stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Harta, Ba Lan
Lịch sử > Thế chiến thứ nhất

Năm 1914, Thế chiến thứ nhất bùng nổ. Tháng 8, quân Áo tổng động viên gần Dynów, và bắt đầu trưng thu lương thực thực phẩm với quy mô lớn vào tháng 9. Sau đó, quân Áo rút về Pháo đài Przemyśl phía sau phòng tuyến sông Dunajec. Cuối tháng 9, tướng Radko Dimitriev dẫn Tập đoàn quân 3 Nga tiến vào vùng này nhằm chiếm Przemyśl nhưng thất bại. Quân Áo tập hợp lại phá vỡ vòng vây trong tuần đầu tiên của tháng 10. Chiến sự diễn ra gần Harta cùng những địa điểm khác. Ngày 8 tháng 10 năm 1914, trên những ngọn đồi phía đông làng, quân Áo đánh bại một đơn vị nhỏ quân Nga. Chỉ vài tuần sau, vào tháng 11, Tập đoàn quân 3 lại vượt sông San về phía tây và quân Nga bắt đầu vây hãm Przemyśl lần hai.
Lính Nga không quấy rối dân làng, không xảy ra các vụ cướp bóc (khác quân Circassia và Cossack vẫn hay cướp bóc dân thường). Quân Nga cho phép người Ba Lan vẫn quản lý hành chính trong vùng với lòng khoan dung đặc biệt. Để bảo vệ danh tiếng cá nhân và quân đội, tướng Dimitriev chỉ cho phép trưng thu lương thực, thức ăn gia súc và chỗ ở tại khu nông thôn.
Năm 1914-1915, quân Áo cố tái chiếm Dynów nhưng bất thành. Tháng 3 năm 1915, Przemyśl thất thủ, toàn vùng do quân Nga kiểm soát. Ngày 11 tháng 5 năm 1915, quân Nga rút lui trước khi phe Liên minh Trung tâm phản công. Ngày 12, tướng August von Mackensen chỉ huy quân Đức tiến vào Dynów. Mặt trận Nga gần như sụp đổ hoàn toàn, Áo giữ Dynów cho đến hết chiến tranh. Ngày 28 tháng 10 năm 1918, Ủy ban thanh lý Ba Lan (tiếng Ba Lan: Polska Komisja Likwidacyjna) lên nắm quyền ở Galicia và trao lại cho chính quyền trung ương Ba Lan từ ngày 7 tháng 3 năm 1919.
Hành chính

