stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Phaludia
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2014.
Spiranthes odorata

| Spiranthes odorata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Spiranthes
Loài (species): S. odorata
Danh pháp hai phần
Spiranthes odorata (Nutt.) Lindl. 
Spiranthes odorata là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Nutt.) Lindl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1840.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Spiranthes odorata”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Đạo luật Westminster 1931

Đạo luật Westminster hay Quy chế Westminster là một Đạo luật của Quốc hội Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và các phiên bản sửa đổi của nó là pháp luật hiện nay trong nước trong khối thịnh vượng Úc và Canada; nó đã được bãi bỏ ở New Zealand và ngầm trong cựu lãnh địa mà không còn Liên bang cõi. Được thông qua vào ngày 11 tháng 12 năm 1931, hành động này, ngay lập tức hoặc sau khi phê chuẩn, cả hai đều thiết lập sự độc lập lập pháp của các chế độ tự trị của Đế quốc Anh từ Vương quốc Anh và ràng buộc tất cả họ để tìm kiếm sự chấp thuận của nhau cho những thay đổi đối với các danh hiệu quân chủ và dòng kế thừa chung. Do đó, nó trở thành một hiện thân theo luật định của các nguyên tắc bình đẳng và trung thành với vương thất được nêu trong tuyên bố Balfour năm 1926. Khi Đạo luật đã loại bỏ gần như toàn bộ thẩm quyền của Quốc hội Anh để lập pháp cho các quốc gia, nó có tác dụng làm cho các quốc gia thống trị hoàn toàn có chủ quyền theo quyền riêng của họ. Đó là một bước quan trọng trong sự phát triển của các quốc gia như là các quốc gia riêng biệt.
Đạo luật Westminster ngày nay là nó đặt nền tảng cho mối quan hệ tiếp tục giữa các vương quốc Liên bang và Vương thất.
Đạo luật nghị viện này được đưa ra, nhờ vào các quyết định của các hội nghị của Đế quốc Anh năm 1926 (Tuyên bố Balfour) và những năm 1930 về sự độc lập hoàn toàn của sự thống trị trong các vấn đề đối nội và đối ngoại và sự bình đẳng của họ với Vương quốc Anh. Đồng thời, Vương quốc Anh vẫn giữ quyền kiểm soát thực tế đối với chính sách đối ngoại của phe thống trị.
Khẳng định sự thống trị của chủ quyền, Đạo luật Westminster chỉ ra rằng luật pháp của Vương quốc Anh không thể áp dụng cho sự thống trị nếu không có sự đồng ý của họ. Điều khoản trong đó luật thống trị được coi là vô hiệu nếu nó mâu thuẫn với luật pháp của Vương quốc Anh cũng bị bãi bỏ.
Các thành viên của Khối thịnh vượng chung Anh, công nhận Đạo luật Westminster vào năm 1931, có tư cách của Liên bang vương quốc (Liên bang cõi), có nghĩa là độc lập hoàn toàn của họ trong khi vẫn giữ quốc vương Anh cho đăng bài của người đứng đầu Nhà nước. Do đó, Nữ hoàng Anh Elizabeth II cũng là Nữ hoàng Úc, Barbados, v.v.
Trong số 54 thành viên của Khối thịnh vượng chung, chỉ có mười sáu người có tư cách vương quốc.
Năm 1931, đạo luật được áp dụng cho các quyền thống trị tồn tại vào thời điểm đó: Liên bang Úc, Lãnh địa tự trị Canada, Nhà nước tự do Ireland, Thống lĩnh Newfoundland, Liên minh Nam Phi và New Zealand.
Úc đã phê chuẩn đạo luật chỉ vào năm 1942, trong khi để biện minh cho việc tham gia vào cuộc chiến, luật này đã được mở rộng đến giai đoạn từ ngày 3 tháng 9 năm 1939. New Zealand đã phê chuẩn đạo luật vào ngày 25 tháng 11 năm 1947. Newfoundland chưa phê chuẩn quy chế; theo yêu cầu của chính quyền địa phương, đô thị năm 1934 đã đưa ra sự cai trị trực tiếp, tiếp tục cho đến khi Newfoundland chuyển đổi thành tỉnh Canada vào năm 1949.
Chú thích

