stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chúng ta không thuộc về nhau
Trình diễn trực tiếp

Vào đêm ngày 2 tháng 8 năm 2016, Sơn Tùng M-TP đã tổ chức một buổi biểu diễn ra mắt ca khúc mới của mình dưới sự chứng kiến của hơn 5000 người hâm mộ tại Nhà Văn hóa Thanh Niên Thành phố Hồ Chí Minh dưới trời mưa. Buổi trình diễn ra mắt này được Sơn Tùng M-TP truyền hình trực tiếp trên trang YouTube của mình và thu hút hơn 2 vạn người theo dõi trực tuyến. Tại buổi trình diễn này, trong khi giao lưu với khán giả, anh có bày tỏ mong fan "ái mộ anh đến già".
Vào tối ngày 3 tháng 9, Sơn Tùng đã trình diễn ca khúc tại đêm chung kết của Gương mặt Thương hiệu 2016 cùng một phần rap mới mang tên "Anh cô đơn quá" được thêm vào đoạn mở đầu. Tuy nhiên, cộng đồng mạng đã chỉ trích việc anh hát đệm lên phần bè có sẳn xuyên suốt bài hát, đồng thời chỉ ra chiếc áo khoác của anh đã từng được G-Dragon mặc trong MV "Crooked" ra mắt năm 2013 và đưa ra những điểm tương đồng giữa phần rap mở đầu với phần rap của CL trong "The Baddest Female".
Tại đêm nhạc ngày 27 tháng 12 năm 2016 tại Hà Nội, danh ca Tuấn Ngọc đã khiến dư luận bất ngờ khi song ca ca khúc "Chúng ta không thuộc về nhau" cùng Sơn Tùng M-TP. Clip song ca của hai người nhanh chóng được truyền tải trên mạng xã hội và nhận được nhiều ý kiến khen chê khác nhau từ cộng đồng mạng.
Trong văn hóa đại chúng

Tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2017, khi VĐV Dương Thúy Vi đoạt tấm huy chương vàng của môn wushu, BTC đã bật ca khúc Chúng ta không thuộc về nhau để chúc mừng đoàn thể thao Việt Nam. Marij Mung, đại diện ban tổ chức cụm thi wushu cho biết trước kỳ SEA Games, nước chủ nhà chọn một số bài hát của các nước tham gia đại hội để bật khi vận động viên của đất nước đó đoạt huy chương vàng. Ông quyết định chọn nhạc của Sơn Tùng M-TP với lí do "tất cả MV của cậu ấy đều có lượt xem rất cao. Âm nhạc sôi động, hình ảnh đẹp, và rất nhiều người tìm kiếm Sơn Tùng M-TP trên Google". Ca khúc cũng được bật trong một buổi thi bóng nước của đại hội, một môn không có không có người Việt Nam tham gia dự thi. Chia sẻ về cảm xúc của mình, Sơn Tùng nói: "Âm nhạc cũng như thể thao, không có khoảng cách về giới hạn không gian, thời gian, văn hóa… nó giúp cho tất cả mọi người kết nối với nhau dễ dàng hơn. Đối với ca sĩ, sẽ không có hạnh phúc nào bằng các sản phẩm âm nhạc của mình được đón nhận tại quốc tế. Sản phẩm sau, Tùng phải làm tốt hơn sản phẩm trước để luôn tạo nên điều thú vị cho khán giả. Tùng không sợ áp lực vì áp lực giúp Tùng trở nên trưởng thành hơn từng ngày trong âm nhạc và cuộc sống.
Đội ngũ thực hiện

Đội ngũ tham gia sản xuất ca khúc "Chúng ta không thuộc về nhau" dựa trên phần ghi chú của video âm nhạc trên YouTube.
Sơn Tùng M-TP – hát chính, người viết bài hát, hát bè
Triple D – hòa âm phối khí
Đinh Hà Uyên Thư – đạo diễn
Đỗ Bá Tỵ – họa sĩ thiết kế
Tùng Bùi – giám đốc hình ảnh
Mr. Blue – hậu kỳ
Nguyễn Quang Huy – giám đốc sản xuất
Danh sách ca khúc

