Sergey Aleksandrovich Yesenin
Lịch sử > Ý tượng (1918-24)

Năm 1918, do diễn biến Petrograd rất phức tạp với sự can thiệp của liên quân ủng hộ Romanov, Sergey Yesenin rời cố đô này về tân đô Moskva - bấy giờ do phái Bolshevik kiểm soát. Tháng 9 cùng năm, ông lập một thư quán đặt là Thư ấn xã Ngôn luận [của] [Giới] văn nghệ cần lao Moskva (Издательство «Московская трудовая артель художников слова») cho hợp xu thế chính trị đương thời. Thư quán hoạt động cầm chừng và không mấy tín hiệu tích cực do khả năng điều hành của Sergey Yesenin rất kém, mà chủ yếu do thi sĩ thường xuyên chìm trong men rượu và ưa gây gổ với vô số bận bị Cheka cũng như sở dân vệ tạm giam.
Dù không mặn mà gì với chính thể mới nhưng trong các phỏng vấn và phóng sự báo chí, Sergey Yesenin vẫn nhất mực tán thành Cách mạng Tháng Mười, đảng Bolshevik và đặc biệt cá nhân Lenin. Từ thời kì này, nhân cách ông được giới nghiên cứu hậu hiện đại cho rằng sa sút thê thảm do mất hết quan hệ bạn bè cũ và cả phương hướng sáng tác. Để bù lại những đắng cay ấy, Sergey Yesenin sa vào những mối tình ngắn ngủi và chóng chán, nhưng nhờ thế mà đây cũng là giai đoạn để lại số lượng thi phẩm lớn nhất của ông, thường là đề tặng cô nào đó. Quãng 1918-20 có tới 5 thi tập của Yesenin được ấn hành, đưa tên tuổi ông vươn ra ngoại biên Nga để bước đầu được công chúng văn nghệ Tây Âu tiếp nhận.
Năm 1921, Sergey Yesenin giải thể nhà in, theo một số bạn văn sang Trung Á du ngoạn và tránh chiến sự, có không ít lần cũng ghé thăm nhà. Các sáng tác của ông những ngày này thường cố ý kết nối với nhóm thi phẩm Đông phương của Aleksandr Pushkin cả về thể tài và thi pháp. Cũng giai đoạn này, văn đàn Moskva thường vô cùng khoái chí vì những cuộc đấu ngâm thơ giữa Sergey Yesenin và Vladimir Mayakovsky với hai trường phái hoàn toàn khác biệt. Ngoài đời, họ cũng dành cho nhau tình cảm nghệ sĩ rất đặc biệt, bản thân Sergey Yesenin không ít lần ca tụng Mayakovsky là bạn văn kiêm "đối thủ" lớn nhất của mình.
Mùa thu năm 1921, ở xưởng vẽ của họa sĩ Zhorzh Yakulov thành Tiflis, Sergey Yesenin làm quen vũ sư Isadora Duncan, một phụ nữ lai Pháp-Mỹ hơn ông 17 tuổi và không rành Nga ngữ. Hai tâm hồn cô độc bất ngờ tìm được tiếng nói chung và bắt đầu công khai hẹn hò. Tháng 4 năm 1922, Sergey Yesenin quyết định theo Duncan rời tổ quốc Soviet ra hải ngoại sống đời kiều dân với hi vọng khám phá chân trời văn học mới. Theo một số nguồn tin chưa được kiểm chứng, để tránh bị chính quyền Soviet ngờ vực có liên đới các đảng bảo hoàng, Yesenin xin xuất cảnh với tư cách phóng viên thường trú hải ngoại của một tờ báo nội địa. Tuy nhiên, theo các tài liệu liên quan, Yesenin và Duncan phải đăng kí kết hôn để có hộ chiếu theo đúng thủ tục xuất nhập cảnh, ông khai họ kép để thành Sergey Aleksandrovich Yesenin-Duncan. Ngày 2 tháng 5 cùng năm, Yesenin làm đám cưới với Duncan theo nghi thức Công giáo, dù ông vẫn là con chiên Chính Thống. Hôn lễ chỉ có 12 vũ sinh của Duncan dự.
Nhờ tài danh và cả tài chính dồi dào của người vợ mới, Yesenin được du lịch khắp Đức, Bỉ, Pháp, Ý và còn có thời gian khá dài lưu trú tại New York. Duncan có vai trò vừa như mẹ vừa là người tình chăm chút tình cảm vốn dĩ yếu đuối của thi sĩ. Tuy nhiên, do tình hình văn học Tây phương giai đoạn hậu chiến này cũng không mấy xán lạn, Sergey Yesenin chẳng tìm được danh vọng và cơ hội thể hiện văn tài như khi còn ở hải nội. Ông hoàn toàn nhiễm chứng nghiện rượu không thể cai được, bản thân chẳng hiếm khi lâm tình trạng mất kiểm soát và rối loạn tâm thần tới mức phải nhập viện. Có lúc ông buông câu "Âu châu - cặn bã" (Европа — мразь). Hình ảnh Sergey Yesenin trên mặt báo Tây phương chẳng hề có thi ca mà toàn tin đập phá khách sạn hoặc gây gổ ở tửu điếm. Nhưng tin xấu về Yesenin tất nhiên sớm bay về cố quốc - nơi còn chút thiện cảm với thi tài ông. Trong một giai đoạn bế tắc nghiêm trọng tới mức suýt tự tử, Yesenin nhận được thư nhà. Nhờ thế, ông bỗng qua cơn hoảng loạn rồi xuất thần sáng tác liền hai thi phẩm Thư mẹ gửi (Письмо от матери) và Thư gửi mẹ (Письмо к матери), mà về sau được đưa vào các giáo khoa thư và đánh giá là đệ nhất kiệt tác trong đời thơ Yesenin.
Những chuyến lưu diễn đằng đẵng của Duncan thường khiến Yesenin cảm thấy bị bỏ rơi trong căn phòng khách sạn hạng sang mà vắng vẻ, do đó, càng kích thích ông thêm phần nhớ nhà và muốn dứt bỏ mối tình chẳng lấy gì làm khắng khít này. Tháng 8 năm 1923, Sergey Yesenin thừa lúc Duncan bận đi diễn để trốn về Moskva, hai tuần sau gửi đăng trên báo mẩu tin đơn phương từ hôn Isadora Duncan. Mặc dù chưa xong việc, nhưng Duncan vẫn đáp lại bằng một phỏng vấn báo chí chớp nhoáng, rằng bà không chấp nhận tuyên bố này. Vì thế, khi hay tin ông mất, Duncan mặc nhiên xưng là vợ chính thức và duy nhất của Yesenin.
Sau khi hoàn toàn dứt bỏ Isadora Duncan, Sergey Yesenin sáng tác thưa hẳn. Ông thường gây ra những vụ ẩu đả ở tửu điểm và dính vào các mối tình lăng nhăng, gồm cả ngoại tình. So với các giai đoạn trước, trứ tác Sergey Yesenin mất hẳn phẩm chất sáng tạo nghiêm túc, thường bị giới phê bình cho là "những vần thơ điên loạn", thi pháp được đánh giá là chất chứa những bi quan và suy kiệt.
Năm 1924, cùng với Ivan Gruzinov, Yesenin đăng báo một tuyên bố giải thể nhóm Ý Tượng, nguyên cớ được nêu là bất đồng quan điểm với Anatoly Marienhof.