↑  [Bradford, tr. 187.]
Larutia puehensis

| Larutia puehensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Scincidae
Chi (genus): Larutia
Loài (species): L. puehensis
Danh pháp hai phần
Larutia puehensis Grismer, Leong & Yaakob, 2003 
Larutia puehensis là một loài thằn lằn trong họ Scincidae. Loài này được Grismer, Leong & Yaakob mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Chú thích

↑  “Larutia puehensis”. The Reptile Database. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2013.
Adidas Telstar 18

| --- | --- |
Adidas Telstar 18.
Dạng: Quả bóng
Tính sẵn có: Có
Adidas Telstar 18 là quả bóng chính thức của Giải vô địch bóng đá thế giới 2018 tại Liên bang Nga và được sử dụng ở vòng bảng của giải đấu này. Bóng được thiết kế bởi công ty Adidas, một đối tác FIFA và nhà cung cấp bóng thi đấu chính thức của Giải vô địch bóng đá thế giới từ năm 1970, và dựa trên trái bóng World Cup đầu tiên của Adidas.
Telstar 18 được Lionel Messi giới thiệu tại Moskva vào ngày 9 tháng 11 năm 2017.
Đặt tên

Tên của quả bóng đã được tiết lộ vào ngày 9 tháng 11 năm 2017 tại buổi thuyết trình chính thức ở Moskva (Moscow) bởi Lionel Messi, người đoạt giải Quả bóng Vàng tại Giải vô địch bóng đá thế giới 2014, và được những người chiến thắng Cúp Thế giới trong những năm khác nhau: Zinedine Zidane, Kaká, Alessandro Del Piero, Xabi Alonso và Lukas Podolski. Telstar 18 tỏ lòng tôn kính đến quả bóng trận đấu Cúp Thế giới đầu tiên của Adidas, được đặt tên là Telstar, được đặt tên theo sự tương đồng với vệ tinh thông tin Telstar ban đầu. Từ "Telstar" là sự kết hợp của các từ "truyền hình" và "ngôi sao".
Thiết kế

Telstar ban đầu được sử dụng trong Giải vô địch bóng đá thế giới 1970 là bóng đá đầu tiên cho thấy một mẫu màu đen và màu trắng. Điều này đã được thực hiện để đảm bảo rằng khán giả truyền hình sẽ biết bóng ở đâu trong khi trò chơi đang hoạt động, do nhiều ti vi vào thời điểm thể thao màn hình màu đen và màu trắng (truyền hình màu vẫn còn hiếm ở nhiều nơi trên thế giới trong thời đại này). Mặc dù Telstar có 32 miếng ghép, Telstar 18 có sáu miếng kết cấu. Các miếng bóng không được khâu mà được dán liên hoàn lại với nhau.
Bóng có một chip kết nối trường gần (NFC) được nhúng. Tuy nhiên, bóng không có giá trị đối với cầu thủ, không cung cấp thông tin về cú đá hoặc đầu của quả bóng, mặc dù Adidas đã cung cấp điều này trong một bóng đá trước đó. Người tiêu dùng mua Telstar 18 có thể kết nối với chip bằng cách sử dụng điện thoại thông minh để truy cập nội dung và thông tin duy nhất cho quả bóng đó, được cá nhân hóa và bản địa hóa, cung cấp cho người tiêu dùng tương tác theo chủ đề trong cuộc thi sắp tới của Cúp Thế giới.
Sản xuất

Các quả bóng Telstar 18 được sản xuất bởi Forward Sports ở Sialkot, Pakistan.
Rò rỉ

