stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trừng Mại
Khí hậu

| Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 1 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 2 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 3 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 4 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 5 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 6 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 7 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 8 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 9 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 10 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 11 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> 12 | Dữ liệu khí hậu của Trừng Mại (1991–2020 normals, extremes 1981–present)> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 34.0 (93.2) | 37.9 (100.2) | 40.4 (104.7) | 42.0 (107.6) | 41.1 (106.0) | 39.4 (102.9) | 38.6 (101.5) | 38.2 (100.8) | 37.0 (98.6) | 34.3 (93.7) | 35.9 (96.6) | 32.0 (89.6) | 42.0 (107.6) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 22.8 (73.0) | 24.8 (76.6) | 28.5 (83.3) | 31.7 (89.1) | 33.6 (92.5) | 34.4 (93.9) | 34.2 (93.6) | 33.3 (91.9) | 31.8 (89.2) | 29.8 (85.6) | 27.2 (81.0) | 23.5 (74.3) | 29.6 (85.3) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 18.0 (64.4) | 19.5 (67.1) | 22.6 (72.7) | 25.8 (78.4) | 27.7 (81.9) | 28.6 (83.5) | 28.5 (83.3) | 27.9 (82.2) | 26.8 (80.2) | 24.8 (76.6) | 22.3 (72.1) | 19.0 (66.2) | 24.3 (75.7) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 14.9 (58.8) | 16.2 (61.2) | 19.0 (66.2) | 21.9 (71.4) | 23.9 (75.0) | 24.8 (76.6) | 24.8 (76.6) | 24.7 (76.5) | 23.9 (75.0) | 21.7 (71.1) | 19.2 (66.6) | 15.9 (60.6) | 20.9 (69.6) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | 3.7 (38.7) | 5.6 (42.1) | 6.0 (42.8) | 14.1 (57.4) | 16.2 (61.2) | 19.7 (67.5) | 21.5 (70.7) | 21.3 (70.3) | 18.2 (64.8) | 12.7 (54.9) | 8.3 (46.9) | 2.0 (35.6) | 2.0 (35.6) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 21.2 (0.83) | 26.4 (1.04) | 41.1 (1.62) | 98.4 (3.87) | 237.8 (9.36) | 235.0 (9.25) | 270.2 (10.64) | 353.1 (13.90) | 290.7 (11.44) | 227.6 (8.96) | 51.7 (2.04) | 38.1 (1.50) | 1.891,3 (74.45) |
| Số ngày giáng thủy trung bình (≥ 0.1 mm) | 9.4 | 8.6 | 9.3 | 11.8 | 17.7 | 17.3 | 17.4 | 19.0 | 16.6 | 11.4 | 8.6 | 8.7 | 155.8 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 86 | 85 | 83 | 82 | 82 | 82 | 82 | 85 | 87 | 86 | 85 | 85 | 84 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 91.4 | 95.1 | 128.2 | 153.1 | 187.4 | 193.1 | 206.1 | 182.9 | 146.2 | 140.0 | 110.8 | 85.8 | 1.720,1 |
| Phần trăm nắng có thể | 27 | 29 | 34 | 40 | 46 | 49 | 51 | 46 | 40 | 39 | 33 | 25 | 38 |
Nguồn: China Meteorological Administrationall-time extreme temperature
Kênh đào

Canal de la Peyrade, Sète, Hérault
Kênh Vĩnh Tế, thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang, Việt Nam
Kênh đào là dòng dẫn nước trên mặt đất do con người tạo ra. Theo mục đích sử dụng thì có hai loại kênh đào. Thứ nhất là kênh thủy lợi cho mục đích đưa nước đến nơi có nhu cầu tưới tiêu, sử dụng; thứ hai là kênh đào giao thông cho mục đích vận chuyển hàng hóa và con người. Kênh này nối tới và nối liền các sông hồ, biển và đại dương.
Lịch sử

