stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sông Công
Dòng chảy

Sông Công (Xưa gọi Là Sông Giã và sông Mão),bắt nguồn từ vùng Đèo Khế,Đại Từ Và Định Hoá tỉnh Thái Nguyên, chảy theo hướng Tây Bắc-Đông Nam. Sau khi ra khỏi hồ Núi Cốc ở phía Tây thành phố Thái Nguyên, nó chia thành hai nhánh. Nhánh chính chảy qua trung tâm thành phố Sông Công, qua thành phố Phổ Yên để hội lưu với sông Cầu từ bên phải tại ranh giới ba xã, phường Thuận Thành (thành phố Phổ Yên), Trung Giã (huyện Sóc Sơn, Hà Nội) và Hợp Thịnh (huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang). Nhánh phụ nhỏ hơn chảy qua phía Bắc thành phố Sông Công, huyện Phú Bình rồi chảy vào thị xã Phổ Yên để nối với sông Cầu tại ranh giới ba xã phường Tân Phú, Thuận Thành (thành phố Phổ Yên), Đại Thành (huyện Hiệp Hòa).
Sông này dài 96 km. Diện tích lưu vực 951 km², cao trung bình 224 m, độ dốc trung bình 27,3%, mật độ sông suối 1,20 km/km². Tổng lượng nước 0,794 km³ ứng với lưu lượng trung bình năm 25 m³/s, môđun dòng chảy năm 26 l/s.km². Mùa lũ từ tháng 6 đến tháng 10, chiếm 74,7% lượng nước cả năm; tháng 8 có lượng dòng chảy lớn nhất chiếm 19,30% lượng nước cả năm; tháng cạn kiệt nhất chiếm 1,8% lượng nước cả năm.
Các sự tích

Sông Công cùng với Núi Cốc đã đi vào thi ca mang màu sắc huyền thoại trong bài hát Huyền thoại Hồ Núi Cốc của nhạc sĩ Phó Đức Phương. Nước của dòng sông Công được chặn lại tại huyện Đại Từ, tạo nên một hồ nhân tạo rộng lớn, cùng với rất nhiều hòn đảo lớn nhỏ mà trước đây là đồi núi. Sông Công, hồ Núi Cốc là công trình thủy lợi lớn có ý nghĩa trong phát triển kinh tế nông nghiệp, bảo vệ môi sinh, tạo một thắng cảnh nổi tiếng trong địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Dòng sông Công còn có tên là sông Giã (Giã hà) bởi thời thuộc Lương con sông này nằm trên đất châu Giã Năng, quê hương của người anh hùng Lý Bí. Nơi dòng sông chảy ngoặt về phía Đông (gần cầu Đa Phúc ngày nay) chính là làng Trấn, Trấn lỵ châu Giã Năng, nơi Lý Bí khởi binh từ đất Hoài Đức (Hà Nội ngày nay) vượt qua núi Sóc về đây bao vây rồi đánh bại giặc Lương.
Danh nhân Bách Thổ

Dọc thung lũng sông Công đã sản sinh cho mảnh đất Thái Nguyên 3 vị tướng tài: Lưu Trung, Lưu Nhân Chú, Phạm Cuống và ba vị tiến sĩ: Đỗ Cận, Đàm Sâm, Đồng Doãn Giai.
Hình ảnh

Dòng sông Công nhìn từ trên cầu treo về hạ nguồn
Dòng sông Công nhìn từ trên cầu treo về thượng nguồn
Sông Công 1
Sông Công 2
Thượng Hiền

Thượng Hiền là một xã cũ thuộc huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.
Địa lý

Xã Thượng Hiền có diện tích 5,04 km², dân số năm 2022 là 6.586 người, mật độ dân số đạt 1.306 người/km².
Lịch sử

Ngày 28 tháng 9 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1201/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thái Bình giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 11 năm 2024). Theo đó, thành lập xã Thống Nhất trên cơ sở toàn bộ 5,04 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 6.586 người của xã Thượng Hiền.
Chú thích

