stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Achinsk

| Achinsk Ачинск |
| --- | --- |
—  City  —
 
Nhà ga Achinsk trên tuyến đường sắt xuyên Xibia
  Hiệu kỳ Huy hiệu
Vị trí của Achinsk 
AchinskVị trí của Achinsk
Quốc gia: Nga
Chủ thể liên bang: Krasnoyarsk
Thành lập: 1641
Vị thế City kể từ: 1782
Diện tích
 • Tổng cộng: 103 km2 (40 mi2)
Độ cao: 220 m (720 ft)
Dân số (Điều tra 2010)
 • Tổng cộng: 109.156
 • Thứ hạng: 148th năm 2010
 • Mật độ: 1,100/km2 (2,700/mi2)
Địa vị hành chính
 • Thuộc: Thành phố cấp vùng Achinsk
 • Thủ phủ của: Thành phố cấp vùng Achinsk, Achinsky District
 
Địa vị tự quản
 • Okrug đô thị: Achinsk Urban Okrug
 • Thủ phủ của: Achinsky Municipal District
 
Múi giờ: Krasnoyarsk Time  (UTC+7)
Mã bưu chính: 662150–662165
Mã điện thoại: 39151 
Mã OKTMO: 04703000001
Trang web: www.adm-achinsk.ru
Achinsk (tiếng Nga: Ачинск) là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Krasnoyarsk Krai. Thành phố có dân số 118.744 người (theo điều tra dân số năm 2002). Đây là thành phố lớn thứ 136 của Nga theo dân số năm 2002. Tuyến đường sắt xuyên Siberi cắt ngang thành phố, có ga Achinsk. Thành phố có sân bay Achinsk.
Bồ-đề-đạt-ma

| Bồ-đề-đạt-ma |
| --- | --- |
Bồ-đề-đạt-ma, tranh mộc bản Ukiyo-e của Tsukioka Yoshitoshi, 1887
Tôn giáo: Phật giáo
Tông phái: Thiền tông
Cá nhân
Sinh: Bồ-đề-đa-la
Chức vụ
Chức danh: Thiền sư Tổ thứ 28 Thiền tông Ấn Độ Sơ tổ Thiền tông Trung Hoa
Kế nhiệm: Huệ Khả
Hoạt động tôn giáo
Đồ đệ: Huệ Khả
Bồ-đề-đạt-ma (zh. 菩提達磨, sa. bodhidharma, ja. bodai daruma), dịch nghĩa là Giác Pháp (zh. 覺法), người Ấn Độ, (~470 - 543). Ông được coi là người truyền bá và sáng lập ra Thiền học và Võ thuật tới Trung Quốc. Theo truyền thuyết Trung Quốc, ông đã truyền thụ phương pháp rèn luyện thân thể cho các nhà sư Thiếu Lâm và dẫn đến việc hình thành môn võ Thiếu Lâm. Ông cũng là cha đẻ của Thiền tông Trung Quốc.
Còn rất ít thông tin về tiểu sử của ông, chủ yếu chỉ còn lại là truyền thuyết. Truyền thuyết về nguồn gốc của ông cũng khác nhau. Tại Trung Quốc tồn tại 2 truyền thuyết về ông. Tại Ấn Độ truyền thuyết kể rằng Bồ Đề Đạt Ma là con trai thứ ba của một vị vua Pallava Tamil từ Kanchipuram, trong khi ở Nhật Bản truyền thuyết kể rằng ông đến từ Ba Tư.
Thời điểm ông đến Trung Quốc cũng khác nhau, một trong những thuyết nói rằng ông đến vào triều đại Lưu Tống (420-479) hay muộn hơn vào triều đại nhà Lương (502-557). Ông chủ yếu hoạt động tại lãnh thổ của các triều đại Bắc Ngụy (386-534). Thời kỳ truyền bá của ông khoảng vào đầu thế kỷ thứ 6.
Ông là Tổ thứ 28 và cuối cùng sau Phật Thích-ca Mâu-ni của Thiền tông Ấn Độ và là Sơ tổ của Thiền tông Trung Quốc. Các tên gọi khác là: Bồ-đề-đạt-ma-đa-la (zh. 菩提達磨多羅), Đạt-ma-đa-la (zh. 達磨多羅), Bồ-đề-đa-la (菩提多羅), và tên viết tắt thường gặp trong văn cảnh nhà Thiền là Đạt-ma (zh. 達磨).
Võ thuật