Một số chi tiết của quả bóng đã bị rò rỉ hai tuần trước khi chính thức tiết lộ, khi một bức ảnh được đăng trực tuyến bởi footyheadlines.com.
Adidas Telstar 18 đang được sử dụng trong trận bán kết của Giải vô địch bóng đá các câu lạc bộ thế giới 2017 giữa Al-Jazira và Real Madrid.
Pluduno

| --- | --- |
 Pluduno

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Bretagne
Tỉnh: Côtes-d'Armor
Quận: Dinan
Tổng: Plancoët
Liên xã: Plancoët Val d'Arguenon
Xã (thị) trưởng: Michel Raffray (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 5–77 m (16–253 ft)
Diện tích đất1: 28,32 km2 (10,93 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu1: 1.681  
 - Mật độ: 59/km2 (150/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 22237/ 22130

2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Pluduno (tiếng Breton: Pludunoù, Gallo: Ploedunoe) là một xã của tỉnh Côtes-d'Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.
Dân số

Người dân ở Pluduno được gọi là Pludunéens.
DeGoogle

Logo của Google
Phong trào DeGoogle (còn gọi là phong trào de-Google) là một chiến dịch cơ sở (grassroots campaign) xuất phát từ những người ủng hộ quyền riêng tư kêu gọi người dùng ngừng sử dụng hoàn toàn các sản phẩm của Google do lo ngại ngày càng tăng về quyền riêng tư liên quan đến công ty này. DeGoogle có thể được coi là một phần của phong trào phản đối đối với các công ty công nghệ lớn, đôi khi được gọi là techlash.
Chú thích

↑  Ghosh, Shona. “Thousands of Reddit users are trying to delete Google from their lives, but they're finding it impossible because Google is everywhere”. Business Insider. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2019.
↑  Wong, Julia Carrie (23 tháng 11 năm 2019). “Tech giants watch our every move online. Does that violate our human rights?”. The Guardian (bằng tiếng Anh). ISSN 0261-3077. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2019.
↑  “A brutal year: how the 'techlash' caught up with Facebook, Google and Amazon”. The Guardian (bằng tiếng Anh). 28 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2022.
Nam Á

| Nam Á |
| --- | --- |

Quốc gia:  Afghanistan  Ấn Độ  Bangladesh  Bhutan  Maldives    Nepal  Pakistan  Sri Lanka
Dân số: 1,749 tỉ (2013)
Hạng dân số: 1 (thế giới)
GDP (danh nghĩa): 3,12 nghìn tỉ USD
GDP (PPP): 11,67 nghìn tỉ USD
Ngôn ngữ: Chủ yếu thuộc nhóm Ấn-Arya, ngoài ra còn có các nhóm khác như Dravida, Iran, Nam Á và Hán-Tạng
Múi giờ: UTC+04:30, UTC+05:00, UTC+5:30, UTC+5:45, UTC+06:00
Thủ đô:  Colombo  Dhaka  Islamabad  Kabul  Kathmandu  Malé  New Delhi  Thimphu
Thành phố lớn nhất: Danh sách Delhi  Dhaka  Kolkata  Karachi  Lahore  Mumbai 
Nam Á (còn gọi là tiểu lục địa Ấn Độ) là thuật ngữ dùng để chỉ khu vực miền nam của châu Á, gồm các quốc gia hạ Himalaya và lân cận. Về mặt địa hình, mảng Ấn Độ chi phối Nam Á, nằm về phía nam dãy Himalaya và Hindu Kush. Nam Á có Ấn Độ Dương bao quanh ở phía nam, còn trên đất liền thì giáp với Tây Á, Trung Á, Đông Á và Đông Nam Á.
Nam Á bao gồm các lãnh thổ hiện tại của Afghanistan, Ấn Độ, Bangladesh, Bhutan, Maldives, Nepal, Pakistan và Sri Lanka. Hiệp hội Nam Á vì sự Hợp tác Khu vực (SAARC) là một tổ chức hợp tác kinh tế trong khu vực, cơ cấu này được thành lập vào năm 1985 và bao gồm toàn bộ tám quốc gia thuộc Nam Á.
Nam Á có diện tích khoảng 4,5 triệu km², chiếm 11,71% diện tích châu Á và chiếm 3,5% diện tích bề mặt đất liền của Trái Đất. Dân số Nam Á là khoảng 1,749 tỉ người vào năm 2013, chiếm khoảng một phần tư dân số thế giới, và đây là khu vực địa lý đông dân nhất cũng như có mật độ dân số cao nhất trên thế giới. Về tổng thể, Nam Á chiếm khoảng 39,49% dân số châu Á, hơn 24% dân số thế giới, và có nhiều dân tộc.
Năm 2010, Nam Á đứng đầu thế giới về số lượng tín đồ Ấn Độ giáo, Jaina giáo và Sikh giáo. Khu vực cũng là nơi có số lượng tín đồ Hồi giáo đông đảo nhất tại châu Á-Thái Bình Dương, ngoài ra còn có hơn 35 triệu tín đồ Cơ Đốc giáo và 25 triệu tín đồ Phật giáo tại Nam Á.
Định nghĩa > Tiểu lục địa Ấn Độ

