stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Phanh thây
Các hình thức > Xé, kéo rời

Phanh thây bằng sức ngựa là hình phạt khá phổ biến trên thế giới, từ vua Charles V đến Louis XIII của Pháp đến các triều đại Trung Quốc xưa đã có hình phạt "Tứ mã phanh thây". Nạn nhân sẽ bị trói tứ chi vào bốn con ngựa, mỗi con ngựa này bị kích động và chạy theo các hướng khác nhau khiến cơ thể nạn bị xé thành từng mảnh. Phạm nhân sẽ bị bỏ mặc cho máu chảy đến chết. Hình phạt này còn có một biến thể khác là "Ngũ mã phân thây" với con ngựa thứ năm cột vào cổ phạm nhân.
Ở các thời đại lại có những hình thức phanh thây khác nhau như: Hoàng đế Aurelian cho người kéo hai ngọn cây xuống và trói ngược hai chân nạn nhân lên hai ngọn cây này, khi thả hai ngọn cây về vị trí cũ thì cơ thể nạn nhân bị xé đôi.
Tiradentes Quartered, tranh của họa sĩ Pedro Américo (1893)
Cảnh hành quyết Túpac Amaru II, người bị Tứ mã phanh thây vào ngày 18 tháng 5 năm 1781, tại Peru
Tranh Martyrium of the Hippolytus của Dieric Bouts, diễn tả thánh Hippolytus tử vì đạo bằng cách tứ mã phanh thây
Một tử đạo bị treo lên hai cây. Hình minh họa trong cuốn: Trattato de gli instrumenti di martirio e delle varie maniere di martoriare usate da' gentili contro christiani (Antonio Gallonio, 1591)
Cranichis ciliilabia

| Cranichis ciliilabia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Cranichis
Loài (species): C. ciliilabia
Danh pháp hai phần
Cranichis ciliilabia C.Schweinf. 
Cranichis ciliilabia là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được C.Schweinf. mô tả khoa học đầu tiên năm 1949.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cranichis ciliilabia”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Berberis forsskaliana

| Berberis forsskaliana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ranunculales
Họ (familia): Berberidaceae
Chi (genus): Berberis
Loài (species): B. forsskaliana
Danh pháp hai phần
Berberis forsskaliana C.K.Schneid., 1905 
Berberis forsskaliana là một loài thực vật có hoa trong họ Hoàng mộc. Loài này được C.K.Schneid. mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Berberis forsskaliana”. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2013.
Airplanes
Danh sách bài hát

Tải kĩ thuật số
"Airplanes" (hợp tác với Hayley Williams) - 3:01
Tải kĩ thuật số - Airplanes, Part II
"Airplanes, Part II" (hợp tác với Eminem và Hayley Williams) - 5:19
Tải kĩ thuật số - Đĩa đơn cao cấp
"Airplanes" (hợp tác với Hayley Williams) - 3:01
"Airplanes" (DJ Frank E! phối lại) (hợp tác với Hayley Williams) - 5:52
"Airplanes" (video ca nhạc) (hợp tác với Hayley Williams) - 3:02
Đĩa CD
"Airplanes" (hợp tác với Hayley Williams) - 3:01
"Created A Monster" - 3:25
Chứng nhận

| Quốc gia | Chứng nhận | Số đơn vị/doanh số chứng nhận |
| --- | --- | --- |
| Úc (ARIA) | 4× Bạch kim | 280.000^ |
| Áo (IFPI Áo) | Vàng | 15.000* |
| Canada (Music Canada) | 3× Bạch kim | 30.000^ |
| Đan Mạch (IFPI Đan Mạch) | Vàng | 15.000^ |
| Đức (BVMI) | Vàng | 250.000^ |
| Ý (FIMI) | Vàng | 15.000* |
| New Zealand (RMNZ) | Bạch kim | 15.000* |
| Hàn Quốc (Gaon Chart)  | — | 370,259 |
| Anh Quốc (BPI) | Bạch kim | 766,000 |
| Hoa Kỳ (RIAA) | 6× Bạch kim | 6.000.000‡ |
 * Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ. ^ Chứng nhận dựa theo doanh số nhập hàng. ‡ Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ và phát trực tuyến.
Sandwithia

| Sandwithia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Tông (tribus): Aleuritideae
Phân tông (subtribus): Grosserinae
Chi (genus): Sandwithia Lanj.
Các loài
 Sandwithia guianensis etc.
Sandwithia là một chi thực vật có hoa trong họ Đại kích
Loài

