T-14 Armata
Khái lược

Xe tăng T-14 Armata được lắp đặt trên hệ thống xe bệ thiết giáp bánh xích hạng nặng thế hệ thứ tư Armata do Nga chế tạo. Chúng được thiết kế và phát triển từ năm 2009 bởi công ty quốc phòng Uralvagonzavod trụ sở tại Nizhny Tagil, một dự án được cho là ít cấp tiến và tham vọng hơn dự án đã bị hủy bỏ là "Object 195" hay T-95, do đó sẽ nhẹ hơn, nhanh hơn và sẽ có giá thành rẻ hơn so với đàn anh đầy tham vọng của nó.
T-14 kế thừa thành quả của nhiều dự án xe tăng chủ lực thử nghiệm từ thời Liên Xô và Nga, bao gồm Object 640, Object 292, T-95/Object 195, Object 477 và Object 299:
Object 292: là một mẫu thử nghiệm được chế tạo trên cơ sở tăng T-80 vào năm 1988. Object 292 được trang bị pháo chính cực mạnh, loại nòng trơn cỡ 152mm. Năm 1991, Object 292 đạt kết quả tốt trong các bài bắn thử. Tuy nhiên, Liên Xô tan rã đã đặt dấu chấm hết cho Object 292. Mẫu thử nghiệm hoàn chỉnh duy nhất của Object 292 được giữ bí mật trong thời gian rất dài, hiện được trưng bày tại bảo tàng ở Kubinka, gần Moskva.
Object 299: mẫu thử nghiệm của Viện thiết kế Kirovsky. Các nhà thiết kế định sử dụng Object 299 làm nền tảng chế tạo xe thiết giáp chở quân, xe chiến đấu bộ binh, pháo tự hành và có cả mẫu xe tăng được trang bị ống phóng thẳng đứng với 30 tên lửa. Thiết kế của Object 299 khác hoàn toàn so với các loại xe tăng thời kỳ này, động cơ và bộ truyền động được bố trí phía trước xe, tiếp đến là khoang lái. Object 299 không có tháp pháo, pháo chính điều khiển từ xa và hệ thống nạp đạn tự động được đặt ở cuối xe. Object 299 được đánh giá là dự án thành công kể cả về góc độ kinh tế do có thiết kế thống nhất, nhưng dự án bị ngừng lại do thiếu kinh phí sau khi Liên Xô tan rã.
Object 477 Molot: Một mẫu xe tăng thử nghiệm khác do Viện thiết kế Kharkov ở Ukraine phối hợp cùng nhà máy xe tăng Leningrad và Nizhny Tagil thực hiện. Tháp pháo của Object 477 không có người bên trong, được lắp pháo 152mm. Kíp lái gồm ba người, lái xe ngồi phía trước, trưởng xe và pháo thủ ngồi dưới tháp pháo. Đạn dược được đặt trong khoang riêng nằm phía sau xe. Hệ thống quản lý thông tin hiện đại của Object 477 cho phép kíp lái điều khiển máy bay không người lái (UAV) phục vụ trinh sát và một số loại xe tăng không người lái. Sau khi Liên Xô tan rã và dự án bị dừng lại năm 1992, Nga tìm cách thu hồi tài liệu kỹ thuật từ phía Ukraine để tiếp tục phát triển Object 477 nhưng Ukraine từ chối hợp tác.
Object 640 "Chyornyj oryol" (Đại bàng Đen): là dự án xe tăng chủ lực thế hệ thứ tư của Nga, nguyên mẫu thử nghiệm được hoàn thành năm 1997. Object 640 được chế tạo trên cơ sở xe tăng T-80 với tháp pháo có thiết kế phẳng, gần sát vào thân xe và không có người bên trong để bảo vệ kíp lái nhiều nhất có thể.
