stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ái Liên
Tiểu sử và sự nghiệp > Thành danh

Năm 16 tuổi, cô trở về Hải Phòng, sau đó tham gia các đêm diễn từ thiện ở Hà Nội, Nam Định với danh nghĩa tài tử. Sau đó cô được Hội kịch Bắc Kỳ (La Scène Tonkinoise) mời làm diễn viên, đóng vai Yến trong vở opéra comique mang tên Kịch trường vạn tuế của Trần Ngọc Diệp (một trong những vở ca kịch hài đầu tiên của Việt Nam). Cô được tờ báo tiếng Pháp L’Annam Nouveau ngợi khen là một tài năng lớn đầy hứa hẹn. Ái Liên nhanh chóng trở thành ngôi sao của đoàn kịch La Scène Tonkinoise, và cô còn được gọi là Miss Hanoi (Hoa khôi Hà Nội). Cuối tháng 1 năm 1935, La Scène Tonkinoise kiện cô vì vi phạm hợp đồng. Sau khi Ái Liên từ bỏ đoàn kịch, La Scène Tonkinoise nhanh chóng suy tàn vào năm 1935.
Năm 1937, Ái Liên chiếm chức tại hội chợ tơ lụa Hà Đông, sau đó cùng mẹ thành lập gánh hát Liên Hiệp. Nhưng do nhiều gánh khác như Quảng Lạc, Hiệp Thành, Ứng Lập Ban đang rất đông khách lúc bấy giờ, gánh Liên Hiệp không có đất diễn nên phải đi lưu diễn nhiều nơi. Sau đó do quản lý kém nên tan rã. Cuối năm 1937, Ái Liên theo gánh Đại Phước Cương vào Nam (có sự tham gia của những nghệ sĩ nổi tiếng như Năm Châu, Từ Anh, Bảy Nhiêu, Năm Phỉ, Ba Vân, Kim Cúc, Kim Lan).
Năm 1938, Ái Liên cùng với nghệ sĩ cải lương Kim Thoa đã thu 18 bài hát với ba dàn nhạc khiêu vũ Sài Gòn vào 9 đĩa 78 vòng/phút của hãng đĩa Beka. Những ca khúc được là những bài "Ta theo điệu tây" và đây cũng là những đĩa tân nhạc đầu tiên của Việt Nam. Ái Liên đã thể hiện một số ca khúc Pháp, Anh, viết lời Việt bởi Tư Chơi và Năm Châu, như "Un Bateau", "Santa Lucia", "Guitare d’Amour" (hát chung với Năm Châu), "Une Chanson Pour Nina"... với phần nhạc đệm của Charles Thu (tức Võ Đức Thu). Những bản ghi âm này được phát sóng đều đặn trên Đài phát thanh Sài Gòn lúc đó. Sau này, cô còn thu nhiều bản nữa như "Thằng cuội" (Lê Thương), "Ru con", "Lý con sáo" (dân ca Nam Bộ), "Cô lái đò" (Nguyễn Đình Phúc), "Dạ cổ hoài lang" (Cao Văn Lầu)...
Năm 1940, Ái Liên trở về Bắc thành lập đoàn Ái Liên khi mới ngoài 20 tuổi. Sau vài tháng tập luyện, đoàn đã dựng 6 vở cải lương Tiếng chuông chùa, Bóng người trong sương, Ái tình và nghệ thuật, Đời cô Yến, Chân ái tình và Cô gái Mường. Đoàn Ái Liên đã đi lưu diễn ở trên khắp Đông Dương và thu được thành công lớn. Đặc biệt trong chuyến hát ở Nam Vang, đoàn đã biểu diễn trước Hoàng gia Cao Miên và thái tử Norodom Sihanouk. Đoàn được ngợi khen nhiệt liệt và Ái Liên được Sihanouk tặng huân chương rồng vàng, Anh Đệ, Huỳnh Thái, Lan Phương và Phong Trần Tiến (4 tài tử chính) được tặng bằng khen danh dự .
Thời gian này, Ái Liên đã trở thành một trong những diễn viên miền Bắc được mọi người mến mộ cùng với Kim Xuân, Bích Hợp, Lan Phương, Kim Chung... Cô còn thành công với những vai diễn tuồng như Vương hậu (Khuất Nguyên), Lương Sơn Bá (Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài)... Ngoài hát cho đoàn Ái Liên của mình, cô còn cộng tác với đoàn Kim Chung của bầu Long.
Ái Liên kết hôn với ông Hà Quang Định - một doanh nhân giàu có. Họ đã cùng sản xuất hai bộ phim ca nhạc Nghệ thuật và hạnh phúc và Phạm Công Cúc Hoa do Ái Liên đóng vai chính. Trong phim Nghệ thuật và hạnh phúc, cô đóng cùng Ái Loan (con gái cô), Lệ Thanh, Anh Đệ và Ngọc Dzư).
Tiểu sử và sự nghiệp > Sau 1954

