stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sứ tiết Iwakura
Thành phần

Phái đoàn được đặt theo tên Iwakura Tomomi và cũng do ông dẫn đầu trong vai trò đại sứ đặc biệt và toàn quyền, với sự trợ giúp của 4 phó sứ, 3 người trong số đó là Okubo Toshimichi, Kido Takayoshi, và Ito Hirobumi cũng là những Bộ trưởng trong triều đình Nhật Bản. Sử gia Kume Kunitake là người ghi chép nhật ký chính thức, giữ lại sổ hải trình chi tiết về mọi sự kiện và ấn tượng. Ngoài ra còn có một số các nhà quản lý và học giả, tổng cộng là 48 người.
Thêm vào các nhân viên phái đoàn, còn có 60 sinh viên được mang đi cùng. Một vài trong số họ được để lại để hoàn thành khóa học tại nước ngoài, bao gồm 5 phụ nữ trẻ ở lại Hoa Kỳ để học, có cả đứa trẻ mới 7 tuổi Tsuda Umeko người sau này, vào năm 1900 sau khi trở về Nhật Bản, sáng lập trường Đại học Tsuda.
Kaneko Kentaro cũng được để lại Hoa Kỳ làm sinh viên và sau này gặp gỡ Theodore Roosevelt trong trường đại học. Họ trở thành bạn vè và mối quan hệ của họ sau này dẫn đến vai trò trung gian của Roosevelt kết thúc Chiến tranh Nga-Nhật và Hiệp ước Portsmouth.
Makino Nobuaki, một sinh viên trong phái đoàn ghi lại nhật ký của mình: Cùng với việc phế phiên, lập huyện, việc gửi phái đoàn Iwakura đến Hoa Kỳ và châu Âu phải được coi là những sự kiện quan trọng nhất đặt nền tảng cho nhà nước ta sau cuộc Duy Tân.
Nakae Chomin, nhân viên của phái đoàn và Bộ Tư pháp, ở lại Pháp để học hệ thống luật pháp Pháp với một người cộng hòa cấp tiến Emile Acollas. Sau này ông trở thành nhà báo, nhà tư tưởng và dịch giả và đã giới thiệu các nhà tư tưởng Pháp như Jean-Jacques Rousseau đến Nhật Bản.
Kế hoạch hành trình

Ngày 23 tháng 12 năm 1871 phái đoàn khởi hành từ Yokohama, hướng tới San Francisco. Từ đây họ tiếp tục đến Washington, D.C., rồi đến Anh, Pháp, Bỉ, Hà Lan, Nga, Phổ, Đức, Đan Mạch, Thụy Điển, Áo, Ý, và Thụy Sĩ. Trên đường trở về, họ cũng ghé qua Ai Cập, Aden, Ceylon, Singapore, Sài Gòn, Hồng Kông, và Thượng Hải, mặc dù ngắn hơn. Phái đoàn trở về quê nhà vào ngày 13 tháng 9 năm 1873, gần 2 năm từ khi ra đi.
Kế hoạch hành trình > Anh

Phái đoàn Iwakura Mission đến Luân Đôn vào tháng 8 năm 1872 và chia thành các nhóm nhỏ đi thăm Liverpool, Manchester, Glasgow, Edinburgh và Newcastle upon Tyne.
Ở Newcastle upon Tyne họ đến vào ngày 21 tháng 10 và ở tại Khách sạn Royal Station, nơi họ gặp nhà công nghiệp Sir William Armstrong. Đã 10 năm rồi kể từ khi phái đoàn của Mạc phủ đến thị trấn này.
Họ đến thăm Elswick Engine và Ordnance Works với Đại úy Andrew Noble và George Rendell, xem xét kỹ các máy hơi nước và các bộ phận khoan tiện và thăm việc xây dựng Armstrong và súng máy. Họ cũng đến thăm mỏ than Gosforth, tự mình vào thăm mỏ. Tiếp đó, đoàn đến Bolkcow và Vaughan Iron Works ở Middlesbrough và mỏ sắt ở Cleveland. Phòng Thương mại Newcastle và Gateshead dẫn đoàn đi tàu trên sông Tyne, lên càu New Tyne, Công ty Đồng và Sulphur Tharsis Hebburn và Jarrow Chemical Works.
Mục đích và kết quả

