stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thần Trinh Vương hậu
Chọn lập Cao Tông

Năm 1863, Triều Tiên Triết Tông qua đời mà không có con trai thừa kế. Lúc này, Đại vương đại phi Phong Nhưỡng Triệu thị có vị thế lớn nhất sau cái chết của Thuần Nguyên Vương hậu, do đó bà là người có quyền lựa chọn người thừa kế. Tuy nhiên, Triết Nhân Vương hậu An Đông Kim thị, chính hậu của Triết Tông sẽ không dễ dàng để điều này xảy ra.
Đại vương đại phi Triệu thị dĩ nhiên không bỏ qua cơ hội khiến gia tộc của bà bước lên đỉnh vinh quang, nên đã tìm kiếm những nhân vật trong vương tộc Lý thị nhằm đưa người đó lên vương vị, bảo đảm quyền lợi của gia tộc bà, và khi đó bà đã gặp Hưng Tuyên quân Lý Thị Ứng. Ông xuất thân một nhánh xa mà tổ tiên là Triều Tiên Nhân Tổ, do vậy khả năng có quyền kế vị của nhánh gia tộc của ông rất thấp. Theo luật kế vị, ông lại không có khả năng thừa kế, tuy nhiên, con trai ông, Lý Mệnh Phúc lại là người có khả năng.
Do đó, Đại vương đại phi ủng lập Lý Mệnh Phúc, tức Triều Tiên Cao Tông. Lý Thị Ứng trở thành Hưng Tuyên Đại viện quân, cùng Đại vương đại phi trở thành nhiếp chính cho vị quốc vương trẻ tuổi.
Tranh đấu với Đại viện quân

Hưng Tuyên Đại viện quân là một người đầy tham vọng, ông cho lập phe phái của chính mình hòng soán đi vị trí nhiếp chính của Đại vương đại phi. Khoảng 2 năm sau khi Cao Tông lên ngôi (1866), Cao Tông thành hôn với Ly Hưng Mẫn thị, Hưng Tuyên Đại viện quân dùng lý do Cao Tông đã trưởng thành, bức ép Đại vương đại phi thoái vị.
Vì để đối kháng với Hưng Tuyên, bà trọng dụng hai người cháu Triệu Thành Hạ (趙成夏) và Triệu Ninh Hạ (趙寧夏), liên hợp với Mẫn Thăng Hạo (閔升鎬), Mẫn Khiêm Hạo (閔謙鎬), lại cùng nữa liên kết với con trai Kim Tả Căn là Kim Bỉnh Ký (金炳冀) nhằm lật đổ Hưng Tuyên, nhưng lần lượt các kế hoạch đều thất bại.
Cuối cùng, do những chính sách hà khắc của Hưng Tuyên Đại viện quân, giới sĩ phu cùng dòng họ Ly Hưng Mẫn thị đang muốn thông qua Mẫn phi để can thiệp triều đình, đã tạo nên Quý Dậu chính biến (癸酉政變; năm 1873), Đại vương đại phi lại một lần nữa đăng đàn nhiếp chính, dòng họ Triệu thị nắm quyền hết trong triều, lấn át cả đồng minh khi trước của mình là Ly Hưng mẫn thị khiến Mẫn phi không hài lòng.
Năm 1890, năm thứ 27 triều Cao Tông, Đại vương đại phi Phong Nhưỡng Triệu thị qua đời ở Hưng Phúc điện (興福殿), bên trong Cảnh Phúc cung. Hưởng thọ 83 tuổi, thụy hiệu Thần Trinh (神貞), huy hiệu Cảnh Huân Triết Phạm (景勳哲範), điện hiệu là Hiếu Mộ (孝慕).
Năm 1899, Triều Tiên Cao Tông truy tôn Dực Tông làm Văn Tổ Dực hoàng đế (文祖翼皇帝), Thần Trinh vương hậu được cải thành Thần Trinh Dực hoàng hậu (神貞翼皇后).
Trong văn hoá đại chúng

Được diễn bởi Chae Soo-bin trong phim truyền hình Mây hoạ ánh trăng (KBS 2016).
Thụy hiệu

