stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quới Thành
Chú thích

1 2 3  Cổng thông tin điện tử tỉnh Bến Tre. “Báo cáo thuyết minh tổng hợp Quy hoạch sử dụng đất thời kỳ 2021 – 2030 và Bản đồ quy hoạch sử dụng đất thời kỳ 2021 – 2030 huyện Châu Thành (Diện tích: Biểu 01/CH: Hiện trạng sử dụng đất năm 2020 huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre và dân số trang 26)” (PDF). Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2022.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Ban hành danh mục địa danh dân cư, sơn văn, thủy văn, kinh tế - xã hội phục vụ công tác thành lập bản đồ phần đất liền tỉnh Bến Tre” (PDF). Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam. 30 tháng 6 năm 2017. Truy cập 15 tháng 8 năm 2017.[liên kết hỏng]
Danh sách tập phim Nisekoi

Bìa đĩa DVD đầu tiên của Nisekoi phát hành bởi Aniplex, gồm nhân vật Kirisaki Chitoge.
Nisekoi là một anime thích nghi từ bộ manga cùng tên được sáng tác và minh họa bởi Komi Naoshi. Loạt phim được sản xuất bởi Shaft và được Shinbo Akiyuki biên đạo. Bắt đầu từ 11 tháng 1 năm 2014, chương trình phát hàng tuần trên một lượng lớn kênh truyền hình Nhật Bản như MBS, Tokyo MX, tvk, TV Aichi và một số kênh khác, trong khi ở ngoài Nhật Bản, nó được phát trực tiếp bởi Crunchyroll và Daisuki với phụ đề Tiếng Anh và một số ngôn ngữ khác. Một bộ gồm 20 tập đã được lên kế hoạch.
Chuyện tình lãng mạn này gồm cuộc phiêu lưu mạo hiểm của Ichijo Raku, một cậu học sinh cao trung, con của thủ lĩnh băng yakuza, cậu bị buộc phải ghép cặp với Kirisaki Chitoge, một học sinh trao đổi với một tính cách hết sức mâu thuẫn, cô là con gái của một thủ lĩnh nhóm gangster tên BeeHive. Họ giả hẹn hò với nhau để dập tắt mối thù giữa hai băng nhóm. Khi Raku nói về sự tình cảm của cậu với Onodera Kosaki, cậu nhận ra rằng cô là người đã giữ chiếc chìa khóa có thể mở được ổ khóa là dấu hiệu cho mối tình đầu của cậu.
Danh sách tập > Nisekoi mùa 2:

| Stt | Tên | Ngày phát hành chính thức |
| --- | --- | --- |

| 1 | "Từ giờ trở đi / Hãy chú ý đi" "Korekara / Kizuite" (コレカラ／キヅイテ)  | 10 tháng 4 năm 2015 |
| 2 | "Định mệnh / Trình diễn" "In'nen / Shōbu" (インネン／ショウブ)  | 17 tháng 4 năm 2015 |
| 3 | "Cần thiết" "Hitsuyou" (ヒツヨウ)  | 24 tháng 4 năm 2015 |
| 4 | "Mẫu hậu" "Hahaoya" (ハハオヤ)  | 1 tháng 5 năm 2015 |
| 5 | "Hãy dạy em / Ngài Raku" "Oshiete / Raku-sama" (オシエテ／ラクサマ)  | 8 tháng 5 năm 2015 |
| 6 | "Ngon quá" "Oishī" (オイシイ)  | 15 tháng 5 năm 2015 |
| 7 | "Cô em gái nhỏ" "Imōto" (イモウト)  | 22 tháng 5 năm 2015 |
| 8 | "Magical Pâtissière Kosaki / Làm việc" "Majikarupatishie Kosaki-chan! ! / Hatarake" (マジカルパティシエ小咲ちゃん!! ／ ハタラケ)  | 29 tháng 5 năm 2015 |
| 9 | "Ngày dọn dẹp / Visiting the Sick" "Osouji / Omimau" (オソウジ／オミマウ)  | 5 tháng 6 năm 2015 |
| 10 | "Hỗ trợ" "Ouen" (オウエン)  | 12 tháng 6 năm 2015 |
| 11 | "Mình muốn giảm cân / Chào buổi sáng" "Yasetai / Ohayō" (ヤセタイ／オハヨウ)  | 19 tháng 6 năm 2015 |
| 12 | "Tìm kiếm / Chỉ đang thử thôi" "Sousaku / Otameshi" (ソウサク／オタメシ)  | 26 tháng 6 năm 2015 |
| OVA | "Honeymoon / Magical Pâtissière Kosaki-chan!" "Shinkon / Majikarupatishie ko Saki-chan!" (シンコン／マジカルパティシエ小咲ちゃん！！)  | 4 tháng 1 năm 2016 |
Danh sách bài hát chủ đề > Mùa 1 - Nisekoi

