stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1982
Các cơn bão > Bão Pamela (Aning) - bão số 8

| --- | --- |
Bão cuồng phong rất mạnh (JMA)
Bão cuồng phong cấp 3 (SSHWS)
 
Thời gian tồn tại: 23 tháng 11 – 9 tháng 12
Cường độ cực đại: 165 km/h (105 mph) (10-min)  940 hPa (mbar)
Quỹ đạo và thời gian xuất hiện trong năm của Pamela rất giống với bão Manny của mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1993.
Các cơn bão > Bão nhiệt đới Roger (Bidang)

| --- | --- |
Bão nhiệt đới dữ dội (JMA)
Bão cuồng phong cấp 1 (SSHWS)
 
Thời gian tồn tại: 4 tháng 12 – 12 tháng 12
Cường độ cực đại: 110 km/h (70 mph) (10-min)  980 hPa (mbar)
Tên bão

Trong năm 1982, bão nhiệt đới trên Tây Bắc Thái Bình Dương được đặt tên bởi Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp. Cơn bão đầu tiên được đặt tên là Mamie và cuối cùng là Roger. Hai cái tên Bess và Pamela đã bị khai tử sau mùa bão và được thay thế bằng Brenda và Peggy.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  Andy 10W  Bess 11W  Cecil 12W  Dot 13W  Ellis 14W  Faye 15W  Gordon 16W  Hope 17W  Irving 18W  Judy 19W  Ken 20W  Lola 21W  Mac 23W  Nancy 24W  Owen 26W  Pamela 27W  Roger 28W  Sarah  Tip  Vera  Wayne |  Abby  Ben  Carmen  Dom  Ellen  Forrest  Georgia  Herbert  Ida  Joe  Kim  Lex  Marge  Norris  Orchid  Percy  Ruth  Sperry  Thelma  Vernon  Wynn |  Alex  Betty  Cary  Dinah  Ed  Freda  Gerald  Holly  Ike  June  Kelly  Lynn  Maury  Nina  Ogden  Phyllis  Roy  Susan  Thad  Vanessa  Warren |  Agnes  Bill  Clara  Doyle  Elsie  Fabian  Gay  Hal  Irma  Jeff  Kit  Lee  Mamie 1W  Nelson 2W  Odessa 3W  Pat 4W  Ruby 5W  Skip 7W  Tess 6W  Val 8W  Winona 9W |
Tên bão > Philippines

Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA) sử dụng một danh sách tên riêng cho xoáy thuận nhiệt đới nằm trong khu vực mà họ theo dõi. Danh sách này lặp lại với chu kỳ 4 năm. Trong danh sách năm 1982, cái tên "Atang" đã thay thế cho "Akang" và "Kading" thay thế cho "Katring". Những cái tên còn lại từng được sử dụng trong mùa bão 1978 và những cái tên không bị khai tử sau mùa bão này sẽ được sử dụng lại vào mùa bão 1986.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Akang 1W  Bising 2W  Klaring 4W  Deling 8W  Emang 9W |  Gading  Heling  Iliang 10W  Loleng 12W  Miding 13W |  Norming 15W  Oyang 14W  Passing 17W  Ruping 18W  Susang 19W |  Tering 20W  Uding 23W  Weling 24W  Yaning 25W  Aning 27W |  Bidang 28W  Katring (chưa sử dụng)  Delang (chưa sử dụng)  Esang (chưa sử dụng)  Garding (chưa sử dụng) |
Tên bão > Số hiệu tại Việt Nam