Hiếu Dụ Hiến Thánh Tuyên Kính Chính Nhân Từ Huệ Hoằng Đức Thuần Hóa Văn Quang Nguyên Thành Túc Liệt Minh Túy Hiệp Thiên Long Mục Thọ Ninh Hi Khang Hiển Định Huy An Khâm Luân Hồng Khánh Thái Vận Xương Phúc Hi Tường Ý Mô Cảnh Huân Triết Phạm Thần Trinh Vương hậu.
裕獻聖宣敬正仁慈惠弘德純化文光元成肅烈明粹協天隆穆壽寧禧康顯定徽安欽倫洪慶泰運昌福熙祥懿謨景勳哲範神貞王后
효유헌성선경정인자혜홍덕순화문광원성숙렬명수협천융목수령희강현정휘안흠륜홍경태운창복희상의모예헌돈장계지경훈철범신정왕후
Gia quyến

Ông nội: Triệu Trấn Khoan (趙鎭寬; 1739 - 1808), tặng Lãnh nghị chính, Lại tào Phán thư, thụy Hiếu Văn công (孝文公).
Bà nội: Nam Dương Hồng thị (南陽洪氏; 1739 - 1799), con gái Hồng Ích Bân (洪益彬).
Cha: Triệu Vạn Vĩnh (趙萬永; 1776 - 1846), tặng Lãnh nghị chính, tước Phong Ân Phủ viện quân (豐恩府院君), thụy Trung Kính công (忠敬公).
Mẹ: Ân Tân Tống thị (恩津宋氏; 1776 – 1834), tước Đức An Phủ phu nhân (德安府夫人).
Anh trai: Phán thư Triệu Bỉnh Quy (趙秉龜; 1801 - 1845), thụy Văn Túc công (文肅公).
Cháu: Triệu Bỉnh Tuất (趙秉駿; 1814 - 1862).
Chất: Triệu Thành Hạ (趙成夏; 1845 - 1881), thụy Văn Hiến công (文獻公).
Em trai: Triệu Bỉnh Quỳ (趙秉夔; 1821 - 1858), thụy Hiếu Hiến công (孝獻公).
Cháu: Triệu Bỉnh Tích (趙秉錫).
Chất: Triệu Ninh hạ (趙寧夏; 1845 - 1884), thụy Trung Văn công (忠文公).
Thỏ Chaudry

Thỏ Chaudry là một giống thỏ có nguồn gốc từ Pháp. Nguồn gốc của chúng từ những giống thỏ trắng ở Pháp, chúng là một giống lớn và thường được nuôi để lấy thịt thỏ.
Đặc điểm chung

Chúng là vật nuôi nhạy cảm với các yếu tố ngoại cảnh (chốn trạy, sợ tiếng động), khả năng thích ứng với môi trường kém. Nếu được chăm sóc tốt, chúng sẽ trở nên thân thiện và vui vẻ. Sống trong nhà chúng sẽ được an toàn hơn. Cần tránh tiếp xúc với các loài động vật khác, đặc biệt là chuột. Nếu ban ngày chúng ăn không hết thức ăn thì cần vét sạch máng, nếu thừa chuột sẽ lên ăn và cắn chết thỏ, nhất là thỏ con mới đẻ. Thỏ là loài gia súc yếu, sức đề kháng cơ thể kém, dễ cảm nhiễm các mầm bệnh và phát triển thành dịch, khi mắc bệnh chúng rất dễ chết.
Dạ dày chúng co giãn tốt nhưng co bóp yếu. Nhiều con bị chứng sâu răng hành hạ và có vấn đề về tiêu hóa. Chúng cũng bị mắc một số bệnh như bại huyết, ghẻ, cầu trùng, viêm ruột, do ăn thức ăn sạch sẽ, không bị nấm mốc. Nếu thấy chúng có hiện tượng phân hôi, nhão sau đó lỏng dần thấm dính đét lông quanh hậu môn, kém ăn, lờ đờ uống nước nhiều đó là bệnh tiêu chảy. Chúng hiếu động và ham chạy nhảy, sinh trưởng tốt, nuôi chúng không cần nhiều diện tích.
Chăm sóc