Vào thời điểm mà một lượng lớn hàng hóa được vận chuyển trên lưng thú (một con la có thể một món 8 tấn [250 pound (113 kg)] trong một chuyến hành trình dài tính theo ngày và tuần, mặc dù có những đoạn đường ngắn hơn và thời gian ngừng nghỉ trên suốt hành trình), và không có tàu hơi nước hoặc tàu điện, vận tải đường thủy là cách có hiệu quả kinh tế nhất. Thậm chí các "tàu của sa mạc" mạnh nhất chỉ có thể chất đầy gấp đôi tải trung bình của một con la khỏe mạnh, và cả hai loài động vật này cần các nguồn thức ăn mang theo trong suốt chuyến hành trình và cần người lai dắt, do đó làm tăng chi phí vận chuyển.
Lịch sử > Những kênh đào cổ đại

Những kênh đào cổ xưa nhất được xây dựng ở Lưỡng Hà 4.000 năm trước Công Nguyên. Nền văn minh sông Ấn ở Pakistan và miền bắc Ấn Độ ngày nay đã có hệ thống kênh thủy lợi đầu tiên trên thế giới vào khoảng 2.600 năm TCN. Ở Ai Cập, các kênh đào có tuổi ít nhất vào thời Pepi I Meryre (trị vì 2332–2283 TCN), ông đã ra lệnh xây một kênh đào đi qua cataract trên sông Nin gần Aswan.
Ở Trung Quốc cổ đại, các kênh đào lớn dùng cho việc vận tải đường sông được xây dựng từ thời Chiến Quốc (481–221 TCN), kênh đào dài nhất vào thời đó là Hong Gou, theo sử gia cổ đại Tư Mã Thiên, nó nối các nước Tống, Trịnh, Trần, Sái, Tào, và Vệ. Ngoài ra, kênh đào cổ đại dài nhất là Đại Vận Hà nối liền Bắc Kinh và Hàng Châu, và hiện vẫn giữ vị trí số một về độ dài kênh đào hiện nay. Kênh này dài 1.794 km được xây dựng và kéo dài trong nhiều giai đoạn. Đoạn đầu tiên của kênh hình thành vào thế kỷ 5 TCN. Ngày nay, kể cả đoạn hẹp nhất của kênh cũng rộng 30 m.
Ở Việt Nam, vào thế kỷ X, Lê Hoàn đã cho đào Kênh Nhà Lê nhằm phục vụ giao thông, vận tại quân lương từ kinh đô Hoa Lư tới đèo Ngang và phát triển nông nghiệp Đại Cồ Việt.
Kênh ở Chợ Gạo ra sông Mekong
Kênh Kennet and Avon vùng Bath, nước Anh
Kên đào Hà Lan ở Negombo, Sri Lanka
Lịch sử > Đầu thời kỳ hiện đại

Kên đào đầu tiên là Briare Canal nối Loire và Seine (1642), theo sau là Canal du Midi (1683) nối Đại Tây Dương với Địa Trung Hải. Kênh này bao gồm một bộ thang 8 khóa ở Béziers, một hầm 157 mét (515 ft) và 3 cửa chính.
Việc xây dựng kênh diễn ra điều đặng ở Đức trong thế kỷ 17 và 18 với 3 sông lớn Elbe, Oder và Weser được liên kết với nhau bởi các kênh đào. Trong thời kỳ Anh hậu Roman, kênh đào thời kỳ đầu hiện đại đầu tiên được xây dựng là Exeter Canal, nó được khảo sát năm 1563, và vận hành năm 1566.
Lịch sử > Cách mạng công nghiệp

