stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Toà thẩm giáo
Thẩm giáo Trung cổ

Thuật ngữ "Thẩm giáo Trung cổ" trỏ những toà dị giáo thành lập vào khoảng năm 1184 chống lại các phong trào đại chúng trên khắp châu Âu mà Giáo hội xem là bội giáo hay tà đạo, đặc biệt phái Cathar ở miền nam nước Pháp và phái Waldo ở miền nam nước Pháp và miền bắc nước Ý. Cơ sở pháp luật của một số hoạt động thẩm giáo được Giáo hoàng Innôcentê IV cấp vào năm 1252. Toà thẩm giáo được tra tấn trong một vài trường hợp để bắt những tín đồ dị giáo nhận tội, nhưng Nicholas Eymerich là thẩm giáo đã viết quyển Sổ tay thẩm giáo phản đối rằng: "tra tấn chẳng những sai lệch mà còn vô ích vậy". Năm 1256 thẩm giáo được miễn tội tra tấn.
Thế kỷ 13 Giáo hoàng Grêgôriô IX giao lại nhiệm vụ thẩm giáo cho Dòng Đa Minh và Dòng Phan Sinh. Cuối thời Trung cổ chỉ còn Anh và Castile là hai nước lớn ở phương Tây không có toà thẩm giáo. Hầu hết các thẩm giáo là tu sĩ chuyên dạy luật hay thần học trong trường đại học, xét xử cùng các giám mục và các "trợ thẩm giáo" là chức vị giống như bồi thẩm do tu sĩ giữ. Thủ tục hỏi tra của Toà phỏng theo thủ tục của các toà án Cổ La Mã. Sau năm 1200 mỗi Toà do một Đại thẩm giáo cầm đầu đến giữa thế kỷ 19.
Lịch sử

Phe Tin Lành và phe Công giáo tranh chấp nhau càng gay gắt, tín đồ Tin Lành càng sợ Toà thẩm giáo, còn tín đồ Công giáo thì xem là bờ lũy cần thiết để ngăn các tà đạo lây lan.
Lịch sử > Áp chế phù thủy

Ở châu Âu trước Kitô giáo phần nhiều dân chúng tin vào phù thủy và đàn áp những người bị tố giác là "phù thủy", lòng tin này có thể nhận rõ trong luật lệ bấy giờ. Đầu thời Trung cổ Giáo hội bắt đầu dạy rằng phù thủy yêu pháp không tồn tại và lên án là mê tín, khiến cho những luật lệ này bị bỏ đi ở nhiều nơi và chấm dứt tập quán săn phù thủy. Song niềm tin vẫn còn rễ trong dân gian.
1.300 năm đầu của kỷ nguyên Kitô giáo thường không có phù thủy bị lên án và đàn áp một cách hung bạo. Người dân thường xuyên vừa chúc tụng, vừa niệm chú, vừa cầu nguyện vị thánh bảo hộ để tránh bão, bảo vệ gia súc hay đảm bảo mùa màng được bội thu. Đêm hạ chí đốt lửa trại để đánh lệch thiên tai hay ảnh hưởng của thần tiên, ma quỷ và phù thủy. Thực vật được xem là có hiệu quả chữa bệnh, thường được thu hoạch trong điều kiện nhất định.
Hắc thuật bị xử lý bằng sự nhận tội, hối lỗi và việc từ thiện. Theo giáo luật Ailan thoạt đầu bất cứ ai thi hành yêu thuật đều bị tuyệt thông đến khi hội đủ các hành vi sám hối thỏa đáng. Năm 1258 Giáo hoàng Alexanđê IV ra lệnh rằng các thẩm giáo chỉ nên dự vào những vụ tà đạo có cơ sở rõ ràng.
Từ cuối thời Trung cổ đến thời Phục hưng việc đàn áp phù thủy đại khái trở nên dữ dội hơn, có lẽ một phần do những biến động bấy giờ như Cái chết Đen, Chiến tranh Trăm năm, và thời kỳ băng hà nhỏ bị vu cho phù thủy. Một số sử gia thấy cuộc Cải chính Tin Lành nổi lên cùng lúc mà biện luận là tục săn phù thủy ở châu Âu chịu ảnh hưởng của đạo Tin Lành.
Lịch sử > Toà thẩm giáo Tây Ban Nha

