stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lê Mộng Nguyên
Chú thích

↑  Khi đó Lê Mộng Nguyên 20 tuổi, trong khi tuổi trường thành thời ấy là 21
↑  Vương Trùng Dương (2 tháng 7 năm 2023). “Tưởng nhớ Nhạc sĩ Lê Mộng Nguyên [1930-2023]”. Việt Báo. Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2023.
↑  cand.com.vn. “Người viết "Trăng mờ bên suối" đã ra đi”. Báo Công an Nhân dân điện tử. Truy cập ngày 8 tháng 7 năm 2023.
↑  Trích phỏng vấn Lê Mộng Nguyên
Tham khảo và Liên kết ngoài

Trang web của Hàn lâm Viện Khoa học Hải ngoại Lưu trữ 2013-05-18 tại Wayback Machine
Phỏng vấn Nhạc Sĩ Lê Mộng Nguyên, Bảo Trâm thực hiện, 2001
Lê Mộng Nguyên, Trăng Mờ Bên Suối hay là cuộc hành trình trong một quá khứ lãng mạn và thương yêu, Hồn Quê số 6, ngày ngày 15 tháng 6 năm 2001
Cynodontium hookeri

| Cynodontium hookeri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Phân lớp (subclass): Dicranidae
Bộ (ordo): Dicranales
Họ (familia): Dicranaceae
Chi (genus): Cynodontium
Loài (species): C. hookeri
Danh pháp hai phần
Cynodontium hookeri (Müll. Hal.) Mitt., 1876 
Cynodontium hookeri là một loài Rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được (Müll. Hal.) Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cynodontium hookeri”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Cung Túc Hoàng quý phi

Cung Túc Hoàng quý phi (chữ Hán: 恭肅皇貴妃; 20 tháng 9, năm 1857 - 14 tháng 4, năm 1921), A Lỗ Đặc thị (阿魯特氏), là một phi tần của Thanh Mục Tông Đồng Trị Hoàng đế. Bà đồng thời còn là cô ruột của Hiếu Triết Nghị Hoàng hậu - Hoàng hậu duy nhất của Đồng Trị Đế.
Tiểu sử

Cung Túc Hoàng quý phi sinh giờ Mùi, ngày 3 tháng 8 (âm lịch) năm Hàm Phong thứ 7 (1857), xuất thân từ Mông Cổ Chính Lam kỳ A Lỗ Đặc thị, là con gái của Thượng thư Bộ công Tái Thượng A (賽尚阿), ông nội của Hiếu Triết Nghị Hoàng hậu.
Thượng thư Tái Thượng A sinh vào năm Càn Long thứ 59 (1794), trải đến triều Hàm Phong thì mới sinh ra Cung Túc Hoàng quý phi, đã hơn 60 tuổi, do đó chỉ có thể là mẹ đẻ của bà vốn là thiếp vào những năm cuối đời của ông. Theo hồ sơ ghi lại, Tái Thượng A có ít nhất sáu con gái, Cung Túc Hoàng quý phi rất có thể đã là người nhỏ nhất. Do tính chất này, Cung Túc Hoàng quý phi tuy là cô ruột của Hiếu Triết Nghị hoàng hậu nhưng lại nhỏ hơn Hoàng hậu tới 3 tuổi.
Năm Đồng Trị thứ 11 (1872), ngày 3 tháng 2 (âm lịch), bà và cháu gái của mình lọt vào danh sách tuyển tú của Đồng Trị Đế. Cháu gái của bà được sách lập làm Hoàng hậu, còn bà thì được sắc phong làm Tuần tần (珣嬪). Ngày 28 tháng 10 (âm lịch) cùng năm, lấy Đại học sĩ Đan Mậu Kiêm (單茂謙) làm Chính sứ, Hiệp bạn Đại học sĩ Hình bộ Thượng thư Toàn Khánh (全慶) làm Phó sứ, hành Tần vị sắc phong lễ. Phong hiệu "Tuần", có Mãn văn là 「Nemeyengge」, ý là “Ôn nhu”, “Dịu dàng”.
Sách văn viết:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  朕惟赞坤元而翊化。职备宫闱。颁巽命以锡荣。恩承纶綍。式稽彝典。用贲龙章。咨尔阿鲁特氏。秉质柔嘉。宅心端谨。协珩璜之雅度。无愧女箴。著圭璧之芳仪。恪遵内则。兹仰承慈安端裕皇太后慈禧端佑皇太后懿旨。册封尔为珣嫔。尔其祗膺宠命。列椒掖以襄勤。益懋徽音。启芝函而禔福。钦哉。 . Trẫm duy tán khôn nguyên nhi dực hóa. Chức bị cung vi. Ban tốn mệnh dĩ tích vinh. Ân thừa luân phất. Thức kê di điển. Dụng bí long chương. Tư nhĩ A Lỗ Đặc thị. Bỉnh chất nhu gia. Trạch tâm đoan cẩn. Hiệp hành hoàng chi nhã độ. Vô quý nữ châm. Trứ khuê bích chi phương nghi. Khác tuân nội tắc. Tư ngưỡng thừa Từ An Đoan Dụ Hoàng thái hậu, Từ Hi Đoan Hữu Hoàng thái hậu ý chỉ. Sách phong nhĩ vi Tuần tần. Nhĩ kỳ chi ưng sủng mệnh. Liệt tiêu dịch dĩ tương cần. Ích mậu huy âm. Khải chi hàm nhi đề phúc. Khâm tai. | ” |
— Sách văn Tuần tần A Lỗ Đặc thị
Góa phụ

