Split

| Split Grad Split |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
Thành phố Split
 
Từ trên xuống: Split vào ban đêm nhìn từ Mosor; Nhà thờ chính tòa Thánh Domnius, trung tâm thành phố Split; khung cảnh thành phố nhìn từ đồi Marjan; đêm tại phố Poljicka; mặt trước Riva
  Hiệu kỳ Huy hiệu
Tên hiệu: Velo misto (tiếng Croatia: Thành phố lớn
Hiệu ca: Marjane, Marjane
 Bản đồ khu vực thành phố Split.
SplitVị trí của Split tại Croatia
Quốc gia:  Croatia
Hạt:  Split-Dalmatia
Thuộc địa Hy Lạp Aspálathos được thiết lập: Thế kỷ 2 hoặc 3 TCN
Cung điện của Diocletianus được xây dựng: 305 CE
Chính quyền
 • Kiểu: Thị trưởng-hội đồng
 • Thị trưởng: Andro Krstulović Opara (HDZ)
 • Hội đồng thành phố:  35 thành viên • HDZ, HSLS (10) • HGS, PG-NG (8) • Pametno (7) • MOST (5) • SDP, HNS (4) • Độc lập (1) 
Diện tích
 • Thành phố: 79,38 km2 (30,65 mi2)
 • Nội thành: 22,12 km2 (8,54 mi2)
Độ cao: 0 m (0 ft)
Dân số (2011)[cần dẫn nguồn]
 • Thành phố: 178,102
 • Mật độ: 2.244/km2 (5,810/mi2)
 • Vùng đô thị: 346,314
 • Nội thành: 167.121
 • Mật độ Nội thành: 7.499/km2 (19,420/mi2)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: HR-21000
Mã vùng: 021
Biển số xe: ST
Thành phố kết nghĩa: Ancona, Charlottenburg-Wilmersdorf, Dover, Antofagasta, Beit Shemesh, City of Cockburn, Ostrava, Trondheim, Benevento, Pescara, Agrigento, Cagli, Ascoli Piceno, Gladsaxe Municipality, Los Angeles, Mostar, Odessa, Đô thị tự trị Stip, Velenje, Kraków, Punta Arenas, Kermanshah, Pernik, Wilmersdorf, Antalya, İzmir, Patras, Rzeszów
Thánh bảo trợ: Thánh Domnius
Website: www.split.hr

 Di sản thế giới UNESCO
Tên chính thức: Quần thể Lịch sử của Split cùng với Cung điện của Diocletianus
Tiêu chuẩn: Văn hóa: (ii)(iii)(iv)
Tham khảo: 97
Công nhận: 1979 (Kỳ họp 3)
Diện tích: 20,8 ha (51 mẫu Anh)
 
Split (/ˈsplɪt/, như trong từ tiếng Anh split; phát âm tiếng Serbia-Croatia: [splît] Tập tin:Hr-Split.ogg; xem tên khác) là thành phố lớn thứ hai của Croatia, đồng thời là thành phố lớn nhất vùng Dalmatia. Nó nằm bên bờ phía đông của biển Adriatic và trải dài trên một bán đảo trung tâm và vùng phụ cận. Là một trung tâm vận tải liên vùng và một điểm đến du lịch nổi tiếng, thành phố có mối quan hệ lịch sử với quần đảo Adriatic và bán đảo Ý.
Thành phố được thành lập như thuộc địa Hy Lạp của Aspálathos (tiếng Hy Lạp: Aσπάλαθος) vào thế kỷ thứ 3 hoặc 2 TCN trên bờ biển Dalmatae của người Illyria, và sau này là vị trí Cung điện của Diocletianus được xây dựng cho hoàng đế La Mã Diocletianus vào năm 305 sau Công nguyên. Nó trở thành một khu định cư nổi bật vào khoảng năm 650 khi trở thành thủ phủ mới của tỉnh La Mã Dalmatia, thay thế Salona. Sau khi đánh đuổi người Avar và Slav ra khỏi Salona, thành lũy cung điện của Diocletianus trở thành nơi ở cho những người La Mã tị nạn. Split trở thành một thành phố của đế quốc Byzantine. Sau đó nó trở thành một phần lãnh thổ của Cộng hòa Venezia và Vương quốc Croatia nhưng trên danh nghĩa người Byzantine vẫn giữ được quyền độc tôn. Trong Trung và Hậu kỳ Trung Cổ, Split được hưởng quyền tự trị như một thành phố tự do của thành bang Dalmatia, bị kẹt giữa cuộc chiến tranh của Venezia và Croatia để giành quyền kiểm soát các thành phố Dalmatia.
Venezia cuối cùng chiếm ưu thế trong thời kỳ cận đại, Split vẫn là một thành phố của Venezia, trở thành một tiền đồn kiên cố được bao quanh bởi lãnh thổ đế quốc Ottoman. Vùng nội địa trên đất liền của nó đã giành lại được từ tay người Ottoman trong Chiến tranh Morea năm 1699. Đến năm 1797, khi Venezia thất thủ trước Napoléon Bonaparte, Hiệp ước Campo Formio trao thành phố này về cho Quân chủ Habsburg. Năm 1805, Hòa ước Pressburg thêm nó vào Vương quốc Ý của Napoléon nhưng chỉ sau đó một năm, nó được đưa vào lãnh thổ Đệ Nhất Đế chế Pháp, trở thành một phần của tỉnh Illyrian vào năm 1809. Sau khi bị chiếm đóng vào năm 1813, nó cuối cùng được trao lại cho Đế quốc Áo sau Đại hội Viên, và nó trở thành một phần của Vương quốc Dalmatia thuộc Áo cho đến khi Đế quốc Áo-Hung sụp đổ vào năm 1918, cùng với sự hình thành của Vương quốc Nam Tư. Trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai, thành phố bị Phát xít Ý sáp nhập trước khi được giải phóng bởi những người Đội viên du kích Nam Tư sau khi Ý đầu hàng năm 1943 theo hiệp ước đình chiến Cassibile. Thành phố bị Đức tái chiếm sau đó trao cho Chính phủ bù nhìn của Croatia. Thành phố được giải phóng một lần nữa bởi Đảng Cộng hòa vào năm 1944 và được sáp nhập vào Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư sau chiến tranh, như một phần của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Croatia. Năm 1991, Croatia ly khai khỏi Nam Tư trong chiến tranh giành độc lập.