stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nọc rắn
Cấu trúc

Nọc độc có thành phần là các chất protein bị biến đổi từ nước bọt rắn vốn có chức năng phá vỡ và tiêu hóa con mồi và khả năng sản sinh ra chất độc tiến hóa độc lập ở những loài rắn khác nhau. Phần lớn các protein và enzym tìm thấy trong nọc độc khá gần với các chất có ở những phần khác trên cơ thể rắn như các chất trong gan, trong cơ quan tiêu hóa hoặc các hệ khác.
Gen điều khiển sản xuất các chất này trong những bộ phận, theo một cách nào đó, được kích hoạt trong tuyến nước bọt của rắn, nơi chúng sản xuất ra những chất một khi bị biến đổi và cải tạo có thể giúp loài rắn tiêu diệt con mồi hiệu quả. Khả năng này xuất hiện vào một thời gian nhất định, trên 100 triệu năm trước đây ở một trong những tổ tiên sơ khai nhất của rắn hiện đại. Sau đó nó xuất hiện ở tất cả các loài rắn, nhưng chỉ được phát triển và cải biến ở 3 họ rắn mà hiện nay được xem là rắn độc.
Nọc rắn lâu đời hơn bản thân loài rắn. Nọc rắn khác biệt rõ rệt từ loài này sang loài kia, nhưng chúng đều có một điểm chung: mỗi loại trong số chúng đều là những hợp chất cực kỳ phức tạp, được hình thành từ hàng nghìn protein và enzym khác nhau, mà mỗi loại lại có chức năng riêng biệt. Nọc độc nhìn chung có thể được phân thành 3 nhóm chính: cytotoxin (độc tố tế bào), neurotoxin (độc tố thần kinh) và hemotoxin (độc tố máu). Nhưng ranh giới của 3 nhóm khá mờ nhạt, phần lớn các loài sử dụng kết hợp cả 3.
Bộ phần truyền độc

Rắn hổ, rắn lục và các loài họ hàng gần của chúng sử dụng nọc để làm tê liệt hay giết chết con mồi. Nọc của chúng thực tế là nước bọt đã biến đổi, được tiết ra theo các răng nọc. Các răng nọc của các loài rắn có nọc độc 'bậc cao' như rắn lục hay rắn hổ là các răng rỗng để tiêm nọc hiệu quả hơn, trong khi răng nọc của các loài rắn với răng nọc ở phía sau như rắn cây châu Phi (Dispholidus typus) đơn giản chỉ là một khía rãnh trên rìa sau để nọc chảy vào vết thương. Nọc rắn là đặc trưng chủ yếu dành cho săn mồi—vai trò của nó trong phòng vệ chỉ là thứ cấp
Thiết kế răng nanh chỉ là một trong nhiều yếu tố quyết định sự nguy hiểm của rắn đối với con người. Thậm chí các hợp chất và độ độc của nọc không phải lúc nào cũng là yếu tố quyết định đây là nguyên nhân vì sao danh sách những loài rắn độc nhất trên thế giới không phải lúc nào cũng phản ánh đúng thực tế. Đời sống của rắn và tính khí của chúng cũng quan trọng không kém.
Loài rắn biển được cho rằng có loại nọc độc độc nhất trong các loài rắn nhưng chúng chỉ sản xuất ra số lượng nhỏ. Mặc dù nhiều người bị chúng cắn, chỉ một vài người mất mạng. Chúng không hung hăng trừ khi bị đe dọa, Vì vậy chúng không đặc biệt nguy hiểm. Tuy nhiên, loài rắn phì châu Phi có độ độc vào loại trung bình nhưng chúng sản sinh lượng lớn và có răng nanh đặc biệt lớn và dài. Nếu xét tất cả các yếu tố, chúng còn nguy hiểm hơn rắn biển rất nhiều.
Cơ chế