Năm Đồng Trị thứ 13 (1874), ngày 15 tháng 11 (âm lịch), ý chỉ của Từ An Hoàng thái hậu và Từ Hi Hoàng thái hậu, Tuần tần A Lỗ Đặc thị được tấn phong lên làm Tuần phi (珣妃). Sang tháng 12 (âm lịch) năm ấy, Đồng Trị Đế băng hà.
Năm Quang Tự thứ 20 (1894), tháng giêng, lấy dịp Từ khánh 60 tuổi của Từ Hi Hoàng thái hậu, Quang Tự Đế tấn phong tiếp cho bà làm Tuần Quý phi (珣貴妃). Năm thứ 34 (1908), ngày 25 tháng 10 (âm lịch), bà được Tuyên Thống Đế Phổ Nghi tấn tôn làm Tuần Hoàng quý phi (珣皇貴妃). Bà được chuyển đến sống trong Trữ Tú cung, nơi mà cháu gái của bà sống trước đó.
Sau cái chết của Đồng Trị Đế, Hiếu Triết Nghị hoàng hậu rồi Thục Thận Hoàng quý phi, nhóm góa phụ của Đồng Trị Đế chỉ còn lại A Lỗ Đặc thị cùng Hiến Triết Hoàng quý phi Hách Xá Lý thị và Đôn Huệ Hoàng quý phi Tây Lâm Giác La thị, trong đó Hách Xá Lý thị có vị trí cao nhất, đứng đầu nhóm góa phụ của Đồng Trị Đế. Các bà đều trải qua hơn 30 năm an phận thời Quang Tự, đến khi Phổ Nghi lên ngôi thì chính thức xung đột với nhóm góa phụ của Quang Tự Đế, chính là Long Dụ Hoàng thái hậu và Cẩn phi. Bởi vì theo ý chỉ của Từ Hi Thái hoàng thái hậu, Phổ Nghi nhập cung chính là "Một đứa con thừa tự hai tông", hai tông đây chính là Mục Tông Đồng Trị và Đức Tông Quang Tự, vì lý do đó mà nhóm góa phụ của hai tông đều cố gắng tranh chấp tình cảm với Phổ Nghi, giành được cái gọi là "Mẫu quyền". Bởi vì có danh vị Tiền tiều Hoàng hậu, nên thực tế Long Dụ Thái hậu của phe Đức Tông thắng thế.
Đầu năm Dân Quốc (1912), triều đình nhà Thanh sụp đổ, Tuyên Thống Đế Phổ Nghi và cả hoàng thất vẫn được phép sống trong Tử Cấm Thành. Năm Dân Quốc thứ 2 (1913), ngày 5 tháng 2 (âm lịch), Phổ Nghi tôn bà danh hiệu mới là Trang Hòa Hoàng quý phi (莊和皇貴妃), cùng lúc có Đoan Khang Hoàng quý phi, Kính Ý Hoàng quý phi cùng Vinh Huệ Hoàng quý phi đều thụ phong danh vị Hoàng quý phi. Khi ấy, quy tắc cung đình không còn mấy quan trọng, cả bốn vị Hoàng quý phi đều được kính gọi [Thái phi], do đó Trang Hòa Hoàng quý phi được Phổ Nghi gọi là Trang Hòa Thái phi (莊和太妃).
Năm Dân Quốc thứ 10 (1921), ngày 7 tháng 3 (âm lịch), Hoàng quý phi bệnh nặng rồi qua đời tại Trữ Tú cung, thọ 65 tuổi. Bà được tôn thụy hiệu là Cung Túc Hoàng quý phi (恭肅皇貴妃). Ngày 11 tháng 4 (âm lịch) cùng năm, từ Từ Ninh cung, Kim quan của Hoàng quý phi phụng di đến Huệ lăng (惠陵), thuộc Thanh Đông lăng tạm an. Ngày 7 tháng 10 (âm lịch) cùng năm, Kim quan của bà chính thức được táng tại Phi viên tẩm địa cung cùng với các phi tần khác của Đồng Trị Đế.
Trong chư vị Thái phi thời Đồng Trị, bà là người duy nhất mất và hưởng lễ nghi trọn vẹn khi hoàng thất vẫn còn ở lại Tử Cấm Thành trước khi Phùng Ngọc Tường cưỡng chế trục xuất. Ngay cả Đoan Khang Hoàng quý phi cũng bị gián đoạn, do bà mất chỉ trước vài ngày của sự kiện Phùng Ngọc Tường.
Tô Bỉnh Kỳ

