stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
USS Tautog (SS-199)
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ năm

Dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng mới, Thiếu tá Hải quân William Bernard Sieglaff, Tautog xuất phát từ Fremantle vào ngày 15 tháng 12, 1942 cho chuyến tuần tra thứ năm, và hoạt động trong khu vực biển Java gần các đảo Ambon, Timor và Celebes (nay lả Sulawesi). Vào ngày 24 tháng 12, nó bắt gặp một tàu buôn tại eo biển Ombai và theo dõi cho đến 03 giờ 06 phút sáng ngày hôm sau; hai trong số ba quả ngư lôi phóng ra trúng đích đã đánh chìm chiếc Banshu Maru số 2 998 GRT ở vị trí 15 nmi (28 km) về phía Bắc Dili, Timor, tại tọa độ 08°40′N 124°30′Đ﻿ / ﻿8,667°N 124,5°Đ﻿ / -8.667; 124.500. Tàu tuần tra đối phương đã truy lùng chiếc tàu ngầm trong suốt mười giờ trước khi rút lui.
Đêm hôm đó, Tautog đang trên đường hướng sang eo biển Alors khi nó phát hiện hai tàu đang di chuyển sang hướng Tây, được cho là một tàu buôn được một tàu vũ trang hộ tống; tuy nhiên các tàu đối phương bất ngờ hướng thẳng đến Tautog. Chiếc tàu ngầm lặn sâu để né tránh nhưng vẫn phải chịu đựng mìn sâu thả từ đội săn ngầm đối phương. Đến ngày 9 tháng 1, 1945, ở vị trí 18 nmi (33 km) về phía Đông Nam đảo Ambon, nhờ thông tin tình báo tín hiệu báo trước, nó đánh chặn tàu tuần dương hạng nhẹ Natori thuộc lớp Nagara ở khoảng cách 3.000 yd (2.700 m). Một trong hai quả ngư lôi phóng ra đã đánh trúng Natori lúc 09 giờ 43 phút, khiến tàu đối phương hỏng bánh lái. Khi mục tiêu bắt đầu di chuyển chậm trở lại, Tautog phóng thêm hai quả ngư lôi nhưng không trúng đích và bị đối phương phản công bằng hải pháo. Chiếc tàu tuần dương đối phương đã cố lếch được đến Ambon.
Su đó trong eo biển Salajar, vẫn nhờ thông tin tình báo tín hiệu báo trước, Tautog tiếp tục phát hiện một tàu tuần dương thứ hai, nhưng bốn quả ngư lôi phóng ra tấn công đều bị trượt trong bối cảnh biển động mạnh. Nó lại phát hiện một tàu buôn trong biển Banda vào ngày 22 tháng 1, và ba quả ngư lôi đã đánh chìm Hasshu Maru 1.873 GRT, nguyên là một tàu chở hành khách-hàng hóa Hà Lan bị Nhật Bản chiếm, ở vị trí 5 mi (8,0 km) về phía Đông eo biển Salier, ngoài khơi mũi cực Nam Celebes, tại tọa độ 05°40′N 120°30′Đ﻿ / ﻿5,667°N 120,5°Đ﻿ / -5.667; 120.500. Tautog kết thúc chuyến tuần tra tại Fremantle vào ngày 30 tháng 1.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ sáu

Tautog thực hiện chuyến tuần tra tiếp theo tại khu vực eo biển Makassar và chung quanh Balikpapan, nơi nó rải thủy lôi, từ ngày 24 tháng 2 đến ngày 19 tháng 4. Vào ngày 17 tháng 3, chiếc tàu ngầm phát hiện một tàu chở dầu bị mắc cạn trong khi phần cấu trúc thượng tầng đã bị hư hại do không kích; nó phóng một quả ngư lôi đánh trúng phía đuôi con tàu, gây ra một vụ nổ lớn và đánh chìm đuôi tàu. Tautog tiếp tục tấn công một tàu buôn với ba quả ngư lôi, nhưng đều bị trượt. Trong biển Celebes ngoài khơi đảo Boston vào ngày 9 tháng 4, chiếc tàu ngầm tấn công một đoàn tàu vận tải, lần lượt đánh chìm tàu buôn Penang Maru 5.214 GRT với ba quả ngư lôi, rồi đến lượt tàu khu trục Isonami (1.950 tấn) với ba quả ngư lôi, khi nó cứu vớt những người sống sót từ Penang Maru, cùng tại tọa độ 05°26′N 123°04′Đ﻿ / ﻿5,433°N 123,067°Đ﻿ / -5.433; 123.067. Trong chuyến tuần tra này, chiếc tàu ngầm cũng thử nghệm khẩu pháo 5-inch/25 caliber mới được trang bị, vốn tháo dỡ từ một tàu ngầm tàu ngầm lớp Barracuda; nó đã dùng khẩu pháo này đánh chìm tổng cộng ba thuyền buồm đối phương.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ bảy

