stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đảo Phục Sinh
Văn hoá > Công trình đá > Nền đá Ahu

Ahu là những bệ đá, chúng thay đổi rất nhiều về cách bố trí, nhiều bức tượng đã được làm lại trong hoặc sau thời đại huri mo'ai hay lật đổ tượng; nhiều cái trở thành chỗ đựng tro cốt, và Ahu Tongariki bị sóng thần cuốn vào nội địa. Trong số 313 ahu được biết đến, 125 cái mang theo moai – thường chỉ có một, có thể là do giai đoạn moai ngắn ngủi và giao thông khó khăn.  Ahu Tongariki, cách Rano Raraku một km (0,62 mi), có nhiều moai nhất và cao nhất, tổng cộng là 15 bức tượng. Các ahu đáng chú ý khác có moai là Ahu Akivi, được William Mulloy khôi phục vào năm 1960, Nau Nau tại Anakena và Tahai. Một số moai có thể được làm từ gỗ và đã biến mất.
Các yếu tố cổ điển của thiết kế ahu là:
Tường chắn phía sau cao vài feet, thường hướng ra biển
Tường phía trước làm bằng các phiến đá bazan hình chữ nhật gọi là paenga
Một tấm cách làm bằng đá xỉ màu đỏ trải dài trên bức tường phía trước (các thềm được xây dựng sau năm 1300)
Một đoạn đường dốc ở phần phía nội địa của thềm, vươn ra ngoài như đôi cánh
Một mặt lát bằng những viên đá bị nước bào mòn hình tròn, có kích thước bằng nhau, gọi là poro
Các viên đá xếp thành một hàng trước đoạn dốc
Một sân lát đá trước ahu. Cái này được gọi là marae
Bên trong ahu là một đống mảnh vỡ.
Phía trên nhiều ahu sẽ là:
Moai trên những "bệ đỡ" vuông vức nhìn vào nội địa, đoạn dốc có poro phía trước.
Pukao hay Hau Hiti Rau trên đầu moai (các nền xây dựng sau năm 1300).
Khi một buổi lễ diễn ra, "mắt" được đặt trên các bức tượng. Lòng trắng của mắt được làm bằng san hô, mống mắt được làm bằng đá vỏ chai hoặc đá xỉ màu đỏ.
Ahu phát triển từ truyền thống Polynesia marae. Trong bối cảnh này, ahu ám chỉ một cấu trúc nhỏ đôi khi được lợp bằng mái tranh, là nơi cất giữ các vật linh thiêng, bao gồm cả các bức tượng. Các ahu thường ở gần marae hoặc sân trung tâm chính nơi diễn ra các nghi lễ, nhưng trên đảo Phục Sinh, ahu và moai phát triển với quy mô lớn hơn nhiều. Ở đây, marae là sân không lát đá phía trước ahu. Ahu lớn nhất dài 220 m (720 ft) và chứa 15 bức tượng, một số bức tượng cao 9 m (30 ft).  Chất liệu lấp đầy một ahu có nguồn gốc từ địa phương (các moai cũ bị vỡ, những mảnh vỡ của nó). Những khối đá riêng lẻ hầu hết đều nhỏ hơn nhiều so với moai, do đó cần ít công sức hơn để vận chuyển nguyên liệu thô, nhưng việc san bằng địa hình cho sân và lấp đầy các ahu lại rất tốn công sức.
Ahu được tìm thấy chủ yếu ở bờ biển, nơi chúng phân bố dày đặc và khá đồng đều. Các trường hợp ngoại lệ là sườn phía tây của núi Terevaka và các mũi đất Rano Kau và Poike, tại đó chúng thưa thớt hơn nhiều. Đây là ba khu vực có ít nhất đất ven biển thấp và ngoài Poike thì là những khu vực xa Rano Raraku nhất. Một ahu với nhiều moai được ghi nhận trên vách đá ở Rano Kau vào những năm 1880 nhưng đã rơi xuống bãi biển trước Chuyến thám hiểm Routledge. Ít nhất ba ahu được ghi nhận tại Poike vào những năm 1930 cũng đã biến mất kể từ đó.
Văn hoá > Công trình đá > Tường đá

