stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giải Grammy lần thứ 63
Đoạt giải và đề cử > Nhạc điện tử/dance

Thu âm nhạc dance xuất sắc nhất
"10%" – Kaytranada hợp tác với Kali Uchis
Kaytranada, producer; Neal H. Pogue, mixer
"On My Mind" – Diplo & Sidepiece
Diplo & Sidepiece, producers; Luca Pretolesi, mixer
"My High" – Disclosure, Aminé and Slowthai
Guy Lawrence & Howard Lawrence, producers; G. Lawrence, mixer
"The Difference" – Flume hợp tác với Toro y Moi
Flume, producer; Eric J Dubowsky, mixer
"Both of Us" – Jayda G
Fred Again & G, producers; Again & G, mixers
Album nhạc điện tử/dance xuất sắc nhất
Bubba – Kaytranada
Kick I – Arca
Energy – Disclosure
Planet's Mad – Baauer
Good Faith – Madeon
Đoạt giải và đề cử > Nhạc không lời đương đại

Album không lời đương dại xuất sắc nhất
Live at the Royal Albert Hall – Snarky Puppy
Axiom – Christian Scott Atunde Adjuah
Chronology of a Dream: Live at The Village Vanguard – Jon Batiste
Take the Stairs – Black Violin
Americana – Grégoire Maret, Romain Collin & Bill Frisell
Đoạt giải và đề cử > Rock

Trình diễn rock xuất sắc nhất
"Shameika" – Fiona Apple
"The Steps" – HAIM
"Stay High" – Brittany Howard
"Not" – Big Thief
"Kyoto" – Phoebe Bridgers
"Daylight" – Grace Potter
Trình diễn metal xuất sắc nhất
"Bum-Rush" – Body Count
"Underneath" – Code Orange
"The In-Between" – In This Moment
"Bloodmoney" – Poppy
"Executioner's Tax (Swing of the Axe)" – Power Trip
Bài hát rock xuất sắc nhất
"Stay High"
Brittany Howard, sáng tác (Howard)
"Kyoto"
Phoebe Bridgers, Morgan Nagler & Marshall Vore (Bridgers)
"Lost in Yesterday"
Kevin Parker, sáng tác (Tame Impala)
"Not"
Adrianne Lenker, sáng tác (Big Thief)
"Shameika"
Fiona Apple, sáng tác (Apple)
Album rock xuất sắc nhất
The New Abnormal – The Strokes
A Hero's Death – Fontaines D.C.
Kiwanuka – Michael Kiwanuka
Daylight – Grace Potter
Sound & Fury – Sturgill Simpson
Đoạt giải và đề cử > Alternative

Album nhạc alternative xuất sắc nhất
Fetch the Bolt Cutters – Fiona Apple
Hyperspace – Beck
Punisher – Phoebe Bridgers
Jaime – Brittany Howard
The Slow Rush – Tame Impala
Đoạt giải và đề cử > R&B

Trình diễn R&B xuất sắc nhất
"Black Parade" – Beyoncé
"Lightning & Thunder" – Jhené Aiko hợp tác với John Legend
"All I Need" – Jacob Collier hợp tác với Mahalia & Ty Dolla $ign
"Goat Head" – Brittany Howard
"See Me" – Emily King
Trình diễn R&B Truyền thống xuất sắc nhất
"Anything for You" – Ledisi
"Sit On Down" – The Baylor Project hợp tác với Jean Baylor & Marcus Baylor
"Wonder What She Thinks of Me" – Chloe x Halle
"Let Me Go" – Mykal Kilgore
"Distance" – Yebba
Ca khúc R&B xuất sắc nhất
"Better Than I Imagined"
Robert Glasper, Meshell Ndegeocello & Gabriella Wilson, sáng tác (Robert Glasper hợp tác với H.E.R. & Meshell Ndegeocello)
"Black Parade"
Denisia Andrews, Beyoncé, Stephen Bray, Shawn Carter, Brittany Coney, Derek James Dixie, Akil King, Kim "Kaydence" Krysiuk & Rickie "Caso" Tice, sáng tác (Beyoncé)
"Collide"
Sam Barsh, Stacey Barthe, Sonyae Elise, Olu Fann, Akil King, Josh Lopez, Kaveh Rastegar & Benedetto Rotondi, songwriters (Tiana Major9 & EARTHGANG)
"Do It"
Chloe Bailey, Halle Bailey, Anton Kuhl, Scott Storch, Victoria Monét, Vincent van den Ende, songwriters (Chloe x Halle)
"Slow Down"
Nasri Atweh, Badriia Bourelly, Skip Marley, Ryan Williamson & Gabriella Wilson, songwriters (Skip Marley & H.E.R.)
Album R&B Progressive xuất sắc nhất
It Is What It Is – Thundercat
Chilombo – Jhené Aiko
Ungodly Hour – Chloe x Halle
Free Nationals – Free Nationals
Fuck Yo Feelings – Robert Glasper
Album R&B xuất sắc nhất
Bigger Love – John Legend
Happy 2 Be Here – Ant Clemons
Take Time – Giveon
To Feel Love/D – Luke James
All Rise – Gregory Porter
Đoạt giải và đề cử > Rap

