stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tobias corticatus

| Tobias corticatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Thomisidae
Chi (genus): Tobias
Loài (species): T. corticatus
Danh pháp hai phần
Tobias corticatus Mello-Leitão, 1917 
Tobias corticatus là một loài nhện trong họ Thomisidae.
Loài này thuộc chi Tobias. Tobias corticatus được Cândido Firmino de Mello-Leitão miêu tả năm 1917.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Kantemirovsky (huyện)

| Kantemirovsky District ? район (tiếng Nga) |
| --- | --- |

Bậc hành chính (thời điểm tháng 12 năm 2010)
Quốc gia: Nga
Chủ thể liên bang: Tỉnh Voronezh
Trung tâm hành chính: selo  Kantemirovka
Loại đô thị (đến tháng 12 năm 2010)
Hợp nhất về mặt đô thị thành: Huyện tự quản Kantemirovsky
- dân đô thị: 0
Số liệu thống kê
Diện tích: 2.415 km2 (932 dặm vuông Anh)[cần dẫn nguồn]
Dân số (Thống kê 2002): 43.500 người
Múi giờ: MSK (UTC+03:00)
Huyện Kantemirovsky (tiếng Nga: ? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Voronezh, Nga. Huyện có diện tích 2415 kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 43500 người. Trung tâm của huyện đóng ở Kantemirovka.
Konstantin Ivanovich Beskov

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Константин Иванович Бесков
Vị trí:  Tiền đạo
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1937 |  Serp i Molot Moscow |  ? |  (?) |
| 1938–1940 |  Metallurg Moscow |  45 |  (13) |
| 1941–1954 |  Dinamo Moskva |  196 |  (93) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1952 |  Liên Xô |  2 |  (0) |
Sự nghiệp quản lý
Năm:  Đội
1956:  Torpedo Moscow
1961–1962:  P.F.K. CSKA Moskva
1963–1964:  Liên Xô
1964–1965:  Zorya
1966:  Lokomotiv Moscow
1967–1972:  Dinamo Moskva
1974:  Liên Xô
1977–1988:  F.K. Spartak Moskva
1979–1982:  Liên Xô
1991–1992:  Asmaral
1994–1995:  Dinamo Moskva
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Konstantin Ivanovich Beskov (tiếng Nga: Константин Иванович Бесков) (18 tháng 11 năm 1920 – 6 tháng 5 năm 2006) là một cựu cầu thủ và huấn luyện viên bóng đá của Liên Xô và Nga.
Vladimir Putin và Konstantin Beskov năm 2000
Beskov sinh tại Moskva. Thời gian nổi bật trong sự nghiệp cầu thủ khi ông chơi cho Dynamo Moskva ở vị tri tiền đạo, ghi 126 bàn thắng. Sau khi kết thúc sự nghiệp cầu thủ ông có một sự nghiệp huấn luyện viên thành công khi từng dẫn dắt các câu lạc bộ mạnh của Liên Xô ở Moskva là Dynamo và Spartak.
Ông cũng là huấn luyện viên trưởng của đội tuyển bóng đá Liên Xô tham dự vòng chung kết EURO 64 và World Cup 1982.
Danh hiệu thể thao > Cầu thủ

Vô địch quốc gia Liên Xô: 1945 1949
Cúp bóng đá Liên Xô: 1953
Danh hiệu thể thao > Huấn luyện viên

Vô địch quốc gia Liên Xô: 1979 1987
Cúp bóng đá Liên Xô: 1967 1970
Cúp bóng đá Nga với Dynamo Moskva: 1995
Danh hiệu khác

Huân chương Lenin
Joppidium simile

| Joppidium simile> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Joppidium
Loài (species): J. simile
Danh pháp hai phần
Joppidium simile Kasparyan & Ruiz-Cancino, 2005 
Joppidium simile là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Touët-sur-Var

| --- | --- |
 Touët-sur-Var
Touët-sur-Var

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Provence-Alpes-Côte d'Azur
Tỉnh: Alpes-Maritimes
Quận: Nice
Tổng: Villars-sur-Var
Liên xã: Vallées d'Azur
Xã (thị) trưởng: Roger Ciais (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 280–1.043 m (919–3.422 ft) (bình quân 350 m (1.150 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 14,98 km2 (5,78 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 06143/ 06710

