stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tống Thái Tổ
Củng cố nền thống nhất > Khống chế binh quyền

Sau khi thống nhất toàn quốc, một vấn đề khác vẫn canh cánh trong lòng của Triệu Khuông Dận là làm sao chấm dứt được những rối loạn phân chia từ thời Ngũ đại, thực hiện sự thống trị yên ổn lâu dài. Tháng 7 năm Kiến Long thứ 2 (961), Triệu Khuông Dận và Triệu Phổ có một cuộc bàn luận rất quan trọng, biểu thị một cách rõ ràng luồng tư tưởng tăng cường tập quyền trung ương. Triệu Khuông Dận hỏi Phổ: "Từ cuối Đường cho đến nay, thay đổi tám họ vua, chiến tranh triền miên, dân sinh khổ cực, nguyên nhân la ở đâu? Nay ta muốn yên thiên hạ, nước nhà trường tồn, thì phải làm thế nào? ". Triệu Phổ trả lời: "Bệ hạ nói đến điều này, là phúc cho thiên hạ lắm, và cũng không khó khăn gì, chỉ tại vua thì yếu mà bề tôi thì mạnh mà sinh ra. Nay muốn trị yên, thì phải đoạt lại quyền của họ, khống chế tiền bạc lương thảo của họ, thu hồi tinh binh của họ, thì thiên hạ sẽ yên." Triệu Phổ đã chỉ ra hai điều cốt yếu: một là quyền lực của quân nhân lớn quá mà thao túng vận mệnh đất nước. Cương lĩnh chấp chính của Triệu Khuông Dận đã lấy tư tưởng này làm cơ sở.
Trong một bữa tiệc, Tống Thái Tổ khuyên các tướng lĩnh hãy giữ mãi sự giàu sang, mượn thú vui thanh sắc, thú chơi ngựa hay chó quý để hưởng thụ cuộc đời. Các tướng thống lĩnh Cấm quân là Thạch Thủ Tín, Vương Thẩm Kỳ và một số người sợ uy lực, đã giao quyền một cách hòa bình, sử sách đã gọi đó là chung rượu giả binh quyền. Tiếp đó, Mộ Dung Diên Chiêu, Hàn Lệnh Khôn bị đoạt chức Cấm quân, một người được điều đi làm Tiết độ sứ Sơn Nam, một người tới Thành Đức. Để tập trung binh quyền, Triệu Khuông Dận còn quy định chính Hoàng đế trao quyền quân quản Cấm quân, và có thể thay đổi bất cứ lúc nào. Như vậy, "tướng không được chuyên quyền nắm binh của mình", "lính không có vị tướng lâu dài, tướng không có đạo quân lâu dài", đã loại trừ được khả năng phát động chính biến. Điện tiền Đô Chỉ huy, Bộ quân Đô Chỉ huy, Mã quân Đô Chỉ huy là ba chỉ huy Cấm quân, kìm giữ lẫn nhau, chỉ có quyền giữ quân mà không được quyền phát binh. Ngược lại, Viện Khu mật trên danh nghĩa là có quyền điều động quân đội, nhưng lại không có quyền nắm quyền. Chia quyền nắm quân và phát binh, thực chất là tập trung toàn bộ quyền lực vào tay Hoàng đế. Ngoài Cấm quân còn có ba loại quân là Sương binh, Hương binh và Phiên binh, đều là quân địa phương và thực lực có hạn. Các tướng trấn giữ biên cương dẫu có muốn làm phản cũng không được. Triệu Khuông Dận từ việc nắm binh quyền, khống chế Cấm quân để bài trừ tận gốc sự cát cứ, phân chia, là điều mấu chốt cho việc củng cố nền thống nhất, ổn định tình hình chính trị.
Củng cố nền thống nhất > Quân sự