Một trong những ví dụ chất lượng cao nhất về công trình xây bằng đá trên đảo Phục Sinh là bức tường phía sau của ahu tại Vinapu. Được làm không cần vữa bằng cách định hình những tảng đá bazan cứng có kích thước lên tới 7.000 kg (6,9 tấn Anh; 7,7 tấn Mỹ) sao cho khớp với nhau một cách chính xác, nó có bề ngoài giống với một số bức tường đá Inca tại Nam Mỹ.
Văn hoá > Công trình đá > Nhà đá

Hai loại nhà được biết đến trong quá khứ: hare paenga là một ngôi nhà có nền hình elip được làm bằng các tấm đá bazan và lợp mái tranh giống như một chiếc thuyền bị lật, và hare oka là một cấu trúc đá hình tròn. Các công trình kiến trúc bằng đá liên quan được gọi là Tupa trông rất giống với hare oka, ngoại trừ việc Tupa là nơi sinh sống của các nhà chiêm tinh-thầy cúng và nằm gần bờ biển, là nơi có thể dễ dàng quan sát chuyển động của các ngôi sao. Các khu định cư cũng có hare moa ("nhà gà"), là những công trình kiến trúc thuôn dài bằng đá dùng để nuôi gà.  Những ngôi nhà ở làng nghi lễ Orongo độc đáo ở chỗ chúng có hình dạng giống hare paenga nhưng được làm hoàn toàn bằng những tấm đá bazan phẳng được tìm thấy bên trong miệng núi lửa Rano Kao.  Lối vào tất cả các ngôi nhà đều rất thấp và phải bò để vào.
Vào thời kỳ đầu, người dân Rapa Nui được cho là đưa người chết ra biển trên những chiếc ca nô tang lễ nhỏ, giống những người Polynesia trên các đảo khác. Sau đó, họ bắt đầu chôn người trong những hang động bí mật để giữ cho xương khỏi bị kẻ thù xâm phạm. Trong thời kỳ hỗn loạn vào cuối thế kỷ 18, người dân trên đảo dường như đã bắt đầu chôn cất người chết trong khoảng trống giữa bụng một bức tượng moai đã đổ và bức tường phía trước của công trình. Trong thời gian xảy ra dịch bệnh, họ đã xây dựng những ngôi mộ tập thể bằng đá hình bán kim tự tháp.
Văn hoá > Công trình đá > Hình khắc đá

Đảo Phục Sinh có một trong những bộ sưu tập hình khắc đá phong phú nhất tại Polynesia. Khoảng 1.000 địa điểm với hơn 4.000 hình khắc đá được lập danh mục. Các thiết kế và hình ảnh được chạm khắc trên đá vì nhiều lý do: tạo vật tổ, đánh dấu lãnh thổ hoặc tưởng nhớ một người hoặc sự kiện. Có sự khác biệt rõ rệt xung quanh hòn đảo về tần suất chủ đề của các hình khắc đá, tập trung nhiều vào Người chim tại Orongo. Các chủ đề khác bao gồm rùa biển, Komari (vulvas) và Makemake, vị thần đứng đầu của giáo phái Tangata manu hay Người chim.
Hình khắc đá
Makemake với hai Người chim, được chạm khắc từ scoria màu đỏ
Hình cá khắc đá được tìm thấy gần Ahu Tongariki
Văn hoá > Công trình đá > Hang động

Hòn đảo và Motu Nui lân cận có nhiều hang động, nhiều cái cho thấy dấu hiệu từng được con người sử dụng để trồng trọt và làm công sự, bao gồm việc các lối vào bị thu hẹp và các không gian thu thập thông tin với điểm phục kích. Nhiều hang động xuất hiện trong thần thoại và truyền thuyết của người Rapa Nui.
Pu o Hiro hay kèn của Hiro  là một hòn đá ở bờ biển phía bắc của đảo Phục Sinh. Nó từng là một nhạc cụ được sử dụng trong nghi lễ sinh sản.
Văn hoá > Rongorongo