Nọc rắn thường có tác động lên một số tế bào nhất định. Rắn viper Brazil, loài Bothrops jararaca, năm 1949. Chất độc này làm giãn nở các mạch máu, khiến con mồi giảm huyết áp vì vậy chúng phản ứng chậm hơn và cuối cùng suy sụp. Rắn viper Malaysia. Ở dạng nguyên chất, chất độc khiến cho con mồi chết vì xuất huyết ồ ạt bằng cách ngăn sự đông máu. Loại chất độc và tốc độ sát thương được hình thành phù hợp với đời sống của rắn và của con mồi. Ví dụ, loài rắn biển có loại nọc độc hoạt động cực kỳ nhanh, chúng thích sống quanh những rặng san hô và con mồi quan trọng nhất của chúng là cá. Nếu con cá nạn nhân không chết ngay lập tức, rắn biển có nguy cơ bị mất bữa ăn.
Những loài khác sống trong những môi trường không cần quan tâm liệu con mồi có được vận động một chút trước khi chết. Sau khi rắn tấn công, nó để cho con mồi chạy thoát. Hoạt động thể chất sẽ đảm bảo nọc độc được lan nhanh chóng trong cơ thể con mồi. Loài rắn sau đó sử dụng khả năng đánh hơi để theo dấu con mồi. Một đặc tính mang tính bảo đảm nữa là một số chất độc chứa các chất lợi tiểu mạnh khiến cho con mồi phải tiểu trên đường đào thoát. Như vậy loài rắn sẽ truy tìm chúng dễ hơn.
Nhiều loại rắn sản sinh ra một lượng nhỏ chất độc yếu chỉ đủ để cho những con mồi nhỏ bé của chúng. Nhưng nhiều loại nọc độc khác cực kỳ nguy hiểm với những động vật lớn bao gồm cả con người. Chẳng hạn như rắn hổ mang chúa, loài rắn độc dài nhất thế giới, có thể hạ gục một con voi với một vết cắn. Rắn hổ mang chúa còn có thể săn những con rắn khác, vốn đã hình thành khả năng kháng độc đối với nọc rắn. Lý do của chất độc cực mạnh này là cần nhiều nọc để giết một con rắn hơn một loài động vật có vú. Loài rắn đuôi chuông Mỹ, nọc của chúng có chất cytotoxin cực mạnh.
Tất cả các loài rắn độc đều có răng biến đổi đặc biệt có thể tiêm chủ động vào con mồi, nhưng sự đa dạng của chúng rất lớn. Phần lớn các loài rắn độc được chia làm 3 họ: Colubridae, Elapidae hoặc Viperidae và hệ thống tiêm chất độc khác nhau ở mỗi loại. Răng nanh nguyên thủy nhất được phát hiện ở loài rắn nước như loài rắn ráo châu Phi. Răng nanh của chúng nằm ở tận đằng sau miệng và thường rất ngắn. Điều này có nghĩa là chúng phải đưa được con mồi vào miệng và bắt đầu nhai trước khi phóng chất độc.
Ở nhóm rắn hổ Elapidae, bao gồm cả rắn hổ mang, răng trước đã phát triển thành nanh. Nhưng hệ thống phát triển nhất phải kể đến nhóm rắn viper, một nhóm rắn bao gồm cả đuôi chuông Mỹ. Ở nhóm viper, răng nanh ở hàm trên đã biến đổi thành một ống tiêm phức tạp. Khi miệng của rắn đóng, nó nằm ngược về phía sau trên vòm họng dưới, nhưng sẽ bật ra khi rắn đi săn mồi. Và khi chúng cắm phập vào con mồi, nọc độc phóng ra từ tuyến nước bọt thông qua những răng nanh rỗng và tiến vào con mồi.
Vahto

| --- | --- |

Đô thị ở Phần Lan

Tỉnh: Tây Phần Lan
Vùng: Tây Nam Phần Lan
Tiểu vùng: Turku
Thị trưởng: Riitta Pahikkala
Ngôn ngữ chính thức: Tiếng Phần Lan
Diện tích  - tổng  - đất liền: xếp hạng thứ 407 77,10 km² 77,08 km²
Dân số  - tổng (2003)  - thay đổi  - mật độ: xếp hạng thứ 358 1.859 + 0,8 % 24,1/km²
Đô thị hóa: 66 %
Tỷ lệ thất nghiệp: 7,6 %
http://www.vahto.fi/
Nhà thờ Vahto
Vahto (/ˈʋɑhto/) là một đô thị của Phần Lan.
Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 1.876 người (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 77,10 km² trong đó có 0,02 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 24,34 người trên mỗi km².
Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan
Opi