Trong lịch sử, Harta thuộc xứ Sanok tại Chervona Rus'. Sau khi được Kazimierz Đại đế sáp nhập vào vương quốc Ba Lan 1340–1349 (Dynów năm 1341), khu vực thuộc vào tỉnh Ruthenia tồn tại trong thế kỷ 14-18 (giai đoạn ngắn thuộc Hungary năm 1364–1387). Sau phân chia Ba Lan lần thứ nhất năm 1772, vùng này được sáp nhập vào Vương quốc Galicia và Lodomeria. Ban đầu, Harta thuộc huyện Przemyśl hạt Sambor, rồi thuộc huyện Sanok từ năm 1782. Năm 1853, Harta thuộc huyện Dubiecko, rồi huyện Brzozów theo phân cấp hành chính năm 1867-1868, cho đến tận năm 1975. Cũng trong năm 1868, một khu vực tư pháp bao gồm Harta được thành lập với trụ sở ở Dynów.
Thời Galicia, một điền trang chiếm khoảng 39% diện tích (5% dân số năm 1900) được tách ra khỏi Harta. Ngày 1 tháng 8 năm 1919, như toàn bộ nước Áo, các hợp phần Harta được thống nhất hành chính.
Trong suốt thời gian này, Harta là đơn vị cấp xã của huyện Brzozów (từ ngày 1 tháng 9 năm 1921 thuộc tỉnh Lwów). Một xã trưởng là Antoni Nowak, về sau trở thành thượng nghị sĩ Ba Lan. Đến năm 1934, Harta thuộc hợp tác xã Dynów.
Khi Thế chiến II bùng nổ, Harta là trấn biên thuộc huyện Kraków của Generalgouvernement (Chính quyền Đức tại Ba Lan bị chiếm đóng). Năm 1939-1941, vùng này thuộc hạt Sanok, và năm 1941–1944 thuộc hạt Krosno. Tháng 8 năm 1944, chính quyền cộng sản Ba Lan mới khôi phục lại phân cấp hành chính tiền chiến. Một năm sau, Harta được sáp nhập vào hạt Brzozów tỉnh Rzeszów mới thành lập.
Chủ tịch tại Harta là:
1954–1965: Andrzej Wąsowicz,
1965–1972: Andrzej Gudyka.
Ngày 1 tháng 1 năm 1973, theo cải cách phân cấp hành chính năm 1972, xã Dynów được tái lập gồm Harta cùng với 8 làng khác. Ngày 1 tháng 6 năm 1975, do bỏ đơn vị hành chính cấp huyện, xã này thuộc tỉnh Przemyśl. Phần còn lại của huyện Brzozów thì được chia vào tỉnh Krosno.
Cải cách năm 1999 dẫn đến thay đổi về trung tâm hành chính. Năm 1993, theo yêu cầu chính quyền địa phương xã Dynów, bản đồ huyện sơ bộ cho thấy quy hoạch thuộc huyện Rzeszów. Ngày 1 tháng 1 năm 1999, đề xuất được đáp ứng và có hiệu lực, Harta thuộc huyện Rzeszów, tỉnh Podkarpackie.
Harta là làng thuộc xã tự trị Dynów, có diện tích 25,66 km². Tư cách pháp lý được cập nhật thông qua mới nhất vào ngày 30 tháng 6 năm 2022. Hội đồng làng nhiệm kỳ 2018-2024 gồm 7 người do Bogdan Stetko làm chủ tịch, còn Maria Pałac đảm nhận chức vụ trưởng làng.
Dân làng bầu chọn một ủy viên hội đồng vùng tại bốn khu vực bầu cử (năm 1992–1994 có 6 ứng viên còn giai đoạn 1994–2002 có 5 người).
| Huyện | Ranh giới huyện (địa chỉ) | Ủy viên Hội đồng nhiệm kỳ 2018-2024 |
| --- | --- | --- |
| 5 | Harta 1 – 121 và 544 đến hết | Maria Pałac |
| 6 | Harta 400 – 543 | Piotr Śliwa |
| 7 | Harta 122 – 261 | Jacek Stochmal |
| 8 | Harta 262 – 399 | Zygmunt Banaś |
Nhân khẩu học

Theo Điều tra dân số quốc gia năm 2021, ngày 31 tháng 3 năm 2021 có 2.061 người sống tại Harta: 1.033 nam và 1.028 nữ. Làng Harta chiếm khoảng 30% tổng dân số xã Dynów. Mật độ trung bình 80 người/km² là một trong những vùng có mật độ dân số cao nhất xã.
Cũng đối chiếu theo đó, dân số Harta đứng thứ nhất trên 9 vùng phi đô thị khác của xã, thứ 23/84 toàn huyện và 120/1.488 toàn tỉnh.
Dân số Harta tương đối ổn định trong suốt chiều dài lịch sử. Cuối thế kỷ 18, Harta là nơi sinh sống của khoảng 650 cư dân. Dân số tăng rất nhanh (mức tăng tự nhiên năm 1799 lên tới 31‰) và đạt mức 1.000 người cuối thế kỷ 18 đầu thế kỷ 19. Cuối thập kỷ 1820, tốc độ tăng chậm lại, nhưng đến 1830 tăng trở lại và duy trì đà tăng cho đến thập niên 1880. Sau đó, tốc độ tăng trưởng chậm lại, dân số đạt cao nhất năm 1910 và suy giảm đáng kể sau Thế chiến I.
Harta cũng luôn có sắc tộc và tôn giáo đồng nhất trong suốt lịch sử. Năm 1777, chỉ có 2 gia đình Do Thái trong 131 hộ ở Harta. Một thế kỷ rưỡi sau, theo điều tra dân số năm 1921, chỉ 2/2.483 người không có quốc tịch Ba Lan, 98,9% dân số theo Công giáo (1% theo Do Thái giáo).
Tỷ lệ nữ giới thay đổi đáng kể so với trung bình 100 năm giới. Đầu thế kỷ 20, tỷ lệ nữ giới là 104%, tăng lên 110% sau Thế chiến, đạt kỷ lục 117% năm 1970, sau đó giảm dần và thấp nhất 96,4% năm 2022.
Còn theo độ tuổi cũng chỉ có biến động chậm chạp. Năm 2002, 26,1% dân số Harta chưa đến tuổi lao động và  19,1% quá tuổi. Trong hai thập kỷ sau đó, tỷ lệ thay đổi và theo điều tra dân số năm 2021, nhóm trước tuổi lao động giảm 6,4% xuống 19,7%, còn người cao tuổi tăng 2,1% lên 21,2%. Dân số trong độ tuổi lao động tăng từ 54,8% năm 2002 lên 59,1% năm 2021.
Tỷ suất sinh tử trong hai thập niên đầu thế kỷ 21 tương đối ổn định và dao động từ khoảng 10 đến 25 cho cả hai (trừ năm 2021 có 32 người chết). Tỷ lệ di cư thuần ở Harta khác biệt lớn so với toàn xã: năm 2019–2022 là 1,9‰, so với mức mức 4,3‰ của xã Dynów.
Kinh tế

