stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Heinrich Lenz
Tiểu sử

Nhà vật lý học Heinrich Friedrich Emil Lenz chào đời tại Dorpat (nay là Tartu), xứ Livonia thuộc Đế quốc Nga. Sau khi hoàn tất việc học Trung học vào năm 1820, ông học hóa học và vật lý tại Trường Đại học Dorpat. Ông đồng hành với nhà hàng hải Otto von Kotzebue trong chuyến du hành vòng quanh thế giới lần thứ ba của ông này, từ năm 1823 cho đến năm 1826. Trong chuyến đi, Heinrich Lenz đã học về điều kiện khí hậu và tính chất vật lý của nước biển. Kết quả của chuyến đi này đã được ghi nhận trong tác phẩm "Những ký ức của Viện Hàn lâm Khoa học Sankt-Peterburg".
Sau chuyến đi này, Heinrich Lenz bắt đầu làm việc tại Trường Đại học Sankt-Petrburg, nước Nga, tại đây ông làm Chủ nhiệm khoa Toán học và Vật lý từ năm 1840 đến năm 1863, và trở thành Hiệu trưởng từ năm 1863 tới khi qua đời năm 1865. Heinrich Lenz bắt đầu nghiên cứu Điện từ học vào năm 1831. Ngoài định luật được đặt theo tên ông, ông cũng nghiên cứu độc lập mà phát hiện ra Định luật Joule–Lenz vào năm 1842. Để ghi nhớ nỗ lực của ông đối với định luật, người ta gọi là "Định luật Joule-Lenz", cũng được đặt theo tên của nhà vật lý học người Anh James Prescott Joule.
Trong chuyến đi Ý vào năm 1865, tình hình sức khỏe của nhà vật lý học Heinrich Friedrich Emil Lenz trở nên tồi tệ, và ông qua đời tại Roma vào ngày 10 tháng 2 năm ấy do bị đột quỵ
Một miệng núi lửa nhỏ ở phía xa của mặt trăng được đặt theo tên của ông.
Chú thích

↑  Morris H. Shamos, Great experiments in physics: firsthand accounts from Galileo to Einstein, Courier Dover Publications, 1987, các trang 159-160. ISBN 0-486-25346-5.
(48835)

(48835) 1997 YK18 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 22 tháng 12 năm 1997.
Cá heo lưng bướu Thái Bình Dương

| Cá heo lưng bướu Thái Bình Dương |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp bị đe dọa  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Cetacea
Họ (familia): Delphinidae
Chi (genus): Sousa
Loài (species): S. chinensis
Danh pháp hai phần
Sousa chinensis (Osbeck, 1765) 
Cá heo lưng bướu Thái Bình Dương, cá heo lưng gù hay còn gọi là cá heo trắng Trung Quốc (danh pháp khoa học: Sousa chinensis chinensis, tên Trung Quốc: 中华白海豚; bính âm: Zhonghua bái hǎitún) là một loài động vật có vú thuộc chi cá heo lưng bướu, họ Cá heo đại dương. Một con cá heo trưởng thành có màu trắng hoặc hồng (màu hồng của chúng được cho là do các mạch máu tạo nên sắc tố)
Phân bố

Khu vực phân bố của chúng bao gồm các vùng biển thuộc khu vực Đông Nam Á, Nam Trung Quốc đến Úc và quanh đảo Papua. Có hai phân loài của loài này là Sousa chinensis chinensis và Sousa chinensis plumbea. Trong khi loài Sousa chinensis chinensis phân bố từ Trung Quốc tới khu vực các đảo của Indonesia còn phân loài của chúng có nguồn gốc từ bờ biển Nam Phi đã di chuyển tới khu vực phía Nam Indonesia và quanh đại lục Úc. Hai phân loài này khác nhau về màu sắc và kích thước của vây lưng. Các phân loài được tìm thấy ở Đông Nam Á có màu trắng hồng và một vây lưng lớn hơn, nhưng lại không có cái bướu như phân loài ở Úc.
Đặc điểm

