stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Curcuma pitukii
Chú thích

Tư liệu liên quan tới Curcuma pitukii tại Wikimedia Commons
Dữ liệu liên quan tới Curcuma pitukii tại Wikispecies
Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). “Curcuma pitukii”. International Plant Names Index.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Charun Maknoi, Surapon Saensouk, Piyaporn Saensouk, Sarayut Rakarcha, Woranart Thammarong, 2021. Two new species of Curcuma L. (Zingiberaceae) from Thailand. Biodiversitas 22(9): 3910-3921, xem trang 3912-3913, doi:10.13057/biodiv/d220937.
↑  Curcuma pitukii trong Plants of the World Online. Tra cứu ngày 14-1-2025.
Ayora

| Ayora Ayora Ayora |
| --- | --- |

 
 Vị trí của Ayora
Ayora
Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng: Cộng đồng Valencia
Tỉnh: Valencia
Quận (comarca): Valle de Ayora Cofrentes
Thủ phủ: Ayora
Diện tích
 • Đất liền: 446,58 km2 (17,243 mi2)
Độ cao: 641 m (2,103 ft)
Dân số (2006)
 • Tổng cộng: 5,492
 • Mật độ: 12,3/km2 (320/mi2)
Múi giờ: UTC+1
 • Mùa hè (DST): CEST (GMT +2) (UTC+2)
Ngôn ngữ bản xứ: Tiếng es
Tọa độ: 39°3′30″B 1°3′26″T﻿ / ﻿39,05833°B 1,05722°T﻿ / 39.05833; -1.05722
Năm mật độ dân số: 2006
Ayora là một đô thị ở comarca Valle de Ayora Cofrentes cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 446,58 km², dân số thời điểm năm 2006 là 5492 người.
Fresno Alhándiga

| Fresno Alhándiga |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

  Huy hiệu
 Vị trí tại Salamanca
Fresno AlhándigaVị trí tại Tây Ban Nha
Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng:  Castile và León
Tỉnh: Salamanca
Comarca: Tierra de Alba
Thủ phủ: Fresno Alhándiga
Chính quyền
 • Thị trưởng: Martín Castello Sánchez
Diện tích
 • Tổng cộng: 13 km2 (5 mi2)
Độ cao: 835 m (2,740 ft)
Dân số (2018)
 • Tổng cộng: 217
 • Mật độ: 17/km2 (43/mi2)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 37789
Fresno Alhándiga là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 35 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 291 người.
Địa lý

Đô thị này có diện tích 13.28 km².
Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 835 mét trên mực nước biển.
Usami Sadamitsu

Đây là một tên người Nhật; trong tiếng Nhật họ và tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau) họ là .
| Usami Sadamitsu宇佐美 定満 |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 1489
Mất: 
Ngày mất: 11 tháng 8, 1564
Nguyên nhân mất: đuối nước
 
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Thân phụ: Usami Fusatada
 
Nghề nghiệp: Samurai
Quốc tịch: Nhật Bản
Thời kỳ: Thời kỳ Sengoku
x • t • 
Usami Sadamitsu (宇佐美 定満 (Vũ Tá Mĩ Định Mãn), Usami Sadamitsu?, 1489-11 tháng 8, 1564) là một samurai trong thời kỳ Sengoku ở Nhật Bản. Ông đã phục vụ cho Uesugi Kenshin trong cuộc chiến giành quyền lực ở vùng đất Echigo. Năm 1564, ông và Nagao Masakage chiến đấu với nhau và cùng chết đuối tại ao Nojiri.
Giải MAMA cho Nghệ sĩ của năm

| Giải MAMA cho Nghệ sĩ của năm |
| --- | --- |
Quốc gia: Hàn Quốc
Được trao bởi: CJ E&M (Mnet)
Lần đầu tiên: 2006
Đương kim: Seventeen (2024)
Trang chủ: Mnet Asian Music Awards
Giải MAMA cho Nghệ sĩ của năm (tiếng Hàn: 올해의 가수상), trước đây là Giải thưởng Âm nhạc Châu Á Mnet cho Nghệ sĩ của năm, là một giải daesang được CJ E&M (Mnet) trao hàng năm cho các nghệ sĩ dựa trên thành tích về nghệ thuật, trình độ kỹ thuật và sự xuất sắc nói chung trong ngành công nghiệp âm nhạc. Giải được trao lần đầu tiên cho TVXQ tại Giải thưởng Âm nhạc Châu Á Mnet lần thứ 8 được tổ chức vào năm 2006.
Danh sách nghệ sĩ được đề cử và giành chiến thắng > Thập niên 2000

