stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trận đánh Cao điểm 935
Bối cảnh

Cao điểm 935 là 1 điểm cao rất quan trọng ở phía tây Huế, thuộc huyện A Lưới. Quân Mỹ chiếm điểm cao này, xây dựng thành Căn cứ hoả lực Ripcord với 1 đại đội pháo 105 mm, 1 đại đội cối 106,7 mm. Phòng thủ căn cứ có Tiểu đoàn 2/502 và Tiểu đoàn 2/506 (Sư đoàn 101) chốt giữ 935 và một loạt các điểm cao xung quanh bởi các đơn vị thuộc Lữ đoàn 3 hoặc bởi Quân lực Việt Nam Cộng hòa.
Trước đó, từ tháng 1 năm 1970 đã có khá nhiều trận đụng độ ở xung quanh khu vực 935.
Tháng 6 năm 1970, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam quyết định tiến công các căn cứ địch ở vùng tranh chấp phía tây Thừa Thiên. Lực lượng gồm F304 và F324, trong đó F324 (Sư đoàn Ngự Bình) có nhiệm vụ chính là tiêu diệt 935.
Hướng 935 có Trung đoàn 1 và Trung đoàn 3 (Sư 324), Tiểu đoàn 2 Trung đoàn 6 Thừa Thiên, Tiểu đoàn đặc công 7B, các đại đội cối, ĐKZ, đại liên 12,7 mm. Tiểu đoàn 2 Trung đoàn 6 trực tiếp vây ép 935, các Trung đoàn 1 và 3 đánh địch ở các điểm cao xung quanh.
Diễn biến

6 giờ sáng 1 tháng 7 năm 1970, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam dùng 3 trận địa ĐKZ 75 mm, 5 trận địa cối 82 mm bắn cấp tập 30 phút vào 935. Cối của Trung đoàn 1 và 3 cũng nã vào quân địch ở các điểm cao xung quanh. 9 giờ sáng, quân Mỹ phản kích, hàng loạt trận đánh vây ép xung quanh 935 bắt đầu.
Sáng 2 tháng 7, Mỹ tăng viện Tiểu đoàn 2/501, tiểu đoàn này bị đánh liên tục, tổn thất nhiều nên ngày 11 tháng 7 phải rút về Huế củng cố.
Ngày 3 tháng 7, Mỹ bắt đầu dùng B-52 rải thảm khu vực.
Ngày 13, 14, 15 tháng 7, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tăng cường tiến công, liên tục tiến đánh, vây ép các điểm cao của đối phương. Pháo binh và đặc công mở nhiều trận tập kích.
Ngày 17 tháng 7, Sư đoàn 324 điều thêm 2 khẩu cối 120 mm và Tiểu đoàn 9 Trung đoàn 1 tăng cường bao vây 935. Sáng 18 tháng 7 cối 120 mm pháo kích mạnh vào 935. Phía Mỹ cũng phản kích liên tục.
Ngày 20 tháng 7, Mỹ tăng viện thêm 1 đại đội của Tiểu đoàn 1/506, đưa tổng số quân ở khu vực 935 lên 11 đại đội, trong đó ở 935 có khoảng 4 đại đội.
Đêm 22 tháng 7, pháo binh Mỹ trên 935 bắn không bình thường, cho thấy dấu hiệu quân Mỹ sẽ rút lui. Đến sáng 23 tháng 7, phía Mỹ dùng trực thăng bốc quân, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tập trung súng cối bắn 344 viên (nhiều nhất trong cả đợt) vào 935, gây nhiều thiệt hại.
Đến 12 giờ 30 phút, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam hoàn toàn làm chủ 935. 14 giờ, phía Mỹ cho B-52 đánh hủy diệt căn cứ.
Kết quả và ý nghĩa

Trận Cao điểm 935 được đánh giá là lần đầu tiên một căn cứ hỗn hợp cấp tiểu đoàn Mỹ bị 1 sư đoàn của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tiêu diệt, đánh bại chiến thuật "chốt giữ điểm cao", "nhảy cóc", "ngăn chặn từ xa" của quân Mỹ ở Thừa Thiên.
Chú thích