Chiều dài cơ thể của cá heo trắng Trung Quốc có chiều dài từ 2 đến 3,5 mét (6 ft 7 đến 11 ft 6 in) đối với con trưởng thành và hơn 1 mét (3 ft 3 in) đối với những con non. Một con trưởng thành có trọng lượng trung bình khoảng 150 đến 230 kg (330 510 lb). Cá heo trắng Trung Quốc có thể sống đến 40 năm.
Khi mới sinh ra, một con cá heo Trung Quốc có màu đen, sau đó chuyển dần sang màu xám rồi hồng nhạt có thêm những đốm nhỏ. Đến khi trưởng thành, chúng có màu hồng hoặc màu trắng.
Cá heo trắng Trung Quốc ngoi lên mặt nước để thở 20 - 30 giây đối với những con trưởng thành và cần thời gian gấp đôi đối với những con nhỏ do phổi của chúng chưa phát triển hết. Cá heo trưởng thành có thể ở dưới nước khoảng 2-8 phút, nhưng một con non chỉ có thể ở dưới nước trong 1-3 phút. Chúng di chuyển theo chiều thẳng đứng lên mặt nước. Do có một cặp mắt lồi nên chúng có thể quan sát một cách rõ ràng ở cả hai môi trường nước và không khí.
Sinh sản

Cá heo trắng Trung Quốc là những sinh vật hòa đồng, sống theo nhóm nhỏ khoảng 3 hoặc bốn con. Con cái trưởng thành khi đạt 10 năm tuổi, trong khi những con đực trưởng thành khi được 13 năm tuổi. Thời gian giao phối là vào cuối hè tới mùa thu. Cá heo con ra đời sau khoảng 11 tháng và được cha mẹ chúng chăm sóc cho đến khi chúng tự kiếm được thức ăn. Cá heo trắng Trung Quốc sinh sản 3 năm một lần, thường đẻ duy nhất một con.
Bảo tồn

Do việc khai thác thủy sản, cùng với việc ô nhiễm trong quá trình khai thác cùng với việc quan sát xem cá heo khiến cá heo trắng nằm trong danh sách các loài gần bị đe dọa của IUCN. Vì vậy, một số nơi như ở Hồng Kông khi tổ chức các chuyến du lịch du thuyền quan sát cá heo thực hiện các nguyên tắc ứng xử khi xem cá heo như quan sát từ một khoảng cách, không ném các thức ăn và các chất độc hại xuống cho cá heo, Tàu thuyền di chuyển với tốc độ chậm (không quá 10 hải lý một giờ), song song với việc di chuyển của cá heo.
Cá heo trắng Trung Quốc được liệt kê trong Phụ lục II của Công ước về bảo tồn các loài động vật hoang dã di cư (CMS) 
Chúng cũng được bảo tồn theo biên bản ghi nhớ về Bảo tồn động vật biển có vú và môi trường sống của chúng tại các đảo thuộc Thái Bình Dương.
Tại Việt Nam

Ngày 21 tháng 8 năm 2021, hình ảnh và video ghi lại cảnh nhiều cá thể cá heo hồng bơi lội trên biển gần khu vực Hòn Dấu, quận Đồ Sơn, Hải Phòng. Đại diện hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, phó giáo sư Nguyễn Chu Hồi cho rằng, việc cá heo hồng xuất hiện trong thời gian này cho thấy sự cải thiện của môi trường biển Việt Nam trong bối cảnh đại dịch COVID-19 hoành hành.
Bạch Hạ

Bạch Hạ là một xã thuộc huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội, Việt Nam.
Xã Bạch Hạ có diện tích 5,81 km², dân số năm 1999 là 7.206 người, mật độ dân số đạt 1.240 người/km².
Chú thích

