stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cá chiên sông
Tình trạng phân loại

Bagarius yarrelli được Sykes miêu tả năm 1839 từ mẫu vật thu được tại sông Mula-Mutha ven thành phố Pune (Ấn Độ). Loài này được coi là phổ biến rất rộng, nhưng có những dấu hiệu cho thấy chỉ có 1 loài được tìm thấy ở tiểu lục địa Ấn Độ (mà với nó thì B. bagarius là danh pháp đồng nghĩa sớm), và nó không là đồng loài với (các) loài ở Đông Nam Á. Việc kiểm tra tài liệu phát hiện ra rằng các quần thể ở Ấn Độ được gán cho loài này có các gai vây ngực mỏng hơn với phần mở rộng dạng sợi dài hơn, có thể là biểu hiện cho sự khác biệt liên loài. Mặc dù hiện nay người ta vẫn chưa chắc chắn rằng liệu các quần thể ở Đông Nam Á là một hay nhiều loài, nhưng một vài danh pháp đồng nghĩa của B. yarrelli là sẵn có (như B. lica, B. nieuwenhuisi), nên có lẽ chúng có thể chứng minh là khác biệt với các quần thể Ấn Độ. Nghiên cứu sửa đổi duy nhất của Roberts năm 1983 là sự đơn giản hóa thái quá trong phân loại của nhóm cá này và tình trạng phân loại chi Bagarius trong khắp tiểu lục địa Ấn Độ rất cấp thiết phải có nghiên cứu mang tính quyết định để giải quyết.
Chú thích

1 2  Ng, H.H. (2010). “Bagarius yarrelli”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2011.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2013.
1 2 3 4 5  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin Bagarius yarrelli trên FishBase. Phiên bản tháng 6 năm 2013.
↑  Ranier Froese và Daniel Pauly (chủ biên). Thông tin Bagarius bagarius trên FishBase. Phiên bản tháng 6 năm 2013.
↑  Ng, H.H. (2010). “Bagarius bagarius”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2011.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2013.
↑  Sykes, W.H. 1839. On the fishes of the Deccan. Proceedings of the Zoological Society of London 1838: 157-165
↑  Roberts T.R. 1983. Revision of the south and southeast Asian sisorid catfish genus Bagarius, with description of a new species from the Mekong. Copeia 1983(2): 435-445.
Hieracium czunense

| Hieracium czunense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Hieracium
Loài (species): H. czunense
Danh pháp hai phần
Hieracium czunense Schljakov, 1979 
Hieracium czunense là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Schljakov mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hieracium czunense”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Câu lạc bộ bóng đá Hà Nội T&T mùa bóng 2006

| Mùa giải 2006 |
| --- | --- |
Chủ sở hữu: Tập đoàn T&T
Chủ tịch CLB: Lâm Hồng Điệp
Huấn luyện viên: Triệu Quang Hà
Giải hạng Ba toàn quốc: Đồng hạng nhất
2007 →
Mùa bóng 2006 là mùa bóng đầu tiên trong lịch sử của câu lạc bộ bóng đá Hà Nội. Đội bóng được thành lập với tên T&T Hà Nội và bắt đầu thi đấu tại Giải hạng Ba quốc gia 2006.
Kết thúc mùa giải, T&T Hà Nôi đồng hạng nhất giải hạng Ba Quốc gia và giành quyền thăng giành quyền thăng hạng Nhì mùa giải 2007.
Thành lập

Dưới sự tài trợ của tập đoàn T&T, câu lạc bộ bóng đá T&T Hà Nội ra mắt vào ngày 18 tháng 6 năm 2006. Một đội bóng gồm đa số các cầu thủ trẻ do huấn luyện viên Triệu Quang Hà (cựu cầu thủ đội tuyển quốc gia Việt Nam và câu lạc bộ Thể Công), chủ tịch câu lạc bộ Lâm Hồng Điệp cùng dẫn dắt.
Giải hạng Ba quốc gia

Bài chi tiết: Giải bóng đá hạng ba quốc gia 2006
Giải hạng Ba quốc gia > Vòng loại

Bảng A vòng loại Giải bóng đá hạng ba quốc gia 2006 do Liên đoàn bóng đá Hà Nội đăng cai gồm các đội: T&T Hà Nội, Hòa Phát Bảo Long Hà Tây, VST Nghệ An, Vĩnh Phúc và Yên Bái. Đội T&T Hà Nội đã giành ngôi nhất bảng và giành quyền thi đấu vòng chung kết.
| Thứ tự | Đội bóng |
| --- | --- |
1: T&T Hà Nội
2: Hòa Phát Bảo Long Hà Tây
3: VST Nghệ An
4: Vĩnh Phúc
5: Yên Bái
Giải hạng Ba quốc gia > Vòng chung kết

