stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thương mại Đàng Trong thời Lê trung hưng
Ngoại thương > Các đối tác phương Tây > Anh

Hoạt động thương mại của người Anh tại Đàng Trong rất ít kết quả. Năm 1613, tàu của người Anh từ Nhật Bản đến Đàng Trong dâng quốc thư và chào hàng. Nguyễn Phúc Nguyên mua một số vải, nhưng trên đường về các thương nhân Anh bị quân chúa Nguyễn tàn sát.
Sau một thời gian khá dài nỗ lực không thành công khi kinh doanh ở Đàng Ngoài, người Anh bèn chuyển sang thị trường Đàng Trong. Năm 1695, tàu Anh đến xin gặp chúa Nguyễn nhưng sau 7 tuần chúa Nguyễn mới tiếp. Chúa Nguyễn chưa dứt khoát việc cho người Anh mở thương điếm, do đó họ chán nản bỏ đi.
Năm 1702, người Anh chiếm đảo Côn Lôn có vị trí chiến lược trên biển làm chỗ kinh doanh. Chúa Nguyễn phối hợp với những người Malay trên đảo đánh đuổi người Anh đi.
Ngoại thương > Các cảng khẩu > Hội An

Tại Đàng Trong, hầu hết các trung tâm buôn bán lớn đều gắn bó với hoạt động ngoại thương như Hội An, Thanh Hà, Cù Lao Phố, Mỹ Tho, Hà Tiên, Ba Thác.
Hội An là thương cảng nằm bên bờ sông Thu Bồn, hình thành từ đầu thế kỷ 17, còn có tên là Hải Phố. Đây là cảng sâu, thuyền bè vào thuận lợi. Hội An có vị trí giao thương thuận lợi với miền thượng du và vùng đồng bằng Quảng Nam. Hội An gần cửa biển Địa Chiêm và dinh trấn Quảng Nam - thủ phủ thứ hai của Đàng Trong. Khi các thương nhân phương Tây tìm đến đây cũng là lúc nhà Minh bỏ việc cấm buôn bán với các nước Đông Nam Á, vì vậy Hội An trở thành điểm thích hợp để chuyển hàng hóa của thương nhân Trung Quốc và Nhật Bản. Chúa Nguyễn đồng thời chọn Hội An là cảng giao thương với người nước phương Tây, vì vậy hoạt động buôn bán nơi đây rất sôi động.
Ngoài vai trò giao dịch với thương nhân nước ngoài, Hội An còn là điểm giao dịch không chính thức giữa Đàng Trong với Đàng Ngoài. Hằng năm tại đây diễn ra hội chợ trong gần 4 tháng.
Hội An trở thành đô thị - thương cảng có vai trò quan trọng đối với kinh tế Đàng Trong. Đến cuối thế kỷ 18, nơi đây suy tàn dần do điều kiện tự nhiên không còn ủng hộ: cảng bị thu hẹp và các lạch sông lúc lở, lúc bồi với xu hướng cạn dần không thuận tiện cho tàu thuyền ra vào nữa. Cùng lúc đó, Đà Nẵng nổi lên là cảng có điều kiện tự nhiên tốt, các chúa Nguyễn quy định người nước ngoài chỉ được vào giao dịch tại nơi duy nhất là Đà Nẵng, do đó Hội An trở nên vắng vẻ.
Ngoại thương > Các cảng khẩu > Thanh Hà

Thanh Hà vốn là làng nhỏ nằm ở tả ngạn sông Hương. Phố cảng Thanh Hà được hình thành trên cơ sở chợ Thanh Hà và cảng Thanh Hà khi chúa Nguyễn Phúc Lan dời đô từ Phúc Yên vào Huế năm 1636. Thương gia nước ngoài đến đây chủ yếu là người Hoa.
Với thị trường nội địa, Thanh Hà là trung tâm trao đổi giữa Thuận - Quảng và Gia Định, Đồng Nai. Với bên ngoài, nơi đây trao đổi hàng hóa với Trấn Ninh, Hạ Lào theo sông Hiếu. Trong thế kỷ 17 và 18, đây là đô thị thịnh vượng bên cạnh đô thành Phú Xuân với các chợ lớn như chợ Mai, chợ Hôm, chợ Chiền, chợ Thế Lại, chợ Xước, chợ Cầu (ở làng Phú Lương, Quảng Điền), chợ Thanh Hà, là cảng Thanh Hà (chợ Bao Vinh, thông vớí cảng Thuận An, bền bờ Sông Hương).
Ngoại thương > Các cảng khẩu > Sài Gòn – Gia Định

