stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Khủng hoảng dầu mỏ 1973
Các mốc sự kiện cụ thể

Tháng 1 năm 1973 – 1974, Thị trường chứng khoán thoái trào vì áp lực đến từ lạm phát cao và sự suy sụp của thị trường ngoại tệ
Ngày 23 tháng 8 năn 1973, để lên kế hoạch cho cuộc chiến tranh Yom Kippur, quốc vương Ả Rập Xê Út Faisal và tổng thống Ai Cập Anwar Sadat hội đàm tại Riyadh và bí mật thương thuyết với nhau, trong đó Ả Rập muốn sử dụng giá dầu như một "loại vũ khí" cho cuộc xung đột quân sự giữa hai bên.
Ngày 6 tháng 10, Ai Cập và Syria mở cuộc tấn công nhằm vào Israel trên Sinai và cao nguyên Golan ở Yom Kippur, châm ngòi cho cuộc chiến tranh Ả Rập – Israel năm 1973.
Đêm ngày 8 tháng 10, OPEC thương lượng với nhiều công ty Dầu khí lớn để hạ nhiệt giá dầu, tuy nhiên việc này thất bại năm 1971.
Tháng 10, quân đội Mỹ tiến hành chiến dịch Nickle Grass, một chiến dịch không vận trên không trung để cung cấp vũ khí và lương thực cho Israel chống lại Ả Rập. Cũng ngay lúc này, quân đội Liên Xô lại ủng hộ và hỗ trợ cho bên Ả Rập.
Ngày 16 tháng 10, bảy cường quốc dầu mỏ quyết định tăng giá dầu lên 17% đến $3,65/thùng và tuyên bố sẽ ngưng việc sản xuất và cung cấp dầu mỏ.
Ngày 19 tháng 10, Tổng thống Mỹ Nixon lại căn thiệp sâu hơn vào cuộc chiến, đưa ra hỗ trợ quân sự $2,2 tỷ cho Israel, việc này đã làm cho Ả Rập vô cùng phẫn nộ.
Ngày 26 tháng 10, chiến tranh Yom Kippur đi vào hồi kết.
Ngày 5 tháng 11, Ả Rập tuyên bố cắt 25% lượng dầu xuất khẩu cho Mỹ, và cắt ngay lập tức 5% để đe dọa sự can thiệp của Mỹ.
Ngày 23 tháng 11, Lệnh cấm của Ả Rập chính thức có hiệu lực ở các quốc gia khác.
Ngày 9 tháng 12, ban quản trị Dầu khí Ả Rập, cắt giảm tiếp 5% cho những quốc gia không đồng minh vào tháng 1 năm 1974
Ngày 25 tháng 12, Ả Rập tuyên bố sẽ tăng 10% sản lượng dầu xuất khẩu cho OPEC
Ngày 7–9, tháng 1 năm 1974 OPEC quyết định đóng băng giá dầu cho đến ngày 1 tháng 4 năm 1974
Ngày 11 tháng 2, Kissinger buộc phải đệ trình chính sách " Độc lập nguồn năng lượng dầu mỏ " cho nước Mỹ.
Ngày 5 tháng 3, Israel rút binh sĩ cuối cùng ra khỏi phía đông của Kênh Suez.
Ngày 17 tháng 3, hội nghị OPEC ở Ả Rập, không có mặt của đại diện của Libya, công bố dừng lệnh trừng phạt, cấm vận dầu khí đối với nước Mỹ.
Đến tận tháng 12 năm 1974, sự suy thoái thị trường dầu mỏ mới đi vào thời kết.
Tầm ảnh hưởng

