stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Neo Geo
Đón nhận > Di sản

Neo Geo là hệ máy chơi game console tại gia đầu tiên sử dụng thẻ nhớ rời cho phép người chơi lưu lại tiến trình game.
Dịch vụ trò chơi theo yêu cầu GameTap đã bao gồm trình giả lập Neo Geo và một thư viện nhỏ các trò chơi Neo Geo. Năm 2007, Nintendo thông báo rằng các trò chơi Neo Geo sẽ xuất hiện trên Virtual Console của Wii, bắt đầu với Fatal Fury: King of Fighters, Art of Fighting, The King of Fighters '94 và World Heroes. Các trò chơi Neo Geo đã được phát hành thông qua Xbox Live Arcade và PlayStation Network (Đối với PlayStation 3 / PlayStation Network, dịch vụ này được gọi là NEOGEO Station), bao gồm Fatal Fury Special, Samurai Shodown II, Metal Slug 3, Garou: Mark of the Wolves và The King of Fighters '98. Nhiều trò chơi Neo Geo đã được phát hành trên PlayStation 4, Xbox One, Windows và Nintendo Switch thông qua dịch vụ Arcade Archives.
Dù Neo Geo đã ngừng sản xuất, những người yêu thích hệ máy này vẫn tiếp tục phát triển phần mềm cho nó, cả với mục đích phi lợi nhuận lẫn thương mại.
Hiện nay vẫn có nhiều người sưu tầm Neo Geo. Vì số lượng băng game phát hành hạn chế nên một số game Neo Geo hiếm có giá bán lên đến hơn 1.000 đô la. Game đắt nhất là Kizuna Encounter: Super Tag Battle phiên bản AES châu Âu. Các băng game MVS thường có giá rẻ hơn băng game gia đình, trong khi đó các bộ máy arcade hoàn chỉnh lại có giá rất cao. Người chơi có thể dùng bộ chuyển đổi để chơi băng MVS trên máy AES tại nhà.
Năm 2009, trang web game IGN đã xếp Neo Geo ở vị trí thứ 19 trong danh sách 25 máy chơi game console hay nhất mọi thời đại.
Phần cứng được phục dựng

Từ những năm 2010, SNK đã làm sống lại Neo Geo với nhiều phiên bản mới, tích hợp sẵn các game do chính SNK và các đối tác phát triển.
Phần cứng được phục dựng > Neo Geo X

Năm 2012, TOMMO Inc. ra mắt Neo Geo X, thiết bị được cấp phép chính thức, tích hợp sẵn một số game Neo Geo. Tuy nhiên, do giá bán cao và chất lượng giả lập kém, Neo Geo X không được đón nhận. Ngày 2 tháng 10 năm 2013, SNK Playmore chấm dứt hợp đồng với TOMMO Inc. và yêu cầu dừng phân phối, kinh doanh sản phẩm này.
Phần cứng được phục dựng > Neo Geo Arcade Stick Pro

