stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hiệp hội Quốc tế về Ý thức Krishna
Lịch sử và niềm tin

Những người sùng bái ISKCON theo một dòng môn đệ của Gaudiya Bhagavata Vaishnavas và là nhánh lớn nhất của Gaudiya Vaishnavism. Vaishnavism có nghĩa là 'tôn thờ Vishnu ', và Gauḍa đề cập đến khu vực địa lý nơi nhánh Vaishnavism đặc thù này bắt nguồn, ở vùng Gauda ở Tây Bengal. Gaudiya Vaishnavism đã có lực lượng tín đồ ở Ấn Độ, đặc biệt là Tây Bengal và Odisha, trong năm trăm năm qua. Gaudiya Vaishnavism được thành lập bởi vị thánh Chaitanya Mahaprabhu, người đã nhanh chóng truyền bá hình thức bhakti (sùng kính) của mình trên khắp Bengal. Ông đã thành lập Sankirtan, thực hành công khai bày tỏ lòng sùng kính đối với Krishna, Thần tối cao, thông qua các điệu nhảy và bài hát. Hình thức thờ phượng chung này đã phản ứng với các cấu trúc đẳng cấp cứng nhắc bằng cách lôi kéo tất cả mọi người vào thờ phượng bất kể đẳng cấp và tín ngưỡng. Chaitanya nhấn mạnh việc tụng kinh Hare Krishna Mahamantra ('thần chú vĩ đại'). Ông được Gaudiya Vaishnavas coi là một hóa thân của chính Krishna.
Bhaktivinganta Swami Mitchhupada đã đưa Gaudiya Vaishnavism của Chaitanya đến phương Tây vào năm 1965. Năm 69 tuổi, ông đến New York mà không mang theo tiền. Thay vì thuyết giảng cho giới thượng lưu của New York, ông đã hòa nhập vào tinh thần phản văn hóa của thập niên 1960 bằng cách giảng đạo và tụng kinh trong các công viên công cộng và thu hút những người híp-pi và giới trẻ. Phong trào của ông, sau đó được gọi là "Phong trào Hare Krishna", thậm chí còn lớn hơn sau khi ông chuyển đến San Francisco một năm sau đó. Khi phong trào này lan sang Anh, nó đã giành được sự ủng hộ công khai và tài chính từ thành viên Beatles George Harrison. Ông đã thu âm một số bản nhạc với Hare Krishnas và đưa Mahamantra vào bản hit "My Sweet Lord". Công xã Hare Krishna đầu tiên, New Vrindavan (Tây Virginia), được Mitchhupada thành lập vào năm 1968. Kể từ đó, ISKCON đã thành lập hơn 600 trung tâm trên toàn thế giới và có hàng triệu tín đồ.
Chìa khóa cho sự truyền bá thần học Gaudiya Vaishnava trong thế giới phương Tây là các tác phẩm và bản dịch rộng rãi của Bhaktivinganta Swami Mitchhupada, bao gồm Bhagavad Gita As It Is, Srimad Bhagavatam (Bhagavata Purana), Chaitanya Các tác phẩm này hiện có sẵn trong hơn bảy mươi ngôn ngữ và đóng vai trò là thánh thư của ISKCON.
Sách tham khảo

Beck, Guy L. biên tập (2005). Alternative Krishnas: Regional and Vernacular Variations on a Hindu Deity. SUNY Press. ISBN 0-7914-6415-6.
Bryant, Edwin F.; Ekstrand, Maria biên tập (2004). The Hare Krishna Movement: The Postcharismatic Fate of a Religious Transplant. New York, NY: Columbia University Press. ISBN 0-231-12256-X.
Cole, Richard; Dwyer, Graham (2007). The Hare Krishna Movement: Forty Years of Chant and Change. London: I. B. Tauris. ISBN 1-84511-407-8.
Gibson, Lynne (2002). Modern World Religions: Hinduism – Pupil Book Core (Modern World Religions). Oxford (England): Heinemann Educational Publishers. ISBN 0-435-33619-3.
Greene, Joshua M. (2006). Here Comes the Sun: The Spiritual and Musical Journey of George Harrison. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons. ISBN 978-0-470-12780-3.
“ISKCON in Indonesia”. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 1 năm 2019. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2020.
Lavezzoli, Peter (2006). The Dawn of Indian Music in the West. New York: Continuum. ISBN 0-8264-2819-3.
Các vị thần Pancha-Tattva: Chaitanya Mahaprabhu, Nityananda, Advaita Acharya, Gadadhara và Srivasa, được đặt trong một ngôi đền Gaudiya Vaishnava
Bhajan của ISKCON trong thời gian Navratri Golu tại thành phố Coimbatore, Tamil Nadu, Ấn Độ
Chiến tranh Anh-Maratha lần thứ nhất