Sơn Tùng M-TP hoá trang thành một vị bác sĩ trong Video âm nhạc chính thức
Nhóm ngôn ngữ Lô Lô

| Nhóm ngôn ngữ Lô Lô  |
| --- | --- |
Di, Ngwi, Nisu
Sắc tộc: Người Di
Phân bố địa lý: Miền Nam Trung Quốc và Đông Nam Á lục địa
Phân loại ngôn ngữ học: Hán-TạngLô Lô-MiếnNhóm ngôn ngữ Lô Lô
Tiền ngôn ngữ: Lô Lô nguyên thủy
Ngữ ngành con:  Nhóm Hà Nhì  Nhóm La Hủ  Nhóm ?Nạp Tây  Nhóm Nu Su  Nhóm Ca Trác (Kazhuo)  Nhóm Lisu  Nhóm Nisu  ?’Ugong 
Glottolog:: lolo1267
Nhóm ngôn ngữ Lô Lô, còn gọi là Di ở Trung Quốc, nhóm Ngwi (Bradley 1997) hay nhóm Nisu (Lama 2012), là một nhóm gồm hơn 50 ngôn ngữ, hiện diện chủ yếu ở Vân Nam, Trung Quốc. Nhóm này có quan hệ gần nhất với nhóm Miến (gồm tiếng Miến và các ngôn ngữ liên quan). Cả nhóm Lô Lô và nhóm Miến, cũng như nhánh thượng tầng là Lô Lô, đều được phân định rạch ròi. Tuy vậy, việc phân loại nội tại giữa các học giả có phần thiếu đồng thuận hơn.
SIL Ethnologue (ấn bản 2013) ước tính có tổng cộng khoảng 9 triệu người bản ngữ các ngôn ngữ Ngwi, đông hơn cả là số người nói tiếng Nuosu (2 triệu người nói, thống kê 2000).
Tên gọi

Lô Lô là tên thường gọi cho cả nhóm ngôn ngữ này. Một số tài liệu tránh tên gọi này do cho rằng Lô Lô mang ý miệt thị. Luǒluǒ là cách người Hán đọc tên tự gọi của người Di, và chỉ mang nghĩa xúc phạm khi được viết là 猓猓 (chữ 猓 này vốn chỉ một loài khỉ). Cách viết này đã bị chính quyền Trung Quốc bài trừ từ thập niên 1950.
David Bradley dù tên gọi Ngwi (Ethnologue cũng dùng tên gọi này). Lama (2012) gọi nhóm này là nhóm Nisu ("Nisoic" trong tiếng Anh). Paul K. Benedict đề ra thuật ngữ Yipho, từ chữ Yi (Di) và yếu tố -po hay  -pho thường gặp trong ngôn ngữ Lô Lô, song thuật ngữ này chưa bao giờ được dùng phổ biến.
Phân loại nội tại > Bradley (2007)

Trước đây, nhóm ngôn ngữ Lô Lô thường được chia ra làm nhánh bắc (gồm tiếng Lisu và các phương ngôn tiếng Nuosu) và nhánh nam (các ngôn ngữ còn lại). Tuy nhiên, theo Bradley (1997) và Thurgood (2003:8), còn có một nhánh trung (gồm những ngôn ngữ mà trước đó xếp vào nhóm bắc hay nam). Bradley (2002, 2007) cho thêm một nhánh thứ tư: nhánh đông nam.
Lô Lô Bắc: Nuosu, Nasu, vân vân...
Lô Lô Trung: Lisu–Lipho (gồm Lolopo, Lalo), Micha, La Hủ, Cơ Nặc, vân vân...
Lô Lô Nam: Akha–Hà Nhì, Phunoi–Bisu, Pholo, ’Ugong (Bradley 1997 loại tiếng ’Ugong khỏi nhánh này)
Lô Lô Đông Nam: Nisu, Phù Lá, Sani, Azha, Khlula, Bokha, Phowa, vân vân...
Tiếng Ugong là một ngôn ngữ rất khác biệt; Bradley (1997) xếp nó vào nhóm Miến. Tiếng Thổ Gia cũng khó phân loại do khối từ vựng khác biệt. Những ngôn ngữ Lô Lô chưa phân loại khác là Gokhy (Gɔkhý), Lopi, A Xa.
Phân loại nội tại > Lama (2012)