Touët-sur-Var là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.
Cyrtandra yaeyamae

| Cyrtandra yaeyamae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Gesneriaceae
Chi (genus): Cyrtandra
Loài (species): C. yaeyamae
Danh pháp hai phần
Cyrtandra yaeyamae Ohwi 
Cyrtandra yaeyamae là một loài thực vật có hoa trong họ Tai voi. Loài này được Ohwi mô tả khoa học đầu tiên năm 1937.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyrtandra yaeyamae”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Potamogeton × fluitans

| Potamogeton × fluitans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Potamogetonaceae
Chi (genus): Potamogeton
Loài (species): P. fluitans
Danh pháp hai phần
Potamogeton × fluitans Roth, 1788 
Potamogeton × fluitans là một loài thực vật có hoa lai ghép trong họ Potamogetonaceae. Loài này được Roth miêu tả khoa học đầu tiên năm 1788.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Potamogeton × fluitans”. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2013.
Longalatedes

| Longalatedes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Longalatedes Beck, 1991
Longalatedes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.
Loài

Longalatedes elymi (Treitschke, 1825)
Today (chương trình truyền hình Hoa Kỳ)

| Today |
| --- | --- |

Tên khác: The Today Show
Thể loại: Tin tức/trò chuyện buổi sáng
Sáng lập: Sylvester Weaver
Đạo diễn: Joe Michaels
Dẫn chương trình:  Matt Lauer  Savannah Guthrie  Al Roker  Kathie Lee Gifford  Hoda Kotb  Carson Daly  (See full list) 
Dẫn chuyện:  Fred Facey  Les Marshak 
Nhạc phim:  Les Brown (1952–1961)  Django Reinhardt (1962–1963)  Erroll Garner (1963–1971)  Ray Ellis (1971–1985)  John Williams (1985–2013)  Adam Gubman (2013–) 
Nhạc dạo: 2012 Today AGOpen1 The Choice (Election Open) (2013–nay)
Quốc gia: Hoa Kỳ
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Số mùa: 65
Số tập: 16.185 (tới 24 tháng 1 năm 2014)[Cần cập nhật]
Sản xuất
Giám chế: Don Nash
Địa điểm: Trường quay 1A, NBC Studios Thành phố New York, New York
Bố trí camera: Nhiều máy quay
Thời lượng: 88 phút (các ngày trong tuần), 84 phút (Thứ Bảy), 42 phút (Chủ Nhật)
Đơn vị sản xuất: NBC News Productions
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: NBC
Định dạng hình ảnh: 480i (4:3 SDTV) (1952–2006) 1080i (16:9 HDTV) (2006–nay)
Phát sóng: 14 tháng 1 năm 1952 (1952-01-14) – nay
Thông tin khác
Chương trình liên quan: Early Today
Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Today (cách điệu thành TODAY), còn gọi là The Today Show, là một chương trình truyền hình tin tức và trò chuyện buổi sáng của Mỹ được phát sóng trên NBC. Chương trình lên sóng lần đầu tiên ngày 14 tháng 1 năm 1952. Đây là chương trình đầu tiên trong thể loại này của truyền hình Mỹ và thế giới, và là series truyền hình lên sóng lâu đời thứ năm tại Mỹ. Ban đầu là một chương trình dài 2 tiếng vào các ngày trong tuần, nó đã mở rộng tới các ngày Chủ Nhật (thời lượng 1 tiếng) vào năm 1987 và các ngày Thứ Bảy (thời lượng 2 tiếng) vào năm 1992. Chương trình trong tuần mở rộng thời lượng tới ba tiếng vào năm 2000, và bốn tiếng vào năm 2007.
Sự thống trị của Today không bị thách thức bởi các mạng lưới khác cho tới cuối thập niên 1980, khi Good Morning America của ABC bắt kịp. Today đoạt lại vị trí đứng đầu xếp hạng Nielsen vào tuần ngày 11 tháng 12 năm 1995, và tiếp tục giữ vị trí này trong 852 tuần liên tiếp cho tới tuần ngày 9 tháng 4 năm 2012, khi nó lại bị Good Morning America đánh bại. Today đã giữ vị trí số 2 kể từ mùa hè năm 2012, chỉ đứng sau GMA. Vào năm 2002, Today được xếp hạng thứ 17 trên danh sách 50 Chương trình TV lớn nhất mọi thời đại của TV Guide.
Protorthodes antennata