Tautog lại khởi hành từ Fremantle vào ngày 11 tháng 5 cho chuyến tuần tra thứ bảy, và hoạt động tại các khu vực biển Flores, vịnh Boni, biển Molucca, biển Celebes và vịnh Moru. Vào ngày 20 tháng 5, nó đánh chìm một thuyền buồm bằng hải pháo, rồi đến ngày 6 tháng 6 đã phóng một loạt ba quả ngư lôi tấn công một tàu chở hàng ở lối ra vào eo biển Basalin, và một quả đánh trúng đã khiến Shinei Maru 970 GRT đắm tại tọa độ 07°00′B 123°37′Đ﻿ / ﻿7°B 123,617°Đ﻿ / 7.000; 123.617. Đến ngày 20 tháng 6, chiếc tàu ngầm lại phóng ngư lôi đánh chìm tàu chở hàng Meiten Maru 4.474 GRT ở vị trí khoảng 225 nmi (417 km) về phía Tây Bắc Saipan, tại tọa độ 15°57′B 140°57′Đ﻿ / ﻿15,95°B 140,95°Đ﻿ / 15.950; 140.950. Tautog kết thúc chuyến tuần tra tại Trân Châu Cảng vào ngày 2 tháng 7, rồi tiếp tục quay về vùng bờ Tây để được đại tu tại Xưởng hải quân Hunter's Point.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ tám

Sau khi quay trở lại Trân Châu Cảng, Tautog xuất phát từ đây vào ngày 7 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ tám để hoạt động tại khu vực quần đảo Palau. Nó trồi lên mặt nước gần đảo Fais vào ngày 22 tháng 10 để bắn phá một nhà máy sản xuất phosphat, và sang ngày 4 tháng 11 đã đánh chìm Tàu săn ngầm số 30 (100 tấn) tại tọa độ 7°34′B 134°00′Đ﻿ / ﻿7,567°B 134°Đ﻿ / 7.567; 134.000. Sau đó chiếc tàu ngầm đã gây hư hại cho một tàu chở dầu và ba tàu chở hàng; và do đã tiêu phí hết ngư lôi mang theo, nó theo dõi một đoàn tàu vận tải trong suốt hai ngày và báo cáo tọa độ mục tiêu về Trân Châu Cảng, trước khi kết thúc chuyến tuần tra tại Midway vào ngày 18 tháng 11.
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ chín

Tautog lên đường cho chuyến tuần tra thứ chín từ ngày 12 tháng 12, 1943 và hướng đến các đảo chính quốc Nhật Bản để hoạt động về phía Đông Nam Shikoku và dọc bờ biển phía Nam Honshū. Vào ngày 27 tháng 12, nó phóng một loạt ba quả ngư lôi tấn công một tàu buôn, và một đợt tương tự nhắm vào một tàu chở hành khách nhỏ; tuy nhiên nó không thể quan sát kết quả vì bị tàu hộ tống đối phương truy đuổi trong suốt bốn giờ và thả đến 99 quả mìn sâu. Đến ngày 3 tháng 1, 1944, ở vị trí về phía Nam Honshū, nó theo dõi một tàu chở hàng ngoài khơi cửa sông Kumano Kawa cách bờ biển nữa dặm, rồi phóng một loạt ba quả ngư lôi tấn công, đánh chìm chiếc Saishu Maru 2.082 GRT tại tọa độ 33°44′B 136°02′Đ﻿ / ﻿33,733°B 136,033°Đ﻿ / 33.733; 136.033. Tàu hộ tống và máy bay tuần tra đối phương xuất hiện ngay sau đó, buộc chiếc tàu ngầm phải lặn sâu và rút lui.
Sang ngày hôm sau, Tautog bắt gặp một mục tiêu qua radar nên theo dõi đồng thời di chuyển đến vị trí thuận lợi hơn trước khi tấn công. Nó phóng một loạt sáu quả ngư lôi tấn công, và bốn quả trúng đích đã khiến Usa Maru 3.943 GRT vỡ làm đôi và đắm ở vị trí về phía Nam Honshū, tại tọa độ 34°09′B 136°50′Đ﻿ / ﻿34,15°B 136,833°Đ﻿ / 34.150; 136.833. Đến ngày 11 tháng 1, chiếc tàu ngầm đánh chặn hai tàu buôn và phóng tổng cộng bốn quả ngư lôi tấn công, nghe thấy ít nhất hai tiếng nổ tại tọa độ 34°10′B 136°55′Đ﻿ / ﻿34,167°B 136,917°Đ﻿ / 34.167; 136.917, nhưng không thể xác nhận kết quả vì bị tàu hộ tống đối phương truy đuổi; Tautog sau này được công nhận đã gây hư hại đáng kể cho tàu buôn Kogyo Maru, khi một quả ngư lôi đã đánh trúng và gây ngập nước phòng động cơ, khiến con tàu bị nghiêng sang mạn trái. Chiếc tàu ngầm kết thúc chuyến tuần tra tại Trân Châu Cảng vào ngày 30 tháng 1, nơi nó được bảo trì cặp bên mạn tàu tiếp liệu tàu ngầm Bushnell (AS-15).
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ mười