Lama (2012) phân loại 36 ngôn ngữ Lô Lô-Miến bằng cách xem xét điểm đổi mới về âm vị và từ vựng trong các ngôn ngữ. Ông cho rằng nhóm Mondzi nên là một nhánh riêng trong toàn nhóm Lô Lô-Miến. Lama cho rằng nhóm Mondzi tách khỏi phần còn lại trước cả nhóm Miến. Nhóm Lô Lô được phân loại như sau:
Nhóm Nisu, Lisu, và Ca Trác có quan hệ gần, tạo nên một nhóm ("Ni-Li-Ca") nằm cùng mức với 5 nhánh ngôn ngữ Lô Lô khác. Guillaume Jacques & Alexis Michaud (2011) cho rằng nhóm Nạp Tây thuộc nhóm Khương thay vì Lô Lô.
Nhánh Lawu mới được đề xuất gần đây.
Phân tích phát sinh điện toán mà Satterthwaite-Phillips (2011) thực hiện lên nhóm ngôn ngữ Lô Lô-Miến không ủng hộ việc xếp nhóm Nạp Tây vào nhóm Lô Lô-Miến, nhưng đồng thời khẳng định nhóm La Hủ và nhóm Nusu là hai nhóm phân định rạch ròi.
HNLMS Van Galen (G84)

| --- | --- |
Tàu khu trục HNLMS Van Galen (G84), năm 1942
Lịch sử
Hà Lan
Tên gọi:  HNLMS Van Galen (G84)
Đặt tên theo:  Johan van Galen
Xưởng đóng tàu:  William Denny and Brothers, Dumbarton
Đặt lườn:  10 tháng 7 năm 1939
Hạ thủy:  17 tháng 4 năm 1941
Hoàn thành:  20 tháng 2 năm 1942
Xóa đăng bạ:  tháng 10 năm 1956
Số phận:  Bán để tháo dỡ, 1957
Đặc điểm khái quát
Lớp tàu:  Lớp tàu khu trục N
Trọng tải choán nước:  1.773 tấn Anh (1.801 t) (tiêu chuẩn) 2.384 tấn Anh (2.422 t) (đầy tải)
Chiều dài:  356 ft 6 in (108,66 m) (chung)
Sườn ngang:  35 ft 8 in (10,87 m)
Mớn nước:  9 ft (2,7 m) (đầy tải)
Động cơ đẩy:  2 × turbine hơi nước hộp số Parsons 2 × nồi hơi ống nước Admiralty 2 × trục công suất 40.000 shp (30.000 kW)
Tốc độ:  36 hải lý trên giờ (67 km/h; 41 mph)
Tầm xa:  5.500 nmi (10.190 km; 6.330 mi) ở tốc độ 15 hải lý trên giờ (28 km/h; 17 mph)
Thủy thủ đoàn tối đa:  183
Vũ khí:  6 x pháo QF 4,7 inch (120 mm) Mk.XII trên bệ nòng đôi CP Mk.XIX (3x2); 4 x pháo phòng không QF 2 pounder Mk.VIII (40 mm) L/39 trên bệ bốn nòng Mk.VII (1x4); 8 × súng máy 0,5 inch (12,7 mm) Mk.III trên bệ Mk.III (2x4); 10 × ống phóng ngư lôi 21 inch (530 mm) Mk. IX (2x5); 45 × mìn sâu
HNLMS Van Galen (G84) là một tàu khu trục lớp N của Hải quân Hoàng gia Hà Lan trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó nguyên được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo như là chiếc HMS Noble (G84), nhưng được nhập biên chế cùng Hải quân Hà Lan không lâu sau khi hoàn tất. Van Galen đã phục vụ cho đến xung đột kết thúc, được cho xuất biên chế vào tháng 10 năm 1956 và bán để tháo dỡ vào tháng 2 năm 1957.
Ceratomyxa yokoyamai

| Ceratomyxa yokoyamai |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Cnidaria
Lớp:: Myxosporea
Bộ:: Bivalvulida
Họ:: Ceratomyxidae
Chi:: Ceratomyxa
Loài:: C. yokoyamai
Danh pháp hai phần
Ceratomyxa yokoyamai Gunter & Adlard, 2009

Ceratomyxa yokoyamai là một loài động vật thân nhớt ký sinh ở túi mật của các loài thuộc họ Cá mú, hiện diện tại rạn san hô Great Barrier. Loài này được ghi nhận lần đầu trên loài Epinephelus maculatus.
Gemeprost