Dưới đây là danh sách bão trên Biển Đông dược Việt Nam đánh số hiệu năm 1982 (kèm vùng đổ bộ)
Bão số 1 (Mamie) (đổ bộ Khánh Hòa)
Bão số 2 (Nelson) (tan ở giữa Biển Đông)
Bão số 3 (Tess-Val) (đổ bộ Nam Trung Quốc)
Bão số 4 (Winona) (đổ bộ Quảng Ninh)
Bão số 5 (Hope) (đổ bộ Quảng Nam-Đà Nẵng, phần thuộc Quảng Nam ngày nay)
Bão số 6 (Irving) (đổ bộ Quảng Ninh)
Bão số 7 (Nancy) (đổ bộ Nghệ Tĩnh, phần thuộc Nghệ An ngày nay)
Bão số 8 (Pamela) (tan ở Nam Biển Đông)
Bão số 1 Mamie là cơn bão đầu tiên đổ bộ Việt Nam (vào Nha Trang) trong tháng 3 kể từ khi có số liệu quan trắc. 30 năm sau, ngày 01/4/2012 bão Pakhar lại đổ bộ TPHCM. Như vậy sau 30 năm mới xảy ra một lần. Hai cơn bão đều ảnh hưởng trực tiếp đến Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Năm 1982 cũng là lần đầu tiên ghi nhận 2 cơn bão trong tháng 3 trên Biển Đông. Bão số 7 (Nancy) là một trong những cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Bắc Trung Bộ.
Ảnh vệ tinh của Bão Andy (trái) và Bess (phải) tại thời điểm 1500 UTC ngày 28 tháng 7.
Gà hạt điều

| --- | --- |
Một dĩa gà xào hạt điều (truyền thống)
Bữa: Món chính
Xuất xứ: Hoa Kỳ
Nhiệt độ dùng: Nóng
Thành phần chính: Gà, hạt điều, nước dùng gà, xì dầu, dầu hào, rau củ
Biến thể: Xào, chiên ngập dầu
 Nấu ăn: Gà hạt điều   Media: Gà hạt điều
Gà hạt điều (tiếng Trung: 腰果 雞丁) là một món ăn của người Mỹ gốc Hoa kết hợp thịt gà (thường được xào nhưng đôi khi được chiên ngập dầu, tùy theo cách biến tấu) với hạt điều và nước sốt tỏi nâu nhạt hoặc nước sốt đặc làm từ gà kho, xì dầu cùng với dầu hào.
Gà hạt điều truyền thống

Phiên bản truyền thống của gà hạt điều được xào trong chảo. Những miếng thịt gà dai được kết hợp với hạt điều rang giòn, rau và được rưới nước sốt nhẹ làm từ tỏi, nước tương cùng với tương đen được pha loãng với nước. Nước sốt nhẹ có vị chua và ngọt.
Gà hạt điều truyền thống > Nguyên liệu

Các nguyên liệu cơ bản bao gồm:
Thịt gà
Bột ngô
Dầu ô liu
Nước dùng gà ít natri
Sốt hoisin
Xì dầu
Giấm gạo
Mật ong
Dầu mè
Gừng tươi
Rau tươi: bông cải xanh, ớt chuông, tỏi, hành lá,...
Hạt điều
Gà hạt điều truyền thống > Chuẩn bị

Thịt gà ướp muối và tiêu sau đó rắc bột ngô.
Hạt điều không ướp gia vị, nướng chúng, có thể tách đôi hạt.
Làm nước sốt: cho nước dùng gà, sốt hoisin, nước tương, giấm gạo, mật ong, dầu mè và 2 muỗng cà phê bột bắp vào tô trộn chúng cho đến khi hòa quyện.
Chuẩn bị cơm trắng để dùng cùng món.
Gà hạt điều truyền thống > Chế biến

Chế biến món ăn này thực hiện qua các bước cơ bản:
Để dầu thực vật đầy chảo, đợi cho dầu thật nóng.
Đặt một nửa số thịt gà vào chảo, tầm vài phút khi thịt tái lấy ra đưa vào đĩa, không để quá chín.
Thêm dầu vào chảo, để phần thịt gà còn lại vào cùng tỏi và gốc trắng của hành lá. Khi thịt cũng vừa tái thì lại bỏ phần gà chín nấu trước vào lại chảo.
Thêm giấm gạo nấu trong 30 giây.
Cho hỗn hợp nước sốt vào nấu tầm 1 phút.
Tắt bếp, rồi thêm hành lá, tỏi, gừng, bông cải xanh và ớt chuông vào xào.
Gà hạt điều kiểu Springfield

