stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Eidmannella reclusa

| Eidmannella reclusa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Nesticidae
Chi (genus): Eidmannella
Loài (species): E. reclusa
Danh pháp hai phần
Eidmannella reclusa Gertsch, 1984 
Eidmannella reclusa là một loài nhện trong họ Nesticidae.
Loài này thuộc chi Eidmannella. Eidmannella reclusa được Willis J. Gertsch miêu tả năm 1984.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Elaphoglossum pallidum

| Elaphoglossum pallidum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Elaphoglossum
Loài (species): E. pallidum
Danh pháp hai phần
Elaphoglossum pallidum (Bak. ex Jenman) C. Chr. 
Elaphoglossum pallidum là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Baker ex Jenman C. Chr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elaphoglossum pallidum”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Pol. F.C. Lavello

Câu lạc bộ bóng đá Polisportiva Lavello là một câu lạc bộ bóng đá Ý đến từ Lavello, Basilicata. Đội bóng hiện tại thi đấu ở Serie D. Màu sắc của đội là xanh lá cây và vàng.
Pilotrichum compositum

| Pilotrichum compositum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hookeriales
Họ (familia): Pilotrichaceae
Chi (genus): Pilotrichum
Loài (species): P. compositum
Danh pháp hai phần
Pilotrichum compositum (Hedw.) P. Beauv., 1805 
Pilotrichum compositum là một loài rêu trong họ Pilotrichaceae. Loài này được (Hedw.) P. Beauv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1805.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pilotrichum compositum”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Elaphoglossum palmeri

| Elaphoglossum palmeri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Elaphoglossum
Loài (species): E. palmeri
Danh pháp hai phần
Elaphoglossum palmeri Underw. & Maxon 
Elaphoglossum palmeri là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Underw. & Maxon mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elaphoglossum palmeri”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Nhà thờ chính tòa Wawel

| Thánh đường Wawel Królewska Bazylika Archikatedralna Św>  Stanisława i Wacława na Wawelu |
| --- | --- |
Thánh đường Wawel trên đồi Wawel: Nhà nguyện của Sigismund (phải, với vàng mái vòm) và Triều đại Vasa nhà nguyện (ở bên trái)
Tôn giáo
Giáo phái: Roman Catholic
Tỉnh: Archdiocese of Kraków
Nghi thức: Latin
Giáo hội hoặc trạng thái tổ chức: Vương cung thánh đường hoàng gia
Trạng thái: Active
Vị trí
Vị trí: Kraków, Ba Lan
Tọa độ địa lý: 50°03′17″B 19°56′07″Đ﻿ / ﻿50,0546°B 19,9354°Đ﻿ / 50.0546; 19.9354
Kiến trúc
Thể loại: Nhà thờ
Phong cách: Kiến trúc Roman, Gothic, Phục hưng, Baroque
Hoàn thành: thế kỷ 11
Vương cung thánh đường Hoàng gia Saints Stanislaus và Wenceslaus trên đồi Wawel (tiếng Ba Lan: Królewska Bazylika Archikatedralna śś. Stanisława i Wacława na Wawelu), còn được gọi là Thánh đường Wawel (tiếng Ba Lan: Katedra Wawelska), là một nhà thờ Công giáo La Mã nằm trên đồi Wawel ở Kraków, Ba Lan. Hơn 900 năm tuổi, đây là khu bảo tồn quốc gia Ba Lan và theo truyền thống đã từng là nơi đăng quang của các vị vua Ba Lan cũng như Nhà thờ Chính tòa của Tổng giáo phận Kraków.
Karol Wojtyla, người vào năm 1978 đã trở thành Giáo hoàng John Paul II, một ngày sau khi được phong chức linh mục, đã dâng thánh lễ đầu tiên với tư cách là linh mục tại nhà mồ thánh đường vào ngày 2 tháng 11 năm 1946 và được phong chức giám mục phụ tá của Kraków tại đây vào ngày 28 Tháng 9 năm 1958.
Nhà thờ theo kiến trúc gothic hiện tại, là tòa nhà thứ ba trên địa điểm này: ngôi nhà đầu tiên được xây dựng và phá hủy vào thế kỷ thứ 11; cái thứ hai, được xây dựng vào thế kỷ thứ 12, đã bị phá hủy bởi một vụ hỏa hoạn vào năm 1305. Việc xây dựng nhà hiện tại bắt đầu vào thế kỷ 14 theo lệnh của giám mục Nanker.
Nội địa

