stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giải bóng đá vô địch quốc gia Đức
Lịch sử > Thành lập

Thất bại của đội tuyển quốc gia trước Nam Tư (0–1) trong trận tứ kết World Cup 1962 ở Chile là một động lực (trong số nhiều động lực) hướng tới việc thành lập một giải đấu quốc gia. Tại hội nghị thường niên DFB dưới thời chủ tịch mới của DFB Hermann Gösmann (được bầu vào chính ngày hôm đó), Bundesliga được thành lập tại Dortmund tại Westfalenhallen vào ngày 28 tháng 7 năm 1962 bắt đầu thi đấu ở mùa giải 1963–64.
Vào thời điểm đó, có năm giải Oberligen (premier leagues) ở vị trí đại diện cho Bắc, Nam, Tây, Tây Nam và Berlin của Tây Đức. Đông Đức, phía sau Bức màn sắt, duy trì cấu trúc giải đấu riêng biệt của mình. 46 câu lạc bộ đã đăng ký tham gia giải đấu mới. 16 đội đã được lựa chọn dựa trên thành công của họ trên sân, tiêu chí kinh tế và đại diện của các Oberligen khác nhau.
Từ Oberliga Nord: Eintracht Braunschweig, Werder Bremen, Hamburger SV
Từ Oberliga West: Borussia Dortmund, 1. FC Köln, Meidericher SV (now MSV Duisburg), Preußen Münster, Schalke 04
Từ Oberliga Südwest: 1. FC Kaiserslautern, 1. FC Saarbrücken
Từ Oberliga Süd: Eintracht Frankfurt, Karlsruher SC, 1. FC Nürnberg, 1860 Munich, VfB Stuttgart
Từ Oberliga Berlin: Hertha BSC
Các trận đấu đầu tiên của Bundesliga được diễn ra vào ngày 24 tháng 8 năm 1963. Đội được yêu thích sớm 1. FC Köln là nhà vô địch Bundesliga đầu tiên (với 45:15 điểm) trước các câu lạc bộ đứng thứ hai là Meidericher SV và Eintracht Frankfurt (cả hai đều 39:21).
Lịch sử > Tái thông nhất

Sau khi tái thống nhất nước Đức, các giải đấu Đông Đức đã được sáp nhập vào hệ thống Tây Đức. Dynamo Dresden và FC Hansa Rostock được xếp vào đội hạng cao nhất Bundesliga, với các câu lạc bộ khác được xếp vào các hạng thấp hơn.
Đĩa bạc Bundesliga

Đội vô địch Bundesliga nhận chiếc đĩa bạc Meisterschale
Chiếc Đĩa bạc, có tên Meisterschale trong tiếng Đức, vẫn được gọi một cách dân dã là "Chiếc đĩa salad", là một cúp luân chuyển được trao tặng từ năm 1949. Đĩa bạc được Giáo sư Elizabeth Tresckow và các sinh viên Đại học Cơ khí Cologne thiết kế và chế tạo vào năm 1949, để thay thế cho chiếc cúp Victoria đã bị thất lạc trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
Được làm bằng bạc, phiên bản gốc của Đĩa bạc có đường kính 50 cm, nặng 5,5 kg, gắn 5 viên lớn, 11 viên nhỏ đá quý Tourmalin với tổng trọng lượng 175 carat. Năm 1981, vì hết chỗ để khắc tên, nên cúp này được thêm một vòng ngoài, thêm 5 viên đá nữa, năm 2009 lại được làm lớn thêm hiện tại có đường kính 59 cm, nặng 11 kg. Trên chiếc Đĩa bạc này có khắc tên của các đội bóng, kèm theo năm vô địch quốc gia, từ năm 1903 (VfB Leipzig) cho đến năm 2013 (FC Bayern Munich), hiện tại đủ chỗ cho các đội tới năm 2026.
Nhà vô địch

Bài chi tiết: Danh sách nhà vô địch bóng đá Đức
Tổng cộng, 43 câu lạc bộ đã giành được chức vô địch Đức, bao gồm các danh hiệu giành được trước khi Bundesliga ra đời và những danh hiệu ở Oberliga Đông Đức. Kỷ lục vô địch là Bayern Munich với 32 lần vô địch, trước BFC Dynamo với 10 (tất cả ở DDR-Oberliga) và 1. FC Nürnberg với 9.
Nhà vô địch > Thống kê theo câu lạc bộ