Tại vòng chung kết, T&T Hà Nội gặp Phú Yên (đội nhất bảng B) vào ngày 8 tháng 11 năm 2006. T&T Hà Nội đã vượt qua Phú Yên 4–3 trên loạt đá luân lưu may rủi sau khi hòa 3–3 trong thời gian thi đấu chính thức, qua đó giành tấm vé thi đấu tại giải hạng Nhì mùa 2007.
15:00
| T&T Hà Nội | 3–3 | Phú Yên |
| --- | --- | --- |
|  Ngọc Dũng (3)  24'  Huy Hoàng (23)  57'  Nguyễn Phi Công (8)  70' | Chi tiết |  Ngọc Bình (9)  43'  Dương Chí Hùng (10)  52', 74' |
Loạt sút luân lưu
|  | 4–3 |  |
Tổng kết mùa giải

Hai đội bóng là T&T Hà Nội và Quân khu 9 đồng hạng nhất giải bóng đá hạng Ba toàn quốc năm 2006 và giành quyền thăng hạng Nhì mùa giải 2007. Ngoài ra, hai đội được nhận phần thưởng 10 triệu đồng của Ban tổ chức.
Hieracium declivium

| Hieracium declivium> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Hieracium
Loài (species): H. declivium
Danh pháp hai phần
Hieracium declivium Norrl. ex Üksip, 1959 
Hieracium declivium là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Norrl. ex Üksip mô tả khoa học đầu tiên năm 1959.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hieracium declivium”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Hirekoppa, Ron

| Hirekoppa |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Gadag
Thành phố/thị trấn: Ron
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Hirekoppa là một làng thuộc tehsil Ron, huyện Gadag, bang Karnataka, Ấn Độ.
Hirekoppa K.S., Ramdurg

| Hirekoppa K> S. |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Belgaum
Tehsil: Ramdurg
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Hirekoppa K.S. là một làng thuộc tehsil Ramdurg, huyện Belgaum, bang Karnataka, Ấn Độ.
Hieracium dagoense

| Hieracium dagoense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Hieracium
Loài (species): H. dagoense
Danh pháp hai phần
Hieracium dagoense Üksip, 1959 
Hieracium dagoense là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Üksip mô tả khoa học đầu tiên năm 1959.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hieracium dagoense”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Hieracium palmenii

| Hieracium palmenii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Hieracium
Loài (species): H. palmenii
Danh pháp hai phần
Hieracium palmenii Norrl., 1889 
Hieracium palmenii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Norrl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hieracium palmenii”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Bomolocha tenebralis

| Bomolocha tenebralis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Bomolocha
Loài (species): B. tenebralis
Danh pháp hai phần
Bomolocha tenebralis Moore, 1887 
Bomolocha tenebralis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Hippasa flavicoma

| Hippasa flavicoma> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Lycosidae
Chi (genus): Hippasa
Loài (species): H. flavicoma
Danh pháp hai phần
Hippasa flavicoma Caporiacco, 1935 
Hippasa flavicoma là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Hippasa. Hippasa flavicoma được Lodovico di Caporiacco miêu tả năm 1935.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Huertea granadina

| Huertea granadina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Crossosomatales
Họ (familia): Staphyleaceae
Chi (genus): Huertea
Loài (species): H. granadina
Danh pháp hai phần
Huertea granadina Cuatrec., 1953 
Huertea granadina là một loài thực vật có hoa trong họ Staphyleaceae. Loài này được Cuatrec. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1953.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Huertea granadina”. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.
Binnamangala, Sidlaghatta

| Binnamangala |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Kolar
Thành phố/thị trấn: Sidlaghatta
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Binnamangala là một làng thuộc tehsil Sidlaghatta, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.
Hippasa bifasciata

| Hippasa bifasciata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Lycosidae
Chi (genus): Hippasa
Loài (species): H. bifasciata
Danh pháp hai phần
Hippasa bifasciata Buchar, 1997 
Hippasa bifasciata là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Hippasa. Hippasa bifasciata được Jan Buchar miêu tả năm 1997.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Hogna osceola