| Năm | Nghệ sĩ |
| --- | --- |
2006: TVXQ
2006: Baek Ji-young
2006: Buzz
2006: Rain
2006: SG Wannabe
2007: Super Junior
2007: Big Bang
2007: SG Wannabe
2007: Wonder Girls
2007: Yangpa
2008: Big Bang
2008: Lee Hyori
2008: Seo Taiji
2008: TVXQ
2008: Wonder Girls
2009: 2PM
2009: Không công bố danh sách đề cử
Danh sách nghệ sĩ được đề cử và giành chiến thắng > Thập niên 2010

| Năm | Nghệ sĩ |
| --- | --- |
2010: 2NE1
2010: 2AM
2010: 2PM
2010: Girls' Generation
2010: Miss A
2011: Girls' Generation
2011: 2NE1
2011: Beast
2011: Big Bang
2011: IU
2012: Big Bang
2012: Busker Busker
2012: Psy
2012: Sistar
2012: Super Junior
2013: G-Dragon
2013: Cho Yong-pil
2013: Exo
2013: Girls' Generation
2013: Psy
2014: Exo
2014: 2NE1
2014: Girls' Generation
2014: IU
2014: Taeyang
2015: Big Bang
2015: Exo
2015: Girls' Generation
2015: Shinee
2015: Zion.T
2016: BTS
2016: Exo
2016: GFriend
2016: Taeyeon
2016: Twice
2017: BTS
2017: Exo
2017: IU
2017: Twice
2017: Wanna One
2018: BTS
2018: Blackpink
2018: Mamamoo
2018: Twice
2018: Wanna One
2019: BTS
2019: Blackpink
2019: Chungha
2019: Exo
2019: Twice
Danh sách nghệ sĩ được đề cử và giành chiến thắng > Thập niên 2020

| Năm | Nghệ sĩ |
| --- | --- |
2020: BTS
2020: Blackpink
2020: Exo
2020: IU
2020: Twice
2021: BTS
2021: Aespa
2021: IU
2021: NCT 127
2021: Oh My Girl
2022: BTS
2022: (G)I-dle
2022: Blackpink
2022: IVE
2022: Stray Kids
2023: NewJeans
2023: IVE
2023: NCT Dream
2023: Seventeen
2023: Stray Kids
2024: Seventeen
2024: aespa
2024: Jungkook
2024: NewJeans
2024: Stray Kids
^[I]  Mỗi năm đều có liên kết đến bài viết về Giải thưởng âm nhạc châu Á Mnet được tổ chức trong năm đó.
Kỷ lục

Chỉ có hai nghệ sĩ, Big Bang và BTS, nhận được giải MAMA cho Nghệ sĩ của năm nhiều hơn một lần. BTS là nghệ sĩ duy nhất nhận được giải thưởng trong các năm liên tiếp.
| Nghệ sĩ | Số lần đoạt giải | Năm đoạt giải đầu tiên | Năm đoạt giải gần nhất |
| --- | --- | --- | --- |
| BTS | 6 | 2016 | 2022 |
| Big Bang | 3 | 2008 | 2015 |
Chú thích

↑  "2006 M.net Korean Music Festival Winners list" Lưu trữ 2013-01-27 tại Wayback Machine. MAMA. Retrieved 2014-06-13.
TVXQ (2006)
Super Junior (2007)
Big Bang (2008, 2012, 2015)
2PM (2009)
2NE1 (2010)
Girls' Generation (2011)
G-Dragon (2013)
Exo (2014)
BTS (2016–22)
NewJeans (2023)
Thánh thất Cao Đài

Thánh thất Cao Đài hay Thánh thất là tên gọi để chỉ nơi thờ tự của đạo Cao Đài.
Thánh thất Đa Phước, Đà Lạt
Ý nghĩa