Mục đích của chuyến đi gồm 2 phần:
Tái đàm phán các hiệp ước bất bình đẳng với Hoa Kỳ, Anh và các nước châu Âu khác mà Nhật Bản đã buộc phải ký những thập kỷ trước.
Thu thập thông tin về giáo dục, công nghệ, văn hóa, quân sự, xã hội và kinh tế của các nước đến thăm để áp dụng vào quá trình hiện đại hóa ở Nhật Bản.
Trong 2 mục đích này, điều thứ nhất đều thất bại, kéo dài chuyến đi gần 1 năm, nhưng các thành viên phái đoàn rất ấn tượng những thành tựu của phương Tây và ý thức rõ ràng hơn về tầm quan trọng của mục đích thứ hai. Những nỗ lực để đàm phán những hiệp ước mới dưới các điều kiện tốt hơn với các chính quyền nước ngoài khiến họ làm quá sự ủy nhiệm của triều đình Nhật Bản, gây ra sự xích mích giữa phái đoàn với triều đình. Những thất bại và việc họ kéo dài thời gian lưu lại về điểm mày trở nên vô dụng, khiến Okubo và Kido lâm vào tình thế chính trị khó khăn. Mặt khác, các thành viên cũng ấn tượng với quá trình hiện đại hóa ở Hoa Kỳ và châu Âu, khiến họ chủ động đưa ra sáng kiến hiện đại hóa sau này.
Chú thích

↑  Omoto, p.139
Linkl liên quan

Minh họa từ Jikki (tiếng Nhật) Lưu trữ 2016-05-26 tại Wayback Machine
Về Tsuda Umeko Lưu trữ 2004-12-05 tại Wayback Machine
Ảnh phái đoàn và – "Nhật Bản khám phá châu Âu" (tiếng Đức) Lưu trữ 2004-11-01 tại Wayback Machine
Phái đoàn Iwakura gặp Tổng thống Pháp Thiers năm 1873.
Tiếng Breton

| Tiếng Breton |
| --- | --- |
Brezhoneg
Biển báo song ngữ tại Huelgoat, Bretagne
Phát âm: [bʁeˈzõːnɛk], [brehõˈnɛk]
Sử dụng tại: Pháp
Khu vực: Bretagne (vùng) (gồm Loire-Atlantique)
Tổng số người nói: 210.000 tại Bretagne 16.000 in Île-de-France (Number includes students in bilingual education)
Dân tộc: Người Breton
Phân loại: Ấn-ÂuCeltCelt hải đảoBrittonTây NamTiếng Breton
Phương ngữ: Gwenedeg Kerneveg Leoneg Tregerieg
Hệ chữ viết: Bảng chữ cái Latinh
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ thiểu số được công nhận tại: Không phải ngôn ngữ chính thức do luật của Pháp quy định
Quy định bởi: Ofis Publik ar Brezhoneg
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1: br
ISO 639-2: bre
ISO 639-3: tùy trường hợp: bre – Breton Hiện đại xbm – Breton Trung cổ obt – Breton Trung Cổ
Glottolog: bret1244
Linguasphere: 50-ABB-b (biến thể: 50-ABB-ba to -be)
Phạm vi phân bố của người nói tiếng Breton (2004)
ELP: Breton
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tiếng Breton (Brezhoneg IPA: [bʁeˈzõːnɛk] Tập tin:Br-brezhoneg.oga hay IPA: [brəhõˈnek] tại Morbihan) là một ngôn ngữ Celt nói ở Bretagne (tiếng Breton: Breizh), Pháp. Tiếng Breton là một ngôn ngữ Britton, được mang từ Đảo Anh đến Armorica trong thời gian đầu Trung Cổ. Giống như hai ngôn ngữ Britton khác, tiếng Wales và tiếng Cornwall, nó được phân loại là một ngôn ngữ Celt hải đảo. Tiếng Breton liên quan chặt chẽ nhất với tiếng Cornwall, cả hai được cho là đã phát triển từ một ngôn ngữ chung nguyên thủy gọi là Britton Tây Nam.
Một ngôn ngữ khu vực khác tại Bretagne, tiếng Gallo, là một ngôn ngữ oïl có nguồn gốc từ tiếng Latinh.
Geochelone sulcata

