stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Biệt đội Pháo binh Hoàng gia của Bệ hạ

| Biệt đội Pháo binh Hoàng gia của Bệ hạ |
| --- | --- |
Lễ kỷ niệm đánh dấu sự ra đời thành viên mới của Vương thất Anh, Vương tằng tôn nữ Charlotte xứ Cambridge
Hoạt động: ngày 17 tháng 4 năm 1946 – hiện tại
Quốc gia: Vương quốc Anh
Quân chủng:  Lục quân Anh
Phân loại: Khẩu đội
Chức năng: Lễ nghi
Bộ phận của: HQ London District
Bộ chỉ huy: Royal Artillery Barracks, Woolwich, Luân Đôn
Tên khác: "The Troop"
Đặt tên theo: George VI
Lễ kỷ niệm: ngày 24 tháng 10
Trang bị: Khẩu QF 13-pounder
Website: The King's Troop RHA
Biệt đội Pháo binh Hoàng gia của Bệ hạ (tiếng Anh: King's Troop, Royal Horse Artillery) là một đơn vị của quân đội Anh thuộc Trung đoàn Pháo binh Hoàng gia, với nhiệm vụ phục vụ các nghi lễ. Biệt đội cũng được thiết lập tạo dáng với những cỗ xe đại pháo và những đoàn quân ngựa đen trong lễ tang cấp nhà nước và quân đội.
Biệt đội được đặt tên là Biệt đội Pháo binh Hoàng gia của Bệ hạ vào năm 1947 khi Vua George VI quyết định rằng, sau khi cơ giới hóa các khẩu pháo ngựa cuối cùng, một đội pháo ngựa nên được giữ lại để tham gia các buổi lễ lớn của nhà nước. Vì vậy, nhà vua tuyên bố rằng Đội cưỡi ngựa của Pháo binh Ngựa Hoàng gia sẽ được gọi là "Đội quân của Ngài" hoặc "Đội quân của Bệ hạ". Nhà vua đã ban hành tuyên ngôn của mình bằng cách sửa đổi trang trên Cuốn sách du khách của Quân đội trong bản viết tay, ông đánh dấu bỏ từ "Riding" (Riding Troop) và chèn thành từ "King" (King's Troop). Sau khi lên ngôi vào năm 1953, Nữ vương Elizabeth II tuyên bố rằng cái tên 'Đội quân của Bệ hạ' (King's Troop) sẽ vẫn được giữ lại để tôn vinh cha bà.
Biệt đội là một trung đoàn chính quy trong tổng số 13 Trung đoàn của Pháo binh Hoàng gia Anh (Royal Regiment of Artillery - RA) với đoàn diễu hành súng, họ được ưu tiên hơn tất cả các trung đoàn khác trong lực lượng chính quy của Quân đội Anh. Các khẩu pháo đại 13 pound được đặt tên theo trọng lượng bắn, nó đã được sử dụng trong Thế chiến thứ nhất và vẫn được sử dụng cho đến ngày nay theo các nghi thức.
Mặc dù, biệt đội chủ yếu là một đơn vị nghi lễ, họ có trách nhiệm bắn súng chào mừng trong các dịp cấp nhà nước, nhưng nó có vai trò hoạt động như một phần của việc bảo vệ lãnh thổ của Vương quốc Anh. Đơn vị thường được phục vụ súng đại bác chào mừng vào các dịp lễ của nhà nước ở Công viên Hyde và Công viên xanh Luân Đôn. Họ cũng được xáp nhập với Đội bảo vệ sự sống của Nữ hoàng (Queen’s Life Guard) tại doanh trại Horse Guards của Trung đoàn Household Cavalry Mounted Regiment đi huấn luyện mùa hè cho biệt đội.
Trang thiết bị

Khẩu QF 13 pounder được Biệt đội Pháo binh Hoàng gia của Bệ hạ giữ lại 6 khẩu súng chiến đấu trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, các khẩu pháo này hiện vẫn đang hoạt động để sử dụng làm súng chào lễ cấp nhà nước.
Sự kiện

