stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Murray Gell-Mann

| Murray Gell-Mann |
| --- | --- |
Murray Gell-Mann nói chuyện tại hội nghị TED năm 2007
Sinh: (1929-09-15)15 tháng 9, 1929 Manhattan, New York, Mỹ
Mất: 24 tháng 5, 2019(2019-05-24) (89 tuổi) Santa Fe, New Mexico, Mỹ
Quốc tịch: Mỹ
Trường lớp: Đại học Yale, MIT
Nổi tiếng vì: Hạt cơ bản Ma trận Gell-Mann Công thức Gell-Mann–Nishijima Công thức khối lượng Gell-Mann–Okubo Effective complexity
Giải thưởng: Huy chương Albert Einstein (1965) Giải John J. Carty cho thăng tiến Khoa học (1968)   Giải Nobel Vật lý (1969)
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Vật lý
Nơi công tác: Viện Santa Fe Học viện Công nghệ California Đại học New Mexico
Người hướng dẫn luận án tiến sĩ: Victor Weisskopf
Các nghiên cứu sinh nổi tiếng: Kenneth G. Wilson  Sidney Coleman  Rod Crewther James Hartle Christopher T. Hill H. Jay Melosh Barton Zwiebach Kenneth Young Todd Brun
 
Murray Gell-Mann (15 tháng 9 năm 1929 – 24 tháng 5 năm 2019, phát âm /ˈmʌriː ˈɡɛl ˈmæn/) là một nhà vật lý người Mỹ. Ông được trao Giải Nobel Vật lý năm 1969 cho những nghiên cứu lý thuyết về các hạt cơ bản.
Ông đã thiết lập ra mô hình quark cho các hadron cộng hưởng, và đưa ra đối xứng hương SU(3) cho các hạt quark nhẹ (u, d), và mở rộng spin đồng vị cho quark lạ, nhờ đó mà quark là được khám phá ra. Ông khám phá ra lý thuyết V-A của các neutrino chiral cùng với nhà vật lý Richard Feynman. Ông sáng tạo ra đại số dòng (current algebra) vào thập niên 1960 như là một phương pháp để tiên đoán từ mô hình quark khi chưa có một lý thuyết hoàn chỉnh, những tiên đoán lý thuyết của ông đã được thực nghiệm xác nhận.
Gell-Mann cùng với Maurice Levy đã khám phá ra mô hình sigma cho các hạt pion, lý thuyết miêu tả tương tác của các pion có năng lượng thấp. Bằng cách sửa đổi mô hình quark có điện tích nguyên của Han và Nambu, Fritzsch và Gell-Mann lần đầu tiên đã đưa ra được mô hình lý thuyết hiện đại được chấp nhận về Sắc động lực học lượng tử mặc dù lý thuyết của hai ông không tuân theo đặc tính tự do tiệm cận.
Gell-Mann cũng đưa ra lý thuyết see-saw cho khối lượng của neutrino, cho phép sinh ra khối lượng tại thang đo nghịch đảo-GUT trong bất kỳ một lý thuyết nào về neutrino định hướng phải (right-handed), như mô hình SO(10). Ông còn là người đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự tồn tại của lý thuyết dây trong thập niên 1970, khi mà sự ủng hộ lý thuyết này còn ít ỏi và ít người biết đến lý thuyết này.
Chu Tiêu

Chu Tiêu (朱標; 10 tháng 10, 1355 - 17 tháng 5, 1392), còn gọi là Ý Văn Thái tử (懿文太子), là một vị Thái tử của nhà Minh. Ông là cha ruột của Minh Huệ Đế Chu Doãn Văn.
Ban đầu, thụy hiệu của ông khi mất là Ý Văn Thái tử. Về sau này, ông được Minh Huệ Đế truy tôn thụy hiệu là Hiếu Khang Hoàng đế (孝康皇帝), miếu hiệu là Hưng Tông (兴宗). Đến khi Minh Thành Tổ Vĩnh Lạc Hoàng đế đăng ngôi, ông lại được cải thành Ý Văn Thái tử.
Thân thế

