stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Arne Friedrich

Arne Friedrich (phát âm tiếng Đức: [ˈaɐ̯nə ˈfʁiːdʁɪç]; sinh ngày 29 tháng 5 năm 1979) là một huấn luyện viên và cựu hậu vệ bóng đá Đức. Anh hiện là trợ lý của đội U-18 Đức.
Anh chơi 82 trận cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Đức và ghi được một bàn.
Anh là một cầu thủ đa năng, có thể đá hậu vệ biên, trung vệ, hoặc tiền vệ. Anh tham dự Giải vô địch bóng đá châu Âu 2004, Giải vô địch bóng đá thế giới 2006, Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008 và Giải vô địch bóng đá thế giới 2010.
Friedrich được cấp Thẻ thường trú vào năm 2013.
Thống kê sự nghiệp

| Câu lạc bộ> Câu lạc bộ.Đức | Câu lạc bộ> Mùa giải.Đức | Câu lạc bộ> Giải đấu.Đức | Giải đấu> Trận.Bundesliga | Giải đấu> Bàn.Bundesliga | Cúp quốc gia> Trận.DFB-Pokal | Cúp quốc gia> Bàn.DFB-Pokal | Cúp liên đoàn> Trận.DFL-Ligapokal | Cúp liên đoàn> Bàn.DFL-Ligapokal | Châu lục> Trận.Châu Âu | Châu lục> Bàn.Châu Âu | Tổng cộng> Trận.Tổng cộng | Tổng cộng> Bàn.Tổng cộng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Arminia Bielefeld | Bundesliga | 2000–01 | 25 | 1 | 2 | 0 | – | – | – | – | 27 | 1 |
| Arminia Bielefeld | Bundesliga | 2001–02 | 22 | 0 | 2 | 0 | – | – | – | – | 24 | 0 |
| Arminia Bielefeld | Tổng cộng | Tổng cộng | 47 | 1 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 49 | 1 |
| Hertha BSC | Bundesliga | 2002–03 | 33 | 5 | 1 | 0 | 3 | 0 | 8 | 0 | 45 | 5 |
| Hertha BSC | Bundesliga | 2003–04 | 30 | 2 | 3 | 1 | 0 | 0 | 2 | 0 | 35 | 3 |
| Hertha BSC | Bundesliga | 2004–05 | 25 | 3 | 0 | 0 | – | – | – | – | 25 | 3 |
| Hertha BSC | Bundesliga | 2005–06 | 31 | 1 | 3 | 1 | 1 | 0 | 8 | 0 | 43 | 2 |
| Hertha BSC | Bundesliga | 2006–07 | 26 | 2 | 4 | 0 | 0 | 0 | 4 | 0 | 34 | 2 |
| Hertha BSC | Bundesliga | 2007–08 | 30 | 0 | 2 | 0 | – | – | 0 | 0 | 32 | 0 |
| Hertha BSC | Bundesliga | 2008–09 | 25 | 0 | 1 | 0 | – | – | 8 | 0 | 34 | 0 |
| Hertha BSC | Bundesliga | 2009–10 | 31 | 0 | 0 | 0 | – | – | 7 | 0 | 38 | 0 |
| Hertha BSC | Tổng cộng | Tổng cộng | 231 | 13 | 14 | 2 | 4 | 0 | 37 | 0 | 286 | 15 |
| VfL Wolfsburg | Bundesliga | 2010–11 | 15 | 0 | 2 | 0 | – | – | – | – | 17 | 0 |
| VfL Wolfsburg | Bundesliga | 2011–12 | 0 | 0 | 0 | 0 | – | – | – | – | 0 | 0 |
| VfL Wolfsburg | Tổng cộng | Tổng cộng | 15 | 0 | 2 | 0 | – | – | 0 | 0 | 17 | 0 |
| Hoa Kỳ | Hoa Kỳ | Hoa Kỳ | MLS | MLS | U.S. Open Cup | U.S. Open Cup | MLS Playoffs | MLS Playoffs | Bắc Mỹ | Bắc Mỹ | Total | Total |
| Chicago Fire | MLS | 2012 | 23 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | – | – | 24 | 1 |
| Chicago Fire | MLS | 2013 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Chicago Fire | Tổng cộng | Tổng cộng | 23 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 24 | 1 |
| Tổng cộng các câu lạc bộ | Đức | Đức | 293 | 14 | 20 | 2 | 4 | 0 | 37 | 0 | 354 | 16 |
| Tổng cộng các câu lạc bộ | Hoa Kỳ | Hoa Kỳ | 23 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 24 | 1 |
| Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | 316 | 15 | 20 | 2 | 5 | 0 | 37 | 0 | 378 | 17 |
Thống kê sự nghiệp > Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia

| # | Thời gian | Địa điểm | Đối thủ | Bàn thắng | Kết quả | Giải đấu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 3 tháng 7 năm 2010 | Sân vận động Cape Town, Cape Town, South Africa |  Argentina | 3–0 | 4–0 | World Cup 2010 |
Danh hiệu > Câu lạc bộ

Hertha BSC
DFB-Ligapokal: 2002
UEFA Intertoto Cup: 2006
Danh hiệu > Đội tuyển quốc gia

Về thứ ba FIFA Confederations Cup: 2005
Về thứ ba FIFA World Cup: 2006
Về nhì Euro: 2008
Về thứ ba FIFA World Cup: 2010
Chú thích

↑  “FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players” (PDF). FIFA. ngày 12 tháng 6 năm 2010. tr. 11. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 11 tháng 12 năm 2018. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2019. Đã định rõ hơn một tham số trong |accessdate= và |access-date= (trợ giúp)
↑  “Verletzungsprobleme: Arne Friedrich beendet seine Karriere” [Injury problems: Arne Friedrich ends his career] (bằng tiếng Đức). Spiegel Online. ngày 23 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2013.
↑  “Arne Friedrich Receives U.S. Green Card”. chicago-fire.com. ngày 21 tháng 1 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2019.
Đấu Trường Chân Lý

League of Legends spinoff video gameBản mẫu:SHORTDESC:League of Legends spinoff video game
0000 video gameBản mẫu:SHORTDESC:0000 video game
Đấu Trường Chân Lý (tiếng Anh: Teamfight Tactics) hay ĐTCL (TFT) là một chế độ chơi của Liên Minh Huyền Thoại, được phát triển bởi Riot Games, lấy cảm hứng từ màn chơi tùy chỉnh Dota Auto Chess của Dota 2 Ban đầu, nó là một phần của trò chơi Liên Minh Huyền Thoại được phát hành vào ngày 29 tháng 6 năm 2019 trên nền tảng Windows và macOS. Phiên bản trên điện thoại đã được phát hành vào ngày 19 tháng 3 năm 2020 trên Android và iOS.
Mùa giải hiện tại của Đấu Trường Chân Lý là mùa 13: Bước Vào Arcane.
Cách chơi > Hệ thống tài nguyên > Vàng

Người chơi nhận một lượng Vàng nhất định khi bắt đầu Vòng Đấu, có thể tiết kiệm để tích lũy lãi suất. Người chơi cũng có thể kiếm thêm vàng bằng cách thắng nhiều vòng liên tiếp hoặc thua nhiều vòng liên tiếp, nhận Vàng khi tiêu diệt một số quái vật/tay sai, từ Hộp Kho Báu, một số Tộc/Hệ, Cổng Dịch Chuyển hoặc Lõi Nâng Cấp.
Cách chơi > Hệ thống tài nguyên > Kinh Nghiệm

Linh Thú người chơi nhận được một ít Kinh Nghiệm sau mỗi Vòng Đấu. Khi đủ Kinh Nghiệm, Linh Thú sẽ tăng cấp.
Bắt đầu từ mùa 10, Linh Thú khởi đầu với cấp độ 1 và cấp độ tối đa là 10.
Cấp độ của Linh Thú càng cao sẽ tăng số lượng Tướng có thể đặt trên Chiến Trường, đồng thời tăng tỉ lệ xuất hiện các Tướng đắt tiền trong Cửa Hàng.
Cách chơi > Hệ thống tài nguyên > Tướng