1 2 3 4 5  “Nghị quyết số 1201/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thái Bình giai đoạn 2023 – 2025”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 28 tháng 9 năm 2024. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2024.
↑  Tổng cục Thống kê
| x t Xã, thị trấn thuộc huyện Kiến Xương |
| --- | --- |
Thị trấn (1):  Kiến Xương (huyện lỵ) 
Xã (32):  An Bình ·  Bình Định ·  Bình Minh ·  Bình Nguyên ·  Bình Thanh ·  Đình Phùng ·  Hòa Bình ·  Hồng Thái ·  Hồng Tiến ·  Lê Lợi ·  Minh Quang ·  Minh Tân ·  Nam Bình ·  Nam Cao ·  Quang Bình ·  Quang Lịch ·  Quang Minh ·  Quang Trung ·  Quốc Tuấn ·  Tây Sơn ·  Thanh Tân ·  Thượng Hiền ·  Trà Giang ·  Vũ An ·  Vũ Bình ·  Vũ Công ·  Vũ Hòa ·  Vũ Lễ ·  Vũ Ninh ·  Vũ Quý ·  Vũ Thắng ·  Vũ Trung
Thụy Việt

Thụy Việt là một xã thuộc huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.
Xã có diện tích 5,15 km², dân số năm 1999 là 4503 người, mật độ dân số đạt 874 người/km².
Vị trí

Địa giới hành chính xã Thụy Việt phía Đông giáp với các xã Thụy Quỳnh, phía Nam giáp xã Dương Phúc, giáp với xã Thụy Hưng ở phía Tây, Giáp với xã Cộng Hiền, xã Cao Minh huyện Vĩnh Bảo của Hải Phòng ở phía Bắc. Xã Thụy Việt là xã giáp ranh của Thái Bình với thành phố Hải Phòng, được ngăn cách bởi con sông Hóa như là ranh giới tự nhiên.
Hành Chính

Xã Thụy Việt hiện nay có 5 thôn là: An Cúc Đông, An Cúc Tây, Hòa Đồng, Cao Trai và Việt Tân.
Di tích lịch sử

Di tích lịch sử nổi tiếng nhất của xã Thụy Việt là đền Tứ Xã nằm ở thôn Cao Trai, thờ tướng Đặng Huấn, quan thời nhà Lê, được cấp bằng Di tích lịch sử cấp Tỉnh. Tại thôn An Cúc Tây có đền Gọc Chợ, thờ tả tướng Ngô Đức Thuần, vị tướng cầm quân chấn giữ chống giặc dọc sông Hóa. Xã có 3 ngôi chùa và 3 đình làng.
Vũ Tiên (huyện)

Đối với các định nghĩa khác, xem Vũ Tiên (định hướng).
Vũ Tiên là một huyện cũ thuộc tỉnh Thái Bình, Việt Nam.
Vị trí địa lý

Phía Bắc giáp thị xã Thái Bình.
Phía Nam giáp hai huyện Trực Ninh và Xuân Trường của tỉnh Nam Hà (ranh giới là sông Hồng).
Phía Đông giáp huyện Kiến Xương.
Phía Tây giáp huyện Thư Trì.
Lịch sử

Ngày 17 tháng 6 năm 1969, huyện Vũ Tiên được hợp nhất với huyện Thư Trì thành huyện Vũ Thư, riêng 13 xã Vũ Đông, Vũ Tây, Vũ Sơn, Vũ Lạc, Vũ Quý, Vũ Trung, Vũ Thắng, Vũ Công, Vũ Lễ, Vũ An, Vũ Ninh, Vũ Hòa, Vũ Bình cắt sang huyện Kiến Xương.
Hành chính

