stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nọc độc

Đừng nhầm lẫn với Chất độc.
Động vật có nọc độc
Nọc độc (tiếng Anh: venom hoặc zootoxin) là một loại độc tố do động vật tạo ra và xâm nhập vào cơ thể của cá thể khác qua vết cắn, vết chích, vết đốt hoặc các hành động tạo nên vết thương khác. Độc tố được truyền qua một "bộ máy nọc độc" (cơ quan này được tiến hóa đặc trưng từng loài) chẳng hạn như răng nanh hoặc ngòi đốt đi vào cơ thể của mục tiêu. Khác với nọc độc, chất độc (poison) được hấp thụ một cách thụ động bằng cách ăn phải, hít phải hoặc hấp thụ qua da, còn toxungen, được truyền chủ động sang bề mặt của mục tiêu mà không cần tiếp xúc vật lý.
Nọc độc đã tiến hóa trong môi trường trên cạn và dưới biển ở nhiều loại động vật: cả động vật ăn thịt và con mồi, cả động vật có xương sống và động vật không xương sống. Nọc độc giết chết mục tiêu thông qua các cơ chế tùy theo từng loại độc tố.
necrotoxin (độc tố gây hoại tử) và cytotoxin (tạm dịch: độc tố tế bào), hai loại này giết chết tế bào;
neurotoxin (độc tố thần kinh), ảnh hưởng đến hệ thần kinh;
myotoxin (độc tố cơ) gây tổn thương cơ bắp;
hemotoxin làm rối loạn đông máu.
Hàng năm, động vật có nọc đọc cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người.
Nọc độc thường là hỗn hợp phức tạp của các loại độc tố khác nhau. Chất độc từ nọc độc được sử dụng để điều trị bệnh như huyết khối, viêm khớp và một số bệnh ung thư. Lĩnh vực nghiên cứu protein có trong nọc độc (venomics) khám phá cách sử dụng độc tố nọc độc như một phương pháp điều trị tiềm năng cho nhiều căn bệnh khác.
Tiến hóa

Nhiều loài thuộc các đơn vị phân loại khác nhau, mặc dù tiến hóa độc lập nhưng vẫn sử dụng nọc đọc làm phương thức săn mồi và tự vệ. Đây là một ví dụ về tiến hóa hội tụ. Rất khó để trả lời câu hỏi làm cách nào mà đặc điểm này rất phổ biến và đa dạng đến vậy. Các họ đa gen (multigene family) mã hóa độc tố của động vật có nọc độc trải qua chọn lọc tự nhiên rất tích cực, tạo ra nhiều độc tố đa dạng hơn với các chức năng cụ thể. Nọc độc thích nghi với môi trường và mục tiêu của chúng, tiến hóa để có hiệu quả tối đa đối với mục tiêu của kẻ săn mồi (tiến hóa đến mức còn đặc hiệu đến từng loại kênh ion bên trong từng loại con mồi).
Cơ chế

Nọc độc gây ra tác dụng sinh học thông qua các độc tố mà cơ thể động vật chứa; một số nọc độc là hỗn hợp phức tạp của nhiều loại độc tố khác nhau. Các loại độc tố chính trong nọc độc gồm:
necrotoxin (độc tố gây hoại tử), làm hoại tử các tế bào tiếp xúc phải độc tố. Nọc độc của rắn lục và ong có chứa phospholipase ; Nọc độc của rắn lục còn chứa trypsin-like serine protease.
neurotoxin (độc tố thần kinh) chủ yếu ảnh hưởng đến hệ thần kinh của động vật, chẳng hạn như độc tố tác động lên kênh ion. Neurotoxin được tìm thấy ở nhiều loài có nọc độc như nhện góa phụ đen (Latrodectus), bọ cạp, sứa hộp (Cubozoa), ốc nón, rết và bạch tuộc đốm xanh.
myotoxin (độc tố cơ) gây tổn thương cơ bằng cách liên kết với một receptor (thụ thể). Những peptide nhỏ này được tìm thấy trong nọc rắn (chẳng hạn như rắn đuôi chuông) và nọc độc thằn lằn.
cytotoxin (tạm dịch: độc tố tế bào) tiêu diệt từng tế bào riêng lẻ, được tìm thấy trong apitoxin của ong mật và nọc nhện góa phụ đen.
Nọc độc ở các đơn vị phân loại

