Vương quốc Mysore
Lịch sử > Dưới Haider Ali và Tipu Sultan

Haider Ali đã giành được một vị trí quan trọng trong lịch sử Karnataka nhờ kỹ năng chiến đấu và sự nhạy bén trong quản trị. Sự trỗi dậy của Haidar đến vào thời điểm phát triển chính trị quan trọng ở tiểu lục địa. Trong khi các cường quốc châu Âu đang bận rộn chuyển mình từ các công ty thương mại thành các cường quốc chính trị, thì Nizam với tư cách là Subedar (dưới quyền) của Mughals theo đuổi tham vọng của mình ở Deccan và Marathas, sau thất bại của họ tại Panipat, tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn ở phía nam. Thời kỳ này cũng chứng kiến ​​cuộc tranh giành giữa Pháp với người Anh để kiểm soát Carnatic, một cuộc chiến mà người Anh cuối cùng thắng thế khi tư lệnh người Anh Sir Eyre Coote đánh bại quân Pháp dưới quyền Comte de Lally tại Trận chiến Wandiwash năm 1760, một bước ngoặt trong lịch sử Ấn Độ khi nó củng cố uy quyền tối cao của Anh ở Nam Á. Mặc dù Wodeyars vẫn là người đứng đầu danh nghĩa của Mysore trong thời kỳ này, quyền lực thực sự nằm trong tay của Haider Ali và con trai của Tipu.
Năm 1761, mối đe dọa Maratha đã giảm bớt và 1763, Haider Ali đã chiếm được vương quốc Keladi, đánh bại những người cai trị của Bilgi, Bednur và Gutti, xâm chiếm các Malabar ở phía nam và chinh phục các Zamorin thủ đô Calicut một cách dễ dàng vào năm 1766 và mở rộng vương quốc Mysore cho đến Dharwad và Bellary ở phía bắc. Mysore giờ đây là một cường quốc lớn ở tiểu lục địa, gia tăng quyền lực của Haider, cũng tạo ra một thách thức cho quyền bá chủ của Anh đối với tiểu lục địa Ấn Độ và bị Mysore ngăn chặn trong hơn 30 năm.
Trong nỗ lực ngăn chặn sự trỗi dậy của Haidar, người Anh đã thành lập một liên minh với Marathas và Nizam của Golconda, kết thúc trong Chiến tranh Anglo-Mysore thứ nhất vào năm 1767. Mặc dù ưu thế về số lượng, Haider Ali đã phải chịu thất bại trong các trận chiến Chengham và Tiruvannamalai. Người Anh phớt lờ lời đề nghị hòa bình cho đến khi Haider Ali đã có chiến lược di chuyển quân đội tới năm dặm gần Madras (nay là Chennai) và có thể cầu hòa thành công. Năm 1770, khi quân đội Maratha của Madhavrao Peshwaxâm xâm lấn Mysore (ba cuộc chiến đã diễn ra giữa năm 1764 và 1772 bởi Madhavrao chống lại Haider, trong đó Haider đã thua), Haider mong đợi sự hỗ trợ của Anh theo hiệp ước 1769 nhưng Anh đã không can thiệp và tránh khỏi cuộc xung đột. Sự phản bội của người Anh và sự thất bại sau đó của Haider đã củng cố sự ngờ vực sâu sắc của Haider đối với người Anh, suy nghĩ được chia sẻ cho con trai ông và một người sẽ tham gia vào chiến tranh Anglo-Mysore trong ba thập kỷ tới. Năm 1777, Haider Ali đã phục hồi các lãnh thổ đã mất trước đây là Coorg và Malabar từ Marathas. Quân đội của Haider Ali tiến về Marathas và giành chiến thắng tại Trận Saunshi.