| Opi |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ

Opi
Quốc gia:  Ý
Vùng:  Abruzzo
Tỉnh: L'Aquila
Thủ phủ: Opi
Độ cao: 1 250 m (Lỗi định dạng: giá trị đầu vào không hợp lệ khi làm tròn ft)
 • Mật độ: 9/km2 (20/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
Mã bưu chính: 67030
Mã điện thoại: 0863
Mã ISTAT: 066061
Mã hành chính: G079
Danh xưng: opiani
Ngày lễ: 24 tháng 6
Opi là một đô thị thuộc tỉnh L'Aquila trong vùng Abruzzo của Ý. Ý. Đô thị này có diện tích 49 km², dân số 462 người. Các đô thị giáp ranh gồm:
Civitella Alfedena, Pescasseroli, San Donato Val di Comino (FR), Scanno, Settefrati (FR)
Biến động dân số

| x t sAbruzzo · Các đô thị ở tỉnh L'Aquila |
| --- | --- |
Acciano · Aielli · Alfedena · Anversa degli Abruzzi · Ateleta · Avezzano · Balsorano · Barete · Barisciano · Barrea · Bisegna · Bugnara · Cagnano Amiterno · Calascio · Campo di Giove · Campotosto · Canistro · Cansano · Capestrano · Capistrello · Capitignano · Caporciano · Cappadocia · Carapelle Calvisio · Carsoli · Castel del Monte · Castel di Ieri · Castel di Sangro · Castellafiume · Castelvecchio Calvisio · Castelvecchio Subequo · Celano · Cerchio · Civita d'Antino · Civitella Alfedena · Civitella Roveto · Cocullo · Collarmele · Collelongo · Collepietro · Corfinio · Fagnano Alto · Fontecchio · Fossa · Gagliano Aterno · Gioia dei Marsi · Goriano Sicoli · Introdacqua · L'Aquila · Lecce nei Marsi · Luco dei Marsi · Lucoli · Magliano de' Marsi · Massa d'Albe · Molina Aterno · Montereale · Morino · Navelli · Ocre · Ofena · Opi · Oricola · Ortona dei Marsi · Ortucchio · Ovindoli · Pacentro · Pereto · Pescasseroli · Pescina · Pescocostanzo · Pettorano sul Gizio · Pizzoli · Poggio Picenze · Prata d'Ansidonia · Pratola Peligna · Prezza · Raiano · Rivisondoli · Rocca Pia · Rocca di Botte · Rocca di Cambio · Rocca di Mezzo · Roccacasale · Roccaraso · San Benedetto dei Marsi · San Benedetto in Perillis · San Demetrio ne' Vestini · San Pio delle Camere · San Vincenzo Valle Roveto · Sant'Eusanio Forconese · Sante Marie · Santo Stefano di Sessanio · Scanno · Scontrone · Scoppito · Scurcola Marsicana · Secinaro · Sulmona · Tagliacozzo · Tione degli Abruzzi · Tornimparte · Trasacco · Villa Sant'Angelo · Villa Santa Lucia degli Abruzzi · Villalago · Villavallelonga · Villetta Barrea · Vittorito
...
Clâu Nâm

| Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Clâu Nâm |
| --- | --- |
Sinh: (1930-02-04)4 tháng 2, 1930 Lăng, Tây Giang, Quảng Nam
Mất: 5 tháng 4, 2018(2018-04-05) (88 tuổi) Tây Giang, Quảng Nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Thuộc:  Quân đội nhân dân Việt Nam
Cấp bậc:   Đại úy
Tham chiến:  Chiến tranh Đông Dương  Chiến tranh Việt Nam 
Tặng thưởng:  Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân  (2010)  Huân chương Kháng chiến hạng Nhất 
Phối ngẫu: Alăng Thị Đhướt
Clâu Nâm (4 tháng 2 năm 1930 – 5 tháng 4 năm 2018) là một sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hàm đại úy, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân người dân tộc Cơtu.
Cuộc đời

