Kế hoàng hậu
Nguyên nhân sự việc > Dân gian đồn đại

Sự việc xảy ra đối với Na Lạp Hoàng hậu dấy lên rất nhiều cách nhìn, mà nhất là có thể liên quan đến chuyến Nam tuần vào năm ấy của Hoàng đế và Hoàng hậu. Chính điều này đã làm dấy lên nhiều phỏng đoán nghi vấn tại Giang Nam. Giả thiết được lưu truyền nhiều nhất, là do Na Lạp Hoàng hậu phản đối việc Càn Long Đế xuống Giang Nam vi hành, cho rằng ông chỉ xuống để tìm người đẹp để nhập cung, được gọi là Giang Nam liệp diễm (江南猎艳).
Trong lịch sử, Càn Long Đế cũng như Khang Hi Đế rất tích cực Nam tuần, không chỉ vì cảnh đẹp Giang Nam, mà còn vì ở đây nổi tiếng nhiều mỹ nữ như hoa như ngọc. Trong truyền thuyết, khi Nam tuần thì Càn Long Đế từng đến Thanh Phố, Hoài An và sủng hạnh một vài ca nữ xinh đẹp. Có một ca nữ tên Tuyết Như (雪如), khiến Hoàng đế vui thích và rất được chiếu cố. Xong việc, nàng còn được Hoàng đế ban cho rất nhiều thứ như ngọc như ý, trân châu, trâm cài đều tinh xảo. Trên bả vai Tuyết Như có thêu một hình Tiểu đoàn long, nhiều người diễn giải rằng do Hoàng đế hay vuốt ve bả vai nàng, nên lệnh cho đặc biệt thêu lên một hình Tiểu long, mang ý sủng dị. Na Lạp Hoàng hậu tuyệt nhiên không hề biết chuyện này. Khi cả đoàn đến Hàng Châu, Càn Long Đế nổi hứng mặc Thường phục, cải trang làm du khách ăn chơi lên phố, hòng tiếp tục tìm kiếm người đẹp. Na Lạp Hoàng hậu biết được thì bàng hoàng phản đối, thậm chí khóc lóc khuyên can, Càn Long Đế không nghe, thậm chí chửi mắng Hoàng hậu tinh thần không ổn, nên mới bí mật đem bà hồi kinh.
Một truyền thuyết nữa nói rằng, Na Lạp Hoàng hậu cùng Càn Long Đế thực hiện chuyến Nam tuần năm thứ 30, khi đến Kim Lăng, Hoàng đế cùng với đám thần tử sủng ái chạy trên sông Tần Hoài tìm ca kỹ mua vui. Quan viên địa phương muốn lấy lòng Hoàng đế, đã cho sắp xếp một chiếc thuyền hoa tráng lệ, bên trên đầy những kỹ nữ trẻ. Càn Long Đế mừng rỡ, ban thưởng cho quan viên bọn họ, còn cùng các ca kỹ nghe hát nhạc dâm đến hết cả đêm. Hoàng hậu biết được chuyện này, trong lúc mất bình tĩnh, đã đem toàn bộ tóc cắt đi hết. Càn Long Đế trở về thì thấy sự tình, trách mắng Hoàng hậu vô phép thất đức, ghen tuông vô cớ, bèn sai người đưa Hoàng hậu về kinh sư, giam cầm trong cung.
Sách Thanh triều dã sử đại quan (清朝野史大观), một quẩn sách chuyên tổng hợp những chuyện dã sử lưu truyền rộng rãi vào thời Dân Quốc có nhắc đến chuyện Na Lạp Hoàng hậu cắt tóc làm ni sư ngay tại Hàng Châu, mà không phải quay về cung giam cầm:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | 纳兰后为尼：高宗第二后为纳兰氏，后废为尼，居杭州某寺。废时无明诏。后卒。满人御史某，疏请仍以后礼葬，不许。诏曰：「无发之人，岂可母仪天下哉！」嘉庆五年，始改从后礼，惟仪节稍贬损。  鬒云截去独含颦，不学文昭望孟津。 祔庙但虚椒屋礼，生前依旧俪中宸。 （高宗继后那拉氏，随侍孝圣皇后南巡，忽自剪发，失其常度，中途送还京师。满洲旧族最忌剪发，高宗谕旨谓：「本应废立，以其继位中宫，故优容之。」越数年薨逝，命以皇贵妃礼治丧，不得祔庙。其时有满员上疏力争，谓宜用后礼，留中不发。迨嘉庆四年高宗上仙，始将此折封固，交内阁收贮，至今尚存。或谓废后在杭州为尼者，误也。） . . . Nạp Lan hậu làm Ni: Cao Tông đệ nhị Hoàng hậu họ Nạp Lan thị, sau phế làm ni, cư ngụ ở ngôi chùa nào đó tại Hàng Châu. Lúc phế không có chiếu. Khi Hậu mất, có Ngự sử người Mãn thỉnh hỏi về lễ táng của Hoàng hậu mãi không được. Chiếu rằng:「"Người không có tóc, nào đảm đương được vị trí mẫu nghi thiên hạ?!"」. Năm Gia Khánh thứ 5, sửa theo lễ thích hợp, nhưng nghi tiết lại giảm sút. Chẩn vân tiệt khứ độc hàm tần, bất học Văn Chiêu vọng mạnh tân, Phụ miếu đãn hư tiêu ốc lễ, sinh tiền y cựu lệ trung thần. (Cao Tông Kế hậu Na Lạp thị, tùy hầu Hiếu Thánh Hoàng hậu nam tuần, chợt tự cắt tóc, thái độ bất bình thường, nên sai đưa về kinh sư. Tục cũ của người Mãn Châu, kỵ nhất là cắt tóc, Cao Tông hạ chỉ dụ nói:「"Thực sự đáng phải bị phế, lấy người khác kế vị Trung cung, nhưng cuối cùng vẫn rộng rãi bỏ qua"」. Qua năm sau thì Hoàng hậu hoăng thệ, lệnh lấy lễ an táng của Hoàng quý phi, thần vị không được thăng phụ Thái Miếu. Lúc đó có đủ loại quan viên thượng sớ tấu, nói nên dùng nghi lễ Hoàng hậu hạ táng, thế nhưng cuối cùng chỉ giữ lại sớ tấu mà không đáp. Đến khi Gia Khánh năm thứ 4, Cao Tông lên trời, đem các sớ tấu năm xưa đều phong bế lại, giao cho Nội các lưu giữ, đến nay vẫn còn. Có cách nói Hoàng hậu bị phế rồi làm Ni sư ở Hàng Châu, thực là cứ cho là nhầm lẫn vậy) | ” |
— Các đoạn về Na Lạp Hoàng hậu trong Thanh triều dã sử đại quan