Chúa Nguyễn chính thức cho lập phủ Gia Định từ năm 1698, cho người Việt từ Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quy Nhơn và người Hoa từ Lưỡng Quảng đến đây khai phá, lập ấp và lập chợ tại đây. Đất Gia Định có 17 cửa biển, thuận lợi cho việc giao thông.
Lúa gạo từ vùng này được chở ra bán ở Phú Xuân. Tại Cù Lao Phố có nhiều thuyền buôn Trung Quốc, Nhật, Malay và châu Âu đến giao dịch. Ngoài gạo, sản phẩm giao dịch còn có đường cát.
Ngoại thương > Ảnh hưởng của ngoại thương

Xem thêm thông tin: Thương mại Đàng Ngoài thời Lê trung hưng § Ảnh hưởng của ngoại thương đối với nền kinh tế
Chú thích

↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 230
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 231
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 252
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 253, 255
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 255-256
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 258
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 260
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 262
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 243-244
↑  Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 245
Cảng Hội An thế kỷ 18
Cynometra leonensis

| Cynometra leonensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Cynometra
Loài (species): C. leonensis
Danh pháp hai phần
Cynometra leonensis Hutch. & Dalziel 
Cynometra leonensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Hutch. & Dalziel miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cynometra leonensis”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Yağsiyan, Reşadiye

| Yağsiyan |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YağsiyanVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Tokat
Huyện: Reşadiye
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 186 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Yağsiyan là một xã thuộc huyện Reşadiye, tỉnh Tokat, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 186 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Tokat”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.
Yalçıdibi, Manavgat

| Yalçıdibi |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
YalçıdibiVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Antalya
Huyện: Manavgat
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 255 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Yalçıdibi là một xã thuộc huyện Manavgat, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 255 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Antalya”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.
Tinolius sundensis

| Tinolius sundensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Tinolius
Loài (species): T. sundensis
Danh pháp hai phần
Tinolius sundensis Hampson, 1926 
Tinolius sundensis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
4857 Altgamia

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Shoemaker, C. S.
Nơi khám phá: Palomar
Ngày phát hiện: 29 tháng 3 năm 1984
Tên định danh
Tên định danh: 4857
Tên định danh thay thế: 1984 FM
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.8127375
Viễn điểm quỹ đạo: 2.8988149
Độ lệch tâm: 0.2305137
Chu kỳ quỹ đạo: 1320.6857132
Độ bất thường trung bình: 255.89333
Độ nghiêng quỹ đạo: 24.47171
Kinh độ điểm mọc: 31.77186
Góc cận điểm: 138.73747
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 13.2
 
4857 Altgamia (1984 FM) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 3 năm 1984 bởi Shoemaker, C. S. ở Palomar.
Artemisia douglasiana

| Artemisia douglasiana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Artemisia
Loài (species): A. douglasiana
Danh pháp hai phần
Artemisia douglasiana Besser ex Hook., 
Artemisia douglasiana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Besser ex Hook. mô tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Artemisia douglasiana”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Acridoschema atricollis

| Acridoschema atricollis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Acridoschema
Loài (species): A. atricollis
Danh pháp hai phần
Acridoschema atricollis Jordan, 1903 
Acridoschema atricollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Cynorkis purpurascens

| Cynorkis purpurascens |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Cynorkis
Loài (species): C. purpurascens
Danh pháp hai phần
Cynorkis purpurascens Thouars 
Cynorkis purpurascens là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Thouars mô tả khoa học đầu tiên năm 1822.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cynorkis purpurascens”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
5381 Sekhmet

