stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ukraina
Giáo dục

Theo hiến pháp Ukraina, giáo dục miễn phí được cung cấp tới mọi công dân. Hoàn thành giáo dục cấp hai là bắt buộc tại các trường nhà nước và đại đa số học sinh đều qua cấp này. Giáo dục cao hơn miễn phí tại các cơ sở giáo dục nhà nước và vùng được cung cấp trên một cơ sở cạnh tranh. Cũng có một số nhỏ trường học và các cơ sở giáo dục cấp cao của tư nhân.
Vì sự nhấn mạnh của Liên xô trên tổng số người tiếp cận giáo dục trên toàn bộ dân số, vẫn tiếp tục đến ngày nay, tỷ lệ biết chữ được ước tính ở mức 99.4%. Từ năm 2005, một chương trình học mười một năm đã được thay thế bằng chương trình mười hai năm: giáo dục cấp một bốn năm (bắt đầu từ khi sáu tuổi), cấp hai năm năm; giáo dục cấp ba ba năm. Ở lớp 12, học sinh thực hiện các bài Kiểm tra Chính phủ, cũng được gọi là kỳ thi ra trường. Những bài kiểm tra này sau đó được sử dụng cho việc vào đại học.
Hệ thống giáo dục cao học Ukraina gồm các cơ sở giáo dục cao học, khoa học và phương pháp luận thuộc liên bang, địa phương và các cơ sở tự quản chịu trách nhiệm giáo dục. Tổ chức giáo dục cao học tại Ukraina được xây dựng theo cơ cấu giáo dục cao học của các nước phát triển trên thế giới, như được định nghĩa bởi UNESCO và UN.
Cơ sở hạ tầng

Đa phần hệ thống đường bộ Ukraina đã không được nâng cấp từ thời Xô viết, và hiện nay đã quá cũ. Chính phủ Ukraina đã cam kết xây dựng khoảng 4,500 km (2,800 dặm) đường cao tốc tới thời điểm năm 2012. Tổng cộng, đường trải nhựa tại Ukraina có chiều dài 164,732 km. Vận tải đường sắt tại Ukraina đóng vai trò quan trọng kết nối mọi vùng đô thị, cơ sở hải cảng và trung tâm công nghiệp quan trọng với các quốc gia láng giềng. Nơi tập trung nhiều mạng lưới đường sắt nhất là vùng Donbas của Ukraina. Mặc dù số lượng hàng hoá được vận chuyển bằng đường sắt đã giảm 7.4% năm 1995 so với năm 1994, Ukraina vẫn là một trong các quốc gia sử dụng đường sắt với mật độ cao nhất thế giới. Tổng chiều dài đường sắt tại Ukraina là 22,473 km, trong số đó 9,250 km đã được điện khí hoá.
Ukraina là một trong những quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn nhất Châu Âu; nước này sử dụng lượng điện gấp đôi Đức, trên mỗi đơn vị GDP. Một phần lớn lượng điện cung cấp tại Ukraina có từ các nhà máy điện hạt nhân, và nước này có được nguồn nguyên liệu hạt nhân chủ yếu từ Nga. Ukraina phụ thuộc nặng vào nguồn năng lượng nguyên tử của mình. Nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu, Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, nằm ở Ukraina. Năm 2006, chính phủ có kế hoạch xây dựng 11 lò phản ứng mới vào năm 2030, trên thực tế, hầu như tăng gấp đôi năng lực sản xuất điện hạt nhân. Lĩnh vực năng lượng Ukraina lớn hàng thứ 12 thế giới về công suất đã xây dựng, với 54 gigawatt (GW). Năng lượng tái tạo vẫn đóng một vai trò yếu kém trong sản xuất điện, vào năm 2005 lượng điện được đáp ứng từ các nguồn sau: hạt nhân (47%), nhiệt điện (45%), thủy điện và khác (8%).
Bản mẫu:Geology locale (8-way)
Danh sách tòa nhà cao nhất Khánh Hòa

