stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
USS Balao (SS-285)
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ ba

Lên đường vào ngày 6 tháng 12, Balao hoạt động thực hành huấn luyện tiếp cận mục tiêu, rồi thực hành liên lạc và nhận dạng "bạn-thù" cùng máy bay tuần tra trong ngày 13 tháng 12 trước khi tiến hành chuyến tuần tra thứ ba. Vào ngày 27 tháng 12, nó phóng một loạt bốn quả ngư lôi vào một tốp hai  tàu tuần dương lớp Mogami và hai  tàu khu trục lớp Asashio đang di chuyển ở tốc độ 20 hải lý trên giờ (37 km/h). Nó ghi nhận được ba tiếng nổ, nhưng không thấy thiệt hại nào cho tàu đối phương, có thể do các quả ngư lôi đã bị kích nổ sớm, một hiện tượng thường gặp vào lúc đó.
Sang ngày 1 tháng 1, 1944, Balao bắt gặp một tàu chở hàng lớn được hai tàu hộ tống bảo vệ; thời tiết xấu khiến cho việc tiếp cận mục tiêu khó khăn, nhưng cũng giúp nó lẫn khuất giữa một cơn mưa giông khi phóng sáu quả ngư lôi vào mục tiêu, ghi nhận được ba tiếng nổ. Vài ngày sau đó nó gặp lại cùng đoàn tàu này, với chiếc tàu buôn chỉ bị hư hại, và không thể tấn công khi bị các tàu hộ tống canh phòng ráo riết. Chiếc tàu ngầm được lệnh quay trở về Brisbane vào ngày 7 tháng 1, đến nơi tám ngày sau đó.
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ tư

Sau khi được tái trang bị và tiến hành một lượt huấn luyện ngắn, Balao lại lên đường vào ngày 6 tháng 2, đi ngang qua Tulagi để hướng đến khu vực tuần tra phía Bắc New Guinea, đến nơi vào ngày 13 tháng 2. Vào nữa đêm ngày 23 tháng 2, nó tiếp cận hai tàu buôn được một tàu hộ tống nhỏ bảo vệ, và phóng một loạt sáu quả ngư lôi vào chiếc tàu buôn lớn hơn, trúng đích được ba quả. Sau khi lặn xuống để né tránh phản công từ chiếc tàu hộ tống, nó quay trở lại hiện trường để điều tra kết quả, cứu vớt một thủy thủ sống sót trên mặt nước và xác nhận tàu chở hành khách Nikki Maru (5.857 tấn) đã bị đắm nhanh chóng sau khi trúng ngư lôi ở tọa độ 00°07′B 135°42′Đ﻿ / ﻿0,117°B 135,7°Đ﻿ / 0.117; 135.700. Đến ngày 26 tháng 2, nó phát hiện một đoàn tàu vận tải nhưng không có cơ hội tấn công, vì một đợt tấn công bằng ngư lôi từ tàu ngầm Gato (SS-212) đã khiến các tàu hộ tống quay sang truy đuổi Balao.
Hai ngày sau đó, Balao phát hiện và theo dõi một đoàn ba tàu buôn được một tàu hộ tống bảo vệ. Nó tiếp cận mục tiêu sau nữa đêm, phóng một loạt sáu quả ngư lôi phía mũi vào chiếc tàu buôn dẫn đầu, rồi phóng tiếp bốn quả nữa phía đuôi vào hai mục tiêu còn lại, ghi nhận nhiều tiếng nổ. Một trong các tàu buôn bị hư hại nả pháo 3 in (76 mm) nhắm vào chiếc tàu ngầm, nhưng đối phương nhanh chóng nổ tung và im tiếng. Balao không quan sát được kết quả trong bóng đêm và màn khói dày đặc, chỉ ghi nhận qua radar hai mục tiêu biến mất khỏi màn hình, rồi đánh lừa chiếc tàu hộ tống ra khỏi khu vực nhưng không thể tìm thấy mục tiêu thứ ba. Tài liệu thu được sau chiến tranh xác nhận tàu chở hàng Shoho Maru (2.723 tấn) và tàu chở hành khách Akiuro Maru (6.803 tấn) đã bị nó đánh chìm ở tọa độ 00°06′B 132°53′Đ﻿ / ﻿0,1°B 132,883°Đ﻿ / 0.100; 132.883.
Vào ngày 3 tháng 3, Balao phóng một loạt bốn quả ngư lôi vào một tàu chở hàng nhỏ và một tàu hộ tống ở khoảng cách xa, và các quả ngư lôi đã đi bên dưới mục tiêu. Cùng trong ngày hôm đó nó phát hiện một đoàn bốn tàu nhỏ, nhưng không thể tiếp cận. Sang ngày hôm sau, nó bắt gặp hai tàu buôn và tiếp tục theo dõi cho đến khi vào được vị trí phù hợp để tấn công, và phóng bốn quả ngư lôi phía đuôi về phía mục tiêu, nhưng tất cả đều trượt hay tịt ngòi. Với tất cả ngư lôi mang theo đã bị tiêu phí hết, nó lên đường quay trở về vịnh Langemak, New Guinea, nơi nó được tiếp liệu cặp bên mạn Coucal vào ngày 7 tháng 3, rồi tiếp tục hành trình hướng về quần đảo Hawaii, đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 19 tháng 3.
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ năm