Chu Tiêu là đích trưởng tử của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương và Hiếu Từ Cao Hoàng hậu Mã thị. Ông cũng là cha đẻ của đích tôn Chu Doãn Văn, sau trở thành Minh Huệ Đế. Chu Tiêu là anh ruột của Minh Thành Tổ Chu Đệ, người đã giết con ông để tranh ngôi báu, gây nên điều tiếng về sau.
Chu Tiêu tuy là con của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, vị Hoàng đế khai quốc triều Minh nổi tiếng nghiêm khắc, nhưng tính nết của ông lại ngược hẳn với cha mình. Ông là một người có tâm hồn nhân hậu, hiền hòa, gần như đến mức nhu nhược, nhiều lần cũng khiến Minh Thái Tổ cảm thấy phật lòng vì ông không giống mình. Dù vậy, dẫu sao ông cũng là đích trưởng tử, lại không có lỗi lầm gì, và Minh Thái Tổ vốn đặt rất nhiều kỳ vọng ở ông, nên đã làm nhiều hành động để giúp đỡ cho ông lên ngôi sau này, chẳng hạn như việc Minh Thái Tổ tàn sát các công thần, vì sợ sau này khi Chu Tiêu lên ngôi, họ sẽ cậy công làm càn.
Thái Tổ nhận thấy Thái tử nhu nhược, khó mà điều khiển nổi những công thần bướng bỉnh không thuần, trước khi ông qua đời còn giúp cho con cháu diệt trừ tận gốc. Tống Liêm là thầy của Thái tử, từ những năm đầu đã theo làm tham mưu cho Thái Tổ vào sinh ra tử chốn quân trường, lập được nhiều công to, làm quan đến chức Học sĩ Thừa chỉ tri chế cáo. Vì có con trai liên quan đến vụ án mưu phản của Hồ Duy Dung mà bị Thái Tổ kết án, Thái tử thấy thầy bị kết án chém, ra sức cầu xin cho thầy. Để dạy bảo Thái tử, ông cho mang một cây roi lớn có đầy gai nhọn quẳng xuống đất, bảo Thái tử nhặt lên. Thái tử có vẻ lúng túng, nhà vua liền dạy rằng:
Cây roi có gai ngươi không nhặt, vậy để ta róc hết cái gai nhọn thay ngươi nhé?
Thái tử thông minh hiểu được ý của cha, nhưng cũng không cho là đúng, liền khuyên giải Phụ hoàng một cách khéo léo rằng:
Trên mà có vua Nghiêu Thuấn, thì dưới sẽ có dân Nghiêu Thuấn.
Ngụ ý là làm vua không được tàn bạo. Thái Tổ rất giận dữ, liền tóm lấy ghế quẳng về hướng Thái tử.
Chu Tiêu đã chịu áp lực quá nặng, nên đã lâm bệnh và qua đời năm 1392 lúc ông 38 tuổi, Minh Thái Tổ đã truy thụy cho ông là Ý Văn Thái tử (懿文太子), lại cho mai táng tại phía đông của Hiếu lăng - lăng mộ của mình, người đời gọi là Đông lăng (东陵). Sau khi ông mất, Minh Thái Tổ lập con của ông là Chu Doãn Văn làm Hoàng Thái tôn. Sau này Thái tôn kế vị đã truy tôn đế hiệu cho cha. Tuy nhiên Yến vương Chu Đệ sau khi cướp được ngôi của cháu đã bãi bỏ đế hiệu của Chu Tiêu đổi gọi là Ý Văn Thái tử như cũ.
Thời Nam Minh, Chu Tiêu được Minh An Tông Chu Do Tung truy tôn thụy hiệu đầy đủ là Hòa Thiên Kính Đạo Hiến Ý Cần Mẫn Thuần Văn Độ Vũ Minh Nhân Từ Hiếu Khang Hoàng đế (和天敬道憲懿勤敏淳文度武明仁慈孝康皇帝), miếu hiệu Hưng Tông (興宗).
Phả thi

Chu Tiêu đã viết một bài phả thi gồm 20 chữ, dùng để làm tên đệm cho con cháu của ông về sau:
Doãn Văn Tuân Tổ Huấn
Khâm Vũ Đại Quân Thăng
Thuận Đạo Nghi Phùng Cát
Sư Lương Thiện Dụng Thịnh
Tiếc thay, chỉ có Minh Huệ Đế sử dụng chữ Văn (文) để đặt tên lót cho 2 người con của ông. Yên vương Chu Đệ sau đó cướp ngôi, đã cho giết hết con của Chu Tiêu,hai con của Minh Huệ Đế là Hoà Giản thái tử Chu Văn Khuê được cho là chết cháy cùng cha mẹ,còn lại là Nhuận Hoài vương Chu Văn Khuyên sống sót trong đám cháy,bị quản thúc ở tới khi qua đời ở Quản An cung,Phượng Dương. Người cháu nội còn sống sót của Chu Tiêu, Chu Văn Khôn (朱文坤), con trai duy nhất của Doãn Thông, là người đã tiếp nối đặt tên theo cuốn phả thi này cho con cháu của mình.
Gia thất > Thê thiếp