Vì Tống Thái Tổ thực hiện tập trung binh quyền nên lực lượng quân đội chính quy Nhà Tống chỉ có Cấm quân. Lực lượng cấm quân bao gồm nhiều binh chủng như bộ binh, cung thủ, pháo binh nhưng thiếu nhất là kỵ binh.
Hậu Tấn Cao Tổ Thạch Kính Đường đã đem tặng mười sáu châu Yên Vân cho nước Liêu của người Khiết Đan. Khu vực này từ thời Hán, Đường đã là nơi chuyên cung cấp chiến mã và kỵ binh cho đế quốc, một lực lượng đem lại sức mạnh bất ngờ trong chiến đấu và có khả năng truy kích kẻ thù cũng như rút lui nhanh nhẹn. Việc làm này đã làm cho Nhà Tống thiếu đi một sức mạnh to lớn cho quân đội, lúc nào cũng phải ở vào thế bị động phòng thủ trước các cuộc tấn công của các nước Liêu Hạ và phải chống lại bằng nỏ cứng và pháo binh, nếu quân Tống rời khỏi thành trì để giao chiến hay truy kích quân địch thì thất bại gần như không tránh khỏi. Vì thế nên suốt đời Thái Tổ luôn muốn khôi phục 16 châu Yên Vân, còn hứa tướng nào làm được sẽ phong vương. Tuy nhiên các lần bắc phạt của ông đều thất bại do thiếu 1 đội kỵ binh đủ ngăn được sự tiếp viện của quân Liêu. Nhà Tống không bao giờ có thể lấy lại được 16 châu Yên Vân.
Thủy quân Nhà Tống cũng đóng góp một vai trò quan trọng trong quân đội. Nhờ có thủy quân mà Thái Tổ dễ dàng đánh bại các nước phía nam sông Trường Giang và thủy quân cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng thủ trước quân xâm lược phương bắc vào thời Nam Tống.
Việc Thái Tổ trọng dụng văn quan làm cho tầng lớp võ nhân rơi xuống vị trí thấp kém trong xã hội, đãi ngộ thấp kém làm cho quân tướng không hết sức chống giặc và việc để quan văn cầm quân đã gây nhiều thảm họa vào đời sau.
Củng cố nền thống nhất > Cải cách chế độ quan lại

Cơ quan trung ương vẫn có Tể tướng, sử dụng danh hiệu Đổng bình chương sự, nhưng bổ sung thêm Tham tri chính sự làm Phó tể tướng, mục đích là để phân chia quyền lực của Tể tướng. Đồng thời quy định mọi việc quân sự, hành chính, điều động Cấm binh do Khu mật sứ nắm giữ, nhằm đối lập với Tể tướng. Chính quyền và quân quyền trực tiếp theo lệnh Hoàng đế. Quyền tài chính do Tam ti sứ điều hành, phụ trách chi tài chính toàn quốc, gọi là "Kế tướng", quyền lực không thua gì Tể tướng và Khu mật sứ, phòng ngừa một mình Tể tướng nắm giữ quyền lực quá lớn. Còn lập ra các chức vụ Khu mật Phó sứ, Tam ti Phó sứ, càng thuận lợi cho việc chỉ huy của Hoàng đế.
Với chính quyền địa phương cũng áp dụng hàng loạt biện pháp. Từ cuối Nhà Đường tới thời Ngũ đại, Tiết độ sứ cát cứ một phương hoặc kiêm một số quận, gọi là "chi quận". Trong quá trình thống nhất đất nước, Triệu Khuông Dận xóa bỏ chi quận, thay đổi do trung ương trực tiếp quản lý. Tiết độ sứ đời Tống chỉ là một chức vụ không có quyền hành, để ban cho những tông thất hoặc ngoại thích, những công thần bãi chính về quê hoặc vinh hàm dành cho Tể tướng. Hành chính địa phương của Nhà Tống chia ra làm hai cấp là châu và huyện, lại lập ra Thông phán do trung ương trực tiếp cắt cử.
Họ cùng cai trị với Tri châu, Tri huyện và giám sát hành động của Tri châu, khống chế lẫn nhau, không ai có thể chuyên quyền.
Từ đời Đường trở đi, phiên trấn như một cái đuôi lớn không chịu vẫy theo cái đầu (thế lực mạnh không theo chỉ huy của trung ương), có quyền lớn về tài chính. Năm Càn Đức thứ 3 (965), Triệu Khuông Dận lại hạ lệnh "các châu, ngoài việc chi phí, phàm là vàng bạc, vải vóc để phục vụ quân đội, đều nộp về Kinh đô, không được chiếm giữ" (Tục tư trị thông giám trường biên, quyển 2). Triệu Khuông Dận lại thu quyền tài chính của địa phương, các quan lại phiên trấn vì không có lương thảo cho quân đội, trong kho không có vàng bạc nên không thể làm phản.
Thời nhà Hán và thời Ngụy Tấn, chính quyền trung ương bị thống trị bởi giai cấp thế gia sĩ tộc, đời đời truyền nối nhau lũng đoạn con đường làm quan dựa theo chế độ "Cửu phẩm trung chính". Thời Tùy, Đường đã bỏ chế độ này, lập khoa cử để tuyển nhân tài từ dân gian nhưng không nhiều, quan lại triều đình vẫn chủ yếu đến từ thế gia sĩ tộc. Tống Thái Tổ cho cải cách khoa cử, tăng cường đãi ngộ cho văn nhân để tuyển dụng người đọc sách trong dân gian vào triều làm quan, tránh tình trạng quan chức bị cha truyền con nối bởi việc lũng đoạn của sĩ tộc. Nhà vua còn cho lập các thư viện, văn đàn, những nơi mà văn nhân có thể tụ tập công khai để thảo luận chính sự và phát biểu ý kiến. Nhà Tống là thời đại phong kiến được phát biểu thời sự tự do nhất mà không sợ trừng phạt. Việc này đã tạo tiền đề cho sự phát triển khoa học, sự ra đời các cải cách kinh tế và các thành tựu về nghệ thuật và văn chương.
Củng cố nền thống nhất > Ngoại giao

