stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Diadegma major

| Diadegma major> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Diadegma
Loài (species): D. major
Danh pháp hai phần
Diadegma major Szépligeti, 1916 
Diadegma major là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Trentepohlia callisto

| Trentepohlia callisto> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Limoniidae
Chi (genus): Trentepohlia
Danh pháp hai phần
Trentepohlia callisto Alexander, 1955 
Trentepohlia callisto là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.
Thực vật có hoa

| Thực vật có hoa |
| --- | --- |
Thời điểm hóa thạch: Đầu Cretaceous - Gần đây 130–0 triệu năm trước đây  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N     
Sự đa dạng các thực vật có hoa
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Phân giới (subregnum): Embryophyta 
Nhánh: Tracheophyta
Nhánh: Spermatophyta
 
(không phân hạng): Angiospermae Lindley, 1830 [P.D. Cantino & M.J. Donoghue]
Các nhóm (APG IV)
 †Nanjinganthus? Thực vật có hoa cơ bản Amborellales  Nymphaeales  Austrobaileyales Thực vật có hoa cốt lõi Các nhánh Magnoliids  Monocots  Eudicots  Các bộ Chloranthales  Ceratophyllales 
Danh pháp đồng nghĩa
 Anthophyta Cronquist  Angiospermae  Lindl.  Magnoliophyta Cronquist, Takht. & W.Zimm.  Magnolicae Takht. 
Thực vật có hoa, còn gọi là thực vật hạt kín hay thực vật bí tử (danh pháp khoa học Angiospermae hoặc Anthophyta hay Magnoliophyta) là một nhóm chính của thực vật. Chúng tạo thành một trong hai nhóm thuộc thực vật có hạt (Spermatophyta). Chúng bao phủ các hạt của mình bằng cách đưa hạt vào trong quả thực thụ. Chúng chứa các cơ quan sinh sản trong một cấu trúc được gọi là hoa; noãn được bao phủ bởi lá noãn, nó sẽ dẫn tới sự hình thành quả.
Trong nhóm chính còn lại của thực vật có hạt, được gọi là thực vật hạt trần, noãn không được bao phủ khi thụ phấn và các hạt không ở trong quả thực thụ, mặc dù thỉnh thoảng người ta vẫn thấy ở chúng các cơ cấu nhiều cùi thịt che phủ hạt (ví dụ chi Taxus).
Đây là nhóm thực vật trên cạn đa dạng nhất, với 64 bộ, 419 họ, khoảng 14200 chi và gần 345000 loài đã được biết đến.
Lịch sử

Thuật ngữ để chỉ thực vật hạt kín là "Angiosperm", có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ đại αγγειον (chỗ chứa) và σπερμα (hạt), được Paul Hermann tạo thành dưới dạng thuật ngữ Angiospermae vào năm 1690, như là tên gọi của một trong các ngành chính trong giới thực vật của ông, nó bao gồm thực vật có hoa và tạo ra các hạt được bao phủ trong các bao vỏ (quả nang), ngược lại với Gymnospermae của ông, hay thực vật có hoa với các quả thuộc loại quả bế hay quả nứt - toàn bộ quả hay mỗi miếng riêng rẽ của nó được coi như là hạt và trần trụi. Thuật ngữ này và từ trái nghĩa của nó đã được Carolus Linnaeus duy trì với cùng ngữ cảnh, nhưng với các ứng dụng hạn hẹp hơn, như trong tên gọi của các bộ trong lớp Didynamia của ông. Việc sử dụng nó trong bất kỳ cách tiếp cận nào đối với lĩnh vực hiện đại của nó chỉ trở thành có thể sau khi Robert Brown thiết lập vào năm 1827 sự tồn tại của các noãn trần thực sự trong Cycadeae (Tuế) và Coniferae (Thông), cho phép gọi chúng một cách chính xác là thực vật hạt trần. Từ thời điểm này trở đi, cũng giống như Gymnosperm được dùng để chỉ thực vật hạt trần thì thuật ngữ Angiosperm đã được nhiều nhà thực vật học dùng với ý nghĩa đối lập, nhưng với giới hạn thay đổi, như là tên nhóm cho các thực vật hai lá mầm khác.
Sự phát hiện của Hofmeister năm 1851 về các thay đổi xảy ra trong túi phôi của thực vật có hoa, cũng như sự xác định của ông về các quan hệ chính xác của các thay đổi này với thực vật có mạch, đã cố định vị trí của Gymnosperm như là một lớp phân biệt với thực vật hai lá mầm, và thuật ngữ Angiosperm sau đó dần dần được chấp nhận như là tên gọi phù hợp cho toàn bộ thực vật có hoa hơn là Gymnosperm, và nó bao gồm trong đó các lớp thực vật hai lá mầm và thực vật một lá mầm. Đây chính là ý nghĩa mà thuật ngữ này hiện nay có được và được sử dụng ở đây.
Phát sinh chủng loài

