stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Miễn dịch học
Miễn dịch học lý thuyết

Miễn dịch học mang nặng tính thực nghiệm hàng ngày song còn có tính lý thuyết xuyên suốt. Nhiều học thuyết đã được đưa ra ở miễn dịch học từ cuối thế kỷ 19 cho tới ngày nay. Cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 chứng kiến cuộc chiến giữa  thuyết miễn dịch "tế bào" và "dịch thể". Theo thuyết miễn dịch tế bào (mà đại diện cụ thể là Elie Metchnikoff), thì tế bào – hay chính xác hơn là thực bào – chịu trách nhiệm cho phản ứng miễn dịch. Ngược lại, thuyết miễn dịch dịch thể (của Robert Koch và Emil von Behring, cùng một số nhà khoa học khác) cho rằng tác nhân miễn dịch hoạt động là các thành phần (phân tử) hòa tan có ở dịch thể, thay vì tế bào của sinh vật.
Ở giữa thập niên 1950, nhờ cảm hứng từ đề xuất của Niels Jerne, Macfarlane Burnet đã xây dựng thuyết chọn lọc dòng (CST) của miễn dịch. Trên cơ sở của CST, Burnet phát triển một học thuyết về cách mà phản ứng miễn dịch được kích hoạt theo dấu hiệu riêng/không riêng: các thành phần "riêng" (thành phần của cơ thể) không kích hoạt phản ứng miễn dịch tiêu diệt, còn thực thể "không riêng" (ví dụ như mầm bệnh, dị ghép) kích hoạt phản ứng miễn dịch tiêu diệt. Về sau học thuyết được điều chỉnh để phản ánh những khám phá mới liên quan đến tương hợp mô hoặc kích hoạt "hai tín hiệu" phức tạp của tế bào T. Thuyết riêng/không riêng của miễn dịch và từ vựng riêng/không riêng đã bị phê phán, song vẫn giàu sức ảnh hưởng.
Gần đây hơn, một số khung lý thuyết đã được đề xuất trong giới miễn dịch học, kể cả góc nhìn "tự sinh" (autopoietic), góc nhìn "miễn dịch nhận thức" (cognitive immune), "mô hình nguy hiểm" (danger model) và thuyết "gián đoạn". Mô hình nguy hiểm (do Polly Matzinger và các đồng nghiệp đề xuất) cực kỳ giàu ảnh hưởng, dấy lên nhiều bình luận và tranh luận.
Quận Quitman, Georgia

Quận Quitman (tiếng Anh: Quitman County) là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố , Georgia 6. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người 2. Năm 2007, ước tính dân số quận này là người.
Địa lý

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.
Văn Liệt công

Văn Liệt Công (chữ Hán:文烈公) là thụy hiệu của một số vị công tước trong lịch sử các vương triều phong kiến Trung Quốc.
Danh sách

Bắc Ngụy Vũ Ấp Văn Liệt Công (hoặc Bành Thành Văn Liệt Công) Lý Bình (bị giáng chức, ban đầu từng làm Bành Thành Văn Liệt Vương)
Bắc Ngụy Đông A Văn Liệt Công Nguyên Thuận
Vriesea pabstii

| Vriesea pabstii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Bromeliaceae
Phân họ (subfamilia): Tillandsioideae
Chi (genus): Vriesea
Loài (species): V. pabstii
Danh pháp hai phần
Vriesea pabstii McWill. & L.B.Sm. 
Vriesea pabstii là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Pye Wacket

| Pye Wacket |
| --- | --- |
Nguyên mẫu tên lửa dạng thấu kính Pye Wacket với bề mặt kiểm soát bên ngoài đầu tiên
Loại: Tên lửa không đối không
Nơi chế tạo: Mỹ
Lược sử chế tạo
Người thiết kế: Convair (General Dynamics)
Năm thiết kế: 1957-1961
Số lượng chế tạo: Không sản xuất
Thông số
Khối lượng: 510 lbs (230 kg)
Chiều cao: 9 inches (23 cm)
Đường kính: 70 in (1.8 m)
Đầu nổ: chất nổ cao
Trọng lượng đầu nổ: 55 lb (25 kg)