Xuất phát từ Trân Châu Cảng cho chuyến tuần tra thứ mười, Tautog ghé đến Midway để tiếp thêm nhiên liệu trước khi hướng sang khu vực quần đảo Kuril, và đến ngày 5 tháng 3 đã đi đến khu vực tuần tra được chỉ định, kéo dài từ Paramushiro cho đến phía Bắc đảo Hokkaidō. Nó gặp một tai nạn vào ngày hôm đó, khi một cơn sóng lớn ập qua tàu đã cuốn một thủy thủ xuống biển mất tích. Đến ngày 13 tháng 3, chiếc tàu ngầm theo dõi một tàu buôn đối phương cho đến khi đi đến vị trí thuận lợi, và phóng một loạt ba quả ngư lôi tấn công từ khoảng cách 1.500 yd (1.400 m); hai quả trúng đích đã khiến Ryua Maru 1.925 GRT chết đứng giữa biển, nhưng mục tiêu vẫn không đắm ngay cả khi Tautog phóng thêm bốn quả ngư lôi nữa. Khi chiếc tàu ngầm trồi lên mặt nước để kết liễu mục tiêu bằng hải pháo, một tàu buôn khác xuất hiện để ứng cứu Ryua Maru. Tautog chuyển sang tấn công Shojen Maru 1.942 GRT với một loạt ba quả ngư lôi và đánh chìm mục tiêu; cả Ryua Maru lẫn Shojen Maru cùng đắm ở vị trí khoảng 20 nmi (37 km) về phía Tây đảo Rashuwa, tại tọa độ 47°41′B 152°41′Đ﻿ / ﻿47,683°B 152,683°Đ﻿ / 47.683; 152.683.
Đến đêm 16 tháng 3, Tautog phát hiện qua radar một đoàn tàu vận tải gồm bảy chiếc đang di chuyển ngoài khơi Hokkaidō. Nó cơ động đến vị trí bên sườn phải đoàn tàu đối phương và phóng một loạt bốn quả ngư lôi nhắm vào hai tàu buôn đang chồng lấp nhau. Đang khi lặn xuống né tránh phản công từ một tàu hộ tống, nó ghi nhận ba tiếng nổ kèm theo âm thanh lườn tàu bị ép vỡ khi đắm. Chiếc tàu ngầm sau đó truy đuổi theo các mục tiêu còn lại, phóng tổng cộng bảy quả ngư lôi tấn công hai mục tiêu, trước khi bị một tàu khu trục đối phương truy đuổi trong suốt một giờ rưỡi. Tautog được ghi công đã đánh chìm tàu khu trục Shirakumo (1.750 tấn), và tàu chở hành khách-hàng hóa Nichiren Maru 5.460 GRT cùng tại tọa độ 42°25′B 144°55′Đ﻿ / ﻿42,417°B 144,917°Đ﻿ / 42.417; 144.917. Nó kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về Midway vào ngày 23 tháng 3.
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ mười một