Theo giải nghĩa của đạo Cao Đài thì Thánh thất có nghĩa là nhà thờ Đức Chí Tôn (Đấng Cao Đài) và các Đấng Thần, Thánh, Tiên, Phật. Hay còn gọi là ngôi nhà của chư Thánh.
Tại mỗi Tộc đạo (Họ đạo) đều phải xây dựng một Thánh thất để làm đền thờ Đức Chí Tôn, và làm nơi tín ngưỡng cho bổn đạo địa phương. Phía sau Thánh thất là một tòa nhà gọi là Thiên Phong đường có nghĩa là ngôi nhà của chư Chức sắc Thiên Phong, nơi đây có lập bàn thờ Cửu Huyền Thất Tổ chung, và làm văn phòng cho Đầu Tộc đạo nam nữ là những vị Chức sắc Cao Đài nam nữ được Hội Thánh Cao Đài bổ nhiệm về cai quản tín đồ và các công việc của Đạo trong một Tộc đạo Cao Đài, và Chức việc Bàn Trị Sự. Hai bên Thiên Phong đường là Đông lang và Tây lang dùng làm nơi sinh hoạt cho các ban bộ và tín đồ.
Kiến trúc

Thánh thất được xây cất theo kiểu mẫu của Tòa Thánh Tây Ninh, nhưng nhỏ hơn và đơn giản hơn.
Ban Kiến Trúc tại Tòa Thánh có lập sẵn các họa đồ xây cất Thánh thất theo 6 mẫu: mẫu số 2 (lớn nhất), mẫu số 3 và mẫu số 4 (trung bình), mẫu số 5 và 6 (nhỏ nhất).
Tộc đạo Cao Đài nào muốn xây dựng Thánh thất thì trước hết phải xin phép Chính quyền địa phương. Sau đó lên Tòa Thánh, đến Ban Kiến Trúc lựa chọn mẫu họa đồ nào thích hợp với diện tích đất của Tộc đạo, đồng thời xin Hội Thánh cho công thợ chuyên môn xuống địa phương xây dựng, và trang trí cho đúng theo quy cách thống nhất mà Hội Thánh quy định.
Năm 1970, Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh ban hành Bảng quy định trang trí nội ngoại dung Thánh thất tân tạo địa phương gồm 14 điều quy định như sau:
1. Thánh thất địa phương cất theo kiểu duy nhứt về hình thức bên ngoài bản đồ số 3 của Hội Thánh Lưỡng Đài đã chấp thuận trong Vi Bằng số 9 ngày 4 tháng 3 năm Canh Tuất (dl 9 tháng 4 năm 1970) nhưng lớn nhỏ tùy theo châu vi phần đất. Còn việc trang trí nội dung, toàn Hội đề nghị những chi tiết ghi chú nối tiếp sau đây:
2. Chấp thuận cho đắp hình Di Lạc trên nóc Hiệp Thiên Đài.
3. Chấp thuận cho đắp hình Ông Thiện và Ông Ác như ở Đền Thánh.
4. Không chấp thuận đắp hình Quyền Giáo Tông và Bà Nữ Đầu Sư ở các Thánh thất.
5. Không chấp thuận đắp hình: Sĩ, Nông, Công, Thương, Ngư, Tiều, Canh, Mục trên bao lơn đài, chỉ được vẽ bông y trong họa đồ.
6. Chấp thuận có hình Tam Thánh cũng như ở Đền Thánh, nhưng phải vẽ cho giống.
7. Nơi ngai Hộ pháp, chỉ thờ chữ Khí, không được đắp Thất đầu xà và hình tượng Hộ pháp và Thượng Phẩm như ở Đền Thánh.
8. Không chấp thuận đắp cột rồng và làm 9 nấc Cửu Trùng Đài như ở Đền Thánh, chỉ được làm plafond dù không có hình lục long.
9. Hai bên hông Cửu Trùng Đài đắp hình chữ THỌ, không được đắp hình Thiên Nhãn và bông sen như ở Đền Thánh.
10. Trên diềm Bát Quái Đài đắp bông dây, không được đắp hình Tam giáo, Tam trấn, Bát Tiên và Thất Thánh.
11. Chấp thuận cho đắp cột rồng ở Bát Quái Đài mà thôi.
12. Không chấp thuận hai bên hông đắp hình Kim Mao Hẩu như ở Đền Thánh.
13. Trên nóc Thánh thất làm y trong họa đồ, không có hình Long mã và ba vị Cổ Phật.
14. Không chấp thuận mái hiên chung quanh Thánh thất đắp dây nho, chỉ làm y theo họa đồ.
Nếu nơi nào bất tùng luật lịnh nầy, Hội Thánh Tòa Thánh Tây Ninh không nhìn nhận Thánh thất đó và rút giấy phép không cho làm Lễ Khánh thành.
Thánh thất nổi tiếng