Hoàn tất việc trang bị và huấn luyện vào ngày 24 tháng 4, Balao lên đường vào ngày hôm sau cho chuyến tuần tra thứ năm, ghé đến Midway trong vài giờ để tiếp thêm nhiên liệu trước khi đi đến khu vực hoạt động tại quần đảo Palau. Nó bắt gặp một đoàn tàu nhỏ vào ngày 14 tháng 5, nhưng không thể tiếp cận mục tiêu do bị tàu hộ tống đối phương theo dõi, rồi sau đó chuyển sang tuần tra dọc tuyến hàng hải giữa Yap và Palau. Mục tiêu bắt gặp tiếp theo lại không thuận tiện để tấn công, và con tàu lại gặp trục trặc radar mặt biển nên không tiếp tục theo dõi được.
Đến ngày 1 tháng 6, Balao dò được qua radar một đoàn bốn tàu buôn và tiếp theo theo đuổi cho đến nữa đêm ngày 2 tháng 6, khi nó phóng một loạt sáu quả ngư lôi phía mũi vào mục tiêu lớn nhất, ghi được hai phát trúng đích. Mặc dù bị các tàu hộ tống truy đuổi, nó tiếp tục theo dõi và áp sát mục tiêu, nhưng lại không thể tấn công vì bị tàu đối phương ngăn cản, và đến sáng hôm sau tiếp tục bị máy bay tuần tra đối phương truy lùng. Do sắp cạn nhiên liệu, chiếc tàu ngầm đi đến đảo san hô Majuro vào ngày 12 tháng 6, nơi nó được bảo trì cặp bên mạn tàu tiếp liệu tàu ngầm Sperry (AS-12).
Lịch sử hoạt động > 1944 > Chuyến tuần tra thứ sáu