Trong chuyến tuần tra thứ mười một diễn ra từ ngày 17 tháng 4 đến ngày 21 tháng 5, Tautog tiếp tục hoạt động tại khu vực quần đảo Kuril. Vào ngày 2 tháng 5, nó bắt gặp một tàu chở hàng trong một cảng nhỏ trên đảo Matsuwa Jima, và đã phóng bốn quả ngư lôi tấn công từ khoảng cách 2.000 yd (1.800 m), ghi được một quả trúng đích; chiếc tàu ngầm phóng thêm hai quả ngư lôi một giờ sau đó và ghi thêm một quả trúng đích, đánh đắm tàu chở hàng Lục quân Ryoyo Maru 5.973 GRT ở vùng nước nông 24 ft (7,3 m), tại tọa độ 48°04′B 153°16′Đ﻿ / ﻿48,067°B 153,267°Đ﻿ / 48.067; 153.267. Sang sáng ngày hôm sau, trong hoàn cảnh sương mù, nó phát hiện mục tiêu qua radar nên tiếp cận và phóng bốn quả ngư lôi tấn công; hai quả trúng đích đã đánh chìm tàu vận tải Fushimi Maru 4.935 GRT ở vị trí về phía Nam đảo Urup, tại tọa độ 45°28′B 149°56′Đ﻿ / ﻿45,467°B 149,933°Đ﻿ / 45.467; 149.933.
Đến ngày 8 tháng 5, Tautog bắt gặp một đoàn tàu vận tải, và đã phóng ngư lôi nhắm vào chiếc tàu buôn to nhất, một quả trúng đích đã gây hư hại cho mục tiêu, và thêm hai quả nữa đánh chìm tàu vận tải Miyazaki Maru 3.943 GRT trong eo biển Tsugaru ngoài khơi Ōminato ở phía Bắc đảo Honshū, tại tọa độ 41°52′B 141°12′Đ﻿ / ﻿41,867°B 141,2°Đ﻿ / 41.867; 141.200. Các tàu hộ tống đã phản công bằng mìn sâu trong suốt bảy giờ, nhưng không gây hư hại cho chiếc tàu ngầm. Đến lúc bình minh ngày 9 tháng 5, nó lại phóng ngư lôi tấn công một tàu buôn, nhưng không trúng đích; rồi ba ngày sau đó, Tautog phóng nốt ba quả ngư lôi cuối cùng đánh chìm tàu chở hàng Banei Maru số 2 1.186 GRT ở vị trí về phía Đông Bắc đảo Honshū, tại tọa độ 40°01′B 141°58′Đ﻿ / ﻿40,017°B 141,967°Đ﻿ / 40.017; 141.967. Tautog kết thúc chuyến tuần tra tại Trân Châu Cảng.
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ mười hai

Tautog khởi hành từ Trân Châu Cảng vào ngày 23 tháng 6 cho chuyến tuần tra thứ mười hai để hoạt động tại vùng bờ biển phía Đông Honshū và Hokkaidō. Vào ngày 8 tháng 7, nó lần lượt phóng hai loạt ngư lôi đánh chìm tàu chở hàng Matsu Maru 887 GRT, vốn đang vận chuyển gỗ từ Tokyo đến Muroran, ngoài khơi Honshū, tại tọa độ 41°17′B 141°30′Đ﻿ / ﻿41,283°B 141,5°Đ﻿ / 41.283; 141.500. Sang ngày hôm sau 9 tháng 7, đang khi tuần tra ngoài khơi Kushiro, Hokkaidō, nó đánh chìm tàu đánh cá Yamata Maru (18 tấn) bằng hải pháo tại tọa độ 43°06′B 144°08′Đ﻿ / ﻿43,1°B 144,133°Đ﻿ / 43.100; 144.133. Đến ngày 19 tháng 7, nó đánh chìm tàu tuần tra Hokuriku Maru  số 1 (148 tấn) ở vị trí về phía Đông Bắc Tori Jima, tại tọa độ 31°30′B 140°00′Đ﻿ / ﻿31,5°B 140°Đ﻿ / 31.500; 140.000. Cuối cùng vào ngày 2 tháng 8, nó đánh chìm tàu chở hàng Konei Maru 1.992 GRT ngoài khơi Honshū, tại tọa độ 33°57′B 136°20′Đ﻿ / ﻿33,95°B 136,333°Đ﻿ / 33.950; 136.333. Tautog kết thúc chuyến tuần tra tại Midway vào ngày 10 tháng 8, và tiếp tục quay về vùng bờ Tây Hoa Kỳ để được đại tu.
Lịch sử hoạt động > 1945 > Chuyến tuần tra thứ mười ba

