stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lý Quang Địa
Cuộc đời > Cuộc sống cuối đời

Tháng 3 năm thứ 48 (1709), lấy Đại học sĩ Ôn Đạt và Lý Quang Địa làm Chính sứ, Tả Đô ngự sử Mục Hòa Luân làm Phó sứ cầm cờ tiết, trao cho Dận Nhưng sách bảo phục lập làm Hoàng thái tử. Từ sau năm 1711, ông đã nhiều lần dâng tấu xin về hưu. Nhưng Khang Hi Đế vì việc phế Thái tử lần thứ hai và việc chọn người kế vị mà trong lòng buồn bực, thân thể ngày càng nhiều bệnh, đối với các lão thần như Lý Quang Địa luôn có phần luyến tiếc. Khang Hi từng nói với Lý Quang Địa: "Nhìn thấy tấu chương của khanh, trong lòng trẫm thê lương. Nhớ đến một lớp cựu thần năm đó, nay đều không chút dấu vết mà rời đi. Như khanh vậy, trong triều chỉ còn lại một người, nay trẫm cũng già rồi, cũng không đành lòng nói thêm cái gì".
Tháng 6 năm thứ 54 (1715), Lý Quang Địa lại một lần nữa trình tấu chương xin về hưu, Khang Hi chỉ đồng ý cho ông nghỉ ngơi hai năm, sau khi xử lý xong chuyện trong nhà thì lập tức quay về kinh thành. Lúc ông chuẩn bị khởi hành, Khang Hi đã ban cho ông một biển ngạch "Mô minh bật hài". Đúng hai năm sau, Lý Quang Địa quay lại kinh thành, phụng lệnh giám sát nhóm người Đại học sĩ Vương Diễm biên soạn "Xuân Thu truyền thuyết".
Tháng giêng năm thứ 57 (1718), các đại thần tấu định thụy hiệu cho Hiếu Huệ Chương Hoàng hậu, lại viết sót ba chữ "Chương Hoàng hậu", các bộ nghị tội xét nên hàng Lý Quang Địa ba cấp, nhưng Khang Hi ra lệnh miễn đi. Ngày 28 tháng 5 năm đó, bệnh cũ tái phát bất ngờ, Lý Quang Địa qua đời khi vẫn còn đang tại nhiệm, thọ 77 tuổi. Khang Hi Đế phái Hằng Thân vương Dận Kì đến phúng viếng, ban thưởng một ngàn lượng bạc và cho gọi Công bộ Thượng thư Từ Nguyên Mộng từ Nhiệt Hà trở về chăm lo cho tang sự của Lý Quang Địa. Không lâu sau, ông được truy thụy hai chữ "Văn Trinh" (文贞). Đến thời Ung Chính, ông được truy tặng hàm Thái tử Thái phó, Quang lộc Đại phu, đưa vào thờ tự trong Hiền lương từ.
Cuộc đời > An táng

Mộ phần của Lý Quang Địa được đặt ở rừng Bách Diệp, thôn Tân Phản, trấn Bồng Lai của huyện An Khê. Mộ nguyên được làm bằng đá, hình dạng tổng thể tương tự chữ "风", nhưng toàn bộ các công trình như mộ bia, tượng người và thú bằng đá, cột trụ đá khắc hoa văn, tấm bia to ngự chế đều đã bị phá hủy vào năm 1958 để lấy đá xây kênh mương. Về sau hậu duệ của Lý Quang Địa sửa sang lại nơi này, khôi phục mộ bia. Đến năm 1988, huyện An Khê chính thức công nhận nơi này thuộc sự bảo vệ của đơn vị bảo vệ văn vật cấp huyện.
Học thuật > Triết lý

Triết lý của Lý Quang Địa bắt nguồn từ trường phái Trình – Chu, mặc dù là một tín đồ của Chu Hi, ông không hoàn toàn coi thường lời dạy của Lưu Cửu Uyên và Vương Dương Minh - những người có tư tưởng trái ngược, thậm chí là bác bỏ tư tưởng của Chu Hi. Ông cũng nêu rõ những điểm tương đồng giữa những lời dạy của Khổng Tử với những lời dạy của Tất-đạt-đa Cồ-đàm và Lão Tử. Lý Quang Địa cảm thấy rằng bản chất con người (mà ông tin rằng vốn dĩ là tốt) là chủ đề cuối cùng trong nghiên cứu của ông, và bản chất đó là kim chỉ nam để làm nền tảng cho đạo đức con người. Ông còn quan tâm đến khoa học và các phát kiến khoa học phương Tây.
Học thuật > Tác phẩm

