stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Thuật toán RHO
Thuật toán

Inputs: n, số nguyên cần phân tích; và f(x), hàm tạo số giả ngẫu nhiên modulo n
Output: một nhân tử không tầm thường (khác 1 và n) của n, hoặc không thực hiện được.
x ← 2, y ← 5; d ← 1
While d = 1:
x ← f(x)
y ← f(f(y))
d ← GCD(|x − y|, n)
If d = n, return không thực hiện được.
Else, return d.
Chú ý rằng thuật toán có thể không tìm thấy nhân tử và trả về kết quả không thực hiện được với một hợp số n. Trong trường hợp này sử dụng hàm f(x) khác và thử lại.
Thuật toán cũng không làm việc khi n là số nguyên tố, trong trường hợp này d sẽ luôn là 1.
Tăng tốc thuật toán

Năm 1980, Richard Brent công bố một biến thể nhanh hơn của thuật toán rho. Ông ấy sử dụng ý tưởng của Pollard nhưng thay đổi method of cycle detection, thay Floyd's cycle-finding algorithm bằng Brent's cycle finding method.
Những cải tiến xa hơn nữa đã được tạo ra bởi Pollard và Brent.
Họ nhận thấy rằng nếu  \gcd(a,n)>1, thì cũng có  \gcd(ab,n)>1 với mọi số nguyên dương  b. Vì vậy, thay vì tính  \gcd(|x-y|,n) tại mỗi bước, đi tính  z là tích của  100 số  |x-y| theo modulo n, và sau đó tính ước chung lớn nhất một lần  \gcd(z,n). Kết quả là 100 lần tính  gcd được thay thế bởi  99 phép nhân modulo  n và một phép tính  gcd. Thỉnh thoảng thuật toán bị hỏng do tạo ra các nhân tử lặp lại, một ví dụ đơn giản là khi  n là số chính phương. Nhưng nếu như vậy thì quay lại gcd, mà  \gcd(z,n)=1, và sử dụng thuật toán Rho chính quy để tiếp tục.
Trong thực hành

Thuật toán tỏ ra khá nhanh với những số có một vài nhân tử nhỏ. Ví dụ, trên máy 3 GHz, thuật toán rho nguyên thủy tìm thấy nhân tử 274177 số Fermat thứ sáu là (18446744073709551617) trong 26 mili-giây; biến thể của Richard Brent cũng tìm thấy nhân tử đó trong 5 mili-giây. Tuy nhiên đối với số nửa nguyên tố cùng cỡ (10023859281455311421), cùng trạm làm việc, sử dụng thuật toán rho nguyên mẩu mất 109 mili-giây để tìm nhân tử; biến thể của Richard Brent chỉ mất 31 mili-giây.
Đối với hàm f, chúng ta chọn đa thức với hệ số nguyên. một trong những dạng chung nhất đó là:
Điều đáng chú ý nhất của thuật toán rho là thành công trong việc phân tích số fermat thứ tám bởi Pollard và Brent. Họ đã dùng biến thể của Brent, để tìm nhân tử trước đó chưa biết. Để hoàn thành việc phân tích F8 mất tổng cộng 2 giờ trên UNIVAC 1100/42.
Ví dụ phân tích

Cho n = 8051 và f(x) = x2 + 1 mod 8051.
| i | xi | yi | GCD(|xi − yi|, 8051) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 5 | 26 | 1 |
| 2 | 26 | 7474 | 1 |
| 3 | 677 | 871 | 97 |
97 là một nhân tử không tầm thường của 8051. Nhân tử còn lại là thương của phép chia n cho 97.
Độ phức tạp