| --- | --- |

Dữ liệu lâm sàng
Đồng nghĩa: methyl (E)-7-[(1R,2S,3R)-3-hydroxy-2-[(E,3R)-3-hydroxy-4,4-dimethyl-oct-1-enyl]-5-oxo-cyclopentyl]hept-2-enoate
AHFS/Drugs.com: Tên thuốc quốc tế
Dược đồ sử dụng: Pessary
Mã ATC: G02AD03 (WHO) 
Các định danh
 Tên IUPAC methyl (2E,11α,13E,15R)-11,15-dihydroxy-16,16-dimethyl-9-oxoprosta-2,13-dien-1-oate 
Số đăng ký CAS: 64318-79-2
PubChem CID: 5282237
DrugBank: DB08964 N
ChemSpider: 4445416 Y
Định danh thành phần duy nhất: 45KZB1FOLS
KEGG: D02073 Y
ECHA InfoCard: 100.058.869
Dữ liệu hóa lý
Công thức hóa học: C23H38O5
Khối lượng phân tử: 394.545 g/mol
Mẫu 3D (Jmol): Hình ảnh tương tác
 SMILES O=C1C[C@@H](O)[C@H](/C=C/[C@@H](O)C(C)(C)CCCC)[C@H]1CCCC\C=C\C(=O)OC 
 Định danh hóa học quốc tế InChI=1S/C23H38O5/c1-5-6-15-23(2,3)21(26)14-13-18-17(19(24)16-20(18)25)11-9-7-8-10-12-22(27)28-4/h10,12-14,17-18,20-21,25-26H,5-9,11,15-16H2,1-4H3/b12-10+,14-13+/t17-,18-,20-,21-/m1/s1 Y Key:KYBOHGVERHWSSV-VNIVIJDLSA-N Y 
  (kiểm chứng)
Gemeprost (16, 16-dimethyl-trans-delta2 PGE 1 methyl ester) là một chất tương tự của prostaglandin E1.
Sử dụng lâm sàng

Nó được sử dụng như là một điều trị cho chảy máu sản khoa.
Nó được sử dụng với mifepristone để chấm dứt thai kỳ đến 24 tuần tuổi thai.
Tác dụng phụ

Chảy máu âm đạo, chuột rút, buồn nôn, nôn, phân lỏng hoặc tiêu chảy, nhức đầu, yếu cơ; chóng mặt; xả nước; ớn lạnh; đau lưng; khó thở; đau ngực; đánh trống ngực và sốt nhẹ. Hiếm gặp: vỡ tử cung, hạ huyết áp nặng, co thắt mạch vành với nhồi máu cơ tim sau đó.
Đảo san hô vòng Bikini

| Đảo san hô vòng Bikini Đảo san hô vòng Pikinni |
| --- | --- |
—  Đảo san hô vòng  —
 
Đảo san hô Bikini. Hố bom có thể được nhìn thấy trên mũi phía tây bắc của đảo san hô, tiếp giáp với đảo Namu, được hình thành từ vụ thử hạt nhân 15 Mt Castle Bravo, với hố bom 11 Mt Castle Romeo nhỏ hơn nằm liền kề.
  Hiệu kỳ
Tên hiệu: Kili
 Bản đồ Quần đảo Marshall với đảo san hô Bikini
 Bản đồ đảo san hô Bikini
Đảo san hô vòng BikiniVị trí của đảo san hô Bikini
Quốc gia: Cộng hòa Quần đảo Marshall
Diện tích
 • Đất liền: 60 km2 (2,3 mi2)
Dân số 
 • Tổng cộng: 5 người chăm sóc
 : PDân số di dời từ năm 1948
Múi giờ: UTC+12
Thành phố kết nghĩa: Cơ Long

 Di sản thế giới UNESCO
Tên chính thức: Nơi thử nghiệm hạt nhân trên đảo san hô Bikini
Tiêu chuẩn: Văn hóa: iv; vi
Tham khảo: 1339
Công nhận: 2010 (Kỳ họp 34)
 
Bikini (/ˈbɪkɪˌniː/ hoặc /bɪˈkiːni/; Marshall: Pikinni, có nghĩa là "nơi của dừa"), đôi khi được gọi là Đảo san hô vòng Eschscholtz giữa những năm 1800 đến 1946 (xem phần Từ nguyên dưới đây để biết lịch sử và chính tả của từ đồng nghĩa), là một rạn san hô vòng bao gồm 23 hòn đảo bao quanh một đầm phá trung tâm có diện tích 229,4 dặm vuông Anh (594,1 km2) thuộc Quần đảo Marshall. Cư dân đảo san hô được di dời vào năm 1946, sau đó các đảo và đầm phá là nơi diễn ra 23 vụ thử hạt nhân của Hoa Kỳ cho đến năm 1958.
Đảo san hô nằm ở cuối phía bắc của Chuỗi đảo Ralik, cách khoảng 850 kilômét (530 mi) về phía tây bắc thủ đô Majuro. Ba gia đình đã được tái định cư trên đảo Bikini vào năm 1970, với tổng số khoảng 100 cư dân. Nhưng các nhà khoa học đã tìm thấy nồng độ phóng xạ Strontium-90 nguy hiểm cao trong nước giếng vào tháng 5 năm 1977, và các cư dân trên đảo mang trong người Caesi-137 nồng độ cao bất thường. Đảo san hô ngày nay thỉnh thoảng được các thợ lặn và một số nhà khoa học ghé thăm và trên đảo chỉ có một số ít người chăm sóc.
Tên nguyên