Quang cảnh khu trung tâm thành phố Nha Trang vào tháng 6 năm 2023.
Khánh Hòa là tỉnh thành có số tòa nhà cao tầng nhiều thứ 3 cả nước Việt Nam chỉ sau Hà Nội (1400+) và Thành Phố Hồ Chí Minh (1200+). Tính đến năm 2024, Khánh Hòa có 195 tòa nhà cao tầng trong đó có 36 tòa cao trên 100m.
Tòa nhà cao nhất Khánh Hòa hiện nay là Khách sạn Mường Thanh Luxury Nha Trang, tọa lạc tại phường Lộc Thọ, thành phố Nha Trang với chiều cao 166,1m và 47 tầng, đây là tòa nhà cao thứ 8 tại miền Trung Việt Nam và cao thứ 49 Việt Nam. Nha Trang là thành phố có nhiều tòa nhà cao tầng nhất tỉnh này khi đang sở hữu 187/195 tòa nhà.
Mặc dù các giới hạn về chiều cao xây dựng tại thành phố này đã được đặt ra từ năm 2012 theo phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch chung thành phố Nha Trang đến năm 2025, các tòa nhà - công trình tại thành phố này không được xây cao hơn 40 tầng. Tuy nhiên hầu hết các tòa nhà cao tầng của tỉnh Khánh Hòa tập trung dày đặc tại ven biển và khu vực trung tâm thành phố Nha Trang, thậm chí là xây vượt tầng dẫn đến tình trạng khu vực trung tâm thành phố trở nên quá tải khi lượng người tập trung đông đúc, gây ùn tắc giao thông cũng như thiếu không gian cộng đồng.
| Khu vực | ≥50m | ≥100m | ≥150m |
| --- | --- | --- | --- |
| Nha Trang | 187 | 36 | 8 |
| Cam Lâm | 6 | 0 | 0 |
| Cam Ranh | 2 | 0 | 0 |
Thành phố Nha Trang nhìn từ trên cao vào tháng 10 năm 2020 với toàn bộ các cao ốc thuộc thành phố trải dọc bờ biển.
Đường chân trời khu trung tâm thành phố Nha Trang nhìn từ vịnh Nha Trang năm 2024.
Các tòa nhà trong tương lai > Đang xây dựng

| Hạng | Tòa nhà | Vị trí | Chiều cao (m) | Tầng | Dự kiến hoàn thành |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Grand Mark Nha Trang | Nha Trang | 140 | 39 | 2023 |
| 2 | Welltone Luxury Residence Soul | Nha Trang | 112 | 33 | 2024 |
| 3 | Welltone Luxury Residence Sand | Nha Trang | 89 | 26 | 2024 |
| 4 | Welltone Luxury Residence Sea | Nha Trang | 89 | 26 | 2024 |
| 5 | New Galaxy The Beach | Nha Trang | 78 | 23 | 2024 |
| 6 | New Galaxy The Green | Nha Trang | 78 | 23 | 2024 |
| 7 | NovaBeach Cam Ranh C1 | Cam Lâm | 69 | 18 | 2024 |
| 8 | NovaBeach Cam Ranh C2 | Cam Lâm | 69 | 18 | 2024 |
| 9 | NovaBeach Cam Ranh C3 | Cam Lâm | 69 | 18 | 2024 |
| 10 | NovaBeach Cam Ranh C4 | Cam Lâm | 69 | 18 | 2024 |
| 11 | New Galaxy The Art | Nha Trang | 68 | 20 | 2024 |
| 12 | New Galaxy The Lux | Nha Trang | 68 | 20 | 2024 |
| 13 | New Galaxy The Modern | Nha Trang | 68 | 20 | 2024 |
| 14 | Số 05 Phạm Văn Đồng | Nha Trang | 65 | 17 | 2023 |
Các tòa nhà trong tương lai > Đã lên kế hoạch, phê duyệt, đề xuất

