stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Rau muống xào
Phương pháp chế biến

Rau muống xào là một trong những món ăn châu Á được chế biến từ rau đơn giản, dễ làm và tiết kiệm nhất, nhờ đó đã trở thành món ăn phổ biến. Rau muống mọc nhiều ở các dòng nước, sông, hồ và đầm lầy ở vùng Đông Nam Á nhiệt đới và Nam Trung Quốc. Tỏi, hành tím hoặc hành tây được phi thơm trong dầu ăn, sau đó cho thêm vào rau muống đã cắt và rửa sạch, xào trong chảo với lửa lớn và một ít dầu ăn. Quá trình xào sẽ làm caramel hóa một chút các nguyên liệu. Các loại sốt gia vị được nêm nếm tùy theo khẩu vị và công thức. Một số người có thể thêm vào vài lát ớt đỏ để món ăn có vị cay, ngoài ra cũng có thể cho thêm tôm tươi hoặc tôm khô. Một số công thức khác có thể cho thêm đậu phụ đã cắt thành miếng vuông.
Gia vị và các biến thể

Món rau muống xào có thể thay đổi tùy theo cách nêm nếm gia vị. Người nấu có thể nêm nếm đôi chút bằng tỏi, hạt tiêu, nước mắm, dầu hào, hoặc cũng có thể dùng ớt cay, tauco (một loại sốt làm từ đậu nành lên men), mắm tôm hay các loạt sốt khác. Phiên bản rau muống xào tại Việt Nam thường dùng nước mắm để nêm nếm, trong khi tại Indonesia và Malaysia thì lại hay dùng mắm tôm. Ở Philippines, người ta hay dùng một loại gia vị hỗn hợp giữa xì dầu và giấm, giống như gia vị cho món adobo kiểu Philippines; một số biến thể cũng dùng mắm tôm, nước mắm hoặc cá lên men. Công thức nấu tại Nam Trung Quốc có thể dùng dầu hào hoặc đậu phụ lên men (腐乳) để làm gia vị. Còn trong công thức ở Tây Java và của những người gốc Hoa ở Indonesia, sốt đậu nành lên men tauco hay được dùng làm gia vị.
Rau muống chấm mắm tôm

Một cách nấu cụ thể của món ăn này đó là rau muống xào với mắm tôm (belacan trong tiếng Mã Lai; terasi trong tiếng Indonesia; và bagoong alamang trong tiếng Philippines). Món này có tên gọi là kangkung belacan hoặc kangkong belacan ở Malaysia và Singapore, cah kangkung terasi ở Indonesia và binagoongang kangkóng ở Philippines. Đây là một món rau phổ biến ở vùng Đông Nam Á hải đảo. Ở Philippines, mắm tôm cũng có thể được thay thế bằng bagoong isda (cá lên men) hoặc patis (nước mắm) và thường được dùng với ba chỉ heo chiên giòn (lechon kawali).
Kangkung belacan
Thelypteris rufostraminea

| Thelypteris rufostraminea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
(không phân hạng): Eupolypods II
Họ (familia): Thelypteridaceae
Chi (genus): Thelypteris
Loài (species): T. rufostraminea
Danh pháp hai phần
Thelypteris rufostraminea (H. Christ) Ching, 1936 
Thelypteris rufostraminea là một loài thực vật có mạch trong họ Thelypteridaceae. Loài này được (H. Christ) Ching miêu tả khoa học đầu tiên năm 1936.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Thelypteris rufostraminea”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Combretum platypterum

| Combretum platypterum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Combretaceae
Chi (genus): Combretum
Loài (species): C. platypterum
Danh pháp hai phần
Combretum platypterum (Welw.) Hutch. & Dalziel, 1927 
Combretum platypterum là một loài thực vật có hoa trong họ Trâm bầu. Loài này được (Welw.) Hutch. & Dalziel mô tả khoa học đầu tiên năm 1927.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Combretum platypterum”. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2013.
Basuki Tjahaja Purnama