Nhà thờ bao gồm một gian giữa với gian bên, cánh ngang với gian bên, dàn hợp xướng với gian bên đôi và một nhà thờ với các nhà nguyện bọc hành lang và tỏa ra. Bàn thờ chính, nằm trong nhà thờ, được thành lập vào khoảng năm 1650 bởi Đức cha Piotr Gembicki và được tạo ra bởi Giovanni Battista Gisleni. Bức tranh bàn thờ Chúa Kitô đóng đinh của Marcin Blechowski có từ thế kỷ 17. Trên bàn thờ chính là một mành trướng cao làm từ đá hoa đen được hỗ trợ bởi bốn cột trụ, thiết kế bởi Giovanni Battista Trevano and Matteo Castelli giữa năm 1626 và 1629. Bên dưới mành trướng là vị trí của một chiếc hòm bạc của người bảo trợ quốc gia - St. Stanislaus (Stanisław) được tạo ra giữa năm 1669-1671 sau cái trước đó (được tặng vào năm 1512 bởi Vua Zygmunt I của Ba Lan) đã bị cướp bởi người Thụy Điển vào năm 1655.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Bàn thờ mạ vàng chính được thành lập vào khoảng năm 1650 |  Đài kỷ niệm của vua Władysław của Varna  |  Lăng mộ của vua Casimir III Đại đế  |  Sarcophagus của St. Stanislaus |  Hy sinh |  Tượng đài lăng mộ của vua Stephen Báthory  |
Nhà nguyện và phòng chôn cất

Nhà thờ Wawel là nơi chôn cất chính của các vị vua Ba Lan từ thế kỷ 14. Như vậy, nó đã được mở rộng và thay đổi đáng kể theo thời gian khi các nhà cai trị đã xây thêm nhiều nhà nguyện để chôn cất.
Nhà nguyện Sigismund, hay Nhà nguyện Zygmunt (" Kaplica Zygmuntowska "), liền kề với bức tường phía nam của nhà thờ, là một trong những cấu trúc kiến trúc đáng chú ý nhất ở Kraków và có lẽ là "ví dụ thuần khiết nhất của kiến trúc Phục hưng bên ngoài nước Ý ". Được tài trợ bởi Zygmunt I của Ba Lan, nó được xây dựng từ năm 1517 đến 1533 bởi Bartolommeo Berrecci, một kiến trúc sư thời Phục hưng Florentine, người đã dành phần lớn sự nghiệp của mình ở Ba Lan.
Một nhà nguyện hình vuông với mái vòm bằng vàng, nó bao gồm những ngôi mộ của người sáng lập và những đứa con của ông, Vua Zygmunt II của Ba Lan và Anna Jagiellonka (Jagiellonka).
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Ba tòa tháp mang tính biểu tượng: Tháp Sigismund, Tháp Đồng hồ và Tháp Chuông Bạc |  Cổng chính giữa Nhà thờ Holy Cross (phải) và Nhà nguyện Holy Trinity (trái) |  Nhà nguyện Vasa |  Nhà nguyện thánh giá |  Lối vào nhà thờ Wawel, từ phía tây |  Nhà nguyện Sigismund |
Nhà nguyện và phòng chôn cất > Hầm mộ của Thánh Leonard bên dưới Nhà thờ

