Danh sách đền tháp Chăm Pa
Danh sách > Nhóm tháp nguyên vẹn hoặc nguyên vẹn một phần

| Tên tháp | Niên đại | Hình ảnh | Tỉnh | Nhân vật được tôn thờ | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nhóm tháp Liễu Cốc | thế kỷ 13 |  | Thừa Thiên Huế | Bà Chúa Tháp |  |
Được xếp hạng di tích cấp quốc gia vào năm 1994.
| Nhóm tháp Mỹ Khánh | thế kỷ 8 |  | Thừa Thiên Huế |  |  |
Còn gọi là Tháp Phú Diên, được xếp hạng là di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia. Năm 2001, nhóm tháp này xác lập Kỷ lục Thế giới với tiêu chí "Tháp chăm cổ bằng gạch chìm sâu dưới cồn cát ven biển được khai quật và bảo tồn đầu tiên trên thế giới" năm 2022.
| Nhóm tháp Bằng An | cuối thế kỷ 9, đầu thế kỷ 10 |  | Quảng Nam | Shiva |  |
Là ngôi tháp duy nhất có hình bát giác còn tồn tại đến ngày nay. Theo các nhà nghiên cứu, thì tháp Bằng An được xây dựng vào khoảng năm 875 còn J. Boisserlier thì dựa vào 2 pho tượng Gajasimha bằng sa thạch đặt ở trước tháp theo phong cách Chánh Lộ đã xác định niên đại muộn hơn (vào thế kỷ 9).
| Nhóm tháp Mỹ Sơn | cuối thế kỷ 4 đến thế kỷ 13 |  | Quảng Nam | Bhadravarman |  |
Mỹ Sơn là quần thể kiến trúc nổi tiếng nhất của người Chăm ở Việt Nam. Năm 1979, Mỹ Sơn được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật đồng thời được công nhận là Di sản Thế giới năm 1999. Đây vốn là một quần thể với hơn 70 ngôi đền tháp mang nhiều phong cách kiến trúc, điêu khắc tiêu biểu cho từng giai đoạn lịch sử của vương quốc Chăm Pa. Hầu hết các công trình kiến trúc, tác phẩm điêu khắc tại Mỹ Sơn đều chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo. Tính đến năm 1975, Mỹ Sơn chỉ còn lại 32 công trình, trong đó khoảng 20 công trình còn giữ được dáng vẻ ban đầu. Công trình lớn nhất là tháp A1 cao 24 m, có 6 tháp phụ xung quanh, được đánh giá là "kiệt tác" của kiến trúc Chămpa đã bị phá hủy do ảnh hưởng của chiến tranh vào cuối năm 1969.
| Nhóm tháp Chiên Đàn | cuối thế kỷ 11, đầu thế kỷ 12 |  | Quảng Nam | Yoni |  |
Nhóm tháp này là nơi phát hiện nhiều hiện vật trang trí, điêu khắc có giá trị nghệ thuật, đặc biệt là bệ thờ Yoni và các bức tượng người, động vật (tượng rắn Naga, ngỗng thần Hamsa, chim thần Garuda, voi thần Gajasimha...) được thể hiện theo phong cách Chánh Lộ.
| Nhóm tháp Khương Mỹ | cuối thế kỷ 9, đầu thế kỷ 10 |  | Quảng Nam | Vishnu |  |
Theo nhà khảo cổ học Pháp P. Stern, nhóm tháp Khương Mỹ được xem là nhóm tháp đầu tiên kiến trúc Chăm Pa xuất hiện ở Khương Mỹ một số mô típ trang trí của nghệ thuật của người Khmer.
| Nhóm tháp Cánh Tiên | thế kỷ 12 |  | Bình Định | Makara |  |
Tháp Cánh Tiên được xem là loại hình kiến trúc phổ biến của văn hoá Chăm Pa. Khác với nhiều tháp Chăm khác, sự trang trí của tháp Cánh Tiên được đánh giá là cầu kì hơn nhiều. Có ý kiến cho rằng ngôi tháp này là do vua Chế Mân xây dựng dành tặng hoàng hậu Huyền Trân.
| Nhóm tháp Phú Lốc | cuối thế kỷ 11, đầu thế kỷ 12 |  | Bình Định |  |  |
Có thông tin ghi chép cho rằng tên tháp còn là Phước Lộc. So với tháp Cánh Tiên, trang trí trên tháp Phú Lốc có phần đơn giản hơn. Mái tháp có ba tầng, ngăn cách với phần thân bởi một diềm đá không trang trí. Tầng mái của tháp Phú Lốc không còn được nguyên vẹn, có thể những dấu tích của phần mái nằm trên một quả đồi cách không xa tháp Phú Lốc, là nền móng của ba khối tháp đã bị sập đổ với gạch, đá đổ xuống chất thành gò. Tháp Phúc Lộc đã được Bộ Văn hoá – Thông tin Việt Nam xếp hạng di tích Kiến trúc nghệ thuật năm 1995.