Hiếu Khang Hoàng hậu Thường thị (孝康皇后常氏; 1355 - 1378), con gái Khai Bình vương Thường Ngộ Xuân (常遇春), sau cải thành Kính Ý Thái tử phi (敬懿太子妃), thời Nam Minh được phục vị Hiếu Khang Hoàng hậu
Thái hậu Lã thị (太后呂氏; mất sau năm 1403), con gái Thái thường tự khanh Lã Bản (吕本), sau cải thành Ý Văn Thái tử phi (懿文太子妃)
Gia thất > Hậu duệ > Con trai

Chu Hùng Anh (朱雄英; 1 tháng 12, 1374 - 12 tháng 6, 1382), mẹ là Thường thị, yểu vong. Thái Tổ cảm thương người cháu nội xấu số, ban thuỵ là Ngu Hoài vương (虞懷王), cho nghỉ chầu, quần thần phải mặc phục tang màu trắng, bắt đi bộ để tống táng tại đỉnh núi Tử Kim Sơn, Nam Kinh
Chu Doãn Văn (朱允炆), mẹ là Lã thị, lên ngôi lấy hiệu Minh Huệ Đế
Chu Doãn Thông (朱允熥; 29 tháng 11, 1378 - 1417), mẹ là Thường thị, Huệ Đế phong Ngô vương (吳王), thái ấp ở Hàng Châu, Thành Tổ giáng phong Quảng Trạch vương (廣澤王), đày đến Chương Châu (Phúc Kiến ngày nay), sau bị phế thành thứ dân, giam tại Phượng Dương rồi mất. Thời Nam Minh, phục vị Ngô Điệu vương (吳悼王). Có một con trai là Chu Văn Khôn (朱文坤)
Chu Doãn Kiên (朱允熞; 27 tháng 7, 1385 - tháng 9, 1402), mẹ là Lã thị, Huệ Đế phong Hoành vương (衡王), Thành Tổ giáng phong Hoài Ân vương (懷恩王), đày đến Kiến Xương, sau bị phế thành thứ dân, giam tại Phượng Dương rồi mất. Thời Nam Minh, được cải thành Hoành Mẫn vương (衡愍王)
Chu Doãn Hy (朱允𤐤; 13 tháng 7, 1391 - 3 tháng 2, 1407), mẹ là Lã thị, Huệ Đế phong Từ vương (徐王), Thành Tổ giáng phong Phu Huệ vương (敷惠王) rồi Âu Ninh vương (甌寧王), chết trong biển lửa. Thời Nam Minh, phục vị Từ Giản vương (徐簡王)
Gia thất > Hậu duệ > Con gái

Giang Đô Công chúa (江都公主), sau giáng Quận chúa, lấy Cảnh Tuyền (耿璿), con trai Trường Hưng hầu Cảnh Bỉnh Văn (耿炳文)
Nghi Luân Quận chúa (宜倫郡主), lấy Vu Lễ (于礼)
Tam hoàng tôn nữ, chết yểu
Nam Bình Công chúa (南平郡主; ? - 1412), sau giáng Quận chúa, không rõ hôn sự
Winnemucca, Nevada

| Winnemucca, Nevada |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 
Dọc theo phố South Bridge chạy về núi Winnemucca
 
 Vị trí của Winnemucca, Nevada
Winnemucca, Nevada
Tọa độ: 40°58′6″B 117°43′36″T﻿ / ﻿40,96833°B 117,72667°T﻿ / 40.96833; -117.72667 
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Nevada
Quận: Humboldt
Đặt tên theo: Chief Winnemucca
Chính quyền
 • Thị trưởng: Dee Ann Putnam
Diện tích
 • Tổng cộng: 8,3 mi2 (21,4 km2)
 • Đất liền: 8,3 mi2 (21,4 km2)
 • Mặt nước: 0,0 mi2 (0,0 km2)
Độ cao: 4.295 ft (1.309 m)
Dân số (2000)
 • Tổng cộng: 7.174
 • Mật độ: 867,5/mi2 (334,9/km2)
Múi giờ: Múi giờ Thái Bình Dương
 • Mùa hè (DST): PDT (UTC-7)
Mã bưu điện: 89445-89446
Mã điện thoại: 775
Website: www.winnemuccacity.org
Winnemucca (phát âm /ˌwɪnəˈmʌkə/) là một thành phố quận lỵ quận Humboldt thuộc tiểu bang Nevada, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, cộng đồng này có dân số 7174 người.
Hermitan