| Protorthodes antennata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Protorthodes
Loài (species): P. antennata
Danh pháp hai phần
Protorthodes antennata Barnes & McDunnough, 1912 
Protorthodes antennata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Jeremy Renner

| Jeremy Renner |
| --- | --- |
Renner tại San Diego Comic-Con 2019
Sinh: Jeremy Lee Renner 7 tháng 1, 1971 (53 tuổi) Modesto, California, Hoa Kỳ
Học vị: Fred C. Beyer High School
Trường lớp: Modesto Junior College
Nghề nghiệp: Diễn viên
Năm hoạt động: 1995–nay
Phối ngẫu: Sonni Pacheco (cưới 2014⁠–⁠2015)
Con cái: 1
Chữ ký

Jeremy Lee Renner (sinh ngày 7 tháng 1 năm 1971) là một nam diễn viên người Mỹ. Anh bắt đầu sự nghiệp của mình bằng cách xuất hiện trong các bộ phim độc lập như Dahmer (2002) và Neo Ned (2005). Renner đã nhận được các vai phụ trong các bộ phim lớn hơn, chẳng hạn như SWAT (2003) và 28 Weeks Later (2007). Renner được đề cử Giải Oscar cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất cho màn trình diễn trong The Hurt Locker (2008) và Giải Oscar cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất cho màn thể hiện trong The Town (2010).
Renner đã đóng vai Clint Barton / Hawkeye trong các phim của Vũ trụ Điện ảnh Marvel Thor (2011), The Avengers (2012), Avengers: Age of Ultron (2015), Captain America: Civil War (2016), Avengers: Endgame (2019) và Black Widow (2021) với giọng nói khách mời không được công nhận; với sự xuất hiện tiếp theo trong series truyền hình Hawkeye (2021), ngoài ra anh còn lồng tiếng cho các phiên bản của Clint Barton trong What If...? đều chiếu trên Disney+. Anh cũng xuất hiện trong Mission: Impossible - Ghost Protocol (2011), The Bourne Legacy (2012), Hansel and Gretel: Witch Hunters (2013), American Hustle (2013), Mission: Impossible - Rogue Nation (2015), và Arrival (2016).
Tiểu sử

Renner sinh ra ở Modesto, California, là con cả của Valerie và Lee Renner, quản lý một bãi chơi ki. Bố mẹ anh kết hôn lúc còn tuổi teen và ly hôn khi anh lên 10. Anh có 5 em ruột. Anh tốt nghiệp từ trường trung học Fred C. Beyer và học Modesto Junior College.
Sự nghiệp > Những vai diễn đầu tiên

Bộ phim đầu tay của Jeremy ra mắt năm 1995 với tựa đề "National Lampoon’s Senior Trip". Mặc dù bị chỉ trích khá nhiều từ các nhà phê bình nhưng anh vẫn tiếp tục nhận vai khách mời trong hai show truyền hình "Deadly Games" và "Strange Luck", và một vai phụ trong bộ phim truyền hình "A Friend’s Betrayal". Trong những năm tiếp đó, Jeremy cũng chỉ đóng những vai khách mời trong "Zoe, Duncan, Jack and Jane"(1999), "The Net" (1999), "The Time of Your Life" (1999) và "Angel" (2000). Anh cũng góp một vai nhỏ trong một tập của "CSI: Crime Scene Investigation" năm 2001.
Sự nghiệp > 2002–2008