Cuối thời Trung Cổ cả Tây Ban Nha lẫn Bồ Đào Nha phần lớn đều là các vùng nhiều văn hóa tràn đầy chất Hồi giáo và đạo Do Thái. Tân chính quyền Kitô giáo không thể coi như tất cả thần dân sẽ đột nhiên cải đạo thành tín đồ Công giáo lâu dài, nên Toà thẩm giáo ở Iberia, León, Castilla và Aragón không những có động cơ tôn giáo mà còn theo đuổi mục đích chính trị xã hội.
Cuối thế kỷ 14 ở một số vùng của Tây Ban Nha có làn sóng bạo lực chống Do Thái. Tháng 6 năm 1391 ở thành phố Seville hàng trăm người Do Thái bị giết, nhà thờ Do Thái bị phá hủy  Số người thiệt mạng ở những thành phố khác như Córdoba, Valencia và Barcelona cũng cao.
Không lâu sau đó hàng nghìn tín đồ Do Thái may còn sống cải đạo. Giáo luật đương thời của Giáo hội không cho phép ép rửa tội và bất cứ ai bị buộc đều có thể trở lại đạo Do Thái, song chỉ khi có đánh đập thì mới được phép; bị dọa chết hay thương nặng mà đi rửa tội vẫn được xem là tự nguyện, và do đó bị cấm quay lại đạo Do Thái. Sau các vụ bạo động thì nhiều người "cảm thấy giữ đạo mới an toàn hơn". Sau năm 1391 một nhóm xã hội mới xuất hiện gọi là conversos hay tân đạo nhân.
Năm 1478 Toà thẩm giáo Tây Ban Nha được thành lập. Trái ngược với các toà thẩm giáo trước đó ở chỗ hoạt động hoàn toàn dưới quyền của triều đình — mặc dầu nhân viên thuộc giới giáo sĩ với dòng tu — và không chịu lệnh của Toà Thánh. Thẩm quyền của Toà bao gồm đại lục Tây Ban Nha và tất cả các thuộc địa lãnh thổ của Tây Ban Nha ở Bắc Trung Nam Mỹ. Mục tiêu chính là những tín đồ bị ép bỏ Hồi giáo hay Do Thái giáo và ở lại Tây Ban Nha sau khi Hồi giáo mất chính quyền, bị nghi là hoặc vẫn theo đạo cũ hoặc đã hoàn đạo.
Năm 1492 tất cả mọi tín đồ đạo Do Thái đều bị Tây Ban Nha trục xuất, còn những người cải đạo thì bị thuộc thẩm quyền của Toà thẩm giáo.
Lịch sử > Toà thẩm giáo Tây Ban Nha > Thuộc địa hải ngoại

Ở châu Mỹ ba toà thẩm giáo được thành lập vào năm 1569, một ở Mexico, một ở Cartagena de Indias và một ở Peru. Toà Mexico quản hạt Mexico, Nueva Galicia, Đông Ấn thuộc Tây Ban Nha và các toà án phúc thẩm của Guatemala.
Lịch sử > Toà thẩm giáo Bồ Đào Nha