A square matrix is said to be a Hermitian matrix if it is equal to its conjugate transpose matrix.
↑  “Hermitian Matrix - Definition, Properties, Examples, and FAQs”. GeeksforGeeks (bằng tiếng Anh). 24 tháng 3 năm 2023. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2025.
Ương-quật-ma-la
Câu chuyện > Tiền kiếp

Các văn bản mô tả một tiền kiếp của Ương-quật-ma-la trước khi gặp Phật Thích-ca Mâu-ni. Trong kiếp sống này, ông sinh ra là một vị vua ăn thịt người sau đó biến thành dạ-xoa (tiếng Pali: yakkha, một loại quỷ thần; tiếng Phạn: Sanskrit: yakṣa), trong một số văn bản gọi là Saudāsa. Saudāsa bắt đầu thích ăn thịt người khi được dâng đãi thịt một em bé đã chết. Khi ông đòi thêm, dân chúng bắt đầu lo cho sự an toàn của con cái họ và ông bị đuổi khỏi vương quốc của mình. Khi trở thành một quái vật, Saudāsa gặp một vị thần hứa rằng Saudāsa có thể lấy lại địa vị vua nếu hiến tế một trăm vị vua khác. Sau khi đã giết 99 vị vua, một vị vua tên Sutasoma đã thay đổi tâm ý của Saudāsa và khiến ông trở thành người có đức tin và từ bỏ mọi bạo lực. Các văn bản xác định Sutasoma là tiền kiếp của Phật Thích-ca, và Saudāsa là tiền kiếp của Ương-quật-ma-la.
Tuy nhiên, theo kinh Tăng nhất A-hàm, trong một tiền kiếp khác, Ương-quật-ma-la là một thái tử, có lòng tốt và đức hạnh khiến kẻ thù của ông khó chịu. Khi kẻ thù giết ông, ông đã thề ngay trước khi chết rằng ông sẽ trả thù và đạt được Niết-bàn trong một kiếp tương lai dưới sự hướng dẫn của một bậc thầy. Trong phiên bản này, việc giết chóc của Ương-quật-ma-la được xem là phản ứng công bằng đối với điều ác đã gây ra cho ông trong kiếp trước, và nạn nhân của ông nhận được sự đối xử giống như nghiệp báo đã từng gây ra cho Ương-quật-ma-la.
Câu chuyện > Thời trẻ

