Cộng hòa Ragusa
Lịch sử > Nền Cộng hòa chấm dứt

Khoảng năm 1800, Cộng hòa Ragusa đã có một mạng lưới lãnh sự quán được tổ chức cao độ và cơ quan lãnh sự tại hơn tám mươi thành phố và hải cảng trên thế giới. Năm 1806, nước Cộng hòa đầu hàng quân đội Đế quốc Pháp nhằm kết thúc cuộc vây hãm kéo dài một tháng của hạm đội Nga và quân đội Montenegro (trong đó có tới 3.000 quả đạn pháo rơi xuống thành phố). Người Pháp tới giải vây và cứu giúp Ragusa. Quân đội Pháp dưới sự chỉ huy của Napoléon tiến vào Ragusa cùng năm đó. Năm 1808, Thống chế Marmont quyết định giải thể nước Cộng hòa Ragusa và hợp nhất lãnh thổ xứ này vào Vương quốc Ý của Napoléon, rồi tự xưng là "Công tước Ragusa" (Duc de Raguse). Năm 1810 Ragusa cùng với toàn thể xứ Dalmatia hình thành nên tỉnh Illyria thuộc Pháp mới được tạo ra. Sau đó trong trận chiến ở Paris năm 1814, Marmont đã bỏ rơi Napoléon và phải chịu mang tiếng xấu như một kẻ phản bội. Từ chữ ragusade được đúc trên đồng tiền xu của Pháp hàm ý sự mưu phản và raguser có nghĩa là kẻ lừa đảo.
Giới quý tộc Ragusa thì bị chia rẽ vì tư tưởng và hành vi chính trị của mình. Người Pháp chiếu theo điều "44" của Nghị định năm 1811 đã bãi bỏ thể chế fideicommissum trong luật thừa kế có từ nhiều thế kỷ nay, cho phép quý tộc trẻ tuổi tham gia vào một phần thừa kế của gia đình, mà pháp luật trước đây đã đoạt mất của họ. Việc huỷ bỏ fideicommissum xảy ra tại Antonio Degl'Ivellio. Theo một bản kê khai của vùng Dubrovnik năm 1813, 451 chủ sở hữu đất đai đã được đăng ký, bao gồm cả các tổ chức giáo hội và làng xã.
Mặc dù chẳng có bằng chứng nào về khối lượng tài sản của họ thì giới quý tộc chắc chắn đã nắm trong tay hầu hết các vùng đất. Mười một thành viên của gia tộc Sorgo, tám của nhà Gozze, sáu của nhà Ghetaldi, sáu của nhà Pozza, bốn của nhà Zamagna và ba thành viên của gia tộc Saraka nằm trong số những địa chủ lớn nhất. Công dân Ragusa đa phần đều thuộc về những hội ái hữu St. Anthony và St. Lazarus sở hữu số lượng đất đai đáng kể bên ngoài thành phố. Bất kể các sự kiện đang diễn ra trong thành phố lúc này đang bị bao vây bởi quân đội Croat phe thân Áo dưới sự chỉ huy của Todor Milutinović cùng sự trợ giúp từ Hải quân Hoàng gia Anh, thế lực đang có được sự thống trị không mấy khó khăn trên vùng biển Adriatic. Thuyền trưởng William Hoste cũng tham gia vào cuộc vây hãm vào cuối tháng 1 năm 1814 với hai chiếc tàu chiến HMS Bacchante và HMS Saracen. Họ kéo pháo lên đồi và sau một cuộc oanh tạc kéo dài suốt hai ngày đêm khiến cho quân Pháp với 500 binh sĩ dưới sự chỉ huy của Tướng Joseph de Montrichard đi đến quyết định giao nộp thành phố này để đầu hàng theo những điều kiện đáng kính. Để tránh xung đột lớn hơn, người Áo đồng ý các điều kiện từ phía Pháp. Tướng Milutinović hứa rằng đạo quân chiến thắng của Áo, Anh và Montenegro sẽ không tiến quân vào thành phố trước khi người Pháp cuối cùng xuống tàu rút khỏi thành phố.
Ngày 27 tháng 1 năm 1814, sự đầu hàng của người Pháp được ký kết tại Gruž và phê chuẩn trong cùng một ngày. Đó cũng là lúc Vlaho Kaboga công khai đứng về phía người Áo, xua quân nổi dậy ở Konavle. Trong khi đó, lực lượng của Đivo Natali vẫn đợi bên ngoài Cổng Ploče. Sau gần tám năm chiếm đóng, quân đội Pháp bước ra khỏi Dubrovnik ngày 27 và 28 tháng 1 năm 1814. Vào chiều ngày 28 tháng 1 năm 1814, liên quân Montenegro, Áo và Anh ồ ạt tiến vào thành phố qua Cổng Pile, từ chối thu nạp đám phiến quân Ragusa. Say hơi men chiến thắng và được hỗ trợ của Vlaho Kaboga, Tướng Milutinović phớt lờ thỏa thuận Gruž mà ông đã thực hiện với giới quý tộc ở Gruž. Các sự kiện sau đó có thể là hình ảnh thu nhỏ tốt nhất của cái gọi là vụ lá cờ.