Năm 1536 Toà thẩm giáo Bồ Đào Nha được chính thức thành lập. Năm 1515 vị vua của Bồ Đào Nha đã xin Giáo hoàng Lêô X cho thiết lập Toà thẩm giáo, nhưng chỉ sau khi ông qua đời vào năm 1521 thì Giáo hoàng Phaolô III mới đồng ý. Đứng đầu Toà là Tổng thẩm giáo (Grande Inquisidor). Các tín đồ Do Thái là mục tiêu chủ yếu của cuộc thẩm giáo, bị ép theo Kitô giáo. Xưa bị Tây Ban Nha trục xuất vào năm 1492, nay đã đến Bồ Đào Nha nhưng sau cùng vẫn phải ra toà thẩm giáo.
Năm 1540 Toà thẩm giáo Bồ Đào Nha mở lễ hành đạo (auto-da-fé) đầu tiên, là phiên kết án và xử tử công khai. Các thẩm giáo chủ yếu tập trung vào những tân tín đồ Kitô giáo gốc Do Thái. Toà thẩm giáo bắt đầu xét xử những vụ ngoài Bồ Đào Nha ở các thuộc địa, bao gồm Brazil, Cape Verde và Goa. Tại thuộc địa tiếp tục hoạt động như toà án tôn giáo, điều tra xét xử các vụ vi phạm Công giáo chính thống đến năm 1821. Sau này thẩm quyền của Toà được mở rộng đến các vụ kiểm duyệt, bói toán, phù thủy và trùng hôn. Tuy lúc đầu chuyên xử lý lĩnh vực tôn giáo song Toà thẩm giáo ảnh hưởng hầu hết mọi khía cạnh của Bồ Đào Nha: chính trị, văn hóa, xã hội.
Từ năm 1540 đến năm 1794 các toà thẩm giáo ở Lisboa, Porto, Coimbra và Évora chịu trách nhiệm hoả thiêu 1.175 người, thiêu hình nộm 633 người khác và làm 29.590 người sám hối. Một số tài liệu đã mất nên có thể hơi bỏ sót hoạt động thẩm giáo.
Lịch sử > Toà thẩm giáo Bồ Đào Nha > Thuộc địa hải ngoại

Năm 1560 Toà thẩm giáo Goa được linh mục Dòng Tên Francis Xavier thành lập từ Malacca, ban đầu vì những tín đồ Kitô giáo ở cả Malacca lẫn Goa đều trở về đạo Do Thái. Những tín đồ từng theo Ấn Độ giáo hay Hồi giáo cũng bị nhắm tới, ngờ là đã quay về đạo cũ. Ngoài ra còn khởi tố những tín đồ Ấn Độ giáo và Hồi giáo do cử hành các nghi thức tôn giáo hay cản trở việc truyền đạo của Bồ Đào Nha.
Lịch sử > Toà thẩm giáo La Mã

Giữa cuộc Cải chính Tin Lành giới Công giáo dễ hay ngờ vực có tà đạo trong bất cứ ý tưởng mới nào, ngay chủ nghĩa nhân văn Phục hưng mà trước đây được nhiều nhân vật đứng đầu trong Giáo hội ủng hộ mạnh mẽ. Việc diệt rễ những tín đồ tà giáo trở nên rộng lớn và rắc rối hơn nhiều do Giáo hội không còn có thể trực tiếp chi phối chính trị và tư pháp của những nước Tin Lành, đặc biệt ở Bắc Âu. Vậy công cụ chiến tranh, thảm sát, tuyên truyền truyền đạo đóng vai trò lớn hơn và Toà thẩm giáo mất đi ít nhiều tầm quan trọng. Năm 1542 Thánh bộ Thẩm giáo được Giáo hoàng Phaolô III thành lập làm cơ quan thường trực bao gồm hồng y và các quan chức khác, phụ trách duy trì bảo vệ sự toàn vẹn của đức tin, đồng thời kiểm tra tố cáo những sai sót và những lời dạy sai lầm; Thánh bộ trở thành cơ quan giám sát các Toà thẩm giáo địa phương. Năm 1633 Toà thẩm giáo La Mã xét xử bị cáo nổi tiếng nhất: nhà thiên văn học Galileo Galilei.
Hình phạt sám hối và bản án của những bị cáo nhận lỗi hay bị khép tội tuyên cùng nhau trong buổi lễ công khai vào cuối phiên toà, là auto-da-fé tức lễ hành đạo. Sám hối có thể bao gồm cuộc hành hương, cuộc đòn roi công cộng, khoản tiền phạt, hay yêu cầu đeo thánh giá. Chữ "X" màu đỏ hay những màu sáng khác may vào áo ngoài đánh dấu những người đang bị điều tra. Trong những vụ nặng hình phạt là tịch thu tài sản hay tù giam, dẫn đến trường hợp tố oan để cướp của cải những người có thu nhập cao, đặc biệt là tín đồ gốc Do Thái. Sau khi Pháp xâm lược Giáo hội Quốc vào năm 1798 thì tân chính quyền gửi 3.000 hòm rương chứa hơn 100.000 tài liệu của Toà thẩm giáo đến Pháp.
Kết thúc