Phát sinh chủng loài của thực vật có hoa theo APG III (2009).
Phát sinh chủng loài của thực vật có hoa theo APG IV (2016).
Hiện còn 8 nhóm thực vật hạt kín còn sinh tồn:
Amborella - loài cây bụi duy nhất ở New Caledonia
Ceratophyllum - khoảng 6 loài thực vật thủy sinh, có lẽ thân thuộc nhất như là các cây trong bể cảnh
Chloranthales - vài chục loài cây có hương thơm với lá khía răng cưa
Austrobaileyales - khoảng 100 loài cây thân gỗ từ các nơi khác nhau trên thế giới
Nymphaeales - khoảng 80 loài - súng và Hydatellaceae
magnoliids - khoảng 9.000 loài, với đặc trưng hoa có các đặc điểm là bội số của 3, phấn hoa có một lỗ, và thông thường các lá có gân phân nhánh - chẳng hạn mộc lan, nguyệt quế và hồ tiêu
eudicots - khoảng 175.000 loài, với đặc trưng hoa có các đặc điểm là bội số của 4 hay 5, phấn hoa có 3 lỗ, và thông thường các lá có gân phân nhánh - ví dụ hướng dương, mao lương, táo tây và sồi
monocots - khoảng 70.000 loài, với đặc trưng hoa có các đặc điểm là bội số của 3, một lá mầm, phấn hoa có một lỗ, và thông thường các lá có gân song song - ví dụ cỏ, lan và cau, dừa
Mối quan hệ chính xác giữa 8 nhóm này vẫn chưa rõ ràng, mặc dù người ta đã xác định được rằng ba nhóm đầu tiên tách ra khỏi các dạng thực vật hạt kín tổ tiên là Amborellales, Nymphaeales và Austrobaileyales, theo đúng trật tự đó.
Sự đa dạng của thực vật có hoa

Người ta ước tính thực vật có hoa có khoảng 250.000-400.000 loài

 trong phạm vi của khoảng 462 họ (theo APG năm 1998). Trong APG II năm 2003 số lượng họ vẫn chưa được giải quyết; tối đa là 457, nhưng trong đó có 55 họ tùy chọn, vì thế số lượng họ tối thiểu trong hệ thống này là 402.
Sự đa dạng của thực vật có hoa không phân bố đồng đều. Sự phân bố gần đúng như sau: Khoảng 75% là thực vật hai lá mầm thật sự, khoảng 23% là thực vật một lá mầm còn 2% thuộc phức hợp Mộc lan. Tổng cộng năm nhánh còn lại chỉ có khoảng 250 loài, nghĩa là ít hơn 0,1% sự đa dạng của thực vật có hoa, được phân chia trong 9 họ.
Các họ thực vật có hoa đa dạng nhất, theo trật tự số lượng loài, là:
Asteraceae hay Compositae (họ Cúc): 25.040 loài
Orchidaceae (họ Lan): 25.800 loài hoặc nhiều hơn
Fabaceae hay Leguminosae (họ Đậu): 19.580 loài
Rubiaceae (họ Thiến thảo hay họ Cà phê): 13.183 loài
Poaceae hay Gramineae (họ Hòa thảo, họ Cỏ, họ Lúa): 11.337 loài
Lamiaceae hay Labiatae (họ Hoa môi): 7.203 loài
Euphorbiaceae (họ Đại kích hay họ Thầu dầu): 6.252 loài
Cyperaceae (họ Cói): 5.695 loài
Malvaceae (họ Cẩm quỳ): 4.300 loài
Araceae (họ Chân bê, còn gọi là họ Ráy, bao gồm cả phân họ Ráy): 4.025 loài
Trong danh sách 10 họ lớn nhất kể trên, thì Orchidaceae, Poaceae, Cyperaceae và Araceae là các họ thực vật một lá mầm; các họ còn lại là họ thực vật hai lá mầm.
Cấu trúc trong