| Bài hát chủ đề> Tiêu đề | Bài hát chủ đề> Nhạc sĩ | Bài hát chủ đề> Tập phim | Bài hát chủ đề> Tập phim |
| --- | --- | --- | --- |
| "CLICK" | ClariS  | 2 - 14 | 2 - 14 |
| "STEP" | ClariS  | 15 - 19 | 15 - 19 |
Bài hát kết thúc
| Tiêu đề | Nhạc sĩ | Tập phim TV | Tập phim BD/DVD |
| "CLICK" | ClariS | 1 | 1 |
| "Heart Pattern" | Nao Tōyama | 2 - 7 | 2 |
| "Recover Decoration" (リカバーデコレーション) | Kana Hanazawa | 8, 10 - 13 | 3 - 5 |
| "STEP" | ClariS | 14 | 14 |
| "TRICK BOX" | Mikako Komatsu | 15, 17 | 6 - 8 |
| "Order×Order" (オーダー×オーダー) | Yumi Uchiyama  | - | 9 - 11 |
| "Hanagonomi" (はなごのみ) | Kana Asumi | 18 - 19 | 12 - 13 |
| "Souzou Diary" (想像ダイアリー) | Nao Tōyama, Kana Hanazawa, Mikako Komatsu &  Kana Asumi | 20 | 15 - 17 |
| "Taisetsu no Tsukurikata" (大切の作り方) | Nao Tōyama & Kana Hanazawa | - | 18 - 19 |
Danh sách bài hát chủ đề > Mùa 2 - Nisekoi:

| Bài hát chủ đề> Tiêu đề | Bài hát chủ đề> Nhạc sĩ | Bài hát chủ đề> Tập phim TV | Bài hát chủ đề>  |
| --- | --- | --- | --- |
| "Rally Go Round" | LiSA | 1 - 7, 9, 11 - 12 |  |
| "Magical☆Styling" (マギカル☆スタイルング) | Kana Hanazawa | 8 |  |
Bài hát kết thúc
| Tiêu đề | Nhạc sĩ | Tập phim TV |  |
| "Aimai Hertz" (曖昧ヘルツ) | Nao Tōyama, Kana Hanazawa, Mikako Komatsu, & Kana Asumi | 1, 3, 6, 9, 12 |  |
| "TrIGgER" | Mikako Komatsu | 2 |  |
| "Sleep Zzz..." | Nao Tōyama | 4 |  |
| "Matadō Love" (またどーらぶ) | Kana Asumi | 5 |  |
| "marchen ticktack" | Ayane Sakura | 7 |  |
| "Toriame drop" (通り雨drop) | Yumi Uchiyama | 10 |  |
| "Crayon Cover" (クレヨンカバー) | Kana Hanazawa | 11 |  |
Ranunculus menyuanensis

| Ranunculus menyuanensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ranunculales
Họ (familia): Ranunculaceae
Chi (genus): Ranunculus
Loài (species): R. menyuanensis
Danh pháp hai phần
Ranunculus menyuanensis W.T. Wang 
Ranunculus menyuanensis là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được W.T. Wang miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ranunculus menyuanensis”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Ranunculus pacificus

| Ranunculus pacificus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ranunculales
Họ (familia): Ranunculaceae
Chi (genus): Ranunculus
Loài (species): R. pacificus
Danh pháp hai phần
Ranunculus pacificus (Hult�n) L.D. Benson, 1948 
Ranunculus pacificus là một loài thực vật có hoa trong họ Mao lương. Loài này được (Hult�n) L.D. Benson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1948.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ranunculus pacificus”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
25693 Ishitani

