stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Siemens SL45
Firmware

SL42, SL45 và SL45i sử dụng chung các thành phần điện tử, và firmware có thể thay đổi lẫn nhau. Nó có thể nâng cao chức năng của SL42 và SL45 với hỗ trợ Java. Liên hệ đến cấu trúc đơn giản của firmware, và việc dễ dàng cài đặt các phiên bản firmware mới (cáp serial kèm theo là phù hợp) dẫn đến rất nhiều phiên bản mới của firmware (các bản vá) có mặt trên Internet. Các phiên bản này sửa lỗi phần mềm, thay đổi đồ họa điện thoại, hoặc kể cả thêm vào các chức năng mới như tái cấu trúc bàn phím, gọi điện hình ảnh, hoặc thông tin chi tiết về pin.
Nền tảng người dùng

Như đã nói ở trên về việc firmware được nâng cao, sự có mặt của rất nhiều chương trình Java sau này tăng thêm nhiều chức năng (ví dụ, gửi tin nhắn SMS dài, đọc e-book, xem video, và trình khách e-mail), chức năng nghe nhạc MP3 và khe cắm thẻ nhớ, và cũng công bằng cho giá của nó sau vài năm ra mắt, dòng SL45 quy tụ được một số lượng nền tảng người dùng lớn, phát triển các bản vá firmware, các ứng dụng Java và thay đổi phần cứng, nâng cao chức năng của điện thoại. Rất nhiều người hâm mộ model này nói rằng không model nào có thể thay thế được SL45i (ngoại trừ bản gốc, hoặc SL42/45 với firmware của SL45i).
Chiếc điện thoại này thật sự có rất nhiều chức năng, đặc biệt khi so sánh với các máy khác trong thời gian ra mắt, mặc dù nó thiếu rất nhiều chức năng có thể nói là cơ bản cho điện thoại hiện đại ngày nay, như hiển thị màn hình màu, tích hợp máy ảnh, nhạc chuông đa âm hoặc kỹ thuật số hóa, Bluetooth và chức năng GPRS. Các mẫu điện thoại hiện đại hỗ trợ thẻ nhớ có thể kết nối trực tiếp vào máy tính qua cổng USB, hơn nhiều so với cổng serial của SL45; giới hạn này có thể loại bỏ bằng cách dùng đầu đọc thẻ nhớ.
Gollanabeedu, Heggadadevankote

| Gollanabeedu |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Mysore
Tehsil: Heggadadevankote
Gollanabeedu là một làng thuộc tehsil Heggadadevankote, huyện Mysore, bang Karnataka, Ấn Độ.
Chú thích

↑  “Danh sách làng thuộc bang Karnataka”. Bộ Nhà ở Ấn Độ. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.
↑  “Làng Gollanabeedu”. Onefivenine.com. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.
Lê Đình Kiên

Lê Đình Kiên (1621 - 1704) là một viên quan dưới triều Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam. Ông là người có tài về chính trị, quân sự, ngoại giao, ngoại thương, nên đã vỗ yên và xây dựng Phố Hiến (Hưng Yên) thành nơi phồn hoa đô hội lúc bấy giờ...
Tiểu sử

Lê Đình Kiên sinh ngày 20 tháng 9 năm Tân Dậu (3 tháng 11 năm 1621, đời vua Lê Thần Tông) ở Bái Trại (nay là Thiết Đinh, còn gọi là Thiết Đanh), xã Định Tường (nay thuộc thị trấn Quán Lào), huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa.
Cha mất sớm, ông sống với mẹ một thời gian, thì được Tả tướng Hờn (Tả đô đốc Hàn Tiến - Lê Văn Hiểu) ở Tĩnh Gia (Thanh Hóa) nhận về nuôi, rồi tiến cử vào triều (không rõ năm).
Lúc bấy giờ chúa Trịnh chuyên quyền, chiến tranh lại liên miên, khiến nhân dân đói khổ, loạn lạc khắp nơi. Từ trấn Sơn Nam trở ra đến vùng Đông Bắc cứ bị quân phỉ quấy phá, và trộm cướp nổi lên như rươi. Triều đình đã cử nhiều tướng tài, quan giỏi ra cai trị nhưng đều bất lực.
Năm Giáp Thìn (1664), Lê Đình Kiên vâng lệnh triều đình ra làm Trấn thủ trấn Sơn Nam. Tại đây, ông đã ra sức ổn định xã hội, dẹp quân Tàu Ô , trộm cướp, và mở mang Phố Hiến thành nơi phồn hoa đô hội, nên đương thời có câu: "Thứ nhất Kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến".
Lê Đình Kiên mất ngày 12 tháng 2 năm Giáp Thân (17 tháng 3 năm 1704, dưới triều vua Lê Hy Tông) tại Phố Hiến (thọ 84 tuổi ta). Về sau, di cốt của ông được cải táng đưa về quê nhà .
Kể sơ lược về Trấn thủ Lê Đình Kiên, trong sách Đại Việt sử ký toàn thư, phần Bản kỷ tục biên (1676 - 1740), có đoạn viết:
Ghi nhận công lao