Theo dữ liệu REGON từ năm 2022, có 135 đơn vị kinh doanh hoạt động tại làng Harta. Chỉ 2 trong số đó thuộc khu vực công, còn 133 thuộc khu vực tư nhân.
Trong số đó, đại đa số (120 doanh nghiệp) là hộ kinh doanh cá thể. Bên cạnh đó là 5 công ty thương mại và 1 công ty dân sự.
Ngành kinh tế nhiều nhất trong làng là xây dựng với 48 doanh nghiệp. Thứ nhì là buôn bán và sửa chữa xe có động cơ. 18 doanh nghiệp tham gia bán buôn và bán lẻ, 9 doanh nghiệp khác chuyên sửa chữa phương tiện vận tải.
Các ngành nghề ít hơn bao gồm:
công nghiệp chế biến (12 doanh nghiệp),
vận tải và kho bãi (7)
chăm sóc sức khỏe và trợ giúp xã hội (7)
nông, lâm, ngư nghiệp (6),
hoạt động chuyên môn, khoa học kỹ thuật (5),
dịch vụ lưu trú, ăn uống (4)
giáo dục (4)
Còn lại là các hộ kinh tế đơn lẻ.
Harta hầu hết là các doanh nghiệp nhỏ. Chỉ có 5 trong số đó thuộc nhóm từ 10 đến 49 nhân viên; 130 đơn vị còn lại ít hơn 10 người lao động.
Kinh tế > Nông nghiệp

Làng Harta chủ yếu làm nông. Trước năm 2018 mang đặc điểm manh mún, dư thừa lao động và khả năng tiếp thị sản phẩm yếu kém.
Đất Harta được xếp loại trung bình. Năm 2023, 55% đất canh tác xếp loại loại IV; còn 41% là đất loại III. Với đồng cỏ, nhiều nhất là đất loại IV 54%, tiếp đến là loại V chiếm 26%.
|  | Loại III | Loại IV | Loại V | Loại VI |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Đất canh tác | 458,4 ha | 612,1 ha | 42,6 ha | 7,9 ha |
| Đồng cỏ | 28,9 ha | 61,5 ha | 44,7 ha | 6,1 ha |
| Đồng cỏ chăn thả | 19,9 ha | 105,8 ha | 36,7 ha | 6,9 ha |
Năm 2013, Harta có 648 trang trại với diện tích từ 1 ha trở lên.
Tổng diện tích tất cả các trang trại ở Harta năm 2018 là khoảng 1.791 ha (69,8% diện tích toàn làng). Tỷ lệ này giảm nhẹ theo thời gian; so tương ứng năm 1970 là 1.869 ha chiếm 72,8% còn năm 1931 là 1.906 ha chiếm 74,3%.
Cây trồng phổ biến là ngũ cốc (lúa mì), khoai tây và cỏ cho gia súc. Các trang trại chủ yếu nuôi bò sữa, lợn và thỏ.
Hạ tầng > Đường giao thông