Theo từ điển tiếng Anh Oxford, thuật ngữ "tiểu lục địa" nghĩa là "phân vùng của một lục địa vốn có một bản sắc địa lý, chính trị hoặc văn hoá riêng biệt" và cũng là một "đại lục lớn hay nhỏ hơn một chút so với một lục địa". Các sử gia Catherine Asher và Cynthia Talbot cho rằng thuật ngữ "tiểu lục địa Ấn Độ" mô tả một đại lục vật chất tự nhiên tại Nam Á, tương đối cô lập khỏi phần còn lại của đại lục Á-Âu. Tiểu lục địa Ấn Độ cũng là một thuật ngữ địa lý để chỉ đại lục trôi giạt về phía đông bắc từ siêu lục địa Gondwana cổ đại, va chạm với mảng Á-Âu gần 55 triệu năm trước, vào cuối Thế Paleocen. Khu vực địa chất này xét theo phạm vi lớn gồm có Ấn Độ, Bangladesh, Bhutan, Maldives, Nepal, Pakistan và Sri Lanka.
Việc sử dụng thuật ngữ tiểu lục địa Ấn Độ bắt đầu từ thời Đế quốc Anh, và đã là một thuật ngữ đặc biệt thông dụng trong các quốc gia kế thừa nó. Khu vực cũng được định danh là "Ấn Độ" (trong bối cảnh cổ đại và tiền hiện đại), "Đại Ấn Độ", hoặc là Nam Á.
Theo nhà nhân loại học John R. Lukacs, "Tiểu lục địa Ấn Độ chiếm phần lớn đại lục của Nam Á", trong khi giáo sư khoa học chính trị Tatu Vanhanen cho rằng "bảy quốc gia Nam Á về mặt địa lý tạo thành một khu vực kết tụ quanh tiểu lục địa Ấn Độ". Theo Chris Brewster, Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka, Nepal và Bhutan tạo thành tiểu lục địa Ấn Độ; còn khi đưa Afghanistan và Maldives vào thì thường được gọi là Nam Á. Biên giới địa chính trị của tiểu lục địa Ấn Độ, theo quan điểm của Dhavendra Kumar, bao gồm "Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka, Nepal, Bhutan và các đảo nhỏ khác trên Ấn Độ Dương". Maldives là quốc gia gồm một quần đảo nhỏ ở phía tây nam bán đảo Ấn Độ, và được nhìn nhận là thuộc tiểu lục địa Ấn Độ.
Thuật ngữ "tiểu lục địa Ấn Độ" và "Nam Á" đôi khi được sử dụng thay thế cho nhau. Thuật ngữ Nam Á đặc biệt phổ biến khi các học giả hoặc quan chức tìm cách phân biệt khu vực này với Đông Á. Theo các sử gia Sugata Bose và Ayesha Jalal, tiểu lục địa Ấn Độ được gọi là Nam Á "theo cách nói gần đây và trung lập hơn." Quan điểm "trung lập" này là chỉ đến mối quan tâm của Pakistan và Bangladesh, đặc biệt là với các xung đột giữa Ấn Độ và Pakistan, do "Ấn Độ" trong tên gọi có thể xúc phạm một số tình cảm chính trị .
Không tồn tại định nghĩa được toàn cầu chấp thuận về các quốc gia thuộc Nam Á hoặc tiểu lục địa Ấn Độ. Afghanistan không được cho là một phần của tiểu lục địa Ấn Độ, song quốc gia này thường được xếp vào Nam Á. Tương tự, Myanmar được một số học giả xếp vào Nam Á song không được cho là thuộc tiểu lục địa Ấn Độ.
Lịch sử > Thời kỳ trung đại