↑  Thuộc huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế hiện nay.
↑  Kelley, Michael P. (2002). Where We Were In Vietnam. Hellgate Press. tr. 5–442. ISBN 1-55571-625-3.
↑  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 5 năm 2016. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2016.
↑  Phim tài liệu: SAN BẰNG CAO ĐIỂM 935
↑  Sư đoàn 324, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 1992
Trận Đại Lăng Hà

Trận Đại Lăng Hà (chữ Hán: 大凌河之战 Đại Lăng Hà chi chiến) là cuộc chiến giữa nhà Hậu Kim và nhà Minh đầu thế kỷ 17 trong lịch sử Trung Quốc. Nhà Hậu Kim tấn công nhằm đập tan cứ điểm quân sự trọng yếu của nhà Minh ở Liêu Tây là thành Đại Lăng Hà.
Bối cảnh > Về phía nhà Minh

Tháng giêng năm Sùng Trinh thứ 4 (1631) nhà Minh, lão thần Tôn Thừa Tông một lần nữa nắm giữ quân vụ của quan ngoại, sau khi giành lại 4 thành Vĩnh Bình một cách dễ dàng từ tay A Mẫn, đã quyết định lần thứ 3 đắp thành Đại Lăng Hà. Trước đó, nghe tin Viên Sùng Hoán bị bắt giam, Tổ Đại Thọ quay về Quan Ngoại, được Thừa Tông dạy dỗ, Sùng Hoán khuyên bảo, mới vào lại Quan Nội. Trong cuộc chiến thu hồi 4 thành Vĩnh Bình, lập được công lớn, đến tháng 7 đảm nhiệm việc đắp thành Đại Lăng Hà .
Viên Sùng Hoán từng 2 lần đắp thành này, nhưng Hoàng Thái Cực đều không để ông ta làm xong. Thành Đại Lăng Hà nay là thành phố Lăng Hải, xưa gọi là huyện Cẩm; sông Đại Lăng xưa gọi là Du Thủy, Long Xuyên, Bạch Lang Thủy, đời Liêu đổi gọi là sông Lăng hay Linh, sông Đại Lăng. Sông dài 398 km, là then chốt giao thông nối liền vùng Đông bắc với Trung Nguyên: nước Tề bắc phạt Sơn Nhung, Tiền Yên vào giành Trung Nguyên, Bắc Tề tấn công Khiết Đan, Tùy - Đường bình định Cao Ly, đều lấy Đại Lăng Hà cốc làm con đường chính để hành quân .
Vị trí của thành phố Lăng Hải cách Cẩm Châu về phía đông hơn 30 dặm, là phòng tuyến trọng yếu che chắn cho Cẩm Châu. Ninh Viễn – Cẩm Châu là bình phong của Sơn Hải Quan, Hậu Kim muốn tấn công nhà Minh thì vượt qua Sơn Hải Quan là con đường ngắn nhất, nghĩa là cần phải hạ được Ninh Viễn – Cẩm Châu. Muốn hạ được Cẩm Châu, thì thành Đại Lăng Hà không thể tồn tại. Từ khi Viên Sùng Hoán lên nắm quyền ở Liêu Đông, Minh – Kim kịch liệt tranh giành 2 thành Đại, Tiểu Lăng Hà, bên xây bên phá .
Bối cảnh > Về phía Hậu Kim

Trước cuộc tập kích Bắc Kinh vào năm Thiên Thông thứ 3 (1629), Hoàng Thái Cực mượn danh nghĩa quan tâm đến sức khỏe của anh trai, xóa bỏ chế độ hằng tháng luân phiên chấp chính của Tứ Đại Bối lặc (Đại Thiện, A Mẫn, Mãng Cổ Nhĩ Thái và Hoàng Thái Cực) mà Nỗ Nhĩ Cáp Xích đặt ra. Hoàng Thái Cực phỏng theo quan chế nhà Minh, đặt ra Lục bộ, lấy những Bối lặc trẻ tuổi đảm nhiệm. Quan viên Lục bộ đặt sự lãnh đạo trực tiếp của Đại Hãn. Cuộc tập kích không đạt được mục đích cuối cùng là Bắc Kinh, nhưng giành được một lượng lớn nhân khẩu và tài sản, tăng cường rất nhiều cho quốc lực . Những người phản đối cuộc tập kích này là Đại Thiện và Mãng Cổ Nhĩ Thái đều phải im lặng, tạo điều kiện cho Hoàng Thái Cực đoạt quyền và giam cầm A Mẫn vì tội để mất 4 thành Vĩnh Bình và tàn sát thường dân (trong đó có một phần là vì Đại Thiện và Mãng Cổ Nhĩ Thái cũng muốn triệt hạ A Mẫn). Hoàng Thái Cực đã tiến những bước vững chắc trên con đường thâu tóm quyền lực của chính quyền Hậu Kim.
Mặt khác, hành động này đã làm bộc lộ sự yếu kém của vương triều nhà Minh, xóa tan ám ảnh của quân Bát Kỳ về trận thua Ninh - Cẩm, củng cố quyết tâm thôn tính Trung Nguyên của Hoàng Thái Cực. Với việc trọng trấn quân sự Đại Lăng Hà được xây dựng, Hoàng Thái Cực lập tức điều động đại quân, tổ chức tấn công.
Quá trình > Vây thành