Sau 1954, Ái Liên ở lại miền Bắc (Gánh Kim Chung của bầu Long lại vào Nam). Bà trở thành một trong những diễn viên gạo cội của cải lương cách mạng miền Bắc, tiếp tục đóng nhiều vở cải lương như Kim Thông trong Dệt gấm, Võ Thị Sáu trong Người con gái đất đỏ (Phạm Ngọc Truyền), Tuý Mộng trong Người nữ diễn viên miền Nam... Bà còn đảm nhận vai trò Trưởng Đoàn Cải lương Bắc (nay là Nhà hát Cải lương Trung ương), Ủy viên Ban chấp hành Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam. Bà còn tham gia công tác giảng dạy đào tạo nhiều thế hệ diễn viên của Nhà hát. Đến năm 1984, bà kết thúc sự nghiệp sân khấu của mình và về nghỉ hưu.
Ái Liên mất năm 1991, hưởng thọ 73 tuổi. Ông Hà Quang Định qua đời năm 2007, hưởng thọ 95 tuổi.
Năm 1997, Ái Liên được Nhà nước truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân (đợt 4).
Gia đình

Bà sinh tổng cộng 14 người con nhưng nhiều người mất khi còn nhỏ, nhiều người sau này trở thành những nghệ sĩ nổi tiếng như:
Hà Quang Văn: đạo diễn, nhà giáo nhân dân, nguyên hiệu trưởng trường Cao đẳng Sân khấu điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh.
Hà Quang Sơn: họa sĩ thiết kế sân khấu, nghệ sĩ ưu tú, công tác tại Nhà hát cải lương Việt Nam. Con trai ông là nhạc sĩ Sơn Hải. Con dâu ông là nữ nhạc sĩ trẻ Lưu Thiên Hương.
Hà Ái Xuân: ca sĩ, nghệ sĩ ưu tú.
Hà Ái Vân: nữ ca sĩ nổi danh đất Bắc trong thập niên 1980. Sau này cô đi ra nước ngoài, tiếp tục hoạt động nghệ thuật, có hát cho trung tâm Thuý Nga.
Chú thích

1 2  Đinh, Thu Hiền (ngày 11 tháng 6 năm 2013). “Chuyện đời ca sĩ Ái Vân - hồi ức một đóa hồng (1)”. VNExpress. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2018.
↑  Đinh, Thu Hiền (ngày 12 tháng 6 năm 2013). “Chuyện đời ca sĩ Ái Vân - hồi ức một đóa hồng (2)”. VNExpress. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2018.
1 2  Đoàn cải lương Ái Liên lưu diễn khắp Đông Dương[liên kết hỏng]
↑  “Lê Văn Thuyết”. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 3 năm 2008. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2008.
↑  Theo Hồi ký Phạm Duy
↑  Kịch nói, La Scène Tonkinoise (Hội kịch Bắc kỳ), và những bài hát tân nhạc Việt Nam đầu tiên - Jason Gibbs
↑  Bài Tây, bài ta: Khúc dạo đầu và chuyển thể của ca khúc phổ thông Tây phương ở Việt Nam trước 1940 - Jason Gibbs
Đĩa Beka thu bài Guitare d’Amour hát chung với Năm Châu, dàn nhạc Orchestre Francois Nở
Bảo tàng Văn hóa Dân gian Triều Tiên