Các câu lạc bộ in đậm hiện đang chơi ở giải hạng nhất.
Lịch sử biểu trưng

Lần đầu tiên vào năm 1996, Bundesliga có biểu trưng riêng để phân biệt. Sáu năm sau, biểu trưng đã được cải tiến thành hướng dọc, được sử dụng cho đến năm 2010. Một biểu trưng mới đã được công bố cho mùa giải 2010–11 nhằm hiện đại hóa biểu trưng thương hiệu cho tất cả các nền tảng truyền thông. Để kỷ niệm 50 năm Bundesliga, một biểu trưng đặc biệt đã được phát triển cho mùa giải 2012–13, có số "50" và "1963–2013". Sau mùa giải, biểu trưng năm 2010 đã được khôi phục. Vào tháng 12 năm 2016, có thông báo rằng một biểu trưng mới sẽ được sử dụng cho mùa giải 2017–18, được sửa đổi một chút cho các yêu cầu số hóa, có giao diện mờ.
Ảnh hưởng và chỉ trích

Các trường bóng đá Hà Lan tồn tại và phát triển Hà Lan thành một trong những thế lực bóng đá lớn của châu Âu và thế giới chịu ảnh hưởng mạnh mẽ và được hun đúc bởi triết lý bóng đá Đức, đặc biệt là kinh nghiệm của các cầu thủ và HLV Hà Lan tại Bundesliga. Cựu tuyển thủ Anh Owen Hargreaves đã ca ngợi Bundesliga cùng với Pep Guardiola vì tác động tích cực của nó trong việc nuôi dưỡng các tài năng trẻ, lưu ý rằng Bundesliga là giải đấu tốt nhất trên thế giới để thúc đẩy các cầu thủ trẻ. Nhiều tài năng trẻ người Anh đã sang Đức tị nạn để lấy lại thể lực và kỹ năng chơi bóng. Bên ngoài châu Âu, J.League của Nhật Bản, được thành lập vào năm 1992, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi triết lý của Bundesliga. Kể từ đó, J.League đã cố gắng khẳng định mình là một trong những giải bóng đá tốt nhất ở châu Á, nơi giải đấu có mối quan hệ có lợi với đối tác Đức.
Bundesliga đã giành được nhiều lời khen ngợi về danh tiếng quản lý tài chính tốt và thể lực của các cầu thủ.
Bundesliga vượt trội so với Premier League của Anh vào năm 2017 về mức độ ảnh hưởng trực tuyến ở Trung Quốc, đã được công nhận về khả năng tiếp nhận rộng rãi tính năng phát trực tiếp và tầm nhìn chuyển tiếp nhanh.
Bundesliga đôi khi bị chỉ trích vì thiếu tính cạnh tranh do sự thống trị liên tục của FC Bayern München. Câu lạc bộ đã giành được kỷ lục 32 danh hiệu (trong số 60 danh hiệu hiện có) trong kỷ nguyên Bundesliga hiện đại kể từ năm 1963; một mức độ thành công lớn hơn mức độ thành công của tất cả các đối thủ của họ cộng lại. Thật vậy, câu lạc bộ xứ Bavaria đã giành được mọi danh hiệu liên tiếp kể từ mùa giải 2012–13 đến nay. Cựu tuyển thủ Đức Stefan Effenberg đã gợi ý rằng giải đấu nên được cơ cấu lại để chấm dứt sự thống trị của Bayern.
Các kỷ lục > Ra sân nhiều nhất