Lý Quang Địa có một số tác phẩm nổi danh:
Chu Dịch thông luận (周易通论), 4 quyển
Chu Dịch quan tượng (周易观象), 12 quyển
Thi sở (诗所), 8 quyển
Đại học cổ bản thuyết (大学古本说), 1 quyển
Trung dung chương đoạn (中庸章段), 1 quyển
Trung dung dư luận (中庸余论), 1 quyển
Độc luận ngữ trát ký (读论语札记), 2 quyển
Độc Mạnh Tử tạp ký (读孟子杂记), 2 quyển
Cổ lạc kinh truyện (古乐经传), 5 quyển
Âm Phù Kinh chú (阴符经注), 1 quyển
Chu Tử lễ toản (朱子礼纂), 5 quyển
Một cuốn sách mang tên "Dong Thôn toàn tập" tổng hợp về các tác phẩm của ông đã được biên soạn và xuất bản vào khoảng 100 năm sau khi ông qua đời. Ngoài ra, ông từng theo lệnh vua biên soạn các tác phẩm:
Tính lý tinh nghĩa (性理精義)
Chu Tử toàn thư (朱子全書), 66 quyển
Chu Dịch chiết trung (周易折中), 22 quyển
Có thể nói, ông là một đại diện tiêu biểu cho Tống Nho học thời Thanh sơ, cũng là lý do ông được Khang Hi Đế chọn trở thành một trong các thầy dạy vỡ lòng cho Thái tử Dận Nhưng.
Tranh cãi > Bán rẻ bạn bè

Vì án "bán rẻ bạn bè" mà Lý Quang Địa có tiếng xấu trong giới sĩ lâm. Lúc Loạn Tam Phiên xảy ra, Cảnh Tinh Trung chiếm Phúc Kiến, Trịnh Kinh ở Đài Loan khởi binh tấn công Tuyền Châu, cả nhà Lý Quang Địa chạy trốn đến núi sâu, Trịnh Kinh và Cảnh Tinh Trung đều dụ hàng nhưng Lý Quang Địa quả quyết từ chối, tránh xa vào núi sâu. Cũng là một Tiến sĩ cùng khoa thi năm 1670 với Lý Quang Địa, Trần Mộng Lôi lọt vào sự cướp bóc của Cảnh Tinh Trung ở Phúc Kiến. Chú của Lý Quang Địa là Lý Nhật Dục âm thầm đến tìm Trần Mộng Lôi để tìm hiểu. Sau khi Lý Quang Địa hiểu được tinh thần của Trần Mộng Lôi liền đến bàn nhau kế phá địch. Trần Mộng Lôi chịu trách nhiệm thám thính quân tình của Cảnh quân, Lý Quang Địa thì chịu trách nhiệm báo cáo tình hình Phúc Kiến cho triều đình nhà Thanh thông qua một vị đại thần quê Phúc Kiến là Phú Hồng Cơ. Về sau, quả nhiên giúp đỡ được quân triều đình tiêu diệt Cảnh quân, Lý Quang Địa được Khang Hi Đế khen ngợi, nhưng ông cũng đã sớm đem tấu chương cho danh tiếng "Trần Mộng Lôi" giấu đi, độc chiếm công lao. Sau khi phản loạn được dẹp yên, Trần Mộng Lôi vốn hãm thân trong quân đội địch cũng bị quy kết vào tội theo phản quân, bị bắt bỏ tù, biếm đến giữ Phụng Thiên. Còn Lý Quang Địa lại lên như diều gặp gió, chẳng mấy chốc đã lên đến Văn Uyên các Đại học sĩ. Lý Quang Địa không những không cứu Trần Mộng Lôi mà còn bỏ đã xuống giếng, vì vậy mới bị sĩ lâm trong thiên hạ xưng "Bán rẻ bạn bè", đây cũng là "Trần - Lý công án" gây nhiều tranh cãi về Lý Quang Địa.
Trần Mộng Lôi bị bắt giam, bi phẫn đến cùng cực, bỏ suốt một tháng 7 để viết "Cáo Đô thành hoàng văn", vạch trần hành vi bội tình bạc nghĩa của Lý Quang Địa. Trần Mộng Lôi cực kỳ căm hận Lý Quang Địa, mắng ông là "Khi quân phụ hữu" (Dối gạc vua, bội bạc bạn bè), lại viết thêm "Cùng Lý An Khê tuyệt giao thư" (hoặc còn có tên là "Cùng Lý Quang Địa tuyệt giao thư"). Đến năm Khang Hi thứ 19 (1680), Hình bộ Thượng thư Từ Kiền Học  quản lý việc lao ngục đã "thay mặt" Lý Quang Địa viết một bản thảo tấu chương nêu rõ biểu hiện chân thật của Trần Mộng Lôi trong lúc Cảnh Tinh Trung làm loạn ở Phúc Kiến, ép Lý Quang Địa phải ra mặt dâng lên. Lý Quang Địa nghĩa lý đều khó từ chối, đành phải ký tên. Nhưng đến cuối cùng ông cũng không chịu nói rõ công lao của Trần Mộng Lôi, chỉ vẻn vẹn xin khoan hồng mà thôi. Cuối cùng, Trầm Mộng Lôi cũng bị lưu vong đến Phụng Thiên.
Tranh cãi > Án đoạt tình

