stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bóng đá tại Thế vận hội Mùa hè 2020 - Nam (Bảng B)
Các trận đấu

Tất cả thời gian được liệt kê là giờ chuẩn Nhật Bản (UTC+9)
Các trận đấu > New Zealand v Hàn Quốc

17:00
| New Zealand  | 1–0 |  Hàn Quốc |
| --- | --- | --- |
| Wood  70' | Chi tiết (TOCOG) Chi tiết (FIFA) |  |
Trọng tài: Victor Gomes (Nam Phi)
| --- | --- |
             New Zealand :              Hàn Quốc
Các trận đấu > Honduras v România

20:00
| Honduras  | 0–1 |  România |
| --- | --- | --- |
|  | Chi tiết (TOCOG) Chi tiết (FIFA) | Oliva  45+1' (l.n.) |
Trọng tài: Leodán González (Uruguay)
| --- | --- |
             Honduras :              România
Các trận đấu > New Zealand v Honduras

17:00
| New Zealand  | 2–3 |  Honduras |
| --- | --- | --- |
|  Cacace  10'  Wood  49' | Chi tiết (TOCOG) Chi tiết (FIFA) |  Palma  45+1'  Obregon Jr.  78'  Rivas  87' |
Trọng tài: Orel Grinfeld (Israel)
| --- | --- |
             New Zealand :              Honduras
Các trận đấu > România v Hàn Quốc

20:00
| România  | 0–4 |  Hàn Quốc |
| --- | --- | --- |
|  | Chi tiết (TOCOG) Chi tiết (FIFA) |  Marin  27' (l.n.)  Um Won-sang  59'  Lee Kang-in  84' (ph.đ.), 90' |
Trọng tài: Jesús Valenzuela (Venezuela)
| --- | --- |
             România :              Hàn Quốc
Các trận đấu > România v New Zealand

17:30
| România  | 0–0 |  New Zealand |
| --- | --- | --- |
|  | Chi tiết (TOCOG) Chi tiết (FIFA) |  |
Trọng tài: Kevin Ortega (Peru)
| --- | --- |
             România :              New Zealand
Các trận đấu > Hàn Quốc v Honduras

17:30
| Hàn Quốc  | 6–0 |  Honduras |
| --- | --- | --- |
|  Hwang Ui-jo  12' (ph.đ.), 45+5', 52' (ph.đ.)  Won Du-jae  19' (ph.đ.)  Kim Jin-ya  64'  Lee Kang-in  82' | Chi tiết (TOCOG) Chi tiết (FIFA) |  |
Trọng tài: Georgi Kabakov (Bulgaria)
| --- | --- |
             Hàn Quốc :              Honduras
Kỷ luật

Điểm đoạt giải phong cách sẽ được sử dụng như một tiêu chí nếu tổng thể và kỷ lục đối đầu của các đội tuyển được cân bằng. Số thẻ này được tính dựa trên số thẻ vàng và thẻ đỏ nhận được trong tất cả các trận đấu bảng như sau:
thẻ vàng đầu tiên: trừ 1 điểm;
thẻ đỏ gián tiếp (thẻ vàng thứ hai): trừ 3 điểm;
thẻ đỏ trực tiếp: trừ 4 điểm;
thẻ vàng và thẻ đỏ trực tiếp: trừ 5 điểm;
Chỉ có một trong các khoản khấu trừ trên được áp dụng cho một cầu thủ trong một trận đấu.
| Đội tuyển | Trận 1>  | Trận 1>   | Trận 1>  | Trận 1>   | Trận 2>  | Trận 2>   | Trận 2>  | Trận 2>   | Trận 3>  | Trận 3>   | Trận 3>  | Trận 3>   | Điểm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Hàn Quốc |  |  |  |  | 1 |  |  |  | 1 |  |  |  | −2 |
|  New Zealand | 1 |  |  |  | 2 |  |  |  | 3 |  |  |  | –6 |
|  România | 3 |  |  |  | 1 | 1 |  |  | 2 |  |  |  | –9 |
|  Honduras | 2 |  |  |  | 1 |  |  |  | 3 |  |  | 1 | –11 |
Asplenium speluncae