Balao bắt đầu chuyến tuần tra thứ sáu vào ngày 5 tháng 7 khi nó rời Majuro để hướng sang khu vực Palau. Nó chỉ bắt gặp một số mục tiêu nhỏ không có giá trị cho đến ngày 26 tháng 7, khi nó tham gia bắn phá đảo Angaur thuộc quần đảo Palau, bắt trúng đích nhiều phát đạn pháo vào một hải đăng và bến tàu. Trong ngày hôm đó, sau khi chứng kiến một máy bay tiêm kích từ tàu sân bay Bunker Hill (CV-17) bị bắn rơi xuống biển, chiếc tàu ngầm đã nhanh chóng đi đến nơi để cứu vớt. Sau khi chuyển viên phi công được giải cứu sang tàu khu trục Dortch, nó quay trở lại vai trò tìm kiếm và giải cứu ngoài khơi đảo Peleliu, nơi nó cứu vớt thêm hai phi công nữa vào ngày 27 tháng 7.
Hai ngày sau đó Balao tham gia cùng tàu ngầm Drum (SS-228) để phối hợp tấn công hai tàu buồm đối phương bằng hải pháo, buộc thủy thủ đối phương phải bỏ tàu và cả hai thuyền buồm đều bị phá hủy. Sau đó nó quay trở lại vai trò tuần tra và tìm kiếm giải cứu cho đến ngày 12 tháng 8, rồi gia nhập cùng tàu khu trục Conyngham (DD-371) để quay trở về Tanapag Harbor, Saipan. Chiếc tàu ngầm được lệnh quay trở về Hoa Kỳ, nơi nó trải qua một đợt đại tu tại Xưởng hải quân Mare Island từ ngày 20 tháng 8. Hoàn tất công việc, nó quay trở lại Trân Châu Cảng vào ngày 15 tháng 11.
Lịch sử hoạt động > 1945 > Chuyến tuần tra thứ bảy

Balao rời Trân Châu Cảng vào ngày 4 tháng 12, 1944 để hướng sang Tanapag Harbor, gặp gỡ các tàu ngầm chị em Spot (SS-413) và Icefish (SS-367) trên đường đi. Đến nơi vào ngày 15 tháng 12, họ neo đậu cặp bên mạn tàu tiếp liệu tàu ngầm Fulton. Sau khi được chất đầy nhiên liệu, nước và tiếp liệu, lực lượng lên đường hai ngày sau đó hướng sang Hoàng Hải và hoạt động với nhau như một đội tấn công phối hợp ("Bầy sói"). Cho đến ngày 2 tháng 1, 1945, họ chỉ bắt gặp các tàu đánh cá và những quả thủy lôi trôi nổi; rồi vào ngày hôm đó Balao tìm thấy một tàu buồm 3 cột buồm, và nổi lên để tấn công với ba quả ngư lôi được phóng ra. Hai quả bị trượt, nhưng quả thứ ba đánh trúng giữa tàu và đánh chìm mục tiêu.
Đang khi tuần tra trong đêm 7 tháng 1, Balao dò thấy một mục tiêu lớn bằng radar và di chuyển tiếp cận để tấn công. Đến 01 giờ 15 phút ngày 8 tháng 1, nó phóng ra một loạt sáu quả ngư lôi, trong đó ba quả đã trúng đích nhưng chưa đủ để đánh chìm mục tiêu mà Balao nhận định là một tàu chở dầu. Chiếc tàu ngầm phóng thêm bảy quả ngư lôi nữa, với ba quả trúng đích nhưng vẫn không thể đánh chìm đối thủ. Chiếc tàu ngầm tiếp cận mục tiêu để phóng thêm một loạt ba quả ngư lôi, và một phát trúng đích sau cùng đã đánh chìm tàu đối phương lúc 02 giờ 00. Ghi chép của phía Nhật Bản thu được sau chiến tranh cho biết mục tiêu của Balao trong vụ này không phải là một tàu chở dầu, mà là chiếc tàu chở hàng Daigo Maru (5.244 tấn), bị đắm tại tọa độ 34°28′B 122°39′Đ﻿ / ﻿34,467°B 122,65°Đ﻿ / 34.467; 122.650. Sau đó, Balao tuần tra độc lập cho đến ngày 19 tháng 1, khi nó đi đến Apra Harbor, Guam để được tái trang bị cặp bên mạn tàu tiếp liệu tàu ngầm Apollo.
Lịch sử hoạt động > 1945 > Chuyến tuần tra thứ tám