Án đoạt tình của Lý Quang Địa phát sinh sau khi mẹ ông qua đời. "Đoạt tình" ở đây không phải là đoạt người yêu của ai mà là liên quan đến việc ông "tại nhiệm để tang" dẫn đến một hồi luận tội. Năm Khang Hi thứ 33 (1694), mẹ Lý Quang Địa qua đời. Khang Hi Đế hạ chỉ, nói rằng vị trí Đề đốc Học chính Thuận Thiên này vô cùng quan trọng, đặc cách cho Lý Quang Địa tại nhiệm chịu tang. Vì vậy, Lý Quang Địa xin phép nghỉ, dự định tháng 9 về quê, đến tháng 12 sẽ quay lại, không bỏ lỡ hai khoa thi cuối năm. Đối diện với tình huống này, các Ngự sử như Thẩm Khải Tằng, Dương Kính Nho rất bất mãn, cho rằng ông "tham vị vong thân", trái với cả lẽ cả tình; liền dâng tấu lên Khang Hi rằng: "Hoàng thượng lệnh Lý Quang Địa tại nhiệm để tang, có thể là đang dùng cái này để thử Quang Địa. Nhưng lòng người khó đoán, Quang Địa cả ngày nói dạy nhân nghĩa, nói trung hiếu, một lần thử này có thể thấy được tâm thuật cũng không ngay thẳng như vậy". Cuối cùng, Khang Hi Đế hạ lệnh tạm cách chức Lý Quang Địa, không cho phép về quê.
Tranh cãi > Án con trai ngoại thất trở về

Án con trai ngoại thất trở về (hay án ngoại phụ chi tử lai quy) là về chuyện Lý Quang Địa từng làm một kỹ nữ có thai khi tuổi còn trẻ; đến khi Lý Quang Địa về già thì đứa trẻ trở về nhận tổ quy tông. Tuy nhiên Lý Quang Địa lại vô cùng lạnh nhạt, nhất quyết không nhận đứa con trai này. Đây là án khiến cho các việc đánh giá Lý Quang Địa trở nên cực kỳ mâu thuẫn, ông được khen tặng bao nhiêu về cuộc đời làm quan tài giỏi và thanh liêm thì bị chê bai bấy nhiêu và phẩm hạnh và nhân cách.
Đánh giá