Các loài động vật thuộc đơn vị phân loại khác nhau có sử dụng nọc độc, cả động vật không xương sống và động vật có xương sống, ở động vật dưới nước và trên cạn, ở cả động vật ăn thịt và con mồi. Các nhóm động vật có nọc độc được mô tả dưới đây.
Nọc độc ở các đơn vị phân loại > Động vật chân đốt

Động vật chân đốt có nọc độc gồm:
nhện sử dụng răng nanh trên chân kìm (chelicerate) để tiêm nọc độc qua vết cắn.
rết sử dụng forcipule (biến dạng của chân) để tiết nọc độc.
bọ cạp và côn trùng tiêm nọc độc bằng vết đốt.
ong và tò vò (ong bắp cày), ngòi đốt là biến đổi của dùi đẻ trứng (ovipositor) trên cơ thể côn trùng.
Polistes fuscatus (thuộc chi Polistes, một loại vò vẽ), con cái liên tục tiết ra nọc độc có chứa pheromone giới tính tạo ra hành vi giao phối ở con đực.
Polistes exlamans (một loài ong bắp cày), nọc độc là pheromone "báo động", điều phối phản ứng từ tổ ong và thu hút những con ong bắp cày gần đó tấn công kẻ săn mồi.
Parischnogaster striatula (một loài ong bắp cày), nọc độc được bôi khắp cơ thể như một chất bảo vệ chống nhiễm khuẩn.
Nhiều loài sâu bướm có tuyến nọc độc phòng thủ gắn liền với những sợi lông chuyên biệt trên cơ thể gọi là lớp lông ngứa (urticating hairs). Lớp lông này ở các loài sâu bướm thường chỉ gây ngứa rát, khó chịu, nhưng ở sâu bướm Lonomia thì có thể gây chết người.
Ong tổng hợp và sử dụng nọc độc có tính acid (apitoxin) để bảo vệ tổ và kho thức ăn của chúng, trong khi ong bắp cày sử dụng nọc độc khác về mặt hóa học để làm tê liệt con mồi, vì vậy con ong bắp cày non ăn con mồi vẫn còn sống. Nhiều loài côn trùng khác, chẳng hạn như bọ Cánh nửa và nhiều loài kiến, cũng tạo ra nọc độc. Loài kiến Polyrhachis dives sử dụng nọc độc tại chỗ để khử mầm bệnh.
Nọc độc ở các đơn vị phân loại > Động vật không xương sống khác

Một số ngành động vật không xương sống có nọc độc, gồm sứa như Cubozoa, "Tàu Chiến Bồ Đào Nha" (Physalia physalis, một loài siphonophore) và hải quỳ trong ngành Thích ty bào; nhím biển (cầu gai) trong ngành Da gai; ốc nón; bạch tuộc thuộc lớp Động vật chân đầu, ngành Thân mềm.
Nọc độc ở các đơn vị phân loại > Động vật có xương sống > Cá

Nọc độc được tìm thấy ở:
khoảng 200 loài cá sụn, bao gồm phân bộ Cá đuối ó, liên bộ Cá mập và Bộ Chimaera (một bộ thuộc lớp Cá sụn);
bộ Cá da trơn (khoảng 1000 loài có nọc độc);
11 nhánh cá tia gai (Acanthomorpha, thuộc phân thứ lớp Cá xương thật), bao gồm họ Cá mù lằn (trên 300 loài), họ Cá mặt quỷ (trên 80 loài), Phân họ cá Neosebastinae, bộ Blenniiformes, chi Cá dìa, họ Cá đuôi gai, một số loài cá nhung, một số loài thuộc họ Cá cóc, Phân họ Caracanthus, loài Gnathanacanthus goetzeei, họ Cá nâu, họ Sebastidae, phân họ Setarchinae, phân họ Tetraroginae, họ Trachinidae và họ Cá sao.
Nọc độc ở các đơn vị phân loại > Động vật có xương sống > Động vật lưỡng cư

Một số loài thuộc họ Kỳ giông có thể nhô ra những chiếc xương sườn sắc nhọn có nọc độc. Hai loài ếch ở Brazil có những chiếc gai nhỏ xung quanh đỉnh hộp sọ, khi va chạm sẽ tiêm nọc độc vào mục tiêu.
Nọc độc ở các đơn vị phân loại > Động vật có xương sống > Bò sát