Clâu Nâm hay Cơlâu Nâm, sinh ngày 4 tháng 2 năm 1930 tại thôn Pơr'ning, xã Rguh (nay là xã Lăng, huyện Tây Giang), tỉnh Quảng Nam. Ông tham gia cách mạng từ năm 16 tuổi. Bắt đầu với vai trò làm liên lạc cho cơ sở bí mật của cách mạng trong thời kỳ Chiến tranh Đông Dương. Ngày 6 tháng 3 năm 1960, Clâu Nâm trở thành đảng viên của Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam), sau đó ông nhập ngũ tại đơn vị B3 miền Tây Quảng Đà và được cử đi học Trường Trinh sát đặc công. Tháng 12 năm 1960, sau khi nhận được chỉ thị của tỉnh ủy Quảng Đà, Clâu Nâm trở thành chỉ huy phó, trực tiếp chỉ huy tiểu đội 9 người. Nắm được lịch trình hành quân của 1 tiểu đoàn địch, ông cùng 9 đồng đội trong 7 ngày bí mật chế tác vũ khí tự tạo như võng đá, hố chông, bẫy thò,... tẩm chất độc bí truyền của người Cơtu. Sau khi phục kích, đội của ông đã tiêu diệt và làm bị thương nhiều quân địch, thu được súng, lựu đạn và nhiều lương thực. Đến tháng 8 năm 1966, ông được điều động về Huyện đội Đông Giang, giữ chức vụ Huyện đội trưởng.
Từ đó cho đến ngày Việt Nam tái lập thống nhất, Clâu Nâm đã trực tiếp tham gia và chỉ huy hơn 100 trận đánh, bắn rơi 7 máy bay, tiêu diệt 11 xe cơ giới cùng nhiều quân địch trên tuyến đường Trường Sơn. Ông cũng đã trải qua nhiều chức vụ như Tiểu Đoàn trưởng, Chỉ huy Trưởng đơn vị D65; Huyện đội phó Tây Giang; Xã đội trưởng, trưởng Công an xã, phó chủ tịch ủy ban nhân dân xã Lăng. Ông nghỉ hưu với quân hàm đại úy và trở thành già làng của thôn Pơ'rning. Clâu Nâm được tặng thưởng nhiều huân, huy chương; bằng khen cùng với Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng. Ngày 28 tháng 5 năm 2010, ông được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông qua đời vào ngày 5 tháng 4 năm 2018 tại huyện Tây Giang.
Đời tư

Clâu Nâm kết hôn với bà Alăng Thị Đhướt (sinh năm 1936), bà Đhướt gia nhập Đảng Lao động Việt Nam vào ngày 24 tháng 7 năm 1960 và hiện đã được tặng Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng.
Ngụy thư

Về phần Ngụy thư 30 quyển trong Tam quốc chí, xem Tam quốc chí.
| Nhị thập tứ sử |
| --- | --- | --- | --- |
| STT | Tên sách | Tác giả | Số quyển |
| 1 | Sử ký | Tư Mã Thiên | 130 |
| 2 | Hán thư | Ban Cố | 100 |
| 3 | Hậu Hán thư | Phạm Diệp | 120 |
| 4 | Tam quốc chí | Trần Thọ | 65 |
| 5 | Tấn thư | Phòng Huyền Linh (chủ biên) | 130 |
| 6 | Tống thư | Thẩm Ước | 100 |
| 7 | Nam Tề thư | Tiêu Tử Hiển | 59 |
| 8 | Lương thư | Diêu Tư Liêm | 56 |
| 9 | Trần thư | Diêu Tư Liêm | 36 |
| 10 | Ngụy thư | Ngụy Thâu | 114 |
| 11 | Bắc Tề thư | Lý Bách Dược | 50 |
| 12 | Chu thư | Lệnh Hồ Đức Phân (chủ biên) | 50 |
| 13 | Tùy thư | Ngụy Trưng (chủ biên) | 85 |
| 14 | Nam sử | Lý Diên Thọ | 80 |
| 15 | Bắc sử | Lý Diên Thọ | 100 |
| 16 | Cựu Đường thư | Lưu Hú (chủ biên) | 200 |
| 17 | Tân Đường thư | Âu Dương Tu, Tống Kỳ | 225 |
| 18 | Cựu Ngũ Đại sử | Tiết Cư Chính (chủ biên) | 150 |
| 19 | Tân Ngũ Đại sử | Âu Dương Tu (chủ biên) | 74 |
| 20 | Tống sử | Thoát Thoát (chủ biên) | 496 |
| 21 | Liêu sử | Thoát Thoát (chủ biên) | 116 |
| 22 | Kim sử | Thoát Thoát (chủ biên) | 135 |
| 23 | Nguyên sử | Tống Liêm (chủ biên) | 210 |
| 24 | Minh sử | Trương Đình Ngọc (chủ biên) | 332 |
| - | Tân Nguyên sử | Kha Thiệu Mân (chủ biên) | 257 |
| - | Thanh sử cảo | Triệu Nhĩ Tốn (chủ biên) | 529 |
Ngụy thư  (chữ Hán giản thể: 魏书; phồn thể: 魏書) là một sách lịch sử theo thể kỷ truyện trong 24 sách lịch sử Trung Quốc (Nhị thập tứ sử) do Ngụy Thâu, người Bắc Tề viết và biên soạn vào năm Thiên Bảo thứ 5 (năm 554), đến năm Thiên Bảo thứ 10 (năm 559) thì hoàn thành.
Ngụy thư hiện tại bao gồm 114 quyển, bao gồm Đế kỷ 12 quyển, Liệt truyện 92 quyển, Chí 10 quyển, sách ghi chép lịch sử hưng thịnh và suy vong của Bắc Ngụy thời Nam Bắc Triều từ khi Đạo Vũ Đế kiến quốc năm 386 cho đến khi Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế bị phế truất năm 550.
Quá trình biên soạn

