Chiến tranh Nagorno-Karabakh thứ nhất
Chú thích

Chú giải (I):  Tên gọi vùng đất này mang hàm nghĩa giống nhau trong tất cả các ngôn ngữ địa phương. Với người Armenia và Azerbaijan, tên gọi này mang nghĩa "núi Karabakh [khu vườn đen]". Người Armenia thường gọi nó là Artsakh, tượng trưng cho tỉnh thứ mười của vương quốc cổ Armenia; trong các sách vở hiện đại, thường được gọi đơn giản là Karabakh. Các sách Nga và Pháp gọi vùng này là Nagorny Karabakh và Haut-Karabakh (Thượng Karabakh).
↑  Ordway, John (ngày 30 tháng 7 năm 2004). “Party Primer: Top Armenian Political Parties”. WikiLeaks. Bản gốc (For Official Use Only) lưu trữ ngày 22 tháng 12 năm 2015. Members of the ARF fought actively in the Karabakh conflict and the party had its own military units. Later, when Karabakh and Armenia formed regular armies, some of the Dashnak units merged with the armies, others were disarmed.
↑  Rieff, David (1997). “Case Study in Ethnic Strife”. Council on Foreign Relations. The Dashnaks, of course, are the ones who did the heavy lifting on the ground. Their men, including a substantial number of volunteers from the diaspora, did a great deal of the fighting and dying before the cease-fire.
↑  Hoge, James F. (2010). The Clash of Civilizations: The Debate. Council on Foreign Relations. tr. 17. ISBN 9780876094365. In the last years of its existence, the Soviet government supported Azerbaijan because its government was dominated by former communists.
↑  Eastern Europe, Russia and Central Asia. London: Europa Publications. 2002. tr. 77. ISBN 9781857431377. Soviet security forces supported Azerbaijan's efforts to reimpose control over Nagornyi Karabakh and Armenian villages outside the enclave.
↑  Truscott, Peter (1997). Russia First: Breaking with the West. London: Tauris Publ. tr. 74. ISBN 9781860641992. Initially, the Soviet regime in the Kremlin appears to have supported Azerbaijan in its attempt to maintain the territorial integrity of the borders established by Stalin in 1921.
↑  “Military chopper with Azeri elite shot down by Armenian terrorists...19 years later”. Today.az. ngày 20 tháng 11 năm 2010. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2011.
↑  Roman Glebov (ngày 25 tháng 11 năm 1991). “Республики. В Азербайджане сбит вертолет с VIP на борту” [Republics. A helicopter with VIP on board has been shot down in Azerbaijan.] (bằng tiếng Nga). Kommersant. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 7 năm 2009. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2010.
↑  Griffin, Nicholas (2004). Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam. Chicago: University of Chicago Press. tr. 185–186. ISBN 0-226-30859-6.
↑  Taarnby 2008, tr. 6.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFTaarnby2008 (trợ giúp)
↑  Rieff, David (June 1997). “Without Rules or Pity”. Foreign Affairs v76, n2 1997. Council on Foreign Relations. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |date= (trợ giúp)
↑  Lieberman, Benjamin (2006). Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe. Chicago: Ivan R. Dee. tr. 284–292. ISBN 1-5666-3646-9.
↑  Duursma, Jorri C. (1996). Fragmentation and the International Relations of Micro-states: Self-determination and Statehood. Cambridge: Cambridge University Press. tr. 93. ISBN 0-5215-6360-7.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Croissant, Michael P. (1998). The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications. London: Praeger. ISBN 0-275-96241-5.
↑  Using numbers provided by journalist Thomas de Waal for the area of each rayon as well as the area of the Nagorno Karabakh Oblast and the total area of Azerbaijan are (in square kilometres):
1.936,	Kelbajar;
1.835,	Lachin;
802,	Kubatly;
1.050,	Jebrail;
707,	Zangelan; 
842,	Aghdam;
462,	Fizuli;
75,	exclaves;
totaling 7.709km² or 8.9%: de Waal. Black Garden, p. 286.
1 2  The Central Intelligence Agency. “The CIA World Factbook: Transnational Issues in Country Profile of Azerbaijan”. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 7 năm 2016. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2007. Military involvement denied by the Armenian government.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17  De Waal, Thomas (2003). Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War. New York: New York University Press. ISBN 0-8147-1945-7.
↑  Ministry of Foreign Affairs of the ROA. Circular by colonel D. I. Shuttleworth of the British Command Lưu trữ 2006-05-07 tại Wayback Machine. Republic of Armenia Archives, File No. 9. Truy cập 2 tháng 3 năm 2007.