Đương thời, Lý Quang Địa rất được Khang Hi Đế coi trọng, đặc biệt là thời kỳ những năm cuối Khang Hi, ông được Khang Hi khen tặng là: "Cẩn thận thanh cần, thủy chung một lòng, học vấn uyên bác". Sau khi Dận Nhưng bị phế, ông bắt đầu một lòng phò trợ Dận Chân - người về sau trở thành Ung Chính Đế. Ông được Ung Chính khen tặng rằng: "Con người một đời hoàn mỹ".
Lý Quang Địa mặc dù là một vị quan tài giỏi lại thanh liêm hiếm có nhưng những đánh giá của các sử gia lại thường xoay quanh phẩm hạnh gây tranh cãi của ông.
Tứ khố toàn thư Tổng mục đề yếu từng bình viết về Lý Quang Địa:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | 光地之学, 源於朱子, 而能心知其意, 得所变通, 故不拘墟於门户之见. 其诂经兼取汉唐之说, 其讲学亦酌采陆王之义, 而於其是非得失, 毫厘千里之介, 则辨之甚明, 往往一语而决疑似. . Học vấn của Quang Địa, vốn xuất phát từ Chu Tử, nhưng có thể trong lòng biết nghĩa, không chỉ biết mà còn thông suốt, nguyên do chính là không câu nệ thiên kiến bè phái. Từ cổ đến nay, lấy Hán Đường mà nói, việc dạy học trước cũng phải cân nhắc chọn lấy Lục vương chi nghĩa, mà với những thị phi được mất, chút ít thiên lý chi giới, cũng là phân biệt quá rõ ràng, thường chỉ một câu mà quyết hư hư thực thực. | ” |
Ấy chính là khen việc Lý Quang Địa không câu nề thiên kiến bè phái mà có thể tiếp thu các trường phái học thuật khác nhau, toàn tâm vì học thuật, không để ý những thị phi được mất. Tuy nhiên, theo Toàn Tổ Vọng (全祖望), Lý Quang Địa lại là một "ngụy quân tử": "Tuổi trẻ thì bán rẻ bạn bè, trung niên thì đoạt tình, tuổi già thì lại có con trai ngoại thất trở về. Bản chất đại nho là như thế à?". Cũng vì ba án này mà Lý Quang Địa bị xem là phẩm đức không tốt, khiến cho thái độ của các học giả đối với ông trong một thời gian dài là "không nghiên cứu, không bình phẩm, khinh thường nhắc đến".
Gia quyến

Ông nội: Lý Tiên Xuân
Cha: Lý Triệu Khánh
Mẹ: Ngô thị
Con cái:
Lý Chung Luân
Lý Chung Tu
Lý Chung Tá
Lý Chung Thiển
Lý Chung Kiều
Lý Chung Vượng
Cháu nội: Lý Thanh Tảo
Cháu cố: Lý Duy Hàn
Trong văn hóa đại chúng

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Năm | Thể loại | Tác phẩm | Diễn viên |
| 2001 | Phim truyền hình | Khang Hi vương triều | Liêu Kinh Sinh |
| 2001 | Kinh kịch | Thương hải trung hồn (沧海忠魂) | Chu Bảo Quang |
| 2003 | Phim truyền hình | Thi Lang đại tướng quân (施琅大将军) | Hồng Đào |
| 2003 | Phim truyền hình | Hoàng thái tử Bí sử (皇太子秘史) | Thường Hồng |
| 2004 | Phim truyền hình | Ngự tiền tứ bảo (御前四宝) | Ngọ Mã |
| 2010 | Phim truyền hình | Thiếu Lâm Tự truyền kỳ chi Đại Mạc anh hào (少林寺传奇之大漠英豪) | Cao Lan Thôn |
| 2011 | Phim truyền hình | Bộ bộ kinh tâm | Cao Sâm |
Chú thích > Tài liệu