Trong công việc biên soạn cuốn sách này, Ngụy Thâu bị phê phán vì thể hiện sự thiên vị đối với các tổ tiên của các liên minh chính trị và sự phỉ báng có chủ đích hoặc hoàn toàn không thừa nhận đối với tổ tiên của các kẻ thù chính trị. Những người gièm pha cuốn sách gọi nó là uế thư (穢書), khi phát âm gần giống như 'Ngụy thư', nhưng có nghĩa là "cuốn sách rác rưởi".
Theo quan điểm của các sử gia hiện đại thì Ngụy thư có các vấn đề khá rõ, do nó ca ngợi Bắc Ngụy quá đáng, trong khi lại có trình bày sai có chủ ý về quốc gia trước đó của nhà nước này là nước Đại, một quốc gia từng là chư hầu của Tây Tấn, Hậu Triệu, Tiền Yên và Tiền Tần, nhưng trong sách này lại thể hiện Đại là một quốc gia hùng mạnh với các quốc gia nói trên đều là chư hầu của nó. Bên cạnh đó, cuốn sách còn mô tả các quốc gia thù địch như là những kẻ mọi rợ và đưa ra những lời kết tội thiếu căn cứ đối với các vị quân chủ của các nhà nước đó.
Ngoài ra, cuốn sách còn dùng các tên họ Hán hóa do hoàng đế Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế Nguyên Hoành quy định vào năm 496 để áp dụng cho các nhân vật và sự kiện diễn ra trước đó khá lâu, gây ra nhiều khó khăn không cần thiết đối với các độc giả để có thể biết được tên họ thật sự của các cá nhân được đề cập tới. Cuốn sách cũng bị phê bình ở chỗ do Ngụy Thâu là một viên quan của Đông Ngụy và nhà nước kế tục triều đại này, nhà Bắc Tề, nên ông chỉ liệt kê vị hoàng đế duy nhất của Đông Ngụy là Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế trong danh sách các vị hoàng đế trong khi cố tình bỏ qua 3 vị hoàng đế của nhà nước kình địch là Tây Ngụy sau sự phân hóa Bắc Ngụy vào năm 534 và coi các triều đại Nam triều là man di mọi rợ. Tuy nhiên, ông dược công nhận là đã làm khớp các tường thuật về các sự kiện rất lọn xộn và rời rạc từ thời nước Đại cho tới đầu thời kỳ Bắc Ngụy cũng như tạo ra sự gắn kết chặt chẽ cho các sự kiện trong giai đoạn đó.
Chính vì thế, Tùy Văn Đế coi Ngụy thư của Ngụy Thâu là không chính xác nên đã lệnh cho Ngụy Đạm, Nhan Chi Suy soạn lại, Tùy Dạng Đế sau đó cũng mệnh cho Dương Tố, Phan Huy, Trử Lượng, Âu Dương Tuân viết lại. Ngụy thư nguyên bản gồm 114 quyển đến đầu thời Bắc Tống đã bị thất lạc nhiều, các sử gia sau này căn cứ Bắc sử bổ sung thêm để có Ngụy thư như ngày nay. Bản Ngụy thư hiện nay do Đường Trường Nhụ chủ trì chỉnh lý được Trung Hoa Thư Cục xuất bản phổ biến và được xem là bản tốt nhất.
Người đời sau căn cứ vào các nguồn sử liệu khác nhau mà bổ sung thêm vào phần chí biểu của Ngụy thư, theo như trong sách Lịch đại sử biểu của Vạn Tư Đồng đời Thanh liệt kê ra có Ngụy chư đế thống hệ đồ, Ngụy chư vương thế biểu, Ngụy Dị Tính chư vương thế biểu, Ngụy Ngoại thích chư vương thế biểu, Ngụy Tương Tương Đại thần niên biểu, Tây Ngụy tương tương đại thần niên biểu, Đông Ngụy tương tương đại thần niên biểu tất cả có 1 quyển, Ngụy thư binh chí 1 quyển của Cốc Tễ Quang thời Cận đại, và Nguyên Ngụy phương trấn niên biểu 2 quyển của Ngô Đình Tiếp.
Mục lục > Bản kỷ