Động cơ: Động cơ tên lửa nhiên liệu rắn motor Thiokol M58A2 x 3 10,200 lbf (4,600 kgf) đẩy từng cái
Sải cánh: 70 in (1.8 m)
Chất nổ đẩy đạn: động cơ tên lửa rắn
Tầm hoạt động: 72 nm (133 km; 83 mi)
Trần bay: 77,350 ft (23,580 m) đến mực nước biển
Tốc độ: Mach 6.5+
Hệ thống chỉ đạo: Giữa chừng: lái tự động Đầu cuối: hiệu chỉnh tia hồng ngoại
Hệ thống lái: Cục đẩy đôi được bơm nitơ
Nền phóng: XB-70 Valkyrie (dự kiến)
Pye Wacket là mật danh của một tên lửa không đối không dạng thấu kính thử nghiệm được chi nhánh Convair của tập đoàn General Dynamics phát triển vào năm 1957. Dự định là một tên lửa phòng thủ cho máy bay ném bom B-70 Valkyrie Mach 3, chương trình đã cho thấy thử nghiệm đường ống gió khí động học rộng rãi và có vẻ đầy hứa hẹn; tuy nhiên việc hủy bỏ B-70 đã loại bỏ yêu cầu đối với tên lửa, và dự án này cũng bị hủy bỏ luôn.
Nguồn gốc

Dự án "Pye Wacket", được chính thức gọi là Chương trình Lenticular Defense Missile (LDM) và theo số dự án WS-740A, được thành lập vào năm 1958 để đáp ứng yêu cầu của Không quân Mỹ về Hệ thống Chống Tên lửa Phòng thủ (DAMS) nhằm bảo vệ máy bay ném bom chiến lược B-70 Valkyrie được đề xuất khỏi các tên lửa đất đối không (SAMs) tốc độ cao, độ cao lớn và máy bay đánh chặn. Tốc độ cực cao và độ cao hoạt động của Valkyrie được coi là sự bảo vệ đầy đủ trước các loại máy bay đánh chặn của Liên Xô thời đó. Tuy nhiên, người ta dự đoán rằng sự phát triển của máy bay và tên lửa trong tương lai sẽ làm giảm bớt tính ưu việt của B-70, đặc biệt là theo sau SAM SA-2 Guideline được trưng bày trong cuộc diễu hành ngày lễ tháng 5 May Day năm 1957. Các báo cáo tình báo chỉ ra rằng SAM đang được triển khai với số lượng lớn trên khắp nước Nga, và người ta tin rằng SA-2 có khả năng được trang bị đầu đạn hạt nhân. Do đó, người ta đã quyết định rằng B-70 sẽ cần một tên lửa đánh chặn để tự vệ trước mối đe dọa cảm nhận được.
Thiết kế

Các thông số kỹ thuật cho DAMS được đề xuất yêu cầu một tên lửa phòng thủ phóng từ trên không, có khả năng tiếp cận các tên lửa phóng tới với tốc độ tương đối lên tới Mach 7, sống sót với tốc độ tăng tốc từ 60 g đến 250 g và có thể thực hiện nhanh chóng việc dẫn đường pha đầu cuối thay đổi theo bất kỳ hướng nào.
Sau các nghiên cứu ban đầu và thử nghiệm đường ống gió tại Trung tâm Vũ khí Hàng không và Trung tâm Phát triển Kỹ thuật Arnold, một thiết kế hoàn toàn khác thường đã xuất hiện với một khung máy bay dạng hình trụ, hình nêm. Thiết kế dạng thấu kính được coi là có đặc điểm vận hành tốt nhất ở các góc tấn cực kỳ cao và về mặt lý thuyết sẽ sở hữu phân bố khối lượng lý tưởng, mang lại sự linh hoạt cho thiết bị đầu cuối của tên lửa. Ngoài ra, thiết kế dạng thấu kính cho phép phóng đa hướng từ máy bay mang theo.
Sau các nghiên cứu khả thi, một hợp đồng phát triển thiết kế DAM đã được trao cho chi nhánh Convair của tập đoàn General Dynamics ở Pomona, California vào năm 1959. Thử nghiệm đường ống gió của một số tùy chọn điều khiển tên lửa dẫn đến việc sắp xếp sáu bệ phóng tên lửa nhỏ được chọn nhằm kiểm soát sự phản công. Khung máy bay của tên lửa được chế tạo bằng hợp kim magiê và nguồn năng lượng chính do ba tên lửa nhiên liệu rắn Thiokol M58A2 cung cấp.
Hủy bỏ

