stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quần đảo Mã Tổ
Kinh tế

Do có vị trí hẻo lánh, ngành sản xuất của Mã Tổ chưa từng được phát triển toàn diện. Trong số đó, ngành sản xuất rượu vang của xưởng rượu Mã Tổ là đặc điểm nổi bật nhất.  Du lịch trở thành đặc điểm quan trọng cao độ trong nền kinh tế.
Tuy nhiên, hầu hết hoạt động giao dịch thương mại tập trung vào ngành bán lẻ và nhà hàng phục vụ nhu cầu quân sự đồn trú. Các nông sản của Mã Tổ là gạo, mía, trà,  cam. Hải sản như cá, nghêu, sứa cũng là mặt hàng xuất cảng nổi tiếng do là ngành truyền thống của Mã Tổ. Tuy nhiên, ngư trường phong phú một thời nay hầu như cạn kiệt do tàu cá Đại lục đánh bắt bừa bãi, trong khi sản lượng cá giảm đi.
Vào tháng 7 năm 2012, cư dân Mã Tổ bỏ phiếu thuận trong việc cho phép mở sòng bạc, dẫn đến triển vọng cho ngành trò chơi có thưởng trong huyện và thông qua  điều lệ quản lý tham quan sòng bạc (tiếng Trung: 觀光賭場管理條例).
Năm 1975, Công ty Điện lực Mã Tổ được thành lập nhằm vận hành tất cả các nhà máy điện trên quần đảo. Đến năm 1986, nó được hợp nhất vào Công ty Điện lực Đài Loan. Điện năng tại quần đảo được cung cấp từ nhà máy điện Chu Sơn trên đảo Nam Can với công suất 15,4 MW hoàn thành vào năm 2010. Ngoài ra còn có nhà máy điện Bắc Can,  nhà máy điện Đông Dân, nhà máy điện Đông Cử, nhà máy điện Tây Cử. Quần đảo cũng lắp đặt hệ thống quang điện.
Du lịch đã trở thành lĩnh vực chủ chốt trong kinh tế địa phương. Chính quyền huyện Liên Giang có các nỗ lực nhằm thu hút thêm du khách đến quần đảo Mã Tổ, đặc biệt là khách ngoại quốc. Đường hầm Bắc Hải tại đảo Nam Can được xây dựng bằng công sức của hàng nghìn người vào năm 1968, nó từng là một địa điểm quân sự và không được mở cửa cho công chúng trước năm 1990. Quần đảo Mã Tổ có Bảo tàng sinh thái nước mắt lục Mã Tổ, Bảo tàng văn hóa dân gian Mã Tổ,  Nhà Kỷ niệm Kinh Quốc tiên sinh.
Giao thông

Hai đảo Nam Can và Bắc Can đều có sân bay, tên là Sân bay Mã Tổ Nam Can và Sân bay Mã Tổ Bắc Can. Trên  Đông Dẫn và Cử Quang (Tây Cử) có sân đỗ trực thăng nhưng chỉ hoạt động vào mùa đông và ưu tiên cho cư dân đị phương đi đến Nam Can.
Do sân bay chính nằm tại Nam Can, tàu là phương tiện giao thông chính giữa các đảo. Quần đảo Mã Tổ có các tuyến phà đến Trung Quốc đại lục, một tuyến từ cảng Phúc Áo của Nam Can đến Mã Vĩ của Phúc Châu mất 90 phút. Một tuyến khác từ Bắc Can đến Hoàng Kỳ mất 20 phút. Đông Dẫn có cảng Trung Trụ.
Đi lại bằng xe máy tay ga là điều thuận tiện khi thăm các đảo chính Nam Can và Bắc Can, dù có nhiều đồi dốc. Hai đảo đều có bus và taxi thương mại. Tháng 10 năm 2019, Trung Quốc đại lục công bố các kế hoạch ban đầu về cầu nối Phúc Châu và quần đảo Mã Tổ. Phía Đài Loan cho rằng điều này nhằm thôn tính và chia rẽ Đài Loan và rằng không cần thiết phải xây cầu nối Mã Tổ hoặc Kim Môn với Đại lục.
Bản đồ tỉnh Phúc Kiến thời Thanh, có thể hiện quần đảo Mã Tổ (1864)
Đường hầm Bắc Hải tại đảo Nam Can là công trình quân sự được xây dựng vào thập niên 1960.
Bản đồ hành chính huyện Liên Giang của Trung Hoa Dân Quốc
Vườn rau tại đảo Nam Can
Sân bay Mã Tổ Nam Can
Thanh Ngọc (ca sĩ)