Chi này gồm các loài sau:
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sandwithia”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Philodendron dardanianum

| Philodendron dardanianum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Chi (genus): Philodendron
Loài (species): P. dardanianum
Danh pháp hai phần
Philodendron dardanianum Mayo 
Philodendron dardanianum là một loài thực vật có hoa trong họ Ráy (Araceae). Loài này được Mayo miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Philodendron dardanianum”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Reading F.C.

Câu lạc bộ bóng đá Reading (phát âm /ˈrɛdɪŋ/) là một đội bóng có trụ sở tại thị trấn Reading, Berkshire, Anh và hiện đang thi đấu tại EFL Championship. Thành lập năm 1871, câu lạc bộ này là một trong những đội bóng lâu đời nhất ở Anh, nhưng đã không tham gia vào Football League mãi cho đến năm 1920, và chưa bao giờ chơi tại giải đấu cao nhất của bóng đá Anh cho đến mùa giải 2006-07.
Chủ tịch của câu lạc bộ là John Madejski, người đã mua Reading vào năm 1991. Huấn luyện viên hiện nay là cựu trưởng trinh sát và nhà vật lý của đội Brian McDermott, người được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng vào ngày 27 tháng 1 năm 2010 sau khi là huấn luyện viên tạm quyền sau cho người bị sa thải Brendan Rodgers, ngày 16 tháng 12 năm 2009. Năm 2011, CLB chính thức lên hạng với chức vô địch championship và sẽ chơi ở giải Premier League từ mùa giải 2012-2013.
Kình địch

Trước khi được đem ra làm vật kinh doanh vào năm 1992, Aldershot được coi là đối thủ lớn nhất của Reading. Luôn có một sự mâu thuẫn mạnh mẽ giữa các cổ động viên hai bên, và các cuộc bạo động liên tiếp xảy ra trong những trận đấu của hai đội bóng này. Ngay cả bây giờ, khi Aldershot đã được thành lập pại với cái tên Aldershot Town, thì sự sôi nổi trong các trận đấu giữa hai đội bóng này vẫn không bao giờ mất đi.
Trong thời gian sống lưu vong của Aldershot, những đối thủ truyền kiếp của Reading là cuộc ganh đua địa phương với Oxford United và Swindon Town. Khi ba đội luôn phấn đấu với nhau để giành suất thăng hạng, sự cạnh tranh của họ đã được gọi là "Tam giác Didcot". Tuy nhiên, sự đấu tranh giữa Oxford và Swindon thì xa vời và mạnh mẽ hơn so với một trong hai và với Reading, một phần do cả hai đã thi đấu ở các giải đấu thấp hơn so với Reading trong hơn 6-7 năm qua.
Ngoài ra Reading còn có một đối thủ lớn nữa là QPR, đội bóng này và Reading có các màu chủ đạo của biểu tượng và đồng phục tương đối giống nhau khi chúng đều là màu xanh và trắng. Chính điều này đã khiến cho hai đội luôn nhập cuộc trận đấu với một khí thế rất lớn để chứng mình ai mới xứng đáng là màu xanh và trắng vô địch.
Các kỷ lục

Câu lạc bộ hiện đang giữ kỷ lục số lượng các trận thắng liên tiếp trong một mùa giải (13 trận thắng liên tiếp ở đầu mùa giải 1985-1986 tại giải hạng ba) và cũng giữ kỷ lục về số điểm đạt được trong một mùa giải chuyên nghiệp (106 điểm trong mùa giải 2005-06 tại giải hạng nhất). Trong đó, Reading đã giành chức vô địch ở cả hai mùa giải đó.
Sân vận động và biệt danh