Lý Phóng, 李放. 皇清书史 [Hoàng Thanh thư sử] (bằng tiếng Trung).
Triệu Nhĩ Tốn (1928). Thanh sử cảo.
Phòng hồ sơ Minh - Thanh. “Nội các đại khố đương án”. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2020.
Ủy ban biên soạn địa chí tỉnh Phúc Kiến. 安溪县志 [An Khê huyện chí].
Lý Quang Địa (tháng 6 năm 1995). Dong thôn ngữ lục. Trung Hoa thư cục. ISBN 9787101011548.
Hội đồng biên soạn nhà Thanh (1731).  Mã Tề; Chu Thức (biên tập). Thánh Tổ Nhân Hoàng đế Thực lục. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2020.
Hội đồng biên soạn nhà Thanh (1987).  Vương Chung Hàn (biên tập). Thanh sử Liệt truyện. Trung Hoa thư cục. ISBN 9787101003703.
Bạch Thọ Di (2004). 中国通史 [Trung Quốc thông sử]. Nhà xuất bản Nhân dân Thượng Hải. ISBN 9787208049970.
Chang, Chia-Lan (2007). Family Matters: Women's Negotiation with Confucian Family Ethics in Qing and Republican China. ProQuest. ISBN 978-0-549-40571-9. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2020.
Dương Đình Phúc; Dương Đồng Phủ (2001). Tra cứu thất danh biệt xưng tự hiệu của người nhà Thanh. Nhà xuất bản Cổ tịch Thượng Hải. ISBN 9787532529711.
Dương Quốc Trinh; Lý Thiên Ất (1993). 李光地研究 [Nghiên cứu về Lý Quang Địa]. Nhà xuất bản Đại học Hạ Môn. ISBN 9787561506127.
Hứa Tô Dân (1992). 李光地传论 [Lý Quang Địa truyện luận]. Nhà xuất bản Đại học Hạ Môn. ISBN 9787561505274.
Lý Hoàn, 李桓 (2007). 国朝耆献类征 [Quốc triều Kỳ hiến loại trưng] (bằng tiếng Trung). Hiệu sách Quảng Lăng. ISBN 9787806942215.
Ng, On-cho (2001). Cheng-Zhu Confucianism in the Early Qing: Li Guangdi (1642-1718) and Qing Learning. Nhà xuất bản Đại học Tiểu bang New York. ISBN 9780791448816.
Ng, On-Cho (2010). “Li Guangdi and the Philosophy of Human Nature” [Lý Quang Địa và triết học về bản chất con người]. Dao Companion to Neo-Confucian Philosophy [Đạo đồng hành với triết học Tân Nho giáo]. Springer. tr. 381–398. ISBN 9789048129294.
Thượng Hằng Nguyên (2002). Trung Quốc nhân danh dị xưng đại từ điển. Nhà xuất bản Nhân dân Sơn Tây. ISBN 9787203044055.
Tiễn Nghi Cát, 钱仪吉 (2008). Bi truyện tập 碑传集 [Bi truyện tập] (bằng tiếng Trung). Trung Hoa thư cục. ISBN 9787101010787.
Tiễn Thực Phủ, 錢實甫 (1980). 清代职官年表 [Thanh đại chức quan niên biểu] (bằng tiếng Trung). Trung Hoa thư cục. ISBN 9787101015980.
Trịnh Uyển Huyên (2014). 李光地（1642-1718）修身涵养思想探索――以敬义为中心 [Tìm hiểu về tu thân và hàm dưỡng của Lý Quang Địa (1642-1718) - lấy kính nghĩa là trung tâm] (PDF). Đại học Quốc gia Singapore.
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  BNF: cb14497102x (data)  GND: 123224195  ISNI: 0000 0000 8090 4878  LCCN: n82125854  LNB: 000202574  NTA: 15072280X  SUDOC: 079400647  Trove: 1438754  VIAF: 10748384   WorldCat Identities (via VIAF): 10748384
Xuân Thủy

Đối với các định nghĩa khác, xem Xuân Thủy (định hướng).
| Xuân Thủy |
| --- | --- |

Chức vụ
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Nhà nước
Nhiệm kỳ: 4 tháng 7 năm 1981 – 28 tháng 6 năm 1982 359 ngày
Chủ tịch Hội đồng Nhà nước: Trường Chinh
Kế nhiệm: Lê Thanh Nghị
Vị trí:  Việt Nam
 
Trưởng ban Dân vận và Mặt trận Trung ương
Nhiệm kỳ: tháng 3 năm 1976 – tháng 7 năm 1978
Tiền nhiệm: Chức vụ tái lập
Kế nhiệm: Nguyễn Văn Linh
Vị trí:  Việt Nam
 
Trưởng đoàn Đàm phán Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Nhiệm kỳ: 15 tháng 4 năm 1968 – 27 tháng 1 năm 1973 4 năm, 287 ngày
Tiền nhiệm: chức vụ thành lập
Kế nhiệm: chức vụ bãi bỏ
 
