sứ thần của Hoàng đế La Mã Marcus Aurelius Antoninus.
Cốc thủy tinh màu lục La Mã khai quật từ ngôi mộ Đông Hán, Quảng Tây, Trung Quốc.
Tuyến thương mại chính dẫn vào nhà Hán trước tiên phải đi qua Kashgar, nhưng vương quốc Bactria Hy Lạp hóa xa hơn về phía tây mới là nút trung tâm của thương mại quốc tế. Đến thế kỷ thứ 1, Bactria cùng phần lớn Trung Á và Bắc Ấn Độ thuộc quyền kiểm soát của đế quốc Quý Sương. Tơ lụa là mặt hàng xuất khẩu chính từ Trung Quốc sang Ấn Độ. Các thương nhân Ấn Độ cũng mang nhiều loại hàng hóa sang Trung Quốc; chẳng hạn như mai rùa, vàng, bạc, đồng, sắt, chì, thiếc, vải mịn, dệt len, nước hoa, hương, đường pha lê, tiêu, gừng, muối, san hô, ngọc trai, đồ thủy tinh, và đồ tạo tác của La Mã. Các thương nhân Ấn Độ du nhập bồ đề và nhũ hương của người La Mã vào Trung Quốc. Người Trung Quốc lầm tưởng bdellium là một hương liệu có xuất xứ Ba Tư, nhưng thực chất lại có nguồn gốc từ Tây Ấn Độ. Ngựa Đại Uyên cao lớn nhập khẩu từ Fergana được đánh giá rất cao bởi người Hán. Nho Trung Á mới du nhập vào (tức là Vitis vinifera), được sử dụng để chế rượu nho, trước đó người Trung Quốc đã có rượu gạo. Những món đồ xa xỉ bằng thủy tinh từ thời Lưỡng Hà cổ đại đã được tìm thấy trong các lăng mộ Trung Quốc và có niên đại vào cuối thời Xuân Thu (771–476 TCN). Đồ thủy tinh La Mã đã được tìm thấy trong các khu mộ Trung Quốc có niên đại đầu thế kỷ 1 TCN, với mẫu vật sớm nhất được tìm thấy tại cảng biển Quảng Châu phía nam Trung Quốc. Đồ bạc La Mã và An Tức cũng đã được tìm thấy tại các khu mộ Hán.