Ngoài việc Trấn thủ Lê Đình Kiên được triều Lê trung hưng truy phong tước hiệu và phúc thần, lúc bấy giờ người Việt và người nước ngoài ngụ ở Phố Hiến cũng đã dựng bia ghi công ông. Ở nơi ấy hiện vẫn còn 2 tấm bia, một do Trưởng tài Nam Hải là Trần Đế Đào (người Phúc Kiến, Trung Quốc) dựng năm 1723, một do người địa phương dựng vào năm 1727. Nội dung 2 bia cơ bản giống nhau, đều ca ngợi công đức của ông, coi ông ngang với những bậc trung thần nghĩa sĩ ngày xưa.
Ở quê nhà (thôn Thiết Đinh), nhân dân cũng đã lập miếu thờ ông, và gọi là miếu Anh Linh Vương. Ngôi miếu nay vẫn còn, và đã được xếp hạng là di tích lịch sử cấp quốc gia ngày 9 tháng 9 năm 1994. Trong đền thờ có hai câu đối ca ngợi công đức của ông:
Và:
Nghĩa:
Hiện nay, ở Yên Định (Thanh Hóa) có trường PTCS Lê Đình Kiên, và thành phố Hưng Yên có đường Lê Đình Kiên.
Hậu thế đánh giá

Lê Đình Kiên là người có tài về chính trị, quân sự, ngoại giao, ngoại thương; nên ông được vua chúa trọng dụng, được thay mặt triều đình giao thiệp và cộng tác với các thương điếm ngoại quốc đến buôn bán ở Phố Hiến (Hưng Yên), như Hà Lan, Anh, Pháp, Nhật Bản, Bồ Đào Nha,...
Suốt 40 năm ở trấn Sơn Nam (từ 1664 - 1704), ra sức ổn định xã hội, dẹp giặc, trộm cướp không chỉ bằng pháp luật, mà còn bằng cả tấm lòng bao dung nhân ái. Những người dân trước đây vì đói kém, loạn lạc, phải tha phương cầu thực, lưu tán các nơi, ông cho tập trung lại, cho đất lập làng, tạo điều kiện làm ăn sinh sống. Ngay cả những người Hoa chạy loạn nhà Thanh sang Đại Việt, cũng được ông chiêu dụ lại, cấp đất cho làm ăn.
Bên cạnh đó, ông còn nổi tiếng là người có tài xét kiện. Bọn trộm cướp truyền tin nhau không dám quấy phá khu vực ông cai quản, có nhiều kẻ có tội gặp ông để đầu thú và xin hứa hoàn lương. Việc kiện tụng nhờ đó cũng tinh giảm. Ngoài ra, ông còn là người có công vận động người dân trồng nhiều nhãn, một loại cây đặc sản của Hưng Yên...
Vụ án Vợ chồng phường chèo