| Basuki Tjahaja Purnama 鐘萬學 |
| --- | --- |


Thống đốc thứ 17 của Jakarta
Nhiệm kỳ 19 tháng 11 năm 2014 – 9 tháng 5 năm 2017 2 năm, 171 ngày
Tổng thống: Joko Widodo
Cấp phó: Djarot Saiful Hidayat
Tiền nhiệm: Joko Widodo
Kế nhiệm: Djarot Saiful Hidayat
Phó Thống đốc Jakarta
Nhiệm kỳ 15 tháng 10 năm 2012 – 19 tháng 11 năm 2014 2 năm, 35 ngày
Thống đốc: Joko Widodo
Tiền nhiệm: Prijanto
Kế nhiệm: Djarot Saiful Hidayat
Nhiếp chính thứ ba của Đông Belitung
Nhiệm kỳ 3 tháng 8 năm 2005 – 22 tháng 12 năm 2006 1 năm, 141 ngày
Cấp phó: Khairul Efendi
Tiền nhiệm: Usman Saleh
Kế nhiệm: Khairul Efendi
Thành viên của Hạ viện
Nhiệm kỳ 1 tháng 10 năm 2009 – 26 tháng 7 năm 2012 2 năm, 299 ngày
Khu vực bầu cử: Bangka Belitung
 
Thông tin cá nhân
Sinh: Basuki Tjahaja Purnama 29 tháng 6, 1966 (58 tuổi) Manggar, Bangka Belitung, Indonesia
Đảng chính trị: PPIB (2004 - 2008), Golkar (2008 - 2012), Geindra (2012 - 2014), PDIP (2019 - hiện nay)
Phối ngẫu: Veronica Tan
Quan hệ: Indra Tjahaja Purnama (cha) Buniarti Ningsih (mẹ)
Con cái: Nicholas Sean Purnama   Nathania Berniece   Daud Albeenner
Alma mater: Trisakti University   STIE Prasetiya Mulya
Chuyên môn: Chính trị gia
Website: ahok.org
Basuki Tjahaja Purnama (Tiếng Trung Quốc: 鐘萬學; pinyin: Zhōng Wànxué; Tiếng Khách Gia: Tjung Ban Hok) sinh 1966, là một chính trị gia người Indonesia. Ông là thống đốc thứ 17 của thủ đô Indonesia Jakarta vào ngày 14 tháng 11 năm 2014 sau khi người tiền nhiệm của ông là Joko Widodo trở thành Tổng thống Indonesia. Ông còn được  biết đến với biệt danh là  Ahok (tiếng Trung: 阿學; Hán-Việt: A Học). Basuki Tjahaja Purnama là Người Indonesia gốc Hoa và là một tín hữu Cơ Đốc giáo. Ông Purnama là người thuộc dân tộc thiểu số gốc Hoa thứ 2 trở thành Thống đốc tại indonesia, đồng thời là người Tin Lành đầu tiên lãnh đạo Jakarta trong 50 năm qua. Ngay khi mới nhậm chức, công việc của thống đốc Purnama được đánh giá là vô cùng khó khăn khi ông thuộc người dân tộc Hoa chỉ chiếm 1% trong tổng số 250 triệu người Indonesia và thống đốc của đô thị hơn 10 triệu dân với chủ yếu là người Hồi giáo.
Cuộc đời

Basuki Tjahaja Purnama sinh ngày 29 tháng 6 năm 1966 tại  Manggar, phía Đông Belitung. Ông là con trai đầu của ông bà Indra Tjahaja Purnama và Buniarti Ningsih. Basuki có ba anh chị em ruột, Basuri Tjahaja Purnama, Fifi Lety Indra, và Harry Basuki.
Basuki Tjahaja Purnama theo học tại Trường Đại học Trisakti với chuyên ngành Khoáng sản & Công nghệ. Ông tốt nghiệp bằng Cử nhân Khoa học về Kỹ thuật Địa chất vào năm 1989 và trở về quê hương Belitung rồi thành lập một công ty chuyên về các hợp đồng khai thác mỏ. Sau hai năm làm việc tại công ty, ông quyết định theo học lấy bằng Thạc sĩ ngành Quản lý tài chính tại Trường Đại học Kinh doanh Prasetiya Mulya ở Jakarta. Ông đã tốt nghiệp và lấy bằng thạc sĩ Quản trị Kinh doanh (MBA) tại đó.
Basuki Tjahaja Purnama kết hôn với Veronica Tan. Ông có ba người con là Nicolas Sean, Natania và Daud Albeneer.
Sự nghiệp chính trị

