stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ironheart

| Ironheart |
| --- | --- |
Riri Williams trên bìa của cuốn sách Ironheart số 1 (2020) Tranh minh họa bởi S Skan.
Thông tin ấn phẩm
Nhà xuất bản: Marvel Comics
Xuất hiện lần đầu: Xuất hiện lướt qua: Invincible Iron Man Tập 3 số 7 (Tháng 5 năm 2016) Xuất hiện đầy đủ: Invincible Iron Man Tập 3 số 9 (Tháng 7 năm 2016) Dưới danh nghĩa Ironheart: Invincible Iron Man Tập 4 số 3 (Tháng 1 năm 2017)
Sáng tạo bởi: Brian Michael Bendis Mike Deodato Eve Ewing Kevin Lombardo
Thông tin trong câu chuyện
Danh tính thật: Riri Williams
Loài: Human
Nhóm liên kết: Young Avengers Stark Industries Champions
Bí danh đáng chú ý: Queen of Latveria Lady Ironheart Iron Man
Khả năng:  Kỹ sư và nhà phát minh tài ba  Trí tuệ vượt trội ở cấp độ siêu thiên tài 
Ironheart (Riri Williams) là một nhân vật siêu anh hùng xuất hiện trong các truyện tranh Mỹ do Marvel Comics phát hành. Nhân vật được tạo ra bởi nhà văn Brian Michael Bendis và họa sĩ Mike Deodato, và lần đầu tiên xuất hiện trong Invincible Iron Man Tập 3 số 7 (Tháng 5 năm 2016).
Dominique Thorne thủ vai Williams trong Vũ trụ Điện ảnh Marvel (MCU), lần đầu tiên xuất hiện trong bộ phim Black Panther: Wakanda Forever (2022) và được lên lịch đóng vai chính trong loạt phim truyền hình của Disney+ mang tên Ironheart (2023).
Lịch sử Xuất bản

Riri Williams ra mắt trong Invincible Iron Man Tập 3 số 7 (Tháng 5 năm 2016), được tạo ra bởi nhà văn Brian Michael Bendis và họa sĩ Mike Deodato. Cô được truyền cảm hứng từ nữ diễn viên Mỹ Skai Jackson. Sau đó, cô xuất hiện với tên mã Ironheart trong loạt truyện Invincible Iron Man năm 2017, do Brian Michael Bendis và Stefano Caselli sáng tác. Cô xuất hiện trong loạt truyện Infinity Countdown: Champions năm 2018, do Jim Zub và Emilio Laiso thực hiện. Cô xuất hiện trong loạt truyện Ironheart năm 2018, đây là loạt truyện tranh đầu tiên của cô, do Eve Ewing và Kevin Libranda thực hiện. Cô xuất hiện trong loạt truyện Champions năm 2019, do Jim Zub và Steven Cummings sáng tác. Cô xuất hiện trong loạt truyện Ironheart năm 2020, đây là loạt truyện tranh thứ hai của cô, do Vita Ayala, Danny Lore và David Messina thực hiện.
Chú thích