Trình diễn Rap Xuất sắc nhất
"Savage" – Megan Thee Stallion hợp tác với Beyoncé
"Deep Reverence" – Big Sean hợp tác với Nipsey Hussle
"Bop" – DaBaby
"Whats Poppin" – Jack Harlow
"The Bigger Picture" – Lil Baby
"Dior" – Pop Smoke
Trình diễn Rap Melodic Xuất sắc nhất
"Lockdown" – Anderson.Paak
"Rockstar" – DaBaby hợp tác với Roddy Ricch
"Laugh Now Cry Later" – Drake hợp tác với Lil Durk
"The Box" – Roddy Ricch
"Highest in the Room" – Travis Scott
Ca khúc Rap xuất sắc nhất
"Savage"
Beyoncé, Shawn Carter, Brittany Hazzard, Derrick Milano, Terius Nash, Megan Pete, Bobby Session Jr., Jordan Kyle Lanier Thorpe & Anthony White, songwriters (Megan Thee Stallion featuring Beyoncé)
"The Bigger Picture"
Dominique Jones, Rai'Shaun Williams, Noah Pettigrew, songwriters (Lil Baby)
"The Box"
Larrance Dopson, Samuel Gloade, Rodrick Moore, Adarius Moragne, Eric Sloan & Khirye Anthony Tyler, songwriters (Roddy Ricch)
"Laugh Now Cry Later"
Durk Banks, Rogét Chahayed, Aubrey Graham, Daveon Jackson, Ron LaTour & Ryan Martinez, songwriters (Drake featuring Lil Durk)
"Rockstar"
Jonathan Lyndale Kirk, Ross Joseph Portaro IV & Rodrick Moore, songwriters (DaBaby featuring Roddy Ricch)
Album Rap xuất sắc nhất
King's Disease – Nas
Black Habits – D Smoke
Alfredo – Freddie Gibbs & The Alchemist
A Written Testimony – Jay Electronica
The Allegory – Royce da 5'9"
Đoạt giải và đề cử > Đồng quê

Trình diễn đơn ca đồng quê xuất sắc nhất
"When My Amy Prays" – Vince Gill
"Stick That in Your Country Song" – Eric     Church
"Who You Thought I Was" – Brandy Clark
"Bluebird" – Miranda Lambert
"Black Like Me" – Mickey Guyton
Trình diễn song tấu hoặc nhóm nhạc đồng quê xuất sắc
"10,000 Hours" – Dan + Shay và Justin Bieber
"All Night" – Brothers Osborne
"Ocean" – Lady A
"Sugar Coat" – Little Big Town
"Some People Do" – Old Dominion
Bài hát đồng quê xuất sắc nhất
"Crowded Table"
Brandi Carlile, Natalie Hemby & Lori McKenna, sáng tác (The Highwomen)
"Bluebird"
Luke Dick, Natalie Hemby & Miranda Lambert, sáng tác (Miranda Lambert)
"The Bones"
Maren Morris, Jimmy Robbins & Laura Veltz, sáng tác (Maren Morris)
"More Hearts Than Mine"
Ingrid Andress, Sam Ellis & Derrick Southerland, sáng tác (Ingrid Andress)
"Some People Do"
Jesse Frasure, Shane McAnally, Matthew Ramsey & Thomas Rhett, sáng tác (Old Dominion)
Album đồng quê xuất sắc nhất
Wildcard – Miranda Lambert
Nightfall – Little Big Town
Never Will – Ashley McBryde
Lady Like – Ingrid Andress
Your Life Is a Record – Brandy Clark
Đoạt giải và đề cử > New age