↑  Tổng cục Thống kê
Jocelyne Trouillot

Marie-Jocelyne Trouillot (sinh ngày 21 tháng 4 năm 1948) là một nhà văn và nhà giáo dục người Haiti.
Con gái của Ernst Trouillot và Anne Marie Morisset, cô được sinh ra ở Port-au-Prince. Cô tốt nghiệp trường đại học École Normale ở Haiti và sau đó tiếp tục học ngành tâm lý học và giáo dục tại Đại học Bordeaux. Cô đã nhận bằng thạc sĩ về giáo dục song ngữ từ Đại học Long Island. Trouillot đã dạy trong vài năm, cũng phát triển tài liệu giáo dục cho trẻ em Haiti. Sau khi chuyển đến Florida, cô đã hoàn thành bằng tiến sĩ tại Đại học Florida Atlantic. Trong một số năm, cô đã chỉ đạo giáo dục song ngữ cho các trường học ở Hạt Dade. Sau khi chế độ Duvalier ở Haiti kết thúc, cô trở về Haiti, nơi cô là người đồng sáng lập của Đại học Caraïbe. Trouillot cũng là người sáng lập và chủ tịch của AYIBBY, chi nhánh Haiti của Hội đồng quốc tế về sách dành cho giới trẻ. Cô khuyến khích việc sử dụng Haiti Creole trong trường học.
Trouillot là tác giả của một số sách giáo khoa, cũng như sách thiếu nhi ở Creole. Cô cũng là giám đốc của Đại học Caraïbe và giám đốc của nhà xuất bản Đại học Caraïbe.
Cô là em gái của các nhà văn Lyonel Trouillot và Évelyne Trouillot.
Tác phẩm được chọn

Betsi (2007)
Yo bay kanè (2008)
Pòpòl nèg Chanzòl (2009)
Goudougoudou (2010)
126 lèt damou (2011)
Kristotomus petiolatus

| Kristotomus petiolatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Kristotomus
Loài (species): K. petiolatus
Danh pháp hai phần
Kristotomus petiolatus Gupta, 1990 
Kristotomus petiolatus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
17097 Ronneuman

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln
Nơi khám phá: Socorro
Ngày phát hiện: 10 tháng 5 năm 1999
Tên định danh
Tên định danh: 17097
Tên định danh thay thế: 1999 JX31
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.7128348
Viễn điểm quỹ đạo: 3.5084022
Độ lệch tâm: 0.1278793
Chu kỳ quỹ đạo: 2003.8654565
Độ bất thường trung bình: 209.61741
Độ nghiêng quỹ đạo: 1.70410
Kinh độ điểm mọc: 187.03382
Góc cận điểm: 67.36666
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.4
 
17097 Ronneuman (1999 JX31) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 5 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Conyza maxima

| Conyza maxima> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Conyza
Loài (species): C. maxima
Danh pháp hai phần
Conyza maxima Zoll. & Mor., 1845 
Conyza maxima là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Zoll. & Mor. mô tả khoa học đầu tiên năm 1845.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Conyza maxima”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Armadillo pseudomayeti

| Armadillo pseudomayeti> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Armadillidae
Chi (genus): Armadillo
Loài (species): A. pseudomayeti
Danh pháp hai phần
Armadillo pseudomayeti Mattern, 1999 
Armadillo pseudomayeti là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Mattern miêu tả khoa học năm 1999.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Armadillo pseudomayeti Mattern, 1999. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=259099
Gonocormus latilabiatus

| Gonocormus latilabiatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Hymenophyllales
Họ (familia): Hymenophyllaceae
Chi (genus): Gonocormus
Loài (species): G. latilabiatus
Danh pháp hai phần
Gonocormus latilabiatus Copel., 1938 
Gonocormus latilabiatus là một loài dương xỉ trong họ Hymenophyllaceae. Loài này được Copel. mô tả khoa học đầu tiên năm 1938.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Gonocormus latilabiatus”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Bera, Pahang

| Huyện Bera |
| --- | --- |
—  Huyện của Malaysia  —
 
 