| Tô Bỉnh Kỳ 苏秉琦 |
| --- | --- |
Tô Bỉnh Kỳ năm 1945
Sinh: 1909 Cao Dương, Trực Lệ, Đại Thanh
Mất: 30 tháng 6 năm 1997(1997-06-30) (87–88 tuổi)
Trường lớp: Đại học Sư phạm Bắc Kinh
Nổi tiếng vì: "Hệ thống khu vực và các loại văn hóa" mô hình Trung Quốc thời tiền sử
Con cái: Tô Khải Chi
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Khảo cổ học của Trung Quốc
Nơi công tác: Đại học Bắc Kinh
 
Tô Bỉnh Kỳ (tiếng Trung: 苏秉琦, Wade-Giles: Su Ping-ch'i, 1909 - 30 tháng 6 năm 1997) là một nhà khảo cổ học Trung Quốc và là đồng sáng lập của chương trình khảo cổ của trường Đại học Bắc Kinh. Ông là nhà lý luận khảo cổ học lớn của Trung Quốc trong 50 năm, và được coi trong những năm sau đó của ông như là thẩm quyền tối cao trong khảo cổ học Trung Quốc. Ông nổi tiếng với "mô hình khu vực và loại hình văn hoá" về sự phát triển văn hoá thời đồ đá mới ở Trung Quốc, từ chối quan điểm truyền thống rằng văn hoá Trung Quốc có nguồn gốc từ Trung Nguyên và đã được áp dụng rộng rãi. Nó được phát triển bởi Trương Quang Trị như là mô hình tương tác khu vực Trung Quốc.
Tiểu sử