Thuật toán cung cấp sự cân bằng giữa thời gian thực hiện và xác suất tìm thấy nhân tử.
Nếu n là tích của hai số nguyên tố phân biệt cùng số chữ số, Thuật toán chạy với O(n1/4 polylog(n)) bước.
Neotheronia mesoxantha

| Neotheronia mesoxantha> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Neotheronia
Loài (species): N. mesoxantha
Danh pháp hai phần
Neotheronia mesoxantha Krieger, 1905 
Neotheronia mesoxantha là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Nemacladus glanduliferus

| Nemacladus glanduliferus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Campanulaceae
Chi (genus): Nemacladus
Loài (species): N. glanduliferus
Danh pháp hai phần
Nemacladus glanduliferus Jeps., 1925 
Nemacladus glanduliferus là loài thực vật có hoa trong họ Hoa chuông. Loài này được Jeps. mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Nemacladus glanduliferus”. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2013.
Neobrotica pentaspilota

| Neobrotica pentaspilota> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Neobrotica
Loài (species): N. pentaspilota
Danh pháp hai phần
Neobrotica pentaspilota Blake, 1966 
Neobrotica pentaspilota là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blake miêu tả khoa học năm 1966.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Nguyễn Chánh

Nguyễn Chánh có thể là tên của hai vị tướng của Quân đội Nhân dân Việt Nam:
Tướng Nguyễn Chánh (1914-1957), người Quảng Ngãi.
Trung tướng Nguyễn Chánh (1917-2001), người Bình Định
Nguyễn Siêu (định hướng)

Nguyễn Siêu có thể chỉ một trong số các nhân vật sau đây:
Nguyễn Văn Siêu: nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam vào thế kỷ 19
Nguyễn Siêu: một sứ quân nổi dậy thời loạn 12 sứ quân trong lịch sử Việt Nam
My Trúc

| My Trúc> Tên |
| --- | --- |
Tự: Tử Trọng (子仲)
Thông tin chung
Chức vụ: An Hán tướng quân
Sinh: 164
Mất: 223 (61 Tuổi) 
My Trúc (tiếng Trung: 麋竺; bính âm: Mi Zhu; 164- 223), tự Tử Trọng, là mưu sĩ, quan viên dưới trướng của Lưu Bị, vị vua khai quốc nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Dưới quyền Đào Khiêm

My Trúc là phú thương ở Từ châu, làm người ung dung hào phóng, đôn hậu văn nhã, giỏi cưỡi ngựa bắn cung. Tổ tiên nhà họ My nhiều thế hệ kinh doanh khai khẩn ở huyện Cù, quận Đông Hải, trong nhà có đồng bộc, thực khách gần vạn người, tài sản hơn trăm triệu. Khi Đào Khiêm làm Từ châu mục (khoảng 190-192), lấy My Trúc làm Biệt giá lệnh.
Đi theo Lưu Bị

Năm 194, Đào Khiêm bệnh nặng qua đời, My Trúc và Trần Đăng tuân theo di chúc của Đào Khiêm, đón Lưu Bị ở Tiểu Bái về làm chủ Từ châu. My Trúc từ đó phụ tá Lưu Bị, trở thành mạc khách. Không lâu sau, Lã Bố bị Tào Tháo đánh bại, đến Từ châu nương nhờ Lưu Bị.
Năm 196, Lã Bố thừa cơ Lưu Bị đang giao chiến với Viên Thuật, đánh lén Hạ Bi, tù binh người nhà Lưu Bị. Lưu Bị phải lui về Hải Tây. My Trúc liền đem em gái gả cho Lưu Bị, lại đem hai ngàn người cùng toàn bộ tài sản giúp Lưu Bị chiêu quân, vượt qua khó khăn. Tào Tháo muốn chiêu mộ My Trúc, phong Trúc làm thái thú Doanh quận, phong em trai là My Phương làm Bành Thành tướng, nhưng My Trúc, My Phương đều cự tuyệt.
Năm 201, Lưu Bị bị Tào Tháo đánh bại, muốn đến nương nhờ Kinh Châu mục Lưu Biểu, liền cử My Trúc đến gặp gỡ Lưu Biểu. Lúc này My Trúc cùng Giản Ung, Tôn Càn đều được Lưu Bị tịch làm Tả tướng quân Lệnh trung lang.
Năm 214, Lưu Bị làm chủ Ích châu, My Trúc được phong làm An Hán tướng quân, địa vị ở trên cả Quân sư tướng quân Gia Cát Lượng, đãi ngộ cao nhất trong quần thần, bởi vì trước kia My Trúc từng đem cả gia sản giúp đỡ Lưu Bị khi còn khó khăn, nên các quần thần đối với đãi ngộ của My Trúc đều không có dị nghị.
Uất ức mà chết