| Thanh Ngọc |
| --- | --- |
Thanh Ngọc vào năm 2019
Sinh: Lê Thanh Ngọc 13 tháng 8, 1983 (41 tuổi) Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Nghề nghiệp: Ca sĩ Diễn viên Người dẫn chương trình
Năm hoạt động: 1995 – nay
Phối ngẫu: Hoàng Đức Thiệp (cưới 2011)
Con cái: 1
Lê Thanh Ngọc, thường được biết đến với nghệ danh Thanh Ngọc (sinh ngày 13 tháng 8 năm 1983), là một nữ ca sĩ, diễn viên kiêm người dẫn chương trình truyền hình người Việt Nam. Năm 1998, Thanh Ngọc trở thành trưởng nhóm Mắt Ngọc, cùng với Ngô Quỳnh Anh, Thúy Nga và Duy Uyên là bốn giọng ca nổi bật được Nhà thiếu nhi thành phố tuyển chọn.
Sau khi rời Mắt Ngọc vào năm 2004, Thanh Ngọc tốt nghiệp trường Cao đẳng Sư phạm TP.HCM và trở thành ca sĩ tự do thành công khi đạt Giải nhì Tiếng hát truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh năm 2005, Giải nhì thể loại Dân ca tại cuộc thi Giọng ca vàng Asean 2012. Cô thường xuyên góp mặt trong các chương trình ca nhạc truyền hình, các video ca nhạc thiếu nhi và làm giám khảo nhiều cuộc thi âm nhạc lớn.
Song song với sự nghiệp ca sĩ, Thanh Ngọc còn thành công rực rỡ trong lĩnh vực điện ảnh khi đạt Giải Mai Vàng năm 2009 dành cho "Nữ diễn viên điện ảnh - truyền hình" (phim Ký ức mong manh) và giải thưởng Liên hoan Truyền hình toàn quốc năm 2010 cho "Nữ diễn viên xuất sắc" (phim Mẹ chồng nàng dâu).
Tiểu sử

Lê Thanh Ngọc sinh ngày 13 tháng 8 năm 1983 tại Thành phố Hồ Chí Minh, quê nội ở Tiền Giang. Cô bén duyên với nghệ thuật từ rất sớm.
Năm lên 11 tuổi, mẹ mới có điều kiện dắt Thanh Ngọc đến với Nhà thiếu nhi thành phố Hồ Chí Minh. Đây là nơi tìm kiếm và bồi dưỡng tài năng âm nhạc dành cho lứa tuổi thiếu niên - nhi đồng khá nổi tiếng, cùng sinh hoạt tại đây còn có các ca sĩ và ban nhạc thành danh sau này như: Mây Trắng, Ngọc Linh, Diễm Quyên, Yến Trang, Yến Nhi, hoa hậu Thùy Lâm, Tóc Tiên... Song do có được chất giọng thiên phú, cô từng sinh hoạt trong Đội ca Nhà thiếu nhi thành phố Hồ Chí Minh.
Năm 1998, Thanh Ngọc là 1 trong 4 giọng ca nổi bật được Nhà thiếu nhi thành phố tuyển chọn vào nhóm Mắt Ngọc cùng với Ngô Quỳnh Anh, Thúy Nga và Duy Uyên. Cô là cựu nhóm trưởng của nhóm nhạc nữ Mắt Ngọc - một thời là nhóm nhạc nữ thần tượng của thế hệ 8X, 9X. Thời hoàng kim, nhóm cực kỳ đắt show.
Thanh Ngọc nhanh chóng trở thành một giọng ca chủ lực, năm nào cũng nằm trong những "đại biểu" được tham dự Liên hoan búp sen hồng toàn quốc, cũng như có mặt thường xuyên trong các chương trình ca nhạc Tuổi thần tiên, trong chương trình văn nghệ thiếu nhi (Đài Truyền hình TP) và "vô số" cuốn VHS ca nhạc thiếu nhi của các hãng băng đĩa tại Sài Gòn như Bến Thành Audio, Trùng Dương Audio,... Cô tham gia đủ mọi "thể loại", từ tốp ca, song ca, đơn ca cho đến...diễn viên, MC.
Năm 16 tuổi, Thanh Ngọc không còn thiếu nhi song cũng chưa phải người lớn nên không có "sân chơi". Các thầy phụ trách như Trần Thanh Tùng, Nguyễn Ngọc Thiện lúc ấy bèn thành lập nhóm Tuổi Hồng, thu gom hết các đội viên trưởng thành, có khoảng trên dưới 20 người. Thế nhưng, tiêu chí và hình thức hoạt động của Tuổi Hồng không hiệu quả, các thầy bèn tách nhỏ, lựa ra những "con ngựa chiến" nhất làm thành Mắt Ngọc, mà theo lời các "thầy", Thanh Ngọc được xem như "đầu tàu". Cuộc ra mắt trình làng đầu tiên của Mắt Ngọc là hát bè cho ca sĩ Mỹ Linh, Lam Trường, Nhật Hào trong chương trình Giai điệu châu Á diễn ra tại Nhà thi đấu Phan Đình Phùng năm 1997.
Thành tích