Sách "Kiến văn tiểu lục" của Lê Quý Đôn có chép một chuyện thực về vợ chồng người phường chèo ở Sơn Nam như sau:
"Một người phường chèo, vợ có nhan sắc, người khách buôn phương Bắc trông thấy liền bỏ tiền của ra dụ dỗ vợ chồng người ấy xuống thuyền ca hát, nhân đấy cho người chồng uống rượu say, rồi đem người vợ giấu ở dưới cột buồm, bắt miệng ngậm nhân sâm để khỏi tắt thở. Khi người chồng tỉnh rượu, không thấy vợ, hỏi thì người lái buôn nói dối là "đã lên bờ từ trước rồi". Người chồng tìm khắp nơi không thấy bèn làm đơn tố cáo ở cửa doanh. Lê Đình Kiên làm trấn thủ Sơn Nam lúc đó, sai người tìm kiếm trong thuyền không thấy bóng dáng đâu cả lại sai viên thuộc là Dung Vũ đem lính đi tìm. Người khách buôn hùng hổ, tuốt gươm quát to lên rằng: "Nếu không tìm được, ta sẽ giết ngươi". Dung Vũ sức lực to lớn, xông thẳng đến ôm chặt lấy và giật phăng lấy thanh kiếm, rồi mắng người khách lái buôn rằng: "Mày muốn kháng cự việc quan à?". Sau đó, Vũ bắt trói ba người giải nộp quan. Đình Kiên sai giam riêng mỗi người một nơi, đem hết đồ tra tấn ra để uy hiếp nhưng bọn kia vẫn không thú nhận. Đình Kiên bàn, trước hết đem hai người khảo đả thật đau, còn một người nữa thì cho đứng ngoài sân xa xa trông thấy. Khi khảo đả 2 người xong, cho lôi ra chỗ khác, bấy giờ mới cho giải người thứ ba vào mắng rằng: "Bọn kia đã chiêu xưng rồi, lời cung chứng cứ đủ cả đây, mày còn giấu giếm chối cãi à?" vừa nói, vừa cầm vờ một tờ giấy bảo cho người này biết, lập tức người này mặt mày tái mét, tâm trạng hoang mang sợ "mất mật" mà khai hết. Đình Kiên sai bắt giải về thuyền, tìm ở dưới cột buồm, quả nhiên thấy vợ người phường chèo, liền trao trả cho người ấy và phạt người khách buôn phương Bắc 70 dật bạc. Người ta đều khen Đình Kiên là người khéo xét kiện".
Sistar19

| Sistar19 |
| --- | --- |

Thông tin nghệ sĩ
Nguyên quán: Seoul, Hàn Quốc
Thể loại: K-pop
Năm hoạt động: 2011 (2011)–nay
Hãng đĩa: Starship Entertainment
Hợp tác với: Sistar

Thành viên:  Bora  Hyolyn 

Website: starship-ent.com/sistar
Sistar19 là gồm 2 thành viên của Sistar quản lý bởi Starship Entertainment.
SISTAR19 đã được tạo ra vào năm 2011, với giọng ca chính của rapper Bora và Hyolyn trưởng nhóm. Họ đã tổ chức biểu diễn đầu tiên của họ là SISTAR19 trên 05 Tháng năm 2011 trên M! Đếm ngược với single "Ma Boy", phát hành vào tháng đó, album mini đầu tiên của họ mang tên gone not around any longer được phát hành vào ngày 31 tháng 1, năm 2013.
Các đĩa đơn đầu tiên của tên cùng lên tới đỉnh Billboard Hàn Quốc K-Pop Hot 100 biểu đồ. Năm 2013, SISTAR19 đã được đề cử trong năm 2013 World Music Awards.
Ngày 16 tháng 1 năm 2023, ra mắt m/v NO MORE(MA BOY)  VÀ SAUCY
Sophronica rufosuturalis

| Sophronica rufosuturalis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Sophronica
Loài (species): S. rufosuturalis
Danh pháp hai phần
Sophronica rufosuturalis Breuning, 1954 
Sophronica rufosuturalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2020 (vòng đấu loại trực tiếp)

Vòng đấu loại trực tiếp của Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2020 là giai đoạn thứ hai và cuối cùng của Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2020, sau giai đoạn vòng bảng. Giai đoạn đấu loại trực tiếp được tổ chức từ ngày 22 tháng 12 năm 2021 đến ngày 1 tháng 1 năm 2022 với hai đội đứng đầu từ mỗi bảng (tổng cộng bốn đội) giành quyền tham dự. Mỗi cặp đấu sẽ thi đấu theo thể thức hai lượt đi và về. Hiệp phụ và loạt sút luân lưu sẽ được sử dụng để quyết định đội thắng nếu cần thiết. Do giải đấu lần này thi đấu tập trung tại Singapore, luật bàn thắng sân khách sẽ không được áp dụng.
Các đội tuyển vượt qua vòng bảng