Năm 2002, Jeremy thủ vai tên sát nhân hàng loạt Jeffrey Dahmer trong bộ phim cùng tên. Anh coi vai diễn như một thử thách khá lớn, sau khi quan sát thấy những cách thức lợi dụng nạn nhân vô cùng dễ dàng của Dahmer. Vai diễn của Jeremy rất được công chúng đón nhận, giúp anh nhận được đề cử giải Independent Spirit cho hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất. Anh cũng xuất hiện trong video âm nhạc "Trouble" của nữ ca sĩ P!nk năm 2003, trong vai một cảnh sát trưởng hư hỏng. CŨng trong năm này, anh tiếp tục xuất hiện trong phim "S.W.A.T.", trong vai cảnh sát Brian Gamble, đồng nghiệp của nhân vật Jim Street do Colin Farrell thể hiện. Năm 2004, anh đóng vai Emerson trong bộ phim "The Heart Is Deceitful Above All Things".
Năm 2005, Jeremy diễn chung với Julia Stiles và Forest Whitaker trong các phim "A Little Trip to Heaven", "North Country" và "12 and Holding". Tiếp đó, anh vào vai Neo, một nhân vật theo hướng Neo-Nazism (muốn khôi phục chế độ Đức Quốc xã sau Thế chiến II) được nhận vào một bệnh viện tâm thần trong bộ phim "Neo Ned", sản xuất năm 2005. Bộ phim đã thắng tất cả các đề cử trong các liên hoan phim, trong đó có giải Liên hoan Phim Quốc tế Palm Beach cho hạng mục Nam diễn viên xuất sắc nhất. Jeremy cũng góp 1 vai nhỏ (nhưng không được credit) trong phim "Lords of Dogtown". Năm 2006 anh xuất hiện trong phim "Love Comes to the Executioner" cùng với Ginnifer Goodwin.
Jeremy có diễn một số vai phụ trong năm 2007, như vai Wood Hite, em họ của Jesse James (do Brad Pitt thủ vai) trong "The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford", và vai Trung sĩ Doyle trong "28 Weeks Later". Anh diễn cùng Minnie Driver trong "Take" và vai khách mời trong một tập của series "House". Anh cũng đóng vai nhân vật phi công trong "The Oaks" nhưng rất tiếc series này không được thành công lắm.
Sự nghiệp âm nhạc

Bên cạnh diễn xuất, Jeremy cũng là một nhạc sĩ, một tay guitar và một tay trống. Vào thời gian đầu trong nghiệp diễn của anh, Jeremy từng biểu diễn trong nhóm nhạc Sons of Ben. Anh cũng tham gia hát nhạc chính cho phim "North Country" với bài "I Drink Alone". Năm 2006, anh hát "American Pie" trong phim "Love Comes to the Executioner" và "Good Ole Rebel" trong "The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford". Anh cũng xuất hiện trong video âm nhạc "Trouble" của P!nk và "Scenes on Sunset" của Brother Sal.
Đời sống cá nhân

Renner kết hôn với người mẫu Canada Sonni Pacheco vào ngày 13 tháng 1 năm 2014. Renner và Pacheco có một con gái, Ava Berlin (sinh ngày 28 tháng 3 năm 2013). Vào ngày 30 tháng 12 năm 2014, Pacheco đệ đơn ly hôn với Renner, với lý do những khác biệt không thể hòa giải. Họ chia sẻ quyền nuôi con gái. Pacheco và con gái của họ xuất hiện khách mời trong bộ phim American Hustle, trong đó Renner đóng vai Carmine Polito, Thị trưởng của Camden, New Jersey.
Renner sống ở Quận Washoe, Nevada. Anh ấy có một công việc kinh doanh tân trang lại ngôi nhà với người bạn thân nhất và cũng là bạn diễn của mình, Kristoffer Winters. Anh đã học võ Arnis và Muay Thái để chuẩn bị cho các vai diễn trong các loạt phim Mission: Impossible và Avengers.
Renner là một fan hâm mộ của San Francisco 49ers. Anh thuật lại loạt phim tài liệu của Mạng NFL, tập phim The Timeline "A Tale of Two Cities", ghi lại lịch sử đối đầu của đội với Dallas Cowboys, và video giới thiệu cho buổi khai trương hoành tráng của Sân vận động Levi's.
Danh sách phim > Điện ảnh