Ở Châu Âu và Hoa Kỳ trong giai đoạn đầu của Cách mạng công nghiệp, các kênh đào giao thông phát triển trước đường sắt. Một số kênh sau đó được rút nước và đặt đường ray ngay trong đó. Những kênh đào giao thông đã tạo ra con đường nối liền những vùng cách trở với thế giới. Ví dụ, kênh Erie, mở ra lối giao thông giữa vùng đông bắc nhiều dân với vùng bình nguyên trù phú sâu trong lục địa nước Mỹ.
Kênh đào đầu tiên phục vụ mục đích công nghiệp của Hoa Kỳ là kênh "Mother Brook" ở tiểu bang Massachusetts. Nó xây dựng năm 1639 nhằm cung cấp năng lượng nước cho các cơ xưởng của thị trấn Dedham. Cạnh tranh của giao thông đường sắt khiến nhiều kênh đào không còn được sử dụng cho mục đích giao thương và rất nhiều bị bỏ phế.
Lịch sử > Mục đích sử dụng hiện đại

Một xu hướng đã bắt đầu ở Anh và Pháp là đi du thuyền trên những kênh đào. Điều này giúp những kênh đào giao thông xây dựng thời cách mạng công nghiệp tiếp tục có lý do tồn tại.
Các kênh đào dành cho các tàu lớn như kênh đào Panama và kênh đào Suez vẫn tiếp tục vận hành cho mục đích vận tải hàng hóa, cũng như các kênh đào sà lan ở châu Âu. Do toàn cầu hóa, chúng trở nên quan trọng, buộc chúng cần thiết phải mở rộng như dự án mở rộng kênh đào Panama.
Những thành phố trên mặt nước

Những con kênh là đặc trưng của thành phố Venice đến mức mà người ta thường gọi những thành phố khác có đặc điểm gần giống là "Venice của..." Thành phố này được xây dựng trên những hòn đảo đất bùn. Cọc gỗ làm nền móng nâng đỡ các công trình bên trên. Vì thế, ở thành phố này, đất đai được con người tạo ra chứ không phải những con kênh. Tuy vậy, những con kênh hình thành bởi bờ của chúng là đường phố, nhà cửa. Thành phố có lịch sử hình thành lâu đời, tới thế kỷ 12, Venice đã là một thành quốc hùng mạnh.
Amsterdam được xây dựng tương tự, với những tòa nhà đặt trên các cọc gỗ. Quá trình rút nước ra khỏi đầm lầy và khu đất lấn biển ở Hà Lan tiến hành khẩn trương trong thế kỷ 14 và công cuộc "kênh đào hóa" biến làng Amsterdam trở thành thương cảng rồi thành phố khoảng năm 1300.
Đất bên kênh đào là dạng đất chia lô khá phổ biển ở những thành phố như Miama, Florida và Gold Coast, Queensland. Thành phố Gold Coast có hơn 700 km kênh đào trong khu dân cư. Những vùng đất ngập nước không thích hợp để xây dựng nhà cửa, vì thế, người ta đào sâu một phần đất để nước lưu thông vào đây đồng thời có đất tôn cao những chỗ khác. Những khu nhà ở xây trên những lô đất được nâng cao tạo nên đường phố sát mặt nước.
Chú thích

1 2 3 4  "Works of Man", Ronald W. Clark, ISBN 0-670-80483-5 (1985) 352 pages, Viking Penguin, Inc, NYC, NY, 
quotation page 87: "There was little experience moving bulk loads by carts, while a packhorse would [sic, meaning 'could' or 'can only'] carry only an eighth of a ton. On a soft road a horse might be able to draw 5/8ths of a ton. But if the load were carried by a barge on a waterway, then up to 30 tons could be drawn by the same horse."
↑  Lạc đà có thể mang tới 600 cân cho quảng đường ngắn
↑  Rodda 2004, tr. 161.
↑  Hadfield 1986, tr. 16.
↑  Needham 1971, tr. 269.
↑  Donald Langmead. Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats. ABC-CLIO. tr. 37. ISBN 978-1-57607-112-0. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2013. the world's largest artificial waterway and oldest canal still in existence
↑  def lede: Early modern period
↑  David Cornforth (tháng 2 năm 2012). “Exeter Canal and Quayside - a short history”. www.exetermemories.co.uk. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2013. Liên kết ngoài trong |publisher= (trợ giúp)
↑  Exeter history by www.exeter.gov.uk,.pdf file Exeter Ship Canal, The First Four Hundred Years Lưu trữ 2015-09-19 tại Wayback Machine, access-date=ngày 13 tháng 9 năm 2013
Tài liệu