Trong hầu hết các văn bản, Ương-quật-ma-la được cho là sinh ra tại Xá Vệ, thuộc gia đình giai cấp bà-la-môn (tu sĩ) dòng họ Garga. Cha của ông, Bhaggava, là tuyên úy cho vua Kiều-tất-la (Kosala), còn mẹ ông tên là Mantānī.  Theo các văn bản chú giải, điềm báo xuất hiện vào lúc đứa trẻ chào đời (các loại vũ khí lóe sáng và sự xuất hiện của "chòm sao trộm cướp" trên bầu trời) cho thấy đứa trẻ sẽ trở thành kẻ cướp. Khi Bhaggava giải thích điềm báo này cho vua, nhà vua hỏi liệu đứa trẻ sẽ là một kẻ cướp đơn độc hay là thủ lĩnh băng đảng. Khi Bhaggava trả lời rằng nó sẽ là kẻ cướp đơn độc, nhà vua quyết định để đứa trẻ sống.
Phật Âm kể lại rằng cha của đứa trẻ đặt tên cho nó là Vô Hại, có nghĩa là "người vô hại". Tên này bắt nguồn từ từ "ahiṃsa" (không bạo lực), bởi vì không ai bị thương tổn khi đứa trẻ chào đời, mặc dù có điềm báo xấu. Bản chú giải của trưởng lão Pháp Hộ nói rằng ban đầu, nhà vua lo lắng đặt tên cho đứa trẻ là Kẻ Gây Hại (Hiṃsaka), nhưng sau đó tên này đã được thay đổi.
Khi lớn lên, Vô Hại trở nên đẹp trai, thông minh và ngoan ngoãn. Cha mẹ ông gửi ông đến thành Taxila để học với một đại sư nổi tiếng. Tại đó, ông học rất giỏi và trở thành học trò yêu thích của sư, được hưởng những đặc quyền trong nhà thầy. Tuy nhiên, các học trò khác trở nên ghen tị với sự tiến bộ nhanh chóng của Vô Hại và tìm cách làm cho thầy chống lại ông. Để đạt được mục đích này, họ phao tin Vô Hại đã quyến rũ vợ của sư phụ. Không muốn hoặc không thể tấn công trực tiếp Vô Hại, người thầy nói rằng việc đào tạo Vô Hại thành một bà-la-môn chân chính gần như đã hoàn tất, nhưng ông phải dâng lên món lễ vật cuối cùng cho thầy và sau đó thầy sẽ ban sự chuẩn thuận. Phần lễ mà thầy giáo yêu cầu  một nghìn ngón tay, mỗi ngón từ một người khác nhau, với mục đích rằng Ương-quật-ma-la sẽ bị giết trong quá trình tìm kiếm lễ vật ghê rợn này. Theo sư Phật Âm, Vô Hại phản đối yêu cầu này, nói rằng ông đến từ một gia đình yêu chuộng hòa bình, nhưng cuối cùng sư phụ đã thuyết phục ông. Tuy nhiên, các phiên bản khác lại cho rằng Vô Hại không phản đối mệnh lệnh của thầy.
Trong một phiên bản khác của câu chuyện, vợ của sư phụ cố gắng quyến rũ Vô Hại. Khi ông từ chối những lời tán tỉnh của bà, bà trở nên tức giận và nói với thầy rằng Vô Hại đã cố gắng quyến rũ bà. Câu chuyện tiếp tục theo cách tương tự các văn bản khác.
Câu chuyện > Sống đời kẻ cướp

Theo lệnh của sư phụ, Vô Hại trở thành một kẻ cướp đường tên là Ương-quật-ma-la, sống trên một vách đá trong khu rừng tên Jālinī, nơi ông có thể nhìn thấy các khách bộ hành để giết hoặc làm tổn thương những người đó. Ông trở nên nổi tiếng vì kỹ năng bắt nạn nhân của mình. Khi mọi người bắt đầu tránh các con đường, ông đi vào các làng mạc và lôi người ra khỏi nhà để giết họ. Vì việc này, nhiều làng mạc bị bỏ hoang. Ông không bao giờ lấy quần áo hoặc đồ trang sức từ nạn nhân, chỉ lấy ngón tay. Để đếm số ngón tay mà ông đã lấy, ông xâu chúng thành chuỗi và treo trên một cái cây. Tuy nhiên, vì chim bắt đầu ăn thịt từ những ngón tay, ông bắt đầu đeo chúng như một sợi dây hiến tế Yagnopaveetham. Vì vậy, ông được biết đến với tên Ương-quật-ma-la, có nghĩa là "dây chuyền ngón tay". Trong một số phù điêu, ông được miêu tả như đeo một chiếc mũ đội đầu làm từ ngón tay hơn là một vòng cổ.
Câu chuyện > Gặp gỡ Phật Thích-ca

