stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Octobass
Âm vực và lên dây

Theo Berlioz, ba dây của đàn octobass được lên dây lần lượt theo cao độ C1, G1 và C2 . Sự lên dây này đã mang lại cho đàn octobass một âm vực thấp hơn cello một quãng tám và ngang bằng với contrebasse hiện đại với phần cuộn xoắn ốc. Tuy nhiên, vào thời điểm octobass được phát minh, contrebasse thiếu phần này và chỉ có thể giảm cao độ xuống mức tối đa E1 hoặc G1. Cơ chế này cho phép mỗi dây đàn có thể cách phạm vi một quãng năm đúng và cung cấp cho nhạc cụ một âm vực đến G2. Cây octobass tại Bảo tàng âm nhạc ở Paris sử dụng dây ruột động vật chính xác theo chu kỳ và được lên dây như này mặc dù trong ít nhất một số bản ghi âm, việc điều chỉnh tổng thể là nửa cung.
Nhạc cụ tại Bảo tàng Nhạc cụ ở Phoenix thì sử dụng dây kim loại quấn hiện đại, được lên dây với cao độ C0, G0, D1. Việc điều chỉnh này mang lại cho đàn một dải thấp hơn hai quãng tám so với cello và một quãng tám bên dưới contrebess hiện đại với phần cuộn xoắn ốc. Berlioz đã đặc biệt lưu ý sự điều chỉnh này trong chuyên luận về dàn nhạc của mình, và ông cho rằng điều này là sai lầm. Cây octobass ở Paris, có cao độ cho phép mỗi dây cách nhau một quãng năm đúng, tạo nên âm vực một dải cao độ lên đến A1. Các tần số cơ bản của các nốt thấp nhất trong cách lên dây này nằm dưới 20 Hz — giới hạn dưới phổ biến của phạm vi thính giác — điều đó có nghĩa là sẽ có nốt thấp hơn phạm vi con người nghe được, nhưng những nốt này tuy nhiên vẫn có thể nghe được do âm vang bội mà chúng tạo ra.
Dàn nhạc giao hưởng Montreal sử dụng dây đàn ruột và lên dây theo cao độ A0, E1, B1 và có âm vực cao đến F♯2 .
Phạm vi chơi của octobass, theo Berlioz.
Phạm vi chơi của octobass thuộc sở hữu của Bảo tàng Nhạc cụ ở Phoenix, Arizona.
Phạm vi chơi của octobass thuộc sở hữu của Dàn nhạc Giao hưởng Montreal.
Oncidium baccatum

| Oncidium baccatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Oncidium
Loài (species): O. baccatum
Danh pháp hai phần
Oncidium baccatum Garay & Dunst. 
Oncidium baccatum là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Garay & Dunst. mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Oncidium baccatum”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Machenahalli, Nelamangala

| Machenahalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Bangalore Rural
Thành phố/thị trấn: Nelamangala
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Machenahalli là một làng thuộc tehsil Nelamangala, huyện Bangalore Rural, bang Karnataka, Ấn Độ.
Odell Murray

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Odell Murray
Vị trí:  Hậu vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
|  |  Sap FC Bolans |   |   |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2004– |  Antigua và Barbuda |  2 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Odell Murray là một cầu thủ bóng đá người Antigua và Barbuda thi đấu ở vị trí Hậu vệ.
Sự nghiệp quốc tế

Murray thi đấu cho Antigua và Barbuda với lần ra mắt đầu tiên năm 2004. Lần thứ hai anh khoác áo là vào ngày 7 tháng 9 năm 2014.
Magonia pubescens

| Magonia pubescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Sapindaceae
Chi (genus): Magonia
Loài (species): M. pubescens
Danh pháp hai phần
Magonia pubescens A. St.-Hil., 1824 
Magonia pubescens là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được A. St.-Hil. mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Magonia pubescens”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Ommata soumourouensis

| Ommata soumourouensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Ommata
Loài (species): O. soumourouensis
Danh pháp hai phần
Ommata soumourouensis Tavakilian & Peñaherrera, 2003 
Ommata soumourouensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Onthophagus bindaree

| Onthophagus bindaree> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. bindaree
Danh pháp hai phần
Onthophagus bindaree Storey & Weir, 1990 
Onthophagus bindaree là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Nậm Chim (Bắc Yên)

(Việt Nam)
Nậm Chim hay Suối Chim là phụ lưu nhỏ cấp 1 ở bờ trái sông Đà, chảy ở huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La, Việt Nam .
Nậm Chim dài chừng 32 km.
Dòng chảy