Năm 219, Tôn Quyền xé bỏ minh ước, sai Lã Mông đánh lén Kinh châu. My Phương khi đó giữ chức thái thú Nam quận lại dâng thành đầu hàng, khiến đại tướng Quan Vũ thua trận, bị quân Ngô bao vây, phục kích, rồi bắt chém. My Trúc biết chuyện, tự trói hướng Lưu Bị thỉnh tội. Lưu Bị trái lại an ủi My Trúc, cho rằng tội của em không liên đới đến anh, vẫn đối đãi My Trúc như xưa.
Năm 221, My Trúc cùng Gia Cát Lượng liên hiệp dâng lời cầu Lưu Bị đăng cơ. Cùng năm, My Trúc vẫn vì chuyện My Phương phản bội mà hổ thẹn sinh bệnh, không lâu sau qua đời.
Truyền thuyết

Trong Sưu thần ký có ghi lại việc My Trúc từng gặp Thiên thần, nhờ được thần chỉ điểm mà di dời gia sản, tránh được hỏa tai.
Gia đình

Anh em:
My Phương, em trai, từng giữ chức thái thú Nam quận, phản Hán hàng Ngô.
My phu nhân, em gái, gả cho Lưu Bị.
Con cháu:
My Uy, con trai của My Trúc, quan đến Dũng sĩ trung lang tướng, giỏi cưỡi ngựa bắn tên.
My Chiếu, con trai của My Uy, quan đến Hổ kỵ giám.
Trong văn hóa

Trong Tam quốc diễn nghĩa, My Trúc xuất hiện lần đầu ở hồi 11, là Biệt giá tùng sự dưới trướng Đào Khiêm, hiến kế cho Đào Khiêm cầu viện Khổng Dung, Điền Khải để chống Tào Tháo. Tiểu thuyết cũng ghi lại truyền kỳ về việc My Trúc gặp thần lửa (trong Tam quốc diễn nghĩa là Hỏa Đức tinh quân), nhờ hành vi đoan chính mà được chỉ điểm, cứu được gia tài.
Chú thích

↑  Nay thuộc Liên Vân Cảng, Giang Tô.
1 2 3 4 5 6 7 8 9  Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí, Thục thư, quyển 8, Hứa My Tôn Giản Y Tần truyện.
↑  Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí, Thục thư, quyển 2, Tiên chủ truyện.
↑  Can Bảo, Sưu thần ký, Quyển 4.
↑  La Quán Trung, Tam quốc diễn nghĩa, hồi 11, Lưu hoàng thúc cứu Khổng Dung ở Bắc Hải; Lã Ôn hầu phá Tào Tháo ở Bộc Dương..
Nepeta glutinosa

| Nepeta glutinosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Nepeta
Loài (species): N. glutinosa
Danh pháp hai phần
Nepeta glutinosa Benth., 1835 
Nepeta glutinosa là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Nepeta glutinosa”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Giải bóng đá trong nhà vô địch quốc gia Thái Lan

| --- | --- |
Mùa giải hiện tại:  Mùa giải 2017

Thành lập: 2006
Quốc gia: Thái Lan
Liên đoàn: AFC (Châu Á)
Số đội: 14
Cấp độ trong hệ thống: 1
Cúp trong nước: Thai FA Futsal Cup Futsal Thailand Charity Shield
Cúp quốc tế: AFC Futsal Club Championship AFF Futsal Club Championship
Đội vô địch hiện tại: Hongyen Thakam  (2023)
Đội vô địch nhiều nhất: Chonburi Blue Wave (11 lần)
Đối tác truyền hình: Thairath TV
Trang web: Official Website
Giải bóng đá trong nhà Thái Lan (tiếng Thái: ฟุตซอล ไทยแลนด์ลีก) là giải đấu cao nhất dành cho các câu lạc bộ bóng đá trong nhà ở Thái Lan. Nó được tài trợ bởi AIS và được hiểu là AIS Futsal Thailand League.
Các câu lạc bộ