Tautog xuất phát từ Trân Châu Cảng vào ngày 17 tháng 12, 1944 cho chuyến tuần tra thứ mười ba, cũng là chuyến cuối cùng. Nó ghé đến Midway và Saipan trước khi cùng tàu ngầm Silversides (SS-236) hướng sang khu vực tuần tra trong biển Hoa Đông. Vào ngày 17 tháng 1, 1945, Tautog phát hiện một con tàu đang hướng thẳng đến mình, nên đã phóng một loạt ba quả ngư lôi tấn công, và đánh trúng mũi tàu đối phương, rồi thêm một quả ngư lôi nữa từ khoảng cách 700 yd (640 m), đánh chìm Tàu vận tải số 15 (1.500 tấn) ở vị trí về phía Nam Kyūshū, tại tọa độ 31°09′B 130°29′Đ﻿ / ﻿31,15°B 130,483°Đ﻿ / 31.150; 130.483.
Vào đêm 20 tháng 1, ở vị trí về phía Nam eo biển Tsushima, Tautog phát hiện một tàu đối phương từ khoảng cách 10.000 yd (9.100 m), nên tiếp cận và tấn công với ba quả ngư lôi, và hai quả trúng đích đã đánh chìm tàu tiếp liệu xuồng phóng lôi Shuri Maru (1.857 tấn), vốn đang trên đường từ Thanh Đảo, Trung Quốc đến Sasebo, tại tọa độ 33°37′B 128°40′Đ﻿ / ﻿33,617°B 128,667°Đ﻿ / 33.617; 128.667. Sang ngày hôm sau, nó tấn công một tàu chở dầu, nhưng không thể đánh giá kết quả vì phải né tránh tàu hộ tống đối phương. Trên đường quay trở về căn cứ, vào ngày 26 tháng 1, nó còn đánh chìm tàu đánh cá gỗ Naga Maru số 11 (43 tấn) bằng hải pháo tại tọa độ 30°00′B 136°20′Đ﻿ / ﻿30°B 136,333°Đ﻿ / 30.000; 136.333, trước khi về đến Midway vào ngày 1 tháng 2.
Lịch sử hoạt động > 1945 > Phục vụ như tàu huấn luyện

Từ ngày 2 tháng 3, Tautog chuyển sang phục vụ cho việc huấn luyện chống tàu ngầm của không lực hải quân trong một tháng tại khu vực Trân Châu Cảng. Nó đi đến San Diego vào ngày 9 tháng 4, và hoạt động phối hợp cùng Khoa Nghiên cứu Chiến tranh Đại học California để thử nghiệm thiết bị mới nhằm tăng cường độ an toàn tàu ngầm. Khi Thế Chiến II kết thúc, vào ngày 7 tháng 9, nó đi đến San Francisco để gia nhập Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương, nhưng lại được lệnh lên đường vào ngày 31 tháng 10 để chuyển sang vùng bờ Đông. Tautog đi đến Portsmouth, New Hampshire vào ngày 18 tháng 11, và được cho xuất biên chế vào ngày 8 tháng 12, 1945.
Lịch sử hoạt động > 1946 - 1959

Tautog được chọn để tham gia Chiến dịch Crossroads, cuộc thử nghiệm bom nguyên tử tại đảo san hô vòng Bikini vào giữa năm 1946, nhưng kế hoạch này bị hủy bỏ. Thay vào đó con tàu được điều về Quân Khu Hải quân 9 vào ngày 9 tháng 5, 1947 để phục vụ như tàu huấn luyện cho Hải quân Dự bị Hoa Kỳ. Nó được kéo đến Wisconsin, và đi đến Milwaukee vào ngày 26 tháng 12, 1947, nơi nó phục vụ như tàu huấn luyện cố định cho Trung tâm Huấn luyện Hải quân Dự bị Ngũ Đại Hồ trong suốt một tập niên tiếp theo. Nó ngừng hoạt động và rút tên khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 11 tháng 9, 1959.Con tàu được bán cho hãng Bultema Dock and Dredge Co. tại Manistee, Michigan để tháo dỡ vào ngày 15 tháng 11, 1959.
Phần thưởng