| Hạng | Cầu thủ | Trận | Giai đoạn | (Các) câu lạc bộ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Charly Körbel | 602 | 1972–1991 | Eintracht Frankfurt 602 |
| 2 |  Manfred Kaltz | 581 | 1971–1991 | Hamburger SV 581 |
| 3 |  Oliver Kahn | 557 | 1987–2008 | Karlsruher SC 128, Bayern Munich 429 |
| 4 |  Klaus Fichtel | 552 | 1965–1988 | Schalke 04 477, Werder Bremen 75 |
| 5 |  Miroslav Votava | 546 | 1976–1996 | Borussia Dortmund 189, Werder Bremen 357 |
| 6 |  Klaus Fischer | 535 | 1968–1988 | 1860 Munich 60, Schalke 04 295, 1. FC Köln 96, VfL Bochum 84 |
| 7 |  Eike Immel | 534 | 1978–1995 | Borussia Dortmund 247, VfB Stuttgart 287 |
| 8 |  Willi Neuberger | 520 | 1966–1983 | Borussia Dortmund 148, Werder Bremen 63, Wuppertaler SV 42, Eintracht Frankfurt 267 |
| 9 |  Michael Lameck | 518 | 1972–1988 | VfL Bochum 518 |
| 10 |  Uli Stein | 512 | 1978–1997 | Arminia Bielefeld 60, Hamburger SV 228, Eintracht Frankfurt 224 |
Các kỷ lục > Ghi bàn nhiều nhất

| Hạng | Cầu thủ | Bàn | Trận | HIệu số | Giai đoạn | (Các) câu lạc bộ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Gerd Müller | 365 | 427 | 0.85 | 1965–1979 | Bayern 365/427 |
| 2 |  Robert Lewandowski | 312 | 384 | 0.82 | 2010–2022 | Dortmund 74/131, Bayern 238/253 |
| 3 |  Klaus Fischer | 268 | 535 | 0.50 | 1968–1988 | 1860 Munich 28/60, Schalke 182/295, Köln 31/96, Bochum 27/84 |
| 4 |  Jupp Heynckes | 220 | 369 | 0.60 | 1965–1978 | M’gladbach 195/283, Hannover 25/86 |
| 5 |  Manfred Burgsmüller | 213 | 447 | 0.48 | 1969–1990 | Essen 32/74, Dortmund 135/224, Nürnberg 12/34, Bremen 34/115 |
| 6 |  Claudio Pizarro | 197 | 490 | 0.40 | 1999–2020 | Bremen 109/250, Bayern 87/224, Köln 1/16 |
| 7 |  Ulf Kirsten | 181 | 350 | 0.52 | 1990–2003 | Leverkusen 181/350 |
| 8 |  Stefan Kuntz | 179 | 449 | 0.40 | 1983–1999 | Bochum 47/120, Uerdingen 32/94, K'lautern 75/170, Bielefeld 25/65 |
| 9 |  Dieter Müller | 177 | 303 | 0.58 | 1973–1986 | Offenbach 0/2, Köln 159/248, Stuttgart 14/30, Saarbrücken 4/23 |
| 9 |  Klaus Allofs | 177 | 424 | 0.42 | 1975–1993 | Düsseldorf 71/169, Köln 88/177, Bremen 18/78 |
In đậm cho biết một cầu thủ vẫn đang thi đấu tại Bundesliga.
Borussia Dortmund trước đối thủ Schalke, được gọi là Revierderby, tại Bundesliga năm 2009
Hamburger SV (áo trắng) đối đầu với Werder Bremen trong một trận đấu Nordderby
Bundesliga được thành lập tại hội nghị thường niên của DFB tại Westfalenhallen ở Dortmund vào ngày 28 tháng 7 năm 1962
Charly Körbel là cầu thủ ra sân nhiều nhất lịch sử Bundesliga
Gerd Müller hiện là cầu thủ ghi bàn nhiều nhất lịch sử Bundesliga
Tiếng Brahui

| Tiếng Brahui |
| --- | --- |
براہوئي
Khu vực: Pakistan và Afghanistan
Tổng số người nói: 4 triệu (2011)
Dân tộc: Người Brahui
Phân loại: DravidaBắc?Tiếng Brahui
Hệ chữ viết: Chữ Ba Tư-Ả Rập, chữ Latinh
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: brh
Glottolog: brah1256
Ví trí tiếng Brahui (mạn trên, bên trái) tách biệt khỏi mọi ngôn ngữ Dravida khác.
Tiếng Brahui (براہوئی) là một ngôn ngữ Dravida chủ yếu được nói bởi người Brahui ở miền trung Baluchistan của Pakistan, với những cộng đồng nhỏ rải rác ở Afghanistan. Ngôn ngữ này, nhờ sự hiện diện của người nhập cư và kiều dân, cũng có mặt tại Qatar, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất, Iraq, và Iran. Nó cách các ngôn ngữ Dravida khác tại Nam Ấn Độ hơn 1.500 kilômét (930 mi). Các huyện Kalat, Mastung Khuzdar và một phần Quetta của Balochistan có người nói tiếng Brahui chiếm số đông. Tiếng Brahui chịu ảnh hưởng của các ngôn ngữ Iran trong vùng, nhất là tiếng Baloch.
Chữ viết