Bồ đề đạt ma được coi là tổ sư, người sáng lập phái Võ Thiếu Lâm. Môn võ này có nguồn gốc từ môn võ thuật cổ truyền của Ấn Độ là võ Kalaripayattu, mà Bồ-đề-đạt-ma là một võ sư của môn võ này.
Anisodes sylvia

| Anisodes sylvia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Anisodes
Loài (species): A. sylvia
Danh pháp hai phần
Anisodes sylvia Druce 1899 
Anisodes sylvia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Yến phi quyền

Yến Phi Quyền (chữ Hán: 飛 燕 拳) là bài danh quyền của võ cổ truyền Việt Nam. Tương truyền, bài quyền thảo Yến Phi này do Nguyễn Huệ sáng tạo để các nghĩa binh Tây Sơn rèn luyện trong giai đoạn trước khi đưa quân ra Bắc Hà.
Đặc điểm

Bài quyền mô phỏng các động tác lướt, bay dịu dàng của con chim yến (én) nên thân pháp với các thế tấn nhẹ nhàng, linh hoạt khi tấn công và kín đáo khi phòng thủ, nhiều thế tấn đứng trên một chân. Thủ pháp khoáng đạt rộng mở với những chiêu thức sải rộng cánh. Đòn thế tấn công đối thủ thường bằng cạnh tay chém, mũi bàn tay đâm và các ngón tay móc hổ trảo. Cước pháp trong bài là các đòn đá bằng cạnh chân và móc vòng đánh gót.
Nội dung