Vào tháng 9 năm 2019, SNK giới thiệu Neo Geo Arcade Stick Pro, một thiết bị giống như cần điều khiển arcade với cần gạt và 8 nút bấm. Thiết bị này có màu trắng, tích hợp 20 game, có cổng HDMI để kết nối với TV và tương thích với các máy Neo Geo Mini thông qua bộ chuyển đổi đi kèm. Người dùng cũng có thể dùng tay cầm của Neo Geo Mini để chơi game trên Arcade Stick Pro. Ban đầu, 20 game được tích hợp sẵn đều thuộc thể loại game đối kháng, nhưng sau đó SNK đã cập nhật thêm nhiều game khác, nâng tổng số lên 40 game.
Vào tháng 11 năm 2020, SNK ra mắt phiên bản giới hạn Neo Geo Arcade Stick Pro chủ đề Giáng sinh. Bộ sản phẩm bao gồm một tay cầm giống tay cầm Neo Geo CD, một nắp đậy cho cần điều khiển, một nắp che cần gạt, một bộ nhãn dán và một cuốn artbook kỷ niệm 30 năm Neo Geo. 40 game có sẵn trong máy đều được mở khóa sẵn.
| Danh sách các trò chơi trên Neo Geo Arcade Stick Pro> Trò chơi ban đầu | Danh sách các trò chơi trên Neo Geo Arcade Stick Pro> Các trò chơi bổ sung phát hành trong suốt năm 2020 |
| --- | --- |
 Art of Fighting  Fatal Fury 3: Road to the Final Victory  Fatal Fury Special  Garou: Mark of the Wolves  The King of Fighters '95  The King of Fighters '97  The King of Fighters '98  The King of Fighters '99  The King of Fighters 2000  The King of Fighters 2002  Kizuna Encounter: Super Tag Battle  The Last Blade 2  Ninja Master's  Samurai Shodown II  Samurai Shodown III  Samurai Shodown IV  Samurai Shodown V Special  World Heroes 2  World Heroes 2 Jet  World Heroes Perfect:  Art of Fighting 3: The Path of the Warrior  Fatal Fury 2  Fatal Fury: King of Fighters  The Last Blade  League Bowling  Metal Slug  Metal Slug 2  Metal Slug 3  Metal Slug 4  Metal Slug 5  Metal Slug X  Ninja Combat  Real Bout Fatal Fury Special  Samurai Shodown  Savage Reign  Shock Troopers  Shock Troopers: 2nd Squad  Soccer Brawl  Super Sidekicks  The Super Spy
Phần cứng được phục dựng > Unico

Vào tháng 8 năm 2020, Unico giới thiệu Neo Geo MVSX, máy thùng để bàn có thể chơi các game MVS và AES. Máy có màn hình 17 inch, hỗ trợ 2 người chơi và được cài đặt sẵn 50 game. Người dùng có thể mua thêm chân đế 32 inch để biến máy thành một tủ arcade giống như tủ MVS ngày xưa. Neo Geo MVSX ra mắt tại Bắc Mỹ vào tháng 11 năm 2020.
Vào cuối năm 2023, Unico phát hành thêm một phiên bản Neo Geo Mini khác, mô phỏng theo kiểu dáng tủ arcade MVS. Khách hàng có thể chọn mua máy kèm hoặc không kèm tay cầm màu đỏ do Unico sản xuất (với thiết kế tương tự tay cầm của các máy Neo Geo Mini trước đây) và cáp HDMI.  Neo Geo Mini phiên bản này được cài đặt sẵn 45 game, phần lớn giống với các game trên MVSX, chỉ khác là thiếu 5 game.
Danh sách giải thưởng và đề cử của The Wolf of Wall Street (phim 2013)