Tautog được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Tuyên dương Hải quân cùng mười bốn Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II. Nó được ghi công đã đánh chìm 26 tàu Nhật Bản với tổng tải trọng 72.606 tấn, xếp thứ hai về số tàu và hạng bảy về tải trọng, trong số tàu ngầm Hoa Kỳ có thành tích nổi bật nhất trong chiến tranh.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |


| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| Dãi băng Hoạt động Tác chiến | Đơn vị Tuyên dương Hải quân | Huân chương Phục vụ Phòng vệ Hoa Kỳ |
| Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ | Huân chương Chiến dịch Châu Á-Thái Bình Dương với 14 Ngôi sao Chiến trận | Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II |
Tàu khu trục Isonami, bị Tautog đánh chìm vào ngày 9 tháng 4, 1943.
Núi Ngự Bình

"Ngự Bình" đổi hướng tới đây. Đối với các định nghĩa khác, xem Ngự Bình (định hướng).
Núi Ngự Bình
Núi Ngự Bình (chữ Hán: 御屏), gọi ngắn gọn là núi Ngự, trước có tên là Hòn Mô hay Núi Bằng (Bằng Sơn); là một hòn núi đất cao 103 m ở bờ phải sông Hương (giữa Cồn Hến và Cồn Giã Viên), cách trung tâm thành phố Huế, Việt Nam 4 km về phía Nam.
Giới thiệu

Núi Ngự có dạng hình thang, đỉnh bằng phẳng , hai bên có hai ngọn núi nhỏ chầu vào gọi là Tả Bật Sơn và Hữu Bật Sơn .
Bởi núi có hình dạng như thế, nên khi chúa Nguyễn Phúc Trăn (ở ngôi: 1687-1691) dời thủ phủ Đàng Trong từ làng Kim Long (thuộc huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên) về làng Phú Xuân (chỗ của Kinh thành Huế ngày nay) vào năm 1687, đã dùng núi ấy làm án (chắn ngang) trước thủ phủ. 
Về sau, khi chúa Nguyễn Phúc Khoát (ở ngôi: 1738-1765) xây dựng đô thành Phú Xuân (hoàn tất năm 1739), và vua Gia Long xây dựng Kinh thành Huế (1805) cũng đặt núi Bằng làm án .
Sách Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều Nguyễn viết:
Sách Đại Nam dư địa chí ước biên của Tổng tài Cao Xuân Dục cũng viết về núi này như sau:
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân, thì từ thời Gia Long, tất cả các quan lại không phân biệt phẩm trật lớn nhỏ, mỗi người đều phải trồng ở Ngự Bình một cây thông, cho nên trải các đời vua, Ngự Bình trở thành một rừng thông vi vu. Bởi vẻ đẹp ấy, nên núi được nhiều người đến viếng và làm thơ đề vịnh, trong số đó có vua Minh Mạng và vua Thiệu Trị .
Cùng với sông Hương, núi Ngự Bình hòa quyện vào nhau tạo nên vẻ sơn thủy hữu tình của Huế, và đã trở thành biểu tượng của thiên nhiên Huế từ rất lâu. Vì vậy, người ta quen gọi Huế là xứ sở của "sông Hương-núi Ngự" .
Có nhiều thơ ca nói đến cặp danh thắng này, trong số ấy có câu:
Núi Ngự không cây, chim ngủ đất.
Sông Hương vắng khách, đĩ kêu trời.
Chú thích