Giải nhì Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh 2005
Giải Mai Vàng năm 2009 dành cho Nữ diễn viên suất sắc nhất - vai Thư ký Ức Mong manh
Nữ diễn viên xuất sắc Tại Liên hoan Truyền hình Toàn quốc lần thứ 30 - vai Lụa phim Mẹ chồng nàng dâu
Giải nhì thể loại Dân ca - Giọng ca vàng Asean 2012
Âm nhạc > Album phòng thu

Album Vol.1 Vỗ về giấc mơ (2006)
Album Vol.2 Tình yêu diệu kì (2008)
Album Vol.3 Nhật ký 1 chuyện tình (2010)
Album Sau những ngày hạnh phúc (tình khúc Nguyễn Văn Chung) (2015)
Album 1650 km (2017)
Album Sau những ngày hạnh phúc (2017)
Album Ngọc Nostalgia (2022)
Album Ước nguyện đầu xuân (2023)
Âm nhạc > MV/Single

Single Ngày vắng anh
Single Lạc
Hãy buông tay em
Phút giây mình chia tay
Mưa lệ
Chiếc lá
Đôi khi (cùng Hồ Trung Dũng)
Không hối tiếc (cùng Phan Việt Hải)
Cafe đắng & mưa
Vỗ về giấc mơ
Ngày vắng anh
Cho tôi lại từ đầu
Bờ vai quá khứ
Ngày vắng anh
Thương ca mùa hạ
Khép mi lại
Sau những ngày hạnh phúc
Ngàn năm vẫn đợi
Khi người ta thay lòng
Tình yêu đến trong giã từ
Em vẫn tin tình yêu (Hamlet Trương)
Và nhiều ca khúc khác
Âm nhạc > OST

Hãy yêu em lần nữa (OST Ký ức mong manh)
OST Thụy khúc
Nhớ (OST Chuyện xứ dừa)
OST Tết này ta có nhau
Mẹ chồng (OST Mẹ chồng nàng dâu)
Cơ hội thứ hai (OST Nữ chủ)
Âm nhạc > Ca khúc tiêu biểu

Hai mươi
Buộc em bằng những yêu thương
Đôi khi
Mấy khi
An nhiên
Người, nỗi buồn và ta
Như chưa hề có cuộc chia ly
Khi em đang khóc
Đôi mươi tuổi thanh xuân
Sao trong bình
Sẽ mãi bên anh
Bờ vai quá khứ
Hai người một ngã rẽ
Thư của mẹ
Ngày vắng anh
Hãy yêu em lần nữa
Đóa vô thường
Tình yêu diệu kì
Lặng nhìn mùa thu
Mẹ hiền yêu dấu
Và nhiều ca khúc khác
Âm nhạc > Ca khúc từng thể hiện