Nậm Chim bắt nguồn từ các suối ở cực bắc xã Xím Vàng 21°23′17″B 104°23′23″Đ﻿ / ﻿21,38806°B 104,38972°Đ﻿ / 21.38806; 104.38972﻿ (Nậm Chim), huyện Bắc Yên, chảy uốn lượn về hướng tây nam. Một đoạn dài của nó là ranh giới hai xã Hang Chú và Xím Vàng.
Sang xã Chim Vàn nó chảy qua bản Chim Thượng, rồi đổ vào sông Đà ở bờ trái.
Thủy điện

Là suối nhỏ nhưng Nậm Chim có tiềm năng thủy điện lớn, với 3 công trình đã hoạt động.
Thủy điện Nậm Chim 1 công suất 16 MW, khởi công 06/2006, hoàn thành 04/2010 .
Thủy điện Nậm Chim 1A công suất 10 MW, hoàn thành 2015 .
Thủy điện Nậm Chim 2 công suất 14 MW tại bản Chim Thượng, xã Chim Vàn, hoàn thành 2015 .
Onthophagus granulum

| Onthophagus granulum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. granulum
Danh pháp hai phần
Onthophagus granulum D'Orbigny, 1904 
Onthophagus granulum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Onthophagus bifrons

| Onthophagus bifrons> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. bifrons
Danh pháp hai phần
Onthophagus bifrons D'Orbigny, 1905 
Onthophagus bifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Onthophagus bifidus

| Onthophagus bifidus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthophagus
Loài (species): O. bifidus
Danh pháp hai phần
Onthophagus bifidus Reiche, 1849 
Onthophagus bifidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Lịch sử chiến tranh Việt – Xiêm

| x t Kháng chiến của Việt Nam |
| --- | --- |
Chống Tần (218–208 TCN) • Chống Triệu (179 TCN) • Chống Tây Hán (111 TCN) • Chống Đông Hán lần 1 (40–43) • Chống Đông Hán lần 2 (157-160) • Chống Đông Hán lần 3 (178-181) • Chống Đông Ngô (248) • Chống Lưu Tống (468) • Chống Lương (542–550) • Chống Đường lần 1 (687) • Chống Đường lần 2 (722) • Chống Đường lần 3 (791) • Chống Nam Hán lần 1 (930–931) • Chống Nam Hán lần 2 (938) • Chống Tống lần 1 (981) • Chống Tống lần 2 (1075–1077) • Chiến tranh Nguyên Mông – Đại Việt * (Chống Nguyên-Mông lần 1 (1258) • Chống Nguyên–Mông lần 2 (1285) • Chống Nguyên-Mông lần 3 (1287–1288)) • Chống Minh lần 1 (1406–1407) • Chống Minh lần 2 (1407–1413) • Chống Minh lần 3 (1418–1427) • Chống Xiêm (1785) • Chống Thanh (1788–1789) • Chống Pháp lần 1 (1858–1884) • Chống Nhật (1940–1945) • Chống Pháp lần 2 (1945–1954) • Chống Mỹ (1954–1975)
| x t Chiến tranh Việt – Thái |
| --- | --- |
1718 • 1771–1772 • 1785 • 1833–1834 • 1841–1845 • 1940–1941 • 1965–1968 • 1979–1989
Lịch sử chiến tranh Việt Nam và Xiêm La (Thái Lan ngày nay) được bắt đầu từ thế kỷ 18, khi người Việt tiến vào khu vực đồng bằng sông Cửu Long và gây ảnh hưởng lên Chân Lạp. Chính quyền chúa Nguyễn của Đàng Trong (Việt Nam) đã chạm phải sự kháng cự của Vương triều Ayutthaya (Xiêm) cùng tranh chấp ảnh hưởng ở Chân Lạp.
Ngoài các cuộc xung đột với chúa Nguyễn rồi nhà Nguyễn, thì Xiêm cũng như Thái Lan sau này còn có các cuộc chiến tranh xung đột với các chính quyền khác của Việt Nam như là nhà Tây Sơn hoặc chính quyền Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở cuối thế kỷ 20.
Vương quốc Sukhothai - tiền thân của Thái Lan - cũng từng có xung đột quân sự với nhà Lý thời Lý Thần Tông, quân Sukhothai đã tham gia một cuộc tấn công với vai trò lính chư hầu trong đoàn quân 20.000 người của Đế quốc Khmer (Chân Lạp) vào năm 1128, đánh vào khu vực ngày nay là Nghệ An.
Các cuộc chiến với chúa Nguyễn và nhà Nguyễn