Pye Wacket được lên kế hoạch thử nghiệm bằng cách sử dụng bệ phóng tên lửa, với tên lửa tăng áp Mach 5 được sử dụng sau đó trong chương trình thử nghiệm. Có những báo cáo chưa được xác nhận rằng một số thử nghiệm đã được tiến hành vào năm 1960. Tuy nhiên, chi phí cao và dễ bị tổn thương của B-70 so với hiệu suất dự kiến của phòng không Liên Xô, kết hợp với sự cố U-2 năm 1960 U-2 về một máy bay do thám bay cao đã bị bắn hạ, dẫn đến quyết định tên lửa liên lục địa trong tương lai sẽ trở thành lực lượng cung cấp hạt nhân chính của Mỹ, và do đó, dự án B-70 đã bị hủy bỏ vào đầu năm 1961. Pye Wacket, phương tiện chuyển giao của nó không còn nữa, được cho là đã bị hủy ngay sau đó, mặc dù số phận cuối cùng của chương trình vẫn bị xếp loại tuyệt mật.
Chú thích

↑  http://www.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/325216.pdf Lưu trữ 2017-02-10 tại Wayback Machine (a document from ARMED SERVICES TECHNICAL INFORMATION AGENCY)
1 2 3 4  USAF 1961.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Parsch 2005
↑  Rees 1960, p.125.
↑  Hannah 2001, p.68.
↑  Crabtree 1994, p.107.
↑  Cochran et al. 1989, p.32.
↑  General Dynamics 1961.
↑  http://oai.dtic.mil/oai/oai?verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=AD0325216 Lưu trữ 2012-02-16 tại Wayback Machine Pye Wacket: Feasibility Test Vehicle Study. Summary. Volume 1. General Dynamics, July 1961.
↑  Greenwood 1995, p.289.
↑  Kennedy, John F. "Remarks of Senator John F. Kennedy, Horton Plaza, San Diego, CA, ngày 2 tháng 11 năm 1960." The American Presidency Project at ucsb.edu. Truy cập: ngày 6 tháng 4 năm 2009.

"1961 Budget Message." Kennedy Archives Lưu trữ 2013-08-01 tại Wayback Machine, ngày 28 tháng 3 năm 1961, pp. I-38.
Âm nhạc cổ điển thế kỷ 20

Nhạc cổ điển thế kỷ 20 là một giai đoạn trong lịch sử phát triển của nhạc cổ điển. Đây là giai đoạn nối tiếp thời kỳ âm nhạc Lãng mạn. Đây là thời kỳ trải qua rất nhiều biến động của lịnh sử, những biến động mang tính chất toàn cầu. Hai cuộc chiến tranh thế giới, Chiến tranh Lạnh, Cách mạng công nghiệp lần thứ ba, toàn cầu hóa, tất cả đã ảnh hưởng rất nhiều đến sáng tác của các nhà soạn nhạc. Có nhiều chất liệu mới để sáng tác đến nỗi thật khó đếm hết có bao nhiêu trường phái âm nhạc trong thời âm nhạc này. Điểm chính yếu của âm nhạc cổ điển thế kỷ 20 đó là các nguyên tắc cũ đã không còn phù hợp với gu của các nhà soạn nhạc thời kỳ này. Họ đã đảo lộn những quy tắc âm nhạc vốn có và tìm những cách thức thể hiện mới, và tất nhiên là cả những đề tài mới.
Sự chuyển giao thời đại > Ở Viên

