stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Karakorum

| Karakorum |
| --- | --- |
Tên địa phương:  tiếng Mông Cổ: Хархорум
Các stupa ở bên ngoài tu viện Erdene Zuu
Vị trí:  Övörkhangai, Mông Cổ
Tọa độ: 47°12′37″B 102°50′52″Đ﻿ / ﻿47,21028°B 102,84778°Đ﻿ / 47.21028; 102.84778
Thành lập: 1220

Loại: Tàn tích của một kinh đô cũ
 
Karakorum (tiếng Mông Cổ Khalkha: Хархорум Kharkhorum, tiếng Trung: 哈拉和林) là thủ đô của Đế chế Mông Cổ (1235-1260), và của nhà Bắc Nguyên (Thế kỷ 14–15). Di tích của nó nằm ở góc tây bắc của tỉnh Övörkhangai (Mông Cổ ngày nay), gần thị trấn Kharkhorin ngày nay, và tiếp giáp với tu viện Erdene Zuu. Chúng là một phần của Di sản Văn hóa Thế giới cảnh quan văn hóa thung lũng Orkhon.
Lịch sử > Nền tảng

Thung lũng Orkhon là trung tâm của các đế chế Hung Nô, Göktürk và Uyghur. Đối với người Göktürk, dãy núi Khangai gần đó là địa điểm của Ötüken, và thủ đô Uighur Karabalgasun nằm gần nơi Karakorum sao này được xây dựng lên (hạ lưu sông Orkhon 27 km về phía tây bắc từ Karakorum). Khu vực này có lẽ cũng là một trong những khu vực canh tác lâu đời nhất ở Mông Cổ.
Trong 1218-1219, Thành Cát Tư Hãn tập hợp quân của mình cho chiến dịch chống lại Đế quốc Khwarezm ở một nơi gọi là Karakorum,, nhưng nền tảng thực tế của một thành phố thường được cho là đã xuất hiện chỉ trong 1220. Cho đến 1235, Karakorum dường như có được nhiều hơn một thị trấn yurt; chỉ sau đó, sau sự thất bại của nhà Kim, người kế thừa Thành Cát Tư Hãn là Oa Khoát Đài dựng lên các bức tường xung quanh khu vực và xây dựng một cung điện cố định.
Oa Khoát Đài đã đưa ra chỉ dụ xây dựng Tumen Amgalan Ord (Cung điện Hòa bình Myriad, Vạn An Cung trong tiếng Trung) vào năm 1235 năm sau khi ông đánh bại nhà Kim. Nó đã được hoàn thành trong một năm.
Lịch sử > Thịnh vượng

Dưới thời Oa Khoát Đài và những người kế nhiệm ông, Karakorum trở thành một địa điểm chính cho chính trị thế giới. Mông Kha đã mở rộng khu vực, và ngôi đền stupa lớn được hoàn thành. Họ cho thợ kim hoàn Paris, Guillaume Bouchier, thiết kế Cây bạc Karakorum cho trung tâm thành phố. Một cây lớn được điêu khắc bằng bạc và các kim loại quý khác mọc lên từ giữa sân và thấp thoáng trên cung điện, với các nhánh của cây được kéo dài vào tòa nhà. Quả bạc treo trên tứ chi và nó có bốn con rắn vàng bện quanh thân cây, trong khi trên ngọn cây được đặt một thiên thần kèn, tất cả như automata biểu diễn cho niềm vui của hoàng đế. Khi khan muốn triệu tập đồ uống cho khách của mình, thiên thần cơ khí đưa kèn lên môi và bấm còi, sau đó miệng của con rắn bắt đầu phun ra một vòi nước uống có cồn vào bồn bạc lớn được bố trí ở gốc cây.
Làng lụa Vạn Phúc