Chiến tranh Anh-Maratha lần thứ nhất (tiếng Anh: First Anglo-Maratha War; tiếng Marathi: पहिले इंग्रज-मराठा युद्ध; tiếng Hindi: पहला आंग्ल-मराठा युद्ध) (1775–1782) là cuộc chiến đầu tiên trong ba lần Chiến tranh Anh-Maratha, diễn ra giữa Công ty Đông Ấn Anh và Đế quốc Maratha ở Ấn Độ. Chiến tranh bắt đầu với Hiệp ước Surat và kết thúc với Hiệp ước Salbai. Cuộc chiến diễn ra giữa Vương quốc Surat và Pune đã chứng kiến ​​sự thất bại của người Anh và khôi phục vị trí của cả hai bên trước chiến tranh. Warren Hastings, Thường trú nhân đầu tiên và Toàn quyền của các tỉnh của Công ty Đông Ấn ở Ấn Độ đã quyết định không tấn công trực tiếp Poona.
Bối cảnh

Sau cái chết của Madhavrao Peshwa vào năm 1772, anh trai của ông là Narayanrao trở thành peshwa (thủ tướng) của Đế quốc Maratha. Narayanrao bị lính canh cung điện sát hại vào tháng 8 năm 1773, và chú của ông là Raghunathrao (Raghoba) trở thành Peshwa. Tuy nhiên, vợ của Narayanrao là Gangasati, đã sinh ra một người con trai sau cái chết của Narayanrao, đây là người thừa kế hợp pháp ngai vàng của Đế chế. Đứa trẻ sơ sinh được đặt tên là 'Sawai' Madhavrao (Sawai có nghĩa là "Một và một phần tư"). Mười hai thủ lĩnh Maratha, được gọi là Baarbhai  và do Nana Phadnavis lãnh đạo, đã chỉ đạo nỗ lực phong đứa trẻ sơ sinh này làm Peshwa mới và cai trị dưới danh nghĩa là nhiếp chính.
Raghunathrao, không muốn từ bỏ vị trí quyền lực của mình, đã tìm kiếm sự giúp đỡ từ người Anh tại Bombay và ký Hiệp ước Surat vào ngày 6 tháng 3 năm 1775. Theo hiệp ước, Raghunathrao đã nhượng lại các lãnh thổ Đảo Salsette và [Vasai|Bassein]] (Vasai) cho người Anh, cùng với với một phần doanh thu từ các huyện Surat và Bharuch. Đổi lại, người Anh hứa sẽ cung cấp cho Raghunathrao 2.500 binh sĩ.
Hội đồng Calcutta của Anh lên án Hiệp ước Surat, cử Đại tá Upton đến Pune để hủy bỏ nó và lập một hiệp ước mới với chính quyền nhiếp chính. Hiệp ước Purandhar (1 tháng 3 năm 1776) hủy bỏ hiệp ước của Surat, Raghunathrao được nghỉ hưu và sự nghiệp của ông chấm dứt, nhưng doanh thu của các quận Salsette và Broach được người Anh giữ lại. Chính phủ Bombay từ chối hiệp ước mới này và cho Raghunathrao ẩn náu. Năm 1777, Nana Phadnavis vi phạm hiệp ước của mình với Hội đồng Calcutta khi cấp cho người Pháp một cảng ở bờ biển phía Tây. Người Anh trả đũa bằng cách gửi một lực lượng tới Pune.
Giai đoạn đầu và Hiệp ước Purandar (1775–1776)