Basuki Tjahaja Purnama bước vào chính trường bắt đầu tại khu vực Bangka Belitung. Ông đã thành công trong việc chạy đua trong cuộc bầu cử ở East Belitung vào năm 2005 với 37,13% số phiếu bầu. Basuki Tjahaja Purnama cho rằng chính quyền Indonesia hiện nay đang phá vỡ quá khứ lịch sử lâu dài và gây ra bạo lực, thành kiến ​​thường xuyên. Ông có biệt danh là "Cha" và "Pháp luật" vì những hành động mạnh mẽ đã làm để chống lại tệ tham nhũng. Sau một tháng làm việc, Basuki phải đối mặt với các vấn đề chính liên quan đến ùn tắc giao thông, lao động, tham nhũng và bộ máy quan liêu. Ông đã giúp tăng lương tối thiểu, giảm tắc nghẽn đường, di chuyển dân nghèo vào các căn hộ mới, tiến hành kiểm tra đột xuất các văn phòng của chính phủ...
Ngày 11 tháng 12 năm 2006  Basuki Tjahaja Purnama đã từ nhiệm công việc của mình về tại vùng Đông Belitung để tham gia vào cuộc bầu cử ở Bangka Belitung vào năm 2007. Nhưng Basuki Tjahaja Purnama đã thua trong cuộc bầu cử tại đây trước ứng cử viên Eko Maulana Ali. Năm 2008, Basuki đã viết một cuốn hồi ký mang tên Merubah Indonesia (Cải cách Indonesia)
Năm 2009, Basuki Tjahaja Purnama được bầu vào Hạ viện. Ông được bầu với 119.232 phiếu và được chỉ định cho  các công việc tại Ủy ban thứ hai của Hạ viện. Năm 2011, ông đã tạo ra một cuộc tranh cãi khi lên án các doanh nghiệp khai thác thiếc địa phương gây ra thiệt hại môi trường.
Trong năm 2011, Basuki Tjahaja Purnama  ủng hộ Joko Widodo trong cuộc bầu cử thống đốc Jakarta vào năm 2012. Jokowi và Basuki đã giành được 1.847,157 phiếu (42,60%) trong vòng đầu tiên, và 2.472.130 (53,82%) ở vòng hai, đánh bại Thống đốc Fauzi Bowo. Ngày 10 tháng 9 năm 2014, Basuki rời Gerindra sau cuộc tranh chấp dự luật đề cử về cuộc bầu cử khu vực.
Khi Joko Widodo trở thành Tổng thống Indonesia, Basuki Tjahaja Purnama trở thành Thống đốc Jakarta từ ngày 1 tháng 6 năm 2014. Ông tuyên thệ nhậm chức  thống đốc vào ngày 18 tháng 11 Năm 2014.
Vì là người xuất thân từ nhóm dân tộc thiểu số, Basuki đã trở thành đối tượng của những bình luận về chủ đề phân biệt chủng tộc. Trong chiến dịch tranh cử năm 2012, ông thường xuyên bị các nhà bảo cực đoan và những người ủng hộ ứng cử viên đối lập phản đối do ông là người không theo đạo Hồi. Ông là mục tiêu của Phái đoàn Bảo vệ Hồi giáo cứng rắn (FPI). Nhóm này kêu gọi sửa đổi hiến pháp Jakarta để loại bỏ một số trách nhiệm của thống đốc đối với các tổ chức Hồi giáo liên kết với chính phủ.
Nhiều cuộc biểu tình phản đối Basuki Tjahaja Purnama trong những tuần lễ chuẩn bị nhậm chức của ông Tuy nhiên, nhiều tổ chức và cộng đồng Hồi giáo chính thống đều ủng hộ Basuki.
Cáo buộc phỉ báng kinh Qur’an