↑  McCune, Melody (ngày 8 tháng 11 năm 2022). “What to Know About Riri Williams Before Black Panther”. Sideshow Collectibles (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Schlesinger, Alex (ngày 13 tháng 1 năm 2023). “Ironheart's New Nemesis Khem Debuts This Free Comic Book Day”. Screen Rant (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Pendurkar, Rohan (ngày 28 tháng 7 năm 2022). “10 best Iron Heart comics explored ahead of Riri Williams' MCU debut”. Sportskeeda (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  DeFalco, Tom; Sanderson, Peter; Brevoort, Tom; Teitelbaum, Michael; Wallace, Daniel; Darling, Andrew; Forbeck, Matt; Cowsill, Alan; Bray, Adam (2019). The Marvel Encyclopedia. DK Publishing. tr. 190. ISBN 978-1-4654-7890-0.
↑  Ukil, Aparna (ngày 5 tháng 6 năm 2022). “What do we know about Marvel x Disney Plus' Ironheart?”. Sportskeeda (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Mike Deodato Jr. [@mikedeodato] (ngày 11 tháng 7 năm 2016). “Riri Williams was based on the beautiful young actress @skaijackson” (Tweet). Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2017 – qua Twitter.
↑  Pham, Jason (ngày 25 tháng 10 năm 2021). “Skai Jackson Auditioned For This Role in 'Black Panther' & Hopes to 'One Day' Play Riri Williams”. StyleCaster (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 4 năm 2023. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2023.
↑  Bien-Kahn, Joseph (ngày 22 tháng 8 năm 2016). “Exclusive: Marvel's New Iron Man Will Be Known As...Ironheart!”. Wired (bằng tiếng Anh). ISSN 1059-1028. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Edwards, Richard (ngày 30 tháng 10 năm 2022). “Who is Ironheart? The history of Black Panther 2's new superhero”. TechRadar (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Adams, Tim (ngày 8 tháng 7 năm 2018). “Infinity Countdown Leaves Two Members of the Champions [SPOILER]”. Comic Book Resources (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2023.
↑  Childs, Rebecca (ngày 26 tháng 11 năm 2018). “Eve Ewing Reintroduces Riri Williams in Ironheart #1”. Marvel.com. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Rockett, Darcel (ngày 20 tháng 8 năm 2018). “Chicago's Eve Ewing will pen Marvel's 'Ironheart'”. Chicago Tribune. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Kelly, Autumn Noel (ngày 20 tháng 8 năm 2018). “Eve L. Ewing to Pen 'Ironheart' Series for Marvel”. Newsweek (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Perine, Aaron (ngày 9 tháng 8 năm 2019). “Did Marvel's SPOILER Just Betray Her Team?”. Comicbook.com (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2023.
↑  Terror, Jude (ngày 1 tháng 9 năm 2019). “Betrayed by Ironheart in Champions #9 [Preview]”. Bleeding Cool (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2023.
↑  Puc, Samantha (ngày 22 tháng 1 năm 2020). “Vita Ayala & Danny Lore continue Riri's story in IRONHEART 2020 with artist David Messina”. Comics Beat (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
↑  Terror, Jude (ngày 22 tháng 1 năm 2020). “Ironheart 2020 Gets a Creative Team: Vita Ayala, Danny Lore, and David Messina”. Bleeding Cool (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2023.
Phát tán về phương nam

Biểu diễn mô hình di cư ven biển, với dấu hiệu cho thấy sự phát triển sau này của haplogroup mtDNA từ ba trung tâm dân cư ở Cận Đông, Ấn Độ và Đông Á.
Bản đồ các cuộc di cư sớm của loài người
Phát tán về phương nam hay phát tán về phía nam là thuật ngữ mô tả về dòng di cư sớm của con người trong bối cảnh nguồn gốc châu Phi gần đây của người hiện đại. Các giả thuyết về di cư đề cập đến tuyến đường dọc bờ biển phía nam của châu Á, từ bán đảo Ả Rập qua Iran và tiểu lục địa Ấn Độ để đến Sundaland ở Đông Nam Á, và từ đó đến Châu Đại Dương. Nó còn được gọi là cuộc di cư ven biển phía nam. Đôi khi nó còn được gọi là "khu định cư tạm thời" , nhưng là thuật ngữ chung cho cuộc di cư chiếm lĩnh châu Âu và châu Mỹ.
Lý thuyết tuyến đường ven biển chủ yếu được sử dụng để mô tả sự xuất hiện ban đầu của người hiện đại về giải phẫu ở Tây Á, Ấn Độ, Đông Nam Á, New Guinea, Australia, Cận Đại Dương và duyên hải Đông Á, bắt đầu từ khoảng 70 Ka BP đến 50 Ka BP. Nó được liên kết với sự hiện diện và phân tán của mtDNA haplogroup M và haplogroup N, cũng như các kiểu phân bố cụ thể của Y-DNA haplogroup F, haplogroup C và haplogroup D, ở những vùng này.
Lý thuyết cho rằng con người hiện đại đầu tiên, một số mang nhóm haplogroup L3 của ty thể, đã đến bán đảo Ả Rập khoảng 70 - 50 Ka trước đây, và băng qua Đông Phi qua eo biển Bab-el-Mandeb. Người ta ước tính rằng từ một quần thể 2.000 đến 5.000 cá thể ở châu Phi, chỉ có một nhóm nhỏ, có thể từ 150 đến 1.000 người, vượt qua được Biển Đỏ.
Nhóm này đi dọc theo con đường ven biển vòng quanh Ả Rập và Ba Tư đến Ấn Độ tương đối nhanh chóng, chỉ trong vòng vài nghìn năm. Từ Ấn Độ, họ lan sang Sundaland ở Đông Nam Á, và sang thềm Sahul ở Châu Đại Dương.
Sendai