Trưởng ban Liên lạc Đối ngoại Trung ương Trưởng ban Công tác miền Tây
Nhiệm kỳ: tháng 4 năm 1966 – tháng 12 năm 1979
Tiền nhiệm: Hoàng Văn Hoan
Kế nhiệm: Nguyễn Thành Lê
 
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Nhiệm kỳ: 30 tháng 4 năm 1963 – 1 tháng 4 năm 1965 1 năm, 336 ngày
Tiền nhiệm: Ung Văn Khiêm
Kế nhiệm: Nguyễn Duy Trinh
 
Tổng Thư ký Ủy ban Thường vụ Quốc hội
Nhiệm kỳ: 1976 – 1985
Chủ tịch: Trường Chinh
Tiền nhiệm: Chu Văn Tấn
Kế nhiệm: Lê Thanh Nghị
 
Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
Nhiệm kỳ: 15 tháng 7 năm 1960 – 18 tháng 6 năm 1985 (mất)  24 năm, 338 ngày
Chủ tịch: Trường Chinh
 
Ủy viên Ban Thường trực Quốc hội (lần 2)
Nhiệm kỳ: 25 tháng 1 năm 1957 – 
Trưởng ban: Tôn Đức Thắng (1955-1960)
 
Ủy viên Ban Thường trực Quốc hội (lần 1)
Nhiệm kỳ: 2 tháng 3 năm 1946 – 8 tháng 11 năm 1946 251 ngày
Trưởng ban: Nguyễn Văn Tố
 
Đại biểu Quốc hội khóa I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII
Nhiệm kỳ: 6 tháng 1 năm 1946 – 18 tháng 6 năm 1985 39 năm, 163 ngày
 
Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng khóa II Ủy viên Trung ương Đảng khóa III, IV
Nhiệm kỳ: 12 tháng 3 năm 1955 – 31 tháng 3 năm 1982 27 năm, 19 ngày
 
Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam
Nhiệm kỳ: 21 tháng 4 năm 1950 – 17 tháng 4 năm 1959 8 năm, 361 ngày
Tiền nhiệm: Đầu tiên
Kế nhiệm: Hoàng Tùng
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 2 tháng 9 năm 1912 Từ Liêm, Hà Nội,  Bắc Kỳ,  Liên bang Đông Dương
Mất: 18 tháng 6, 1985(1985-06-18) (72 tuổi) Hà Nội, Việt Nam
Xuân Thủy (1912–1985) là một nhà cách mạng, chính khách, nhà ngoại giao, nhà thơ và nhà báo Việt Nam. Ông từng là Bộ trưởng Bộ Ngoại giao của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Paris (1968-1973).
Thân thế

Ông tên thật là Nguyễn Trọng Nhâm, sinh ngày 2 tháng 9 năm 1912 tại thôn Hòe Thị, tổng Phương Canh, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông (nay là phường Phương Canh, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội). Ông là người cùng làng và sinh cùng năm với Bác sĩ Trần Duy Hưng, một nhà cách mạng khác của Việt Nam.
Xuất thân trong một gia đình truyền thống Nho giáo, nhưng từ nhỏ ông được giáo dục trong môi trường văn hóa Công giáo tại quê nhà, sau đó được đưa lên Hà Nội học.
Tham gia báo chí cách mạng