Ngày 27 tháng 9 năm 2016, trong một bài phát biểu trước công chúng tại Quần đảo Thousand, Basuki Tjahaja Purnama lưu ý việc một số công dân sẽ không bỏ phiếu cho ông vì họ đang bị "lừa dối bằng cách sử dụng câu 51 của Al Maidah và những điều khác..." Một số tổ chức đã trích dẫn lại câu nó này để chống lại ông. Chính quyền Jakarta đã tải bản ghi hình lên YouTube trên kênh thường xuyên mô tả các hoạt động của Basuki. Một số nhóm đã chỉ trích tuyên bố của Basuki, họ coi đó là một sự xúc phạm với Kinh Koran. Video này đã khiến ông bị chỉ trích rộng rãi trên các phương tiện truyền thông xã hội như Facebook và Twitter. Một bản kiến ​​nghị tại change.org chỉ trích ông đã nhận được hàng chục ngàn chữ ký.
Một số tổ chức, bao gồm Mặt trận Bảo vệ Hồi giáo (FPI) và một hội địa phương của Hội đồng Ulema Indonesia, đã báo cáo vụ việc của Basuki Tjahaja Purnama với cảnh sát. Họ buộc tội ông đã vi phạm Luật lạm dụng và xúc phạm tôn giáo của Inđônêxia (Indonesia's Law On Misuse and Insult of Religion) Basuki tiến hành đính chính nói rõ vụ việc, đồng thời xin lỗi vào ngày 10 tháng 10 năm 2016. Basuki cho rằng, những phát biểu của ông không nhằm mục đích diễn giải kinh Koran, mà đơn thuần chỉ đề cập tới việc một số chính khách "đã diễn giải sai lệch lời kinh Koran do họ không muốn phải cạnh tranh một cách công bằng với ông trong cuộc bầu cử". Các cáo buộc về ông không bị thu hồi và cảnh sát tiến hành điều tra về các cáo buộc đối với ông.
Ngày 13 tháng 12 năm 2016, tại tòa án Indonesia, hội đồng gồm năm thẩm phán đã bác bỏ lập luận của các luật sư bảo vệ cho Basuki Tjahaja Purnama khi họ yêu cầu bãi bỏ bản cáo trạng vì nó thiếu chính xác. Ông có thể bị kết án 5 năm tù nếu bị tòa án xét là có tội.
Chú thích

↑  “Asal Mula Basuki Tjahaja Dipanggil Ahok” (bằng tiếng Indonesia). Tempo. ngày 30 tháng 10 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2014. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2014.
↑  “Ahok becomes Jakarta governor today”. The Jakarta Post. ngày 19 tháng 11 năm 2014.
↑  Thống đốc Jakarta 'là nghi phạm nói xấu đạo Hồi', BBC
↑  “An Ethnic Chinese Christian, Breaking Barriers in Indonesia”. The New York Times. ngày 22 tháng 11 năm 2014.
↑  Jakarta Could Be Getting Its First Ethnically Chinese Governor
1 2 3  Tòa án Indonesia xét xử thống đốc Jakarta về tội báng bổ,  VOA Tiếng Việt
↑  Lần đầu tiên Indonesia bổ nhiệm người gốc Hoa làm Thống đốc Jakarta, Báo Giáo dục
↑  Xúc phạm Kinh Koran, Thống đốc Jakarta bị dân biểu tình phản đối, Báo Pháp Luật
↑  “Profil Basuki Tjahaja Purnama”. Merdeka. ngày 25 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2014.
↑  “Siapa Ahok?” (bằng tiếng Indonesia). Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2014.
↑  “Nicolas Sean, Anak Ahok yang Hobi Ngegame”. detikinet. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2015.
↑  “In Indonesia, ethnic Chinese see a new future”. ngày 19 tháng 8 năm 2012.
1 2  “The Leaderboard: Basuki "Ahok" Tjahaja Purnama”. ngày 27 tháng 11 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2017.
↑  “PDF Buku "Merubah Indonesia"”. Ahok.org. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2016.
↑  Wajah DPR dan DPD, 2009–2014: latar belakang pendidikan dan karier, Penerbit Buku Kompas, 2010, page 171
↑  Daftar Komisi II DPR RI, Okezone, ngày 29 tháng 10 năm 2009
↑  Ahok: Bela Rakyat Tapi kok dilaporkan ke BK DPR RI Lưu trữ 2015-10-24 tại Wayback Machine, PetaPolitik.Com, ngày 20 tháng 5 năm 2011
↑  “Ahok Pesimis Lolos Cagub Independen DKI Jakarta | Megapolitan”. Beritasatu.com. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2016.
↑  “Jokowi-Ahok Pemenang Pilkada Putaran Pertama”. Megapolitan.kompas.com. 19 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2016.
↑  “Jokowi-Basuki Menangi Pilkada DKI Putaran II”. Megapolitan.kompas.com. 28 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2016.
↑  “Jokowi, Ahok take a Kopaja to KPUD”. The Jakarta Post. ngày 19 tháng 3 năm 2012. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 3 năm 2012. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2012.
↑  “Ahok Ready to be Acting Governor”. Tempo. ngày 31 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2016.
↑  “FPI members arrested during violent protest”. The Jakarta Post. ngày 3 tháng 10 năm 2014.
↑  “Muslims declare support for Ahok”. The Jakarta Post. ngày 18 tháng 11 năm 2014.
1 2  “Video Ahok: Anda Dibohongi Alquran Surat Al-Maidah 51 Viral di Medsos”. republika.co.id. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2016.
↑  “Basuki Tjahaja Purnama: Jakarta's governor - BBC News”. bbc.com. Truy cập ngày 27 tháng 11 năm 2016.
1 2 3  “Soal Al Maidah 51, Ahok: Saya Tak Berniat Melecehkan Ayat Suci Alquran”. detik.com. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2016.
↑  “UU penodaan agama dianggap diskriminatif dan tak sesuai HAM”. ngày 3 tháng 11 năm 2016. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2016 – qua www.bbc.com.
Chiến tranh Tống–Việt lần thứ nhất