Balao bắt đầu chuyến tuần tra thứ tám từ ngày 27 tháng 2 trong thành phần một "Bầy sói" khác, bao gồm các tàu ngầm Tench (SS-417), Guardfish (SS-217) và Sea Devil (SS-400), để tuần tra tại khu vực biển Hoa Đông và Hoàng Hải. Vào ngày 9 tháng 3, nó tấn công một tàu chở dầu nhỏ có hai tàu vũ trang hộ tống dọc bờ biển với bốn quả ngư lôi, nhưng đều bị trượt. Các tàu hộ tống phản công bằng mìn sâu nhưng không có hiệu quả. Trong tám ngày tiếp theo nó phát hiện nhiều tàu nhỏ nhưng không tấn công, cho đến ngày 18 tháng 3, khi nó bắt gặp một tàu đánh cá 188 tấn di chuyển một mình, và đánh chìm mục tiêu bằng hải pháo rồi cứu vớt ba người sống sót.
Đến sáng sớm ngày hôm sau, Balao tấn công một đoàn tàu vận tải bốn chiếc được bốn tàu vũ trang hộ tống, phóng tổng cộng 10 quả ngư lôi. Nó ghi được bốn phát trúng đích và một mục tiêu bị nổ tung, nhưng không thể biết chắc kết quả. Balao được ghi công đã đánh chìm tàu vận tải Hakozaki Maru (10.413 tấn) ở tọa độ 33°09′B 122°08′Đ﻿ / ﻿33,15°B 122,133°Đ﻿ / 33.150; 122.133, với tổn thất nhân mạng lên đến 1.118 hành khách, binh lính và thủy thủ đoàn; đồng thời nó cũng gây hư hại cho tàu chở hàng Tatsuhara Maru và gây tổn thất nhân mạng 149 người. Chiếc tàu ngầm lặn xuống né tránh phản công và di chuyển ra vùng nước sâu để tiếp tục tuần tra, và cùng ngày hôm đó đã tấn công một nhóm tàu đánh cá, đánh chìm một chiếc và bắn cháy ba chiếc khác bằng hải pháo.
Rạng sáng ngày 21 tháng 3, Balao bắt đầu theo dõi một đoàn tàu vận tải hai chiếc được bốn tàu vũ trang hộ tống, và bị đối phương giám sát chặt chẻ. Ngay trước bình minh, nó nỗ lực tiếp cận đến khoảng cách 1.400 yd (1.300 m) và phóng bốn quả ngư lôi. Một tàu hộ tống phát hiện chiếc tàu ngầm và truy đuổi, buộc nó phải thả màn khói ngụy trang rồi lặn sâu né tránh mà không thể quan sát kết quả đợt tấn công. Sang ngày 26 tháng 3, nó bắt gặp tàu chở hàng Shinto Maru số 1 (880 tấn) đánh chìm nó bằng hải pháo ở tọa độ 35°14′B 123°44′Đ﻿ / ﻿35,233°B 123,733°Đ﻿ / 35.233; 123.733. Một tàu tuần tra tìm cách phản công, nhưng chiếc tàu ngầm thoát được, và bắt đầu hành trình quay trở về căn cứ tại Guam. Trên đường đi vào ngày 2 tháng 4, nó phải lặn khẩn cấp để né tránh một máy bay lớn bay thấp, và bị ngập nhiều nước trong tháp chỉ huy, làm hư hại hệ thống radar cùng các thiết bị điện tử khác. Bất chấp hư hại, nó về đến Guam an toàn vào ngày 8 tháng 4.
Lịch sử hoạt động > 1945 > Chuyến tuần tra thứ chín