Bài thảo Yến Phi Quyền của Võ cổ truyền Bình Định gồm có 8 câu thiệu Hán-Việt theo thể thơ Thất Ngôn Bát Cú (56 chữ), chứa đựng những chiêu thức liên hoàn công thủ, đặc trưng của Võ Việt Nam. Bên cạnh bài thiệu gốc, còn có bài phú kèm theo mà ngày nay nhiều võ phái có gốc từ Bình Định cho rằng đó là bài thiệu bằng thơ lục bát.
Bài Thảo Bộ « Yến Phi Quyền » (燕 飛 拳) của Võ Trận Cổ Truyền Bình Định gồm có 8 câu Thiệu viết bằng Hán Việt theo thể Thơ Thất Ngôn Bát Cú (56 chữ) mật mã hóa những Chiêu Thức liên hoàn công thủ.
Đây là một trong những bài Thảo pháp hiếm hoi mà bài Thiệu Võ không bị phạm một lỗi chánh-tả nào cả, và sự Phân Thế rõ ràng mạch lạc, dẫn nhập cho bài Thảo Ngọc Trảng Quyền (玉 琖 拳) - mà tên thật là Mộc Thiều Quyền (沐 髫 拳) - đã được dùng để ứng thí Võ Cử ngày xưa.
Những Chiêu Thức trong Quyền pháp « Yến-Phi » này, khi nhìn sơ qua thấy như cánh Chim Én ẻo lã bay bướm, nhưng khi lâm trận thật sự mới thấy sự dũng mãnh và quyết liệt của môn Võ Trận nước Đại Việt.
Lời thiệu Hán Việt:
YẾN PHI THẢO PHÁP
Yến phi biến thế bái tổ tiền
Tam câu tam đả đoạt tranh tiên
Thần đồng xuất bộ quy sào toạ
Song phi quyển dực phục thân kiên
Hổ bộ hồi thành uy Triệu tử
Phượng hoàng độc cước phá giang biên
Long phi biến thế khai lưỡng túc
Vọng bái hoàn nguyên thảo pháp truyền
(Sưu tầm tại đất võ Bình Định)
Dị bản:
YẾN PHI THẢO PHÁP
Yến phi biến thế bái tổ tiền
Tam câu tam đả đoạt tranh tiên
Thần đồng xuất bộ quy sào thoái
Song phi quyển dực đảo luân liên
Triệu tử hồi thành oai hổ bộ
Bình sa phượng lạc thủ thân kiên
Song phi cước xuất long phi biến
Vọng bái hoàn nguyên hậu thế truyền
Lời thiệu thơ lục bát:
Bước vào biến thế Yến Phi
Tam câu tam đả tức thì làm xong
Rồi lại biến thế Thần Đồng
Rồi về Yến bãi chực phòng song phi
Phi rồi cuốn cánh nép vi
Lập thế bộ hổ hồi về Triệu Công
Ví dù nó có lướt xông
Thì ta biến thế Phượng Hoàng một chân
Bái tổ sư lập như tiền.
(Võ phái Bình Định Sa Long Cương)
Dị bản:
YẾN PHI THẢO PHÁP
Bước vào biến thế én bay
Tam câu tam đả tức thì làm xong
Rồi lại biến thế Thần Đồng
Hồi về yến bãi chực phòng song phi
Phi rồi cuốn cánh nép vi
Lập thế bộ hổ hồi về Triệu Công
Ví dù nó có lướt xông
Thì ta biến thế Phượng hoàng một chân
Rồi lại biến thế rồng bay
Chân trước giậm đá chân sau tiếp liền
Y như pháp thảo lời truyền
Giữ trong nội thế để truyền hậu lai
Bái tổ sư lập như tiền.
(Tài liệu Võ đường Phan Thọ - Võ cổ truyền Bình Định)
Dị bản:
YẾN PHI THẢO PHÁP
Bước vào biến thế Yến phi
Tam phi, tam đả tức thì thành công
Rồi lại biến thế nhi đồng
Hồi về Yến bãi chực phần song phi
Phi rồi cuốn cánh nép mình
Lập "Hổ bộ" thế, trở về Triệu Công
Ví dầu người có lướt xông
Bộ tay đảo thế "Phụng vì", "Lưỡng nghi"
Rồi lại biến thế Long phi
Chân trước dậm đá, chân sau tiếp liền
Y như pháp thảo lời truyền
Giữ trong nội thế, để truyền hậu lai
Vọng bái Tổ, lập như tiền.
(Theo sách Lịch sử Võ Học Việt Nam - Phạm Phong)
Zamboanga (thành phố)

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Vị trí | Vị trí |  |  |
| Vị trí của thành phố Zamboanga trong bản đồ bán đảo Zamboanga trên đảo MindanaoVị trí của thành phố Zamboanga trong bản đồ bán đảo Zamboanga trên đảo Mindanao | Vị trí của thành phố Zamboanga trong bản đồ bán đảo Zamboanga trên đảo MindanaoVị trí của thành phố Zamboanga trong bản đồ bán đảo Zamboanga trên đảo Mindanao |  |  |
| Chính quyền | Chính quyền |  |  |
| Vùng | Zamboanga Peninsula (Vùng IX) |  |  |
| Tỉnh | — |  |  |
| Khu vực bầu cử | 1st and 2nd khu vực bầu cử lập pháp của thành phố Zamboanga thứ 1 và 2 |  |  |
| Các Barangay | 98 |  |  |
| Đô thị loại: | thành phố hạng 1; công nghiệp hóa cao |  |  |
| Thị trưởng | Celso L. Lobregat (LDP) |  |  |
| Thành lập | 23 tháng 6, 1635 |  |  |
| Thành thành phố | 26 tháng 2 năm 1937 |  |  |
| Website chính thức | www.zamboanga.gov.ph |  |  |
| Đặc điểm tự nhiên | Đặc điểm tự nhiên |  |  |
| Diện tích | 1.483,38 km² |  |  |
Dân số: 
|      Tổng (2000) | 601.794 |  |  |
|      mật độ | 406/km²|- | Tọa độ | 6°54′N 122°4′E |
Zamboanga là một thành phố của Philippines. Đây là thành phố lớn thứ sáu của quốc gia này với dân số theo điều tra năm 2000 là 601.794 người và theo ước tính năm 2005 là 700.078 người. Thành phố này nằm trên đảo Mindanao.
Các barangay

