stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh
Lịch sử > Tổng giáo phận Sài Gòn

Ngày 24 tháng 11 năm 1960, Giáo hoàng Gioan XXIII thiết lập Hàng Giáo phẩm Việt Nam với ba giáo tỉnh: Hà Nội, Huế và Sài Gòn. Hạt Đại diện Tông tòa Sài Gòn vì có vị thế quan trọng về tôn giáo lẫn chính trị ở miền Nam Việt Nam nên được nâng cấp thành Tổng giáo phận Sài Gòn ngay trong dịp này và trở thành trung tâm của Giáo tỉnh Sài Gòn.
Năm 1963, tổng giáo phận Sài Gòn đã có gần 567.455 giáo dân với 583 linh mục triều, 25 linh mục dòng, 503 nam tu, gần 2000 nữ tu với 263 giáo xứ và 284 giáo họ. Năm 1965, Tòa Thánh tách đất từ tổng giáo phận Sài Gòn để thành lập giáo phận Phú Cường và giáo phận Xuân Lộc.
Lịch sử > Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh

Ngày 2 tháng 7 năm 1976, Quốc hội nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn thành Thành phố Hồ Chí Minh. Đến ngày 23 tháng 11 cùng năm, Tổng giáo phận Sài Gòn đổi tên thành Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh (tiếng Latinh: Archidioecesis Hochiminhopolitana) theo tên hành chính mới. Tuy nhiên, nhiều người vẫn quen dùng tên gọi cũ.
Năm 2003, Toà Tổng Giám mục được đặt làm Toà Hồng y đầu tiên ở miền Nam Việt Nam.
Tên gọi

Từ khi được thành lập vào năm 1844 đến nay, tổng giáo phận này trải qua các tên gọi: Hạt Đại diện Tông tòa Tây Đàng Trong (1844 – 1924) Hạt Đại diện Tông tòa Sài Gòn (1924 – 1960), rồi Tổng giáo phận Sài Gòn (từ 1960).
Hiện nay, tổng giáo phận này mang tên gọi là Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh theo tên hành chính thành phố, trong các thông cáo, Vatican sử dụng tên gọi này. Trong các sự kiện: Bài diễn văn của Giáo hoàng Phaolô VI vào ngày 9 tháng 12 năm 1977 (với Hồng y Giuse Maria Trịnh Như Khuê, Tổng giám mục Tổng giáo phận Hà Nội và Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Phaolô Nguyễn Văn Bình, thông tin về sự qua đời của Tổng giám mục Nguyễn Văn Bình (1995), bổ nhiệm Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng (2019), Đại hội Thế Giới về Di cư và Tị nạn (2019), bổ nhiệm giám mục Giuse Bùi Công Trác (2022).
Trên thực tế, tên gọi Tổng giáo phận Sài Gòn vẫn được sử dụng trong các văn bản của giáo hội Công giáo tại Việt Nam. Ngoài ra, đôi khi tên gọi được sử dụng là Tổng giáo phận Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh. Phía tổng giáo phận vẫn không thống nhất cách sử dụng tên trong cùng một văn kiện, điển hình là trang giới thiệu về Tổng giáo phận với tiêu đề là TGP Sài Gòn TPHCM do Văn phòng TGM Tổng Giáo phận Sài Gòn-Tp. HCM soạn thảo và công bố trên trang Hội đồng Giám mục Việt Nam, nêu thông tin về việc đổi tên thành Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh từ năm 1976 theo tên hành chính. Các chức danh giám mục quản nhiệm không thống nhất theo tên gọi Tổng giáo phận Sài Gòn hay Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh trong cùng một bài viết này.
Các Thánh địa trong tổng giáo phận > Nhà thờ chính tòa