Huyện Bera
Tọa độ: 3°16′21,3″B 102°27′8,3″Đ﻿ / ﻿3,26667°B 102,45°Đ﻿ / 3.26667; 102.45000 
Quốc gia:  Malaysia
Bang:  Pahang
Diện tích
 • Tổng cộng: 2.228 km2 (860 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 93.084
 • Mật độ: 42/km2 (110/mi2)
Huyện Bera là một huyện thuộc bang Pahang của Malaysia. Huyện Bera có dân số thời điểm năm 2010 ước tính khoảng 93084 người.
Jens Spahn

| Jens Spahn MdB |
| --- | --- |
Spahn năm 2020

Bộ trưởng Bộ Y tế Liên bang
Nhiệm kỳ 14 tháng 3 năm 2018 – 8 tháng 12 năm 2021
Thủ tướng: Angela Merkel
Tiền nhiệm: Hermann Gröhe
Kế nhiệm: Karl Lauterbach
Phó lãnh đạo đảng Liên minh Dân chủ Kitô giáo
Nhiệm kỳ 16 tháng 1 năm 2021 – 20 tháng 1 năm 2022Phục vụ cùng Silvia Breher, Volker Bouffier, Julia Klöckner và Thomas Strobl
Lãnh đạo: Armin Laschet
Tiền nhiệm: Armin Laschet
Kế nhiệm: Carsten Linnemann
Bộ trưởng Tài chính của Quốc hội
Nhiệm kỳ 3 tháng 7 năm 2015 – 14 tháng 3 năm 2018
Thủ tướng: Angela Merkel
Bộ trưởng: Wolfgang Schäuble Peter Altmaier (quyền)
Tiền nhiệm: Steffen Kampeter
Kế nhiệm: Christine Lambrecht
Nghị sĩ Bundestag   cho khu vực Steinfurt I – Borken I
Đương nhiệm
Nhậm chức  17 tháng 10 năm 2002
Tiền nhiệm: Khu vực bầu cử được thành lập
 
Thông tin cá nhân
Sinh: Jens Georg Spahn 16 tháng 5, 1980 (44 tuổi) Ahaus, North Rhine-Westphalia, Tây Đức (nay là Đức)
Đảng chính trị: Liên minh Dân chủ Kitô giáo
Phối ngẫu:  Daniel Funke (cưới 2017) 
Alma mater: Đại học Hagen
Nghề nghiệp: Chính khách Giao dịch viên Vận động ở hành lang
Website: Official website
Jens Georg Spahn (sinh ngày 16 tháng 5 năm 1980) là một chính khách người Đức, từng là Bộ trưởng Bộ Y tế Liên bang trong nội các thứ tư của Thủ tướng Angela Merkel từ năm 2018 đến năm 2021. Là thành viên đảng Liên minh Dân chủ Kitô giáo (CDU) trung hữu, ông là nghị sĩ hạ viện của quốc hội liên bang, Bundestag (tiếng Đức: Mitglied des Deutschen Bundestages, MdB), cho khu vực Steinfurt I - Borken I từ năm 2002.
Vào thời điểm đắc cử năm 2002, Spahn – ở tuổi 22 – là thành viên trẻ nhất của CDU trong quốc hội Đức. Kể từ đó, ông phục vụ trong các khóa 15, 16, 17, 18, 19 và hiện đang ở Bundestag khóa 20 và là một trong những nhà tài trợ chính cho cải cách lương hưu ở Đức. Ông là thành viên Ủy ban Y tế của Bundestag khóa 17 và là người phát ngôn của nhóm nghị sĩ CDU/CSU về sức khỏe. Ông từng là Bộ trưởng Bộ Y tế trong đại dịch COVID-19 tại Đức.
Khi Thủ tướng Angela Merkel tuyên bố ý định không tái tranh cử vị trí lãnh đạo đảng CDU vào năm 2018, Spahn tuyên bố ý định ứng cử làm người kế nhiệm bà vào tháng 12 năm 2018. Ông bị loại ngay trong vòng bỏ phiếu đầu tiên; thay vào đó, vị trí thuộc về Annegret Kramp-Karrenbauer. Sau khi Kramp-Karrenbauer quyết định từ chức vào tháng 2 năm 2020, ông tuyên bố rằng ông sẽ không tranh cử vào vị trí lãnh đạo của đảng mà thay vào đó ủng hộ ứng cử viên Armin Laschet. Liên minh của ông với Laschet đã chứng tỏ thành công, khi đồng minh của ông trở thành lãnh đạo đảng CDU vào ngày 16 tháng 1 năm 2021 và ứng cử viên thủ tướng của liên minh đảng CDU/CSU vào ngày 19 tháng 4 năm 2021.
Đầu đời và sự nghiệp