| Hogna osceola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Lycosidae
Chi (genus): Hogna
Loài (species): H. osceola
Danh pháp hai phần
Hogna osceola Gertsch & Alfred Russel Wallace, 1937 
Hogna osceola là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Hogna. Hogna osceola được Willis J. Gertsch & Alfred Russel Wallace miêu tả năm 1937.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Botsorhel

| --- | --- |
 Botsorhel

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bretagne
Tỉnh: Finistère
Quận: Morlaix
Tổng: Plouigneau
Liên xã: Morlaix Communauté
Xã (thị) trưởng: Etienne Manchec (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 92–265 m (302–869 ft)
Diện tích đất1: 25,64 km2 (9,90 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 493  
 - Mật độ: 19/km2 (49/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 29014/ 29650

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Botsorhel (tiếng Breton: Bodsorc'hel) là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.
Dân số

Người dân ở Botsorhel được gọi là Botsorhélois.
Bonania domingensis

| Bonania domingensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Bonania
Loài (species): B. domingensis
Danh pháp hai phần
Bonania domingensis (Urb.) Urb. 
Bonania domingensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được (Urb.) Urb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bonania domingensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Hogna parvagenitalia

| Hogna parvagenitalia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Lycosidae
Chi (genus): Hogna
Loài (species): H. parvagenitalia
Danh pháp hai phần
Hogna parvagenitalia (Guy, 1966) 
Hogna parvagenitalia là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Hogna. Hogna parvagenitalia được Guy miêu tả năm 1966.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Bonania elliptica

| Bonania elliptica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Bonania
Loài (species): B. elliptica
Danh pháp hai phần
Bonania elliptica Urb., 1924 
Bonania elliptica là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Urb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bonania elliptica”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Hogna otaviensis

| Hogna otaviensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Lycosidae
Chi (genus): Hogna
Loài (species): H. otaviensis
Danh pháp hai phần
Hogna otaviensis Roewer, 1960 
Hogna otaviensis là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Hogna. Hogna otaviensis được Carl Friedrich Roewer miêu tả năm 1960.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Holoplatys daviesae

| Holoplatys daviesae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Holoplatys
Loài (species): H. daviesae
Danh pháp hai phần
Holoplatys daviesae Żabka, 1991 
Holoplatys daviesae là một loài nhện trong họ Salticidae. Loài này được phát hiện ở Queensland và New South Wales.
Chú thích

↑  Żabka, M. (1991) Salticidae (Arachnida: Araneae) of Oriental, Australian and Pacific regions, V. Genus Holoplatys Simon, 1885. Rec. austral. Mus. 43: 171-240.
Cá ó dơi Nhật Bản

| Cá ó dơi Nhật Bản |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp bị đe dọa  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Chondrichthyes
Bộ (ordo): Myliobatiformes
Họ (familia): Mobulidae
Chi (genus): Mobula
Loài (species): M. japanica
Danh pháp hai phần
Mobula japanica (J. P. Müller & Henle, 1841) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Cephaloptera japanica  Mobula japanica 
Cá ó dơi Nhật Bản hay cá ó dơi đuôi gai (Mobula japonica), là một loài cá biển nổi thuộc họ Mobulidae. Nó được tìm thấy ở khắp các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới của Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và đông Đại Tây Dương.
Mô tả

Cá ó dơi Nhật Bản là một loài cá đuối lớn có thể phát triển đến chiều rộng tối đa là 3,1 m (chiều rộng trung bình 2,3 m). Giống như hầu hết các loài cá đuối, nó dẹt theo chiều ngang và có vây ngực hình tam giác tương đối lớn ở hai bên của đĩa cơ thể chính. Ở phía trước, nó có một cặp vây tròn là phần mở rộng về phía trước của vây ngực. Chúng có thể cuộn lại theo hình xoắn ốc để bơi hoặc có thể loe ra để dẫn nước vào miệng bụng khi nó đang ăn.
Màu cơ thể nền của mặt lưng là màu xanh hoa cà đậm với một dải đen lớn trải dài từ mắt này sang mắt khác. Mặt bụng màu trắng. Bề mặt bên trong của vây đầu có màu xám bạc với các đầu màu đen, trong khi bề mặt bên ngoài và mặt sau mắt có màu trắng.
Loài này có thể được phân biệt với các loài cá đuối lớn khác bằng cái đầu nhô ra, vây lưng màu trắng, có gai giữa gốc vây lưng và đầu đuôi, và chiều dài của đuôi. Gai của nó nằm ngay phía trên khu vực mà vây ngực gặp cơ thể.
Phân bố và sinh cảnh