25693 Ishitani (tên chỉ định: 2000 AQ124) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 5 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Catherine Elizabeth Ishitani, an American high school student whose medicine và health sciences project won second place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.
12157 Können

12157 Können (tên chỉ định: 1070 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld, và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 29 tháng 9 năm 1973. Nó được đặt theo tên Günther Peter Können, a researcher ở Royal Netherlands Meteorological Institute.
Racosperma jamesianum

| Racosperma jamesianum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Racosperma
Loài (species): R. jamesianum
Danh pháp hai phần
Racosperma jamesianum (Maslin) Pedley, 2003 
Racosperma jamesianum là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Maslin) Pedley mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Racosperma jamesianum”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
25690 Iredale

25690 Iredale (tên chỉ định: 2000 AP123) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 5 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Marley Elizabeth Iredale, an American high school student whose earth và planetary science project won first place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.
14189 Sèvre

14189 Sèvre là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1644.7418016 ngày (4.50 năm).
Nó được phát hiện ngày 15 tháng 12 năm 1998.
25695 Eileenjang

25695 Eileenjang (tên chỉ định: 2000 AD125) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 5 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Eileen Kao Jang, an American high school student whose environmental science project won second place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.
Rectisura slavai

| Rectisura slavai> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Munnopsidae
Chi (genus): Rectisura
Loài (species): R. slavai
Danh pháp hai phần
Rectisura slavai Malyutina, 2011 
Rectisura slavai là một loài chân đều trong họ Munnopsidae. Loài này được Malyutina miêu tả khoa học năm 2011.
Chú thích

↑  Wilson, George D.F. (2011). Rectisura slavai Malyutina, 2011. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2011). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=579156
12133 Titulaer

12133 Titulaer là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2030.2088307 ngày (5.56 năm).
Nó được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 và đặt tên theo tên nhà thiên văn học Hà Lan Chriet Titulaer.
(29509)

(29509) 1997 YK1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 17 tháng 12 năm 1997.
Rhinosimus bisbimaculatus

| Rhinosimus bisbimaculatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Salpingidae
Chi (genus): Rhinosimus
Loài (species): R. bisbimaculatus
Danh pháp hai phần
Rhinosimus bisbimaculatus Pic, 1904 
Rhinosimus bisbimaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1904.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
22829 Paigerin

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln
Nơi khám phá: Socorro
Ngày phát hiện: 7 tháng 9 năm 1999
Tên định danh
Tên định danh: 22829
Tên định danh thay thế: 1999 RH52
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.9432315
Viễn điểm quỹ đạo: 2.8539133
Độ lệch tâm: 0.1898383
Chu kỳ quỹ đạo: 1356.8370169
Độ bất thường trung bình: 94.32133
Độ nghiêng quỹ đạo: 3.36815
Kinh độ điểm mọc: 79.14486
Góc cận điểm: 291.29663
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.8
 
22829 Paigerin (1999 RH52) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Rhinosimus coeruleus

| Rhinosimus coeruleus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Salpingidae
Chi (genus): Rhinosimus
Loài (species): R. coeruleus
Danh pháp hai phần
Rhinosimus coeruleus Pic, 1905 
Rhinosimus coeruleus là một loài bọ cánh cứng trong họ Salpingidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1905.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
22810 Rawat