Trên toàn châu Mỹ gốc Tây Ban Nha Toà thẩm giáo bị bỏ đi từ năm 1813 đến năm 1825 lúc các thuộc địa đánh để giành độc lập.
Ở Venezia Napoléon ra lệnh bỏ Toà thẩm giáo vào năm 1806.
Ở Bồ Đào Nha "Đại quốc hội lập hiến đặc biệt" cho bỏ toà thẩm giáo vào năm 1821 sau cuộc Cách mạng Tự do năm 1820.
Ở Tây Ban Nha buổi hành quyết cuối cùng của Toà thẩm giáo là vào năm 1826: giáo viên Cayetano Ripoll bị thắt cổ chết vì cố ý giảng dạy thần giáo tự nhiên trong trường. Năm 1834 các hoạt động của Toà thẩm giáo cuối cùng bị cấm.
Sau khi Giáo hoàng nắm lại chính quyền trong Giáo hội Quốc vào năm 1814 thì hoạt động của Toà thẩm giáo tiếp tục đến giữa thế kỷ 19, đặc biệt là trong vụ Mortara được công khai rộng rãi. Năm 1908 Thánh bộ đổi tên thành "Thánh bộ Toà thánh", năm 1965 lấy tên "Bộ Giáo lý Đức tin" giữ nguyên đến ngày nay.
Số liệu

Từ thế kỷ 19 sử gia dần dần gom lại số liệu thống kê rút ra từ những hồ sơ toà còn sót lại mà ước tính bằng cách điều chỉnh số vụ được ghi lại theo tỷ lệ thất thoát tài liệu trung bình của mỗi khoảng thời gian. Hồ sơ của Toà thẩm giáo Tây Ban Nha liệt kê 44.674 vụ, có 826 vụ hành quyết trực tiếp và 778 vụ hành quyết bằng hình nộm, tức hình nộm rơm được đốt thay cho người. William Monter ước tính có 1.000 vụ hành quyết trong khoảng thời gian 1530–1630 và 250 vụ từ năm 1630 đến năm 1730. Hồ sơ của toà Toledo ghi 12.000 bị cáo ra xét xử. Trước năm 1530, Henry Kamen ước tính có khoảng 2.000 vụ hành quyết của các toà của Tây Ban Nha. Giáo sư lịch sử Phục hưng kiêm chuyên gia về Toà thẩm giáo người Ý Carlo Ginzburg ngờ việc dùng số liệu thống kê để xem xét thời kỳ này, nói rằng "trong nhiều trường hợp hoặc chúng tôi không có bằng chứng, hoặc bằng chứng đã mất".
Thư mục tham khảo

Adler, E. N. (tháng 4 năm 1901). “Auto de fe and Jew”. The Jewish Quarterly Review. University of Pennsylvania Press. 13 (3): 392–437. doi:10.2307/1450541. JSTOR 1450541.
Burman, Edward, The Inquisition: The Hammer of Heresy (Sutton Publishers, 2004) ISBN 0-7509-3722-X. A new edition of a book first published in 1984, a general history based on the main primary sources.
Carroll, Warren H., Isabel: the Catholic Queen Front Royal, Virginia, 1991 (Christendom Press)
Foxe, John (1997) [1563].  Chadwick, Harold J. (biên tập). The new Foxe's book of martyrs/John Foxe; rewritten and updated by Harold J. Chadwick. Bridge-Logos. ISBN 0-88270-672-1.
Given, James B, Inquisition and Medieval Society (Cornell University Press, 2001)
Kamen, Henry, The Spanish Inquisition: A Historical Revision. (Yale University Press, 1999); ISBN 0-300-07880-3. This revised edition of his 1965 original contributes to the understanding of the Spanish Inquisition in its local context.
Lea, Henry Charles, A History of the Inquisition of Spain, 4 volumes (New York and London, 1906–7)
Parker, Geoffrey (1982). “Some Recent Work on the Inquisition in Spain and Italy”. Journal of Modern History. 54 (3).
Peters, Edward (1989). Inquisition. U of California Press.
Walsh, William Thomas, Characters of the Inquisition (TAN Books and Publishers, Inc, 1940/97); ISBN 0-89555-326-0
Toà trong Cung thẩm giáo ở Birgu, Malta
Biểu tượng của Toà thẩm giáo Tây Ban Nha (1571)
Pedro Berruguete, Thánh Dominic Guzmán chủ trì lễ hành đạo (c. 1495). Nhiều tranh mô tả sai sự thật sự tra tấn và hỏa thiêu trong lễ hành đạo.
Một bản khắc bằng đồng từ năm 1685: "Toà thẩm giáo ở Bồ Đào Nha"
Danh sách nhân vật trong Konosuba