Tô Bỉnh Kỳ sinh năm 1909 tại huyện Cao Dương, tỉnh Hà Bắc. Từ năm 1928 đến năm 1934 ông theo học lịch sử tại Đại học Bắc Kinh. Sau khi tốt nghiệp, ông gia nhập Học viện Nghiên cứu Lịch sử Học viện Bắc Kinh (tiền thân của Viện Khoa học Trung Quốc) và nhóm nghiên cứu khai quật tại khu khảo cổ Đẩu Kê Di ở Bảo Kê, tỉnh Thiểm Tây, ông đã trải qua ba năm tại đây, từ năm 1934 đến năm 1937, dưới sự hướng dẫn của nhà khảo cổ Từ Húc Sinh, người đã có một ảnh hưởng đáng kể đến ông. Ông hoàn thành báo cáo khai quật năm 1945, nhưng đến năm 1948 nó mới được xuất bản.
Vào năm 1940, Su đã viết một cuốn sách phân tích các loại lịch (鬲) ba chân bằng gốm (giống cái đỉnh) được khai quật ở Đẩu Kê Di, nhưng đã mất bản thảo trong sự hỗn loạn của Chiến tranh Trung-Nhật. Một số nội dung đã được xuất bản trong báo cáo khai quật của ông, nhưng phải mất 40 năm trước khi một phiên bản rút gọn của nghiên cứu cuối cùng đã được xuất bản. Cuốn sách được đánh giá cao là "có lẽ là dự án đầy tham vọng và có hệ thống về loại hình gốm" trong khảo cổ học Trung Quốc. Ông đã sử dụng lịch để xác định các mối quan hệ của các địa điểm khảo cổ và phương pháp của ông đã được các thế hệ học giả Trung Quốc chấp nhận.
Sau khi thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa năm 1949, ông trở thành một thành viên của Viện Khảo cổ học, Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc (thuộc Viện Khoa học Trung Quốc cho đến năm 1977). Năm 1952, ông là đồng sáng lập chương trình khảo cổ học đầu tiên của Trung Quốc tại Đại học Bắc Kinh, sau đó là Bộ môn Lịch sử, nơi ông đã đào tạo nhiều nhà khảo cổ hàng đầu của Trung Quốc. Sau cái chết của Hạ Nãi, ông được bầu làm ông chủ tịch Hội Khảo cổ Trung Quốc năm 1986.
Ông qua đời vào ngày 30 tháng 6 năm 1997. Vào năm 2005, cuốn tiểu sử của ông được viết bởi con trai Tô Khải Chi (苏 恺 之), được xuất bản bởi nhà sách Tam Liên.
Dấu ấn về "Mô hình đa vùng"

Sau khi gián đoạn nghiên cứu khoa học do Cách mạng Văn hoá, năm 1979, ông đề xuất các mô hình "văn hóa khu vực và các kiểu văn hoá" của sự phát triển văn hoá thời đồ đá mới ở Trung Quốc (xuất bản năm 1981 trên tạp chí Văn Vũ). Loại bỏ quan điểm truyền thống rằng Trung Nguyên (thung lũng sông Hoàng Hà) là cái nôi của nền văn minh Trung Quốc và phát tán ra các khu vực lạc hậu ở phần còn lại của Trung Quốc, ông cho rằng dữ liệu khảo cổ đã chứng minh rằng các nền văn hoá cổ xưa đã được phát triển đồng thời ở nhiều vùng và ảnh hưởng lẫn nhau, bao gồm Trung Nguyên.
Nhiều học giả, đặc biệt là sinh viên của ông, xem xét mô hình đa khu vực đóng góp lý thuyết quan trọng nhất. Theo quan điểm của Lý Phong của Đại học Columbia, mặc dù lý thuyết "không nhiều hơn tổng hợp những gì đã được tiết lộ bởi công trình khảo cổ học rộng lớn" của quá khứ gần đây, nó là một công cụ mạnh mẽ để phân tích sự phát triển thời tiền sử ở thời Trung Quốc thời kỳ đồ đá  mới. Theo nhà khảo cổ học Trương Quang Trị của Đại học Harvard, lý thuyết của ông đã hợp pháp hóa quan điểm về Trung Quốc cổ đại từng bị coi là dị giáo. Dựa trên mô hình của ông, Trương Quang Trị đã phát triển mô hình "Tương tác khu vực Trung Quốc" vào năm 1986. Các học thuyết của họ đã được chấp nhận rộng rãi trong giới học thuật.
Cyclophora nanularia

| Cyclophora nanularia |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Cyclophora
Loài (species): C. nanularia
Danh pháp hai phần
Cyclophora nanularia Herrich-Schäffer 1870 
Cyclophora nanularia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Tân Quang, Ninh Giang

Đối với các định nghĩa khác, xem Tân Quang.
Tân Quang là một xã thuộc huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.
Địa lý

Xã Tân Quang nằm ở phía tây huyện Ninh Giang, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã An Đức và xã Tân Phong
Phía tây giáp huyện Thanh Miện
Phía nam giáp xã Hưng Long và xã Văn Hội
Phía bắc giáp huyện Thanh Miện.
Xã Tân Quang có diện tích 12,36 km², dân số năm 2018 là 10.356 người, mật độ dân số đạt 838 người/km².
Lịch sử