Vào ngày 6 tháng 9 năm 1997, cổ quan tài của Diana, Vương phi xứ Wales được các thành viên của Đội Pháo binh Ngựa Hoàng gia chở trên xe ngựa.
Vào tháng 4 năm 2021, Biệt đội Pháo binh Hoàng gia của Bệ hạ đã đi qua các đường phố của Woolwich trước khi một màn chào biệt bằng súng, với sáu khẩu liên QF nặng 13 Pound (khoảng 5,8 kg) vang dội, được thực hiện ở phía đông nam Luân Đôn để tiễn đưa Philippos của Hy Lạp và Đan Mạch, Công tước xứ Edinburgh.
Trước đó, Biệt đội đã được thiết lập để sử dụng cùng một khẩu súng đã được bắn chào mừng, cho Lễ cưới của Nữ vương Elizabeth II và Công tước xứ Edinburgh vào năm 1947, và tại Lễ đăng quang của Nữ vương vào năm 1953.
Thư viện ảnh

Phát súng chào mừng Lễ đánh dấu sự ra đời của thành viên mới của Vương thất Anh, Vương tằng tôn nữ Charlotte xứ Cambridge
Các khẩu pháo 13 pound của Biệt đội Pháo binh Hoàng gia của Bệ hạ tại Lễ hội Trooping the Colour năm 2009
Lễ tang của Cựu thủ tướng Anh Margaret Thatcher
Một lính canh của Pháo binh Ngựa Hoàng gia tại doanh trại Horse Guards ở Luân Đôn.
Khẩu pháo QF 13 pound tại Bảo tàng Chiến tranh Canada ở Ottawa
Gia tộc Arima

Đối với các định nghĩa khác, xem Arima.
Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau) họ là .
| Gia tộc Arima 有馬氏 |
| --- | --- |
Gia huy nhà Hizen Arima
Nguyên quán: Tỉnh Hizen
Gia tộc mẹ: Gia tộc Fujiwara
Tước hiệu: Nhiều danh hiệu
Thành lập: Thời kỳ Heian
Cai trị đến: 1873 (Phế phiên lập huyện)
Gia tộc Arima (有馬氏 (Hữu Mã thị), Arima-shi?) là một gia tộc samurai Nhật Bản.
Hizen Arima

Nhánh gia tộc chính của gia tộc Arima cũng được gọi là gia tộc Hizen-Arima (肥前有馬氏 (Phì Tiền Hữu Mã thị), Hizen-Arima-shi?), dựa theo tỉnh quê nhà gia tộc. Gia tộc này cho rằng họ có nguồn gốc từ Fujiwara Sumitomo (m. 941 SCN), người sống tại tỉnh Iyo sau thời kỳ chiến tranh Tengyō no Ran. Trong những năm cuối thời kỳ Muromachi, Arima Haruzumi là một thuộc hạ đầy quyền lực của Mạc phủ Ashikaga và kiểm soát bán đảo Shimabara ở phía bắc Kyushu, và do đó kiểm soát việc thông thương giữa Nhật Bản và Bồ Đào Nha. Trong thời kỳ Chiến quốc, hậu duệ của ông là Arima Harunobu đã liên minh với gia tộc Shimazu ở vùng Kagoshima chống lại gia tộc Ryūzōji ở trận Okitanawate. Ngay sau đó, Toyotomi Hideyoshi đã xâm chiếm Kyushu và bằng cách nhanh chóng tham gia vào lực lượng đồng minh cùng với ông ta, gia tộc Arima đã được chắc chắn giữ được các lãnh địa vốn có.
Tuy nhiên, sau khi bắt đầu Edo, Arima Harunobu không còn được tin dùng do các sự kiện trong sự cố Okamoto Daihachi, và cuối cùng ông bị thuyên chuyển khỏi lãnh địa của mình cũng như bị kết án tử hình bởi Tokugawa Ieyasu. Mặc dù con trai ông, Arima Naozumi đã kết hôn với một cô con gái nuôi của Tokugawa Ieyasu, vào thời điểm bắt đầu đàn áp tôn giáo Kirishitan, ông này đã được thuyên chuyển từ phiên Shimabara sang phiên Nobeoka (53,000 koku) ở tỉnh Hyūga vào năm 1614. Trong cuộc nổi loạn Shimabara năm 1637-1638, ông dẫn đầu một lực lượng 4000 quân chống lại các phiến quân Kirishitan, nhiều người trong số các phiến quân từng là chư hầu của Arima.
Năm 1692, Arima Kiyozumi được thuyên chuyển (tức là hạ cấp) từ phiên Nobeoka sang phiên Itoigawa (50,000 koku) ở tỉnh Echigo do những yếu kém trong quản lý phiên trấn dẫn đến một cuộc nổi dậy nông dân. Mặc dù gần bằng kokudaka như Nobeoka, Itoigawa là một lãnh địa ít uy tín hơn, khi mà nó không được có một lâu đài. Tuy nhiên, năm 1695, ông được thuyên chuyển một lần nữa tới phiên Maruoka của tỉnh Echizen, nơi được phép xây dựng một lâu đài. Gia tộc Arima tiếp tục cai trị phiên Maruoka cho đến khi diễn ra Minh Trị Duy tân và việc bãi bỏ hệ thống phiên vào năm 1871. Daimyō cuối cùng của Maruoka, Arima Michizumi phục vụ như jisha-bugyō,  wakadoshiyori và rōjū trong mạc phủ Tokugawa thời Mạc mạt, và là một tử tước trong hệ thống quý tộc kazoku trong thời kỳ Minh Trị.
Hizen Arima > Danh sách chọn lọc