Lệnh cấm vận, ngưng hẳn xuất khẩu dầu mỏ tạo ra một tầm ảnh hưởng rộng lớn và dường như ngay lập tức. OPEC hối thúc các công ty dầu mỏ phải đẩy giá dầu lên thật cao. Điều này khiến cho giá dầu toàn cầu từ $3/thùng tăng gần như gấp 4 lần lên đến $12/thùng.
Sự leo thang trên ảnh hưởng rất nặng nề, khiến cho các quốc gia đang phát triển phụ thuộc vào năng lượng dẫu mỏ dẫn tới kinh doanh sản xuất rơi vào trì trệ, bế tắc hoặc chịu thua lỗ lớn. Trong khi đó thì các quốc gia xuất khẩu dầu sau khi đã đẩy giá dầu lên cao trở nên vô cùng giàu có.
Nguồn lợi nhuận thu được từ các quốc gia đang phát triển, công nghiệp hóa khiến các quốc gia xuất khẩu dầu trở nên giàu có, vì thế các quốc gia đang phát triển muốn giảm sự lệ thuộc của mình nên đã chủ động cắt giảm nguồn cung cầu dầu mỏ. Không những vậy, các quốc gia phương Tây còn trang bị nhiều thêm các vũ khí quân sự nhằm gây ra sức ép chính trị, đẩy sức ép này lên vai của các nước Trung Đông. Các quốc gia Ả Rập đã tiêu hơn 100 tỷ đô-la để truyền bá tư tưởng đạo hồi giáo của mình thay vì đầu tư vào dầu mỏ, điều này tưởng chừng như vô hại cho đến khi sự ra đời của phiến quân Al-Qaeda và Taliban.
Vài tháng sau đó, cuộc khủng hoảng cũng đi đến hồi kết. Lệnh ngưng xuất khẩu dầu mỏ được chấm dứt vào tháng 3, năm 1974 sau khi hội thảo tối cao ở Washington Oil Summit, nhưng hậu quả mà cuộc khủng để lại thực sự nặng nề và dai dẳng, nó kéo dài cho đến hết những năm 70. Đồng đô-la cũng dần lấy lại giá trị và vị thế của mình và trở nên bớt cạnh tranh hơn nhiều so với các ngoại tệ khác trên thị trường chứng khoán.
Tầm ảnh hưởng > Ngành công nghiệp xe ô tô

Khủng hoảng dầu khí đưa đến tín hiệu cho công nghiệp tự động toàn cầu, điều này dẫn đến nhiều thay đổi xuất hiện ở những thập kỉ sau.
Tầm ảnh hưởng > Ngành công nghiệp xe ô tô > Tây Âu

Sau Thế Chiến thứ 2, hầu hết các nước Tây Âu đánh thuế nhiên liệu động cơ để hạn chế nhập khẩu, dẫn đến việc hầu hết xe hơi châu Âu trở nên nhỏ hơn và tiết kiệm hơn so với Mỹ. Vào cuối những năm 1960, thu nhập tăng khiến cho kích thước xe tăng lên.
Khủng hoảng dầu đẩy người mua xe ở Tây Âu không tiếp cận những chiếc xe to và lãng phí nhiên liệu hơn. Kết quả đáng kể nhất của quá trình này là sự phổ biến của loại xe có cốp nhỏ gọn (compact / hatchbacks). Xe có cốp nhỏ duy nhất được làm ở Tây Âu trước khủng hoảng dầu là Peugeot 104, Renault 5 và Fiat 127. Vào cuối thập kỷ 70, thị trường đã được mở rộng với sự xuất hiện của Ford Fiesta, Opel Kadelt, (được bán dưới tên Vauxhall Astra ở Anh), Chrysler Sunbeam và Citroen Visa.
Người mua tìm kiếm những mẫu xe lớn hơn dần bị thu hút bởi những mẫu xe có cốp cỡ trung. Hầu như không được biết đến ở châu Âu năm 1973, vào cuối thập kỷ, chúng đã thay thế xe chở khách (saloons) trở thành trụ cột chính của phân khúc này. Vào giữa những năm 1973 đến 1980, xe có cốp cỡ trung (medium-sized hatchbacks) đã được mở bán tại khắp châu Âu: Chrysler/Simca Horizon, Fiat Ritmo (còn gọi là Strada), Ford Escort MK3, Renault 14, Volvo 340 / 360, Opel Kadett, and Volkswagen Golf.
Những chiếc xe này được đánh giá là tiết kiệm hơn xe khách truyền thống mà chúng thay thế, và thu hút những người vốn dĩ muốn mua những chiếc xe lớn hơn. Khoảng 15 năm sau cuộc khủng hoảng, xe cốp nhỏ/trung đã thống trị hầu hết các thị trường xe nhỏ và trung ở Châu Âu và đã chiếm 1 lượng đáng kể trong gia đình thị trường xe.
Sự suy thoái của OPEC