Chiếc lá
Giai điệu tình yêu
Vẫn nợ cuộc đời
Không bằng
Người yêu cũ có người yêu mới
Hai mươi hai
Lời chúc đêm giáng sinh
Cánh thiệp đầu xuân
Đón tết quê hương
Đã lâu lắm rồi
Chiều xuân
Mùa xuân lộc mới
Khúc hát thanh xuân
Ước nguyện đầu xuân
Anh cho em mùa xuân
Tình yêu đến trong giã từ
Và nhiều ca khúc khác
Phim ảnh

| Năm | Tựa phim | Vai diễn | Đóng chung | Kênh | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2007 | Nhật ký Vàng Anh (phần 2) | Cẩm Tú | Hòa Hiệp, Hoàng Thùy Linh, Phương Linh | VTV3 |  |
| 2008 | Tình yêu pha lê | Thy | Hứa Vĩ Văn | HTV7 |  |
| 2008 | Một ngày không có em | Thùy | Lương Thế Thành | HTV7 |  |
| 2008 | Đồng hồ cát | Thần mùa xuân |  | Let's Viet |  |
| 2008 | Sau ánh hào quang | Mai | Quang Thảo | Let's Viet |  |
| 2009 | Hoa ngũ sắc | Diễm Trâm |  | Let's Viet |  |
| 2009 | Ký ức mong manh | Lê Thư | Trí Quang, Huỳnh Anh Tuấn | HTV7 | Giải Mai Vàng năm 2009 ở hạng mục Nữ diễn viên xuất sắc |
| 2010 | Mẹ chồng nàng dâu | Lụa | Tấn Nhã, Kim Xuân | THVL1 | Nữ diễn viên xuất sắc tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc |
| 2010 | Vũ điệu tình yêu | Thu Duyên | Phùng Ngọc Huy | HTV7 |  |
| 2012 | Chuyện xứ dừa | O Lài | Tấn Nhã, Ngọc Tưởng, Ngọc Lan | SCTV14 |  |
| 2013 | Nước danh vọng | Dương Kim | Mạnh Hùng | VTV9 |  |
| 2016 | Tết này ta có nhau | Thảo | Hòa Hiệp | MyTV |  |
Chương trình truyền hình

| Chương trình | Vai trò |  |
| --- | --- | --- |
| Thăm nhà người nổi tiếng | Khách mời |  |
| Tam sao thất bản | MC, Người chơi |  |
| Văn nghệ thiếu nhi: Vườn âm nhạc | MC |  |
| Ai nhanh hơn? | MC |  |
| Tiếng ca học đường | MC |  |
| Ngôi sao tiếng hát truyền hình | MC |  |
| Hòa nhịp bạn trẻ | MC |  |
| Cặp đôi hoàn hảo | MC |  |
| Thành phố hôm nay | MC |  |
| Cao thủ đấu nhạc | Ca sĩ |  |
| Giọng ải giọng ai | Ca sĩ |  |
| Studio Số 6 | Ca sĩ |  |
| Vẫn hát lời tình yêu | Ca sĩ |  |
| Tần số 15 | Ca sĩ |  |
| Vui cùng điệu lý câu hò | Ca sĩ |  |
| The Mashup – Hoán chuyển bất ngờ | Ca sĩ |  |
| Gala Nhạc Việt | Ca sĩ |  |
| Studio Session | Ca sĩ |  |
| Gala nhạc Việt | Ca sĩ |  |
| Lạ lắm à nha | Ca sĩ |  |
| Không gian cảm xúc | Ca sĩ | mùa 2 |
| Chị đẹp đạp gió rẽ sóng | Ca sĩ | Thí sinh |
| Đời nghệ sỹ | Khách mời |  |
| Hạnh phúc ở đâu | Khách mời |  |
| Khẩu vị ngôi sao | Khách mời |  |
| Việt Nam tươi đẹp | Khách mời |  |
| Chat với mẹ bỉm sữa | Khách mời |  |
| Tỏa sáng ước mơ mùa 1 | Giám khảo |  |
| Tỏa sáng ước mơ mùa 2 | Giám khảo |  |
| Hát cho ngày mai | Giám khảo |  |
| The Voice 2023 | Giám khảo | Vòng thử giọng |
Và nhiều chương trình truyền hình khác
Chú thích