1 2  Karagiannis, Emmanuel. (2002). Energy and Security in the Caucasus. London: RoutledgeCurzon. tr. 36, 40. ISBN 0-7007-1481-2.
↑  Michael J Bradshaw & George W. White (2004). Contemporary World Regional Geography: Global Connections, Local Voices. New York: Mcgraw-Hill. tr. 164. ISBN 0-0725-4975-0.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Yamskov, A. N. "Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh". Theory and Society, Vol. 20, No. 5, Special Issue on Ethnic Conflict in the Soviet Union October 1991, 659. Truy cập February 13, 2007.
↑  Weisbrode, Kenneth (2001). Central Eurasia - Prize or Quicksand?: Contending Views of Instability in Karabakh, Ferghana and Afghanistan. Oxford: Oxford University Press. tr. 27. ISBN 0-1985-1070-5.
↑  Gilbert, Martin (2001). A History of the Twentieth Century: The Concise Edition of the Acclaimed World History. New York: Harper Collins. tr. 594. ISBN 0-0605-0594-X.
↑  Brown, Archie (1996). The Gorbachev Factor. Oxford: Oxford University Press. tr. 262. ISBN 0-1928-8052-7.
↑  (tiếng Nga) Regnum News Agency. "Кто на стыке интересов? США, Россия и новая реальность на границе с Ираном" (Who is at the turn of interests? US, Russia and new reality on the border with Iran Lưu trữ 2012-11-24 tại Wayback Machine) ngày 4 tháng 4 năm 2006.
↑  Steven E. Lobell & Philip Mauceri (2004). Ethnic Conflict and International Politics: Explaining Diffusion and Escalation. New York: Palgrave MacMillan. tr. 58. ISBN 1-4039-6356-8.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
1 2  Rost, Yuri (1990). The Armenian Tragedy: An Eye-Witness Account of Human Conflict and Natural Disaster in Armenia and Azerbaijan. New York: St. Martin's Press. tr. 17. ISBN 0-312-04611-1.
1 2  Kaufman, Stuart (2001). Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War. New York: Cornell Studies in Security Affairs. tr. 49–66. ISBN 0-8014-8736-6.
↑  Petrosian, David. "What Are the Reasons for Armenians' Success in the Military Phase of the Karabakh Conflict?" Noyan Tapan Highlights. 1 tháng 6 năm 2000
1 2 3 4  Carney, James (ngày 13 tháng 4 năm 1992). “Former Soviet Union Carnage in Karabakh”. TIME Magazine. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 3 năm 2005. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2006.
↑  Smith, Hedrick (1991). The New Russians. New York: Harper Perennial. tr. 344–345. ISBN 0-380-71651-8.
1 2 3 4 5 6 7 8 9  Melkonian, Markar (2005). My Brother's Road, An American's Fateful Journey to Armenia. New York: I.B. Tauris. ISBN 1-85043-635-5.
↑  Section 907 of the Freedom Support Act Lưu trữ 2007-08-25 tại Wayback Machine. Humanitarian aid was not explicitly banned but such supplies had to be routed through indirectly to aid organizations. On 25 tháng 1 2002, President George W. Bush signed a waiver that effectively repealed Section 907; thereby removing any restrictions that were barring the United States from sending military aid to Azerbaijan; however, military parity is maintained towards both sides. For more information, see here . Azerbaijan continues to maintain their road and air blockade against Armenia.
1 2  
Gurdelik, Rasit (ngày 30 tháng 1 năm 1994). “Azerbaijanis Rebuild Army with Foreign Help”. The Seattle Times. tr. A3. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2006.
↑  (tiếng Nga) Barkoudzaryan, Alvard. "К войне невозможно привыкнуть" (You cannot get used to war Lưu trữ 2007-12-06 tại Wayback Machine). in Газета «Новое время» (New Time) N. 797, 21 tháng 11 năm 2006. Nagorno-Karabakh Ministry of Foreign Affairs. Truy cập 20 tháng 2 năm 2007
1 2  Levon Chorbajian & Patrick Donabedian, Claude Mutafian (1994). The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh. London: Zed Books. tr. 13–18. ISBN 1-85649-288-5.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết) Thống kê trên trích số liệu bởi International Institute for Strategic Studies đặt tại in Luân Đôn, Vương quốc Anh trong báo cáoThe Military Balance, 1993–1994 xuất bản năm 1993. Con số 20.000 người của Cộng hòa Nagorno-Karabakh bao gồm cả 8.000 quân tình nguyện từ Armenia; số lượng quân Armenia chỉ gồm toàn binh sĩ quân đội; thống kê của Azerbaijan liệt kê 38.000 quân và 1.600 trong không quân. Số liệu trên có thể xem trong các trang 68–69 và 71–73 của báo cáo.