Mùa giải 2016 có 14 đội
Bangkok BTS
CAT
Chonburi Blue Wave
Highway Department
Kasem Bundit
Nakhon Ratchasima
Nonthaburi
North Eastern-Khonkaen
Port
Rajnavy
Samut Sakhon
Surat Thani
Thai-Tech
Lịch sử các nhà vô địch

| Mùa giải | Nhà vô địch | Á quân | Đội hạng ba |
| --- | --- | --- | --- |
| 2023 | Hongyen Thakam | Black Pearl United | Chonburi Blue Wave |
| 2022 | Thai Port | Hongyen Thakam | Black Pearl United |
| 2021–22 | Chonburi Blue Wave | Hongyen Thakam | Bangkok BTS |
| 2020 | Chonburi Blue Wave | Thai Port | CAT Telecom |
| 2019 | Thai Port | Chonburi Blue Wave | Surat Thani |
| 2018 | Thai Port | Chonburi Blue Wave | Surat Thani |
| 2017 | Chonburi Blue Wave | Thai Port | Bangkok BTS |
| 2016 | Chonburi Blue Wave | Thai Port | Bangkok BTS |
| 2015 | Chonburi Blue Wave | Bangkok BTS | Thai Port |
| 2014 | Chonburi Blue Wave | Thai Port | Rajnavy |
| 2012–13 | Chonburi Blue Wave | Thai Port | Sripatum Sunlite Sisaket |
| 2011–12 | Chonburi Blue Wave | Lampang United | Thai Port |
| 2010 | Chonburi Blue Wave | Thai Port | CAT Telecom |
| 2009 | Chonburi Blue Wave | CAT Telecom | I Am Sport |
| 2007 | Thai Port | Chonburi Blue Wave | CAT Telecom |
| 2006 | Chonburi Blue Wave | TOT | I Am Sport |
George Gabriel Stokes

| George Stokes |
| --- | --- |
Nam tước George Gabriel Stokes
Sinh: 13 tháng 8 năm 1819 Skreen, County Sligo, Ireland
Mất: 1 tháng 2 năm 1903 Cambridge, Anh
Quốc tịch:  Ireland
Trường lớp: Đại học Cambridge
Nổi tiếng vì: Định luật Stokes Định lý Stokes Đường Stokes Hệ thức Stokes Dịch chuyển Stokes Phương trình Navier-Stokes
Giải thưởng: Huy chương Rumford (1852) Huy chương Copley (1893)
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Nhà toán học và nhà vật lý
Nơi công tác: Đại học Cambridge
Người hướng dẫn luận án tiến sĩ: William Hopkins
Các nghiên cứu sinh nổi tiếng:   
 
Chú thích
 Stokes không có học vị tiến sĩ, tuy nhiên William Hopkins được coi là thầy của ông.
Sir George Gabriel Stokes (13 tháng 8 năm 1819–1 tháng 2 năm 1903) là một nhà toán học và vật lý người Ireland đến từ Đại học Cambridge và đã có nhiều đóng góp quan trọng trong cơ chất lỏng (bao gồm cả phương trình Navier-Stokes), quang học và toán lý (bao gồm cả định lý Stokes). Ông là thư ký, sau đó là chủ tịch của Hiệp hội Hoàng gia (Royal Society).
Cuộc đời