5381 Sekhmet là một tiểu hành tinh Aten bay thỉnh thoảng gần Mặt Trời hơn Trái Đất. Nó được phát hiện ngày 14 tháng 5 năm 1991 bởi Carolyn Shoemaker ở đài thiên văn Palomar. Nó được đặt theo tên Sekhmet, vị thần chiến tranh Ai Cập.
Aeschynomene bullockii

| Aeschynomene bullockii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Aeschynomene
Loài (species): A. bullockii
Danh pháp hai phần
Aeschynomene bullockii J.Leonard 
Aeschynomene bullockii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được J.Leonard miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Aeschynomene bullockii”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Yum Balam

| Área de Protección de Flora y Fauna Yum Balam |
| --- | --- |
IUCN loại VI (Khu bảo tồn kết hợp sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên)
Hồng hạc trên Isla Holbox
Vị trí ở Quintana Roo, Mexico
Vị trí: Các khu tự quản Lázaro Cárdenas và Isla Mujeres, Quintana Roo, Mexico
Tọa độ: 21°28′B 87°19′T﻿ / ﻿21,467°B 87,317°T﻿ / 21.467; -87.317
Diện tích: 1.540,52 km2 (594,80 dặm vuông Anh)
Thành lập: 6 tháng 6 năm 1994 (1994-06-06)
Cơ quan quản lý: Ủy ban quốc gia bảo tồn thiên nhiên

 Đất ngập nước Ramsar
Tên chính thức: Área de Protección de Flora y Fauna Yum Balam
Đề cử: 2 tháng 2 năm 2004
Số tham khảo: 1360
 
 
Khu bảo vệ động vật và thực vật Yum Balam   (tiếng Tây Ban Nha: Área de protección de flora y fauna Yum Balam) là Khu bảo vệ động thực vật Mexico nằm ở bang Quintana Roo ở phía đông nam Mexico. Được thành lập vào năm 1994, khu bảo tồn thiên nhiên là khu vực được bảo vệ đầu tiên ở Mexico được tạo ra theo yêu cầu của cộng đồng địa phương. Khu bảo tồn bao gồm các vùng đất ngập nước dọc theo bờ bắc của Bán đảo Yucatán và Isla Holbox liền kề và đã được chỉ định là một khu Ramsar được bảo vệ từ năm 2004.
Đặc điểm

Khu bảo vệ động vật và thực vật Yum Balam nằm gần mũi phía đông bắc của bán đảo Yucatán ở Quintana Roo's Lázaro Cárdenas và các thành phố Isla Mujeres, phía tây bắc Cancún và Riviera Maya. Một số cộng đồng nằm trong khu bảo tồn, bao gồm Chiquilá, Solferino và Holbox. Khu vực này bảo vệ một phần của vùng đất ngập nước ven biển, một chuỗi các đảo chắn (trong đó lớn nhất là Isla Holbox), đầm Yalahau giữa các đảo và đất liền và một số vùng nước ven biển ngoài các đảo.
Khu vực này cung cấp môi trường sống cho báo đốm, heo vòi Baird, cá sấu, rùa biển, lợn biển, tôm hùm gai Caribbe và gà tây mắt đơn, cũng như cọ đầm lầy và rừng ngập mặn. Cá mập voi di cư đã trở thành một điểm thu hút khách du lịch đáng kể từ năm 2003. Vào thời điểm thành lập, khu bảo tồn này đã tổ chức một số lượng lớn chim cốc mào, chim bồ nông nâu và chim ưng tuyệt đẹp, mặc dù khu vực làm tổ của chúng bị phá hủy nhiều bởi cơn bão Gilbert, Isidore và Wilma.
Lịch sử