Đảo Phục Sinh từng có một loại chữ viết, được gọi là rongorongo. Các hình tượng bao gồm hình vẽ dạng tượng hình và hình học; các văn bản được khắc trên gỗ theo lối đường cày ngược.  Nhà truyền giáo người Pháp Eugène Eyraud tường thuật loại chữ này lần đầu tiên vào năm 1864. Vào thời điểm đó, một số người dân trên đảo nói rằng họ có thể hiểu được chữ viết, nhưng theo truyền thống, chỉ những gia đình cầm quyền và thầy cúng mới biết chữ, và không ai còn sống sót sau các cuộc tấn công bắt nô lệ và những đợt dịch tiếp theo. Bất chấp nhiều nỗ lực, các văn bản còn sót lại vẫn chưa được giải mã, và nếu không giải mã thì không chắc chắn rằng chúng thực sự là chữ viết. Một phần của vấn đề là chúng chỉ còn lại số lượng nhỏ: chỉ có hai tá văn bản, nhưng không có văn bản nào còn sót lại trên đảo. Cũng chỉ có một vài điểm tương đồng với các hình khắc đá trên đảo.
Văn hoá > Hình khắc gỗ

| --- | --- |

Tượng xương: Tượng đẫy đà không điển hình
Gỗ khan hiếm trên đảo Phục Sinh trong thế kỷ 18 và 19, nhưng một số tác phẩm chạm khắc có độ chi tiết và đặc trưng cao được đưa đến các bảo tàng trên thế giới. Các hình thức cụ thể bao gồm:
Reimiro, một vòng cổ hoặc vật trang trí ngực có hình lưỡi liềm có hình đầu ở một hoặc cả hai đỉnh. Thiết kế tương tự xuất hiện trên lá cờ của Rapa Nui. Hai Rei Miru tại Bảo tàng Anh có khắc chữ Rongorongo.
Moko Miro, một người có đầu thằn lằn.  Moko Miro được sử dụng làm dùi cui vì chân tạo thành hình dạng tay cầm. Nếu nó không được cầm bằng tay, các vũ công sẽ đeo nó quanh cổ trong các bữa tiệc. Moko Miro cũng sẽ được đặt ở ngưỡng cửa để bảo vệ gia đình khỏi bị tổn hại. Nó sẽ được treo trên mái nhà hoặc đặt dưới đất. Hình dạng ban đầu có mắt được làm từ vỏ sò màu trắng và con ngươi được làm bằng đá vỏ chai.
Moai kavakava là những hình chạm khắc nam giới và Moai Paepae là những hình chạm khắc nữ giới. Những hình người kỳ cục và có độ chi tiết cao này được chạm khắc từ cây Toromiro, tượng trưng cho tổ tiên. Đôi khi những bức tượng này được sử dụng cho nghi lễ sinh sản. Thông thường, chúng được sử dụng để tổ chức lễ thu hoạch; "Những quả hái đầu tiên được chất thành đống xung quanh họ làm lễ vật". Khi các bức tượng không được sử dụng, chúng sẽ được bọc trong vải vỏ cây và cất giữ ở nhà. Đã có một vài lần ghi nhận người dân trên đảo nhặt những hình tượng như búp bê và nhảy cùng chúng. Những hình nhân ban đầu rất hiếm và thường mô tả một hình tượng nam giới với thân hình hốc hác và có chòm râu dê. Xương sườn và đốt sống của các hình nhân lộ ra ngoài và nhiều ví dụ cho thấy có các hình nhân được chạm khắc trên các bộ phận khác nhau của cơ thể nhưng đặc biệt hơn là trên đỉnh đầu. Các hình nhân nữ giới hiếm hơn nam giới, mô tả cơ thể phẳng và thường có bàn tay của nữ nằm ngang cơ thể. Những hình nhân này có một số có kích cỡ khá lớn, nhưng chúng được đeo làm vật trang trí quanh cổ của người trong bộ lạc. Càng đeo nhiều hình nhân thì người đó càng quan trọng. Các hình này có nước bóng sáng bóng được phát triển từ việc cầm và tiếp xúc thường xuyên với da người.[cần dẫn nguồn]
Ao, một mái chèo nhảy múa lớn
Văn hoá > Hiện tại

