Đào, phở và piano
Chủ đề và diễn giải

Piano, phở và đào () là ba hình tượng chủ đề xuyên suốt nội dung phim, cũng là tiêu đề của tác phẩm.
Đào, phở và piano khai thác lịch sử ở góc nhìn 24 giờ cuối cùng của trận Hà Nội 1946, trước khi quân Việt Minh rút lên Việt Bắc chuẩn bị cho giai đoạn trường kỳ kháng chiến. Phim đi sâu vào tâm lý các nhân vật bám trụ lại Hà Nội tới những giây phút trước cái chết. Theo đạo diễn Phi Tiến Sơn, ông tập trung đề tài phim ở phương diện tinh thần và tình yêu Hà Nội của người Hà Nội thay vì sự dữ dội của chiến tranh: xuyên suốt bộ phim, sẽ không có xung đột, cao trào giữa tuyến nhân vật chính diện, sẽ không nhấn mạnh vào tính anh hùng của một nhân vật cụ thể; thay vào đó, họ giúp đỡ, san sẻ lẫn nhau, thể hiện "chất" người Hà Nội nói riêng và phẩm chất anh hùng người Việt Nam nói chung. Tuy cách xây dựng hình tượng trong phim đều được đẩy đến mức cực đoan về hành động lẫn cá tính, song chúng nằm ở việc các nhân vật đều cố chấp bảo vệ lý tưởng và niềm tin ở cách mạng, được cho là phù hợp với quyết tâm chung của người dân trong thành giai đoạn đó, thời điểm đó. Tinh thần này đã được mô tả như là "nét chấm phá lãng mạn giữa hiện thực chiến tranh tàn khốc".
Các nhân vật trong phim thuộc nhiều tầng lớp khác nhau: từ những người lao động bình thường như cậu bé đánh giày, ông bà bán phở đến tầng lớp trí thức gồm vị cha xứ, ông họa sĩ và me-xừ Phán. Họ đều tham gia hay ít nhiều ủng hộ Việt Minh, chống lại Pháp. Những nhân vật này đa số không được đặt tên và bộ phim chỉ khắc họa hành xử của họ trước chiến tranh hơn là đi sâu vào thân phận cụ thể. Tiến sĩ Hà Thanh Vân nhận xét bộ phim sử dụng thủ pháp phi trung tâm hóa khi không làm nổi bật bất cứ cá nhân cụ thể nào mà mỗi nhân vật đều gây được ấn tượng riêng cho khán giả. Phim cũng không nhằm mục đích nhấn mạnh hay đề cao tính anh hùng ca mà muốn thể hiện nó một cách bình thường, giản dị nhất. Giải thích về điểm trên, diễn viên chính Doãn Quốc Đam đã mô tả nhân vật của mình là một người lính làm mọi thứ theo bản năng, có phần bộc phát ngô nghê, trực tính nhưng luôn hành động vì mục đích trả thù cho người mình thương. Hình tượng nhân vật này khác với những vai diễn truyền hình của anh khi thể hiện ra là người mưu mô, nham hiểm, hay bày mưu tính kế.
Thể hiện nội dung phim, Phi Tiến Sơn đã lựa chọn lối kể chuyện phi tuyến tính, đan xen giữa quá khứ và hiện tại ở nhiều phân cảnh khác nhau. Theo đó, phim mở đầu bằng cảnh ân ái của hai nhân vật chính, sau chuyển về cuộc giao chiến diễn ra trước đó giữa dân quân tự vệ và người Pháp. Đây được xem là lối kể chuyện hiếm trong các tác phẩm điện ảnh Việt, và vì tính chất khó hiểu của cách kể chuyện trên nên phim đòi hỏi người xem phải tập trung theo dõi chi tiết. Dù vậy, những mốc thời gian và tiêu đề bối cảnh phim vẫn được chèn vào một số cảnh nhất định để xác định mạch truyện cho người xem. Xây dựng tình huống chính là chuyện kết giao giữa hai nhân vật chàng trai và cô gái, Phi Tiến Sơn được cho là lấy cảm hứng từ bộ phim cùng đề tài chiến tranh Chiếc chìa khóa vàng (2001) của đạo diễn Lê Hoàng.
Xuyên suốt bộ phim, nhiều chi tiết nhỏ ở cảnh và thoại cũng được đạo diễn chủ ý cài cắm, lấy cảm hứng từ các tác phẩm nghệ thuật về Hà Nội. Cụ thể, như Tiến sĩ Hà Thanh Vân chỉ ra, Đào, phở và piano có nhiều khung cảnh lịch sử gợi liên tưởng đến tiểu thuyết Sống mãi với thủ đô của Nguyễn Huy Tưởng cùng các câu thơ từ bài "Đất nước" của Nguyễn Đình Thi; hình tượng những người lính trí thức tiểu tư sản trong bài thơ "Tây Tiến" của Quang Dũng; hình tượng bát phở trong bút kí về Hà Nội của Thạch Lam, Vũ Bằng, Nguyễn Tuân; hình tượng cô gái chơi đàn piano trong những sáng tác về thành phố của Phú Quang; hình tượng chú bé đánh giày trong "Lượm" của Tố Hữu và Những người khốn khổ của Victor Hugo;... Trên góc nhìn tôn giáo, Phi Tiến Sơn lấy cảm hứng từ các tác phẩm văn học và hội họa của Việt Nam, Mỹ, Pháp, như cảnh vẽ tranh giữa ông họa sĩ già và cha xứ tham khảo từ truyện ngắn "Chữ người tử tù" của Nguyễn Tuân và "Chiếc lá cuối cùng" của O. Henry; tiếng chuông nhà thờ vang lên với lời thoại của cô đào gợi nhắc về tiểu thuyết chiến tranh Chuông nguyện hồn ai của Ernest Hemingway; hay tranh vẽ trên tường là bức Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân của Eugène Delacroix.