Hồi giáo trở thành một thế lực chính trị tại vùng rìa của Nam Á vào thế kỷ 8 khi Tướng quân người Ả Rập Muhammad bin Qasim chinh phục Sindh và Multan tại miền nam Punjab nay thuộc Pakistan. Đến năm 962, các vương quốc Ấn Độ giáo và Phật giáo tại Nam Á phải đương đầu với một làn sóng tấn công từ các đội quân Hồi giáo đến từ Trung Á. Trong số này có Mahmud của Ghazni, ông tấn công và cướp bóc các vương quốc tại miền bắc Ấn Độ nằm từ phía đông sông Ấn đến phía tây sông Yamuna trong 17 lần từ năm 997 đến năm 1030. Mahmud của Ghazni tấn công vào ngân khố song sau đó đều rút đi, chỉ mở rộng quyền cai trị của Hồi giáo đến miền tây Punjab.
Các làn sóng tấn công của chiến binh Hồi giáo vào các vương quốc miền bắc và miền tây Ấn Độ vẫn tiếp tục sau thời Mahmud của Ghazni, họ cướp bóc các vương quốc này. Các cuộc tấn công không tạo thành hoặc mở rộng biên giới cố định của các vương quốc Hồi giáo. Ghurid Sultan Mu'izz al-Din Muhammad bắt đầu một cuộc chiến tranh có hệ thống nhằm bành trướng đến miền bắc Ấn Độ vào năm 1173. Ông tìm cách tạo ra một lãnh địa cho mình bằng cách bành trướng thế giới Hồi giáo. Mu'izz nỗ lực để vương quốc Hồi giáo Sunni của mình bành trướng về phía đông của sông Ấn, nhờ đó ông đặt nền móng cho một vương quốc Hồi giáo mà sau này trở thành Vương quốc Hồi giáo Delhi. Một số sử gia ghi vào biên biên sử về Vương quốc Hồi giáo Delhi từ năm 1192 do từ khi đó có sự hiện diện và yêu sách địa lý của Mu'izz al-Din tại Nam Á. Vương quốc Hồi giáo Delhi bao phủ nhiều phần khác nhau của Nam Á, thuộc quyền cai trị của nhiều triều đại là Mamluk, Khalji, Tughlaq, Sayyid và Lodi. Muhammad bin Tughlaq lên nắm quyền vào năm 1325, ông phát động một cuộc chiến nhằm bành trướng lãnh thổ, kết quả là Vương quốc Hồi giáo Delhi đạt đến phạm vi lãnh thổ lớn nhất trên tiểu lục địa Ấn Độ trong thời gian trị vì 26 năm của ông. Một sultan theo Hồi giáo Sunni là Muhammad bin Tughlaq tiến hành ngược đãi những người không theo Hồi giáo như tín đồ Ấn Độ giáo, cũng như ngược đãi những người Hồi giáo không theo hệ Sunni như tín đồ Shia và Mahdi.
Các cuộc khởi nghĩa chống lại Vương quốc Hồi giáo Delhi nổ ra tại nhiều nơi của Nam Á trong thế kỷ 14. Sau khi Muhammad bin Tughlaq qua đời, Vương quốc Hồi giáo Bengal trỗi dậy vào năm 1352 do Vương quốc Hồi giáo Delhi bắt đầu tan rã. Vương quốc Hồi giáo Bengal duy trì được thế lực đến đầu thế kỷ 16. Quốc gia này bị quân đội của Đế quốc Mughal chinh phục. Quốc giáo của Vương quốc Hồi giáo Bengal là Hồi giáo, và khu vực nằm dưới quyền cai quản của quốc gia này, nay là Bangladesh, đã phát triển một dạng Hồi giáo hổ lốn. Trong khu vực Deccan, Đế quốc Vijayanagara theo Ấn Độ giáo hình thành vào năm 1336 và duy trì nắm quyền đến thế kỷ 16, sau đó nó cũng bị Đế quốc Mughal chinh phục.
Khoảng năm 1526, Thống đốc Punjab là Dawlat Khan Lodī liên hệ với Babur tại Trung Á và mời ông ta tấn công Vương quốc Hồi giáo Delhi. Babur đánh bại và giết chết Sultan của Delhi là Ibrahim Lodi trong trận Panipat vào năm 1526. Cái chết của Ibrahim Lodi đánh dấu chấm hết cho Vương quốc Hồi giáo Delhi, thế chỗ của nó là Đế quốc Mughal.
Lịch sử > Thời kỳ hiện đại