| Hạng | Tòa nhà | Phường | Chiều cao (m) | Tầng | Năm | Trạng thái |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | IPP Plaza | Nha Trang | 150 | 39 | - | Phê duyệt |
| 2 | Sunshine Marina Nha Trang Bay HH1-2-3 | Nha Trang | 140 | 40 | - | Đề xuất |
| 3 | Sunshine Marina Nha Trang Bay HH4-5 | Nha Trang | 140 | 40 | - | Đề xuất |
| 4 | Quinter Residence | Nha Trang | 133 | 39 | 2023 | Kế hoạch |
| 5 | Chung cư Hoàng Đế | Nha Trang | 126 | 37 | 2026 | Kế hoạch |
| 6 | Nha Trang Bay Hotels & Suites | Nha Trang | 114 | 30 | - | Kế hoạch |
| 7 | Rixos Nha Trang Beach Resort & Spa | Nha Trang | 114 | 30 | - | Kế hoạch |
| 8 | Otis Nha Trang | Nha Trang | 105 | 31 | - | Đề xuất |
| 9 | Chung cư Phước Lợi | Nha Trang | 77,6 | 18 | - | Phê duyệt |
| 10 | Cam Ranh Flowers Resort | Cam Lâm | 65 | 17 | - | Kế hoạch |
Bị hủy bỏ hoặc dừng thi công > Đang bì trì hoãn

| Hạng | Tòa nhà | Vị trí | Chiều cao | Tầng | Khởi công | Trì hoãn | Tiến độ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Wyndham Beau Rivage A | Nha Trang | 184 | 50 | 2014 | 2019 | Thi công đến tầng 5 |
| 2 | Wyndham Beau Rivage B | Nha Trang | 184 | 50 | 2014 | 2019 | Thi công đến tầng 5 |
| 3 | Belle Hill | Nha Trang | 136 | 40 | Chưa triển khai | Chưa triển khai | Đất trống |
| 4 | Marina Ocean Park C1 | Nha Trang | 122 | 36 | Chưa triển khai | Chưa triển khai | Đất trống |
| 5 | Marina Ocean Park C2 | Nha Trang | 122 | 36 | Chưa triển khai | Chưa triển khai | Đất trống |
| 6 | Dragon Fairy | Nha Trang | 102 | 30 | Chưa triển khai | Chưa triển khai | Đất trống |
Bị hủy bỏ hoặc dừng thi công > Bị hủy bỏ

| Tòa nhà | Vị trí | Chiều cao | Tầng | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Peacock Marina Complex A | Nha Trang | 300 | 81 |  |
| Peacock Marina Complex B | Nha Trang | 300 | 81 |  |
| Phoenix Tower | Nha Trang | 250 | 65 |  |
| Fish Scale Nha Trang | Nha Trang | 170 | 45 |  |
| The Russia CT1 | Nha Trang | 160 | 45 |  |
| The Russia CT2 | Nha Trang | 160 | 45 |  |
| The Russia CT3 | Nha Trang | 160 | 45 |  |
| The Russia CT4 | Nha Trang | 160 | 45 |  |
| The Russia CT5 | Nha Trang | 160 | 45 |  |
| Trimet Nha Trang | Nha Trang | 160 | 42 |  |
| Lighthouse Complex Tower 1 | Nha Trang | 150 | 36 |  |
| Lighthouse Complex Tower 2 | Nha Trang | 150 | 36 |  |
| Centara Nha Trang Bay Residence A | Nha Trang | 133 | 39 | Vị trí Scenia Bay hiện tại |
| Centara Nha Trang Bay Residence B | Nha Trang | 133 | 39 | Vị trí Scenia Bay hiện tại |
| Trung tâm Thương mại Tràng Tiền | Nha Trang | 75 | 22 | Vị trí Panorama Nha Trang hiện tại |
Mốc thời gian của các tòa nhà cao nhất

| Số năm cao nhất | Tòa nhà | Hình ảnh | Chiều cao | Phường |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2014 - Hiện tại | Mường Thanh Luxury Nha Trang |      | 166,1 | Nha Trang Phường Lộc Thọ |
| 2013 - 2014 | Havana Nha Trang |  | 150 | Nha Trang Phường Lộc Thọ |
| 2010 - 2013 | Sheraton Nha Trang Hotel & Spa |  | 115,1 | Nha Trang Phường Lộc Thọ |
| 2008 - 2010 | Asia Paradise Hotel |  | 61 | Nha Trang Phường Lộc Thọ |
| 2005 - 2009 | Asia Paradise Hotel |  | 54 | Nha Trang Phường Lộc Thọ |
| 1996 - 2005 | Nha Trang Lodge |      | 44 | Nha Trang Phường Lộc Thọ |
| 1933 - 1996 | Nhà thờ Chính tòa Nha Trang |  | 28 | Nha Trang Phường Phước Tân |
| 784 - 1933 | Tháp Po Nagar |  | 23 | Nha Trang Xã Vĩnh Phước |
Luật 34