Làng lụa Hà Đông hay Làng lụa Vạn Phúc (nay thuộc phường Vạn Phúc, quận Hà Đông, cách trung tâm Hà Nội khoảng 10 km) là một làng nghề dệt lụa tơ tằm đẹp nổi tiếng có từ ngàn năm trước. Lụa Vạn Phúc có nhiều mẫu hoa văn và lâu đời bậc nhất Việt Nam.[cần dẫn nguồn] Lụa Hà Đông từng được chọn may trang phục cho triều đình.
Khung dệt đã căng tơ.
Nằm bên bờ sông Nhuệ, làng lụa Vạn Phúc vẫn còn giữ được ít nhiều nét cổ kính quê ngày xưa như hình ảnh cây đa cổ thụ, giếng nước, sân đình, buổi chiều vẫn họp chợ dưới gốc đa trước đình. "Lụa Hà Đông" cũng như các sản phẩm thủ công truyền thống của các làng nghề Hà Nội, thường được nhắc đến trong thơ ca xưa. Trong nhiều gia đình, khung dệt cổ vẫn được giữ lại, xen lẫn với các khung dệt cơ khí hiện đại.
Lịch sử

Làng Vạn Phúc vốn có tên Vạn Bảo, do kị húy nhà Nguyễn nên đã đổi thành Vạn Phúc. Lụa Vạn Phúc được giới thiệu lần đầu ra quốc tế tại các hội chợ Marseille (1931)[cần dẫn nguồn] và Paris (1932), được người Pháp đánh giá là loại sản phẩm tinh xảo của xứ Đông Pháp. Từ 1958 đến 1988, sản phẩm lụa Vạn Phúc hầu hết được xuất sang các nước Đông Âu; từ 1990 xuất khẩu ra nhiều quốc gia trên thế giới, thu ngoại tệ về cho Việt Nam.
Năm 2009, làng Vạn Phúc có khoảng 1000 khung dệt, sản xuất nhiều loại lụa cung cấp cho thị trường trong và ngoài nước, trong đó có các loại lụa cao cấp như lụa vân quế hồng diệp và lụa vân lưỡng long song phượng.
Năm 2010, để kỉ niệm Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, nghệ nhân Nguyễn Hữu Chỉnh, Chủ tịch Hiệp hội làng nghề dệt lụa Vạn Phúc, đã thiết kế mẫu lụa Long Vân với hoa văn mang hình tượng lưỡng long chầu Khuê Văn Các được cách điệu trong hình ảnh hoa sen.
Trong nhiều cửa hàng lụa ở Hà Nội và cả ở làng Vạn Phúc, lụa Trung Quốc chất lượng kém hơn được trà trộn vào bán với danh nghĩa lụa Vạn Phúc, làm giảm uy tín của lụa Vạn Phúc.
Đặc điểm

Mặt hàng dệt tơ lụa Vạn Phúc có nhiều loại: lụa, là, gấm, vóc, vân, the, lĩnh, bằng, quế, đoạn, sa, kỳ, cầu, đũi. Khổ vải thường là 90–97 cm.
Theo ca dao truyền miệng, nổi tiếng nhất trong các loại lụa Vạn Phúc có lẽ là lụa vân - loại lụa mà hoa văn nổi vân trên mặt lụa mượt.
Lụa vân nói riêng và lụa Vạn Phúc nói chung có đặc điểm ấm áp vào mùa đông và mát mẻ vào mùa hè. Hoa văn trang trí trên vải lụa rất đa dạng như mẫu Song Hạc, mẫu Thọ Đỉnh, mẫu Tứ Quý...
Lụa Hà Đông trong văn hóa đại chúng

Bài hát Áo lụa Hà Đông thuộc thể loại Tình khúc 54-75 là một tác phẩm nổi tiếng của nhạc sĩ Ngô Thụy Miên phổ thơ Nguyên Sa. 
Bài thơ của Nguyên Sa có đoạn:
Năm 2006, bộ phim cùng tên của đạo diễn Lưu Huỳnh ra mắt, bộ phim này đạt được giải thưởng tại một số liên hoan phim danh tiếng của châu Á.
Đình làng Vạn Phúc