| Asplenium speluncae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
(không phân hạng): Eupolypods II
Họ (familia): Aspleniaceae
Chi (genus): Asplenium
Loài (species): A. speluncae
Danh pháp hai phần
Asplenium speluncae H. Christ, 1904 
Asplenium speluncae là một loài thực vật có mạch trong họ Aspleniaceae. Loài này được H. Christ miêu tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Asplenium speluncae”. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2013.
Ayaklıcaoluk, Dulkadiroğlu

| Ayaklıcaoluk |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
AyaklıcaolukVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kahramanmaraş
Huyện: Dulkadiroğlu
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1,162 người
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Ayaklıcaoluk là một xã thuộc huyện Dulkadiroğlu, tỉnh Kahramanmaraş, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 1.162 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kahramanmaraş”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Diporiphora adductus

| Diporiphora adductus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Agamidae
Chi (genus): Diporiphora
Loài (species): D. adductus
Danh pháp hai phần
Diporiphora adductus (Doughty, Kealley & Melville, 2012) 
Diporiphora adductus là một loài thằn lằn trong họ Agamidae. Loài này được Doughty, Kealley & Melville mô tả khoa học đầu tiên năm 2012.
Chú thích

↑  “Diporiphora adductus”. The Reptile Database. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2013.
Dawa Yangzum Sherpa

| Dawa Yangzum Sherpa |
| --- | --- |

Sinh: 1990 (33–34 tuổi) Nāngaon, Dolakha, Nepal
Tên khác: Yangzum Sherpa
Nổi tiếng vì: Leo núi
Dawa Yangzum Sherpa còn được gọi là Dawa Yangzum là một nhà leo núi người Nepal và là người phụ nữ đầu tiên trở thành một hướng dẫn viên núi quốc tế đến từ Nepal.
Cuộc đời

Cô bắt đầu leo núi chuyên nghiệp vào năm 2009 với đỉnh Yala và đánh dấu lần leo núi lên tới đỉnh đầu tiên của cô. Cô trở thành một trong những người leo núi biểu tượng của Nepal trong lịch sử sau khi leo lên đỉnh Everest vào năm 2012. Năm 2017, cô nhận được chứng nhận từ Hiệp hội Hướng dẫn Núi Quốc tế và đủ điều kiện để trở thành một hướng dẫn viên leo núi quốc tế trong cùng năm đó. Vào tháng 3 năm 2019, cô đã ký một thỏa thuận chuyên nghiệp với một công ty sản xuất giải trí ngoài trời của Hoa Kỳ, khiến cô trở thành một trong số ít những người leo núi Nepal chuyên nghiệp được một công ty lớn của phương Tây thuê làm vận động viên.
Dawa Yangzum đã leo lên đỉnh Everest nhiều lần và cô trở thành người phụ nữ Nepal đầu tiên lên đỉnh Makalu cao thứ năm thế giới vào ngày 29 tháng 5 năm 2019. Vào ngày 26 tháng 7 năm 2014, cô là một phần trong đội nữ Nepal gồm 3 thành viên tham gia hội nghị thượng đỉnh K2. Các thành viên nổi bật khác là Pasang Lhamu Sherpa Akita và Maya Sherpa.
Paratdih

| Paratdih |
| --- | --- |
Paratdih
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Jharkhand
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 6.643
Múi giờ: UTC+05:30
Paratdih là một thị trấn thống kê (census town) của quận Giridih thuộc bang Jharkhand, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Paratdih có dân số 6643 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Paratdih có tỷ lệ 42% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 52%, và tỷ lệ cho phái nữ là 32%. Tại Paratdih, 22% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Park Gyu-young

nữ diễn viên Hàn QuốcBản mẫu:SHORTDESC:nữ diễn viên Hàn Quốc
| Park Gyu-young |
| --- | --- |
Park Gyu-Young năm 2019
Sinh: 27 tháng 7, 1993 (31 tuổi) Busan, Hàn Quốc
Trường lớp: Đại học Yonsei
Nghề nghiệp: Diễn viên
Năm hoạt động: 2016–nay
Người đại diện: Saram Entertainment
Tác phẩm nổi bật: Wretches Điên thì có sao Sweet Home: Thế giới ma quái Dali và hoàng tử ngổ ngáo Người nổi tiếng
Chiều cao: 169,1cm
Giải thưởng: Danh sách
Website: Park Gyu-young trên Instagram Park Gyu-young trên TikTok Saram Entertainment Park Gyu-young

Tên tiếng Triều Tiên
Hangul: 박규영
Hanja: 朴圭瑛
Romaja quốc ngữ: Bak Gyuyeong
McCune–Reischauer: Pak Kyuyŏng
Hán-Việt: Phác Khuê Anh
 
