Con Bê Vàng
Lý giải

Tục thờ bò là tín ngưỡng là phổ biến trong nhiều nền văn hóa, trong đó có ở vùng Lưỡng Hà và Trung Đông. Ở Ai Cập, theo lời kể của Exodus mà người Do Thái mới đến gần đây, thì thần bò Apis là một đối tượng thờ phượng của người Ai Cập cổ đại, mà một số người tin rằng người Do Thái đang hồi sinh ở nơi hoang dã; hoặc hình dung như một vị thần bê/bò thông qua quá trình đồng hóa tôn giáo và đồng bộ hóa tôn giáo. Trong số những người hàng xóm của người Ai Cập và Do Thái ở vùng Cận Đông cổ đại và ở Aegean nơi mà con bò rừng, được tôn sùng rộng rãi, thường là Nguyệt Ngưu (Lunar Bull) và là linh vật của thần El. Những thần tượng bê được nhắc tới ở Tanakh sau này, chẳng hạn như trong Sách Ô-sê có vẻ như chính xác vì chúng là một tổ hợp của các nền văn hóa Cận Đông.
Con bò đực được đặt làm dấu biên ở Dan và Bethel, biên giới của Vương quốc Do Thái. Abraham và dân tộc Do Thái thời đó có quan niệm Thượng đế là vị thần mạnh nhất. Anh ruột của Moise là Aaron đã điều động dân chúng gom góp nữ trang, nấu chảy đúc thành một con bò vàng để tôn thờ vào khoảng năm 1250 TCN (Exodus 32-33). Dân Israel đòi có một vị thần hữu hình như người Ai Cập và người Assiri. Con bê hay con bò mộng bằng vàng là hình ảnh của thần linh được tôn thờ nhiều nhất trong vùng Trung Đông Cổ, chẳng hạn như tại Canaan, tại Ugarít và bên Siria, nơi thần Baal Hadad, tức là thần bão tố, tay cầm sấm sét đứng trên một con bò mộng. Hình tượng này cũng được tôn thờ trong vùng Hạ Ai Cập. Con bò mộng Apsis được tôn thờ trong đền thờ thành phố Heliopolis, như là sự nhập thể của thần Osiride, và con bò mộng Mnervis được tôn thờ trong đền thờ Ptah tại Memphi, như là sự nhập thể của thần mặt trời.
Ảnh hưởng sâu đậm của các tôn giáo Ai Cập trên dân Israel trong suốt các thế kỷ họ sống tại đây, trước khi được giải phóng qua sự lãnh đạo của ông Môi-sê. Ngoài ra, Giêrôbôam, vua vương quốc Israel miền Bắc, là người đã khởi đầu cuộc ly khai với vương quốc Giuđa miền Nam, đã trú ngụ bên Ai Cập. Và khi trở về ông đã dựng tượng một con bê bằng vàng tại trung tâm thờ tự Betel và trung tâm thờ tự Dan, nhằm củng cố sự ly khai chính trị và tôn giáo theo sách các Vua I chương 12. Vua Giêrôbôam còn lập một lễ vào ngày mười lăm tháng tám tại Betel, mà dâng lễ tế cho các con bò mộng vua đã làm ra. Việc tôn thờ hai con bò vàng trong các trung tâm thờ tự Betel và Dan kéo dài cho tới khi vương quốc Israel miền Bắc bị tiêu diệt năm 722 trước công nguyên bởi đế quốc Assiria dưới thời vua Sargon II.
Khi ở tại xứ Ai-cập, dân Do Thái đã hầu việc những thần tượng của xứ ấy (Giô-suê 24:14). Trong những thần đó có ba con bò đực sống là Apis, Basis, Mnevis và hai con bò cái là Isis, Athor. Họ thờ vì bò có ích lợi cho mình, nó là biểu tượng về mặt trời và Osiris, là thần phù hộ người chết và là chồng của nữ thần Isis. Vì thế, khi dân Y-sơ-ra-ên thấy Môi-se lâu không xuống núi, bèn nhớ đến những thần con bò ở xứ Ai-cập, liền xin A-rôn cho họ đúc tượng bò vàng. Họ cần có một vị thần để tôn thờ, một vị thần có hình hài rõ ràng theo như tưởng tượng của họ, hình một con bê vốn là một trong những biểu tượng thần thiêng của các dân tộc sống định cư ở Đông Phương và là một con bê bằng vàng quý, có giá trị cao và là biểu tượng của sự giàu có vật chất, ai sở hữu nhiều vàng sẽ dễ dàng có nhiều quyền lực trong tay.
Aaron và dân Do Thái thời đó đều tin tưởng thần bò El chính là đấng Toàn năng đã cứu dân Do Thái thoát vòng nô lệ của Ai Cập. Sách Cựu ước Exodus (32:4) thuật lại lời tuyên bố của Araon trước bàn thờ tượng bò vàng như sau: "Hỡi dân Israel, đây là Thiên Chúa của các người, đây chính là đấng đã đưa các người ra khỏi đất Ai Cập". Theo truyền thống lâu đời của dân Do Thái kể từ thời Abraham đến nay là 850 năm, dân chúng vẫn quen thờ thần El dưới hình tượng Con Bò Vàng. Câu chuyện Vượt biển gắn liền với chuyện Mười Điều Răn được kể lại trong Kinh Thánh Exodus (Ex.34). Moses thấy dân Do Thái thờ bò vàng bèn nổi giận ném hai tảng đá phá hủy tượng bò. Moses dùng quyền uy của mình cấm dân chúng không được tôn thờ ảnh tượng bò và không được gọi tên Đấng bề trên là Elohim nữa. Từ đó, người Do Thái gọi Thượng đế là Jehovah có nghĩa là "Thiên Chúa của các tổ phụ".