Quyển 1 - Tự kỷ
Quyển 2 - Thái Tổ Đạo Vũ Đế
Quyển 3 - Thái Tông Minh Nguyên Đế
Quyển 4 Thượng - Thế Tổ Thái Vũ Đế
Quyển 4 Hạ - Thế Tổ Thái Vũ Đế ・Cung Tông Cảnh Mục Đế
Quyển 5 - Cao Tông Văn Thành Đế
Quyển 6 - Hiển Tổ Hiến Văn Đế
Quyển 7 Thượng - Cao Tổ Hiếu Văn Đế
Quyển 7 Hạ - Cao Tổ Hiếu Văn Đế
Quyển 8 - Thế Tông Tuyên Vũ Đế
Quyển 9 - Túc Tông Hiếu Minh Đế
Quyển 10  - Kính Tông Hiếu Trang Đế
Quyển 11 - Tiền Phế Đế・Hậu Phế Đế・Xuất Đế
Quyển 12 - Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế
Mục lục > Chí

Tiền thượng thập chí khải
Quyển 105 nhất - Thiên tượng chí 1
Quyển 105 nhị - Thiên tượng chí 2
Quyển 105 tam - Thiên tượng chí 3
Quyển 105 tứ - Thiên tượng chí 4
Quyển 106 thượng - Địa hình chí thượng
Quyển 106 trung - Địa hình chí trung
Quyển 106 hạ - Địa hình chí hạ
Quyển 107 thượng - Luật lịch chí thượng
Quyển 107 hạ - Luật lịch chí hạ
Quyển 108 nhất - Lễ chí 1
Quyển 108 nhị - Lễ chí 2
Quyển 108 tam - Lễ chí 3
Quyển 108 tứ - Lễ chí 4
Quyển 109 - Nhạc chí
Quyển 110 - Thực hóa chí
Quyển 111 - Hình phạt chí
Quyển 112 thượng - Linh trưng chí thượng
Quyển 112 hạ - Linh trưng chí hạ
Quyển 113 - Quan thị chí
Quyển 114 - Thích Lão chí
Geostachys

| Geostachys> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Zingiberales
Họ (familia): Zingiberaceae
Phân họ (subfamilia): Alpinioideae
Tông (tribus): Alpinieae
Chi (genus): Geostachys (Baker) Ridl., 1898
Loài điển hình
Không chỉ định.
Các loài
 26. Xem bài.
Danh pháp đồng nghĩa
 Alpinia subgen. Geostachys Baker, 1892  Carenophila Ridl., 1909 
Geostachys là một chi thực vật có hoa trong họ Zingiberaceae. Chi này là bản địa Đông Nam Á.
Lịch sử phân loại