Album new age xuất sắc nhất
More Guitar Stories – Jim "Kimo" West
Songs from the Bardo  – Laurie Anderson, Tenzin Choegyal & Jesse Paris Smith
Periphery  – Priya Darshini
Form//Less  – Superposition
Meditations  – Cory Wong & Jon Batiste
Đoạt giải và đề cử > Jazz

Trình diễn jazz ngẫu hứng xuất sắc nhất
"All Blues" – Chick Corea, soloist
"Guinnevere" – Christian Scott Atunde Adjuah, soloist
"Pachamama" – Regina Carter, soloist
"Tomorrow is the Question" – Julian Lage, soloist
"Celia" – Gerald Clayton, soloist
"Moe Honk" – Joshua Redman, soloist
Album giọng jazz xuất sắc nhất
Secrets are the Best Stories – Kurt Elling hợp tác với Danilo Pérez
ONA – Thana Alexa
Modern Ancestors   – Carmen Lundy
Holy Room: Live at Alte Oper – Somi With Frankfurt Radio Big Band
What's the Hurry – Kenny Washington
Album jazz không lời xuất sắc nhất
Trilogy 2 – Chick Corea, Christian McBride & Brian Blade
on the tender spot of every calloused moment – Ambrose Akinmusire
Waiting Game – Terri Lyne Carrington and Social Science
Happening: Live at the Village Vanguard  –  Gerald Clayton
RoundAgain – Redman Mehldau McBride Blade
Album hòa tấu ban nhạc jazz xuất sắc nhất
Data Lords  – Maria Schneider Orchestra
Dialogues on Race – Gregg August
Monk'estra Plays John Beasley – John Beasley
The Intangible Between – Orrin Evans and The Captain Black Big Band
Songs You Like a Lot  – John Hollenbeck  with Theo Bleckmann, Kate McGarry, Gary Versace and The Frankfurt Radio Big Band
Album jazz Latin xuất sắc nhất
Four Questions  – Arturo O'Farrill & The Afro Latin Jazz Orchestra
Tradiciones – Afro-Peruvian Jazz Orchestra
City of Dreams  – Chico Pinheiro
Viento y Tiempo - Live at Blue Note Tokyo – Gonzalo Rubalcaba & Aymée Nuviola
Trane's Delight  –  Poncho Sanchez
Đoạt giải và đề cử > Phúc âm/Thánh ca đương đại