Thời gian học tại Hà Nội, ông bắt đầu tham gia sinh hoạt trong một số tổ chức yêu nước, chủ trương chống thực dân. Ông bắt đầu làm ký giả từ thập niên 1930 và hoạt động cách mạng từ năm 1932 thông qua báo chí. Bút danh Xuân Thủy của ông ra đời trong thời kỳ này và trở thành tên gọi của ông suốt nhiều năm cho đến khi ông qua đời.
Hoạt động của ông sớm bị chính quyền thực dân Pháp chú ý. Từ năm 1938 đến 1943, ông nhiều lần bị bắt giam, bị đưa đi lưu đày, nhưng ông vẫn tiếp tục hoạt động trong lĩnh vực báo chí cách mạng chống thực dân. Ngay trong thời kỳ bị giam tại nhà tù Sơn La, ông cùng Trần Huy Liệu vẫn ra một tờ báo bí mật hai tháng một kỳ có tên gọi là Suối Reo. Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1941.
Đầu năm 1944, ông được trả tự do. Tuy nhiên, ông trở lại hoạt động cách mạng trong phòng trào Việt Minh, làm Chủ nhiệm tờ Cứu Quốc, tờ báo của Tổng bộ Việt Minh từ thời kỳ bí mật khi tờ báo còn đặt ở Núi Thầy (1944). Lúc này ông phụ trách tờ báo trực tiếp dưới sự lãnh đạo của Tổng bí thư Trường Chinh. Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, tờ báo Cứu Quốc ra công khai, phát hành hàng ngày. Ông vẫn tiếp tục tích cực tham gia hoạt động cho tờ báo lúc này có trụ sở ở Bờ Hồ (trụ sở tờ Hà Nội mới ngày này). Ông được bầu làm Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I đầu năm 1946, đại biểu tỉnh Hà Đông.
Khi Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, ông lại theo tờ báo Cứu Quốc lên chiến khu Việt Bắc. Năm 1948, ông được bầu làm Ủy viên thường trực Thường vụ Tổng bộ Việt Minh và giữ cương vị này cho đến năm 1950. Năm 1949, ông tổ chức lớp đào tạo cán bộ làm báo mang tên Huỳnh Thúc Kháng, được xem như người đặt nền móng trong việc đào tạo lớp nhà báo đầu tiêu cho Kháng chiến. Năm 1950, ông được bầu làm Chủ tịch Hội những người viết báo Việt Nam khóa I. Năm 1951, ông được bầu làm Trưởng ban Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Liên Việt.
Hoạt động chính trị - ngoại giao

Năm 1955, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiếp quản quyền kiểm soát hoàn toàn miền Bắc Việt Nam. Ông rời báo Cứu Quốc và được bầu làm Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam.
Ông từng làm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao (1963–1965) và là Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1968-1973) tại Hội nghị Paris.
Hoạt động chính trị - ngoại giao > Nhà ngoại giao, nhà hoạt động chính trị

Ông chuyển sang công tác ngoại giao từ năm 1963 và giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao từ năm tháng 4 năm 1963 đến tháng 4 năm 1965. Ông là người góp phần tích cực vào thành công của Hiệp định Hòa bình Paris với vai trò là Trưởng đoàn đàm phán của chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (ông giữ vai trò này từ năm 1968 cho đến khi hiệp định được ký kết năm 1973 với hàm Bộ trưởng) tại Hội nghị Paris về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình tại Việt Nam.
Các chức vụ trong Nhà nước, Đảng, Quốc hội, đoàn thể

Ông liên tục là Đại biểu Quốc hội từ khóa I (1946) đến khóa VIII (1987, nhưng mất năm 1985) và giữ chức Phó Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội từ khoá II đến khoá VI (1960-1981). Ông là Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước kiêm Tổng Thư ký năm 1981-1982. Năm 1981, ông là Phó Chủ tịch Quốc hội khoá VII.
Ông là cán bộ chủ chốt của Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam từ năm 1945 đến khi mất: Trưởng ban Thư ký Uỷ ban Trung ương Mặt trận Liên Việt, sau đổi thành Tổng Thư ký Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (1951-1963); Bí thư Đảng đoàn Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, liên tục là Uỷ viên Đoàn Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Năm 1955, Xuân Thủy được bầu làm Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam và là Ủy viên Chính thức từ năm 1960 đến năm 1982. Năm 1968 được bầu vào Ban Bí thư Trung ương Đảng và giữ cương vị này đến năm 1982.
Ngoài chức vụ Bộ trưởng Bộ Ngoại giao (1963-1965)  và là Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1968-1973) tại Hội nghị Paris ông còn giữ các chức vụ:
Phụ trách Uỷ ban Bảo vệ hoà bình thế giới của Việt Nam (1952); Phụ trách Uỷ ban đoàn kết Á-Phi của Việt Nam (1957); Uỷ viên Hội đồng Hoà bình thế giới (1954)
Chủ tịch Hội những người viết báo Việt Nam khoá I (1950), khoá II (1959) và là uỷ viên Ban chấp hành Tổ chức quốc tế các nhà báo (OIJ)
Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt-Xô (1980);Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Trung (1960)
Phó trưởng đoàn đại biểu Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tại Hội nghị Genève về Lào (1961)
Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tại Hội nghị Paris về Việt Nam (1968 - 1973)
Ngoài ra, trong thời gian từ 1968 đến 1982 ông còn đảm nhiệm những chức vụ:
Trưởng ban Đối ngoại Trung ương Đảng
Trưởng ban Cán sự Đảng ngoài nước
Trưởng ban hoạt động quốc tế của Trung ương Đảng
Trưởng ban công tác miền Tây
Trưởng ban Dân vận và Mặt trận Trung ương
Ông mất ngày 18 tháng 6 năm 1985 tại nhà riêng 36 Lý Thường Kiệt (nay là trụ sở của Bảo tàng Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam), hưởng thọ 73 tuổi và an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch.
Phong tặng