Spahn sinh ngày 16 tháng 5 năm 1980 tại Ahaus, North Rhine-Westphalia. Ông lớn lên với hai người em của mình tại làng Ottenstein ở phía bắc Westmünsterland. Spahn tốt nghiệp năm 1999 tại trường Episcopal Canisius ở Ahaus, North Rhine-Westphalia. Năm 2001, ông hoàn thành khóa học việc làm giao dịch viên ngân hàng tại Westdeutsche Landesbank, và làm việc cho đến năm 2002 với vị trí thư ký ngân hàng. Năm 2003, Spahn bắt đầu nghiên cứu khoa học chính trị và luật tại Đại học Hagen. Năm 2008, ông lấy bằng cử nhân, tiếp theo là bằng thạc sĩ cùng lĩnh vực vào năm 2017.
Đơi tư

Spahn tự nhận mình là người Công giáo La Mã mặc dù ông có vấn đề với Giáo hội Công giáo và đạo đức tình dục của giáo hội. Ông sống với chồng Daniel Funke, một nhà báo và nhà vận động hành lang người Đức, ở quận Schöneberg của Berlin. Vào tháng 12 năm 2017, hai người kết hôn trong một buổi lễ dân sự tại Cung điện Borbeck ở Essen, do thị trưởng thành phố Thomas Kufen làm chủ lễ. Trong một bài báo của Süddeutsche Zeitung vào tháng 7 năm 2012, lần đầu tiên ông được đề cập đến vấn đề đồng tính luyến ái. Ông là thành viên danh dự của FC Bayern Munich.
Khi Der Spiegel điều tra cáo buộc tham nhũng đối với hoạt động tài chính của Spahn — liên quan đến tài sản mà ông có được tư nhân cũng như các giao dịch mà ông thực hiện với nhà cung cấp PPE với tư cách là bộ trưởng y tế — Spahn yêu cầu tên của nhà báo và cố gắng trong phiên tòa để ngăn chặn phương tiện truyền thông công bố các số liệu và chi tiết chính xác.
Cololejeunea tranninhiana

| Cololejeunea tranninhiana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lejeuneaceae
Chi (genus): Cololejeunea
Loài (species): C. tranninhiana
Danh pháp hai phần
Cololejeunea tranninhiana Tixier, 1974 
Cololejeunea tranninhiana là một loài Rêu trong họ Lejeuneaceae. Loài này được Tixier mô tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cololejeunea tranninhiana”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Krachia guernei

| Krachia guernei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Triphoroidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda  nhánh Hypsogastropoda  nhóm không chính thức Ptenoglossa
Họ (familia): Cerithiopsidae
Chi (genus): Krachia
Loài (species): K. guernei
Danh pháp hai phần
Krachia guernei (Dautzenberg & Fischer H., 1896) 
Krachia guernei là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae, được tìm thấy ở các vùng nước thuộc châu Âu. Nó được mô tả bởi Dautzenberg and Fischer H., năm 1896.
Chú thích

↑  Krachia guernei at Cơ sở dữ liệu sinh vật biển.
Berberis liophylla

| Berberis liophylla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ranunculales
Họ (familia): Berberidaceae
Chi (genus): Berberis
Loài (species): B. liophylla
Danh pháp hai phần
Berberis liophylla C.K.Schneid., 1939 
Berberis liophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Hoàng mộc. Loài này được C.K.Schneid. mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Berberis liophylla”. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2013.
Gonocormus digitatus

| Gonocormus digitatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Hymenophyllales
Họ (familia): Hymenophyllaceae
Chi (genus): Gonocormus
Loài (species): G. digitatus
Danh pháp hai phần
Gonocormus digitatus Prantl, 1875 
Gonocormus digitatus là một loài dương xỉ trong họ Hymenophyllaceae. Loài này được Prantl mô tả khoa học đầu tiên năm 1875.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Gonocormus digitatus”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Các nhà máy ở thung lũng Derwent