Phiên bản chiên giòn của món ăn gắn liền với thành phố Springfield, Missouri. Gà hạt điều chiên giòn có lẽ được phục vụ lần đầu tiên vào năm 1963 tại Grove Supper Club ở Springfield. David Leong (1920-2020), một đầu bếp Trung Quốc di cư đến Hoa Kỳ vào năm 1940, đã đấu tranh để các món ăn của quê hương mình được người dân chấp nhận, vì vậy ông bắt đầu tìm kiếm một món ăn hợp khẩu vị với cư dân địa phương. Công thức gà rán tẩm hạt điều nổi tiếng của ông phổ biến đến nỗi đã giúp ông đã sớm mở nhà hàng Leong's Tea House ở Springfield. Món ăn này trở nên cực kỳ phổ biến ở khu vực Springfield và thường được gọi một cách không chính thức là "món ăn của thành phố". Springfield thậm chí còn tổ chức một lễ hội hàng năm với chủ đề chính là món gà này: Springfield Sertoma's Cashew Craze.
Lấy ý tưởng từ niềm yêu thích gà rán của người dân địa phương, Leong đã nghĩ ra một biến thể có sẵn của món ăn. Thay vì xào gà như mọi khi, ông đã chiên ngập dầu các miếng gà. Sau đó, ông lấy nước sốt đặc trưng làm từ gà kho, xì dầu và dầu hào rưới lên nó, rồi thêm một ít hạt điều. Leong cũng cho thêm hành lá cắt nhỏ vào món ăn và nó đã ngay lập tức trở thành một thực phẩm nổi tiếng của cư dân địa phương. Sau đó, món ăn này cùng với công thức đã lan truyền đi khắp nơi. Leong's Tea House đóng cửa vào năm 1997, nhưng món gà hạt điều kiểu Springfield vẫn được phục vụ tại hơn 70 nhà hàng Trung Quốc (cũng phục vụ trong nhiều nhà hàng không phải của người Trung Quốc), ở các khu vực xung quanh Springfield, và những nơi khác ở Missouri cũng như nhiều bang khác. Món gà hạt điều kiểu Springfield đã được đề cập trên The Food Channel và  một chương trình phát trên radio trên toàn quốc.
Năm 2010, con trai của Leong, với sự hỗ trợ từ cha mình, đã mở một nhà hàng mới ở Springfield, cũng phục vụ món gà hạt điều như nhà hàng của cha. David Leong qua đời vào ngày 21 tháng 7 năm 2020, hưởng thọ 99 tuổi.
Món ăn tương tự

Trong ẩm thực Thái Lan, có một món xào tương tự được gọi là kai pad med mamuang hemapan hoặc gai pad med ma muang.
Trong ẩm thực Haiti, còn có một món gà hầm với hạt điều được gọi là poul ak nwa.
Một đĩa gà hạt điều (chiên ngập dầu) kiểu Springfield dùng với cơm chiên và trứng cuộn.
Một dĩa Kai Phat Met Ma Muang (gà xào hạt điều kiểu Thái) ở Thái Lan
Người đàn bà và con chó nhỏ (phim)

| Người đàn bà và con chó nhỏ Дама с собачкой |
| --- | --- |

Thể loại: Tâm lý, tình cảm, lãng mạn
Định dạng: Phim đen trắng
Kịch bản: Iosif Kheyfits Anton Chekhov (truyện ngắn)
Đạo diễn: Iosif Kheyfits
Soạn nhạc: Nadezhda Simonyan
Quốc gia:  Liên Xô
Ngôn ngữ: Tiếng Nga
Sản xuất
Biên tập: Ye.Bazhenova
Địa điểm: Leningrad
Kỹ thuật quay phim: Dmitry Meskhyev Andrey Moskvin
Thời lượng: 83 phút
Đơn vị sản xuất: Lenfilm
Nhà phân phối: Artkino Pictures
Trình chiếu
Quốc gia chiếu đầu tiên:  Liên Xô  Hungary  Pháp  Anh  Hoa Kỳ  Trung Quốc  Việt Nam
Phát sóng: 28 tháng 1, 1960
Người đàn bà và con chó nhỏ (tiếng Nga: Дама с собачкой) là một bộ phim tâm lý, có phần lãng mạn của đạo diễn Iosif Kheyfits, ra mắt lần đầu năm 1960.
Truyện phim dựa theo truyện ngắn cùng tên của nhà văn Anton Chekhov.
Nội dung