Thánh thất Đa Phước: phường 11, Thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng
Thánh thất Sài Gòn: 891 đường Trần Hưng Đạo, phường 1, Quận 5, Thành Phố Hồ Chí Minh
Thánh thất Mỹ Tho: 85 phố Lý Thường Kiệt, phường 4, Thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang
Thánh thất Lệ Trung: 17B đường Wừu, phường Ia Kring, Thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai
Thánh thất Trung Hội: 93 đường Nguyễn Viết Xuân, phường Hội Phú, Thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai
Thánh thất An Khê: Tân Lập 1, phường Ngô Mây, Thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai
Thánh thất Quảng Yên:Khu 1, phường Yên Giang, Thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.
Thánh thất Hạ Long: 394 đường Hùng Thắng, tổ 9C, khu phố 3, phường Hùng Thắng, Thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
Thiên Bàn Hoành Bồ: Phường Hoành Bồ, Thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
Thánh thất Cẩm Phả: Phường Cẩm Tây, Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh.
Thánh thất Hải Phòng: 9/28 phố Chu Văn An, phường Lê Lợi, quận Ngô Quyền, Hải Phòng.
Thánh thất Phúc Đức: Thôn Phúc Đức, xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Hà Nội.
Thiên Bàn Phú Duy: Thôn Phú Duy, xã An Tiến, huyện Mỹ Đức, Hà Nội.
Thánh thất Đặng Giang: Thôn Nam Hòa, xã Hòa Phú, huyện Ứng Hòa, Hà Nội.
Thánh Thất Vĩnh Lợi: 41c đường Hùng Vương, Phường Phú Hội, Thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên-Huế
Hình ảnh

Một vài Thánh thất tiêu biểu
Thánh thất Mỹ Tho
Thánh thất Dương Đông - Phú Quốc
Thánh thất Cái Bè
Thánh thất Long Xuyên
Thánh thất New South Wales - Úc
Thánh thất tại Dallas - Mỹ
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về .
Chú thích

Chánh điện của một Thánh thất Cao Đài (hình tại Thánh thất Mỹ Tho).
Gian thờ chính của một Thánh thất Cao Đài.
Ademuz

| Ademuz Ademuz Ademuz |
| --- | --- |

  Ấn chương
 Vị trí của Ademuz
Ademuz
Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng: Cộng đồng Valencia
Tỉnh: Valencia
Quận (comarca): Rincón de Ademuz
Thủ phủ: Ademuz
Diện tích
 • Đất liền: 100,42 km2 (3,877 mi2)
Độ cao: 660 m (2,170 ft)
Dân số (2007)
 • Tổng cộng: 1,242
 • Mật độ: 12,35/km2 (3,200/mi2)
Múi giờ: UTC+1
 • Mùa hè (DST): CEST (GMT +2) (UTC+2)
Ngôn ngữ bản xứ: Tiếng Tây Ban Nha
Tọa độ: 40°4′15″B 1°17′6″T﻿ / ﻿40,07083°B 1,285°T﻿ / 40.07083; -1.28500
Năm mật độ dân số: 2007
Ademuz là một đô thị ở comarca Rincón de Ademuz cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 100,42 km², dân số thời điểm năm 2006 là 1242 người.
Nhà thờ Nuestra Señora de la Huerta. Ademuz. thế kỷ XIV
History

Thành Hồi giáo Al-Dāmūs bị chinh phục bởi quân của Pedro II của Aragon năm 1210, với sự giúp đỡ của Dòng Chiến sĩ Toàn quyền Malta và Hiệp sĩ dòng Đền.
Phân bố dân số

Theo khảo sát năm 2008 của Instituto Nacional de Estadística (Spain), dân số của Ademuz là 1,269 người.
Hình ảnh

Nhà thờ Nuestra Señora de la Huerta, thế kỷ 14
Lâu đài Ademuz
Tòa thị chính
Thần Cao Sơn

Đối với các định nghĩa khác, xem Cao Sơn (định hướng).
Đền thờ thần Cao Sơn sau hang sáng ở chùa Bái Đính, Ninh Bình
Thần Cao Sơn (Chữ Hán: 神高山) hay Cao Sơn đại vương là tên gọi của nhiều vị thần khác nhau trong truyền thuyết Việt Nam. Có ít nhất năm vị Cao Sơn đều được thờ phổ biến ở các di tích Việt Nam, bao gồm: Thần Cao Sơn thời Hùng Vương thứ nhất, Thần Cao Sơn thời Hùng Vương thứ 18, Tướng Cao Sơn thời nhà Đinh, Tướng Cao Sơn người Trung Quốc sang Việt Nam thời nhà Hồ và Thần Cao Sơn ở Chí Linh, Hải Dương.
Thần Cao Sơn ở núi Tản Viên