↑  Theo Nguyễn Dược-Trung Hải, Sổ tay địa danh Việt Nam (Nhà xuất bản Giáo dục, 2008, tr. 182). Có nguồn ghi núi Ngự cao 105 m.
↑  Mặt trước núi Ngự trông rất cân phân, nhưng ở phía sau thì hình dáng trông lệch lạc không đều, nên có câu: Núi Ngự Bình trước tròn sau méo/ Sông An Cựu nắng đục mưa trong...
↑  Theo website Du lịch Huế  Lưu trữ 2012-04-11 tại Wayback Machine. Có nguồn ghi là Tả Phù Sơn và Hữu Bật Sơn.
1 2  Nguyễn Đắc Xuân, Hướng dẫn thăm Kinh thành Huế. Nhà xuất bản Thuận Hóa, 1993, tr. 26.
↑  Dẫn lại theo Lê Văn Hảo, "Huế giữa chúng ta", Nhà xuất bản Thuận Hóa, 1984, tr. 19.
↑  Cao Xuân Dục, Đại Nam dư địa chí ước biên (Nhà xuất bản Văn học, 2003, tr. 65).
↑  Thi sĩ Quách Tấn kể: Năm Minh Mạng thứ 19 (1838), nhân tiết Trùng Dương, nhà vua đã "đăng lâm tận đỉnh", đồng thời cho mở yến tiệc đãi các quan tùy tùng, và soạn thơ ngự chế làm kỷ niệm (Bước lãng du, tr. 22). Cũng theo tác giả này, cuối năm 1788, vua Quang Trung làm lễ xuất quân ra Bắc để đánh đuổi quân Thanh xâm lược tại núi Ngự Bình. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu gần đây, thì vị vua này đã làm lễ ở núi Bân chứ không phải ở núi ấy.
↑  Chưa tra được năm vua Thiệu Trị đến viếng núi Ngự, chỉ biết khi đến đây nhà vua có làm bài thơ "Bình lĩnh đăng cao" (Núi Ngự lên cao), và liệt núi vào cảnh đẹp thứ 12. Theo Quách Tấn, bài thơ này được vua Thiệu Trị cho khắc vào bia dựng nơi chân núi ấy (Bước lãng du, Nhà xuất bản Trẻ, 1996, tr. 22).
↑  Xem:  Lưu trữ 2012-04-11 tại Wayback Machine.
↑  Theo Lê Văn Hảo, sách đã dẫn, tr. 19.
Nguyễn Hồng Sơn

Bài này viết về cầu thủ bóng đá sinh năm 1970. Đối với những người cùng tên, xem Nguyễn Hồng Sơn (định hướng).
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Nguyễn Hồng Sơn vào năm 2019
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Nguyễn Sỹ Sơn
Ngày sinh:  9 tháng 10, 1970 (54 tuổi)
Nơi sinh:  Hà Nội, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Chiều cao:  1,69 m (5 ft 7 in)
Vị trí:  Tiền vệ
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
:  Thể Công
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1988–2004 |  Thể Công |  401 |  (58) |
| 2004–2005 |  Công nhân Bia Đỏ |  29 |  (8) |
| Tổng cộng |   |  430 |  (66) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1993–2001 |  Việt Nam |  40 |  (18) |
Sự nghiệp quản lý
Năm:  Đội
2005:  Thành Nghĩa Dung Quất Quảng Ngãi
2006:  Trẻ Thể Công
2018:  Phù Đổng
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Nguyễn Hồng Sơn, tên khai sinh là Nguyễn Sỹ Sơn (sinh ngày 9 tháng 10 năm 1970), là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Việt Nam từng thi đấu ở vị trí tiền vệ. Gắn liền với một lứa cầu thủ được coi là "thế hệ vàng" của bóng đá Việt Nam trong những năm 1990, Hồng Sơn được biết đến là mẫu tiền vệ tài hoa với phẩm chất kỹ thuật xuất sắc. Anh từng là thành viên của đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam và câu lạc bộ Thể Công, ngoài ra anh còn là chủ nhân của hai quả bóng vàng Việt Nam vào các năm 1998 và 2000, và được bình chọn là cầu thủ xuất sắc nhất châu Á vào tháng 8 năm 1998.
Sau khi giải nghệ vào năm 2005, Hồng Sơn chuyển hẳn sang công tác huấn luyện, bắt đầu từ đội bóng hạng Ba Thành Nghĩa Dung Quất Quảng Ngãi và sau đó là các lứa trẻ của câu lạc bộ Thể Công cũng như Trung tâm bóng đá Viettel sau này. Bên cạnh đó, anh cũng xuất hiện trong các chương trình bình luận bóng đá và chương trình bóng đá trẻ em trên truyền hình. Hồng Sơn cũng từng là một sĩ quan trong Quân đội nhân dân Việt Nam, mang quân hàm Thượng tá.
Đầu đời