Người chơi dùng các Tướng để chiến đấu. Mỗi Tướng đều có các chỉ số và Kỹ Năng riêng.
Khi có được, Tướng khởi điểm với 1 Sao. Tướng có thể nâng cấp lên Cấp độ Sao tối đa là 3. Ba Tướng 1 Sao giống nhau có thể được kết hợp để tạo ra Tướng 2 Sao mạnh hơn. Ba Tướng 2 Sao giống nhau có thể được kết hợp để tạo ra Tướng 3 Sao mạnh hơn nữa. Các Tướng tự động kết hợp để lên Cấp khi người chơi có ba Tướng giống nhau, cùng Cấp Sao và tất cả các Tướng đều đang không tham gia chiến đấu.
Một số Tướng và đơn vị triệu hồi đặc biệt có thể tăng Cấp độ Sao lên 4 nhờ các hiệu ứng đặc biệt.
Nhận sát thương từ Đòn Đánh, Kỹ Năng và các hiệu ứng gây sát thương từ kẻ địch sẽ làm giảm lượng Máu của mục tiêu nhưng lại cung cấp thêm Năng Lượng cho Tướng đó. Khi thanh Năng Lượng đầy, Tướng sẽ thi triển Kỹ Năng.
Một số Tướng không có Năng Lượng, khi đó Kỹ Năng của các Tướng này thường là Nội Tại.
Mỗi Tướng sẽ được hồi đầy Máu khi bắt đầu mỗi Vòng Đấu. Khi Máu của một Tướng giảm về 0, chúng bị tiêu diệt và rời Chiến Trường cho đến khi được hồi sinh hoặc đến Vòng Đấu tiếp theo.
Cách chơi > Hệ thống tài nguyên > Cộng hưởng Tộc/Hệ

Mỗi Tộc/Hệ mang các hiệu ứng khác nhau. Mỗi Tướng thường sẽ có 2 hoặc 3 Tộc/Hệ đi kèm.
Tộc/Hệ chỉ được kích hoạt nếu như đạt đủ mốc kích hoạt, hay trên sàn đấu phải có đủ số lượng Tướng/đơn vị được triệu hồi khác nhau mang Tộc/Hệ đó.
Cách chơi > Hệ thống tài nguyên > Trang bị

Người chơi có thể tăng sức mạnh cho Tướng bằng trang bị. Hầu hết các trang bị đều được ghép từ hai mảnh trang bị thường (gọi là Trang Bị thành phần), tuy nhiên có một số trang bị đặc biệt không thể ghép mà chỉ nhận được thông qua Hộp Kho Báu, Lõi Công Nghệ hay các Tộc/Hệ đặc biệt.
Cách chơi > Lõi Nâng Cấp

Lõi Nâng Cấp là một cơ chế được đưa vào trò chơi kể từ mùa 6. Các Lõi Nâng Cấp giúp thay đổi trận đấu của người chơi thông qua việc cung cấp nhiều loại bùa lợi khác nhau (chẳng hạn như sát thương tấn công bổ sung hoặc các chỉ số khác), nguồn cung cấp tài nguyên (chẳng hạn như Vàng, vật phẩm) và các phần bổ sung quy tắc (chẳng hạn như đạt vượt quá lãi suất, cấp độ tối đa hay tăng, giảm Máu của người chơi). Các Lõi Nâng Cấp được cấp lần lượt ở vòng 2-1, 3-2 và 4-2. Các Lõi Nâng Cấp có độ hiếm từ Bạc, Vàng và Kim Cương, mỗi cấp độ hiếm sẽ cung cấp và mở khóa những lợi ích tiềm năng tốt hơn. Mỗi giai đoạn chọn Lõi Nâng Cấp, người chơi được lựa chọn một trong ba lõi để lựa chọn và người chơi có thể làm mới mỗi tùy chọn một lần.
Các chế độ chơi đặc biệt > Xúc Xắc Siêu Tốc

Bên cạnh các chế độ chơi Thường và Xếp hạng, Riot Games đã phát hành một chế độ chơi có nhịp độ nhanh hơn mang tên "Xúc Xắc Siêu Tốc" (Hyper Roll) vào tháng 4 năm 2021, tinh giản cơ chế để giảm thời gian chơi. Trong Xúc Xắc Siêu Tốc, không thể dùng Vàng để lên Cấp cho Linh Thú và Vàng cũng không thể tạo lãi suất. Thay vào đó, người chơi sẽ nhận được một lượng Vàng cố định ở mỗi vòng đấu. Ngoài ra, Linh Thú sẽ có lượng Máu khởi điểm là 20 và bị trừ một lượng cố định với mỗi trận thua trong mỗi giai đoạn, tăng dần số Máu bị mất ở các giai đoạn về sau. Không có vòng Chọn Chung, nhưng bù lại người chơi sẽ được cung cấp các Kho Vũ Khí để lựa chọn sau một vài vòng đấu.
Các chế độ chơi đặc biệt > Cặp Đôi Hoàn Hảo