Jjbvkgo
Diễn viên

Iya Savvina... Anna Sergeyevna
Aleksey Batalov... Dimitry Gurov
Nina Alisova... Bà Gurova
Panteleymon Krymov... von Didenitz
Yury Medvedev
Vladimir Erenberg
Yakov Gudkin
D.Zebrov... Frolov
Maria Safonova... Natasha
G.Barysheva
Zinayda Dorogova
Kirill Gun
Mikhail Ivanov
G.Kurovsky
Svetlana Mazovetskaya
Aleksandr Orlov
Pavel Pervushin
T.Rozanov
Lev Stepanov
Yury Svirin
Ê-kíp

Thiết kế sản xuất: Isaak Kaplan, Berta Manevich
Âm thanh: Arnold Shargorodsky
Vụ đánh bom tổng hành dinh NATO tại Kabul 2009

| Vụ đánh bom tổng hành dinh NATO tại Kabul 2009 |
| --- | --- |
Địa điểm: Kabul, Afghanistan
Thời điểm: Thứ bảy, 15 tháng 8 năm 2009  8:30 sáng (Giờ phối hợp quốc tế+4:30)
Mục tiêu: Tổng hành dinh của Tố chức Minh ước Bắc Đại Tây Dương
Loại hình: Tấn công tự sát
Tử vong: 7
Bị thương: 91
Thủ phạm: Taliban
Động cơ: làm gián đoạn
Vụ nổ xe bom tại tổng hành dinh lực lượng Tố chức Minh ước Bắc Đại Tây Dương tại Afghanistan năm 2009 diễn ra ngày 15/8/2009 khi một kẻ đánh bom tự sát được cho là của Taliban kích nổ quả bom trên người lúc 8:30 sáng ngay bên ngoài tổng hành dinh lực lượng NATO và Bộ Giao thông Afghanistan tại thủ đô Kabul, Afghanistan. Kẻ đánh bom giết ít nhất 7 người và gây thương tích 91 người khác.
Tấn công

Vụ nổ xảy ra 5 ngày trước cuộc bỏ phiếu bầu tổng thống, và là vụ tấn công chính ở thủ đô kề từ tháng 2. Phiến quân cho nổ một xe bom ngay bên ngoài cổng vào tổng hành dinh của lực lượng NATO, nhằm mục đích gây cho dân chúng hoang mang, sợ hãi không dám đi bỏ phiếu vào ngày 20 tháng 8 cho cuộc bầu cử toàn quốc, từ tổng thống cho đến hàng tỉnh.
Địa điểm tấn công chỉ cách cổng chính vào căn cứ từ 27 đến 30 mét. Hành động này muốn nhắn nhủ rằng quân nổi dậy có thế đánh vào bất cứ đâu, ngay cả khu vực được bảo vệ an ninh nghiêm ngặt nhất thủ đô. Quân tấn công chở theo chừng 275 tới 500 ký chất nổ, vượt qua biết bao rào cản, trạm kiểm soát, vòng thép gai, cổng an ninh... để đến gần bộ chỉ huy quân sự Tây phương. Con đường này là một trong ít nơi được bảo vệ chặt chẽ nhất, ở đây kề bên Tòa Đại sứ Hoa Kỳ và Tổng thống Phủ. Cảnh sát xác nhận chiếc xe bom là một xe thùng hiệu Toyota, chứ không phải là một chiếc SUV. như lúc đầu.
Bên trong căn cứ ở một khoảng cách tương đối xa nơi vụ nổ xảy ra là bộ chỉ huy của Tướng Stanley McChrystal, tư lệnh lực lượng quân Mỹ và các nước Tây phương ở Afghanistan.
Hậu quả