| Di sản thế giới UNESCO |
| --- | --- |
Các nhà máy Masson, thung lũng Derwent
Vị trí: Derbyshire, Anh
Tiêu chuẩn: Văn hóa: ii, iv
Tham khảo: 1030
Công nhận: 2001 (Kỳ họp 25)
Diện tích: 1.228,7 ha
Vùng đệm: 4.362,7002 ha
Website: www.derwentvalleymills.org
Tọa độ: 53°1′44″B 1°29′17″T﻿ / ﻿53,02889°B 1,48806°T﻿ / 53.02889; -1.48806
Vị trí của Các nhà máy ở thung lũng Derwent tại Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
Các nhà máy ở thung lũng Derwent là hệ thống các nhà máy được công nhận là Di sản thế giới nằm trong thung lũng Derwent, dọc theo sông Derwent, thuộc hạt Derbyshire, Anh. Hệ thống các nhà máy hiện đại này được dựng lên ở đây trong thế kỷ thứ 18 để thích ứng với kỹ thuật mới về kéo sợi bông, do Richard Arkwright phát triển. Với những tiến bộ trong công nghệ, nó đã có thể sản xuất sợi bông liên tục. Hệ thống này đã được áp dụng trên khắp thung lũng và sau đó lan rộng ra toàn quốc. Đến năm 1788 đã có hơn 200 nhà máy kiểu Arkwright ở Anh. Các phát minh và hệ thống tổ chức lao động của Arkwright đã được lan rộng sang cả châu Âu và Hoa Kỳ.
Nhà máy tơ sử dụng năng lượng nước ở Anh được áp dụng bởi John Lombe tại nhà máy tơ lụa của ông ở Derby năm 1719 nhưng chính Richard Arkwright đã áp dụng năng lượng nước vào quá trình sản xuất bông trong những năm 1770. Cromford Mill là nhà máy đầu tiên của Richard Arkwright, với làng Cromford gần đó được mở rộng đáng kể cho lực lượng lao động mới đến đây. Hệ thống sản xuất và nhà ở của các công nhân Cromford được sao chép ra khắp thung lũng. Để đảm bảo về lực lượng lao động, cần phải xây dựng nhà ở cho công nhân các nhà máy. Do đó, các khu định cư mới được thành lập bởi các chủ sở hữu xung quanh các nhà máy (đôi khi phát triển từ một cộng đồng dân cư đã tồn tại từ trước) với các dịch vụ phúc lợi gồm trường học, nhà thờ và chợ. Hầu hết nhà ở vẫn tồn tại và vẫn đang được sử dụng cho đến ngày nay. Cùng với cơ sở hạ tầng giao thông là một phần của di sản này. Cơ sở hạ tầng giao thông đã được xây dựng để mở rộng thị trường cho sản phẩm sản xuất tại các nhà máy.
Việc xây dựng khu kỹ nghệ trong một vùng nông thôn cũng cần phải xây kèm theo các nhà ở cho công nhân của các nhà máy, do đó một ngôi làng mới đã mọc lên quanh các nhà máy này. Ngôi làng hiện vẫn tồn tại.
Các khu dân cư và các nhà máy được thành lập tại Belper, Darley Abbey và Milford bởi các đối thủ của Arkwright. Các nhà máy kiểu Arkwright thành công đến mức đôi khi chúng được sao chép mà không phải trả tiền bản quyền thương mại cho Richard Arkwright. Ngành công nghiệp bông ở thung lũng Derwent đã suy giảm trong quý đầu tiên của thế kỷ 19 khi thị trường chuyển hướng sang Lancashire, nơi có vị trí tốt hơn cả về thị trường và nguyên liệu thô. Các nhà máy và các tòa nhà liên quan được bảo quản tốt và đã được tái sử dụng kể từ khi ngành công nghiệp bông suy giảm. Nhiều tòa nhà nằm trong danh sách Di sản thế giới cũng là những tòa nhà được liệt kê và Di tích quốc gia. Một số nhà máy hiện có các bảo tàng và mở cửa cho công chúng tham quan.
Phạm vi