Giai đoạn lịch sử hiện đại của Nam Á bắt đầu từ thế kỷ 16, cùng với quyền cai trị của triều đại Mughal đến từ Trung Á, họ có nguồn gốc Thổ-Mông Cổ và theo thần học Hồi giáo Sunni. Babur cai trị một đế quốc mở rộng về phía tây bắc và đồng bằng Ấn-Hằng của Nam Á. Còn khu vực Deccan và đông bắc của Nam Á phần lớn vẫn nằm dưới quyền các quân chủ theo Ấn Độ giáo như Đế quốc Vijayanagara và Vương quốc Ahom, còn một số khu vực thuộc Telangana và Andhra Pradesh ngày nay nằm dưới quyền cai trị của các vương quốc Hồi giáo địa phương như Golconda.
Đế quốc Mughal tiếp tục các cuộc chiến tranh nhằm bành trướng lãnh thổ sau khi Babur qua đời. Đến khi các vương quốc Rajput cũng như Vijayanagara thất thủ, biên giới đế quốc vươn đến toàn bộ phần phía tây, cũng như các khu vực nói tiếng Marathi và Kannada của bán đảo Deccan. Đế quốc Mughal ghi dấu ấn với một giai đoạn giao lưu nghệ thuật và một sự tổng hợp kiến trúc Trung Á và Nam Á, với các công trình xuất chúng như Taj Mahal. Đế quốc còn ghi dấu ấn bằng một giai đoạn ngược đãi tôn giáo kéo dài. Hai trong số các thủ lĩnh của Sikh giáo là Guru Arjan và Guru Tegh Bahadur bị bắt giữ theo lệnh của các hoàng dế Mughal, bị yêu cầu đổi sang Hồi giáo, và bị hành quyết khi họ từ chối. Đế quốc áp đặt các khoản thuế tôn giáo với người không theo Hồi giáo, có tên là jizya. Các đền thờ Phật giáo, Ấn Độ giáo và Sikh giáo bị mạo phạm. Tuy nhiên, không phải tất cả các quân chủ Hồi giáo đều ngược đãi người không theo Hồi giáo, như Akbar đã theo đuổi khoan dung tôn giáo và bãi bỏ jizya. Sau khi ông mất, việc ngược đãi người không theo Hồi giáo tại Nam Á được khôi phục. Ngược đãi và bạo lực tôn giáo tại Nam Á đạt đỉnh điểm trong giai đoạn Aurangzeb cai trị, ông ban hành các sắc lệnh vào năm 1669 để yêu cầu thống đốc các tỉnh phá huỷ các trường học và đền thờ của người ngoại đạo. Trong thời kỳ Aurangzeb cai trị, hầu như toàn bộ Nam Á đều bị Đế quốc Mughal yêu sách lãnh thổ. Tuy nhiên, yêu sách này gặp phải thách thức mãnh liệt tại nhiều khu vực của Nam Á, đặc biệt là Guru Gobind Singh theo Sikh giáo tại tây bắc, và từ Shivaji trên các khu vực Deccan.
Mậu dịch hàng hải giữa các thương nhân Nam Á và châu Âu bắt đầu sau khi nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha Vasco de Gama trở về châu Âu. Sau khi Aurangzeb qua đời và Đế quốc Mughal sụp đổ, Nam Á nằm dưới quyền cai trị của nhiều vương quốc nhỏ theo Hồi giáo hoặc Ấn Độ giáo. Thực dân Anh, Pháp và Bồ Đào Nha đạt được hiệp ước với các quân chủ này, và lập nên các thương cảng của họ. Tại phía tây bắc của Nam Á, một khu vực lớn được hợp nhất thành Đế quốc Sikh dưới quyền Ranjit Singh.[cần số trang] Sau khi người này qua đời, Đế quốc Anh bành trướng lợi ích của họ đến khu vực Hindu Kush. Về phía đông, khu vực Bengal bị Đế quốc Anh phân chia thành Đông Bengal theo Hồi giáo và Tây Bengal theo Ấn Độ giáo vào đầu thế kỷ 20, song sau đó bị đảo ngược. Tuy nhiên, sau Chiến tranh thế giới thứ hai, trước khi Ấn Độ độc lập, khu vực Bengal lại được phân chia thành Đông Pakistan và Tây Bengal. Đông Pakistan trở thành Bangladesh vào năm 1971.
Địa lý