| Centrochelys sulcata |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Testudines
Phân bộ (subordo): Cryptodira
Họ (familia): Testudinidae
Chi (genus): Centrochelys
Loài (species): C. sulcata
Danh pháp hai phần
Centrochelys sulcata (Miller, 1779) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Testudo sulcata Miller, 1779  Testudo calcarata Schneider, 1784  Chersine calcarata Merrem, 1820  Geochelone (Geochelone) sulcata Fitzinger, 1835  Geochelone senegalensis Fitzinger, 1855  Peltastes sulcatus Gray, 1869  Centrochelys sulcatus Gray, 1873  Centrochelys sulcata Gerlach, 2001  Geochelone sulcata senegalensis Ballasina, Vandepitte, Mochi & Fenwick, 2006  Geochelone sulcata sudanensis Ballasina, Vandepitte, Mochi & Fenwick, 2006 (nomen nudum)  
Centrochelys sulcata có tên tiếng Việt là Rùa Sulcata, Rùa Châu Phi hay Rùa Cựa là một loài rùa trong họ Testudinidae. Loài này được Miller mô tả khoa học đầu tiên năm 1779. Đây là một loài rùa sống ở rìa phía nam của sa mạc Sahara ở châu Phi. Rùa Sulcata là loài rùa lớn thứ ba trên thế giới, và cũng là loài rùa đất liền lớn nhất và duy nhất còn tồn tại trong chi Centrochelys.
Giải thích tên gọi

Tên thường gọi của loài này là Sulcata trong tiếng Latin có nghĩa là "rãnh" và để ám chỉ các rãnh trên mai rùa.
Phạm vi phân bổ và môi trường sống

Loài rùa cựa châu Phi có nguồn gốc từ sa mạc Sahara và Sahel, một vùng sinh thái chuyển tiếp của đồng cỏ bán sơn địa, savan và cây bụi gai được tìm thấy ở các quốc gia Burkina Faso, Tchad, Eritrea, Ethiopia, Mali, Somalia, Mauritanie, Nigeria, Sénégal, và Sudan. Ở những vùng khô cằn này, rùa đào hang trong lòng đất để đến những vùng có độ ẩm cao hơn, và dành thời gian nóng nhất trong ngày ở những hang này. Điều này được gọi là aestivation(tương tự như ngủ đông). Trong tự nhiên, chúng có thể đào hang rất sâu; sâu tới 15 m và dài tới 30 m.
Rùa Sulcata sống trong môi trường khô cằn, nóng nực thuộc loại Sahelian. Những khu vực này bao gồm từ rìa sa mạc đến thảo nguyên khô. Nước đọng chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định. Phần lớn phạm vi của nó đã bị xáo trộn bởi đô thị hóa, chăn thả gia súc và sa mạc hóa.
Kích thước và tuổi thọ

Rùa Châu Phi là loài rùa lớn thứ ba trên thế giới sau rùa Galapagos, và rùa khổng lồ Aldabra, và là loài rùa lớn nhất trong các loài rùa trên đất liền. Bill Branch báo cáo kích thước tối đa trong tự nhiên là 83 cm và 98 kg, nhưng những người khác nói rằng chúng có thể đạt 105 kg (231 lb).Chúng phát triển từ kích thước con non (2–3 in) rất nhanh, đạt 6–10 in (15–25 cm) trong vòng vài năm đầu tiên của cuộc đời. Chúng có thể sống hơn 70 năm.
Chế độ ăn uống

Rùa Sulcata là loài động vật ăn cỏ. Chủ yếu, chế độ ăn của chúng bao gồm nhiều loại cỏ và thực vật, giàu chất xơ và rất ít protein. Có thể tiêu thụ hoa và các loại cây khác bao gồm xương rồng tai thỏ.
Trong môi trường nuôi nhốt rùa Sulcata cần một chế độ ăn ít protein, giàu chất xơ, calci. Tốt nhất là cỏ: Dương xỉ Boston, cỏ mèo, cỏ dại, cỏ voi, ngô / bắp. Rau xanh: Rau diếp, củ cải xanh, cải xoăn, rau lang, bí đỏ, cà rốt. Tỉ lệ tốt nhất là 80% cỏ và 20% các loại thực vật.
Ngoài cỏ và rau xanh, thì việc cung cấp đầy đủ calci trong khẩu phần ăn của rùa Sulcata rất quan trọng, giúp chúng phát triển khung xương và mai một cách tốt nhất. Trong tự nhiên, rùa sẽ bổ sung calci cho cơ thể bằng cách ăn những thực vật giàu calci hoặc vỏ sò, ốc ở sa mạc. Còn trong quá trình nuôi nhốt hiện nay, có rất nhiều thực phẩm công nghiệp giúp bổ sung calci và vitamin cho rùa. Có thể sử dụng kèm với thức ăn hằng ngày.
Chú thích