Chiến tranh Việt-Xiêm (1705), với trận đánh chính tại Sầm Khê (Chân Lạp)
Chiến tranh Việt-Xiêm (1718)
Chiến tranh Việt-Xiêm (1771-1772)
Chiến tranh Việt-Xiêm (1833-1834)
Chiến tranh Việt-Xiêm (1841-1845)
Các cuộc chiến khác

Chiến tranh Xiêm-Tây Sơn (1785)
Trận Cẩm Sa (1775)
Trận Ngã bảy (1782)
Trận Rạch Gầm - Xoài Mút (1785)
Chiến dịch Phú Xuân (1786)
Chiến dịch Thăng Long (1786)
Trận Mục Sơn (1787).
Trận Ngọc Hồi - Đống Đa (1789)
Trận Thi Nại (1792)
Trận Thị Nại (1801)
Trận Trấn Ninh (1802)
Xung đột Thái Lan-Việt Nam (1982-1988)
Oedicodia rubrofusca

| Oedicodia rubrofusca> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Oedicodia
Loài (species): O. rubrofusca
Danh pháp hai phần
Oedicodia rubrofusca Berio, 1947 
Oedicodia rubrofusca là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Oparanthus teikiteetinii

| Oparanthus teikiteetinii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Oparanthus
Loài (species): O. teikiteetinii
Danh pháp hai phần
Oparanthus teikiteetinii (J.Florence & Stuessy) R.K.Shannon & W.L.Wagner, 1997 
Oparanthus teikiteetinii là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (J.Florence & Stuessy) R.K.Shannon & W.L.Wagner mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Oparanthus teikiteetinii”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Mangora angulopicta

| Mangora angulopicta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Araneidae
Chi (genus): Mangora
Loài (species): M. angulopicta
Danh pháp hai phần
Mangora angulopicta Chang-Min Yin et al., 1990 
Mangora angulopicta là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Mangora. Mangora angulopicta được miêu tả năm 1990 bởi Chang-Min Yin et al..
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Ok Taec-yeon

| Taekyeon |
| --- | --- |
Taekyeon vào năm 2022
Sinh: Ok Taek-yeon 27 tháng 12, 1988 (35 tuổi) Busan, Hàn Quốc
Nghề nghiệp: Ca sĩ, diễn viên
Sự nghiệp âm nhạc
Năm hoạt động: 2008–nay
Hãng đĩa: JYP 51K
Hợp tác với: 2PM
 
| --- | --- |
Ok Taecyeon
Hangul: 옥택연
Hanja: 玉澤演
Romaja quốc ngữ: Ok Taec-yeon
McCune–Reischauer: Ok T'aek-yŏn
Hán-Việt: Ngọc Trạch Diễn
Ok Taec-yeon (Tiếng Hàn: 옥택연, sinh ngày 27 tháng 12 năm 1988 tại Busan, Hàn Quốc), thường được biết đến với nghệ danh Taecyeon, là một rapper và diễn viên người Hàn Quốc, thành viên và rapper chính của nhóm nhạc nam Hàn Quốc 2PM trực thuộc JYP Entertainment.
Tiểu sử

Taecyeon đã được sinh ra tại Busan, Hàn Quốc [3] [4] (Lưu ý: các tham chiếu đến Busan bắt đầu lúc 3:34 trong video), nhưng di cư ở tuổi 10, với cha mẹ và chị gái Jihyen tới Bedford, Massachusetts, một thị trấn nhỏ nằm ở khu vực Greater Boston - Hoa Kỳ.
Taecyeon đã sống ở Hoa Kỳ được bảy năm, theo học tại Bedford High School, nơi anh là một thành viên tích cực của Chess Club, Jazz Band, JV Đội bóng đá và National Honor Society, trước khi trở lại để theo đuổi sự nghiệp của mình tại Hàn Quốc.
Sau khi về nước, Taecyeon đã theo học tại Gel In High School ở Seoul và học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh tại Đại học Dankook. Anh đã hoàn thành việc học tại Trường Nghiên cứu Quốc tế trực thuộc Đại học Hàn Quốc - một trong những trường đại học uy tín nhất tại Hàn Quốc. Anh thông thạo tiếng Anh, Hàn Quốc, và Nhật Bản. Xuất thân từ Busan, Taecyeon cũng là quen thuộc với việc sử dụng các satoori phương ngữ, một phương ngữ mà anh sử dụng trong bộ phim "Wonderful Days" của KBS2.
Taecyeon từng mang quốc tịch Hoa Kỳ, nhưng anh đã từ bỏ để nhập quốc tịch Hàn Quốc - với nguyện vọng được phục vụ nghĩa vụ quân sự như một công dân bình thường. Vì thế, anh được khen ngợi và trao tặng danh hiệu "Đội Trưởng Hàn Quốc".
Hoạt động nghệ thuật