The Wolf of Wall Street là một bộ phim điện ảnh Mỹ thuộc thể loại hài đen tiểu sử công chiếu năm 2013 do Martin Scorsese làm đạo diễn, với phần kịch bản được chắp bút bởi Terence Winter, chuyển thể từ cuốn hồi ký cùng tên của nhà văn Jordan Belfort. Tác phẩm có sự góp mặt của Leonardo DiCaprio trong vai Belfort, một nhà môi giới chứng khoán ở New York kiêm điều hành một công ty có dính líu đến gian lận chứng khoán và rửa tiền ở phố Wall hồi thập niên 1990. Ngoài ra, các diễn viên Jonah Hill, Margot Robbie và Kyle Chandler cũng tham gia bộ phim với những vai diễn phụ. The Wolf of Wall Street có buổi trình chiếu tại thành phố New York vào ngày 17 tháng 12 năm 2013, trước khi được phát hành rộng rãi ở Bắc Mỹ và Pháp vào ngày 25 tháng 12 bởi Paramount Pictures. Phim gặt hái thành công về mặt thương mại khi thu về tới 392 triệu USD trên toàn thế giới so với vốn kinh phí sản xuất là 100 triệu USD. Tính đến tháng 8 năm 2015, đây được xem là tác phẩm ăn khách nhất trong sự nghiệp đạo diễn của Scorsese. Trang web tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes đã chấm bộ phim tỉ lệ đồng thuận 79%, dựa trên 276 bài đánh giá từ nhiều chuyên gia khác nhau trên trang web.
The Wolf of Wall Street đã gặt hái được nhiều giải thưởng và đề cử khác nhau, kèm theo những lời tán dương dành cho khâu chỉ đạo của Scorsese, diễn xuất của DiCaprio cũng như kịch bản của Winter. Tại lễ trao giải Oscar lần thứ 86, bộ phim giành được 5 đề cử: Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất cho Scorsese, Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất cho Winter, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất cho DiCaprio và Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất cho Hill, dù không chiến thắng bất kỳ hạng mục nào. Ngoài ra, phim cũng nhận được 4 đề cử tại giải BAFTA lần thứ 67, trong đó có Đạo diễn xuất sắc nhất, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất và Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất, nhưng cũng đành ra về tay trắng. Tác phẩm còn được xướng tên đề cử tại giải Quả cầu vàng lần thứ 71, cụ thể là ở các hạng mục Phim ca nhạc hoặc phim hài hay nhất cùng với Nam diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất (DiCaprio đã đoạt tượng vàng ở hạng mục này). Đồng thời, bộ phim cũng được xướng tên tại giải Hiệp hội đạo diễn nghệ thuật Hoa Kỳ lần thứ 66, giải Hiệp hội Các nhà sản xuất phim Hoa Kỳ lần thứ 25 cũng như giải Hội Các nhà biên kịch phim Hoa Kỳ lần thứ 66. The Wolf of Wall Street đã vinh dự được Ủy ban Quốc gia về Phê bình Điện ảnh và Viện phim Mỹ bầu chọn là một trong 10 tác phẩm điện ảnh xuất sắc nhất năm.
Zalissa catocalina

| Zalissa catocalina |
| --- | --- |


Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Zalissa
Loài (species): Z. catocalina
Danh pháp hai phần
Zalissa catocalina Walker, 1865 
Danh pháp đồng nghĩa
 Hypocala pratti Bethune-Baker, 1906  Zalissa pratti (Bethune-Baker, 1906) 
Zalissa catocalina là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Zalissa at funet
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Danh sách giải thưởng và đề cử của Destiny's Child

Đây là danh sách giải thưởng của nhóm nhạc người Mỹ Destiny's Child.
1998

Kết quả: 3 thắng
Giải Soul Train Lady of Soul
Đĩa đơn R&B/Soul Xuất sắc Nhất được trình bày bởi một Nhóm nhạc, Ban nhạc hay Song ca ("No, No, No")
Nghệ sĩ R&B/Soul hay Rap mới Xuất sắc Nhất ("No, No, No")
Album R&B/Soul Xuất sắc của Năm: (Destiny's Child)
2000

Kết quả: 16 thắng
Giải thưởng Âm nhạc của Billboard
Nghệ sĩ Nhạc Pop Hàng đầu
Nghệ sĩ Nhạc Pop Hàng đầu - Song ca/Nhóm nhạc
Nghệ sĩ Hàng đầu trên bảng xếp hạng Hot 100
Nghệ sĩ Hàng đầu trên bảng xếp hạng Hot 100 - Song ca/Nhóm nhạc
Nghệ sĩ có Đĩa đơn Maxi nhạc Dance Hàng đầu
Nghệ sĩ có Đĩa đơn Maxi nhạc Dance Hàng đầu-Song ca/Nhóm nhạc
Giải Soul Train Lady of Soul
Đĩa đơn R&B/Soul Xuất sắc Nhất được trình bày bởi một Nhóm nhạc, Ban nhạc hay Song ca ("Say My Name")
Album R&B/Soul Xuất sắc của Năm: (The Writing's on the Wall)
Giải Artist Direct
Nhóm nhạc được Ưa thích: Urban/Hip-Hop
Giải NAACP Image
Nhóm nhạc hay Song ca Ngoạn mục
Giải Artist Direct
Nhóm nhạc được Ưa thích: Urban/Hip-Hop
Giải Video âm nhạc của MTV
Video R&B Xuất sắc Nhất ("Say My Name")
2001