Xã Tân Quang trước đây vốn là ba xã: Tân Quang, Quang Hưng và Hoàng Hanh.
Trước khi sáp nhập, xã Tân Quang có diện tích 4,11 km², dân số là 3.831 người, mật độ dân số đạt 932 người/km². Xã Hoàng Hanh có diện tích 4,38 km², dân số là 3.935 người, mật độ dân số đạt 898 người/km². Xã Quang Hưng có diện tích 3,87 km², dân số là 2.590 người, mật độ dân số đạt 669 người/km².
Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 788/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hải Dương (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của các xã Hoàng Hanh và Quang Hưng vào xã Tân Quang.
Chú thích

1 2 3 4  “Nghị quyết số 788/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hải Dương”.
↑  Tổng cục Thống kê
Cung Nhượng Vương

| --- | --- |
Tên người Triều Tiên
Hangul: 공양왕
Hanja: 恭讓王
Romaja quốc ngữ: Gongyang Wang
McCune–Reischauer: Kongyang Wang
Hán-Việt: Cung Nhượng Vương
Tên khai sinh
Hangul: 왕요
Hanja: 王搖
Romaja quốc ngữ: Wang Yo
McCune–Reischauer: Wang Yo
Hán-Việt: Vương Diêu
Cao Ly Cung Nhượng Vương (Hangul: 공양왕, chữ Hán: 恭讓王; 9 tháng 3 năm 1345 – 17 tháng 5 năm 1394, trị vì 1389 – 1392) là quốc vương thứ 34 và cuối cùng của Cao Ly. Ông bị Lý Thành Quế lật đổ, người mà sau đó thành lập nên vương triều Triều Tiên. Ông có tên húy là Vương Diêu (hoặc Dao; 왕요, 王搖)
Cung Nhượng Vương là hậu duệ đời thứ 7 của Cao Ly Thần Tông, là con trai của Vương Huân (왕균). Năm 1389, những người ủng hộ của Lý Thành Quế đã truất ngôi Xương Vương và đưa Cũng Nhượng Vương lên thay thế. Bè cánh này mới chính là những người nắm quyền trong thời gian trị vì ngắn ngủi của Cung Nhượng, bao gồm cả việc hành thích hai vị vua trước đó là U Vương và Xương Vương.
Sau khi ám sát Trịnh Mộng Chu, người ủng hộ chính yếu cuối cùng của các vua Cao Ly, Cung Nhượng Vương bị lật đổ và triều đại Cao Ly đi đến hồi kết. Ông cùng vợ bị Lý Thành Quế sát hại tại Giang Hoa.
Gia quyến

Cha: Diên Đức Phủ viện đại quân Vương Huân (연덕부원대군 왕훈, 延德府院大君 王塤).
Mẹ: Quốc đại phi Vương thị (국대비 왕씨, 國大妃王氏), chắt nội của Cao Ly Trung Liệt Vương.
Vợ: Lư Thuận phi (노순비, 順妃盧; ? – 1394), con gái của Lư Chân (盧稹), bị giết cùng Nhượng Vương.
Con cái:
Định Thành quân Vương Thích (정성군 왕석, 定城君 王奭; ? – 1394), vợ là Lý phu nhân, đều bị giết.
Túc Ninh Cung chúa (숙녕궁주, 肅寧宮主), lấy Vương Tập (왕집, 王緝).
Trinh Tín Cung chúa (정신궁주, 貞信宮主; ? – 1421), lấy Vũ Thành Phạm (우성범, 禹成範).
Kính Hòa Cung chúa (경화궁주, 敬和宮主), lấy Khương Hoài Quý (강회계, 姜淮季).
Chú thích