Sự đa dạng trong cấu trúc trong của ngành này cũng vượt xa ngành thực vật hạt trần. Các bó mạch của thân cây thuộc về dạng bàng hệ, điều đó có thể hiểu là các thành phần của thân gỗ (hay chất gỗ) và vỏ (hay li be) được xếp cạnh nhau trên cùng một đường tròn.
Trong nhóm lớn hơn là thực vật hai lá mầm thì chúng có các bó mạch trong các thân cây non được sắp xếp trong vòng gỗ mở, chia tách phần lõi xốp trung tâm với phần vỏ ngoài. Trong mỗi bó, chia tách bởi phần chất gỗ và phần li be, là một lớp mô phân sinh hay mô hình thành đang hoạt động, được biết dưới tên gọi tầng phát sinh gỗ; bằng sự hình thành của lớp phát sinh gỗ giữa các bó (tầng phát sinh gỗ trong bó) thì vòng gỗ hoàn hảo được tạo ra, và đều đặn tăng độ dày hàng năm do sự phát triển của chất gỗ ở bên trong và lớp li be ở bên ngoài. Li be mềm nhanh chóng bị tiêu tan, nhưng chất gỗ cứng thì vẫn còn và tạo thành kích thước lớn của thân cây và các cành đối với các cây thân gỗ lâu năm. Do các khác biệt trong đặc trưng của các thành phần được tạo ra vào đầu và cuối mùa nên nó được giới hạn theo mặt cắt ngang thành các vòng gỗ đồng tâm, mỗi vòng cho một mùa tăng trưởng - còn gọi là vòng gỗ hàng năm.
Trong nhóm nhỏ hơn là thực vật một lá mầm thì các bó mạch có nhiều hơn ở các thân cây non và phân tán qua các mô nền. Ngoài ra, chúng không chứa tầng phát sinh gỗ và kích thước thân cây khi đã hình thành chỉ tăng trưởng trong rất ít trường hợp.
Cơ quan sinh dưỡng