Thành phố Zamboanga có 98 barangay (phường):
| --- | --- |
 Arena Blanco  Ayala  Baliwasan  Baluno  Boalan  Bolong  Buenavista  Bunguiao  Busay  Cabaluay  Cabatangan  Cacao  Calabasa  Calarian  Camino Nuevo  Campo Islam  Canelar  Capisan  Cawit  Culianan  Curuan  Daap  Dita  Divisoria  Dulian (Upper Bunguiao)  Dulian (Upper Pasonanca)  Guisao  Guiwan  Kasanyangan  La Paz  Labuan  Lamisahan  Landang Gua  Landang Laum  Lanzones  Lapakan  Latuan (Curuan)  Licomo  Limaong  Limpapa  Lubigan  Lumayang  Lumbangan  Lunzuran  Maasin  Malagutay  Mampang  Manalipa  Mangusu:  Manicahan  Mariki  Mercedes  Muti  Pamucutan  Pangapuyan  Panubigan  Pasobolong  Pasonanca  Patalon  Putik  Quiniput  Recodo (formerly La Caldera)  Rio Hondo  Salaan  San Jose Cawa-Cawa  San Jose Gusu  San Ramon  San Roque  Sangali  Sibulao (Curuan)  Sinubong  Sinunuc* FTTS Lưu trữ 2017-09-16 tại Wayback Machine  Sta. Barbara  Sta. Catalina  Sta. Maria  Sto. Niño  Tagasilay  Taguiti  Talabaan  Talisayan  Talon-Talon  Taluksangay  Tetuan  Tictapul  Tigbalabag  Tigtabon  Tolosa  Tugbungan  Tulungatung  Tumaga  Tumalutab  Tumitus  Victoria  Vitali  Zambowood  Vùng I  Vùng II (Sucabon B and A)  Vùng III  Vùng IV
Bản đồ của thành phố Zamboanga với các phường (barangay)
Cyrnellus collaris

| Cyrnellus collaris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Polycentropodidae
Chi (genus): Cyrnellus
Loài (species): C. collaris
Danh pháp hai phần
Cyrnellus collaris Flint, 1971 
Cyrnellus collaris là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Prasophyllum hygrophilum

| Prasophyllum hygrophilum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Prasophyllum
Loài (species): P. hygrophilum
Danh pháp hai phần
Prasophyllum hygrophilum D.L.Jones & D.T.Rouse 
Prasophyllum hygrophilum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được D.L.Jones & D.T.Rouse mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Prasophyllum hygrophilum”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Lamprosema argyropalis

| Lamprosema argyropalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Lamprosema
Loài (species): L. argyropalis
Danh pháp hai phần
Lamprosema argyropalis
Lamprosema argyropalis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Chthoneis apicicornis

| Chthoneis apicicornis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Chthoneis
Loài (species): C. apicicornis
Danh pháp hai phần
Chthoneis apicicornis Baly, 1864 
Chthoneis apicicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1864.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Calamidia owgarra

| Calamidia owgarra> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Calamidia
Loài (species): C. owgarra
Danh pháp hai phần
Calamidia owgarra
Calamidia owgarra là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Andethele

| Andethele> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Dipluridae
Chi (genus): Andethele Coyle, 1995
Andethele là một chi nhện trong họ Dipluridae.
Chú thích