Đầu năm 2022, Riot Games cho ra mắt một chế độ chơi mới mang tên "Cặp Đôi Hoàn Hảo" (Double Up). Cặp Đôi Hoàn Hảo bao gồm các đội có hai người chơi, chiến đấu với các đội của người chơi khác để trở thành người đứng cuối cùng. Mỗi người chơi chiến đấu với một người chơi của một đội khác tại cùng một thời điểm và các đội gồm hai người chia sẻ chung một thanh Máu, trong đó mỗi khi đội thua một vòng đấu, lượng Máu sẽ bị trừ vào thanh Máu chung của đội. Không có sự khác biệt nhiều đối với chế độ cổ điển, tuy nhiên vẫn có một vài điểm nhấn: i) Số Máu của Linh Thú bị trừ sẽ ít hơn so với chế độ cổ điển; ii) Cung cấp một trang bị tiêu thụ giúp gửi Tướng sang cho đồng minh; iii) Có thể dùng Vàng để gửi tiếp tế cho đồng minh tại một số thời điểm nhất định. Đồ tiếp tế có thể là Vàng, Tướng, Trang Bị và các vật phẩm đặc biệt, tùy vào lượng Vàng người chơi bỏ ra.
Các chế độ chơi đặc biệt > Thần tài gõ cửa

Riot đã phát hành một chế độ chơi tạm thời mang tên "Thần tài gõ cửa" (Fortune's Favor). Thần tài gõ cửa là chế độ chơi tạm thời đầu tiên được phát hành, kéo dài từ tháng 1 đến tháng 2 năm 2023. chế độ chơi này có vòng "đi chợ" khởi đầu với tướng có giá 4 hoặc 5 vàng và các quả cầu chiến lợi phẩm rơi ra trong suốt trò chơi.
Các chế độ chơi đặc biệt > Tinh võ đấu trường

Riot đã phát hành một chế độ chơi mang tên "Tinh võ đấu trường" (Soul Brawl) từ ngày 19 tháng 7 đến ngày 15 tháng 8 năm 2023. Ở chế độ Tinh võ đấu trường, người chơi sẽ trải qua 2 vòng đấu gồm vòng Giai Đoạn Tập Luyện và Giai Đoạn Giải Đấu. Khi ở Giai đoạn tập luyện, người chơi tập hợp và tăng sức mạnh cho đội hình của mình, sau đó sẽ thi đấu ở Giai đoạn giải đấu để quyết định các vị trí cao nhất.
Cẩm Nhượng

Cẩm Nhượng là một xã thuộc huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.
Địa lý

Xã Cẩm Nhượng có diện tích 3,01 km², dân số năm 2022 là 11.809 người, mật độ dân số đạt 3.923 người/km².
Hành chính

Xã Cẩm Nhượng có 17 thôn.
Lịch sử

Xã Cẩm Nhượng trước đây có tên là Nhượng Bạn.
Nhượng Bạn xưa thuộc Kỳ La (Hà Hoa), miền đất cuối của Đại Việt. Làng có lịch sử hơn 600 năm. Cửa Nhượng, từ trước đã có một vị trí quân sự quan trọng trong những cuộc viễn chinh của thủy quân nhà Trần.
Sau năm 1945, chia lại các xã, vùng đất Nhượng Bạn cũ đổi tên thành xã Cẩm Nhượng thuộc huyện Cẩm Xuyên.
Ngày 15 tháng 7 năm 2017, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 60/NQ-HĐND về việc:
Sáp nhập thôn Lâm Hoàn vào thôn Xuân Bắc.
Sáp nhập một phần của thôn Xuân Bắc vào thôn Xuân Nam.
Sáp nhập một phần của thôn Trung Hải vào thôn Hải Bắc.
Thành lập thôn Hải Nam trên cơ sở thôn Nam Hải và phần còn lại thôn Trung Hải.
Văn hóa

Nhà thờ Giáo xứ Nhượng Bạn.
Đền thờ bà Hoàng Càn.
Đền Cả.
Chùa Yên Lạc một di tích lịch sử được công nhận di tích lịch sử quốc gia năm 2008.
Chú thích