Tên tiếng Anh của hòn đảo có nguồn gốc từ tên thuộc địa Đức là Bikini được đặt cho đảo san hô khi nó là một phần của New Guinea thuộc Đức. Tên tiếng Đức được phiên âm từ tên tiếng Marshall của hòn đảo là Pikinni, "Pik" có nghĩa là bề mặt và "Ni" có nghĩa là dừa.
Thư viện ảnh

"Castle Bravo"
"Fat Man"
"Little Boy"
Tàu đánh cá "Daigo Fukuryū Maru"
"Castle Romeo"
Jayankondam

| Jayankondam |
| --- | --- |

Jayankondam
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Tamil Nadu
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 31,268
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 4331
Jayankondam là một thị xã panchayat của quận Ariyalur thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jayankondam có dân số 31.268 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Jayankondam có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Jayankondam, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Myrcia teresensis

| Myrcia teresensis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Eudicots
nhánh:: Rosids
Bộ:: Myrtales
Họ:: Myrtaceae
Chi:: Myrcia
Loài:: M. teresensis
Danh pháp hai phần
Myrcia teresensis NicLugh.

Myrcia teresensis là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương.
Chú thích

↑  Plants ò the World Online (2024). “Myrcia teresensis”. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2024.
Thành cổ Sơn Tây

Đối với các định nghĩa khác, xem Sơn Tây (định hướng).
Toàn cảnh thành cổ Sơn Tây nhìn từ trên cao (không ảnh) năm 2022.
Thành Sơn Tây, tháng 4 năm 1884, một trong 4 thành trong Thăng Long tứ trấn
Bản vẽ thành Sơn Tây
Thành cổ Sơn Tây được xây dựng vào năm Minh Mạng thứ 3 (1822) tại tỉnh cũ Sơn Tây, là tòa thành cổ được xây bằng đá ong của Việt Nam có tổng diện tích 16 ha với các kiến trúc độc đáo như: tường thành bằng đá ong, 4 cổng thành xây bằng gạch cổ. Đây là một trong số ít tòa thành dưới thời Minh Mạng còn lại đến ngày nay, thành được xây dựng kiên cố để bảo vệ vùng đất phía tây bắc Thăng Long.
Thành cổ Sơn Tây đã được Bộ Văn hóa - Thông tin nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam công nhận là di tích lịch sử kiến trúc quốc gia năm 1994. Ngày nay, tòa thành này vẫn còn tồn tại ở trung tâm thị xã Sơn Tây, Hà Nội và trở thành một di tích lịch sử và kiến trúc quân sự.
Địa thế

Thời trước người ta coi trọng bốn vùng đất là phên giậu che chở cho Thăng Long và cũng là bàn đạp để triều đình có thể vươn xa ra vùng biên giới thường được gọi là Tứ trấn (bốn trọng trấn), gồm có: ^q, Kinh Bắc, Hải Dương, Sơn Nam. Đến thời Nguyễn, Sơn Tây vẫn được xếp là một trong bốn trọng trấn ở Bắc Kỳ, phía trong thì che chở, bảo vệ Bắc Thành, bên ngoài thì làm bàn đạp, làm hậu cứ để triều đình bảo vệ vùng biên cương ở thượng lưu sông Đà, sông Hồng, sông Lô, do đó nhà Nguyễn đặt Tổng đốc Sơn Hưng Tuyên đóng tại thành Sơn Tây để giữ yên cả vùng rộng lớn Tây Bắc và Việt Bắc gồm 5 phủ, 24 huyện mà ngày nay bao gồm toàn bộ tỉnh Vĩnh Phúc cộng với huyện Sơn Dương của tỉnh Tuyên Quang, hầu như toàn bộ tỉnh Phú Thọ và hơn một nửa tỉnh Hà Tây.
Do địa thế mà từ xa xưa lúc nào Sơn Tây cũng là hậu cứ, là bàn đạp cho vùng biên giới xa xôi. Nhiệm vụ này là do chính địa thế Sơn Tây so với vùng thượng du Tây Bắc và Bắc Kỳ quy định. Sơn Tây còn là vùng dân Việt sinh sống lâu đời, đông đúc, một vùng đất cơ bản của người Việt từ khi lập nước.
Lịch sử