Cao Sơn đại vương trong Tam vị Tản Viên Sơn Thánh. Vị thần này được thờ ở rất nhiều nơi, trong các vùng Ba Vì (Sơn Tây), vùng sông Tích Giang và các vùng Mường cổ, cũng như nhiều đình làng, thần tích ở nhiều vùng đồng bằng Bắc Bộ khác. Về vị thần này trong các thần tích đa phần đều có đặc điểm chung là: có tên là Hiển, sống ở thời Hùng Vương thứ 18 (Hùng Duệ Vương), cùng với Quý Minh là em họ của Tản Viên, có công giúp vua Hùng đánh thắng quân Thục. Vị thần này sau này ngự ở ngọn núi bên trái của dãy Ba Vì (Tản Viên đứng giữa, bên phải là Quý Minh).
Đền Mẫu Đợi thờ Thần Cao Sơn (Quý Minh đại vương) ở làng Dụ Đại xã Đông Hải huyện Quỳnh Phụ tỉnh Thái Bình để tưởng nhớ công ơn của ngài.
Đền Dĩnh Kế (còn gọi là Nghè Kế, Nghè Cả), thuộc xã Dĩnh Kế, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang, thờ Đức Thánh Cả là Đức thánh Cao Sơn, Quý Minh, theo truyền thuyết là 2 vị tướng của Vua Hùng đã có công đánh đuổi giặc ngoại xâm, mang lại bình yên cho đất nước, khi thác đi luôn phù hộ cho dân làng xã tắc được ấm no. Hàng năm vào dịp rằm tháng Ba âm lịch, ngày Đại kỳ phước, đền Dĩnh Kế là nơi trung tâm diễn ra lễ hội của nhân dân các thôn trong xã.
Đình Vĩnh Ninh thuộc thôn Vĩnh Ninh, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Bắc Giang (trước Cách mạng tháng 8 năm 1945 thuộc xã Dĩnh Kế, tổng Dĩnh Kế, huyện Phượng Nhỡn, tỉnh Bắc Giang). Ngôi đình được Nhà nước cấp bằng công nhận di tích lịch sử - văn hoá cấp quốc gia. Di tích đình Vĩnh Ninh nằm về phía Đông Bắc thành phố Bắc Giang và đầu đường quốc lộ 31 nên đường đi rất thuận lợi cho khách tham quan. Đình Vĩnh Ninh là công trình tín ngưỡng văn hoá tiêu biểu duy nhất của dân thôn Vĩnh Ninh, là nơi thờ hai vị Thánh Cao Sơn-Quý Minh (hai thuộc tướng thời Hùng Duệ Vương). Đình Vĩnh Ninh cùng với các công trình tín ngưỡng văn hoá khác của xã Dĩnh Kế (nghè Cả và chùa Kế) tạo thành một quần thể di tích liên hoàn rất có giá trị. Hội đình Vĩnh Ninh hằng năm được tổ chức vào ngày 19, 20 tháng Giêng.
Đình Đình Bảng thuộc phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn, Bắc Ninh. Được mệnh danh là 'Nhà sàn' giữa miền Kinh Bắc. Đình Đình Bảng là một ngôi đình cổ kính nổi tiếng nhất của đất Kinh Bắc, được xây dựng năm 1700, đến năm 1736 hoàn thành, do công đầu của quan Nguyễn Thạc Lượng, người Đình Bảng và bà vợ đảm đang Nguyễn Thị Nguyên quê ở Thanh Hóa đã mua gỗ lim về dâng làng xây dựng. Đình thờ 3 vị thành hoàng: Cao Sơn đại vương (Thần Đất), Thủy bá đại vương (Thần Nước) và Bạch lệ đại vương (Thần Trồng Trọt).
Đình Lỗ Hạnh ở thôn Lỗ, xã Đông Lỗ, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang. Đình được dựng vào thời Mạc, năm Sùng Khang thứ 11 (1576). Đình Lỗ Hạnh đã qua nhiều lần tu sửa vào các năm 1694, 1850, và năm 1910 xây thêm hậu cung bằng cách cắt mái giữa, tạo nên mặt bằng hình chữ "đinh" và hai dãy tả vu, hữu vu. Đây là ngôi đình có niên đại sớm thứ hai trong cả nước (chỉ sau Đình Tây Đằng- Hà Tây). Đình thờ thành hoàng là Cao Sơn đại vương, người có công giúp vua Hùng đánh giặc. Đình còn thờ Phượng Duy Công chúa (Bà Chúa Tiên), người đã dạy dân địa phương trồng bầu.
Đình Thụy Hà ở làng Thụy Hà, xã Bắc Hồng, huyện Đông Anh, tp.Hà Nội
Thần Cao Sơn ở Chí Linh