Park Gyu-young (tiếng Hàn: 박규영; sinh ngày 27 tháng 7 năm 1993) là nữ diễn viên người Hàn Quốc. Cô được biết đến với các vai diễn trong phim truyền hình Điên thì có sao (2020), Sweet Home: Thế giới ma quái (2020), Dali và hoàng tử ngổ ngáo (2021), Người nổi tiếng (2023) và Trò chơi con mực (2024)
Tiểu sử > Giáo dục

Trường trung học ngoại ngữ Busan (부산외국어고등학교), Khoa tiếng Trung
Đại học Yonsei (연세대학교 생활과학대학), Khoa Quần áo và Môi trường – Đã tốt nghiệp Cử nhân
Danh sách phim > Phim

| Năm | Nhan đề | Vai diễn | Ghi chú | Ng>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018 | Wretches | Ye-ri / Bo-kyung | Vai chính |  |
| 2018 | Love+Sling | So-young | Vai phụ |  |
Danh sách phim > Phim truyền hình

| Năm | Nhan đề | Kênh | Vai diễn | Ghi chú | Ng>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016 | Chiến nào, ma kia! | tvN | Lee Se-in | Vai nhỏ |  |
| 2016–17 | Solomon's Perjury | JTBC | Baek Hye-rin | Vai phụ |  |
| 2020 | Điên thì có sao | tvN | Nam Ju-ri | Vai chính |  |
| 2021 | Thẩm phán ác ma | tvN | Yoon Soo-hyun | Vai chính |  |
| 2021 | Dali và hoàng tử ngổ ngáo | KBS2 | Kim Dal-ri | Vai chính |  |
| 2023 | A Good Day to be a Dog | tvN | Han Hae-na | Vai chính |  |
Danh sách phim > Phim chiếu mạng

| Năm | Nhan đề | Nền tảng | Vai diễn | Ghi chú | Ng>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2020–nay | Sweet Home: Thế giới ma quái | Netflix | Yoon Ji-soo | Vai phụ (mùa 1–3) |  |
| 2023 | Người nổi tiếng | Netflix | Seo A-ri | Vai chính |  |
| TBA | Trò chơi con mực | Netflix | Kang No-eul( guard 011) | Mùa 2 |  |
Giải thưởng và đề cử

| Năm | Lễ trao giải | Hạng mục | (Những) Người/ Tác phẩm được đề cử | Kết quả | Ng>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2021 | Giải thưởng nghệ thuật Baeksang lần thứ 57 (57th Baeksang Arts Awards) | Nữ diễn viên mới xuất sắc nhất – Truyền hình | Sweet Home: Thế giới ma quái | Đề cử |  |
| 2021 | Giải thưởng phim truyền hình KBS lần thứ 35 (35th KBS Drama Awards) | Nữ diễn viên mới xuất sắc nhất | Dali và hoàng tử ngổ ngáo | Đoạt giải |  |
| 2021 | Giải thưởng phim truyền hình KBS lần thứ 35 (35th KBS Drama Awards) | Giải thưởng cặp đôi đẹp | Park Gyu-young (với Kim Min-jae) Dali và hoàng tử ngổ ngáo | Đoạt giải |  |
Parli

| Parli |
| --- | --- |

Parli
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Maharashtra
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 88,510
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 2446
Parli là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Bid thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Parli có dân số 88.510 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Parli có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 60%. Tại Parli, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Parwanoo

| Parwanoo |
| --- | --- |

Parwanoo
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Himachal Pradesh
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 8.609
Múi giờ: UTC+05:30
Parwanoo là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Solan thuộc bang Himachal Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Parwanoo có dân số 8609 người. Phái nam chiếm 61% tổng số dân và phái nữ chiếm 39%. Parwanoo có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Parwanoo, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Trần Quang Quý

| Trần Quang Quý> Báo Gia đình và Xã hội |
| --- | --- |
Tổng Biên tập (1998-2005)
Phó Giám đốc  Nhà xuất bản Hội Nhà văn (2009-2019)
(2009-2019)
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: (1955-01-02)2 tháng 1, 1955
Nơi sinh: Thanh Thủy, Phú Thọ
 