Đường chính dẫn đến Harta thay đổi theo thời gian. Cho đến cuối thế kỷ 18 đầu 19, đường khởi phát từ giao lộ trên tuyến đường hoàng gia được xây đắp trong những năm 1772–1774 trên cơ sở tuyến giao thương đã tồn tại từ thời Trung Cổ (nay là tỉnh lộ 884), chạy qua Lipnik giống như ngày nay tới nhà thờ mới rồi rẽ về phía nhà thờ Thánh Mikołaja, tiếp tục dọc theo đường thôn "Okrajce" hướng về phía khu rừng. Con đường này nối thẳng tới Nowy Borek. Đường chạy qua khu nhà cửa thì ít quan trọng hơn, cũng bắt đầu từ giao lộ trên đi tới Piątkowa khi ấy chưa tồn tại. Đường này được gọi là huyện lộ "Tyczyn".
Trong suốt thế kỷ 19, đường dần mang nét hiện đại ngày nay, định hình ngay sau Thế chiến II, khi có đường nối tới đầu tây bắc (đường trước đó chạy dọc theo "Mątewki").
Ngày nay, trục giao thông chính là huyện lộ 1426R. Đường chạy theo hướng tây bắc-đông nam, hầu hết các nhà đều dọc theo tuyến đường này theo cách bố trí làng tuyến tính điển hình. Các công trình còn lại nằm ở nhiều thôn; một số nằm gần tỉnh lộ 835 chạy qua đầu phía đông và 884 chạy qua đầu phía nam. Năm 2022, hệ thống đường bộ bổ sung thêm 8 đoạn đường đô thị với tổng chiều dài 14,1 km cùng nhiều đường dẫn vào đồng ruộng và nhà ở. Phần lớn đường sá (75 km) đều được rải nhựa năm 2015.
Chính huyện lộ 1426R cũng được cải tạo và hiện đại hóa nhiều lần, như vào thập niên 1950, năm 2004 và năm 2022–2023.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Hệ thống đường và bến xe buýt ở làng Harta | Hệ thống đường và bến xe buýt ở làng Harta | Hệ thống đường và bến xe buýt ở làng Harta |  |
| Số hiệu | Tên đường (điểm tuyến) | Chiều dài |  |
| Tỉnh lộ | Tỉnh lộ | Tỉnh lộ |  |
| 835 | Đường 12 (Ngã ba Lublin Rudnik) – Wysokie – – Biłgoraj – Sieniawa – Przeworsk – Kańczuga – – Dynów – Grabownica Starzeńska | 1,64 km |  |
| 884 | Przemyśl – Dubiecko – Bachórz – Domaradz | 1,76 km |  |
Huyện lộ
| 1426R | Błażowa – Piątkowa – Harta | 7,42 km |  |
Đường đô thị
| 108306R | Harta – Harta Wysoka | 5,9 km |  |
| 108307R | Harta – Mątewki | 0,65 km |  |
| 108308R | Harta – Berlin | 0,6 km |  |
| 108309R | Harta – Ciepła Połać | 1,25 km |  |
| 108310R | Harta – gần nhà thờ | 1,57 km |  |
| 108311R | Harta – Okrajce | 2,1 km |  |
| 108312R | Harta – Pustki và Miasteczko | 1,55 km |  |
| 108314R | Harta – gần Kaniuczak | 0,52 km |  |
Tỉnh lộ và huyện lộ giúp kết nối thuận tiện với các trung tâm hành chính, như Dynów cách 6 km và Błażowa cách 10 km), tỉnh lỵ Rzeszów cách 32 km.
Giao thông công cộng có 9 điểm dừng xe buýt, 7 điểm trên huyện lộ (Harta Góra, Harta Szkoła Górna, Harta Ciepła Połać, Harta Środek, Harta Szkoła, Harta Luzbark) và 2 điểm dừng trên tỉnh lộ 884 (HartNŻ, Harta Krzywda). Các tuyến như sau:
Dynów – Rzeszów (cùng các tuyến con Bachórz – Rzeszów, Dubiecko – Rzeszów, Nozdrzec – Rzeszów), qua huyện lộ 1426R, các hãng vận tải chịu trách nhiệm là PKS Rzeszów, PKS Przemyśl, AGMAR và Polbus.
Dynów – Wesoła, trên tỉnh lộ 884, do PKS Przemyśl khai thác.
Song song với tỉnh lộ 835, tuyến đường sắt khổ hẹp Dynów -Przeworsk chạy dọc theo rìa đông làng. Harta không có ga xe lửa, gần nhất phải đi đến Szklary và Bachórz.
Hạ tầng > Xây dựng