Thần Cao Sơn thờ ở làng Lương Nhân, thành phố Chí Linh, Hải Dương là một vị thần chuyện chữa bệnh đậu mùa cho dân. Mỗi lần dân làm lễ cầu hỏi tên thì thần nhập đồng nói tên là Cao Sơn. Thần Cao Sơn giỏi thuốc, thường hiện thân làm thầy lang chữa bệnh đậu mùa cho nhân dân xứ Đông. Lúc sinh thời có hiệu là Tế giang cư sĩ. Nhân dân đảo Quan Lạn, Vân Đồn, Quảng Ninh thờ Cao Sơn trong miếu ở xóm Thái Hoà gọi là Cao Sơn thần miếu.
Ở xã Quốc Tuấn, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, thì có đến 3 nơi thờ Cao Sơn Đại Vương và được thờ với sự tích là vị thầy thuốc huyền thoại. Đó là nghè Rồng, đền Rồng và đình Rồng. Thời điểm xảy ra bệnh đậu mùa thường là vào mùa xuân, làm nhiều người, nhất là trẻ con chết hàng loạt, nên gọi là dịch đậu mùa, kẻ gây ra dịch này gọi là “quan ôn”, và người chết bất cứ ở tuổi nào, đều gọi là đã bị “quan ôn bắt lính”.
Trong bộ Lê Quý Đôn toàn tập, đã được xuất bản, thì tập II là Kiến văn tiểu lục, toàn vẹn tác phẩm tuyệt vời nhất của ông, do Nhà xuất bản Khoa học Xã hội in ấn và phát hành năm 1977 có ghi: “Cao Sơn Đại Vương tinh thông làm thuốc, chữa khỏi bệnh đậu mùa. Một đêm hiện lên nói: “Tôi là Cao Sơn, nhà ở xứ Đầu Hồ, xã Lương Giản, huyện Chí Linh”.
Tướng Cao Sơn, thời nhà Đinh

Cao Sơn và Cao Các là hai anh em sinh đôi, sinh ngày 6/1/938 ở làng Cao Xá, huyện Thọ Xuân, châu Ái (nay thuộc Thanh Hóa). Cha là ông Cao Trạch, mẹ là bà Lê Thị Điểm (quê ở Ninh Phúc, Ninh Bình). Từ nhỏ, Cao Các đã học giỏi, thông minh tài trí hơn người; Cao Sơn võ nghệ tinh thông. Lớn lên, hai ông bỏ làng đi tìm minh chúa. Đinh Bộ Lĩnh phong Cao Các làm Giám Nghị đại phu, giao cho 5 vạn binh lính để đánh dẹp loạn 12 sứ quân. Cao Các, Cao Sơn đã cùng các tướng sỹ lần lượt đánh bại và thu phục các sứ quân. Ngày 6 tháng 6 năm Đinh Mão (tức 15 tháng 7 năm 967), Đinh Bộ Lĩnh điều một đạo quân do tướng Nguyễn Bồ chỉ huy tiến đánh sứ quân Nguyễn Siêu. Trong trận quyết liệt này Đinh Bộ Lĩnh bị mất 4 tướng là Nguyễn Bồ, Nguyễn Phục, Đinh Thiết và Cao Sơn cùng rất nhiều binh lính đều tử trận.
Khi dẹp xong loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lại về quê Hoa Lư xây dựng kinh đô, xưng Đại Thắng Minh Hoàng Đế. Ông ban cho Cao Các thực ấp ở huyện An Ninh, lo khuyến khích nghề nông, làm việc nghĩa, luyện tập võ nghệ phòng khi nước nhà có biến cố, giúp triều đình bảo vệ quê hương và đánh giặc cứu nước. Khi chúa Chiêm Thành là Xạ Đẩu đem quân uy hiếp Đại Cồ Việt, vua Đinh triệu Cao Các về triều, giao cho 5 vạn binh lính, ấn kiếm đi đánh giặc. Cao Các cầm quân xông pha nhiều trận, quân Chiêm đại bại phải trốn về nước. Sau trận đại thắng, vua Đinh thưởng công Cao Các rất hậu, muốn lưu ông lại triều đình nhưng Cao Các xin về sống ở An Ninh. Ông lâm bệnh mất đột ngột, tin báo về triều đình nhà Đinh thương tiếc cho lập miếu thờ. Đến thời vua Lý Thái Tổ, thấy đền miếu thiêng, biết ông là trung thần nhà Đinh bèn phong tặng Mỹ Tự Đại Vương. Các triều vua về sau phong sắc cho Ngài là Thượng Thượng đẳng tối linh Tôn thần. Các triều đại phong kiến Việt Nam đã ban nhiều sắc phong, hiện tại đền vẵn còn lưu giữ 11 sắc phong do vua triều Lê và triều Nguyễn ban cho thần chủ của đền.
Do lập nhiều công lao, hai anh em Cao Sơn và Cao Các được nhiều nơi lập đền thờ như: Đền Phúc Trung (xã Ninh Phúc, thành phố Hoa Lư); đền thôn Tân (xã Khánh Lợi, Yên Khánh, Ninh Bình); Đền Xuân Hòa (xã Hưng Long, Hưng Nguyên, Nghệ An); Đình Mõ (xã Hậu Thành, Yên Thành, Nghệ An); Đền Ngọc Điền (Thị trấn Hưng Nguyên, Nghệ An); Đình Trụ Thạch (Lý Thành, Yên Thành, Nghệ An), đình Tranh Chử (xã Thắng Thủy, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng),... Riêng đình Tự Khoát ở xã Ngũ Hiệp thờ Cao Sơn tại nơi ông hy sinh.
Tướng Cao Sơn, người Trung Quốc