Những người dân làng sống sót đã chạy trốn khỏi khu vực và sau đó bèn khiếu nại với Ba Tư Nặc, vua xứ Kiều-tất-la. Ba Tư Nặc phản ứng bằng cách cử một đội quân gồm 500 binh lính để truy tìm Ương-quật-ma-la. Trong khi đó, cha mẹ của Ương-quật-ma-la nghe được tin rằng Ba Tư Nặc đang săn lùng một kẻ ngoài vòng pháp luật. Vì Ương-quật-ma-la sinh ra với điềm xấu, họ kết luận rằng chắc hẳn đó là con trai của mình. Mặc dù người cha không muốn can thiệp, người mẹ không đồng ý. Lo lắng cho mạng sống của con trai, bà quyết định lên đường tìm con, cảnh báo ông về ý định của vua và chăm sóc ông.
Phật Thích-ca Mâu-ni nhận thấy qua thiền quán (
tiếng Pali: abhiññā) rằng Ương-quật-ma-la đã giết 999 nạn nhân và đang tuyệt vọng tìm kiếm nạn nhân thứ một nghìn. Nếu Phật gặp Ương-quật-ma-la ngày hôm đó, ông sẽ trở thành một tu sĩ và đạt được thắng trí. Tuy nhiên, nếu Ương-quật-ma-la giết mẹ mình, bà sẽ là nạn nhân thứ một nghìn của ông và ông sẽ không thể cứu vãn, vì trong Phật giáo, việc giết mẹ được coi là một trong năm hành động tồi tệ nhất mà một người có thể phạm phải (sa. pañcānantaryāṇi karmāṇi).
Phật lên đường để chặn Ương-quật-ma-la, mặc dù bị dân làng địa phương cảnh báo không nên đi. Trên con đường qua khu rừng Kiều-tất-la, Ương-quật-ma-la gặp mẹ mình đầu tiên. Theo một số phiên bản của câu chuyện, sau đó ông có một khoảnh khắc hòa giải với bà và bà đã cho Ương-quật-ma-la. Tuy nhiên, sau một lúc suy nghĩ, ông quyết định sẽ biến bà thành nạn nhân thứ một nghìn của mình. Nhưng khi Phật đến, ông lại chọn giết Phật thay vào đó. Ương-quật-ma-la rút kiếm và bắt đầu chạy về phía Phật. Tuy nhiên, mặc dù Ương-quật-ma-la đang chạy hết tốc lực, ông không thể đuổi kịp Phật, người đang đi bộ trong chánh niệm. Phật đã sử dụng một số thần thông (
tiếng Pali: iddhi; 
tiếng Phạn: ṛddhi) để tác động đến Ương-quật-ma-la: một văn bản ghi lại rằng Phật đã co giãn mặt đất nơi họ đứng, tạo ra khoảng cách giữa họ. Điều này khiến Ương-quật-ma-la bối rối, đến mức ông gọi Phật dừng lại. Phật sau đó trả lời rằng bản thân đã dừng lại rồi, và chính Ương-quật-ma-la mới là người cần phải dừng lại:
"Ta, này Ương-quật-ma-la, đang đứng yên (tiếng Pali: ṭhita), đã đặt tất cả chúng sinh xuống gậy (tiếng Pali: daṇḍa); nhưng ông không tiết chế (tiếng Pali: asaññato) đối với chúng sinh; vì vậy, ta đang dừng lại, ông không dừng lại."
Ương-quật-ma-la yêu cầu giải thích thêm, và Phật nói rằng một tu sĩ tốt nên kiểm soát ham muốn của mình. Ương-quật-ma-la ấn tượng với lòng dũng cảm của Phật và cảm thấy ám ảnh với tội lỗi về những hành động của mình. Sau khi lắng nghe Phật, Ương-quật-ma-la kính cẩn tuyên bố mình đã chuyển hóa, thề từ bỏ cuộc sống làm kẻ cướp và gia nhập tăng đoàn Phật giáo. Ông được Phật chấp nhận xuất gia và chuyển vào tu viện Kỳ Viên.
Chú thích

↑  Để so sánh, vào năm 1994 các học giả xác định niên đại cuộc đời của Phật vào khoảng thế kỷ thứ 5 đến thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên.
↑  đoạn văn về việc ăn trẻ sơ sinh đã chết chỉ được tìm thấy trong một phiên bản tiếng Trung Quốc của câu chuyện, và có thể đã được thêm vào để chỉ trích việc thế này ở Trung Quốc thế kỷ thứ 5.
↑  Trong hai văn bản tiếng Trung Quốc sớm, Ương-quật-ma-la sinh ra ở Ma-kiệt-đà hoặc Ương-già. Vua Ba Tư Nặc không xuất hiện trong các phiên bản này.
↑  Sư Pháp Hộ (Dhammapāla) nói rằng Vô Hại "mạnh như bảy con voi", trong khi một văn bản khác cho biết người sư phụ thì lo lắng danh tiếng của mình sẽ bị tổn hại nếu bị phát hiện đã giết một học trò.
↑  Một số phiên bản của câu chuyện đề cập đến một trăm ngón tay, trong khi các phiên bản khác lại nói đến một nghìn ngón tay. Pháp Hộ (Dhammapāla) cho biết Ương-quật-ma-la được yêu cầu lấy một nghìn ngón tay từ bàn tay phải, dường như không nhận ra rằng điều này có thể thực hiện được bằng cách giết 200 người, hoặc bằng cách lấy ngón tay từ những người đã chết.
↑  Phật Âm nói rằng ông không dám làm như vậy, trong khi Pháp Hộ nói rằng ông tin mình "không cần đến đứa con trai như vậy".
↑  Nhà Phật học André Bareau và nhà thần học John Thompson đã lập luận rằng đoạn mô tả người mẹ cố gắng can thiệp đã được thêm vào câu chuyện gốc thời kỳ sau này, nhưng học giả nghiên cứu châu Á Monika Zin lưu ý rằng hình ảnh người mẹ đã xuất hiện trong nghệ thuật Phật giáo sơ kỳ.
↑  Đoạn này không xuất hiện trong tất cả các phiên bản của Tam Tạng Kinh Điển.
↑  Trong Pausyaparvan, Mahābharatha 1,3.
Chương trình đánh giá xe mới