Nguyễn Hồng Sơn sinh ngày 9 tháng 10 năm 1970 tại Hà Nội với tên khai sinh là Nguyễn Sỹ Sơn, trong một gia đình có sáu anh em. Anh là người con thứ tư trong gia đình, có cha là Nguyễn Sỹ Dậu – trước đây là một nghệ sĩ nhiếp ảnh và từng mở cửa hàng chuyên làm ảnh. Mẹ anh, Hoàng Bích Sinh, là chủ của một cửa hàng áo cưới nổi tiếng. Người anh cả Nguyễn Sỹ Cường là nhạc công của Đoàn Ca múa nhạc Công an Nhân dân, trong khi những người anh em Nguyễn Sỹ Long và Nguyễn Sỹ Tuấn đều là những cầu thủ từng thi đấu cho đội Thể Công. Trên Sơn còn có người anh thứ ba Nguyễn Sỹ Hùng, người nối nghiệp gia đinh làm áo cưới. Người em út, cũng là người em gái duy nhất của Hồng Sơn tên Nguyễn Cẩm Tú, từng có chồng là nghệ sĩ cải lương Kim Tử Long.
Sự nghiệp cầu thủ

Năm 1980, khi lớp năng khiếu của Thể Công tổ chức tuyển sinh, Sỹ Sơn đến dự tuyển và vượt qua hàng ngàn thí sinh khác để được nhận vào lớp năng khiếu. Trải qua quá trình rèn luyện, sàng lọc nghiêm ngặt, Sơn bắt đầu được đôn lên đội hình hai của đội vào năm 1987 và chính thức lên đội một vào năm 1989.
Được trao chiếc áo số 10 của cựu danh thủ Nguyễn Cao Cường, anh ra sân trong trận đấu chính thức đầu tiên của mình gặp đội Công an Thanh Hóa trên sân Hàng Đẫy, trong khuôn khổ giải vô địch các đội mạnh toàn quốc lần đầu tiên (1990). Ngay trong mùa giải năm đó, Sỹ Sơn đã giành được danh hiệu vua phá lưới với 10 bàn thắng, góp công lớn vào chức vô địch quốc gia thứ tư trong lịch sử của đội bóng (lúc đó mang tên gọi Câu lạc bộ Quân đội). Màn trình diễn của anh đã nhanh chóng gây được sự chú ý từ người hâm mộ và giới báo chí. Trong một lần thực hiện một bài phỏng vấn, một phóng viên vì một lý do nào đó đã viết nhầm tên của Nguyễn Sỹ Sơn thành Nguyễn Hồng Sơn. Nhưng sau khi cái tên Hồng Sơn xuất hiện trên mặt báo, sự nghiệp của Sơn gặp nhiều thuận lợi, nên anh quyết định lấy tên gọi này đặt cho mình.
Hồng Sơn bắt đầu khoác áo đội tuyển quốc gia năm 1993 và giành được huy chương bạc tại SEA Games 18. Sau đó, anh tiếp tục thi đấu thành công và giành được thêm một tấm huy chương đồng tại SEA Games 19 và huy chương bạc tại SEA Games 20. Anh còn giành được tấm huy chương đồng tại Cúp Tiger đầu tiên vào năm 1996 cùng với đội tuyển Việt Nam.
1998 là năm mà Hồng Sơn đạt đến đỉnh cao trong sự nghiệp thi đấu của mình. Ngoài việc giành chức vô địch quốc gia và siêu cúp quốc gia cùng với đội bóng Thể Công, anh còn là nhân tố quan trọng trong hành trình tiến đến ngôi vị á quân tại Tiger Cup 1998 của đội tuyển Việt Nam; bản thân anh cũng được bầu chọn là "Cầu thủ xuất sắc nhất" tại giải đấu năm đó. Ngoài ra, màn thể hiện tại giải đấu đã giúp cho Nguyễn Hồng Sơn trở thành cầu thủ xuất sắc nhất của châu Á trong tháng 8 năm 1998 và là lần đầu tiên Việt Nam có một đại diện được vinh danh là cầu thủ xuất sắc nhất tháng của Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC). Đầu năm 1999, Hồng Sơn đã giành được danh hiệu Quả bóng vàng Việt Nam lần đầu tiên, và hai năm sau đó đã đoạt quả bóng vàng thứ hai.
Tháng 7 năm 2001, Hồng Sơn đã được mời tham dự cuộc thi biểu diễn kỹ thuật Pepsi World Challenge do hãng Pepsi tổ chức, cùng với sự góp mặt của hàng loạt hảo thủ như David Beckham, Dwight Yorke, Rui Costa, Roberto Carlos,... Tại giải đấu này, Hồng Sơn đã xuất sắc vượt qua hàng loạt đối thủ để đoạt giải nhì chung cuộc.