Theo Saul Cohen, các nhà chiến lược thời kỳ đầu thực dân xếp chung Nam Á với Đông Á, song trên thực tế khu vực Nam Á ngoại trừ Afghanistan là một khu vực địa chính trị riêng biệt so với các địa hạt địa chính trị lân cận. Khu vực có nhiều đặc điểm địa lý, như các sông băng, rừng mưa, thung lũng, hoang mạc và đồng cỏ, là điển hình của các lục địa lớn hơn nhiều. Bao quanh Nam Á là ba vùng biển  – vịnh Bengal, Ấn Độ Dương và biển Ả Rập – và có các đới khí hậu rất khác nhau. Mũi của bán đảo Ấn Độ có ngọc trai chất lượng cao nhất.
Ranh giới của Nam Á thay đổi tuỳ theo định nghĩa về khu vực. Ranh giới phía bắc, đông và tây có khác nhau, còn Ấn Độ Dương là giới hạn phía nam. Hầu hết khu vực nằm trên mảng Ấn Độ và cô lập với phần còn lại của châu Á qua các chướng ngại vật là núi. Phần lớn Nam Á nằm trên một bán đảo khá giống với một viên kim cương, giới hạn bởi Himalaya về phía bắc, Hindu Kush về phía tây và Arakan về phía đông, và kéo dài về phía nam nhô ra Ấn Độ Dương.
Theo Robert M. Cutler, các thuật ngữ Nam Á, Tây Nam Á và Trung Á là riêng biệt, song có lẫn lộn và bất đồng nảy sinh do vận động địa chính trị để mở rộng không gian của Đại Nam Á, Đại Tây Nam Á và Đại Trung Á. Ranh giới của Đại Nam Á, theo lời Cutler, trong giai đoạn 2001–2006 đã được mở rộng về mặt địa chính trị đến miền đông Iran và miền tây Afghanistan ở phía tây, và tại phía bắc đã mở rộng đến đông bắc của Iran, miền bắc Afghanistan, và miền nam Uzbekistan.
Hầu hết khu vực là một tiểu lục địa nằm trên mảng Ấn Độ, là phần phía bắc của mảng Ấn-Úc, tách biệt với phần còn lại của mảng Á-Âu. Mảng Ấn Độ tạo thành một đại lục trải dài từ Himalaya đến một phần của bồn địa bên dưới Ấn Độ Dương, bao gồm một số phần của Hoa Nam và Đông Indonesia, cũng như các dãy Côn Luân và Karakoram,[cần số trang] và mở rộng tới song không bao gồm Ladakh, Kohistan, dãy Hindu Kush và Balochistan. Có thể lưu ý rằng về mặt địa vật lý thì sông Yarlung Tsangpo tại Tây Tạng nằm ngoài ranh giới của cấu trúc tiểu lục địa, trong khi dãy núi Pamir tại Tajikistan nằm trong ranh giới này. Tiểu lục địa Ấn Độ từng là một lục địa riêng biệt trước khi va chạm với mảng Á-Âu vào khoảng 50-55 triệu năm trước, tạo ra dãy Himalayan và cao nguyên Thanh-Tạng.
Địa lý > Khí hậu