↑  Norman I. Platnick. “The World Spider Catalog, Version 13.5”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Acomys cahirinus

| Acomys cahirinus |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Rodentia
Họ (familia): Muridae
Chi (genus): Acomys
Loài (species): A. cahirinus
Danh pháp hai phần
Acomys cahirinus (Desmarest, 1819) 
 
Danh pháp đồng nghĩa
 Acomys chudeaui
Acomys cahirinus là một loài động vật có vú trong họ Chuột, bộ Gặm nhấm. Loài này được É. Geoffroy mô tả năm 1803.
Chú thích

↑  Dieterlen, F., Schlitter, D. & Amori, G. (2008). Acomys cahirinus. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2009.
1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Acomys cahirinus”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Pont-de-Vaux

| --- | --- |
 Pont-de-Vaux
Pont-de-Vaux

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Auvergne-Rhône-Alpes
Tỉnh: Ain
Quận: Bourg-en-Bresse
Tổng: Pont-de-Vaux
Xã (thị) trưởng: Jean-Claude Thierry (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 169–204 m (554–669 ft) (bình quân 177 m (581 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 7,54 km2 (2,91 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 01305/ 01190

Pont-de-Vaux là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.
Lamprosema asaphialis

| Lamprosema asaphialis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Lamprosema
Loài (species): L. asaphialis
Danh pháp hai phần
Lamprosema asaphialis
Lamprosema asaphialis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Cyrnellus arotron

| Cyrnellus arotron> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Polycentropodidae
Chi (genus): Cyrnellus
Loài (species): C. arotron
Danh pháp hai phần
Cyrnellus arotron Flint, 1971 
Cyrnellus arotron là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Triumfetta setulosa

| Triumfetta setulosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Triumfetta
Loài (species): T. setulosa
Danh pháp hai phần
Triumfetta setulosa Mast., 1868 
Triumfetta setulosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Mast. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1868.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Triumfetta setulosa”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Prasophyllum hectori

| Prasophyllum hectori> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Prasophyllum
Loài (species): P. hectori
Danh pháp hai phần
Prasophyllum hectori (Buchanan) Molloy, D.L.Jones & M.A.Clem. 
Prasophyllum hectori là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Buchanan) Molloy, D.L.Jones & M.A.Clem. mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Prasophyllum hectori”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Chiến tranh phòng không

Pháo phòng không Bofors 40 mm của Lục quân Hoa Kỳ đang trực chiến phòng không tại bờ biển Algérie trong Thế Chiến II, vào năm 1943
Chiến tranh phòng không hay phòng không là các biện pháp đáp trả các hình thức chiến tranh trên không, được định nghĩa bởi NATO là: "tất cả các biện pháp được thiết kế để làm vô hiệu hoặc giảm thiểu hiệu quả tác chiến trên không của đối phương". Bao gồm các hệ thống vũ khí trên mặt đất, trên biển  và trên không, được hỗ trợ bởi các hệ thống cảm biến, chỉ huy và điều khiển và các biện pháp thụ động khác. Chiến tranh phòng không được sử dụng để bảo vệ các lực lưởng, hải quân, lục quân và không quân tại bất kì vị trí nào. Tuy nhiên, đa số các quốc gia đều tập trung vào việc bảo vệ lãnh thổ đất nước hơn. NATO sử đụng thuật ngữ "phòng không" cho hoạt động phòng thủ ở trên không và "chiến tranh phòng không" cho các hoạt động phòng không ở trên biển. Phòng thủ tên lửa là một nhánh của chiến tranh phòng không, như là nhiệm vụ đánh chặn bất kì vật thể nào đang trong quá trình bay.
Cho đến năm 1950, vũ khí phòng không cơ bản chỉ là các kiểu súng và pháo có cỡ nòng từ 7.62 mm đến 152.4 mm; sau này tên lửa dẫn đường mới dần thay thế các kiểu pháo phòng không, trừ trường hợp ở các khoảng cách gần (như Hệ thống vũ khí đánh gần hoặc các hệ thống pháo-tên lửa phòng không tích hợp).
Thuật ngữ