Năm 2023, Harta có tổng cộng 1.581 nóc nhà, chủ yếu thuộc hai loại: phục vụ nông nghiệp (827 nhà, chiếm 52,3%) và dân cư (644 nhà, chiếm 40,7%).
Đa số nhà cửa thuộc sở hữu tư nhân. Năm 2022, với tư cách chính quyền địa phương, xã Dynów quản lý 8 ngôi nhà: Agronomówka, cơ sở thiết bị và giao thông, trạm cứu hỏa tình nguyện, nhà giáo viên, nhà cộng đồng, trường tiểu học số 1, trường tiểu học số 2 và cối xay lịch sử.
4 tòa do xã quản lý (Agronomówka, nhà cộng đồng, nhà giáo viên và trường Tiểu học số 1) có tổng cộng 13 căn hộ với diện tích 614,08 m².
Nhà cửa trong làng thấp, chủ yếu là một hoặc hai tầng. Năm 2023, 38% là nhà gỗ (28% nhà ở), 60% là nhà gạch (72% nhà ở). Trung bình mỗi nhà (bao gồm nơi làm việc và nhà ở) có diện tích 111 m², năm xây trung bình từ 1975. Riêng nhà ở là 112 m², năm xây trung bình từ 1973. Năm 2023, Harta có 664 địa chỉ, số thứ tự trải từ 1 đến 580.
Hạ tầng > Cơ sở hạ tầng kỹ thuật

Mạng lưới điện tới Harta do Chi nhánh PGE Dystrybucja SA ở Zamość quản lý, thuộc vùng điện Przemyśl. Gần nhất là trạm điện Dynów, làng và toàn bộ xã thuộc phạm vi trạm chuyển mạch "Widełka" và nhà máy thủy điện Solina. Harta được khí hóa hoàn toàn; đường dẫn khí đốt do Karpackie Zakłady Gazownictwa ở Tarnów cung cấp thông qua Nhà máy khí đốt ở Jarosław. Có một tuyến cáp quang chạy qua, do OST vận hành ở Tyczyn.
Harta không có đường ống cấp nước. Năm 2020, chỉ  có 12 hộ tại ấp Krzywdy phía nam có hệ thống thoát nước, chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Năm 2022, Nhà máy Nước, Nước thải và Nhà ở Dynów gom nước thải dẫn đến nhà máy xử lý nước thải ở Bachórz gần đó.
Công ty Gospodarka Komunalna ở Błażowa chịu trách nhiệm thu gom và xử lý rác thải cho Harta. Năm 2021, công ty phục vụ được 1.689 cư dân nông thôn, chiếm 82,5% dân số thường trú.
Không có bưu cục nào ở Hara, mã bưu chính riêng của làng là 36-067. Trước đó, từ năm 1973 đến đầu thập niên 1980, Harta có mã bưu chính 36-241 còn cuối thập niên 1990 đầu 2000 là 37-757.
Hạ tầng > An ninh

Khu vực Harta do đồn cảnh sát ở Dynów quản lý, có một sĩ quan cảnh sát đặc trách tuần tra khu số 6 bao gồm Harta, Łubno, Ulanica và Wyręby.
Các hoạt động cứu hộ và chữa cháy do Sở cứu hỏa ở Dynów và trạm cứu hỏa tình nguyện Harta đảm nhận.
Hạ tầng > An ninh > Trạm cứu hỏa tình nguyện Harta

Trạm cứu hỏa tình nguyện Harta có nguồn gốc từ năm 1912. Đội 10 người khi ấy đã dập tắt đám cháy và cứu lấy tài sản cho người dân. Trang bị chỉ có móc, xô và vòi gỗ.
Thập niên 1930, đội được trang bị dụng cụ bằng thiếc làm tại địa phương, hoạt động tốt hơn đồ bằng gỗ. Đội vẫn hoạt động trong Thế chiến II và được giao một xe cứu hỏa vận hành bằng tay năm 1943.
Sau chiến tranh, Józef Domin đứng đầu đội cứu hỏa tình nguyện cho đến khi qua đời năm 1979. Năm 1948, nhờ cộng đồng đóng góp cũng như Sở cứu hỏa huyện Brzozów hỗ trợ, Harta mua máy bơm động cơ để chữa cháy. Thập niên 1960, đội có thêm một xe cứu thương quân sự nhưng tình trạng rất tệ, thường xuyên hỏng hóc và bị bán đi vài năm sau.
Năm 1964, đội cứu hỏa tình nguyện tiếp quản xưởng gạch, cải tạo và bắt đầu sản xuất gạch xây dựng trạm cứu hỏa. Được Phòng cháy chữa cháy tỉnh, huyện và các tổ chức xã hội hỗ trợ, tòa nhà trạm cứu hỏa được được khai trương năm 1976.
Thập niên 1980, khi Jan Drewniak lãnh đạo, đội bị trì trệ cho đến tận năm 1990 mới hồi sinh trở lại. Năm 1992, đơn vị được tặng thưởng Huân chương Vàng "Công trạng trong lực lượng Cảnh sát chữa cháy". Năm 1990–1998, trạm được cải tạo, và từ năm 1996, trạm có biển và biểu ngữ riêng.
Năm 2002, đội trưởng Drewniak qua đời và Artur Szczutek lên thay. Ông quyết định kế hoạch bổ sung trang thiết bị vì vỏn vẹn khi ấy chỉ có một bơm và một ô tô GLM 8/8 Żuk. Năm 2005, sau nhiều nỗ lực, lính cứu hỏa đã nhận được phương tiện cứu hộ và cứu hỏa GBA 2.3/16 mới. Năm 2008, trạm mua thêm 2 xe mới: Mercedes 1124 GBA 2/20 và Polonez hiện đang hoạt động.
Ngày 29 tháng 5 năm 2008, đội được gia nhập hệ thống cứu nạn cứu hỏa quốc gia và tổ chức lễ gia nhập long trọng vào tháng 10. Năm 2010, Đội cứu hỏa thanh niên được thành lập gồm 22 người.
Năm 2012, Đội Cứu hỏa Tình nguyện Harta kỷ niệm 100 năm thành lập; cộng đồng tặng biểu ngữ mới cùng tượng thánh quan thầy Florian được dựng kế bên. Một năm sau, đội mua lại Volkswagen Transporter T4. Năm 2013–2023, trạm cứu hỏa đã dần được cải tạo: cải tạo nhà bếp và thiết bị vệ sinh, thay mái năm 2017, cải tạo sảnh năm 2023.
Hạ tầng > Y tế