Hầm mộ bên dưới Nhà thờ Wawel lưu giữ lăng mộ của các vị vua Ba Lan, anh hùng dân tộc, tướng lĩnh và nhà cách mạng, bao gồm cả những người cai trị Khối thịnh vượng chung Ba Lan-Litva như Jan III Sobieski và người phối ngẫu Marie Casimire (Maria Kazimiera), hài cốt của Tadeusz Kozc lãnh đạo một cuộc nổi dậy quốc gia Ba Lan và Chuẩn tướng trong Chiến tranh Cách mạng Hoa Kỳ; Bards quốc gia: Adam Mickiewicz (đặt chân đến đó vào năm 1890) và Juliusz Słowacki (1927), cũng như Władysław Sikorski - Thủ tướng của Chính phủ Ba Lan lưu vong và Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ba Lan, cùng với Nguyên soái Józef Piłsudski - người sáng lập Cộng hòa Ba Lan thứ hai. Giáo hoàng John Paul II đã cân nhắc việc chôn cất tại một thời điểm, trong khi một số người dân Ba Lan đã hy vọng rằng, theo phong tục cổ xưa, trái tim của ông sẽ được đưa đến đó và được giữ bên cạnh hài cốt của những người cai trị vĩ đại Ba Lan. (John Paul II đã được chôn cất dưới Nhà thờ Thánh Peter, một nơi chôn cất giáo hoàng từ thời cổ đại, thay vào đó.)
| Các vị vua Ba Lan |  | Thánh Ba Lan |
| --- | --- | --- |
|  Władysław I the Elbow-high  Casimir III vĩ đại  Jadwiga của Ba Lan  Władysław II Jagiełło  Casimir IV Jagiellonchot  John I Albert  Sigismund tôi cũ  Zygmunt II của Ba Lan  Stephen Bathory  Anna Jagiellonkaka  Zygmunt III Waza  Władysław IV Vasa  John II Casimir Vasa  Michael Korybut Wiśniowiecki  John III Sobieski  Augustus II sự mạnh mẽ |  |  Thánh Stanislaus the Martyr  Saint Hedwig (Jadwiga)  Đáng chú ý khác  Công chúa Elizabeth Bonifacia của Ba Lan  Hoàng tử Adam Stefan Sapieha  Tadeusz Kościuszko  Józef Piłsudski  Władysław Sikorski  Józef Poniatowski  Adam Mickiewicz  Lech Kaczyński và Maria Kaczyńska  Juliusz Słowacki  Cyprian Norwid (đất từ mộ của ông ở Pháp) |
Sơ đồ của đồi Wawel hiển thị vị trí của Nhà thờ Wawel
Pilotrichum bipinnatum

| Pilotrichum bipinnatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hookeriales
Họ (familia): Pilotrichaceae
Chi (genus): Pilotrichum
Loài (species): P. bipinnatum
Danh pháp hai phần
Pilotrichum bipinnatum (Schwägr.) Brid., 1819 
Pilotrichum bipinnatum là một loài rêu trong họ Pilotrichaceae. Loài này được (Schwägr.) Brid. mô tả khoa học đầu tiên năm 1819.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pilotrichum bipinnatum”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Podbórz, West Pomeranian Voivodeship

| Podbórz |
| --- | --- |
—  Settlement  —
 
Podbórz
Country:  Ba Lan
Voivodeship: West Pomeranian
County: Koszalin County
Gmina: Będzino
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Podbórz [ˈpɔdbuʂ] (tiếng Đức: Falkenburg)  là một khu định cư ở khu hành chính của Gmina Będzino, thuộc quận Koszalin, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 8 kilômét (5 mi) phía tây nam Będzino, 18 km (11 mi) phía tây Koszalin, và 120 km (75 mi) về phía đông bắc của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Elaeocarpus maquilingensis

| Elaeocarpus maquilingensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Oxalidales
Họ (familia): Elaeocarpaceae
Chi (genus): Elaeocarpus
Loài (species): E. maquilingensis
Danh pháp hai phần
Elaeocarpus maquilingensis Elmer 
Elaeocarpus maquilingensis là một loài thực vật có hoa trong họ Côm. Loài này được Elmer mô tả khoa học đầu tiên năm 1919.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elaeocarpus maquilingensis”. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2013.
Poddębice