Quân đội Anh dưới sự chỉ huy của Đại tá Keating rời Surat vào ngày 15 tháng 3 năm 1775 để đến Pune. Nhưng họ đã bị Haripant Phadke ngăn lại tại Adas và bị đánh bại hoàn toàn vào ngày 18 tháng 5 năm 1775. Thương vong cho lực lượng của Keating, cùng với Raghunathrao, bao gồm 96 người thiệt mạng. Thương vong của người Maratha trong Trận Adas (Gujarat) bao gồm 150 người thiệt mạng.
Warren Hastings ước tính rằng các hành động trực tiếp chống lại Pune sẽ gây bất lợi. Do đó, Hội đồng tối cao của Bengal đã lên án Hiệp ước Surat, cử Đại tá Upton đến Pune để hủy bỏ nó và lập một hiệp ước mới với chính quyền nhiếp chính. Một thỏa thuận giữa Upton và các bộ trưởng của Pune được gọi là Hiệp ước Purandar được ký kết vào ngày 1 tháng 3 năm 1776.
Hiệp ước Purandhar (1 tháng 3 năm 1776) hủy bỏ hiệp ước của Surat, Raghunath Rao được nghỉ hưu và sự nghiệp của ông chấm dứt, nhưng doanh thu của các huyện Salsette và Broach được người Anh giữ lại.
Trận Wadgaon

Sau một hiệp ước giữa Pháp và Chính phủ Pune năm 1776, Chính phủ Bombay quyết định xâm lược và phục hồi Raghoba. Họ cử một lực lượng dưới sự chỉ huy của Đại tá Egerton đến Khopoli và đi qua Tây Ghats tại Bhor Ghat và tiếp tục hướng tới Karla, đến nơi vào ngày 4 tháng 1 năm 1779 khi đang bị Maratha tấn công. Cuối cùng, quân Anh buộc phải rút lui về Wadgaon, nhưng nhanh chóng bị bao vây. Người Anh đầu hàng và buộc phải ký Hiệp ước Wadgaon vào ngày 16 tháng 1 năm 1779, một chiến thắng cho người Marathi.
Lực lượng tiếp viện từ miền bắc Ấn Độ, do Đại tá (sau này là Tướng) Thomas Wyndham Goddard chỉ huy, đã đến quá muộn để cứu lực lượng Bombay. Toàn quyền Anh tại Bengal, Warren Hastings, bác bỏ hiệp ước với lý do các quan chức Bombay không có quyền hợp pháp để ký hiệp ước và ra lệnh cho Goddard đảm bảo các lợi ích của Anh trong khu vực.
Goddard với 6.000 quân xông vào Pháo đài Bhadra và chiếm được Ahmedabad vào ngày 15 tháng 2 năm 1779. Có một lực lượng đồn trú gồm 6.000 bộ binh Ả Rập và Sindhi cùng 2.000 con ngựa. Tổng số thiệt hại trong trận chiến là 108 người, trong đó có hai người Anh. Goddard cũng chiếm được Bassein vào ngày 11 tháng 12 năm 1780. Một đội Bengal khác do Đại úy Popham chỉ huy và được hỗ trợ bởi Rana của Gohad, đã chiếm được Gwalior vào ngày 4 tháng 8 năm 1780, trước khi Mahadji Scindia kịp chuẩn bị. Các cuộc giao tranh đã diễn ra giữa Mahadji Scindia và Tướng Goddard ở Gujarat, nhưng thiếu quyết đoán. Hastings cử một lực lượng khác đến quấy rối Mahadji Shinde, do Thiếu tá Camac chỉ huy.
Trung Ấn và Deccan