Bán đảo Yucatán phía bắc đã trải qua sự tàn phá đáng kể từ cơn bão Gilbert năm 1988, sau đó là một trận cháy rừng nghiêm trọng và hạn hán vào năm 1989. Thiệt hại về môi trường khiến người dân địa phương thành lập một tổ chức để kiến nghị bảo vệ môi trường lớn hơn từ chính phủ liên bang. Nhóm tự gọi mình là Hiệp hội Dân sự Yum Balam, sử dụng một cụm từ trong ngôn ngữ Yucatec Maya có nghĩa là "Báo đốm Chúa" để chỉ một vị thần báo đốm của mẹ thiên nhiên.. Các cuộc thảo luận giữa các nhóm địa phương và các cơ quan chính phủ đã dẫn đến việc thành lập Khu bảo vệ động vật và thực vật Yum Balam theo chương trình Khu bảo vệ động vật và thực vật liên bang vào ngày 6 tháng 6 năm 1994, lần đầu tiên một khu vực được bảo vệ ở Mexico được yêu cầu của một cộng đồng địa phương.  Khu bảo tồn này sau đó được công nhận là vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế theo Công ước Ramsar vào ngày 2 tháng 2 năm 2004.
Tranh cãi về quản lý

Yum Balam có nghĩa là được quản lý hợp tác với cộng đồng địa phương và cho phép săn bắn và câu cá hạn chế bởi người dân địa phương. Trong thực tế, đã có nhiều tranh cãi về việc liệu các cộng đồng và tổ chức địa phương có tham gia đúng đắn vào việc ra quyết định hay không, với người dân địa phương và một số học giả bày tỏ lo ngại trong những năm 2000 rằng sự phát triển của khu bảo tồn có lợi cho các doanh nghiệp bên ngoài hơn các cộng đồng dân cư.
Năm 2018, một loạt các cuộc kiểm tra liên bang đã dẫn đến việc đóng cửa tạm thời hoặc hủy bỏ một số dự án phát triển được đề xuất hoặc hoàn thành một phần trên Isla Holbox bị phát hiện vi phạm các quy định quản lý khu vực được bảo vệ. Cuối năm đó, Công báo Liên bang đã công bố kế hoạch quản lý phát triển cho Yum Balam nhằm đảm bảo rằng sự phát triển du lịch trong tương lai sẽ tương thích với việc bảo vệ môi trường của khu vực.
Vị thần Báo đốm
Tipula famula

| Tipula famula> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Tipula
Loài (species): T. famula
Danh pháp hai phần
Tipula famula Alexander, 1935 
Tipula famula là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
Artemisia dubjanskyana

| Artemisia dubjanskyana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Artemisia
Loài (species): A. dubjanskyana
Danh pháp hai phần
Artemisia dubjanskyana Krasch. ex Poljakov, 1954 
Artemisia dubjanskyana là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Krasch. ex Poljakov mô tả khoa học đầu tiên năm 1954.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Artemisia dubjanskyana”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Chamaefilix uniserialis

| Chamaefilix uniserialis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Aspleniaceae
Chi (genus): Chamaefilix
Loài (species): C. uniserialis
Danh pháp hai phần
Chamaefilix uniserialis Farw., 1931 
Chamaefilix uniserialis là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được Farw. mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Chamaefilix uniserialis”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
154 TCN

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1 TCN
Thế kỷ::  thế kỷ 3 TCN  thế kỷ 2 TCN   thế kỷ 1 TCN
Thập niên::  thập niên 170 TCN  thập niên 160 TCN  thập niên 150 TCN  thập niên 140 TCN  thập niên 130 TCN
Năm::  157 TCN  156 TCN  155 TCN  154 TCN  153 TCN  152 TCN  151 TCN
| --- | --- |
Lịch Gregory: 154 TCN CLIII TCN
Ab urbe condita: 600
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 4597
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: −97 – −96
 - Shaka Samvat: N/A
 - Kali Yuga: 2948–2949
Lịch Bahá’í: −1997 – −1996
Lịch Bengal: −746
Lịch Berber: 797
Can Chi: Bính Tuất (丙戌年) 2543 hoặc 2483     — đến — Đinh Hợi (丁亥年) 2544 hoặc 2484
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: −437 – −436
Lịch Dân Quốc: 2065 trước Dân Quốc 民前2065年
Lịch Do Thái: 3607–3608
Lịch Đông La Mã: 5355–5356
Lịch Ethiopia: −161 – −160
Lịch Holocen: 9847
Lịch Hồi giáo: 799 BH – 798 BH
Lịch Igbo: −1153 – −1152
Lịch Iran: 775 BP – 774 BP
Lịch Julius: N/A
Lịch Myanma: −791
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 391
Dương lịch Thái: 390
Lịch Triều Tiên: 2180
Năm 154 TCN là một năm trong lịch Julius.
Thuật phù thuỷ