Nếu như vào thế kỷ 18, Viên chính là thủ đô của âm nhạc thời kỳ Cổ điển, củng cố nó vững chắc và biến âm nhạc mang phong cách cổ điển trở thành đỉnh cao thì đến cuối thế kỷ 19-đầu thế kỷ 20, thành phố này trở thành nơi phôi thai cho những cái mới lạ trong nhạc cổ điển. Đó chính Trường phái Viên thứ hai mà đứng đầu là nhà soạn nhạc nổi tiếng Arnold Schoenberg. Schoenberg cho rằng điệu tính đang dần được khai thác hết và quyết định từ bỏ nó. Đó là thứ tự mà hòa âm và hợp âm ăn khới với nhau. Từ bỏ nó là từ bỏ âm nhạc cần phải đẹp. Những người nổi tiếng nhất của trường phái Viên thứ hai là Schoenberg, Anton von Webern và Alban Berg.
Sự chuyển giao thời đại > Những người theo phong cách cũ > Những người hoài nghi

Không phải cùng thời với Schoenberg, Webern và Berg cảm thấy thích thú với những gì mà họ đang làm ở Viên. Sergei Rachmaninov chính là một trong những người như thế. Ông tiếp tục phong cách lãng mạn của mình trong các sáng tác của mình cho đến tận thập niên 1940. Còn một số khác, như Jean Sibelius, thì lại phản ứng những đổi mới ở Viên bằng cách cảm thấy bị tụt lại phía sau và dừng lại. Sibelius đã không bố một trang nhạc mới nào trong 26 năm cuối đời, một điều hiếm có trong nhạc cổ điển.
Sự chuyển giao thời đại > Những người theo phong cách cũ > Những người chấp nhận

Không phản ứng một cách không bất ngờ như kiểu Rachmaninov hay bất ngờ như kiểu Sibelius, một số nghĩ có thể hòa hợp phong cách đương thời với phong cách mới, bằng con mắt riêng của bản thân và vẫn có thể giữ khán giả nghe nhạc đương thời. Một trong những trường hợp thành công của cách phản ứng đó là Richard Strauss. Strauss đã bắt đầu thu nhận ý tưởng của Schoenberg, nhưng không quá rõ ràng. Tác phẩm của Richard Strauss vì thế mà có thể hơi khó nghe nhưng cũng không đến nỗi trừu tượng.
Sự phát triển của thời kỳ mời > Một số điểm nhấn

Igor Stravinsky đã gây sốc cho người nghe, nhưng cũng không thiếu phần thích thú. Âm nhạc của ông mang tính chất máy móc, và có âm hưởng của âm nhạc dân gian Nga. Phong cách hòa âm của ông cũng mới mẻ, cụ thể ông đặt hợp âm này lên hợp âm khác. Chính vì thế, âm thanh tươi mới nhưng chưa bao giờ xa lánh người nghe. Với những đóng góp của mình, ông được Tạp chí Times bình chọn là nhà soạn nhạc vĩ đại nhất thế kỷ 20.
Âm nhạc dân gian có lẽ là một món ăn thú vị đối với các nhà soạn nhạc thế kỷ 20. Ralph Vaughan Williams đã trộn nét của âm nhạc dân gian, âm nhạc nhà thờ và tàn dư của thời kỳ âm nhạc Lãng mạn. Còn Béla Bartók đã viết nhạc trên tiết tấu nhanh của âm nhạc quê hương. Cả hai người đều thích sưu tầm âm nhạc dân gian. Trong khi đó, Olivier Messiaen lại thích đi sưu tập âm thanh thiên nhiên như tiếng chim hót và sử dụng chúng trong những tác phẩm của mình.
Sự phát triển của thời kỳ mời > Tác động của chính trị > Đức quốc xã và Liên Xô