OPEC sớm mất đi vị trí tiên phong và vào năm 1981, bị vượt mặt bởi những quốc gia khác. Hơn nữa, các nước thành viên đều bị chia rẽ, Ả Rập Xê Út, đang cố gắng khôi phục thị phần, gia tăng sản xuất, hạ giá thành, thu nhỏ hoặc xóa bỏ lợi nhuận của những nhà sản xuất tốn kém. Giá dầu thế giới, đạt đến đỉnh trong thời kỳ khủng hoảng năng lượng năm 1979 đạt gần 40$ một thùng, giảm trong thời kì 1980 đến dưới 10$ 1 thùng. Điều chỉnh theo lạm phát, giá dầu giảm xuống dưới mức trước năm 1973. Sự giảm giá này là thời cơ chín muồi cho các nước nhập khẩu dầu, cả các nước đã và đang phát triển.
Cấm vận đã khuyến khích những địa điểm khai thác năng lượng mới bao gồm Alaska, Biển Bắc, Biển Caspi và Kavkaz (Caucasus). Quá trình khám phá ra dầu mỏ ở lưu vực biển Caspi và Siberia đem lại lợi nhuận lớn. Sự hợp tác với OPEC chuyển thành một mối quan hệ chống đối khi Liên Xô tăng sản xuất. Vào năm 1980, Liên Xô trở thành nhà sản xuất lớn nhất thế giới.
Một phần của sự sụt giảm giá thành và địa vị kinh tế chính trị của OPEC đến từ sự di chuyển của các nguồn năng lượng thay thế. OPEC đã dựa dẫm vào sự bất co giãn của giá cả (Price Inelasticity) để duy trì nhu cầu tiêu hao cao, nhưng đã coi thường sự mở rộng, dẫn đến bảo toàn và các nguồn năng lượng sẽ tự nhiên giảm sút nhu cầu. Công nghiệp sản xuất điện hạt nhân và khí tự nhiên, nhiệt điện từ khí tự nhiên và gas lẫn ehanol đều làm giảm nhu cầu dầu.
Sự sụt giảm giá cả đã tạo ra một vấn đề nghiêm trọng trong việc xuất khẩu dầu ở các nước Bắc Âu và Vịnh Ba Tư. Những nước dân cư phân bố dày đặc, chưa phát triển, nơi nền kinh tế còn phụ thuộc mạnh vào dầu như México, Nigeria, Algérie và Libya, chưa chuẩn bị cho một sự thay đổi thị trường khiến cho các nước này rơi vào tình trạng khó khăn.
Khi nhu cầu giảm và sản xuất tăng, dầu mỏ đã ngập tràn thị trường thế giới vào giữa những năm 1980, giá dầu sụt giảm và những quy ước mất đi tính thống nhất của nó, México (1 nước ngoài thành viên), Nigeria, Venezuela, những nước mà nền kinh tế phát triển nhanh chóng vào những năm 70, phải đối mặt với tình trạng gần phá sản, và kể cả sức mạnh kinh tế của Ả Rập Xê Út cũng bị giảm đi đáng kể. Những chia rẻ của OPEC khiến những việc phối hợp trở nên khó khăn hơn. Đến năm 2015, OPEC vẫn chưa thể đạt đến sự thống trị như trong thời gian đầu của nó.
Biểu đổ giá dầu giai đoạn 1861–2015 thể hiện sự tăng mạnh năm 1973 và tăng lần nữa là khủng khoảng năng lượng 1979. Đường màu cam là giá điều chỉnh do lạm phát.
Sản xuất và nhập khẩu dầu của Mỹ. Theo hình vẽ giá trị đỉnh nhập khẩu dầu bắt đầu từ đỉnh của sản xuất dầu, và cuộc cấm vận có ảnh hưởng ít.
Giá dầu trong thời kỳ cấm vận. Đồ thị vẽ theo giá trị danh nghĩa, không phải giá thực, giá dầu, và cuối cùng giá dầu vượt tăng rất cao. Tuy nhiên, những hiệu ứng của cấm vận dầu mỏ rõ ràng nó tăng gấp đôi giá trị thực của dầu thô ở cấp lọc dầu, và gây ra sự thiếu hụt dầu ở Mỹ.
Namrup

| Namrup |
| --- | --- |
Namrup
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Assam
Độ cao: 124 m (407 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 18,921
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 37535
Namrup là một thị trấn thống kê (census town) của quận Dibrugarh thuộc bang Assam, Ấn Độ.
Địa lý