Từ năm 1998, sân nhà của Reading là Madejski với sức chứa 24,161 người, sân vận động này nằm ở vùng ngoại ô của Reading. Trước đó họ chơi ở sân Elm Park trong vòng 102 năm với chỉ 15,500 chỗ ngồi. Đội bóng được đặt biệt danh là The Royals (Hoàng gia), do vị trí của Reading nằm ở Hạt Hoàng gia của Berkshire, mặc dù trước đó họ đã được biết đến như là The Biscuitmen (Bánh qui), do là hiệp hội thị trấn với Huntley & Palmers.
Đội hình hiện tại > Đội hình chính thức

Ghi chú: Quốc kỳ chỉ đội tuyển quốc gia được xác định rõ trong điều lệ tư cách FIFA. Các cầu thủ có thể giữ hơn một quốc tịch ngoài FIFA.
Đội hình hiện tại > Đội U23

Ghi chú: Quốc kỳ chỉ đội tuyển quốc gia được xác định rõ trong điều lệ tư cách FIFA. Các cầu thủ có thể giữ hơn một quốc tịch ngoài FIFA.
Đội hình hiện tại > Cho mượn

Ghi chú: Quốc kỳ chỉ đội tuyển quốc gia được xác định rõ trong điều lệ tư cách FIFA. Các cầu thủ có thể giữ hơn một quốc tịch ngoài FIFA.
Đội hình hiện tại > Cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải

| Mùa giải | Cầu thủ |
| --- | --- |
1963/64: Colin Meldrum
1964/65: Colin Meldrum
1965/66: Jimmy Wheeler
1966/67: George Harris
1967/68: Mike Dixon
1968/69: Peter Silvester
1969/70: Steve Death
1970/71: Gordon Cumming
1972/73: Steve Death
1973/74: Steve Death
1974/75: Robin Friday
1975/76: Robin Friday
1976/77: Steve Death
1977/78: Richie Bowman
1978/79: Richie Bowman
1979/80: Mark White
1980/81: Steve Hetzke
1981/82: Jerry Williams
1982/83: Steve Richardson
1983/84: Steve Richardson
1984/85: Steve Wood
1985/86: Steve Wood
1986/87: Kevin Bremner
1987/88: Steve Francis
1988/89: Trevor Senior
1989/90: Martin Hicks
1990/91: Keith McPherson
1991/92: Mick Gooding
1992/93: Mick Gooding
1993/94: Dylan Kerr
1994/95: Shaka Hislop
1995/96: Mick Gooding
1996/97: Trevor Morley
1997/98: Phil Parkinson
1998/99: Phil Parkinson
1999/00: Darren Caskey
2000/01: Martin Butler
2001/02: Graeme Murty
2002/03: James Harper
2003/04: Graeme Murty
2004/05: Dave Kitson
2005/06: Kevin Doyle
2006/07: Ivar Ingimarsson
2007/08: Stephen Hunt
2008/09: Chris Armstrong
2009/10: Gylfi Sigurdsson
2010/11: Shane Long
2011/12: Alex Pearce
Các huấn luyện viên trong lịch sử