Tiếng Brahui là ngôn ngữ Dravida duy nhất không dùng chữ viết Brahmic; thay vào đó, nó đã được viết bằng chữ Ả Rập từ nửa sau của thế kỷ 20. Ở Iran, Afghanistan và Pakistan, chữ viết Nastaʿlīq dựa trên tiếng Urdu được sử dụng:
| Chữ cái | Chuyển tự Latinh | IPA |
| --- | --- | --- |
| ا | á, a, i, u | /aː/, /ə/, /ɪ/, /ʊ/ |
| ب | b | /b/ |
| پ | p | /p/ |
| ت | t | /t/ |
| ٹ | ŧ | /ʈ/ |
| ث | (s) | /s/ |
| ج | j | /d͡ʒ/ |
| چ | c | /t͡ʃ/ |
| ح | (h) | /h/ |
| خ | x | /x/ |
| د | d | /d/ |
| ڈ | đ | /ɖ/ |
| ذ | (z) | /z/ |
| ر | r | /ɾ/ |
| ڑ | ŕ | /ɽ/ |
| ز | z | /z/ |
| ژ | ź | /ʒ/ |
| س | s | /s/ |
| ش | ş | /ʃ/ |
| ص | (s) | /s/ |
| ض | (z) | /z/ |
| ط | (t) | /t/ |
| ظ | (z) | /z/ |
| ع | ', (a), (i), (u) | /ʔ/, /ə/, /ɪ/, /ʊ/ |
| غ | ģ | /ɣ/ |
| ف | f | /f/ |
| ق | (k) | /k/ |
| ک | k | /k/ |
| گ | g | /g/ |
| ل | l | /l/ |
| ڷ | ļ | /ɬ/ |
| م | m | /m/ |
| ن | n | /n/ |
| ں | ń | /ɳ/ |
| و | v | /w~ʋ/ |
| ہ | h | /h/ |
| ھ | (h) | /h/ |
| ی | y, í | /j/, /iː/ |
| ے | e | /eː/ |
Lính thiện xạ

Một lính thiện xạ đang tập trận cùng đồng đội với khẩu Dragunov SVD
Lính thiện xạ (thuật ngữ tiếng Anh Designated marksman, viết tắt DM) là một binh chủng có khả năng bắn những phát đạn chính xác trong một khoảng cách khá xa nhưng đây không phải là lính bắn tỉa. Vũ khí chính của binh chủng này thường là các loại súng trường DMR. Loại lính này được xem như là một yếu tố góp phần tăng hỏa lực và độ chính xác cho các đội tác chiến giúp tăng khả năng chống lại đối phương. Mục đích hoạt động của lính thiện xạ khá giống với các đơn vị giúp tăng hỏa lực khác như lính ném lựu đạn hay các đơn vị súng máy là giúp tăng khả năng đối đầu với những nhóm tác chiến khác của đối phương với việc bắn áp đảo với độ chính xác xa hơn bình thường.
Khác biệt với bắn tỉa