Bảo tàng Văn hóa Dân gian Triều Tiên là một bảo tàng ở Bắc Triều Tiên, nằm ở phía bắc của Bảo tàng Lịch sử Trung ương Triều Tiên, bên cạnh cổng Đại Đồng. Nó được mở cửa vào tháng 2 năm 1956. Bảo tàng có bảy phòng bao gồm 1.800 mét vuông không gian, với 2.100 hiện vật.
Jhajha

| Jhajha |
| --- | --- |
Jhajha
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Bihar
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 36,424
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 6349
Jhajha là một thành phố và là một khu vực quy hoạch (notified area) của quận Jamui thuộc bang Bihar, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jhajha có dân số 36.424 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Jhajha có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Jhajha, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Nguyễn Sinh Hùng

| Tiến sĩNguyễn Sinh Hùng |
| --- | --- |
Nguyễn Sinh Hùng năm 2011
Chức vụ
  Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Chủ tịch Hội đồng Bầu cử Quốc gia Bí thư Đảng đoàn Quốc hội
Nhiệm kỳ: 23 tháng 7 năm 2011 – 31 tháng 3 năm 2016 4 năm, 252 ngày
Phó Chủ tịch:  Nguyễn Thị Kim Ngân  Huỳnh Ngọc Sơn  Tòng Thị Phóng  Uông Chu Lưu 
Tiền nhiệm: Nguyễn Phú Trọng
Kế nhiệm: Nguyễn Thị Kim Ngân
Vị trí:  Việt Nam
 
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phó Bí thư Ban cán sự Đảng Chính phủ
Nhiệm kỳ: 28 tháng 6 năm 2006 – 25 tháng 7 năm 2011 5 năm, 27 ngày
Thủ tướng: Nguyễn Tấn Dũng
Tiền nhiệm: Nguyễn Tấn Dũng
Kế nhiệm: Nguyễn Xuân Phúc
Vị trí:  Việt Nam
 
Ủy viên Bộ Chính trị khóa X, XI
Nhiệm kỳ: 25 tháng 4 năm 2006 – 27 tháng 1 năm 2016 9 năm, 277 ngày
 
Ủy viên Trung ương Đảng khóa VIII, IX, X, XI
Nhiệm kỳ: 1 tháng 7 năm 1996 – 26 tháng 1 năm 2016 19 năm, 209 ngày
 
Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam
Nhiệm kỳ: 6 tháng 11 năm 1996 – 28 tháng 6 năm 2006 9 năm, 234 ngày
Tiền nhiệm: Hồ Tế
Kế nhiệm: Vũ Văn Ninh
 
Đại biểu Quốc hội khóa X, XI, XII, XIII
Nhiệm kỳ: 20 tháng 9 năm 1997 – 22 tháng 5 năm 2016 18 năm, 245 ngày
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 18 tháng 1, 1946 (79 tuổi) Nam Đàn, Nghệ An, Việt Nam dân chủ cộng hòa
Nơi ở: Số 7B Nguyễn Gia Thiều, Hà Nội.
Tôn giáo: không
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Việt Nam
Họ hàng: Nguyễn Sinh Khang (em trai)
Con cái: Nguyễn Sinh Nhật Tân (trai) 
Học vấn: Tiến sĩ Kinh tế
Nguyễn Sinh Hùng (sinh ngày 18 tháng 1 năm 1946) là một chính khách người Việt Nam. Ông nguyên là Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X, XI, Chủ tịch Quốc hội Việt Nam khóa XIII giai đoạn (2011-2016), Chủ tịch Hội đồng bầu cử Quốc gia Việt Nam, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ thời kỳ (2006-2011) trong Chính phủ của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Tiểu sử

Nguyễn Sinh Hùng sinh ngày 18 tháng 1 năm 1946, thuộc dòng họ Nguyễn Sinh ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An trong gia đình có năm người con. Ông học cấp 1 và 2 ở Nam Đàn, sau đó ra Hà Nội học cấp 3 tại trường Trường Trung học phổ thông Việt Đức. Gia đình ông một thời sống tại 54 Phố Huế Hà Nội. Ông từng là sinh viên Đại học Tài chính và Kế toán (nay là Học viện Tài chính) (1966-1970).
Ngày 1 tháng 1 năm 1972, ông được tuyển dụng làm cán bộ của Ngân hàng Kiến thiết Trung ương, Bộ Tài chính.
Sự nghiệp chính trị