Đình Vạn Phúc nằm ở giữa làng Vạn Phúc, là nơi thờ Thành Hoàng làng. Ả Lã Đê Nương Ngài là người "Sinh vị dân – Tử vị Quốc". Ngài được phong "Thượng đẳng thần" và thần hiệu là "Đương cảnh Thành Hoàng – Quốc vương thiên tử - Nga Hoàng đại vương" Theo Lịch sử truyền lại. Khi đất nước gặp ngoại xâm, các triều Lý – Trần – Lê về đây xin Ngài hiển linh phù trợ. Thành Hoàng được các triều vua ban tặng 11 sắc phong, tôn Thành Hoàng làng Vạn Phúc có công "Hộ nước – Giúp dân". Vào thời Lê Trung hưng, khi đánh đuổi nhà Mạc chạy lên Cao Bằng, vua Lê đóng đô ở Thăng Long (Khoảng những năm 1593) đã cấp tiền cho dân Vạn Phúc dựng đình để thờ Thành Hoàng làng. Rất có thể đó là vua Lê Kính Tông niên hiệu Hoằng Định (1601 - 1619).. Các cụ trong làng vẫn khẳng định Hậu cung có trước, sau mới dựng Phương Đình.Sau này nhiều khả năng do biến loạn thời cuộc hay hỏa hoạn, hoặc xuống cấp mà Phương đình được dựng mới trong thời gian vua Tự Đức (1878) trị vì. Hiện ở Phương đình có 1 dòng chữ ghi niên đại là Hoàng triều Tự Đức vạn vạn niên chi tam thập tuế thứ Đinh Sửu...nguyệt, cốc nhật... nghĩa là năm Tự Đức thứ 30 - 1878 dựng.
Chú thích

↑  “Trời nắng nóng, lụa Vạn Phúc đắt hàng”. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2010.
1 2  “Làng Vạn Phúc bán lụa Tàu?”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2013.
Quế hồng điệp Vạn Phúc
Người Mỹ da trắng

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |
Các quốc gia mà người Mỹ da trắng cho rằng đó là tổ tiên của họ
Tổng dân số
223.553.265 72,4% trong tổng dân số Hoa Kỳ, 2010 
Khu vực có số dân đáng kể
Tất cả các khu vực của Hoa Kỳ
Ngôn ngữ
Tiếng Anh  Tiếng Albania  · Tiếng Ả Rập  · Ngôn ngữ ký hiệu Mỹ  · Tiếng Tân-Aram  · Tiếng Armenia  · Tiếng Azerbaijan  · Tiếng Belarus  · Tiếng Séc  · Tiếng Đan Mạch  · Tiếng Hà Lan  · Tiếng Phần Lan  · Tiếng Pháp  · Tiếng Đức  · Tiếng Hy Lạp  · Tiếng Hebrew  · Tiếng Hungari  · Tiếng Ý  · Tiếng Kurd  · Ladino  · Tiếng Litva  · Tiếng Na Uy  · Tiếng Pashtun  · Tiếng Ba Tư  · Tiếng Ba Lan  · Tiếng Bồ Đào Nha  · Tiếng România  · Tiếng Nga  · Tiếng Slovak  · Nam Slav  · Tiếng Tây Ban Nha  · Tiếng Thụy Điển  · Tamazight  · Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ  · Tiếng Ukraina  · Tiếng Yiddish  · Ngôn ngữ khác
Tôn giáo
Chủ yếu là Kitô giáo (Tin Lành; Công giáo La Mã là các tôn giáo đơn lớn nhất); Tôn giáo thiểu số:  Mặc Môn giáo, Do Thái giáo, Hồi giáo
Sắc tộc có liên quan
Người Mỹ gốc Âu, Người châu Âu, Người Mỹ gốc Trung Đông, Người Mỹ Latinh da trắng, Người Canada gốc Âu, Người Úc gôc Âu, Người New Zealand gốc Âu, Cộng đồng người châu Âu từ các nơi khác trên thế giới 
Người Mỹ da trắng hay còn gọi gọn là Mỹ trắng là người Mỹ là hậu duệ của bất kỳ nhóm chủng tộc da trắng nào ở châu Âu, Trung Đông và Bắc Phi, hoặc trong thống kê điều tra dân số, những người tự báo cáo là người da trắng dựa trên tổ tiên đa số trắng. Cục Thống Kê Dân số Hoa Kỳ định nghĩa người da trắng như những người "có nguồn gốc từ bất cứ sắc dân bản địa của châu Âu, Trung Đông hoặc Bắc Phi". Giống như tất cả các danh mục chủng tộc chính thức của Hoa Kỳ, "Người da trắng" hoặc "không phải gốc Tây Ban Nha hoặc Latinh" và thành phần "gốc Tây Ban Nha hoặc Latinh", sau này bao gồm chủ yếu là người Mỹ gốc México da trắng và người Mỹ gốc Cuba da trắng. Thuật ngữ "da trắng" được coi là sai hoán đổi cho nhau với "màu trắng", mặc dù thuật ngữ sau được sử dụng trong ý nghĩa hẹp hơn của người da trắng. Sự bao gồm của những người không phải người châu Âu trong định nghĩa trắng là gây tranh cãi. Nhiều người Mỹ gốc Phi thuộc nhóm dân tộc được phân loại là người da trắng theo điều tra dân số Hoa Kỳ như người Mỹ gốc Ả Rập, Do Thái,. Người Mỹ gốc Do Thái và người Mỹ gốc Latinh và Tây Ban Nha nói rằng họ không xác định và không được coi là màu trắng.
Nguồn gốc tổ tiên