↑  Fritz Uwe; Peter Havaš (2007). “Checklist of Chelonians of the World” (PDF). Vertebrate Zoology. 57 (2): 279–280. ISSN 18640-5755. Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2010. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2012.
↑  “Geochelone sulcata”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2013.
↑  “Rùa Sulcata Ăn Gì? Cách Nuôi Rùa Sulcata Chi Tiết Nhất [NÊN ĐỌC]”. 27 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2021.
Rùa Sulcata con. Nguồn: Rùa Sulcata - Mew.vn
Rùa Sulcata con. Nguồn: Rùa Sulcata - Mew.vn
Quốc hội Iran

| Quốc hội Iran  مجلس شورای اسلامی Majles-e Showrā-ye Eslāmī |
| --- | --- |
Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo khoá X


Dạng
Mô hình: Một viện 
Lịch sử
Thành lập: 16 tháng 11 năm 1906; 118 năm trước (1906-11-16) ngày 14 tháng 3 năm 1980 (current form)
Tiền nhiệm: Hội đồng Cố vấn Quốc gia
Kỳ họp mới bắt đầu: 28 tháng 5 năm 2016
Lãnh đạo
Chủ tịch Quốc hội: Ali Larijani (H; W)  Từ 28 tháng 5 năm 2008 
Phó thứ nhất: Masoud Pezeshkian (H; H)  Từ 29 tháng 5 năm 2016 
Phó thứ nhì: Ali Motahari (PV/H; H)  Từ 31 tháng 5 năm 2016 
Lãnh đạo phái Wilayat: Hamid-Reza Haji Babaee  Từ 23 tháng 10 năm 2016 
Lãnh đạo phái Hy vọng: Mohammad Reza Aref  Từ 20 tháng 7 năm 2016 
Wilayi Independents fraction leader: Kazem Jalali  Từ 28 tháng 1 năm 2017 
Cơ cấu
Số ghế: 290

Chính đảng:       PCR (120)       PGC (86)       Độc lập (66)       PV (10)       Thiểu số (5) 
Nhiệm kỳ: 4 năm
Bầu cử
Hệ thống đầu phiếu: Chế độ hai vòng cầm quyền đa số
Bầu cử vừa qua: 26 tháng 2 và 29 tháng 4 năm 2016
Trụ sở

Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo Baharestan   Tehran   Iran
Trang web
http://www.Majlis.ir http://parlemannews.ir/ http://www.icana.ir
Hiến pháp
Hiến pháp Cộng hòa Hồi giáo Iran
Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo Iran (tiếng Ba Tư: مجلس شورای اسلامی, đã Latinh hoá: Majles-e Showrā-ye Eslāmī), cũng được gọi là Quốc hội Iran hoặc Majles (مجلس), là cơ quan lập pháp của Iran. Quốc hội gồm 290 đại biểu, tăng từ 272 ghế trước đó kể từ cuộc bầu cử ngày 18 tháng 2 năm 2000. Cuộc bầu cử gần đây diễn ra vào ngày 26 tháng 2 năm 2016 và Quốc hội khoá mới họp lần đầu tiên vào ngày 28 tháng 5 năm 2016.
Lịch sử > Vương quốc Iran

Trước Cách mạng Hồi giáo, Majlis cũng là tên của Hạ viện của cơ quan lập pháp Iran từ năm 1906 đến năm 1979, Thượng viện là Thượng viện.
Nó được tạo ra bởi Hiến pháp Iran năm 1906 và lần đầu tiên được triệu tập vào ngày 7 tháng 10 năm 1906, sớm giành được quyền lực dưới sự cai trị của Shah Mohammad Reza Pahlavi. Các dự luật đáng chú ý được Quốc hội thông qua trong triều đại Pahlavi gồm có Luật Quốc hữu hóa dầu mỏ (15/3/1951) và Luật Bảo vệ gia đình (1967), cho phụ nữ nhiều quyền cơ bản như quyền nuôi con trong trường hợp ly dị.
Phụ nữ không được phép bỏ phiếu hoặc được bầu vào Quốc hội cho đến năm 1963, như là một phần của các cuộc cải cách theo Cách mạng Trắng của Shah. Hội nghị Quốc gia lần thứ 21, bao gồm các đại diện phụ nữ, khai mạc ngày 6 tháng 10 năm 1963.
Phiên họp cuối cùng của Quốc hội trước Cách mạng Hồi giáo được tổ chức vào ngày 7 tháng 2 năm 1979
Lịch sử > Cộng hòa Hồi giáo

Sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, Thượng viện của Iran bị bãi bỏ và được Hội đồng bảo hiến thay thế một cách hiệu quả, do đó cơ quan lập pháp của Iran vẫn còn lưỡng viện. Sau sửa đổi hiến pháp năm 1989, Hội đồng Hiệp thương Quốc gia được đổi tên thành Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo.
Quốc hội Iran đã có sáu chủ tịch sau Cách mạng Hồi giáo. Akbar Hashemi Rafsanjani là chủ tịch Quốc hội đầu tiên, từ 1980 đến 1989. Sau đó Mehdi Karroubi (1989-1992), Ali Akbar Nategh-Nouri (1992-2000), Mehdi Karroubi (2000-2004), Gholam-Ali Haddad-Adel (2004 -2008) và Ali Larijani từ năm 2008.
Quốc hội được cho là đã phát triển từ "phòng tranh luận cho những người đáng chú ý", "câu lạc bộ cho những người bố trí của người Shah" trong thời đại Pahlavi, cho một cơ thể bị chi phối bởi các thành viên của "tầng lớp trung lưu" theo Cộng hòa Hồi giáo.
Lịch sử > Cuộc tấn công năm 2017

Bài chi tiết: Các cuộc tấn công Tehran 2017
Ngày 7 tháng 6 năm 2017, đã có buổi chụp hình tại Quốc hội và tại lăng mộ Ayatollah Khomeini. Các tay súng đã nổ súng tại Quốc hội Iran và lăng mộ lãnh tụ tôn giáo Ruhollah Khomeini ở Tehran. Cuộc tấn công vào lăng mộ đã làm 17 người thiệt mạng và hơn 30 người bị thương. Quốc hội đã bị tấn công bởi bốn tay súng làm 7 đến 8 người bị thương. Cả hai cuộc tấn công diễn ra cùng thời gian và dường như đã được phối hợp.
Chức năng

Quốc hội có quyền làm luật về mọi vấn đề trong phạm vi Hiến pháp không trái với giáo luật và nguyên tắc của Hồi giáo. Dự luật của Chính phủ được trình trước Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo sau khi được sự chấp thuận của Hội đồng Bộ trưởng. Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo có quyền điều tra và kiểm tra tất cả các công việc của đất nước. Các điều ước quốc tế, các nghị định thư, hợp đồng và thỏa thuận phải được Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo phê chuẩn. Việc nhận và phát hành các khoản vay hoặc trợ cấp quốc gia hay quốc tế của chính phủ phải được Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo phê chuẩn. Tổng thống phải có được, cho Hội đồng Bộ trưởng, sau khi được thành lập và trước khi tất cả các doanh nghiệp khác, một cuộc bỏ phiếu của sự tín nhiệm từ hội đồng.
Bất cứ khi nào có ít nhất một phần tư tổng số thành viên Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo đưa ra câu hỏi cho Chủ tịch hoặc bất kỳ một thành viên nào của Hội đồng đặt ra câu hỏi cho một mục sư về một chủ đề liên quan đến nhiệm vụ của họ, Chủ tịch hoặc Bộ trưởng phải trả lời câu hỏi trước Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo.
Tất cả các văn bản pháp luật do Hội đồng Hiệp thương Hồi giáo thông qua phải được gửi đến Hội đồng bảo hiến. Hội đồng bảo hiến phải xem xét nó trong vòng tối đa mười ngày kể từ ngày nhận được để đảm bảo rằng nó phù hợp với các tiêu chí của đạo Hồi và Hiến pháp. Nếu nó tìm ra luật pháp không tương thích, nó sẽ trả lại cho Hội đồng để xem xét. Nếu không, luật pháp sẽ được coi là có hiệu lực.
Các thành viên đầu tiên của Quốc hội, 1906-1908
Lombardia