1 2  Curtis, Glenn E. (1995). Armenia, Azerbaijan and Georgia Country Studies. Washington D.C.: Federal Research Division Library of Congress. ISBN 0-8444-0848-4.
↑  Gokay, Bulent (2003). The Politics of Caspian Oil. New York: Palgrave MacMillan. tr. 189–190. ISBN 0-3337-3973-6.
1 2  Melkonian, Markar (2005). My Brother's Road: An American's Fateful Journey to Armenia. I.B. Tauris. tr. 213. ISBN 1-85043-635-5.
↑  Chính quyền Armenia phủ nhận việc cố ý tàn sát dân thường, và giữ nguyên lập trường là phần lớn số dân thường thiệt mạng do bị mắc vào giữa hai làn đạn của quân Armenia và Azeri.
↑  Letter from the Charge d'affaires a.i. of the Permanent Mission of Azerbaijan to the United Nations Office
↑  Denber R. Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno-Karabakh (New York: Helsinki Watch), September 1992, 19–21 ISBN 1-56432-081-2
↑  Chorbajian, Levon (2001). The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic. New York: Palgrave MacMillan. tr. 1, 16 213. ISBN 0-333-77340-3.
↑  Barry Rubin & Kemal Kirisci (2001). Turkey in World Politics: An Emerging Multiregional Power. Boulder, Co: Lynne Rienner. tr. 175. ISBN 1-55587-954-3.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  Mouradian, Khatchig. “Terror in Karabakh: Chechen Warlord Shamil Basayev's Tenure in Azerbaijan”. The Armenian Weekly On-Line (AWOL). Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 2 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2007.
↑  Khalilova, Konut. Eurasia insight. Chechen fighter’s death reveals conflicted feelings in Azerbaijan Lưu trữ 2016-03-03 tại Wayback Machine. EurasiaNet Eurasia Insight. 10 tháng 5 năm 2002. Truy cập 15 tháng 3 năm 2006.
↑  Bertsch, Gary (1999). Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia. London: Routledge. tr. 167–171, 172–173, 297. ISBN 0-415-92273-9.
↑  Brown, Michael E. (1996). The International Dimensions of Internal Conflict. Cambridge: MIT Press. tr. 125. ISBN 0-262-52209-8.
↑  Goldberg, Carey (ngày 14 tháng 6 năm 1992). “Azerbaijan Troops Launch Karabakh Offensive Conflict”. The Los Angeles Times. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2007.
↑  Freire, Maria Raquel (2003). Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE. Burlington, VT: Ashgate. ISBN 0-7546-3526-0.
↑  Dahlburg, John-Thor (ngày 24 tháng 8 năm 1992). “Azerbaijan Accused of Bombing Civilians”. Chicago Sun-Times. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2006.: (tiếng Nga) Русские наемники воевавшие в Карабахе. Documentary produced and broadcast by REN TV.
1 2 3  Chrysanthopolous, Leonidas T. (2002). Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994. Princeton: Gomidas Institute Books. ISBN 1-884630-05-7.
↑  Sammakia, Nejla (ngày 23 tháng 12 năm 1992). “Winter Brings Misery to Azerbaijani Refugees”. The San Francisco Chronicle. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 8 năm 2006. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2006.
↑  
Bourdreaux, Richard (ngày 5 tháng 1 năm 1993). “Despite Appeals, Karabakh Battles Rage”. The Los Angeles Times. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2007.
↑  Los Angeles Times Foreign Desk (ngày 6 tháng 2 năm 1993). “Armenians Rally to Protest Leader”. The Los Angeles Times. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2007.
1 2  United Nations Security Council Resolution 822 passed on 30 tháng 4 năm 1993 Text provided by the US State Department. A total of four UNSC resolutions were passed in regards to the conflict.
↑  The Associated Press. "Rebel troops push toward Azeri capital", Toronto Star. 21 tháng 6 năm 1993, p. A12
↑  The genuineness of the NKR's claims during the 1993 summer offensives were widely questioned in the international forum on whether or not Karabakh forces were wantonly seizing the territories surrounding the enclave. While many doubted that they were true, periodical fighting between the two sides in the regions were reported to have been occurring months before the offensives took place.