Tổ tiên lớn nhất của người Mỹ da trắng là: Đức (16,5%), Ireland (11,9%), Anh (9,2%), Ý (5,8%), Pháp (4%), Ba Lan (3%), Scotland (1,9%), Scotland-Ireland (1,7%), Hà Lan (1,6%), Na Uy (1,5%), Thụy Điển (1,4%) và Nga (1%). Tuy nhiên, nhân khẩu Anh Quốc và Anh được xem là thiếu nghiêm trọng vì số liệu có xu hướng tự báo cáo và xác định đơn giản là "người Mỹ" (6,9%), do thời gian họ sinh sống ở Hoa Kỳ, đặc biệt nếu gia đình họ đến trước cách mạng Mỹ. Nhiều người da trắng da trắng cũng có tổ tiên từ nhiều quốc gia.
Dân số

Người Mỹ da trắng (bao gồm cả người Mỹ gốc Tây Ban Nha da trắng) chiếm đa số, với tổng số khoảng 246.660.710, hoặc 77,35% dân số tính đến năm 2014. Người da trắng không phải gốc Tây Ban Nha tổng cộng khoảng 197.870.516, tương đương 62,06% dân số Hoa Kỳ.[cần dẫn nguồn]
Lưu trữ dữ liệu máy tính

Bài này đề cập đến ; về bộ nhớ sinh học, xem bài ; về thiết bị nhớ cầm tay, xem bài .
Bộ nhớ máy tính (tiếng Anh: Computer data storage), thường được gọi là ổ nhớ (storage) hoặc bộ nhớ (memory), là một thiết bị công nghệ bao gồm các phần tử máy tính và lưu trữ dữ liệu, được dùng để duy trì dữ liệu số. Nó là một linh kiện cơ bản có chức năng cốt lõi của các máy tính.
Bộ nhớ máy tính bao gồm các bộ nhớ điện tĩnh (non-volatile memory) để lưu trữ được dữ liệu của máy tính một cách lâu dài (khi kết thúc một phiên làm việc của máy tính thì dữ liệu không bị mất đi), hoặc bộ nhớ điện động (volatile memory) để lưu dữ liệu tạm thời trong quá trình làm việc của máy tính (khi kết thúc một phiên làm việc của máy tính thì bộ nhớ này bị mất hết dữ liệu).
Các thiết bị lưu trữ dữ liệu cho bộ nhớ lâu dài bao gồm: Đĩa cứng, Đĩa mềm, Đĩa quang, Băng từ, ROM, các loại bút nhớ...
Các thiết bị lưu trữ dữ liệu tạm thời trong quá trình làm việc: RAM máy tính, Cache...
Hầu hết các bộ nhớ nêu trên thuộc loại bộ nhớ có thể truy cập dữ liệu ngẫu nhiên, riêng băng từ là loại bộ nhớ truy cập tuần tự.
Bộ nhớ máy tính có thể chia thành hai dạng: Bộ nhớ trong (main memory) và bộ nhớ ngoài (external storage).
Chức năng