Một người phụ nữ sử dụng vu thuật.
Thuật phù thủy (tiếng Anh: witchcraft), còn gọi là vu thuật (chữ Hán: 巫術) là việc thực hành và niềm tin vào, kỹ năng phép thuật và khả năng có thể được thực hiện một cá nhân hoặc nhóm tập thể. Những người thực hiện thuật phù thủy được gọi là phù thủy (vu bà) đối với phụ nữ và vu sư đối với đàn ông.
Thuật phù thủy là một khái niệm phức tạp mà các văn hóa và xã hội khác nhau; do đó, rất khó để xác định với độ chính xác và giả định xuyên văn hóa về ý nghĩa hoặc ý nghĩa của thuật ngữ nên được áp dụng một cách thận trọng. Thuật phù thủy thường chiếm một vai trò trong tôn giáo, bói toán hoặc y dược, và thường xuất hiện trong các xã hội và các nhóm có khuôn khổ văn hóa bao gồm một thế giới huyền diệu. Mặc dù thuật phù thủy có thể thường xuyên chia sẻ chung các khái niệm liên quan như ma thuật, những điều huyền bí, mê tín dị đoan, gọi hồn, ma nhập, Saman giáo, chữa bệnh, tâm linh, tôn thờ thiên nhiên và huyền bí, nó thường được coi là khác biệt so với những khi kiểm tra bởi các nhà xã hội học và nhân chủng học.
Thuật phù thủy trong thời xưa

Người ta cho rằng buổi bình minh của văn minh nhân loại tràn ngập ma thuật của các phù thủy, lễ hội phù thủy, các lễ hiến tế, và các nghi thức cầu xin trời đất. Đó là thời kỳ hoàng kim của các phù thủy.
Thời xưa, xã hội và tôn giáo dùng án tử hình đề cấm hoạt động phù thủy. Thánh kinh Cựu ước có câu Không được để thầy phù thủy sống sót. Về sau giáo hội Kitô giáo cũng phản đối sử dụng thuật phù thủy.
Năm 1484, giáo hoàng ra thánh dụ tuyên bố chính thức là thuật phù thủy đi ngược lại tôn chỉ của đạo Ki tô.
Thuật phù thủy thời nay

Thời gian từ 1647 - 1663, ở bang Massachusetts và bang Connecticut có hàng trăm người bị kết tội vì hành nghề phù thủy, trong đó 14 người bị treo cổ. Khi luật Phù thủy được bãi bỏ vào giữa thế kỷ 20, các vấn đề về thuật phù thủy đã được "hồi sinh" trên diện rộng và phù thủy không còn bị kỳ thị, xua đuổi như trước.
Quyền năng phù thủy