Nguyễn Sinh Hùng gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 26 tháng 5 năm 1977, chính thức vào 26 tháng 5 năm 1978.
Năm 1978 đến 1982, ông đi học nghiên cứu sinh tiến sĩ về Kinh tế tại Bungari, Bí thư Chi bộ khối Kinh tế khóa nghiên cứu sinh người Việt tại Bungari.
Từ tháng 10 năm 1986 đến tháng 1 năm 1990, ông Nguyễn Sinh Hùng là Chánh văn phòng Kho bạc Nhà nước, Bộ Tài chính. Năm 1990, ông giữ chức Cục trưởng Cục Kho Bạc Nhà nước, nay là Kho Bạc Nhà nước Việt Nam. Tháng 10 năm 1992, ông được bổ nhiệm làm Phó Bí thư Ban cán sự Đảng, Thứ trưởng Bộ Tài chính.
Tháng 6 năm 1996, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Nam, được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng và giữ cương vị này liên tiếp các khoá VIII, IX, X, XI. Đồng thời ông cũng là đại biểu Quốc hội khóa X, XI, XII, XIII. Tại Đại hội Đảng lần thứ X, XI ông đều được bầu vào Bộ Chính trị.
Tháng 11 năm 1996, tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa IX, được Quốc hội phê chuẩn giữ chức Bí thư Ban Cán sự Đảng, Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Sự nghiệp chính trị > Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ (2006-2011)

Ngày 28 tháng 6 năm 2006, ông được Quốc hội Việt Nam phê chuẩn bổ nhiệm làm Phó Bí thư Ban cán sự Đảng Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, theo đề xuất của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, đảm nhiệm các công việc chung trong hệ thống điều hành công việc của Chính phủ. Được giao trọng trách đảm nhận những công việc khi Thủ tướng đi vắng hoặc được Thủ tướng ủy quyền.
Tháng 5 năm 2007, ông làm Trưởng ban Chỉ đạo xây dựng Nhà Quốc hội do Chính phủ thành lập, ông quyết định việc tổ chức tháo dỡ Hội trường Ba Đình và các công trình kiến trúc trong khuôn viên Hội trường Ba Đình cần hoàn thành trong tháng 11 năm 2007.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Sinh Hùng cũng làm Trưởng ban Chỉ đạo tái cơ cấu Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin) sau khi vụ Vinashin bị phanh phui làm ăn sai trái nợ 5 tỷ USD không có khả năng thanh toán. Phát biểu với báo giới tháng 10 năm 2010, ông nói: chậm nhất là đầu tháng 11 này, sẽ là một "Vinashin mới".
Chủ tịch Quốc hội (2011-2016)