Nếu không có một số lượng đáng kể bộ nhớ, một máy tính sẽ chỉ có thể thực hiện các hoạt động cố định và ngay lập tức xuất kết quả. Nó sẽ phải được cấu hình lại để thay đổi hành vi của nó. Điều này được chấp nhận cho các thiết bị như máy tính bỏ túi, bộ xử lý tín hiệu số và các thiết bị chuyên dụng khác. Máy tính Von Neumann khác biệt ở chỗ có một bộ nhớ trong đó chúng lưu trữ các lệnh vận hành và dữ liệu của chúng. Các máy tính von Neumann linh hoạt hơn ở chỗ chúng không cần phải cấu hình lại phần cứng của chúng cho mỗi chương trình mới, nhưng có thể được lập trình lại đơn giản với lệnh trong bộ nhớ mới; chúng cũng có xu hướng đơn giản hơn để thiết kế, trong đó một bộ xử lý tương đối đơn giản có thể giữ trạng thái giữa các tính toán liên tiếp để xây dựng các kết quả thủ tục phức tạp. Hầu hết các máy tính hiện đại đều là máy von Neumann.
Phân cấp lưu trữ > Bộ nhớ trong

Bộ nhớ trong được hiểu là các loại bộ nhớ nằm nội bộ bên trong thùng máy. Còn có tên gọi khác là bộ nhớ chính (Main Memory)
Bộ nhớ đệm nhanh (cache memory):
Tốc độ truy xuất nhanh;
Thường nằm trong CPU, một số cache cũ có thể nằm ngoài CPU: như các cache trên đế cắm kiểu slot 1, hoặc cache dạng thanh, có thể tháo rời giống như các thanh RAM ngày nay;
Bao gồm Cache L1 và Cache L2, Cache L3 (L3 chỉ có ở một số CPU) có tốc độ truy xuất gần bằng tốc độ truyền dữ liệu trong CPU;
Bộ nhớ chính (Main Memory ):
Bộ nhớ RAM (Random Access Memory), hay Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên: Tốc độ truy cập nhanh, lưu trữ dữ liệu tạm thời, dữ liệu sẽ bị mất đi khi bị cắt nguồn điện;
Bộ nhớ ROM (Read Only Memory), hay Bộ nhớ chỉ đọc: Lưu trữ các chương trình mà khi mất nguồn điện cung cấp sẽ không bị (xóa) mất. Ngày nay còn có công nghệ FlashROM tức bộ nhớ ROM không những chỉ đọc mà còn có thể ghi lại được, nhờ có công nghệ này BIOS được cải tiến thành FlashBIOS.
Bộ nhớ ảo (Virtual Memory);
Phân cấp lưu trữ > Bộ nhớ ngoài

Bộ nhớ ngoài được hiểu là bộ nhớ máy tính gắn bên ngoài, có thể dùng để mang đi lại được giữa các máy tính.
Bao gồm:
Bộ nhớ từ: đĩa cứng, Đĩa mềm,...
Bộ nhớ quang: CD, DVD,...
Bộ nhớ bán dẫn: flash disk, thẻ nhớ...
Các loại bộ nhớ dựa trên công nghệ Flash ROM: Kết hợp với chuẩn giao tiếp máy tính USB (Universal Serial Bus) tạo ra các bộ nhớ máy tính di động thuận tiện và đa năng như: Các thiết bị giao tiếp USB lưu trữ dữ liệu, thiết bị giao tiếp USB chơi nhạc số, chơi video số; khóa bảo mật qua giao tiếp USB; thẻ nhớ... Dung lượng thiết bị lưu trữ Flash ROM đã lên tới 32GB (Samsung,Intel công bố năm 2005), trong tương lai, có thể Flash ROM sẽ dần thay thế các ổ đĩa cứng, các loại đĩa CD, DVD...
Cách phân biệt trong và ngoài như trên chỉ mang tính tương đối. Ví dụ các loại ổ cứng, ổ đĩa CD có thể gắn ngoài (qua giao tiếp USB, DATA)tốc độ truy cập nhanh. Ổ đĩa mềm có thể đặt vào máy, lấy ra khỏi máy dễ dàng. dung lượng nhỏ tốc độ quay chậm, tốc độ truy cập chậm. Đĩa CD và USB là những thiết bị nhớ có dung lượng tương đối cao đến hàng trăm MB hoặc vài GB.
Cách thức lưu trữ