Ông được tặng thưởng: Huân chương Hồ Chí Minh; Huân chương Độc lập hạng Nhất và Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.
Tác phẩm

Xuân Thủy là nhà báo Việt Nam tham gia vào Ban Chấp hành của Tổ chức Nhà báo Quốc tế OIJ. Bản thân ông đã nhận được phần thưởng từ tổ chức này.
Xuân Thủy còn là một nhà thơ và ông cũng dịch nhiều thơ. Ông là người đã dịch bài thơ Nguyên tiêu của Hồ Chí Minh ra tiếng Việt với tên gọi là Rằm tháng Giêng. Các bài thơ của ông được trích giảng trong các nhà trường phổ thông và đại học trong nước và có trong Tuyển tập Xuân Thủy.
Tác phẩm cuối cùng của ông là tập hồi ký Những chặng đường báo Cứu quốc.
Ông còn có bút danh Chu Lang, nhưng ít sử dụng.
"Thơ Xuân Thủy" (tập thơ-1974)
"Đường xuân" (tập thơ-1979)
Hình ảnh công cộng

Hiện nay tên ông được đặt cho một tuyến đường lớn ở Hà Nội. Đường Xuân Thủy, giao cắt với các con đường lớn như đường Phạm Văn Đồng, Hồ Tùng Mậu và Phạm Hùng. Đường Xuân Thủy cũng là nơi có trường đại học lớn nhất Việt Nam: Đại học Quốc gia Hà Nội, cùng với một số trường đại học có truyền thống lâu đời: Đại học Sư phạm Hà Nội và Học viện Báo chí và Tuyên truyền. 
Tên ông cũng được đặt cho một tuyến đường chính trong khu Thảo Điền ở Thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.
Xuân Thủy năm 1973
Airbus A320

| Airbus A320 |
| --- | --- |

Một chiếc Airbus A320
Kiểu: Máy bay hành khách
Hãng sản xuất: Airbus
Chuyến bay đầu tiên: 22 tháng 2-1987
Được giới thiệu: 28 tháng 3-1988
Tình trạng: Hoạt động tích cực
Khách hàng chính: US Airways United Airlines Air France Northwest Airlines Lufthansa
Số lượng sản xuất: 4.696 đến 31 tháng 5-2011
Chi phí máy bay: 47.5 triệu € (73.3 triệu USD)
A300 · A310 · A320 · A330 · A340 · A350 · A380
Dòng máy bay Airbus A320 vận tải hành khách thương mại tầm ngắn đến tầm trung do hãng Airbus S.A.S. chế tạo. 
Các phiên bản của dòng máy bay này gồm có A318, A319, A320, và A321, cũng như máy bay phản lực kinh doanh ACJ.
Xuất xưởng lần đầu vào năm 1988, dòng máy bay A320 đã đi tiên phong trong việc sử dụng các hệ thống kiểm soát bay điều khiển bằng điện kết hợp máy tính (fly-by-wire) kỹ thuật số. Với hơn 4.600 chiếc thuộc dòng A320 đã được chế tạo, đây là dòng máy bay phản lực bán chạy thứ hai từ trước đến nay, chỉ xếp sau đối thủ cạnh tranh hàng đầu của dòng máy bay này là Boeing 737.