Rapanui tài trợ cho một lễ hội hàng năm mang tên Tapati, được tổ chức từ năm 1975 vào khoảng đầu tháng 2 để tôn vinh văn hóa Rapa Nui. Người dân trên đảo cũng duy trì một đội tuyển bóng đá quốc gia và ba disco ở thị trấn Hanga Roa. Các hoạt động văn hóa khác bao gồm truyền thống âm nhạc kết hợp ảnh hưởng của Nam Mỹ và Polynesia, và chạm khắc gỗ.
Chặng Chile của Red Bull Cliff Diving World Series diễn ra trên đảo Rapa Nui.
Lễ hội Tapati Rapa Nui ("lễ hội tuần" trong ngôn ngữ địa phương) là một lễ hội kéo dài hai tuần hàng năm nhằm tôn vinh văn hóa đảo Phục Sinh. Tapati tập trung vào cuộc cạnh tranh giữa hai gia đình/gia tộc cạnh tranh trong nhiều cuộc thi khác nhau để kiếm điểm. Đội chiến thắng cho ứng cử viên của họ đăng quang 'nữ vương' của đảo vào năm tiếp theo.  Các cuộc thi là cách để duy trì và tôn vinh các hoạt động văn hóa truyền thống như nấu ăn, làm đồ trang sức, chạm khắc gỗ và chèo thuyền.
Nhân khẩu

Dân số theo cuộc điều tra dân số năm 2012 là 5.761 (tăng từ 3.791 năm 2002). Năm 2002, 60% là người gốc Rapa Nui bản địa, 39% là người người Chile đại lục (hoặc hậu duệ của họ sinh ra ở đảo Phục Sinh) là người gốc Âu (chủ yếu là người Tây Ban Nha) hoặc  mestizo (hỗn chủng của người châu Âu và người châu Mỹ bản địa Chile), và 1% còn lại là người châu Mỹ bản địa từ Chile lục địa (hoặc hậu duệ của họ sinh ra ở đảo Phục Sinh). Tính đến  năm 2012, mật độ dân số trên đảo Phục Sinh là 35/km2 (91/sq mi).
Dân số năm 1982 là 1.936 người. Sự gia tăng dân số trong  điều tra dân số gần đây một phần là do sự xuất hiện của người gốc Âu hoặc người lai gốc Âu và da đỏ đến từ lục địa Chile. Tuy nhiên, hầu hết đều kết hôn với người phối ngẫu Rapa Nui. Khoảng 70% dân số là người bản địa. Ước tính dân số tiền châu Âu dao động từ 7–17.000. Số lượng dân số thấp nhất mọi thời đại của đảo Phục Sinh là 111 người được báo cáo vào năm 1877. Trong số 111 người Rapa Nui này, chỉ có 36 người có con cháu, và tất cả người Rapa Nui ngày nay đều tuyên bố có nguồn gốc từ 36 người đó.
Ngôn ngữ truyền thống của đảo Phục Sinh là Rapa Nui, một ngôn ngữ Đông Polynesia, có một số điểm tương đồng với tiếng Hawaii và tiếng Tahiti. Tuy nhiên, giống như tại lục địa Chile, ngôn ngữ chính thức được sử dụng là tiếng Tây Ban Nha. Đảo Phục Sinh là lãnh thổ duy nhất tại Polynesia có ngôn ngữ chính thức là tiếng Tây Ban Nha.
Có nguồn cho là 2.700 người bản địa Rapa Nui sống trên đảo có kiến thức nhất định về ngôn ngữ truyền thống của họ; tuy nhiên, dữ liệu điều tra dân số không tồn tại về ngôn ngữ chính mà cư dân Đảo Phục Sinh biết và nói, và có những tuyên bố gần đây rằng số lượng người nói thông thạo chỉ khoảng 800 người. Tiếng Rapa Nui bị suy giảm số lượng người nói khi đảo trải qua quá trình Tây Ban Nha hóa, vì đảo này thuộc quyền quản lý của Chile và hiện là nơi sinh sống của một số người Chile lục địa, hầu hết họ chỉ nói tiếng Tây Ban Nha. Vì lý do này, hầu hết trẻ em Rapa Nui lớn lên đều nói tiếng Tây Ban Nha và những người học tiếng Rapa Nui sẽ bắt đầu học nó sau này khi lớn hơn. Dù có những nỗ lực nhằm hồi sinh ngôn ngữ này, Ethnologue đã xác định rằng tiếng Rapa Nui hiện là ngôn ngữ bị đe dọa.
Địa danh tếng Rapa Nui bản địa của đảo Phục Sinh vẫn tồn tại và có rất ít sự bổ sung hoặc thay thế bằng tiếng Tây Ban Nha, thực tế này đóng góp một phần giúp ngôn ngữ Rapa Nui tồn tại.
Chính phủ