1 2 3  “Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 – 2025 của tỉnh Hà Tĩnh”. Cổng thông tin điện tử huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh. 2024. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 3 năm 2025. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2025.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Nghị quyết số 60/NQ-HĐND về việc điều chỉnh, sát nhập, đặt tên và đổi tên thôn, tổ dân phố tại các xã: Cẩm Hưng, Cẩm Dương, Cẩm Duệ, Cẩm Sơn, Cẩm Nhượng và thị trấn Thiên Cầm, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh” (PDF). Trang thông tin điện tử Văn phòng Đoàn Đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân tỉnh Hà Tĩnh. 6 tháng 3 năm 2025. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2025. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2025.
Deparia forsythii-majoris

| Deparia forsythii-majoris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Athyriaceae
Chi (genus): Deparia
Loài (species): D. forsythii-majoris
Danh pháp hai phần
Deparia forsythii-majoris (C. Chr.) M. Kato 
Deparia forsythii-majoris là một loài dương xỉ trong họ Athyriaceae. Loài này được C. Chr. M. Kato mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Deparia forsythii-majoris”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Dungra

| Dungra |
| --- | --- |
Dungra
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Gujarat
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 24,522
Múi giờ: Giờ chuẩn Ấn Độ
Dungra là một thị trấn thống kê (census town) của quận Valsad thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dungra có dân số 24.522 người. Phái nam chiếm 62% tổng số dân và phái nữ chiếm 38%. Dungra có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Dungra, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Elaenia

| Elaenia |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Tyrannidae
Chi (genus): Elaenia Sundevall, 1836
Elaenia là một chi chim trong họ Tyrannidae.
Các loài

Chi này có các loài sau:
Elaenia albiceps
Elaenia brachyptera
Elaenia chilensis
Elaenia chiriquensis
Elaenia cristata
Elaenia dayi
Elaenia fallax
Elaenia flavogaster
Elaenia frantzii
Elaenia gigas
Elaenia martinica
Elaenia mesoleuca
Elaenia obscura
Elaenia olivina
Elaenia pallatangae
Elaenia parvirostris
Elaenia pelzelni
Elaenia ridleyana
Elaenia ruficeps
Elaenia spectabilis
Elaenia strepera
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Phan Thanh Giản

| Phan Thanh Giản  潘清簡 |
| --- | --- |
Phan Thanh Giản tại Paris năm 1863 nhân dịp ông dẫn đầu sứ bộ triều đình Đại Nam sang Pháp thương nghị
Chức vụ
Hộ bộ Thượng Thư Kiêm Kinh lược sứ Tây Nam kỳ
Nhiệm kỳ: 1865 – 1867
 
Tổng đốc Vĩnh Long
Nhiệm kỳ: 1858 – 1865
 
Kinh lược sứ Nam Kỳ
Nhiệm kỳ: 1850 – 1858
 
Lại bộ Thượng thư kiêm Cơ mật viện đại thần
Nhiệm kỳ: 1849 – 1850
 

Nhiệm kỳ: 1847 – 1849
 

Nhiệm kỳ: 1839 – 1847
 

Nhiệm kỳ: 1836 – 1839
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 10 tháng 10, 1795 Tổng Tân An Định Viễn, dinh Long Hồ, Đại Việt
Mất: 5 tháng 8, 1867(1867-08-05) (71 tuổi) phủ Định Viễn, Vĩnh Long, Đại Nam
Vợ: Trần Thị Hoạch
Cha: Phan Thanh Ngạn
Mẹ: Lâm Thị Búp
Họ hàng: Phan Thanh Tập (Ông nội)   Huỳnh Thị Học (Bà nội)
| Phan Thanh Giản |
| --- | --- |
Nghề nghiệp: thi sĩ, quan viên nhà Nguyễn
Đối với các định nghĩa khác, xem Thanh Giản (định hướng).
Phan Thanh Giản (chữ Hán: 潘清簡; 1796–1867), tự Tĩnh Bá (靖伯), Đạm Như (淡如), hiệu Mai Xuyên (梅川), Lương Khê (梁溪); là một quan đại thần triều Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Ông là Tiến sĩ đầu tiên của đất Nam Kỳ, song cũng người đã đàm phán và chấp thuận cắt 3 tỉnh Nam Kỳ cho thực dân Pháp.
Thân thế và sự nghiệp