| Lombardia |
| --- | --- |
—  Vùng của Ý  —
 

  Hiệu kỳ Huy hiệu

Lombardia
Quốc gia: Ý
Đặt tên theo: Langobardia
Thủ phủ: Milano
Chính quyền
 • Thủ hiến: Roberto Maroni (LL-LN)
Diện tích
 • Tổng cộng: 23.844 km2 (9,206 mi2)
Dân số (ngày 30 tháng 11 năm 2018)
 • Tổng cộng: 10.055.148
 • Mật độ: 420/km2 (1,100/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã ISO 3166: IT-25
Thành phố kết nghĩa: Tỉnh Ōsaka
GDP danh nghĩa: €350/ $466  tỉ (2014)
GDP bình quân đầu người: €35.000/ $47.000  (2014)
NUTS-1: ITC
Website: www.regione.lombardia.it
Lombardia (tiếng Ý: Lombardia [lombarˈdiːa]; tiếng Lombard: Lombardia, phát âm: (Tây Lombard) /lumbarˈdiːa/, (Đông Lombard) /lombarˈdeːa/) là một vùng nằm ở Bắc Ý, với diện tích 23.844 km vuông (9,206 sq mi). 10 triệu người, tức 1/6 dân số toàn nước Ý, sống tại Lombardia và 1/6 GDP xuất phát từ vùng này, khiến nó trở thành vùng đông dân nhất và giàu có nhất nước Ý. Milano, thủ phủ Lombardia, là thành phố lớn thứ nhì và là vùng đô thị lớn nhất đất nước.
Đây là tâm đại dịch COVID-19 của Ý.
Các tỉnh

Vùng này được chia thành 12 tỉnh:
| Bản đồ | Tên | Dân số | Số đô thị |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Bergamo | 1.022.428 | 244 |
|  | Brescia | 1.109.841 | 206 |
|  | Como | 507,500 | 162 |
|  | Cremona | 335,950 | 115 |
|  | Lecco | 311.452 | 90 |
|  | Lodi | 209.874 | 61 |
|  | Mantua | 377.887 | 70 |
|  | Milano | 3.893.959 | 189 |
|  | Monza và Brianza | 766.941 | 50 |
|  | Pavia | 493.829 | 190 |
|  | Sondrio | 176.769 | 78 |
|  | Varese | 812.934 | 141 |
Đông Chu liệt quốc

| Đông Chu liệt quốc |
| --- | --- |
東周列國志
Thông tin sách
Tác giả: Phùng Mộng Long
Quốc gia: Trung Quốc
Ngôn ngữ: Chữ Hán
Thể loại: Tiểu thuyết lịch sử
Ngày phát hành: Thế kỷ XVII
Cuốn trước: Liệt quốc chí truyện (Dư Thiệu Ngư)
Cuốn sau: Hán Sở diễn nghĩa (Chân Vĩ)
Bản tiếng Việt
Người dịch: Nguyễn Chánh Sắt (1911) Nguyễn Công Kiêu (1914-1919) Trần Đình Nghi (1928) Đào Trinh Nhất (1928) Nguyễn Đỗ Mục (1933) Á Nam Trần Tuấn Khải (1934) Hy Chương (1935) Võ Minh Trí (1951) Nguyễn Hoài Nam (1953) Mộng Bình Sơn (1967)
Đông Chu liệt quốc chí (chữ Hán: 東周列國志) là tiểu thuyết lịch sử gồm 108 hồi được Sái Nguyên Phóng thời Thanh cải biên từ Tân liệt quốc chí khoảng trên 700.000 chữ của Phùng Mộng Long thời Minh mạt. Bản thân Tân liệt quốc chí lại được cải biên và viết thêm từ bộ Liệt quốc chí truyện khoảng 280.000 chữ do Dư Thiệu Ngư viết ra khoảng niên hiệu Gia Tĩnh.
Đông Chu liệt quốc đề cập đến thời kỳ lịch sử rất dài khoảng hơn 500 năm (770 TCN - 221 TCN) của Trung Quốc, bắt đầu từ đời Tuyên vương nhà Chu cho đến khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Hoa. Sử sách cũng gọi thời kỳ ấy là đời Đông Chu, được chia làm hai giai đoạn là Xuân Thu và Chiến Quốc. Trong lịch sử Trung Hoa đây là thời kỳ quá độ từ chế độ phong kiến đến tập quyền. Đông Chu liệt quốc là bộ sách rất hay, trong truyện không những đề cập đến các mốc lịch sử rất dài đồng thời cũng đề cập, mô tả rất nhiều nhân vật nổi tiếng của lịch sử Trung Hoa, từ các bậc anh hùng như Tín Lăng quân, Lạn Tương Như, Ngô Khởi, Ngũ Tử Tư đến các nhà quân sự lỗi lạc như Tôn Tử, Phạm Lãi, Tôn Tẫn và các nhà chính trị-tư tưởng lớn như Khổng Tử, Quản Trọng.
Chú thích

↑  Theo mục lục của bộ Đông Chu liệt quốc qua bản dịch của Nguyễn Đỗ Mục, Châu Hải Đường hiệu đính, do Đông A và Nhà xuất bản Văn học liên kết ấn hành, 2018.
Hyakunin Isshu