Arima Haruzumi
Arima Harunobu
Arima Naozumi
Arima Kiyozumi
Arima Michizumi
Hizen Arima > Gia tộc Murakami-Genji Arima

Gia tộc này, không có liên hệ gì với gia tộc phía trên, tuyên bố mình là hậu duệ của gia tộc Akamatsu và Murakami-Genji.
Hizen Arima > Gia tộc Murakami-Genji Arima > Danh sách chọn lọc

Arima Noriyori (mất 1602)
Arima Toyouji (1570–1642)
Tài liệu tham khảo

1 2 3 4  Papinot, Jacques Edmond Joseph. (1906). Dictionnaire d’histoire et de géographie du Japon; Papinot, (2003). "Arima," Nobiliare du Japon, pp. 2-3 [PDF 6-7 of 80]; retrieved 2013-5-5.
1 2 3  Papinot, (2003). "Arima," Nobiliare du Japon, p. 3 [PDF 7 of 80]; retrieved 2013-5-5.
Mikiko

Mikiko (三貴子 (Tam quý tử)/ みはしらのうずのみこ、さんきし, Mikiko?) theo ghi chép của Cổ sự ký là ba người con của thần Izanagi, được sinh ra sau khi ông rửa mặt để tẩy ô uế trên đường trở về từ Hoàng Tuyền Quốc.
Thần Mặt Trời Amaterasu (天照大神/ アマテラス, Amaterasu?) sinh ra khi Izanagi tẩy uế mắt trái.
Thần Mặt Trăng Tsukuyomi (月讀/ ツクヨミ, Tsukuyomi?) sinh ra khi Izanagi tẩy uế mắt phải.
Thần biển cả và bão tố Susanoo (素盞嗚尊/ スサノオ, Susanoo?) sinh ra khi Izanagi tẩy uế mũi.
Ba vị thần này còn được gọi là Tam quý thần (三贵神/ さんきし、さんきしん, Tam quý thần?)
Helietta mollis

| Helietta mollis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Helietta
Loài (species): H. mollis
Danh pháp hai phần
Helietta mollis (Miq.) Kaastra, 1977 
Helietta mollis là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được (Miq.) Kaastra mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Helietta mollis”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Trương Trọng Vũ

| Trương Trọng Vũ張仲武 |
| --- | --- |

Tiết độ sứ Lư Long
Nhiệm kỳ 841-849
Tiền nhiệm: Lý Hoành
Kế nhiệm: Trương Trực Phương
 
Thông tin cá nhân
Sinh: thế kỷ 8
Mất: 849
Giới tính: nam
Nghề nghiệp: chính khách
x • t • 
Trương Trọng Vũ (張仲武, ? - 849), thụy hiệu Lan Lăng Trang vương (蘭陵莊王) (theo Cựu Đường thư) hay Lan Lăng Trang công (蘭陵莊公) (theo Tân Đường thư), là tướng dưới thời nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc, nắm quyền tiết độ sứ ở Lư Long, cai trị trấn một cách độc lập trên thực tế với chính quyền nhà Đường. Tuy nhiên dưới thời cai trị của mình, ông cũng phò giúp chính quyền trung ương trong việc tiêu diệt tàn đảng Hồi Cốt, cũng như lực lượng Khiết Đan, Hề và Thất Vi.
Thân thế và việc kiểm soát Lư Long