Dưới đây là danh sách các nhân vật xuất hiện trong light novel Konosuba và các phần ngoại truyện của Akatsuki Natsume.
Các Tướng lĩnh của Ma vương > Ma vương

Ma Vương (魔王, Maō) là nhân vật phản diện của câu chuyện, kẻ có tham vọng tiêu diệt loài người. Trong một truyền thuyết, hắn ta được mô tả là một thanh niên tài năng nhưng bị cô lập, người đã đánh bại Ma vương trước đó và đảm nhận vai trò của ông ta. Hắn ta có tám vị tướng để phục vụ cho hắn, tất cả đều phải bị đánh bại trước khi tấn công lâu đài của hắn ta. Trong cuốn tiểu thuyết cuối cùng, người ta nói rằng tên thật của hắn là Yasaka Kyoichi (八坂 恭一).
Vương quốc Belzerg

Phần lớn câu chuyện của KonoSuba diễn ra ở Vương quốc Belzerg, đặc biệt là ở thành phố Axel, nơi tập trung hầu hết các nhà thám hiểm tân binh. Một trong những địa danh nổi bật của Axel là bang hội, nơi họ có thể đăng ký công việc và nhận nhiệm vụ. Cũng nằm ở Belzerg là thành phố Alcanretia, một thành phố nổi tiếng với suối nước nóng và người dân sùng đạo Axis.
Hồng ma tộc

Trong loạt spin-off của light novel Kono subarashii sekai ni bakuen o!, Hồng Ma tộc là trọng tâm chính của bộ truyện.
Chiến tranh Đế quốc Khmer – Chăm Pa

Hình ảnh mô tả trận thủy chiến Tonlé Sap giữa người Chăm và người Khmer trên phù điêu Bayon
Chiến tranh Đế quốc Khmer – Chăm Pa là một loạt các cuộc xung đột giữa Đế quốc Khmer và Vương quốc Champa kéo dài từ giữa thế kỷ thứ 10 đến đầu thế kỷ thứ 13. Cuộc đụng độ đầu tiên bắt đầu vào năm 950 khi quân đội Khmer cướp phá tiểu quốc Kauthara của người Chăm. Căng thẳng giữa Đế quốc Khmer và Champa lên đến đỉnh điểm vào giữa thế kỷ thứ 12 khi cả hai đã triển khai quân đội dã chiến và tiến hành các cuộc chiến tranh tàn khốc. Đế quốc Khmer do dưới áp lực ngày càng gia tăng từ Champa đã rút lui khỏi việc chiếm đóng Champa vào năm 1220 và kể từ đây cuộc xung đột giữa đế quốc Khmer và vương quốc Champa mới chính thức kết thúc.
Các cuộc đụng độ trong lịch sử > Đế quốc Khmer xấm chiếm Kauthara (950)

Khoảng năm 950, quân đội Khmer dưới quyền quốc vương là Rajendravarman II đã từ Angkor băng qua rừng, cướp phá đền Po Nagar ở Kauthara (Nha Trang ngày nay) và mang đi bức tượng vàng Bhagavati trong đền. Dù vậy, kết quả của cuộc xâm lược này vẫn là một thất bại đẫm máu dành cho quân Khmer. Năm 965, Vua Chăm là Jaya Indravaman I đã khôi phục lại ngôi đền và xây dựng lại bức tượng nữ thần để thay thế bức tượng bị người Khmer đánh cắp.
Các cuộc đụng độ trong lịch sử > Đế quốc Khmer xâm lược Bắc Chiêm Thành (1074-1080)