Namrup có vị trí 27°11′B 95°20′Đ﻿ / ﻿27,18°B 95,33°Đ﻿ / 27.18; 95.33 Nó có độ cao trung bình là 124 mét (406 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Namrup có dân số 18.921 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Namrup có tỷ lệ 87% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 88%, và tỷ lệ cho phái nữ là 85%. Tại Namrup, 8% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Nanded-Waghala

| Nanded-Waghala |
| --- | --- |
Nanded-Waghala
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Maharashtra
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 430,598
Múi giờ: UTC+05:30
Nanded-Waghala là một thành phố và là nơi đặt hội đồng thành phố (municipal corporation) của quận Nanded thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nanded-Waghala có dân số 430.598 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Nanded-Waghala có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Nanded-Waghala, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tiếng Rohingya

| Tiếng Rohingya |
| --- | --- |
𐴌𐴟𐴇𐴥𐴝𐴚𐴒𐴙𐴝 𐴌𐴗𐴥𐴝𐴙𐴚𐴒𐴙𐴝 رُاَࣺينڠَ
Từ "Rohingya" viết bằng chữ Hanifi
Sử dụng tại: Arakan (Rakhine)
Khu vực: Bang Rakhine (Myanmar) và Đông Nam Chittagong (Bangladesh)
Tổng số người nói: 1.8 triệu
Dân tộc: Rohingya
Phân loại: Ấn-ÂuẤn-IranẤn-AryaĐông Ấn-AryaBengal–AssamTiếng Rohingya
Hệ chữ viết: Chữ Hanifi Rohingya, Perso-Arabic, chữ Miến, chữ Latinh, chữ Bengal–Assam (hiếm)
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: rhg
Glottolog: rohi1238
Tiếng Rohingya hay còn gọi là tiếng Ruáingga /rʊˈɜiɲɟə/), là ngôn ngữ được nói bởi người Rohingya ở bang Rakhine. Nó là một ngôn ngữ thuộc nhánh Bengal-Assam, ngữ chi Ấn-Arya và có liên quan đến tiếng Chittagon được nói ở nước Bangladesh láng giềng. Tiếng Rohingya và tiếng Chittagon dễ thông hiểu lẫn nhau.
Chữ viết

| Chữ Rohingya Hanifi  |
| --- | --- |
Thể loại:      Alphabet           
Các ngôn ngữ: Tiếng Rohingya
Unicode
Dải Unicode: U+10D00–U+10D3F
Bài viết này chứa các biểu tượng ngữ âm IPA trong Unicode. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để có hướng dẫn thêm về các ký hiệu IPA, hãy xem Trợ giúp:IPA.
Chữ Rohingya Hanifi là chữ viết thống nhất cho ngôn ngữ Rohingya. Tiếng Rohingya được viết lần đầu tiên vào thế kỷ 19 với một biến thể chữ Ba Tư-Ả Rập. Năm 1975, một chữ viết Ả Rập chính thống đã được phát triển, dựa trên bảng chữ cái Urdu.
Vào những năm 1980, (Maolana) Mohammad Hanif và các đồng nghiệp của ông đã tạo ra chữ phù hợp ngữ âm dựa trên các chữ cái Ả Rập; nó đã được so sánh với chữ N'ko. Chữ này cũng bao gồm một bộ chữ số thập phân.
Unicode