Bài chi tiết: Lưu trữ dữ liệu
Người Koryak

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |
Lễ hội nhóm Ngọn Lửa Mới của người Koryak
Tổng dân số
8.022
Khu vực có số dân đáng kể
 Nga: 7.953 (2010)
 Ukraina: 69 (2001)
Ngôn ngữ
Tiếng Nga, Tiếng Koryak
Tôn giáo
Đa số Chính thống giáo Nga ngoài ra còn có Shaman giáo
Sắc tộc có liên quan
Các dân tộc Chukotka-Kamchatka khác
Người Koryak (hay Koriak) là một tộc người bản địa của vùng Viễn Đông Nga, sinh sống ở phía bắc bán đảo Kamchatka thuộc Kamchatka Krai và vùng ven biển Bering. Các biên giới văn hoá của người Koryak bao gồm Tigilsk ở phía nam và lưu vực sông Anadyr ở phía bắc.
Người Koryak có văn hóa tương tự như người Chukchi ở cực đông bắc Siberia. Cả hai dân tộc này đều tự gọi mình là Luorawetlan ([ɬəɣʔorawetɬʔat]; số ít [ɬəɣʔorawetɬʔan]), có nghĩa là "người thực". Ngôn ngữ Koryak và Alutor (thường được coi là phương ngữ của Koryak) gần gũi với ngôn ngữ Chukchi. Tất cả các ngôn ngữ này là thành viên của ngữ hệ Chukotka-Kamchatka. Chúng ít liên quan đến tiếng Itelmen trên bán đảo Kamchatka. Tất cả những dân tộc này và các nhóm thiểu số không liên quan khác trong và xung quanh Kamchatka được gọi chung là Kamchadal.
Những dân tộc lân cận của người Koryak bao gồm người Even ở phía tây, Alutor phía nam (trên eo đất bán đảo Kamchatka), Kerek phía đông và Chukchi ở phía đông bắc.
Người Koryak thường được chia thành hai nhóm. Người sống ven biển được gọi là Nemelan (hay Nymylan) có nghĩa là 'dân làng', do họ sống trong các ngôi làng. Lối sống của họ dựa trên việc đánh bắt cá và thú biển. Người Koryak nội địa, những người chăn nuôi tuần lộc, được gọi là Chaucu (hay Chauchuven), có nghĩa là 'giàu tuần lộc'. Họ thường có lối sống du mục hơn, di chuyển theo các đàn gia súc khi chúng ăn cỏ theo mùa.
Theo cuộc điều tra dân số năm 2010, có 7.953 người Koryak sống ở Nga.
Từ nguyên

Tên gọi Koryak xuất phát từ 'Korak', một tên ngoại lai, có nghĩa là 'với con tuần lộc (kor)' trong ngữ hệ Chukotka-Kamchatka gần đó. Những tài liệu tham khảo đầu tiên về cái tên 'Koryak' được ghi lại trong các bài viết của một nhà thám hiểm người Cossack Nga tên Vladimir Atlasov, người đã chinh phục Kamchatka cho Sa hoàng năm 1695. Tên biến thể đã được Nga thông qua trong các văn bản chính thức của chính quyền, do vậy nó trở nên phổ biến kể từ đó.
Nguồn gốc