Lính bắn tỉa thường được huấn luyện qua một chế độ hà khắc trong việc ngụy trang và đánh du kích một cách đơn độc hoặc theo một nhóm nhỏ tách biệt để thực hiện các nhiệm vụ đặc biệt mà các đơn vị bình thường không thể thực hiện. Trong khi lính thiện xạ chỉ được huấn luyện để có thể bắn được một cách chính xác và thường chiến đấu theo nhóm trong các đội tác chiến giúp tăng hỏa lực của đội với khả năng tấn công các mục tiêu xa hơn các thành viên khác trong đội và phải di chuyển cùng đội.
Vũ khí của lính bắn tỉa thường là súng bắn tỉa chuyên dụng với loại đạn riêng có độ chính xác cao trong một khoảng cách lớn để có thể phát huy tối đa hiệu quả của từng phát đạn khi mà chỉ cần một viên lệch mục tiêu có thể dẫn đến nhiệm vụ thất bại. Lính thiện xạ thường sử dụng các loại súng trường có tốc độ bắn nhanh như súng trường tấn công được chuyển đổi chức năng gắn thêm các bộ phận hỗ trợ tác chiến tiêu biểu là ống nhắm vì không cần phải nhắm quá cẩn thận khi đang trong giữa một trận chiến nơi mà việc phản ứng nhanh sẽ quyết định nhiều thứ cũng như nếu hết đạn thì có thể lấy đạn của đồng đội vì súng dùng chung loại đạn tiêu chuẩn.
Trong khi lính bắn tỉa được đào tạo để thường tấn công các mục tiêu từ 600 đến hơn 2.000m với khả năng tính toán chính xác quỹ đạo đường đạn và sử dụng hiệu quả các loại đạn bình thường cũng như những loại đạn cỡ lớn, thì lính thiện xạ chỉ có thể tấn công các mục tiêu mà tầm đạn bình thường cho phép.
Trang bị

Vì lính thiện xạ là sự giao thoa giữa binh chủng bộ binh và lính bắn tỉa nên thường vũ khí trang bị cho loại binh chủng này cũng là sự kết hợp giữa hai loại vũ khí mà các binh chủng này thường sử dụng.
Thông thường chỉ cần gắn thêm các bộ phận hỗ trợ tác chiến cần thiết để phù hợp với việc thành bắn tỉa vào các khẩu súng trường hay súng trường tấn công thường trang bị trong các lực lượng quân sự là có thể trang bị cho loại binh chủng này.
Tuy nhiên cũng đã có nhiều thiết kế vũ khí dành riêng cho lính thiện xạ vốn cũng được phát triển từ những khẩu súng trường tấn công và được xem như là các phiên bản của loại súng mà từ đó chúng được phát triển. Chúng có độ chính xác cao hơn các khẩu súng trường tấn công nhưng vẫn thấp hơn súng bắn tỉa chuyên dụng, bù lại tốc độ bắn của chúng nhanh hơn súng bắn tỉa và số lượng đạn của chúng nhiều hơn nhiều thường là từ 10 đến 30 viên. Nhưng loại súng này vẫn giống súng bắn tỉa ở điểm là thường có ống nhắm, chân chống và báng súng có thể điều chỉnh chiều dài và chiều cao.
Trong khi lính bắn tỉa thường sử dụng các loại súng sử dụng thiết kế lên đạn bằng tay và một số bán tự động thì lính thiện xạ lại thường dùng các loại súng bán tự động và tự động.
Các thiết kế về các loại súng có thể được sử dụng bởi cả lính thiện xạ lẫn lính bắn tỉa cũng đã được chế tạo. Khẩu SVD của Nga là ví dụ điển hình nhất và cũng là đầu tiên về nhóm vũ khí này vì chúng được chế tạo với số lượng lớn từ rất sớm để trang bị cho hầu hết các tiểu đội của Liên Xô từ học thuyết chiến đấu rút ra thời Thế chiến thứ hai. Và do độ chính xác, tầm hoạt động cũng như độ tin cậy của SVD mà các lính bắn tỉa cũng sử dụng loại súng này và sau đó dần nâng cấp lên để thích hợp hơn với việc bắn tỉa.
Lịch sử hoạt động