Nhiều nhà soạn nhạc và nghệ sĩ đã bị chuyển đến các trại tập trung của Đức quốc xã vì các lý do niềm tin, tôn giáo hoặc chủng tộc.
Còn tình hình ở Liên Xô thì cũng chả khá hơn, đặc biệt là thời kỳ của Joseph Stalin. Sergei Prokofiev, Aram Khachaturian và Dmitri Shostakovich đã bị giới hạn trong những gì họ có thể làm. Trường hợp của Shostakovich là nổi bật nhất. Chế độ của Xô viết cho rằng các tác phẩm của ông quá hiện đại hoặc etilist. Chính vì sức ép của chính quyền, ông chỉ có hai lựa chọn: giao hưởng và nhạc phim, những thứ dễ làm hài lòng các quan chức của chính quyền. Trong khi chính những tác phẩm có quy mô nhỏ hơn, tứ tấu đàn dây chẳng hạn, mới phản ánh thực sự những gì mà nhà soạn nhạc này muốn nói.
Sự phát triển của thời kỳ mời > Tác động của chính trị > Hoa Kỳ - quốc gia của sự lánh nạn

Chiến tranh và đời sống chính trị ngột ngạt ở châu Âu đã khiến nhiều nhà soạn nhac không muốn ở lại. Rachmaninov, Schoenberg, Bartók hay Stravinsky là những trường hợp tiêu biểu. Đây là một cơ hội phát triển cho nền âm nhạc cổ điển non trẻ của Mỹ. Ở đó, không chỉ có những tài năng xuất chúng từ châu Âu mà còn có sự pha trộn phong cách giữa châu Âu, châu Mỹ và có thể là cả châu Phi. Những nhà soạn nhạc như George Gershwin hay Aaron Copland bắt đầu nổi lên với phong cách kiểu đó cộng với thẩm mỹ của riêng bản thân. Họ sử dụng nhạc jazz như một chất liệu sáng tác cho mình. Gersshwin và Duke Ellington bắt đầu sáng tác một cách "nghiêm túc" để biểu diễn trong phòng hòa nhạc, không còn mang tính chất ngẫu hứng nhiều như jazz. Jazz cũng ảnh hưởng nhiều đến cả những nhà soạn nhạc châu Âu nhiều kinh nghiệm như Stravinsky hay Maurice Ravel.
Sự phát triển của thời kỳ mời > Tác động của chính trị > Tác động của những thảm họa

Holocaust, bom nguyên tử tại Hiroshima và Thế chiến II đã thúc đẩy các nhà soạn nhạc sau 1945 rằng họ cần đặt quá khứ ra sau và tìm những phương pháp tiên tiến hơn. Pierre Boulez, với Structures được sáng tác vào năm 1951 có cả giai điệu, nhịp điêu, thậm chí là êm ả-inh ỏi theo điều khiển của toán học. John Cage thì độc đáo ở chỗ yêu cầu khán giả về vẻ đẹp của âm nhạc tự nhiên với tác phẩm 4 phút 33 giây, âm thanh ở đây chỉ là sự im lặng hoặc là âm thanh nào đó bao quanh một phòng hòa nhạc.
Chú thích

1 2  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 22 tháng 4 năm 2018.
Ligularia petiolaris

| Ligularia petiolaris> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Ligularia
Loài (species): L. petiolaris
Danh pháp hai phần
Ligularia petiolaris Hand.-Mazz., 1938 
Ligularia petiolaris là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hand.-Mazz. mô tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ligularia petiolaris”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Xestia dianthoecioides

| Xestia dianthoecioides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Xestia
Loài (species): X. dianthoecioides
Danh pháp hai phần
Xestia dianthoecioides Boursin, 1963 
Xestia dianthoecioides là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Limburg

Limburg hay Limbourg có thể để chỉ:
Khu vực địa lý

Limburg (Bỉ), tỉnh tại vùng Flanders từ năm 1839 của Bỉ
Limburg (Hà Lan), tỉnh tại miền nam Hà Lan từ năm 1839
Giáo phận Công giáo La Mã Limburg ở Đức
Tỉnh Limburg (1815–39), một tỉnh cũ của Vương quốc Liên hiệp Hà Lan
Công quốc Limburg (1065–1794), một nước trong Đế quốc La mã Thần thánh
Công quốc Limburg (1839–67), một phần của Liên minh các quốc gia Đức
Các địa danh khác