Nhãn thông tin người tiêu dùng cho một chiếc xe có ít nhất một xếp hạng sao NCAP
Chương trình đánh giá xe mới (hoặc Chương trình) là một chương trình an toàn xe hơi của chính phủ được giao nhiệm vụ đánh giá các thiết kế ô tô mới để thực hiện chống lại các mối đe dọa an toàn khác nhau.
Lịch sử

NCAP đầu tiên được tạo ra vào năm 1979, bởi Cơ quan an toàn giao thông đường cao tốc quốc gia Hoa Kỳ. Chương trình này được thành lập để đáp ứng Tiêu đề II của Đạo luật tiết kiệm chi phí và thông tin xe cơ giới năm 1972, nhằm khuyến khích các nhà sản xuất chế tạo phương tiện an toàn hơn và người tiêu dùng mua chúng. Theo thời gian, cơ quan đã cải thiện chương trình bằng cách thêm các chương trình xếp hạng, tạo điều kiện truy cập vào kết quả kiểm tra và sửa đổi định dạng của thông tin để giúp người tiêu dùng dễ hiểu hơn. NHTSA khẳng định chương trình đã ảnh hưởng đến các nhà sản xuất để chế tạo những chiếc xe luôn đạt được thứ hạng cao. Thử nghiệm va chạm trước tiêu chuẩn, 35 dặm / giờ là ngày 21 tháng 5 năm 1979 và kết quả đầu tiên được công bố vào ngày 15 tháng 10 năm đó. Cơ quan này đã thiết lập một giao thức thử nghiệm tác động trực diện dựa trên Tiêu chuẩn an toàn phương tiện xe cơ giới liên bang 208 (Bảo vệ tai nạn lao động liên bang), ngoại trừ thử nghiệm NCAP 4 phía trước được thực hiện ở tốc độ 56 km/h (35 dặm / giờ), thay vì 48 km / giờ (30 dặm / giờ) theo yêu cầu của FMVSS số 208.
Chương trình châu Âu, Euro NCAP, được thành lập năm 1997 bởi Phòng thí nghiệm nghiên cứu giao thông cho Bộ giao thông Anh và được hỗ trợ bởi một số chính phủ châu Âu, cũng như Liên minh châu Âu. Có trụ sở tại Brussels, Bỉ, chương trình châu Âu được mô phỏng theo chương trình của Mỹ. Các khu vực khác có chương trình tương tự (nhưng không giống nhau) bao gồm Úc và New Zealand với ANCAP, Mỹ Latinh với Latin NCAP và Trung Quốc với C-NCAP.
Vào những năm 2000, cơ quan Hoa Kỳ đã tìm cách cải thiện việc phổ biến xếp hạng NCAP và là kết quả của Đạo luật Công bằng Giao thông An toàn, Có trách nhiệm, Linh hoạt, Hiệu quả: Di sản cho Người dùng (SAFEEA LU LU). Nó đã làm như vậy bằng cách ban hành Quy tắc cuối cùng yêu cầu các nhà sản xuất đặt xếp hạng sao NCAP trên nhãn dán Monroney (nhãn dán giá ô tô). Quy tắc này có ngày tuân thủ ngày 1 tháng 9 năm 2007.
Các tổ chức