Thẻ bài thơ số 1
Ogura shikishi bởi Teika
Ogura Hyakunin Isshu (小倉百人一首 (Tiểu Thương bách nhân nhất thủ), Ogura Hyakunin Isshu?) hay tên tiếng Việt là Thơ trăm nhà, là hợp tuyển thơ cổ Nhật Bản gồm 100 bài thơ Waka (hoà ca) của 100 nhà thơ. Hyakunin isshu có thể định nghĩa là "100 bài thơ của 100 tác giả"; hợp tuyển này được sử dụng làm thẻ bài trong trò chơi truyền thống uta-garuta.
Hợp tuyển này được tổng hợp bởi Fujiwara no Teika khi ông còn sống ở quận Ogura thuộc tỉnh Kyoto, Nhật Bản.
Biên soạn

Trong nhật kí của Teika, Meigetsuki, có ghi rằng con trai ông, Fujiwara no Tameie, nhờ ông biên soạn 100 bài thơ cho bố vợ của anh là Utsunomiya Yoritsuna, là một hào tộc gia thế ở miền đông. Yoritsuna có một biệt thự xây ở vùng Saga, một địa danh nổi tiếng ở Kyoto với núi núi Ogura, núi Arashiyama và sông Oi . Để trang trí cho các vách ngăn ngôi biệt thự của nhà thông gia, Fujiwara no Teika đã viết những bài thơ theo phong cách thư pháp lên những khung giấy màu. Trước khi có tên gọi chính thức là Hyakunin Isshu như ngày nay, tập thơ này đã từng có tên là Hyakunin Shuka ( (Những bài ca trác tuyệt của 100 thi nhân), Hyakunin Shuka?) hoặc Ogura sansou shikishigata waka (, Ogura sansou shikishigata waka?) hoặc Ogura sansou shikishi waka (, Ogura sansou shikishi waka?). Bên cạnh đó, trước và sau khi tập thơ này ra đời, có nhiều tập thơ gồm 100 bài thơ khác cũng được gọi là Hyakunin Isshu. Tuy nhiên, với tên gọi đầy đủ có thêm địa danh Ogura, tập thơ này được phân biệt với các tập thơ cùng tên khác không có nguồn gốc xuất thân như vậy.
Moronobu Hishikawa đã minh họa từng nhà thơ trên bản khắc gỗ.
Thứ tự sắp xếp cả bộ