Bài chi tiết: Nuôi thỏ
Cho chúng ăn cà rốt có thể khiến chúng bị sâu răng, cũng như gây nên những vấn đề về sức khỏe khác. Cà rốt và táo chứa nhiều đường thực vật, chỉ nên cho thỏ ăn những loại này ít. Chúng thích cam thảo nhưng nó lại không tốt bởi thỏ không thể tiêu hóa đường. Chúng thông thường không ăn rau củ có rễ, ngũ cốc hoặc trái cây, đặc biệt là rau diếp. Nên cho thỏ ăn cỏ, cải lá xanh đậm như bắp cải, cải xoăn, bông cải xanh (phải rửa sạch).
Luôn có thức ăn xanh trong khi chăm sóc, lượng thức ăn xanh cho chúng luôn chiếm 90% tổng số thức ăn trong ngày. Có thể cho chúng ăn thêm thức ăn tinh bột, không được lạm dụng vì chúng sẽ dễ bị mắc bệnh về đường tiêu hóa dẫn đến chết. Nhiều người cho rằng thỏ không cần uống nước là sai. Thỏ chết không phải do uống nước hay ăn cỏ ướt mà vì uống phải nước bẩn và ăn rau bị nhiễm độc.
Vuốt dài họng vàng

| Vuốt dài họng vàng |
| --- | --- |
Adult M. c. croceus

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Motacillidae
Chi (genus): Macronyx
Loài (species): M. croceus
Danh pháp hai phần
Macronyx croceus Vieillot, 1816 
Vuốt dài họng vàng, tên khoa học Macronyx croceus là một loài chim trong họ Motacillidae.
Loài này được tìm thấy trong Angola, Benin, Burkina Faso, Burundi, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Chad, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Gabon, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Kenya, Lesotho, Liberia, Malawi, Mali, Mozambique, Niger, Nigeria, Rwanda, Senegal, Sierra Leone, Somalia, Nam Phi, Nam Sudan, Swaziland, Tanzania, Togo, Uganda, Zambia và Zimbabwe. Môi trường sống tự nhiên của loài chim này là khu vực xavan khô, nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới ẩm ướt theo mùa hay bị ngập lụt vùng đồng bằng đồng cỏ, và bờ cát.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Macronyx croceus”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Jean-Louis Tauran

| Hồng y   Jean-Louis Tauran |
| --- | --- |
Hồng y Nhiếp chính (2014-2018)

Tòa: Tổng giám mục Hiệu tòa Thelepte
Bổ nhiệm: Ngày 25 tháng 6 năm 2007
Tựu nhiệm: Ngày 1 tháng 9 năm 2007
Hết nhiệm: Ngày 5 tháng 7 năm 2018
Tiền nhiệm: Paul Poupard
Kế nhiệm: Kevin Joseph Farrell
Các chức khác: Hồng y Đẳng Linh mục Nhà thờ Sant’Apollinare alle Terme Neroniane-Alessandrine pro hac vice
Truyền chức
Thụ phong: Ngày 20 tháng 9 năm 1969 bởi Marius-Félix-Antoine Maziers
Tấn phong: Ngày 6 tháng 1 năm 1991 bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II
Thăng Hồng y: Ngày 21 tháng 10 năm 2003 bởi Giáo hoàng Gioan Phaolô II
Cấp bậc: Hồng y Đẳng Linh mục
Thông tin cá nhân
Sinh: Ngày 5 tháng 4 năm 1943 Bordeaux, Pháp
Mất: 5 tháng 7 năm 2018(2018-07-05) (75 tuổi) Hartford, Connecticut, Hoa Kỳ
Quốc tịch: Pháp
Hệ phái: Công giáo Rôma (nghi lễ Latinh)
| Cách xưng hô với Jean-Louis Tauran |
| --- | --- |

Danh hiệu: Đức Hồng Y
Trang trọng: Đức Hồng Y
Sau khi qua đời: Đức Cố Hồng Y
Thân mật: Cha
Jean-Louis Pierre Tauran (tiếng Latinh: Ioannes Ludovicus Petrus Tauran; sinh ngày 5 tháng tháng 4 năm 1943 – 5 tháng 7 năm 2018) tại Pháp. Ông là một Hồng y của Giáo hội công giáo Roma. Ông từng giữ chức vụ Hồng y Nhiếp chính tại Roma kiêm chủ tịch Hội đồng Giáo hoàng về Đối thoại Liên tôn lần lượt từ năm 2014 và 2007 cho đến khi qua đời.
Tiểu sử