Các đề xuất bao gồm Unicode chữ Rohingya Hanifi được viết bởi nhà ngôn ngữ học Anshuman Pandey.
Unicode tiêu chuẩn được thêm vào tháng 6 năm 2018 với việc phát hành phiên bản 11.0.
Khối Unicode cho Hanifi Rohingya là U + 10D00 từ U + 10D3F và chứa 50 ký tự:
Một bàn phím ảo được Google phát triển cho tiếng Rohingya vào năm 2019 và cho phép người dùng nhập trực tiếp chữ Rohingya. Bố cục bàn phím Unicode Rohingya có thể được xem ở đây.
Unicode > Chữ Ả Rập

Các văn bản tiếng Rohingya đầu tiên, được viết bằng chữ Ả Rập, được cho là đã hơn 200 năm tuổi, dù không có bằng chứng cụ thể nào về nó. Trong khi Arakan nằm dưới sự cai trị của Anh (1826-1948), người Rohingya chủ yếu sử dụng tiếng Anh và tiếng Urdu để giao tiếp bằng văn bản. Kể từ khi độc lập vào năm 1948, tiếng Miến đã được sử dụng trong tất cả các thông tin liên lạc chính thức. Từ đầu những năm 1960, các học giả Rohingya đã bắt đầu nhận ra sự cần thiết của một hệ thống chữ viết phù hợp với ngôn ngữ của họ.
Năm 1975, một hệ thống chữ viết đã được phát triển bằng các chữ cái Ả Rập; các học giả khác đã thông qua chữ Urdu để khắc phục một số thiếu sót của chữ Ả Rập. Tuy nhiên, cả hai chữ viết đều không đạt yêu cầu và hầu hết người Rohingya đều cảm thấy khó đọc trong cả hai phiên bản.
Sau những nỗ lực này, Maulana Hanif đã hoàn thành một bảng chữ cái từ phải sang trái dành riêng cho tiếng Rohingya vào năm 1983. Được đặt theo tên tác giả của nó, bảng chữ cái Hanifi là một dạng sửa đổi của bảng chữ cái Ả Rập, với các bổ sung từ bảng chữ cái Latinh và bảng chữ cái Miến.
Hiện tại, một phông chữ Unicode Rohingya Lưu trữ 2019-06-17 tại Wayback Machine đã được tạo ra. Nó dựa trên các chữ cái Ả Rập (vì nó được người dân hiểu nhiều hơn) với các dấu thanh được bổ sung. Các thử nghiệm đã được thực hiện cho thấy chữ này có thể được học trong vài giờ nếu người đọc đã học tiếng Ả Rập trong một madrass.
Bố cục bàn phím Unicode Rohingya Fonna và phông chữ miễn phí có thể được tìm thấy ở đây Lưu trữ 2019-06-17 tại Wayback Machine.
Unicode > Chữ Latinh

Năm 1999, E.M. Siddique Basu đã đơn giản hóa cách viết tiếng Rohingya bằng các chữ cái Latinh. Đây là một hệ thống chữ viết trực quan có thể học dễ dàng và được gọi là Rohingyalish hoặc Rohingya Fonna, chỉ sử dụng 26 chữ cái La Mã, năm nguyên âm có dấu và hai ký tự Latinh bổ sung cho âm đầu lưỡi-vòm cứng và âm mũi.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | B b | C c | Ç ç | D d | E e | F f |
| G g | H h | I i | J j | K k | L l | M m |
| N n | Ñ ñ | O o | P p | Q q | R r | S s |
| T t | U u | V v | W | X x | Y y | Z z |
Q, V và X chỉ được sử dụng cho các từ vay mượn.
Bộ ký tự của chữ Rohingyalish sử dụng các chữ cái Latinh được hiển thị ở trên (ç và ñ với nền màu xanh lá cây). Các nguyên âm được viết cả không dấu (aeiou) và có dấu (áéíóú). Việc sử dụng c, ç và ñ được điều chỉnh theo ngôn ngữ; c đại diện cho /ʃ/ (tiếng Anh sh), ç là âm đầu lưỡi-vòm cứng r ([ɽ]), và ñ là một nguyên âm mũi (ví dụ: fañs /fãs/ 'five'). Điều quan trọng, tất cả đều có thể được truy cập từ bàn phím tiếng Anh, ví dụ bằng cách sử dụng bàn phím quốc tế tiếng Anh (Hoa Kỳ).
Unicode > Chữ Latinh > Tên và cách phát âm của chữ cái