Sau khi được tiếp tế thực phẩm, nhiên liệu và ngư lôi, Balao bắt đầu chuyến tuần tra thứ chín vào ngày 3 tháng 5, khi nó hướng sang khu vực Hoàng Hải trong thành phần một "Bầy sói", bao gồm các tàu ngầm Dragonet (SS-293), Shad (SS-235) và Spikefish (SS-404). Mục tiêu giờ đây đã trở nên hiếm hoi, và bản thân Balao gặp phải những trục trặc kỹ thuật. Vào ngày 19 tháng 5, nó tấn công một tàu chở hàng nhỏ, cả ba quả ngư lôi phóng ra đều trượt mục tiêu nhắm đến, nhưng một quả lại đánh trúng và đánh chìm một thuyền buồm 30 tấn gần đó. Sang ngày 23 tháng 5, con tàu gặp trục trặc cánh lái đuôi, và nó được lệnh quay trở về Trân Châu Cảng để sửa chữa. Trên đường đi, nó gặp gỡ tàu ngầm Torsk (SS-423) để tiếp nhận một thủy thủ mắc chứng viêm ruột thừa cùng một người khác bị thương từ tàu ngầm Sand Lance (SS-381). Chiều tối hôm đó, nó bất ngờ bị tấn công bởi bốn quả ngư lôi, nhưng nhờ phản ứng kịp thời của sĩ quan trực trên cầu tàu, hai quả sượt qua mạn trái còn hai quả kia bên mạn phải. Con tàu đi đến Midway vào ngày 3 tháng 6, đưa các hành khách lên bờ trước khi tiếp tục hành trình, đi đến Trân Châu Cảng bốn ngày sau đó.
Lịch sử hoạt động > 1945 > Chuyến tuần tra thứ mười

Sau khi được sửa chữa và tiếp liệu, Balao lên đường vào ngày 7 tháng 7 cho chuyến tuần tra cuối cùng trong chiến tranh tại khu vực quần đảo Nanpō và phía Đông Honshū. Nhiệm vụ chính của nó là hoạt động tìm kiếm và giải cứu hỗ trợ các cuộc không kích của lực lượng Đồng Minh xuống các đảo chính quốc Nhật Bản. Nó đã giải cứu được bốn thành viên các đội bay, và khi các mục tiêu nổi gần như vắng bóng, nó chỉ đánh chìm một tàu tuần tra và gây hư hại cho một chiếc khác bằng hải pháo vào ngày 14 tháng 8, một ngày trước khi Nhật Bản chấp nhận đầu hàng, giúp chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột. Nó gặp gỡ tàu ngầm Peto (SS-265) vào ngày 16 tháng 8 để chuyển các đội bay được giải cứu, rồi lên đường quay trở về Trân Châu Cảng, đến nơi vào ngày 25 tháng 8.
Balao rời Trân Châu Cảng vào ngày 31 tháng 8 để quay về vùng bờ Đông Hoa Kỳ, đi đến đảo Staten, New York, nơi thủy thủ đoàn được nghỉ phép và con tàu được đại tu. Nó được cho xuất biên chế vào ngày 20 tháng 8, 1946, và được đưa về Hạm đội Dự bị Đại Tây Dương, neo đậu tại Căn cứ Tàu ngầm Hải quân New London tại New London, Connecticut.
Phần thưởng

Balao được tặng thưởng chín Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II. Nó được ghi công đã đánh chìm sáu Nhật Bản với tổng tải trọng 31.920 tấn.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
 

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Dãi băng Hoạt động Tác chiến | Dãi băng Hoạt động Tác chiến | Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ | Huân chương Chiến dịch Hoa Kỳ |
| Huân chương Chiến dịch Châu Á-Thái Bình Dương với 9 Ngôi sao Chiến trận | Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II | Huân chương Chiến thắng Thế Chiến II | Huân chương Viễn chinh Lực lượng Vũ trang |
Tháp chỉ huy của Balao được bảo tồn tại Xưởng hải quân Washington
Onthobium lerati

| Onthobium lerati> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Onthobium
Loài (species): O. lerati
Danh pháp hai phần
Onthobium lerati Paulian, 1935 
Onthobium lerati là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Scopula displicitata

| Scopula displicitata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Scopula
Loài (species): S. displicitata
Danh pháp hai phần
Scopula displicitata Kheil, 1909 
Scopula displicitata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Anatragoides cylindricus

| Anatragoides cylindricus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Anatragoides
Loài (species): A. cylindricus
Danh pháp hai phần
Anatragoides cylindricus Breuning, 1938 
Anatragoides cylindricus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Tadorna

| Tadorna |
| --- | --- |
Con cái
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Anseriformes
Họ (familia): Anatidae
Chi (genus): Tadorna
Tadorna là một chi chim trong họ Vịt.
Các loài