Ngày 27 tháng 7 (24 tháng 8 DL), Hoàng Thái Cực tự cầm quân, từ Thẩm Dương xuất phát, giữa trưa vượt Liêu Hà. Ngày 1 tháng 8 (27 tháng 8 DL), Hoàng Thái Cực giải chiếu khoản đãi binh sĩ Mông Cổ tham chiến, chia quân làm 2: bọn Bối lặc Đức Cách Loại, Nhạc Thác, A Tể Cách soái 2 vạn quân, đi qua Nghĩa Châu đóng giữ ở khoảng giữa Cẩm Châu và Đại Lăng Hà, cắt đứt liên lạc của 2 nơi này; còn mình tự soái đại quân đi qua Hắc Sơn, Quảng Ninh, chính diện bức đến thành Đại Lăng Hà.
Ngày 6 tháng 8 (1 tháng 9 DL), 2 lộ đại quân hội họp dưới thành, Hoàng Thái Cực nói: "Đánh thành e tổn thất nhiều sĩ tốt, không bằng vây khốn lâu dài. Quân trong thành ra, ta giao chiến; quân cứu viện đến, ta đón đánh."  Rồi chia các Bối lặc, các tướng ra vây thành: Lãnh Cách Lý nhận từ phía bắc sang tây, Đạt Nhĩ Cáp nhận từ phía bắc sang đông, A Ba Thái tiếp ứng cho họ; Giác La Sắc Lặc nhận phía chính nam, Mãng Cổ Nhĩ Thái, Đức Cách Loại tiếp ứng; Thiên Cổ nhận từ phía nam sang tây, Tế Nhĩ Cáp Lãng tiếp ứng; Vũ Nạp Cách nhận từ phía nam sang đông, Khách Khắc Đốc Lễ nhận từ phía đông sang bắc, Đa Đạc tiếp ứng cho họ; Y Nhĩ Đăng nhận từ phía đông sang nam, Đa Nhĩ Cổn tiếp ứng; Hòa Thạc Đồ nhận từ phía tây sang bắc, Đại Thiện tiếp ứng; Ngạc Bản Đoái nhận phía chính tây, Diệp Thần nhận từ phía tây sang nam, Nhạc Thác tiếp ứng cho họ. Các Bối lặc Mông Cổ đều soái bộ hạ lấp đầy các khoảng trống. Đông Dưỡng Tính soái Ô Chân (nghĩa là nặng) Siêu Cáp (nghĩa là quân hay binh) chở pháo vượt Cẩm Châu đại đạo mà đặt doanh trại. Các tướng Kim chia ra, quanh thành đào hào, sâu rộng đều đến cả trượng. Ngoài hào xây tường, cao đến cả trượng, làm bễ nghễ (đầu tường hình răng cưa); cách tường 5 trượng về phía sau lại làm hào, rộng 5 thước, sâu 7 thước 5 tấc. Ngoài doanh đều đào hào, sâu rộng 5 thước .
Quân Minh ở trên thành nhìn xuống, chỉ thấy "nghịch nô vây tầng tầng lớp lớp, liên tiếp đào bốn con hào, khúc khuỷu khó đi, khí giới – dụng cụ sẵn sàng, tính toán rất giảo quyệt vậy!"  Lương thực trong thành chỉ đủ dùng trong vài ngày, Tổ Đại Thọ muốn đột vây, nhưng không làm nổi, đành ngồi chờ viện binh . Các tướng Kim vừa đánh vừa phủ dụ các đài, bảo ngoài thành, lần lượt hạ được tất cả. Quân Minh ra thành tìm củi, quân Kim bắt được thì xẻo tai .
Vây hơn tháng, Hoàng Thái Cực muốn tiêu hao sanh lực của quân giữ thành, giả cách rằng viện quân Cẩm Châu đến. Đại Thọ thấy ở nơi cách thành 10 dặm có cờ dựng súng nổ, bụi mù bốc cao, cho là thật, bèn đưa quân ra đánh đài ở góc tây nam thành. Thiên Cổ, Diệp Thần cùng các Bối lặc Mông Cổ đốc quân chống lại, Hoàng Thái Cực tự soái quân Ba Nha Lạt (tinh binh được tuyển chọn từ con em quý tộc Kiến Châu Nữ Chân) từ trên núi ập xuống. Đại Thọ biết là trúng kế, vội thu binh vào thành, tử thương hơn trăm người, từ đó không dám ra nữa .
Quá trình > Diệt viện