Thần Cao Sơn nữa là người Trung Quốc. Theo thần tích Đình Đại (Bạch Mai, Hà Nội) thì thần tên Cao Hiển, tự là Văn Trường, cha là Cao Khánh ở vùng núi Bảo Đài Sơn, quận Quảng Nam. Ông lấy vợ người làng Quang Liệt ở Trường Yên (Ninh Bình) là Trần Thị Tố, sinh người con trai vào ngày 16 tháng 3 năm Kỷ Tị,(15 tháng 4 năm 1329), đặt tên là Hiển. Sau khi mẹ mất năm lên 7 tuổi, cậu được cha đưa về Trung Quốc. Hiển học thầy Chu Đường, 27 tuổi đỗ Tiến sĩ, bổ châu mục Ích Châu. Sau khi Hồ Quý Ly cướp ngôi nhà Trần, Hiển công được vua sai sang Việt Nam trừ họ Hồ. Ông đóng đồn ở Hồng Mai (tức Bạch Mai), diệt được nhà Hồ, sau lại về Bắc, được vua Trung Quốc phong Cao Sơn đại vương, sau tu ở núi Bảo Đài, thọ 103 tuổi.
7 làng thuộc tổng Hà Hồi xưa, nay thuộc 3 xã của huyện Thường Tín (Hà Nội) là các làng Hà Hồi, Phú Cốc, Hoà Lương, Khê Hồi thuộc xã Hà Hồi; làng Đức Trạch thuộc xã Quất Động; các làng Bạch Liên và Phương Quế thuộc xã Liên Phương có 7 ngôi đình của 7 làng này đều thờ Thành hoàng Cao Sơn đại vương. Vị thần này còn được thờ ở một số nơi khác trong nội thành Hà Nội, như đình Đồng Tâm. Đình Làng Minh Thành, xã Đông Quang, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa còn nguyên phả tích thờ. Là một ngôi đình rất thiêng.
Liên quan đến vị thần Cao Sơn này, theo thần tích đền thờ Cao Sơn đại vương tại Thôn Trung - Xã Thổ Hoàng - Huyện Ân Thi - Tỉnh Hưng Yên thì thần có tên cha mẹ và tên bản thân như trên nhưng ngài xuất hiện ở nước ta vào thời Lý giữ chức "Đô hộ sứ", lúc đó nước ta đã tự chủ nhưng chính quyền phương Bắc vẫn muốn thiết chế như trước nên đặt chức Đô hộ sứ mặc dầu chỉ là hình thức chứ không có thực quyền, để hòa hiếu với Tàu nhà Lý cũng công nhận chức vụ trên, khi ngài ở nước ta thì quanh năm ngày tháng đi vân du khắp nơi gặp gỡ nhân dân các vùng và có quan hệ tốt với dân, ngài dạy lễ nghi, giáo hóa kiến thức, hỗ trợ kinh tế cho dân được người dân yêu mến và kính trọng. Khi vân du các nơi ngài chọn ra 72 nơi có phong thủy đẹp và làm sinh từ (đền thờ sống) trong đó Thôn Trung - Xã Thổ Hoàng - Huyện Ân Thi - Tỉnh Hưng Yên là một nơi như vậy, thần tích chép rõ ngài ở với dân nơi đây 3 tháng và tặng vàng cho dân, xuất của cải xây dựng sinh từ nơi đây, sau ngài về Bắc mất và vua Lý rất thương tiếc, sắc cho các nơi có sinh từ của ngài thờ phụng, có quy định cụ thể về số ngày tế, vật phẩm, trang phục...việc thờ phụng rất linh ứng, thiêng liêng nên hương hỏa không dứt đến nay.
Liên quan