Khí hậu của Nam Á khác biệt đáng kể giữa các địa phương, từ nhiệt đới gió mùa ở phía nam đến ôn đới tại phía bắc. Sự đa dạng này chịu ảnh hưởng không chỉ bởi độ cao, mà còn do các yếu tố khác như khoảng cách với bờ biển và tác động theo mùa của gió mùa. Phần phía nam hầu hết sẽ nóng vào mùa hè và có mưa vào các giai đoạn gió mùa. Dải đồng bằng Ấn-Hằng ở phía bắc cũng nóng vào mùa hè, song mát hơn vào mùa đông. Vùng núi phía bắc lạnh hơn và có tuyết ở những nơi có độ cao lớn trên dãy Himalaya. Do dãy Himalaya ngăn gió lạnh Bắc Á nên nhiệt độ tại các đồng bằng ôn hoà hơn đáng kể. Hầu hết các địa phương có khí hậu gió mùa, duy trì ẩm trong mùa hè và khô trong mùa đông, và tạo thuận lợi để trồng đay, trà, lúa gạo và các loại cây khác.
Nam Á nhìn chung được phân thành bốn đới khí hậu lớn:
Rìa bắc của Ấn Độ và vùng cao phía bắc Pakistan có khí hậu cận nhiệt đới lục địa khô
Viễn nam của Ấn Độ và phần tây nam của Sri Lanka có khí hậu xích đạo
Hầu hết phần bán đảo có khí hậu nhiệt đới với các biến thể:
Khí hậu cận nhiệt đới ẩm tại phần tây bắc của Ấn Độ
Khí hậu nhiệt đới nóng có mùa đông mát tại Bangladesh
Khí hậu bán khô hạn nhiệt đới tại trung tâm
Dãy Himalaya có khí hậu núi cao
Độ ẩm tương đối cao nhất là trên 80%, được ghi nhận tại vùng đồi Khasi và Jaintia thuộc Đông Bắc Ấn Độ, và Sri Lanka, trong khi khu vực Pakistan và miền tây Ấn Độ ghi nhận được mức dưới 20%–30%. Khí hậu Nam Á phần lớn có đặc điểm do gió mùa. Nam Á phụ thuộc rất nhiều vào mưa do gió mùa. Hai hệ thống gió mùa tồn tại trong khu vực:
Gió mùa mùa hè: Gió thổi từ phía tây nam đến hầu hết các địa phương của khu vực. Nó gây ra 70%–90% lượng giáng thủy thường niên.
Gió mùa mùa đông: Gió thổi từ phía đông bắc, chiếm ưu thế tại Sri Lanka và Maldives.
Giai đoạn ấm nhất trong năm là trước mùa gió mùa (tháng 3 đến giữa tháng 6). Trong mùa hè, áp thấp tập trung trên đồng bằng Ấn-Hằng và gió áp cao từ Ấn Độ Dương thổi vào trung tâm. Gió mùa là mùa mát thứ nhì trong năm vì nó có độ ẩm cao và có sương mù bao phủ. Tuy nhiên, vào đầu tháng 6 các dòng tia biến mất trên cao nguyên Thanh-Tạng, áp thấp trên thung lũng sông Ấn giảm sâu và đới hội tụ nhiệt đới (ITCZ) chuyển đến. Diễn ra sự thay đổi dữ dội. Các áp thấp gió mùa khá mạnh hình thành trên vịnh Bengal và đổ bộ từ tháng 6 đến tháng 9.