Luật 34 là một meme trên Internet cho rằng nội dung khiêu dâm trên Internet có thể liên quan đến mọi chủ đề trong cuộc sống. Khái niệm này thường được miêu tả trong các tác phẩm nghệ thuật của người hâm mộ về các đối tượng bình thường và thường không liên quan đến sự khiêu dâm hay tham gia vào hành vi hoặc hoạt động tình dục. Nó cũng có thể bao gồm các bài viết, phim hoạt hình, hình ảnh, ảnh GIF và bất kỳ hình thức truyền thông nào khác mà internet cung cấp cơ hội để giúp chúng phổ biến và phân phối lại.
Lịch sử

Cụm từ "Luật 34" được đặt ra từ một truyện tranh trực tuyến ngày 13 tháng 8 năm 2003 có câu chú thích: "Luật #34 Có nội dung khiêu dâm về nó. Không có ngoại lệ." Truyện tranh được vẽ bởi TangoStari (Peter Morley-Souter) mô tả cú sốc của anh ấy khi xem phim hài khiêu dâm của Calvin và Hobbes. Mặc dù truyện tranh đã trở nên mờ nhạt, nhưng câu chú thích này ngay lập tức trở nên phổ biến trên Internet. Kể từ đó, cụm từ đã được điều chỉnh thành nhiều phiên bản khác nhau và thậm chí còn được sử dụng như một động từ. Một danh sách "các luật của Internet" được tạo trên trang web 4chan, bao gồm Luật 34 trong một danh sách các luật đầu môi tương tự, chẳng hạn như Luật 63.
Năm 2008, người dùng trên 4chan đã đăng nhiều phim hoạt hình và hài khiêu dâm minh họa Luật 34; trong tiếng lóng của 4chan, nội dung khiêu dâm có thể được gọi là "quy tắc 34" hoặc "pr0nz". Từ điển Châm ngôn Hiện đại tuyên bố rằng Luật 34 bắt đầu xuất hiện trên các bài đăng trên Internet vào năm 2008."
Khi Luật 34 tiếp tục lan truyền trên Internet, một số phương tiện truyền thông truyền thống bắt đầu đưa tin về nó. Một bài báo trên The Daily Telegraph năm 2009 đã liệt kê Luật 34 là luật thứ ba trong số "10 quy tắc và luật" hàng đầu về Internet. Một câu chuyện của CNN năm 2013 cho biết Luật 34 "có thể là quy tắc Internet nổi tiếng nhất" đã trở thành một phần của văn hóa chính thống. Vào ngày 14 tháng 11 năm 2018, một người dùng phát trực tiếp trên Twitch có biệt danh là "Drypiss" đã tổ chức sinh nhật lần thứ 18 của mình bằng cách đăng một video lên Twitter trong đó anh ấy tra cứu các bức ảnh theo Luật 34; sau đó, video và phản hồi của nó đã được The Daily Dot đưa tin.
Fan fiction đã khiêu dâm hóa nhiều nhân vật chính trị từ cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 2016 và sự cố tắc nghẽn kênh đào Suez năm 2021 bởi tàu chở côngtenơ Ever Given. Những cuốn sách ngắn giá rẻ có tên "Tinglers" đã mô tả những con khủng long và máy bay được nhân hóa với các hành vi tình dục. Một tác giả có bút danh, Chuck Tingle, đã xuất bản tác phẩm khiêu dâm đen tối về Brexit, kể về việc quan hệ tình dục với một đồng xu một bảng Anh khổng lồ từ tương lai, vài giờ sau khi cuộc trưng cầu dân ý được thông qua.
Phân tích