Ngày 16 tháng 8 (11 tháng 9 DL), 2000 viện quân nhà Minh từ Tùng Sơn đến, bị quân Kim của A Sơn, Lao Tát, Đồ Lỗ Thập đánh bại. Ngày 26 (tức ngày 21 DL), Tổng binh Ngô Tương, Tống Vĩ đưa 6000 quân từ Cẩm Châu đến, gặp buổi sáng sương mù mờ mịt, bị bọn Bối lặc A Tế Cách đánh bại. Quân Minh bị bắt 1 viên Du kích, mất sạch ngựa, xe . Tháng 9, Liêu Đông tuần phủ Khâu Hòa Gia, Tổng binh Ngô Tương, Tống Vĩ hợp 6000  đến 7000  quân đến cứu, bị Hoàng Thái Cực tự soái Bối lặc Đa Đạc cùng bọn Đồ Lỗ Thập đưa hơn 200 quân Ba Nha Lạt vượt Tiểu Lăng Hà, nhân lúc gió lớn thổi cát bụi mù trời mà đánh bại quân Minh .
Ngày 24 tháng 9 (19 tháng 10 DL), Giám quân đạo Trương Xuân cùng bọn Tương, Vĩ hợp 4 vạn kỵ bộ đến cứu, vượt Tiểu Lăng Hà, kết hợp chiến xa và đại pháo, bày trận chặt chẽ. Đôi bên đối trận cách thành Đại Lăng Hà 15 dặm, quân Bát Kỳ tỏ ra lúng túng, trong khi chiến xa của quân Minh từng bước tiến lên rất chắc chắn, không ngờ cũng là từng bước tiến vào tầm bắn của 40 cỗ Hồng y đại pháo mà Đông Dưỡng Tính đã đặt ở phía đông trận địa của quân Minh. Đông Dưỡng Tính cho nổ pháo, quân Minh lập tức rối loạn, Hoàng Thái Cực cùng bọn Bối lặc Đại Thiện đưa 2 vạn người xông lên .
Hoàng Thái Cực soái kỵ binh ở 2 cánh xộc vào trận địa của quân Minh, bắn tên như mưa. Kỵ binh Kim xông pha ngang dọc, pháo của quân Minh mất tác dụng. Quân Minh gặp bất lợi, Ngô Tương chạy đầu tiên. Mây đen giăng đầy trời, gió từ phía tây thổi lại, Trương Xuân dùng hỏa công, thế lửa rất mạnh, buộc quân Kim dừng lại, chợt có mưa rào, gió đổi hướng về phía quân Minh, khiến quân Minh càng loạn. Quân Kim ở cánh phải phá được trận địa của Trương Xuân, đuổi theo hơn 30 dặm, bắt được Xuân cùng bọn phó tướng Trương Hoằng Mô, Dương Hoa Trưng, Tiết Đại Hồ, tham tướng Khương Tân hơn 30 người, chém bọn phó tướng Trương Cát Phủ, Mãn Khố, Vương Chi Kính, bọn Ngô Tương, Tống Vĩ vài mươi người trốn thoát.
Quá trình > Chiêu hàng