Giống như ở thực vật hạt trần, việc tạo nhánh là đơn trục; sự tách đôi hay chia nhánh của điểm phát triển thành hai cành tương đương để thay thế cho thân chính là thiếu vắng ở cả thân và rễ. Lá có sự dao động lớn về hình dạng, nhưng nói chung là nhỏ so với kích thước của cây; ngoại trừ ở một số loài thực vật một lá mầm như trong phân họ Ráy, trong đó ở một vài chi thì cây tạo ra lá to, nhiều nhánh mỗi mùa.
Trong một số rất hạn chế các trường hợp thì thân cây chính không tạo cành và kết thúc của nó là hoa, giống như ở loài hoa tulip (uất kim hương), trong đó các lá bắc hình thành lên thân hành dưới đất, các lá xanh lục và các lá dạng hoa màu mè được sinh ra trên cùng một trục. Nói chung, các hoa chỉ được tạo thành trên các cành, nhánh có cấp cao hơn, thông thường chỉ ở các cành cao nhất trong hệ thống nhánh cây. Nhánh tiềm năng (chồi), hoặc là chồi lá hoặc là chồi hoa, được hình thành ở nách lá; đôi khi nhiều hơn một chồi mọc ra, giống như ở cây óc chó, trong đó 2-3 chồi mọc thành chuỗi theo chiều dọc phía trên mỗi lá. Nhiều chồi chỉ ở dạng ngủ hay chỉ được đánh thức trong những hoàn cảnh khác thường, chẳng hạn sau khi cành hiện tại bị phá hủy. Ví dụ việc chặt hay xén tỉa cành sẽ giúp cho các chồi ngủ nhiều năm có thể thức dậy. Các chồi lá đôi khi có thể mọc ra từ rễ, khi chúng bị đánh thức ngẫu nhiên; điều này xảy ra ở nhiều loại cây ăn quả, như cây dương, đu và nhiều loài khác. Ví dụ, các chồi non trổ ra từ lòng đất xung quanh cây đu không phải là cây non mà là các chồi rễ. Ở nhiều loài thực vật hai lá mầm thì rễ nguyên thủy của cây non tồn tại suốt cuộc đời của cây, tạo thành (thường thấy ở các cây hai năm) một rễ cái to, giống như ở cà rốt, hay ở cây lâu năm là một hệ thống rễ nhiều nhánh.Tuy nhiên, ở nhiều loài thực vật hai lá mầm và phần lớn thực vật một lá mầm khác thì rễ nguyên thủy sẽ tàn lụi đi nhanh chóng và thay thế vào đó là các rễ ngẫu nhiên mọc từ thân cây.
Hoa, quả và hạt

Bài chi tiết: Hoa (thực vật)
Tính chất đặc trưng của thực vật hạt kín là hoa, trong đó có sự dao động đáng kể về hình dáng và sự hình thành. Nó đưa ra các đặc trưng đáng tin cậy nhất để thiết lập quan hệ giữa các loài thực vật hạt kín. Chức năng của hoa là đảm bảo cho sự thụ phấn của noãn và phát triển của quả chứa các hạt. Hoa có thể sinh ra ở đầu ngọn hay ở nách lá. Thỉnh thoảng, chẳng hạn như ở hoa vi ô let, hoa mọc ra ở nách của lá. Tuy nhiên, thông dụng hơn thì các phần mang hoa của thực vật về hình dạng là phân biệt rõ nét với các phần sinh dưỡng hay phần mang lá, cũng như tạo ra hệ thống nhánh phức tạp nhiều hay ít, được gọi là cụm hoa.
Giống như ở thực vật hạt trần, các bào tử được hoa tạo ra có hai loại: tiểu bào tử hay phấn hoa, sinh sản trong các nhị hoa và đại bào tử, trong đó các tế bào trứng phát triển, chứa trong noãn và được bao phủ trong lá noãn. Hoa có thể chỉ bao gồm một trong các phần mang bào tử như thế, chẳng hạn ở cây liễu, trong đó mỗi hoa chỉ có một vài nhị hoa hay hai lá noãn. Tuy nhiên, thông thường thì các cấu trúc khác cũng có nhằm hai mục đích là bảo vệ các bào tử và hình thành một vỏ bao hấp dẫn. Các thành phần cụ thể của các cấu trúc xung quanh này được gọi là đài hoa và cánh hoa (hay bao hoa trong hoa của một vài chi như Michelia). Phần bên ngoài (đài của các đài hoa) thông thường có màu xanh lục giống như lá, có chức năng bảo vệ phần còn lại của hoa, đặc biệt là trong nụ. Phần bên trong (tràng của các cánh hoa) nói chung có màu trắng hay các màu sáng và tinh tế hơn về cấu trúc, có chức năng hấp dẫn một số loài côn trùng hoặc chim chóc cụ thể nào đó mà sự có mặt của chúng giúp cho sự thụ phấn đạt hiệu quả hơn. Sự hấp dẫn bao gồm cả màu sắc và mùi, cũng như rất phổ biến là mật hoa được tiết ra từ một số bộ phận của hoa. Các đặc trưng lôi cuốn những kẻ thụ phấn này giải thích cho sự phổ biến của hoa và thực vật có hoa đối với con người.
Hoa, quả và hạt > Giới tính của thực vật có hoa