| Sendai 仙台 |
| --- | --- |
—  Đô thị quốc gia  —
仙台市 · Sendai-shi
 
Từ trên trái: Lễ hội Sendai Tanabata, tượng Date Masamune, Gyutan, Phố Jozenji vào mùa hè, Phố Jozenji vào mùa thu, Quang cảnh Sendai.
  Hiệu kỳ
 Vị trí của Sendai ở  Miyagi
Sendai 
Tọa độ: 38°16′B 140°52′Đ﻿ / ﻿38,267°B 140,867°Đ﻿ / 38.267; 140.867 
Quốc gia: Nhật Bản
Vùng: Tōhoku
Tỉnh: Miyagi
Đặt tên theo: Sendai Castle
Thủ phủ: Aoba, Sendai
Chính quyền
 • Thị trưởng: Okuyama Emiko
Diện tích
 • Tổng cộng: 788,09 km2 (304,28 mi2)
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 1.088.669
 • Mật độ: 1,400/km2 (3,600/mi2)
Múi giờ: UTC+9
Mã điện thoại: 22
Thành phố kết nghĩa: Minsk, Riverside, Rennes, Dallas, Trường Xuân, Đài Nam, Thành phố Tokushima, Acapulco de Juárez, Gwangju, Taketa, Nakano, Uwajima, Shiraoi
- Cây: Japanese zelkova
- Hoa: Japanese clover
Điện thoại: 022-261-1111
Địa chỉ tòa thị chính: Sendai-shi, Aoba-ku, Kokubun-cho 3-7-1 980-8671
Website: Thành phố Sendai
Thành phố Sendai (Nhật: 仙台市 (Tiên Đài thị), Hepburn: Sendai-shi?) là một đô thị quốc gia của Nhật Bản, trung tâm hành chính của tỉnh Miyagi ở vùng Tohoku.
Lịch sử

Mặc dù Sendai đã có người sinh sống từ cách đây 20.000 năm, nhưng lịch sử của thành phố Sendai thì mới bắt đầu từ năm 1600.
Lãnh chúa Masamune không hài lòng về phần lãnh địa và thành trì Iwadeyama trước đó của ông ta. Iwadeyama nằm ở phía bắc vùng đất của ông và từ đó rất khó khăn để đến Edo (Tokyo hiện nay). Trong khi đó, Sendai là một địa điểm lý tưởng, tọa lạc ngay trung tâm vùng đất mà Masamune mới giành được, nằm trên con đường chính đến Edo, và còn gần biển nữa. Tokugawa Ieyasu đã cho phép Masamune xây dựng thành quách ở Aobayama, Sendai sau trận thắng Sekigahara. Vào thời điểm đó, chữ Sendai được viết là 千代 - "Thiên Đại", vì ở Aobayama có một ngôi đền với 1000 bức tượng Phật (千体 sentai – thiên thể). Masamune đã đổi cách viết Kanji của thành phố thành 仙台 - "Tiên Đài". Masamune xây dựng thành Sendai vào tháng 12 năm 1600 và bắt tay xây dựng Sendai thành một thị trấn vào năm 1601. Những đồ án của ông ngày đó đã tạo cơ sở cho hệ thống đường sá ở trung tâm thành phố ngày nay.
Sendai được hợp nhất thành thành phố vào ngày 1 tháng 4 năm 1889, là kết quả của sự loại trừ chế độ lãnh địa phong kiến. Vào thời điểm hợp nhất, diện tích thành phố là 17,45 km² và dân số là 86.000 người. Tuy nhiên, thành phố lại qua tiếp bảy lần sáp nhập nữa, từ 1928 tới 1988. Thành phố như bây giờ bắt đầu từ tháng 4 năm 1989. Năm 1999, dân số thành phố đã vượt quá 1 triệu người.
Sendai bắt đầu được biết tới như một thành phố của cây cối (森の都 Mori no Miyako) từ trước Chiến tranh thế giới thứ hai. Đó là vì các lãnh chúa của Sendai đã khuyến khích dân trồng cây cối trong sân nhà. Kết quả là mọi ngôi nhà, ngôi đền và điện thờ ở trung tâm thành phố đều có những khu rừng gia đình (屋敷林 Ốc Phu Lâm,yashikirin), được sử dụng như nguồn cung cấp gỗ và những nguyên liệu hàng ngày. Những cuộc oanh tạc trong Chiến tranh thế giới thứ hai đã phá huỷ gần hết mọi cây cỏ, và một số lượng lớn nữa bị tiêu hao cho công cuộc phát triển phục hồi đất nước sau chiến tranh. Sendai vẫn được biết đến như "Thành phố của Cây cối", vì một cố gắng rất to lớn nhằm phục hồi lại cây xanh trong thành phố.
Địa lý