Theo các nhà nghiên cứu Ogi Ogas và Sai Gaddam, lý do khiến câu cách ngôn này được nhiều người đồng ý vì đó là một sự thật hiển nhiên đối với bất kỳ ai lướt Web. Ogas nói rằng sau nghiên cứu năm 2009–2010, việc hợp nhất ngành công nghiệp khiêu dâm vào các công cụ tổng hợp video có thị phần lớn đã làm giảm khả năng hiển thị của các video trên thị trường. Các trang web trực tiếp ủng hộ nội dung chính thống bằng cách hướng người dùng đến nội dung đó và gián tiếp bằng cách gây bất lợi cho các nhà sản xuất nhỏ không đủ khả năng thực hiện các biện pháp chống lại sự vi phạm bản quyền một cách gay gắt, khiến người ta nghi ngờ về khả năng theo kịp thị trường của quy tắc này.
Cory Doctorow kết luận, "Luật 34 có thể được coi là một kiểu cáo buộc Web, là nơi dừng chân của những kẻ lập dị, nhưng được nhìn qua lăng kính của chủ nghĩa quốc tế, cho thấy một sự tinh tế nhất định - một cách tiếp cận cuộc sống sành điệu."
John Paul Stadler kết luận rằng Luật 34 phản ánh việc hệ thống hóa sự lệch lạc tình dục thành cấu trúc bản sắc xã hội.
Các biến thể

Luật ban đầu đã được viết lại và nhắc đi nhắc lại khi nó lan truyền trên Web. Một số biến thể phổ biến bỏ qua sự "Không có ngoại lệ" ban đầu.
"Luật 34: Có nội dung khiêu dâm về nó."
"Luật 34: Nếu nó tồn tại, có nội dung khiêu dâm về nó."
"Luật 34: Nếu nó tồn tại, hoặc có thể tưởng tượng ra, có nội dung khiêu dâm trên Internet về nó."
"Luật 34: Nếu bạn có thể tưởng tượng ra nó, thì nó tồn tại dưới dạng nội dung khiêu dâm trên Internet."
"Luật 34(r): Nếu nó tồn tại, sẽ có một cộng đồng Reddit dành riêng cho nó."
Hệ quả

"Luật 35: Nếu không có nội dung khiêu dâm, nó sẽ được tạo ra."
"Luật 36: Sẽ luôn có nhiều thứ chết tiệt hơn những gì bạn vừa thấy."
"Luật 63: Đối với mỗi nhân vật nam nhất định, sẽ có một phiên bản nữ của nhân vật đó và ngược lại."
Pogonoperca ocellata

| Pogonoperca ocellata |
| --- | --- |
P.ocella và P.punctata
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Perciformes
Họ (familia): Serranidae
Phân họ (subfamilia): Grammistinae
Chi (genus): Pogonoperca
Loài (species): P. ocellata
Danh pháp hai phần
Pogonoperca ocellata Günther, 1859 
Pogonoperca ocellata, tên thông thường trong tiếng Anh là Indian soapfish, là một loài cá biển thuộc chi Pogonoperca trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1859.
Gọi là "cá xà phòng" là vì khi bị kích động, P. ocellata, cũng như tất cả các loài thuộc phân họ Grammistinae, sẽ tiết ra một chất nhầy có độc để bảo vệ cơ thể.
Phân bố và môi trường sống

P. ocellata có phạm vi phân bố tương đối rộng rãi ở vùng biển Ấn Độ Dương, nhưng hiếm thấy. Ở Ấn Độ Dương, loài này được tìm thấy tại các hòn đảo xung quanh Madagascar (nhưng không lại có mặt tại đảo này); vịnh Mannar ở phía đông nam của Ấn Độ và Maldives; quần đảo Andaman và phía đông biển Andaman, trải dài xuống đảo Sumatra và Java. Ở phía tây Thái Bình Dương, P. ocellata đã được tìm thấy tại vùng biển Việt Nam. P. ocellata sống xung quanh các rạn san hô hay các rạn đá ngầm ở độ sâu khoảng 100 m trở lại.
Mô tả

Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở P. ocellata là gần 30 cm. Cá trưởng thành có những đốm trắng chi chít phủ đầy cơ thể, lan rộng sang cả các vây. Thân có màu nâu xám. Đỉnh đầu và dọc theo lưng có nhiều dải đốm màu đen; trong đó có một dải băng qua mắt. Loài này có một nắp da đặc trưng ở ngay cằm của nó.
Số gai ở vây lưng: 8; Số tia vây mềm ở vây lưng: 12 - 13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 8; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 17.
Thức ăn của P. ocellata là những loài cá nhỏ hơn, và cũng bao gồm các động vật giáp xác và động vật thân mềm. Loài này hầu như không được đánh bắt.
Chú thích