Không rõ năm sinh của Trương Trọng Vũ, chỉ biết gia tộc của ông phát tích từ Phạm Dương, thủ phủ trấn Lư Long. Bấy giờ nhà Đường suy yếu, phiên trấn các nơi tỏ ra bất tuân vương mệnh, trong đó nổi bật có Hà Bắc tam trấn gồm Ngụy Bác, Thành Đức, Lư Long từ lâu đã giữ lệ cha truyền con nối mà không cần xin chỉ ý từ nhà vua. Phụ thân của ông có tên là Trương Quang Triều, tướng lĩnh phục vụ ở trấn. Vào thời trẻ, ông có lúc nghiên cứu Xuân Thu tả truyện, sau đó bỏ dở, đổi qua nghiệp cầm binh, rồi được bổ làm tướng ở đất Trung Vũ).
Năm 841 thời Đường Vũ Tông, Lư Long tiết độ sứ Sử Nguyên Trung bị nha binh giết chết. Quân sĩ ủng hộ Trần Hành Thái lên thay, và Hành Thái viết biểu bưởi về Trường An xin lệnh bổ nhiệm làm tiết độ sứ mới. Tể thần triều đình khi đó là Lý Đức Dụ nhận thấy rằng nếu triều đình vội vàng mà đã buông xuôi cho ba trấn tự ý hành động thì càng khiến các trấn ngạo mạn hơn nên gợi ý cho nhà vua cứ ngồi yên nhìn biến động, Vũ Tông bằng lòng. Không lâu sau nha binh lại làm binh biến giới Trần Hành Thái, dùng Trương Giáng lên thay thế. Trương Giáng cũng dâng thư cầu phong, nhưng Vũ Tông lại theo lời Lý Đức Dụ, ngồi yên quan sát cục diện.
Trong khi đó, Trương Trọng Vũ cử sai tướng thân cận là Ngô Trọng Thư đem biểu gửi đến triều đình Trường An cáo mật Trương Giáng ngang tàng, bất pháp, tàn bạo, xin đem quân thảo phạt. Trọng Thư tới Trường An, Vũ Tông sai tể tướng hỏi về tình hình hiện tại ở Lưu Long. Khi được Lý Đức Dụ xét hỏi, Trọng Thư trả thời ràng cả Trần Hành Thái và Trương Giáng đều không xuất thân từ quân đội Lư Long nên không được lòng tướng sĩ, trong khi Trương Trọng Vũ được tướng sĩ ủng hộ vì phụ thân của ông là nha binh nhiều năm ở trấn, nên nếu khởi binh sẽ dễ thắng, hơn nữa nếu thất bại thì nguồn cung cấp lương từ U châu là khá quan trọng đối với các trấn xa hơn về phía bắc, Trương Trọng Vũ có thể cắt đứt được con đường này. (cũng theo Trọng Thư, Trọng Vũ lúc này đã ngoài 50, nhưng không nói rõ ràng năm sinh của ông.) Lý Đức Dụ tâu rằng Trần Hành Thái và Trương Giáng đều tự ý lĩnh quân, trong khi Trọng Vũ chủ trương xin ý chỉ trước, vì thế nên dùng ông. Vũ Tông bằng lòng, phong Trọng Vũ làm tiết độ sứ. Trọng Vũ bèn xua quân chiếm lất Lư Long. Vũ Tông dùng ông chú là Lý Hoành làm Tiết độ sứ (trên danh nghĩa), cho Trọng Vũ làm phó sứ, tấn phong Lan Lăng vương hay Lan Lăng công. Mùa xuân năm 842, Vũ Tông chính thức phong ông làm tiết độ sứ.
Tiết độ sứ > Chiến dịch chống Hồi Cốt