Trình diễn/Bài hát nhạc phúc âm xuất sắc nhất
"Movin' On"
Darryl L. Howell, Jonathan Caleb McReynolds, Kortney Jamaal Pollard & Terrell Demetrius Wilson, viết ca khúc (Jonathan McReynolds & Mali Music)
"Wonderful is Your Name"
Melvin Crispell III, sáng tác (Melvin Crispell III)
"Release (Live)"
David Frazier, sáng tác (Ricky Dillard hợp tác với Tiff Joy)
"Come Together"
Lashawn Daniels, Rodney Jerkins, Lecrae Moore &  Jazz Nixon, viết ca khúc (Rodney "Darkchild" Jerkins Presents: The Good News)
"Won't Let Go"
Travis Greene, sáng tác (Travis Greene)
Trình diễn/Bài hát nhạc thánh ca đương đại xuất sắc nhất
"There Was Jesus"
Casey Beathard, Jonathan Smith & Zach Williams, viết ca khúc (Zach Williams & Dolly Parton)
"The Blessing (Live)"
Chris Brown, Cody Carnes, Kari Jobe Carnes & Steven Furtick, sáng tác (Kari Jobe, Cody Carnes & Elevation Worship)
"Sunday Morning"
Denisia Andrews, Jones Terrence Antonio, Saint Bodhi, Brittany Coney, Kirk Franklin, Lasanna Harris, Shama Joseph, Stuart Lowery, Lecrae Moore & Nathanael Saint-Fleur, sáng tác (Lecrae hợp tác với Kirk Franklin)
"Holy Water"
Andrew Bergthold, Ed Cash, Franni Cash, Martin Cash & Scott Cash, sáng tác (We the Kingdom)
"Famous For (I Believe)"
Chuck Butler, Krissy Nordhoff, Jordan Sapp, Alexis Slifer & Tauren Wells, sáng tác (Tauren Wells hợp tác với Jenn Johnson)
Album nhạc phúc âm xuất sắc nhất
Gospel According to PJ – PJ Morton
2econd Wind: ReadY – Anthony Brown & group therAPy
My Tribute – Myron Butler
Choirmaster – Ricky Dillard
Kierra – Kierra Sheard
Album nhạc thánh ca đương đại xuất sắc nhất
Jesus Is King – Kanye West
Run to The Father  – Cody Carnes
All of My Best Friends – Hillsong Young & Free
Holy Water – We the Kingdom
Citizen of Heaven – Tauren Wells
Album nhạc phúc âm truyền thống xuất sắc nhất
Celebrating Fisk! (The 150th Anniversary Album) – Fisk Jubilee Singers
Beautiful Day – Mark Bishop
20/20 – The Crabb Family
What Christmas Really Means – The Erwins
Something Beautiful – Ernie Haase & Signature Sound
Đoạt giải và đề cử > Latin

Album Latin pop hoặc đương đại xuất sắc nhất
YHLQMDLG – Bad Bunny
Por Primera Vez – Camilo
Mesa Para Dos – Kany García
Pausa – Ricky Martin
3:33 – Debi Nova
Album Latin rock hoặc alternative xuất sắc nhất
La Conquista del Espacio – Fito Páez
Aura – Bajofondo
MONSTRUO – Cami
Sobrevolando – Cultura Profética
Miss Colombia – Lido Pimienta
Album khu vực Mexico xuất sắc nhất (bao gồm Tejano)
Un Canto por México, Vol. 1 – Natalia Lafourcade
Hecho en México – Alejandro Fernández
La Serenata – Lupita Infante
Bailando Sones y Huampangos con Mariachi Sol De Mexico De Jose Hernandez – Mariachi Sol De Mexico De Jose Hernandez
Ayayay! – Christian Nodal
Album tropical Latin xuất sắc nhất
40 – Grupo Niche
Mi Tumbao – José Alberto "El Ruiseñor"
Infinito – Edwin Bonilla
Sigo Cantando al Amor (Deluxe) – Jorge Celedon & Sergio Luis
Memorias de Navidad – Víctor Manuelle
Đoạt giải và đề cử > American roots