Huyện Vũ Tiên có 27 xã: Vũ An, Vũ Bình, Vũ Chính, Vũ Công, Vũ Đoài, Vũ Đông, Vũ Hòa, Vũ Hội, Vũ Hồng, Vũ Hợp, Vũ Lạc, Vũ Lãm, Vũ Lễ, Vũ Nghĩa, Vũ Ninh, Vũ Phong, Vũ Phúc, Vũ Quý, Vũ Sơn, Vũ Tây, Vũ Thắng, Vũ Thuận, Vũ Tiến, Vũ Trung, Vũ Vân, Vũ Việt, Vũ Vinh.
Actinidia pentapetala

| Actinidia pentapetala> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Actinidiaceae
Chi (genus): Actinidia
Loài (species): A. pentapetala
Danh pháp hai phần
Actinidia pentapetala R.G.Li & J.W.Li, 2003 
Actinidia pentapetala là một loài thực vật có hoa trong họ Dương đào. Loài này được R.G.Li & J.W.Li mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Actinidia pentapetala”. Truy cập ngày 18 tháng 9 năm 2013.
Senecio rhyacophilus

| Senecio rhyacophilus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Senecio
Loài (species): S. rhyacophilus
Danh pháp hai phần
Senecio rhyacophilus Greenm., 1907 
Senecio rhyacophilus là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Greenm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Senecio rhyacophilus”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Guzmania besseae

| Guzmania besseae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Chi (genus): Guzmania
Loài (species): G. besseae
Danh pháp hai phần
Guzmania besseae H.E.Luther 
Guzmania besseae là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được H.E.Luther mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Guzmania besseae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Selenia eucore

| Selenia eucore> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Selenia
Loài (species): S. eucore
Danh pháp hai phần
Selenia eucore Dyar, 1918 
Selenia eucore là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Trường Sa (huyện)

Đối với các định nghĩa khác, xem Trường Sa.
Trường Sa là huyện đảo thuộc tỉnh Khánh Hòa, được thành lập trên cơ sở các đảo san hô nhỏ, cồn cát, rạn đá ngầm và bãi ngầm thuộc quần đảo Trường Sa, vốn đang trong tình trạng tranh chấp giữa 6 bên là Brunei, Đài Loan, Malaysia, Philippines, Trung Quốc và Việt Nam.
Địa lý

Huyện đảo Trường Sa nằm về phía Đông và Đông Nam bờ biển Việt Nam, được thiết lập dựa trên cơ sở là toàn bộ quần đảo Trường Sa thuộc Biển Đông. Huyện đảo trải dài với tọa độ địa lý từ 6°50'00" đến 12°00'00" vĩ độ Bắc và từ 111°30'00" đến 117°20'00" kinh độ Đông, cách thành phố Cam Ranh 248 hải lý và cách thành phố Vũng Tàu (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) 305 hải lý (tính từ đảo Trường Sa).
Về mặt địa lý, quần đảo Trường Sa là một tập hợp hơn 100 đảo nhỏ, bãi đá ngầm hình thành từ san hô (nằm lập lờ hoặc nhô lên khỏi mặt nước khi thủy triều xuống thấp), bãi cát ngầm, bãi ngầm và bao bọc một vùng biển rộng khoảng 198.964 km². Khoảng cách giữa các đảo cũng khác nhau; nếu đảo Song Tử Đông và đảo Song Tử Tây chỉ cách nhau khoảng 1,5 hải lý thì đảo Song Tử Tây lại cách đảo An Bang đến 230 hải lý. Số lượng đảo thực sự rất ít mà chủ yếu là các rạn đá ngầm có thể chỉ nổi một phần nhỏ khi thủy triều xuống. 3 đảo có diện tích đứng đầu Trường Sa, theo thứ tự giảm dần, là đảo Ba Bình (khoảng 0,4896 km²), đảo Thị Tứ (khoảng 0,372 km²) và đảo Bến Lạc (khoảng 0,186 km²). Đảo cao nhất là Song Tử Tây ở phía Bắc quần đảo với độ cao khoảng 4 – 6 m khi thủy triều thấp nhất. Thực thể địa lý nằm xa nhất về cực Nam là đá Sác Lốt.
Việt Nam chia quần đảo Trường Sa thành 8 cụm là Song Tử, Loại Ta, Thị Tứ, Nam Yết, Sinh Tồn, Trường Sa, Thám Hiểm (An Bang) và Bình Nguyên.
Hành chính