Hai đội tuyển quốc gia đứng đầu từ mỗi bảng được lọt vào vòng đấu loại trực tiếp.
| Bảng | Đội đứng nhất bảng | Đội đứng nhì bảng |
| --- | --- | --- |
| A |  Thái Lan |  Singapore |
| B |  Indonesia |  Việt Nam |
Lịch thi đấu

Lịch thi đấu của mỗi vòng như sau.
| Vòng | Lượt đi | Lượt về |
| --- | --- | --- |
| Bán kết | 22–23 tháng 12 năm 2021 (2021-12-23) | 25–26 tháng 12 năm 2021 (2021-12-26) |
| Chung kết | 29 tháng 12 năm 2021 (2021-12-29) | 1 tháng 1 năm 2022 (2022-01-01) |
Nhánh đấu

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | Bán kết | Bán kết | Bán kết | Bán kết | Bán kết |  |  | Chung kết | Chung kết | Chung kết | Chung kết | Chung kết |
 
|  |  A2 |    Singapore | 1 | 2 | 3 |   |  |  |  |  |  |  |
|  |  B1 |    Indonesia (s.h.p.) | 1 | 4 | 5 |   |  |  |  |  |  |  |
|  |   |   |   |   |   |   |   |  B1 |    Indonesia | 0 | 2 | 2 |
|  |   |   |   |   |   |   |   |  A1 |    Thái Lan | 4 | 2 | 6 |
|  |  B2 |    Việt Nam | 0 | 0 | 0 |   |  |  |  |  |  |  |
|  |  A1 |    Thái Lan | 2 | 0 | 2 |   |  |  |  |  |  |  |
Bán kết

| Đội 1 | TTS | Đội 2 | Lượt đi | Lượt về |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Singapore  | 3–5 |  Indonesia | 1–1 | 2–4 (s.h.p.) |
| Thái Lan  | 2–0 |  Việt Nam | 0–2 | 0–0 |
Bán kết > Lượt đi > Singapore v Indonesia

20:30
| Singapore  | 1–1 |  Indonesia |
| --- | --- | --- |
|  Ik. Fandi  70' | Chi tiết (AFFSZ) Chi tiết (AFF) |  Witan  28' |
Khán giả: 9.952
Trọng tài: Kim Hee-gon (Hàn Quốc)
| --- | --- |
             Singapore :              Indonesia 
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Thống kê | Singapore | Indonesia |
Bàn thắng: 1
| Tổng số cú sút | 11 | 10 |
| Số cú sút trúng đích | 3 | 2 |
| Kiểm soát bóng | 51% | 49% |
Phạt góc: 6
| Phạm lỗi | 16 | 18 |
| Việt vị | 0 | 3 |
| Thẻ vàng | 2 | 1 |
Thẻ đỏ: 0
Bán kết > Lượt đi > Việt Nam v Thái Lan

20:30
| Việt Nam  | 0–2 |  Thái Lan |
| --- | --- | --- |
|  | Chi tiết (AFFSZ) Chi tiết (AFF) |  Chanathip  14', 23' |
Khán giả: 7.355
Trọng tài: Saoud Ali Al-Abda (Qatar)
| --- | --- |
             Việt Nam :              Thái Lan 
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Thống kê | Việt Nam | Thái Lan |
| Bàn thắng | 0 | 2 |
| Tổng số cú sút | 14 | 6 |
| Số cú sút trúng đích | 2 | 3 |
| Kiểm soát bóng | 47% | 53% |
Phạt góc: 3
| Phạm lỗi | 21 | 18 |
| Việt vị | 3 | 2 |
| Thẻ vàng | 3 | 4 |
Thẻ đỏ: 0
Bán kết > Lượt về > Indonesia v Singapore

20:30
| Indonesia  | 4–2 (s> h.p.) |  Singapore |
| --- | --- | --- |
|  Walian  11'  Arhan  87'  Anuar  91' (l.n.)  Vikri  105+2' | Chi tiết (AFFSZ) Chi tiết (AFF) |  Song  45+4'  Shahdan  74' |
Khán giả: 9.982
Trọng tài: Qasim Al-Hatmi (Oman)
| --- | --- |
             Indonesia :              Singapore 
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Thống kê | Indonesia | Singapore |
| Bàn thắng | 4 | 2 |
| Tổng số cú sút | 35 | 15 |
| Số cú sút trúng đích | 14 | 9 |
| Kiểm soát bóng | 61% | 39% |
| Phạt góc | 15 | 3 |
| Phạm lỗi | 27 | 15 |
| Việt vị | 3 | 2 |
Thẻ vàng: 1
| Thẻ đỏ | 0 | 3 |
Indonesia thắng với tổng tỉ số 5–3.
Bán kết > Lượt về > Thái Lan v Việt Nam

