José Martí
Cuộc đời > Tây Ban Nha: 1871–74

Tháng 1 năm 1871, Martí lên con tàu hơi nước Guipuzcoa đưa ông từ Havana đến Cádiz. Ông định cư ở Madrid trong một nhà khách ở Desengaño St. #10. Đến thủ đô, ông liên lạc với người đồng hương Cuba Carlos Sauvalle, người đã bị trục xuất đến Tây Ban Nha một năm trước Martí và ngôi nhà của ông là trung tâm đoàn tụ cho những người Cuba lưu vong. Ngày 24 tháng 3, tờ báo La Soberania Nacional của Cádiz đã đăng bài báo "Castillo" của Martí, trong đó ông kể lại những đau khổ của một người bạn ông gặp trong tù. Bài viết này được đăng lại trên tờ La Cuestión Cubana của Sevilla và La República của New York . Vào thời điểm này, Martí đã đăng ký làm thành viên của nhóm nghiên cứu độc lập tại khoa luật của trường Central University of Madrid. Khi học ở đây, Martí đã công khai tham gia thảo luận về vấn đề Cuba, tranh luận thông qua báo chí Tây Ban Nha và lưu hành các tài liệu phản đối hoạt động của Tây Ban Nha ở Cuba.
Sự ngược đãi của Martí dưới bàn tay của người Tây Ban Nha và hậu quả là bị trục xuất về Tây Ban Nha vào năm 1871 đã truyền cảm hứng cho một bài tiểu luận, Political Imprisonment in Cuba, xuất bản vào tháng Bảy. Mục đích của tiểu luận này là nhằm thúc đẩy công chúng Tây Ban Nha làm điều gì đó về sự tàn bạo của chính phủ nước này ở Cuba và thúc đẩy vấn đề độc lập của Cuba. Vào tháng 9, từ các trang của El Jurado Federal, Martí và Sauvalle cáo buộc tờ báo La Prensa đã vu khống cư dân Cuba ở Madrid. DTrong thời gian ở Madrid, Martí thường xuyên lui tới Ateneo và Thư viện Quốc gia, Café de los Artistas, cũng như các nhà máy bia của Anh, Thụy Sĩ và Iberian. Vào tháng 11, anh ấy bị ốm và phải phẫu thuật, do Sauvalle chi trả.
Ngày 27 tháng 11 năm 1871, tám sinh viên y khoa bị buộc tội (không có bằng chứng) về việc xúc phạm một ngôi mộ của người Tây Ban Nha, đã bị hành quyết tại Havana. Tháng 6 năm 1872, Fermín Valdés bị bắt vì vụ việc ngày 27 tháng 11. Bản án sáu năm tù của ông ta được ân xá, và ông bị đày đến Tây Ban Nha, nơi ông ấy đoàn tụ với Martí. Ngày 27 tháng 11 năm 1872, ấn phẩm Dia 27 de Noviembre de 1871 (27 tháng 11 năm 1871) do Martí viết và có chữ ký của Fermín Valdés Domínguez và Pedro J. de la Torre được lưu hành ở Madrid. Một nhóm người Cuba đã tổ chức tang lễ tại nhà thờ Caballero de Gracia, nhân dịp kỷ niệm một năm vụ hành quyết các sinh viên y khoa.
Năm 1873, cuốn sách "A mis Hermanos Muertos el 27 de Noviembre" của Martí được xuất bản bởi Fermín Valdés. IVào tháng 2, lần đầu tiên, lá cờ Cuba xuất hiện ở Madrid, treo trên ban công của Martí ở Concepción Jerónima, nơi ông đã sống được vài năm. Trong cùng tháng đó, Tuyên bố về nền Đệ nhất Cộng hòa Tây Ban Nha của Cortes vào ngày 11 tháng 2 năm 1873 tái khẳng định Cuba là không thể tách rời với Tây Ban Nha, Martí đáp lại bằng một bài luận, The Spanish Republic and the Cuban Revolution, và gửi cho Thủ tướng, chỉ rõ chỉ ra rằng cơ quan đại biểu mới được bầu cử tự do này đã tuyên bố một nền cộng hòa dựa trên nền dân chủ đã là đạo đức giả khi không trao nền độc lập cho Cuba. Ông đã gửi các ví dụ về công việc của mình cho Nestor Ponce de Leon,  một thành viên của Junta Central Revolucionaria de Nueva York (Ủy ban cách mạng trung ương của New York), người mà ông sẽ bày tỏ ý muốn cộng tác trong cuộc đấu tranh giành độc lập của Cuba.
Vào tháng 5, ông chuyển đến Zaragoza, cùng với Fermín Valdés để tiếp tục học luật tại Universidad Literaria. Tờ báo La Cuestión Cubana của Sevilla đã đăng nhiều bài viết của Martí.
Vào tháng 6 năm 1874, Martí tốt nghiệp với bằng Luật Dân sự và Giáo luật. Vào tháng 8, ông đăng ký làm sinh viên bên ngoài tại Facultad de Filosofia y Letras de Zaragoza, nơi ông hoàn thành chương trình học của mình vào tháng 10. Vào tháng 11, ông trở lại Madrid và sau đó rời đến Paris.  Ở đó anh gặp Auguste Vacquerie, một nhà thơ và  Victor Hugo. Vào tháng 12 năm 1874, ông lên đường từ Le Havre đến Mexico. Bị ngăn cản trở lại Cuba, Martí thay vào đó đã đến Mexico và Guatemala. Trong những chuyến đi này, ông đã giảng dạy và viết lách, không ngừng vận động cho nền độc lập của Cuba.
Tượng Jose Marti tại Hà Nội
41 Phố Paula, Havana, nơi sinh của José Martí
Một tấm biển ở quảng trường Miracle del Mocadoret, Valencia (Tây Ban Nha) nơi José Martí trải qua thời thơ ấu
Tượng José Martí cưỡi ngựa ở Công viên Trung tâm New York – Anna Hyatt Huntington, 1959
Tượng đài Jose Martí ở thành phố Mexico
Tượng đài Martí ở Cádiz, Tây Ban Nha