| Poddębice |
| --- | --- |

 Hiệu kỳ của Poddębice Hiệu kỳ Huy hiệu
Poddębice
Quốc gia:  Ba Lan
Tỉnh: Łódźkie
Huyện: Poddębicki
Diện tích
 • Tổng cộng: 6 km2 (2 mi2)
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 7.781
 • Mật độ: 1.326/km2 (3,430/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
99-200 
Poddębice là một thị trấn thuộc huyện Poddębicki, tỉnh Łódźkie ở trung tâm Ba Lan. Thị trấn có diện tích 6 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 7781 người và mật độ 1326 người/km².
Plinia orthoclada

| Plinia orthoclada> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Myrtaceae
Chi (genus): Plinia
Loài (species): P. orthoclada
Danh pháp hai phần
Plinia orthoclada Urb., 1928 
Plinia orthoclada là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được Urb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1928.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Plinia orthoclada”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Embelia reticulata

| Embelia reticulata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Embelia
Loài (species): E. reticulata
Danh pháp hai phần
Embelia reticulata (A.DC.) Wall. ex Mez, 1902 
Embelia reticulata là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được (A.DC.) Wall. ex Mez mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Embelia reticulata”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Embelia ruminata

| Embelia ruminata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Primulaceae
Chi (genus): Embelia
Loài (species): E. ruminata
Danh pháp hai phần
Embelia ruminata (E. Mey. ex A. DC.) Mez 
Embelia ruminata là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo. Loài này được (E.Mey. ex A.DC.) Mez mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Embelia ruminata”. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2013.
Emirler, Eflani

| Emirler |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
EmirlerVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Karabük
Huyện: Eflani
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 116 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Emirler là một xã thuộc huyện Eflani, tỉnh Karabük, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 116 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Karabük”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Poblana squamata

| Poblana squamata> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Atheriniformes
Họ (familia): Atherinidae
Chi (genus): Poblana
Loài (species): P. squamata
Danh pháp hai phần
Poblana squamata Álvarez, 1950 
Poblana squamata là một loài cá thuộc họ Atherinidae. Đây là loài đặc hữu của México.
Emirler, Tarsus

| Emirler |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
EmirlerVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Mersin
Huyện: Tarsus
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 178 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã điện thoại: 0324 
Emirler là một xã thuộc huyện Tarsus, tỉnh Mersin, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 178 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Mersin”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Pitcairnia pectinata

| Pitcairnia pectinata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Pitcairnia
Loài (species): P. pectinata
Danh pháp hai phần
Pitcairnia pectinata L.B.Sm. 
Pitcairnia pectinata là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được L.B.Sm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pitcairnia pectinata”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Cobalt

Mục từ "Cô ban" dẫn tới bài này. Về màu sắc, xem Cô ban (màu)
Cobalt (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp) là nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn có ký hiệu Co và số nguyên tử 27.
Thuộc tính

Cobalt là kim loại màu trắng bạc, có từ tính mạnh, nhiệt độ Curie vào khoảng 1388K. Cobalt và nickel là hai thành phần đặc trưng trong thép thiên thạch. Trong cơ thể động vật tồn tại một lượng nhỏ các muối cobalt. Đồng vị phóng xạ nhân tạo Cobalt-60 được sử dụng làm tác nhân kiểm tra phóng xạ và điều trị ung thư. Độ thấm từ của cobalt bằng  {\frac {2}{3}} của sắt. Cobalt kim loại thông thường biểu hiện ở dạng hỗn hợp của hai cấu trúc trục tinh thể là xếp chặt sáu cạnh (hcp) và lập phương tâm mặt (fcc) với nhiệt độ chuyển tiếp từ hcp→fcc vào khoảng 722°K. Trạng thái oxy hóa phổ biến của nó là +2 và +3, rất ít hợp chất trong đó cobalt có hóa trị +1 tồn tại.
Ứng dụng