Tên của các chữ cái trong bảng chữ cái Rohingya Latinh tương tự như tên của các chữ cái trong bảng chữ cái tiếng Anh.
| Hình ảnh | Phát âm | Tên |
| --- | --- | --- |
| a | /a/ | ee |
| b | /b/ | bii |
| c | /ʃ/ | cii |
| ç | /ɽ/ | çii |
| d | /d̪/ | dii |
| e | /e/ | ii |
| f | /f/ | ef |
| g | /g/ | jii |
| h | /h, x/ | eech |
| i | /i/ | ai |
| j | /ɟ/ | jee |
| k | /k/ | kee |
| l | /l/ | el |
| m | /m/ | em |
| n | /n/ | en |
| ñ | /◌̃/ (mũi hoá) | añ |
| o | /ɔ/ | oou |
| p | /p/ | pii |
| q | /q/ | kyuu |
| r | /r/ | er |
| s | /s/ | es |
| t | /t̪/ | tii |
| u | /u/ | yuu |
| v | /v/ | vii |
| w | /w/ | dblyuu |
| x | /ks/ | eks |
| y | /j/ | way |
| z | /z/ | zed |
| Hình ảnh | Phát âm |
| --- | --- |
ch: /c/
dh: /ɖ/
h': /h/
kh: /x/
ng: /ŋ/
ny: /ɲ/
ou: /o/
th: /t̪/
ts: /t̪/
Nguyên âm dài trong tiếng Rohingyalish được viết bằng nguyên âm đôi: ví dụ, âm dài /ɔ/ được viết là "oo", trong khi âm dài /o/ được viết là "oou".
Nguồn tham khảo

↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Rohingya”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
↑  “Rohingya”. Từ điển tiếng Anh Oxford . Nhà xuất bản Đại học Oxford. (Subscription or participating institution membership required.)
↑  What is Rohingyalish or Rohingya Language?
↑  Rohingya Language
↑  "The Linguistic Innovation Emerging From Rohingya Refugees." by Christine Ro. Forbes. ngày 13 tháng 9 năm 2019.
↑  “Rohingya alphabets, pronunciation and language”. Omniglot. Simon Ager. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2017.
↑  James, Ian (ngày 5 tháng 7 năm 2012). “Hanifi alphabet for Rohingya”. Sky Knowledge. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2017.
↑  Pandey, Anshuman (ngày 27 tháng 10 năm 2015). “Proposal to encode the Hanifi Rohingya script in Unicode” (PDF). The Unicode Consortium. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2017.
↑  “Unicode 11.0.0”. Unicode Consortium. ngày 5 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2018.
1 2 3  Priest, Lorna A.; Hosken, Martin; SIL International (ngày 12 tháng 8 năm 2010). “Proposal to add Arabic script characters for African and Asian languages” (PDF). tr. 13–18, 34–37. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 8 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2019.
1 2  Pandey, Anshuman (ngày 20 tháng 6 năm 2012). “Preliminary Proposal to Encode the Rohingya Script” (PDF). Expanding Unicode. Anshuman Pandey. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2017.
1 2  "Rohingyalish", Omniglot
1 2  Rohingya, Omniglot
Giao diện của bàn phím ảo Rohingya.
Nandej

| Nandej |
| --- | --- |
Nandej
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Gujarat
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 7.639
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 27188
Nandej là một thị trấn thống kê (census town) của quận Ahmadabad thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nandej có dân số 7639 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Nandej có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 60%. Tại Nandej, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Trung tâm Vẽ và Đồ họa Tadeusz Kulisiewicz

Trung tâm Vẽ và Đồ họa Tadeusz Kulisiewicz là một phòng bảo tàng và trưng bày nghệ thuật đương đại của họa sĩ nổi tiếng Tadeusz Kulisiewicz. Trung tâm trực thuộc Bảo tàng khu vực Kalisz,  thành phố Kalisz, tỉnh Wielkopolskie, Ba Lan.
Lịch sử