Bài chi tiết: Giới tính thực vật
Hoa là cơ quan sinh sản của thực vật có hoa. Bộ phận "đực" là các nhị hoa hay bộ nhị, nó tạo ra phấn hoa (các bào tử đực) trong các bao phấn. Bộ phận "cái" là lá noãn hay bộ nhụy, nó chứa các giao tử cái và là nơi để sự thụ phấn diễn ra. Trong khi phần lớn các hoa là hoàn hảo hay lưỡng tính (có cả phần đực và cái trong cùng một hoa) thì thực vật có hoa đã phát triển nhiều cơ chế hình thái và sinh lý để ngăn chặn hay làm giảm sự tự thụ phấn. Các hoa khác hình có các lá noãn ngắn và các nhị dài, hoặc ngược lại, vì thế các động vật thụ phấn không thể dễ dàng chuyển phấn hoa tới nhụy hoa (phần tiếp nhận của lá noãn). Các hoa đồng hình có thể có các cơ chế hóa sinh (sinh lý) gọi là tự không tương thích để phân biệt các hạt phấn hoa của nó hay không phải của nó. Ở các loài khác, các bộ phận đực và cái là tách biệt về hình thái, phát triển trên các hoa khác nhau.
Hoa, quả và hạt > Quả và hạt

Do sự phát triển của phôi và nội nhũ diễn ra trong túi phôi, thành của chúng phình to lên và thông thường chúng hấp thụ các chất của phôi tâm để đạt tới gần như giới hạn ngoài của nó, đồng thời kết hợp với nó và vỏ bọc để tạo ra vỏ hạt; hoặc là toàn bộ phôi tâm và thậm chí cả vỏ bọc cũng có thể bị hấp thụ. Ở một số thực vật thì phôi tâm không bị hấp thụ như vậy, nhưng tự nó trở thành nơi tích lũy thức ăn dự trữ tạo ra ngoại nhũ và nó có thể cùng tồn tại với nội nhũ, chẳng hạn như ở bộ hoa Súng, hoặc có thể một mình tạo ra thức ăn dự trữ cho phôi, như ở chi Canna. Nguồn thức ăn dự trữ nội nhũ có ưu thế hơn so với ngoại nhũ, và cái cuối cùng này là tương đối khó thấy, chỉ ở vài loạt không thực sự tiến hóa mạnh. Các hạt trong đó nội nhũ hay ngoại nhũ hoặc cả hai cùng tồn tại nói chung được gọi là có phôi nhũ hay có nội nhũ, còn các hạt mà không có cả nội nhũ và ngoại nhũ được gọi là không có phôi nhũ hay không có nội nhũ. Tuy nhiên, các thuật ngữ này (được các nhà hệ thống hóa sử dụng rộng rãi) chỉ nói đến các đặc trưng thô thiển của hạt, và chỉ ra chứng cứ về nguồn dự trữ thức ăn; nhiều loại hạt được gọi là không có phôi nhũ nhưng khi quan sát dưới kính hiển vi lại rõ ràng là nội nhũ và có thể có chức năng khác không phải là chức năng cấp nguồn dinh dưỡng. Sự có hay không có mặt của nội nhũ, khối lượng tương đối của nó khi có mặt và vị trí của phôi trong nó là các đặc trưng có giá trị để phân biệt các bộ và các nhóm bộ. Trong khi ấy thành của bầu nhụy đã phát triển để tạo thành quả hay vỏ quả, cấu trúc của nó gắn liền với kiểu phát tán của hạt. Nói chung ảnh hưởng của sự thụ phấn rơi vào bầu nhụy và các phần khác của hoa cũng tham gia vào việc tạo quả, chẳng hạn đế hoa ở táo, dâu tây v.v. Đặc trưng của vỏ hạt có liên quan rõ ràng với đặc trưng của quả. Chức năng của chúng là tăng cường gấp đôi sự bảo vệ phôi và hỗ trợ trong sự phát tán; chúng cũng có thể trực tiếp xúc tiến sự nảy mầm. Nếu quả là loại quả nứt và hạt vì thế nhanh chóng được phô ra thì vỏ hạt cần cung ứng cho sự bảo vệ phôi và cũng có thể để an toàn cho sự phát tán. Ngược lại, quả loại không nứt không có chức năng như thế đối với phôi và vỏ hạt chỉ phát triển không đáng kể.
Tầm quan trọng kinh tế