Bài chi tiết: Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn
Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn được xây dựng từ năm 1877 đến năm 1880. Nhà thờ này được Giáo hội Công giáo thăng thành Tiểu Vương cung thánh đường năm 1959. Với việc thiết lập hàng giáo phẩm Việt Nam, với Tông sắc "Venerabilium Nostrorum" nhà thờ Đức Bà Sài Gòn được chọn làm nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Sài Gòn với tên gọi chính thức là Vương Cung Thánh Đường Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội. Nhà thờ này tọa lạc tại số 1 Công Xã Paris, phường Bến Nghé, quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Các Thánh địa trong tổng giáo phận > Tòa Tổng giám mục

Tòa Tổng giám mục Sài Gòn tọa lạc tại địa chỉ 180 Nguyễn Đình Chiểu, phường Võ Thị Sáu, quận 3, Tp. HCM. Đây là một kiến trúc được xây dựng từ năm 1900. Ngoài đảm nhiệm vai trò văn phòng Tòa Tổng giám mục và văn khố, Tòa Tổng giám mục còn là nơi hoạt động của 11 phòng ban của Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.
Các Thánh địa trong tổng giáo phận > Trung tâm Hành hương Giáo phận

Trung tâm hành hương của Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh là Trung tâm Hành hương Đức Mẹ Fatima Bình Triệu, tọa lạc tại địa chỉ 58 đường 5, Khu phố 2, phường Hiệp Bình Chánh, thành phố Thủ Đức.
Năm 1962, linh mục Phaolô Võ Văn Bộ mua một khu đất rộng 12,5 mẫu gần vị trí của ga Bình Triệu. Nơi đây, linh mục này mong muốn xây một trung tâm hành hương kính Đức Mẹ Fatima và cũng nhằm mục đích kỷ niệm sự kiện tượng Đức Mẹ Fatima được rước đến Việt Nam.
Ngày 15 tháng 8 năm 1966, Tổng giám mục Tổng giáo phận thời bấy giờ là Phaolô Nguyễn Văn Bình đã cử hành nghi thức làm phép tượng đài và cử hành thánh lễ đầu tiên. Từ năm 1977 trở đi, ngoài là một trung tâm hành hương, địa điểm này cũng chính thức thiết lập một giáo xứ.
Các Thánh địa trong tổng giáo phận > Đại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn

Bài chi tiết: Đại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn
Đại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn (Saint Joseph Seminary of Saigon) thành lập từ năm 1863 bởi linh mục Wibaux đến từ Hội Thừa sai Paris. Nó tọa lạc tại số Tôn Đức Thắng, phường Bến Nghé, quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Số đại chủng sinh hiện đang theo học niên khóa 2017 – 2018 tại cơ sở chủng viện này 305 chủng sinh. Nơi đây là Chủng viện chung, đào tạo chủng sinh từ ba giáo phận thuộc Giáo tỉnh Sài Gòn là Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, Giáo phận Phú Cường và Giáo phận Mỹ Tho.
Giám đốc Chủng viện hiện là giám mục Giuse Bùi Công Trác.
Các Thánh địa trong tổng giáo phận > Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận

Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận tọa lạc tại số 6 bis Tôn Đức Thắng, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.
Trước 1975, khu đất xây dựng nên trung tâm mục vụ từng được sử dụng làm Tiểu chủng viện Thánh Giuse. Sau năm 1975, Bộ Tài chánh quyết định mượn cơ sở này làm Trường Cao đẳng Tài chánh – Kế toán. Tháng 9 năm 2004, cơ sở này được trao trả lại và Giáo phận quyết định sử dụng làm Trung tâm Mục Vụ Tổng giáo phận.
Trung tâm Mục vụ là nơi tổ chức các chương trình đào tạo về Thánh kinh, Thần học, Linh đạo,.. Ngoài ra, trung tâm liên kết với các Ban Mục vụ trong giáo phận cũng như phối hợp với các Trung tâm và Học viện Mục vụ trong khu vực châu Á.
Các Thánh địa trong tổng giáo phận > Các nhà thờ và tu viện lớn