Đến năm 1779, Haider Ali đã chiếm được một phần của Tamil Nadu và Kerala hiện nay ở phía nam, mở rộng diện tích Vương quốc lên khoảng 80,000 mi² (205,000 km²). Năm 1780, ông kết bạn với người Pháp và làm hòa với Marathas và Nizam. Tuy nhiên, Haider Ali đã bị Marathas và Nizam phản bội, họ đã thực hiện các hiệp ước với người Anh. Vào tháng 7 năm 1779, Haider Ali lãnh đạo một đội quân gồm 80,000 người, chủ yếu là kỵ binh, đi qua Ghats trước khi bao vây các pháo đài của Anh ở phía bắc Arcot bắt đầu Chiến tranh Anglo-Mysore lần thứ hai. Haider Ali đã có một số thành công ban đầu chống lại người Anh đáng chú ý tại Pollilur, thất bại tồi tệ nhất mà người Anh phải chịu ở Ấn Độ cho đến Chillianwala, và Arcot, Sir Eyre Coote xuất hiện, tình hình bắt đầu thay đổi. Vào ngày 1 tháng 6 năm 1781 Coote giáng một đòn nặng nề đầu tiên vào Haider Ali trong trận chiến quyết định tại Porto Novo. Trận chiến Coote đã giành chiến thắng trước tỷ lệ 5 lính Mysore trên 1 lính Anh và được coi là một trong những chiến công vĩ đại nhất của người Anh ở Ấn Độ. Tiếp theo là một trận chiến khốc liệt khác tại Pollilur (trước đó tại đây Haider Ali cũng đã giành chiến thắng lực lượng Anh) vào ngày 27 tháng 8, trong đó người Anh đã giành được một thành công khác, và thất bại tiếp tục của quân đội Mysore tại Sholinghur tháng sau. Haider Ali chết vào ngày 7 tháng 12 năm 1782, ngay khi cuộc chiến vẫn tiếp diễn với người Anh. Con trai ông đã kế vị thành công và cùng Tipu Sultan tiếp tục chiến sự chống lại người Anh bằng cách chiếm lại Baidanur và Mangalore.
Đến năm 1783, cả người Anh và Mysore đều không thể có được một chiến thắng chung cuộc. Người Pháp đã rút lại sự ủng hộ đối với Mysore sau khi dàn xếp hòa bình ở châu Âu. Không nản lòng, Tipu, thường được gọi là "Con hổ của Mysore", tiếp tục cuộc chiến chống lại người Anh nhưng đã mất một số khu vực ở Karnataka ven biển hiện nay. Chiến tranh Maratha–Mysore xảy ra giữa năm 1785 và 1787 và bao gồm một loạt các cuộc xung đột giữa Sultanate Mysore và Đế chế Maratha. Sau chiến thắng của Tipu Sultan trước Marathas tại Cuộc bao vây Bahadur Benda, một thỏa thuận hòa bình đã được ký kết giữa hai vương quốc với những lợi ích và tổn thất. Tương tự như vậy, hiệp ước Mangalore đã được ký vào năm 1784, khiến cho người Anh tạm dừng, ngừng bắn tạm thời, và khôi phục lại vùng đất khác nguyên hiện trạng status quo ante bellum. Hiệp ước là một tài liệu quan trọng trong lịch sử Ấn Độ, bởi vì đây là cơ hội cuối cùng khi một thế lực Ấn Độ ra điều khoản cho người Anh. Sự khởi đầu thù địch mới giữa người Anh và người Pháp ở châu Âu là lý do để Tipu bãi bỏ hiệp ước của mình và tiếp tục tham vọng tấn công người Anh. Những nỗ lực của ông nhằm thu hút Nizam, Marathas, Pháp và Quốc vương Thổ Nhĩ Kỳ đã không mang được viện trợ quân sự trực tiếp.
Tipu giành chiến thắng vào năm 1790 tại Vương quốc Travancore, một đồng minh của Anh, là một chiến thắng có ảnh hưởng lớn, tuy nhiên nó đã dẫn đến sự thù địch lớn hơn với người Anh dẫn đến Chiến tranh Anglo-Mysore lần thứ ba. Ban đầu, người Anh đã kiếm được lợi, chiếm lấy huyện Coimbatore, nhưng cuộc phản công của Tipu đã đảo ngược nhiều lợi ích này. Đến năm 1792, với sự trợ giúp từ Marathas tấn công từ phía tây bắc và Nizam tấn công từ phía đông bắc, người Anh dưới sự lãnh đạo của Hầu tước Cornwallis đã bao vây thành công Srirangapatna, dẫn đến thất bại của Tipu và Hiệp ước Srirangapatna. Một nửa Mysore được phân phối cho các đồng minh và hai con trai của ông bị bắt để đòi tiền chuộc. Một Tipu nhục nhã nhưng bất khuất đã xây dựng lại sức mạnh kinh tế và quân sự của mình. Ông đã cố gắng để ngấm ngầm giành chiến thắng dưới sự hỗ trợ của Cách mạng Pháp, Amir của Afghanistan, Đế chế Ottoman và Ả Rập. Tuy nhiên, những nỗ lực này liên quan đến người Pháp đã sớm được người Anh biết đến, những người đang chiến đấu với người Pháp ở Ai Cập, được Marathas và Nizam hậu thuẫn. Năm 1799, Tipu tử trận trong cuộc bảo vệ Srirangapatna tại Chiến tranh Anglo-Mysore lần thứ tư, báo trước sự kết thúc nền độc lập của Vương quốc. Các nhà sử học Ấn Độ hiện đại coi Tipu Sultan là kẻ thù vô địch của người Anh, một nhà quản trị tài năng và một nhà đổi mới.