Năm 1469, trấn Sơn Tây đóng ở làng La Phẩm, tổng Thanh Lãng, huyện Tiên Phong, phủ Quảng Oai (nay thuộc xã Tản Hồng, huyện Ba Vì, Hà Nội), thời đó gọi là Sơn Tây Thừa Tuyên.
Đến thời Lê Cảnh Hưng, trấn sở được dời về xã Mông Phụ, huyện Phúc Lộc, phủ Quảng Oai (nay thuộc xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây)
Năm 1822, vua Minh Mạng cho xây thành theo kiến trúc Vauban, nằm giữa thị xã Sơn Tây, trên phần đất của hai làng cổ là Thuần Nghệ và Mai Trai (nay thuộc các phường Quang Trung, Ngô Quyền và Lê Lợi), cách trung tâm Hà Nội khoảng 42 km về phía Đông.
Thành cổ này, trong khoảng thập kỷ 70 - 80 của thế kỷ 19, là một trung tâm phòng bị kháng chiến chống Pháp của quan lại triều đình nhà Nguyễn (với những nhân vật lãnh đạo như: Hoàng Kế Viêm, Lưu Vĩnh Phúc,...) giữa hai cuộc xâm lược Bắc kỳ lần thứ nhất (1872) và lần thứ hai (1883) của Pháp. Thành thất thủ vào tay quân Pháp ngày 16 tháng 12 năm 1883.
Ngày 16 tháng 5 năm 1924, Toàn quyền Đông Dương đã ra nghị định xếp hạng di tích thành Sơn Tây và giao trường Viễn Đông Bác Cổ (nay là Viện Bảo tàng lịch sử trung ương Pháp) quản lý.
Ngày 26 tháng 5 năm 1946, sau khi thăm Trường Võ Bị Trần Quốc Tuấn (lúc đó đóng ở khu vực Bến xe Sơn Tây ngày nay), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gặp mặt và nói chuyện với đồng bào ở thành cổ Sơn Tây.
Tháng 12 năm 1946, một cuộc họp của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã diễn ra ở đây.
Ngày 15 tháng 10 năm 1994, Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) ra quyết định 2757QĐ/BT công nhận đây là Di tích lịch sử và kiến trúc.
Kiến trúc

Theo thư tịch cổ, thành trì này có chu vi 326 trượng 7 thước (1306,8m), tường thành cao 1 trượng 1 thước (4,4m). Chu vi hào nước bao quanh thành là 448 trượng (1792m), rộng 6 trượng 7 thước (26,8m), sâu 1 trượng (4m).
Trong hồi ký của Charles Edouard Hocquard một bác sĩ trong quân đội viễn chinh Pháp đã tả lại thành Sơn Tây vào tháng 4 năm 1884 như sau:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  ...cách Sông Hồng khoảng 2 cây số. Thành có kiểu hình vuông, mỗi cạnh dài 500m. Một bức tường bao quanh, xây gạch cao 5m. Một cái hào đầy nước rộng khoảng 20m bao quanh thành lũy, hết hào nước là một con đường để đi tuần tra, ngăn cách giữa hào nước với tường thành. Những người An Nam gọi đường đó là đường voi (tượng đạo, đường để voi đi). Ở giữa bề mặt của mỗi bức tường thành có một nửa tháp hình bán nguyệt đường kính 30m, bố trí nhiều lỗ châu mai. | ” |
— "Chiến dịch Bắc kỳ" (Une Campagne au Tonkin)
Kiến trúc > Vị trí