Nhà thờ Thánh Jeanne d'Arc, được xây dựng từ 1922 đến 1928
Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn, được xây dựng năm 1863
Nhà thờ Tân Định, được xây dựng từ 1870 đến 1876
Nhà thờ Huyện Sỹ, được xây dựng từ 1902 đến 1905
Nhà thờ Hạnh Thông Tây, được xây dựng từ 1921 đến 1924
Tu viện Dòng Thánh Phaolô thành Chartres, Sài Gòn
Nhà thờ Chợ Quán
Nhà thờ Chí Hòa
Nhà thờ Cha Tam
Các Thánh địa trong tổng giáo phận > Các giáo họ và giáo xứ

Bài chi tiết: Danh sách nhà thờ Công giáo tại Thành phố Hồ Chí Minh
Địa giới giáo phận: phía bắc giáp giáo phận Phú Cường, phía nam giáp biển Đông, phía đông giáp giáo phận Xuân Lộc, phía đông nam giáp giáo phận Bà Rịa, phía tây giáp giáo phận Mỹ Tho.
Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh được chia làm 14 giáo hạt với 203 giáo xứ. 14 giáo hạt của Tổng giáo phận gồm:
Bình An: 13 giáo xứ trên địa bàn Quận 8, nam Bình Chánh và một phần Nhà Bè.
Chí Hòa: 17 giáo xứ trên địa bàn đông Tân Bình và một phần Quận 3.
Gia Định: 13 giáo xứ trên địa bàn Bình Thạnh.
Gò Vấp: 11 giáo xứ trên địa bàn nam Gò Vấp.
Hóc Môn: 20 giáo xứ trên địa bàn Hóc Môn và Quận 12.
Phú Nhuận: 9 giáo xứ trên địa bàn Phú Nhuận.
Phú Thọ: 15 giáo xứ trên địa bàn Quận 10, Quận 11, nam Tân Bình, một phần Tân Phú và một phần Quận 3.
Sài Gòn – Chợ Quán: 17 giáo xứ trên địa bàn Quận 1, Quận 5, Quận 6, đông nam Quận 3 và một phần Quận 8.
Tân Định: 11 giáo xứ trên địa bàn Quận 3, một phần Quận 1 và một phần Phú Nhuận.
Tân Sơn Nhì: 18 giáo xứ giáo xứ trên địa bàn Tân Phú, Bình Tân, Bình Chánh và tây Tân Bình.
Thủ Đức: 12 giáo xứ trên địa bàn tây bắc thành phố Thủ Đức.
Thủ Thiêm: 17 giáo xứ trên địa bàn phần lớn thành phố Thủ Đức.
Xóm Chiếu: 13 giáo xứ trên địa bàn Quận 4, Quận 7, Nhà Bè, và Cần Giờ.
Xóm Mới: 15 giáo xứ trên địa bàn bắc Gò Vấp.
Các đời giám mục quản nhiệm > Danh sách