Vừa đến dưới thành, Hoàng Thái Cực mệnh cho bắn thư vào trong thành, kêu gọi binh sĩ Mông Cổ ra hàng. Vây hơn 10 ngày, Hoàng Thái Cực gởi thư cho Tổ Đại Thọ, nhắc lại việc hòa nghị của Viên Sùng Hoán ngày trước, Đại Thọ không trả lời .
Tháng 10, Hoàng Thái Cực lại sai sứ chiêu hàng Đại Thọ, rồi mệnh cho bọn Hoằng Mô viết thư khuyên hàng. Đại Thọ soái quan, tướng gặp sứ giả ở ngoài thành, nói: "Ta thà chết ở đây, chứ không hàng!" Hoàng Thái Cực gởi thư cho Đại Thọ, hứa sẽ không giết. Có kẻ tên là Vương Thế Long  hay Trương Dực Phụ , trèo thành ra hàng, nói trong thành lương cạn, các hàng quán chứa đầy xác chết, ngựa đã bị mổ hết, người phải ăn thịt người. Khi Trương Xuân đại chiến với quân Kim, Tổ Đại Thọ vẫn án binh bất động, không thể chỉ vì Đại Thọ bị lừa một lần đến nỗi khiếp sợ không dám ra, mà là quân trong thành không còn đủ sức để tham chiến nữa.
Từ ngày 7 đến ngày 9 tháng 10 (tức 31 tháng 10 đến 2 tháng 11 DL), Hoàng Thái Cực trước sau gởi thư cho bọn Tổ Đại Thọ, Hà Khả Cương, phó tướng Trương Tồn Nhân, khuyên bọn họ mau ra hàng. Nhưng Tổ Đại Thọ và bộ hạ vẫn kiên trì chống lại, nguyên nhân trực tiếp là hành động tàn sát 4 thành Vĩnh Bình của A Mẫn năm trước. Trong thư viết tay, Hoàng Thái Cực đã giải thích: "Xưa kia xác thực có việc giết dân Liêu, ta rất lấy làm buồn bã hối hận, bọn ta từ lâu đã không làm như vậy nữa. Còn việc đồ thành Vĩnh Bình là hành vi của Nhị Bối lặc A Mẫn, hắn vì việc này mà phải chịu sự trừng phạt nghiêm khắc, hy vọng ngươi không giữ mãi thiên kiến này." Nhưng bọn Đại Thọ không thể tin được. Ngoài ra, còn vì Hà Khả Cương nhận xét: Hoàng Thái Cực đã đến Bắc Kinh rồi lại quay về, rõ là không có hùng tâm thống nhất thiên hạ, chẳng hơn gì một kẻ cường đạo chiếm núi xưng vương. Quân Kim chiến đấu cũng vì một chữ "thưởng", đi theo Hoàng Thái Cực sẽ chẳng có kết cục tốt đẹp gì .
Quá trình > Kết cục