| x t sKháng chiến của Việt Nam |
| --- | --- |
Chống Tần (218–208 TCN) • Chống Triệu (179 TCN) • Chống Tây Hán (111 TCN) • Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (Chiến tranh Hán–Việt (42-43)) • Chống Đông Hán lần 2 (157-160) • Chống Đông Hán lần 3 (178-181) • Chống Đông Ngô (248) • Chống Lưu Tống (468) • Chống Lương (542–550) • Chống Đường lần 1 (687) • Chống Đường lần 2 (722) • Chống Đường lần 3 (791) • Chống Nam Hán lần 1 (930–931) • Chống Nam Hán lần 2 (938) • Chống Tống lần 1 (981) • Chống Tống lần 2 (1075–1077) • Chiến tranh Nguyên Mông – Đại Việt * (Chống Nguyên-Mông lần 1 (1258) • Chống Nguyên–Mông lần 2 (1285) • Chống Nguyên-Mông lần 3 (1287–1288)) • Chống Minh lần 1 (1406–1407) • Chống Minh lần 2 (1407–1413) • Chống Minh lần 3 (1418–1427) • Chống Xiêm (1785) • Chống Thanh (1788–1789) • Chống Pháp lần 1 (1858–1884) • Chống Nhật (1940–1945) • Chống Pháp lần 2 (1945–1954) • Chống Mỹ (1954–1975)
Chiến tranh Tống-Việt là một cuộc chiến tranh giữa Nhà Tống thời Tống Thái Tông và Đại Cồ Việt thời Lê Đại Hành diễn ra từ tháng 1 đến tháng 4 năm 981 trên lãnh thổ Đại Cồ Việt. Kết quả, Đại Cồ Việt đã đánh bại quân đội nhà Tống. Sau cuộc chiến này, vào năm 986, Hoàng đế Đại Tống công nhận nhà Tiền Lê và ban chế phong cho Lê Đại Hành.
Bối cảnh