Nhiều quân lính bị thương nhưng không rõ quốc tịch hay thuộc đơn vị nào. Mặc dù binh sĩ thuộc nước Macedonia thường đứng gác tại đây. Vụ nổ này là tệ hại nhất từ tháng 2, khi quân nổi loạn mở nhiều đợt tấn công gần như cùng một lúc vào ba tòa nhà chính phủ. Trong đợt tấn công này có hơn hai chục người chết, gồm một số người qua đường và tám tên khủng bố.
Lần tấn công này, khắp thủ đô Kabul đều có thể nghe thấy tiếng nổ. Tường nhà bị nám đen, cây cối đổ rạp, xe cộ hư hại, cửa kính các tòa nhà cách đó vài trăm thước bị bể, khói bốc lên đen nghịt bầu trời. Dân chúng bỏ chạy tán loạn, một số mang vết thương đang chảy máu. Người qua đường ngừng xe, ngay cả xe gắn máy cũng dừng lại để giúp di tản người bị thương đi bệnh viện.
Một phát ngôn viên của Taliban nhận trách nhiệm về cuộc tấn công, nhưng lúc ban đầu đã nhầm lẫn khi tuyên bố rằng kẻ tấn công đi bằng bộ. Người ta nghi cho mạng lưới Haqqani, một nhóm phiến quân đặt căn cứ ở Pakistan, là kẻ chủ chốt của vụ tấn công, vì tin rằng họ đã tiến hành những vụ tấn công tinh vi gây nhiều thương vong ở bên trong và chung quanh thủ đô Kabul.
Chú thích

1 2 3  http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/15/content_11885914.htm
1 2 3 4  http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6797486.ece%5B%5D
1 2 3  http://www.thestar.com/news/world/article/681872
1 2  http://www.nytimes.com/2009/08/16/world/asia/16afghan.html?hpw
↑  “Don't vote, Afghan public warned”. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 8 năm 2009. Truy cập 13 tháng 10 năm 2015.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Hydrelia arizana

| Hydrelia arizana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Hydrelia
Loài (species): H. arizana
Danh pháp hai phần
Hydrelia arizana Wileman 1911 
Danh pháp đồng nghĩa
 Acidalia arizana Wileman, 1911 
Hydrelia arizana là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  “TaiBNET - Catalogue of Life of Taiwan”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 6 tháng 7 năm 2014.
↑  “Home of Ichneumonoidea”. Taxapad. Dicky Sick Ki Yu. 1997–2012. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 11 năm 2018. Truy cập 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |access-date= (trợ giúp)
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Iridi

Iridi là một nguyên tố hóa học với số nguyên tử 77 và ký hiệu là Ir. Là một kim loại chuyển tiếp, cứng, màu trắng bạc thuộc nhóm platin, iridi là nguyên tố đặc thứ 2 (sau osmi) và là kim loại có khả năng chống ăn mòn nhất, thậm chí ở nhiệt độ cao khoảng 2000 °C. Mặc dù chỉ các muối nóng chảy và halogen nhất định mới ăn mòn iridi rắn, bụi iridi mịn thì phản ứng mạnh hơn và thậm chí có thể cháy. Các hợp chất iridi quan trọng nhất được sử dụng là các muối và acid tạo thành với clo, mặc dù iridi cũng tạo thành một số các hợp chất kim loại hữu cơ được dùng làm chất xúc tác và nghiên cứu.191Ir và 193Ir là hai đồng vị tự nhiên của iridi và cũng là hai đồng vị bền; trong đó đồng vị 193Ir phổ biến hơn.
Iridi được Smithson Tennant phát hiện năm 1803 ở Luân Đôn, Anh, trong số các tạp chất không hòa tan trong platin tự nhiên ở Nam Mỹ. Mặc dù nó là một trong những nguyên tố hiếm nhất trong vỏ Trái Đất, với sản lượng và tiêu thụ hàng năm chỉ 3 tấn, nó có nhiều ứng dụng trong công nghiệp đặc thù và trong khoa học. Iridi được dùng với chức năng chống ăn mòn cao ở nhiệt độ cao như nồi nung làm tái kết tinh của các chất bán dẫn ở nhiệt độ cao, các điện cực trong sản xuất clo, và máy phát nhiệt điện đồng vị phóng xạ được dùng trong phi thuyền không người lái. Các hợp chất iridi cũng được dùng làm các chất xúc tác trong sản xuất acid axetic. Trong công nghiệp ôtô, iridi được dùng làm bugi (high-end after-market sparkplugs) với vai trò điện cực trung tâm, thay thế việc sử dụng các kim loại thông thường.
Các dị thường iridi cao trong lớp sét thuộc ranh giới địa chất K-T (kỷ Creta-kỷ Trias) đã đưa đến giả thuyết Alvarez, mà theo đó sự ảnh hưởng của một vật thể lớn ngoài không gian đã gây ra sự tiệt chủng của khủng long và các loài khác cách đây 65 triệu năm. Iridi được tìm thấy trong các thiên thạch với hàm lượng cao hơn hàm lượng trung bình trong vỏ Trái Đất. Người ta cho rằng lượng iridi trong Trái Đất cao hơn hàm lượng được tìm thấy trong lớp vỏ đá của nó, nhưng có mật độ cao và khuynh hướng của iridi liên kết với sắt, hầu hết iridi giảm theo chiều từ bên dưới lớp vỏ đi vào tâm Trái Đất khi Trái Đất còn trẻ và vẫn nóng chảy.
Iridi có thể được làm thành dải hoặc dây mảnh bằng cách cán hoặc chuốt kéo.
Tính chất > Tính chất vật lý