Jean-Louis Tauran sinh ra tại Bordeaux, Pháp. Ông học tại Đại học Giáo hoàng Gregorian ở Rome, Italy về triết học và thần học. Ông là tiến sĩ giáo luật. Ông cũng tham gia nghiên cứu tại Học viện Giáo hoàng về Giáo hội tại Rome và Đại học Công giáo Toulouse, Pháp. 
Ông được thụ phong linh mục bởi Tổng Giám mục Marius Maziers vào ngày 20 tháng 9 năm 1969. Sau đó ông và làm linh mục phụ tá của Tổng Giáo phận Bordeaux trước khi đảm nhận các hoạt động ngoại giao của Vatican vào năm 1975. Tauran là một quan chức của Hội đồng các vấn đề chung của Giáo hội vào năm 1983, sau đó ông tham gia vào các nhiệm vụ đặc biệt ở Haiti năm 1984), và Beirut và Damascus năm 1986. Ông cũng là một thành viên của phái đoàn Vatican đến các cuộc họp của Hội nghị An ninh châu Âu và Hợp tác, Hội nghị giải trừ quân bị ở Stockholm, và Diễn đàn Văn hóa ở Budapest và sau Vienna Ngày 01 tháng 12 năm 1990, ông được Giáo hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Thelepte kiêm Bộ trưởng Bộ ngoại giao Vatican. Ông đã thể hiện ý kiến của tòa thành liên quan đến những vấn đề về xung đột tại Iraq, ông đã từng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đối thoại tại Liên Hợp Quốc và nói rằng "một cuộc chiến tranh xâm lược đơn phương sẽ tạo thành một tội ác chống lại hòa bình và chống lại các Công ước Geneva".
Ông được thăng chức Hồng y bởi Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tại hội nghị công giáo vào ngày 21 tháng 10 năm 2003. Ngày 24 tháng 11 năm 2003, ông đảm nhận làm chuyên viên lưu trữ và thư viện của Giáo hội La Mã Thần thánh, giám sát mật Vatican và Vatican Thư viện.
Hồng y Tauran là một trong số những hồng y cử tri đã tham gia vào mật nghị hồng y vào năm 2005 để bầu chọn Giáo hoàng Biển Đức XVI vào năm 2013 khi bầu chọn Giáo hoàng Phanxicô.
Ngày 20 tháng 12 năm 2014, Hồng y Jean-Louis Tauran đã được Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm làm Nhiếp chính Giáo hội Công giáo Rôma.
Ông qua đời ngày 5 tháng 7 năm 2018, thọ 75 tuổi.
Vuốt dài ngực hồng

| Vuốt dài ngực hồng |
| --- | --- |
Hình chụp ở Đông Phi
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Motacillidae
Chi (genus): Macronyx
Loài (species): M. ameliae
Danh pháp hai phần
Macronyx ameliae de Tarragon, 1845 
Macronyx ameliae (tên tiếng Anh: Vuốt dài ngực hồng) là một loài chim trong họ Motacillidae.
Loài chim này Nó được tìm thấy trong Angola, Botswana, Cộng hòa Dân chủ Congo, Kenya, Malawi, Mozambique, Namibia, Nam Phi, Tanzania, Zambia, Zimbabwe. Môi trường sống tự nhiên của loài chim này là đồng cỏ ngập lụt hoặc ẩm ướt theo mùa nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Phân loài

Loài này có ba phân loài:
Macronyx capensis altanus
Macronyx capensis ameliae
Macronyx capensis wintoni
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Macronyx ameliae”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2012.1. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Tillandsia kirschnekii

| Tillandsia kirschnekii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Tillandsia
Loài (species): T. kirschnekii
Danh pháp hai phần
Tillandsia kirschnekii Rauh 
Tillandsia kirschnekii là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được Rauh miêu tả khoa học đầu tiên năm 1983.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tillandsia kirschnekii”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Trichomma nigricans

| Trichomma nigricans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Trichomma
Loài (species): T. nigricans
Danh pháp hai phần
Trichomma nigricans Cameron, 1905 
Trichomma nigricans là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Joan Toscano