↑  “Soapfish”. Encyclopædia Britannica.
↑  “List of Marine Fishes reported from Viet Nam”. FishBase.
1 2  “Pogonoperca ocellata”. Sách Đỏ IUCN.
1 2 3  “Pogonoperca ocellata Günther, 1859”. FishBase.
↑  Rudie H. Kuiter, Timothy Godfrey (2014), Fishes of the Maldives – Indian Ocean: Applicable to Central and Western Indian Ocean: East Africa, Seychelles, Mauritius, Reunion, Madagascar, Sri Lanka, Chagos, Laccadives, Cocos Keeling Islands, Nhà xuất bản Atoll Editions, tr.93 ISBN 978-1876410971
Sâm

Bài này viết về rễ của cây thuộc chi Sâm. Đối với thành phố trùng tên trong tiếng Anh, xem Ginseng, Kentucky.
rễ cây được sử dụng trong các chế phẩm thảo dượcBản mẫu:SHORTDESC:rễ cây được sử dụng trong các chế phẩm thảo dược
Những lọ nhân sâm bày bán ở Seoul, 2003
Sâm là tên gọi khái quát chỉ một số loại cây thân thảo mà củ và rễ được sử dụng làm thuốc từ rất lâu đời tại nhiều nước châu Á, thuộc nhiều chi họ khác nhau nhưng chủ yếu là các loại thuộc chi Sâm. Rất nhiều loại củ sâm có hình dáng hao hao giống hình người, đặc biệt là nhân sâm, do đó một số vị thuốc khác không thuộc chi, họ sâm nhưng có hình dáng củ tương tự cũng thường được gọi là sâm. Thêm vào đó, sâm là một vị thuốc bổ nên nhiều vị thuốc khác có tác dụng bổ cũng được gọi là sâm hoặc gắn với chữ sâm (kể cả một số loại động vật như con hải sâm hay sâm đất).
Mặc dù nhân sâm đã được sử dụng trong y học cổ truyền qua nhiều thế kỷ, nghiên cứu lâm sàng hiện đại không đưa ra kết luận về hiệu quả y tế của nó. Không có bằng chứng đáng kể nào cho thấy nhân sâm có hiệu quả điều trị bất kỳ tình trạng bệnh lý nào và việc sử dụng nó chưa được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chấp thuận như một loại thuốc kê đơn. Mặc dù nhân sâm thường được bán dưới dạng chế phẩm bổ sung, nhưng việc sản xuất chế phẩm bổ sung không nhất quán đã dẫn đến các phân tích cho thấy rằng các sản phẩm nhân sâm có thể bị nhiễm kim loại độc hại hoặc các hợp chất độn không liên quan và việc sử dụng quá nhiều có thể có tác dụng phụ hoặc tương tác không tốt với thuốc kê đơn.
Lịch sử

Một trong những văn bản viết đầu tiên đề cập đến việc sử dụng nhân sâm như một loại dược thảo là Dược điển Thần Nông, được viết ở Trung Quốc vào năm 196 sau CN. Trong Bản thảo cương mục năm 1596 của mình, Lý Thời Trân đã mô tả nhân sâm như một loại "thuốc bổ cao cấp". Tuy nhiên, loại thảo mộc này không được sử dụng như một loại thuốc "chữa bách bệnh" mà chỉ là một loại thuốc bổ cho những bệnh nhân mắc bệnh mãn tính và những người đang dưỡng bệnh.
Việc kiểm soát các cánh đồng nhân sâm ở Trung Quốc và Hàn Quốc đã được xem xét một cách nghiêm túc trong thế kỷ XVI.
Phân loại

Có rất nhiều loại sâm, để phân biệt thường người ta gọi thêm tên địa phương hoặc màu sắc vào tên gọi:
Phân loại > Thế giới