Mặc dù từ "lính bắn tỉa" được sử dụng bởi Liên Xô và các nước đồng minh của Liên Xô trong suốt Thế chiến thứ hai. Thì các đơn vị bắn tỉa cấp tiểu đội của Liên Xô thường tấn công tiêu diệt các mục tiêu trong khoảng cách 1000 m vào thời đó được hầu hết đồng ý là ví dụ đầu tiên về việc lính thiện xạ khác lính bắn tỉa thế nào hiện nay.
Trong khi các nước khác vào thời Thế chiến thứ hai xem lính bắn tỉa như một binh chủng chỉ để thực hiện các nhiệm vụ đặc biệt thì Liên Xô đã rút ra một học thuyết chiến đấu để chống lại các đơn vị mang vũ khí tự động của đối phương bằng cách sử dụng các đơn vị có khả năng bắn xa và chính xác hơn để hỗ trợ cho việc tác chiến của toàn tiểu đội. Các lính bắn tỉa bắt đầu được phân vào các tiểu đội để thực hiện việc vô hiệu hóa các mục tiêu nguy hiểm này và loại bỏ các chỉ huy đối phương nếu có thể. Vì khá khó để lựa chọn và huấn luyện một lượng lớn lính bắn tỉa chuyên nghiệp một cách nhanh chóng nên họ đã lựa chọn những binh lính có xác suất bắn trúng đích cao để huấn luyện cơ bản và thay vì trang bị với những khẩu súng bắn tỉa đắt tiền thì họ được trang bị những khẩu súng trường chuyển đổi chức năng rẻ hơn như Mosin-Nagant hay SVT-40... để sử dụng nhưng vẫn phát huy tác dụng tốt.
Hiện tại thì các nước khác trên giới cũng đã nhận thấy hiệu quả của binh chủng này và đã tiến hành huấn luyện để đưa vào phục vụ trong quân đội cũng như lực lượng thi hành công vụ.
Một lính thiện xạ đang yểm trợ đồng đội với khẩu M14
Tiền Giang

Bài này viết về đơn vị hành chính cấp tỉnh. Đối với con sông cùng tên, xem Sông Tiền.
Tiền Giang là một tỉnh ven biển thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long, miền Nam Việt Nam. Tỉnh nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Tỉnh lỵ của tỉnh là thành phố Mỹ Tho, cách Thành phố Hồ Chí Minh 70 km về hướng Tây Nam và cách thành phố Cần Thơ 90 km về hướng Đông Bắc theo đường Quốc lộ 1.
Tiền Giang có đường bờ biển dài 32 km với địa hình tương đối bằng phẳng, đất phù sa trung tính, ít chua dọc sông Tiền, sông Vàm Cỏ và sông Soài Rạp. Phần dọc sông Tiền chiếm khoảng 53% diện tích toàn tỉnh, thích hợp cho nhiều loại cây trồng và vật nuôi. Tiền Giang là tỉnh có nhiều tiềm năng về du lịch.
Năm 2018, Tiền Giang là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 14 về dân số, xếp thứ 21 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 32 về GRDP bình quân đầu người và đứng thứ 45 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 1.772.785 người dân, GRDP của tỉnh năm 2021 đạt 100.315 tỉ Đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 56,4 triệu đồng (tương đương 2.405 USD).
Địa lý

Tỉnh Tiền Giang nằm trong tọa độ địa lý 105°49'07" đến 106°48'06" kinh độ Đông và 10°12'20" đến 10°35'26" vĩ độ Bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Thành phố Hồ Chí Minh và Biển Đông
Phía tây giáp tỉnh Đồng Tháp
Phía nam giáp tỉnh Bến Tre và tỉnh Vĩnh Long
Phía bắc giáp tỉnh Long An.
Tiền Giang nằm trải dọc trên bờ bắc sông Tiền (một nhánh của sông Cửu Long) với chiều dài 120 km, kéo dài đến các cửa biển đổ vào Biển Đông. Nhờ vị trí thuận lợi, Tiền Giang đã trở thành trung tâm văn hóa chính trị của cả Đồng bằng sông Cửu Long, là địa bàn trung chuyển hết sức quan trọng gắn cả miền Tây Nam Bộ. Đồng thời giúp Tiền Giang trở thành một tỉnh có nền kinh tế phát triển hàng đầu trong khu vực Tây Nam Bộ và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Tiền Giang có khu vực giáp Biển Đông thuộc huyện Gò Công Đông và huyện Tân Phú Đông với bờ biển dài 32 km nằm kẹp giữa các cửa sông lớn là Xoài Rạp và cửa Tiểu, cửa Đại thuộc hệ thống sông Tiền. Vị trí này rất thuận lợi cho nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản. Thủy sản nước lợ gồm con giống và con non sinh sản và di chuyển vào sâu trong bờ, trữ lượng hàng năm ước tính về tôm, cua, cá, sò, nghêu,... tại các vùng cửa sông là 156.000 tấn. Hải sản, tiềm năng hải sản khá dồi dào với trữ lượng hàng năm về sinh vật nổi lên đến 12.000 triệu tấn thực vật phiêu sinh, 5,96 triệu tấn động vật phiêu sinh, 4,7 triệu tấn sinh vật đáy và hơn 1 triệu tấn cá.
Địa lý > Điều kiện tự nhiên > Địa hình