Anh từng góp mặt trong ca khúc "Yes I'm In Love" của Bada trong album thứ tư của cô ấy và bài hát của Beak Ji Young năm 2009, "My Ear's Candy". Không chỉ vậy, Taecyeon từng là mc cho show âm nhạc Inkigayo trên kênh SBS với Wooyoung và thành viên Sulli của nhóm f(x). Ngoài ra Taecyeon còn là thành viên của show truyền hình thực tế "Family Outing 2" cùng với Jo kwon (2AM) và Im Yoon Ah (SNSD).
Năm 2010, Taecyeon tham gia vào phim "Cinderella's Sister" của đài KBS cùng Moon Geun Young
Năm 2010 - 2011, anh tiếp tục góp mặt trong drama âm nhạc "Dream High" cùng các idol nổi tiếng khác là Woo Young (2PM), Eunjung (T-ara), Suzy (Miss A), IU và Kim Soo Hyun. Bộ phim đã được công chiếu trên kênh KBS2 và nhận được rất nhiều sự yêu thích từ các khán giả trẻ tuổi trên toàn châu Á.
Năm 2014 - 2015, anh là thành viên cố định của show thực tế nổi tiếng "Three Meals a Day" của đài TvN cùng với Lee Seo-jin và Kim Kwang-kyu.
năm 2017-2019 nhập ngũ.
Âm nhạc

Anh là thành viên nhóm nhạc nổi tiếng 2PM trực thuộc JYP Entertainment
Diễn xuất > Phim truyền hình

| Năm | Phim | Vai trò | Ghi chú | Kênh |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010 | Cinderella's Sister | Han Jung-woo | Nam phụ | KBS2 |
| 2011 | Dream High | Jin Gook / Hyun Shi-hyuk | Nam chính | KBS2 |
| 2011 | Boku to Star no 99 Nichi | Tae-sung | Nam phụ | Fuji TV |
| 2013 | Who Are You? | Cha Gun-woo | Nam chính | tvN |
| 2014 | Wonderful Days | Kang Dong-hee | Nam phụ | KBS2 |
| 2015 | Assembly | Kim Kyu Hwan | Nam phụ | KBS2 |
| 2016 | Let's Fight Ghost | Park Bong Pal | Nam chính | tvN |
| 2017 | Save Me/Rescue Me | Han Sang Hwan | Nam chính | OCN |
| 2020 | The Game: Towards Zero | Kim Tae-pyung | Nam chính | MBC |
| 2021 | Vincenzo | Jang Jun-woo / Jang Han-seok | Nam phụ | tvN |
| 2021 | Ngự sử và Jo-yi | Ra Yi-eon | Nam chính | tvN |
| 2022 | Blind | Ryu Sung Yoon | Nam chính | tvN |
Diễn xuất > Phim điện ảnh

| Năm | Phim | Vai trò | Phòng thu |
| --- | --- | --- | --- |
| 2013 | Marriage Blue | Won-chul | Soo Film |
| 2017 | House of the Disappeared | Linh mục Choi | Zion Entertainment |
Machenahalli, Molakalmuru

| Machenahalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Chitradurga
Thành phố/thị trấn: Molakalmuru
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Machenahalli là một làng thuộc tehsil Molakalmuru, huyện Chitradurga, bang Karnataka, Ấn Độ.
Người Nguồn