Vào thời kì Trương Trọng Vũ nắm quyền ở Lư Long, các trấn Hà Bắc phải đối mặt với sự đe dọa của các toán cướp người Hồi Cốt. Sau khi Hồi Cốt diệt vọng, những kẻ lưu tán thường sang biên giới phía nam cướp bóc. Người Hồi Cốt chia ra thành nhiều toán quân, và vào năm 842, thủ lĩnh Na Hiệt Xuyết đe dọa tấn công Trung Vũ, đe dọa U châu. Trương Trọng Vũ sai em là Trương Trọng Chí dẫn 3 vạn quân kháng cự. Trọng Chí đánh bại Hiệt Xuyết, giết nhiều người Hồi và nhận hàng khoảng 7000 người, rồi phân bổ họ đến các vùng khác nhau. Hiệt Xuyết trốn thoát, nhưng bị bắt và giết bởi một thủ lĩnh người Hồi khác là Wujie Khan. Trong lúc đó, ông cũng cửThạch Công Tư đến các bộ lạc Khiết Đan và Hề để bắt giết sứ thần Hồi Cốt trong các bộ lạc này. Hơn nữa khi giao tranh với Na Hiệt Xuyết, ông cũng từng bắt người thủ lĩnh bộ lạc Thất Vi làm con tin. Khi phía Thất Vi đòi tiền chuộc, ông từ chối và đáp rằng ông sẽ trả con tin nếu phía Thất Vi chịu giết các sứ thần Hồi Cốt. Không rõ phía Thất Vi đáp lại như thế nào.
Cuối năm, vua Vũ Tông lệnh cho Trọng Vũ hội kiến Tiết độ sứ Hà Đông Lưu Miện và quý tộc Hồi Cốt Lý Tư Trung, người vừa đầu hàng và trở thành một tướng lĩnh của Đường, tại thủ phủ của Hà Đông là Thái Nguyên để bàn kế chống lại tàn đảng Hồi Cốt của Khã hãn Ô Giới. Cả Lưu, Trương đều cho rằng mùa đông thời tiết khắc nghiệt không thuận lợi tiến hành, nên trì hoãn kế hoạch.
Năm 843, Lưu Miện cho quân tấn công bất ngờ vào doanh trại của Khả hãn Ô Giới, Khả hãn sợ quá phải bỏ trốn cùng khoảng 100 kị binh. Quân Đường giải thoát được công chúa Thái Hòa và giết hơn 10.000 quân, hơn 20.000 người Hồi Cốt phải đầu hàng. Từ đó Hồi Cốt ngày càng suy yếu và không còn đe dọa đến nhà Đường nữa. Trong Vũ nghe tin tỏ ra tức giận vì chuyện này, từ đó hai người bằng mặt chứ không bằng lòng. Cuối năm đó, Lưu Miện được lệnh đem quân hỗ trợ dẹp loạn Lưu Chẩn ở Chiêu Nghĩa, Vũ Tông không yêu cầu ông xuất quân, thay vào đó khuyên ông ở lại trấn đề phòng Hồi Cốt tấn công.
Tiết độ sứ > Sau chiến dịch với Hồi Cốt