Cuối năm 979, Đinh Tiên Hoàng và Thái tử Đinh Liễn bị ám sát. Tháng 5 năm 980 (dương lịch), sứ nhà Tống ở Đại Cồ Việt là Lư Tập về nước báo cáo; triều đình nhà Tống biết được tình hình rối ren ở Đại Cồ Việt. Tháng 8 năm 980, Hầu Nhân Bảo, quan trấn thủ châu Ung của Đại Tống dâng thư lên hoàng đế Đại Tống báo cáo việc Đại Cồ Việt có nội loạn và là thời cơ để đánh chiếm và xin được về kinh đô để trình bày rõ hơn. Hoàng đế Đại Tống theo lời khuyên của Lư Đa Tốn không triệu Hầu Nhân Bảo về kinh đô để giữ bí mật việc chinh phạt Đại Cồ Việt. Thay vào đó, Hữu Tráng là quan cai quản lộ Quảng Nam Tây (thuộc vùng Quảng Đông và Quảng Tây ngày nay) được gọi về kinh đô báo cáo tình hình Đại Cồ Việt. Hữu Tráng tâu rằng: "ở Giao Châu thì vua cuối họ Đinh là Đinh Toàn còn nhỏ dại, bị giặc hãm hại, nước loạn mãi chưa yên, dân không biết dựa vào ai làm chủ. Ta nên kíp sai quân sang, nói là đến cứu...".
Nắm được tình hình Đại Cồ Việt rồi, Tống Thái Tông phong Hầu Nhân Bảo làm Giao Châu lộ Thủy lục kế độ Chuyển vận sứ, Tôn Toàn Hưng, Trần Khâm Tộ, Lưu Trừng, Giả Thực giữ chức Binh mã Đô bộ thự lập tức chuẩn bị chiến tranh với Đại Cồ Việt. Đồng thời ban chiếu chinh phạt Đại Cồ Việt. Nội dung như sau:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Thanh giáo và oai linh của nước nhà vang khắp cả mọi nơi, gần đây đất Diên-Chỉ, chưa sáp nhập vào địa đồ Trung Quốc, chúng ở một phương, gần nơi Ngũ Lĩnh. Từ cuối đời Đường rối loạn, chia sẻ đất đại, rồi chúng làm ra một nước tiếm ngụy, ở xa thanh giáo thành ra phong tục như đứa mù đứa điếc. Kịp khi Phiên-Ngung đã bình định, mới ban cho Chính-Sóc mà tuân hành, tuy đã phục tùng chịu làm phiên thuộc, nhưng cứ tu luyện binh lính, có ý quật cường. Lễ thờ phụng nước trên, lẽ nào như thế? Vậy ta bất đắc dĩ phải trị tội gian ngụy để cứu dân, phải cử binh qua đánh để khai hóa xứ mọi rợ; nay cho bọn Tôn Toàn Hưng xuất quân qua đánh. | ” |
Mùa thu năm 980, quan trấn thủ châu Lạng (Lạng Sơn) báo tin cho triều đình việc quân Tống chuẩn bị đánh xuống Đại Cồ Việt. Lê Hoàn liền lên ngôi vua và gấp rút chuẩn bị kháng chiến.
Mùa đông năm 980, Tống đế gửi thư tuyên chiến. Trong thư có đoạn: "Hiện nay ta đã sửa sang binh xa và bộ tốt, hiệu lệnh chiêng trống rất nghiêm minh; nếu vâng theo giáo hóa thì được tha; nếu chống lại mệnh lệnh thì sẽ bị trị tội".
Lê Đại Hành một mặt chuẩn bị kháng chiến, một mặt vẫn sai sứ mang thư sang triều đình Đại Tống báo cáo việc đã lập Đinh Toàn nối ngôi Đinh Tiên Hoàng. Nhà Tống không đồng ý. Tống Thái Tông sai Lư Đa Tốn viết thư trả lời Lê Hoàn. Thư có đoạn:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Nay chín châu bốn biển đã yên, chỉ còn Giao Châu của ngươi ở xa cuối trời... Ngươi định về theo ta, hay muốn chuộc lấy tội. Ta đang chuẩn bị xe ngựa, binh lính, cờ lệnh, chiêng trống... nếu ngươi quy hàng ta tha, nếu trái mệnh thì ta đánh. Theo hay không, lành hay dữ, ngươi tự nghĩ lấy... | ” |
Chuẩn bị và lực lượng > Đại Tống