Tên người này tuân theo phong tục tên gọi Tây Ban Nha; họ thứ nhất hay họ cha là và họ thứ hai hay họ mẹ là .
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Joan Toscano thi đấu trước Ukraina ngày 5 tháng 9 năm 2009
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Joan Carles Toscano Beltrán
Ngày sinh:  14 tháng 8, 1984 (40 tuổi)
Vị trí:  Tiền đạo
Thông tin đội
Đội hiện nay:  FC Santa Coloma
Số áo:  20
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2005–2006 |  Principat |  ? |  (?) |
| 2006–2008 |  FC Santa Coloma |  ? |  (?) |
| 2008–2009 |  CF Gimnástico Alcázar |  ? |  (?) |
| 2009 |  CD Binéfar |  ? |  (?) |
| 2009–2013 |  FC Andorra |  ? |  (?) |
| 2013– |  FC Santa Coloma |  11 |  (2) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia‡
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2006– |  Andorra |  22 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 29 tháng 10 năm 2009 ‡ Số trận ra sân và số bàn thắng ở đội tuyển quốc gia, chính xác tính đến 13 tháng 10 năm 2014
Joan Carles Toscano Beltrán (sinh 14 tháng 8 năm 1984) là một cầu thủ bóng đá Andorra, anh thi đấu ở vị trí Tiền đạo cho FC Santa Coloma. Toscano từng đá cho Principat, FC Santa Coloma, CF Gimnástico Alcázar và CD Binéfar, và anh ra mắt quốc tế năm 2006.
Jenkinidae

Family of spongesBản mẫu:SHORTDESC:Family of sponges
| Jenkinidae |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Porifera
Lớp:: Calcarea
Bộ:: Leucosolenida
Họ:: Jenkinidae Borojevic, Boury-Esnault & Vacelet, 2000

Các chi
 Anamixilla Poléjaeff, 1883  Breitfussia Borojevic, Boury-Esnault & Vacelet, 2000  Jenkina Brøndsted, 1931  Leucascandra Borojevic & Klautau, 2000  Polejaevia Borojevic, Boury-Esnault & Vacelet, 2000  Uteopsis Dendy & Row, 1913
Jenkinidae là một họ bọt biển trong bộ Leucosolenida.
Chú thích

↑  “WoRMS - World Register of Marine Species - Jenkinidae Borojevic, Boury-Esnault & Vacelet, 2000”. www.marinespecies.org. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2019.
Karadiğinderesi, Meram

| Karadiğinderesi |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KaradiğinderesiVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Konya
Quận: Meram
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 398 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Karadiğinderesi là một xã thuộc quận Meram, tỉnh Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 398 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Konya”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Asplenium rapense

| Asplenium rapense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Aspleniaceae
Chi (genus): Asplenium
Loài (species): A. rapense
Danh pháp hai phần
Asplenium rapense (E. Brown) Copel. 
Asplenium rapense là một loài dương xỉ trong họ Aspleniaceae. Loài này được Copel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Asplenium rapense”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Tân Ước

Tân Ước, còn gọi là Tân Ước Hi văn hoặc Kinh Thánh Hi văn (Tiếng Anh: New Testament) là phần cuối của Kinh Thánh Kitô giáo, được viết bằng tiếng Hy Lạp bởi nhiều tác giả vô danh trong khoảng từ sau năm 45 Công nguyên tới trước năm 140 Công nguyên (sau Cựu Ước). Từ "Tân Ước" được dịch từ tiếng Latinh là Novum Testamentum, nguyên ngữ Hi văn là Kainē Diathēkē (Καινή Διαθήκη), có nghĩa là "Giao ước mới". Thuật ngữ "Tân Ước" lúc đầu được Kitô hữu dùng để miêu tả mối tương giao giữa họ và Thiên Chúa, về sau được dùng để chỉ một tuyển tập gồm 27 sách.
Các sách của Tân Ước

Tân Ước có tổng cộng 27 sách, những sách này được viết bởi các tác giả khác nhau, vào các thời điểm khác nhau và tại các nơi chốn khác nhau. Khác với Cựu Ước, Tân Ước được trước tác trong một quãng thời gian tương đối ngắn, khoảng chừng một thế kỷ hoặc hơn. Dưới đây là danh mục các sách của Tân Ước với tên của những người được cho là tác giả.
Các sách của Tân Ước > Các sách Phúc âm

Trọng tâm của các sách Phúc âm là cuộc đời, sự chết và sự phục sinh của Chúa Giê-su:
Phúc Âm Matthew* - Mátthêu (hoặc Ma-thi-ơ), người thu thuế trở nên sứ đồ.
Phúc Âm Mark* - Máccô (hoặc Mác), môn đệ của Phê-rô và sau đó trở thành người rao giảng tin mừng.
Phúc Âm Luke* – Luca, một thầy thuốc, người đã viết Phúc Âm theo Luke và sách Công Vụ Tông Đồ, ông cũng là bạn thân của Paul.
Phúc Âm John – Gioan (hoặc Giăng), ngư dân trở nên sứ đồ.
Gọi là nhóm Phúc Âm Nhất Lãm (hoặc Phúc Âm Đồng quan).
Các sách của Tân Ước > Sách Lịch sử