Tadorna tadorna  (Linnaeus, 1758)
Tadorna ferruginea  (Pallas, 1764)
Tadorna cana (Gmelin, 1789)
Tadorna tadornoides  (Jardine & Selby, 1828) - tarro australiano
Tadorna variegata  (Gmelin, 1789)
Tadorna cristata  (Kuroda, 1917)
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Sarajevo

| Sarajevo Сарајево |
| --- | --- |
—  Thủ đô của Bosnia và Herzegovina  —
Thành phố Sarajevo
 
  Từ trên xuống, trái sang phải: khung cảnh Sarajevo, Nhà thờ Hồi gáo Hoàng đế, Nhà thờ lớn Sarajevo, Nhà thờ lớn Chính thông giáo, Thư viện Sarajevo, Cầu Latinh, và Sebilj.
  Hiệu kỳ Ấn chương
Tên hiệu: Jerusalem của châu Âu, Jerusalem của Balkan, Šeher, Rajvosa
 Vị trí tại Bosna và Hercegovina (xanh đậm)
Sarajevo
Quốc gia: Bosna và Hercegovina
Thực thể: Liên bang Bosna và Hercegovina
Tổng: Sarajevo
Khu tự quản: 4
Thành lập: 1461
Chính quyền
 • Thị trưởng: Abdulah Skaka (SDA)
Diện tích
 • Đô thị: 141,5 km2 (54,3 mi2)
Độ cao: 518 m (1,699 ft)
Dân số (thống kê 2013.)
 • Đô thị: 348.363
 • Vùng đô thị: 643.016
 • Nội ô: 275.524
Múi giờ: Giờ chuẩn Trung Âu
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 71000
Mã điện thoại: 033
Thành phố kết nghĩa: Kyiv
Website: Thành phố Sarajevo
Sarajevo (chữ Kirin: Сарајево, phát âm [sǎrajeʋo], phát âm tiếng Việt như là Sa-ra-e-vô) là thủ đô và thành phố lớn nhất của Bosna và Hercegovina, với dân số 275.524 trong vùng nội ô hành chính hiện tại. Vùng đô thị Sarajevo, bao gồm tổng Sarajevo và Đông Sarajevo là nơi cư ngụ của 643.016 dân. Nằm giữa thung lũng Sarajevo thuộc vùng Bosna, nó được vây quanh bởi Dinaric Alps, dọc theo sông Miljacka ở tâm của khu vực Đông Nam Âu và Balkan.
Sarajevo là trung tâm chính trị, văn hóa và xã hội đi đầu của Bosna và Hercegovina, một nơi nổi lên của nền văn hóa Balkan, với sự ảnh hưởng về điện ảnh, thời trang và nghệ thuật lên cả vùng.
Do lịch sử dài được ảnh hưởng bởi nhiều luồng tôn giáo và văn hóa khác nhau, Sarajevo đôi khi được gọi là "Jerusalem của châu Âu" hay "Jerusalem của Balkan". Đây là thành phố duy nhất châu Âu có nhà thờ Hồi giáo, nhà thờ Công giáo, nhà thờ Chính thống giáo và giáo đường Do Thái trong một vùng lân cận.
Dù con người ở khu vực này đã định cư ở khu vực này từ thời tiền sử, bản thân thành phố khởi đầu như một thành trì Ottoman vào thế kỷ 15. Năm 1885, Sarajevo trở thành thành phố đầu tiên tại châu Âu và thành phố thứ hai trên thế giới có mạng lưới xe điện toàn thời gian chạy khắp thành phố, sau San Francisco. Năm 1914, đây là nơi diễn ra vụ ám sát Franz Ferdinand của Áo-Hung, sự kiện mở đầu cho Chiến tranh thế giới thứ I. Sau đó, thành phố trì trệ như một thành phố của Vương quốc Nam Tư. Sự thiết lập Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Bosna và Hercegovina của Đệ nhị Nam Tư đã đưa đến sự mở rộng đáng kể cho Sarajevo, giúp thành phố trở thành nơi đăng cai Thế vận hội Mùa đông 1984. Trong 1.425 ngày, từ tháng 4 năm 1992 tới tháng 6 năm 1996, thành phố phải chịu cuộc vây hãm thủ đô dài nhất trong lịch sử chiến tranh hiện đại, trong chiến tranh Bosna và sự giải tán Nam Tư.
Sarajevo đã trãi qua cuộc khôi phục thời hậu chiến, và là thành phố phát triển nhanh nhất Bosna và Hercegovina. Một sê-ri hướng dẫn du lịch, Lonely Planet, xếp Sarajevo ở vị trí 43 trong các thành phố tuyệt vời nhất thế giới, và tháng 9 năm 2009 họ xem đây là một trong mười thành phố nên đến thăm trên thế giới. Năm 2011, Sarajevo được đề cử Thành phố văn hóa châu Âu cho năm 2014 và sẽ đăng cai European Youth Olympic Festival năm 2019.
Tên gọi