Triều đình nhà Tống cho lập Giao Chỉ hành doanh là bộ chỉ huy lực lượng viễn chinh Giao Chỉ. Trong bộ chỉ huy này, Hầu Nhân Bảo là Tổng tư lệnh, được phong làm Giao Chỉ lộ Thủy lục kế độ Chuyển vận sứ; có nghĩa chỉ huy cả thủy lục quân và sau khi chinh phạt được Đại Cồ Việt (nhà Tống chỉ gọi là Giao Chỉ) thì sẽ biến xứ này thành một lộ của Đại Tống và giao cho Hầu Nhân Bảo làm Chuyển vận sứ. Các tướng lĩnh cao cấp khác (hàng chánh tướng và phó tướng) gồm có: Tôn Toàn Hưng, Lưu Trừng, Giả Thực, Vương Soạn và Trần Khâm Tộ, Tôn Toàn Hưng được giao chức Phó Tổng tư lệnh, được phong làm Ung Châu lục lộ binh mã Đô bộ thư. Hứa Trọng Tuyên là Phó Tổng tư lệnh đóng tại hậu cứ ở bên đất Tống. Lưu Trừng là chỉ huy lực lượng thủy quân. Hứa Sương Duệ chỉ huy lực lượng thông tin liên lạc. Ngoài ra còn nhiều sĩ quan hàng tùy tướng, lại thuộc, v.v... Theo Tống sử, nhà Tống chia quân làm 2 đạo. Đạo quân bộ do Lan Châu Đoàn luyện sứ Tôn Toàn Hưng, Bát tác sứ Trương Tuyền và Tả giám môn vệ tướng quân Thôi Lượng chỉ huy từ Ung Châu tiến vào. Đạo quân thủy do Thứ sử Ninh Châu Lưu Trừng, Quân khí khố Phó sứ Giả Thực, Cung phụng quan Các môn chi hậu Vương Soạn chỉ huy, từ Quảng Châu tiến vào.
Quân Tống huy động chủ yếu là lực lượng tại các địa phương phía Nam dưới quyền của Hầu Nhân Bảo và Hứa Trọng Tuyên. Ngoài ra, còn có từ 1-2 vạn quân được huy động từ Kinh Hồ (vùng Trung nguyên) đặt dưới quyền của Lưu Trừng và Trần Khâm Tộ. Trong lực lượng chinh phạt này, thành phần cấm quân là thành phần chủ yếu. Cấm quân là lực lượng chủ lực và cơ động của quân đội Tống.
Toàn bộ quân số khoảng 3-4 vạn người.
Chuẩn bị và lực lượng > Đại Cồ Việt

Về phía Đại Cồ Việt, giúp việc cho Lê Đại Hành trong việc chỉ huy quân và dân cả nước đánh trả là Phạm Cự Lạng (Lượng) giữ chức Thái úy, Hồng Hiến giữ chức Thái sư. Thiền Uyển tập anh cho biết: "Thời Lê Đại Hành chống Tống, vua thường mời sư Pháp Thuận và đại sư Ngô Chân Lưu cùng dự bàn mưu kế. Đến khi thái bình, vua ban khen, các sư đều không nhận thưởng".
Lê Đại Hành thân chinh dẫn đại quân từ kinh thành Hoa Lư theo đường thủy, ngược sông Đáy, sông Nhuệ mà vào sông Hồng, rồi từ đó tiến lên miền địa đầu Đông Bắc đất nước. Lữ Lang được cử đưa đạo quân Uy Dũng từ Hoa Lư lên giữ phòng tuyến bờ Bắc sông Lục Giang (địa phận Thái Bình ngày nay). Trần Công Tích lên trấn thủ ở Nghĩa Đô gần thành Đại La (Hà Nội ngày nay). Lê Long Kính trấn thủ ở bờ Bắc sông Hải Triều (tức sông Luộc). Các tướng lĩnh khác bên phía Đại Cồ Việt gồm có Phùng Phường, Đào Trực, Hoàng Vĩnh Chu, Đào Công Mỹ, Phạm Quảng, Đào Thành, Phạm Minh, Nguyễn Triệt, Vũ U, Đào Hồng, Đặng Xuân và 4 em trai, Vương Minh, Vương Xuân, Vương Hồng và 2 em gái, và Dũng Mạnh (hộ vệ Lê Đại Hành).
Với dân số trên dưới 1 triệu người, tổng số quân Đại Cồ Việt khó lòng vượt quá 4 vạn người.
Đại Cồ Việt đã khẩn trương xây dựng các phòng tuyến. Đáng chú ý nhất trong số này là chiến lũy Bình Lỗ. Hiện chưa có khẳng định cuối cùng là Bình Lỗ ở đâu. Tuy nhiên vai trò của Bình Lỗ đã được Trần Quốc Tuấn sau này nhắc đến, đó là nhà Tiền Lê nhờ xây thành Bình Lỗ mà phá được quân Tống. Bên cạnh đó, Lê Đại Hành cho cắm các cọc nhọn trên sông Bạch Đằng và một số sông khác để đối phó với thủy quân Tống.
Diễn biến > Các hướng tấn công của quân Tống