Như vậy, trong dân gian có ít nhất năm vị thần Cao Sơn khác nhau. Tuy nhiên, trong số đó, vị thần Cao Sơn ở Trung Quốc có tên trùng với thần Cao Sơn em Tản Viên, có ông bố Cao Khánh ngụ ở Trường Yên tức gần Phụng Hóa (Nho Quan, Ninh Bình ngày nay) nơi cũng có rất nhiều đền thờ Cao Sơn là em trai của Hùng Vương thứ nhất. Điều rắc rối đan xen này được các nhà nghiên cứu xem là tính dị biệt của văn học dân gian.
Chú thích

↑  Hoàng Thư, Đôi nét về Lễ hội Khai hạ Mường Bi[liên kết hỏng], Kinh tế Nông thôn. Truy cập 2008-12-03.
↑  Bắc Giang: Lễ hội Dĩnh Kế, Trung tâm CNTT, BộVăn hoá,Thể thao & Du lịch
↑  “Đình Vĩnh Ninh và truyền tích về đức thánh Cao Sơn – Quý Minh, Thanh Huyền, Báo Văn hóa Bắc Giang”. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2013.
↑  'Nhà sàn' giữa miền Kinh Bắc, Báo Tiền phong
↑  “Đình làng Đình Bảng, Nguồn: Tổng cục du lịch Việt Nam”. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 13 tháng 3 năm 2013.
↑  Đình Lỗ Hạnh, Báo Du lịch Bắc Giang
↑  “Ngôi đền thờ em trai Hùng Vương thứ nhất”. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2010.
↑  Phát hiện sắc phong thời Tây Sơn ở Đền Núi Hầu[liên kết hỏng], Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. Truy cập 2008-12-03.
↑  Miếu và Chùa Lạc Thiện đón nhận bằng xếp hạng di tích Quốc gia
↑  Vị đại thánh huyền thoại Cao Sơn Đại Vương “nhà” ở đâu?
↑  Theo thần phả tại đình Ba Dân ở Thanh Trì, Hà Nội
Neo

Thuyền đậu thả neo ở lái và cột vào bờ ở mũi
Neo là một dụng cụ hàng hải dùng để giữ tàu thuyền ở một vị trí nhất định bằng cách kềm chế lực di động khi gài thuyền vào đáy sông hoặc biển. Khi đã thả neo, tàu thuyền không bị dòng nước hoặc sóng xô đẩy di dịch đến vị trí khác.
Từ nguyên

Trong tiếng Việt, từ neo bắt nguồn từ dạng tiền Vietic *tʃ-rn-ɛːw, vốn là gốc gán phụ tố *-rn- của *tʃ-ɛːw (> tiếng Việt xeo).
Tác dụng

Thuyền nhỏ dùng một neo buộc bằng dây hoặc xích. Tàu lớn có thể dùng thừng cột đến ba neo, một ở đằng lái, hai ở mũi. Neo đúc bằng kim loại cốt lấy trọng lượng thật nặng để ghì tàu nên có cái cân đến 20 tấn.
Khi đứng yên, tàu chịu tác động của gió, lực cản của dòng nước chảy, lực va đập của sóng và các ngoại lực ngẫu nhiên khác. Neo là một thiết bị dùng để giữ cho tàu đứng yên dưới tác dụng của các ngoại lực đó. Hay nói một cách khác: neo là một tổ hợp kết cấu dùng để neo tàu.