George Stokes là con trai út của Mục sư Gabriel Stokes, rector xứ Skreen, quận Sligo, nơi ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình theo Tin Lành (Protestant). Sau khi theo học ở Screen, Dublin và Bristol, vào năm 1837 ông vào Pembroke College của Đại học Cambridge, nơi mà bốn năm sau, khi tốt nghiệp như là senior wrangler và người được giải nhất của giải thưởng Smith, ông được tặng cho một học vị. Theo luật của trường, ông phải từ nhiệm học vị đó khi ông lập gia đình vào năm 1857, nhưng mười hai năm sau, dưới một luật mới, ông được bầu lại vào vị trí đó. Ông ở vị trí đó cho đến năm 1902, khi một ngày trước sinh nhật lần thứ 84 của ông, ông được bầu vào vị trí đứng đầu. Ông không hưởng vị trí mới này được lâu, bởi vì ông qua đời tại Cambridge vào ngày 1 tháng 2 năm sau đó, và được chôn cất ở nghĩa trang Mill Road.
Vào năm 1849, ông được bổ nhiệm vào chức Giáo sư Toán Lucasian tại trường đại học, và vào ngày 1 tháng 6 năm 1899 lễ kỉ niệm ông nhận chức đó được tổ chức linh đình tại Cambridge với sự tham dự của nhiều đoàn đại biểu từ các đại học ở châu Âu và từ các đại học Hoa Kỳ đến.
Stokes là người lớn tuổi nhất trong bộ ba nhà triết học tự nhiên, James Clerk Maxwell và Lord Kelvin là hai người còn lại, người đã có nhiều đóng góp đặc biệt cho danh tiếng của trường phái toán lý ở Cambridge trong giữa thế kỉ 19. Các công trình riêng của ông bắt đầu từ khoảng 1840.
Những khái niệm đặt theo tên Stokes

Định luật Stokes, trong cơ chất lỏng
Bán kính Stokes trong sinh hóa
Định lý Stokes, trong hình học vi phân
Đường thẳng Stokes, trong rải rác Raman
Quan hệ Stokes, liên hệ các pha của ánh sáng phản xạ từ một biên không hấp thụ
Chuyển dịch Stokes, trong phát xạ
Phương trình Navier-Stokes, trong cơ chất lỏng
Stokes (đơn vị), một đơn vị của độ nhớt
Tham số Stokes và vector Stokes, sử dụng để đo độ phân cực của sóng điện từ
Máy ghi Campbell-Stokes, một dụng cụ để ghi lại độ nắng được cải tiến bởi Stokes, và vẫn được sử dụng cho đến nay
Stokes (hố trên mặt trăng)
Stokes (hố trên sao Hỏa)
Vinh dự

Thêm vào các khái niệm được đặt theo tên ông:
Từ Hiệp hội Hoàng gia, nơi mà ông là thành viên từ năm 1851, ông nhận Huy chương Rumford vào 1852 để công nhận cho các nghiên cứu của ông vào bước sóng của ánh sáng, và sau đó, vào năm 1893, Huy chương Copley.
Vào năm 1869 ông chủ tọa hội nghị của Hiệp hội Anh ở Exeter.
Từ năm 1883 đến 1885 ông là giảng viên Burnett tại Aberdeen, các bài giảng của ông về ánh sáng, sau này được xuất bản vào năm 1884–1887.
Vào năm 1889 ông được phong nam tước.
Vào năm 1891, với tư cách giảng viên Gifford, ông xuất bản một cuốn sách về Thần học tự nhiên.
Các học vị của ông bao gồm nhiều bằng danh dự từ nhiều đại học khác nhau, cùng với huân chương Order Pour le Mérite của Phổ.
Các công trình xuất bản

Các công trình toán lý của Sir George Stokes (xem liên kết ngoài) được xuất bản trong một bộ sưu tầm gồm 5 tập; ba tập đầu (Cambridge, 1880, 1883, và 1901) là do ông tự hiệu đính, và hai quyển còn lại (Cambridge, 1904 và 1905) là dưới sự hiệu đính của Sir Joseph Larmor, người chọn lọc và sắp xếp Memoir and Scientific Correspondence of Stokes (Các văn bản và thư trao đổi khoa học của Stokes) xuất bản ở Cambridge vào năm 1907.
Newville, Alabama

| Newville |
| --- | --- |

 
 Location in Quận Henry, Alabama
Newville
Tọa độ: 31°25′19″B 08°52′1″T﻿ / ﻿31,42194°B 8,86694°T﻿ / 31.42194; -8.86694 
Quốc gia:  Hoa Kỳ
Tiểu bang: Alabama
Henry: Quận Henry
Diện tích
 • Tổng cộng: 10,41 km2 (4,02 mi2)
 • Đất liền: 10,41 km2 (4,02 mi2)
 • Mặt nước: 0 km2 (0 mi2)
Độ cao: 121 m (397 ft)
Dân số (2009)
 • Tổng cộng: 543
 • Mật độ: 52/km2 (130/mi2)
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Mã bưu chính: 36353 
Mã điện thoại: 334 
Newville là một thị trấn thuộc quận Henry, tiểu bang Alabama, Hoa Kỳ. Dân số năm 2009 là 543 người, mật độ đạt 52 người/km².
Neocolobura alboplagiata