Phan Thanh Giản tự là Tịnh Bá, Đạm Như, hiệu Lương Khê, biệt hiệu Mai Xuyên, sinh vào giờ Thìn ngày 12 tháng 10 năm Bính Thìn (1796), tại làng Tân Thạnh, huyện Vĩnh Bình, phủ Định Viễn, trấn Vĩnh Thanh (sau là làng Bảo Thạnh, tổng Bảo Trị, huyện Bảo An, phủ Hoằng Trị, tỉnh Vĩnh Long; nay là xã Bảo Thạnh, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre).
Tổ phụ của ông là Phan Thanh Tập (có nơi chép là Chỉnh), hiệu Ngẫu Cừ, vốn là người Hoa Nam đời nhà Minh. Khi nhà Minh bị nhà Thanh lật đổ, gia đình họ Phan cũng như những người không tùng phục triều đình Mãn Thanh trốn sang Việt Nam, ở làng Hội Trung, tổng Trung An, tỉnh Bình Định. Ở đây, Phan Thanh Tập cưới Huỳnh Thị Học, sinh ra Phan Thanh Ngạn. Năm Tân Mão (1771) nhà Tây Sơn dấy binh nổi dậy chống lại chúa Nguyễn, Phan Thanh Tập cùng gia đình di cư xuống phía Nam.
Ban đầu gia quyến họ Phan Thanh sống ở Trang Tông, thuộc tỉnh Định Tường (Mỹ Tho ngày nay), rồi dời xuống Mân Thít (thuộc trấn Vĩnh Thanh, Vĩnh Long ngày nay), kế đến huyện Bảo An, phủ Hoằng Trị, cũng ở trong tỉnh Vĩnh Long, sau dời qua làng Tân Thành, huyện Vĩnh Bình, phủ Định Viễn, trấn Vĩnh Thanh (sau đổi ra làng Bảo Thạnh, huyện Bảo An, phủ Hoằng Đạo, tỉnh Vĩnh Long; nay là  xã Bảo Thạnh, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre). Định cư tại làng Tân Thạnh, cất nhà ở gảnh Mù U, bãi Ngao tức Ngao Châu, Phan Thanh Ngạn tục gọi là Xán, hiệu Mai Thự, cưới Lâm Thị Bút người làng Phú Ngãi, tổng Bảo Thuận, sinh ra Phan Thanh Giản giữa lúc chúa Nguyễn Phúc Ánh chiêu quân kịch lại nhà Tây Sơn. Sau khi kết hôn, Thanh Ngạn lên tỉnh Vĩnh Long làm chức Thư Lại.
Năm Mậu Ngọ (1798), lãnh phận sự vận lương trên chiếc thuyền "Hồng Nhật", tới vịnh Đà Nẵng không may gặp bão, thuyền lương trôi đến tận đảo Hải Nam, Thanh Ngạn may mắn còn sống sót, lần về quê quán. Rồi nhờ có nhiều công lao, Thanh Ngạn được thăng chức Thủ Hợp, tòng bát phẩm.
Năm Nhâm Tuất (1802) Lâm Thị Búp qua đời khi mới 26 tuổi (1776-1802).
Gia Long năm thứ hai (Quý Hợi 1803), Phan Thanh Ngạn cưới người vợ thứ hai là Trần Thị Dưỡng. Người mẹ kế này cũng không đến nỗi khắc nghiệt với Thanh Giản, cho Giản học với nhà sư Nguyễn Văn Noa ở chùa làng Phú Ngãi.
Năm Ất Hợi (1815), Thanh Ngạn bị khép tội phải phạt một năm tù. Thanh Giản bấy giờ đã 20 tuổi, thân hành lên tỉnh, xin vào yết kiến quan Hiệp trấn Lương, nhưng quan không thể nào làm khác được, chỉ an ủi Giản nên cố lo tương lai và hết lòng giúp đỡ cho Giản ăn học.
Sau khi Thanh Ngạn mãn hạn tù, Hiệp trấn Lương bèn khuyên Thanh Ngạn nên để Giản ở lại Vĩnh Long mà học cho tiện. Từ ấy, Phan Thanh Giản ở học tại tỉnh, thọ giáo với một người họ Võ (không rõ tên là gì, nhưng chắc chắn không phải là cụ Võ Trường Toản như nhiều người đã nói, vì khi cụ Võ Trường mất năm Nhâm Tý (1792) Phan Thanh Giản còn chưa ra đời).
Nhận định