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| Khu vực có số dân đáng kể |
| --- | --- |
huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam
Ngôn ngữ
Tiếng Nguồn
Người Nguồn là tên gọi cộng đồng dân tộc thuộc nhóm Việt-Mường gồm 35 ngàn nhân khẩu, sinh sống ở huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam. Người Nguồn hiện chưa được công nhận là một dân tộc trong các dân tộc Việt Nam.
Hiện vẫn còn chưa có sự thống nhất về việc người Nguồn có phải là một sắc tộc riêng hay không. Tại Hội thảo khoa học xác định dân tộc Nguồn tổ chức ngày 19/10/2004 tại Đồng Hới, Quảng Bình, có ý kiến đề nghị xếp người Nguồn vào dân tộc Mường, Thổ hoặc Chứt và cũng có ý kiến tách người Nguồn thành một dân tộc thiểu số riêng .
Người Nguồn sống xen kẽ với người Sách và người Rục ở Thượng Hóa, Hóa Sơn, người Mày, người Khùa, và người Arem ở xã Dân Hóa và xã Trọng Hóa. Họ thường tự xưng là người Kinh sống xen cùng người Kinh ở các vùng khác mới di cư đến đất Minh Hóa sau này.
Tư liệu lịch sử

Theo Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn, trên vùng đất hai tổng Cơ Sa và tổng Kim Linh (thuộc châu Bố Chính, trấn Nghệ An ngày xưa) nay thuộc huyện Minh Hoá, tỉnh Quảng Bình đã có người Nguồn sinh sống ("ở thượng lưu gọi là nguồn, cũng như hạ bạn gọi là tổng, châu Bố Chính có nguồn Cơ Sa và nguồn Kim Linh"). Người Nguồn có ngôn ngữ riêng bền vững, có các sinh hoạt văn hoá riêng biệt và các giá trị văn nghệ dân gian khá phong phú.
Cách thức sản xuất

Người Nguồn sông bằng nghề làm rẫy, đánh cá, săn bắt, lấy mật ong. Ngoài các nghề này, cho đến nay vẫn còn phổ biến các nghề hái lượm tự nhiên để có cái ăn hàng ngày của người nguồn như bắt ốc, pách(hái) quả cà lào, hái rau rừng, đào khoai mài v.v...
Cách thức sản xuất > Làm rẫy

Người Nguồn gọi công việc làm rẫy là "Mần mùa dộn" (trực dịch là "ở rẫy"). Người Nguồn định cư thành từng bản, từng làng. Ngoài định canh cày bừa làm lúa vãi, lúa nước ít ỏi tại bản làng, thì bộ phận lớn người Nguồn còn du canh phát rừng làm nương rẫy, Họ trồng khoai, ngô (trỉa sậu), v.v... cứ ở chỗ này năm bảy năm lại chuyển đi chỗ khác. Cứ như thế đi hết hung (thung lũng núi hẹp) này sang hung. Tập quán "mần mùa dộn" này được ghi lại khá đầy đủ trong văn học dân gian người Nguồn bằng câu chuyện "Thương con xóc côốc, ăn vôn chốn rọc " và trong bài "xẻ nát" của bài hát "sắc bùa" 
Hiện nay người Nguồn sống ổn định, không còn di cư như trước nữa.[cần dẫn nguồn]
Cách thức sản xuất > Đánh cá

Người Nguồn có phương pháp đánh cá tập thể. Họ dùng rễ cây Tèng làm cá ngộ độc, say rồi bắt. Vài ba người trở lên có khi cả một bản, một làng cùng nhau vào rừng lấy rễ cây tèng về, lên đầu thác ghềnh của khe suối lấy đá xât đắp cối bỏ rễ tèng vào cùng nhau dùng cây gỗ vát dẹt hai đầu giã cho nước tèng chảy ra giữa vực sâu làm cho cá chết rồi bắt lấy chia nhau về ăn. Chính từ nghề thuốc cá này mà người Nguồn đã sáng tạo cho mình điệu hò thuốc cá (đánh cá bằng thuốc) - một điệu hò độc đáo chỉ có người Nguồn mới có.
Cách thức sản xuất > Săn bắt thú rừng

Người Nguồn săn bắt thú rừng bằng đủ mọi cách: dùng ná (nỏ), dùng tên độc bắn, dùng bẫy vòng, bẫy tó ho... Đặc biệt người Nguồn có cách săn bắn thú rừng tập thể bằng lưới đày còng, mác, chó săn. Một bản một làng lập thành phường săn sắm một vàng lưới gồm năm bảy chục tay lưới cùng nhau vào rừng tìm nơi hiểm yếu căng lưới ra, lấy đày chống lên, chọn chục chàng trai đem chó săn đuổi, còn tất cả ngồi nấp kín ở hai đầu lưới. Khi đoàn săn vừa đánh cồng, vừa đuổi chó săn đuổi con thú chạy vào vàng lưới, thì cả làng xông ra đuổi con thú khiến cho nó chỉ có cách đâm thẳng vào lưới, lưới sập, người chỉ dùng mác (giáo) đâm chết con thú, đốt lửa nướng, mổ thịt chia nhau đem về ăn. Nghề đi săn này cũng được ghi lại trong bài dân ca "Ti mán" (Đi săn) của văn học dân gian người Nguồn. Theo sự phát triển của kinh tế xã hội chung của cả nước, người Nguồn đã không còn săn thú rừng như trước đây nữa mà họ chủ yếu sống bằng chăn nuôi trồng trọt.[cần dẫn nguồn]
Cách thức sản xuất > Nghề lấy mật ong rừng