Burton, Anthony (1995) [1989], The Great Days of the Canals, Twickenham: Tiger Books, ISBN 1-85501-695-8
Calvert, Roger (1963), Inland Waterways of Europe, George Allen and Unwin
Edwards-May, David (2008), European Waterways - map and concise directory, 3rd edition, Euromapping
Hadfield, Charles (1986), World Canals: Inland Navigation Past and Present, David and Charles, ISBN 0-7153-8555-0
Needham, J (1971), Science and Civilisation in China, C.U.P. Cambridge
Rodda, J. C. (2004), The Basis of Civilization - Water Science?, International Association of Hydrological Sciences
Con kênh Kennet and Avon đoạn ở Wilshire, Anh quốc có tới 16 cửa ngăn nước
Ted Nebbeling

| Ted Nebbeling |
| --- | --- |

Nghị sĩ Hội đồng Cơ quan lập pháp British Columbia cho West Vancouver-Garibaldi
Nhiệm kỳ 28 tháng 5 năm 1996 – 17 tháng 5 năm 2005
Tiền nhiệm: David J. Mitchell
Kế nhiệm: Joan McIntyre
Bộ trưởng Bộ Hiến chương Cộng đồng British Columbia
Nhiệm kỳ 5 tháng 6 năm 2001 – 26 tháng 1 năm 2004
Thủ tướng: Gordon Campbell
 
Thông tin cá nhân
Sinh: Bản mẫu:Birthyear Amsterdam, Hà Lan
Mất: 28 tháng 10 năm 2009 (aged 65) Victoria, British Columbia, Canada
Nguyên nhân mất: Ung thư ruột kết
Đảng chính trị: BC Tự do
Phối ngẫu: Jan Holmberg (15 tháng 11 năm 2003–28 tháng 10 năm 2009)
Ted Nebbeling (1944 – 28 tháng 10 năm 2009) là một thành viên hội đồng lập pháp British Columbia và bộ trưởng nhà nước cho Thế vận hội mùa đông 2010.
Kết hôn

Ông kết hôn với Jan Holmberg, bạn đời của ông trong 32 năm, vào ngày 15 tháng 11 năm 2003, trong một trong những đám cưới đồng giới đầu tiên trên thế giới của một bộ trưởng nội các phục vụ.  Một ngày sau khi cuộc hôn nhân của anh được công bố trên các phương tiện truyền thông, Nebbeling đã bị loại khỏi nội các trong một vụ lộn xộn. Chính phủ tuyên bố rằng thời điểm này là ngẫu nhiên và không có động cơ định kiến ​​đằng sau điều này, vì Nebbeling là người đồng tính công khai tại thời điểm bầu cử. Nebbeling và Holmberg đều là người nhập cư vào Canada, Nebbeling từ Hà Lan và Holmberg từ Thụy Điển. Nebbeling đến Canada vào năm 1977 và trở thành công dân Canada vào năm 1980.
Qua đời

Ted Nebbeling qua đời vì ung thư ruột kết vào ngày 28 tháng 10 năm 2009, ở tuổi 65.
Hà Tông Huân

| Hà Tông Huân何宗勳 |
| --- | --- |
Huy quận công
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 1697
Nơi sinh: Thanh Hóa
 
Mất: 1766
Giới tính: nam
Học vấn: Tiến sĩ Nho học
Tước hiệu: Kim Khê bá Huy Xuyên hầu Huy quận công
Nghề nghiệp: Binh bộ Thượng thư, Tham tụng
Quốc tịch: nhà Lê trung hưng
x • t • 
Hà Tông Huân (何宗勳, 1697-1766) là đại thần nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.
Sự nghiệp