Lịch sử hội Thánh tiên khởi, sau khi Chúa Giê-su không còn hiện diện cùng với các Tông đồ, được ký thuật trong sách Công vụ các Sứ đồ (Công vụ Tông đồ).
Các sách của Tân Ước > Các thư tín

Các Thư Tín bao gồm nhiều bức thư được viết để gởi các cá nhân hoặc các giáo đoàn (congregation). Trong nhiều thư tín, các tác giả trình bày những luận điểm thần học quan trọng cũng như cung cấp một cái nhìn thấu suốt nhằm lý giải sự phát triển của hội Thánh tiên khởi.
Các sách của Tân Ước > Các thư tín > Các thư tín của Phao-lô

Đây là những thư được tin là do Sứ đồ Phao-lô viết cho những cá nhân hoặc nhóm tín hữu khác nhau. Tên của các thư tín này được gọi theo tên người nhận.
Thư gửi tín hữu Rôma
Thư thứ nhất gửi tín hữu Côrintô (Κόρινθος Kórinthos)
Thư thứ hai gửi tín hữu Côrintô
Thư gửi tín hữu Galát (Galatia)
Thư gửi tín hữu Êphêsô (Έφεσος Ephesus)
Thư gửi tín hữu Philípphê (Φἱλιπποι Philippoi)
Thư gửi tín hữu Côlôxê (Colossae)
Thư thứ nhất gửi tín hữu Thêxalônica (Θεσσαλονίκη Thessaloniki)
Thư thứ hai gửi tín hữu Thêxalônica
Thư thứ nhất gửi ông Timôthê
Thư thứ hai gửi ông Timôthê
Thư gửi ông Titô
Thư gửi ông Philêmon
Thư gửi tín hữu Do Thái (Tên của người viết không được nêu rõ trong thư này.)
Các sách của Tân Ước > Các thư tín > Các thư tín chung

Là những thư được viết cho toàn thể Hội Thánh. Các thư này được gọi theo tên tác giả. Vào thời trung cổ chúng không được sắp xếp chung với các thư của Phao-lô, nhưng với sách Công vụ các Sứ đồ để trở thành bộ Praxapostolos.
Thư của Giacôbê – Thánh Gia-cô-bê Công chính
Thư thứ nhất của Phêrô – Thánh Phê-rô
Thư thứ hai của Phêrô – Thánh Phê-rô
Thư thứ nhất của Gioan – Thánh Gioan Tông đồ
Thư thứ hai của Gioan – Thánh Gioan Tông đồ
Thư thứ ba của Gioan – Thánh Gioan Tông đồ
Thư của Giuđa – Giu-đa, anh em của Giacôbe
Các sách của Tân Ước > Sách Tiên tri

Sách Khải Huyền – Gioan "nhà tiên tri", được cho là trước tác bởi Sứ đồ Gioan.
Ngôn ngữ

Ngôn ngữ đàm thoại phổ thông trong thời Chúa Giê-su là tiếng Aram. Tuy nhiên, nguyên bản của Tân Ước được viết bằng một phương ngữ Hy Lạp cổ (Koine Greek) được dùng phổ biến trong đại chúng tại các tỉnh thuộc Đế quốc La Mã vào thế kỷ thứ 1, từ đó được dịch ra các ngôn ngữ khác, quan trọng nhất là tiếng Latinh, tiếng Syria, và tiếng Copt. Nhiều giáo phụ cho rằng Phúc âm Mátthêu khởi thủy được viết bằng tiếng Hebrew (Do Thái), một số giáo phụ cũng tin rằng Phaolô viết thư Do Thái bằng tiếng Hebrew, sau đó được Luca dịch ra tiếng Hy Lạp. Cả hai quan điểm này đều không nhận được nhiều ủng hộ từ các học giả hiện đại, họ cho rằng dựa trên văn phong của Phúc âm Mátthêu và thư Do Thái, có thể suy đoán chúng được trước tác trong nguyên văn bằng tiếng Hy Lạp.
Cần lưu ý rằng nhiều sách trong Tân Ước, đặc biệt là Phúc âm Macô và Phúc âm Gioan được viết bằng thứ tiếng Hy Lạp chưa hoàn chỉnh. Chúng thua xa các tác phẩm cổ điển hoặc văn chương sáng tác bằng Hi văn bởi những tác giả thuộc giai tầng thượng lưu, thành phần ưu tú và các triết gia sống vào thời ấy.
Một số học giả cho rằng bản Tân Ước tiếng Aram là nguyên bản, còn bản Hi văn chỉ là bản dịch.[cần dẫn nguồn]
Tác giả