↑  VnExpress. “Ca sĩ Thanh Ngọc - Tin tức mới nhất về Thanh Ngọc”. vnexpress.net. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2023.
↑  “Lễ trao giải Mai Vàng 2009”. Giải Mai Vàng. 29 tháng 10 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2024 – qua Báo Người lao động.
1 2 3  Thanh Ngọc KHÔNG NÓI NÊN LỜI vì giọng hát gây "CHẤN ĐỘNG" của MC Sam | Studio Số 6 tập 11, truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2023
↑  “Ca sĩ Thanh Ngọc giành giải Nữ diễn viên xuất sắc”. Báo Người lao động. 26 tháng 12 năm 2010. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 1 năm 2024. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2024.
↑  Việt Nam tươi đẹp | VNTD | Thanh Ngọc - Bá Thắng về thăm Tiền Giang | 5/3/2017 l HTV Web, truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2023
1 2  Cát Vũ (ngày 2 tháng 7 năm 2006). “Thanh Ngọc và bước đường làm người lớn”. Người Lao động. Truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2015.
1 2  “Thanh Ngọc: Không chạy theo hào quang bằng mọi giá”. BAODANSINH. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 2 năm 2023. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2023.
↑  VnExpress. “Thanh Ngọc kể về con”. vnexpress.net. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2023.
↑  bestie.vn (5 tháng 1 năm 2023). “Giọng Hát Việt trở lại, 'thay máu' cả dàn giám khảo: Thanh Ngọc gây sốt khi tái xuất”. Bestie.vn. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2023.
↑  ONLINE, TUOI TRE (10 tháng 3 năm 2012). “Indonesia thắng lớn tại Liên hoan giọng ca truyền hình ASEAN 2012”. TUOI TRE ONLINE. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2023.
↑  “Thanh Ngọc ca sĩ”.
↑  bestie.vn (5 tháng 1 năm 2023). “Giọng Hát Việt trở lại, 'thay máu' cả dàn giám khảo: Thanh Ngọc gây sốt khi tái xuất”. Bestie.vn. Truy cập ngày 28 tháng 1 năm 2023.
Thanh Ngọc vào năm 2024.
Jesse Cook

| Jesse Cook |
| --- | --- |

Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinh: Jesse Arnaud Cook
Sinh: 28 tháng 11, 1964 (59 tuổi) Paris, France
Nguyên quán: Toronto, Ontario, Canada
Thể loại: flamenco mới, World music, Ethno jazz
Nghề nghiệp: Nhạc sĩ guitar, nhà soạn nhạc
Nhạc cụ: guitar thùng
Năm hoạt động: 1995– hiện tại
Hãng đĩa: Narada, EMI, E1 Entertainment

Website: www.jessecook.com
Jesse Arnaud Cook là một nhạc sĩ guitar người Canada, nhà soạn nhạc và sản xuất nhạc. Ông được xem là một trong những nhân vật có nhiều ảnh hưởng nhất với loại nhạc nuevo flamenco, ông hay phối hợp những âm điệu của nhạc flamenco rumba, jazz và nhiều loại nhạc world music vào trong các tác phẩm của mình. Jesse Cook đã đoạt được giải Juno, huy chương bạc giải lựa chọn của những người chơi nhạc của Acoustic Guitar (magazine) trong nội dung Flamenco, và đã 3 lần đoạt giải Smooth Jazz Canada cho nhạc sĩ guitar trong năm. Ông ta cũng thâu dĩa qua các hãng EMI, E1 Music và Narada mà đã bán được trên 1.5 dĩa trên toàn thế giới.
Tiểu sử

Jesse Cook sinh tại Paris vào ngày 28 tháng 11 năm 1964, là con của nhiếp ảnh gia và nhà làm phim John Cook và giám đốc truyền hình và nhà sản xuất Heather Cook, và cũng là cháu của nghệ sĩ Arnaud Maggs, Jesse Cook khi còn nhỏ di chuyển giữa Paris, miền Nam nước Pháp và Barcelona. Khi còn tập tành đi, anh ta đã mê cây đàn guitar và đã cố gắng bắt chước giả âm điệu, nghe từ dĩa nhạc của cha mẹ, nhạc của nhạc sĩ Manitas de Plata, một người nổi tiếng chơi đàn guitar Gypsy từ vùng Camargue, miền Nam nước Pháp.
Đĩa nhạc