Nguồn gốc của người Koryak không được biết rõ. Các nhà nhân loại học suy đoán rằng cầu đất liền Bering đã nối liền lục địa Á-Âu và Bắc Mỹ vào cuối giai đoạn Pleistocen muộn. Có thể những người di cư đã vượt qua vùng đất Koryak hiện đại trên đường đến Bắc Mỹ. Các nhà khoa học gợi ý rằng con người đã di chuyển qua lại giữa khu vực này và Haida Gwaii trước khi kỷ băng hà rút đi. Họ cho rằng tổ tiên của người Koryak đã quay trở lại Siberia từ Bắc Mỹ trong thời gian này. Sự giống nhau về văn hoá và ngôn ngữ có tồn tại giữa người Nivkh và người Koryak.
Chú thích

↑  Russian Census 2010: Population by ethnicity Lưu trữ 2012-04-24 tại Wayback Machine (tiếng Nga)
↑   State statistics committee of Ukraine - National composition of population, 2001 census] (Ukrainian)
↑  Chaussonnet, p28-29
1 2  Kolga, pp.230-234
↑  Al'kor, Ia P., and A. K. Dranen. (1935) Kolonial'naia politika tsarizzna na Kamchatke, Leningrad: Tsentral'nyi istoricheskii arkhiv. Leningradskoe otdelenie.
↑  Chaussonnet 1995, tr. 28-29.
↑  Friedrich & Diamond 1994.
Chú thích > Công trình được trích dẫn

Chaussonnet, Valérie (1995). Crossroads Alaska: Native Cultures of Alaska and Siberia. Smithsonian, National Museum of Natural History. ISBN 978-1-56098-661-4. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2020.
Friedrich, Paul; Diamond, Norma (1994). Encyclopedia of World Cultures: Russia and Eurasia, China. 6. Boston, Massachusetts: G.K. Hall. ISBN 978-0-8161-1810-6. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2020.
Người Koryak ở Liên bang Nga
Cách mạng Tunisia

| Cách mạng Hoa Nhài |
| --- | --- |

Địa điểm:  Tunisia
Ngày: 17 tháng 12, 2010 – 14 tháng 1, 2011 (4 tuần)
Đặc điểm: Tuần hành biểu tình, đình công, bạo loạn.
Tử vong: 338+
Thương vong: 2,147
Cách mạng hoa nhài
Cách mạng Tunisia còn gọi là Cách mạng Hoa Nhài (Hoa Lài) gồm có nhiều những cuộc biểu tình dữ dội chống chính phủ phe cánh tả đã diễn ra ở Tunisia, trong đó người dân xuống đường biểu tình để phản đối chính quyền Tunisia. Các cuộc biểu tình, đình công và bạo loạn được báo cáo đã bắt đầu trong vấn đề thất nghiệp, giá cả thực phẩm tăng, chính quyền tham nhũng, tự do ngôn luận và mức sống của người dân thấp. Các cuộc biểu tình lên tới đỉnh điểm bằng sự lật đổ tổng thống Zine El Abidine Ben Ali, người đã từ bỏ chức tổng thống và bỏ chạy khỏi Tunisia ngày 14 tháng 1 năm 2011 sau 23 năm cầm quyền.
Các cuộc biểu tình bắt đầu vào tháng 12 năm 2010 khi Mohamed Bouazizi đã tự thiêu sau khi cảnh sát tịch thu hàng sản xuất của mình. Các cuộc biểu tình tạo nên một làn sóng mạnh mẽ nhất của tình trạng bất ổn xã hội và chính trị ở Tunisia trong ba thập kỷ qua và đã có một số người bị thương và tử vong. Sau khi Ben Ali bỏ chạy, một cuộc bầu cử mới được kêu gọi thực hiện trong vòng 60 ngày. Các cuộc biểu tình cũng được gọi là Cách mạng Jasmine (Cách mạng hoa nhài) trên các phương tiện truyền thông phương Tây trong việc giữ với các thuật ngữ địa chính trị của cuộc "cách mạng sắc màu". Sau khi kết thúc cuộc biểu tình thì theo thống kê có khoảng 219 người bị tử vong.
Tổng quan