Theo nghị định số 65/2007/NĐ-CP ngày 11 tháng 4 năm 2007 của Chính phủ, thành lập 3 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc huyện Trường Sa là thị trấn Trường Sa, xã Sinh Tồn và xã Song Tử Tây.
Thị trấn Trường Sa được thành lập trên cơ sở đảo Trường Sa và các đảo, bãi đá, bãi phụ cận.
Xã Song Tử Tây được thành lập trên cơ sở đảo Song Tử Tây và các đảo, bãi đá, bãi phụ cận.
Xã Sinh Tồn được thành lập trên cơ sở đảo Sinh Tồn và các đảo, bãi đá, bãi phụ cận.
Hiện nay, huyện này đang quản lý trên thực tế là 21 đảo nhỏ và rạn đá ngầm với danh sách như sau:
| Thực thể địa lý | Đơn vị hành chính trực thuộc | Diện tích đất nổi (ha) | Dân số (người)  | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Trường Sa Lớn | Thị trấn Trường Sa | 36.5 |  | đảo nổi |
| Đá Tây | Thị trấn Trường Sa | 11 |  | một đảo nổi là Đá Tây A và hai điểm đóng quân khác là Đá Tây B, Đá Tây C cùng một hải đăng. |
| Trường Sa Đông | Thị trấn Trường Sa | 25 |  | đảo nổi |
| Đá Lát | Thị trấn Trường Sa | 50 |  | đảo nhân tạo |
| Đá Đông | Thị trấn Trường Sa | - |  | 3 điểm đóng quân gọi là Đá Đông A, B và C |
| Phan Vinh | Thị trấn Trường Sa | 110 |  | 2 đảo nổi là Phan Vinh A và Phan Vinh B. |
| Tốc Tan | Thị trấn Trường Sa | 2 |  | một đảo nhân tạo là Tốc Tan A và 2 điểm đóng quân khác là Tốc Tan B, Tốc Tan C |
| Núi Le | Thị trấn Trường Sa | 5 |  | một đảo nhân tạo và 2 điểm đóng quân khác là Núi Le A, Núi Le B |
| Tiên Nữ | Thị trấn Trường Sa | 50 |  | một đảo nhân tạo và một điểm đóng quân khác gọi là Đảo Tiên Nữ cùng một hải đăng. |
| Thuyền Chài | Thị trấn Trường Sa | 220 |  | 3 đảo nhân tạo và 3 điểm đóng quân khác gọi là Thuyền Chài A, B, C |
| An Bang | Thị trấn Trường Sa | 1.5 |  | đảo nổi |
| Song Tử Tây | Xã Song Tử Tây | 19 |  | đảo nổi |
| Đá Nam | Xã Song Tử Tây | 52 |  | đảo nhân tạo |
| Sinh Tồn | Xã Sinh Tồn | 13 |  | đảo nổi |
| Sinh Tồn Đông | Xã Sinh Tồn | 2.8 |  | đảo nổi |
| Len Đao | Xã Sinh Tồn | - |  | 1 điểm đóng quân gọi là Đảo Len Đao |
| Cô Lin | Xã Sinh Tồn | - |  | 1 điểm đóng quân gọi là Đảo Cô Lin |
| Đá Lớn | Xã Sinh Tồn | 67 |  | 3 đảo nhân tạo là Đá Lớn A, B và C |
| Nam Yết | Xã Sinh Tồn | 70 |  | đảo nổi |
| Sơn Ca | Xã Sinh Tồn | 39 |  | đảo nổi |
| Núi Thị | Xã Sinh Tồn | - |  | 1 điểm đóng quân gọi là Đảo Đá Thị |
Theo thống kê ngày 1 tháng 4 năm 2009, dân số toàn huyện Trường Sa là 195 người, trong đó khu vực thị trấn Trường Sa là 82 người.
Theo thống kê ngày 1 tháng 4 năm 2019, dân số toàn huyện Trường Sa là 93 người, trong đó khu vực thị trấn Trường Sa là 30 người.
Y tế