Là thành viên của các kim loại nhóm platin, iridi có màu trắng tương tự platin nhưng hơi ngả sang màu vàng nhạt. Do độ cứng, giòn, và điểm nóng chảy rất cao của nó, iridi rắn khó gia công, định hình, và thường được sử dụng ở dạng bột luyện kim. Nó là kim loại duy nhất duy trì được các đặc điểm cơ học tốt trong không khí ở nhiệt độ trên 1600 °C. Iridi có điểm nóng chảy cao và trở thành chất siêu dẫn ở nhiệt độ dưới 0,14 K.
Mô đun đàn hồi của iridi lớn thứ 2 trong các kim loại, sau osmi. Điều này kết hợp với mô đun độ cứng cao và hệ số Poisson thấp cho thấy cấp độ của độ cứng và khả năng chống biến dạng lớn nên để chế tạo các bộ phận hữu ích là vấn đề rất khó khăn. Mặc dù có những hạn chế và giá cao, nhiều ứng dụng đã được triển khai trong các môi trường cần độ bền cơ học cao đặc biệt trong công nghệ hiện đại.
Mật độ được đo đạc của iridi chỉ thấp hơn của osmi một ít (khoảng 0,1%). Có một số nhập nhằng liên quan đến hai nguyên tố này là nguyên tố nào đặc hơn, do kích thước nhỏ khác nhau về mật độ và khó khăn về độ chính xác của phép đo, nhưng, khi độ chính xác tăng khi tính mật độ bằng dữ liệu tinh thể học tia X thì mật độ của iridi là 22,56 g/cm³ và của osmi là 22,59 g/cm³.
Tính chất > Tính chất hóa học

Iridi là kim loại có khả năng chống ăn mòn lớn nhất: nó không phản ứng với hầu hết acid, nước cường toan, kim loại nóng chảy hay các silicat ở nhiệt độ cao. Tuy nhiên, nó có thể phản ứng với một số muối nóng chảy như natri xyanua và kali xyanua, cũng như oxy và các halogen (đặc biệt flo) ở nhiệt độ cao hơn.
Tính chất > Đồng vị

Iridi có hai đồng vị bền trong tự nhiên là 191Ir và 193Ir, với thành phần thứ tự 37,3% và 62,7%. Có ít nhất 34 đồng vị phóng xạ đã được tổng hợp có số khối từ 164 đến 199. 192Ir, nằm giữa hai đồng vị bền là đồng vị phóng xạ bề nhất với chu kỳ bán rã là 73,827 ngày, và được ứng dụng trong cận xạ trị và trong chụp ảnh phóng xạ công nghiệp, đặc biệt trong các thí nghiệm không phá hủy các mối hàn của thép và trong công nghiệp dầu khí; các nguồn iridi-192 liên quan đến nhiều sự cố phóng xạ. Ba đồng vị khác có chu kỳ bán rã ít nhất một ngày—188Ir, 189Ir, và 190Ir. Các đồng vị có số khối dưới 191 phân rã theo cách kết hợp giữa phân rã β+, α, và (hiếm hơn) phát xạ proton, ngoại trừ 189Ir phân rã bằng cách bắt giữ electron. Các đồng vị tổng hợp nặng hơn 191 phân rã β−, mặc dù 192Ir cũng có bắt giữ một ít electron. Tất cả các đồng vị đã biết của iridi đã được phát hiện trong khoảng thời gian 1934 và 2001; đồng vị được phát hiện gần đây nhất là 171Ir.
Ít nhất có 32 đồng phân hạt nhân đã được mô tả có số khối từ 164 đến 197. Đồng phân ổn định nhất là 192m2Ir, nó phân rã thành đồng phân chuyển tiếp với chu kỳ bán rã 241 năm, nên nó là đồng phân ở định hơn trong tất cả các đồng vị tổng hợp ở trạng thái ổn định. Đồng phân kém bền nhất là 190m3Ir có chu kỳ bán rã chỉ 2 µ giây. Đồng vị 191Ir là đồng vị đầu tiên trong bất kỳ nguyên tổ nào thể hiện hiệu ứng Mössbauer. Điều này rất hữu ích trong phổ Mössbauer trong nghiên cứu vật lý, hóa học, sinh hóa, luyện kim và khoáng vật học.
Phân bố