| STT> Hạt Đại diện Tông Tòa Tây Đàng Trong | Tên> Hạt Đại diện Tông Tòa Tây Đàng Trong | Thời gian quản nhiệm> Hạt Đại diện Tông Tòa Tây Đàng Trong | Chức vụ> Hạt Đại diện Tông Tòa Tây Đàng Trong |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 † | Dominique Lefèbvre Ngãi |  1844-1864 |  |
| 2 † | Jean-Claude Miche Mịch |  1844-1873 |  |
| 3 † | Isidore-François Colombert Mỹ |  1872-1894 |  |
| 4 † | Jean-Marie Dépierre Để |  1895-1898 |  |
| 5 † | Lucien-Emile Mossard Mão |  1898-1920 |  |
| 6 † | Victor-Charles Quinton Tên |  1912-1924 |  |
Hạt Đại diện Tông Tòa Sài Gòn
| 7 † | Isidore-Marie Dumortier Đượm |  1925-1940 |  |
| 8 † | Jean Cassaigne Sanh |  1940-1955 |  |
| 9 † | Simon Hòa Nguyễn Văn Hiền |  1955-1960 | Giám quản Tông Tòa |
Tổng giáo phận Sài Gòn
| 10 † | Phaolô Nguyễn Văn Bình |  1960-1995 | Tổng giám mục tiên khởi của Tổng Giáo phận Sài Gòn (từ tháng 11-1976 là Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh) |
| 11 † | Phanxicô Xaviê Trần Thanh Khâm |  1965-1976 | Giám mục phụ tá |
| 12 † | Nicôla Huỳnh Văn Nghi |  1974-1979 | Giám mục phụ tá |
| 13 † | Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận |  phó 1975-1994 | Tổng giám mục phó, hồng y |
Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh
| 14 † | Louis Phạm Văn Nẫm |  1977-1999 | Giám mục phụ tá |
| (12) † | Nicôla Huỳnh Văn Nghi |  1995-1998 | Giám quản Tông Tòa |
| 15 | Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn |  1998-2014  2003-nay | Hồng y, Tổng giám mục thứ 2 của Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh |
| 16 † | Giuse Vũ Duy Thống |  2001-2009 | Giám mục phụ tá |
| 17 | Phêrô Nguyễn Văn Khảm |  2008-2014 | Giám mục phụ tá |
| 18 † | Phaolô Bùi Văn Đọc |  phó 2013-2014   2014-2018 | Tổng giám mục thứ 3 của Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh |
| 19 | Giuse Đỗ Mạnh Hùng |  2016-2019    2018-2019 | Giám mục phụ tá   Giám quản Tông Tòa |
| 20 | Louis Nguyễn Anh Tuấn |  2017-2023 | Giám mục phụ tá |
| 21 | Giuse Nguyễn Năng |  2019-nay | Tổng giám mục thứ 4 của Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh |
| 22 | Giuse Bùi Công Trác |  2022-nay | Giám mục phụ tá |
Ghi chú:
: Hồng y
: Tổng giám mục (phó)
: Giám mục phụ tá hoặc Đại diện tông tòa
: Giám quản tông tòa
Thống kê

Đến năm 2020, trên toàn tổng giáo phận có 703.166 giáo dân trên dân số tổng cộng 8.531.082, chiếm 8,2%.
| Năm | Dân số> giáo dân | Dân số> tổng cộng | Dân số> % | Linh mục> linh mục đoàn | Linh mục> linh mục triều | Linh mục> linh mục dòng | Linh mục> tỉ lệ giáo dân/linh mục | Phó tế | Tu sĩ> nam tu sĩ | Tu sĩ> nữ tu sĩ | Giáo xứ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1949 | 115.000 | 2.500.000 | 4,6 | 138 | 135 | 3 | 833 |  | 96 | 838 | 16 |
| 1970 | 507.753 | 2.887.943 | 17,6 | 499 | 344 | 155 | 1.017 |  | 626 | 1.991 | 128 |
| 1979 | 389.604 | 3.500.000 | 11,1 | 414 | 370 | 44 | 941 |  | 364 | 1.477 | 201 |
| 1999 | 524.281 | 4.989.703 | 10,5 | 442 | 273 | 169 | 1.186 |  | 974 | 2.674 | 186 |
| 2000 | 541.302 | 5.063.871 | 10,7 | 453 | 282 | 171 | 1.194 |  | 1.023 | 2.485 | 188 |
| 2001 | 558.577 | 5.169.449 | 10,8 | 458 | 284 | 174 | 1.219 |  | 1.157 | 3.046 | 191 |
| 2002 | 573.343 | 5.222.100 | 11,0 | 484 | 290 | 194 | 1.184 |  | 1.214 | 2.762 | 193 |
| 2003 | 583.209 | 5.087.365 | 11,5 | 486 | 285 | 201 | 1.200 |  | 1.488 | 3.294 | 194 |
| 2004 | 602.478 | 5.454.298 | 11,0 | 519 | 289 | 230 | 1.160 |  | 1.607 | 3.382 | 195 |
| 2010 | 671.229 | 6.780.217 | 9,9 | 632 | 305 | 327 | 1.062 |  | 2.129 | 3.306 | 199 |
| 2014 | 683.988 | 7.395.078 | 9,2 | 724 | 336 | 388 | 944 |  | 2.155 | 3.768 | 200 |
| 2017 | 697.244 | 7.844.791 | 8,9 | 961 | 345 | 616 | 725 |  | 3.109 | 6.003 | 202 |
| 2020 | 703.166 | 8.531.082 | 8,2 | 886 | 360 | 526 | 793 |  | 3.474 | 7.572 | 203 |
Các hoạt động