| Năm | Tựa phim | Vai diễn | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- |
| 1995 | National Lampoon's Senior Trip | Dags |  |
| 1996 | Paper Dragons | Uncredited |  |
| 2001 | Fish in a Barrel | Remy |  |
| 2002 | Dahmer | Jeffrey Dahmer |  |
| 2002 | Monkey Love | Dil |  |
| 2003 | S.W.A.T. | Brian Gamble |  |
| 2004 | Heart Is Deceitful Above All Things, TheThe Heart Is Deceitful Above All Things | Emerson |  |
| 2005 | Little Trip to Heaven, AA Little Trip to Heaven | Fred |  |
| 2005 | North Country | Bobby Sharp |  |
| 2005 | 12 and Holding | Gus Maitland |  |
| 2005 | Neo Ned | Ned |  |
| 2005 | Lords of Dogtown | Jay Adams Manager | Không được ghi danh |
| 2006 | Love Comes to the Executioner | Chick Prigusivac |  |
| 2007 | The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford | Wood Hite |  |
| 2007 | 28 Weeks Later | Sergeant Doyle |  |
| 2007 | Take | Saul |  |
| 2008 | Hurt Locker, TheThe Hurt Locker | Sergeant First Class William James |  |
| 2008 | Ingenious | Sam | aka "Lightbulb" |
| 2010 | Town, TheThe Town | James "Jem" Coughlin |  |
| 2011 | Thor | Clint Barton / Hawkeye | Khách mời (không được công nhận) |
| 2011 | Mission: Impossible – Ghost Protocol | William Brandt |  |
| 2012 | Avengers, TheThe Avengers | Clint Barton / Hawkeye |  |
| 2012 | The Bourne Legacy | Aaron Cross / Kenneth J. Kitsom |  |
| 2013 | Hansel and Gretel: Witch Hunters | Hansel |  |
| 2013 | Nightingale | Orlando the Magician |  |
| 2013 | American Hustle | Carmine Polito |  |
| 2014 | Kill the Messenger | Gary Webb | Nhà sản xuất |
| 2015 | Avengers: Age of Ultron | Clint Barton / Hawkeye |  |
| 2015 | Mission: Impossible – Rogue Nation | William Brandt |  |
| 2016 | Captain America: Civil War | Clint Barton / Hawkeye |  |
| 2016 | Story of Your Life | Ian Donnelly |  |
| 2017 | Wind River | Cory Lambert |  |
| 2017 | The House | Tommy Papouli | Cameo |
| 2018 | Tag | Jerry Pierce |  |
| 2019 | Arctic Dogs | Swifty | Lồng tiếng |
| 2019 | Avengers: Engame | Clint Barton / Hawkeye |  |
| 2021 | Back Home Again | Trung úy Timber | Lồng tiếng |
Danh sách phim > Truyền hình

| Năm | Tựa phim | Vai diễn | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- |
| 1995 | Deadly Games | Tod | Tập: "Boss" |
| 1996 | Strange Luck | Jojo Picard | Tập: "Blinded by the Son" |
| 1996 | Friend's Betrayal, AA Friend's Betrayal | Simon | Phim truyền hình |
| 1997 | Nightmare Come True, AA Nightmare Come True | Steven Zarn | Phim truyền hình |
| 1999 | Zoe, Duncan, Jack & Jane | Jack | Tập đầu tiên |
| 1999 | Net, TheThe Net | Ted Nida | Tập: "Chem Lab" |
| 1999 | Time of Your Life | Taylor | Tập: "The Time the Truth Was Told" |
| 2000 | Angel | Penn | Tập: Somnambulist |
| 2001 | CSI: Crime Scene Investigation | Roger Jennings | Tập: Alter Boys |
| 2002 | It Factor, TheThe It Factor | Chính mình | Chương trình truyền hình thực tế |
| 2007 | House | Jimmy Quidd | Tập: "Games" |
| 2008 | Oaks, TheThe Oaks | Dan | Tập đầu tiên |
| 2009 | Unusuals, TheThe Unusuals | Thám tử Jason Walsh | 10 tập |
| 2011 | Robot Chicken | Sergeant First Class William James (lồng tiếng) | Tập: "Fool's Goldfinger" |
| 2012 | Saturday Night Live | Chính mình / Người dẫn chương trình | Mùa 38, Tập 8 (17/11/2012) |
| 2014 | The World Wars | Người dẫn chuyện (giọng nói) | Miniseries, 3 tập |
| 2014 | Louie | Jeff Davis | 1 tập |
| 2021 | What If...? | Clint Barton / Hawkeye (lồng tiếng) | 3 tập |
| 2021 | Mayor of Kingstown | Mike McClusky | Vai chính |
| 2021 | Hawkeye | Clint Barton / Hawkeye | Vai chính, miniseries, 6 tập |
Tiếng Soran