Vì Vũ Tông không hài lòng khi Trọng Vũ và Lưu Miện bất hòa, lo sợ tình hình này sẽ làm cản trở cho chiến dịch Chiêu Nghĩa, và vì thế chuyển Lưu Miện tới Nghĩa Thành. Tiền tể tướng Lý Giác lên thay làm tiết độ sứ Hà Đông, nhưng không bao lâu, Dương Biện đuổi cổ Lý Giác. Vũ Tông dự định cử Trọng Vũ thảo phạt Dương Biện, nhưng Lý Đức Dụ nói rằng Trương, Lưu bất hòa, Trọng Vũ có thể sẽ oán hận người Hà Đông và thẳng tay tàn sát, vì thế ông không được cử đi. Về sau quân Thần Sách của triều đình do Lã Nghĩa Trung chỉ huy đánh bại.
Sau khi dẹp xong Lưu Chẩn, Vũ Tông ra lệnh cho Trương Trọng Vũ truy đuổi theo tàn đảng Khiết Đan. Quân của ông giành thắng lợi liên tiếp, khiến Khả hãn Ô Giới phải bỏ chạy hết nơi này đến nơi khác. Vì thế, ông đề nghị xây đền miếu để tưởng niệm chiến công đó. Vũ Tông và Lý Đức Dụ bằng lòng.
Năm 845, Vũ Tông ngày càng đắm đuối vào Đạo giáo, đã hạ lệnh đàn áp Phật giáo, và các tôn giáo khác. Nhiều nhà sư, tôn giả bỏ từ núi Ngũ Đài trốn sang U châu. Lý Đức Dụ là người khuyên Vũ Tông diệt Phật, bèn gọi sứ thần Lư Long ở Trường An đến trách và nói rằng nếu Trọng Vũ thu nhận các nhà sư thì e quan hệ giữa hai bên sẽ xấu đi. Đáp lại, ông gửi cho tướng ở Cư Dung quan hai thanh kiếm để truy lùng, bắt giết những nhà sư chạy ngang qua con đèo.
Năm 846, Đường Tuyên Tông lên ngôi, phong Trọng Vũ là Đồng trung thư môn hạ Bình chương sự (同中書門下平章事) để tưởng thưởng cho công lao chống Hồi của ông. Cuối năm đó ông lại đại phá được quân Khố Mạc Hề. Cùng lúc đó, em trai và người thừa kế của khã hãn Ô Giới là Khã hãn Át Niêm đang nương nhờ thủ lĩnh người Hề là Thạch Xả Lãng. Sau chiến thắng của Trương Trọng Vũ trước quân Khố Mạc Hề, biết thế cùng lực kiệt, khả hãn phải bỏ chạy đến Thất Vi. Năm 848, Khả hãn sai người đến Trường An xin quy thuận Tuyên Tông. Khi đoàn người Hồi Cốt trở về ngang U châu, ông cho gọi trưởng sứ vào và dặn là khi về nước hãy giết chết Khả hãn. May thay Khả hãn biết được đã trốn thoát khỏi đất của Thất Vi.
Năm 849, Trương Trọng Vũ hoăng. Vua Tuyên Tông cho phép con trai của ông là Trương Trực Phương lên thay, truy tặng ông tước công và ban cho mỹ hiệu.
Tham khảo và ghi chú

1 2 3 4 5  Tư trị thông giám, quyển 248.
1 2 3 4 5 6 7  Cựu Đường thư, quyển 180.
1 2  Tân Đường thư, quyển 212.
↑  盧龍, trị sở nay thuộc thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc
↑  魏博, trị sở nay thuộc Hàm Đan, Hà Bắc, Trung Quốc
↑  成德, trị sở nay thuộc Thạch Gia Trang, Hà Bắc, Trung Quốc
↑  雄武軍, nay thuộc Thành Đức, Hà Bắc, Trung Quốc
1 2 3 4 5 6  Tư trị thông giám, quyển 246.
↑  河東, trị sở nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây, Trung Quốc
↑  昭義, trị sở nay thuộc Trường Trị, Sơn Tây, Trung Quốc
1 2  Tư trị thông giám, quyển 247.
↑  義成, trị sở nay thuộc An Dương, Hà Nam, Trung Quốc
Tham khảo và ghi chú > Tài liệu tham khảo

Cựu Đường thư, quyển 180
Tân Đường thư, quyển 212.
Tư trị thông giám, các quyển 246, 247, 248.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Tiền nhiệm: Lý Hoành | Tiết độ sứ Lư Long 841-849 | Kế nhiệm: Trương Trực Phương |
Chuối tiêu
Nguồn gốc

Hầu hết tất cả các giống chuối nông nghiệp ngày nay đều là giống cây trồng được lai ghép từ hai loài hoang dã là chuối rừng (M. acuminata) và chuối hột (Musa balbisiana). Có lý thuyết cho rằng nông dân Đông Nam Á là những người đầu tiên thuần hóa M. acuminata. Khi cây trồng lan rộng theo hướng Tây Bắc đến các khu vực có loài M. balbisiana sinh sống bản địa (xem bản đồ), sự lai tạo giữa hai loài đã xảy ra và sau đó phát triển thành nhiều giống cây trồng.
Hàng trăm giống cây trồng của hai loài đã được nhận biết, sở hữu nhiều đặc điểm rất khác nhau nhưng nhìn chung là trung gian giữa các tổ tiên. Cây chuối thường cao 2–9 m (7–30 ft) khi trưởng thành. Phần trên mặt đất của cây là "thân giả", bao gồm lá và phần gốc hợp nhất của chúng. Mỗi thân giả có thể trổ ra một cuống hoa duy nhất. Sau khi trổ quả, thân giả chết đi, nhưng các nhánh có thể phát triển từ gốc cây. Chuối trồng trọt thường vô sinh, không hạt hoặc phấn hoa.
Phân loại