Mất: 
Ngày mất: 10 tháng 9, 2022(2022-09-10) (67 tuổi)
Nơi mất: Hà Nội
 
Nơi cư trú: Hà Nội
Quốc tịch:  Việt Nam
Đảng chính trị:  Đảng Cộng sản Việt Nam
Nghề nghiệp: nhà văn
Đào tạo:  Trường Đại học Văn hóa Hà Nội  Trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội 
Lĩnh vực: văn học

Sự nghiệp văn học
Thể loại: thơ, truyện ngắn, kịch bản phim, ký
Tác phẩm: Giấc mơ hình chiếc thớt (tập thơ) Màu tự do của đất (tập thơ) Siêu thị mặt (tập thơ)
Giải thưởng: Danh sách
 
 

Binh nghiệp
Thuộc:  Quân đội nhân dân Việt Nam
Quân chủng: Bộ đội Biên phòng
Năm tại ngũ: 1971 – 1977
 
Giải thưởng
Giải thưởng Nhà nước 2017 Văn học Nghệ thuật
x • t • 
Trần Quang Quý (1955–2022) là nhà thơ Việt Nam, được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật vào năm 2017.
Tiểu sử

Trần Quang Quý sinh ngày 02 tháng 01 năm 1955 tại xã Xuân Lộc, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ.
Từ năm 1971 đến năm 1977, Trần Quang Quý tham gia lực lượng Công an nhân dân vũ trang (nay là Bộ đội Biên phòng) tại các tỉnh Nghệ An, An Giang, Kiên Giang.
Từ năm 1977 đến năm 1982, ông là cán bộ văn hóa thông tin tỉnh Phú Thọ. Từ năm 1983 đến năm 1985, ông theo học khóa II Trường viết văn Nguyễn Du (sau này là Đại học Văn hóa Hà Nội). Từ năm 1988 đến năm  1994, ông là Trưởng ban biên tập báo Nông dân Việt Nam (nay là báo Nông thôn ngày nay). Từ năm 1994 đến năm 1998, ông là biên tập viên, rồi Tổng biên tập tạp chí Dân số và Gia đình. Từ năm 1996 đến năm 2000, ông theo học và tốt nghiệp Đại học Ngoại ngữ Hà Nội. Từ năm 1998 đến năm 2005, ông là Tổng biên tập báo Gia đình và Xã hội.
Năm 2009, ông chuyển sang Hội Nhà văn Việt Nam làm Phó Giám đốc Nhà xuất bản Hội Nhà văn cho đến khi nghỉ công tác vào năm 2019.
Ông là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam; hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1993.
Ông mất ngày 10 tháng 9 năm 2022 tại Hà Nội.
Sự nghiệp

Trần Quang Quý được ghi nhận là một nhà thơ có nhiều tìm tòi, đổi mới trong thi ca. Những tác phẩm nổi bật của ông có: “Viết tặng em trong ngôi nhà chật”, “Mắt thẳm”, “Giấc mơ hình chiếc thớt”, “Siêu thị mặt”...
Bên cạnh sáng tác thơ, Trần Quang Quý cũng viết kịch bản phim truyện, truyện ngắn và ký. Những tác phẩm nổi bật ở hai thể loại này có thể kể đến: “Lời sám hối muộn mằn” (phim truyện), “Chị Châu” (phim truyện), “Bờ sông trăng sáng” (truyện ngắn), “Bay lên những giấc mơ” (bút ký, 2017)...
Gia tài văn học của ông có gần 20 cuốn sách gồm cả tập thơ, truyện ngắn, kịch bản phim, bút ký. Ngoài những tập thơ đã xuất bản trong nước, thơ Trần Quang Quý đã được dịch và in ở nhiều nước như Mỹ, Hàn Quốc, Ba Lan, Cộng hòa Séc…
Trần Quang Quý đã ba lần nhận Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam: năm 2004 với tác phẩm “Giấc mơ hình chiếc thớt”; năm 2012 với “Màu tự do” của đất và năm 2019 với tập thơ “Nguồn”. Ông cũng nhận được nhiều giải thưởng khác là: Giải nhì thơ tạp chí Văn nghệ quân đội năm 1983 – 1984; Giải thưởng thơ tuần báo Văn nghệ các năm 1990, 1995; Giải ba truyện ngắn báo Người Hà Nội, năm 1986; Giải nhất thơ 50 năm Bộ đội biên phòng (1959 – 2009)…
Năm 2017, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật với cụm tác phẩm: Giấc mơ hình chiếc thớt (tập thơ); Màu tự do của đất (tập thơ); Siêu thị mặt (tập thơ).
Tác phẩm chính