Thực vật có hoa cung cấp một tỷ lệ lớn các nguồn thực phẩm cho con người, có thể là trực tiếp hay gián tiếp qua thức ăn cho gia súc, gia cầm. Trong số các họ thực vật có hoa thì họ Hòa thảo (Poaceae) là quan trọng nhất, cung cấp phần lớn các loại lương thực như lúa, ngô, lúa mì, lúa mạch, kê, yến mạch, lúa mạch đen, mía, cao lương, trong khi họ Đậu (Fabaceae) đứng hàng thứ hai. Các họ quan trọng khác là họ Cà (Solanaceae) với khoai tây, cà chua và hồ tiêu, hay họ Bầu bí (Cucurbitaceae) với bầu, bí, dưa hấu, dưa chuột, hay họ Cải (Brassicaceae), với mù tạc, cải bắp, và họ Hoa tán (Apiaceae). Nhiều loại quả có từ họ Cam (Rutaceae), họ Hoa hồng (Rosaceae) như táo, đào, mơ, mận v.v...
Ở một vài khu vực trên thế giới, một vài loài nào đó có tầm quan trọng tối cao do sự đa dạng trong sử dụng chúng. Một ví dụ là dừa (Cocos nucifera) trên các đảo san hô vòng ở Thái Bình Dương. Một ví dụ khác là ô liu (Olea europaea) ở khu vực Địa Trung Hải.
Thực vật có hoa cũng cung cấp các nguồn cơ bản cho nền kinh tế thế giới trong sản xuất gỗ, giấy, sợi (bông, lanh và gai dầu v.v), dược phẩm (mao địa hoàng, long não v.v), các loại cây cảnh và nhiều ứng dụng khác.
Tham khảo và liên kết ngoài

| --- | --- |
: Wikispecies có thông tin sinh học về Thực vật có hoa
| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Thực vật có hoa.
Thực vật hạt kín tại Từ điển bách khoa Việt Nam
Angiosperm (plant) tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
Angiosperm Phylogeny Group (2003). Cập nhật phân loại của Angiosperm Phylogeny Group cho các bộ và họ thực vật có hoa: APG II. Botanical Journal of the Linnean Society 141: 399-436. tngày 1 tháng 1 năm 158.x Có sẵn trực tuyến.
Angiospermae Lưu trữ 2020-02-02 tại Wayback Machine – Tree of Life Web Project
Cronquist, Arthur. (1981) An Integrated System of Classification of Flowering Plants. Columbia Univ. Press, New York.
Loài thực vật có hoa cổ nhất đã biết được nhờ xác định gen Lưu trữ 2003-07-14 tại Wayback Machine, William J. Cromie, Harvard Gazette, 16/12/1999.
Stevens, P.F. (2001 trở đi). Angiosperm Phylogeny Website tại Vườn bách thảo Missouri.
L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, xác định, thông tin tra cứu. Lưu trữ 2007-01-03 tại Wayback Machine http://delta-intkey.com Lưu trữ 2007-01-03 tại Wayback Machine
Bản mẫu:Thực vật có hoa
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  BNE: XX525097  BNF: cb11978328f (data)  GND: 4144254-4  LCCN: sh85005034  NDL: 00563270  NKC: ph115022 
| --- | --- |
Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại:  Wikidata: Q25314  Wikispecies: Magnoliopsida  EPPO: 1ANGC  iNaturalist: 47125  Plantarium: 41302  Tree of Life: 20646 
Từ 1736, hình minh họa phân loại Linnaeus.
Máy đo sinh trưởng: một thiết bị đo tốc độ phát triển ở thực vật.
Thực vật một lá mầm (trái) và hai lá mầm (phải)
Magnolia tripetala
557