Cây chuối ban đầu được Linnaeus phân thành hai loài, ông đặt là Musa paradisiaca để chỉ những loài dùng làm chuối nấu ăn và Musa sapientum để chỉ những loài dùng làm chuối tráng miệng. Sau đó người ta phát hiện ra rằng cả hai "loài" của ông thực chất là các giống cây trồng được tạo ra nhờ lai ghép giữa hai loài hoang dã, M. acuminata và M. balbisiana. Hiện nay, được đặt danh pháp là M. × paradisiaca L. Theo giới hạn của đơn vị phân loại hiện đại, do đó danh pháp M. × paradisiaca bao gồm cả M. paradisiaca nguồn gốc cùng với M. sapientum, về sau được rút gọn thành danh pháp đồng nghĩa của M. × paradisiaca.
Vào thời tiền Linneas, chuối tiêu được đặt là Mufa serapionis, chẳng hạn như Maria Sybilla Merian viết trong cuốn sách Metamorphosis Insectorum Surinamensium của bà năm 1705.
Có một thời, để giải quyết sự đa dạng lớn của chuối trồng trọt, giới thực vật học đã đặt ra nhiều danh pháp khác mà ngày nay được xem là đồng nghĩa của M. × paradisiaca, chẳng hạn như M. corniculata Lour., sử dụng cho một nhóm chuối có quả lớn như sừng bò. Các giống trồng trọt hiện nay được đặt thành danh pháp giống cây trồng, được phân loại theo nhóm và phân nhóm. Như vậy, M. × paradisiaca vừa là danh pháp loài vừa là giống cây trồng. Xem danh sách giống chuối để biết thêm thông tin về cách đặt danh pháp và phân loại giống chuối.
Mô tả

Chuối tiêu thuộc loại cây thảo, thường được phân ra thành 3 giống là tiêu lùn, tiêu vừa và tiêu cao. Đặc điểm riêng từng giống:
Chuối tiêu lùn: cây cao 1,2 - 1,5 m, thân lớn, lá rộng bề ngang.
Chuối tiêu vừa: cây cao trung bình 2 - 3,5 m. Theo đó, có phân biệt thành chuối tiêu trắng và chuối tiêu hồng. Chuối tiêu hồng khi chín vỏ quả có màu vàng tươi, thịt quả màu vàng; còn chuối tiêu trắng có thịt quả nhạt hơn; quả chín vào mùa hè thì vỏ vẫn giữ màu xanh, còn chín vào mùa đông thì vỏ có màu vàng. Về phẩm chất, chuối tiêu hồng tốt hơn chuối tiêu trắng.
Chuối tiêu cao: cây cao 2,5 - 5 m, chịu được khô hạn, quả lớn hơn, sản lượng cao.
Rễ chuối tiêu có dạng củ lớn. Như các loại chuối khác, cây có thân giả, mọc thẳng, tròn mềm. Lá chuối tiêu to, dài, hình bầu dục, xanh đậm, mọc sít nhau, eo lá có màu tím đỏ, gốc lá nhọn và sâu, có bẹ; cuống tròn có khuyết rãnh. Khi trổ quả, mỗi buồng có từ 6 – 8 nải chuối, mỗi nải có khoảng 12 quả. Quả chuối tiêu có hình cong như lưỡi liềm. Vỏ quả xanh đậm khi chưa chín, lúc chín thì chuyển sang vàng tươi. Thịt quả vàng nõn, rất thơm và ngọt.
Sinh thái > Khí hậu

Chuối tiêu sinh trưởng tốt nhất tại vùng khí hậu ấm và ẩm, khi lượng mưa trong năm phân bố đều. Nhiệt độ lý tưởng trong khoảng 15-35°C. Chuối tiêu sinh trưởng thuận lợi khi lượng mưa hàng tháng phân bổ đều và đạt khoảng 200-220 mm/tháng. Trừ khi có điều kiện tưới nước tốt thì lượng mưa cần thiết có thể đạt không ít hơn 100 mm/tháng. Tuy nhiên, nên tránh trồng cây tại nơi hay xảy ra ngập lụt. Cần tránh nơi có gió bão lớn bởi vì chuối là cây thân thảo nên rất mẫn cảm với gió mạnh do không có mô gỗ. Ngoài ra, thời vụ trồng trọt cũng nên tuỳ chỉnh theo mùa vụ. Trước khi mùa khô bắt đầu thì không nên trồng chuối muộn hơn 6 tuần, cũng cần tránh thời điểm thu hoạch trùng với thời kỳ gió bão.
Sinh thái > Đất trồng