Dịch vụ y tế tại Harta được các đơn vị sau cung cấp:
Trung tâm Y tế Nông thôn Harta tại tầng trệt Nhà cộng đồng Harta Górna.
Chi nhánh Harta của DANFARM MED.
Cả hai đều có dịch vụ đa khoa. Ngoài ra, Trung tâm Y tế Nông thôn còn cung cấp dịch vụ y tá cộng đồng. Công ty DANFARM còn dùng cơ sở chung làm nhà thuốc.
Dân làng cũng có thể khám chuyên khoa tại Phòng khám huyện Dynów và Trung tâm Y tế DYNMED. Trên địa bàn cũng có một phòng khám thú y.
Di sản

Danh mục đăng ký di tích của Ủy ban di sản quốc gia Ba Lan ghi nhận 3 di tích ở Harta.
Đầu tiên là khu phức hợp nhà thờ giáo xứ, sổ bộ A-1201 đăng ký ngày 5 tháng 2 năm 1993. Bao gồm:
Nhà thờ Thánh Nicholas xây năm 1779–1804 và mở rộng năm 1889,
Tháp chuông xây năm 1886 hoặc 1889,
Tư thất linh mục từ nửa sau thế kỷ 19,
Khu hàng rào với bốn nhà nguyện, xây năm 1889.
Thứ hai là nhà nguyện nghĩa trang (số A-1006 đăng ký ngày 27 tháng 1 năm 1993) xây đầu thế kỷ 20.
Cuối cùng là cối xay nước được đăng ký ngày 8 tháng 5 năm 1997 với số A-1008. Cối xay nước bắt đầu hoạt động năm 1860, được hiện đại hóa hai lần năm 1936 và 1948. Ngày nay, động cơ điện được dùng thay thế và máy nghiền không còn được dùng cho mục đích sản xuất nữa.
Năm 2012, hồ sơ di tích xã Dynów xác định tổng cộng 22 tòa nhà lịch sử tại Harta. Ngoài danh mục toàn quốc ở trên, còn có:
nhà giáo sĩ xây năm 1863
nhà gỗ: số 178 từ nửa sau thế kỷ 19, số 57 từ cuối thế kỷ 19, số 123, 148 và 168 từ đầu thế kỷ 20 và số 176 từ năm 1921,
trại: nhà ở và chuồng gia súc số 110 từ đầu thế kỷ 20,
nhà nguyện gạch: cạnh nhà số 37 từ thế kỷ 19, cạnh nhà số 178 từ nửa sau thế kỷ 19, cạnh nhà số 138 từ năm 1888 và cạnh nhà số 30, 188 và 191 từ đầu thế kỷ 19 và 20,
nhà nguyện cột gỗ cạnh nhà số 160 từ năm 1867.
Di sản > Tượng đài và tưởng niệm