Năm lịchBản mẫu:SHORTDESC:Năm lịch
| --- | --- |
Thiên niên kỷ:: thiên niên kỷ 1
Thế kỷ::  thế kỷ 5  thế kỷ 6   thế kỷ 7
Thập niên::  thập niên 530  thập niên 540  thập niên 550  thập niên 560  thập niên 570
Năm::  554  555  556  557  558  559  560
Năm 557 là một năm trong lịch Julius.
Sự kiện > Tháng 1

Vũ Văn Hộ ép Ngụy Cung Đế nhường ngôi cho Vũ Văn Giác, kiến lập Bắc Chu, định đô tại Trường An.
Sự kiện > Tháng 10

Trần Bá Tiên phế Lương Kính Đế lập ra nhà Nam Trần, định đô tại Kiến Khang.
Sinh

| --- | --- |
Lịch Gregory: 557 DLVII
Ab urbe condita: 1310
Năm niên hiệu Anh: N/A
Lịch Armenia: 6 ԹՎ Զ
Lịch Assyria: 5307
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 613–614
 - Shaka Samvat: 479–480
 - Kali Yuga: 3658–3659
Lịch Bahá’í: −1287 – −1286
Lịch Bengal: −36
Lịch Berber: 1507
Can Chi: Bính Tý (丙子年) 3253 hoặc 3193     — đến — Đinh Sửu (丁丑年) 3254 hoặc 3194
Lịch Chủ thể: N/A
Lịch Copt: 273–274
Lịch Dân Quốc: 1355 trước Dân Quốc 民前1355年
Lịch Do Thái: 4317–4318
Lịch Đông La Mã: 6065–6066
Lịch Ethiopia: 549–550
Lịch Holocen: 10557
Lịch Hồi giáo: 67 BH – 66 BH
Lịch Igbo: −443 – −442
Lịch Iran: 65 BP – 64 BP
Lịch Julius: 557 DLVII
Lịch Myanma: −81
Lịch Nhật Bản: N/A
Phật lịch: 1101
Dương lịch Thái: 1100
Lịch Triều Tiên: 2890
Nhà máy lọc nước Warszawa

Nhà máy lọc của Lindley
Nhà máy lọc nước Warszawa, còn được gọi là Nhà máy lọc của Lindley (tiếng Ba Lan - " Nhà máy lọc Lindleya") là một trong ba nhà máy nước Warszawa, nằm ở quận Ochota, bao quanh bởi các con phố Koshotowa, Krzywickiego, Filterrowa và Raszyńska. Nhà máy nước được hoàn thành vào năm 1886 theo thiết kế của William Lindley. Từ năm 1973, Nhà máy lọc Warszawa đã nằm trong danh sách di sản.
Xây dựng

Nhà máy lọc Warszawa được thành lập bởi Thị trưởng Warszawa, tướng Nga, ông Sokrates Starynkiewicz (tiếng Nga - Сократ Старинкевич). Sau khi được sự chấp thuận từ ông vào năm 1881, việc xây dựng bắt đầu. Thiết kế của William Lindley bao gồm Trạm bơm và Trạm lọc ở bờ trái của sông Vistula. Trong quá trình xây dựng, tất cả các công nghệ có sẵn đều được áp dụng, thậm chí các chi tiết nhỏ của công trình cũng được làm từ các vật liệu chất lượng cao. Vật liệu cơ bản được sử dụng trong khi xây dựng Nhà máy lọc là gạch không thấm nước, đá granit và sa thạch. Nguồn nước đã qua xử lý đầu tiên được phân phối cho người dân thành phố Warszawa vào ngày 3 tháng 7 năm 1886, từ các bộ lọc bao gồm một nhóm các lưới lọc cát chậm, bể nước sạch, kho bơm và tháp nước. Thiết kế là của William Lindley, nhưng được giám sát và hiện đại hóa bởi con trai của ông, William Heerlein Lindley.
Hệ thống nước