Trình diễn American roots xuất sắc nhất
"I Remember Everything" – John Prine
"Colors" – Black Pumas
"Deep in Love" – Bonny Light Horseman
"Short and Sweet" – Brittany Howard
"I'll Be Gone" – Norah Jones & Mavis Staples
Bài hát American roots xuất sắc nhất
"I Remember Everything"
Pat McLaughlin & John Prine, songwriters (John Prine)
"Cabin"
Laura Rogers & Lydia Rogers, songwriters (The Secret Sisters)
"Ceiling to the Floor"
Sierra Hull & Kai Welch, songwriters (Sierra Hull)
"Hometown"
Sarah Jarosz, songwriter (Sarah Jarosz)
"Man Without a Soul"
Tom Overby & Lucinda Williams, songwriters (Lucinda Williams)
Album Americana xuất sắc nhất
World on the Ground – Sarah Jarosz
Old Flowers – Courtney Marie Andrews
Terms of Surrender – Hiss Golden Messenger
El Dorado – Marcus King
Good Souls Better Angels – Lucinda Williams
Album Bluegrass xuất sắc nhất
Home – Billy Strings
Man on Fire – Danny Barnes
To Live in Two Worlds, Vol. 1 – Thomm Jutz
North Carolina Songbook – Steep Canyon Rangers
The John Hartford Fiddle Tune Project, Vol. 1 – Various Artists
Album Blue truyền thống xuất sắc nhất
Rawer than Raw – Bobby Rush
All My Dues are Paid – Frank Bey
You Make Me Feel – Don Bryant
That's What I Heard – Robert Cray Band
Cypress Grove – Jimmy "Duck" Holmes
Album Blue đương dại xuất sắc nhất
Have You Lost Your Mind Yet? – Fantastic Negrito
Live at the Paramount – Ruthie Foster Big Band
The Juice – G. Love
Blackbirds – Bettye LaVette
Up and Rolling – North Mississippi Allstars
Album dân ca xuất sắc nhất
All the Good Times – Gillian Welch & David Rawlings
Bonny Light Horseman – Bonny Light Horseman
Thanks for the Dance – Leonard Cohen
Song for Our Daughter – Laura Marling
Saturn Return – The Secret Sisters
Album Regional roots xuất sắc nhất
Atmosphere – New Orleans Nightcrawlers
My Relatives 'nikso' Kowaiks – Black Lodge Singers
Cameron Dupuy and The Cajun Troubadours – Cameron Dupuy And The Cajun Troubadours
Lovely Sunrise – Nā Wai ʽEhā
A Tribute to Al Berard – Sweet Cecilia
Nghệ sĩ có nhiều đề cử và thắng giải

Nghệ sĩ có nhiều đề cử:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  9: Beyoncé   |  6: Dua Lipa  Roddy Ricch  Taylor Swift 5: Brittany Howard   |  4: John Beasley  Justin Bieber  Phoebe Bridgers  DaBaby  Billie Eilish  David Frost  Megan Thee Stallion   |
3:
Thomas Adès
Jhené Aiko
Blanton Alspaugh
Ingrid Andress
Denisia Andrews
Fiona Apple
Louis Bell
Black Pumas
Mike Bozzi
Chloe x Halle
Jacob Collier
Brittany Coney
Derek Dixie
Doja Cat
Drake
Frank Dukes
Shawn Everett
Adam Feeney
Finneas
H.E.R.
Jay-Z
Kaytranada
Akil King
Miranda Lambert
Emily Lazar
Post Malone
Harry Styles
2:
Christian Scott Atunde Adjuah
Caroline Ailin
Jack Antonoff
Bad Bunny
Jon Batiste
Beck
Brian Blade
Bonny Light Horseman
Stephen Bray
Brandi Carlile
Cody Carnes
Brandy Clark
Gerald Clayton
Chick Corea
D Smoke
Aaron Dessner
Ricky Dillard
Disclosure
Frankfurt Radio Big Band
Lady Gaga
Chris Gehringer
Serban Ghenea
Robert Glasper
JJ Golden
Josh Gudwin
Hildur Guðnadóttir
HAIM
Natalie Hemby
Tame Impala
J. White Did It
Sarah Jarosz
Ian Kirkpatrick
Kim "Kaydence" Krysiuk
Remy Le Boeuf
Lecrae
John Legend
Adrianne Lenker
Colin Leonard
Jesse Lewis
Lil Baby
Lil Durk
Dmitriy Lipay
Little Big Town
Skip Marley
Manny Marroquin
Christian McBride
Randy Merrill
Dave Meyers
Arturo O'Farrill
Anderson.Paak
Grace Potter
John Prine
Matthew Ramsey
Joshua Redman
The Secret Sisters
SethinTheKitchen
30 Roc
Michael Tilson Thomas
Rickie "Caso" Tice
Billy Walsh
We the Kingdom
Tauren Wells
Stuart White
Lucinda Williams
Nghệ sĩ thắng nhiều giải thưởng:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  4: Beyoncé   |  3: David Frost  Megan Thee Stallion   |  2: Fiona Apple  Chick Corea  Billie Eilish  Finneas  Serban Ghenea  H.E.R.  Kaytranada  Randy Merrill   |
Đào (họ)