Ngày 23 tháng 7 năm 2011 ông được quốc hội bầu giữ chức Chủ tịch Quốc hội khoá XIII (2011-2016) với 91,4% phiếu bầu (tỷ lệ 457/497 đại biểu đồng ý). Phát biểu tại lễ nhận chức vụ mới, ông Hùng nói: "Các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XIII sẽ luôn nâng cao trình độ, kiên quyết phòng chống quan liêu, chống tham nhũng, lãng phí, gắn bó và lắng nghe ý kiến của nhân dân, thực sự đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân".
Ông là Chủ tịch Quốc hội duy nhất được bầu khi Tòa nhà Quốc hội đang được thi công, trong quãng thời này Quốc hội họp bàn tại Hội trường Bộ Quốc phòng cho đến Kỳ họp thứ 7 của khóa XIII đến Kỳ họp thứ 8 của khóa XIII là kỳ họp đầu tiên tại Tòa nhà Quốc hội.
Ngày 28 tháng 11 năm 2013, sau nhiều lần họp bàn và bổ sung ông Nguyễn Sinh Hùng đã ký chứng thực Hiến pháp mới. Ông khẳng định Hiến pháp là văn kiện chính trị pháp lý đặc biệt quan trọng, là luật cơ bản, luật gốc của Nhà nước, phản ánh ý chí, lợi ích toàn dân tộc, định hướng chiến lược cho sự phát triển đất nước trong thời kỳ mới. Ngày 8 tháng 12 năm 2013, Hiến pháp mới đã được Chủ tịch nước ký Lệnh công bố.
Ngày 28 tháng 7 năm 2014, ông đã tiếp Đoàn ĐB Ủy ban Ngân sách Hạ viện Nhật Bản tại buổi gặp mặt ông hoan nghênh và đánh giá cao việc Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Nhật Bản đã sớm có những phát biểu mạnh mẽ và ra Nghị quyết phê phán hành vi hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 của Trung Quốc trong vùng thềm lục địa, vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam và mong muốn Nhật Bản tiếp tục lên tiếng, ủng hộ lập trường của Việt Nam về tuân thủ luật pháp quốc tế, bảo đảm tự do, an toàn hàng hải và thương mại, không để hòa bình, ổn định và hợp tác ở khu vực bị đe dọa. Ngày 4 tháng 8 năm 2014, ông đã cám ơn và đánh giá cao việc Thượng viện Hoa Kỳ đã ra Nghị quyết phản đối mạnh mẽ việc Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam; đánh giá cao tuyên bố của Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama và Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry về vấn đề biển Đông.
Vào lần kỷ niệm 70 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 ông đã chủ trì tiệc chiêu đãi đãi mừng Quốc khánh tại trụ sở Liên Hợp Quốc. Ngày 3 tháng 9 năm 2015 theo giờ Việt Nam sau khi dự Hội nghị Thượng đỉnh các Chủ tịch Quốc hội thế giới lần thứ 4 ông chính thức thăm Hoa Kỳ.
Ngày 30/03/2016, Quốc hội đã biểu quyết thông qua nghị quyết về việc miễn nhiệm chức danh Chủ tịch Quốc hội đối với ông, sau đó ông được nghỉ hưu theo chế độ. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân được đề cử làm Chủ tịch Quốc hội. Ngày 31 tháng 3 năm 2016, bà Nguyễn Thị Kim Ngân được bầu làm Chủ tịch Quốc hội thay ông Nguyễn Sinh Hùng. Trong nhiệm kỳ ông có phát ngôn gây tranh cãi: "Quốc hội tức là dân, dân quyết sai thì dân chịu chứ đòi kỉ luật ai?"; "Nếu cách chức hết thì lấy ai làm việc"
Chủ tịch Quốc hội (2011-2016) > Quan điểm

Về tội tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCN VN (điều 88), Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng cho ý kiến: " Tôi nói thật là ta phát biểu nhiều khi cũng vi phạm, bắt cũng được đấy. Nói như vậy để thấy là không thể để một cái tội chống nhà nước quy định chung chung như vậy, muốn bắt ai thì bắt, đâu có được".
Nghỉ hưu

Sau khi nghỉ hưu ông ít xuất hiện trước công chúng. Ngày 19 tháng 7 năm 2017, tại Nhà Quốc hội Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân trao Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng cho ông.
Gia đình

Con trai ông Nguyễn Sinh Hùng, Nguyễn Sinh Nhật Tân, được bổ nhiệm làm thứ trưởng Bộ Công Thương ngày 10.9.2021.
Khen thưởng

Huân chương Hồ Chí Minh (2025)
Huân chương Lao động hạng Nhất (2002)[cần dẫn nguồn]
Huân chương Itsara hạng Nhất của Lào (năm 2007)[cần dẫn nguồn]
Ông Nguyễn Sinh Hùng khi là Bộ trưởng Tài chính, năm 2005
Nguyễn Sinh Hùng và Chủ tịch Duma Quốc gia Sergey Naryshkin, năm 2013
Ông Nguyễn Sinh Hùng tại Ba Lan, năm 2013
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng gặp mặt Tổng thống Ấn Độ Shri Pranab Mukherjee, năm 2014
Pune