| Nhóm tháp Bánh Ít | cuối thế kỷ 11, đầu thế kỷ 12 |  | Bình Định | Shiva |  |
Còn được gọi là tháp Bạc. Quần thể tháp Bánh Ít gồm có 4 tháp: Đền thờ chính (Kalan), tháp cổng (Gopura), tháp hỏa (Kosagrha) và tháp bia (Posah). Căn cứ vào các phế tích còn lại, các nhà nghiên cứu cho rằng số lượng kiến trúc tại đây còn nhiều hơn, tạo nên một trung tâm tôn giáo hoàn chỉnh với nhiều loại hình kiến trúc khác nhau.
| Nhóm tháp Thủ Thiện | thế kỷ 12 hoặc thế kỷ 13 |  | Bình Định |  |  |
Được Bộ Văn hóa – Thông tin Việt Nam xếp hạng di tích Kiến trúc Nghệ thuật năm 1995.
| Nhóm tháp Dương Long | cuối thế kỷ 12 |  | Bình Định |  |  |
Còn được gọi là tháp Ngà. Cụm tháp này gồm ba tháp. Phần thân của các tháp xây bằng gạch, các góc được ghép bởi những tảng đá lớn chạm trổ. Tính quy mô của nhóm tháp Dương Long không chỉ thể hiện ở chiều cao mà còn ở lối kiến trúc độc đáo. Tháp giữa cao 42 m, là tháp cao nhất trong các tháp Chăm còn lại ở Việt Nam. Tháp Dương Long được đánh giá là một trong những tháp Chăm đẹp nhất Việt Nam. Tháp Dương Long đã được Bộ Văn hóa – Thông tin Việt Nam xếp hạng là di tích Kiến trúc Nghệ thuật năm 1980 và được Thủ tướng Chính phủ Việt Nam xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2015.
| Nhóm tháp Bình Lâm | thế kỷ 12 |  | Bình Định |  |  |
Tháp Bình Lâm là một ngôi tháp tương đối đặc biệt ở tỉnh Bình Định vì sự khác biệt về vị trí khi các tháp khác nằm trên đồi còn tháp Bình Lâm nằm ngay trên đồng bằng. Tháp này được xếp hạng là di tích Kiến trúc Nghệ thuật vào năm 1993.
| Nhóm tháp Đôi | cuối thế kỷ 12 |  | Bình Định | Linga, Yoni |  |
Cả 2 ngôi tháp đều không phải là tháp vuông nhiều tầng theo kiến trúc truyền thống của tháp Chăm mà là một cấu trúc gồm hai phần chính: khối thân vuông và phần đỉnh hình tháp mặt cong, các góc tháp hiện lên những tượng chim thành Garuda Kiến trúc của tháp Đôi chịu ảnh hưởng của nghệ thuật Ấn Độ giáo. Tháp được Bộ Văn hóa – Thông tin Việt Nam xếp hạng là di tích Kiến trúc Nghệ thuật năm 1980.
| Nhóm tháp Nhạn | cuối thế kỷ 11, đầu thế kỷ 12 |  | Phú Yên | Thiên Y A Na |  |
Tuy xây dựng từ cuối thế kỷ 11 đầu thế kỷ 12 nhưng có truyền thuyết kể rằng việc tòa tháp được xây dựng có liên quan đến cuộc giao tranh của Lương Văn Chánh với quân Chăm (Chiêm Thành). Trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương (1945 – 1954), thực dân Pháp khi tiến vào Việt Nam đã nã pháo làm cho đỉnh tháp và 3 góc tháp bị sụp đổ. Do bị tổn hại đáng kể trong chiến tranh, vào cuối năm 1960, dưới chính quyền Việt Nam Cộng hòa, tỉnh Phú Yên đã cho tu bổ tháp.  Tháp Nhạn được xem là công trình kiến trúc nghệ thuật có giá trị lịch sử cao của người Chăm, cũng như là một di tích tiêu biểu của tỉnh Phú Yên. Tháp Nhạn đã được Bộ Văn hóa – Thông tin công nhận là Di tích kiến trúc – nghệ thuật cấp quốc gia vào năm 1988.
| Nhóm tháp Po Nagar | giữa thế kỷ 8 đến thế kỷ 13 |  | Khánh Hoà | Nữ thần Po Nagar, Thiên Y Thánh Mẫu cùng 2 người con của bà, ông Nam Hải, Skanda, Ganesa. |  |
Khu di tích là quần thể công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo của vương quốc Chăm Pa cổ. Nơi đây còn là trung tâm tôn giáo thờ Nữ thần Ponagar và được người Việt tiếp tục gìn giữ, phát triển làm nơi thờ Thiên Y Thánh Mẫu của cộng đồng cư dân khu vực Nam Trung bộ và Tây Nguyên. Cụm tháp đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích cấp Quốc gia năm 1979. đầu thế kỷ 20, di tích có 6 ngôi tháp, nhưng hiện tại chỉ còn 4 ngôi đền tháp còn tương đối hoàn chỉnh so với các công trình đền tháp Chăm Pa còn lại ở Việt Nam.