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln
Nơi khám phá: Socorro
Ngày phát hiện: 7 tháng 9 năm 1999
Tên định danh
Tên định danh: 22810
Tên định danh thay thế: 1999 RQ14
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.0311778
Viễn điểm quỹ đạo: 2.5901558
Độ lệch tâm: 0.1209560
Chu kỳ quỹ đạo: 1282.9342588
Độ bất thường trung bình: 151.53357
Độ nghiêng quỹ đạo: 3.73064
Kinh độ điểm mọc: 327.13837
Góc cận điểm: 39.58392
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 15.7
 
22810 Rawat (1999 RQ14) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Quyền Pháp

Đối với các định nghĩa khác, xem Quyền pháp.
Tranh vẽ Bleu a la savate
Savate hay còn gọi là quyền Pháp hay còn gọi là quyền thuật Pháp quốc là một môn võ thuật truyền thống của nước Pháp, đây là môn võ dựa trên các kỹ thuật chiến đấu chủ yếu bằng đòn chân, xuất phát từ nhu cầu tự vệ và thể dục thể thao. Môn võ này vừa có dáng dấp của quyền Anh, quyền Thái và Pencak silat. Những nữ võ sinh môn quyền Pháp được gọi là "Tireuses".
Lịch sử

Môn võ Savate ra đời vào khoảng thế kỷ XVII tại Paris và miền Bắc nước Pháp. Tại thời điểm đó, môn võ này được mọi người ưa chuộng, xem như một thứ "kỹ thuật tự vệ đường phố" hữu hiệu, môn võ này được biết với tên gọi "Savate de Rue" (Savate đường phố). Khi xuất hiện ở miền Nam nước Pháp thì nó bị coi là "trò thi thố sức mạnh" của các thủy thủ ở Marseille. Môn võ Savate từng bị lãng quên trong gần 100 năm. Đến Thế kỷ XIX, môn võ này hồi sinh vào năm 1825, nhờ vào ông Michel Casseaux (1794-1869). Một học trò của ông là Charles Lecour (1808-1894) đã đưa Savate ra khỏi nước Pháp với tên mới "Boxe Francaise" nghĩa là Quyền thuật Pháp quốc. Ông Lecour là người mê thể thao và từng là tay đấm quyền Anh và ông đã nghiên cứu đưa đòn tay trong môn đấm bốc vào môn Savate, dù khởi thủy của môn võ này ban đầu chỉ có đòn chân. Sau khi phát triển môn võ này, ông truyền bá sang nước Anh. Nhưng môn võ này bị giới quý tộc Anh chỉ trích "một thứ đấm bốc không thượng võ" vì những đòn chân nguy hiểm. Trong khi từ Pháp, Savate lan đến vùng Tây Bắc Ý, rồi Đông Bắc Tây Ban Nha. Đến năm 1924, với màn ra mắt ấn tượng tại Olympic Games Paris, môn võ Savate mới được quốc tế công nhận là môn võ đặc trưng của người Pháp. Năm 2010, FISU (Liên đoàn Thể thao Hoàn vũ) quyết định tổ chức "Giải vô địch quyền thuật Pháp quốc hoàn vũ" lần đầu tiên tại Nantes.
Kỹ thuật