| Bản nhạc | Chi tiết | Chứng nhận | Đề cử/Giải thưởng |
| --- | --- | --- | --- |
| Tempest | 1995 - Narada |  |  |
| Gravity | 1996 - Narada | Gold | Đề cử Juno Awards - Best Global Album  |
| Vertigo | 1998 - Narada | Gold | Đề cử Juno Awards - Best Instrumental Album and Best Global Album |
| Free Fall | 2000 - Narada | Gold & Platinum | Được Juno Award for Best Instrumental Album - Đề cử Juno Award - Best Global Album |
| Nomad | 2003 - Narada | Gold | Đề cử Juno Award - World Music Album of the Year |
| Montreal (live album) | 2004 - Narada |  |  |
| The Ultimate Jesse Cook (compilation album) | 2005 - Narada |  |  |
| Frontiers | 2008 - EMI | Gold | Đề cử Juno Award - World Music Album of the Year |
| The Rumba Foundation | 2009 - EMI | Gold | Đề cử - Juno Award - World Music Album of the Year |
| Greatest Hits (compilation album) | 2010 |  |  |
| The Blue Guitar Sessions | 2012 - Universal Music Canada/eOne |  |  |
| One World | 2015 - eOne |  |  |
| Tựa Video Album | Chi tiết | Chứng nhận | Đề cử/Giải thưởng |
| One Night at the Metropolis | 2007 DVD - EMI | Platinum | DVD Đề cử Juno Award - Music DVD of the Year |
| The Rumba Foundation | 2009 DVD - EMI |  |  |
| Jesse Cook: Live in Concert | 2012 DVD |  |  |
| Jesse Cook: Live at the Bathurst Street Theatre | 2013 DVD |  |  |
Jōmon Sugi

Jōmon Sugi, nằm trên đảo Yakushima, là cây lâu đời nhất và lớn nhất của liễu sam Nhật Bản.
Jōmon Sugi (縄文杉, Jōmon Sugi?) là một cây liễu sam (tuyết tùng Nhật Bản) ở Yakushima, được công nhận là di sản thế giới UNESCO tại Nhật Bản. Đây là cây lâu đời nhất và lớn nhất trong số các cây liễu sam lâu đời trên đảo và được ước tính có độ tuổi từ 2.170 đến 7.200 năm tuổi. Các ước tính khác về tuổi của cây bao gồm "ít nhất 5.000 năm tuổi", "hơn 6.000 năm", hay "lên tới 7.000 năm tuổi". Tên của cây liên quan đến thời kỳ Jōmon thuộc thời tiền sử Nhật Bản.
Mô tả

Jōmon Sugi nằm ở hướng bắc đỉnh Miyanoura-dake, đỉnh cao nhất trên núi Yakushima ở độ cao 1.300 m (4.300 ft). Việc phát hiện ra cây vào năm 1968 đã "châm ngòi cho những động thái bảo vệ rừng" ở Yakushima và thúc đẩy ngành du lịch của hòn đảo, lĩnh vực mà hiện nay chiếm hơn một nửa nền kinh tế của đảo.
Thông qua Đường bộ Kusugawa (phía đông Miyanoura) và Đường mòn Arakawa (bắt đầu từ Đập Arakawa) có thể đến Jōmon Sugi, nhưng cần phải mất thời gian đi bộ lên núi từ 4 đến 5 giờ từ con đường gần nhất để đến được chỗ của cây. Sau khi Yakushima được chỉ định là Di sản Thế giới vào năm 1993, chính quyền địa phương đã hạn chế quyền tiếp cận cây, và cây chỉ được nhìn qua một đài quan sát cách vị trí khoảng 15 m (49 ft).
Cây có chiều cao 25,3 m (83 ft) và chu vi thân cây 16,4 m (54 ft). Với thể tích khoảng 300 m3 (11.000 ft khối), Jōmon Sugi là cây lá kim lớn nhất ở Nhật Bản. Quá trình xác định niên đại bằng vòng cây do các nhà khoa học Nhật Bản thực hiện trên cành cây cho thấy cái cây đã ít nhất 2.000 năm tuổi. Trong cuốn Remarkable Trees of the World (2002), nhà trồng trọt Thomas Pakenham mô tả Jōmon Sugi là "một cây khổng lồ hung dữ, mọc lên từ mặt đất xốp giống đá hơn là gỗ, cánh tay cơ bắp to lớn của nó vươn lên trên cả đám cây tuyết tùng non chằng chịt và cây long não".
Vào năm 2005, một số kẻ phá hoại đã tước một mảnh vỏ khỏi cây, có kích thước khoảng 10 cm (4 in).
Vào tháng 4 năm 2009, Jōmon Sugi của Yakushima đã hợp tác với cây Tāne Mahuta của Rừng Waipoua ở New Zealand qua buổi lễ ký tên và đóng dấu quan hệ hợp tác môi trường quốc tế.
Jōmon Sugi có chiều cao 25,3 m (83 ft) và thể tích khối xấp xỉ 10.000 ft khối (300 m3).
James Baldwin