Xem thêm: Phép thuật trắng và Phép thuật đen
Trong lịch sử, thuật phù thủy có liên quan đến ma thuật và được người ta tin rằng có thể ảnh hưởng đến tâm trí, cơ thể, hoặc tài sản của người khác chống lại ý muốn của họ hoặc thực hành mà người sử dụng sẽ phá hoại trật tự xã hội hay tôn giáo. Một số nhà bình luận hiện đại, tin rằng bản chất xấu xa của thuật phù thủy là do bắt nguồn từ thiên chúa giáo. Khái niệm về một người dùng vu thuật có thể ảnh hưởng đến cơ thể hoặc tài sản của người khác trái với ý muốn của họ rõ ràng là hiện diện trong nhiều nền văn hóa, là truyền thống trong cả hai phép thuật dân gian và ma thuật tôn giáo có mục đích chống lại vu thuật độc hại hoặc xác định người sử dụng ma thuật độc hại. Nhiều ví dụ xuất hiện trong các văn bản cổ đại, chẳng hạn như từ Ai Cập và Babylon. Người sử dụng ma thuật xấu xa có thể trở thành một nguyên nhân đáng tin cậy đối với bệnh, bệnh ở động vật, xui xẻo, cái chết đột ngột, bất lực và bất hạnh khác. Thuật phù thủy của một loại lành tính hơn và được xã hội chấp nhận thì có thể được sử dụng để đẩy cái ác sang một bên, hoặc xác định người hành động xấu xa để trừng phạt có thể được thực hiện. Ma thuật dân gian được sử dụng để xác định hoặc bảo vệ chống lại người sử dụng ma thuật độc hại thường không thể phân biệt bởi chính bản thân của những phù thủy.
Hiện cũng đã tồn tại trong niềm tin khái niệm phổ biến về phù thủy trắng và thuật phù thủy đen, đó là tốt bụng. Nhiều phù thủy neopagan xác định mạnh mẽ với khái niệm này, và tuyên xưng mã đạo đức khiến họ không thể sử dụng phép thuật trên người khác không có sự cho phép của họ. Mà niềm tin vào thực hành ma thuật xấu xa tồn tại, các phù thủy như vậy thường bị cấm bởi pháp luật cũng như thù ghét và sợ hãi bởi dân chúng, trong khi phép thuật mang đến lợi ích được thu nhập hoặc thậm chí chấp nhận bán buôn bởi người dân - thậm chí nếu việc thành lập chính thống.
Chú thích

↑  Những bí ẩn về thế giới phù thủy, Theo Vnexpress.
Các phù thủy thực hiện và nhảy múa điên cuồng trong nghi lễ.
Apalis chariessa

| Apalis chariessa |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Cisticolidae
Chi (genus): Apalis
Loài (species): A. chariessa
Danh pháp hai phần
Apalis chariessa Reichenow, 1879 
Apalis chariessa là một loài chim trong họ Cisticolidae.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Apalis chariessa”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Cyathea loheri

| Cyathea loheri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Pteridopsida
Bộ (ordo): Cyatheales
Họ (familia): Cyatheaceae
Chi (genus): Cyathea
Loài (species): C. loheri
Danh pháp hai phần
Cyathea loheri H. Christ, 1906 
Cyathea loheri là một loài thực vật có mạch trong họ Cyatheaceae. Loài này được H. Christ mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyathea loheri”. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2013.
Tipula eyndhoveni

| Tipula eyndhoveni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Tipula
Loài (species): T. eyndhoveni
Danh pháp hai phần
Tipula eyndhoveni Theowald, 1972 
Tipula eyndhoveni là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
486

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1
Thế kỷ::  thế kỷ 4  thế kỷ 5   thế kỷ 6
Thập niên::  thập niên 460  thập niên 470  thập niên 480  thập niên 490  thập niên 500
Năm::  483  484  485  486  487  488  489
Năm 486 là một năm trong lịch Julius.
Sinh

| --- | --- |
Lịch Gregory: 486 CDLXXXVI
Ab urbe condita: 1239
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: N/A
Lịch Assyria: 5236
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 542–543
 - Shaka Samvat: 408–409
 - Kali Yuga: 3587–3588
Lịch Bahá’í: −1358 – −1357
Lịch Bengal: −107
Lịch Berber: 1436
Can Chi: Ất Sửu (乙丑年) 3182 hoặc 3122     — đến — Bính Dần (丙寅年) 3183 hoặc 3123
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 202–203
Lịch Dân Quốc: 1426 trước Dân Quốc 民前1426年
Lịch Do Thái: 4246–4247
Lịch Đông La Mã: 5994–5995
Lịch Ethiopia: 478–479
Lịch Holocen: 10486
Lịch Hồi giáo: 140 BH – 139 BH
Lịch Igbo: −514 – −513
Lịch Iran: 136 BP – 135 BP
Lịch Julius: 486 CDLXXXVI
Lịch Myanma: −152
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 1030
Dương lịch Thái: 1029
Lịch Triều Tiên: 2819