Đối với các định nghĩa khác, xem Đào (định hướng).
Đào (chữ Hán: 陶) là một trong những họ của người Việt Nam, Triều Tiên, và Trung Quốc. Trong danh sách Bách gia tính, họ này đứng thứ 31, về mức độ phổ biến, họ này xếp thứ 98 ở Trung Quốc theo số liệu năm 1990.
Việt Nam > Nguồn gốc

Có thể nói rằng có rất ít tài liệu nào cho thấy gốc tích của dòng họ Đào ở Việt Nam, kể các trong các gia phả của các chi họ Đào lớn như ở Hà Nội, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hải Dương, Phú Thọ, Hà Tĩnh, Nam Định, Thái Bình, Hà Nam, Ninh Bình, Thanh Hóa... Theo một số tài liệu thì họ Đào được phát tích từ thời Hùng vương thứ 6, hiện nay thần phả, thần tích cũng như bia đá tại đền Thượng khu di tích đền Hùng vẫn còn ghi công tổ tiên họ Đào đã từng là Đại tướng quân đánh giặc Ân, Đức thánh Bạch Hạc Tam Giang - Đào Xuân Trường, Đào Thạch Khanh thời Hùng Vương, Thời Hai Bà Trưng có Bắc Bình Vương Đào Kỳ, nhà Ngô có Đào Nhuận cắm cọc dẫn quân đánh giặc trên sông Bạch Đằng lần thứ nhất năm 938, triều Lý có Thái Sư, Á Vương Đào Cam Mộc.... Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, dòng họ Đào sinh ra những danh nhân, tướng sĩ có nhiều công lớn và được người dân tôn thờ là Thành hoàng trong các làng quê Việt Nam.
Ngoài ra một nhánh khác vốn gốc danh tướng Trần Nguyên Hãn. Trần Nguyên Hãn có người con trai thứ hai là Trần Đăng Huy. Khi có con, ông cho  người con lớn lên vùng Tam Nông, nay phát triển thành 3 chi nhánh họ Đào ở Hùng Đô, Quang Húc huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ và ở Yên Lập, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc là những nơi gần sông, tiện đường về Sơn Đông. Người con nhỏ ở lại Minh Nông một thời gian, gia đình lại rời đi lên vùng Yên Bái, sau đó sang vùng Bắc Sơn Tây, rồi phân chia, một nhánh sang Lào, một nhánh trở về vùng Thạch Thất, tỉnh Sơn Tây cũ. Mỗi lần di chuyển là một lần thay họ, đổi tên. Cuối thế kỷ 18, chi trưởng về lại xóm Giải làng ven sông Hồng thuộc làng Minh Nông, tổng Minh Nông, huyện Hạc Trì, tỉnh Phú Thọ định cư đến ngày nay.
Trung Quốc

Dòng họ Đào ở Trung Quốc là một dòng họ lớn. Nhiều nhà văn, nhà viết kịch, nhà sáng tác đã đưa dòng họ này vào tác phẩm của mình là một điều minh chứng ảnh hưởng của dòng họ Đào trong đời sống xã hội Trung Quốc. Có một chi tiết thú vị trong lịch sử thời Chiến Quốc là: sau khi giúp Việt vương Câu Tiễn đánh bại nước Ngô, giết chết Phù Sai, quân sư Phạm Lãi đã treo ấn từ quan, để không rơi vào cảnh: "chim đã hết thì cung bỏ xó, thỏ đã hết thì chó săn cũng không còn chỗ dung thân". Phạm Lãi vượt biển, đến vùng nước Tề sống ẩn dật đổi tên thành Đào Chu Công. Sau khi lập gia thất, ông sinh được 03 người con trai đều đặt tên cho con theo họ Đào. Gia đình ông kinh doanh và sau này trở thành một phú thương. Hiện tại còn lưu trữ nhiều câu chuyện của Đào Chu Công trong đối nhân xử thế.
Trung Quốc > Danh nhân