Hợp kim, như là:
Siêu hợp kim: cho những bộ phận trong tuabin khí của động cơ máy bay.
Hợp kim chịu mài mòn, ăn mòn.
Thép dùng trong ngành vận tải cao tốc.
Carbide hàn (còn gọi là các kim loại cứng), dụng cụ bằng kim cương.
Nam châm và lưu trữ từ tính (magnetic recording media):
Nam châm alnico
Chất xúc tác cho công nghiệp dầu khí và hóa chất.
Dùng trong kỹ thuật mã điện vì cobalt có độ cứng, có màu trắng bạc, và khả năng chống oxy hóa.
Tác nhân làm khô cho sơn, véc ni, mực.
Dùng làm lớp phủ bề mặt cho gốm sứ, men, thủy tinh.
Thuốc nhuộm (cobalt xanh dương Co(AlO2)2 và cobalt xanh lục CoZnO2).
Điện cực trong pin điện.
Đồng vị cobalt-60 dùng làm nguồn tạo tia gamma:
Dùng trong xạ trị.
Tiệt trùng thực phẩm theo phương pháp Pasteur.
Dùng trong công nghiệp hạt nhân để tìm sai sót kết cấu trong những bộ phận bằng kim loại.
Tạo cho thủy tinh có màu xanh dương.
Hợp chất của cobalt và gadolini là chất siêu làm lạnh.
Điều chế

Dùng H2 khử cobalt(II) oxide hoặc các oxide khác: CoO + H2 → Co + H2O
Điện phân dung dịch CoSO4 trong nước với cực dương bằng thép không gỉ đã được xử lý bề mặt và cực âm là 1 tấm chì tinh khiết. Sản phẩm thu được là 1 hỗn hợp gồm 99,1-99,2% còn lại là tạp chất nickel: 2CoSO4 + 2H2O → 2Co + O2 + 2H2SO4
Đốt cháy cobaltin (CoAsS) để chuyển hóa thành As2O3 & SO2. Chế hóa các oxide kim loại thành dạng chloride với HCl. Tăng độ pH dd chloride còn lại và thêm chloride vôi vào để oxy hóa cobalt(II) oxide: 2Co(OH)2 + CaOCl2 → 2Co(OH)3 + CaCl2. Nung kết tủa thành oxide rồi dùng carbon khử: Co3O4 + 4C → 3Co + 4CO↑
Đồng vị Co-60 được dùng làm nguồn tạo tia gamma vì nó có thể tạo ra một số lượng rất lớn, chỉ đơn giản bằng cách đặt cobalt tự nhiên dưới các neutron trong lò phản ứng với một khoảng thời gian nhất định.
Điều chế > Ứng dụng trong y học

Đồng vị Co-60 (Co60) là đồng vị phóng xạ dùng trong xạ trị. Nó tạo ra hai tia gamma với năng lượng lần lượt là: 1,17 MeV và 1,33 MeV. Nguồn Co-60 có đường kính khoảng 2 cm và được tạo ra bằng cách tạo một vùng nửa tối, làm cho góc của vùng bức xạ bị mờ đi. Kim loại này có đặc tính tạo ra bụi mịn, gây ra vấn đề về bảo vệ bức xạ. Nguồn Co-60 hữu dụng trong vòng khoảng 5 năm, nhưng ngay cả sau thời điểm này, mức độ phóng xạ vẫn rất cao. Vì vậy máy móc dùng cobalt đã không còn được sử dụng rộng rãi ở các nước phương Tây. Hiện nay, người ta sử dụng phổ biến máy gia tốc hạt tuyến tính thay cho máy móc dùng cobalt trước đây.
Lịch sử

