Bướu cổ
Đại cương > Đánh giá cận lâm sàng > Siêu âm tuyến giáp

Siêu âm tuyến giáp (Thyroid ultrasonography) là phương tiện chẩn đoán hình ảnh chính yếu được sử dụng trong khảo sát hình thái tuyến giáp. Với độ nhạy 100%, độ đặc hiệu 94.12% và độ chính xác 96%, siêu âm được sử dụng là phương tiện đánh giá đầu tay trong công cụ tầm soát các loại nhân giáp với các hình thái khác nhau. Siêu âm tuyến giáp giúp đánh giá nguy cơ ác tính (malignancy) của nhân giáp.
Hiện nay, có nhiều hệ thống dữ liệu và báo cáo hình ảnh tuyến giáp (Thyroid Imaging - Reporting and Data System, TI-RADS) được sử dụng rộng rãi trong các cơ sở khám chữa bệnh như hệ thống TI-RADS của Hàn Quốc, Hoa Kỳ, châu Âu... Trong bài viết này, chúng tôi trình bày phân loại TI-RADS theo đề xuất (năm 2017) của Hiệp hội Điện Quang Hoa Kỳ (American College of Radiology).
| Tiêu chí (Category) | Mô tả | Điểm | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| Thành phần (Composition) | Dạng nang hoặc phần lớn dạng nang (Cystic or Almost Completely Cystic) | 0 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Thành phần (Composition) | Dạng bọt biển (Spongiform) | 0 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Thành phần (Composition) | Dạng hỗn hợp (Mixed form) giữa nang và đặc | 1 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Thành phần (Composition) | Dạng đặc hoặc phần lớn dạng đặc (Solid or Almost Completely Solid) | 2 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Độ hồi âm (Echogenicity) | Trống âm (Anechoic) | 0 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Độ hồi âm (Echogenicity) | Tăng hồi âm (Hyperechoic)/ Cấu trúc echo dày hoặc Đồng âm (Isoechoic) | 1 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Độ hồi âm (Echogenicity) | Giảm hồi âm (Hypoechoic)/ Cấu trúc echo kém | 2 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Độ hồi âm (Echogenicity) | Hồi âm giảm mạnh (Very hypoechoic)/ Cấu trúc echo rất kém | 3 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Hình dáng (Shape) | Rộng hơn cao (Wider than tall) | 0 | Chọn 01 trong 02 tiêu chí |
| Hình dáng (Shape) | Cao hơn rộng (Taller than wide) | 3 | Chọn 01 trong 02 tiêu chí |
| Bờ (Margin) | Nhẵn (Smooth) | 0 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Bờ (Margin) | Khó xác định (Ill-defined) | 0 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Bờ (Margin) | Phân thùy hoặc không đều (Lobulated or Irregular) | 2 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Bờ (Margin) | Mở rộng ra ngoài mô giáp (Extra-thyroidal extension) | 3 | Chọn 01 trong 04 tiêu chí |
| Các điểm tăng âm (Echogenic foci) | Không hoặc có xảo ảnh đuôi sao chổi lớn (None or large comet-tail artifacts) | 0 | Có thể chọn nhiều mô tả cùng lúc (tính tổng điểm các mô tả ta được điểm mục tiêu chí này) |
| Các điểm tăng âm (Echogenic foci) | Vôi hóa lớn (Macrocalcification) | 1 | Có thể chọn nhiều mô tả cùng lúc (tính tổng điểm các mô tả ta được điểm mục tiêu chí này) |
| Các điểm tăng âm (Echogenic foci) | Vôi hóa viền (Peripheral (rim) calcification) | 2 | Có thể chọn nhiều mô tả cùng lúc (tính tổng điểm các mô tả ta được điểm mục tiêu chí này) |
| Các điểm tăng âm (Echogenic foci) | Đốm hồi âm dày lấm tấm (Punctate echogenic foci) | 3 | Có thể chọn nhiều mô tả cùng lúc (tính tổng điểm các mô tả ta được điểm mục tiêu chí này) |
Sau đó, ta cộng điểm của từng tiêu chí trên và được điểm TI-RADS tổng số. Thí dụ, siêu âm tuyến giáp cho thấy nhân giáp ở thùy trái tuyến giáp có dạng bọt biển (0), hồi âm kém (2), kích thước d# 3-3mm (0), bờ khó xác định (0) và vôi hóa lớn (2); như vậy nhân giáp này có tổng điểm TI-RADS theo ACR (2017) là 4.
| Phân độ TI-RADS | Tổng điểm TI-RADS | Ý nghĩa | Biện pháp can thiệp |
| --- | --- | --- | --- |
| TR1 | 0-1 | Lành tính | Không cần chỉ định chọc hút tế bào qua kim nhỏ (Fine Needle Aspiration, FNA) |
| TR2 | 2 | Không nghi ngờ | Không cần chỉ định chọc hút tế bào qua kim nhỏ (Fine Needle Aspiration, FNA) |
| TR3 | 3 | Nguy cơ ác tính rất thấp | Theo dõi khi kích thước  \geq  15mm Chỉ định FNA khi kích thước  \geq  25mm |
| TR4 | 4-6 | Nguy cơ ác tính trung bình | Theo dõi khi kích thước  \geq  10mm Chỉ định FNA khi kích thước  \geq  15mm |
| TR5 | Từ 7 trở lên | Nguy cơ ác tính cao | Theo dõi khi kích thước  \geq  5mm Chỉ định FNA khi kích thước  \geq  10mm |