| Nhóm tháp Hòa Lai | thế kỷ 9 |  | Ninh Thuận |  |  |
Ban đầu cụm tháp Hòa Lai có 3 tháp: Tháp Bắc, Tháp Giữa và Tháp Nam, một bờ thành và lò gạch. Tuy vậy Tháp Giữa xây dở dang nên hiện nay chỉ còn nền tháp. Cụm tháp này còn là một quần thể rất có giá trị về kiến trúc và điêu khắc của người Chăm, do đó được đặt tên mở đầu một phong cách kiến trúc Chăm là phong cách Hòa Lai. Năm 1986, trong khi khảo sát, Bảo tàng tỉnh Ninh Thuận đã phát hiện một linga bằng đá (sa thạch) ở khu vực Tháp. Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã quyết định xếp hạng di tích này là di tích quốc gia đặc biệt năm 2016.
| Nhóm tháp Po Klong Garai | thế kỷ 13 |  | Ninh Thuận | Pô Klông Garai |  |
Pô Klông Garai là một quần thể gồm 3 tháp: tháp chính thờ vua Pô Klông Garai. Tháp cổng ở phía Đông và tháp Thần Lửa hơi hướng về phía Nam có mái hình thuyền. Tính tới thế kỷ 21, đây là cụm tháp còn nguyên vẹn về cả công trình kiến trúc lẫn việc tổ chức thờ phụng của người Chăm. Theo các tài liệu bia được ký tại tháp, chính tại tại vị trí này vào năm 1050, hai vị Hoàng thân anh em tên là Yuvaraja và Devaraja sau khi chiến thắng cuộc nổi dậy của người dân xứ Panduranga đã cho dựng 1 Linga và 1 cột chiến thắng tại đây. Cũng theo tài liệu, cụm tháp này còn do Chế Mân xây dựng trên nền tảng những di tích có trước đó để tôn kính Pô Klông Garai. Cụm tháp đã được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt.
| Nhóm tháp Po Rome | thế kỷ 17 |  | Ninh Thuận | Po Rome và vợ |  |
Là cụm tháp cuối cùng được xây dựng bởi nền văn hóa vương quốc Chăm Pa, được coi là cột mốc của sự chấn hưng Ấn Độ giáo. Có thể trong quá khứ, tháp Po Rome là một cụm tháp gồm tháp chính, tháp lửa và tháp cổng, nhưng tới thế kỷ 21 chỉ còn tháp chính và một phần tháp lửa. Cuộc khai quật những hố xung quanh quần thể vào thế kỷ 21 cũng cho thấy vết tích xuất hiện một hố nước thiêng mang tên Somasutra.
| Nhóm tháp Po Dam | cuối thế kỷ 8 đầu thế kỷ 9 |  | Bình Thuận | Po Dam |  |
Nhóm tháp Chăm Pô Dam còn được gọi là Pô Tằm. Đây là một trong những phong cách kiến trúc nghệ thuật sớm của vương quốc Chăm Pa được công nhận là Di tích Văn hóa - Lịch sử cấp quốc gia vào năm 1996. Nhóm đền tháp này bao gồm 6 tháp, hiện nay chỉ còn lại 3 tháp tương đối nguyên vẹn, còn 3 tháp khác bị sụp đổ.  Hiện nay, nhóm tháp này là nơi người Chăm thực hiện những lễ nghi tôn giáo quan trọng, trong đó có lễ hội lớn nhất của người Chăm. Quần thể di tích đã phải trùng tu sau khi bị yếu tố thời tiết bào mòn làm rơi rụng gạch xây tháp, khiến cho phần liên kết còn lại rất yếu và có thể bị sụp đổ.
| Nhóm tháp Po Sah Inư | cuối thế kỷ 8, đầu thế kỷ 9 |  | Bình Thuận | Shiva |  |
Ban đầu người Chăm xây dựng nhóm tháp Po Sah Inư để thờ thần Shiva nhưng đến thế kỷ 15, người Chăm tiếp tục xây dựng một số đền thờ dạng kiến trúc đơn giản để thờ công chúa Po Sah Inư. Do được xây dựng từ những viên gạch đỏ liên kết với nhau rất chắc chắn bởi một loại chất kết dính đặc biệt nên có nhiều giả thuyết cho rằng nhựa thực vật đã được sử dụng trong quá trình xây dựng tháp. Nhóm tháp Po Sah Inư đã được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào năm 1991.
| Nhóm tháp Yang Praong | thế kỷ 13 |  | Đắk Lắk | Shiva |  |
Còn được gọi là Tháp chàm Rừng xanh, là ngôi tháp duy nhất được tìm thấy khu vực Tây Nguyên. Tương truyền tháp này là một ngôi mộ của người đứng đầu làng Chăm ngày xưa. Yang Praong được công nhận là Di tích văn hoá kiến trúc cấp Quốc gia vào năm 1991. Tháp từng được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk đầu tư hơn 10 tỷ đồng để trùng tu.