Tiếng Soran (tiếng Kurd: سۆرانی,Soranî‎ ), còn được gọi là tiếng Trung Kurd (کوردیی ناوەندی , Kurdîy nawendî), là một phương ngữ hoặc một ngôn ngữ trong các ngôn ngữ của người Kurd được nói ở Iraq, chủ yếu ở Kurdistan, cũng như tỉnh Kurdistan, tỉnh Kermanshah và tỉnh Tây Azerbaijan của miền tây Iran. Tiếng Soran là một trong hai ngôn ngữ chính thức của Iraq, cùng với tiếng Ả Rập và trong các tài liệu chính trị được gọi đơn giản là "Kurdish".
Thuật ngữ Soran, được đặt theo tên của Tiểu vương quốc Soran trước đây, được sử dụng đặc biệt để chỉ một dạng chữ viết chuẩn hoá của Kurd miền Trung được viết theo bảng chữ cái Soran được phát triển từ bảng chữ cái Ả Rập vào những năm 1920 bởi Sa'íd Sidqi Kaban và Taufiq Wahby.
Lịch sử

Việc truy tìm lại những thay đổi lịch sử mà tiếng Soran đã trải qua là khó khăn. Không có tiền thân của ngôn ngữ Kurd được biết đến từ thời Iran cổ và trung đại. Các văn liệu của người Kurd còn tồn tại có thể được truy nguyên từ thế kỷ 16 CE.
Tình trạng hiện tại của tiếng Soran như một ngôn ngữ viết được tiêu chuẩn hóa có thể được bắt nguồn từ cuối thời Ottoman. Ở Sulaymaniyah (Silêmanî), Đế chế Ottoman đã thành lập một trường cấp hai, Rushdiye, học sinh tốt nghiệp có thể đến Istanbul để tiếp tục học. Điều này cho phép tiếng Soran được nói ở Silêmanî, dần dần thay thế phương ngữ Hawrami (Goran) làm phương tiện văn học cho người Kurd.
Kể từ khi Đảng Xã hội Ả Rập Ba'ath - Vùng Iraq sụp đổ, đã có nhiều cơ hội để xuất bản các tác phẩm bằng tiếng Kurd ở Iraq hơn bất kỳ quốc gia nào khác trong thời gian gần đây. Kết quả là, tiếng Soran đã trở thành dạng viết chủ yếu của người Kurd.
Hệ thống chữ viết

Tiếng Soran được viết với một bảng chữ cái Ả Rập sửa đổi. Tuy nhiên, ngôn ngữ chính khác của người Kurd, tiếng Kurmanji (Kurmancî), được nói chủ yếu ở Thổ Nhĩ Kỳ, thường được viết theo bảng chữ cái Latinh.
Trong hệ thống chữ viết Soran hầu như tất cả các nguyên âm luôn được viết dưới dạng các chữ cái riêng biệt. Điều này trái ngược với hệ thống chữ viết Ả Rập gốc và hầu hết các hệ thống chữ viết khác được phát triển từ nó, trong đó các nguyên âm nhất định (thường là nguyên âm "ngắn") được hiển thị bằng các dấu phụ ở trên và dưới các chữ cái, và thường bị bỏ qua.
Nhân khẩu học