Kết quả: 26
Giải thưởng Âm nhạc của Billboard
Nghệ sĩ Nhạc Pop Hàng đầu
Nghệ sĩ Nhạc Pop Hàng đầu-Song ca/Nhóm nhạc
Nghệ sĩ Hàng đầu trên bảng xếp hạng Hot 100
Nghệ sĩ Hàng đầu trên bảng xếp hạng Hot 100-Song ca/Nhóm nhạc
Nghệ sĩ Hàng đầu trên bảng xếp hạng Top 40
Nghệ sĩ có Đĩa đơn Maxi nhạc Dance Hàng đầu
Đĩa đơn Maxi nhạc Dance có số lượng đĩa Tiêu thụ Hàng đầu ("Independent Women Part I")
Nghệ sĩ Đĩa đơn của Năm
Nhóm nhạc/Song ca của Năm
Giải Video âm nhạc của MTV
Video R&B Xuất sắc Nhất ("Survivor")
Giải thưởng Âm nhạc Mỹ
Nhóm nhạc/Song ca/Ban Nhạc Soul/R&B được Yêu thích
Album Soul/R&B được Yêu thích ("Survivor")
Giải BET
Nhóm nhạc Xuất sắc Nhất
Giải Grammy
Trình diễn Song ca hoặc Nhóm nhạc R&B Xuất sắc nhất ("Say My Name")
Bài hát R&B Xuất sắc nhất ("Say My Name")
Giải Soul Train Lady of Soul
Đĩa đơn R&B/Soul Xuất sắc Nhất được trình bày bởi một Nhóm nhạc, Ban nhạc hay Song ca ("Survivor")
Giải Lựa chọn của Thiếu niên
Nhóm nhạc Pop được Lựa chọn ("Bootylicious")
Album R&B/Soul của Năm - Nhóm nhạc, Ban nhạc hoặc Song ca (Survivor)
Giải thưởng Lựa chọn của Thiếu nhi Nickelodeon
Nhóm nhạc được Yêu thích ("Survivor")
Giải thưởng nhạc Pop BMI
Bài hát được Trình diễn Nhiều nhất - "Bills, Bills, Bills"
Bài hát được Trình diễn Nhiều nhất - "Say My Name"
Giải thưởng Giải trí Bom Tấn
Nhóm nhạc được Ưa thích
Nhóm nhạc được Ưa thích - R&B
Giải thưởng Âm nhạc của Đài phát thanh
Nghệ sĩ của Năm - Đài phát thanh Hip-hop Rhythm
Nghệ sĩ của Năm - Đài phát thanh nhạc Pop Top 40
Giải thưởng NAACP Image
Nhóm nhạc hay Song ca Ngoạn mục: 2001
Giải thưởng Soul Train Music
Giải thưởng Sammy Davis Jr. cho 'Nghệ sĩ của Năm'
Giải TMF (Hà Lan)
Nghệ sĩ R&B Quốc tế Xuất sắc Nhất
2002