Các nhà máy ở thung lũng Derwent có tổng diện tích 12,3 km2 (4,7 dặm vuông Anh) trải dài 24 km (15 mi) của thung lũng thuộc hạt Derbyshire, từ Matlock Bath ở phía bắc cho đến trung tâm thành phố Derby ở phía nam. Trong thung lũng là các nhà máy, khu dân cư bao gồm nhà ở cho công nhân, đập trên sông Derwent và mạng lưới giao thông hỗ trợ trong thung lũng. Di sản này bao gồm các cộng đồng dân cư tại Cromford, Belper, Milford và Darley Abbey với tổng cộng 838 tòa nhà được liệt kê gồm 16 tòa nhà và công trình cấp I, 42 cấp II* và 780 cấp II. Các tòa nhà là quần thể hỗn hợp các nhà máy, nhà ở cho công nhân, cấu trúc và các công trình công cộng. Kênh đào Cromford và Tuyến đường sắt Cromford và High Peak hỗ trợ cho công nghiệp tại thung lũng cũng là một phần của Di sản thế giới này.
Vận chuyển > Kênh đào Cromford

Kênh đào Erewash được xây dựng năm 1777 với ý định vận chuyển than. Nó nối từ sông Trent ở Sawley đến thị trấn Langley Mill, cách Cromford 14 mi (23 km) về phía nam. Năm 1788, Richard Arkwright đã yêu cầu William Jessop ước tính chi phí xây dựng kênh đào nối các nhà máy tại Cromford với Langley Mill. Con số mà Jessop đưa ra là 42.000 bảng Anh (tương đương với 5 triệu bảng năm 2019), và con số này được huy động chỉ trong vài tuần. Chủ sở hữu nhà máy địa phương Jedediah Strutt và Thomas Evans đã phản đối đề xuất xây dựng kênh đào, vì sợ nó sẽ gây trở ngại cho việc cung cấp nước cho các nhà máy của riêng họ, nhưng vào năm 1789, Quốc hội đã cho phép xây dựng kênh.
Khi kênh đào Cromford được khánh thành vào năm 1794, nó đã tiêu tốn gần gấp đôi ước tính ban đầu của Jessop. Giữa Langley Mill và Cromford Wharf, điểm cuối của kênh đào trong khu liên hợp nhà máy ở Cromford, kênh đào tổng cộng chảy qua hai ống cống, 2.700 mét đường ngầm bên dưới một số xưởng sắt và mười bốn khóa nước. Ba phần tư hàng hóa vận chuyển trên kênh đào này là than đá và than cốc, phần còn lại là đá mài, quặng sắt và chì. Khi kênh đào Derby và Nottingham được hoàn thành bởi Jessop và Benjamin Outram vào năm 1796, chúng đã cung cấp các tuyến đường trực tiếp đến các trung tâm dệt may quan trọng của Derby và Nottingham. Vào tháng 1 năm 1845, Công ty kênh đào Cromford đã quyết định xây dựng một máy bơm cố định để cung cấp đủ nước trong điều kiện khô cạn. Kênh đào trở thành con đường vận chuyển quan trọng cho đến thế kỷ 19 khi tuyến đường sắt Manchester, Buxton, Matlock và Midland Junction kéo dài đến phía nam của con kênh. Năm 1852, kênh đào được bán lại cho công ty đường sắt bởi sự suy giảm nhanh chóng của nó. Đến năm 1889, kênh đào chủ yếu được sử dụng cho giao thông địa phương. Cuối cùng, nó đã bị đóng cửa vào năm 1944 vì chi phí bảo trì và sửa chữa kênh đào là quá lớn. Hội đồng hạt Derbyshire đã mua lại kênh đào vào năm 1974 và Hiệp hội kênh đào Cromford đảm nhận nhiệm vụ phục hồi nó.