Đây được coi là cuộc cách mạng dân chủ phi bạo lực của nhân dân Tunisia, được đặt tên theo loài hoa của quốc gia, nổi dậy khiến Tổng thống Zine El Abidine Ben Ali của nước này bị lật đổ. Tổng thống Ben Ali từ chức sau 23 năm đương nhiệm.
Tổng thống bị lật đổ Ben Ali cùng gia đình bay sang Ả Rập Xê Út. Ông Ben Ali ký đơn từ chức sau khi bị Tòa án Hiến pháp Tunisia phế truất hôm 14.1. Theo quy định, Chủ tịch Quốc hội Foued Mebazaa tạm thời đảm trách quyền điều hành đất nước cho đến khi Tunisia tiến hành bầu cử tổng thống mới.
Ông Mebazaa cam kết sẽ tiến hành ngay các cải cách chính trị - kinh tế - xã hội để đảm bảo ổn định quốc gia, và hình thành một "chính phủ đoàn kết, theo đuổi lợi ích tốt nhất cho đất nước". Hội đồng Hiến pháp - cơ quan pháp lý cao nhất về các vấn đề hiến pháp - cũng tuyên bố cuộc bầu cử tổng thống mới sẽ được tổ chức chậm nhất trong vòng 60 ngày kể từ 14/1.
Pháp từng là đồng minh thân cận nhất của Tổng thống bị lật đổ Ben Ali, cũng tuyên bố người dân Tunisia có quyền được bày tỏ nguyện vọng dân chủ và kêu gọi sớm tổ chức bầu cử tại nước này. Thủ tướng Đức Angela Merkel thúc giục Tunisia nên thực thi một "nền dân chủ thực sự".
Nguyên nhân

Tổng thống độc tài Zine El Abidine Ben Ali, trước kia là một nhân vật quân sự, đã nắm quyền từ năm 1987. Tại Tunisia, Tổng thống được bầu lại với đại đa số phiếu sau mỗi nhiệm kỳ 5 năm. Ông chỉ định một Thủ tướng và nội các, thủ tướng không đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập chính sách. Các thống đốc vùng và các cơ quan hành chính địa phương cũng do chính phủ trung ương chỉ định. Phần lớn các thị trưởng và các hội đồng thành phố được bầu ra với hầu như tất cả các ghế đều thuộc đảng của Tổng thống.
Chế độ liên tục thông qua các điều luật khiến họ có vẻ là dân chủ với những nhà quan sát từ bên ngoài. Từ năm 1987, Tunisia đã nhiều lần cải cách hệ thống chính trị. Họ đã chính thức xoá bỏ hệ thống tổng thống trọn đời và mở cửa nghị viện cho các đảng đối lập. Tuy nhiên, trên thực tế mọi quyền lực được tập trung chính thức trong tay tổng thống và đảng của ông.
Ngoài chính sách cai trị cứng rắn, tình trạng tham nhũng, hối lộ ở Tunisia, đã trở thành quốc nạn, đã được bảo kê bởi gia đình cựu tổng thống và gia đình vợ ông ta, tạo điều kiện cho tệ nạn này cùng sự gia đình trị, nhóm lợi ích phát triển và chính sự bất công do nạn tham nhũng, hối lộ hoành hành đã trở thành một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ của chế độ Ben Ali.
Internet bị giới hạn chặt chẽ, gồm cả các site như YouTube. Tuy nhiên, Internet đã có sự phát triển vượt bậc với hơn 1,1 triệu người sử dụng và hàng trăm quán cafe Internet, được gọi là ‘publinet’. Điều này phần lớn liên quan tới nạn thất nghiệp trên diện rộng và thiếu dân chủ cùng các cơ hội khiến hàng triệu người bị thất nghiệp. Các nhóm nhân quyền độc lập, như Ân xá Quốc tế, đã đưa ra tài liệu chứng minh các quyền cá nhân không được tôn trọng.