Tham tướng Vương Cảnh dâng đài Vu Tử Chương đầu hàng. Quân Kim hạ được các bảo ở cạnh thành, lấy đi lương khô, sửa sang hào lũy, củng cố vòng vây. Tổ Đại Thọ không còn chút cơ may nào để thoát ra. Hoàng Thái Cực sai Khương Tân đi chiêu hàng, Đại Thọ gặp Tân ở ngoài thành, sai du kích Hàn Đống đưa tiễn. Đống trở về nói với ông rằng quân Kim rất nghiêm chỉnh, Đại Thọ bắt đầu nghĩ đến việc đầu hàng.
Ngày 25 tháng 10 (tức 18 tháng 11 DL), Tổ Đại Thọ yêu cầu tướng Kim là Thạch Đình Trụ đến bàn bạc việc đầu hàng. Buổi chiều cùng ngày, Tổ Khả Pháp (con nuôi), Tổ Trạch Nhuận (cháu trai, trước khi Đại Thọ có con trai từng được chọn làm người kế tự), Lưu Thiên Lộc, Trương Tồn Nhân đến doanh Kim làm con tin. Hoàng Thái Cực sai Khố Nhĩ Triền, Long Thập, Ninh Hoàn Ngã cùng đi với Đình Trụ. Đình Trụ vượt hào gặp Đại Thọ, Đại Thọ nói rằng vợ con mình đều ở Cẩm Châu, muốn về đấy đón gia quyến, rồi sẽ tìm cách dâng thành cho quân Kim .
Khi ấy các tướng ở Đại Lăng Hà đều đồng ý đầu hàng, chỉ có phó tướng Hà Khả Cương không theo, Tổ Đại Thọ lệnh cho đưa ra ngoài thành mà giết đi . Sứ giả của Đại Thọ đưa thư thề nguyền đến, trên thư có tên Tổng binh quan Tổ Đại Thọ, phó tướng Lưu Thiên Lộc, Trương Tồn Nhân, Tổ Trạch Hồng, Tổ Trạch Nhuận, Tổ Khả Pháp, Tào Cung Thành, Hàn Đại Huân, Tôn Định Liêu, Bùi Quốc Trân, Trần Bang Tuyển, Lý Vân, Đặng Trường Xuân, Lưu Dục Anh, Đậu Thừa Vũ, tham tướng, du kích Ngô Lương Phụ, Cao Quang Huy, Lưu Sĩ Anh, Thịnh Trung, Tổ Trạch Viễn, Hồ Hoằng Tiên, Tổ Khắc Dũng, Tổ Bang Vũ, Thi Đại Dũng, Hạ Đắc Thắng, Lý Nhất Trung, Lưu Lương Thần, Trương Khả Phạm, Tiêu Vĩnh Tộ, Hàn Đống, Đoạn Học Khổng, Trương Liêm, Ngô Thái Thành, Phương Nhất Nguyên, Đồ Ứng Kiền, Trần Biến Vũ, Phương Hiến Khả, Lưu Vũ Nguyên, Dương Danh Thế. Hoàng Thái Cực soái các Bối lặc thề rằng các tướng Minh dâng thành Đại Lăng Hà đầu hàng, quan, tướng, binh, dân trong thành sẽ không bị làm hại. Thề xong, Hoàng Thái Cực sai Long Thập báo với Đại Thọ. Đại Thọ ngay hôm ấy soái các tướng mở tướng thành, đến thẳng doanh Kim gặp Hoàng Thái Cực. Hai người vui vẻ nói chuyện rất lâu, bàn bạc kế hoạch chiếm lấy Cẩm Châu, được ban các thứ mũ lông cáo đen, áo khoác lông chồn, thắt lưng ánh vàng, giày gấm đoạn, yên ngựa được chạm khắc, ngựa trắng,… Đó là ngày Mậu Thìn (28) tháng 10 (tức 21 tháng 11 DL).
Hoàng Thái Cực lệnh cho quan, tướng, binh, dân trong thành Đại Lăng Hà cạo đầu. Khi xưa đắp thành, quân sĩ, lao dịch, thương nhân có hơn 3 vạn, nay chỉ còn 11682 người; 32 thớt ngựa. Quân Thanh phá hủy thành Đại Lăng Hà rồi rút lui. Đến Thẩm Dương, Hoàng Thái Cực mệnh cho Đạt Hải an ủi các hàng tướng, ban nhà cửa cho con cháu của Đại Thọ (lúc này Tổ Đại Thọ đã vào Cẩm Châu), đãi ngộ mọi người hậu hĩ.
Ảnh hưởng