Tên gọi cổ nhất được biết đến cho vùng trung tâm Bosna là Vrhbosna.
Sarajevo là cái tên được Slav hóa từ saray, một từ tiếng Thổ Nhĩ Kỳ có nghĩa là cung điện. Phần evo có thể bắt nguồn từ cụm từ saray ovası, ghi nhận lần đầu năm 1455, nghĩa là "đồng bằng quanh cung diện" hay "đồng bằng cung điện". Tuy nhiên, trong quyển từ điển từ mượn tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, Abdulah Škaljić cho rằng đuôi "evo" nhiều khả năng xuất phát từ hậu tố phổ biến "evo" (chỉ địa điểm), chứ không phải từ "ova" tiếng Thổ Nhĩ Kỳ. Cái tên Sarajevo được ghi nhận lần đầu năm 1507 trong bức thư viết bởi Feriz Beg. Tên gọi chính thức trong 400 thuộc Ottoman là Saraybosna (cung diện xứ Bosna), và đây vẫn là tên thành phố trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại.
Khí hậu

| Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 1 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 2 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 3 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 4 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 5 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 6 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 7 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 8 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 9 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 10 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 11 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> 12 | Dữ liệu khí hậu của Sarajevo> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 18.2 (64.8) | 21.4 (70.5) | 26.6 (79.9) | 30.2 (86.4) | 33.2 (91.8) | 35.9 (96.6) | 38.4 (101.1) | 40.0 (104.0) | 37.7 (99.9) | 32.2 (90.0) | 24.7 (76.5) | 18.0 (64.4) | 40.0 (104.0) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 3.7 (38.7) | 6.0 (42.8) | 10.9 (51.6) | 15.6 (60.1) | 21.4 (70.5) | 24.5 (76.1) | 27.0 (80.6) | 27.2 (81.0) | 22.0 (71.6) | 17.0 (62.6) | 9.7 (49.5) | 4.2 (39.6) | 15.8 (60.4) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 0.2 (32.4) | 1.8 (35.2) | 6.0 (42.8) | 10.2 (50.4) | 15.2 (59.4) | 18.2 (64.8) | 20.3 (68.5) | 20.4 (68.7) | 16.0 (60.8) | 11.7 (53.1) | 5.8 (42.4) | 1.2 (34.2) | 10.6 (51.1) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | −3.3 (26.1) | −2.5 (27.5) | 1.1 (34.0) | 4.8 (40.6) | 9.0 (48.2) | 11.9 (53.4) | 13.7 (56.7) | 13.7 (56.7) | 10.0 (50.0) | 6.4 (43.5) | 1.9 (35.4) | −1.8 (28.8) | 5.4 (41.7) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | −26.8 (−16.2) | −23.4 (−10.1) | −26.4 (−15.5) | −13.2 (8.2) | −9.0 (15.8) | −3.2 (26.2) | −2.7 (27.1) | −1.0 (30.2) | −4.0 (24.8) | −10.9 (12.4) | −19.3 (−2.7) | −22.4 (−8.3) | −26.8 (−16.2) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 68 (2.7) | 64 (2.5) | 70 (2.8) | 77 (3.0) | 72 (2.8) | 90 (3.5) | 72 (2.8) | 66 (2.6) | 91 (3.6) | 86 (3.4) | 85 (3.3) | 86 (3.4) | 928 (36.5) |
| Số ngày mưa trung bình | 8 | 10 | 13 | 17 | 17 | 16 | 14 | 13 | 15 | 13 | 12 | 11 | 159 |
| Số ngày tuyết rơi trung bình | 10 | 12 | 9 | 2 | 0.2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 6 | 12 | 53 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 79 | 74 | 68 | 67 | 68 | 70 | 69 | 69 | 75 | 77 | 76 | 81 | 73 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 57.1 | 83.8 | 125.6 | 152.3 | 191.7 | 207.1 | 256.3 | 238.2 | 186.6 | 148.8 | 81.2 | 40.7 | 1.769,4 |
Nguồn 1: Pogoda.ru.net
Nguồn 2: NOAA
Hình ảnh

Stari Grad
Đường Ferhadija
Sông Miljacka
Cảnh nhìn hướng về Novi Grad
Thư mục

Bollens, Scott A. (2007). Cities, Nationalism, and Democratization. Abingdon: Routledge. ISBN 978-0-415-41947-5.
Donia, Robert J. Sarajevo: A Biography Lưu trữ 2012-09-14 tại Wayback Machine. Ann Arbor, University of Michigan Press, (2006).
Gumz, Jonathan (1998). “German Counterinsurgency Policy in Independent Croatia, 1941–1944”. The Historian. 61 (1): 33–50. doi:10.1111/j.1540-6563.1998.tb01422.x.
Halligan, Benjamin. (2010). "Idylls of Socialism: The Sarajevo Documentary School and the Problem of the Bosnian Sub-proletariat". Studies in Eastern European Cinema (Autumn 2010).<Wayback Machine>
Tanzer, Kim; Longoria, Rafael (ngày 11 tháng 4 năm 2007). The Green Braid: Towards an Architecture of Ecology, Economy and Equity. Routledge. ISBN 978-1-134-12058-1.
Maniscalco, Fabio (1997). Sarajevo. Itinerari artistici perduti (Sarajevo. Artistic Itineraries Lost). Naples: Guida
Markowitz, Fran (2007). “Census and sensibilities in Sarajevo”. Comparative Studies in Society and History. 49 (1): 40–73. doi:10.1017/S0010417507000400.
Markowitz, Fran (2010). Sarajevo: A Bosnian Kaleidoscope. Urbana, IL: University of Illinois Press. ISBN 978-0-252-07713-5.
Prstojević, Miroslav (1992). Zaboravljeno Sarajevo (Forgotten Sarajevo). Sarajevo: Ideja
Valerijan, Žujo; Imamović, Mustafa; Ćurovac, Muhamed (1997). Sarajevo. Sarajevo: Svjetlost
My Life in Fire (a non-fiction story of a child in a Sarajevo war)
Mehmedinović, Semezdin (1998). Sarajevo Blues. San Francisco: City Lights.