Câu lạc bộ bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh
Lịch sử > 1985 - 2000: Thời kì Phạm Huỳnh Tam Lang và thế hệ vàng của Cảng Sài Gòn

Những năm sau, đội đang trong giai đoạn xây dựng lại lực lượng, mọi việc được đẩy nhanh hơn khi cựu trung vệ Phạm Huỳnh Tam Lang về nước năm 1983 và được đặt vào vị trí huấn luyện viên trưởng. Mọi hoạt động của đội bóng được chấn chỉnh lại. Đội bóng Cảng Sài Gòn đón nhận lứa cầu thủ đầu tiên đến với đội từ năm 1984, đội hình được xem là thế hệ vàng đích thực của đội bóng. Ngoài việc tiếp nhận hàng loạt cầu thủ trẻ, giỏi thuộc các khóa đầu của Trường Năng khiếu nghiệp vụ TP.HCM thì nhiều cầu thủ ở dạng phong trào cũng tìm đến và sau vài ngày được HLV Tam Lang giao cho trợ lý Dương Văn Thà kiểm tra. Từ năm 1984, đội hình của Công nhân Cảng Sài Gòn đã xuất hiện hàng loạt cái tên mà về sau đã làm rạng danh bóng đá TP.HCM bao gồm: Các tiền đạo Phan Hữu Phát, Đặng Trần Chỉnh, Hà Vương Ngầu Nại; Các tiền vệ Nguyễn Thanh Tùng (Tùng Móm), Nguyễn Văn Tám; Các hậu vệ Hồ Văn Tam, Vương Diệu Thành, Võ Hoàng Tân,... Trong năm đó đội đóng góp hai tiền đạo Phan Hữu Phát và Đặng Trần Chỉnh cho đội tuyển Việt Nam tham dự giải SKDA 1984.
Với những sự bổ sung này, đội dần thay máu và trình diễn một diện mạo mới. Sang mùa giải năm 1985, lão tướng "nhạc trưởng" Dương Văn Thà vẫn có tên trong danh sách thi đấu, song chỉ được tung vào sân như lực lượng dự trữ chiến lược trong những thời điểm quyết định. Lối chơi từ sơ đồ chiến thuật 4-3-3, đã chuyển dần sang 1-3-4-2, 1-2-4-3 rồi 1-2-5-2. Ngoài lứa cầu thủ được chuyển về từ Trường Năng khiếu nghiệp vụ vốn có căn cơ, những cầu thủ ở dạng phong trào đến với Cảng Sài Gòn đều được sàng lọc khá gắt gao. Sau 6 năm mong chờ, cuối cùng người hâm mộ bóng đá TP.HCM đã đón nhận danh hiệu vô địch quốc gia đầu tiên vào mùa giải 1986 và đội ghi công đầu không ai khác là Cảng Sài Gòn với sự dẫn dắt của huấn luyện viên Phạm Huỳnh Tam Lang.
Mùa giải năm 1987, đội được bổ sung lứa cầu thủ sẽ làm trụ cột cho đội trong thập niên 1990 như các tiền vệ Võ Hoàng Bửu, Lư Đình Tuấn và thủ môn Nguyễn Hồng Phẩm. Đến năm 1988, Nguyễn Hồng Phẩm chính thức bắt chính cho đội thay cho thủ môn kỳ cựu Lưu Kim Hoàng. Năm 1990 đến lượt Hồ Văn Lợi gia nhập đội. Tiền đạo Hà Vương Ngầu Nại cũng đoạt danh hiệu vua phá lưới Giải vô địch quốc gia năm 1989. Tuy đến, đến khi kết thúc nền bóng đá bao cấp cuối năm 1990, đội vẫn chưa giành được thêm danh hiệu nào ngoài chức vô địch năm 1986.