Limbourg, một thị trấn tại Liège, Wallonia, Bỉ
Limburg (Weilheim an der Teck), một ngọn núi ở Baden-Württemberg, Đức
Limburg an der Lahn, một thành phố ở Limburg-Weilburg, Hessen, Đức
Limburg an der Lenne, giờ mang tên Hagen-Hohenlimburg, Nordrhein-Westfalen, Đức, cựu thị trấn thủ phủ của Limburg-Hohenlimburg
Limburg, một lâu đài ở Sasbach am Kaiserstuhl, Baden-Württemberg, Đức
Tu viện Limburg, một tu viện bị phá hủy ở Bad Dürkheim, Rheinland-Pfalz, Đức
Sân bay Limburg, một sân bay quân sự bỏ hoang từ Thế chiến II gần Limburg an der Lahn, Hessen, Đức
Người

Anh em Limbourg (fl. 1385–1416), những họa sĩ người Hà Lan Herman, Paul, và Johan
Baermann của Limburg, nhà văn Đức
Helge Limburg (sinh 1982), nhà chính trị người Đức
Olga Limburg (1881–1970), diễn viên người Đức
Tất cả các trang bắt đầu bằng "Limburg"
Văn Liệt Vương

Văn Liệt Vương (Chữ Hán: 文烈王) là thụy hiệu của những nhân vật lịch sử sau:
Danh sách

Cơ Tử Triều Tiên Văn Liệt Vương
Bắc Ngụy Bành Thành Văn Liệt Vương (sau bị giáng xuống làm Bành Thành Văn Liệt Công một thời gian rồi bị bãi chức, tiếp đó được cải phong làm Vũ Ấp Văn Liệt Công)
Minh triều Trung Tương Văn Liệt Vương (truy tặng)
Astrantia maxima

| Astrantia maxima |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Apiales
Họ (familia): Apiaceae
Chi (genus): Astrantia
Loài (species): A. maxima
Danh pháp hai phần
Astrantia maxima L. 
Danh pháp đồng nghĩa
 Astrantia helleborifolia  
Astrantia maxima là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tán. Loài này được Pall. mô tả khoa học đầu tiên năm 1793.
Chú thích

↑  “Astrantia maxima”. rhs.org.uk. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2014.
↑  The Plant List (2010). “Astrantia maxima”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Lôi Hoành (nhà Thanh)

Đối với những người khác cùng tên, xem Lôi Hoành.
| Lôi Hoành  |
| --- | --- |
Tên chữ: Quán Nhất
Tên hiệu: Kinh Tứ Đường
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 1697
Quê quán: huyện Ninh Hóa
 
Mất: 1760
Giới tính: nam
Học vấn: Tiến sĩ Nho học
Nghề nghiệp: chính khách
Quốc tịch: nhà Thanh
x • t • 
Lôi Hoành (chữ Hán: 雷鋐, 1697 – 1760), tên tự là Quán Nhất, người Ninh Hóa, Phúc Kiến, là quan viên nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc.
Học vấn

Hoành làm chư sanh, chú tâm với học thuyết Tính – Lý của Tống Nho. Thứ cát sĩ Thái Thế Viễn làm chủ Ngao Phong thư viện, Hoành theo ông ta học hỏi. Khi xưa Khang Hi đế ủng hộ học thuyết của Chu tử, mệnh cho Lý Quang Địa chỉnh lý tài liệu của Tống Nho, lưu truyền cả nước. Thái Thế Viễn là môn sanh của Lý Quang Địa, như vậy Hoành là thế hệ học giả thứ 3 truyền bá Tống Nho vào đời Thanh.
Sự nghiệp