Tỉnh Tiền Giang có địa hình bằng phẳng, với độ dốc nhỏ hơn 1% và cao trình biến thiên từ 0 mét đến 1,6 mét so với mặt nước biển, phổ biến từ 0,8 mét đến 1,1 mét. Nhìn chung, toàn vùng không có hướng dốc rõ ràng, tuy nhiên có những khu vực có tiểu địa hình thấp trũng hay gò cao hơn so với địa hình chung. Trên địa bàn còn có rất nhiều giồng cát biển hình cánh cung có cao trình phổ biến từ 0,9 - 1,1 mét nổi hẳn lên trên các đồng bằng xung quanh.
Địa lý > Điều kiện tự nhiên > Thổ nhưỡng

Đất đai của tỉnh phần lớn là nhóm đất phù sa trung tính, ít chua dọc sông Tiền chiếm khoảng 53% diện tích toàn tỉnh, thuận lợi nguồn nước ngọt, từ lâu đã được đưa vào khai thác sử dụng, hình thành vùng lúa năng suất cao và vườn cây ăn trái chuyên canh của tỉnh; còn lại 19,4% là nhóm đất phèn và 14,6% là nhóm đất phù sa nhiễm mặn,...
Địa lý > Điều kiện tự nhiên > Khí hậu

Tiền Giang mang tính chất nội chí tuyến - cận xích đạo và khí hậu nhiệt đới gió mùa nên nhiệt độ bình quân cao và nóng quanh năm. Nhiệt độ bình quân trong năm là 27oC - 27,9oC. Với 2 mùa rõ rệch là mùa mưa và mùa khô. Mùa khô từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau, lượng mưa trung bình 1.210 - 1.424 mm/năm và phân bố ít dần từ bắc xuống nam, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11.
Địa lý > Điều kiện tự nhiên > Khoáng sản

Tiền Giang là tỉnh có nhiều trữ lượng về khoáng sản, các khoáng sản chủ yếu là than bùn, sét, trữ lượng cát trên sông, và trữ lượng nước ngầm,...Trong đó, các mỏ than bùn bị phủ một lớp sét, mùn thực vật dày 0-0,7 mét, trung bình là 0,3 mét. Mỏ sét Tân Lập có nguồn gốc trầm tích hỗn hợp sông biển, tuổi Holocen, có lớp phủ dày 0,2 - 3 mét, phân bố trên diện tích 2 – 3 km2 với chiều dày 15 - 20m. Trữ lượng tương đương 6 triệu m3. Các mỏ cát được xác định, phân lớp tập trung tại địa bàn các huyện Cái Bè, Cai Lậy, Châu Thành với 9 thân cát có trữ lượng lớn với chiều dài 2 – 17 km, rộng 300 - 800m, dày 2,5-6,9 mét, có chất lượng đáp ứng nhu cầu vật liệu san lấp. Nước dưới đất trên phạm vi tỉnh có 3 tầng chứa nước có triển vọng, có độ giàu nước từ lớn đến trung bình, có chất lượng tốt, đủ điều kiện khai thác với quy mô lớn và vừa gồm các phân vị Pliocen trên, Pliocen dưới và Miocen.
Địa lý > Điều kiện tự nhiên > Thủy văn

Tiền Giang có mạng lưới sông, rạch chằng chịt, bờ biển dài thuận lợi cho việc giao lưu trao đổi hàng hoá với các khu vực lân cận đồng thời là môi trường cho việc nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản. Trong đó, sông Tiền là nguồn cung cấp nước ngọt chính, chảy 115 km ngang qua lãnh thổ Tiền Giang. Sông Vàm Cỏ Tây là một sông không có nguồn, lượng dòng chảy trên sông chủ yếu là từ sông Tiền chuyển qua, là nơi nhận nước tiêu lũ từ Đồng Tháp Mười thoát ra và là một tuyến xâm nhập mặn chính từ biển vào. Hầu hết sông, rạch trên địa bàn tỉnh chịu ảnh hưởng chế độ bán nhật triều không đều. Đặc biệt vùng cửa sông có hoạt động thủy triều rất mạnh, biên độ triều tại các cửa sông từ 3,5 - 3,6m, tốc độ truyền triều 30 km/h, tốc độ độ chảy ngược trung bình 0,8 - 0,9 m/s, lớn nhất lên đến 1,2 m/s và tốc độ chảy xuôi đến 1,5 - 1,8 m/s.
Địa lý > Điều kiện tự nhiên > Rừng