Sendai nằm ở vị trí 38°16ᐟ05ᐥ Bắc, 140°52ᐟ11ᐥ Đông. Diện tích thành phố là 788,09 km², chạy dài từ Thái Bình Dương đến núi Ou, vốn là những ranh giới Đông - Tây của tỉnh Miyagi. Kết quả là làm cho địa lý của thành phố này thực sự đa dạng. Đồng bằng ở phía Đông, vùng đồi ở giữa và núi ở phía Tây thành phố. Điểm cao nhất của thành phố là Đỉnh Funagata, cao 1500 m so với mặt biển.
Sông Hirose có 45 km chảy qua Sendai. Dòng sông này được coi là biểu tượng của thành phố Sendai, đặc biệt là khi nó xuất hiện trong bài hát Aobajō Koiuta (青葉城恋唄 Thanh Diệp thành luyến bái hay "Tình ca thành Aoba"). Thành Sendai được xây dựng sát con sông, mục đích là sử dụng sông như một đường hào tự nhiên. Con sông này thường xuyên có lũ lụt đến tận thập niên 1950, khi những con đê và đập nước được xây dựng từ năm 1960 đến 1970 đã làm lũ lụt giảm đi rất nhiều. Con sông bây giờ nổi tiếng với nước sạch và cảnh đẹp tự nhiên, đã từng được Bộ Môi trường Nhật Bản bầu chọn là một trong 100 con sông nổi tiếng nhất nước Nhật.
Những ngọn núi ở Sendai là núi lửa ngừng hoạt động, già hơn nhiều ngọn núi lửa nổi tiếng như Zao và Narugo ở thành phố bên cạnh. Tuy nhiên, nhiều suối nước nóng được tìm thấy ở đây.
Khí hậu

Sendai có khí hậu ôn hoà. Nhiệt độ trung bình 12,1 °C và lượng mưa trung bình 1241,8 mm/năm. Nhiệt độ cao nhất được ghi nhận là 36,8 °C, và thấp nhất là −11,7 °C. Một năm trung bình có khoảng 16,8 ngày thành phố có nhiệt độ cao trên 30 °C và chỉ 2,2 ngày mà nhiệt độ dưới 0 °C, một sự cách biệt nhỏ so với phần lớn các thành phố khác trên đất Nhật. Thành phố hiếm khi gặp bão, và trung bình mỗi năm chỉ có 6 ngày có tuyết dày hơn 10 cm. Mùa mưa ở Sendai thường bắt đầu vào cuối tháng 6 đến đầu tháng 7, trễ hơn so với các nơi khác ở Nhật.
Ngày 11/3/2011 Thành phố Sendai bị phá huỷ do trận địa chấn 9,0 độ Ricter trên vùng đứt gãy Thái Bình Dương cách đó 150 km về phía Đông Bắc. Trận động đất kinh hoàng này đã tạo ra đợ sóng thần cao đến 10m ập vào thành phố làn hàng vạn người thiệt mạng.
Dân cư