20:30
| Thái Lan  | 0–0 |  Việt Nam |
| --- | --- | --- |
|  | Chi tiết (AFFSZ) Chi tiết (AFF) |  |
Khán giả: 8.121
Trọng tài: Ahmad Ibrahim (Jordan)
| --- | --- |
             Thái Lan :              Việt Nam 
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Thống kê | Thái Lan | Việt Nam |
Bàn thắng: 0
| Tổng số cú sút | 6 | 14 |
| Số cú sút trúng đích | 1 | 4 |
| Kiểm soát bóng | 57% | 43% |
| Phạt góc | 2 | 6 |
| Phạm lỗi | 14 | 18 |
| Việt vị | 1 | 2 |
Thẻ vàng: 2
Thẻ đỏ: 0
Thái Lan thắng với tổng tỉ số 2–0.
Chung kết

Bài chi tiết: Chung kết Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2020
Chung kết > Lượt đi

20:30
| Indonesia  | 0–4 |  Thái Lan |
| --- | --- | --- |
|  | Chi tiết (AFFSZ) Chi tiết (AFF) |  Chanathip  2', 52'  Supachok  67'  Bordin  83' |
Khán giả: 6.290
Trọng tài: Shukri Hussain Al-Hunfush (Ả Rập Xê Út)
| --- | --- |
             Indonesia :              Thái Lan 
| Thống kê | Indonesia | Thái Lan |
| --- | --- | --- |
| Bàn thắng | 0 | 4 |
| Tổng số cú sút | 4 | 19 |
| Số cú sút trúng đích | 1 | 9 |
| Kiểm soát bóng | 33% | 67% |
| Phạt góc | 1 | 7 |
| Phạm lỗi | 22 | 14 |
Việt vị: 2
| Thẻ vàng | 1 | 2 |
Thẻ đỏ: 0
Chung kết > Lượt về

20:30
| Thái Lan  | 2–2 |  Indonesia |
| --- | --- | --- |
|  Kraisorn  54'  Sarach  56' | Chi tiết (AFFSZ) Chi tiết (AFF) |  Kambuaya  7'  Vikri  80' |
Khán giả: 7.429
Trọng tài: Ahmed Faisal Al-Ali (Jordan)
Thái Lan thắng với tổng tỷ số 6–2.
| --- | --- |
             Thái Lan :              Indonesia 
| Thống kê | Thái Lan | Indonesia |
| --- | --- | --- |
Bàn thắng: 2
| Tổng số cú sút | 18 | 7 |
| Số cú sút trúng đích | 5 | 2 |
| Kiểm soát bóng | 65 | 35 |
| Phạt góc | 7 | 4 |
| Phạm lỗi | 20 | 18 |
| Việt vị | 2 | 1 |
| Thẻ vàng | 4 | 1 |
Thẻ đỏ: 0
Hán thư