T-95/Object 195: thiết kế với tháp pháo không có người bên trong, kíp lái ba người của T-95 ngồi trong khoang bọc thép dưới thân xe. T-95 có pháo chính 152 mm, pháo tự động 2A42 30mm và súng máy Kord 12,7mm với hệ thống điều khiển hỏa lực hiện đại, khoang đạn được bố trí riêng biệt để tăng độ an toàn cho kíp lái. Do gặp khó khăn về tài chính và kỹ thuật, Nga ngừng dự án T-95 vào năm 2010. Các nhà thiết kế sau đó sử dụng T-95 làm cơ sở phát triển nền tảng xe chiến đấu đa năng Armata.
T-14 Armata sử dụng một số tính năng từ xe tăng T-95 mà chỉ có một vài nguyên mẫu được xây dựng. Khoang đạn sẽ được cách biệt ra khỏi tổ lái để tăng độ an toàn. Trong khi đó động cơ sẽ được nâng cấp mạnh hơn và giáp, pháo chính cùng hệ thống nạp đạn tự động sẽ được củng cố. Pháo chính của xe cũng được cải tiến, bao gồm cả việc trang bị loại pháo cực mạnh cỡ 152mm từng được thử nghiệm trên loại xe tăng "Object 292".
Khung thân của T-14 Armata được sử dụng để chế tạo một loạt các thiết kế khác, ví dụ như xe bọc thép T-15 Barbaris, pháo tự hành 2S35 Koalitsiya-SV 152mm, xe sửa chữa T-16 BREM-T (tính năng này được thừa hưởng từ Object 299).
Armata là loại xe tăng đầu tiên có một tháp pháo hoàn toàn không có người bên trong mà được điều khiển từ xa bởi một hệ thống điều khiển tự động, tổ lái được bảo vệ trong một khoang bọc giáp riêng trong xe (tính năng này được thừa hưởng từ Object-640 và T-95). Đây là một đột phá trong thiết kế xe tăng, tương tự như việc sử dụng hệ thống nạp đạn tự động để thay thế người nạp đạn trên T-64 vào 50 năm trước. Các loại xe đời cũ như T-54, T-62 có tháp pháo gồm 3 người, đến T-64, T-72 thì còn 2 người (hệ thống nạp đạn tự động đã thay thế người nạp đạn), và đến T-14 Armata thì tháp pháo hoàn toàn không còn người bên trong. Việc sử dụng tháp pháo ngày càng được tự động hóa mang lại nhiều lợi thế: Tổ lái được giảm bớt (Armata có thể chiến đấu với kíp lái chỉ có hai người), tháp pháo bớt đi không gian cho người bên trong nên có thể thu nhỏ kích thước tháp pháo xuống mức tối thiểu (vừa giúp xe khó bị trúng đạn hơn vừa giúp giảm bớt trọng lượng xe).
Armata áp dụng hệ thống thông tin-điều khiển tự động dựa trên công nghệ số, cho phép kết nối bất kỳ cơ cấu chỉ huy, hệ thống điều khiển nào, cùng với đó là khả năng dùng UAV trinh sát từ xa (ý tưởng này được thừa hưởng từ Object 477 Molot). Khi xe bị tấn công hoặc gặp trực trặc ở một bộ phận nào đó, hệ thống tự động phân tích và phát ra một giọng nữ dịu dàng vào tổ hợp của mỗi thành viên kíp xe về những hỏng hóc của xe và khuyến nghị những công việc cần làm. Chính vì thế lính tăng Nga đặt cho T-14 một biệt danh ngọt ngào là "Mashenka". Điều này cũng dự đoán cho xu hướng phát triển của xe tăng sẽ là tự động hoàn toàn trong tương lai, tức là "xe tăng thông minh".
T-14 Armata được dự đoán sẽ trang bị radar và các công nghệ khác tìm được trên chiếc tiêm kích thế hệ 5 Sukhoi T-50 bao gồm radar băng tần Ka (26.5–40 GHz) dựa trên radar AESA.