Thành cổ Sơn Tây được kiến trúc theo kiểu Vauban (kiểu công trình quân sự lấy theo tên kỹ sư Vauban người Pháp), tường thành bằng đá ong chạy theo đường gãy khúc, nhưng tổng thể có hình vuông. Vị trí thành nằm ở khoảng tọa độ 21°08'11,11" - 21°08'28,76" vĩ bắc và 105°30'07,49" - 105°30'26,48" kinh đông.
Thành nằm giữa thị xã Sơn Tây, trên phần đất của hai làng cổ là Thuần Nghệ và Mai Trai, cách trung tâm Hà Nội khoảng 42 km. Thành có 4 cửa quay ra các hướng Bắc(4) , Nam(3), Tây(2), Đông(1), và lần lượt có tên là: cửa Hậu(4), cửa Tiền(3), cửa Hữu(2), cửa Tả(1). Trước đây bốn cửa đều có cầu gạch bắc qua hào nước, nhưng hiện nay chỉ có hai cửa chính là cửa Tiền và cửa Hậu, có cầu bắc qua hào nước, dẫn vào cổng thành. Trục kiến trúc chính của thành là trục nối hai cửa Tiền và Hậu, theo hướng Bắc Đông Bắc - Nam Tây Nam. Cửa Tiền nhìn ra phố Quang Trung. Cửa Hậu hướng ra phố Lê Lợi (nơi đặt trụ sở Ủy ban Nhân dân thị xã Sơn Tây), thẳng tới bờ sông Hồng. Cửa Tả nhìn ra phố Phùng Khắc Khoan chạy thẳng lên trung tâm thành phố Hà Nội theo quốc lộ 32. Cửa Hữu hướng ra phố Trần Hưng Đạo, phố này nối với phố Ngô Quyền chạy thẳng lên làng cổ Đường Lâm theo quốc lộ 32.
Kiến trúc > Cửa Hậu

Cửa Hậu là cửa phía Bắc lệch Đông, hướng ra sông Hồng theo phố Lê Lợi. Trước đây các cây cầu bắc qua hào đều bố trí vào vị trí của tháp và lệch với vị trí cổng thành để có lợi cho việc phòng thủ. Năm 1883 khi quân Pháp tấn công thành Cửa Hậu bị hư hại nặng. được Charles Edouard Hocquard mô tả lại trong hồi ký như sau: ... Với bức trán tường có những vành bằng tre, những phiến đá đen rêu phủ bị những mảnh pháo và những viên đạn rạch nát, cái cửa này có dáng oai nghiêm và dễ sợ của một người lính gác già bị tùng xẻo đến chết ở đây.
Trước năm 1995, cổng này vẫn còn giữ được nguyên thủy như những năm 1883; 1884 và có một cây đa đẹp nhất khu thành cổ. Thật tiếc là năm 1995 đã bị chặt bỏ để xây một cổng thành mới không phù hợp với không gian cổ xưa.
Hai bên cổng thành đặt hai khẩu súng thần công.
Cổng phía Bắc sau khi thất thủ (Ảnh chụp ngày 8 tháng 4 năm 1884)
Cửa Hậu (Bắc môn) được xây lại tháng 1 năm 1995 (biểu tượng chính thức của Thị xã Sơn Tây)
Kiến trúc > Cửa Tiền

Cửa Tiền là cổng phía Nam lệch Tây của thành Sơn Tây, nằm ở đầu phố Quang Trung ngày nay. Cây cầu gạch bắc qua hào nước không được bố trí ngay trước cửa ra vào mà được xây dựng vào khoảng giữa cột cờ. Sau khi chiếm được thành, người Pháp đã cho mở một cửa mới ở ngay trước cầu để tiện đi lại, nhưng cổng cũ vẫn được giữ nguyên cho đến ngày nay
Cửa Tiền (cổng phía Nam) thành cổ Sơn Tây vẫn giữ được đến ngày nay
Quang cảnh phía cửa Tiền thành Sơn Tây năm 2013.
Tường thành phía Nam thành cổ Sơn Tây.
Kiến trúc > Cửa Hữu

Cửa Hữu là cửa phía Tây lệch Bắc, hướng ra trường trung học phổ thông Sơn Tây cũ, nhà thi đấu Sơn Tây, phố Trần Hưng Đạo (Đệ Nhị cũ), phố này nối với phố Ngô Quyền (Hữu Lợi cũ), chạy thẳng lên làng cổ Đường Lâm. Trong trận Pháp đánh thành Sơn Tây (1883), Cửa Hữu đã bị đại bác của quân Pháp phá hủy hoàn toàn. Sau khi chiếm được thành, người Pháp cho xây lại để ngăn cản quân Cờ Đen tấn công trở lại.
Kiến trúc > Cửa Tả

cửa tả là cổng thành phía Đông lệch Nam của thành cổ Sơn Tây, nhìn ra chợ Nghệ, bưu điện Sơn Tây, phố Phùng Khắc Khoan nối với Quốc lộ 32 đi Hà Nội. Cuối những năm 80 của thế kỷ trước người ta chuyển chợ Nghệ vào họp tạm ở trong thành cổ, một chiếc cầu tạm được dựng lên. Có lẽ để tiện việc đi lại người ta đã phá hủy chiếc cổng này, nên hiện nay không còn.
Kiến trúc > Thành nội