Nhân sâm (Panax ginseng/Asian ginseng họ Araliaceae): được mô tả sớm nhất và được ứng dụng phổ biến nhất. Theo lịch sử y học cổ truyền của Trung Quốc từ 3000 năm trước Công nguyên, nhân sâm đã được nói đến như là một thần dược trong "Thần nông bản thảo" của vua Thần Nông.
Đảng sâm (Codonopsis spp. họ Campanulaceae): mọc hoang và được gieo trồng ở Thượng Đảng.
Huyền sâm (Scrophularia họ Scrophulariaceae): có màu đen.
Đan sâm (Salvia miltiorrhiza họ Lamiaceae): có màu đỏ.
Bố chính sâm (Hibicus sagittifolius họ Malvaceae): mọc hoang và được sản xuất ở Bố Trạch.
Sâm tố nữ (Pueraria mirifica hay  Kwao Krua ): 1 loài thuộc chi Pueraria.
Tố nữ sâm (Angelica sinensis hay  đương quy )
Ngũ diệp sâm ( Gynostemma pentaphyllum ,  jiaogulan , Việt Nam gọi là Giảo cổ lam)
Sa sâm (Launaea pinnatifida họ Asteraceae/Adenophora spp. họ Campanulaceae): loại sâm này thường mọc ở vùng đất pha cát.
Thổ nhân sâm (Talinum spp. họ Portulacaceae)
Nam sâm (Schefflera octophylla họ Araliaceae)
Nam sâm (Boerhaavia spp. họ Nyctaginaceae).
Bàn long sâm (Spiranthes sinensis họ Orchidaceae).
Điền thất nhân sâm (sâm tam thất, Panax pseudoginseng họ Araliaceae)
Thái tử sâm (Pseudostellaria heterophylla): là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng.
Sâm Ấn Độ (Withania Somnifera họ họ Solanaceae)
Sâm Nhật Bản (Panax japonicus họ Araliaceae) dùng để thay thế khi không có nhân sâm, có tác dụng bổ tỳ–vị.
Sâm Hoa Kỳ (Panax quinquefolius): còn gọi là sâm Bắc Mỹ. Năm 1984, nhà nghiên cứu Albert Leung ở Mỹ đã phân biệt hiệu năng giữa sâm Hoa Kỳ và nhân sâm như sau: "sâm Hoa Kỳ được coi là có tính mát, tính hàn, gần như đối nghịch với nhân sâm có tính ấm hay nhiệt". Dùng sâm Hoa Kỳ vào mùa hè nhằm giải nhiệt, hạ hỏa.
Sâm Alaska  (Oplopanax horridus)
Sâm Brazil (Pfaffia paniculata,  suma )
Sâm Tây Bá Lợi Á (Eleutherococcus senticosus họ Araliaceae) còn gọi là sâm Siberi, sâm Liên Xô.[cần dẫn nguồn]
Sâm Peru (Lepidium meyenii hay  maca )
Phân loại > Việt Nam

Có nhiều dược thảo có tên sâm được sử dụng từ rất lâu đời ở Việt Nam, nhưng với nhiều công dụng khác nhau như:
Sâm bố chính: (Hibiscus sagittifolius var. quinquelobus họ Malvaceae) thường thấy mọc ở Quảng Bình, Phú Yên. Hải Thượng Lãn Ông dùng phối hợp với thuốc khác để trị ho, sốt, gầy yếu. Hiện nay dùng làm thuốc bổ khí, thông tiểu tiện, hạ sốt.
Sâm cau: (Curculigo orchiodes họ Hypoxidaceae) mọc nhiều dưới tán rừng xanh Lạng Sơn, Hòa Bình đến Đồng Nai. Có tác dụng bổ thận, tráng dương, dùng để chữa nam giới tinh lạnh, liệt dương, phụ nữ bạch đới, người già tiểu són.
Sâm đại hành: (Eleutherine subaphylla họ Iridaceae) mọc hoang ở khắp nơi tại Việt Nam, thường được dùng để trị ho, đinh nhọt, lở ngứa ngoài da, chốc đầu, tổ đĩa.
Sâm hoàn dương: (?) mọc nhiều ở vùng núi cao nguyên Việt Nam, dùng để trị viêm phế quản phổi, mụn nhọt, ho, tắc tia sữa.
Sâm mây: (?) mọc nhiều ở Bắc Việt Nam, Bình Thuận, Đồng Nai. Người dân thường sử dụng làm thuốc bổ.
Sâm Ngọc Linh: (Panax vietnamensis họ Araliaceae), còn gọi là sâm Việt Nam, sâm Khu Năm, sâm trúc (Panax Vietnamensis Araliaceae) mọc tập trung tập trung ở các huyện miền núi Ngọc Linh thuộc Kontum và Quảng Nam ở độ cao 1500 đến 2100m, cây mọc dày thành đám dưới tán rừng dọc theo các suối ẩm trên đất nhiều mùn.[cần dẫn nguồn]
Sâm Báo: là loại sâm từng được tiến cho vua Hồ chúa Trịnh, mọc ở vùng núi Báo, xã Vĩnh Hùng, Vĩnh Lộc, Thanh Hóa.
Sâm nam (Dipsacus japonicus họ Dipsacaceae).
Sâm hoang dã và sâm trồng > Nhân sâm hoang dã