Đài tưởng niệm ở Harta:
Đài tưởng niệm những người đã ngã xuống trong khởi nghĩa nông dân Harta, nguyên bản có hình đại bàng đậu trên lưỡi hái đặt trên bệ đá được Chủ tịch Hội đồng tỉnh Rzeszów Wacław Rózga khánh thành ngày 18 tháng 8 năm 1957. Ngày 10 tháng 6 năm 1984, phiên bản mới do Bogusław Kędzierski sáng tạo thay lưỡi hái bằng hình cỏ ba lá là biểu tượng Đảng Nhân dân.
Đài tưởng niệm 50 năm khởi nghĩa nông dân khánh thành ngày 7 tháng 6 năm 1987 trước trường tiểu học.
Hòn đá kỷ niệm với hai tấm bảng được khánh thành vào tháng 9 năm 2019 dành riêng cho người Do Thái Józef Lejba bị Đức Quốc xã giết hại năm 1943, và Katarzyna Kiszka chết trong trại Auschwitz năm 1944.
Bảng kỷ niệm vụ chín cư dân Harta bị bắt đi Siberia năm 1945, khánh thành ngày 20 tháng 9 năm 2020 trên tòa nhà trường tiểu học.
Đài tưởng niệm những người đấu tranh giành độc lập nhân kỷ niệm 100 năm Ba Lan giành lại độc lập (1918) và Trận Warszawa (1920); khánh thành ngày 12 tháng 9 năm 2021.
Văn hoá > Ban nhạc kèn đồng

Ban nhạc kèn đồng Harta được Jan Smyczyński thành lập  năm 1924. Khi ấy, Jan vốn là nhạc công organ trong nhà thờ, ông đã tạo ra những sáng tác đầu tiên cho ban, một số vẫn được trình diễn ngày nay. Linh mục quản xứ Andrzej Trzyna, thượng nghị sĩ về sau Antoni Nowak và nông dân Michał Duplaga đã tặng những cây kèn đầu tiên cho ban. Lúc đầu ban nhạc có 23 thành viên.
Năm 1927, Smyczyński rời đến Sokolniki gần Lviv và cũng lập một ban kèn đồng tại đó. Ban có chỉ huy mới là nhạc sĩ quân đội chuyên nghiệp Franciszek Kmiotek. Ông đã bổ sung tiết mục mới và cho trình diễn lấy kinh phí tại lễ hội. Năm 1936, ban tham gia lễ hội thu hoạch toàn quốc ở Spała và Đại hội Đảng Nhân dân ở Nowosiółki năm 1938.
Trong Thế chiến II, ban nhạc ngừng hoạt động. Nhạc cụ được cất giữ trong nhà xứ. Nhưng sau khi linh mục quản xứ Trzyna bị giết năm 1941, một thành viên đã đem đi giấu.
Sau chiến tranh, năm 1947, Jan Smyczyński trở về Harta và chỉ huy ban nhạc cho đến khi qua đời năm 1955. Năm 1948, ban nhạc chiến thắng cuộc thi tại Brzozów nhưng không được trao giải vì không nằm trong đội cứu hỏa. Trở về, ban nhạc liền gia nhập Đội cứu hỏa tình nguyện Harta.
Sau khi Jan Smyczyński qua đời, Antoni Kiełbasa có nhiều kinh nghiệm với dàn quân nhạc liền trở thành nhạc trưởng. Ban nhạc tiếp tục trình diễn. Dù cơ sở vật chất được cải tiến nhưng đến thập niên 1980, số lượng thành viên suy giảm, nhạc cụ cũ kỹ từ lúc thành lập gần như phải thanh lý.
Đầu thập niên 1990, ban quản lý mới của Đội cứu hỏa tình nguyện ngoài việc phát triển đội còn hồi sinh ban nhạc. Năm 1992, nghệ sĩ organ Harta Edward Ryba được chỉ huy ban nhạc mới. Quy mô ban nhạc 13 người thập niên 1980 đã tăng lên 30 người 10 năm sau. Ban nhạc cũng đi trình diễn xa hơn. Năm 1997, ban tham gia hòa nhạc cùng các ban kèn đồng khác nhân chuyến thăm Krosno của Giáo hoàng Gioan Phaolô II.
Sau Edward Ryba, Antoni Kiełbasa làm nhạc trưởng. Đến năm 2000, giáo viên nhạc trung học địa phương Andrzej Sowa làm nhạc trưởng mới. Những năm tiếp theo, ban được trang bị nhạc cụ mới. Năm 2004, nhạc trưởng Sowa thành lập ban nhạc dân gian "Młoda Harta" nên không còn chỉ huy ban kèn đồng tốt được nữa nên bị Edward Laska thay thế năm 2009. Năm 2012, ban kèn đồng được trao huy hiệu vàng của Hiệp hội hợp xướng và dàn nhạc Ba Lan.
Văn hoá > Câu lạc bộ săn bắn Sarenka