Năm 2020, thành phố có dân số là 1.091.407 người với mật độ 1384,9 người/km² (tổng diện tích 788,09 km²) . Hầu hết mọi cư dân thành phố sống trong vùng đô thị nơi gần các ga xe lửa và xe điện ngầm. Cuộc điều tra dân số quốc gia năm 2000 đã cho thấy 88,5% dân số thành phố này (892.252 người) sống trong một diện tích 129,69 km² (bằng 16,6% tổng diện tích thành phố). Mật độ dân ở khu vực này là 6879,9 người/km², gấp 5 lần mật độ dân số thành phố (lúc đó là 1286,6 người/km²). Có khoảng 10.000 người ở Sendai không phải là công dân Nhật.
Trong năm 2020, Sendai có 525.828 hộ gia đình. Trung bình một gia đình có khoảng 2,07 thành viên. Các hộ gia đình đã trở nên nhỏ bé hơn so với trước đây, do thực tế là mỗi hộ chỉ có 1 thành viên, hoặc 1 đứa con. Tuổi trung bình của Sendai là 38,4; một trong những thành phố trẻ nhất của Nhật.
Giao thông

Từ Sendai có đường bộ và đường sắt nối liền với các tỉnh khác trong đất nước. Tàu tốc hành "viên đạn" (shinkansen) từ Sendai đến Tokyo chỉ mất khoảng hai tiếng đồng hồ. Sân bay Sendai là sân bay hạng 2 của Nhật Bản, phục vụ các chuyến bay nội địa và một số chuyến bay quốc tế đi Trung Quốc (Bắc Kinh, Thượng Hải, Đại Liên, Trường Xuân), Hàn Quốc (Seoul), Đài Loan (Đài Bắc), và Guam. Từ sân bay Sendai có tuyến đường sắt đến ga Sendai (giá vé một chiều của năm 2009 là 630 yên Nhật).
Đặc sản

Sendai là nơi phát sinh của một vài loại đồ ăn, gồm cả gyutan (牛タン, lưỡi bò), hiyashi chuka (mì nguội Trung Hoa) và robatayaki (thịt heo nướng). Tuy nhiên, sau đó robatayaki đã được mang đến Kushiro, nơi đã phát triển và làm cho món ăn trở nên nổi tiếng. Do đó, nhiều người đã tin rằng Kushiro là nguồn gốc của món robatayaki này. Zundamochi (ずんだ餅) và sasakamaboko (笹かまぼこ, kamaboko hình dạng giống như lá tre) cũng được coi là đặc sản của Sendai. Sendai cũng nổi tiếng vớI những món sashimi, sushi và sake. Đó là do Sendai rất gần vài cảng cá chính (như Kesennuma, Ishinomaki và Shiogama) và cũng vì tỉnh Miyagi là một nơi trồng nhiều gạo. Mặc dù, đôi lúc Sendai được cho là nguồn gốc của món "sushi băng tải" (conveyor belt sushi), nhưng nguồn gốc thực sự của nó là ở Osaka. Tuy nhiên, cửa hàng sushi băng tải đầu tiên ở phía đông Nhật Bản đã được mở ở Sendai.
Rất nhiều đồ thủ công ở Sendai có nguồn gốc từ thời kì Edo. Ví dụ, Sendai Hira, một loại vải lụa được dệt bằng tay, đồ gốm Tsutsumiyaki và giấy viết Yanagiu Washi.
Giáo dục

Đôi khi Sendai được gọi là "Thành phố Học viện" (学都 Học đô) vì thành phố này có rất nhiều trường đại học so với dân số của nó. Đại học Tohoku là đại học nổi tiếng nhất ở đây. Đại học này là một trong 7 trường đại học thượng hạng ở Nhật Bản và từng được xếp hạng trong những trường đại học kỷ luật và đòi hỏi nhạy bén nhất châu Á năm 1999 bởi Asiaweek.
Động đất và sóng thần Tōhoku 2011

Bài chi tiết: Động đất và sóng thần Tōhoku 2011
Hình ảnh

Sendai
Sông Hirose nhìn từ cầu Otayama
Nhà ga Sendai
Lễ hội thất tịch ở Sendai
Chú thích và Tham khảo

↑  Sendai city official  statistics(bằng tiếng Nhật)
↑  “推計人口及び人口動態 - 令和元年9月1日現在”.
↑  Thời gian đi thực tế còn tùy thuộc vào số bến đỗ giữa hai thành phố.
Khảo sát thiên văn

Hình ảnh tổng hợp của lĩnh vực HÀNG-Nam, kết quả của một cuộc khảo sát sâu bằng cách sử dụng hai trong số bốn kính viễn vọng khổng lồ dài 8.2 mét kết hợp Kính viễn vọng rất lớn của ESO
Các xung tia Gamma được phát hiện bởi Kính viễn vọng Không gian Tia Gamma
Một khảo sát thiên văn là một bản đồ hoặc hình ảnh chung của một vùng trên bầu trời thiếu một mục tiêu quan sát cụ thể. Ngoài ra, một cuộc khảo sát thiên văn có thể bao gồm một tập hợp nhiều hình ảnh hoặc quang phổ của các vật thể có chung một loại hoặc tính năng. Các khảo sát thường bị giới hạn ở một dải phổ điện từ do các giới hạn về thiết bị, mặc dù các khảo sát đa bước sóng có thể được thực hiện bằng cách sử dụng nhiều máy dò, mỗi máy nhạy với một băng thông khác nhau.
Các cuộc khảo sát thường được thực hiện như là một phần của việc sản xuất một danh mục thiên văn. Họ cũng có thể tìm kiếm các sự kiện thiên văn thoáng qua. Họ thường sử dụng máy chụp ảnh phóng xạ trường rộng.
Giá trị khoa học

Các khảo sát bầu trời, không giống như quan sát mục tiêu của một vật thể cụ thể, cho phép các nhà thiên văn học lập danh mục các thiên thể và thực hiện các phân tích thống kê về chúng mà không cần quan sát quá dài. Trong một số trường hợp, một nhà thiên văn học quan tâm đến một đối tượng cụ thể sẽ thấy rằng hình ảnh khảo sát là đủ để làm cho thời gian của kính viễn vọng hoàn toàn không cần thiết.
Các khảo sát cũng giúp các nhà thiên văn học có được thời gian quan sát trên các kính thiên văn lớn hơn, mạnh hơn. Nếu các quan sát trước đây ủng hộ một giả thuyết, một ủy ban lập lịch kính viễn vọng có nhiều khả năng phê duyệt các quan sát mới, chi tiết hơn để kiểm tra nó.
Phạm vi khảo sát rộng khiến chúng trở nên lý tưởng cho việc tìm kiếm di chuyển các vật thể phía trước như tiểu hành tinh và sao chổi. Một nhà thiên văn học có thể so sánh các hình ảnh khảo sát hiện tại với các quan sát hiện tại để xác định vị trí các mục tiêu đang chuyển động; nhiệm vụ này thậm chí có thể được thực hiện tự động bằng phần mềm phân tích hình ảnh. Tương tự, hình ảnh của cùng một đối tượng được thực hiện bởi các khảo sát khác nhau có thể được so sánh để phát hiện các sự kiện thoáng qua như các ngôi sao biến thiên.
Ipoh

| Ipoh |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ
Tên hiệu: 'City of Millionaires' or 'Bougainvillea City'
 Location in Malaysia
Ipoh
Tọa độ: 4°36′0″B 101°4′0″Đ﻿ / ﻿4,6°B 101,06667°Đ﻿ / 4.60000; 101.06667 
Country: Malaysia
State: Perak
Establishment: Around 1880
Chính quyền
 • Mayor: Mohamad Rafiai Moktar
Độ cao: 22 m (72 ft)
Dân số (2004)
 • Tổng cộng: 644,802
Múi giờ: Time in Malaysia
 • Mùa hè (DST): Not observed (UTC)
Mã điện thoại: 05
Thành phố kết nghĩa: Yogyakarta
Website: http://www.mbi.gov.my
Ipoh là một thành phố ở bang Perak của Malaysia, cách thủ đô Kuala Lumpur 200 km về phía bắc. Đây là một trong những thành phố đông dân nhất Malaysia. Diện tích thành phố: 643 km2, dân số: 644.902 người.
Các đơn vị hành chính hợp thành thành phố Ipoh

các thị trấn, ngoại ô, và các vùng lân cận sau đây được gọi chung là thành phố Ipoh. Lưu trữ 2007-10-09 tại Wayback Machine
Ampang (tiếng Hoa: 安邦)
Bercham (tiếng Hoa: 巴占)
Canning Garden/Ipoh Garden (tiếng Hoa: 楏和園/怡保花園)
Chemor (tiếng Hoa: 珠寶)
Cyber City (tiếng Hoa: 賽城)
Falim (tiếng Hoa: 華林市)
Gunung Rapat (tiếng Hoa: 崑崙喇叭)
Jelapang (tiếng Hoa: 九洞)
Kelebang (tiếng Hoa: 佳邦)
Lahat (tiếng Hoa: 拿乞)
Meru (tiếng Hoa: 梅魯)
Menglembu (tiếng Hoa: 萬里望)
Pasir Puteh (tiếng Hoa: 大和園)
Pekan Baru (New Town) (tiếng Hoa: 新街場)
Pekan Lama (Old Town) (tiếng Hoa: 舊街場)
Pengkalan (tiếng Hoa: 孟家蘭)
Simpang Pulai (tiếng Hoa: 波賴)
Station 18 (tiếng Hoa: 上環十八)
Sunway City (tiếng Hoa: 雙威城)
Tambun (tiếng Hoa: 打們)
Buntong ([Đền thờ Tamil Mari Amman gần cầu qua sông, đường Sungai pari])
Tanjung Rambutan (tiếng Hoa: 紅毛丹)
Tasek (tiếng Hoa: 打昔)
Dân số

Ipoh vẫn là một trong những thành phố lớn nhất Malaysia với dân số như sau:
Dân số: 644.802 (2004)
Dân số đô thị: 974.151 (2006) “www.world-gazetteer.com”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2006.
Xếp hạng dân số: Trung tâm đô thị đông dân thứ 5 Malaysia.
Liên kết ngoài tiếng Anh

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
Wikivoyage có cẩm nang du lịch về .
Ino-Online Sdn. Bhd. (Massively Multiplayer Online Games Developer located in Ipoh)
Ipoh's Primary Community Website
Ipoh's Community Tabloid Lưu trữ 2006-10-04 tại Wayback Machine
Ipoh Travel Guide at VirtualTourist.com Lưu trữ 2006-12-02 tại Wayback Machine
Ipoh Best Food Blog with pictures at BestFoodNetwork.com Lưu trữ 2006-12-07 tại Wayback Machine
Tòa thị chính Ipoh
Đường Sultan Iskandar Shah (Phố Hugh Low), chạy từ Phố Mới qua Phố Cũ với chỉ một chiều đi vào Phố Cũ.
Dòng thời gian của đại dịch COVID-19 tại Việt Nam

Xem thêm: Đại dịch COVID-19 tại Việt Nam và Dòng thời gian của đại dịch COVID-19
Dưới là dòng thời gian các sự kiện nhất định trong đại dịch COVID-19 gây ra bởi SARS-CoV-2 tại Việt Nam.
Tóm tắt

| Đợt dịch | Thời gian | Số ca> Ca nhiễm | Số ca> Trong nước | Số ca> Nhập cảnh | Số ca> Tử vong | Mô tả |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 23/1–24/7/2020 | 415 | 106 | 309 | 0 | Ca bệnh đầu tiên xuất hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh là ca nhập cảnh từ Vũ Hán. |
| 2 | 25/7/2020–27/1/2021 | 1.136 | 554 | 582 | 35 | Đợt dịch có sự xuất hiện cao điểm nhất trong 36 ngày tại Đà Nẵng; ca bệnh chỉ điểm là 1 bệnh nhân của Bệnh viện C Đà Nẵng. |
| 3 | 28/1–26/4/2021 | 1.301 | 910 | 391 | 0 | Bùng phát tại Hải Dương từ 1 người xuất khẩu lao động bị phát hiện dương tính khi nhập cảnh Nhật Bản. Đợt dịch chủ yếu tại ổ dịch Hải Dương (726 ca, chiếm gần 80% tổng số ca bệnh). |
| 4 | 27/4/2021–31/10/2023 Số liệu cuối vào 15/1/2024 | 11.622.343 | 11.617.255 | 5.088 | 43.171 | Đợt dịch có sự xuất hiện của biến thể Delta và Omicron, bùng phát và lây lan mạnh khắp cả nước; cao điểm nhất trong các ngày tại Thành phố Hồ Chí Minh; biến chủng phụ XBB là 1 bệnh nhân của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh. |
| Tổng | 23/1/2020–nay | 11.625.195 | 11.618.825 | 6.370 | 43.206 |  |
Dòng thời gian > 2020

Bài chi tiết: Dòng thời gian của đại dịch COVID-19 tại Việt Nam năm 2020
Dòng thời gian > 2020 > Giai đoạn 1

Ngày 23 tháng 1, bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM) xác nhận 2 bệnh nhân Covid-19 đầu tiên tại Việt Nam là hai bệnh nhân quốc tịch Trung Quốc.
Ngày 1 tháng 2, có xác định người phụ nữ 25 tuổi nào đó nhiễm virus corona tại tỉnh Khánh Hòa và đã tiếp xúc với nhân viên tiếp tân nào đó và có liên quan đến 2 cha con người Trung Quốc. Đây là trường hợp truyền nhiễm nội địa đầu tiên tại Việt Nam.
Ngày 6 tháng 3, Hà Nội công bố ca bệnh đầu tiên là bệnh nhân thứ 17 tại Việt Nam.
Ngày 10 tháng 3, xuất hiện bệnh nhân "siêu lây nhiễm" tại Bình Thuận - bệnh nhân thứ 34 tại Việt Nam. Bệnh nhân từ Mỹ về đáp tại sân bay Tân Sơn Nhất rồi đi xe riêng về Phan Thiết, lây nhiễm cho 11 người khác.
Ngày 17 tháng 3, Việt Nam tạm ngừng cấp thị thực cho người nước ngoài nhập cảnh.
Ngày 20 tháng 3, Bộ Y tế thông báo bệnh nhân thứ 86 và 87 tại Việt Nam đều là nữ điều dưỡng của Trung tâm bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai.
Ngày 21 tháng 3, Việt Nam tạm ngừng nhập cảnh khách nước ngoài.
Từ 0h ngày 1 tháng 4 năm 2020, cách ly xã hội trên phạm vi cả nước trong vòng 15 ngày để phòng chống COVID-19.
Ngày 15 tháng 4, việc cách ly xã hội gia hạn với Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và 1 số tỉnh thành "có nguy cơ cao".
Từ ngày 23 tháng 4, cả nước "cơ bản" dừng cách ly xã hội nhưng vẫn tiếp tục đảm bảo các quy tắc phòng chống dịch.
Ngày 25 tháng 4, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc ban hành chỉ thị 19 nhằm tiếp tục các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19 trong tình hình mới.
Dòng thời gian > 2020 > Giai đoạn 2

Ngày 25 tháng 7, Bộ Y tế thông báo bệnh nhân thứ 416, phát hiện tại Đà Nẵng nhưng không truy được nguồn lây nhiễm. Đã có phong toả đối với Bệnh viện C Đà Nẵng.
Ngày 26 tháng 7, Bộ Y tế thông báo bệnh nhân thứ 418. Đã có phong toả đối với Bệnh viện Đà Nẵng.
Ngày 27 tháng 7, xác nhận thêm 11 bệnh nhân tại Đà Nẵng. Thành phố Đà Nẵng khởi động giãn cách xã hội từ 0 giờ ngày 28 tháng 7.
Từ ngày 31 tháng 7, Việt Nam ghi nhận những ca tử vong.
Từ ngày 7 tháng 9, đã có khôi phục đối với hoạt động của máy bay, tàu lửa, ô tô đi, đến Đà Nẵng.
Từ ngày 11 tháng 9, Đà Nẵng nới lỏng hơn cách ly xã hội.
Ngày 15 tháng 9, chính thức nối lại các chuyến bay thương mại quốc tế.
Ngày 24 tháng 9, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam ra Công điện 1300 tháng CĐ-TTg yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục phòng, chống dịch bệnh COVID-19 "để duy trì vững chắc thành quả phòng, chống dịch, tạo cơ sở thúc đẩy các hoạt động phục hồi, phát triển nền kinh tế, bảo vệ sức khỏe nhân dân".
Dòng thời gian > 2021

Bài chi tiết: Dòng thời gian của đại dịch COVID-19 tại Việt Nam năm 2021