Hiện nay các đảo nổi từ cấp 1 đến cấp 3 của huyện Trường Sa đều có bệnh xá. Đảo cấp 1 có bệnh xá khu vực với 2 bác sĩ chuyên khoa và 6 y sĩ, bệnh nhân nặng được đưa về đây để chữa trị. Các đảo cấp 2 thì có 1 bác sĩ và 3 y sĩ, đảo cấp 3 có 1 bác sĩ hoặc y sĩ. Thường trực tại các đảo là 1 quân y từ Lữ đoàn 146 (Đoàn Trường Sa), ngoài ra còn có đoàn công tác từ các bệnh viện Quân y được biệt phái đến làm nhiệm vụ có thời hạn 1 năm. Riêng Viện Y học Hải quân có thời hạn lâu hơn (18 tháng).
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tên cơ sở | Phục vụ | Phụ trách | Đội ngũ | Phân loại đảo |
| Trung tâm Y tế thị trấn Trường Sa | Huyện đảo Trường Sa | Bệnh viện Trung ương Quân đội 175 | 12 (cán bộ y tế luân phiên từ BV 175) | đảo cấp 1 |
| Bệnh xá đảo Song Tử Tây | Đảo Song Tử Tây | Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 | 8 (2 bác sĩ, 5 y tá BV 108) | đảo cấp 1 |
| Bệnh xá đảo Nam Yết | Đảo Nam Yết | Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y | 8 (2 bác sĩ, 5 điều dưỡng BV 103) | đảo cấp 1 |
| Bệnh xá đảo Sinh Tồn | Đảo Sinh Tồn | Bệnh viện Quân y 354, Tổng cục Hậu cần | 8 | đảo cấp 1 |
| Bệnh xá đảo Đá Tây | Đảo Đá Tây A | Bệnh viện Quân y 87, Tổng cục Hậu cần |  | đảo cấp 1 |
| Bệnh xá đảo An Bang | Đảo An Bang | Bệnh viện Quân y 4, Quân khu 4 | 4 | đảo cấp 2 |
| Bệnh xá đảo Phan Vinh | Đảo Phan Vinh | Bệnh viện Quân y 7, Quân khu 3 | 4 | đảo cấp 2 |
| Bệnh xá đảo Trường Sa Đông | Đảo Trường Sa Đông | Bệnh viện Quân y 7A, Quân khu 7 | 4 | đảo cấp 2 |
| Bệnh xá đảo Sơn Ca | Đảo Sơn Ca | Bệnh viện Quân y 91/110, Quân khu 1 | 4 | đảo cấp 2 |
| Bệnh xá đảo Sinh Tồn Đông | Đảo Sinh Tồn Đông | Bệnh viện Quân y 105, Tổng cục Hậu cần | 4 | đảo cấp 2 |
| Bệnh xá tại các điểm đảo khác | Bệnh xá tại các điểm đảo khác | Quân y tại đảo | 1 bác sĩ/y sĩ quân y | đảo cấp 3 |
Giao thông > Hàng không

Huyện đảo Trường Sa được phục vụ bởi Sân bay Trường Sa tại thị trấn Trường Sa nằm trên đảo Trường Sa. Ban đầu nó dài 550m, sau đó đã mở rộng đến 1.200m như hiện nay.
Giao thông > Hàng hải

Tại thị trấn Trường Sa (huyện lỵ), các xã đảo, các điểm đảo điểm có cầu tàu. Các đảo có dân thường sinh sống như Trường Sa Lớn, Đá Tây A, Song Tử Tây, Sinh Tồn đều có các âu tàu lớn để tàu bè vào neo đậu tránh bão. Các âu tàu mới cũng đang được xây dựng tại các đảo trong đợt bồi đắp từ cuối năm 2021 bao gồm Nam Yết, Sơn Ca, Phan Vinh, Trường Sa Đông.
Viễn thông

Tập đoàn Viettel đã lắp đặt một số trạm phát sóng tại huyện đảo Trường Sa. Phạm vi phủ sóng của các trạm là cách các đảo/đá 20 km và còn cho phép truy cập Internet không dây công nghệ EDGE 2,75G.
Giáo dục