Cobalt đã được biết đến từ thời cổ đại thông qua những hợp chất tạo cho thủy tinh có màu xanh dương đậm.
Georg Brandt (1694-1768) là nhà khoa học đã phát hiện ra cobalt. Thời điểm phát hiện vào khoảng thời gian 1730 - 1737. Ông đã chứng minh rằng cobalt là nguồn gốc tạo ra màu xanh dương trong thủy tinh, mà trước đây được người ta cho là do bismuth (Bismuth) (được phát hiện cùng với cobalt).
Trong suốt thế kỷ XIX, cobalt xanh dương được sản xuất tại nhà máy Blaafarveværket (Na Uy), sản lượng cobalt sản xuất tại đấy chiếm 70-80% sản lượng thế giới.
Vào năm 1938, John Livingood và Glenn Seaborg đã phát hiện đồng vị Co-60.
Tên gọi Cobalt (cobalt) có xuất xứ từ tiếng Đức kobalt hoặc kobold, nghĩa là linh hồn của quỷ dữ. Tên này do những người thợ mỏ đặt ra vì nó mang tính độc hại, gây ô nhiễm môi trường, và làm giảm giá trị những kim loại khác, như nickel. Những nguồn khác thì lại cho rằng tên gọi phát sinh từ những người thợ mỏ bạc vì họ tin rằng cobalt được đặt ra bởi kobolds là những người đã từng đánh cắp bạc. Một vài nguồn khác cho rằng tên gọi có xuất xứ từ tiếng Hy Lạp kobalos, nghĩa là 'mỏ', và có thể có nguồn gốc chung với kobold, goblin, và cobalt.
Vai trò sinh học

Nhiều sinh vật sống (kể cả người) phải cần đến một lượng nhỏ cobalt trong cơ thể để tồn tại. Cho vào đất một lượng nhỏ cobalt từ 0,13-0,30 mg/kg sẽ làm tăng sức khỏe của những động vật ăn cỏ. Cobalt là một thành phần trung tâm của vitamin cobalamin, hoặc vitamin B-12.
Phổ biến

Cobalt không thể tìm thấy như là một kim loại tự do, mà nói chung là ở trong các dạng quặng. Người ta luôn luôn không khai thác cobalt riêng rẽ, và có xu hướng được dùng làm sản phẩm phụ trong hoạt động khai thác nickel và đồng. Những quặng cobalt chính là cobaltite, erythrite, glaucodot, và skutterudite. Những quốc gia sản xuất nhiều cobalt nhất thế giới là Cộng hòa dân chủ Congo, Trung Quốc, Zambia, Nga, và Úc. Cobalt còn được tìm thấy ở Phần Lan, Azerbaijan, và Kazakhstan. Nó còn được sản xuất ở thành phố Cobalt, tỉnh Ontario, ở Canada ở dạng sản phẩm phụ của hoạt động khai thác bạc.
Các hợp chất

Do có nhiều trạng thái oxy hóa khác nhau, nên số lượng hợp chất cobalt khá phong phú. Các oxide không có từ tính ở nhiệt độ thấp như CoO (nhiệt độ Neel là 291 K), và Co3O4 (nhiệt độ Neel là 40 K). Các hợp chất cobalt(II) được dùng làm mực đỏ. Tuy nhiên màu bị chuyển thành xanh dương khi bị nung nóng đến nhiệt độ sôi. Thêm quá nhiều chloride cũng sẽ làm đổi màu từ màu hồng sang màu xanh dương, do sự tạo thành ion phức [CoCl4]2-.
Trạng thái oxy hóa +3 ít ổn định hơn. Trạng thái +4 ít gặp.
Trạng thái oxy hóa +5 cũng được biết đến, trong kali hypocobaltat K3CoO4. Trạng thái +6 cũng xuất hiện, trong kali cobaltat K2CoO4.
Đồng vị