Đào Khiêm: thứ sử Từ Châu cuối thời Đông Hán
Đào Khản: Đại thần nhà Đông Tấn.
Đào Tiềm: Nhà văn, nhà thơ thời Đông Tấn.
Đào Hoằng Cảnh: Đại sư Đạo giáo thuộc thời kỳ nhà Nam Tề và nhà Lương (thuộc Nam triều tại Trung Quốc), nhà học thuật y dược.
Đào Hán Minh, kỳ thủ cờ tướng Trung Quốc.
Sakura Momoko

Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau) họ là .
| Sakura Momoko さくら ももこ |
| --- | --- |
Sakura Momoko, ảnh chụp năm 1992
Sinh: (1965-05-08)8 tháng 5, 1965 Shimizu, thành phố Shizuoka, Shizuoka, Nhật Bản
Mất: 15 tháng 8, 2018(2018-08-15) (53 tuổi) Tokyo, Nhật Bản
Nguyên nhân mất: Ung thư vú
Quốc tịch: Nhật Bản
Lĩnh vực: Mangaka nhà văn tiểu luận người viết lời bài hát
Tác phẩm nổi bật: Nhóc Maruko, Coji-Coji
Giải thưởng: Giải Manga Kodansha Giải Thu âm Nhật Bản Giải Tác phẩm cách tân
Phối ngẫu:  Miyanaga Masataka (cưới 1989–1998)  Unno Sashimi (cưới 2003–2018) 
Website: sakuraproduction.jp
 Cổng thông tin Anime và manga
Sakura Momoko (Nhật: さくら ももこ, Sakura Momoko? bút danh, sinh ngày (1965-05-08)8 tháng 5 năm 1965 – mất ngày (2018-08-15)15 tháng 8 năm 2018) là một nữ mangaka người Nhật Bản, nguyên quán thành phố Shimizu (nay là quận Shimizu, thành phố Shizuoka), tỉnh Shizuoka. Lấy ý tưởng từ tuổi thơ của chính mình, Sakura đã sáng tác loạt manga dài kỳ nổi tiếng Chibi Maruko-chan (còn được biết đến qua nhan đề tiếng Việt là Nhóc Maruko). Phiên bản anime truyền hình chuyển thể từ Nhóc Maruko nằm trong số những bộ phim hoạt hình được theo dõi nhiều nhất và dài tập nhất Nhật Bản, phát sóng từ những năm 1990 đến tận nay. Cô bé Maruko vẫn thường được xem là một trong các biểu tượng văn hóa đại chúng của Nhật Bản, cùng với chú mèo máy Doraemon trong loạt truyện tranh cùng tên hay Edogawa Conan trong Thám tử lừng danh Conan, và có sức ảnh hưởng lớn tại nhiều quốc gia châu Á.
Bên cạnh việc sáng tác manga, Sakura còn là một người viết lời bài hát, nhà văn viết tiểu luận đã xuất bản nhiều công trình giá trị. Nét đặc trưng trong các sáng tác của Sakura là sự kết hợp giữa tiểu luận và manga, mà bà gọi là "viết luận dạng manga." Năm 1989, Sakura với tác phẩm Nhóc Maruko đã nhận giải Manga Kodansha lần thứ 31 ở hạng mục shōjo manga. Năm 1991, ca khúc kết thúc anime Nhóc Maruko, "Odoru Pompokolin" do Sakura sáng tác lời, đã giúp bà được vinh danh trong lễ trao giải Thu âm Nhật Bản lần thứ 32. Bộ ba tập tiểu luận của Sakura là Momo no Kandzume, Saru no Koshikake và Tai no Okashira đều in hơn 1 triệu bản chỉ vài năm sau khi ra mắt, đưa Sakura trở thành một trong những tác giả có sách bán chạy nhất (best-seller).
Sinh thời Sakura rất ít khi tiết lộ thông tin cá nhân trước công chúng, và tên thật của bà chưa bao giờ được báo chí Nhật Bản công bố chính thức. Sau khi Sakura qua đời, liên kết với sự kiện triều đại của Thiên hoàng Akihito kết thúc vào năm 2019, truyền thông nước này gọi cái chết của bà là điềm báo cho sự cáo chung của thời kỳ Bình Thành.
Cuộc sống riêng