Việc quân Tống tấn công Đại Cồ Việt theo những hướng nào, đến nay có nhiều quan điểm.
Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Việt Nam sử lược và một số sách lịch sử khác chép rằng quân Tống có một đạo lục quân do Hầu Nhân Bảo và Tôn Toàn Hưng chỉ huy tiến vào Đại Cồ Việt qua đường Lạng Sơn, và một đạo thủy quân do Lưu Trừng chỉ huy tiến vào qua cửa sông Bạch Đằng.
Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu lịch sử hiện đại gần đây trong đó có các nghiên cứu của tác giả từ Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam cho rằng thủy quân Tống do Hầu Nhân Bảo chỉ huy và đi qua Lãng Sơn (nay là đảo Hai Núi hoặc cù lao Hai Núi ở toạ độ trung bình 21041' vĩ bắc, 107036’ kinh đông, ngoài khơi Quảng Ninh. vào sông Bạch Đằng. Lục quân do Tôn Toàn Hưng đi theo con đường qua Tiên Yên, Đông Triều. Trần Bá Chí (2003) cho rằng tuyến đường bộ vào các ải Nam Quan, Quyết Lý, Chi Lăng, Cần Trạm qua Thị Cầu vào Thăng Long do Lý Công Uẩn mới mở làm sứ lộ, chỉ hoàn thành vào năm 1020.
Diễn biến > Trận Chi Lăng

Theo một số sử liệu cũ đã nhắc ở trên, thì Hầu Nhân Bảo tiến quân vào Đại Cồ Việt qua đường Lạng Sơn. Đến Chi Lăng, Hầu Nhân Bảo bị quân Đại Cồ Việt mai phục tập kích và tử trận tại đây. Mất chủ tướng, quân Tống vỡ trận và bị tiêu diệt quá nửa. Đây là trận đánh quyết định của cuộc chiến tranh, vì như các sách sử cổ này chép thì cánh quân của Lưu Trừng nhận được tin cánh quân của Hầu Nhân Bảo thua trận liền tháo chạy. Chiến tranh kết thúc. Đại Việt sử ký toàn thư không hề nhắc đến các trận đánh nào khác trong cuộc chiến tranh này. Còn Khâm định Việt sử thông giám cương mục và Việt Nam sử lược có nhắc đến một trận ở sông Bạch Đằng, một trận ở Tây Kết.
Riêng về địa danh Chi Lăng, các sách cho rằng quân Tống đi qua đường Lạng Sơn cũng không thống nhất với nhau. Đại Việt sử ký toàn thư và Việt Nam sử lược nói là ải Chi Lăng. Khâm định Việt sử thông giám cương mục nói là sông Chi Lăng và cho biết đây là con sông chảy qua xã Chi Lăng (Lạng Sơn). Đại cương lịch sử Việt Nam tập I của Nhà Xuất bản Giáo dục do Trương Hữu Quýnh chủ biên thì cũng viết là sông Chi Lăng, nhưng lại nói đó chính là sông Thương.
Diễn biến > Trận Bạch Đằng thứ nhất

Khâm định Việt sử thông giám cương mục và Việt Nam sử lược có chép về một trận Bạch Đằng. Tại đó, quân Đại Cồ Việt chịu thất bại vì quân Tống quá đông. Đại cương lịch sử Việt Nam tập I thì lại chép rằng ngay trận đầu này, quân Đại Cồ Việt đã thắng, đạo thủy quân của Tống bị đánh tan.
Theo các nghiên cứu lịch sử hiện đại, thì ngày 24 tháng 1 năm 981 cánh quân thủy do Hầu Nhân Bảo chỉ huy ồ ạt tiến vào cửa Bạch Đằng. Trong trận Bạch Đằng đầu tiên này, quân Đại Cồ Việt đã thất bại, không những không ngăn được quân Tống mà còn bị thương vong nhiều. Quân Tống lấy được 200 thuyền, tiêu diệt hơn 1.000 quân lính Đại Cồ Việt. Lê Đại Hành phải rút về vùng Xạ Sơn (huyện Kinh Môn), An Lạc (huyện Chí Linh, Hải Dương) củng cố lại thế trận, đồng thời gửi thư trá hàng.