Hà Tông Huân người xã Kim Vực, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, nay là xã Yên Thịnh huyện Yên Định tỉnh Thanh Hóa.
Năm 1724 đời Lê Dụ Tông, ông đỗ đệ nhất giáp tiến sĩ cập đệ đệ nhị danh (bảng nhãn) khoa thi đình. Vì khoa thi này không có trạng nguyên và thám hoa, nên ông đỗ thủ khoa (đình nguyên bảng nhãn). Người đương thời vẫn quen gọi ông là ông Bảng Vàng, tức là bảng nhãn làng Vàng.
Hà Tông Huân được làm Thị thư viện Hàn lâm, sau đó ra Đốc đồng Sơn Nam, kế đó ra trấn thủ An Quảng. Hà Tông Huân giỏi giải quyết việc biên cương khiến người Trung Quốc phải khuất phục.
Đầu thời Lê Hiển Tông (1740-1786), Hà Tông Huân được phong làm Tả thị lang bộ Hộ, ít lâu sau làm Phỏng sát sứ ở Tây đạo và Nam đạo.
Năm 1745, chúa Trịnh Doanh cho Hà Tông Huân vào nội các, hỏi việc cơ yếu. Trịnh Doanh nghe ý kiến của ông xong rất vừa ý, bèn cho làm Tham tụng trong phủ chúa, tước Kim Khê bá.
Ít lâu sau đó, Hà Tông Huân lại đổi sang ban võ quan, lĩnh chức Tham đốc nhưng vẫn đồng thời làm Tham tụng. Khi ông trấn thủ Thanh Hóa, có quân nổi dậy chống triều đình. Hà Tông Huân mang quân đi dẹp, nhờ quân đội nghiêm chỉnh nên nhanh chóng dẹp yên quân nổi dậy. Nhờ công lao này, ông được phong làm Thượng thư bộ Binh, vào triều làm Tham tụng, kiêm việc ở Quốc Tử Giám, tước Huy Xuyên hầu.
Năm 1760, tình hình Đàng Ngoài tương đối yên ổn. Ông đã 64 tuổi, xin về hưu, được gia thăng hàm Thiếu bảo, tước Huy quận công.
Khi đã nghỉ hưu, ông làm nhà bên sông và chiều chiều ra uống rượu, sống hòa mình với nhân dân trong vùng. Ít lâu sau Trịnh Doanh lại mời ông ra làm Ngũ lão cố vấn.
Ông mất tháng Giêng năm Cảnh Hưng thứ 27 (1766), thọ 70 tuổi. Sau khi ông mất nhân dân lập đền thờ ông. Có đôi câu đối của người xưa ca tụng tài đức của ông:
Học trò của ông đỗ đạt rất nhiều, khi ông nghỉ hưu đã có nhiều người thăng lên tướng phủ.
Nhận định

Sử gia Phan Huy Chú nhận định về ông như sau:
Chú thích

↑  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 352
1 2  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 353
Leucania corrugata

| Leucania corrugata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Leucania
Loài (species): L. corrugata
Danh pháp hai phần
Leucania corrugata Hampson, 1894 
Leucania corrugata là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Âm ngạc cứng

Luồng hơi của một âm ngạc cứng.
Âm ngạc cứng hay âm vòm là phụ âm được phát triển khi thân lưỡi nâng lên và được đặt trên ngạc cứng. Những phụ âm được phát âm bằng cách uốn bật đầu lưỡi và đặt trên ngạc cứng được gọi là âm quặt lưỡi.
Đặc trưng