Năm 1074, Harivarman IV lên ngôi vua Champa. Ông có quan hệ chặt chẽ với nhà Tống của Trung Quốc và đã giảng hòa với Đại Việt, nhưng lại thể hiện sự thù địch với Đế chế Khmer. Năm 1080, quân đội Khmer đã tấn công tiểu quốc Vijaya và các tiểu quốc khác ở miền bắc Champa. Các đền thờ và tu viện đã bị cướp phá và các kho báu đã bị mang đi. Sau nhiều hỗn loạn, quân đội Chăm dưới quyền Vua Harivarman IV đã có thể đánh bại người Khmer và khôi phục lại kinh đô Vijaya và các ngôi đền. Sau đó, lực lượng đột kích của Vua Champa Harivarman IV đã phát động một cuộc phản công xâm nhập vào lãnh thổ đế quốc Khmer tới tận Sambor và sông Mekong và họ đã phá hủy tất cả các thánh địa tôn giáo nơi đó.
Các cuộc đụng độ trong lịch sử > Các cuộc chiến tranh của vua Khmer Suryavarman II (1128–1150)

Sau một nỗ lực không thành công nhằm chiếm các cảng biển ở miền Nam Đại Việt, Vua Khmer Suryavarman quay sang xâm lược Champa vào năm 1145 và cướp phá Vijaya, chấm dứt triều đại của vua Chăm Jaya Indravarman III và phá hủy các đền thờ ở Mỹ Sơn. Vào năm 1147, khi một hoàng tử đến từ Panduranga tên là Sivänandana lên ngôi vua Champa với niên hiệu là Jaya Harivarman I, vua Khmer Suryavarman sau đó đã phái một đội quân gồm người Khmer và cả những người Chăm đào tẩu dưới sự chỉ huy của Sankara để tấn công chính quyền của vua Champa Jaya Harivarman I, nhưng kết quả là bị đánh bại trong trận Räjapura năm 1148. Một đội quân Khmer khác cũng phải chịu chung số phận khi thất bại trong các trận đánh ở Virapura (phía nam Phan Rang ngày nay).
Không thể khuất phục được người Chăm, vua Khmer Suryavarman đã bổ nhiệm Hoàng tử Harideva, một hoàng thân Chăm gốc Campuchia, làm vua bù nhìn của Champa tại Vijaya. Năm 1149, Jaya Harivarman I hành quân ra bắc đánh Vijaya, bao vây kinh đô Chà Bàn và đánh bại quân đội của vua bù nhìn là Harideva, sau đó xử tử Harideva cùng với quân đội Campuchia và tất cả các quan chức có liên quan, do đó chấm dứt sự chiếm đóng của vua Khmer Suryavarman ở miền bắc Champa. Sau đó vua Chăm Jaya Harivarman I đã thống nhất lại vương quốc Champa. Một người mạo danh vua tên là Vamsaraja đã tấn công Jaya Harivarman I bằng quân đội ở vùng cao (Tây Nguyên Việt Nam ngày nay) nhưng đã bại trận và phải chạy trốn sang Đại Việt. Sau đó, Vamsaraja tiếp tục bị Jaya Harivarman I đánh bại và bị giết chết trong trận chiến ở thành địa Mỹ Sơn năm 1150.
Các cuộc đụng độ trong lịch sử > Người Chăm tiến đánh Angkor (1170, 1177–1181)

Bài chi tiết: Thủy chiến Tonlé Sap
Sau khi giảng hòa với Đại Việt vào năm 1170, lực lượng Chăm dưới quyền vua Champa Jaya Indravarman IV đã xâm lược Đế chế Khmer trên bộ nhưng không rõ kết quả. Tiếp tục vào năm 1177, quân đội của vua Chăm Jaya Indravarman IV đã phát động một cuộc tấn công bất ngờ vào kinh đô Yasodharapura (tức Angkor) của người Khmer thông qua các tàu chiến đã được bố trí dọc theo sông Mekong đến hồ lớn Tonlé Sap và giết chết vua Khmer Tribhuvanadityavarman. Nỏ và cung được du nhập vào Chăm Pa từ thời nhà Tống vào năm 1171, và được người Chăm sử dụng cùng với voi chiến. Những vũ khí này được người Chăm triển khai trong cuộc bao vây kinh thành Angkor và kết quả là người Chăm chiếm đóng Campuchia trong vòng bốn năm.
Đế chế Khmer đang trên bờ vực sụp đổ, vua Khmer là Jayavarman VII từ phía bắc đã tập hợp một đội quân để chiến đấu với quân xâm lược Champa. Quân đội của ông đã giành được một loạt chiến thắng chưa từng có trước người Chăm, và đến năm 1181 sau khi giành chiến thắng trong một trận hải chiến quyết định, Jayavarman đã giải cứu được đế quốc Khmer và tiến hành trục xuất người Chăm ra khỏi lãnh thổ.
Các cuộc đụng độ trong lịch sử > Cuộc chinh phục Champa của vua Khmer Jayavarman VII (1190–1203)

