Câu chuyện đối đáp của người tiều phu ở núi Na
Chú thích

↑  “傳奇漫錄 • Truyền kì mạn lục • Page 66”. Truy cập 4 tháng 10 năm 2015.
↑  Nguyễn Đăng Thục, Lịch sử tư tưởng Việt Nam (Tập 5), Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1992, tr. 135.
↑  Nguyễn Văn Huyên, Góp phần nghiên cứu Văn hóa Việt Nam (tập 2). Nhà xuất bản KHXH, 2003, tr. 229.
↑  Từ điển Văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004, tr. 1124.
↑  Xử sĩ: kẻ sĩ không ra làm quan, ẩn dật, trái với xuất sĩ là đi thi làm quan.
↑  Lược theo Nguyễn Đăng Thục, Lịch sử tư tưởng Việt Nam (Tập 5), tr. 146-149.
↑  Theo PGS.TS Trần Thị Băng Thanh:  Lưu trữ 2009-12-27 tại Wayback Machine.
↑  Căn cứ vào bài minh viết năm 1321 đời Trần Minh Tông và được khắc trên quả chuông đồng ở Thông Thánh quán, một quán đạo giáo đời Trần ở Bạch Hạc (hiện nay quả chuông được treo trên gác cổ đình làng Bạch Hạc, thuộc Phú Thọ) thì tư tưởng này được biểu hiện rõ nét kể từ khi đạo sĩ Hứa Tông Đạo từ Tống sang. Sau, Ngô Sĩ Liên cũng đã tái xác nhận rằng: Nhâm Dần, (Hưng Long) năm thứ 10 (1302), bấy giờ có đạo sĩ phương Bắc là Hứa Tông Đạo theo thuyền buôn sang ta, cho ở bến sông Yên Hao. Phép phù thủy, đàn chay bắt đầu thịnh hành từ đó. (Đại Việt sử ký toàn thư [Tập 2]. Nhà xuất bản KHXH, 1985, tr. 85).
↑  ý nói mùa đông mặc 2 áo, mùa hè 1 áo, toàn câu văn ngụ ý đời sống đơn giản
↑  Vua Cao Tông nhà Thương nằm mơ thấy Thượng đế ban cho một người phù tá giỏi. Tỉnh dậy bèn vẽ một bức tranh giống người trong mộng rồi sai người mang tranh đi tìm. Sau tìm được Phó Duyệt (ẩn ở đất Phú Nghiêm) đang đắp tường ở Phó Nham, liền đón về làm tướng. Cao Tông nói: "Ví như năm đại hạn, ta dùng người làm mưa rào".
↑  Vua Chu Văn Vương đi săn gặp Khương Tử Nha (tức Lã Vọng) câu cá ở sông Vị, mời lên chiếc xe sau chở về, tôn làm bậc thầy. Sau Lã Vọng giúp nhà Chu thắng nhà Ân ở Mục Dã.
↑  Nghiêm Tử Lăng tức Nghiêm Quang, một cao sĩ đời Hán, hồi nhỏ là bạn học của Hán Quang Vũ; khi Quang Vũ lên ngôi, ông bèn đi ở ẩn, thường đi cày ở trong núi Phú Xuân và câu cá ở bến sông Đồng.
↑  Khương Bá Hoài tức Khương Quảng người đời Hán Hoàn Đế, quê ở Bành Thành. Vua nghe tiếng là người hiếu thuận mời ra làm quan, Quảng không chịu ra. Vua lại sai thợ vẽ đến vẽ chân dung, Quảng che mặt không cho vẽ. Ông từng nói: "Quốc chính hiện nay ở trong tay bọn hoạn quan, đó là thời nào mà mình lại ra làm quan?"
↑  Kiềm Lâu: một hiền sĩ nước Tề, đời Xuân Thu, ở ẩn, không chịu làm quan. Nhà rất nghèo, khi chết chỉ có một cái chăn để liệm, hễ che kín đầu thì hở chân, kín chân thì hở đầu.
↑  Vệ Giới: danh sĩ đời Tấn, người đẹp, tính ôn hòa nhưng chết trẻ, khi mới 27 tuổi.
↑  Viên Tinh: Theo sách Lã thị Xuân Thu, Viên Tinh Mục, một kẻ sĩ ở phương nam, đi giữa đường bị đói, nằm lả đi. Một tên ăn trộm trông thấy, đưa cơm cho ăn. Tinh Mục tỉnh lại, biết người cho ăn là kẻ trộm, liền nói: "Ta không thèm ăn miếng cơm bất nghĩa của người". Rồi gượng dậy cố nôn ọe ra nhưng không được, sau đó gục đầu xuống chết.