Môn võ Savate hiện đại phân hóa nhiều trường phái, và còn sử dụng cả kiếm, gươm, đoản côn. Tiến tới thể thao hóa, võ này dần loại bỏ những đòn thế nặng dấu ấn võ đường phố (với các đòn như móc mắt, đánh đầu, đòn gối, đòn chỏ). Cũng như các môn võ thể thao Karate và Taekwondo thì Savate chú trọng vào đòn chân, đặc biệt là các đòn đá thẳng và đá cầu vồng, đá thấp (phang ống quyển), ngoài ra đòn tay cũng rất lợi hại với lối đánh nhanh, mạnh y như môn đấm bốc (quyền Anh), phải kể là các đòn chém và cú đấm xốc từ dưới lên (Upper-cut) khi nhập nội (áp sát). Nhưng lối đánh của Savate khác với Karate, Taekwondo hay Boxing là do ở các thế đứng tấn và các thế thủ.
Tấn pháp tuy có phần tầm thấp nhưng lại không theo hệ thống nhất định giống như tấn pháp của Karate, Taekwondo, hay các môn võ cổ truyền Trung Quốc, thế thủ thì lại không giống Boxing (quyền Anh) vì khi đứng tấn thì tay luôn luôn mở ra, hướng lên trên hoặc về phía trước (không nắm tay lại như boxing), khi tấn công thì đòn tay của Savate mới giống của boxing. Trong môn savate, thế thủ thấp, bàn tay mở hướng về phía trước, và không bao giờ nắm tay lại để đấm. Bàn tay luôn xoè ra tát vào mặt địch thủ. Savate hiện đại chỉ giữ lại 4 đòn chân và 4 đòn tay (thực chất là 4 cú đấm của quyền Anh).
Đòn chân:
Fouett (đòn đá vòng cầu bằng lưng bàn chân hoặc ống chân)
Chass (đá láy)
Revers/rơ-ve (đá trước bằng gót chân)
Coup de pied bas (đá quét)
Đòn tay:
Direct bras avant (đấm thẳng tay trước)
Direct bras arrière (đấm thẳng tay sau)
Crochet (cú đấm móc)
Upper cut (cú đấm xốc).
Học viên nổi tiếng

Farid Khider
Johnny Catherine
Tony Ancelin
Cyrielle Girodias
Richard Sylla
Andrè Panza
Kamel Chouaref
Sébastien Farina
Bertrand Soncourt
Amri Madani
Christophe Landais
Enoch Effah
Arnaud de Pape
Johnny Catherine
Jacques Dobaria
Kader Kessaghli
Derenik Sargsyan
Fathi Mira
Jérôme Huon
Tony Ancelin
Ismaila Sarr
Djibrine Fall
Télémaque Cyrielle Girodias
François Pennacchio
Paolo Biotti
Julie Burton
Slimane Sissoko
Max Greco
Julie Lazard
Mike et Sullivan Lambret
Richard et Romain Carbone
Tony Ancelin
Alexandre Dumas
Gioachino Rossini
Lord Byron
Chú thích

Môn savate
Một trận đấu môn quyền Pháp
Một võ sinh môn quyền Pháp
Võ sinh Cindy Perros
Camillina campeche

| Camillina campeche> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Gnaphosidae
Chi (genus): Camillina
Loài (species): C. campeche
Danh pháp hai phần
Camillina campeche Platnick & Shadab, 1982 
Camillina campeche là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.
Loài này thuộc chi Camillina. Camillina campeche được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 11.0. American Museum of Natural History.
Rectolejeunea asiatica

| Rectolejeunea asiatica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lejeuneaceae
Chi (genus): Rectolejeunea
Loài (species): R. asiatica
Danh pháp hai phần
Rectolejeunea asiatica (Jovet-Ast & Tixier) R.M. Schust., 1980 
Rectolejeunea asiatica là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được (Jovet-Ast & Tixier) R.M. Schust. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1980.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Rectolejeunea asiatica”. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2013.
Bò nhà

| Bò nhà |
| --- | --- |

A brown Swiss Fleckvieh cow wearing a cowbell
Tình trạng bảo tồn
Đã thuần hóa 
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
nhánh:: Mammaliaformes
Lớp:: Mammalia
Bộ:: Artiodactyla
Họ:: Bovidae
Phân họ:: Bovinae
Chi:: Bos
Loài:: B. taurus
Danh pháp hai phần
Bos taurus Linnaeus, 1758