Kết quả: 11
Giải thưởng Âm nhạc Thế giới
Nghệ sĩ hay Nhóm nhạc có Lượng đĩa Bán cao nhất Thế giới
Nhóm nhạc Pop có Lượng đĩa Bán cao nhất Thế giới
Nhóm nhạc R&B có Lượng đĩa Bán cao nhất Thế giới
Giải thưởng Âm nhạc Mỹ
Album Pop/Rock được Yêu thích
Nhóm nhạc/Song ca/Ban Nhạc Soul/R&B được Yêu thích
Giải BRIT
Nhóm nhạc Quốc tế Xuất sắc nhất
Giải Grammy
Trình diễn Song ca hoặc Nhóm nhạc R&B Xuất sắc nhất ("Survivor")
Giải NAACP Image
Nhóm nhạc Ngoạn mục
Giải thưởng Lựa chọn của Thiếu nhi Nickelodeon
Nhóm nhạc được Yêu thích
Giải Soul Train Lady of Soul
Đĩa đơn R&B/Soul Xuất sắc Nhất được trình bày bởi một Nhóm nhạc, Ban nhạc hay Song ca ("Emotion")
Album R&B/Soul Xuất sắc của Năm: (Survivor)
Giải TMF (Hà Lan)
Nghệ sĩ R&B Quốc tế Xuất sắc Nhất: 2002
Giải BET
Nhóm nhạc Xuất sắc Nhất
2003

Kết quả: 2 thắng
Giải thưởng Âm nhạc của Radio Disney
Phong cách Sành điệu Nhất
Giải Trumpet
Giải Thành tựu
2004

Kết quả: 1
Billboard Music Awards
Giải Thành tựu
2005

Kết quả: 16 thắng
Giải thưởng Âm nhạc Thế giới
Nhóm nhạc Pop có Lượng đĩa Bán cao nhất Thế giới
Nhóm nhạc R&B có Lượng đĩa Bán cao nhất Thế giới
Nghệ sĩ hay Nhóm nhạc có Lượng đĩa Bán cao nhất Thế giới
Giải thưởng Âm nhạc của Billboard
Nghệ sĩ R&B/Hip-hop của Năm
Nhóm nhạc R&B/Hip-hop của Năm
Nghệ sĩ nhạc Dance của Năm
Giải BET
Nhóm nhạc Xuất sắc Nhất
Giải thưởng Soul Train Music
Album R&B/Soul Xuất sắc Nhất (Destiny Fulfilled)
Giải Soul Train Lady of Soul
Đĩa đơn R&B/Soul Xuất sắc Nhất được trình bày bởi một Nhóm nhạc, Ban nhạc hay Song ca ("Soldier")
Album R&B/Soul Xuất sắc của Năm: (Destiny Fulfilled)
Giải thưởng NAACP Image
Nhóm nhạc hay Song ca Ngoạn mục
Giải thưởng T4
Bài hát Xuất sắc của Năm ("Lose My Breath")
Giải thưởng MTV TRL
Đi về Lối này (Người bước vào Xuất sắc Nhất)
Giải TMF (Hà Lan)
Best Pop Group International
Giải thưởng Âm nhạc Mỹ
Nhóm nhạc/Song ca/Ban Nhạc Soul/R&B được Yêu thích
Album Soul/R&B được Yêu thích (Destiny Fulfilled)
2006

Kết quả: 11 thắng
Groovevolt Awards
Best Song, Band, Duo, or Group: Cater 2 U
Best Deep Cut: Through With Love
Giải thưởng NAACP Image
Nhóm nhạc hay Song ca Ngoạn mục
Giải thưởng nhạc Pop ASCAP
Bài hát được Trình diễn Nhiều nhất ("Lose My Breath")
Bài hát được Trình diễn Nhiều nhất ("Soldier")
Giải thưởng Soul Train Music
Giải Quincy Jones cho Thành tựu Sự nghiệp
Đĩa đơn của Nhóm nhạc Xuất sắc Nhất: "Cater 2 U"
Đại lộ Danh vọng Holllywood
Một ngôi sao Hollywood
Giải thưởng MTV châu Á
Giải thưởng Thành tựu
Giải Video âm nhạc của MTV Nhật Bản
Giải Cảm hứng
Tổng cộng