Số lượng người nói tiếng Soran chính xác rất khó xác định, nhưng người ta thường cho rằng tiếng Soran được nói bởi khoảng 9 đến 10 triệu người ở Iraq và Iran. Đây là tiếng nói phổ biến rộng rãi nhất của người Kurd ở Iran và Iraq. Cụ thể, nó được nói bởi:
Khoảng 5 triệu người Kurd ở Kurdistan Iran. Nằm ở phía nam hồ Urmia trải dài ra bên ngoài Kermanshah.
Khoảng 5 triệu người Kurd ở Kurdistan Iraq. Hầu hết những người Kurd được tìm thấy ở vùng lân cận Hewlêr (Erbil), Sulaymaniyah (Silêmanî), Kirkuk và Diyala Governor.
Âm vị học

Tiếng Soran có 9 nguyên âm và 26 đến 28 phụ âm (tùy thuộc vào việc âm thanh hầu /ħ/ và /ʕ/ có được tính hay không).
Ngữ pháp

Trật tự từ tiêu chuẩn của tiếng Soran là SOV (chủ-tân-động).
Chú thích

↑  “Full Text of Iraqi Constitution”. Washington Post. ngày 12 tháng 10 năm 2005. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Central Kurdish”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
↑  “Kurdish Language”.
↑  “Dialects of Kurdish”.
↑  Aziz, Mahir A. (ngày 30 tháng 1 năm 2011). The Kurds of Iraq: Ethnonationalism and National Identity in Iraqi Kurdistan (bằng tiếng Anh). I.B.Tauris. ISBN 9781848855465.
↑  Izady, Mehrdad; Izady, Mehrdad R. (1992). The Kurds: A Concise Handbook (bằng tiếng Anh). Taylor & Francis. ISBN 9780844817279.
↑  “The Kurdish Language and Literature”. Institutkurde.org (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2019.
↑  Sheyholislami, J. (ngày 6 tháng 6 năm 2011). Kurdish Identity, Discourse, and New Media (bằng tiếng Anh). Springer. ISBN 9780230119307.
↑  Thackston, W. M. “—Sorani Kurdish— A Reference Grammar with Selected Readings” (PDF). Harvard University. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 27 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2019.
↑  Allison, Christine (2012). The Yezidi Oral Tradition in Iraqi Kurdistan. Routledge. ISBN 978-1-136-74655-0. "However, it was the southern dialect of Kurdish, Central Kurdish, the majority language of the Iraqi Kurds, which received sanction as an official language of Iraq."
↑  “Kurdish language issue and a divisive approach”. Kurdish Academy of Language. ngày 5 tháng 3 năm 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2016.
↑  Blau, Joyce (2000). Méthode de Kurde: Sorani. Editions L'Harmattan. ISBN 978-2-296-41404-4., page 20
↑  electricpulp.com. “KURDISH LANGUAGE i. HISTORY OF THE KURDISH LA – Encyclopaedia Iranica”. www.iranicaonline.org (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2017.
↑  “Iraqi Kurds”. Cal.org. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2012.
↑  “Language background of major refugee groups to the UK - Refugee Council”. Languages.refugeecouncil.org.uk. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2012.
↑  “Kurdistan Democratic Party-Iraq”. Knn.u-net.com. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2012.
↑  SIL Ethnologue (2013) under "Central Kurdish" gives a 2009 estimate of 5 million speakers in Iraq and an undated estimate of 3.25 speakers in Iran.
↑  Soranî Kurdish, A Reference Grammar with Selected Readings, by W. M. Thackston
Tài liệu

Hassanpour, A. (1992). Nationalism and Language in Kurdistan 1918–1985. USA: Mellen Research University Press.
Nebez, Jemal (1976). Toward a Unified Kurdish Language. NUKSE.
Izady, Mehrdad (1992). The Kurds: A Concise Handbook. Washington, D.C.: Taylor & Francis.