Năm 1982, Bảo tàng khu vực Kalisz đã có ý tưởng tạo ra một triễn lãm thường trực dành riêng cho Họa sĩ Tadeusz Kulisiewicz. Phải đến hai năm sau, tức là 1984, nhân dịp kỷ niệm 85 năm ngày sinh của ông, ý tưởng này đã được hiện thực hóa. Năm 1986, dưới sự bảo trợ của chính họa sĩ Tadeusz Kulisiewicz, "Triennial International International" lần thứ nhất đã được tổ chức tại đây. Năm 1988, theo ý nguyện của đời của ông, Bảo tàng đã mua lại toàn bộ thiết bị từ Studio Warsaw của Kulisiewicz về trưng bày tại Trung tâm. Vào ngày 26 tháng 9 năm 1994, nhân kỷ niệm 95 năm ngày sinh của ông, Trung tâm Vẽ và Đồ họa mang tên Tadeusz Kulisiewicz đã được khai trương.
Bộ sưu tập

Bộ sưu tập của bảo tàng bao gồm khoảng 1400 tác phẩm (bản vẽ, phác họa, đồ họa) cả từ thời kỳ đầu sáng tạo của ông, ngoài ra trung tâm còn có những tác phẩm của loạt phim sau chiến tranh, các tài liệu về cuộc đời và sự nghiệp họa sĩ cũng được lưu trữ và trưng bày. Một mô hình Studio Warsaw nơi ông đã làm việc cũng được dựng lại và triển lãm tại một khu riêng.
Phêrô Lê Tấn Lợi

| Giám mục   Phêrô Lê Tấn Lợi   |
| --- | --- |
Giám mục Chính tòa Giáo phận Cần Thơ   (2025–nay)   

Giáo hội: Công giáo Rôma
Chức vụ chính yếu 
Giám mục Chính tòa Giáo phận Cần Thơ
Giáo tỉnh: Giáo tỉnh Sài Gòn
Giáo phận: Giáo phận Cần Thơ
Tòa: Giáo phận Cần Thơ
Bổ nhiệm: Ngày 1 tháng 1 năm 2025
Tựu nhiệm: Ngày 6 tháng 1 năm 2025
Hết nhiệm: Đương nhiệm
Tiền nhiệm: Stêphanô Tri Bửu Thiên
Kế nhiệm: Đương nhiệm
 
Giám mục Phó Giáo phận Cần Thơ
Giáo tỉnh: Giáo tỉnh Sài Gòn
Giáo phận: Giáo phận Cần Thơ
Bổ nhiệm: Ngày 25 tháng 3 năm 2023
Tựu nhiệm: Ngày 18 tháng 5 năm 2023
Hết nhiệm: Ngày 1 tháng 1 năm 2025
Tiền nhiệm: Stêphanô Tri Bửu Thiên
Kế nhiệm: Khuyết vị
 

Truyền chức 
Thụ phong Linh mục: Ngày 22 tháng 6 năm 2000 bởi Giám mục Emmanuel Lê Phong Thuận
Tấn phong: Ngày 18 tháng 5 năm 2023 bởi Giám mục Stêphanô Tri Bửu Thiên (chủ phong), các giám mục Đa Minh Hoàng Minh Tiến và Đa Minh Nguyễn Văn Mạnh (phụ phong)
Thông tin cá nhân
Sinh: 19 tháng 6, 1970 (54 tuổi) (Tư liệu Tòa Thánh)   hoặc   28 tháng 7, 1972 (52 tuổi) (Tiểu sử trang Hội đồng Giám mục) Ninh Kiều, Cần Thơ, Việt Nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Giáo dục: Tiến sĩ Thần học Thánh Kinh
Alma mater: Đại học Giáo Hoàng Urbaniana, Rôma
Khẩu hiệu: "Chúa biết con..."
| Cách xưng hô với Phêrô Lê Tấn Lợi |
| --- | --- |