Nhân sâm hoang dã (tiếng Hàn: 산삼; Hanja: 山蔘; Romaja: sansam; dịch nghĩa đen: "mountain ginseng") mọc tự nhiên trên núi và được hái bằng tay bởi những người hái lượm được gọi là simmani (심마니). Cây nhân sâm hoang dã hiện nay gần như tuyệt chủng ở Trung Quốc và có nguy cơ tuyệt chủng trên toàn cầu. Nguyên nhân là do nhu cầu về sâm cao trong những năm gần đây, dẫn đến việc thu hoạch cây hoang dã nhanh hơn so với khả năng sinh trưởng và sinh sản (sâm hoang dã có thể mất nhiều năm để trưởng thành). Sâm hoang dã có thể được chế biến thành bạch sâm hoặc hồng sâm. Nhân sâm Hoa Kỳ hoang dã từ lâu đã được người Mỹ bản địa sử dụng làm thuốc. Kể từ giữa những năm 1700, nó đã được thu hoạch để bán quốc tế. Ngày nay nhân sâm Hoa Kỳ hoang dã có thể được thu hoạch ở 19 tiểu bang nhưng bị hạn chế xuất khẩu.
Sâm Hàn Quốc hoang dã (P. ginseng)
Sâm Mỹ hoang dã (P. quinquefolius)
Sâm hoang dã và sâm trồng > Nhân sâm trồng

Nhân sâm trồng (tiếng Hàn: 인삼; Hanja: 人蔘; Romaja: insam; dịch nghĩa đen: "human ginseng") rẻ hơn so với nhân sâm hoang dã vốn hiếm.
Nhân sâm trồng hoang dã (tiếng Hàn: 장뇌삼; Hanja: 長腦蔘; Romaja: jangnoesam) được con người trồng trên núi và được phép phát triển như nhân sâm hoang dã.
Sâm Hàn Quốc được trồng (P. ginseng)
Sâm Mỹ được trồng (P. quinquefolius)
Chế biến nhân sâm

Hạt nhân sâm thường không nảy mầm cho đến mùa xuân thứ hai sau khi thu hoạch quả vào mùa thu. Trước tiên, chúng phải được bảo quản trong một thời gian dài trong môi trường ẩm với xử lý ấm / lạnh, một quá trình được gọi là phân tầng.
Nhân sâm Hàn Quốc (P. ginseng) được bán trên thị trường dưới dạng nhân sâm tươi, đỏ và trắng; Nhân sâm hoang dã chỉ được sử dụng ở những nơi có sẵn.
Chế biến nhân sâm > Nhân sâm tươi

Nhân sâm tươi (tiếng Hàn: 수삼; Hanja: 水蔘; Romaja: susam; dịch nghĩa đen: "thủy sâm"), còn được gọi là "lục sâm", là sản phẩm thô chưa khô.. Việc sử dụng nó bị giới hạn bởi tính khả dụng.
Nhân sâm tươi ( P. Ginseng )
Chế biến nhân sâm > Bạch sâm

Bạch sâm (tiếng Hàn: 백삼; Hanja: 白蔘; Romaja: baeksam; dịch nghĩa đen: "Bạch sâm") là nhân sâm đã bóc vỏ và sấy khô. [23] Bạch sâm là nhân sâm tươi đã được sấy khô mà không cần đun. Nó được bóc vỏ và sấy khô để giảm hàm lượng nước xuống còn 12% hoặc ít hơn. [23] Nhân sâm trắng phơi khô dưới ánh nắng mặt trời có ít dược tính hơn. Các enzym chứa trong rễ có thể phá vỡ các thành phần này trong quá trình làm khô. Phơi dưới ánh nắng mặt trời làm mất màu rễ chuyển sang màu trắng vàng.