Sau khi nhà Tống thay thế nhà Hậu Chu, nhà Tống và nhà Liêu đã có thời gian hòa bình. Tuy nhiên vẫn còn hai vấn đề tranh chấp là Mười sáu châu phía Bắc và nhà nước Bắc Hán thuộc sự bảo hộ của nhà Liêu. Nhưng trong triều đại của vua Liêu Mục Tông của nhà Liêu, vấn đề này được giải quyết và hai nước Tống, Liêu bắt đầu qua lại với nhau và thương mại với nhau.
Năm 962, vua Cao Ly Quang Tông của Cao Ly lập liên minh với nhà Tống (đời vua Tống Thái Tổ) ở miền trung Trung Quốc và theo đuổi chính sách bành trướng về phía bắc. Ngoài ra, quốc gia của người Bột Hải là Định An Quốc (đời vua Liệt Vạn Hoa) ở vùng giữa sông Áp Lục còn tiến hành lập liên minh với nhà Tống và Cao Ly để chống lại nhà Liêu (đời vua Liêu Mục Tông).
Năm 970, vua Liệt Vạn Hoa của Định An Quốc phái sứ giả sang nhà Tống (đời vua Tống Thái Tổ) để cống nạp và thiết lập quan hệ ngoại giao lâu dài giữa hai nước Định An Quốc và nhà Tống. Theo ghi chép lịch sử chính thức của Trung Quốc thì nhà Tống cho rằng nguồn gốc của người Định An Quốc có thể bắt nguồn từ liên minh cũ của Mã Hàn. Tuy nhiên, liên minh Mã Hàn ở phía nam xa xôi của bán đảo Triều Tiên đã biến mất gần một thiên niên kỷ vào thế kỷ thứ 10, và nhiều học giả coi ghi chép này, được viết vào thời nhà Nguyên, là một sai sót.
Năm 972, vua Cao Ly Quang Tông của Cao Ly phái Từ Hi (Seo Hui) làm sứ giả sang nhà Tống (đời vua Tống Thái Tổ) để bang giao hai nước Cao Ly và nhà Tống.
Qua đời