Năm Ung Chánh đầu tiên (1723), Hoành đỗ cử nhân. Khi ấy Thái Thế Viễn làm Thị lang, tiến Hoành thụ chức Quốc tử giám Học chánh. Năm thứ 11 (1733), Hoành đỗ tiến sĩ, được đổi làm Thứ cát sĩ, nhưng ông xin về. Năm thứ 13 (1735), Càn Long đế lên ngôi, triệu Hoành đến kinh, mệnh làm Trực thượng thư phòng.
Năm Càn Long đầu tiên (1736), Hoành được tản quán , có bệnh không tham dự kỳ thi của Thứ cát sĩ, được đặc thụ chức Biên tu. Năm thứ 2 (1737), Hoành tham dự đại khảo, đỗ Nhị đẳng nhất danh, được ban bút, mực, nghiên, cát sa . Người cùng làm việc với Hoành là Biên tu Dư Đống đã về nhà chịu tang, bấy giờ đến viếng tang của hoàng tử Vĩnh Liễn, Càn Long đế muốn giữ ông ta; Hoành dâng sớ nói: “Người dạy học cần phải sáng tỏ đại nghĩa, đôn đốc nhân luân. Sau này Đống giảng đến đoạn Tế Ngã hỏi việc tang 3 năm , làm sao nói ra được?” Dương Danh Thì cũng can ngăn, việc này mới thôi. Năm thứ 4 (1739), Hoành được thăng làm Dụ đức . Sau đó Hoành gặp tang cha nên về quê. Năm thứ 9 (1744), Hoành được triệu đến kinh, vẫn làm Trực thượng thư phòng, còn thưởng ngoài ngạch là thực bổng của chức Dụ đức.
Năm thứ 10 (1745), Hoành trải qua 3 lần thăng chức, làm đến Thông Chánh sứ. Càn Long đế cho rằng bọn ngự sử phần nhiều mua tiếng ngay thẳng, tự lấy làm hay, bèn giáng chiếu dạy dỗ. Hoành dâng sớ nói: “Hoàng thượng bồi dưỡng khuyến khích, muốn lấy bề tôi thuần hậu đời xưa làm chuẩn mực, ý chí sâu dày. Nếu đài gián được cái tiếng, thì chánh sự được cái thật. Luận thân phận của thần tử, không chỉ không thể tính lợi, cũng không thể hiếu danh; mà ở triều đình vui vẻ nghe lời nói thẳng, không cần ngờ họ hiếu danh, cũng không cần ngờ họ tính lợi. Khổng tử khen Thuấn là bậc đại trí vì biết giấu ác tỏ thiện , đã biết đương thời nói ra chẳng phải đều là có thiện không ác, chỉ Thuấn giấu này tỏ kia, vì thế lời hay không bị che lấp , làm nên phép cai trị nắm cả hai mà dùng cái trung dung .” Hoành được nhận chỉ khen ngợi.
Năm thứ 14 (1749), Hoành xin về thăm mẹ. Năm thứ 15 (1750), Hoành về kinh, nhận mệnh làm Đốc Chiết Giang học chánh. Năm thứ 16 (1751), Càn Long đế nam tuần, ban cho Hoành thơ mình làm, nói: “Chiết Giang gần Phúc Kiến, cho ngươi tiện nuôi mẹ đấy!” Sau đó Hoành được điều đi Giang Tô.
Năm thứ 18 (1753), Hoành được cất làm Tả Phó đô ngự sử, vẫn lưu lại làm Đốc học. Hoành lại được điều về Chiết Giang. Hàng Châu, Gia Hưng gặp thiên tai, Hoành gởi thư yêu cầu tuần phủ Chu Nhân Ký đề nghị với triều đình cho các nơi ấy được quyên chẩn . Chu Nhân Ký cho rằng bấy giờ đã là lúc mùa đông lạnh nhất, theo lệ không được bổ báo, khó mà làm được . Hoành bèn dâng sớ trình bày, Càn Long đế mệnh cho quyên chẩn.
Cuối đời

Năm thứ 21 (1756), Hoành xin về nuôi mẹ. Năm thứ 22 (1757), Càn Long đế nam tuần, Hoành ra đón, đế viết bảng ban cho mẹ của ông. Năm thứ 24 (1759), mẹ của Hoành mất. Năm thứ 25 (1760), chưa dứt tang mẹ thì Hoành mất, hưởng thọ 64 tuổi.
Quan điểm