Thuật ngữ "phòng không" có lẽ được sử dụng lần đầu bởi người Anh khi Bộ tư lệnh phòng không Đảo Anh (ADGB) được thành lập bởi Bộ tư lệnh Không quân Hoàng gia Anh vào năm 1925. Tuy nhiên, ở Anh người ta cũng dùng thuật ngữ "chống máy bay" (anti-aircraft) như là một từ được sử dụng rộng rãi cho đến năm 1950. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, người ta đôi khi thêm các tiền tố "hạng nhẹ" hoặc "hạng nặng" vào từ phòng không để phân loại các loại pháo hay đơn vị. Thuật ngữ này cũng được đặt cho các tên riêng như AA, AAA hay triple-A như là một cách viết tắt của từ pháo phòng không .
Ở một số quân đội, thuật ngữ Phòng không ở mọi lực lượng vũ trang (AAAD) được sử dụng bởi các binh sĩ không chuyên. Cuối thế kỉ 20 cũng xuất hiện các thuật ngữ khác như "trận địa phòng không trên mặt đất'' (GBAD), phòng không tầm ngắn (SHORAD) hay hệ thống phòng không vác vai(MANPADS). Các loại tên lửa phòng không được gọi là Tên lửa đất đối không (SAM) hay vũ khí đất đối không chính xác (SAGW).
Các thuật ngữ không phải tiếng anh trong chiến tranh phòng không bao gồm Flak (Fliegerabwehrkanone, 'pháo phòng thủ chống máy bay') của Đức, trong tiếng anh được gọi là 'flak', và rotivovozdushnaya oborona (Chữ Kirin: Противовозду́шная оборо́на) của Nga, dịch theo nghĩa đen là "phòng không", viết tắt là PVO. Ở Nga, các hệ thống phòng không được gọi là zenitnye (chỉ vào thiên đỉnh). Ở pháp, phòng không được gọi là DCA (Défense contre les aéronefs, aéronef là từ dùng để chỉ toàn bộ các mối đe dọa trên không).
Tầm bắn tối đa của các loại pháo hay tên lửa là một nhân tố quan trọng. Tuy nhiên, nếu sử dụng chung một định nghĩa, hiệu năng của các loại vũ khí đơn giản là không thể so sánh với nhau được. Khái niệm "trấn bay", độ cao tối đa mà viên đạn có thể đạt được nếu bắn thẳng đứng, thưởng không được sử dụng vì có khá ít pháo phòng không có thể bắn thẳng đứng, và ngòi nổ có thể được hẹn giờ để kích nổ sớm hơn.
Người Anh đã đưa ra thuật ngữ "trần bắn hiệu quả", có nghĩa là độ cao mà khẩu pháo có thể bắn một loạt đạn vào một mục tiêu đang di chuyển. Đến năm 1930, người Anh đã định nghĩa nó là "độ cao mà một mục tiêu tiếp cận từ hướng đối diện ở tốc độ 400 mph (640km/h) có thể được bắn trong vòng 20s trước khi góc nâng của pháo đạt 70°". Tuy nhiên, tầm bắn hiệu quả của các loại pháo phòng không hạng nặng bị ảnh hưởng bởi các yếu tố ngoại đạn đạo:
Thời gian được hẹn của ngòi nổ
Khả năng xác định mục tiêu của hệ thống kiểm soát hỏa lực ở khoảng cách xa
Độ chính xác của các loạt bắn
Lịch sử > Thời kì đầu