Sau khi chiếm được Bassein, Goddard tiến về phía Pune. Nhưng ông đã bị Parshurambha, Haripant Phadke và Tukoji Holkar đánh tan tác trong Trận Bhor Ghat vào tháng 4 năm 1781.
Ở miền trung Ấn Độ, Mahadji đóng quân tại Malwa để thách thức Camac. Ban đầu, Mahadji chiếm thế thượng phong và lực lượng Anh dưới quyền Camac, bị quấy rối và suy giảm, phải rút về Hadur.
Vào tháng 2 năm 1781, quân Anh đánh Shinde đến thị trấn Sipri, nhưng mọi hành động họ thực hiện sau đó đều gặp khó khăn bởi chính đội quân đông đảo hơn nhiều của ông ta, và nguồn cung cấp của họ bị cắt đứt, cho đến khi họ thực hiện một cuộc đột kích tuyệt vòng vào ban đêm cuối tháng 3, chiếm được không chỉ lương thực mà còn cả súng và voi. Sau đó, mối đe dọa quân sự từ lực lượng của Shinde đối với người Anh đã giảm đi nhiều.
Cuộc chiến bây giờ đã giữ thế cân bằng như nhau. Khi Mahadji đạt được một chiến thắng quan trọng trước Camac tại Sironj, the British avenged the loss through the Battle of Durdah Người Anh đã báo thù cho trận thua qua Trận Durdah[18] vào ngày 24 tháng 3 năm 1781.
Vào tháng 4 năm 1781, Đại tá Murre mang theo quân tiếp tế để hỗ trợ Popham và Camac. Sau thất bại tại Sipri, Mahadji Shinde đã hoảng hốt. Do đó, Shinde đã đề xuất một hiệp ước mới giữa Peshwas và người Anh, hiệp ước này được gọi là "Hiệp ước Salbai".
Hiệp ước Salbai

Hiệp ước này, được gọi là Hiệp ước Salbai, được ký vào ngày 17 tháng 5 năm 1782 và được Warren Hastings phê chuẩn vào tháng 6 năm 1782 và bởi Nana Phadnavis vào tháng 2 năm 1783. Hiệp ước đã kết thúc Chiến tranh Anh-Maratha lần thứ nhất, khôi phục nguyên trạng và tái hoà bình giữa hai bên trong 20 năm.
Trong văn hoá đại chúng

Bộ phim Hollywood năm 2013 mang tên [[The Lovers (phim 2013]|The Lovers]] dựa trên bối cảnh của cuộc chiến này.
Nguyễn Kiên

| Nguyễn Kiên> Tổng biên tập  Nhà xuất bản Tác phẩm mới |
| --- | --- |

Nhiệm kỳ: 1987 – 1990
 
Giám đốc Nhà xuất bản Hội Nhà văn

Nhiệm kỳ: 1990 – 1996
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Nguyễn Quang Hưởng
Ngày sinh: (1935-04-02)2 tháng 4, 1935
Quê hương: Hà Đông, Hà Nội
 
Mất: 25 tháng 2, 2014(2014-02-25) (78 tuổi)
Giới tính: nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Đảng chính trị:  Đảng Cộng sản Việt Nam
Nghề nghiệp: nhà văn, nhà báo
Lĩnh vực: văn học

Sự nghiệp văn học
Thể loại: truyện ngắn, tiểu thuyết,
Tác phẩm: Trong làng Vụ mùa chưa gặt Trái cam trong lòng tay 
Giải thưởng: Danh sách
 
 
Giải thưởng
Giải thưởng Nhà nước 2001 Văn học Nghệ thuật
x • t • 
Nguyễn Kiên (tên khai sinh là Nguyễn Quang Hưởng; 1935 - 2014) là nhà văn Việt Nam, được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2001. Ông từng đã làm Tổng biên tập Nhà xuất bản Tác phẩm mới và Giám đốc Nhà xuất bản Hội Nhà văn.
Tiểu sử