| Pune |
| --- | --- |
—  Thành thị  —
Pune
 
Từ trên: Đại học Fergusson, đường Mahatma Gandhi (trái), Shaniwarwada (phải), trụ sở HSBC Global Technology India, và National War Memorial Southern Command
Tên hiệu: Oxford Phương Đông
PuneXem bản đồ Ấn ĐộPuneXem bản đồ Maharashtra
Quốc gia:  India
Bang: Maharashtra
Huyện: Pune
Chính quyền
 • Kiểu: Thị trưởng-Hội đồng
 • Thị trưởng: Mukta Tilak (BJP)
 • Cao ủy Hội đồng: Ông Kunal Kumar
 • Dân biểu Hạ viện: Anil Shirole (BJP, Lok Sabha)
Diện tích
 • Thành thị: 729 km2 (281 mi2)
Thứ hạng diện tích: thứ 7
Độ cao: 560 m (1,840 ft)
Dân số (2011)
 • Thành thị: 3.124.458
 • Thứ hạng: Thành phố đông dân thứ 7 Ấn Độ và đông dân thứ nhì bang Maharashtra
 • Mật độ: 4,300/km2 (11,000/mi2)
 • Vùng đô thị: 5,057,709
 • Xếp hạng vùng đô thị: Thứ 7
Tên cư dân: Punekar, Puneite
Múi giờ: UTC+05:30
Số bưu chính: 411001 – 411062
Mã điện thoại: 20
Biển số xe: MH-12
Thành phố kết nghĩa: Vacoas-Phoenix, San Jose, Fairbanks, Bremen, Tromsø, Nagoya, Cape Town, Fairbanks North Star Borough, Okayama
Ngôn ngữ chính thức: Tiếng Marathi
Website: www.pune.nic.in www.punecorporation.org
Pune (phát âm tiếng Marathi: [puɳe] tiếng Anh:  /ˈpuːnə/; viết là Poona trong thời kỳ đô hộ của Anh) là thành phố lớn thứ nhì ở bang Maharashtra và là thành phố đông dân thứ bảy Ấn Độ. Thành phố tọa lạc ở độ cao 560 mét (1.837 foot) trên mực nước biển trên cao nguyên Decca ở hữu ngạn của sông Mutha, Pune là trụ sở hành chính của huyện Pune và từng là trung tâm quyền lực của Đế quốc Maratha do Shivaji thành lập. Vào thế kỷ 18, Pune là trung tâm chính trị của tiểu lục địa Ấn Độ, là thủ phủ của Peshwas, thủ tướng của đế quốc Maratha.
Được xem là thủ đô văn hoá của Maharashtra, Pune được gọi là "Oxford về phương Đông" do có sự hiện diện của một số cơ sở giáo dục nổi tiếng trong thành phố. Thành phố này nổi lên như một trung tâm giáo dục chính trong những thập kỷ gần đây, với gần một nửa tổng số sinh viên quốc tế trong nước đang theo học tại Pune. Kể từ những năm 1950 và 1960, Pune đã có một nền tảng kinh tế cổ xưa truyền thống vì hầu hết các ngành công nghiệp cũ vẫn tiếp tục phát triển. Thành phố được biết đến với các ngành sản xuất ô tô, cũng như các viện nghiên cứu về công nghệ thông tin, giáo dục, quản lý và đào tạo, thu hút sinh viên và các chuyên gia từ Ấn Độ, Đông Nam Á, Trung Đông và Châu Phi. Một số trường cao đẳng ở Pune có chương trình trao đổi sinh viên với các trường cao đẳng ở Châu Âu. Trò chơi cầu lông được phát triển ở Pune và tên trước đây của trò chơi là Poona
Pune là một trong những thành phố phát triển nhanh nhất ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương. 'Mercer 2017 Quality of Living Rankings' đánh giá điều kiện sống ở hơn 440 thành phố trên thế giới và xếp Pune ở vị trí thứ 145, đứng thứ hai ở Ấn Độ sau Hyderabad ở vị trí 144. Cùng một nguồn nêu bật Pune trong số các trung tâm kinh doanh đang phát triển và chín thành phố đang nổi lên trên toàn thế giới với trích dẫn "Máy chủ công nghệ thông tin và các công ty ô tô".
Lịch sử > Thời kỳ đầu và Trung cổ

Các tấm đồng vào năm 858 sau Công nguyên và 868 sau Công nguyên cho thấy vào cuối thế kỷ 8, một khu định cư nông nghiệp được biết đến như Punnaka đã tồn tại nơi Pune hiện nay. Các tấm cho thấy khu vực này được cai trị bởi triều đại Rashtrakuta. Tổ hợp đền thờ đá tảng Pataleshwar được xây dựng trong thời kỳ này. Pune là một phần của lãnh thổ do Seuna Yadavas của Devagiri trị vì từ thế kỷ 9 đến năm 1327. Năm 1595, Maloji Raje Bhosale được cung cấp bởi Vương quốc Ahmadnagar của vua Pune (jagirdari). Pune được cai trị bởi Nhà thờ Hồi giáo Ahmadnagar cho đến khi nó bị các Mughal sáp nhập vào thế kỷ 17.
Lịch sử > Thời kỳ Maratha