Các huấn luyện viên chữ nghiêng là những người kiêm nhiệm vụ chăm sóc và chữ đậm là người đang dẫn dắt.
| Tên | Từ | Tới | Nhiệm kỳ |
| --- | --- | --- | --- |
| Brian McDermott | 16 tháng 12 năm 2009 | Nay | 15 năm, 74 ngày |
| Brendan Rodgers | 4 tháng 6 năm 2009 | 16 tháng 12 năm 2009 | 195 ngày |
| Steve Coppell | 9 tháng 10 năm 2003 | 12 tháng 5 năm 2009 | 5 năm, 215 ngày |
| Kevin Dillon | 10 tháng 9 năm 2003 | 9 tháng 10 năm 2003 | 29 ngày |
| Alan Pardew | 16 tháng 9 năm 1999 | 9 tháng 9 năm 2003 | 3 năm, 358 ngày |
| Tommy Burns | 25 tháng 3 năm 1998 | 16 tháng 9 năm 1999 | 1 năm, 175 ngày |
| Alan Pardew | 18 tháng 3 năm 1998 | 25 tháng 3 năm 1998 | 7 ngày |
| Terry Bullivant | 30 tháng 6 năm 1997 | 18 tháng 3 năm 1998 | 261 ngày |
| Jimmy Quinn Mick Gooding | 5 tháng 1 năm 1995 | 9 tháng 5 năm 1997 | 2 năm, 124 ngày |
| Jimmy Quinn Mick Gooding Adrian Williams Jeff Hopkins | 15 tháng 12 năm 1994 | 4 tháng 1 năm 1995 | 20 ngày |
| Mark McGhee | 10 tháng 5 năm 1991 | 14 tháng 12 năm 1994 | 3 năm, 218 ngày |
| John Haselden | 30 tháng 4 năm 1991 | 10 tháng 5 năm 1991 | 10 ngày |
| Eddie Niedzwicki | 1 tháng 4 năm 1991 | 30 tháng 4 năm 1991 | 29 ngày |
| Ian Porterfield | 14 tháng 11 năm 1989 | 1 tháng 4 năm 1991 | 1 năm, 138 ngày |
| Lew Chatterley | 23 tháng 10 năm 1989 | 14 tháng 11 năm 1989 | 19 ngày |
| Ian Branfoot | 31 tháng 1 năm 1984 | 23 tháng 10 năm 1989 | 5 năm, 265 ngày |
| Maurice Evans | 26 tháng 2 năm 1977 | 31 tháng 1 năm 1984 | 6 năm, 339 ngày |
| Charlie Hurley | 13 tháng 1 năm 1972 | 26 tháng 2 năm 1977 | 5 năm, 44 ngày |
| Jimmy Wallbanks | 1 tháng 10 năm 1971 | 13 tháng 1 năm 1972 | 104 ngày |
| Jack Mansell | 1 tháng 4 năm 1969 | 1 tháng 10 năm 1971 | 2 năm, 183 ngày |
| Ray Henderson | 1 tháng 2 năm 1969 | 1 tháng 4 năm 1969 | 59 ngày |
| Roy Bentley | 1 tháng 1 năm 1963 | 1 tháng 2 năm 1969 | 6 năm, 31 ngày |
| Harry Johnston | 1 tháng 11 năm 1955 | 1 tháng 2 năm 1963 | 7 năm, 61 ngày |
| Fred May James Carter | 1 tháng 10 năm 1955 | 1 tháng 11 năm 1955 | 31 ngày |
| Jack Smith | 1 tháng 6 năm 1952 | 1 tháng 10 năm 1955 | 3 năm, 122 ngày |
| Ted Drake | 1 tháng 6 năm 1947 | 1 tháng 6 năm 1952 | 5 năm, 0 ngày |
| Joe Edelston | 13 tháng 4 năm 1939 | 1 tháng 6 năm 1947 | 8 năm, 49 ngày |
| Johnny Cochrane | 1 tháng 3 năm 1939 | 13 tháng 4 năm 1939 | 43 ngày |
| Billy Butler | 1 tháng 8 năm 1935 | 1 tháng 3 năm 1939 | 3 năm, 212 ngày |
| Joe Smith | 1 tháng 6 năm 1931 | 1 tháng 8 năm 1935 | 4 năm, 61 ngày |
| Angus Wylie | 1 tháng 7 năm 1926 | 1 tháng 6 năm 1931 | 4 năm, 335 ngày |
| Harold Bray | 1 tháng 10 năm 1925 | 1 tháng 6 năm 1926 | 243 ngày |
| Arthur Chadwick | 1 tháng 2 năm 1923 | 1 tháng 10 năm 1925 | 2 năm, 273 ngày |
| Ban huấn luyện | 11 tháng 5 năm 1922 | 1 tháng 2 năm 1923 | 245 ngày |
| Jack Smith | 23 tháng 12 năm 1920 | 11 tháng 5 năm 1922 | 1 năm, 139 ngày |
| Harry Marshall | 23 tháng 2 năm 1920 | 23 tháng 12 năm 1920 | 304 ngày |
Ban lãnh đạo