Giáo phận là nơi tổ chức nhiều sự kiện quốc tế, quốc gia lớn có ý nghĩa quan trọng như:
Ủy ban Thánh nhạc Hội thảo Thánh nhạc toàn quốc lần thứ 29, 30.
Đại hội các Giám mục châu Á lần thứ 10 diễn ra vào tuần lễ thứ ba của tháng 10 năm 2012, tại Trung tâm Mục vụ của Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.
Chú thích

1 2 3 4 5 6 7 8 9  “TỔNG GIÁO PHẬN SÀI GÒN - TP.HCM”.
↑  Archdiocese of Thành-Phô Hô Chí Minh (Hôchiminh Ville), Catholic Hierarchy.
1 2  “Sắc chỉ Venerabilium Nostrorum ngày 24-11-1960 của Đức Giáo Hoàng Gioan XXIII về việc thiết lập phẩm trật Giáo Hội tại Việt Nam”. Báo Công giáo & Dân tộc.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  TỔNG GIÁO PHẬN SÀI GÒN - TP. HCM
↑  Lê Văn Khuê (2015). "Công giáo tại đồng bằng Nam Bộ trong các thế kỷ XVII và XVIII".
↑  Lược sử Tổng Giáo phận Sài Gòn
↑  Bùi Đức Sinh,O.P,M.A. (2013). Giáo hội Công giáo ở Việt Nam, Tập III. Canada: Veritas Edition Calgary. tr. 17.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
↑  Bùi Đức Sinh,O.P,M.A. (2013). Giáo hội Công giáo ở Việt Nam, Tập III. Canada: Veritas Edition Calgary. tr. 23, 34.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
↑  Bùi Đức Sinh,O.P,M.A. (2013). Giáo hội Công giáo ở Việt Nam, Tập III. Canada: Veritas Edition Calgary. tr. 21.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
↑  Trần Anh Dũng 2001, tr. 32
↑  “Tổng Giáo phận Sài Gòn qua dòng lịch sử”. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2016.
↑  Trường Lasan Mossard Lưu trữ 2012-09-19 tại Wayback Machine, Lasan Mossard.
↑  Nhà thờ Cù Lao Giêng - Ngôi thánh đường đầu tiên của xứ Nam Kỳ xưa[liên kết hỏng]
↑  Khái quát về chính sách tôn giáo của chính quyền thực dân Pháp ở Việt Nam (1858-1954), Ban Tôn giáo Chính phủ.
↑  Ad Ecclesiarum Hanoiensis et Hochiminopolitanae, in Vietnamia, sacros Praesules, coram admissos, APOSTOLICAE SEDIS-Niên giám Tòa Thánh 1978, trang 164-166.
↑  NECROLOGIO, APOSTOLICAE SEDIS-Niên giám Tòa Thánh 1995, trang 744.
↑  “Rinunce e nomine, 19.10.2019  Nomina dell'Arcivescovo di Thành-Phô Hô Chí Minh, Hôchiminh Ville (Viêt Nam)”. Văn phòng Báo chí Tòa Thánh. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 10 năm 2019. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2019.
↑  “Đại hội thế giới lần thứ năm về mục vụ cho người di cư và người tị nạn”. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2019.
↑  “Rinunce e nomine, 01.11.2022; Nomina di Vescovo Ausiliare di Thành-Phô-Hô Chí Minh, Hochiminh Ville (Viêt Nam)” (bằng tiếng Ý). Văn phòng Báo Chí Tòa Thánh. Ngày 1 tháng 11 năm 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2022.
↑  “Đức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm Tân Giám mục phụ tá thứ hai cho Tổng giáo phận Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh”. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 9 năm 2017. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2017.
↑  Ủy ban Thánh nhạc: Thư mời tham dự Hội thảo Thánh nhạc toàn quốc lần thứ 30 Lưu trữ 2012-10-17 tại Wayback Machine, Thư mời
↑  “Ủy ban Thánh nhạc Hội đồng Giám mục Việt Nam: Hội thảo Thánh nhạc Toàn quốc lần thứ 29”. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2012.
↑  Đại hội các Giám mục châu Á lần thứ 10 sẽ diễn ra tại Việt Nam Lưu trữ 2014-08-13 tại Wayback Machine, RFI.
Thư mục