Pune là một phần của Jagir (đất phong) cấp cho Maloji Bhosale năm 1599 cho đã phục vụ cho Nizamshahi của Ahmadnagar. Cháu trai của ông, Shivaji, người sáng lập Maratha Empire, sinh ra ở pháo đài Shivneri không xa Pune. Shivaji được mẹ nuôi dưỡng ở Pune. Pune đã thay đổi tay nhiều lần giữa Mughals và Maratha trong khoảng thời gian từ năm 1660 đến năm 1705. Khi Chhatrapati Shahu thành công với ngôi vị Maratha năm 1707, ông muốn tuyên bố Satara vốn nhưng các giám đốc chính của ông, Peshwa, người thực sự có quyền lực ngôi vua, quyết định Pune là trụ sở chính của họ.
Lịch sử > Thời kỳ Bhosale Jahagir

Sau khi thị trấn bị tàn phá bởi các cuộc đột kích của triều đại Adil Shahi vào năm 1630 và một lần nữa giữa 1636 AD và 1647 AD, Dadoji Konddeo, người kế nhiệm Dhadphale, giám sát việc tái thiết thị trấn. Ông đã ổn định hệ thống thu thập và quản lý thu nhập của các khu vực xung quanh Pune và khu vực lân cận của khu vực Maval. Ngoài ra, ông đã phát triển các phương pháp hiệu quả để quản lý tranh chấp và thực thi luật pháp và trật tự. Công tác xây dựng trên Lal Mahal bắt đầu vào năm 1631 AD. Lal Mahal đã được hoàn thành vào năm 1640 sau Công nguyên. Jijabai được cho là đã ủy nhiệm xây dựng đền Kasba Ganapati. Thần tượng Ganesha được thánh hiến tại chùa này được coi là vị thần chủ trì (gramadevata) của thành phố.
Trong cuộc xung đột kéo dài 27 năm giữa Marathas và Mughals, thành phố được Aurangzeb chiếm giữ từ năm 1703 đến năm 1705; trong thời gian này, tên của thị trấn đã được đổi thành "Muhiyabad". Hai năm sau, một lần nữa các Maratha phục hồi pháo đài Sinhagad và sau đó Pune từ Mughals.
Lịch sử > Thời kỳ Peshwa

Năm 1720, Baji Rao I được Chhatrapati Shahu bổ nhiệm Peshwa (Thủ tướng) của Đế chế Maratha bởi Chhatrapati Shahu.. Ông chuyển cơ sở của mình từ Saswad đến Pune năm 1728 và, trong quá trình, đã đặt nền móng cho việc biến thành Kasbah thành một thành phố lớn. Bajirao cũng đã bắt đầu xây dựng Shaniwar Wada ở bờ phải của Sông Mutha Việc xây dựng hoàn thành vào năm 1730, mở ra kỷ nguyên kiểm soát Peshwa của thành phố. Sự bảo trợ của Maratha Peshwas đã dẫn đến sự mở rộng lớn của Pune với việc xây dựng khoảng 250 đền thờ và cầu trong thành phố, bao gồm Lakdi Pul và đền thờ trên đồi Parvati. Nhiều đền Maruti, Vithoba, Vishnu, Mahadeo, Rama, Krishna và Ganesh được xây dựng trong thời kỳ này. Việc xây dựng đền thờ dẫn tới tôn giáo chịu trách nhiệm về khoảng 15% nền kinh tế của thành phố trong giai đoạn này.
Bajirao Peshwa xây dựng một hồ nước ở Katraj ở ngoại ô thành phố và một đường ống dẫn nước ngầm để đưa nước từ hồ đến Shaniwar Wada. [38] Đường ống dẫn nước vẫn hoạt động. Pune thịnh vượng như một thành phố trong thời trị vì của Nanasaheb Peshwa. Ông đã phát triển Saras Baug, Heera Baug, Parvati Hill và các khu thương mại, thương mại và cư trú mới. Sadashiv Peth, Narayan Peth, Rasta Peth và Nana Peth đã được phát triển trong kỷ nguyên này. Ảnh hưởng của Peshwa ở Ấn Độ đã giảm sau khi đánh bại lực lượng Maratha trong Trận Panipat nhưng Pune vẫn là nơi quyền lực. Năm 1802, Pune bị bắt bởi Yashwantrao Holkar trong trận Pune, trực tiếp làm tràn ngập Chiến tranh Anglo-Maratha lần thứ hai năm 1803-1805. Quy tắc Peshwa kết thúc với sự thất bại của Peshwa Bajirao II bởi Công ty Đông Ấn của Anh vào năm 1818.
Lịch sử > Thời kỳ Anh cai trị (1818-1947