Trong Nội chiến Hoa Kỳ, Liên minh miền Nam Hoa Kỳ đã phải tìm cách để chống lại các khinh khí cầu của Quân đội Hoa Kỳ, bao gồm sử dụng pháo, vũ khí hạng nhẹ và cử người phá hoại các khinh khí cầu. Các nổ lực này đã làm thất bại ý đồ của Hoa Kỳ và buộc Quân đoàn khinh khí cầu lục quân đã phải giải thể trong giữa cuộc chiến.
Các dân tộc Turk đã thực hiện chiến dịch phòng không đàu tiên trong lịch sử trong Chiến tranh Ý – Thổ Nhĩ Kỳ. Dù thiếu các vũ khí phòng không, họ đã bắn hạ một máy bay bằng súng trường. Máy bay đầu tiên bị bắn hạ là của trung úy Piero Manzini vào ngày 25 tháng 8 năm 1912.
Vũ khí đầu tiên với vai trò chính là phòng không được biết đến trong Chiến tranh Pháp–Phổ năm 1870. Sau Trận Sedan, Paris bị vây hãm và các binh sĩ Pháp bên ngoài thành phố đã tìm cách giao tiếp với bên trong thông qua khinh khí cầu. Gustav Krupp đã tạo ra Ballonabwehrkanone (Pháo phòng thủ khinh khí cầu) hay BaK bằng cách gắn một khẩu pháo 1-pounder (37mm) lên trên một xe ngựa kéo với mục đích bắn hạ các khinh khí cầu này.[cần dẫn nguồn]
Tới đầu thế kỉ 20, việc sử dụng các loại khí cụ bay đã tạo sự chú ý. Nhiều loại đạn đã được chế tạo như nổ mảnh, đạn cháy, đạn vạch đường,... Ngòi nổ có đa chức năng cũng được xem xét. Các loại pháo thường được đặt trên chân đế hoặc trên nền đất. Các loại pháo phòng không tiêu biểu trong thời kì này bao gồm: Pháo 65 mm 9-pounder, pháo 75 mm 12-pounder, pháo QF 4-inch, pháo QF 1-pounder pom-pom,...
Lịch sử > Chiến tranh thế giới thứ nhất

Ngày 30 tháng 11 năm 1915, bộ binh của Quân đội Serbia đã phát hiện 3 máy bay tiếp cận Kragujevac. Các binh sĩ đã bắn các máy bay bằng súng Shotgun và súng máy nhưng đã thất bại trong việc ngăn chặn máy bay ném 45 quả bom vào thành phố, đánh trúng các cơ sở quân sử, trạm tàu và nhiều mục tiêu khác trong thành phố. Trong trận không kích, Binh nhì Radoje Ljutovac đã dùng pháo bắn trúng một máy bay và làm nó rơi xuống. Nó đã rơi vào thành phố và 2 phi công đều tử nạn. Khẩu pháo đã được dụng không phải là pháo phòng không mà chỉ là một phiên bản sửa đổi của một khẩu pháo mặt đất thu được trong Chiến tranh Balkan lần thứ nhất. Sự kiện này đánh dấu trong lịch sử quân sự việc một máy bay quân sự bị bắn hạ bởi một hỏa lức đất đối không.
Người Anh nhận thấy vai trò của khả năng phòng không vài tuần trước thế chiến i bùng nổ; ngày 8 tháng 7 năm 1914, tờ the New York Times nói rằng chính quyền Anh đã đặt các tháp xung quanh Quần đảo Anh, mỗi tháp trang bị 2 pháo bắn nhanh với thiết kế đặc biệt, trong khi các tháp tròn khác sẽ được đặt xung quanh các công trình hải quân và các điểm trọng yếu khác. Tới tháng 12 năm 1914, Hải quân Hoàng gia tự nguyện đã đặt các pháo phòng không và đèn tìm kiếm ở các cảng.