Các NCAP khác nhau là:
| Tên | Viết tắt | Thành lập | Địa điểm |
| --- | --- | --- | --- |
| Chương trình đánh giá an toàn xe mới Hoa Kỳ | US NCAP (U.S. NCAP) | 1978 | Washington, DC, Hoa Kỳ |
| Viện An toàn Xa lộ | IIHS | 1959, Ratings from 1995 | Arlington, VA, Hoa Kỳ |
| Chương trình đánh giá an toàn xe mới Australasia | ANCAP | 1993 | Canberra, Australia |
| Chương trình đánh giá an toàn xe mới Nhật Bản | JNCAP | 1995 | Tokyo, Japan |
| Chương trình đánh giá an toàn xe mới châu Âu | Euro NCAP | 1997 | Brussels, Bỉ |
| Chương trình đánh giá an toàn xe mới Hàn Quốc | KNCAP | 1999 | Seoul, Hàn Quốc |
| China – New Car Assessment Programme | C-NCAP | 2006 | Thiên Tân, Trung Quốc |
| Chương trình đánh giá an toàn xe mới Latin | Latin NCAP | 2010 | Montevideo, Uruguay |
| Chương trình đánh giá an toàn xe mới Đông Nam Á | ASEAN NCAP | 2011 | Kajang, Selangor, Malaysia |
| Chương trình đánh giá an toàn xe mới toàn cầu | GNCAP | 2011 | London, Đại Anh |
| Chương trình đánh giá an toàn xe mới của Bharat | BNVSAP | 2017 | tbd |
Tiếng Yết

| Tiếng Yết |
| --- | --- |
Chieh
*Kɨr/*Kjet
Sử dụng tại: Hậu Triệu
Khu vực: Hoa Bắc
Dân tộc: Yết
Phân loại: Có thể là Enisei hoặc Turk(nếu thuộc Enisei) PumpokolTiếng Yết
Hệ chữ viết: phiên âm bằng chữ Hán
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: Không
Glottolog: Không có
Bản đồ Thập lục quốc năm 338, bao gồm nhà Hậu Triệu ("Later Zhao") do người Yết cai trị.
Tiếng Yết (giản thể: 羯语; phồn thể: 羯語; bính âm: Jiéyǔ) là một ngôn ngữ thất truyền chưa được phân loại, từng được sử dụng ở đông bắc Trung Quốc dưới triều Hậu Triệu do người Yết, trước là một phần của liên minh Hung Nô, cai trị. Ngôn ngữ này được coi là thuộc ngữ hệ Yenisei hoặc Turk.
Sự chứng thực

Chỉ có một cụm từ trong tiếng mẹ đẻ của người Yết được biết đến, do tu sĩ Phật giáo và nhà truyền đạo người Quy Từ Phật Đồ Trừng cung cấp. Cụm từ này được ghi trong Tấn thư dưới dạng 秀支替戾岡，僕穀劬禿當 và được cho là có liên quan đến cuộc chiến của Thạch Lặc chống lại Lưu Diệu vào năm 328. Cụm từ được dịch sang tiếng Trung Quốc như sau:
| Văn bản | Tiếng Hán trung cổ | Nghĩa |
| --- | --- | --- |
| 秀支 | [si̯u-ci̯e] | 軍 "quân" |
| 替戾岡 | [tʰei-let/lei-kɑŋ] | 出 "ra (trận)" |
| 僕穀 | [bok/buk-kuk/yok] | 劉曜胡位 "tên man di của Lưu Diệu" |
| 劬禿當 | [ɡi̯u̯o-tʰuk-tɑŋ] | 捉 "bắt" |
Sự chứng thực > Phân tích > Thuộc ngữ hệ Turk

Cụm từ này đã được phân tích trong một số ấn phẩm. Shiratori (1900), Ramstedt (1922), Bazin (1948), von Gabain (1950), Shervashidze (1986), và Shimunek (2015) cho rằng nó thuộc ngữ hệ Turk, đồng thời đưa ra cách phiên âm và bản dịch của họ:
| Ramstedt | Bazin | von Gabain | Shervashidze | Shimunek |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Sükä talıqın  bügüg tutun! | Süg tägti ıdqaŋ  boquγıγ tutqaŋ! | Särig tılıtqan  buγuγ kötürkän | Sükâ tol'iqtin  buγuγ qodigo(d)tin | su-Ø kete-r erkan  boklug-gu tukta-ŋ |
| Đi đánh trận [và] bắt bügü! | Đưa quân đi tấn công, và bắt chỉ huy! | Ngươi sẽ đem quân ra, ngươi sẽ bắt con hươu | Ngươi đi đến đội quân Phế truất buγuγ | Khi quân xuất trận, hãy bắt Boklug! |