Cuộc chiến tranh Anglo-Maratha lần thứ ba nổ ra giữa Marathas và Công ty Đông Ấn của Anh vào năm 1817. Peshwas bị đánh bại tại Trận Khadki (sau đó đánh vần Kirkee) vào ngày 5 tháng 11 gần Pune và thành phố bị người Anh chiếm. Nó được đặt dưới sự quản lý của Tổng thống Bombay và người Anh đã xây dựng một căn cứ quân sự rộng lớn ở phía đông thành phố (nay được quân đội Ấn Độ sử dụng).
Thành phố được biết đến dưới cái tên Poona trong thời kỳ thống trị của Anh. Thành phố Poona được thành lập vào năm 1858. Tuyến đường sắt từ Bombay và được điều hành bởi Tuyến bán đảo Great Indian (GIPR) cũng đã tới thành phố này vào năm 1858. [40] [41] Navi Peth, Ganj Peth (nay đổi tên thành Mahatma Phule Peth) đã được phát triển trong thời nhà Raj của Anh.
Lịch sử > Thời kỳ Anh cai trị (1818-1947 > Trung tâm cải cách xã hội và chủ nghĩa quốc gia

Pune nổi bật gắn liền với cuộc đấu tranh cho sự độc lập của Ấn Độ. Trong khoảng thời gian từ năm 1875 đến năm 1910, thành phố này là một trung tâm kích động lớn do Gopal Krishna Gokhale và Bal Gangadhar Tilak lãnh đạo. Thành phố cũng là một trung tâm cải cách xã hội do Mahatma Jyotirao Phule, nữ quyền Tarabai Shinde, Dhondo Keshav Karve và Pandita Ramabai dẫn đầu. Họ yêu cầu xóa bỏ định kiến ​​giai cấp, quyền bình đẳng cho phụ nữ, sự hòa hợp giữa cộng đồng Hindu và Hồi giáo, và các trường học tốt hơn cho người nghèo  Mohandas Gandhi đã bị giam tại nhà tù Yerwada Central Jail nhiều lần và bị quản thúc tại Cung điện Aga Khan năm 1942-44, nơi cả vợ và phụ tá Mahadev Desai qua đời.
Lịch sử > Pune kể từ khi Ấn Độ độc lập

Sau khi Ấn Độ độc lập năm 1947, Pune đã chứng kiến ​​rất nhiều sự phát triển, chẳng hạn như việc thành lập Học viện Quốc phòng Quốc gia tại Khadakwasla và Phòng thí nghiệm Hóa học Quốc gia ở Pashan. Pune phục vụ như là trụ sở của Bộ Tư lệnh Miền Nam của Quân đội Ấn Độ. Phát triển công nghiệp bắt đầu vào những năm 1950 và 60 ở Hadapsar, Bhosari, Pimpri và Parvati. Telco (hiện nay là Tata Motors) bắt đầu hoạt động vào năm 1961, đã tạo ra một sự tăng cường lớn cho ngành ô tô.
Năm 1990, Pune bắt đầu thu hút vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong ngành công nghệ thông tin và kỹ thuật. Các doanh nghiệp mới như trồng hoa, chế biến thực phẩm và nhà máy rượu vang bắt đầu rải rác khắp thành phố. Năm 1998, công việc trên đường cao tốc Mumbai-Pune sáu làn xe bắt đầu, và đã hoàn thành vào năm 2001. Công viên IT được thành lập tại Aundh, Hinjawadi và Wagholi. Trong năm 2008, Commonwealth Youth Games đã diễn ra tại Pune, khuyến khích phát triển thêm ở khu vực phía tây bắc của thành phố. Vụ nổ bây giờ được cho là IED sử dụng hỗn hợp dầu chứa amoni nitrat. Vụ nổ này là lần đầu tiên trong môi trường tương đối an toàn của Pune.