Huyện đảo Trường Sa đã có 4 trường tiểu học ở các đảo: Trường Sa, Song Tử Tây, Sinh Tồn và Đá Tây A tiếp nhận các học sinh từ mẫu giáo đến lớp 5. Học sinh học muốn học các cấp cao hơn phải vào đất liền để học tiếp.
Tây Lương (xã)

Đối với các định nghĩa khác, xem Tây Lương.
Tây Lương là một xã thuộc huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.
Địa lý - Hành chính

Xã nằm về phía Tây bắc huyện Tiền Hải. Phía Bắc giáp sông Trà Lý, có con cầu sang huyện Thái Thụy, tuyến đi dài 1.000 mét từ cống Đại Hoàng (gốc Ruối) đến cống Lương Phú đường 39B; phía Nam giáp thị trấn Tiền Hải, kéo dài đến sông Hàng Huyện; phía Đông giáp xã Đông Quý và Tây Ninh; phía Tây giáp sông Hàng Huyện, bên kia là xã Vũ Lăng.
Xã Tây Lương có tổng diện tích đất tự nhiên là 634,54 ha, trong đó diện tích đất canh tác có 365,684 ha (chủ yếu là đất hai lúa, còn đất màu chiếm 6,916 ha).
Dân số xã hiện có 7.015 người, gồm 1.780 hộ, trong đã 6.732 khẩu nông nghiệp.
Lịch sử

Địa bàn xã Tây Lương trước kia là vùng bãi mới được bồi tô, lau lác mọc đầy, đất đai chua mặn, việc trồng cấy gặp rất nhiều khó khăn. Những cư dân đầu tiên đến đây lập thành những ấp, trại lẻ và sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa nước (riêng thôn Nghĩa có nghề bắt tôm, cá thủ công - nội đồng). Thiên nhiên nhiều ưu đãi nhưng cũng vô cùng khắc nghiệt, lại thêm bọn cướp biển ngày đêm cướp phá quấy nhiễu.
Vào khoảng XVI, các làng Đại Hoàng, Lương Phú, Tam Đồng được thành lập bởi những người lưu dân khẩn hoang lập ấp. Về sau các làng được hợp thành tổng Đại Hoàng, huyện Chân Định, trấn Sơn Nam. Đến năm Mậu Tý 1828 (Minh Mạng năm thứ 9), Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ cho lập huyện Tiền Hải. Từ đó tổng Đại Hoàng thuộc huyện Tiền Hải, phủ Kiến Xương, trấn Sơn Nam (đến năm 1831 - 1832, Minh Mạng đổi thành tỉnh Nam Định).
Sau Cách mạng tháng 8, tháng 3 năm 1946, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho hợp nhất các làng Lương Phú, Trà Lý, Tam Đồng thành xã Duy Tân; các thôn Thượng, Hiên, Nghĩa (làng Đại Hoàng) thành xã Đại Hoàng. Đầu năm 1947, các xã Duy Tân, Đại Hoàng và Tân Định (nay là xã Tây Ninh) hợp nhất thành xã Hưng Đạo. Đến năm 1955, xã Hưng Đạo lại tách ra, thôn Trà Lý chuyển về xã Đông Quý, các thôn Lạc Thành, Đại Hữu, Vĩnh Ninh là xã Tây Ninh. Các thôn Lương Phú, Tam Đồng, thôn Nghĩa, các xóm trại Hoàn Khê, Nhượng Bạn và Trung Tiến hợp nhất thành xã Tây Lương. Các thôn Thượng và thôn Hiên sáp nhập với thôn An Khang thành xã Tây Đô. Không lâu sau, thôn Thượng và thôn Hiên được nhập trở lại vào xã Tây Lương.
Năm 1977, thôn Tam Đồng chuyển về xã Vũ Lăng theo Quyết định 1.507 ngày 18/12/1976 của Hội đồng Bộ trưởng. Xã Tây Lương còn lại 5 thôn là thôn Thượng, Hiên, Nghĩa, Trung Đồng (sau đổi thành thôn Trung Tiến) và Lương Phú ổn định đến ngày nay.
Giao thông