Phụ âm vòm phổ biến nhất là âm tiếp cận [j]. Âm mũi [ɲ] cũng phổ biến, và 35% của các thứ tiếng trên thế giới sử dụng nó. Trong đa số những ngôn ngữ đó thì âm tắc tương đương không phải là âm tắc vòm [c] mà là âm tắc sát [t͡ʃ]. Chỉ có một số nhỏ ngôn ngữ ở bắc Á-Âu, tại châu Mỹ và ở Trung Phi có tương phản giữa âm tắc vòm và âm tắc xát sau chân răng — như tiếng Hunggari, Séc, Latvia, Macedonia, Slovak, Thổ Nhĩ Kỳ, Albania.
Phụ âm có vị trí phát âm chính khác vị trí vòm có thể bị vòm hoá — có nghĩa là lưỡi được nâng lên hướng đến vòm cứng khi phát âm phụ âm đó. Ví dụ, âm [ʃ] trong tiếng Anh (bình thường viết sh) có thành phần vòm, nhưng cách phát âm chính là bằng lưỡi trên lợi trên. (Cách phát âm này được gọi là vị trí sau chân răng.)
Trong ngữ âm học, những phụ âm chân răng-vòm (như [ɕ ʑ]) và sau chân răng (như [ʃ ʒ]) nhiều khi được tập hợp cùng với những phụ âm vòm, vì có ít thứ tiếng làm tương phản giữa những phụ âm này với phụ âm vòm. Nhiều khi những phụ âm chân răng hoặc răng vòm hoá cũng được phân tích như vậy.
Sự khác biệt với phụ âm vòm hoá và phụ âm kép

Có thể phân biệt giữa phụ âm vòm, phụ âm vòm hoá, và phụ âm kép gồm phụ âm nào đó cùng với âm tiếp cận vòm [j]. Những phụ âm vòm có vị trí phát âm chính là vòm miệng cứng, còn những phụ âm vòm hoá có vị trí phát âm chính ở chỗ khác cùng với vị trí phát âm phụ hướng đến vòm miệng cứng. Cả hai loại này là âm vị đơn, còn phụ âm kép gồm âm [j] là thành phần thứ hai là âm vị đôi.
Tiếng Ireland có tương quản âm mũi vòm /ɲ/ với âm mũi chân răng vòm hoá /nʲ/. Tiếng Tây Ban Nha phân biệt phụ âm vòm và sự liên tiếp của phụ âm chân răng với âm tiếp cận vòm:
uñón /uˈɲon/ "móng tay lớn"
Tuy nhiên, những ngôn ngữ có sự liên tiếp của phụ âm cộng /j/ mà không có phụ âm vòm hay phụ âm vòm hoá (như tiếng Anh) nhiều khi sẽ phát âm sự liên tiếp đó thành một âm vòm hay vòm hoá.
Trong Bảng mẫu tự ngữ âm quốc tế

Trong bảng dưới đây có những mẫu tự phụ âm vòm của Bảng mẫu tự ngữ âm quốc tế:
| IPA | Tên | Ví dụ> Ngôn ngữ | Ví dụ> Chính tả | Ví dụ> IPA | Ví dụ> Nghĩa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | âm mũi vòm | Việt | nhà | [ɲâː] | nhà |
|  | âm tắc vòm vô thanh | Việt (miền Nam) | chị | [ci˧ˀ˨ʔ] | chị |
|  | âm tắc vòm hữu thanh | Latvia | ģimene | [ɟimene] | gia đình |
|  | âm xát vòm vô thanh | Đức | nicht | [nɪçt] | không |
|  | âm xát vòm hữu thanh | Tây Ban Nha | rayo | [ˈraʝo] | tia |
|  | âm tiếp cận vòm | Việt (miền nam) | da | [jaː˧] | da |
|  | âm tiếp cận cạnh vòm | Ý | gli | [ʎi] | (mạo từ giống đực số nhiều) |
|  | âm hút vào vòm hữu thanh | Swahili | hujambo | [huʄambo] | xin chào |
|  | âm mút vòm | Nǁng | ǂoo | [ǂoo] | đàn ông, nam |
Xem tiếp