Iridi là một trong 9 nguyên tố bền ít phổ biến nhất trong vỏ Trái Đất, có tỉ lệ khối trung bình 0,001 ppm trong đá của vỏ; trong khi vàng phổ biến hơn gấp 40 lần, platin gấp 10 lần, và bạc và thủy ngân gấp 80 lần. Teluride có độ phổ biến bằng với iridi. Ngược lại với tính phố biến thấp của nó trong đá của vỏ, iridi tương đối phổ biến trong các thiên thạch, với hàm lượng 0,5 ppm hoặc hơn. Tổng hàm lượng iridi trên Trái Đất được cho rằng lớn hơn nhiều so với những gì đã quan sát được trong đá của vỏ, nhưng do mật độ và tính siderophilic ("ái sắt") của iridi, nó chìm xuống bên dưới vỏ và đi vào trong lõi Trái Đất khi hành tinh còn ở trạng thái nóng chảy.
Iridi được tìm thấy trong tự nhiên ở dạng nguyên tố không kết hợp hoặc trong dạng hợp kim tự nhiên; đặc biệt là các hợp kim iridi–osmis, osmiridi (giàu osmi), và iridosmi (giàu iridi). Trong các mỏ nikel và đồng, các kim loại platin tồn tại ở dạng sulfide (như (Pt,Pd)S), tellurua (như PtBiTe), antimonua (PdSb), và arsenua (như PtAs
2). Trong tất cả các hợp chất này, platin là được trao đổi bởi một lượng nhỏ iridi và osmi. Cũng như với tất cả các kim loại nhóm platin, iridi có thể được tìm thấy trong tự nhiên ở dạng hợp kim với nikel tự sinh hoặc đồng tự sinh.
Trong vỏ Trái Đất, iridi được tìm thấy với hàm lượng cao nhất trong ba kiểu cấu trúc địa chất: quặng mácma (các thể mácma xâm nhập từ bên dưới), các hố va chạm, và quặng tái lắng đọng từ một trong các cấu trúc vừa kể trên. Trữ lượng nguyên sinh lớn nhất từng được biết là trong phức hệ mácma Bushveld ở Nam Phi, mặc dù các quặng lớn khác là mỏ đồng-nikel lớn gần Norilsk ở Nga, và bồn trũng Sudbury ở Canada cũng có một lượng đáng kể iridi. Các trữ lượng nhỏ hơn được tìm thấy ở Hoa Kỳ. Iridi cũng được tìm thấy ở dạng mỏ thứ sinh cùng với platin và các kim loại nhóm platin trong các trầm tích sông. Mỏ nguồn gốc sông được sử dụng bởi người tiền Columbia vùng Chocó, Colombia vẫn là nguồn cung cấp kim loại nhóm platin. Cho đến năm 2003, trữ lượng trên thế giới vẫn chưa được ước lượng.
Phân bố > Có mặt trong ranh giới tuyệt chủng Creta-Paleogen