Chạy dọc theo hướng Bắc - Nam của xã (từ cầu Trà Lý đến xã Tây Sơn) là đường 39B dài 4 km. Ngoài ra xã còn có ba trục đường chính:
Một đường từ thôn Thượng qua thôn Hiên kéo dài đến sông Hàng Huyện.
Một đường từ thôn Nghĩa (đường 39) với đường dọc thôn đi Trung Tiến.
Trục đường thứ ba từ đường 39B chạy dọc Lương Phú đến cống Đại Hoàng (gốc Ruối).
Bên cạnh các Trục đường chính, trong các thôn, xóm còn có hệ thống đường xương cá, tạo thuận lợi cho việc giao thông đi lại của nhân dân trong xã.
Chú thích

↑  Tổng cục Thống kê
| x t Xã, thị trấn thuộc huyện Tiền Hải |
| --- | --- |
Thị trấn (1):  Tiền Hải (huyện lỵ) 
Xã (31):  An Ninh ·  Bắc Hải ·  Đông Cơ ·  Đông Hoàng ·  Đông Lâm ·  Đông Long ·  Đông Minh ·  Đông Phong ·  Đông Quý ·  Đông Trà ·  Đông Trung ·  Đông Xuyên ·  Nam Chính ·  Nam Cường ·  Nam Hà ·  Nam Hải ·  Nam Hồng ·  Nam Hưng ·  Nam Phú ·  Nam Thanh ·  Nam Thắng ·  Nam Thịnh ·  Nam Trung ·  Phương Công ·  Tây Giang ·  Tây Lương ·  Tây Ninh ·  Tây Phong ·  Tây Tiến ·  Vân Trường ·  Vũ Lăng
Feigeria

| Feigeria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Feigeria
Feigeria là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.
Habenaria pubidactyla

| Habenaria pubidactyla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Habenaria
Loài (species): H. pubidactyla
Danh pháp hai phần
Habenaria pubidactyla J.A.N.Bat. & Bianch. 
Habenaria pubidactyla là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được J.A.N.Bat. & Bianch. mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Habenaria pubidactyla”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Tactusa flavoniger

| Tactusa flavoniger> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Tactusa
Loài (species): T. flavoniger
Danh pháp hai phần
Tactusa flavoniger Fibiger, 2010 
Tactusa flavoniger là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Lào.
Sải cánh dài khoảng 14 mm.
Hoa loa kèn vằn

| Hoa loa kèn vằn |
| --- | --- |

Tiger Lily

Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Monocots
Bộ:: Liliales
Họ:: Liliaceae
Chi:: Lilium
Loài:: L. lancifolium
Danh pháp hai phần
Lilium lancifolium Thunb.

Các đồng nghĩa
  Synonymy Lilium leopoldii Baker  Lilium lishmannii T.Moore  Lilium tigrinum Ker Gawl.  
Hoa loa kèn vằn (danh pháp hai phần: Lilium lancifolium) hay quyển đơn là một loài thực vật có hoa trong họ Liliaceae, còn có các tên gọi bắt nguồn từ Trung Quốc như hổ bì bách hợp（tiếng Anh: tiger lily), bách hợp Nghi Hưng, bách hợp Thái Hồ, bách hợp Hồ Châu,  bách hợp Long Sơn, đảo thuỳ liên, dược bách hợp, khổ bách hợp, hoàng bách hợp.
Nó có nguồn gốc từ các tỉnh Giang Tô, Chiết Giang, An Huy, Giang Tây, Hồ Nam, Hồ Bắc, Quảng Tây, Tứ Xuyên, Trùng Khánh, Thanh Hải, Tây Tạng, Cam Túc, Thiểm Tây, Sơn Tây, Hà Nam, Hà Bắc, Bắc Kinh, Sơn Đông, Cát Lâm của Trung Quốc, ngoài ra còn xuất hiện tại Bán đảo Triều Tiên và Nhật Bản.
Phần thân hành của hoa được sử dụng làm thực phẩm và dược liệu quan trọng, cùng tên với hoa lan châu bách hợp (兰州百合) và long nha bách hợp (龙牙百合).
Loài này được Thunb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1794.
Phân bố