Nọc độc của rắn chuông đồng cỏ,  (bên trái), có chứa metalloproteinase (bên phải) giúp tiêu hóa con mồi trước khi ăn.
Khoảng 450 loài rắn có nọc độc. Nọc rắn được tạo ra bởi các tuyến nước bọt hàm dưới và đưa đến mục tiêu thông qua các răng nanh hình ống. Nọc rắn chứa nhiều loại độc tố peptide, bao gồm protease, có tác dụng thủy phân các liên kết peptide của protein; nuclease thủy phân các liên kết phosphodiester của DNA ; và các chất độc thần kinh, làm gián đoạn tín hiệu trong hệ thần kinh. Nọc rắn gây ra các triệu chứng đau, sưng, hoại tử mô, tụt huyết áp, co giật, xuất huyết (tùy theo loài rắn), liệt cơ hô hấp, suy thận, hôn mê và tử vong. Nọc độc của rắn có thể bắt nguồn từ tái bản gen biểu hiện ở tuyến nước bọt của tổ tiên loài rắn.
Nọc độc được tìm thấy ở một số loài bò sát khác như Heloderma horridum, quái vật gila, và một số loài thuộc chi Kỳ đà như rồng Komodo. Phương pháp khối phổ (phổ MS) cho thấy hỗn hợp protein có trong nọc độc của chúng cũng phức tạp như hỗn hợp protein có trong nọc rắn. Một số loài thằn lằn có tuyến nọc độc; chúng tạo thành một nhánh Toxicofera giả định, bao gồm các phân bộ Rắn, phân bộ Kỳ nhông và các họ Kỳ đà, Thằn lằn rắn và Helodermatidae.
Nọc độc ở các đơn vị phân loại > Động vật có xương sống > Động vật có vú

Euchambersia, một chi Therocephalia đã tuyệt chủng, được cho là có tuyến nọc độc gắn vào răng nanh.
Một số loài động vật có vú có nọc độc gồm họ Chuột chù răng khía, họ chuột chù, phân họ Dơi quỷ, con đực thuộc Bộ Thú mỏ vịt và Chi Nycticebus (thuộc phân họ Cu li). Họ chuột chù chứa nọc độc trong nước bọt và rất có thể các loài thuộc họ này đã trải qua tiến hóa để có cơ quan tương tự như rắn. Sự hiện diện của cựa cổ chân giống như cựa của thú mỏ vịt ở nhiều nhóm Mammaliaformes (thuộc nhánh Động vật Một cung bên) không thuộc phân lớp Theria cho thấy nọc độc là đặc điểm tổ tiên của các loài động vật có vú.
Nghiên cứu sâu rộng về thú mỏ vịt cho thấy độc tố của chúng ban đầu được hình thành từ quá trình tái bản gen, nhưng dữ liệu cung cấp bằng chứng cho thấy sự tiến hóa của nọc độc của thú mỏ vịt không phụ thuộc quá nhiều vào quá trình sao chép gen như người ta từng nghĩ. Tuyến mồ hôi của thú mỏ vịt phát triển thành tuyến nọc độc. Mặc dù nọc độc của bò sát và thú mỏ vịt được chứng minh là tiến hóa độc lập nhưng có một số cấu trúc protein nhất định có lợi cho việc tiến hóa thành các phân tử độc hại. Luận điểm cung cấp thêm bằng chứng về lý do mà nọc độc lại trở thành một đặc điểm đồng nhất và lý do tại sao mà các loài động vật rất khác nhau, tiến hóa độc lập nhau nhưng lại hội tụ tại đặc điểm sử dụng nọc độc này.
Nọc độc và con người

Năm 1990, động vật có nọc đọc cướp đi sinh mạng của 76.000 người. Năm 2017, con số này là 57.000 người. Nọc độc được tìm thấy ở hơn 173.000 loài. Tuy gây chết người, nọc độc trở thành phương pháp điều trị cho nhiều loại bệnh, đã có hơn 5.000 bài báo khoa học nghiên cứu tiềm năng này.
Trong y học, protein có trong nọc rắn được sử dụng để điều trị huyết khối, viêm khớp và một số bệnh ung thư. Nọc độc của quái vật Gila (một loài thằn lằn ở Châu Mỹ) có chứa exenatide, dùng để điều trị đái tháo đường type 2. Solenopsin chiết xuất từ nọc độc của kiến lửa được chứng minh là có ứng dụng y sinh, từ điều trị ung thư đến điều trị bệnh vẩy nến. Lĩnh vực nghiên cứu protein có trong nọc độc có tên Venomics, là lĩnh vực khám phá cách sử dụng độc tố nọc độc để làm dược phẩm.
Acmadenia candida