Chuối tiêu có thể trồng trên nhiều loại đất nhưng thích hợp nhất là đất phù sa có tầng mặt dày, tơi xốp, nhiều mùn, giàu dinh dưỡng, giữ ẩm và thoát nước tốt. Nếu vùng đất có tầng canh tác mỏng, nhiều cát, nghèo chất hữu cơ hoặc nhiễm mặn sẽ khiến chuối sinh trưởng kém dù bón phân và tưới nước đầy đủ. Đất trồng cần có tầng mặt dày hơn 0,75 m cho rễ chuối phát triển, hàm lượng sét và khả năng trao đổi cation khoảng trung bình khá. Độ pH của đất trồng cần đạt khoảng từ 5.0-7.0. Nếu đất quá chua hoặc quá kiềm sẽ khiến quả bị ảnh hưởng, không ngọt và không thơm.
Các dưỡng chất mà đất trồng cần có:
Đạm ảnh hưởng đến quá trình mầm hoa phân hoá, đặc biệt khi hình thành hoa cái. Bón thiếu đạm sẽ khiến lá chuối mọc chậm, mỏng manh, buồng ít nải, nải ít quả. Bón đủ đạm giúp hoa trổ sớm hơn từ 1-2 tháng, năng suất tăng từ 5-20%. Bón thừa đạm sẽ khiến cây chuối dễ nhiễm bệnh, lá dày, xanh đậm, quả nhiều nước, vị nhạt.
Kali ảnh hưởng rất lớn đến sản lượng và chất lượng quả chuối. Bón thiếu kali sẽ khiến cây gầy yếu dễ gãy đổ, dễ nhiễm bệnh, mép lá bị khô như cháy. Bón đủ kali giúp cây chống bệnh tốt, quả lớn, thịt quả ngon, thơm. Bón thừa kali khiến cho quả nhanh chín, khó bảo quản.
Lân ảnh hưởng không rõ bằng đạm và kali, nhưng bón đủ lân thì lá sẽ cứng, chống được nấm bệnh, giúp rễ phát triển.
Calci thiếu hụt sẽ khiến lá bị đốm vàng, kém xanh, phiến lá nhỏ, sức chống bệnh kém.
Hóa thực vật

Chiết xuất từ thân cây chuối tiêu có tác dụng ức chế enzym PTP1B, đặc biệt phân đoạn ethyl acetat có mức độ ức chế đạt 82,73% ở nồng độ 30 µg/ml. Trong các chất phân lập từ thân cây chuối tiêu, hai chất có khả năng ức chế PTP1B mạnh gồm cycloeucalenon có IC50 là 3,11 µM và acid myristic có IC50 là 10,75 µM.
Lá chuối tiêu chứa các hợp chất hoạt tính sinh học gồm có alkaloid, tannin, flavonoid, glycoside tim, saponin, đường deoxy và carbohydrat. Alkaloid có công dụng chống oxy hóa, sốt rét, chống côn trùng, bảo vệ cây chuối một cách tự nhiên. Dịch chiết thô từ lá chuối tiêu có hoạt tính sinh học tốt, đạt hiệu quả cao khi xử lý sâu tơ. Theo khảo sát, trong điều kiện môi trường thích hợp, phun trực tiếp dịch chiết lên sâu tơ khỏe mạnh, không dị tật, với nồng độ 30 g/L, nhiệt độ khoảng 28-29℃, thời tiết mát mẻ, thông thoáng. Sau 35 phút kể từ lúc phun, số sâu tơ chết hoàn toàn.
Quả chuối tiêu chứa protein, tinh bột, chất béo, muối khoáng (calci, phosphor, sắt, kali, kẽm), vitamin A, C, E, nhóm B, chất gôm, carbohydrat, carotene.