Ban đầu, hệ thống được chia thành:
Phố trên - nước được cung cấp từ một tháp nước nằm trong khu vực của Nhà máy lọc
Phố dưới - nước được cung cấp trực tiếp từ các Nhà máy lọc cát chậm (ở các quận Powiśle và Praga)
Hệ thống nhà máy nước Warszawa bao gồm Trạm lọc (Nhà máy lọc Lindleya) và Trạm bơm nước từ sông của Viện công trình nước trung tâm, từ đó nước được rút ra và vận chuyển đến Trạm lọc.
Hiện đại hóa

Nước được hút từ trạm bơm đến các bộ lọc chậm, một số bể được thiết kế để xử lý nước thải (bể Imhoff). Nước lọc được vận chuyển đến các bể chứa nước sạch và sau đó đến các kho bơm, nơi nó được đẩy lên thành một tháp nước, từ đó nhà máy nước Phố trên bắt đầu.
Một vài năm sau khi triển khai hoạt động của các Nhà máy lọc, cần phải có thêm các bể xử lý nước thải Imhoff trước các Nhà máy lọc chậm, vì nghiên cứu cho thấy có ô nhiễm trong nước. Để cải thiện điều này, Nhà máy lọc Warszawa đã được mở rộng sau năm 1890 với nhiều bể chứa được chế tạo.
Nhu cầu về nước ngày càng tăng vào đầu những năm 1930 tại Warszawa đã thúc đẩy việc xây dựng một Trạm lọc cát nhanh, nơi xử lý nước từ bốn cửa hút. Sau đó, nước từ trạm bơm được ép vào các bình giãn nở, sau đó đến các bộ lọc nhanh và bộ lọc chậm.
Năm 1931, quy trình clo hóa nước được thực hiện.
Các tòa nhà chính đã bị hư hại nghiêm trọng trong Thế chiến thứ hai và phần lớn thiết bị lọc đã bị lính Đức đánh cắp. Công cuộc tu sửa nhà máy sau chiến tranh mất vài năm.
Từ 2008 đến 2010, trạm lọc carbon hoạt động gián tiếp và bộ lọc carbon đã được xây dựng. Bộ lọc này bao gồm 3 máy tạo ozone và 18 buồng lọc carbon. Các tòa nhà hiện đại đã được thiết kế để trông cũ kỹ như các tòa nhà lịch sử. Nhà ga mới được đặt tên là "Socrates", theo tên người sáng lập nhà máy lọc nước Warszawa.
Hình tượng

Nhà máy lọc Warszawa đã được nâng cấp ba lần vào năm 1973, 2008 và cuối cùng, vào năm 2012, khi toàn bộ Tổ hợp Nhà máy lọc trở thành một trong những Di tích Lịch sử quốc gia chính thức của Ba Lan (Pomnik historii), vào ngày 18 tháng 1 năm 2012. Danh sách này được quản lý bởi Ủy ban Di sản Quốc gia Ba Lan.
Bảo tàng lọc nước ở Warszawa
21748 Srinivasan

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln
Nơi khám phá: Socorro
Ngày phát hiện: 9 tháng 9 năm 1999
Tên định danh
Tên định danh: 21748
Tên định danh thay thế: 1999 RH170
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.8082228
Viễn điểm quỹ đạo: 2.6441890
Độ lệch tâm: 0.1877558
Chu kỳ quỹ đạo: 1213.2391487
Độ bất thường trung bình: 257.62070
Độ nghiêng quỹ đạo: 3.45747
Kinh độ điểm mọc: 336.76054
Góc cận điểm: 319.78021
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 15.7
 
21748 Srinivasan (1999 RH170) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.