Hội đồng quản trị & Nhân viên đội hình chính
Giám đốc điều hành - Nigel Howe
Giám đốc thương mại - Pat Coyne
Thư ký câu lạc bộ - Sue Hewitt
Kiểm soát tài chính - Bryan Stabler
Hội đồng quản trị - Sir John Madejski (Chủ tịch) & Ian Wood-Smith (Giám đốc không điều hành)
Đội ngũ quản lý
Huấn luyện viên trưởng - Brian McDermott
Trợ lý Giám đốc - Nigel Gibbs
Huấn luyện viên thủ môn - Sal Bibbo
Huấn luyện viên - Nigel Gibbs
Giám đốc bóng đá - Nick Hammond
Tư vấn bóng đá - Vacant
Trưởng trinh sát tìm kiếm tài năng trẻ - Steve Shorey
Huấn luyện viên đội dự bị/học viện - Eamonn Dolan
Trợ lý huấn luyện viên đội dự bị/học viện - Michael Wallace
Trưởng nhân viên vật lý trị liệu - Luke Anthony
Trợ lý vật lý trị liệu - Dan Buchanan
Sinh lý học bóng đá - Karl Halabi
Người dọn dẹp - Selby Armstrong
Danh hiệu

EFL Championship: 2
EFL League One: 3
EFL League Two: 1
Full Members' Cup: 1
London War Cup: 1
Football League Third Division South Cup: 1
Cúp FA:
Cúp Liên đoàn bóng đá Anh:
Vị trí cao nhất trong giải đấu:
Bedtime (bài hát)

"Bedtime" là đĩa đơn thứ tư và cũng là đĩa đơn cuối cùng từ album phòng thu thứ hai của nam ca sĩ Usher, My Way (1997). Đĩa đơn chỉ được phát hành trên đài airplay vào năm 1998. "Bedtime" đã đạt vị trí thứ 66 trên bảng xếp hạng U.S. Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs.
Danh sách ca khúc

"Bed Time" (Album Version) - 4:45
"Bed Time" (Live Version) - 7:06
Xếp hạng

| Bảng xếp hạng (1998) | Vị trí cao nhất |
| --- | --- |
Hoa Kỳ Hot R&B/Hip-Hop Songs (Billboard): 66
Truyền thông

Usher biểu diễn "Bedtime" trong một tập của phim truyền hình Moesha của kênh UPN vào năm 1999.
Kawaguchi Shinichi

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Shinichi Kawaguchi
Ngày sinh:  13 tháng 6, 1977 (47 tuổi)
Nơi sinh:  Nagasaki, Nhật Bản
Vị trí:  Hậu vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2000–2002 |  Avispa Fukuoka |   |   |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Shinichi Kawaguchi (sinh ngày 13 tháng 6 năm 1977) là một cầu thủ bóng đá người Nhật Bản.
Sự nghiệp câu lạc bộ

Shinichi Kawaguchi đã từng chơi cho Avispa Fukuoka.
Cyrtopogon falto

| Cyrtopogon falto> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Cyrtopogon
Loài (species): C. falto
Danh pháp hai phần
Cyrtopogon falto Walker, 1849 
Cyrtopogon falto là một loài ruồi trong họ Asilidae. Cyrtopogon falto được Walker miêu tả năm 1849.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Iroquois

|  Liên minh Iroquois  |
| --- | --- |
 Tên bản ngữ Haudenosaunee 
   Cờ
Bản đồ hiển thị các yêu sách lãnh thổ lịch sử (màu tím) và hiện được công nhận (màu hồng) của người Iroquois
Tổng quan
Vị thế: Liên đoàn được công nhận, sau này trở thành chính phủ không được công nhận
Thủ đô: Onondaga (làng), Onondaga Nation (tại nhiều địa điểm hiện đại khác nhau: Trước năm 1609: Cazenovia, New York  1609-1615: Pompey, New York  1615-1640: Delphi Falls, New York  1640 trở đi: Manlius, New York) 
Ngôn ngữ thông dụng: Iroquois
Chính trị
Chính phủ: Bang liên
Lập pháp: Đại Hội đồng Lục quốc
Lịch sử:  