Sử cũ đánh giá Hoành có tính ôn hòa bình tĩnh, thành thật chất phác, được xếp vào nhóm học giả ủng hộ Tống Nho – chủ lưu của Nho học 2 triều đại Minh, Thanh. Hoành làm Đốc học chánh, đem Tiểu học và niên phả (tương tự nhật ký) của Lục Lũng Kỳ dạy học trò (Lục Lũng Kỳ cực lực phản đối Tâm học của Vương Dương Minh); ông cùng Phương Bao kết bạn, xem việc làm văn giản dị, dễ hiểu là nắm được đại thể.
Chú thích

↑  Chế độ nhà Thanh quy định, tiến sĩ sau khi vượt qua kỳ thi Điện, ngoài Nhất giáp tam danh được thụ chức Tu soạn, Biên tu, còn có 1 bộ phận được chọn làm Thứ cát sĩ, đặc phái đến Hàn Lâm viện học tập, 3 năm sau lại phải trải qua 1 kỳ thi nữa. Nếu Thứ cát sĩ đỗ loại ưu, Nguyên Nhị giáp tiến sĩ được thụ Biên tu, Nguyên Tam giáp tiến sĩ được thụ Kiểm thảo, còn ai đỗ loại kém thì đổi nhiệm chức Chủ sử ở các bộ hoặc Tri huyện. Do Hàn Lâm viện tương đương với tam quán thời Đường, Tống (tức Sử quán, Chiêu Văn quán, Tập Hiền viện), nên quan chức của Hàn Lâm viện quen được gọi là Quán chức (馆职). Theo đó, Thứ cát sĩ học tập đủ 3 năm được gọi là tản quán (散馆), đỗ loại ưu được lưu lại làm Biên tu, Kiểm thảo được gọi là lưu quán
↑  Cát sa (葛纱) là tấm lụa mỏng (sa) được đan bằng vỏ sắn (cát)
↑  Nguyên văn: Tế Ngã vấn tam niên tang, xuất xứ Luận ngữ - thiên Dương Hóa 21: “Tế Ngã vấn: ‘Tam niên chi tang...’”
↑  Dụ đức (谕德), ý nói giáo dụ đạo đức (教谕道德), là quan chức tùy tùng của Hoàng thái tử, được đặt ra vào thời Đường Cao Tông, các đời Tống, Nguyên, Minh đều đặt, về sau Càn Long đế phế trừ
1 2  Nguyên văn: Khổng tử xưng Thuấn đại trí viết ẩn ác dương thiện và chấp lưỡng dụng trung, xuất xứ Lễ ký – Trung dung, thiên 6: “Tử viết: ‘Thuấn kỳ đại trí dã dữ! Thuấn hiếu vấn dĩ hảo sát nhĩ ngôn. Ẩn ác nhi dương thiện. Chấp kỳ lưỡng đoan, dụng kỳ trung ư dân. Kỳ tư dĩ vi Thuấn hồ!’” (tạm dịch: “Khổng Tử nói: ‘Thuấn là bậc đại trí vậy! Thuấn ưa hỏi để lấy cái hay xét lời thiển cận; giấu cái xấu tỏ cái tốt. Nắm cả hai mối, dùng cái giữa cho dân. Điều ấy đã làm nên Thuấn chăng!’”)
↑  Nguyên văn: Kinh Thư – thiên Đại Vũ mô, câu 3: “Đế viết: ‘Du! Doãn nhược tư, gia ngôn võng du phục, dã vô di hiền, vạn bang hàm ninh...’” (tạm dịch: “Thuấn nói: ‘Thưa! Thành thật như thế này, lời nói hay không để bị che lấp, đồng nội không bỏ sót người hiền, muôn nước đều yên...’”)
↑  Quyên chẩn (蠲赈; quyên: miễn trừ, chẩn: cứu giúp): miễn trừ tô thuế để cứu giúp nghèo đói
↑  Bổ báo (补报): tiếp tục báo cáo sau khi đã báo cáo. Ở đây ý nói Chu Nhân Ký đã báo cáo cuối năm, không thể báo cáo lần nữa