Năm 1190, vua Khmer Jayavarman VII bổ nhiệm một hoàng tử Chăm tên là Vidyanandana, người đã đào tẩu sang phe Jayavarman vào năm 1182 và từng được đào tạo tại Angkor để lãnh đạo quân đội Khmer. Trong chiến dịch này, Vidyanandana đã đánh bại quân đội Chăm, tiến hành đánh chiếm Vijaya và bắt giữ vua Champa Jaya Indravarman IV, người mà sau đó bị ông ta gửi trở lại Angkor làm tù nhân. Lấy danh hiệu Shri Suryavarmadeva (hay Suryavarman), Vidyanandana tự xưng là vua của xứ Panduranga, nơi hiện đang là chư hầu của người Khmer. Ông phong Hoàng tử In, anh rể của vua Khmer Jayavarman VII, làm "Vua Suryajayavarmadeva ở xứ Vijaya" (hay Suryajayavarman). Năm 1191, một cuộc nổi dậy ở Vijaya đã khiến Suryajayavarman phải trở lại Campuchia. Sau đó, Vidyanandana, được hỗ trợ bởi vua Khmer Jayavarman VII, đã tái chiếm Vijaya, giết chết cả vua Champa Jaya Indravarman IV và Jaya Indravarman V, và trị vì mà không có bất kì sự phản kháng nào đến từ người dân vương quốc Champa. Tuy vậy, trong khoảng thời gian cai trị Champa của Vidyanandana, việc ông tuyên bố bản thân mình đã không còn chịu sự chi phối của quốc vương Khmer Jayavarman VII, cùng với đó là những hành động chống lại những nỗ lực của đế quốc Khmer nhằm lật đổ ông, đã khiến vua Khmer Jayavarman VII liên tục phát động nhiều cuộc xâm lược Champa nhằm đáp trả vào các năm 1192, 1195, 1198–1199, 1201–1203 và cuối cùng vua Chăm Vidyanandana đã bị đánh bại và bị trục xuất khỏi Champa, sau đó ông tìm nơi ẩn náu tại Cửa Lò, nhưng đã rời đi bằng đường biển và biến mất mà không để lại một dấu vết nào.
Sau khi cuộc chinh phục Champa của quân đội Khmer thành công vào năm 1203,họ đã biến Champa trở thành một chư hầu của đế quốc Khmer. Từ năm 1203 đến 1220, Champa bị cai trị bởi một chính quyền bù nhìn do ong Dhanapatigräma đứng đầu và sau này là hoàng tử Angsaräja, cháu trai của vua Chăm Jaya Harivarman I. Sau khi quân đội Khmer suy yếu và do áp lực đến từ người Chăm, người Khmer đã rút quân khỏi Champa vào năm 1220, Angsaräja đã nắm quyền điều hành chính phủ Champa một cách hòa bình, tự xưng là Jaya Paramesvaravarman II và khôi phục nền độc lập của Champa.
Tài liệu tham khảo > Chú thích