| Acmadenia candida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Acmadenia
Loài (species): A. candida
Danh pháp hai phần
Acmadenia candida I.Williams, 1978 
Acmadenia candida là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được I.Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Acmadenia candida”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Angostura magdalenensis

| Angostura magdalenensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Angostura
Loài (species): A. magdalenensis
Danh pháp hai phần
Angostura magdalenensis (Cuatrec.) Albuq., 1981 
Angostura magdalenensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Cuatrec.) Albuq. mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Angostura magdalenensis”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Acmadenia tetracarpellata

| Acmadenia tetracarpellata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Acmadenia
Loài (species): A. tetracarpellata
Danh pháp hai phần
Acmadenia tetracarpellata I.Williams, 1975 
Acmadenia tetracarpellata là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được I.Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Acmadenia tetracarpellata”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Acmadenia matroosbergensis

| Acmadenia matroosbergensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Acmadenia
Loài (species): A. matroosbergensis
Danh pháp hai phần
Acmadenia matroosbergensis E.Phillips, 1943 
Acmadenia matroosbergensis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được E.Phillips mô tả khoa học đầu tiên năm 1943.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Acmadenia matroosbergensis”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Acmadenia tenax

| Acmadenia tenax> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Acmadenia
Loài (species): A. tenax
Danh pháp hai phần
Acmadenia tenax I.Williams, 1979 
Acmadenia tenax là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được I.Williams mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Acmadenia tenax”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Angostura kunorum

| Angostura kunorum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Angostura
Loài (species): A. kunorum
Danh pháp hai phần
Angostura kunorum McPherson, 1988 
Angostura kunorum là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được McPherson mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Angostura kunorum”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Hành quân đến Roma

Hành quân đến Roma (tiếng Ý: Marcia su Roma) là một cuộc biểu tình vũ trang và lật đổ do Đảng Phát xít Quốc gia (PNF) tổ chức, nhằm thực hiện cuộc đảo chính để đưa Benito Mussolini lên lãnh đạo chính phủ ở Ý. Vào ngày 28 tháng 10 năm 1922, hàng nghìn người phát xít đã tiến về thủ đô, đe dọa chiếm quyền lực bằng bạo lực.
Cuộc biểu tình kết thúc vào ngày 30 tháng 10, khi Vua Vittorio Emanuele III giao cho Mussolini nhiệm vụ thành lập chính phủ mới. Trong những năm sau đó, cuộc hành quân về Roma được tuyên truyền như là phần mở đầu của "cuộc cách mạng phát xít" và ngày kỷ niệm trở thành mốc thời gian cho kỷ nguyên phát xít.
Bối cảnh lịch sử > Lo ngại đảo chính

Trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất, đã xuất hiện những dấu hiệu của sự bất đồng quan điểm giữa một số đại diện quân đội và các đại diện Nhà nước tự do, bị coi là không xứng đáng. Sự bất đồng không chỉ liên quan đến các đại diện nhà nước, mà còn mở rộng đến một phần quân đội và dân chúng. Ottone Rosai, một trí thức thời đó, cho rằng dân chúng cần phải sử dụng gậy và dầu thầu dầu để được duy trì dưới sự kiểm soát.
Vào tháng 6 năm 1919, báo chí đưa tin về một âm mưu đảo chính do các nhà dân tộc chủ nghĩa, arditi ("những người lính dũng cảm"), cựu binh và các thành viên trong quân đội tổ chức, có khả năng có sự tham gia của Benito Mussolini và Emanuele Filiberto, Công tước xứ Aosta, được tài trợ bởi các nhà công nghiệp từ Lombardia, Liguria và Piemonte. Vào tháng 9 cùng năm, những tin đồn mới về hành động mạnh mẽ có thể xảy ra đã thành hiện thực trong việc chiếm đóng thành phố Fiume (hiện nay là Rijeka, thuộc Croatia) bởi các hiệp hội dân tộc chủ nghĩa và các đơn vị bất tuân lệnh của Quân đội Hoàng gia với mục tiêu đòi lại lãnh thổ Ý và chiến lợi phẩm.
Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, Francesco Saverio Nitti, trong bài phát biểu tại Hạ viện ngày 13 tháng 9 năm 1919, bày tỏ sự cay đắng và buồn bã về sự việc này, nhấn mạnh rằng sự phản bội đã xâm nhập vào quân đội Ý, dù với mục đích hay lý tưởng nào. Nitti khẳng định rằng, dù hành động của các tình nguyện viên có thể chấp nhận được, nhưng sự tham gia của những người lính chính quy vào cuộc phản bội này là không thể chấp nhận và đó là hành động chống lại tổ quốc.
Sau khi giải tán Hạ viện và tổ chức các cuộc bầu cử mới, các mối đe dọa lật đổ từ phía phát xít tiếp tục. Benito Mussolini đã tuyên bố vào ngày 2 tháng 10 năm 1919: "Nhiều người thèm khát vì không thể đến Fiume, nhưng tôi tự hỏi: không còn ai biết đường đến Roma nữa sao?".
Thành công liên minh xã hội chủ nghĩa trong cuộc tổng tuyển cử đã làm phức tạp việc thành lập một chính phủ, hạn chế khả năng đạt được các thỏa thuận chính trị. Vào tháng 10 năm 1920, có thêm tin đồn về một cuộc đảo chính tại Fiume, nhưng những tin đồn này đã mất đi sức hút vào cuối năm với việc phê chuẩn Hiệp ước Rapallo và chấm dứt chiếm đóng thành phố Fiume.
Diễn biến > Đại hội Naples

Đại hội Phát xít diễn ra tại Naples từ ngày 24 tháng 10 năm 1922 đánh dấu một khoảnh khắc quan trọng trong quá trình chuẩn bị cho Cuộc Hành Quân Về Rome. Sự kiện này không chỉ là một cuộc biểu dương sức mạnh của Phát xít mà còn là một thách thức trực tiếp đối với quyền lực nhà nước hiện tại.
Vào ngày 23 tháng 10 năm 1922, nhiều nhóm Phát xít bắt đầu đến Naples để tham dự đại hội. Các nguồn tin đáng tin cậy ước tính khoảng 15,000 người tham gia, mặc dù một số tờ báo phe phái báo cáo con số lên đến 40,000. Cuộc tập hợp đông đảo này tượng trưng cho một sự thể hiện sức mạnh và quyết tâm đáng kể của Phát xít. Theo sử gia Emilio Gentile, nó đại diện cho "một hành động biểu tượng hoàn tất việc chinh phục đất nước của Phát xít trước khi nắm quyền".
Trong đại hội, Mussolini đã có một bài phát biểu mạnh mẽ, nhấn mạnh sự khác biệt giữa sự tiếp đón nồng nhiệt ở Naples và sự thù địch họ đã gặp phải ở Rome năm ngoái. Ông chỉ trích các nhân vật chống Phát xít chủ chốt như Paolino Taddei, Giovanni Amendola, và Giulio Alessio, mà ông gọi là "ba linh hồn đen tối chống Phát xít". Ông nêu rõ các yêu cầu của Phát xít, bao gồm các vị trí bộ trưởng quan trọng: Ngoại giao, Chiến tranh, Hải quân, Lao động, và Công trình Công cộng.
Mussolini khẳng định ý định Phát xít là nắm quyền không phải bằng cách lén lút mà nếu cần, sẽ dùng vũ lực:
Chúng ta, những người Phát xít, không có ý định đi vào quyền lực bằng cửa sau; chúng ta, những người Phát xít, không có ý định từ bỏ quyền thừa kế lý tưởng đáng kinh ngạc của mình để đổi lấy một đĩa đậu lăng bộ trưởng tầm thường!"
Khi duyệt các đội quân buổi chiều hôm đó, Mussolini tái khẳng định các lời đe dọa của mình:
"Hoặc họ sẽ trao chính phủ cho chúng ta hoặc chúng ta sẽ lấy nó bằng cách tiến xuống Rome."
Đồng thời, một cuộc khủng hoảng chính phủ đang diễn ra, với các ứng viên tiềm năng thay thế chính phủ hiện tại được thảo luận, bao gồm các tên tuổi như Giovanni Giolitti, Francesco Saverio Nitti, Antonio Salandra, và Vittorio Emanuele Orlando. Trong khi đó, các cơ quan chức năng đang thực hiện các biện pháp để giám sát hoạt động Phát xít trên toàn quốc.
Vào tối ngày 24 tháng 10, Thủ tướng Luigi Facta đã viết thư cho Vua Victor Emmanuel III, bày tỏ niềm tin rằng mối đe dọa của một cuộc hành quân về Rome đã qua, nhưng khuyến nghị duy trì sự cảnh giác tối đa. Tuy nhiên, đến ngày 26 tháng 10, Facta, cùng với Bộ trưởng Nội vụ Paolino Taddei và Bộ trưởng Chiến tranh Marcello Soleri, đã gửi điện tín cho các tỉnh trưởng và chỉ huy quân đội, cảnh báo họ về các hoạt động nổi dậy được báo cáo từ nhiều nguồn và được một số tỉnh trưởng xác nhận.
Diễn biến > Ngày 27 tháng 10