Lịch sử các câu lạc bộ săn bắn ở Harta và xã Dynów bắt đầu từ năm 1952, khi những người thuê đất rừng lập nhóm ở Dynów. Đứng đầu là Andrzej Wąsowicz, về sau trở thành chủ tịch Hội đồng huyện ở Harta. Đầu năm 1954, Câu lạc bộ săn bắn Jedność ở Dynów được thành lập.
Ngày 8 tháng 3 năm 1957, câu lạc bộ họp lại chia làm hai: số 2 ở Hart và số 4 ở Szklary sau này lấy tên là Sarenka. Năm 1967, câu lạc bộ chuyển đến tái hợp thành một tại Harta. Mâu thuẫn nội bộ khiến Sarenka đóng cửa năm 1979.
Ngày 4 tháng 7 năm 1981, ủy viên hội đồng tỉnh Przemyśl Stanisław Błoński nỗ lực tái lập dưới tên Câu lạc bộ săn bắn Sarna ở Harta. Năm 1990, câu lạc bộ đổi về tên cũ Sarenka. Năm 1992, câu lạc bộ có biểu ngữ riêng. Năm 1999, câu lạc bộ được trao Huân chương săn bắn. Từ tháng 4 năm 2001, câu lạc bộ có Đội Tín hiệu Săn bắn. Năm 2017, câu lạc bộ có tổng cộng 102 thành viên.
Câu lạc bộ săn bắn Sarenka thuê hai khu săn bắn số 142 và 158 với diện tích 8.660 ha. Câu lạc bộ trực thuộc Hội đồng Hiệp hội săn bắn Ba Lan cấp huyện Rzeszów.
Văn hoá > Ban nhạc dân gian Młoda Harta

Chỉ huy ban kèn đồng Andrzej Sowa đã thành lập ban nhạc dân gian Młoda Harta tại trường tiểu học. Phong cách bắt nguồn từ Sowów (Cú) tại Piątkowa trước đó kết hợp với nhạc dân gian xung quanh.
Thành lập tháng 12 năm 2004, chỉ vài tuần sau, ban nhạc đã có buổi diễn ra mắt trước cư dân Harta. Album đầu tiên được thu âm tại Đài phát thanh Rzeszów. Cuối xuân 2006, ban nhạc nhận giải đặc biệt trong cuộc thi Pogórzańska Nuta ở Dynów. Năm 2005–2009, ban giành giải quán quân tại Lễ hội Thanh niên Quốc gia Bukowskie ở Bukowsko, cũng như được trình diễn tại Lễ hội quốc gia của các ban nhạc, nhạc cụ và ca sĩ dân gian ở Kazimierz Dolny.
Năm 2006 và 2008, ban xuất hiện trên kênh Rzeszów của Telewizja Polska và trên Đài phát thanh Rzeszów. Năm 2009, phát hành thêm hai album nữa. Năm 2011, phát hành album thứ tư về nhạc thôn quê. Ban nhạc cũng giành được nhiều giải thưởng: đứng thứ 3 trong Liên hoan Karpat quốc tế ở Trzcinica năm 2011, giải Baszta trong Liên hoan ban nhạc dân gian lần thứ 47,  giải ca sĩ và nhạc cụ trong Kazimierz Dolny năm 2013 và Giải thưởng của Hội đồng tỉnh Podkarpackie năm 2008 và 2013. Ban nhạc đứng vị trí cao nhất trong Mít tinh nhạc công chũm chọe quốc gia các năm 2015, 2016, 2021 và 2022.
Năm 2015, ban nhạc phát hành album kỷ niệm 10 năm thành lập và biểu diễn trong Polskie Radio Program II (Chương trình phát thanh Ba Lan II). Năm 2017, ban nhạc có 11 thành viên.
Tháng 7 năm 2022, người sáng lập ban nhạc Andrzej Sowa qua đời. Việc này không ảnh hưởng đến hoạt động của ban, họ tiếp tục có các buổi diễn và nhận giải thưởng ngay năm đó.