Trần Anh Dũng (2001), Hội đồng Giám mục Việt Nam 1980–2000, Đắc Lộ Tùng Thư, Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2024, truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2024
Tòa Tổng giám mục Thành phố Hồ Chí Minh ở đường Nguyễn Đình Chiểu, Quận 3.
Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng, Tổng giám mục đương nhiệm
Tượng Đức Mẹ Hòa bình và hai tháp chuông nhà thờ Đức Bà.
Nhà thờ Cha Tam.
Valentín Faustino Berrio Ochoa Vinh

| Hiển thánh - Giám mục   Valentín Faustino Berrio Ochoa O> P   Vinh |
| --- | --- |
Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Trung Đàng Ngoài (1858 - 1861)   

Giáo hội: Công giáo Rôma
Chức vụ chính yếu 
Đại diện Tông tòa Địa phận Trung Đàng Ngoài
Tòa: Hiệu tòa Centuria
Tựu nhiệm: 28 tháng 7 năm 1858
Hết nhiệm: 1 tháng 11 năm 1861
Tiền nhiệm: Melchor García Sampedro
Kế nhiệm: Bernabé García Cezón
 
Các chức khác: Phó đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Trung Đàng Ngoài (1858)
Truyền chức 
Thụ phong: 14 tháng 6 năm 1851
Tấn phong: 25 - 26 tháng 6 năm 1858
Thông tin cá nhân
Tên khai sinh: Valentín Faustino Berrio Ochoa
Sinh: (1827-02-14)14 tháng 2, 1827 Elorrio, Tây Ban Nha
Mất: 1 tháng 11, 1861(1861-11-01) (34 tuổi) Hải Dương, Đại Nam
Hệ phái: Công giáo
Con cái: Không
Nghề nghiệp: Tu sĩ Công giáo
Tuyên phong
Lễ kính: 1 tháng 11
Tôn kính: Công giáo Rôma
Thánh hiệu: Thánh tử đạo
Chân phước: Ngày 20 tháng 5 năm 1906 Rôma bởi Giáo hoàng Piô X
Phong thánh: Ngày 19 tháng 6 năm 1988 Rôma bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II
| Cách xưng hô với Valentín Faustino Berrio Ochoa Vinh |
| --- | --- |

Danh hiệu: Đức Giám mục
Trang trọng: Đức Giám mục, Đức Cha
Sau khi qua đời: Đức Cố Giám mục
Thân mật: Cha
Tòa: Hiệu tòa Centuria
Valentín Faustino Berrio Ochoa, còn có tên gọi khác là Valentín de Berriochoa, tên tiếng Việt là Vinh (14 tháng 2 năm 1827 - 1 tháng 11 năm 1861), là một tu sĩ Dòng Anh Em Thuyết Giáo người Tây Ban Nha. Ông là một vị Thánh tử đạo của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông từng là Giám mục Tông toà ở Việt Nam.
Tuổi thơ và tu tập