Tân Ước được trước tác bởi nhiều người khác nhau. Niềm tin truyền thống cho rằng tất cả các sách này được viết bởi các sứ đồ hoặc bởi các môn đệ của họ (như Macô hay Luca). Song giới học giả hiện đại tỏ ra không đồng ý với quan điểm trên. Ngoại trừ thư Do Thái, không có nghi vấn nào về quyền tác giả của các sách kể trên cho đến thế kỷ 18 khi làn sóng tra vấn về thẩm quyền của Tân Ước bắt đầu bùng phát.
Bảy trong số các thư tín được viết bởi Phao-lô ngày nay được các học giả công nhận là chính xác bao gồm: Roma, 1 Côrintô, 2 Côrintô, Galat, Philipphê, 1 Thexalonica và Philêmôn. Nhưng họ không thể đồng ý với nhau có phải Phao-lô là tác giả của 2 Thessalonica, Colôsê và Ephêxô hay không. Nhìn chung, chỉ có giới học giả Tin Lành (Evangelical) chấp nhận quan điểm cho rằng Phao-lô là tác giả của các thư mục vụ (1 Ti-mô-thê, 2 Ti-mô-thê và Titô). Ngày nay, hầu như không có học giả nào cho rằng Phao-lô viết thư Do Thái.[cần dẫn nguồn] Thật vậy, cuộc tranh luận về tác giả thư Do Thái, thư tín duy nhất không có tên tác giả, bắt đầu từ thời kỳ các giáo phụ. Tertullian gợi ý đó là Barnabas, nhưng Clement thành Alexandria suy đoán rằng thư này được viết bởi Phao-lô, dịch bởi Luca hoặc bởi Clement thành Roma (sau này là Giáo hoàng Clement I). Còn Origen (Ὠριγένης), ngay giữa cuộc tranh luận, cho rằng "chỉ có Chúa mới biết" ai thật sự là tác giả.[cần dẫn nguồn]
Trong các sách được cho là viết bởi sứ đồ Gioan, Phúc âm Gioan và thư Gioan thứ nhất được chấp nhận là của Gioan, vấn đề còn lại là xem tác giả sách Khải Huyền là Gioan Tông đồ hay là một Gioan nào khác.
Vấn đề tìm kiếm tác giả cho các tác phẩm cổ đại như các sách trong Tân Ước được thể hiện rõ khi xem xét các sách Phúc âm.
Vì cớ nhiều chi tiết tương đồng được tìm thấy trong ba sách Phúc âm Matthêu, Macô, Luca, chúng được gọi là "Phúc âm đồng quan" (Synoptic Gospels). Ngược lại, có những câu chuyện và nội dung các cuộc đàm đạo chỉ được ký thuật trong Phúc âm Gioan, vì vậy sách này được xem là có quan điểm khác biệt với ba sách Phúc âm nêu trên.
Có một quan điểm được nhiều học giả phê phán Tân Ước chấp nhận là Giả thuyết Hai nguồn tư liệu. Theo đó, Phúc âm Matthêu và Phúc âm Luca được xây dựng trên nguồn tư liệu của Phúc âm Macô và từ một nguồn chung gọi là "Nguồn Q", từ thuật ngữ "Quelle" trong tiếng Đức nghĩa là "nguồn". Song bản chất và ngay cả sự hiện hữu của Q chỉ có tính suy diễn. Hầu hết các học giả chấp nhận giả thuyết này cho rằng Q là nguồn tư liệu duy nhất, trong khi những người khác tin Q là một tập hợp các tư liệu hoặc một số truyền khẩu. Từ những dữ liệu hiện có, không có thông tin nào giúp tìm ra tác giả của Q.