Hoàng Thái Cực đã tiếp thu bài học từ thất bại Ninh – Cẩm, thay đổi biện pháp đánh thành, chủ trương vây khốn lâu dài. Sau này đánh hạ Cẩm Châu, buộc Tổ Đại Thọ phải đầu hàng thật sự, Hoàng Thái Cực lại dùng chiến thuật này, giành được kết quả mỹ mãn.
Quân dân thành Đại Lăng Hà chết đói vẫn không hàng đã khiến những nhà lãnh đạo chính quyền Hậu Kim nhận thức đầy đủ tác hại mà hành vi đồ thành Vĩnh Bình của A Mẫn gây ra . Vào tháng 11 cùng năm, Hoàng Thái Cực nói với các Bối lặc, đại thần: "A Mẫn đồ thành, là bởi vì hắn không đọc sách hiểu lẽ, không nắm rõ đạo lý trị nước. Còn chúng ta vây khốn Đại Lăng Hà gần 3 tháng, quân Minh chết đói không hàng, thề chết tận trung vì triều đình, đây là do bọn họ đọc sách nên thu được kết quả từ lễ giáo nhà Minh. Vì thế, chúng ta cũng cần đọc sách, cùng cần lễ giáo nhà Minh, từ nay về sau, phàm con em 8 tuổi trở lên, 15 tuổi trở xuống cần phải đọc sách, rồi đảm trách chức quan trong Thừa Văn quán để phiên dịch kinh điển tiếng Hán." Chính quyền Hậu Kim chính thức tiếp nhận văn hóa hán tộc bắt đầu từ đây .
Bắt đầu từ trận đánh này, quân Kim sử dụng Hồng y đại pháo do chính bọn họ nghiên cứu chế tạo, đối với sự nghiệp thâu tóm Trung Nguyên về sau có vai trò rất quan trọng. Còn các hàng tướng nhà Minh, Hoàng Thái Cực nhất loạt giữ nguyên quan chức, nhiều người được trọng dụng, gây ra tiếng vang lớn .
Vào lúc mới đến dưới thành Đại Lăng Hà, Hoàng Thái Cực trèo lên gò ở phía nam thành, gặp hàng tướng Ma Đăng Vân, Hắc Vân Long, nói: "Tinh binh thiện xạ của nhà Minh ở hết trong thành này. Quân đội quan nội mạnh yếu, trẫm nắm rất rõ." Đăng Vân đáp: "Quân đội ở thành này, như đầu mũi của cây thương, mũi gãy cán còn, làm được gì nữa?"  Đúng như nhận xét của Hoàng Thái Cực, trận đánh này đã tiêu diệt đội quân thiện chiến nhất của nhà Minh ở Quan Ngoại: Quan Ninh thiết kỵ. Những người không bị chết đói gia nhập quân đội Hậu Kim, làm cho lực lượng của họ thêm lớn mạnh .
Trận Đại Lăng Hà có ý nghĩa quyết định nên còn được ví là :"Trận Tương Dương thời Minh mạt."
Chú thích

1 2  Hoàng Nhất Nông, Bài nghiên cứu lịch sử Hồng y đại pháo và (việc) Hoàng Thái Cực sáng lập Bát Kỳ Hán quân (04 kỳ), Viện Khoa học Xã hội, Bắc Kinh, 2004
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Diêm Sùng Niên, Bài luận nghiên cứu Thanh sử - Trận Đại Lăng Hà (1 kỳ), Đại học Nhân dân Trung Quốc, Bắc Kinh, 2003
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Triệu Nhĩ Tốn (chủ biên), Thanh sử cảo – Quyển 234, Liệt truyện 21, Tổ Đại Thọ truyện
↑  Bài viết Đại Lăng Hà ngày 09/10/2007, Website Trung Hoa 5000 năm Lưu trữ 2020-07-01 tại Wayback Machine, truy cập ngày 22/02/2013
↑  Trương Đình Ngọc (chủ biên), Minh Hy Tông thực lục, Trung Hoa thư cục, tháng 4 năm 1974, quyển 22
↑  Quan Hiếu Liêm, Bài viết Những hiểu lầm về (quân) Bát Kỳ vào năm Thiên Thông thứ 5 niên Bát Kỳ (02 kỳ), Bộ sách tập hợp những bài viết trên tạp chí Tài liệu lịch sử, năm 2001
↑  Phú Ly, Bài luận Hoàng Thái Cực 4 lần đánh Bắc Kinh (2 kỳ) trên Học báo của Đại học Sư phạm Cát Lâm, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội Nhân văn, 1981
1 2  Lý Hồng Bân, Bài luận Hoàng Thái Cực và trận Đại Lăng Hà (1 kỳ) trên Tập san Sử học, Nhà xuất bản Đại học Cát Lâm, 1997
Vũ Mục vương

Vũ Mục Vương (chữ Hán: 武穆王) là thụy hiệu của một số vị vua chư hầu trong lịch sử khu vực Á Đông.
Danh sách

Sở Vũ Mục Vương Mã Ân thời Ngũ đại thập quốc
Bột Hải Vũ Mục Vương Cao Hoài Đức thời Bắc Tống (truy tặng)
Ngạc Vũ Mục Vương Nhạc Phi thời Nam Tống (truy phong, có thụy hiệu khác là Trung Vũ Vương)
Bác La Hoan, tức Thái An Vũ Mục Vương thời nhà Nguyên
Zenodorus juliae

| Zenodorus juliae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Zenodorus
Loài (species): Z. juliae
Danh pháp hai phần
Zenodorus juliae (Thorell, 1881) 
Zenodorus juliae là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Zenodorus. Zenodorus juliae được Tord Tamerlan Teodor Thorell miêu tả năm 1881.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Hypenagonia minor

| Hypenagonia minor> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Hypenagonia
Loài (species): H. minor
Danh pháp hai phần
Hypenagonia minor Wileman, 1915 
Hypenagonia minor là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
İbiller, Sındırgı

| İbiller |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
İbillerVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Balıkesir
Huyện: Sındırgı
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 497 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 10330 
İbiller là một xã thuộc huyện Sındırgı, tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 497 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Balıkesir”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
Vitorchiano

