Giáo hoàng Gioana
Truyền thuyết

Câu chuyện về Gioana lần đầu được đề cập trong truyện ký "Chronica Universalis Mettensis" của Jean de Mailly, một thầy tu dòng Anh Em Giảng Thuyết, được viết vào thế kỉ 13. Theo ghi chú của Jean, câu chuyện diễn ra năm 1099, và vị Nữ Giáo hoàng này vẫn chưa được đặt tên:
Query: Concerning a certain Pope or rather female Pope, who is not set down in the list of popes or Bishops of Rome, because she was a woman who disguised herself as a man and became, by her character and talents, a curial secretary, then a Cardinal and finally Pope. One day, while mounting a horse, she gave birth to a child. Immediately, by Roman justice she was bound by the feet to a horse's tail and dragged and stoned by the people for half a league, and, where she died, there she was buried, and at the place is written: "Petre, Pater Patrum, Papisse Prodito Partum" [Oh Peter, Father of Fathers, Betray the childbearing of the woman Pope]. At the same time, the four-day fast called the "fast of the female Pope" was first established.
.
Nghi vấn: Về việc một Giáo hoàng nào đó, chính xác là một Nữ Giáo hoàng, người đã không được ghi lại trong danh sách Giáo hoàng và Giám mục thành Rome, bởi vì bà đã cải trang thành nam giới, sau nhờ vào năng lực và trí tuệ của mình, bà đã đi từ Thư ký, Hồng y rồi Giáo hoàng. Một ngày nọ, khi đang cưỡi ngựa thì bà sinh ra một đứa trẻ. Ngay lập tức, Cộng đồng đức tin La Mã đã trói chân bà vào đuôi ngựa, bà bị kéo lê và bị ném đá bởi dân chúng trong hơn nửa dặm. Bà tắt thở ngay sau đó, và nơi bà được chôn cất có ghi: "Petre, Pater Patrum, Papisse Prodito Partum" [Oh Peter, Cha của các đức Cha, lầm lỗi cho Nữ Giáo hoàng]. Ngay lúc đó, một buổi niệm chay kéo dài 4 ngày đã được tổ chức gọi là "Mùa ăn chay Nữ Giáo hoàng" lần đầu tiên được cử hành.
Câu chuyện này được một người chung dòng tu khác là Stephen de Bourbon ghi lại trong "Seven Gifts of the Holy Ghost" của ông ta. Tuy nhiên, câu chuyện chỉ được rộng rãi khi lần thứ 3 được hiệu đính bởi Martin thành Opava trong tập "Chronicon Pontificum et Imperatorum" với rất nhiều sự điều chỉnh: đặt tên cho nhân vật thành [John Anglicus] và chuyển bối cảnh từ thế kỉ 11 thành thế kỉ 9, tạo nên nhân vật ở giữa Giáo hoàng Leo IV và Giáo hoàng Benedict III khoảng những năm 850. Cụ thể thì:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Ảnh minh họa Giáo hoàng Gioana đang đội triều thiên Ba tầng, trong Thư viện Quốc gia Pháp, khoảng năm 1560. John Anglicus, born at Mainz, was Pope for two years, seven months and four days, and died in Rome, after which there was a vacancy in the Papacy of one month. It is claimed that this John was a woman, who as a girl had been led to Athens dressed in the clothes of a man by a certain lover of hers. There she became proficient in a diversity of branches of knowledge, until she had no equal, and, afterward in Rome, she taught the liberal arts and had great masters among her students and audience. A high opinion of her life and learning arose in the city; and she was chosen for Pope. While Pope, however, she became pregnant by her companion. Through ignorance of the exact time when the birth was expected, she was delivered of a child while in procession from St. Peter's to the Lateran, in a lane once named Via Sacra (the sacred way) but now known as the "shunned street" between the Colosseum and St Clement's church. After her death, it is said she was buried in that same