Năm 1852, Phan Thanh Giản được vua Tự Đức ban thưởng một tấm kim khánh trên khắc 4 chữ: "Liêm, Bình, Cần, Cán".
Một sĩ quan Pháp là đại tá Rieunier, để cổ vũ cho sự chiếm cứ ở Nam kỳ, ông xuất bản dưới bút hiệu H.Abel hai cuốn sách: La question de Cochinchine au point de vue des intérêts Français (Vấn đề Nam Kỳ xét theo quyền lợi của nước Pháp) và Solution pratique de la question de Cochinchine (Giải pháp thiết thực cho vấn đề Nam Kỳ). Trong đó, đại tá Rieunier đã có nhận xét về Phan Thanh Giản như sau:
Trong sách Đi & ghi nhớ của Sơn Nam (xuất bản năm 2008), một lần nữa, nhân vật lịch sử Phan Thanh Giản lại được đề cập trong một đoạn viết như sau:
Tác phẩm

Phan Thanh Giản là một nhà văn lớn với nhiều tác phẩm giá trị
Lương Khê thi thảo
Lương Khê văn thảo
Sứ Thanh thi tập
Tây phù nhật ký
Ước Phu thi tập
Tích Ung canh ca hội tập
Sứ trình thi tập
Việt sử thông giám cương mục (Chủ biên)
Minh Mạng chính yếu (Chủ biên)
Gia quyến

Phan Thanh Tập (nội tổ phụ - ông nội), Huỳnh Thị Học (nội tổ mẫu - bà nội).
Phan Thanh Ngạn (thân phụ - cha ruột), Lâm Thị Búp (thân mẫu - mẹ ruột), Trần Thị Dưỡng (kế mẫu - mẹ kế), Phan Thanh Diệu (bào đệ - em ruột cùng mẹ).
Phan thanh Giản kết hôn với người vợ đầu tiên là bà Nguyễn Thị Mỹ, người làng Mỹ An, huyện Phước Lộc, Gia Định. Bà Mỹ mất sớm, có một người con gái nhưng chết yểu khi mới sinh.
Năm 1825, Phan thanh Giản kết hôn với người vợ thứ hai là bà Lê, người làng Long Hồ. Bà Lê không có con và bị xuất thê (bỏ vợ).
Năm 1828, khi đang là Tham Hiệp Quảng Bình, Phan thanh Giản cưới bà Trần Thị Hoạch, con gái Án Sát Trần Công Án làm chính thất. Bà Hoạch sinh được ba người con trai là Phan Hương, Phan Tòng (Liêm) và Phan Tuyển (Tôn).
Ảnh

Đền thờ Phan Thanh Giản tại Bảo Thạnh.
Tượng Phan Thanh Giản trong đền thờ ông ở Bảo Thạnh.
Cửa Hữu thành Long Hồ (phục dựng để kỷ niệm).
Đình Thần Phan Thanh Giản tại chân núi Ba Thê.
Chú thích