Nguyễn Kiên tên khai sinh là Nguyễn Quang Hưởng, sinh ngày 2 tháng 4 năm 1935, quê quán tại xã Vạn Phúc, quận Hà Đông, Hà Nội.
Nguyễn Kiên tham gia kháng chiến chống Pháp từ 1947 lúc mới 12-13 tuổi, là đội viên tuyên truyền xung phong thuộc Ban Tuyên truyền xung phong của Tổng bộ Việt Minh, sau thuộc Sở thông tin tuyên truyền Liên khu Việt Bắc. Ông cũng từng làm giáo viên, cán bộ Đoàn thanh niên, biên tập viên các Nhà xuất bản: Kim Đồng, Văn học và Tác phẩm mới. Ông làm Tổng biên tập Nhà xuất bản Tác phẩm mới từ 1987-1990, Giám đốc Nhà xuất bản Hội Nhà văn từ 1990-1996. Ông còn là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí MInh khóa IV, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa III. Từ 1998 đến 2005 ông là Chủ tịch Hội đồng Văn xuôi Hội Nhà văn Việt Nam.
Ông là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam; hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1962.
Ông mất ngày 25 tháng 2 năm 2014.
Sự nghiệp

Năm 1956 ông viết cuốn sách “Những ngày đi lưu động” với bút danh Nguyễn Kiên. Năm 1957, Nhà xuất bản Kim Đồng thành lập, Nguyễn Kiên được mời về làm biên tập viên. Tại đây, ông sáng tác truyện đồng thoại đầu tiên “Chú Đất Nung” được xuất bản năm 1958.
Trong vai trò lãnh đạo cơ quan xuất bản của Hội Nhà văn thời kỳ đổi mới, có thể nói nhà văn Nguyễn Kiên đã “đỡ đầu” những cuốn sách nổi tiếng như: “Thời xa vắng” của Lê Lựu; “Người đàn bà trên chuyến tầu tốc hành”, “Bến quê”, “Cỏ lau” của Nguyễn Minh Châu; “Thân phận tình yêu” (Nỗi buồn chiến tranh) của Bảo Ninh; “Tuổi thơ im lặng” của Duy Khán; “Bến không chồng” của Dương Hướng; “Mảnh đất lắm người nhiều ma” của Nguyễn Khắc Trường…
Trong sáng tác, nhà văn Nguyễn Kiên đã thành công khi viết về nông thôn với những tác phẩm như “Lá rụng” (1962); “Chân sóng” (1967); “Ngày và đêm hậu Phương” (1970); “Vùng quê yên tĩnh” (1974)...
Tập truyện ngắn “Chim khách kêu” (2000) của ông đã được Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2001 và được Giải thưởng văn học Đông Nam Á năm 2002.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Anh như người thợ thủ công, làm việc cặn kẽ, cẩn thận, tỉ mỉ, chu đáo. Chúng ta thấy trong sáng tác của Nguyễn Kiên ngôn ngữ Bắc Bộ tinh tế, sinh động. | ” |
— nhà văn Vũ Tú Nam - Tổng thư ký Hội Nhà văn Việt Nam khóa IV 
Năm 2001, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật với các tập truyện ngắn: Trong làng, Vụ mùa chưa gặt, Trái cam trong lòng tay.
Tác phẩm chính > Tập truyện ngắn

Vụ mùa chưa gặt (1982)
Trái cam trong lòng tay
Trong làng (1995)
Nơi xa (1996)
Đáy nước (1997)
Chim khách kêu (2000)
Ngôi nhà văn giữa bến ông (2004)
Tác phẩm chọn lọc (2003).
Tác phẩm chính > Truyện vừa

Lá rụng (1962)
Chân sóng (1967)
Ngày và đêm hậu phương (1970)
Chặng đường nhớ lại (1984)
Tác phẩm chính > Tiểu thuyết

Vùng quê yên tĩnh (1974, 2008)
Nhìn dưới mặt trời (1981)
Một cảnh đời (1992)
Tác phẩm chính > Viết cho thiếu nhi

Những ngày đi lưu động (1956)
Con gái người bán chim (1963)
Năm tôi 13 tuổi (1977)
Chú Đất Nung (đồng thoại, 1996, 1998, 2002, 2006).
Nguồn:
Vinh danh

Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2001.
Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.
Vinh danh > Giải thưởng văn học

Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2001.
Giải thưởng văn học Đông Nam Á năm 2002.
1 (số)

Bài này viết về số. Đối với năm, xem 1. Đối với các định nghĩa khác, xem 1 (định hướng).
1 (một) là một số tự nhiên nằm ngay sau số 0 và nằm ngay trước số 2. 1 là số đầu tiên trong tập hợp N*.
| Phép nhân | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 50 | 100 | 1000 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 × x | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 50 | 100 | 1000 |
Phép chia:
| Phép chia | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 ÷ x | 1 | 0.5 | 0.3 | 0.25 | 0.2 | 0.16 | 0.142857 | 0.125 |
| x ÷ 1 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| Phép chia | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 13 | 14 | 15 |
| 1 ÷ x | 0.1 | 0.1 | 0.09 | 0.083 | 0.142857 | 0.142857 | 0.125 | 0.1 |
| x ÷ 1 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 13 | 14 | 15 |
Lũy thừa:
| Lũy thừa | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
1x: 1
| x1 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| Lũy thừa | 14 | 14 | 15 | 15 | 16 | 16 | 17 | 17 | 18 | 18 | 19 | 19 | 20 |
1x: 1
| x1 | 14 | 14 | 15 | 15 | 16 | 16 | 17 | 17 | 18 | 18 | 19 | 19 | 20 |
Trong toán học

Số 1 có một số tính chất số học đặc biệt:
Số 1 nhân với bất cứ số nào cũng cho kết quả bằng chính số đó:  \forall n, n × 1 = 1 × n = n.
Số 1 là ước của mọi số tự nhiên.
0,9999999... = 1 (Chứng minh:  {\frac {1}{3}}+{\frac {2}{3}}=1<=>0,3333333...+0,66666666...=0,99999999...=1).
Hoặc  1:3=0,3333333...<=>0,3333333\times 3=0,9999999...=1)
Mọi số đều viết được dưới dạng phân số với tử số là số đó còn mẫu số là 1.
Một số bất kì viết được dưới dạng số đó mũ 1.
a^{0}=1 với mọi  a\not =\ 0.
{a \over a}=1 với mọi  a\not =\ 0.
{a \over 1}=a với mọi  a.
{\sqrt[{a}]{1}}=1 với mọi  a\not =\ 0.
1^{a}=1 với mọi  a.
a^{1}=a với mọi  a.
{\sqrt[{1}]{a}}=a với mọi  a.
1=0! (Chứng minh: Áp dụng công thức:  x!=(x-1)!\times x, ta có:  1!=(1-1)!\times 1<=>1=0!).
Trong hóa học

1 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Hiđrô (H).
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
Trong phong thủy

Số 1 tượng trưng cho sự riêng biệt, độc nhất và duy nhất. Nó đại diện cho một người có quyền thế, nhiều tham vọng và có khả năng chỉ đạo. Những người như thế thường là những vị vua, vị tướng giỏi, tuy nhiên, những người như thế thường sống độc thân.
Số 1 tượng trưng cho sự lãnh đạo, quyền thế
Chiến Quốc sách

Chiến Quốc Sách là cuốn cổ sử Trung Quốc viết về lịch sử thời Chiến Quốc, từ năm 490 TCN đến năm 221 TCN, lúc Cao Tiệm Ly không thành công ám sát Tần Thủy Hoàng. Sách này có khoảng 120.000 chữ và chia thành 33 chương và 497 tiết đoạn, gồm có 12 sách lược như sau: Đông Chu sách (东周策), Tây Chu sách (西周策), Tần sách (秦策), Tề sách (齐策), Sở sách (楚策), Triệu sách (赵策), Ngụy sách (魏策), Hàn sách (韩策), Yên sách (燕策), Tống–Vệ (宋衛), Trung Sơn (中山策).
Khái niệm chủ yếu