Có rất ít thông tin về sự phân bố của loài này. Nó được cho là có sự phân bố theo vòng cầu ở các vùng biển nhiệt đới và ôn đới, cả ven bờ và xa bờ và hoàn toàn thủy sinh. Vịnh phía nam California dường như là nơi giao phối và sinh sản quan trọng.
Sinh học

Cá ó dơi Nhật Bản có lối sống sống nổi và đã được quan sát là sống cả đơn độc và theo nhóm. Nó ăn động vật phù du bằng cách lọc nước biển.
Như tất cả các loài thuộc họ Mobulidae, chúng là loài noãn thai sinh. Sau khi giao phối, trứng đã thụ tinh sẽ phát triển trong ống dẫn trứng của con cái. Lúc đầu, chúng được bao bọc trong một vỏ trứng trong khi phôi đang phát triển ăn lòng đỏ. Sau khi trứng nở, con non vẫn ở trong ống dẫn trứng và nhận được chất dinh dưỡng từ chất tiết sữa. Con non có chiều rộng đĩa 70–85 cm khi mới sinh.
Tình trạng bảo tồn

Trong những năm gần đây, hoạt động đánh bắt cá họ Mobulidae đã nhận được một sự thúc đẩy đáng kể do giá lưới mang của chúng tăng trên thị trường Đông y. Ngoài sản lượng đánh bắt có mục tiêu, loài này cũng phải chịu thiệt hại do đánh bắt, đặc biệt là trong nghề đánh bắt mang cá. Vì những tổn thất liên tục như vậy có tác động lớn đến một loài có tỷ lệ sinh sản thấp, thời gian mang thai dài chỉ có một con duy nhất tại một thời điểm và thành thục sinh dục muộn, cá ó dơi Nhật Bản đã được IUCN xếp vào loại sắp bị đe dọa.
Chú thích

↑  White, W.T.; Clark, T.B.; Smith, W.D.; Bizzarro, J.J. (2006). “Mobula japanica”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2006: e.T41833A10576180. doi:10.2305/IUCN.UK.2006.RLTS.T41833A10576180.en.
1 2  Notarbartolo di Sciara, G. (1987). “A revisionary study of the genus Mobula Rafinesque, 1810 (Chondrichthyes: Mobulidae) with the description of a new species”. Zoological Journal of the Linnean Society. 91 (1): 1–91. doi:10.1111/j.1096-3642.1987.tb01723.x.
↑  McEachran, J.D.; Notarbartolo di Sciara, G. (1995). “Mobulidae. Mantas, diablos”.  Trong W. Fischer; F. Krupp; W. Schneider; C. Sommer; K.E. Carpenter; V. Niem (biên tập). Guia FAO para Identification de Especies para los Fines de la Pesca. Pacifico Centro-Oriental. Rome: FAO. tr. 759–764.
↑  “Mobula japanica”. Encyclopedia of Life.
↑  Wourms, J.P. (1977). “Reproduction and development in chondrichthyan fishes”. American Zoologist. 17 (2): 379–410. doi:10.1093/icb/17.2.379.
Borolia mediofusca

| Borolia mediofusca> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Borolia
Loài (species): B. mediofusca
Danh pháp hai phần
Borolia mediofusca Strand, 1922 
Borolia mediofusca là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Công thức Viète