Viết tặng em trong ngôi nhà chật (thơ, 1990);
Mắt thẳm (thơ, 1993);
Lời sám hối muộn mằn (phim truyện, 1995);
Chị Châu (phim truyện, 1996);
Giấc mơ hình chiếc thớt (thơ, 2003);
Siêu thị mặt (thơ, 2006);
Cánh đồng người (thơ song ngữ, 2010);
Bờ sông trăng sáng (truyện ngắn, 2010);
Phỏng vấn, phỏng vấn và phỏng vấn (tản văn)
Màu tự do của đất (thơ, 2010);
Ga sáng (thơ, 2016);
Namkau (thơ, 2016);
Bay lên những giấc mơ (bút ký, 2017);
Nguồn (thơ, 2019);
Ngô Văn Dụ – người làng Rau (ký, 2019);
Chảy trên dòng thời gian (thơ, 2020);
Ướp nhớ (thơ Namkau, 2020)…
Nguồn:
Vinh danh

Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2017.
Vinh danh > Giải thưởng văn học

Giải nhì thơ Tạp chí Văn nghệ quân đội năm 1983 – 1984.
Giải thưởng thơ tuần báo Văn nghệ các năm 1990, 1995.
Giải ba truyện ngắn báo Người Hà Nội, năm 1986.
Ba lần nhận giải thưởng Văn học của Hội Nhà văn Việt Nam (2004, 2012, 2019).
Giải nhất thơ 50 năm Bộ đội biên phòng (1959 – 2009).
Giải thưởng Bông lúa vàng năm 2011 (văn học viết về nông nghiệp, nông thôn, nông dân từ đổi mới đến nay).
Nguồn:
Cầu Giấy (cầu)

Bài này viết về cây cầu bắc qua sông Tô Lịch. Đối với quận cùng tên thuộc thành phố Hà Nội, xem Cầu Giấy. Đối với các định nghĩa khác, xem Cầu Giấy (định hướng).
Cầu Giấy là cây cầu bắc qua sông Tô Lịch tại nơi nay là đường Cầu Giấy, quận Cầu Giấy, Hà Nội. Tên cầu đã được dùng để đặt cho quận Cầu Giấy hiện nay.
Lịch sử

Khoảng thế kỉ 17, cầu có tên là cầu Sông Tô. Văn bia "Trùng tu Tô Giang kiều bi ký" (bia ghi việc chữa cầu Sông Tô) do Bùi Văn Trinh viết, dựng năm Vĩnh Trị thứ tư (1679), bản dập còn lưu tại Viện Thông tin khoa học xã hội Việt Nam,[cần dẫn nguồn] miêu tả như sau:
Đến thời nhà Nguyễn, cầu đã có tên Cầu Giấy. Đại Nam nhất thống chí triều Nguyễn ghi: Cầu Giấy dài ba trượng, trên cầu có nhà lợp ngói ở huyện Từ Liêm. Gọi tên là "Giấy" vì cầu nằm tại làng Thượng Yên Quyết, vốn là làng có nghề làm giấy cổ truyền từ thế kỷ 13, trước cả vùng giấy Bưởi. Ngõ vào làng xưa có tên gọi "Chỉ Tác", có nghĩa là "làm giấy".[cần dẫn nguồn]
Năm Quý Dậu 1873, tại cầu Giấy, trung úy hải quân Pháp Francis Garnier đem quân tấn công thành Hà Nội đã tử thương khi bị phục kích của quân Cờ đen Lưu Vĩnh Phúc. Năm 1882, cũng tại nơi này, Đại tá Henri Rivière bị quân Cờ đen giết chết.
Ngày nay, cầu Giấy làm bằng bê tông và là một đoạn của đường Cầu Giấy.
Cầu Giấy năm 1885
Cầu Giấy năm 2010
Sappho