Cuối thập niên 1980 đến đầu thập niên 1990, khi cơ chế bao cấp bị xóa bỏ, hàng loạt đội bóng phía Bắc hoặc bị xóa sổ hoặc không còn ánh hào quang xưa, thì các đội bóng của Thành phố Hồ Chí Minh, với khẩu hiệu "Đi trước, về trước", thoáng hơn, dám nghĩ, dám làm, đã nhanh chóng thích nghi với môi trường mới và có một số bước tiến nhất định so với các đội kình địch cũ. Ba đội bóng của Thành phố là Hải Quan, Công an Thành phố Hồ Chí Minh và Cảng Sài Gòn trong khoảng thời gian này thay nhau giành được 5 trong tổng số 7 chức vô địch quốc gia đầu tiên của thập niên 1990.
Nhiều cầu thủ của đội trong thời kỳ này được gọi vào Đội tuyển quốc gia Việt Nam gồm thủ môn Nguyễn Hồng Phẩm, các tiền đạo Hà Vương Ngầu Nại, Lư Đình Tuấn rồi sau đó là Nguyễn Minh Phụng, Trần Quan Huy, Nguyễn Phúc Nguyên Chương, Hồ Văn Lợi, Huỳnh Hồng Sơn.
Mùa giải 1991, đội bóng công nhân Cảng đã giành ngôi đầu bảng của giai đoạn 1 với 8 chiến thắng, 3 trận hoà và 1 trận thua, giúp có được chiếc vé vào vòng tứ kết gặp Công an Thành phố Hồ Chí Minh. Đội đã xuất sắc đánh bại đội bóng cùng thành phố với tỉ số 3-1 chung cuộc sau hai lượt trận. Tuy nhiên, Công nhân Cảng Sài Gòn đã thất bại trước Quảng Nam – Đà Nẵng trong trận bán kết với tỉ số 2-1, cùng đồng hạng ba với Công An Hải Phòng.
Ở Cúp Quốc gia 1992, Cảng Sài Gòn và Thể Công hòa nhau với tỉ số 1-1 sau 90 phút thi đấu chính thức của trận chung kết, buộc phải phân định thắng thua bằng loạt sút luân lưu. Cảng Sài Gòn đã giành chiến thắng với tỉ số 5-4 trong loạt sút này, qua đó vượt qua tượng đài Thể Công để trở thành nhà vô địch đầu tiên của Cúp Quốc gia Việt Nam, có cơ hội tham gia Cúp C2 châu Á 1993.
Trong mùa giải 1993-1994, Cảng Sài Gòn đã thể hiện phong độ ấn tượng trong suốt mùa giải, đặc biệt là ở vòng bán kết và chung kết. Mở đầu giai đoạn 1, đội bóng đã xuất sắc xếp vị trí đầu bảng B với 4 chiến thắng, 2 hoà và 1 thua. Đến giai đoạn 2, với cả ba chiến thắng trước lần lượt Công an Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Quan và Đồng Tháp đã đưa Cảng Sài Gòn tiếp tục đầu bảng và giành chiếc vé bán kết gặp CLB Quân Đội. Với chiến thắng tối thiểu 1-0, Cảng Sài Gòn chính thức gặp lại đội bóng cùng thành phố là Công an Thành phố Hồ Chí Minh tại chung kết. Trận chung kết derby TP.HCM diễn ra vào ngày 19 tháng 5 năm 1994 tại Sân vận động Thống Nhất. Với lối chơi kỹ thuật và sự phối hợp ăn ý, Cảng Sài Gòn đã giành chiến thắng thuyết phục với tỉ số 2-0, qua đó đăng quang ngôi vô địch quốc gia lần thứ hai sau 8 năm. Còn đấu trường Cúp Quốc gia 1994, Cảng Sài Gòn đã xuất sắc lọt đến trận chung kết nhưng thất bại sít sao 0-1 trước Sông Bé, trở thành Á quân Cúp Quốc gia.