American writerBản mẫu:SHORTDESC:American writer
Bài này viết về nhà văn Mỹ. Đối với những người cùng tên khác, xem James Baldwin (định hướng).
| James Baldwin |
| --- | --- |
Baldwin năm 1969
Sinh: (1924-08-02)2 tháng 8, 1924 New York, Mỹ
Mất: 1 tháng 12, 1987(1987-12-01) (63 tuổi) Saint-Paul-de-Vence, Pháp
Nơi an táng: Nghĩa trang Ferncliff, Westchester County, New York
Nghề nghiệp: Tiểu thuyết gia, nhà viết kịch, nhà hoạt động xã hội
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Giáo dục: DeWitt Clinton High School
Thể loại: Tiểu thuyết đô thị Văn học người Mỹ gốc Phi Văn học đồng tính nam
James Arthur Baldwin (2 tháng 8 năm 1924 - 1 tháng 12 năm 1987) là một tiểu thuyết gia, nhà viết kịch, nhà tiểu luận, nhà thơ và nhà hoạt động xã hội người Mỹ. Các bài tiểu luận của ông, được tập hợp lại trong Notes of a Native Son (1955), nghiên cứu về sự phức tạp của tình trạng phân biệt chủng tộc, tình dục và giai cấp trong xã hội phương Tây của Hoa Kỳ vào giữa thế kỷ XX. Một số bài luận của Baldwin có độ dài tương đương một cuốn sách, chẳng hạn như The Fire Next Time (1963), No Name in the Street (1972), và The Devil Finds Work (1976). Bản thảo chưa hoàn thành của ông, Remember This House, đã được mở rộng và chuyển thể sang điện ảnh - thành bộ phim tài liệu được đề cử giải Oscar I Am Not Your Negro (2016). Tiểu thuyết If Beale Street Could Talk của ông đã được chuyển thể thành bộ phim cùng tên đoạt giải Oscar năm 2018, do Barry Jenkins đạo diễn và sản xuất.
Các tiểu thuyết, truyện ngắn và vở kịch của Baldwin đã hư cấu hóa những câu hỏi và tình huống khó xử cá nhân cơ bản giữa những áp lực xã hội và tâm lý phức tạp thời đó. Các chủ đề về nam tính, tình dục, chủng tộc và giai cấp đan xen với nhau - tạo thành những câu chuyện phức tạp phản ánh một số phong trào chính trị lớn hướng tới sự thay đổi xã hội ở Mỹ vào giữa thế kỷ XX, chẳng hạn như phong trào dân quyền và phong trào giải phóng người đồng tính. Nhân vật chính của Baldwin thường là người Mỹ gốc Phi - những nhân vật đồng tính và song tính thường xuyên đóng vai trò chính trong các tác phẩm văn học của ông. Họ phải đối mặt với những trở ngại bên trong và bên ngoài trong quá trình tìm kiếm sự chấp nhận của xã hội và bản thân. Những điều này thể hiện nổi bật trong cuốn tiểu thuyết thứ hai của Baldwin, Căn phòng của Giovanni, được viết vào năm 1956, trước phong trào giải phóng người đồng tính.
Đầu đời