Bài này viết về công thức cho . Đối với hệ thức liên hệ giữa các nghiệm của phương trình đa thức, xem Định lý Viète.
Công thức Viète được in trong tác phẩm Variorum de rebus mathematicis responsorum, liber VIII xuất bản năm 1593 của François Viète
Trong toán học, công thức Viète là một công thức tích vô hạn biểu diễn giá trị của hai lần nghịch đảo hằng số toán học π:
 {\frac {2}{\pi }}={\frac {\sqrt {2}}{2}}\cdot {\frac {\sqrt {2+{\sqrt {2}}}}{2}}\cdot {\frac {\sqrt {2+{\sqrt {2+{\sqrt {2}}}}}}{2}}\cdots  
Ngoài ra, công thức này cũng có thể được biểu diễn bằng kí hiệu tích vô hạn: 
 {\frac {2}{\pi }}=\prod _{n=1}^{\infty }\cos {\frac {\pi }{2^{n+1}}}
Nhà toán học người Pháp François Viète công bố công thức vào năm 1593, và công thức này được đặt theo tên ông. Công thức Viète biểu diễn một hằng số bằng một chuỗi các phép tính dài vô hạn, nó cũng có thể biểu thị ý nghĩa chặt chẽ về mặt giới hạn, và cũng đánh dấu sự khởi đầu của giải tích toán học. Công thức này có một tốc độ hội tụ xác định, để từ đó có thể được sử dụng để tính số π, tuy nhiên các phương pháp trước và sau khi công thức này ra đời lại có độ chính xác cao hơn. Công thức này cũng được sử dụng để tính toán sự chuyển động của hệ các lò xo kèm với khối lượng, ngoài ra cũng đóng vai trò như một ví dụ để thúc đẩy sự xuất hiện khái niệm độc lập thống kê.
Công thức Viète có thể được coi như một kết quả của chuỗi lồng nhau của cả chu vi và diện tích của một đa giác đều trong quá trình suy biến trở thành đường tròn. Cũng bằng việc sử dụng liên tục các công thức nhân đôi góc của lượng giác để suy ra các công thức tổng quát, Leonhard Euler đã thu được công thức Viète như một trường hợp đặc biệt của các công thức tổng quát nêu trên.
Dẫn nhập

François Viète (sinh năm 1540, mất năm 1603) là một luật sư người Pháp, làm việc trong viện cơ mật cho hai đời vua Pháp và là một nhà toán học nghiệp dư. Ông lần đầu tiên công bố công thức Viète vào năm 1593 trong công trình nghiên cứu Variorum de rebus mathematicis responsorum, liber VIII (dịch từ tiếng Latinh: Đáp án cho các vấn đề toán học, cuốn VIII). Trong thời gian này, các phương pháp nhằm tính xấp xỉ số π với độ chính xác khác nhau đã được biết đến rộng rãi. Phuơng pháp riêng của Viète có thể được coi như một lối tư duy khác cho ý tưởng của Archimedes của việc tính xấp xỉ chu vi một đường tròn bằng việc sử dụng đa giác đều nhiều cạnh. Ý tưởng này Archimedes đã giúp tìm được chặn giá trị của số π:
{\frac {223}{71}}<\pi <{\frac {22}{7}}.Bằng việc công bố phương pháp tính của mình dưới dạng một công thức toán học, Viète lần đầu tiên đưa ra một ví dụ mà ngày nay được định nghĩa là tích vô hạn trong toán học, và cũng là ví dụ đầu tiên mà một công thức cụ thể có thể tính toán giá trị chính xác của số π. Lần đầu tiên nền toán học châu Âu có một công thức mà một số được thể hiện bằng kết quả của một chuỗi các phép tính vô hạn. Eli Maor đã coi công thức Viète như dấu mốc khởi đầu cho giải tích toán học, trong khi Jonathan Borwein gọi sự xuất hiện của công thức này là "buổi bình minh của toán học hiện đại" (the dawn of modern mathematics).
Viète sử dụng công thức của chính mình để tính toán số π chính xác tới 9 chữ số thập phân sau dấu phẩy. Tuy nhiên, đây lại không phải là phép xấp xỉ số pi có độ chính xác cao nhất tại thời điểm đó, khi mà nhà toán học người Ba Tư Jamshid al-Kashi đã tính số π chính xác tới 16 chữ số thập phân sau dấu phẩy, tức là 9 chữ số nếu tính theo hệ lục thập phân vào năm 1424. Không lâu sau khi Viète công bố công thức của mình, Ludolph van Ceulen cũng đã sử dụng một phương pháp gần tương tự với công thức của Viète để tính toán số π chính xác tới 35 chữ số. Phương pháp tính này chỉ được công bố sau khi Ceulen qua đời vào năm 1610.
Công thức Viète không chỉ quan trọng về mặt toán học hay lịch sử toán học, mà còn có thể được sử dụng để giải thích cho sự tán sắc trong một hệ có vô số lò xo với khối lượng cho trước, để từ đó sự xuất hiện của số π làm tiền đề để giải thích giới hạn để một vận tốc pha thay đổi tính chất của nó. Thêm vào đó, một hệ quả được dẫn xuất từ công thức Viète là kết quả của phép toán với các số nguyên xuất hiện trong hệ Rademacher, từ đó giúp đưa ra các ví dụ nhằm định nghĩa khái niệm về độc lập thống kê.