• Thành lập : Giữa năm 1450 và 1660 (ước tính)
 
Iroquois (phát âm /ˈɪrəkwɔɪ/) còn được gọi là Liên đoàn Iroquois (Iroquois League) và sau đó gọi là Liên minh Iroquois (Iroquois Confederacy), là một liên minh bản địa ở đông bắc của Bắc Mỹ. Nó tồn tại như một hiệp định hòa bình được ký kết giữa các bộ tộc hùng mạnh người Iroquois (người Mỹ bản địa) vào thế kỳ XVII, để nhằm ngăn chặng các cuộc chiến tranh giữa các bộ lạc, từ nền tảng đó các bộ lạc giúp đỡ nhau, liên kết và phụ thuộc nhau nhằm chống lại sự hiện diện ngày càng đông của thực dân châu Âu có mặt ở bờ biển phía Đông.
Thực dân Anh gọi họ là "Ngũ quốc" (Five Nations), bao gồm người Mohawk, người Oneida, người Onondaga, người Cayuga và người Seneca (được liệt kê theo địa lý từ Đông sang Tây). Sau năm 1722, người Tuscarora nói tiếng Iroquois từ phía Đông Nam được chấp nhận vào liên minh, từ đó người Anh gọi liên minh này là Lục quốc (Six Nations).
Những người sáng lập ra liên minh theo truyền thống được coi là Deganawidah Đại hòa bình, Hiawatha, và Jigonsaseh Mẹ của các quốc gia. Trong gần 200 năm, người Iroquois là một nhân tố quan trọng trong chính sách thuộc địa Bắc Mỹ. Vào thời kỳ cực thịnh vào khoảng năm 1700, quyền lực của người Iroquois mở rộng từ vùng đất mà ngày nay là Bang New York về phía Bắc đến Canada, phía Tây dọc theo Great Lakes và phía Nam nằm trên cả hai mặt của dãy núi Allegheny vào Virginia và Kentucky và Thung lũng Ohio ngày nay.
Năm 2010, Liên Minh Iroquois (Sáu Quốc gia) có hơn 45.000 người sống ở Canada và hơn 81.000 người ở Hoa Kỳ.
Tên gọi

Iroquois là tên gọi phổ biến nhất dùng để chỉ liên minh này, nguồn gốc của tên gọi còn nhiều tranh cãi. Lần đầu tiên xuất hiện với cái tên "Irocois" là qua lời kể của Samuel de Champlain về cuộc hành trình của ông đến Tadoussac vào năm 1603. Các cách viết tiếng Pháp ban đầu khác bao gồm "Erocoise", "Hiroquois", "Hyroquoise", "Irecoies", "Iriquois", "Iroquaes", "Irroquois" và "Yroquois", được phát âm vào thời điểm đó là [irokwe] hoặc [irokwɛ]. Các giả thuyết khác nhau về nguồn gốc tên gọi đã được đề xuất, nhưng không có giả thuyết nào được chấp nhận rộng rãi. Đến năm 1978, Ives Goddard đã nhận định: "Không có hình thức nào như vậy được chứng thực trong bất kỳ ngôn ngữ bản địa Bắc Mỹ đã tạo ra tên cho các nhóm Iroquoian, nguồn gốc và ý nghĩa cuối cùng của tên này vẫn chưa được biết".
Linh mục dòng Tên và nhà truyền giáo Pierre François Xavier de Charlevoix đã viết vào năm 1744: "Tên Iroquois hoàn toàn là tiếng Pháp, và được hình thành từ thuật ngữ Hiro hoặc Hero [ngôn ngữ Iroquo], có nghĩa là tôi đã nói".
Cơ cấu thiết lập Liên minh Iroquois

Cơ cấu chính trị duy nhất của liên minh là sự độc lập và phụ thuộc lẫn nhau, đã giao phó một trọng trách đặc biệt cho phụ nữ. Nhưng không chỉ những phụ nữ thuộc vào dòng giống theo chế độ mẫu hệ, những người phụ nữ còn bổ nhiệm thêm 50 tộc trưởng, những người sẽ đứng trong hội đồng lãnh đạo của liên minh 5 nước, cũng giống như đại diện là đàn ông trong các hội đồng của bộ tộc. Mặc dù liên minh không can thiệp vào mối quan hệ giữa các bộ tộc, nhưng nó đã hòa giải thành công các cuộc xung đột giữa các bộ tộc.
Những thành công của Liên minh Iroquois