"Bách phát bách trúng" - Từ chương "Tây Chu Sách (西周策)": "Sở hữu Dưỡng Do Cơ giả, thiện xạ. Khứ liễu diệp giả bách bộ nhi xạ chi, bách phát bách trúng = Sở (nước) có một người tên là Dưỡng Do Cơ, bắn cung rất giỏi. Với khoảng cách một trăm bước, bắn trúng một chiếc lá liễu, bắn trăm mũi tên đều đích cả trăm (楚有養由基者、善射。去柳葉者百步而射之、百發百中)".
Chuối cô đơn

| Ensete glaucum> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Zingiberales
Họ (familia): Musaceae
Chi (genus): Ensete
Loài (species): E. glaucum
Danh pháp hai phần
Ensete glaucum (Roxb.) Cheesman, 1947 in 1948 
Danh pháp đồng nghĩa
 Musa glauca Roxb., 1820
Chuối cô đơn (danh pháp khoa học: Ensete glaucum) là một loài thực vật có hoa trong họ Musaceae.
Lịch sử phân loại

Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1820 dưới danh pháp Musa glauca, theo mẫu cây trồng tại Vườn Thực vật Calcutta, có nguồn gốc do F. Carey thu thập từ Pegu, nhưng tên gọi này đã được tác giả đề cập tới trong tác phẩm năm 1814, và mô tả chi tiết hơn có trong các ấn bản năm 1824 và 1832 của Flora Indica.  Trong bài báo tại quyển 2 số 2 tạp chí Kew Bulletin năm 1947 (in năm 1948) Ernest Entwistle Cheesman chuyển nó sang chi Ensete.
Phân bố

Loài bản địa Ấn Độ (Assam), Bangladesh, quần đảo Bismarck, Đài Loan, Trung Quốc (Vân Nam), Indonesia (Java, Sumatra, Sunda Nhỏ), Lào, Myanmar, New Guinea, Philippines, Thái Lan, Việt Nam.
Phân loài

Bao gồm 2 phân loài: Ensete glaucum var. glaucum và Ensete glaucum var. wilsonii (Tutcher) Häkkinen, 2011.
Phân loài > Ensete glaucum var. glaucum

Danh pháp đồng nghĩa:
Ensete agharkarii (Chakravorti) Hore, Baldev D.Sharma & G.Pandey, 1992
Ensete calospermumi (F.Muell.) Cheesman, 1947 in 1948
Ensete giganteumi (Kuntze) Nakai, 1948
Musa agharkariii Chakravorti, 1948
Musa calospermai F.Muell. ex Mikl.-Maclay, 1885
Musa giganteai Kuntze, 1891
Musa troglodytarum var. dolioformisi Blanco, 1837
Khu vực phân bố: Rộng khắp trong khu vực phân bố của toàn loài. Tên gọi tại Trung Quốc là 象腿蕉 (tượng thối tiêu), nghĩa đen là chuối đùi voi.
Phân loài > Ensete glaucum var. wilsonii

Danh pháp đồng nghĩa:
Ensete wilsoniii (Tutcher) Cheesman, 1947 in 1948
Musa wilsoniii Tutcher, 1902
Khu vực phân bố: Chỉ tìm thấy tại Vân Nam, Trung Quốc. Tên gọi tại đây là 象头蕉 (tượng đầu tiêu), nghĩa đen là chuối đầu voi.
Mô tả