Phạm vi bản địa của cây bao phủ vùng liên bang Viễn Đông Nga  tới Nhật Bản và Tibet, một số tỉnh ở Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên. Cây cũng xuất hiện rải rác khi mọc hoang trong vườn ở Bắc Mỹ, đặc biệt là miền đông Hoa Kỳ và đã xâm nhập tại  một số bang miền nam như Georgia.
Tên gọi

Các nhà thực vật trong nhiều năm coi  L. tigrinum  (sau Ker Gawler) tên khoa học chính xác cho đến khi xác định rằng tên cũ  L. lancifolium  (sau Thunberg) đề cập đến cùng một loài, và sau này trở thành tên được chấp nhận.
Tên thường gọi của nó là  'tiger lily' . Mặc dù tên này không rõ ràng đối với một số loài, nhưng được áp dụng chính xác cho riêng loài này.
Tên thường gọi trong tiếng Nhật oni-yuri (鬼百合, oni-yuri?  lit. "quỷ bách hợp") nay hầu hết được sử dụng cho loài  L. lancifolium . Tên thay thế tengai-yuri (天蓋百合, tengai-yuri?  lit. "thiên cái bách hợp"), được ghi chép sớm nhất từ năm 1900, với sự tham khảo từ giống hoa ra hoa kép yae-tengai (八重天蓋, bát trọng thiên cái?), đã trở lại nhiều hơn trong các tác phẩm văn học gần đây.
Một loài cây tên on-yuri được ghi nhận trong văn học những năm 1900 là Kentan (巻丹, Kentan?  lit. "quyển đan"), giống tên gọi trong tiếng Trung Quốc, 卷丹 quyển đan.
Mô tả chung

Giống như các loài thuộc họ bách hợp, những bông hoa mọc ra trên những thân cây thẳng đứng cao 80–200 xentimét (31–79 in) và ra lá hình dao lưỡi chích (lanceolate) dài 6–10 xentimét (2,4–3,9 in) và rộng 1–2 xentimét (0,39–0,79 in). Lilium lancifolium sinh ra các chồi con trên không, được gọi là mầm non ở kẻ lá, trong nách lá. Mầm non của kẽ lá không phổ biến ở một số loài  Lilium  và sinh các cây mới là bản sao của cây ban đầu.
Các bông hoa không có mùi. Mỗi bông hoa kéo nở vài ngày và nếu thụ phấn sẽ tạo ra những quả nang có nhiều hạt mỏng.
Các biến thể

Tên gọi của một số giống tại một số thời điểm là:
Lilium lancifolium var. densum W.Bull
Lilium tigrinum var. fortunei Standish
Lilium tigrinum var. splendens Van Houtte
Lilium tigrinum var. flore-pleno auct.
Lilium tigrinum var. erectum G.F.Wilson
Lilium tigrinum var. plenescens Waugh
Lilium lancifolium var. flaviflorum Makino
Lilium lancifolium var. fortunei (Standish) V.A.Matthews
Lilium lancifolium var. splendens (Van Houtte) V.A.Matthews
Giống hoa kép  Lilium tigrinum flore pleno , giống hoa kép, đã được xuất khẩu ra khỏi Nhật Bản bởi nhà thực vật học William Bull kể từ 1869.
Thu hoạch và công dụng

Loài cây này mọc hoang và hái lấy củ làm thức ăn cho vật nuôi ở châu Á. Giống cây trồng 'Splendens' đã giành được Giải thưởng Award of Garden Merit của Hiệp hội Làm vườn Hoàng gia.
Tính độc với mèo

Một nghiên cứu về trường hợp điều trị thành công trên mèo ăn phải loài cây này đã được công bố năm 2007.