Lá quốc kỳ Thánh Blaise bay phấp phới cùng với màu cờ của Áo và Anh, nhưng chỉ giữ được trong hai ngày vì vào ngày 30 tháng Giêng, Tướng Milutinović đã ra lệnh cho Thị trưởng Savo Đorđi phải kéo lá cờ xuống. Choáng ngợp bởi một cảm giác tự hào yêu nước sâu sắc, Đorđi, viên Rector cuối cùng của nước Cộng hòa và là một người thân Pháp trung thành, từ chối làm như vậy "Jer da ga je pripeo puk" ("vì quần chúng nhân dân đã treo nó lên"). Các sự kiện tiếp theo đã chứng minh rằng người Áo đã tước đoạt mọi cơ hội có thể để xâm chiếm toàn bộ vùng bờ biển phía đông Adriatic, từ Venezia đến Kotor. Đồng Minh đã làm tất cả mọi thứ trong quyền hạn của mình nhằm loại bỏ vấn đề Ragusa tại Đại hội Vienna năm 1815. Đại diện Ragusa là Miho Bona đã từ chối tham gia vào Đại hội trong lúc Milutinović nhân cơ hội trước thỏa thuận cuối cùng của Đồng Minh đã nắm quyền kiểm soát toàn bộ thành phố.
Theo cuốn sách năm 1908 The Fall of Dubrovnik (Pad Dubrovnika), Lujo Vojnović, em trai của Ivo Vojnović đã làm tất cả mọi thứ để biện minh cho hành động nổi tiếng và chứng minh sự đoàn kết của tất cả các nhóm xã hội trong việc đạt được mục tiêu chung của họ nhằm khôi phục lại nước Cộng hòa. Tuy vậy theo các ghi chép thì xem chừng đã biểu lộ một tình huống khác nhau. Có một chút hiểu biết trong thực tế giữa giới quý tộc, giai cấp tư sản và giai cấp nông dân, và những cơ hội mỏng manh của các nhóm có bất kỳ cơ sở chung cho các hoạt động hơn nữa. Cả ba nhóm đều có những lý do khác nhau để không hài lòng với chính phủ Pháp, và thời điểm khi họ cùng nhau ăn mừng trước chiến thắng vẻ vang lại không đủ mạnh để đoàn kết tất cả các phân đoạn của xã hội Dubrovnik trong một cuộc đấu tranh khôi phục lại nền Cộng hòa. Sau khi Ragusa bị suy sụp về chính trị đã dẫn nó đến bên bờ vực của sự phá sản về kinh tế và bị cộng đồng quốc tế bỏ rơi; thành phố và các vùng lãnh thổ đã được bàn giao cho nền quân chủ Habsburg vào năm 1815 thông qua Đại hội Vienna. Năm 1814, quân đội Áo dưới sự chỉ huy của Tướng Todor Milutinović đã tiến vào Dubrovnik, theo sau là quân đội Anh và các phần tử nổi dậy địa phương chống lại sự chiếm đóng của Pháp. Tại Đại hội Vienna năm 1815, Ragusa đã trở thành một phần của lãnh thổ liên hiệp của Vương quốc Dalmatia, dưới sự thống trị của Đế quốc Áo-Hung cho đến tận năm 1918.
Năm 1815, giới quý tộc của cựu Chính phủ Ragusa gặp nhau lần cuối cùng với những nỗ lực sau cùng nhằm tái lập nước Cộng hòa Ragusa nhanh chóng thất bại. Sau sự sụp đổ của nền Cộng hòa hầu hết giới quý tộc chết dần chết mòn hoặc di cư ở nước ngoài; khoảng một phần năm các gia đình quý tộc là được sự công nhận của Đế quốc Áo-Hung. Một số gia đình được công nhận và sống sót là Ghetaldi-Gundula, Gozze, Kaboga, Sorgo, Zlatarić, Zamagna, Pozza, Gradi và Bona. Đại hội đồng tổ chức cuộc họp lần cuối cùng vào ngày 29 tháng 8 năm 1814 ở Vila Đorđi (quê hương của Sabo Đorđi) tại Mokošica, kê từ đó nước Cộng hòa Ragusa chính thức đi vào dĩ vãng.