Bài chi tiết: Sự kiện tuyệt chủng kỷ Creta-Paleogen
Ranh giới Kỷ Creta-Paleogen cách đây 66 triệu năm, đánh dấu mốc thời gian giữa Kỷ Creta và Paleogen trong thang thời gian địa chất, được xác định từ một lớp địa tầng mỏng là sét giàu iridi. Một nhóm nghiên cứu dẫn đầu là Luis Alvarez đã đề xuất năm 1980 về nguồn gốc ngoài Trái Đất của lượng iridi này, đó là do sự va chạm của một tiểu hành tinh hay sao chổi. Giả thuyết của họ, được gọi là giả thiết Alvarez, hiện được chấp nhận rộng rãi để giải thích sự kiện tuyệt chủng các loài khủng long phi chim. Một hố va chạm lớn bị chôn vùi với tuổi ước tính khoảng 66 triệu năm sau đó được xác định nằm ở nơi mà ngày nay là bán đảo Yucatán (tên gọi hố va chạm Chicxulub). Dewey M. McLean và những người khác đã tranh luận rằng iridi có thể có nguồn gốc phun trào, do lõi Trái Đất giàu iridi, và các núi lửa hoạt động như Piton de la Fournaise, ở đảo Réunion, vẫn đang giải phóng iridi.
Sản xuất

| Năm | Tiêu thụ (tấn) | Price (USD/ozt) |
| --- | --- | --- |
| 2001 | 2.6 | 415.25 |
| 2002 | 2.5 | 294.62 |
| 2003 | 3.3 | 93.02 |
| 2004 | 3.60 | 185.33 |
| 2005 | 3.86 | 169.51 |
| 2006 | 4.08 | 349.45 |
| 2007 | 3.70 | 444.43 |
| 2008 | 3.10 | 448.34 |
| 2009 | 2.52 | 420.4 |
| 2010 | 10.40 | 642.15 |
Iridi được sản xuất thương mại ở dạng sản phẩm phụ của quá trình khai thác mỏ và chế biến nickel và đồng. Trong quá trình điện luyện đồng và nickel, các kim loại hiếm như bạc, vàng và kim loại nhóm platin cũng như selen và tellur lắng đọng ở đáy lò ở dạng "bùn anốt", là điểm khởi đầu của việc tách chúng. Để tách các kim loại này, chúng phải được chuyển thành dung dịch. Nhiều phương pháp tách khách nhau có thể áp dụng tùy theo thành phần của hỗn hợp; hai phương pháp điển hình là phản ứng với natri peroxide sau khi hòa tan bằng nước cường toan, và phương pháp hòa tan vào hỗn hợp clo bằng Acid clohydric.
Sau khi hỗn hợp được hòa tan, iridi được tách ra khỏi nhóm kim loại platin bằng cách tạo kết tủa amoni hexachloroiridate ((NH
4)
2IrCl
6) hoặc tách IrCl2−
6 bằng các amin hữu hơ. Phương pháp kết tủa tương tự như quy trình Tennant và Wollaston sử dụng để tách chúng. Phương pháp thứ 2 có thể được thực hiện bằng cách chiết tách chất lỏng-chất lỏng liên tục và thích hợp hơn với sản xuất quy mô công nghiệp. Trong cả hai trường hợp, sản phẩm được khử bằng hydro, tạo ra kim loại ở dạng bột hoặc kim loại dạng bọt, loại này có thể được xử lý bằng các kỹ thuật luyện kim bột.
Giá iridi dao động trong khoảng đáng kể. Với khối lượng tương đối nhỏ trên thị trường thế giới (so với các kim loại công nghiệp khác như nhôm hay đồng), giá iridi thay đổi mạnh với sự không ổn định về sản lượng, nhu cầu, đầu cơ, tích trữ, và tình hình chính trong ở các quốc gia sản xuất. Là một chất có các tính chất hiếm, giá của nó đặc biệt bị ảnh hưởng bởi những thay đổi của công nghệ hiện đại:
Giá nó giảm liên tục trong khoảng 2001 và 2003 liên quan đến tình trạng thừa cung từ các lò nấu Ir được sử dụng trong phát triển công nghiệp các tinh thể lớn đơn lẻ.
Tương tự giá đạt trên 1000 USD/oz trong khoảng 2010 và 2014 được giải thích là do việc lắp đặt các nhà máy tổng hợp tinh thể sapphire đơn dùng trong LED TV.