Tháng Tám 2007, tất cả những thành viên của Destiny's Child đã nhận 154 giải thưởng kể từ năm 1998.
Destiny's Child sau đó đã trở thành nhóm nhạc nữ được trao giải Nhóm nhạc Xuất sắc Nhất nhiều lần liên tiếp nhất tại Giải BET. Nhóm đã thắng liên tiếp từ lễ trao giải Thứ 1 cho đến Thứ 6, khi nhóm đã tan rã.
Destiny's Child đã được nhận giải Nhóm nhạc nữ có số lượng Giải thưởng cao nhất Mọi thời đại với 86 giải thưởng.
Creoleon grisea

| Creoleon grisea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Myrmeleontidae
Tông (tribus): Nemoleontini
Phân tông (subtribus): Neuroleontina
Chi (genus): Creoleon
Loài (species): C. grisea
Danh pháp hai phần
Creoleon grisea Klug in Ehrenberg, 1834 
Creoleon grisea là một loài côn trùng trong họ Myrmeleontidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Klug in Ehrenberg miêu tả năm 1834.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Daption capense

| Daption capense |
| --- | --- |
D. capense đông nam Tasmania
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Procellariiformes
Họ (familia): Procellariidae
Chi (genus): Daption Stephens, 1826
Loài (species): D. capense
Danh pháp hai phần
Daption capense (Linnaeus, 1758) 
Sub-species
 D. capense capense (Linnaeus, 1758)   D. capense australe (Mathews, 1913) 
Daption capense
Daption capense là một loài chim trong họ Procellariidae.
Chế độ ăn của loài này 80% động vật giáp xác, cũng như cá mực và loài nhuyễn thể. Chúng cũng bay theo tàu và ăn chất thải thức ăn được ném xuống biển và cũng ăn xác chết. Nó là loài hung hăng khi ăn và sẽ ói dầu dạ dày của chúng vào đối thủ cạnh tranh, ngay cả cùng loài.
Trong mùa sinh sản, chúng sinh sản trên khắp thềm lục địa Nam Cực và trong mùa đông dao động trong khoảng về phía bắc, xa tận Angola và quần đảo Galapagos. Chúng sinh sản trên nhiều hòn đảo của Nam Cực và các đảo Nam Cực, một số đi xa đến quần đảo Auckland, quần đảo Chatham, đảo Campbell. Khu vực sinh sản chính của chúng trên bán đảo Nam Cực, Nam Georgia, quần đảo Balleny, quần đảo Kerguelen, cũng như các đảo ở Biển Scotia.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Daption capense”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  BirdLife International (2012)
↑  Brands, Sheila (15 Aug 2008(a))
↑  ZipCode Zoo (03 Jul 2009)
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Zalipais benthicola

| Zalipais benthicola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
(không phân hạng): clade Vetigastropoda
Liên họ (superfamilia): Trochoidea
Họ (familia): Liotiidae
Phân họ (subfamilia): Liotiinae
Chi (genus): Zalipais
Loài (species): Z. benthicola
Danh pháp hai phần
Zalipais benthicola Powell, 1927 
Zalipais benthicola là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Liotiidae.
Karl IX của Thụy Điển