↑  Thụy hiệu được truy tôn năm 1416, dưới thời Triều Tiên Thái Tông
Cynodontium jenneri

| Cynodontium jenneri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Phân lớp (subclass): Dicranidae
Bộ (ordo): Dicranales
Họ (familia): Dicranaceae
Chi (genus): Cynodontium
Loài (species): C. jenneri
Danh pháp hai phần
Cynodontium jenneri (Schimp.) Stirt., 1906 
Cynodontium jenneri là một loài Rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được (Schimp.) Stirt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cynodontium jenneri”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Lê Văn Khôi

| Lê Văn Khôi黎文𠐤 |
| --- | --- |
Tên húy: Bế-Nguyễn Nghê
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên húy: Bế-Nguyễn Nghê
Ngày sinh: thế kỷ 18
 
Mất: 1834
An nghỉ: Mả ngụy
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Thân phụ: Bế Kiện
 
Nghề nghiệp: sĩ quan quân đội
Quốc tịch: Đại Nam
x • t • 
Lê Văn Khôi (chữ Hán: 黎文𠐤; ? – 1834) tên thật là Bế - Nguyễn Nghê, còn được gọi là Hai Khôi, Nguyễn Hựu Khôi (阮佑𠐤) hay Bế Khôi, là con nuôi của Lê Văn Duyệt và là người thủ lĩnh cuộc nổi dậy chống lại nhà Nguyễn ở thành Phiên An (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam).
Thân thế & sự nghiệp

Căn cứ Tộc phả Bế-Nguyễn, ông tổ đời thứ 9 của Lê Văn Khôi, vốn họ Nguyễn tức Nguyễn Tông Thái. Đời ông tổ đời thứ 8 đổi theo họ tổ mẫu (họ mẹ), gọi là Bế Công. Đến ông tổ đời thứ 5, vì có công dẹp nhà Mạc nên đời đời tập chức phiên thần, cai quản địa phương và trở thành dòng họ lớn ở Cao Bằng.
Đến tháng 9 năm Canh Thân (1740), năm đầu Cảnh Hưng, vua Lê Hiển Tông lại cho đổi làm họ Bế-Nguyễn.
Cũng theo tộc phả này, Lê Văn Khôi là con trai Bế Kiện. Khi đi tòng quân, Bế Kiện "lấy họ Nguyễn Hựu, sau đổi theo họ Lê của (Lê Văn) Duyệt" . Ông là người cao lớn, dũng mãnh, ăn nhiều, tính hay khôi hài, tài võ xuất chúng...Về võ nghệ, tương truyền khi vào Gia Định, có lần Lê Văn Khôi dùng tay không chống lại cọp dữ cho sứ thần nước Xiêm xem. Về tài văn, bổn tuồng San hậu, có nhiều đoạn do ông nhuận sắc.
Thân thế & sự nghiệp > Theo Lê Văn Duyệt

Sách Đại Nam chính biên liệt truyện chép:
Sử gia Trần Trọng Kim cho biết chi tiết:
Nhưng theo GS. Nguyễn Phan Quang tìm hiểu thì: Rất có thể Lê Văn Khôi rời Cao Bằng đi đến vùng thượng du Hòa Bình, Thanh Hóa (nơi vốn có mối quan hệ lâu đời với dòng họ của Lê Văn Khôi), nhằm liên kết với cuộc đấu tranh của các lang đạo họ Đinh, họ Quách của dân tộc Mường. Và Lê Văn Khôi đã đi theo Lê Văn Duyệt vào khoảng thời gian lãnh tụ Quách Tất Thúc và hai con đầu hàng Duyệt và được Duyệt cho theo quân thứ.
Thân thế & sự nghiệp > Khởi binh chống nhà Nguyễn