Tại mùa 1995, Cảng Sài Gòn đứng thứ 2 bảng B trong giai đoạn 1, chỉ xếp sau An Giang. Đội bóng công nhân Cảng giành chiến thắng kịch tính trong trận tứ kết với tỉ số 4-3 trong loạt luân lưu trước Đồng Tháp. Một lần nữa trong trận bán kết nhánh thắng, Cảng Sài Gòn chỉ có thể tiếp tục đi tiếp sau khi đánh bại Sông Lam Nghệ An với tỉ số 5-3 trong loạt luân lưu. Kịch tính là vậy, nhưng đội bóng đã phải nhận hai thất bại liên tiếp trong trận chung kết nhánh thắng và nhánh thua trước Công an Thành phố Hồ Chí Minh và Thừa Thiên Huế. Cảng Sài Gòn đứng thứ ba giải đấu.
Bóng đá TP.HCM trở nên hấp dẫn hơn với Cúp Quốc gia 1996, khi chứng kiến trận derby đầu tiên của TP.HCM tại chung kết, cuộc đối đầu giữa Cảng Sài Gòn và Hải Quan. Sự kịch tính và cam go ấy đã thể hiện thông qua tỉ số 0-0 rất bất phân thắng bại, bắt buộc cả hai đến với loạt luân lưu để tìm ra nhà vô địch. Cảng Sài Gòn tuy hay là vậy nhưng đã không thể có được may mắn trước Hải Quan khi đã thất bại với tỉ số 5-6 và trở thành Á quân Cúp Quốc gia lần thứ hai.
Ở mùa giải 1997, đội bóng Cảng Sài Gòn đã thể hiện sự thống trị tại giải đấu cao nhất Việt Nam. Đội luôn duy trì phong độ đầy ổn định trong suốt mùa giải, thể hiện sức mạnh ở cả sân nhà và sân khách. Trong trận đấu quan trọng gặp Hải Quan, những "công nhân" Cảng Sài Gòn đã giành chiến thắng với tỉ số 2-1, củng cố vị trí dẫn đầu bảng xếp hạng. Kết thúc mùa giải, đội đã đứng đầu bảng xếp hạng, chính thức giành chức vô địch quốc gia lần thứ ba trong lịch sử câu lạc bộ, đồng thời giành chiếc vé tham dự Cúp C1 châu Á 1998–99 và Cúp Dunhill 1997. Ở Cúp Quốc gia 1997, Cảng Sài Gòn tiếp tục tái hiện trận chung kết derby TP.HCM lần thứ hai với Hải Quan. Một lần nữa, đội bóng đành phải ngậm ngùi nhận thất bại 3-0, qua đó Cảng Sài Gòn vẫn chưa thể có được danh hiệu này lần nữa kể từ năm 1992.
Chỉ cho đến khi giải Cúp Quốc gia 1999-2000, Cảng Sài Gòn mới thật sự tìm lại với vinh quang thật sự của mình. Đội bóng mở đầu bằng chiến thắng ở vòng 1/16 với tỉ số 5-3 sau hai lượt trận trước Tiền Giang. Cảng Sài Gòn tiếp tục thăng hoa bằng trận đấu lượt về đầy bàn thắng có tỉ số 7-2 sau khi bị Bình Dương cầm hoà 0-0 ở trận lượt đi vòng 1/8. Thể Công, vốn là biểu tượng của bóng đá Việt Nam cũng đã phải đành thất bại hoàn toàn 4-0 tại vòng tứ kết trước Cảng Sài Gòn. Đến vòng bán kết, đội bóng công nhân Cảng giành chiến thắng tối thiểu 1-0 trước Đồng Tháp. Trận derby TP.HCM thêm lần nữa được diễn ra tại chung kết Cúp Quốc gia, tuy nhiên lần này lại cuộc thư hùng giữa Cảng Sài Gòn và Công an Thành phố Hồ Chí Minh. Với sức mạnh đoàn kết cùng niềm tin yêu của người hâm mộ, đội bóng công nhân Cảng đã giành chiến thắng 2-1 trong trận derby, Cảng Sài Gòn chính thức trở thành nhà vô địch Cúp Quốc gia một lần nữa. Với chiến thắng này, đội bóng đã có chiếc vé tham dự Cúp C2 châu Á 2000-01.