1 2  Coedès 1968, tr. 124.
↑  Maspero 2002, tr. 56.
1 2  Coedès 1968, tr. 160.
↑  Maspero 2002, tr. 75–76.
↑  Miksic & Yian 2016, tr. 436.
1 2  Hall 1981, tr. 206.
↑  Maspero 2002, tr. 78.
↑  Coedès 1968, tr. 164-166.
↑  Higham 2004, tr. 120.
1 2  Turnbull 2001, tr. 44.
↑  Liang 2006, tr. 57.
1 2  Coedès 1968, tr. 170.
1 2  Maspero 2002, tr. 79.
1 2  Hall 1981, tr. 207.
↑  Maspero, G., 2002, The Champa Kingdom, Bangkok: White Lotus Co., Ltd., ISBN 9747534991
↑  Ngô 2005, tr. 189.
↑  Maspero 2002, tr. 81.
Gunwi

| Gunwi> Chuyển tự Tiếng Triều Tiên |
| --- | --- |
 • Hangul: 군위
 • Hanja: 軍威
 • Romaja quốc ngữ: Gunwi
 • McCune–Reischauer: Kunwi
 
 

 

Gunwi
Quốc gia: Hàn Quốc
Phân cấp hành chính: 1 ấp, 7 diện
Diện tích
 • Tổng cộng: 614,15 km2 (237,12 mi2)
Dân số 
 • Tổng cộng: 34,293
 • Mật độ: 55/km2 (140/mi2)
Huyện Gunwi (Hán-Việt: Quân Uy) là một huyện ở đạo (tỉnh) Daegu, Hàn Quốc. Huyện Gunwi có diện tích 614,15 km2, dân số 34.293 người. Quận được chia thành 1 ấp (읍 eup) và 7 diện (면 myeon).
Aleksander Kaczorowski

| Aleksander Kaczorowski |
| --- | --- |
Aleksander Kaczorowski (2024)
Sinh: 29 tháng 5, 1969 (55 tuổi) Żyrardów
Quốc tịch: Ba Lan
Trường lớp: Đại học Warsaw
Aleksander Kaczorowski (sinh ngày 29 tháng 5 năm 1969 tại Żyrardów) là một nhà Séc học, nhà báo, biên tập viên, nhà văn và dịch giả người Ba Lan.
Tiểu sử

Aleksander Kaczorowski hiện đang nghiên cứu tại Viện Xã hội học trực thuộc Đại học Warsaw. Năm 1998, ông tốt nghiệp ngành Séc học tại đại học này.
Aleksander Kaczorowski làm trưởng phòng cho nhật báo Gazeta Wyborcza - tờ báo lớn nhất của Ba Lan - đến năm 2002. Sau đó, ông làm phó tổng biên tập của tuần san Newsweek Polska và bán nguyệt san Forum. Từ năm 2012, Aleksander Kaczorowski làm tổng biên tập của quý san Aspen Review Central Europe. Ông cũng đang giảng dạy tại Viện Nghiên cứu Tây và Nam Xla-vơ trực thuộc Đại học Warsaw.
Aleksander Kaczorowski là tác giả của tiểu thuyết Praskie łowy (Hunting in Prague), các tuyển tập tiểu luận Praski Elementarz (The Prague Reader), Ballada o kapciach (The Ballad of Slippers), và các bài phỏng vấn Europa z płaskostopiem (Europe's Flat Feet). Ông cũng viết tiểu sử của Václav Havel Havel. Zemsta bezsilnych (Havel. The Revenge of the Powerless), Bohumil Hrabal Gra w życie (Playing at Life), và Ota Pavel Ota Pavel: pod powierzchnią (Ota Pavel: Beneath the Surface). Aleksander Kaczorowski đã dịch sách của nhiều tác giả người Séc như Bohumil Hrabal, Egon Bondy, Josef kvorecký, và những người khác. Ông hiện là thành viên của Hiệp hội Nhà văn Ba Lan.
Năm 2015, Aleksander Kaczorowski được đề cử cho Giải thưởng Teresa Torańska của Newsweek với cuốn sách về Havel. Cùng năm, ông được Trung tâm Đoàn kết Châu Âu và Đại học Đông Âu phong là Đại sứ của Châu Âu Mới. Năm 2016, Aleksander Kaczorowski được nhận Giải thưởng Václav Burian vì những đóng góp văn hóa cho cuộc đối thoại Trung Âu. Năm 2019, ông được trao Giải thưởng văn học Upper Silesian "Juliusz" và được đề cử cho Giải thưởng văn học Nike với cuốn sách về Ota Pavel.