Sinh thời, mặc dù là một tác giả nổi tiếng nhưng Sakura Momoko rất ít khi xuất hiện trước công chúng, và do đó không nhiều người biết về đời tư hay tên thật của bà. Tuy các phương tiện truyền thông Nhật Bản chưa bao giờ công bố chính thức nhưng một số trang tin lớn nước ngoài như China Daily hay Newsweek ghi chú tên thật của bà là Miura Miki (三浦 美紀, Miura Miki?). Năm 1989, bà kết hôn với Miyanaga Masataka, một biên tập viên của tạp chí Ribon, nhưng đã ly dị vào năm 1998. Con trai duy nhất của hai người vào năm 2002 đã cùng mẹ và các đồng nghiệp của bà xuất bản cuốn tiểu luận Obake no Te (おばけの手, Obake no Te? tạm dịch: Bàn tay con ma) rất được yêu thích, lúc đó anh mới 8 tuổi và dùng bút danh Sakura Melon. Quan hệ giữa hai mẹ con rất thân thiết, Sakura thường xuyên đề cập đến Melon trong các bài blog cá nhân của mình. Năm 2003, bà tái hôn với Unno Sashimi, một họa sĩ vẽ tranh minh họa. Sakura rất thần tượng cố ca sĩ Saijō Hideki, bà đã viết lời ca khúc "Hashire Shojikimono" trong đĩa đơn 66 của Saijō phát hành năm 1991. Tình cảm này từng được bà thể hiện qua nhân vật chị gái Maruko là Sakiko, cũng là một fan nhiệt thành của Saijō. Saijō mất ngày 16 tháng 5, 2018 và trùng hợp thay Sakura cũng ra đi sau ông này đúng 3 tháng, khiến dư luận Nhật Bản và truyền thông Đài Loan bình luận rằng bà đã "đi theo" ông. Sakura cũng là bạn rất thân của Oda Eiichiro—tác giả manga One Piece nổi tiếng, và nhà văn Yoshimoto Banana.
Sakura là bạn cùng lớp tiểu học với cựu cầu thủ bóng đá mà nay là huấn luyện viên trưởng của FC Tokyo, ông Hasegawa Kenta, và nhà biên kịch truyền hình Hiraoka Hideaki; cả hai ông đều được hóa thân thành các nhân vật trong Nhóc Maruko. Một người bạn cùng lớp khác, Noritaka Hamazaki (chính là hình tượng ngoài đời thật của cậu bé "Hamaji", bạn của cô bé Maruko), qua tự truyện của mình đã miêu tả Sakura thời tiểu học là một cô bé khá nhút nhát. Về điểm này Noritaka cho rằng người bạn là hình tượng ngoài đời thật của Honami Tamae (biệt danh "Tama-chan", bạn thân của Maruko) lại có phần giống với Maruko hơn. Một nhân viên của bảo tàng Chibi Maruko-chan Land tại Shizuoka nói Sakura giống như "bé Maruko người lớn – quyến rũ và nồng hậu." Một biên tập viên từng làm việc với Sakura nhận xét bà là người thân thiện, chu đáo và làm việc có nguyên tắc. Mangaka Chiba Tetsuya chia sẻ ông thấy Sakura cứ như Maruko vừa bước ra khỏi trang truyện trong lần đầu gặp bà ở lễ trao giải Manga Kodansha. Tình yêu Shimizu và ngọn núi Phú Sĩ được thể hiện rõ nét trong tờ báo Phú Sĩ Sơn do bà chấp bút. Sakura đã nhiều lần vẽ tranh cổ động phát triển thành phố quê hương, và sáng tác lời cho một ca khúc xúc tiến du lịch địa phương. Thị trưởng thành phố Shizuoka Tanabe Nobuhiro nói Sakura đã cống hiến rất nhiều trong việc quảng bá thành phố, "bà ấy rất thích các lễ hội, vườn thú và dành rất nhiều tình cảm cho quê hương mình."