Bovine distribution
Các đồng nghĩa
 Bos primigenius taurus  Bos longifrons
Bò nhà hay bò nuôi là loại động vật móng guốc được thuần hóa phổ biến nhất. Chúng là đại diện hiện đại nổi bật của cận họ Bovinae, và là loài phổ biến nhất của chi Bò, thuộc loài Bos taurus. Bò được chăn nuôi như gia súc để lấy thịt (thịt bò và thịt bê), như bò sữa để lấy Sữa và các sản phẩm hàng ngày khác, và như động vật cày kéo. Một số sản phẩm có nguồn gốc từ bò bao gồm da thuộc và phân dùng làm phân hữu cơ hay nhiên liệu. Ở một số quốc gia, như Ấn Độ, bò nắm giữ vai trò quan trọng trong tôn giáo. Khoảng 80 tổ tiên bò được thuần hóa ở đông nam Thổ Nhĩ Kỳ cách đây 10,500 năm, hiện nay có khoảng 1.3 tỉ con bò trên thế giới.
Loài

Bài chi tiết: Bovini
Bò nhà ban đầu từng được xác định là 3 loài riêng biệt: Bos taurus, bò châu Âu "taurine" (bao gồm các kiểu giống với châu Phi và châu Á); Bos indicus, zebu; và loài tuyệt chủng Bos primigenius. Loài auroch là tổ tiên của bò zebu và taurine. Gần đây, người ta gộp chúng thành một loài Bos taurus, gồm các phân loài Bos taurus primigenius, Bos taurus indicus và Bos taurus primigenius.
Vấn đề phức tạp là khả năng bò giao phối với các loài có quan hệ gần. Các cá thể lai vận thậm chí nhân giống tồn tại không chỉ giữa bò taurine và zebu (như bò sanga, Bos taurus africanus), mà còn giữa một hoặc cả hai nhóm này với các thành viên khác trong chi Bos – yaks (dzo), banteng, và gaur. Các loài lai như beefalo thậm chí giữa bò taurine và với các loài của bison, ban đầu một số tác giả xem chúng là một phần của chi Bos. Nguồn gốc lai của một số loại có thể không được rõ ràng – ví dụ, thử nghiệm gen của Dwarf Lulu, chỉ có loại bò taurine ở Nepal, được phát hiện là lai giữa bò taurine, zebu, và yak. Tuy nhiên, bò nhà không được lai thành công với các loài trong phân họ Bò có quan hệ xa như trâu nước hoặc trâu châu Phi.
Aurochs ban đầu phân bố khắp châu Âu, Bắc Mỹ, và phần lớn châu Á. Trong thời gian biểu lịch sử, dải phân bố của nó chỉ giới hạn ở châu Phi, và các cá thể gần đây được phát hiện chết ở Masovia, Ba Lan, vào khoảng năm 1627. Các nhà lai tạo đã cố gắng khôi phục lại bò có hình dạng tương tự với auroch bằng các phương pháp thuần chủng bò nhà truyền thống, tạo ra loại bò Heck.
Giải phẫu học