| Karl IX của Thụy Điển |
| --- | --- |
Karl IX bởi một nghệ sĩ vô danh, Nationalmuseum
Quốc vương Thụy Điển
Tại vị: 22 tháng 3 năm 1604 – 30 tháng 10 năm 1611
Đăng quang: 15 tháng 3 năm 1607
Tiền nhiệm: Sigismund III Vasa 
Kế nhiệm: Gustav II Adolf 
Thông tin chung
Sinh: 4 tháng 10 năm 1550 Cung điện Stockholm, Stockholm, Thụy Điển
Mất: 30 tháng 10 năm 1611(1611-10-30) (61 tuổi) Lâu đài Nyköping, Nyköping, Thụy Điển
An táng: Nhà thờ chính tòa Strängnäs
Phối ngẫu: Maria của Pfalz (cưới 1579–1589) Christine xứ Holstein-Gottorp (cưới 1592)
Hậu duệ: Katarina của Thụy Điển Gustav II Adolf của Thụy Điển  Maria Elisabet của Thụy Điển Karl Philip, Công tước xứ Södermanland Carl Gyllenhielm (con ngoài giá thú)
Hoàng tộc: Vasa
Thân phụ: Gustav I của Thụy Điển
Thân mẫu: Margareta Leijonhufvud
Tôn giáo: Luther
Karl IX, còn gọi là Carl, Charles (tiếng Thụy Điển: Karl IX; 4 tháng 10 năm 1550 – 30 tháng 10 năm 1611), là Quốc vương Thụy Điển từ năm 1604 cho đến khi băng hà. Ông là con trai út của vua Thụy Điển Gustav I với người vợ thứ hai là Margareta Leijonhufvud, em trai của Erik XIV và Johan III, đồng thời là chú của Sigismund, vua của Thụy Điển và Ba Lan. Theo nguyện vọng của cha ông, Karl quản lý vùng đất Công quốc Södermanland, bao gồm các tỉnh Närke và Värmland; nơi mà ông không thực sự sở hữu cho đến khi người anh trai Johan lật đổ Erik XIV lên kế vị vào năm 1568.
Karl bắt đầu tính đến việc kế vị ngai vàng sau khi anh trai là Johan qua đời năm 1583. Người cháu trai vừa lên ngôi là Sigismund theo Công giáo đã nhanh chóng gây bất đồng với chú là Công tước Karl về vấn đề Công giáo - Tin lành. Là một người nhiệt thành với Tin lành giáo, Karl âm thầm chuẩn bị và vận động được Quốc hội Thụy Điển buộc Sigismund từ bỏ ngai vàng vua Ba Lan năm 1595 và ông chính thức lên ngôi vua Ba Lan. Năm 1604, Karl lên ngôi vua Thụy Điển. Ông lấy hiệu là Karl IX, mặc dù ông và một trong những người tiền nhiệm là Erik XIV, đều lấy số hiệu theo lịch sử hư cấu của Thụy Điển. Trên thực tế, ông là vị vua Thụy Điển thứ ba có tên là Karl.
Triều đại của Karl bắt đầu bằng một loạt các bất đồng về vấn đề Công giáo - Tin lành, ngòi nổ cho cuộc chiến tranh Ba mươi năm sẽ diễn ra trong vài chục năm sau đó. Dưới thời Karl IX, Thụy Điển tiến hành nhiều hoạt động nhằm làm suy yếu và triệt tiêu Công giáo vốn đang hoành hành tại Thụy Điển vào thời Sigismund, và tạo tiền đề củng cố Tin Lành tại Thụy Điển.
Công tước Karl