Năm 1832, Tổng trấn Lê Văn Duyệt mất vì bệnh, vua Minh Mạng vốn không bằng lòng ông từ trước, liền cho bãi chức tổng trấn thành Gia Định, chia vùng đất miền Nam do ông cai quản ra làm 6 tỉnh (Nam Kỳ lục tỉnh), cắt đặt quan lại vào thay và dựng lên vụ án Lê Văn Duyệt...
Trong những quan lại ấy có Nguyễn Văn Quế làm Tổng đốc, Bạch Xuân Nguyên làm Bố chính, Nguyễn Chương Đạt làm Án sát. Và, vốn là người tham lam, tàn ác; nên khi đến làm bố chính ở Phiên An, Bạch Xuân Nguyên nói rằng phụng mật chỉ truy xét việc riêng của Lê Văn Duyệt, rồi đòi hỏi chứng cớ, trị tội bọn tôi tớ của ông Duyệt ngày trước (trong số đó có Lê Văn Khôi bị cầm tù).
Đến đêm ngày 18 tháng 5 năm Quý Tỵ (tức 5 tháng 7 năm 1833), Lê Văn Khôi cùng với 27 người lính hồi lương vào dinh quan bố, giết cả nhà Bạch Xuân Nguyên, người trực tiếp lo vụ án Lê Văn Duyệt. Nguyễn Văn Quế đem người đến cứu, chúng cũng giết nốt. Còn quan án Đạt thì chạy thoát được. Phó lãnh binh Phiên An là Giả Tiến Chiêm đem hơn 400 lính chống lại nhưng bị thua phải bỏ chạy. 
Sau đó, Lê Văn Khôi cho mở cửa tù, thả hết phạm nhân và phát khí giới cho họ. Ông tự xưng là Đại nguyên soái, phong quan tước cho thuộc hạ, rồi cùng lập một triều đình riêng.
Chiếm được thành Phiên An, Lê Văn Khôi sai Thái Công Triều đem quân đi lấy các tỉnh thành. Chỉ trong vòng chưa đầy một tháng, sáu tỉnh Nam Kỳ đều thuộc về quân nổi dậy.
Thân thế & sự nghiệp > Thành Phiên An thất thủ

Hay tin, vua Minh Mạng liền cử Tống Phúc Lương, Nguyễn Xuân, Phan Văn Thúy, Trương Minh Giảng và Trần Văn Năng đem thủy bộ binh tượng vào đánh Lê Văn Khôi.
Địa chủ, phú hào các nơi dao động, không dám ủng hộ ông nữa. Tiếp đó, một tướng giỏi của ông là Thái Công Triều (quê Thừa Thiên, nguyên là vệ úy coi vệ biền binh ở Phiên An và là người được Khôi giao quản lĩnh phân nửa Nam Kỳ) cũng bất ngờ đầu hàng triều đình, khiến lực lượng nổi dậy suy yếu nhanh chóng. Nhân cơ hội này, các tướng nhà Nguyễn nhanh chóng thu phục lại các tỉnh đã mất. Lê Văn Khôi phải rút vào thành Phiên An cố thủ, rồi nhờ các giáo sĩ phương Tây sang Xiêm cầu viện. Vua Xiêm nhân muốn lấn đất Đại Nam nên điều quân sang giúp.
Đầu năm 1834, Lê Văn Khôi bị bệnh phù thũng, chết ở trong thành, không rõ bao nhiêu tuổi. Con trai ông là Lê Văn Cù mới 8 tuổi được cử lên thay. Tiền quân Nguyễn Văn Trắm được lĩnh nhiệm vụ chỉ huy quân lính trong thành.
Thành Phiên An cố thủ được tới ngày 16 tháng 7 năm Ất Mùi (tức 8 tháng 9 năm 1835), thì bị quân triều đình chia làm 8 mũi, tấn công ồ ạt vào thành. Quân nổi dậy chống cự không nổi, thành thất thủ. Nghĩa quân đưa Lê Văn Toản (1827-1908) là con trai Lê Văn Khôi lên thay. Vì cha bị Minh Mạng đàn áp, Lê Văn Toản phải đình chiến, xây ngôi mộ cha. Mười chín năm từ khi Lê Văn Khôi mất, Cao Bá Quát khởi nghĩa chống chính quyền Minh Mạng.
Thân thế & sự nghiệp > Bị xử trị

Sách Đại Nam chính biên liệt truyện chép:
Theo sử gia Trần Trọng Kim, thì số người gồm cả già trẻ, gái trai bị bắt ở thành Phiên An và đều bị chém chết là 1.831 người (con số này các sách ghi không thống nhất) chôn chung một chỗ, sau này gọi là Mả ngụy.
Nhận xét

(Chỉ dùng để tham khảo)
M. Gaultier viết:
Đánh giá cuộc binh biến, nhóm tác giả sách Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh nêu ý kiến:
Tuy nhiên, GS. Nguyễn Phan Quang có ý kiến khác rằng:
Chú thích