Bò có một dạ dày với 4 ngăn gồm dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách, và dạ túi khế, với dạ cỏ là ngăn lớn nhất. Dạ tổ ong là ngăn nhỏ nhất. Bò đôi khi ăn các vật thể kim loại chúng tích tụ trong dạ tổ ong và việc kích thích từ các vật kim loại gây ra các bệnh phần cứng. Chức năng chính của dạ lách sách là hấp thụ nước và chất dinh dưỡng từ thức ăn có thể tiêu hóa. Dạ múi khế giống như dạ dày người, và đây là lý do tại sao nó được gọi là "dạ dày thực sự".
Bò là động vật nhai lại nên hệ tiêu hóa của nó cho phép sử dụng các loại thực phẩm khó tiêu hóa bằng cách nhai đi nhai lại thức ăn. Nhai lại cho phép các vi sinh vật đặc biệt trong dạ cỏ tiêu hóa thức ăn. Các vi sinh vật này có chức năng phân hủy cellulose và các carbohydrat khác thành các axit béo dễ bay hơn mà bò sử dụng nó làm nhiêu liệu trao đổi chất cơ bản. Các vi sinh vật trong dạ cỏ cũng tổng hợp các amino acid từ các nguồn nitơ không phải protein như urea và amonia. Vì các vi sinh vật này sinh sản trong dạ cỏ, các thế hệ già hơn chết đi và các tế bào của chúng tiếp tục trên con đường tiêu hóa. Các tế bào này sau đó một phần bị bò tiêu hóa, cho phép tạo ra một nguồn protein chất lượng cao. Các đặc điểm này cho phép bò phát triển mạnh trên cỏ và các loại thực vật khác.
Thời gian mang thai của bò là 9 tháng. Bò con mới sinh ra năng 25 đến 45 kg (55 đến 99 lb). Kỷ lục thế giới về bò nặng nhất là 1.740 kg (3.840 lb), được triển lãm ở Arezzo năm 1955.[cần dẫn nguồn] Bò tơ nặng nhất ở tuổi 8 ‘Old Ben’ đạt 2.140 kg (4.720 lb) năm 1910.[cần dẫn nguồn] Bò tơ thường bị lấy thị trước khi đạt đến cân nặng 750 kg (1.650 lb). Bò giống thường sống khoảng 15 năm (thỉnh thoảng đến 25 năm). Bò ghi kỷ lục già nhất sống được 48 năm 1993.
Một quan điểm sai lầm về bò là chúng bị chọc tức giận bằng màu đỏ. Quan điểm này không chính xác vì bò bị mù màu đỏ-lục. Có hai loại thụ màu trong các tế bào hình nón trong võng mạc của chúng, bò có hai màu gốc, cũng như hầu hết các động vật có vú khác bộ linh trưởng khác. các giống bò nhà nhìn chung tính hiền, chúng sống hòa thuận với nhau và với những loài vật nuôi khác.
Kinh tế

Thịt bò là loại thực phẩm có giá cao, bên cạnh bộ phận khác của bò cũng làm thực phẩm như máu, gan, thận, tim và đuôi bò. Bò còn cho sữa và bò sữa được tạo ra chỉ với mục đích tạo một lượng lớn sữa phục vụ cho nhu cầu của con người. Nuôi bò ngày nay là một ngành công nghiệp chiếm hàng tỷ đô trên toàn cầu. Thương mại quốc tế về thịt bò năm 2000 khoảng hơn 30 tỉ và chỉ chiếm 23% sản lượng thịt bò thế giới. Sản lượng sữa, cũng dùng làm phô mai, bơ, yogurt, và các sản phẩm từ sữa khác, có thể so sánh với tỷ trọng kinh tế của thịt bò, và cung cấp một phần thực phẩm quan trọng cho nhiều người dân trên thế giới. Bò còn cho da làm giày, ghế, quần áo là các sản phẩm khác từ bò.
Ở một số quốc gia, bò còn được nuôi để lấy sức kéo (kéo xe chở hàng hóa, kéo cày, kéo bừa...)
Trong văn hóa

Bài chi tiết: Bò trong văn hóa và thần thoại
Trong văn hóa đại chúng, hình tượng con bò được khắc họa trong nhiều nền văn minh lớn và gắn liền với tín ngưỡng thờ phượng xuất phát từ sự gần gũi và vai trò to lớn của bò trong đời sống của loài người. Nhiều dân tộc sùng kính và tôn thờ con bò, nâng hình ảnh con bò lên vị trí Thần Bò và thờ phụng nó là điển hình là ở Ấn Độ người ta thờ con Bò trắng, người Do Thái thờ con Bê Vàng, người Ai Cập thờ con bò...
Trong văn hóa phương Tây, bò được đề cập qua nhiều câu chuyện thần thoại của Hi Lạp và bò là một con vật trong 12 cung Hoàng Đạo, ứng với cung Kim Ngưu và cũng là một trong những con vật được nhắc đến trong Kinh Thánh. Trong văn hóa Á Đông, bò cũng là động vật nằm trong lục súc, tuy vậy nó bị lép vế nhiều hơn so với hình ảnh con trâu và nhiều khi là hình ảnh ví von cho sự ngờ nghệch.