| Sappho |
| --- | --- |
Tượng chân dung Sappho, bản sao La Mã từ nguyên mẫu thời Hy Lạp. Bảo tàng khảo cổ Istanbul.
Sinh: k. 630 TCN Đảo Lesbos
Mất: k. 570 TCN
Nghề nghiệp: Nhà thơ
Ngôn ngữ: Tiếng Hy Lạp cổ (Tiếng Hy Lạp Aeolis)
Thể loại: Thơ trữ tình
Đầu của một phụ nữ tại Bảo tàng Glyptothek, Munich, "có thể" là bản sao của bức chân dung tưởng tượng về Sappho của Silanion vào thế kỷ 4 TCN.
Sappho (tiếng Hy Lạp: Σαπφώ Sapphō [sap.pʰɔ̌ː]; tiếng Hy Lạp Aeolis: Ψάπφω Psápphō; k. 630 – 570 TCN) là một nhà thơ Hy Lạp cổ đại đến từ đảo Lesbos. Sappho nổi tiếng với các bài thơ trữ tình được phổ nhạc để biểu diễn cùng với đàn lia. Ở thời cổ đại, Sappho được xem là một trong những nhà thơ trữ tình vĩ đại nhất và được tôn vinh như "Nàng thơ thứ mười" hay "Nữ thi thần". Hiện nay hầu hết thơ của Sappho đã bị thất lạc và chỉ còn sót lại những đoạn ghép rời rạc, ngoại trừ hai tác phẩm "Ca tụng Aphrodite" và "Bài ca Tithonus" là hoàn chỉnh. Bên cạnh thơ trữ tình, các nhà phê bình thời cổ đại cho rằng Sappho còn viết cả thể loại thơ châm biếm, elegiac (thơ ai điếu) và iambic (thơ than trách), nhưng cũng có thể các tác phẩm còn lại ở những thể loại này là do các nhà thơ Hy Lạp hóa thời sau lấy cảm hứng từ thơ Sappho để viết dưới danh nghĩa của bà.
Người ta biết rất ít về cuộc đời của Sappho. Bà xuất thân từ một gia đình giàu có ở Lesbos. Các nguồn cổ đại ghi lại rằng bà có ba anh em trai; Charaxos (Χάραξος), Larichos (Λάριχος) và Eurygios (Εὐρύγιος), tên cả ba người đều được đề cập đến trong Bách khoa toàn thư Suda. Hai trong số họ, Charaxos và Larichos, được nhắc đến trong "Bài thơ anh em" được phát hiện năm 2014. Gia đình bà bị đày đến Sicilia vào khoảng năm 600 TCN, và có thể đã tiếp tục sáng tác cho đến khoảng năm 570 TCN. Những truyền thuyết sau này xung quanh tình yêu của Sappho dành cho người lái đò Phaon và cái chết của bà đều không đáng tin cậy.
Sappho là một nhà thơ có bút lực dồi dào, sở hữu khối lượng sáng tác có thể lên tới khoảng 10.000 dòng. Thơ của bà đã được nhiều người biết đến và ngưỡng mộ trong suốt thời cổ đại, bà được các học giả Alexandria thời Hy Lạp hóa xếp vào bộ chín nhà thơ trữ tình kinh điển. Thơ của Sappho cho đến nay vẫn được đánh giá cao và có ảnh hưởng lớn tới văn học. Ngoài thơ ca, bà còn được biết đến như một biểu tượng của tình yêu và khát vọng giữa những người phụ nữ. Các thuật ngữ tiếng Anh sapphic (thể thơ) và lesbian (đồng tính nữ) được lấy từ tên bà và hòn đảo Lesbos quê hương bà. Mặc dù vai trò quan trọng của bà với tư cách là một nhà thơ đã được khẳng định ngay từ thời cổ đại, những diễn giải mới về tác phẩm của Sappho sau này thường bị ảnh hưởng bởi các tranh luận xung quanh xu hướng tính dục của bà.
Cuộc đời