Tổ chức đã quy định chia thành mười hai khu vực; từ ngày 27 đến 28 tháng 10, các đội sẽ chiếm giữ các tòa nhà công cộng ở các trung tâm chính và sau đó tiến về Rome. Các tòa nhà hành chính, các cơ quan truyền thông (bưu điện, điện báo và điện thoại), và các nhà ga xe lửa đã bị chiếm đóng, bắt đầu từ các trung tâm nơi được biết là chính quyền sẵn sàng hợp tác. Đã xảy ra các cuộc nổi dậy ở Pisa và Siena; ở Cremona, đã xảy ra các cuộc đụng độ vũ trang và có người chết vì phát xít không mong đợi sự phản kháng từ quân đội; ở Foggia, lực lượng phát xít trở về từ Naples đã chiếm giữ một số cơ quan công quyền. Các cuộc chiếm đóng tiếp theo diễn ra ở các thành phố khác bao gồm Alessandria, Bologna, Brescia, Ferrara, Florence, Gorizia, Novara, Pavia, Piacenza, Porto Maurizio, Rovigo, Treviso, Trieste, Udine, Venice và Verona.
Lực lượng phát xít cũng bắt đầu đến Perugia, được chọn làm trụ sở điều phối, có lẽ do mối quan hệ thân thiết giữa Michele Bianchi và  tỉnh trưởng. Balbo và De Bono có mặt tại đây.
Tại Rome, từ buổi chiều, quyền chỉ huy đã được đảm nhận bởi Tướng Emanuele Pugliese, Tư lệnh sư đoàn; ông đã chuẩn bị kế hoạch phòng thủ cho thủ đô với việc phong tỏa các nút giao thông đường sắt của Civitavecchia, Orte, Avezzano và Segni, và việc sắp xếp các chốt chặn xung quanh thành phố bởi quân đội.
Vào buổi tối, Facta đã trình lên vua (người vừa trở về Rome) đơn từ chức của chính phủ, vì Vincenzo Riccio đã từ chức bộ trưởng vào ngày hôm trước. Trong đêm, do tin tức về cuộc nổi dậy của phát xít, một cuộc họp đã được tổ chức tại Bộ Chiến tranh, với sự tham gia của Facta, các bộ trưởng Taddei và Soleri, Tướng Pugliese và Đại tá Carletti. Pugliese bác bỏ những cáo buộc chống lại quân đội, tố cáo sự thiếu các mệnh lệnh cụ thể về cách phản ứng; đã quyết định triệu tập ngay một hội đồng bộ trưởng, ra lệnh ban bố tình trạng bao vây trên toàn nước Ý từ 12 giờ trưa ngày hôm sau, ngắt các tuyến đường sắt, đình chỉ dịch vụ điện thoại công cộng và kiểm duyệt điện tín. Sáng hôm sau, các tỉnh trưởng được thông báo bằng điện tín lúc 7:30 sáng.
Diễn biến > Ngày 28 tháng 10