1.
Thiên hoàng Tenji 
天智天皇
2.
Thiên hoàng Jitō 
持統天皇
3.
Kakinomoto no Hitomaro
柿本人麿
4.
Yamabe no Akahito
山辺赤人
5.
Sarumaru Dayū
猿丸大夫
6.
Quan Trung Nạp ngôn Yakamochi
中納言家持
7.
Abe no Nakamaro
安倍仲麿
8.
Nhà sư Kisen 
喜撰法師
9.
Ono no Komachi
小野小町
10.
Semimaru
蝉丸
11.
Quan Tham nghị Takamura
参議篁
12.
Quan Tăng chính Henjō
僧正遍昭
13.
Thượng hoàng Yōzei 
陽成院
14.
Tả Đại thần ở Kawara
河原左大臣
15.
Thiên hoàng Kōkō 
光孝天皇
16.
Quan Trung Nạp ngôn Yukihira
中納言行平
17.
Đại thần Ariwara no Narihira
在原業平朝臣
18.
Đại thần Fujiwara no Toshiyuki
藤原敏行朝臣
19.
Ise
伊勢
20.
Thân vương Motoyoshi
元良親王
21.
 Nhà sư Sosei 
素性法師
22.
Fun'ya no Yasuhide
文屋康秀
23.
Ō'e no Chisato
大江千里
24.
Kan-ke
菅家
25.
Hữu Đại thần ở Sanjō
三条右大臣
26.
Teishin-kō
貞信公
27.
Quan Trung Nạp ngôn Kanesuke
中納言兼輔
28.
Đại thần Minamoto no Muneyuki
源宗于朝臣
29.
Ōshikōchi no Mitsune
凡河内躬恒
30.
Mibu no Tadamine
壬生忠岑
31.
Sakanoue no Korenori
坂上是則
32.
Harumichi no Tsuraki
春道列樹
33.
Ki no Tomonori
紀友則
34.
Fujiwara no Okikaze
藤原興風
35.
Ki no Tsurayuki
紀貫之
36.
Kiyohara no Fukayabu
清原深養父
37.
Fun'ya no Asayasu
文屋朝康
38.
Ukon
右近
39.
Quan Tham nghị Hitoshi
参議等
40.
Taira no Kanemori
平兼盛
41.
Mibu no Tadami
壬生忠見
42.
Kiyohara no Motosuke
清原元輔
43.
Quan Quyền Trung Nạp ngôn Atsutada
権中納言敦忠
44.
Quan Trung Nạp ngôn Asatada
中納言朝忠
45.
Kentoku-kō
謙徳公
46.
Sone no Yoshitada
曽禰好忠
47.
 Nhà sư Egyō 
恵慶法師
48.
Minamoto no Shigeyuki
源重之
49.
Đại thần Ōnakatomi no Yoshinobu
大中臣能宣朝臣
50.
Fujiwara no Yoshitaka
藤原義孝
51.
Đại thần Fujiwara no Sanekata
藤原実方朝臣
52.
Đại thần Fujiwara no Michinobu
藤原道信朝臣
53.
Mẹ Hữu Đại tướng Michitsuna
右大将道綱母
54.
Mẹ quan Gidō Sanshi
儀同三司母
55.
Quan Đại Nạp ngôn Kintō
大納言公任
56.
Izumi Shikibu
和泉式部
57.
Murasaki Shikibu
紫式部
58.
Daini no San'mi
大弐三位
59.
Akazome Emon
赤染衛門
60.
Ko Shikibu no Naishi
小式部内侍
61.
Ise no Taifu
伊勢大輔
62.
Sei Shō-nagon
清少納言
63.
Tả kinh Đại phu Michimasa
左京大夫道雅
64.
Quan Quyền Trung Nạp ngôn Sadayori
権中納言定頼
65.
Sagami
相模
66.
Tiền Đại Tăng chính Gyōson   前大僧正行尊
67.
Suō no Naishi
周防内侍
68.
Thượng hoàng Sanjō
三条院
69.
 Nhà sư Nō'in 
能因法師
70.
 Nhà sư Ryōsen 
良暹法師
71.
Quan Đại Nạp ngôn Tsunenobu
大納言経信
72.
Yūshi Naishin'nō-ke no Ki'i
祐子内親王家紀伊
73.
Quan Quyền Trung Nạp ngôn Masafusa
権中納言匡房
74.
Đại thần Minamoto no Toshiyori
源俊頼朝臣
75.
Fujiwara no Mototoshi
藤原基俊
76.
Tiền Đại Thần Quan Bạch - Thái Chính Đại Thần đi tu ở chùa Hosshō
法性寺入道前関白太政大臣
77.
Thượng hoàng Sutoku
崇徳院
78.
Minamoto no Kanemasa
源兼昌
79.
Tả kinh Đại phu Akisuke
左京大夫顕輔
80.
Taikenmon In no Horikawa
待賢門院堀河
81.
Hậu - Tả Đại Thần chùa Tokudaiji
後徳大寺左大臣
82.
 Nhà sư Dōin 
道因法師
83.
Đại phu Shunzei thuộc Cung Hoàng Thái hậu
皇太后宮大夫俊成
84.
Đại thần Fujiwara no Kiyosuke
藤原清輔朝臣
85.
 Nhà sư Shun'e 
俊恵法師
86.
 Nhà sư Saigyō 
西行法師
87.
 Nhà sư Jakuren 
寂蓮法師
88.
Kōkamon In no Bettō
皇嘉門院別当
89.
Nội Thân vương Shokushi
式子内親王
90.
Inpumon In no Taifu
殷富門院大輔
91.
Tiền Thái Chính Đại Thần - Hậu Thái Chính Đại Thần ở Kyogoku
後京極摂政前太政大臣
92.
Sanuki ở Nijō-in
二条院讃岐
93.
Hữu Đại Thần ở Kamakura
鎌倉右大臣
94.
Quan Tham nghị Masatsune
参議雅経
95.
Tiền Đại Tăng chính Jien
前大僧正慈円
96.
 Tiền Thái Chính Đại Thần đã xuất gia 
入道前太政大臣
97.
Quan Quyền Trung Nạp ngôn Teika
権中納言定家
98.
 Quan Tùng Nhị phẩm Ietaka
従二位家隆
99.
Thượng hoàng Go-Toba
後鳥羽院
100.
Thượng hoàng Jun'toku
順徳院