↑  During the Russian constitutional crisis of 1993, one of the coup's leaders against Russian President Yeltsin, Chechen Ruslan Khasbulatov, was reported by the US and French intelligence agencies to preparing Russian troop withdrawals from Armenia if the coup succeeded. An estimated 23.000 Russian soldiers were stationed in Armenia on the border of Turkey. Çiller was reported by the agencies to be collaborating with Khasbulatov for him to give her tacit support in allowing possible military incursions by Turkey into Armenia under the pretext of pursuing PKK guerrillas, an act it had once followed up on earlier the same year in northern Iraq. Russian armed forces, however, crushed the coup.
↑  For example, according to Melkonian in a television interview in March 1993, his forces in Martuni alone had captured or destroyed a total of 55 T-72s, 24 BMP-2s, 15 APCs and 25 pieces of heavy artillery since the June 1992 Azeri offensive, stating that "most of our arms...[were] captured from Azerbaijan." Serzh Sargsyan, the then military leader of the Karabakh armed forces claimed they had captured a total of 156 tanks throughout the war: op. cit. in Black Garden, p. 316. By the summer of 1993, Armenian forces had captured so much equipment that many of them were praising Elchibey's war policies since he was, in effect, arming both sides: Melkonian. My Brother's Road, p. 237.
↑  Vartanyan, Arkady. Azerbaijan, USA seen pursuing anti-Russian goals in Karabakh. BBC Monitoring Former Soviet Union. 11 tháng 6 năm 2000
↑  Cooley, John K. (2002). Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism. London: Pluto Press. tr. 150–151. ISBN 0-7453-1917-3.
↑  Human Rights Watch World Report 1995
↑  Một chiến binh nhận xét: "Sự khác biệt nằm ở chỗ bạn chiến đấu vì cái gì, cho ai. Bạn biết rằng chỉ vài cây số sau lưng bạn là gia đình, trẻ con, phụ nữ và người già, vì vậy bạn có trách nhiệm chiến đấu cho đến chết để những người thân của bạn được sống."
↑  Mirsky, Georgiy I. (1997). On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union. Westport, CT: Greenwood Press. tr. 63. ISBN 0-3133-0044-5.
↑  Specter, Michael (1994-07-15). “Armenians Suffer Painfully in War, But With Pride and Determination”. New York Times. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2007. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |date= (trợ giúp)
↑  Humanitarian Aid Relief Trust. Country Profile: Armenia Lưu trữ 2007-09-30 tại Wayback Machine. Truy cập 12 tháng 2 năm 2007.
↑  Bell, Christine (2005). Peace Agreements and Human Rights. Oxford: Oxford University Press. tr. 326. ISBN 0-1992-7096-1.
↑  Human Rights Watch/Helsinki. Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh. New York, 1994.
↑  Durch, William J ed. (1996). UN Peacekeeping, American Politics and the Uncivil Wars of the 1990s. New York: Palgrave Macmillan. tr. 444. ISBN 0-3121-2930-0.Quản lý CS1: văn bản dư: danh sách tác giả (liên kết)
↑  Tishkov, Valery (1997). Ethnicity, Nationalism and Conflict in and after the Soviet Union: The Mind Aflame. London: Sage. tr. 107. ISBN 0-7619-5185-7.
1 2  Cohen, Ariel (ed.) (2005). Eurasia in Balance: US and the Regional Power Shift. Aldershot, England: Ashgate. tr. 60. ISBN 0-7546-4449-9.Quản lý CS1: văn bản dư: danh sách tác giả (liên kết)
↑  BBC News (ngày 12 tháng 5 năm 2004). “Azerbaijan threatens renewed war”. BBC News Europe. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2007.
↑  
Peuch, Jean-Christophe (ngày 10 tháng 4 năm 2001). “Armenia/Azerbaijan: International Mediators Report Progress On Karabakh Dispute”. Radio Free Europe/Radio Liberty.
Lãnh thổ Karabagh.
Xe bọc thép của Azerbaizan bị phá hủy tại Karabagh.
Đường biên sau cuộc xung đột khi lệnh ngưng bắn năm 1994 được ký kết. Người Armenia tại Nagorno-Karabakh hiện kiểm soát 9% lãnh thổ Azerbaijan nằm ngoài lãnh thổ tự trị Nagorno Karabakh Autonomous cũ. Phía Azerbaijan kiểm soát được Shahumian-vùng gạch da cam và các phần phía đông của Martakert và Martuni.
Đài tưởng niệm xe tăng T-72 gần thị trấn Askeran.
Binh sĩ NKR từ trung đoàn số 8 thao luyện trên mặt trận Agdam ở phía đông.