Vào năm 1779, khi lực lượng quân cách mạng Mĩ đang trên đường làm nhiệm vụ trừng phạt đến lưu vực sông Mohawk, ở phía Tây New York, họ rất kinh ngạc về những bằng chứng về nền văn hóa hiếm có Iroquois. Trải dài trước mặt họ là những cánh đồng ngô, hoa quả, khoai tây, đậu Hà Lan, đậu cove, những khu vườn táo, đào, hoa; và những trang trại được trang bị đầy đủ với những đàn gia súc và đàn gia cầm. Trong con mắt của những người lính bình thường, cuộc sống của những người Iroquois trong những ngôi nhà khung gỗ, được xây bằng đá và có ống khói bằng gạch và cửa sổ bằng kính tốt hơn nhiều so với cuộc sống của phần lớn những người châu Âu định cư trong khu vực. Vào khoảng năm 1650, người Iroquois đã đạt tới một nền văn minh tiên tiến nhất của người Mỹ bản xứ phía Bắc Rio - Grande. Trong thời hoàng kim, họ đã gây được ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi dân số của họ, khoảng 16.000 người lúc đông nhất. Họ không chỉ có khả năng kìm chế hai vương triều lớn của Châu Âu là Anh và Pháp mà còn tổ chức được một cơ cấu chính trị tinh vi, trở thành những khuôn mẫu trong những đề xuất của Benjamin Franklin về một chính phủ liên bang mới ở Mĩ.
Sự sụp đổ và biến mất của Liên minh Iroquois

Iroquois in Buffalo, New York, 1914.
Dưới ảnh hưởng của Sir William Johnson, Liên minh Iroquois đã cùng với người Anh chống lại người Pháp trong cuộc đấu tranh giành đất đai và buôn lông thú. Trừ những người thuộc bộ tộc Tuscarora và một nửa số người thuộc bộ tộc Oneida, thì Liên minh Iroquois luôn kề vai sát cánh với người Anh trong cuộc chiến tranh cách mạng - một lựa chọn đã đem tại họa đến cho người da đỏ, Sau khi Liên minh Iroquois tham gia vào hai cuộc thảm sát ở thung lũng Chery và thung lũng Wyoming, tướng George Washington đã hạ lệnh tiến hành cuộc viễn chinh trừng phạt do tướng John Sullivan lãnh đạo. Đến cuối thể kỷ XVIII, chiến tranh và bệnh dịch đã làm cho dân số của Liên minh chỉ còn 1/4, và cuối cùng họ đã mất toàn bộ đất đai vì bị những kẻ đầu cơ bất động sản phá bỏ những hiệp ước hay cướp đất.
Người Iroquois ngày nay

Sau khi Liên minh người Iroquois sụp đổ, người Iroquois bị đuổi ra khỏi các vùng đất mà tổ tiên họ đã sống. Nhiều người bị chết trong các trận chiến với quân viễn chinh Mĩ, và trong các trận dịch bệnh mà người châu Âu mang đến khi họ đến định cư. Các vùng đất của tổ tiên họ dần dần bị mất đi vào tay những người buôn đất. Ngày nay người Iroquois còn lại khoảng 125,000 người sinh sống ở Bắc Mĩ, trong đó khoảng 80,000 người sống tại Mĩ (New York, Wisconsin, South Carolina, Oklahoma) và khoảng 45,000 người sống tại Canada (Nam Quebec và Nam Ontario).
Liên kết

Iroquois Indian Museum
Canadian Genealogy (The Iroquois)
Bản đồ của Năm quốc gia (từ Bộ sưu tập Darlington)
Mohawk leader John Smoke Johnson (right) with John Tutela and Young Warner, two other Six Nations War of 1812 veterans. Photo: July 1882.