| Nhị thập tứ sử |
| --- | --- | --- | --- |
| STT | Tên sách | Tác giả | Số quyển |
| 1 | Sử ký | Tư Mã Thiên | 130 |
| 2 | Hán thư | Ban Cố | 100 |
| 3 | Hậu Hán thư | Phạm Diệp | 120 |
| 4 | Tam quốc chí | Trần Thọ | 65 |
| 5 | Tấn thư | Phòng Huyền Linh (chủ biên) | 130 |
| 6 | Tống thư | Thẩm Ước | 100 |
| 7 | Nam Tề thư | Tiêu Tử Hiển | 59 |
| 8 | Lương thư | Diêu Tư Liêm | 56 |
| 9 | Trần thư | Diêu Tư Liêm | 36 |
| 10 | Ngụy thư | Ngụy Thâu | 114 |
| 11 | Bắc Tề thư | Lý Bách Dược | 50 |
| 12 | Chu thư | Lệnh Hồ Đức Phân (chủ biên) | 50 |
| 13 | Tùy thư | Ngụy Trưng (chủ biên) | 85 |
| 14 | Nam sử | Lý Diên Thọ | 80 |
| 15 | Bắc sử | Lý Diên Thọ | 100 |
| 16 | Cựu Đường thư | Lưu Hú (chủ biên) | 200 |
| 17 | Tân Đường thư | Âu Dương Tu, Tống Kỳ | 225 |
| 18 | Cựu Ngũ Đại sử | Tiết Cư Chính (chủ biên) | 150 |
| 19 | Tân Ngũ Đại sử | Âu Dương Tu (chủ biên) | 74 |
| 20 | Tống sử | Thoát Thoát (chủ biên) | 496 |
| 21 | Liêu sử | Thoát Thoát (chủ biên) | 116 |
| 22 | Kim sử | Thoát Thoát (chủ biên) | 135 |
| 23 | Nguyên sử | Tống Liêm (chủ biên) | 210 |
| 24 | Minh sử | Trương Đình Ngọc (chủ biên) | 332 |
| - | Tân Nguyên sử | Kha Thiệu Mân (chủ biên) | 257 |
| - | Thanh sử cảo | Triệu Nhĩ Tốn (chủ biên) | 529 |
Hán thư (Phồn thể: 漢書; giản thể: 汉书) là một tài liệu lịch sử Trung Quốc cổ đại viết về giai đoạn lịch sử thời Tây Hán từ năm 206 TCN đến năm 25. Đôi khi, sách này cũng được gọi là Tiền Hán thư (前漢書) để phân biệt với cuốn Hậu Hán thư, viết về giai đoạn Đông Hán từ năm 25 đến năm 220, được Phạm Diệp viết trong thế kỷ 5.
Kể từ sau Sử ký, cuốn Hán thư là cuốn sử đồ sộ nhất, vì vậy nó được liệt vào một trong Nhị thập tứ sử - 24 bộ sử nổi tiếng và lớn nhất Trung Quốc. Ngoài ra, hán thư cũng được liệt vào hàng Tứ sử kinh điển, sánh với Tứ thư, Ngũ kinh, bên cạnh có Sử ký, Hậu Hán thư và Tam Quốc Chí.
Các tác giả

Ban Cố
Ban Chiêu
Cuốn sách này do Ban Bưu khởi xướng, một người có tiếng về trí thức và là cháu của Ban Tiệp dư (Ban Tiệp dư là cô ruột), phi tần của Hán Thành Đế. Sau khi ông chết (54), người con trai cả Ban Cố tiếp tục hoàn thành cuốn sách, lên tới tổng số 100 quyển, và gồm nhiều bài luận về pháp luật, khoa học, địa lý, và văn chương.
Vào thời gian ấy, việc làm của Ban Cố khiến triều đình nhà Hán rất nghi ngại, vì họ không biết ông sẽ viết gì và nhận xét thế nào về giai đoạn giao thoa giữa Tây Hán và Đông Hán. Triều đình ra lệnh bắt giam Ban Cố và tịch thu sách vở nhà họ Ban, tuy nhiên sau đó do ảnh hưởng của em trai ông là Ban Siêu, ông đã được thả ra và ấn định viết về Hán Quang Vũ Đế, vị Hoàng đế đầu tiên của Đông Hán. Hán Minh Đế sau khi đọc công trình của ông đã rất ấn tượng và cho phép ông thực hiện tiếp Hán thư này. Tuy nhiên, dưới thời Hán Hòa Đế, Ban Cố bị nghi ngờ tạo phản và bị bắt giam vào trong ngục. Ông bị buộc phải tự sát, đó là vào năm 92, khi ông độ 61 tuổi.
Em gái út của Ban Cố là Ban Chiêu cùng Mã Tục - người ở Phù Phong - đã hoàn thành tác phẩm năm 111, khoảng 19 năm sau khi Ban Cố chết trong ngục. Ban Chiêu và Mã Tục là người soạn thảo những quyển nhỏ từ 13-20 (tám biểu biên niên) và quyển 26 (thiên văn chí) được gộp trong tác phẩm đó.
Giống như cuốn Sử ký của Tư Mã Thiên; Trương Khiên, một vị tướng Trung Quốc nổi tiếng, đã tiến hành nhiều chuyến viễn du về phương tây là nguồn cung cấp thông tin chính cho những dữ liệu về văn hoá và kinh tế xã hội ở Tây Vực ở quyển 96 của bộ sách này.
Đặc điểm > Nội dung