Valentín de Berriochoa Vinh xuất thân trong một gia đình đạo đức nghèo khó. Ông sinh ngày 14 tháng 2 (hoặc ngày 12 tháng 2) năm 1827 tại làng Elorrio, giáo phận Vich, Tây Ban Nha. Cha ông là người cần cù kiên nhẫn và mẹ ông có một đức tin sống động, sùng kính Đức Maria và vui tươi hòa nhã. Ông là con cụ ông Gioan Isidorô Berrio Ochoa và bà Maria Monica Arizti. Khi chịu phép thánh tẩy cha mẹ đặt tên là Valentinô Faustinô.
Vì cha thường đóng bàn ghế cho một tu viện Đa Minh và bận rộn lo công ăn việc làm hằng ngày nên ngay từ nhỏ thân phụ ông đã gửi ông nhờ cha Giuse Echevarria coi sóc. Năm 12 tuổi, ông lại được cha Santiago Mendoza dòng Đa Minh dạy dỗ và cho giúp lễ. Nhờ vậy, ông tiếp xúc với cha linh hướng của tu viện, một linh mục dòng Đaminh. Khi rảnh rỗi, ông đến gặp vị linh mục này để nghe kể chuyện về các thừa sai dòng Đaminh làm nhiệm vụ Việt Nam, về các Thánh tử đạo. Từ đó, ông ước mơ được làm linh mục Đaminh và để được phục vụ tại Việt Nam. Nhưng cha mẹ ông quá nghèo không có tiền lo cho ông ăn học, cậu phải nghỉ học trở về giúp đỡ cha mẹ sản xuất đồ mộc. Tại xưởng mộc, ông hết sức giúp đỡ cha, đồng thời trau dồi văn hoá và dành thời giờ để học tiếng La tinh.
Tháng 10 năm 1845, ông vào chủng viện Logrono. Tại đây, ông được mọi người quý mến vì ông chăm chỉ học hành, sống đạo đức, tươi vui với mọi người. Giám mục giáo phận, khi kinh lý làng Elorrio ghé thăm gia đình ông, đã nói với mẹ ông rằng: Bà Maria ơi, có lẽ con bà sẽ làm đến Giám mục.
Sau ba năm học triết học, hè năm 1848, thầy Valentino về thăm gia đình, vì cha mẹ già yếu quá vất vả ông xin bề trên được sống ngoại trú, để vừa học thần học vừa có thể phụ giúp gia đình. Hơn hai năm sau, theo lời đề nghị của một linh mục giáo sư, Giám mục cho ông lãnh chức cắt tóc và đặt làm linh hướng dự khuyết của chủng viện. Đây là trường hợp rất hiếm nói lên uy tín của ông, tuy còn là chủng sinh mà đã được chọn vào một trách vụ thường dành cho những vị linh mục lão thành đạo đức, nhiều kinh nghiệm.
Linh mục

Tín nhiệm ông, Giám mục Irigoyen trao ban chức năm, chức sáu và linh mục cho ông chỉ trong một năm (1851). Ngày 14 tháng 6 (tháng 8) cùng năm, nhằm Lễ Ba Ngôi  ông được thụ phong linh mục qua tay Giám mục Irigoyen, giám mục giáo phận Victoria , về việc này, ông đã viết cho mẹ như sau: Mẹ yêu dấu của con, hôm qua, ngày 14 tháng 8 năm 1851, ngày mộng ước, ngày con được thụ phong linh mục. Con của mẹ giờ đây đã được tình thương Chúa nhắc lên phẩm chất cao cả, đến nỗi các thiên thần cũng phải run sợ." (thư 16).
Linh mục > Linh hướng chủng viện và con đường thừa sai > Linh hướng chủng viện

Hơn hai năm với chức vụ linh hướng đại chủng viện, ông bàn hỏi với cha linh hướng dòng Tên Morrey, một linh mục đạo đức dòng Đa Minh, vị linh mục này khuyên ông nên vào dòng Đa Minh để có cơ may đi làm việc truyền giáo như lòng ông mong ước và ông xin phép Giám mục qua dòng Đaminh. Lúc giã từ người quen, có người hỏi ông: Cha đi đâu, và bao giờ trở lại?. Ông đáp: Tôi đi để quê tôi có người làm Thánh. Ngày 26 tháng 10 năm 1853, ông vào Ocanã, một học viện của tỉnh dòng Mân Côi từ năm 1830, đón vị linh mục linh hướng nổi tiếng, trao tu phục và sau một năm tập, ông đã khấn trọng ngày 12 tháng 1 năm 1854.
Linh mục > Linh hướng chủng viện và con đường thừa sai > Đến Manila