Cây không có thân bò, nhựa cây màu vàng-cam nhạt. Thân giả màu xanh lục-vàng, với các đốm đen tím khi già, hình trụ, cao tới 5 m (đo đến chỏm tán lá khi cây trưởng thành), gốc phình to và giống như hình cái bình. Cuống lá ngắn; phiến lá thuôn dài, 1,4-1,8 m × 50-60 cm, nhẵn nhụi, đáy hình nêm, đỉnh hình đuôi. Cụm hoa hình trụ, cao tới 2,5 m. Lá bắc nhiều, xếp lợp, bền. Hoa 10-20 hoa mỗi lá bắc. Cánh đài kép ~2,5 cm, đỉnh 3 khe chẻ; cánh đài tự do hình tim ngược, ngắn hơn cánh đài kép, đỉnh có mấu nhọn lớn. Quả mọng màu đen ánh tím, có phấn xám, hình trứng ngược-thuôn dài, ~9 × 3,5 cm, đáy nhọn thon, đỉnh thuôn tròn và với bao hoa bền. Hạt màu đen, hình cầu, đường kính ~1,2 cm, nhẵn bóng. Ra hoa và tạo quả quanh năm. 2n = 18. Mọc hoang hoặc được trồng ở vùng núi; ở cao độ 800-1.100 m.
Thân giả hình nón, cao khoảng 1,7 m (đo đến chỏm tán lá khi cây trưởng thành), đường kính 38-45 cm ở gốc, đường kính 18-20 cm ngay phía dưới các lá sát gốc tán lá. Cuống lá ~60 cm, xẻ rãnh sâu; phiến lá thuôn dài, 3,3-4 m × 60-70 cm, đáy cụt đến hơi hình tim, đỉnh nhọn. Cụm hoa dài ~1 m, đường kính ~38 cm ở đáy và 10-13 cm ở đỉnh. Lá bắc màu xanh lục, bền, lá bắc ở phần gần trục hình mác, khoảng 30 cm, lá bắc ở phần xa trục hình trứng, ngắn hơn nhiều so với các lá bắc ở phần gần trục. Hoa 15-20 hoa mỗi lá bắc. Cánh đài màu trắng; cánh đài kép ~5 cm, đỉnh 3 thùy, các thùy rời hoặc đính kết lỏng lẻo; cánh đài tự do ngắn, dài chưa tới 1/2 cánh đài kép, đỉnh với 3 mũi nhọn, mũi nhọn trung tâm thẳng, lớn. Quả mọng màu vàng kim, hình chùy mặt cắt tam giác, 9-11,5 × ~4 cm, nhiều thịt. Hạt ~20, màu đen, đường kính 1-1,3 cm, góc cạnh, hơi nhăn. Ra hoa tháng 6, ra quả tháng 10. Mọc hoang hoặc được trồng ở đất màu mỡ trong khe núi; từ gần mực nước biển đến 2.700 m.
Sử dụng

Loài này từng được dùng làm thức ăn cho lợn.
Chú thích

↑  Allen R. (2019). “Ensete glaucum”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2019: e.T98248569A98248600. doi:10.2305/IUCN.UK.2019-3.RLTS.T98248569A98248600.en. Truy cập ngày 25 tháng 12 năm 2024.
1 2  Ernest Entwistle Cheesman, 1947 (in 1948). Classification of the Bananas: The Genus Ensete Horan. Kew Bulletin 2(2): 97-106, xem trang 101.
1 2  William Roxburgh, 1820. 300. Musa glauca. Plants of the coast of Coromandel 3(4): 96, plate 300. Lưu ý: Bìa tập 3 in năm xuất bản là 1819, nhưng thực chất bao gồm 4 phần, với thông tin năm in các phần này xem tại TL2, vol. 4, trang 955-956.
1 2  William Roxburgh, 1814. Musa glauca (nom. nud.). Hortus Bengalensis 19.
1 2  William Roxburgh, 1824. Musa glauca. Flora Indica 2: 490-492.
↑  Phạm Hoàng Hộ, 1999. Cây cỏ Việt Nam. Mục từ 9413. Ensete glaucum. Chuối cô đơn. Tập 3, trang 428. Nhà xuất bản Trẻ.
↑  The Plant List (2010). “Ensete glaucum”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
1 2  Ensete glaucum trong Plants of the World Online. Tra cứu ngày 25-12-2024.
1 2  Ensete glaucum var. glaucum trong Plants of the World Online. Tra cứu ngày 25-12-2024.
1 2 3 4  Ensete glaucum trong Flora of China. Tra cứu ngày 25-12-2024.
1 2  Ensete glaucum var. wilsonii trong Plants of the World Online. Tra cứu ngày 25-12-2024.
1 2 3 4  Ensete wilsoniii trong Flora of China. Tra cứu ngày 25-12-2024.