| Neocolobura alboplagiata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Neocolobura
Loài (species): N. alboplagiata
Danh pháp hai phần
Neocolobura alboplagiata (Blanchard, 1851) 
Neocolobura alboplagiata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Nepeta govaniana

| Nepeta govaniana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Chi (genus): Nepeta
Loài (species): N. govaniana
Danh pháp hai phần
Nepeta govaniana (Wall. ex Benth.) Benth., 1834 
Nepeta govaniana là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được (Wall. ex Benth.) Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Nepeta govaniana”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Gilbert N. Lewis

| Gilbert N>  Lewis |
| --- | --- |
Sinh: ( 1875-10-25)25 tháng 10, 1875 Weymouth, Massachusetts
Mất: 23 tháng 3,  1946( 1946-03-23) (70 tuổi) Berkeley, California
Quốc tịch: người Mỹ
Nổi tiếng vì: Liên kết cộng hóa trị Cấu trúc Lewiss Lý thuyết liên kết hóa trị khái niệm Lewis về axit và base Hóa học nhiệt động lực học Nước nặng Photon được đặt tên Giải thích Lân quang
Giải thưởng: Thành viên Hiệp hội Hoàng gia  Willard Gibbs Award (1924) Davy Medal  (1929)
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Nhà hóa học vật lý
Người hướng dẫn luận án tiến sĩ: Theodore William Richards[cần dẫn nguồn]
Các nghiên cứu sinh nổi tiếng: Michael Kasha Harold Urey Glenn T. Seaborg Joseph Edward Mayer
Ảnh hưởng bởi: Irving Langmuir Merle Randall
 
Gilbert Newton Lewis (ngày 25 tháng 10 (hoặc 23), 1875 - 23 tháng 3 năm 1946) , là một nhà hóa học vật lý người Mỹ, và là Thành viên Hiệp hội Hoàng gia .
Gilbert N. Lewis được biết đến với phát hiện mối liên kết cộng hóa trị và khái niệm cặp electron; các cấu trúc dấu chấm Lewis và các đóng góp khác của ông đối với lý thuyết liên kết hóa trị đã hình thành các lý thuyết hiện đại về liên kết hóa học. Lewis cũng đã đóng góp lớn trong lĩnh vực nhiệt động lực học, quang hóa học, phân tách đồng vị, và cũng được biết đến với khái niệm của ông về axit và base .
Gilbert Newton Lewis Ông là một trong những nhà khoa học Mỹ quan trọng nhất của thế kỷ 20. Công trình của ông đã tạo ra một cuộc cách mạng cấu trúc trong nghiên cứu hóa học, nhờ vào nhiều đóng góp mà ông đã làm trong suốt cuộc đời mình cho sự phát triển của khoa học.
Trong số những đóng góp của hóa lý này, công thức mang tên ông nổi bật, trong đó các cặp electron đơn lẻ được biểu diễn bằng đồ họa. Công việc nghiên cứu của Lewis rất rộng, mặc dù danh tiếng của ông về cơ bản là do lý thuyết về liên kết hóa học và định nghĩa về axit-bazơ được xây dựng vào năm 1923.
Tiểu sử

Gilbert Newton Lewis được sinh ra ở Weymouth, Massachusetts, vào ngày 23 tháng 10 năm 1875. Cha mẹ anh là Frank Wesley Lewis và Mary Burr White Lewis. Trong những năm đầu tiên, ông đã nhận được những lời dạy tại nhà riêng của mình và năm 10 tuổi, ông vào trường công lập, nơi ông tốt nghiệp vào năm 1889.
Năm 1884, Lewis phải định cư cùng gia đình ở Lincoln, Nebraska. Năm 13 tuổi, anh được nhận vào trường trung học Đại học Nebraska.
Nghiên cứu

