Xá lợi Đức Phật
Ấn Độ

Đức Phật thuộc dòng tộc Shakya, kinh đô đặt tại Kapilavastu. Trong một cuộc khai quật vào năm 1898, William Claxton Peppe đã phát hiện ra năm chiếc bình nhỏ chứa những mảnh xương, tro và đồ trang sức trong một bảo tháp bị lãng quên từ lâu ở Piprahwa, gần Birdpur thuộc quận Basti của Uttar Pradesh, Ấn Độ. Một nhóm do KM Srivastava dẫn đầu đã thực hiện các cuộc khai quật tiếp theo tại địa điểm Piprahwa từ năm 1971 đến năm 1973. Nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra một chiếc quan tài chứa những mảnh xương cháy và xác định chúng có niên đại vào thế kỷ thứ 4 hoặc thứ 5 trước Công nguyên. Dựa trên những phát hiện của những cuộc khai quật này, Cơ quan Khảo sát Khảo cổ Ấn Độ (ASI) đã xác định Piprahwa chính là Kapilavastu. Kết luận này bị một số nhà chức trách tranh cãi, bao gồm cả Cục Khảo cổ học Nepal, nơi tuyên bố Tilaurakot là địa điểm lịch sử của Kapilavastu.
Bảo tháp Xá lợi Phật được Lichhavis xây dựng ở Vaishali như một bảo tháp bằng bùn vào thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên. Các nhà khảo cổ học nổi tiếng Anant Sadashiv Altekar và Sitaram Rai của Viện nghiên cứu KP Jayaswal đã dẫn đầu một cuộc khai quật khảo cổ về bảo tháp này từ năm 1958 đến năm 1962. Một hộp đựng được phát hiện và được lấy ra khỏi lõi của bảo tháp; nó có niên đại vào thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên. Sau đó người ta xác định rằng hòm đựng di vật này chứa tro của Đức Phật trộn với đất, một đồng xu có đục lỗ bằng đồng và một số hiện vật khác. Chiếc quan tài được đưa đến Bảo tàng Patna vào năm 1972 và vẫn còn cho đến ngày nay.
Tro cốt của Đức Phật từ thế kỷ thứ ba hoặc thứ tư đã được tìm thấy trong một cuộc khai quật vào năm 1962–1963 tại Devni Mori, một địa điểm khảo cổ Phật giáo gần Shamalaji ở Gujarat. Tro cốt của Đức Phật được tìm thấy trong một chiếc chai vàng bọc trong vải lụa, đặt trong một chiếc bát đồng được giữ trong quan tài. Dòng chữ trên chiếc quan tài 1.700 năm tuổi bằng chữ Brahmi có đề cập đến 'Dashabala Sharira Nilaya' - viết tắt của 'nơi trú ngụ của xá lợi thân xác Đức Phật'. Tro cốt được bảo quản tại Bảo tàng Khoa Khảo cổ học và Lịch sử cổ đại của Khoa Nghệ thuật, Đại học Maharaja Sayajirao của Baroda - Vadodara.
Tu viện Dharma Vinaya Pune Lưu trữ 2022-12-05 tại Wayback Machine nằm ở phía tây bang Maharashtra. Ở dãy đồi Sahyadri gần đập khadakwasala, nơi Tu viện Dharma Vinaya Pune, một bản sao của bảo tháp Sanchi được xây dựng và xá lợi của Đức Phật Thích ca và các vị La Hán được lưu giữ.
Khi mái vòm đầu tiên của Chùa Global Vipassana được xây dựng vào tháng 10 năm 2006 tại Mumbai; Xá lợi xương của Đức Phật được cất giữ ở khối đá trung tâm của mái vòm, khiến nó trở thành công trình kiến trúc lớn nhất thế giới chứa đựng xá lợi của Đức Phật. Xá lợi ban đầu được tìm thấy trong bảo tháp ở Bhattiprolu, quận Guntur, Andhra Pradesh, Ấn Độ. Chúng đã được Hiệp hội Đại Bồ Đề Ấn Độ và thủ tướng Sri Lanka tặng để lưu giữ tại Chùa Vipassana Toàn cầu. Một chiếc quan tài được phát hiện ở Lalitgiri ở Orissa được cho là chứa xương của Đức Phật.