Đảo Phục Sinh chia sẻ với quần đảo Juan Fernández tình trạng hiến pháp là "lãnh thổ đặc biệt" của Chile, được cấp vào năm 2007. Tính đến năm 2011, một hiến chương đặc biệt cho hòn đảo này đang được thảo luận tại Quốc hội Chile.
Về mặt hành chính, đảo này là một tỉnh (tỉnh Isla de Pascua) của vùng Valparaíso và có một xã duy nhất (comuna) (Isla de Pascua). Cả tỉnh và xã đều được gọi là Isla de Pascua và bao gồm toàn bộ đảo này cũng như các đảo nhỏ và đá xung quanh, cộng với Isla Salas y Gómez nằm cách 380 km (240 mi) về phía đông. Thống đốc tỉnh do Tổng thống Chile bổ nhiệm. Chính quyền địa phương đặt tại Hanga Roa, do thị trưởng lãnh đạo và một hội đồng tự quản gồm sáu thành viên, tất cả đều được bầu trực tiếp với nhiệm kỳ 4 năm.
Vào tháng 8 năm 2018, luật cấm người không cư trú trên đảo ở lại đảo quá 30 ngày có hiệu lực.
Kể từ năm 1966, mức án các vụ án hiếp dâm, lạm dụng tình dục và tội phạm tài sản ở đảo Phục Sinh thấp hơn so với các tội tương ứng ở lục địa Chile. Luật này đã bị bãi bỏ vào năm 2021 do một sắc lệnh của Tòa án Hiến pháp.
Notable people

Laura Alarcón Rapu, governor (since 2018)
Tiare Aguilera Hey, member of the Chilean Constitutional Convention (since 2021)
Felipe González de Ahedo (1714–1802), a Spanish navigator and cartographer; annexed Easter Island in 1770.
Angata (k. 1853–1914), native catechist and prophetess who led a 1914 rebellion
Thomas Barthel (1923–1997) a German ethnologist and epigrapher
Carmen Cardinali (born 1944) a Rapa Nui Chilean professor, governor of Easter Island, 2010-2014.
Jean-Baptiste Dutrou-Bornier (1834–1876) a French mariner, removed many of the Rapa Nui people and turned the island into a sheep ranch.
Sebastian Englert (1888–1969), missionary and ethnologist
Eugène Eyraud (1820–1868), missionary
Thor Heyerdahl (1914–2002), a Norwegian adventurer and ethnographer
Melania Hotu (born 1959), governor (2006–2010, 2015–2018)
Marta Hotus Tuki (born 1969), governor (2014–2015)
Riro Kāinga (died 1898 or 1899), last person to hold title of king and rule before Chilean consolidation
Kings of Easter Island
Hotu Matuꞌa, island founder
William Mulloy (1917–1978), an American anthropologist and archaeologist
Nga'ara (died 1859), one of the last 'ariki
Jacobo Hey Paoa, first Rapa Nui male to earn a law degree and become an attorney
Pedro Edmunds Paoa (born 1961), mayor and former governor
Juan Edmunds Rapahango (1923–2012), former mayor
Hippolyte Roussel (1824–1898), a French priest and missionary
Katherine Routledge (1866–1935), an English archaeologist and anthropologist
Alexander Ariʻipaea Salmon (1855–1914) English-Jewish-Tahitian de facto ruler of Easter Island, 1878-1888.
Mahani Teave (born 1983), a Chilean American classical pianist
Atamu Tekena (k. 1850–1892), missionary installed King who ceded island to Chile
José Fati Tepano, first Rapa Nui male to serve as a titular judge upon completing training in Chile
Juan Tepano (1867–1947), indigenous leader and cultural informant
Valentino Riroroko Tuki (1932–2017) last claimant to the Rapa Nui throne
Lynn Rapu Tuki (born 1969), head-teacher, promotes the arts and traditions of the Rapa Nui People.
Luz Zasso Paoa a Rapa Nui politician, mayor of Easter Island, 2008-2012.
Giao thông

Đảo Phục Sinh có sân bay quốc tế Mataveri, với dịch vụ hàng không  (hiện kà Boeing 787s) từ hãng LATAM Chile, và theo mùa có các hãng con như LATAM Perú.
Hình ảnh

Toà nhà chính quyền Hanga Roa
Nguowif with feavới trang phục lông vũ có trong hành trình du lịchishing boats
Mặt tiền của nhà thờ Công giáo, Hanga Roa
Catholic Church, Hanga Roa
Bên trong nhà thờ Công giáo tại Hanga Roa
Thư mục

Diamond, Jared (2005). Collapse. How Societies Choose to Fail or Succeed. New York: Viking. ISBN 978-0-14-303655-5.
Fischer, Steven Roger (1995). “Preliminary Evidence for Cosmogonic Texts in Rapanui's Rongorongo Inscriptions”. Journal of the Polynesian Society (104): 303–21. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2023.
Fischer, Steven Roger (1997). Glyph-breaker: A Decipherer's Story. New York: Copernicus/Springer-Verlag. ISBN 978-1-4612-2298-9.
Fischer, Steven Roger (1997). RongoRongo, the Easter Island Script: History, Traditions, Texts. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-823710-5.
Heyerdahl, Thor (1961).  Thor Heyerdahl; Edwin N. Ferdon Jr. (biên tập). The Concept of Rongorongo Among the Historic Population of Easter Island. Stockholm: Forum.
Heyerdahl, Thor (1958). Aku-Aku; The 1958 Expedition to Easter Island. Chicago, Rand McNally.
McLaughlin, Shawn (2007). The Complete Guide to Easter Island. Los Osos: Easter Island Foundation. ISBN 978-1-880636-25-1.
Metraux, Alfred (1940). “Ethnology of Easter Island”. Bernice P. Bishop Museum Bulletin (160). ISBN 978-0-527-02268-6.
Pinart, Alphonse (1877). “Voyage à l'Ile de Pâques (Océan Pacifique)”. Le Tour du Monde; Nouveau Journal des Voyags. 36: 225.
Routledge, Katherine (1919). The Mystery of Easter Island. The story of an expedition. London. ISBN 978-0-404-14231-5.
Steadman, David (2006). Extinction and Biogeography in Tropical Pacific Birds. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-77142-7.
Các loại khoai lang (kumara) là cây trồng chủ yếu tại Rapa Nui của Polynesia
Quang cảnh các di tích của đảo Phục Sinh, Rapanui, k. 1775–1776 của William Hodges.
Người Rapa Nui, Louis Choris vẽ vào năm 1816
Đảo nhỏ Motu Nui, một phần của lễ giáo phái Người chim
Jacob Roggeveen phân tích một bức tượng Moai, bản khắc thế kỷ 18.
La Pérouse tại đảo Phục Sinh vào năm 1786
"Thái hậu" Koreto cùng hai con gái "Nữ vương" Caroline và Harriette năm 1877
Tướng Pinochet chịp ảnh cùng một nữ giới Rapa Nui trẻ tuổi
Manu Piri tượng trưng cho tình yêu và đoàn kết giữa hai người. Khẩu hiệu của chính quyền hiện tại là "Rapa Nui hai mahatu", được dịch là "Rapa Nui với tình yêu".
Quà lưu niệm Moai từ Rapa Nui, mua tại Chợ thủ công, 2020
Đảo Phục Sinh, Isla Salas y Gómez, Nam Mỹ và các đảo ở giữa
Bản đồ chi tiết Rapa Nui/Đảo Phục Sinh
Cảnh quan đặc trưng trên đảo Phục Sinh; những ngọn núi lửa tròn đã tắt có thảm thực vật thấp bao phủ.
Hai ahu tại Hanga Roa. Ở tiền cảnh là Ahu Ko Te Riku (với pukao trên đầu).
Một mẫu của rongorongo
Hình tổ tiên, k. 1830, từ bộ sưu tập LACMA
Angata, 1919
Thor Heyerdahl, 1980
Mahani Teave, 2012
Hư Vân (Thiền sư)

| Hư Vân 虛雲 |
| --- | --- |

Tên khai sinh: Tiêu Trai
Pháp danh: Cổ Nham (古巖) Diễn Triệt (演徹)
Pháp tự: Đức Thanh (德清)
Pháp hiệu: Hư Vân (虛雲)
Tên khác: Huyễn Du lão nhân (幻遊老人)
Hoạt động tôn giáo
Tôn giáo: Phật giáo
Trường phái: Thiền tông
Sư phụ: Hoà thượng Thường Khai   Hoà thượng Diệu Liên    Hoà thượng Diệu Thành   Pháp sư Dung Kính
Đệ tử: Phật Nguyên, Charles Luk, Tuyên Hóa, Bản Hoán, Thánh Nhất
Xuất gia: 1859 Dũng Tuyền Thiền Tự Núi Cổ Sơn, tỉnh Phúc Kiến
Thụ giới: Sadi 1859 Dũng Tuyền Thiền Tự
 : Cụ túc 1860 Núi Cổ Sơn
Tu tập tại: Núi Cổ Sơn Núi Cửu Hoa Chùa Cao Mân
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Tiêu Trai
Ngày sinh: (1840-08-17)17 tháng 8, 1840 (được cho rằng)
Nơi sinh: Phúc Kiến
 
Mất: 
Ngày mất: (1959-10-13)13 tháng 10, 1959 (120 tuổi)
Nơi mất: Zhenru Temple
 
An nghỉ: Tháp Hải Hội, núi Vân Cư
Giới tính: nam
Thân quyến: 
Cha: Tiêu Ngọc Đường
Mẹ: Nhan Thị
 
Nghề nghiệp: tì-kheo
Quốc tịch:  Trung Quốc Đại Thanh
 Cổng thông tin Phật giáo
x • t • 
Hư Vân (zh. 虛雲; Xūyún; 17 tháng 8 năm 1840?−13 tháng 10 năm 1959), còn có hiệu là Đức Thanh Diễn Triệt, là một Thiền sư Trung Quốc thời cận đại. Sư là vị Thiền sư có ảnh hưởng nhất trong thế kỷ 19 và thế kỷ 20 tại Trung Quốc và có vai trò rất lớn trong việc phục hưng Thiền tông và Phật Giáo Trung Quốc. Cuộc đời sư khôi phục và nối tiếp pháp mạch của Ngũ Gia Thất tông - Thiền tông.
Thân thế

Thiền sư Hư Vân tên khai sinh là Tiêu Trai, quê ở huyện Tương Lương, tỉnh Hồ Nam, sinh ra tại tỉnh Phúc Kiến. Sư thuộc dòng dõi hậu duệ vua Lương Vũ Đế, họ gốc ở Lan Lăng. Cha là Tiêu Ngọc Đường, làm quan ở Phúc Kiến. Mẹ là Nhan Thị, bà mất khi vừa mới sinh sư xong.
Chứng ngộ