↑  Phụng Thiến: tên tự của Tuân Xán đời Ngụy. Ông có vợ đẹp, nên rất yêu quý. Mùa đông vợ bị bệnh phát nhiệt, Tuấn Xán ra sân dầm hơi lạnh để vào ấp cho vợ được mát. Sau vợ chết ông cùng chết theo.
↑  Vụ Quang: người đời nhà Hạ. Vua Thành Thang đánh được vua Kiệt (nhà Hạ), đem thiên hạ nhường cho Vụ Quang. Ông không nhận đeo đá gieo mình xuống sông giả cách tự tử rồi ẩn náu biệt tích. Quyên Tử: người nước Tề, ở ẩn tại Nham Sơn, học được đạo tiên, tương truyền có tài làm mưa làm gió. Đây có ý nói đó là những người ẩn dật vĩnh viễn.
↑  Long Đỗ: tức Thăng Long (tức Hà Nội ngày nay)
↑  An Tôn: tên làng nay thuộc huyện Vĩnh Lộc tỉnh Thanh Hóa. Nhà Hồ cho xây Tây Đô ở đây.
↑  Kim Âu: cung Kim Âu tức cung Bảo Thanh ở làng Kim Âu. Hồ Quý Ly xây dựng cung điện này tốn kém nên bị đời sau phê phán.
↑  Tháng 8 năm Kiến Tân thứ 2 (1399) đời Trần Thiếu Đế, Nguyễn Nhữ Cái nổi dậy ở vùng sông Đáy chống triều đình, quân đông đến hàng vạn. Sau bị Nguyễn Bằng Cử đánh tan. Nguyễn Bằng Cử người Bắc Ninh, làm đến chức Đông lộ yên phủ sứ đời Trần.
↑  Cổ lâu: Hồ Quý Ly cắt đất 59 thôn ở khu Cổ Lâu cho nhà Minh. Chưa rõ Cổ Lâu thuộc tỉnh nào.
↑  Nguyễn Bằng Cử: xem chú thích bên trên (sông Đáy).
↑  Hoàng Hối Khanh: đậu Thái học sinh đời Trần, sau làm quan với nhà Hồ.
↑  Lê Cảnh Kỳ: trước làm quan với nhà Trần, sau làm quan cho nhà Hồ đến chức Hành khiển.
↑  Lưu Thúc Kiệm: đậu đầu khoa Thái học sinh cuối đời Trần
↑  Lấy ý trong câu nói của Vi Trung, ẩn sĩ đời Tấn. Trương Hoa mời Vi Trung ra làm quan, ông nói: "Ta còn đương lo con sóng rớt ở cái vực sâu kia tràn đến, há lại còn xắn áo mà lội nữa ư?"
↑  Chữ ở thiên Thuấn điển trong Kinh Thư: "Hỏa viêm Côn sơn, ngọc thạch câu phần", nghĩa là: "Lửa đốt núi Côn, ngọc đá đều cháy" (Núi Côn Sơn có tiếng sản sinh ra ngọc quý. Dẫn ra điển này ý nói theo nhà Hồ rồi sẽ bị khốn đốn cùng nhà Hồ).
↑  Cửa bể Kỳ La ở làng Kỳ La, huyện Kỳ Anh nay thuộc tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1407, Hồ Quý Ly bị bắt ở đấy. Núi cao Vọng ở làng Bình Lễ, cùng huyện, là nơi Hồ Hán Thương bị bắt, cũng vào năm 1407.
↑  Nguyên, Bạch: tức Nguyên Chẩn, tự Vi Chi và Bạch Cư Dị, tự Lạc Thiên là hai nhà thơ nổi tiếng đời Đường.
↑  Lưu là quan Thái sử nhà Chu, họ Lưu, người chế ra lối chữ đại triện. Tư là Lý Tư (nhà Tần), chế ra lối chữ tiểu triện. Xem trang thư pháp Trung Hoa.
↑  Chép theo bản dịch Truyền kỳ mạn lục của Trúc Khê. Sách do Nhà xuất bản Văn nghệ và Hội nghiên cứu giảng dạy văn học Thành phố Hồ Chí Minh hợp tác tái bản và ấn hành năm 1988, tr. 139-145. Phần chú thích cũng căn cứ theo sách này. Toàn văn truyện có thể tìm đọc trên internet.