Sau khi tốt nghiệp, ông tiếp tục học đại học trong hai năm và sau đó đăng ký vào Đại học Harvard vào năm 1893.
Ban đầu, anh bắt đầu quan tâm đến kinh tế, nhưng cuối cùng đã chọn ngành vật lý và hóa học. Gilbert có bằng hóa học vào năm 1896 và trong một năm, ông đã giảng dạy tại Phillips Academy, một trường tư thục của Andover.
Ông trở lại Harvard để làm công việc sau đại học và lấy bằng thạc sĩ năm 1898 với luận án về Electron và một phân tử. Một năm sau, ông lấy bằng tiến sĩ và luận án của ông có tiêu đề Một số mối quan hệ điện hóa và nhiệt hóa của hỗn hống kẽm và cadmium".
Tại Harvard, ông phục vụ như một người hướng dẫn trong một năm, và sau đó đi đến Châu Âu với một học bổng. Ông học với các nhà hóa học vĩ đại thời bấy giờ.
Năm 1899, ông tới Đức để học cùng với Wilhelm Ostwald Leipzig và sau đó là Walter Nernst tại Đại học Gottingen; sau đó ông làm việc cho chính phủ Philippines.
Học tập và tham gia vào cuộc chiến

Từ năm 1999 đến 1906, ông dạy hóa học tại Đại học Harvard và sau đó được Viện Công nghệ Massachusetts thuê, nơi ông từ năm 1907 đến 1912.
Sau đó, ông trở thành giáo sư hóa học tại Đại học California (Berkeley), nơi ông lấy bằng trưởng khoa của Trường Hóa học.
Năm 1908, ông xuất bản bài báo đầu tiên về lý thuyết tương đối song song với Albert Einstein. Trong đó, nó xác định rằng có một mối liên kết giữa khối lượng năng lượng, nhưng theo một hướng khác với hướng được sử dụng bởi Einstein.
Vào ngày 21 tháng 6 năm 1912, Lewis kết hôn với Mary Hinckley Sheldon, người có ba người con: Margery S. Lewis, Edward S. Lewis và Richard Newton Lewis..
Công việc của anh ở California bị gián đoạn do  Thế chiến thứ nhất bùng nổ. Năm 1917, ông được ủy nhiệm làm việc cho Quân đội Hoa Kỳ, nơi ông trở thành người đứng đầu Bộ phận Quốc phòng của Dịch vụ Chiến tranh Hóa học.
Việc giao hàng và khả năng làm việc của Lewis đã cho phép quân đội giảm số lượng tổn thất mà trước đó phải chịu do sử dụng khí đốt từ phía quân đội của kẻ thù. Vào cuối cuộc chiến, ông được trang trí cho các dịch vụ của mình với danh hiệu cao quý nhất.
Qua đời

Gilbert N. Lewis qua đời ở tuổi 70 vì một cơn đau tim khi làm việc trong phòng thí nghiệm của ông tại Đại học Berkeley vào ngày 23 tháng 3 năm 1946.
Đóng góp

Một số đóng góp quan trọng nhất của Gilbert Newton Lewis cho khoa học là như sau:
-Cấu trúc Lewis
-Liên kết cộng hóa trị
-Lý thuyết của octet
-Photon
-Thu hút và hóa trị
-Nước nặng
-Lý thuyết về giải pháp
Neocompsa aspasia

| Neocompsa aspasia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Neocompsa
Loài (species): N. aspasia
Danh pháp hai phần
Neocompsa aspasia Martins, 1974 
Neocompsa aspasia là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Nesillas lantzii

| Nesillas lantzii |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Acrocephalidae
Chi (genus): Nesillas
Loài (species): N. lantzii
Danh pháp hai phần
Nesillas lantzii
Nesillas lantzii là một loài chim trong họ Acrocephalidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Neohelota serratipennis

| Neohelota serratipennis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Helotidae
Chi (genus): Neohelota
Loài (species): N. serratipennis
Danh pháp hai phần
Neohelota serratipennis Ritsema, 1891 
Neohelota serratipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Helotidae. Loài này được Ritsema miêu tả khoa học năm 1891.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010