ngày 17 tháng 12 năm 1856, ông được lệnh bề trên lên đường cùng với 7 linh mục trẻ trung khác xuống tàu đi Manila lo việc truyền giáo tại Viễn Đông. Sáu tháng lênh đênh trên biển cả, chiếc tàu của ông gồm các thừa sai của ba dòng tu Đaminh, Phanxicô và Augustino. Các vị tổ chức đời sống như một tu viện. Qua thư, ông thuật lại: các vị cùng nhau dâng lễ, đọc kinh nguyện mỗi ngày. Dịp Tuần Thánh, các vị cũng tổ chức nghi lễ rửa chân, suy niệm Đàng Thánh Giá, bắn pháo bông mừng phục sinh và tổ chức việc suy niệm Đức Mẹ trong tháng hoa nữa. Ngày 17 tháng 6 năm 1857, ông đến Manila.
Linh mục > Linh hướng chủng viện và con đường thừa sai > Đến Việt Nam

Đầu tháng 12 năm 1857, linh mục Valentinô Berrio Ochoa được lệnh xuống tàu rời Manila cùng với ba vị thừa sai khác đi Việt Nam qua ngả Hồng Kông và Ma Cao. Con tàu lênh đênh trên biển gần 2 tháng thì ngày 30 tháng 3 năm 1858, cùng với các linh mục Rianõo Hòa và Carreras Hiển, ông đã đến Việt Nam, đến trình diện linh mục chính Nam và Giám mục Xuyên tại Kiên Lao (nay là giáo xứ Kiên Lao thuộc giáo phận Bùi Chu, cách thành phố Nam Định 20 km về phía Nam). Tuy mới đến vùng truyền giáo, ông phải cố gắng hoàn thành những công tác mục vụ, thăm viếng. Tất cả mọi việc đều phải lén lút.
Hai tháng rưỡi trôi qua, tuy tiếng Việt nói chưa thông, nhưng tài năng và nhân đức của vị linh mục trẻ tuổi này đã được khẳng định. Giám mục Sampedro Xuyên, trước nguy cơ có thể bị bắt, đã chuẩn bị cho tương lai của giáo phận, ông dùng quyền Tòa Thánh để chọn một Giám mục phó có quyền kế vị, và linh mục Berrio Ochoa Vinh đã được chọn.
Ông đã tâm sự: Thưa Đức cha, nếu được thì xin cất chén đó cho con. Con thấy lòng tràn ngập lo lắng, áy náy khi nghĩ đến địa vị mà Đức cha muốn đặt con lên. nhưng điều mà môi miệng con nói thì con cũng xin nói cả tấm lòng, đó là xin vâng trọn ý Chúa, bây giờ và đời đời chẳng cùng.
Giám mục > Lễ tấn phong

Lễ tấn phong Giám mục Valentino Vinh, có một không hai trong lịch sử Giáo hội. Đêm 25 rạng ngày 26 tháng 6 năm 1858, Giám mục Xuyên cử hành lễ tấn phong ông trong nhà ông trùm Chi ở Ninh Cường (nay là giáo hạt Ninh Cường thuộc giáo phận Bùi Chu, Nam Định). Lễ nghi được tiến hành âm thầm giữa đêm thâu không một tiếng hát, không một giáo dân tham dự. Hai linh mục Riano Hòa và Carreas Hiển phụ phong, bao tay, vớ tất không có, mũ ngọc của tân Giám mục làm bằng giấy bìa cứng cũng phủ giấy tráng kim, gậy ngọc là một cây nứa, đầu gậy cuốn bằng rơm cũng được bọc giấy tráng kim.
Việc chuẩn bị cho ngày lễ, ông thuật lại trong một bức thư: