stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giản đồ Minkowski
Giản đồ Minkowski trong thuyết tương đối hẹp

Năm 1905, Albert Einstein đã phát hiện ra thuyết tương đối hẹp, và năm 1908 Hermann Minkowski cung cấp một giản đồ minh họa.
Trong giản đồ Minkowski, tính tương đối của sự đồng thời tương ứng với việc đặt một trục  x' riêng cho người quan sát di chuyển. Theo quy tắc được mô tả ở trên, mỗi người quan sát diễn giải tất cả các sự kiện trên một đường thẳng song song với trục  x (hoặc là  x') là đồng thời. Chuỗi các sự kiện từ góc nhìn của người quan sát có thể được minh họa bằng cách dịch chuyển song song đường thẳng này trong giản đồ từ dưới lên trên.
Nếu ct thay vì t được gán trên trục thời gian, góc α giữa các trục x và x′ sẽ bằng góc giữa các trục thời gian ct và ct′. Điều này xuất phát từ tiên đề thứ hai của thuyết tương đối hẹp, nói rằng tốc độ ánh sáng là như nhau đối với tất cả mọi người quan sát, bất kể chuyển động tương đối của họ. Góc α được cho bởi
Độ chia trên các trục được cho như sau: Nếu U là độ dài đơn vị trên trục của ct và x tương ứng, thì độ dài đơn vị trên trục ct′ và x′ là:
Trục ct đại diện cho tuyến thế giới của một chiếc đồng hồ đứng yên S, với U đại diện cho thời gian giữa hai sự kiện xảy ra trên tuyến này, còn được gọi là thời gian riêng giữa các sự kiện này. Độ dài U trên trục x biểu thị độ dài nghỉ hoặc độ dài riêng của một thanh đứng yên trong S Tương tự với khoảng cách U′ trên ct′ và x′ của S′.
Giản đồ không thời gian của một người quan sát tăng tốc trong thuyết tương đối hẹp

Trục tung biểu thị thời gian, trục hoành biểu thị khoảng cách, đường đứt nét là tuyến thế giới của người quan sát. Các chấm nhỏ là các sự kiện cụ thể trong không thời gian. Nếu ta tưởng tượng những sự kiện này là một ánh sáng nhấp nháy, thì những sự kiện vượt qua hai đường chéo ở nửa dưới của hình ảnh (nón ánh sáng quá khứ của người quan sát ở gốc) là những sự kiện mà người quan sát thấy được. Độ dốc của tuyến thế giới (độ lệch so với phương thẳng đứng) cho ta vận tốc tương đối của người quan sát. Lưu ý cách hệ quy chiếu quán tính nhất thời thay đổi khi người quan sát tăng tốc.

Giản đồ Ga-li-lê của hai hệ quy chiếu trong cấu hình chuẩn.
Trong vật lý Newton, với cả hai người quan sát, sự kiện tại A được gán với cùng một thời điểm.
Trong thuyết tương đối, mỗi người quan sát gắn sự kiện tại A đến một thời điểm và một địa điểm khác nhau.
Độ chia khác nhau trên các trục tọa độ
Giãn nở thời gian: cả hai người quan sát đều coi đồng hồ của người kia là chạy chậm hơn.
Co ngắn chiều dài: Cả hai người quan sát đều coi các vật thể chuyển động cùng với người quan sát kia là ngắn hơn.
Giản đồ Minkowski cho 3 hệ tọa độ. Tốc độ tương đối của các hệ quy chiếu so với hệ quy chiếu màu đen là v′ = 0.4c và v″ = 0.8c.
Quá khứ và tương lai của gốc tọa độ. Trong vùng màu xám, ta không thể phân loại các sự kiện theo quá khứ-tương lai.
Các hệ quy chiếu quán tính cùng chuyển động (nhất thời) với một người quan sát đang tăng tốc nhanh.
Giải quyết tranh chấp nhà đầu tư-nhà nước

Giải quyết tranh chấp đầu tư nhà nước (ISDS) là một điều khoản trong hiệp ước thương mại quốc tế và các hiệp định đầu tư quốc tế trao cho nhà đầu tư có quyền khởi kiện giải quyết tranh chấp đối với một chính phủ nước ngoài trong quyền của họ theo luật quốc tế. Ví dụ, nếu một nhà đầu tư đầu tư trong nước "A", mà là một thành viên của một hiệp định thương mại, nhưng sau đó đất nước A vi phạm hiệp ước, sau đó nhà đầu tư có thể kiện quốc gia A của chính phủ đối với các vi phạm.
Trọng tài

Các tranh chấp đầu tư có thể được khởi xướng bởi các tập đoàn và những thể nhân và trong hầu hết các trường hợp, trọng tài đầu tư gồm ba trọng tài viên. Một được bổ nhiệm của chủ đầu tư, một bởi nhà nước và thứ ba là thường được chọn theo thỏa thuận giữa các bên hoặc trọng tài viên được chỉ định hoặc lựa chọn của cơ quan thẩm quyền, tùy thuộc vào quy định thủ tục áp dụng đối với các tranh chấp.
Đánh chìm Prince of Wales và Repulse

| x t Nhật Bản bành trướng 1940-1942 |
| --- | --- |
 Đông Dương  Trân Châu Cảng  Nauru  Thái Lan  Hồng Kông  Guam  Wake  Mã Lai  Marshall và Gilbert  Đông Ấn Hà Lan  Philippines  Borneo  Miến Điện  New Guinea  Singapore  Úc Đại Lợi  Ấn Độ Dương  Solomon  Chiến dịch K  Biển Coral  Quần đảo Aleut  Midway  Stevens  Oregon 
| x t Mặt trận Thái Bình Dương |
| --- | --- |
Trung Thái Bình Dương Trận Trân Châu Cảng  Cuộc oanh tạc Marshall-Gilbert  Không kích Doolittle  Đảo Nauru-Ocean  Trận Midway  Quần đảo Gilbert và Marshall  Quần đảo Mariana và Palau  Quần đảo Caroline Đông Nam Á Đông Dương 1940  Thái Lan  Chiến tranh Pháp-Thái  Mã Lai  Đông Ấn thuộc Hà Lan  Singapore  Borneo 1941-1942  Miến Điện 1941-1942  Miến Điện 1942–1943  Miến Điện 1944  Miến Điện 1944–1945  Đông Dương 1945  Eo biển Malacca  Chiến dịch Tiderace  Chiến dịch Zipper  Mặt trận Ấn Độ Dương  Ném bom Đông Nam Á 1944-1945 Tây Nam Thái Bình Dương Philippine 1941-1942  Đông Ấn thuộc Hà Lan  Biển Coral  Đảo Timor  Úc châu  Quần đảo Solomon  New Guinea  Philippines 1944-1945  Borneo 1945 Bắc Mỹ Quần đảo Aleut  Ellwood  Estevan Point Lighthouse  Đồn Stevens  Không kích Trạm quan sát  Tấn công bằng khinh khí cầu Quần đảo Nhật Bản Các cuộc không kích  Quần đảo Mariana  Quần đảo Ogasawara và Ryukyu  Ném bom Tokyo  Chiến dịch Starvation  Hải quân oanh tạc  Yokosuka  Vịnh Sagami  Kure  Chiến dịch Downfall  Hiroshima & Nagasaki  Quần đảo Kuril  Nhật Bản đầu hàng Chiến tranh Trung-Nhật Chiến dịch Mãn Châu
| x t Chiến dịch Mã Lai |
| --- | --- |
Kota Bharu •  Ném bom Singapore •  Krohcol •  Prince of Wales & Repulse •  Jitra •  Kampar •  Gurun •  Sông Slim •  Gemas •  Muar •  Endau
Việc đánh chìm Prince of Wales và Repulse là một cuộc hải chiến vào giai đoạn mở đầu của Chiến tranh Thái Bình Dương, đã minh họa cho hiệu quả của không kích chống lại các lực lượng hải quân không được che chở trên không đầy đủ, và đưa đến kết luận về tầm quan trọng phải có một tàu sân bay trong mọi hoạt động hạm đội quan trọng.
Hoạt động này diễn ra ở phía Đông Mã Lai, gần Kuantan, Pahang nơi thiết giáp hạm HMS Prince of Wales và tàu chiến-tuần dương HMS Repulse của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc bị máy bay ném bom và máy bay ném ngư lôi của Hải quân Đế quốc Nhật Bản đặt căn cứ trên đất liền tấn công vào ngày 10 tháng 12 năm 1941. Trong tiếng Nhật, hoạt động này được gọi là Hải chiến ngoài khơi Mã Lai (マレー沖海戦, Mare-oki kaisen).
Mục tiêu của Lực lượng Z, vốn bao gồm một thiết giáp hạm, một tàu chiến-tuần dương và bốn tàu khu trục, là đánh chặn hạm đội đổ bộ của quân Nhật ở phía Bắc Mã Lai. Tuy nhiên, hạm đội đã không có bất kỳ sự bảo vệ trên không nào, vốn đã bị Đô đốc Sir Tom Phillips từ chối. Mặc dù lực lượng Anh đã tiếp cận một ít tàu chiến đối phương, họ đã không thể tìm ra và tiêu diệt đoàn tàu vận tải chủ lực. Chúng bị không kích nặng nề và bị đánh chìm bởi máy bay ném bom hạng trung hoạt động tầm xa trong khi đang tìm cách quay trở về Singapore.
Việc đánh chìm hai con tàu này đã làm yếu đi đáng kể lực lượng của Hạm đội Viễn Đông tại Singapore. Hậu quả là, hạm đội tấn công Nhật Bản chỉ bị đối đầu bởi tàu ngầm cho đến trận chiến ngoài khơi Endau vào ngày 27 tháng 1 năm 1942.
Bối cảnh > Sự bố trí

Hải đội được đặt tên là Lực lượng G bao gồm chiếc thiết giáp hạm hiện đại Prince of Wales, chiếc tàu chiến-tuần dương thời Chiến tranh Thế giới thứ nhất Repulse cùng bốn tàu khu trục HMS Electra, HMS Express, HMS Encounter và HMS Jupiter đã đi đến Singapore vào ngày 2 tháng 12 năm 1941; chúng sau đó được đổi tên thành Lực lượng Z. Lẽ ra, chiếc tàu sân bay mới HMS Indomitable cũng được phối thuộc cho Lực lượng G, nhưng trong khi chạy thử máy và huấn luyện ngoài khơi Jamaica, nó đã bị mắc cạn ở lối ra vào của cảng Kingston, Jamaica vào ngày 3 tháng 11 năm 1941. Indomitable đã phải mất 12 ngày để sửa chữa trong ụ nổi tại Norfolk, Virginia và đã không thể tham gia chiến dịch này. Hơn nữa, Indomitable chỉ mang theo một phi đội cho mỗi loại máy bay Fairey Fulmar và Hawker Sea Hurricane vốn kém hơn những chiếc A6M Zero của Nhật Bản. Các đội bay, vốn được tin là có khả năng đối đầu không chiến với những chiếc Zero, cũng kém hơn trong việc huấn luyện và ít kinh nghiệm hơn so với đối thủ Nhật Bản; nên nhiều khả năng là Indomitable sẽ "được cộng thêm vào danh sách những nạn nhân" nếu như nó tham gia vào trận chiến này. Một tàu sân bay khác, HMS Hermes, vốn đã ở cùng với Prince of Wales tại Cape Town, đang trên đường đi đến Singapore để gia nhập Lực lượng Z, nhưng nó không được bố trí vì tốc độ quá chậm.
Ngày 1 tháng 12, người ta công bố Sir Tom Phillips được thăng hàm Đô đốc, và được chỉ định làm Tổng Tư lệnh Hạm đội Viễn Đông. Vài ngày sau đó, Repulse bắt đầu một chuyến đi sang Australia cùng với HMS Vampire và HMS Tenedos, nhưng lực lượng này được gọi quay trở lại Singapore để tập trung cho những chiến dịch có thể có chống lại quân Nhật.
Cùng hiện diện tại Singapore vào lúc đó có các tàu tuần dương hạng nhẹ HMS Durban, HMS Danae, HMS Dragon và HMS Mauritius cùng các tàu khu trục HMS Stronghold, Encounter và Jupiter. Chiếc tàu tuần dương hạng nặng HMS Exeter, tàu tuần dương hạng nhẹ Hà Lan HNLMS Java, hai tàu khu trục Anh HMS Scout và HMS Thanet cùng bốn tàu khu trục Mỹ USS Whipple, USS John D. Edwards, USS Edsall và USS Alden sẽ có mặt tại đây trong vòng ba ngày tới.
Cho dù đang sẵn có Durban và Stronghold, Đô đốc Philips quyết định để chúng lại Singapore vì chúng không đủ nhanh để theo kịp các đơn vị khác. Ngoài ra, Danae, Dragon, Mauritius, Encounter và Jupiter cũng có mặt tại Singapore, nhưng đang được sửa chữa và không sẵn sàng để ra khơi.
Bối cảnh > Sự chuẩn bị của Nhật Bản

Churchill công khai với báo chí việc Prince Of Wales và Repulse được gửi đến Singapore như là một lực lượng răn đe đối với Nhật Bản. Để đối phó, Đô đốc Isoroku Yamamoto đã cho gửi 36 máy bay ném bom Mitsubishi G4M đến tăng cường cho Liên đội Không quân Kanoya và Liên đội Không quân Genzan vốn đã được trang bị kiểu máy bay Mitsubishi G3M, nơi các phi công bắt đầu huấn luyện sôi nổi để tấn công hai chiếc tàu chiến chủ lực. Liên đội Không quân Genzan được chỉ huy bởi Thiếu tá Hải quân Niichi Nakanishi, Liên đội Kanoya bởi Thiếu tá Shichizo Miyauchi và Liên đội Mihoro bởi Trung úy Hachiro Shoji.
Chiến sự nổ ra > Lên đường

Sau khi nhận được tin tức về một đoàn tàu vận tải Nhật Bản đang hướng đến Malaya, Lực lượng Z, bao gồm Prince of Wales, Repulse, Electra, Express, Vampire và Tenedos, khởi hành từ Singapore vào lúc 17 giờ 10 phút ngày 8 tháng 12. Phillips hy vọng có thể tấn công ngoài khơi Singora vào ngày 10 tháng 12; nếu khởi hành sớm hơn một ngày, ông đã có thể đạt được mục đích của mình mà không phải chịu đựng bất kỳ cuộc không kích nào của quân Nhật, vì các phi đội đảm nhiệm việc này còn chưa đến nơi.
Lúc 07 giờ 13 phút ngày 9 tháng 12, Lực lượng Z đi ngang qua phía Đông quần đảo Anamba, rồi đổi sang hướng mới 330 độ, sau đó lại chuyển sang hướng 345 độ. Lực lượng Z bị theo dõi từ trên không bởi hai máy bay trinh sát Nhật Bản, nhưng không gửi báo cáo, trước khi bị tàu ngầm Nhật I-65 phát hiện lúc 14 giờ 00 ngày 9 tháng 12 và đã tiếp tục dõi theo các tàu chiến Anh trong năm giờ và đánh điện báo cáo vị trí của họ. Phillips không biết rằng lực lượng của ông bị tàu ngầm theo dõi. Sau báo cáo này, Phó Đô đốc Jisaburō Ozawa, người nắm quyền chỉ huy lực lượng tấn công, ra lệnh cho phần lớn tàu chiến của ông hộ tống các tàu vận tải trống không quay trở lại vịnh Cam Ranh ở phía Nam Việt Nam.
Báo cáo của I-65 được chuyển tiếp, xác nhận sự hiện diện của các tàu chiến Anh, và đến được Không đoàn Hải quân 22 hai giờ sau đó. Vào lúc này, những chiếc máy bay đang được trang bị bom cho một cuộc tấn công khác nhắm vào cảng Singapore, nhưng chúng được lập tức chuyển sang ngư lôi. Những chiếc máy bay ném bom không thể sẵn sàng trước 18 giờ 00.
Vào khoảng 17 giờ 30 phút, chỉ nữa giờ trước khi mặt trời lặn, Lực lượng Z bị phát hiện bởi ba chiếc thủy phi cơ Aichi E13A được phóng lên từ các tàu tuần dương Nhật Yura, Kinu và Kumano vốn đang hộ tống các tàu vận tải. Những chiếc máy bay tiếp tục dõi theo. Đến khoảng 18 giờ 30 phút, Tenedos được cho tách ra để quay về Singapore vì nó bắt đầu thiếu hụt nhiên liệu, với mệnh lệnh tiếp xúc với Chuẩn Đô đốc A. F. E. Palliser, biết được chi tiết cặn kẽ nhằm để liên lạc phối hợp với Không quân Hoàng gia tại Malaya, Ý định của Phillips là từ bỏ việc tấn công Singora, trong khi bản thân lực lượng của ông lại chuyển hướng lúc 19 giờ 00 đi về phía Singora là nhằm đánh lừa những máy bay theo dõi, trước khi quay về phía Nam lúc 22 giờ 15 phút hướng về Singapore, khi bóng tối đã che khuất lực lượng của mình. Tenedos làm tròn nghĩa vụ khi báo cáo lúc 20 giờ 00, vì thế đã bảo toàn được bí mật về vị trí của Phillips.
Lực lượng Nhật Bản dự định mở một cuộc không kích vào ban đêm vì họ lo sợ người Anh sẽ tìm ra các tàu vận tải, nhưng thời tiết xấu đã ngăn trở khiến cho họ không tìm thấy các con tàu, và phải quay trở về các sân bay tại Thủ Dầu Một và Sài Gòn vào khoảng nửa đêm.
Chiến sự nổ ra > Quay trở về Singapore

Đêm hôm đó, một trong những chiếc thủy phi cơ Nhật Bản thả một pháo sáng bên trên tàu tuần dương hạng nặng Nhật Bản Chōkai, do tưởng nhầm nó chính là Prince of Wales. Sau việc này, lực lượng Nhật Bản bao gồm sáu tàu tuần dương cùng nhiều tàu khu trục đổi hướng đi về phía Đông Bắc. Quả pháo sáng này cũng được lực lượng Anh nhìn thấy, lo sợ là đã bị phát hiện nên quay mũi đi về hướng Đông Nam. Vào thời điểm này, hai lực lượng đối địch ở cách nhau khoảng 9 km (5 dặm), nhưng đã không nhìn thấy lẫn nhau, và hạm đội Nhật cũng không được hiển thị trên màn hình radar của Prince Of Wales. Đến 20 giờ 55 phút, Đô đốc Philips ra lệnh hủy bỏ chiến dịch, cho rằng họ đã đánh mất yếu tố bất ngờ, và ra lệnh cho lực lượng quay trở về Singapore.
Trên đường quay trở về, Lực lượng Z bị tàu ngầm Nhật I-58 phát hiện và thông báo vị trí lúc 3 giờ 40 phút. I-58 báo cáo đã bắn năm quả ngư lôi nhưng tất cả đều trượt, và nó mất dấu lực lượng này ba giờ sau đó. Lực lượng Anh thậm chí còn không trông thấy các quả ngư lôi và không biết rằng mình bị tấn công. Bản báo cáo của I-58 đến được Không đoàn Hải quân 22 lúc 4 giờ 15 phút, vài mười máy bay ném bom thuộc Liên đội Genzan được cho xuất phát lúc 6 giờ 00 để tiến hành cuộc tìm kiếm các con tàu tại khu vực đã phát hiện. Lực lượng chủ lực của Liên đội Genzan cất cánh lúc 7 giờ 55 phút, được tiếp nối bởi Liên đội Kanoya lúc 8 giờ 14 phút và Liên đội Mihoro lúc 8 giờ 20phút. Chúng được lệnh hướng đến vị trí nhiều khả năng nhất được ước lượng của các con tàu.
Hậu quả của việc đánh chìm

Buổi sáng sau trận đánh, bên giường ngủ của mình, Thủ tướng Winston Churchill nhận được cú điện thoại từ Sir Dudley Pound, Thứ trưởng thứ nhất Hải quân.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Pound: Thưa Thủ tướng, tôi phải báo cáo với Ngài là cả Prince of Wales và Repulse đều đã bị Nhật Bản đánh chìm, chúng tôi cho là bởi máy bay. Tom Phillips đã tử trận. Churchill: Ông có chắc đó là sự thật? Pound: Không còn nghi ngờ gì nữa. Churchill gác máy Trong suốt cuộc chiến tranh tôi chưa bao giờ nhận được một cú sốc trực tiếp đến như thế... Khi tôi trăn trở trên giường, nỗi sợ hãi bao trùm lấy tâm trí tôi. Không còn chiếc tàu chiến chủ lực Anh hay Hoa Kỳ nào còn lại trên Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương trừ những chiếc của Hoa Kỳ còn sống sót tại Trân Châu Cảng đang vội vã lui về California. Trên các vùng biển mênh mông này người Nhật đang là bá chủ, và chúng ta đang yếu đuối và trần trụi ở mọi nơi". | ” |
Singapore chỉ còn là một căn cứ trên bộ thuần túy sau khi cả hai chiếc tàu chiến chủ lực bị mất. Nó cuối cùng cũng bị thất thủ vào ngày 15 tháng 2 năm 1942. Cùng với hậu quả trước đó của cuộc tấn công Trân Châu Cảng, điều này đã khiến cho phe Đồng Minh chỉ còn lại ba tàu chiến chủ lực ở trong tình trạng hoạt động tại Mặt trận Thái Bình Dương: USS Enterprise, USS Lexington và USS Saratoga, cả ba đều là những tàu sân bay. Hạm đội Viễn Đông trải qua giai đoạn còn lại của cuộc tấn công rút lui các tàu chiến của họ về Ceylon và Đông Ấn thuộc Hà Lan. Chúng chỉ được tăng cường thêm thiết giáp hạm vào tháng 3 năm 1942 cùng với sự có mặt của chiếc HMS Warspite và bốn thiết giáp hạm thuộc lớp Revenge. Mặc dù được cho đặt căn cứ tại Ceylon, cả năm chiếc thiết giáp hạm này đều sống sót qua cuộc không kích Ấn Độ Dương.
Prince of Wales và Repulse là những tàu chiến chủ lực đầu tiên tích cực tự phòng ngự bị đánh chìm thuần túy bởi không quân trong khi đang di chuyển ngoài biển. Nó minh họa cho sự mong manh của tàu nổi đối với không kích ngay cả với những chiếc hiện đại nhất, và cho thấy sự cần thiết phải có bảo vệ trên không chống lại các cuộc không kích trong tương lai. Liên đội Genzan đã tìm cách tấn công bằng ngư lôi lên chiếc USS Lexington vào ngày 20 tháng 2 năm 1942, nhưng đã bị đánh trả và bị thiệt hại 17 máy bay bởi lực lượng tiêm kích tuần tra chiến đấu trên không của tàu sân bay cùng với hỏa lực súng phòng không.
Những con tàu ngày hôm nay

Xác của hai con tàu đắm được tìm thấy sau chiến tranh: Repulse ở độ sâu 56 m (183 ft) và Prince of Wales ở 68 m (223 ft), cả hai đều ở tư thế gần như lật úp. Phao nổi được đính vào các trục chân vịt, và các lá cờ của Hải quân Hoàng gia được đính vào những dây cáp và được các thợ lặn thường xuyên thay đổi. Hải quân Hoàng gia hiện đang xem các xác tàu đắm là di sản của Đế chế. Chiếc chuông của Prince of Wales đã được tháo khỏi xác tàu đắm vào năm 2002 bởi một nhóm thợ lặn Hải quân Hoàng gia và dân sự Anh Quốc được ủy nhiệm, do những mối lo ngại nó sẽ bị đánh cắp. Chiếc chuông hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Hàng hải Merseyside ở Liverpool.
Đô đốc Sir Tom Phillips (phải), Tư lệnh Lực lượng Z, cùng cấp phó của ông, Chuẩn Đô đốc Arthur Palliser, trên bến tàu tại Căn cứ Hải quân Singapore, ngày 2 tháng 12 năm 1941.
Những máy bay ném bom Mitsubishi G4M Betty của Liên đội Không quân Kanoya
Máy bay ném bom Mitsubishi G3M Nell
HMS Prince of Wales rời Singapore ngày 8 tháng 12 năm 1941.
HMS Repulse rời Singapore ngày 8 tháng 12 năm 1941.
Không ảnh của quân đội Nhật về đợt tấn công đầu tiên nhắm vào Prince of Wales (bên trên) và Repulse. Có thể thấy một đám khói đen dày đặc xuất phát từ Repulse khi nó bị đánh trúng một quả bom và bị vây quanh bởi ít nhất sáu quả bom ném suýt trúng. Prince of Wales đang cơ động, khói trắng phát ra từ ống khói của nó khi nó nỗ lực tăng tốc.
Thủy thủ đoàn đang bỏ tàu trong khi Prince of Wales đang chìm để chuyển sang tàu khu trục Express. Chỉ chốc lát sau độ nghiêng của Prince of Wales đột ngột gia tăng và Express buộc phải tránh xa. Có thể thấy các nòng pháo 140 mm (5,5 inch) không thể hạ đủ thấp để đối đầu với những máy bay tấn công do độ nghiêng của con tàu.
Prince of Wales bị nghiêng nặng sau đợt tấn công.
Chiếc chuông được vớt lên từ Prince of Wales
Ada escobariana

| Ada escobariana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Ada
Loài (species): A. escobariana
Danh pháp hai phần
Ada escobariana (Garay) Dodson, 1990 
Ada escobariana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Garay) Dodson mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ada escobariana”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Cinnyris

| Cinnyris |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Nectariniidae
Chi (genus): Cinnyris Cuvier, 1816
Cinnyris là một chi chim trong họ Nectariniidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
7263 Takayamada

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: T. Kobayashi
Nơi khám phá: Oizumi
Ngày phát hiện: 21 tháng 2 năm 1995
Tên định danh
Tên định danh: 7263
Tên định danh thay thế: 1995 DP
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.9184455
Viễn điểm quỹ đạo: 2.3696831
Độ lệch tâm: 0.1052295
Chu kỳ quỹ đạo: 1146.7140336
Độ bất thường trung bình: 339.81134
Độ nghiêng quỹ đạo: 3.30423
Kinh độ điểm mọc: 1.04178
Góc cận điểm: 267.82343
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.5
 
7263 Takayamada (1995 DP) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 2 năm 1995 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.
20644 Amritdas

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln
Nơi khám phá: Socorro
Ngày phát hiện: 7 tháng 10 năm 1999
Tên định danh
Tên định danh: 20644
Tên định danh thay thế: 1999 TN144
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.6538001
Viễn điểm quỹ đạo: 2.8289215
Độ lệch tâm: 0.0319406
Chu kỳ quỹ đạo: 1657.8594419
Độ bất thường trung bình: 113.83633
Độ nghiêng quỹ đạo: 0.77350
Kinh độ điểm mọc: 230.18087
Góc cận điểm: 342.77061
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.3
 
20644 Amritdas (1999 TN144) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 10 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Csabdi

| Csabdi |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 

  Huy hiệu
Csabdi
Quốc gia:  Hungary
Hạt: Fejér
Tiểu vùng: Bicskei
Diện tích
 • Tổng cộng: 17,02 km2 (6,57 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.219
 • Mật độ: 72/km2 (190/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
2064 
Mã điện thoại: 22 
Csabdi là một thị trấn thuộc hạt Fejér, Hungary. Thị trấn này có diện tích 17,02 km², dân số năm 2010 là 1219 người, mật độ 72 người/km².
3 tháng 2

Ngày 3 tháng 2 là ngày thứ 34 trong lịch Gregory. Còn 331 ngày trong năm (332 ngày trong năm nhuận).
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
<< Tháng 2 năm 2024 >>
| CN | T2 | T3 | T4 | T5 | T6 | T7 |
|   |   |   |   | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |
Sự kiện

301 – Thừa tướng Tư Mã Luân nhập cung và lên ngôi hoàng đế của triều Tấn, Tấn Huệ Đế Tư Mã Trung buộc phải xuất cư Kim Dung thành, tức ngày Ất Sửu (9) tháng 1 năm Tân Dậu.
535 – Hiếu Vũ Đế qua đời do uống phải rượu độc, Vũ Văn Thái và quần thần sau đó lập lập Nguyên Bảo Cự làm hoàng đế, Bắc Ngụy chính thức bị phân liệt thành Đông Ngụy và Tây Ngụy, tức ngày Quý Tị (15) tháng 12 nhuận năm Giáp Dần.
1690 – Thuộc địa Massachusetts phát hành Tiền giấy đầu tiên tại châu Mỹ.
1783 – Cách mạng Mỹ: Tây Ban Nha công nhận nền độc lập của Hoa Kỳ.
1809 – Lãnh thổ Illinois của Hoa Kỳ được thành lập.
1852 – Nội chiến Argentina: Trận Caseros.
1917 – Chiến tranh thế giới thứ nhất: Hoa Kỳ đoạn tuyệt quan hệ với Đức.
1930 – Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập tại Cửu Long, Hương Cảng thuộc Anh.
1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Hoa Kỳ và Thịnh vượng chung Philippines bắt đầu trận chiến nhằm tái chiếm Manila từ Đế quốc Nhật Bản.
1958 – Hiệp ước thành lập Liên minh kinh tế Benelux được ba nước Hà Lan, Bỉ, Luxembourg ký kết tại La Hay, Hà Lan.
1972 – Thế vận hội Mùa đông XI được khai mạc tại thành phố Sapporo, Nhật Bản.
1994 - Tổng thống Bill Clinton tuyên bố bỏ hoàn toàn cấm vận Việt Nam và lập cơ quan liên lạc giữa hai nước.