Phụ âm
Leucania decisissima

| Leucania decisissima |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Leucania
Loài (species): L. decisissima
Danh pháp hai phần
Leucania decisissima Walker, 1865 
Leucania decisissima là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Leucania dialeuca

| Leucania dialeuca> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Leucania
Loài (species): L. dialeuca
Danh pháp hai phần
Leucania dialeuca Hampson, 1910 
Leucania dialeuca là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Mộ Đức

Mộ Đức là một huyện đồng bằng nằm ở phía đông nam tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.
Mộ Đức là huyện đồng bằng trọng điểm lúa của tỉnh Quảng Ngãi. Có Quốc lộ 1, Quốc lộ 24 và đường sắt Thống Nhất chạy qua. Nghề chính xưa nay vẫn là nghề nông, công thương nghiệp truyền thống có một số làng nghề đáng chú ý và ngày nay đang được đẩy mạnh. Mộ Đức là quê hương của nhà chính trị, nhà văn hóa lớn Phạm Văn Đồng.
Địa lý

Huyện Mộ Đức nằm ở phía đông tỉnh Quảng Ngãi, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp huyện Tư Nghĩa và thành phố Quảng Ngãi
Phía nam giáp thị xã Đức Phổ
Phía tây giáp huyện Nghĩa Hành
Phía đông giáp Biển Đông với đường bờ biển dài 23 km.
Địa bàn huyện tựa như một hình tam giác, nhọn hẹp ở phía bắc, phình rộng ở phía nam. Diện tích tự nhiên của huyện là 212,23 km², dân số là 144.230 người, mật độ dân số đạt 680 người/km².
Cư dân huyện Mộ Đức chủ yếu là người Kinh, năm 2005 chỉ có 36 người Hrê sống ở phía tây xã Đức Phú. Xưa kia có một số người Hoa đến buôn bán, sinh sống ở Lạc Phố. Cư dân chủ yếu sống bằng nghề nông, kết hợp với đánh cá, làm nghề thủ công, buôn bán.
Đây cũng là địa phương có dự án Đường cao tốc Quảng Ngãi – Hoài Nhơn đi qua đang được xây dựng.
Địa lý > Khí hậu

Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, nhiệt độ ở huyện có biên độ dao động thấp, quanh giá trị trung bình hàng năm là 27,5độ C. Thời tiết luôn biến đổi bất thường, làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển kinh tế, ổn định đời sống nhân dân.
Địa lý > Tự nhiên

Về tự nhiên, huyện Mộ Đức là dải đồng bằng ven biển, có núi cao ở phía tây như núi Lớn (Đại Sơn), núi Giàng, có các đồi sót ở rải rác trong huyện như núi Long Phụng, núi Điệp, núi Vom, núi Văn Bân, núi Ông Đọ, núi Thụ, núi Long Hồi. Chạy dọc ở phía bắc có sông Vệ (làm ranh giới với huyện Tư Nghĩa), từ sông Vệ có có chi lưu là sông Thoa chảy theo hướng đông nam, qua vùng trung tâm huyện. Từ tây sang đông, Mộ Đức có 4 kiểu địa hình, lần lượt là: vùng cao, vùng trung bình, vùng thấp, doi cát ven biển.
Bờ biển Mộ Đức dài 32 km, nhưng là bãi ngang, chỉ có cửa Lở mở lấp hằng năm.
Đồng bằng Mộ Đức khá màu mỡ, thích hợp với cây lúa nước và nhiều giống cây trồng khác, tuy nhiên một số vùng hay bị úng ngập, nhất là dọc phía đông Quốc lộ 1. Đất gò đồi ở Mộ Đức có nhiều đá ong, có đất cao lanh, ở Tú Sơn, Thạch Trụ có suối khoáng.
Hành chính

Huyện Mộ Đức có 12 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Mộ Đức (huyện lỵ) và 11 xã: Đức Chánh, Đức Hiệp, Đức Hòa, Đức Lân, Đức Minh, Đức Nhuận, Đức Phong, Đức Phú, Đức Tân, Đức Thạnh, Thắng Lợi; chia thành 69 thôn và tổ dân phố.