Cobalt trong tự nhiên bao gồm 1 đồng vị ổn định là 59Co. Cobalt có 22 đồng vị phóng xạ. Những đồng vị phóng xạ ổn định nhất là 60Co có chu kỳ bán rã là 5,2714 năm, 57Co có chu kỳ bán rã là 271,79 ngày, 56Co có chu kỳ bán rã là 77,27 ngày, và 58Co có chu kỳ bán rã 70,86 ngày. Tất cả đồng vị phóng xạ còn lại có chu kỳ bán rã ít hơn 18 giờ và phần lớn những đồng vị này có chu kỳ bán rã ít hơn 1 giây. Nguyên tố này cũng có 4 đồng phân phóng xạ, tất cả các đồng phân này đều có chu kỳ bán rã ít hơn 15 phút.
Các đồng vị của cobalt có trọng lượng nguyên tử từ 50 amu (50Co) đến 73 amu.
Cảnh báo

Bột kim loại cobalt dễ bùng cháy khi tiếp xúc với lửa. Các hợp chất của cobalt phải được xử lý cẩn thận do có độc tính nhẹ.
60Co là nguồn phát ra tia gamma mạnh nên tiếp xúc với nó sẽ dẫn đến nguy cơ ung thư. Nuốt 60Co sẽ khiến cobalt thâm nhập vào mô tế bào và quá trình thải ra rất chậm chạp.60Co là yếu tố rủi ro gây tranh cãi về vấn đề hạt nhân vì nguồn neutron sẽ chuyển hóa 59Co thành đồng vị này. Một số mô hình vũ khí hạt nhân có chủ ý gia tăng lượng 60Co phát tán dưới hình thức bụi phóng xạ nguyên tử – nên có khi người ta gọi đó là bom bẩn hoặc bom cobalt. Một nhà khoa học hàng đầu đã dự đoán rằng loại bom này có khả năng hủy diệt tất cả sự sống trên Trái Đất. Nếu nguyên nhân bắt nguồn không phải là một cuộc chiến tranh hạt nhân, thì cũng do việc xử lý không phù hợp (hoặc trộm cắp) các bộ phận của máy xạ trị y học. Tuy nhiên, tia gamma phát ra từ 60Co hiện đang được sử dụng để diệt vi khuẩn và tăng sức đề kháng trên rau quả.
Thủy tinh có màu xanh cobalt
Quặng cobalt
Polohy (huyện)

| Huyện Polohy |
| --- | --- |
—  Huyện (Raion)  —
 
  Hiệu kỳ Huy hiệu
Vị trí của huyện Polohy trong tỉnh Zaporizhia Vị trí của huyện Polohy trong tỉnh Zaporizhia
Huyện Polohy
Quốc gia:  Ukraine
Tỉnh: tỉnh Zaporizhia
Thủ phủ: Polohy
Diện tích
 • Tổng cộng: 1.344 km2 (519 mi2)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 48.018
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Huyện Polohy (tiếng Ukraina: Пологівський район, chuyển tự: Polohys’kyi raion) là một huyện của tỉnh Zaporizhia thuộc Ukraina. Huyện Polohy có diện tích 1344 kilômét vuông, dân số theo điều tra dân số ngày 5 tháng 12 năm 2001 là 48018 người với mật độ 36 người/km2. Trung tâm huyện nằm ở Polohy.
Emmiler, Gülşehir

| Emmiler |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
EmmilerVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Nevşehir
Huyện: Gülşehir
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 358 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Emmiler là một xã thuộc huyện Gülşehir, tỉnh Nevşehir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 358 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Nevşehir”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Plancy-l'Abbaye

| --- | --- |
 Plancy-l’Abbaye
Plancy-l’Abbaye
Vị trí trong vùng Champagne-Ardenne Plancy-l’Abbaye 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Grand Est
Tỉnh: Aube
Quận: Nogent-sur-Seine
Tổng: Méry-sur-Seine
Liên xã: Communauté de communes de Plancy-l’Abbaye
Xã (thị) trưởng: James Lionnet (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 76–132 m (249–433 ft) (bình quân 82 m (269 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 41,38 km2 (15,98 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 10289/ 10380

Plancy-l’Abbaye là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.