Năm 56 tuổi, vị trụ trì Cao Mân Thiền tự ở Dương Châu là Thiền sư Nguyệt Lãng đến am Túy Phong mời sư cùng các vị cao tăng khác đến tham dự, hộ trì kỳ đả Thiền Thất khéo dài 20 tuần. Khi thời kỳ Thiền Thất sắp đến, tăng chúng thúc dục sư xuống núi trước. Tới cảng Địch Câu, Đại Thông, khi đi dọc theo bờ sông, gặp lúc nước lớn, sư muốn đi thuyền qua sông nhưng vì không có tiền nên người lái đò từ chối. Sư tiếp tục men theo dọc bờ sông mà đi, vì không cẩn thận nên té xuống sông, bị trôi chìm cả 1 ngày, dạt đến vùng phụ cận bến đá Thái Thạch. Ngư dân kéo lưới thấy sư và nhờ vị trụ trì chùa Bảo Tích đến nhận. Sư được khiêng về chùa cứu sống.
Mặc dù thân đang mang bệnh nhưng sư vẫn vội đến chùa Cao Mân để kịp kỳ Thiền Thất. Tại đây, sư gặp Thiền sư Nguyệt Lãng và được thỉnh làm thiện tri thức khai thị cho đại chúng trong thời gian diễn ra Thiền thất. Sư bèn khéo léo từ chối mà không tiết lộ bệnh tình của mình đồng thời bày tỏ mong muốn được cùng chúng đả Thiền Thất tiến tu. Quy củ của Chùa Cao Mân rất nghiêm khắc, theo thông lệ của chùa, nếu ai được tăng chúng đề cử làm chức sự mà không nhận chức sẽ phải chịu phạt đánh Thiền-bản. Vì bị phạt nên bệnh tình của sư càng nặng thêm.
Trong nhiều ngày liên tiếp, sư chuyên tâm tọa Thiền, khán thoại đầu, cùng tăng chúng tinh tấn đả Thiền Thất cầu đại ngộ, liễu thoát sinh tử. Qua hơn 20 ngày đả thất thì mọi bệnh tật trong thân sư đều hết. Trong thời gian này, sự tu tập của sư có rất nhiều tiến bộ, như trong khi ngồi Thiền sư gặp nhiều cảnh giới lạ như có thể nghe và thấy các cảnh ở xa... Tuy vậy, sư không để tâm đến nó mà hướng sự tập trung vào việc tham Thiền. Đến ngày thứ 3 tuần Thiền thất thứ 8, vào giờ nghỉ giải lao, thầy hộ thất theo thường lệ rót trà cho chúng tăng trong Thiền Thất dùng. Khi đưa ly trà cho sư, vì sơ ý, ly trà bị rơi xuống đất. Sư nghe tiếng ly nước vỡ thì bỗng nhiên đại ngộ, minh tâm kiến tính, mọi nghi tình trước kia đều thông suốt, thân tâm thoát mê. Sư cảm động tự nghĩ: "Nếu không bị té sông bịnh nặng, không nhẫn cảnh nghịch cảnh thuận, không nghe sự giáo hóa của tri thức, chắc uổng phí một đời!". Sư có làm bài kệ nói về sự chứng ngộ của mình:
Nguyên văn
Bối tử phát lạc địa
Hưởng thanh minh lịch lịch
Hư không phấn toái dã
Cuồng tâm đương hạ hưu
Năng khán thủ, đả phấn toái
Gia phá nhân vọng ngữ nan khai
Xuân chí hoa hương xú xứ tú
Sơn hà đại địa thị Như Lai.
Dịch nghĩa
Cốc nước rơi xuống đất
Tiếng vang thật rõ ràng
Hư không tan thành bụi
Tâm cuồng liền thôi dứt
Tay thả lỏng, cốc nước rơi
Nhà tan người mất thật khó nói
Xuân đến hoa hương nơi nơi đều nở rộ
Núi sông đất rộng là Như Lai.