Trong thành có các hạng mục kiến trúc: cột cờ cao 18m, cửa hành cung, hành cung, hai giếng vuông, phía trước khu nghi lễ (Hành Cung, sân, điện), gần với cửa Tiền. Điện ở đây từng là tòa nhà 5 gian hai chái, tám mái chồng diêm, nằm khoảng chính giữa thành, là nơi làm việc của các quan.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  ... Bên trong, giữa thành có một tháp cao 18m (cột cờ). Còn lại là Hành cung, nhà ở của các quan tỉnh và kho lương. Phía trước tháp có 2 bể nước lớn hình vuông xung quanh xây gạch và lan can bảo vệ. Theo người ta nói lại, trước đây một bể chứa nước dùng cho quân đồn trú, còn một bể dùng nuôi cá phục vụ bữa ăn... Cửa đi vào bên trong tháp (cột cờ) đang mở, tôi lên trên đó để xem. Bên trong tháp có một cầu thang xoáy trôn ốc với khoảng 50 bậc bằng đá tảng. Cầu thang này được chiếu sáng bằng ánh sáng mặt trời qua những cửa sổ tròn nhỏ, làm cho người ta có cảm giác như đang trèo lên tháp chuông nhà thờ ở làng xã chúng ta (ở Pháp)... nhấp nhô tám kho gạo dẫn vào hành cung. Hành cung nổi bật hẳn lên với hình bốn cạnh, mái hai tầng uốn cong, phần nhô ra được trang trí bằng những quái vật đầu sư tử mặt nhăn nhó ghép bằng những mảnh sứ xanh lơ gắn xi măng. Hành cung trông ra một sân rộng vuông vức, lát bằng những phiến đá rộng, mài nhẵn. Lối vào sân có hai con sư tử được tạc với kích thước lớn như thật, đang đứng vươn mình trên những khối đá hoa cương màu xám trông rất đẹp. Để vào sân, người ta phải đi qua một hàng hiên đồ sộ hai tầng mái có trổ ba cửa và những gác chuông nhỏ cũng được trang trí nhiều hình tượng khác nhau bằng các mảnh sứ xanh lơ giống như một ngôi chùa.... | ” |
— "Chiến dịch Bắc kỳ" (Une Campagne au Tonkin)
Kiến trúc chính bên trong, nhìn từ trên cột cờ
Hành Cung được xây lại
Bên trong thành cổ Sơn Tây năm 2013.
Chú thích

↑  Sơn Tây thành phố xứ Đoài, nxb VHTT, 2007, trang 66
↑  Sơn Tây thành phố xứ Đoài, nxb VHTT, 2007, trang 68-69
1 2  Charles Edouard Hocquard, Chiến dịch Bắc kỳ (Une Campagne au Tonkin)
↑  Văn nghệ quân đội 10-2007, trang 29
↑  Ở đây xin cải chính một điều mà ở thời gian xây thành là điều cấm kỵ nghiêm ngặt: đó là gọi hành cung Sơn Tây là "Điện Kính Thiên" và cổng hành cung là "Đoan Môn". Chỉ duy nhất ở Hà Nội, nơi trước kia vua Lê ngự và sau này vua Gia Long đóng lại khi ra Bắc mới có Đoan Môn và Điện Kính Thiên. Đó là nơi ở của vua nên ai gọi tên như thế là "phản nghịch", "phạm thượng" chứ không phải chuyện nhỏ.
Vọng lâu (ngày nay là cột cờ) và hồ nước, ảnh chụp năm 1883.
Bản đồ thành cổ Sơn Tây.
Tranh vẽ quân Pháp đánh cửa Tây thành Sơn trong trận Sơn Tây (1883).
Cửa Hữu (phía Tây) thành cổ Sơn Tây do người Pháp cho xây lại
Đường Tượng đạo phía tây thành cổ Sơn Tây.
Cửa Tả tháng 4 năm 1884 (người chụp đứng trên cầu)
Cảnh bờ hào thành cổ, vị trí thời xưa từng là cửa Tả (cổng phía đông) của thành.