Danh hiệu: Đức Giám mục
Trang trọng: Đức Giám mục, Đức Cha
Thân mật: Cha
Khẩu hiệu: Tu scis me...
Tòa: Giáo phận Cần Thơ
Phêrô Lê Tấn Lợi (sinh năm 1970) là một Giám mục người Việt của Giáo hội Công giáo Rôma tại Việt Nam. Ông hiện là Giám mục Chính tòa của Giáo phận Cần Thơ, Phó Chủ tịch Uỷ ban Mục vụ Di Dân trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam. Ông từng là linh mục thuộc linh mục đoàn Giáo phận Cần Thơ và hiện là linh mục giám học của Đại Chủng viện thánh Quý. Khẩu hiệu Giám mục của ông là: Chúa biết con...
Thân thế và tu tập

Theo tư liệu Tòa Thánh và danh sách linh mục Giáo phận Cần Thơ cập nhật vào năm 2024, giám mục Lê Tấn Lợi sinh ngày 19 tháng 6 năm 1970. Ngoài ra, ông cũng sử dụng ngày sinh 28 tháng 7 năm 1972. Giám mục Lợi sinh tại phường Cái Khế, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ, thuộc giáo xứ An Hội, Giáo phận Cần Thơ. Gia đình ông hiện thuộc giáo xứ Hậu Bối, giáo hạt Trà Lồng, giáo phận Cần Thơ (thuộc địa giới hành chính xã Hưng Phú, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng). Thân mẫu là bà Mátta Phạm Thị Lến (1937–2024). Giám mục Lợi cho biết gia đình ông sống tại một miền quê nghèo khó, và chính bản thân ông, từ năm học lớp ba, đã phải tìm cách phụ giúp gia đình kiếm sống, thông qua công việc bán bánh. Thời gian học trung học, cậu bé Lợi, thay vì một buổi học và một buổi bán bánh, phụ giúp gia đình bằng cách cày ruộng. Giám mục Lợi sau này cho rằng những vất vả thuở thiếu thời giúp ông dễ dàng đón nhận các vất vả trong đời sống tu trì.
Cậu bé Lê Tấn Lợi từ khi còn nhỏ đã có ước muốn đi theo con đường tu trì, vì sự cảm phục đối với cha sở của mình. Tuy vậy, ước muốn này khó thành sự vì sau năm 1975, việc tu học trở nên khó khăn. Cậu Lê Tấn Lợi khởi đầu con đường tu học của mình vào năm 1991 (khi ông đang học đại học), bằng việc tham gia lớp dự tu Carôlô  của Giáo phận Cần Thơ. Chủng sinh Phêrô Lợi theo học lớp này đến năm 1993 thì theo học tại Đại chủng Viện Thánh Quý, Cái Răng, Cần Thơ cho đến năm 2000. Ông là chủng sinh khóa 3A của Đại chủng viện này, vốn gồm các chủng sinh đến từ ba giáo phận: Cần Thơ, Long Xuyên và Vĩnh Long.
Linh mục

Ngày 22 tháng 6 năm 2000, Phó tế Lê Tấn Lợi được truyền chức linh mục bởi Giám mục Emmanuel Lê Phong Thuận, trở thành linh mục thuộc linh mục đoàn Giáo phận Cần Thơ. Tân linh mục được bổ nhiệm chức phó xứ giáo xứ Phụng Hiệp, hạt Đại Hải và giữ chức nhiệm này cho đến năm 2003.
Linh mục Lê Tấn Lợi sau đó được cho đi du học tại đại học Giáo Hoàng Urbaniana, Rôma vào năm 2004, và ông tốt nghiệp Cử nhân, và sau đó là Tiến sĩ Thần học Thánh Kinh.Trở về Việt Nam năm 2011, ông thực hiện mục vụ tại Đại Chủng Viện Thánh Quý, Cần Thơ cho đến ngày được bổ nhiệm chức giám mục. Trong thời gian này, ông là Đặc trách Chủng Sinh Giáo phận Cần Thơ,  Trưởng Ban Thánh Kinh, Giáo phận Cần Thơ (2012-2018), Giáo sư thỉnh giảng tại Đại Chủng Viện Đức Mẹ Vô Nhiễm, Giáo phận Bùi Chu (từ 2015), và Giám học Đại Chủng viện Thánh Quý Cần Thơ từ năm 2017.
Linh mục Lê Tấn Lợi là tác giả các tài liệu học hỏi Kinh Thánh, đăng trên trang Giáo phận Cần Thơ.