Vào mùa tháng 3 đến tháng 6 âm lịch hàng năm, nam giới người Nguồn vào rừng tìm oong mạch (ong mật) đánh lấy mật. Ong mật làm tổ dưới các cành cây cao như cây ngá (cây họ sung, to, mọc ở lèn đá, ong mật thường làm tổ), cây trôi, cây seng v.v... Nếu tổ ong mới ở chưa có mật thì lấy dây buộc vào cội cây, nhét một cành cây vào làm nêu, báo cho người sau biết, tổ ong trên cây đã có chủ. Khi tổ ong đã có mật, dùng dây bắc đày, dùng bối lá bó ỏn (đuốc) đốt lấy khói đuổi con ong đi mà lấy mật.
Làm nghề này hay gặp tai nạn do đứt dây, gãy cành gây chế người. Điều này cũng được ghi lại trong các câu chuyện dân gian người Nguồn như truyện "Sự tích hang mụ tá Pạc" (Sự tích động bà đá Bạc)...
Cách thức sản xuất > Công cụ sản xuất

Ngoài cày, bừa, cưa, đục tiếp thu kỹ thuật tiến bộ của người Kinh ra, người Nguồn dùng các công cụ sản xuất phù hợp với nghề sản xuất của họ, đó là rựa rìu, chày trỉa, ống trỉa lúa rẫy, chày giã tèng bằng gỗ tạp, dùng xong là vứt ngay tại rẫy, chôống chôồng, troi, pài, v.v...
Về đồ đong đựng thì có "Nàng pốn coóc ("cái đầu bốn góc), oi, teo, típ gié,(dụng cụ đựng),...
Văn hóa vật chất > Ẩm thực

Người Nguồn thường ăn cơm Pồi, thâu lang (rau khoai), ôốc tực (ốc), cà lào...
Cơm pồi là món ăn hàng ngày của người Nguồn. Nguyên liệu chủ yếu ngày xưa là sậu (ngô) hoặc là "thoóc" (lúa), sắn; ngày nay có thêm đậu (đỗ). Dụng cụ làm cơm pồi gồm cối, chày, mẹt, sảy, dần, nồi nân, chõ đồ.
Người Nguồn nấu nước sôi lên thì bắc xuống, cho ngô vào ngâm vài ba tiếng đông hồ, rồi vớt ra để ráo nước, bỏ vào cối giã, dần lấy bột, thấm nước lã, nhồi kỹ, đánh tơi ra, bỏ vào "nghè hôông" (một dạng chõ) cùng với nước gọi là "nồi nân", lấy mo chuối vấn quanh miệng, rồi bỏ chõ đồ có bột ngô lên, bắc lên bếp đun lửa đồ chín thành "cơm pồi".
Nếu là lúa, thì xay bỏ bớt trấu, vò nước nóng, để ráo, giã dần lấy bột rồi rồi làm tiếp như " Pồi" bột ngô. Nay thêm sắn thì ngoài việc giã ngô, giã lúa thì sắm thêm bàn mài, bàn ép. Đào sắn tươi về rửa sạch, bóc lấy vỏ mài sắn, ép sắn, rồi trộn bột ngô hoặc lúa vào nhồi kỹ. Cứ mỗi ngày hai bữa ăn thì phải hai lần "tâm pồi", bóc sắn, mài sắn ép sắn và "xôi pồi".
Đây là một công việc vất vả và chủ yếu là việc của người phụ nữ, của người vợ. Ca dao người Nguồn có câu chan chứa tình yêu nam nữ:
nghĩa là
Các món ẩm thực khác được nhắc đến như sau.
Nhớ con ôốc tực tang ngồi trên vâm
(Trôông xi cho tếng mùa pồi
Nhớ con ôốc tực tang ngồi trên vâm)
nghĩa là.
Và
nghĩa là