Culvmsa kể lại truyền thuyết Silakala và Vua Moggallana đã đến Ấn Độ sống lưu vong. Silakala trở thành một sa di ở Bodhgaya, nơi ông được ban cho một xá lợi tóc; Moggallana đã mang xá lợi này về Sri Lanka và đặt nó trong một chiếc quan tài pha lê, đồng thời tổ chức một lễ hội thường kỳ để tôn vinh xá lợi tóc.
Mặc dù vua Bimbisara cho phép các phụ nữ trong cung điện đến thăm Đức Phật tại tu viện của ông vào buổi tối; những người phụ nữ muốn có một bảo tháp tóc và móng tay mà họ có thể sử dụng để tôn kính Đức Phật mọi lúc. Sau khi Bimbisara nói chuyện với Đức Phật, Đức Phật đã đáp ứng yêu cầu của họ.
Tại Rajagrha, Đức Phật đã đến đây để cắt tóc, nhưng không có một vị tu sĩ nào sẵn sàng cắt tóc của Đức Phật; vì vậy họ tìm thấy một cậu bé tên là Ưu-bà-ly của lớp thợ cắt tóc. Trong nỗ lực cắt tóc tốt hơn, ông chẳng khởi một niệm đến nỗi quên luôn con dao cạo trong tay và đã nhập vào tứ thiền. Khi thấy A-nan-đà, đệ tử của Đức Phật lấy dao cạo khỏi ông ta; rồi tự hỏi phải làm gì với tóc; nghĩ rằng đó là một thứ không sạch. Đức Phật khiển trách ông và A-nan-đà đưa tóc trong một cái bình cho tướng Gopali, người cầm nó vào trận chiến và chiến thắng.
Theo miêu tả của Huyền Trang, hàng trăm ngàn tín đồ đã đến hàng ngày để tôn kính xá lợi răng ở Kanyakubja.
Theo Pali Dathavamsa (biên niên sử răng) một đệ tử của Đức Phật tên là Khema đã lấy một chiếc răng từ giàn thiêu của Đức Phật và đưa nó cho vua Brahmadatta của Kalinga (Ấn Độ). Ở Dantapura, chiếc răng được Kỳ Na giáo lấy cho Vua Gushava, lúc đó là hoàng đế Hindu Pandu, người đã cố gắng phá hủy nó bằng nhiều cách khác nhau. Không thể phá hủy được chiếc răng, nhà vua chuyển sang Phật giáo và tôn kính chiếc răng.
Một trăm năm trước chuyến viếng thăm của Huyền Trang, người Hung Ephthalite đã phá hủy một số di tích ở Kashmira và Gandhara. Để thoát khỏi một trong những cuộc thanh trừng, một nhà sư đã trốn sang Ấn Độ và hành hương đến nhiều địa điểm linh thiêng. Một ngày nọ gặp một đàn voi rừng, ông cố gắng trốn trong một cái cây nhưng bị những con voi bắt đến một trong những con non của chúng có một mảnh tre ở chân. Ông đã chữa trị vết thương cho con voi và nó trao cho ông một chiếc hộp vàng đựng một chiếc răng của Đức Phật. Trên đường qua một con sông khi trở về, thuyền chở ông đứng trước nguy cơ bị đánh chìm giữa chừng. Các hành khách nhận ra rằng tộc rắn Nagas muốn có xá lợi Phật và thuyết phục nhà sư ném chiếc răng xuống sông. Ông dành ba năm tiếp theo để học các nghi lễ thích hợp để thuần hóa các loài Naga; thành công chinh phục vua của chúng và đòi lại chiếc răng.