Có rất ít thông tin được xác định về cuộc đời của Sappho. Bà đến từ đảo Lesbos, có thể sinh vào k.630 TCN. Tương truyền mẹ của bà tên là Cleïs, có thể là được phỏng đoán bởi các học giả cổ đại cho rằng Sappho đặt tên con gái Cleïs theo tên mẹ mình. Cha của Sappho không được nhắc đến trong bất kỳ bài thơ nào và có nhiều dị bản về tên ông, một trong số đó là Scamandronymus. Trong Heroides của Ovid, cha của Sappho qua đời khi bà mới 7 tuổi, chi tiết này có thể dựa trên một bài thơ đã bị thất lạc. Tên riêng của Sappho được tìm thấy ở nhiều cách viết khác nhau, kể cả trong phương ngữ Aeolia của bà; cách viết trong các bài thơ còn sót lại là Psappho.
Tất cả các mô tả về ngoại hình của Sappho còn tồn tại từ trước đến nay đều là sáng tạo của các nghệ sĩ chứ không dựa vào một nguồn đáng tin cậy nào. Trong bài thơ Tithonus, bà miêu tả mái tóc của mình nay đã bạc trắng nhưng trước đó từng có màu melaina, tức là màu đen. Một tài liệu giấy cói vào thế kỷ 2 mô tả bà mikra pantelos, nghĩa là khá nhỏ nhắn. Có thể Alcaeus đã miêu tả Sappho có "tóc màu tím", đây là cách miêu tả mái tóc sẫm màu thông thường của người Hy Lạp. Một số học giả bác bỏ truyền thuyết này vì không đáng tin cậy.
Sappho được cho là có ba anh em trai: Erigyius, Larichus và Charaxus. Theo Athenaeus, Sappho tự hào rằng Larichus là người rót rượu ở tòa thị chính Mytilene, một vị trí dành cho con trai của những gia đình danh giá nhất. Điều này cho thấy Sappho sinh ra trong một gia đình quý tộc, tương xứng với bối cảnh trong thơ của bà. Một truyền thuyết cổ kể về mối quan hệ giữa Charaxus và nàng ca kỹ người Ai Cập Rhodopis. Herodotus ghi lại rằng Charaxus đã bỏ ra một số tiền lớn để chuộc Rhodopis, khiến Sappho viết một bài thơ khiển trách ông ta.
Sappho có thể có một con gái tên là Cleïs, hoặc cũng có ý kiến cho rằng Cleïs là một người tình trẻ tuổi của bà.
Theo Bách khoa toàn thư Suda, Sappho đã kết hôn với Kerkylas của Andros. Tuy nhiên, cái tên này có thể được đặt bởi một nhà thơ hài: "Kerkylas" xuất phát từ từ "κέρκος" (kerkos), có một nghĩa là "dương vật", và không được dùng như tên gọi, trong khi "Andros", vừa là tên của một hòn đảo Hy Lạp, vừa là một dạng của từ Hy Lạp "ἀνήρ" (aner), có nghĩa là con người. Vì vậy, cái tên này có thể là một trò đùa.
Sappho và gia đình bà bị lưu đày từ Lesbos đến Syracusa, Sicilia, vào khoảng năm 600 trước Công nguyên. Biên niên sử Paros ghi lại Sappho phải sống lưu vong trong khoảng thời gian từ năm 604 đến năm 591. Điều này có thể là do gia đình bà dính líu đến các mâu thuẫn chính trị ở Lesbos trong thời kỳ này. Sau này gia đình bà được phép quay trở về.
Một truyền thuyết ít nhất có từ thời Menander (k. 258) cho rằng Sappho đã tự sát bằng cách nhảy khỏi vách đá Lefkada vì tình yêu với Phaon, một người lái đò. Các học giả hiện đại coi đây là dã sử, có thể do các nhà thơ hài sáng tạo ra hoặc bắt nguồn từ việc hiểu nhầm câu chuyện trong một bài thơ của Sappho là lời kể của bà ở ngôi thứ nhất. Truyền thuyết này có thể xuất phát từ mong muốn khẳng định Sappho là người dị tính.
Tác phẩm

Sappho có thể đã viết khoảng 10.000 dòng thơ nhưng cho đến nay chỉ còn lại khoảng 650 dòng. Bà được biết đến nhiều nhất với thơ trữ tình, được viết để đệm cùng với nhạc. Suda cũng ghi rằng Sappho viết cả thơ châm biếm, elegiac (thơ ai điếu) và iambic (thơ than trách); ba bài thơ châm biếm được đề danh Sappho vẫn còn tồn tại; nhưng cũng như những bài thơ elegiac và iambic khác được ghi trong Suda, đây thực ra là những bài thơ thời Hy Lạp hóa sau này lấy cảm hứng từ Sappho. Các tác giả cổ đại cho rằng Sappho chủ yếu viết thơ về tình yêu, tuy nhiên, điều này chưa hẳn đã chính xác: trong các tài liệu giấy cói xuất bản năm 2014 chứa các đoạn ghép từ mười bài thơ trong Quyển I thơ Sappho ấn bản Alexandria, chỉ có hai bài là thơ tình, còn lại ít nhất ba hoặc bốn bài có đề tài gia đình.