↑  Việt Nam sử lược/Quyển II/Cận kim thời đại/Chương III
1 2 3  Theo Nguyễn Phan Quang, Việt Nam thế kỷ 19. Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 2002, tr. 230-237
↑  Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, ghi Nguyễn Hữu Khôi.
↑  Xem chi tiết bài Thành Gia Định.
↑  Trích Đại Nam chính biên liệt truyện (bản dịch do Nhà xuất bản Văn học in năm 2004, tr. 1016).
↑  Vương Hồng Sển, Khảo về đồ sứ men lam Huế (Nhà xuất bản Mỹ thuật, 1994, tr. 208). Trong Gia Định xưa (Huỳnh Minh soạn. Nhà xuất bản Văn hoá Thông tin in lại năm 2006, tr. 160) có thêm chi tiết: "Tương truyền, vào năm 1820, khi Lê Văn Duyệt đi kinh lược vùng Thanh Hóa, có Lê Văn Khôi đi theo hầu. Lúc hai ông ghé thăm mộ Võ Tánh ở Bình Định, nhìn tháp Cánh Tiên nơi cố đô của Chiêm Thành, Ông Khôi đã xúc cảm làm một thơ Đường luật, trong đó có hai câu cuối còn được truyền tụng là: "Ca quản lâu đài vân cộng khứ/ Duy dư Tiên tháp lão càn khôn" (nghĩa: Tiếng đàn hát ca xang, đã cùng mây bay đi mất/ Chỉ còn một tháp Cánh Tiên thi gan cùng tuế nguyệt, khoe già với trời đất). Điều đó chứng tỏ Lê Văn Khôi là người văn võ toàn tài.
↑  Quốc sử quán triều Nguyễn (Cao Xuân Dục làm Tổng tài), Đại Nam chính biên liệt truyện. Nhà xuất bản. Văn học, 2004, tr. 1016.
1 2  Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, Nnà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968, tr.445.
↑  Sau, Lê Văn Duyệt bị vu nhiều tội, nên mồ mả bị xiềng, tài sản bị tịch thu, vợ và các thuộc hạ thân tín đều bị bắt giam (xem thêm Lê Văn Duyệt).
↑  Bắc thuận hay Hồi lương là những người ở miền Bắc hay Trung, bị tội phải đày vào làm lính ở Nam Kỳ.
↑  Đại Nam chính biên liệt truyện ghi Lê Văn Khôi mất tháng Chạp năm Giáp Ngọ, tức đầu năm 1834 (sách đã dẫn, tr.1033).
↑  Ghi theo Đại Nam chính biên liệt truyện (tr. 1033). Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn Bá Thế (Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 1992, tr. 392) ghi là Lê Văn Câu. Sách Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh do TS. Quách Thu Nguyệt chủ biên, ghi Lê Văn Cú. Trần Trọng Kim (sách đã dẫn) ghi 7 tuổi.
↑  Đại Nam chính biên liệt truyện (Cao Xuân Dục làm Tổng tài. Nhà xuất bản Văn học, 2004, tr. 1938).
↑  Sách Hỏi đáp lịch sử Việt Nam ghi 1.737 người (Nhà xuất bản Trẻ, 2007). Nguyễn Phan Quang cho biết căn cứ vào những bản mật tấu thì con số bị bắt giết là 1.284 người. Đại Nam chính biên liệt truyện chép số người bị bắt giết là 1.278. Quân triều bị thương và bị giết khoảng 700 (tr. 1938).
↑  Dẫn theo Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 4), Tủ sách sử học Việt Nam, 1961, tr. 352.
↑  Nhiều người soạn, Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh do TS Quách Thu Nguyệt chủ biên (Nhà xuất bản Trẻ, 2006, tr. 100).
↑  Nguyễn Phan Quang, Việt Nam thế kỷ 19. Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, tr. 239, 249 và 253.
Pyrausta pistorialis

| Pyrausta pistorialis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Pyrausta
Loài (species): P. pistorialis
Danh pháp hai phần
Pyrausta pistorialis
Pyrausta pistorialis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Marrubium vanense

| Marrubium vanense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Marrubium
Loài (species): M. vanense
Danh pháp hai phần
Marrubium vanense Hub.-Mor., 1978 
Marrubium vanense là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Hub.-Mor. mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Marrubium vanense”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.