↑  Trần, Quốc Giám (1967). Tập san Sử Địa số 7-8 Đặc khảo về Phan Thanh Giản. Sài Gòn: Nhà sách Khai Trí. tr. 111.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Trần, Quốc Giám (1967). Tập san Sử Địa số 7-8 Đặc khảo về Phan Thanh Giản. Nhà sách Khai Trí. tr. 123–129.
↑  Nguyễn, Văn Tố (1943). “Quyển thi văn bình chú”. Tạp chí Tri Tân số 97: tr 5.
1 2  I, Trung tâm lưu trữ quốc gia (31 tháng 3 năm 2022). “"Đổ lỗi" cho vua, suýt nhận án tử”. VTLT. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2025.
↑  Quốc sử quán triều Nguyễn. NXB Thuận Hóa: Đại Nam liệt truyện tập 4 (bản điện tử). 2006. tr. 23.
↑  “Phan Thanh Giản - vị tiến sĩ đầu tiên đất Nam kỳ (kỳ 2)”. baocantho.com.vn. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2024.
1 2  Đinh Xuân Lâm (tháng 6 năm 2003). “Phan Thanh Giản-Khối mâu thuẫn lớn”. Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, Số 331 (Tháng 6/2003).
↑  Tập san Sử Địa, số chuyên khảo về Phan Thanh Giản, tr 91
↑  ^ Tạp chí Văn Đàn - Sài Gòn, 1960 - bản dịch của Tô Nam và Văn Vinh
1 2 3 4  Trần, Quốc Giám (1967). Tập san Sử Địa số 7-8 Đặc khảo về Phan Thanh Giản. Sài Gòn: Nhà sách Khai Trí. tr. 136.
↑  La question de la Cochinchine au point de vue des intérêts français (tạm dịch: Vấn đề Nam kỳ từ quan điểm quyền lợi Pháp; Paris, 1864), ký bút danh M.H.Abel
↑  Tạp chí Văn Đàn - Sài Gòn, 1960 - bản dịch của Tô Nam và Văn Vinh
1 2  Schreiner, Alfred. Abrégé histoire d'Annam. Sài Gòn: Imprimerie Coudouret & Montégout, 1906. Tr 288
↑  Tập san Sử Địa số 7-8 Đặc khảo về Phan Thanh Giản tr80.
↑  ONLINE, TUOI TRE (4 tháng 5 năm 2004). “Khánh thành đền thờ, dựng tượng cụ Phan Thanh Giản”. TUOI TRE ONLINE. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2024.
↑  Nguyễn, Thế Anh (1967). Tập san Sử Địa số 7-8 Đặc khảo về Phan Thanh Giản. Sài Gòn: Nhà sách khai trí. tr. 26.
↑  Sơn Nam, Đi & ghi nhớ, Tạp chí Xưa & Nay – Nhà xuất bản Văn hóa Sài Gòn, 2008, tr. 152-153.
1 2  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2017.
↑  T.Q.G (dịch) (1967). Chiếu chỉ của vua Tự Đức ngày 21 tháng 10 năm 1867, in trong tập san sử địa 7-8, đặc khảo về Phan Thanh Giản. Sài Gòn: Nhà sách Khai Trí. tr. 155.
↑  Theo Đại Nam thực lục, t.37, Hà Nội 1997, tr.223, 225.
↑  Phạm Văn Sơn (dịch) (1967). Tập san sử địa, đặc khảo về Phan Thanh Giản. Nhà sách Khai Trí. tr. 92.
↑  Trần Huy Liệu: Chúng ta đã nhất trí về việc nhận định Phan Thanh Giản. Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử số 55, tháng 10 năm 1963, tr. 18-19.
↑  Tường Chân (ngày 1 tháng 5 năm 2005). “Xuân thanh bình đầu tiên và mãi mãi”. Báo Tuổi Trẻ. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2009.[liên kết hỏng]
↑  “Con Đường Cổ Thụ”. Việt Báo. ngày 27 tháng 1 năm 2003. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2009.
↑  “Phan Thanh Giản: Yêu nước nhưng bất lực”. Báo điện tử Dân Trí. 6 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2025.
↑  ONLINE, TUOI TRE (29 tháng 9 năm 2008). “Phan Thanh Giản - nỗi oan 150 năm”. TUOI TRE ONLINE. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2025.
1 2 3  Trần, Quốc Giám (1967). Tập san Sử Địa số 7-8 Đặc khảo về Phan Thanh Giản. Sài Gòn: Nhà sách Khai Trí. tr. 110–111.
Sách tham khảo

GS. Trịnh Vân Thanh, Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển(tập 2). Nhà xuất bản Hồn thiêng, Sài Gòn, 1966.
Nguyễn Huệ Chi, trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Chân dung Phan Thanh Giản
Phan Thanh Giản
Sứ đoàn Phan Thanh Giản gặp mặt hoàng đế Napoleon III tại triều đình Đệ Nhị Đế chế Pháp.
Bàn thờ Phan Thanh Giản trong Văn Thánh Miếu Vĩnh Long.
Trâm anh thế phiệt

Trâm anh thế phiệt (chữ Hán: 簪纓世閥), hay ở các nước phương Tây còn gọi là tiền cũ (tiếng Pháp: vieux riche [vjø ʁiʃ], tiếng Anh: old money), là một lượng lớn tài sản, của cải thừa kế hay địa vị cao quý của những gia tộc thượng lưu từ lâu đời, chẳng hạn như tầng lớp quý tộc nhỏ và tầng lớp quý tộc, hoặc một người, một gia đình, một dòng họ giàu có và đầy quyền thế nhờ thừa kế chức vị hoặc tài sản. Thuật ngữ này miêu tả tầng lớp của người có tiền và có quyền, những người đã duy trì được vị thế giàu sang, quyền quý của mình qua nhiều thế hệ.