James Arthur Baldwin là con của Emma Berdis Jones. Mẹ ông trước đó đã rời bỏ cha ruột của Baldwin vì lạm dụng ma túy. Xuất thân từ một cộng đồng nghèo khó trên Đảo Deal, Maryland, Jones chuyển đến Harlem và sinh ra Baldwin tại Bệnh viện Harlem ở New York. Jones kết hôn với một nhà thuyết giáo Baptist, David Baldwin, và có với ông tám người con từ năm 1927 đến năm 1943. Chồng bà có một cậu con trai từ cuộc hôn nhân trước, lớn hơn James 9 tuổi. Gia đình nghèo khó, và cha dượng của Baldwin, người mà ông thường gọi là cha trong các bài tiểu luận của mình, đối xử với ông khắc nghiệt hơn những đứa con khác. Trí thông minh, kết hợp với sự ngược đãi mà ông phải chịu đựng trong nhà của cha dượng, đã khiến Baldwin dành nhiều thời gian một mình trong thư viện.
Khi đến tuổi thiếu niên, Baldwin phát hiện bản thân có niềm niềm đam mê với viết lách. Các thầy giáo của ông coi ông là người có năng khiếu, và vào năm 1937, ở tuổi 13, ông đã viết bài báo đầu tiên của mình, có tựa đề "Harlem — Then and Now", được xuất bản trên tạp chí của trường, The Douglass Pilot.
Baldwin dành phần lớn thời gian chăm sóc cho các em trai và em gái của mình. Năm 10 tuổi, ông bị hai cảnh sát New York trêu chọc và lạm dụng - một ví dụ về hành vi quấy rối phân biệt chủng tộc của cảnh sát địa phương mà ông sẽ trải qua trong thời thiếu niên, và được đề cập đến trong các bài luận của ông sau này. Cha dượng của ông qua đời vì bệnh lao vào mùa hè năm 1943, vào ngày đứa con cuối cùng của ông được sinh ra, ngay trước khi Baldwin bước sang tuổi 19. Ngày tang lễ không chỉ là sinh nhật lần thứ 19 của Baldwin mà còn là ngày bạo loạn ở Harlem năm 1943, một sự kiện được mô tả ở phần đầu của tiểu luận "Notes of a Native Son".
Đầu đời > Giáo dục

Baldwin nói, "Tất nhiên tôi biết mình là người da đen, nhưng tôi cũng biết mình thông minh. Tôi không biết mình sẽ sử dụng trí óc như thế nào, hay thậm chí nếu có thể, nhưng đó là điều duy nhất tôi phải sử dụng. " Baldwin theo học trường P.S. 24 trên Phố 128, giữa Đại lộ số 5 và Đại lộ Madison ở Harlem, và viết bài hát cho trường - các bài hát của ông được sử dụng cho đến khi trường đóng cửa.
Như từng đề cập trong "Notes of a Native Son", khi mới 10 tuổi, Baldwin đã viết một vở kịch do một giáo viên ở trường của ông chỉ đạo. Nhận thấy tài năng và tiềm năng của ông, cô ngỏ ý muốn đưa ông đi diễn "thật". Điều này đã gây ra phản ứng dữ dội từ cha dượng của Baldwin, vì giáo viên này là người da trắng. Cuối cùng, mẹ của Baldwin đã phản đối cha ông, nói rằng "sẽ không hay ho gì nếu để một người phụ nữ tốt bụng như vậy thực hiện chuyến đi mà không có gì". Khi giáo viên đến đón, Baldwin nhận thấy rằng người cha dượng của mình đã tỏ vẻ đầy kinh tởm. Baldwin sau đó nhận ra rằng cuộc gặp gỡ này là một tình huống "chưa từng có và đáng sợ" đối với cha mẹ ông:
Rõ ràng là, trong cuộc phỏng vấn ngắn tại phòng khách của chúng tôi, cha tôi đang hành động trái với ý muốn của ông ấy, và rằng ông ấy đã từ chối nếu đủ dũng khí. Việc ông không dám hành động khiến tôi khinh thường ông. Tôi đã không thể nào biết rằng ông ấy đang phải đối mặt với một tình huống hoàn toàn đáng sợ và chưa từng có.
Baldwin học trung học cơ sở tại trường Frederick Douglass, nơi ông bị ảnh hưởng bởi nhà thơ Bá tước Cullen, một nhân vật hàng đầu trong thời kỳ Phục hưng Harlem, và được giáo viên toán khuyến khích làm biên tập viên cho tờ báo của trường, The Douglass Pilot. (Người tiền nhiệm với tư cách biên tập viên tại Frederick Douglass Junior High là Brock Peters, diễn viên và Bud Powell, nghệ sĩ piano jazz.)
Sau đó, ông theo học trường trung học DeWitt Clinton ở Bedford Park, Bronx. Tại đây, cùng với Richard Avedon, Baldwin làm việc cho tạp chí của trường với tư cách biên tập viên văn học - nhưng ông không thích trường học vì phải liên tục đối mặt với những lời miệt thị chủng tộc.