Hán thư tuy mô phỏng cách làm sử của Sử ký nhưng có những thay đổi, sáng tạo mới. Ban Cố không đề cập các thời đại trước nhà Hán như Tư Mã Thiên mà chỉ tập trung vào viết sử về nhà Hán. Ban Cố cho rằng, thể loại kỷ truyện của Sử ký bao quát một thời kỳ quá dài, làm mờ nhạt vai trò của nhà Hán đương thời, do đó ông chỉ lựa chọn giai đoạn nhà Hán làm sách.
Hán thư được đánh giá là bộ sử về lịch sử giai đoạn hoàn chỉnh nhất ở Trung Quốc.
Đối với các hoàng đế nhà Hán, Hán thư không gọi là Bản kỷ mà gọi là Kỷ.
Ban Cố nói riêng và các tác giả nói chung viết sách trên tư tưởng độc tôn vị trí của nhà Hán trong sách, chuyển Hạng Vũ từ "Bản kỷ" trong Sử ký sang "Trần Thắng Hạng Tịch liệt truyện" vì Hạng Vũ không phải vua nhà Hán. Tương tự với Vương Mãng dù là vua nhà Tân nhưng là kẻ thù của nhà Hán hay một vua Hán khác là Lưu Bồn Tử (được quân khởi nghĩa Xích Mi lập nên), do chống lại Hán Quang Vũ Đế, cũng chỉ được chép vào liệt truyện. Ban Cố bổ sung thêm thiên bản kỷ về Hán Huệ Đế mà trong sử ký gộp vào trong bản kỷ về Lã hậu.
Hán thư là kho tư liệu phong phú và đa dạng, trong đó bảo lưu được nhiều văn kiện lịch sử quan trọng có giá trị, với nhiều chiếu thư, tấu chương và trước tác thể hiện sách lược, mưu kế, tư tưởng chính trị, ngoại giao của các nhân vật. Hán thư còn bổ sung thêm khá nhiều tư liệu về các dân tộc thiểu số mà Tư Mã Thiên chưa đề cập trong Sử ký.
Ngoài ra, Hán thư còn có các thiên Bách quan công khanh biểu, Hình pháp chí, Địa lý chí, Nghệ văn chí mà Sử ký không có.
Đặc điểm > Tư tưởng

Hán thư theo tư tưởng Nho giáo chính thống rõ nét. Thời kỳ các tác giả soạn Hán thư, tư tưởng thần học phong kiến đã rất phát triển và trở thành tư tưởng thống trị xã hội. Chính vì vậy, hệ tư tưởng trung quân ái quốc trở thành tư tưởng xuyên suốt trong tác phẩm.
Do đó, một mặt tiếp thu sử liệu từ Sử ký, mặt khác Hán thư lại phê phán Sử ký là vô quân vô chủ, vô thánh vô thần. Điều đó giúp Hán thư trở thành công cụ đắc lực bảo vệ cho hệ tư tưởng phong kiến và được triều đình nhà Hán hoan nghênh.
Trên tư tưởng đó, Hán thư vứt bỏ tư tưởng tiến bộ "cùng thiên nhân chi tế, thông cổ kim chi tiến" của Tư Mã Thiên và tập trung ca ngợi học thuyết thần bí về thiên nhân tương ứng và âm dương ngũ hành, coi đó là quy luật vĩnh hằng của sự phát triển xã hội. Điều này thể hiện trong thiên "Ngũ hành chí". Ban Cố tập trung trận luận thuyết của Đổng Trọng Thư, Lưu Hướng, Lưu Hâm… về học thuyết âm dương ngũ hành. Trong rất nhiều sự kiện lịch sử, Hán thư dựa vào sự thiên biến để kiểm chứng nhân sự. Điều này không hề có trong Sử ký Tư Mã Thiên.
Tư tưởng phong kiến chính thống của Hán thư rất có lợi cho giai cấp phong kiến thống trị qua các thời đại. Truyện Ban Cố trong sách Hậu Hán thư chép rằng:
Đặc điểm > Văn phong