place. The Lord Pope always turns aside from the street, and it is believed by many that this is done because of abhorrence of the event. Nor is she placed on the list of the Holy Pontiffs, both because of her female sex and on account of the foulness of the matter. . . . John Anglicus, sinh ra ở Mainz, đã trở thành Giáo hoàng trong 2 năm, 7 tháng và 4 ngày. Mất ở thành Rome, trong cuộc hỗn loạn chính quyền Giáo hoàng hơn 1 tháng. Có cáo buộc vị Giáo hoàng John này là phụ nữ, từ khi còn là một cô bé đã bị đưa đến thành Athens, sửa soạn và cải trang thành nam giới bởi chỉ thị từ người tình nào đó của bà ta. Tại đấy, bà ta có được nền tảng trí thức tuyệt vời, cho đến khi không còn ai đuổi kịp bà ta về học thức. Sau đó, bà đến thành Rome, dạy bảo những học thức nghệ thuật, trong nhiều học trò đi theo bà có nhiều người lỗi lạc. Sau danh tiếng ngày càng tăng, bà được chọn thành Giáo hoàng. Khi trở thành Giáo hoàng, bà lại mang thai với một người hầu cận. Dù đã cảnh báo trước thời điểm lâm bồn, bà đã gặp họa khi sinh ra một đứa bé ngay trong cuộc diễu hành của mình từ Vương cung Thánh đường St. Peter's đến Lateran, ngay trên một con đường nhỏ từng tên là Via Sacra, nhưng bây giờ được biết là Shunning Street ở giữa Colosseum và Nhà thờ St Clement's. Sau cái chết của bà, người ta đồn rằng bà được chôn ngay tại đấy. Sau này, các Giáo hoàng đều lánh xa con đường này, và nhiều người tin đây là biểu thị sự ghê tởm của sự kiện năm xưa. Tên bà bị gạch ra khỏi Danh sách các đức Giáo hoàng truyền thống, vì giới tính, và cũng vì sự ô uế mà bà mang đến cho Tòa thánh.    | ” |
— Martin thành Opava - Chronicon Pontificum et Imperatorum
Một dị bản khác của Chronicon, Nữ Giáo hoàng không bị chết, nhưng bị phế truất và bà đã dành khoảng thời gian còn lại của mình để xám hối. Đứa bé bà sinh ra, là một bé trai, về sau thành Giám mục Ostia, yêu cầu mẹ mình sẽ được chôn trong nhà thờ mà mình cai quản sau khi bà qua đời.
Một số ý kiến câu chuyện này đã được ghi trước Chronicon, tuy vậy lại không có bằng chứng văn bản nào. Một dẫn chứng thường được chỉ ra là ghi chép của Anastasius Bibliothecarius, người đương thời vào khoảng thời gian mà Chronicon cung cấp. Tuy vậy, sự ghi chép của Anastasius về Nữ Giáo hoàng cũng rất mơ hồ và không đáng tin, dựa theo ghi chép còn lưu lại tại Thư viện Vatican, thì có vẻ là đấy phụ chú của người biên sách về sau, sau niên đại của Martin. Điều tương tự xảy ra với Chronicle of the Popes của Marianus Scotus, cuốn sách hoàn thành thế kỉ thứ 11, với những hồi ức về Nữ Giáo hoàng tên [Johanna], nhưng niên đại của những hồi ức này hoàn toàn sau Chronicon của Martin. Những ghi chép trước niên đại Martin hoàn toàn không ghi nhận về truyền thuyết này.
Một vài dị bản của truyền thuyết chứng minh sự tồn tại của Nữ Giáo hoàng bằng cách chỉ ra từ sau thời đại của Gioana, các Giáo hoàng đều phải ngồi trên một cái ghế gọi là sedia stercoraria, chiếc ghế có một cái lỗ ở giữa. Sau khi người được chọn là Giáo hoàng ngồi lên, một Hồng y sẽ kiểm tra xem Giáo hoàng ấy cái tinh hoàn hay không thông qua cái lỗ, và hô ["Duos habet et bene pendentes"] (Dịch: Ông ta có hai viên tinh hoàn, cả hai đều còn lủng lẳng), hay ["Habet"] (Dịch: Ông ta có nó) cho ngắn gọn. Sự tồn tại của chiếc ghế này được củng cố vào khoảng năm 1290, một thầy tu dòng Anh Em Giảng Thuyết là Robert thành Uzès đã chứng minh cái ghế có tồn tại, và ghi lại rằng: ["Chiếc ghế đó, là nơi các Giáo hoàng chứng minh mình là nam giới"].