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2021, tổng diện tích đất có rừng 2.426,8 ha; tỷ lệ che phủ rừng là 0,9%. Đất rừng thuộc địa bàn các huyện: Gò Công Đông (518,6 ha), Tân Phú Đông (846,8 ha), Tân Phước (1.061,4 ha). Diện tích rừng trồng lại là 2.363,5 ha.
Địa lý > Điều kiện tự nhiên > Danh sách cù lao trên sông của Tiền Giang

Từ tây sang đông, hướng thượng lưu chảy xuống hạ lưu sông Tiền có các cù lao:
Cù lao Tân Phong
Cù lao Ngũ Hiệp
Cồn Tròn
Cồn Long Đức
Cù lao Thới Sơn
Cù lao Tân Long
Cù lao Lợi Quan
Cù lao Tân Thạnh
Cồn Thới Trung (chưa phân định với Bến Tre)
và một số cù lao nhỏ khác.
Địa lý > Điều kiện tự nhiên > Danh sách cù lao ven biển của Tiền Giang

Cồn Ông Mão
Cồn Vạn Liễu
Cồn Vượt
Cồn Ngang
Cồn Cống
Nhiều cù lao ven biển đã trở thành bãi bồi.
Hành chính

Tiền Giang có 11 đơn vị hành chính gồm 2 thành phố, 1 thị xã và 8 huyện với 164 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 8 thị trấn, 21 phường và 135 xã.
| Ðơn vị hành chính cấp huyện | Thành phố   Mỹ Tho | Thành phố Gò Công | Thị xã   Cai Lậy | Huyện   Cái Bè | Huyện   Cai Lậy | Huyện   Châu Thành | Huyện   Chợ Gạo | Huyện   Gò Công Đông | Huyện   Gò Công Tây | Huyện   Tân Phú Đông | Huyện   Tân Phước |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Diện tích (km²) | 81,54 | 101,69 | 140,19 | 420,90 | 295,00 | 232,59 | 229,43 | 267,68 | 180,17 | 222,11 | 333,22 |  |  |
| Dân số (người) | 228.109 | 151.937 | 143.057 | 291.627 | 242.757 | 386.342 | 186.803 | 142.797 | 131.252 | 42.926 | 57.561 |  |  |
| Mật độ dân số (người/km²) | 2.798 | 1.494 | 1.020 | 693 | 823 | 1.665 | 814 | 533 | 728 | 193 | 173 |  |  |
| Số đơn vị hành chính | 8 phường, 6 xã | 7 phường, 3 xã | 6 phường, 10 xã | 1 thị trấn, 24 xã | 1 thị trấn, 15 xã | 1 thị trấn, 19 xã | 1 thị trấn, 18 xã | 2 thị trấn, 11 xã | 1 thị trấn, 12 xã | 6 xã | 1 thị trấn, 11 xã |  |  |
| Năm thành lập | 1967 | 2024 | 2013 | 1912 | 1904 | 1912 | 1912 | 1979 | 1979 | 2008 | 1994 |  |  |
| Loại đô thị | I | III | III | V | V | V | V | V | V |  | V |  |  |
Nguồn: Website tỉnh Tiền Giang
Lịch sử

Bài chi tiết: Lịch sử hành chính Tiền Giang
Phần lớn diện tích của tỉnh thuộc địa bàn tỉnh Mỹ Tho cũ. Tuy nhiên, cũng có thời kỳ toàn bộ diện tích tỉnh Tiền Giang ngày nay đều thuộc tỉnh Mỹ Tho, bao gồm cả vùng Gò Công. Tên gọi cũ của tỉnh trước năm 1976 là Định Tường.