Vitorchiano là một đô thị ở tỉnh Viterbo trong vùng Latium của Ý, có cự ly khoảng 70 km về phía tây bắc của Roma và khoảng 7 km về phía đông bắc của Viterbo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.690 người và diện tích là 29,8 km².
Vitorchiano giáp các đô thị: Bomarzo, Soriano nel Cimino, Viterbo.
Carex montana

| Carex montana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Carex
Loài (species): C. montana
Danh pháp hai phần
Carex montana L., 1753 
Carex montana là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Carex montana”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Đặng Lương

| Đặng Lương> Thông tin cá nhân |
| --- | --- |
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Thân phụ: Đặng Chi
 
Nghề nghiệp: chính khách
Quốc tịch: Thục Hán, Tây Tấn
x • t • 
Đặng Lương (giản thể: 邓良; phồn thể: 鄧良; bính âm: Deng Liang; ? – ?), không rõ tên tự, là quan viên nhà Quý Hán và Tây Tấn thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Cuộc đời

Đặng Lương quê ở huyện Tân Dã, quận Nam, sau tách thành quận Nghĩa Dương thuộc Kinh Châu, là con trai duy nhất của danh tướng Đặng Chi. Năm 251, Đặng Chi qua đời, Đặng Lương kế thừa tước Vũ Dương đình hầu.
Trong những năm Cảnh Diệu (258–263), Đặng Lương giữ chức Thượng thư Tả tuyển lang. Sau giữ chức Phò mã Đô úy, trở thành cận thần của Hậu chủ Lưu Thiện.
Năm 263, quân Ngụy phát động tấn công. Tướng Ngụy là Đặng Ngải men theo đường núi Âm Bình, phá được quân Gia Cát Chiêm, áp sát Thành Đô. Hậu chủ nghe theo lời Quang lộc đại phu Tiều Chu, phái Chu cùng Thị trung Trương Thiệu, Phò mã Đô úy Đặng Lương mang ấn tín, hiệu lệnh, sắc chỉ đến quân doanh của Đặng Ngải để đầu hàng. Đặng Ngải gặp bọn Lương ở huyện Lạc, vô cùng vui mừng, để Trương Thiệu, Đặng Lương trở về Thành Đô báo tin.
Năm 265, nhà Tấn thành lập, Đặng Lương nhận chức Thái thú Quảng Hán. Mẹ của Lương lúc này đã bị di dời về quê, đường xá xa xôi, nên cuối cùng Đặng Lương bỏ quan về nhà giữ đạo hiếu. Về sau không còn ghi chép.
Trong văn hóa

Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa, Đặng Lương xuất hiện ở hồi 118, giữ chức Phò mã Đô úy. Sau khi Gia Cát Chiêm thua trận, quân Đặng Ngải áp sát Thành Đô, Hậu chủ nghe theo lời Tiều Chu, sai Trương Thiệu, Đặng Lương, Tiều Chu mang ngọc tỉ đến Lạc Thành xin hàng. Đặng Ngải được tin, mừng lắm, nhận lấy ngọc tỉ, trọng đãi ba người, để cả ba về Thành Đô báo tin.
Chú thích

1 2 3  Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí, Thục thư, quyển 15, Đặng Trương Tông Dương truyện.
1 2  Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí, Thục thư, quyển 3, Hậu chủ truyện.
↑  Phòng Huyền Linh, Tấn thư, quyển 50, Liệt truyện, Tào Chí Dữu Tuấn Dữu Thuần Tần Tú truyện.
↑  La Quán Trung, Tam quốc diễn nghĩa, hồi 118, Khóc miếu tổ, Lưu Thầm tự tử; Vào Tây Xuyên, Chung, Đặng tranh công.
Řepín

| Řepín |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

  Hiệu kỳ

Řepín
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Středočeský
Huyện: Mělník
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ0206 535168
Řepín là một làng thuộc huyện Mělník, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.