Cuộc tập trung lực lượng phát xít bắt đầu tại Foligno, Monterotondo, Santa Marinella và Tivoli; tổng cộng có khoảng 16,000 người tham gia và cuộc tập trung kéo dài đến ngày 29 tháng 10.
Vào lúc 9 giờ, sắc lệnh ban bố tình trạng bao vây được trình lên vua, nhưng ông từ chối ký. Đến trưa, chính phủ gửi một bức điện mới tới các tỉnh trưởng, hủy bỏ lệnh trước đó, yêu cầu không thực hiện các biện pháp liên quan do thiếu sắc lệnh. Điều này tạo điều kiện cho cuộc nổi dậy phát xít diễn ra mà không gặp sự phản kháng nào.
Chiều hôm đó, vua giao nhiệm vụ cho Antonio Salandra thành lập chính phủ, nhưng nỗ lực này thất bại do sự phản đối của phát xít.
Các tờ báo không liên quan đến phát xít hoặc các chiến binh bị cấm phát hành vào ngày 29, và các nhà in nhiều tờ báo (đặc biệt là tờ báo cánh tả hoặc bình dân) bị đốt cháy. Các tờ báo phát xít nhấn mạnh quyết định nhà vua không ký sắc lệnh ban bố tình trạng bao vây.
Diễn biến > 29 tháng 10

Mussolini không tham gia cuộc tuần hành mà ở lại Milan, nơi đặt trụ sở của tờ báo Il Popolo d'Italia. Tối ngày 27, ông đến nhà hát Manzoni như một khán giả, thể hiện sự tự tin vào thành công cuộc hành quân. Theo một nguồn khác, trong đêm 27 và 28 tháng 10, ông đã đến Cavallasca, tại biệt thự của Margherita Sarfatti, để có thể trốn sang Thụy Sĩ nếu hành động vũ trang thất bại.
Tuy nhiên, trước tình hình chính trị bế tắc, ngày 29, ông được liên lạc từ Rome để đến thủ đô nhận nhiệm vụ từ vua để thành lập chính phủ; ông khởi hành bằng tàu hỏa vào tối cùng ngày.
Diễn biến > 30 tháng 10

Sáng ngày 30, các đội phát xít đã đến gần thủ đô, nơi vẫn còn các chốt chặn của chính phủ. Mussolini đến Rome vào buổi sáng và gặp vua để nhận nhiệm vụ thành lập chính phủ mới, danh sách các bộ trưởng được trình lên vua vào tối cùng ngày. Vua cũng đồng ý cho các đội phát xít diễu hành tại đài tưởng niệm Milite Ignoto và trước cung điện Quirinale; các con đường được giải phóng bởi các chốt chặn vào khoảng 13 giờ. Các đội phát xít tiến vào Rome, vẫn còn vũ trang (chủ yếu với vũ khí được cung cấp từ các thành viên quân đội hoặc cướp được).
Bạo lực phát xít không dừng lại. Trụ sở xã hội chủ nghĩa ở Via Seminario bị xâm nhập và vào buổi tối, nhà nghị sĩ Giuseppe Mingrino bị phá hoại. Khi đội phát xít do Giuseppe Bottai dẫn đầu đi qua khu vực San Lorenzo, đã có những phát súng nổ; một cuộc chiến kéo dài diễn ra khắp khu vực, theo các tin tức đã có bảy người chết và nhiều người bị thương. Cũng trong khu vực này, bạo lực tiếp tục diễn ra vào ngày hôm sau.
Diễn biến > 31 tháng 10

Ngày 31 tháng 10, trên tờ Il Popolo d'Italia đăng lệnh giải tán. Tuy nhiên, vẫn có những vụ bạo lực mới, với việc đánh đập và ép uống dầu thầu dầu, cùng các cuộc tấn công vào nhà của Nicola Bombacci, Francesco Saverio Nitti và Elia Musatti; các sự việc tương tự được ghi nhận trong những ngày tiếp theo, như vụ tấn công vào nhà cộng sản Giuseppe Lemmi vào ngày 1 tháng 11.
Vào buổi chiều ngày 31 tháng 10, cuộc diễu hành phát xít diễn ra tại Altare della Patria và Quirinale: một đội quân tư nhân, với vũ khí bị cấm, diễu hành trước mặt vua, người đứng đầu nhà nước, và Thủ tướng mới được bổ nhiệm, phớt lờ chính quyền mà họ đại diện. Từ tháng 12 năm 1922 đến tháng 1 năm 1923, lực lượng dân quân phát xít được thể chế hóa thông qua việc thành lập Milizia Volontaria per la Sicurezza Nazionale, lực lượng vũ trang dưới sự kiểm soát trực tiếp của thủ tướng; điều này vi phạm Quy chế Albertino (tiếng Ý: Statuto Albertino, quy định rằng tất cả các lực lượng phải thuộc sự chỉ huy của nhà vua.