Năm 1892 John Gilbert Baker tạo ra phân chi Geostachys trong chi Alpinia, với 2 loài xếp trong phân chi này là A. decurvata và A. secunda. Năm 1898, Henry Nicholas Ridley nâng cấp phân chi này thành chi tách biệt, với 5 loài là G. decurvata, G. secunda, G. elegans, G. penangensis, G. rupestris.
Mô tả

Thân rễ dạng gỗ, mập, không ngầm dưới mặt đất, với các rễ mập. Thân lá cao 0,6-0,9 m (2-3 ft) với các lá hình mũi mác nhọn đầu, nhẵn nhụi, có cuống lá. Các cán hoa bên thường ngắn cong xuống tới mức nằm ngay trên mặt đất (ở một loài mọc thẳng). Hoa sắp xếp một bên, 2 hoặc 3 hoa trong một lá bắc dạng giấy màu nâu, khô, trên một cuống ngắn, thò ra nhưng ít từ lá bắc cuốn trong. Đài hoa hình ống có mo với phiến nguyên, nhọn đầu; ống tràng hoa ngắn hơn đài hoa, dày, các thùy thuôn dài bằng ống tràng; môi nguyên, hình trứng ngược, dài như tràng hoa. Nhị với chỉ nhị ngắn và bao phấn thẳng với mào thuôn tròn nhỏ hoặc không có, không có nhị lép.
Các loài

Danh sách loài:
Geostachys angustifolia K.Larsen, 1896 - Thái Lan.
Geostachys annamensis Ridl., 1921 - Việt Nam. Tên tiếng Việt: Địa sa Trung Bộ.
Geostachys aristata Škorničk., Q.B.Nguyen & H.Ð.Trần, 2023 - Việt Nam.
Geostachys belumensis C.K.Lim & K.H.Lau, 2005 - Malaysia bán đảo.
Geostachys chayanii Mayoe, 2010 - Thái Lan.
Geostachys decurvata (Baker) Ridl., 1899 - Malaysia bán đảo.
Geostachys densiflora Ridl., 1920 không K.Larsen, 1962 - Perak, Pahang.
Geostachys elegans Ridl., 1899 - Malaysia bán đảo.
Geostachys erectifrons K.H.Lau, C.K.Lim & Mat-Salleh, 2005 - Malaysia bán đảo.
Geostachys holttumii K.Larsen, 1962 - Thái Lan.
Geostachys kerrii K.Larsen, 1972 - Thái Lan.
Geostachys leucantha B.C.Stone, 1980 - Malaysia bán đảo.
Geostachys maliauensis C.K.Lim & K.H.Lau, 2006 - Sabah.
Geostachys megaphylla Holttum, 1950 - Malaysia bán đảo.
Geostachys montana (Ridl.) Holttum, 1950 - Malaysia bán đảo.
Geostachys penangensis Ridl., 1899 - Pulau Pinang.
Geostachys pierreana Gagnep., 1906 - Campuchia, Việt Nam. Tên tiếng Việt: Địa sa Pierre.
Geostachys primulina Ridl., 1920 - Malaysia bán đảo.
Geostachys rupestris Ridl., 1899 - Malaysia bán đảo.
Geostachys secunda (Baker) Ridl., 1899 - Malaysia bán đảo.
Geostachys sericea (Ridl.) Holttum, 1950 - Malaysia bán đảo.
Geostachys smitinandii K.Larsen, 2001 - Thái Lan.
Geostachys sumatrana Valeton, 1921 - Sumatra.
Geostachys tahanensis Holttum, 1950 - Pahang.
Geostachys taipingensis Holttum, 1950 - Malaysia bán đảo.
Geostachys tratensis Picheans. & Mayoe, 2011 - Thái Lan.
Tawang

| Tawang |
| --- | --- |

Tawang
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Arunachal Pradesh
Độ cao: 2.669 m (8,757 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 4.456
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 3794
Tawang là một thị trấn thống kê (census town) của quận Tawang thuộc bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý

Tawang có vị trí 27°35′B 91°52′Đ﻿ / ﻿27,58°B 91,87°Đ﻿ / 27.58; 91.87 Nó có độ cao trung bình là 2669 mét (8756 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tawang có dân số 4456 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Tawang có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Tawang, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tekkalakote

| Tekkalakota |
| --- | --- |
Tekkalakota
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 23,578
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 8396480
Tekkalakota là một thị xã panchayat của quận Bellary thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tekkalakota có dân số 23.578 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Tekkalakota có tỷ lệ 30% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 41%, và tỷ lệ cho phái nữ là 20%. Tại Tekkalakota, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Kaiju

Godzilla - con quái thú đầu tiên xuất hiện trên màn ảnh
Kaiju (怪獣, かいじゅ,  Hán-Việt: quái thú) là một chuỗi phim về quái vật - sinh vật khổng lồ hoặc một số bộ phim thảm họa mà tập trung vào một nhóm các nhân vật đấu tranh để sống sót sau các cuộc tấn công của ít nhất một con quái vật hung hãn hoặc các động vật khác, thường có kích cỡ to lớn bất thường.Thuật ngữ kaiju ám chỉ những con quái vật khổng lồ.
Phim thể loại này cũng có thể được liệt vào các thể loại Tokusatsu, kinh dị, hài, kỳ ảo, hoặc khoa học viễn tưởng. Phim quái vật có nguồn gốc từ sự chuyển thể của các tác phẩm văn học và văn hóa dân gian kinh dị. Thông thường, các quái vật trong phim khác với các nhân vật ác truyền thống khác trong đó nhiều quái vật tồn tại do hoàn cảnh vượt ngoài tầm kiểm soát; hành động của chúng không hoàn toàn do chủ động lựa chọn, điều này có khả năng làm cho các quái vật này nhận được sự thông cảm của người xem.
Bộ phim Godzilla năm 1954 thường được coi là bộ phim đầu tiên về kaiju. Các Kaiju thường có phần ẩn dụ trong tự nhiên; chẳng hạn Godzilla, đóng vai trò như một phép ẩn dụ cho vũ khí hạt nhân, phản ánh nỗi sợ hãi của Nhật Bản sau vụ đánh bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagasaki. Các ví dụ đáng chú ý khác bao gồm Rodan, Mothra, King Ghidorah,...
Nguồn gốc

Từ kaijū vốn có nghĩa là quái thú trong tiếng Nhật Bản; nhưng nó bị thay đổi một chút khi Trung Quốc sử dụng trong cuốn "Sơn Hải Kinh" để chỉ những sinh vật khổng lồ. Sau khi tỏa quốc kết thúc và Nhật Bản mở cửa cho các quan hệ đối ngoại, thuật ngữ kaijai được sử dụng để diễn tả các khái niệm từ cổ sinh vật học và các sinh vật huyền thoại từ khắp nơi trên thế giới. Ví dụ, vào năm 1908, người ta cho rằng Ceratosaurus đã tuyệt chủng còn sống ở Alaska,. Tuy nhiên, không có một mô tả truyền thống nào về các sinh vật giống kaiju hoặc kaiju trong văn hóa dân gian Nhật Bản; nguồn gốc của kaiju thường chỉ thấy trong phim.
Sự xuất hiện đầu tiên của kaijū nằm trong một tựa phim tên Genshi Kaijū ga Arawareru (原子怪獣現れる). Tuy nhiên, Godzilla 1954 mới được coi là bộ phim kaiju đầu tiên. Tomoyuki Tanaka, nhà sản xuất của Toho Studios tại Tokyo,cần một bộ phim để phát hành sau khi dự án trước đó của anh bị dừng lại nên đã chọn godzilla. Thấy rằng Hollywood có những bộ phim về quái vật khổng lồ là King Kong và The Beast from 20,000 Fathoms đã từng rất nổi tại các phòng vé Nhật Bản,bản thân là một fan hâm mộ của những bộ phim này, anh bắt đầu thực hiện một bộ phim mới dựa trên chúng và tạo ra Godzilla. Godzilla đã thành công thương mại ở Nhật Bản và truyền cảm hứng cho các bộ phim kaiju khác.
Ban đầu, King Kong vốn là sản phẩm của phương Tây sau đó đã được điện ảnh Nhật Bản đưa vào Kaiju Universe của họ khi cho nó đối đầu với Godzilla - con Kaiju vĩ đại nhất.