Năm 18 tuổi, ông lãnh đạo cuộc nổi dậy chống lại anh trai mình là vua Erik XIV vì ông này quá tàn bạo. Cuộc nổi dậy này thực chất do Johann của Ba Lan lãnh đạo, Karl có thể chỉ hưởng ứng chư không tham gia cuộc nổi dậy này. Sau khi Eric XIV bị tân vương truất phế và giết chết, Karl hầu như không có động tĩnh gì với triều đại Johann III và chịu yên phận ở Södermanland. Mãi đến khi vua Johann III có nhiều ưu đãi với Công giáo La Mã, vì hoàng hậu Catherine vốn là một công chúa người Ba Lan theo Công giáo; đã khiến Karl rất tức giận. Quan hệ của Karl với Johan III luôn căng thẳng. Một mặt, ông không hề cảm thông với các khuynh hướng của Giáo hội Công giáo từ Johan III, mặt khác ông kiên quyết chống lại tất cả những nỗ lực của nhà vua để hạn chế quyền lực của ông với tư cách là công tước xứ Södermanland. Do nhà vua được thế lực của Quốc hội và các quý tộc hết sức ủng hộ, nên mọi hoạt động của Karl đều bất thành.
Cơ hội đã đến rất bất ngờ cho Karl, khi mà năm 1583 quốc vương Johan III của Thụy Điển vừa chết và con trai của ông ta là Sigismund III lên ngôi. Vốn là một người quá tôn sùng Công giáo, tân vương Sigismund khiến toàn dân Thụy Điển rất tức giận khi ông ta (tức Sigismund) có thể đưa Thuỵ Điển trở lại với Công giáo La Mã. Nắm bắt được tình hình này, Karl triệu tập hội nghị tôn giáo ở Uppsala, tại đó giới tăng lữ đã thông qua một bản tuyên bố xác định dứt khoát Thuỵ Điển là một quốc gia theo đạo Tin Lành Luther. Tuy nhiên, người cháu trai đã kiên quyết chống lại mọi hành động của Karl để giữ vững quan điểm về một đất nước Thụy Điển theo Công giáo. Karl đã nhanh chóng chống lại người cháu trai của minh một cách quyết liệt nhất, kết quả là đến năm 1595 Nghị viện đề cử Karl làm Nhiếp chính vương Thụy Điển thay Sigismund đang bận chiến tranh ở phương xa. Năm 1599, công tước Karl làm đảo chính đánh bại Sigismund trong trận Stangebro. Tháng 5/1599, Karl vận động Nghị viện (riksdag) phế truất Sigismud làm ông ta phải vào ngôi vua Ba Lan để tồn tại đến 1632.
Quốc vương Karl

Công tước Karl chính thức lên ngôi vua Thụy Điển vào ngày 24/2/1604, sau khi Nghị viện tuyên bố Sigismund đã từ bỏ ngôi vua Thụy Điển. Chính thức đăng quang kể từ ngày 15/3/1607, Karl IX đã biến Thuỵ Điển thành một nước quân chủ thiên về quân sự. Lợi dụng nước Nga đang khủng hoảng do nội loạn trong nước và Ba Lan đang là kẻ thù truyền kiếp của Thụy Điển, Karl IX gây chiến với Livonia và Ingria, duy trì Chiến tranh Ba Lan-Thụy Điển (1600-1611). Đến cuối triều đại, Karl bắt đầu tiến đánh Đan Mạch để chiếm vùng Lappland.
Trong tất cả các cuộc chiến tranh, ông đã ít nhiều thành công, do một phần là ông có quyết định sáng suốt; phần nữa là may mắn. Chính sách đối ngoại dựa trên chiến tranh mà ông là người mở đường đã để lại dấu ấn trên đường lối ngoại giao của Thuỵ Điển trong hơn một thế kỷ sau đó. Trong thời gian ông ở chiến trường, vị Tể tướng Thụy Điển Erik Larsson Sparre (1593 - 1600), Svante Turesson Bielke (1602 - 1609) thay ông giữ quyền triều chính. Khi đang chiến tranh với Đan Mạch, ông bất ngờ qua đời và con trai là Gustav II Adolf kế vị. Mặc dù bị đánh giá là một người độc ác, vô nhân đạo; nhưng ông chính là người củng cố công việc của Gustav I, việc tạo ra một nhà nước Tin Lành vĩ đại; ông đã chuẩn bị đường cho việc xây dựng đế chế Tin lành của Gustavus Adolphus
Daptolestes nicholsoni

| Daptolestes nicholsoni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Daptolestes
Loài (species): D. nicholsoni
Danh pháp hai phần
Daptolestes nicholsoni Hull, 1962 
Daptolestes nicholsoni là một loài ruồi trong họ Asilidae. Daptolestes nicholsoni được Hull miêu tả năm 1962. Loài này phân bố ở miền Australasia.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Delma tincta

| Delma tincta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Pygopodidae
Chi (genus): Delma
Loài (species): D. tincta
Danh pháp hai phần
Delma tincta De Vis, 1888 
 
Delma tincta là một loài thằn lằn trong họ Pygopodidae. Loài này được De Vis mô tả khoa học đầu tiên năm 1888.