Khi viết tác phẩm này, Ban Cố sử dụng khá nhiều cổ văn, dùng chữ Hán cổ. Do đó, đây là tác phẩm khó đọc, khó tiếp cận và nghiên cứu. Các nhà nghiên cứu đánh giá, thậm chí ngay cả những người cùng thời với Ban Cố chưa chắc đã hiểu hết Hán thư.
Chính vì vậy, đời sau có nhiều học giả chú thích cho Hán thư. Theo ghi chép của Tùy thư, từ thời Đông Hán đến thời Nam Bắc triều, đã có hơn 20 học giả tiếp cận với Hán thư, trong đó phần lớn là chú thích.
Tuy nhiên, các bản chú thích Hán thư trước thời nhà Đường đều không còn. Phiên bản chú thích cổ nhất còn được lưu giữ là của Nhan Sư Cổ và một số học giả cùng biên soạn. Ngoài ra còn hai bản phổ biến khác là "Hán thư bổ giải" của Vương Tiến Khiêm đời nhà Thanh và "Hán thư bổ chú bổ chính" của Dương Thúc Đạt thời cận đại
Vai trò

Cách viết sử chỉ tập trung về một triều đại của Ban Cố ảnh hưởng rất lớn đến đời sau. Nhiều sử gia sau ông học tập cách làm sử của ông, chỉ viết sử về một triều đại hay một giai đoạn lịch sử. Trong Nhị thập tứ sử, Hán thư cùng với Sử ký được xếp lên trên hết, được các thế hệ sau coi là kinh điển sử học quan trọng nhất.
Sử gia hiện đại Hsu Mei-ling phát biểu rằng phong cách viết của Ban Cố trong các phần về địa lý đã thiết lập xu hướng cho việc thiết lập các tiết đoạn địa lý trong các văn bản lịch sử, và có thể nhất là đã khuấy động xu hướng về từ điển địa lý tại Trung Quốc cổ đại.
Cuốn sách đã vạch ra các khuôn khổ cho những văn bản ở các triều đại Trung Quốc sau này, và hiện được dùng tham khảo khi nghiên cứu về giai đoạn nhà Hán. Hán thư cũng thường được coi là một phần trong bộ Tiền tứ sử của tổng tập Nhị thập tứ sử, cùng với cuốn Sử ký, Tam Quốc chí và Hậu Hán thư.
Trích dẫn tiêu biểu

"Vạn lý đồng phong" (Muôn dặm, cùng gió) - Sách Hán thư, Chung Vương Giả truyện (終王賈傳): "Kim thiên hạ vi nhất, vạn lý đồng phong = Nay cõi trần là một, muôn dặm cùng một ngọn gió (今天下為一、萬里同風)".
"Mục chỉ khí sử" (Trỏ bằng mắt, khiến bằng thần khí) - Cống Vũ, một nhân vật trong sách Hán thư (truyện Cống Vũ, 貢禹) viết trong thư cho Hán Nguyên đế: "Hành tuy khuyển trệ, gia phú thế túc, mục chỉ khí sử, thị vi hiền nhĩ = Tuy hành vi ta như chó như lợn, nhưng nhà giàu, thế lực đủ, ta trỏ người bằng mắt, khiến người bằng thần khí, vì ấy ta khá hơn người thôi vậy (行雖犬彘、家富勢足、目指氣使、是為賢耳)".
Mục lục > Bản kỷ

| Quyển | Tựa đề | Nội dung |
| --- | --- | --- |
| 1 | Cao Đế kỷ | Cao Tổ Lưu Bang |
| 2 | Huệ Đế kỷ | Huệ Đế Lưu Doanh |
| 3 | Cao Hậu kỷ | Lã Trĩ (Thiếu Đế Lưu Cung, Thiếu Đế Lưu Hoằng) |
| 4 | Văn Đế kỷ | Văn Đế Lưu Hằng |
| 5 | Cảnh Đế kỷ | Cảnh Đế Lưu Khải |
| 6 | Vũ Đế kỷ | Vũ Đế Lưu Triệt |
| 7 | Chiêu Đế kỷ | Chiêu Đế Lưu Phất Lăng |
| 8 | Tuyên Đế kỷ | Tuyên Đế Lưu Tuân |
| 9 | Nguyên Đế kỷ | Nguyên Đế Lưu Thích |
| 10 | Thành Đế kỷ | Thành Đế Lưu Ngao |
| 11 | Ai Đế kỷ | Ai Đế Lưu Hân |
| 12 | Bình Đế kỷ | Bình Đế Lưu Khản |