Sử sách chép lại rằng tháng 11 năm 976, Tống Thái Tổ qua đời, thọ 50 tuổi. Vì con ông còn nhỏ nên em ông là Triệu Quang Nghĩa lên thay, tức là Tống Thái Tông.
Theo một số tư liệu, người góp công lớn nhất vào việc lên ngôi của Thái Tông là Đỗ Thái hậu. Gia đình Tống Thái Tổ đời đời làm võ tướng, chỉ có Triệu Quang Nghĩa là người đọc sách nên được Thái hậu yêu lắm. Một năm sau khi lên ngôi, Thái Tổ được mẹ là Đỗ Thái hậu triệu tới trước giường. Thái hậu hỏi vua về việc lập người kế vị, vua cho rằng mình còn trẻ, nói việc này hãy còn sớm. Thái hậu bảo rằng: "Hoàng thượng biết vì sao Hậu Chu mất không? Là vì họ đưa một đứa trẻ 7 tuổi lên làm vua", lại thúc giục vua nên lập em trai để kế vị, tránh vào vết xe đổ của Hậu Chu. Thái Tổ bất đắc dĩ phải hứa với Thái hậu cho Triệu Quang Nghĩa kế vị. Tuy nhiên về sau, các con ông bắt đầu trưởng thành, thêm vào một số thân tín cho rằng ngôi vua trước nay chỉ có cha truyền con nối, chẳng mấy ai truyền ngôi cho em, nên Thái Tổ đã có ý muốn truyền lại ngôi cho con nhưng ông đã mất trước khi kịp thực hiện việc lập Thái tử. Thái Tổ qua đời, tôn thất hùng mạnh nhất là Triệu Quang Nghĩa nắm quyền hết phủ Khai Phong, lại vin vào lời hứa của Thái Tổ trước kia nên dễ dàng lên ngôi.
Một số nhà nghiên cứu tỏ ra nghi ngờ về cái chết của Tống Thái Tổ và cho rằng ông bị chính người em Quang Nghĩa hãm hại để giành ngôi báu khi ông ốm trên giường bệnh. Câu chuyện này trở thành một nghi án nổi tiếng đời Tống với tên gọi Phủ thanh chúc ảnh.
Tương truyền, vào đêm hôm trước khi Thái Tổ mất, ông đã cho truyền em trai là Tấn Vương Triệu Quang Nghĩa vào cung uống rượu. Thái giám cung nữ đều bị đuổi ra ngoài, trong phòng chỉ còn 2 anh em ông. Bọn người hầu ở ngoài đến nửa đêm thì nhìn vào trong phòng thấy xuất hiện bóng của 1 người thứ ba, lúc đó cũng nghe thấy tiếng rìu và tiếng la của Thái Tổ, nhưng đã được dặn trước nên không ai dám vào xem. Sáng hôm sau, Triệu Quang Nghĩa bước ra ngoài, tuyên bố là hoàng đế đã băng hà và truyền lại ngôi báu cho mình.
Về sau, Tống Thái Tông truyền ngôi cho con cháu mình, không trả lại ngôi cho con của Thái Tổ. Bản thân con Thái Tổ (Triệu Đức Chiêu) sau đó cũng bị chết một cách không rõ ràng. Tuy nhiên, khi Tống Cao Tông (1127–1161) không có con trai nối dõi, ông đã chọn một hậu duệ của Thái Tổ làm người nối ngôi để kế vị vào năm 1161. Sau năm 1161, tất cả các hoàng đế nhà Tống tiếp theo đều là hậu duệ của Tống Thái Tổ thông qua hai con trai của ông, là Triệu Đức Chiêu và Triệu Đức Phương
Sau khi qua đời, miếu hiệu của ông là Thái Tổ (太祖), thụy hiệu là Khải Vận Lập Cực Anh Vũ Duệ Văn Thần Đức Thánh Công Chí Minh Đại Hiếu Hoàng đế (啓運立極英武睿文神德聖功至明大孝皇帝). Ông được an táng ở Vĩnh Xương lăng (永昌陵).
Trong thời gian ở ngôi, ông đặt 3 niên hiệu:
Kiến Long (建隆) 2/ 960 – 11/ 963
Càn Đức (乾德) 11/ 963 – 11/ 968
Khai Bảo (開寶) 11/ 968 – 11/ 976
Gia quyến

Cha: Tống Tuyên Tổ Chiêu Võ Hoàng đế Triệu Hoằng Ân (宣祖昭武皇帝赵弘殷, 899 - 956).
Mẹ: Chiêu Hiến Thái hậu Đỗ thị (昭宪太后杜氏, 902 - 961).
Tống Ung Tổ (宋邕祖) sau cải thành Tống Tào Tổ (宋曹祖) là đại hoàng huynh của Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dận.
Triệu Khuông Tế (原名趙匡济) sau đổi thành Triệu Quang Tế (赵光济) mất sớm ban đầu truy tôn là Ung vương sau cải thành Tào vương.
Gia quyến > Hậu phi

Hiếu Huệ Hoàng hậu Hạ thị (孝惠皇后賀氏, 929 - 958), nguyên quán ở Khai Phong, con gái của Vệ suý Hạ Cảnh Tư (贺景思). Nguyên phối, qua đời trước khi Tống Thái Tổ lên ngôi. Sinh Đằng vương Triệu Đức Tú, Yến Ý vương Triệu Đức Chiêu, Thư vương Triệu Đức Lâm, Ngụy Quốc Thái Trưởng Công chúa và Lỗ Quốc Thái Trưởng Công chúa
Hiếu Minh Hoàng hậu Vương thị (孝明皇后王氏, 942 - 963), nguyên quán ở huyện Tân Bình, Bân Châu, cha là Chương Đức quân Tiết độ sứ Vương Nhiêu (王饶).  Kế thất nhưng là Hoàng hậu tại vị đầu tiên của Tống Thái Tổ. Sinh được ba người con đều chết yểu.
Hiếu Chương hoàng hậu Tống thị (孝章皇后宋氏, 952 - 995), nguyên quán ở Lạc Dương, Hà Nam, con gái của Tả vệ Thượng tướng quân (左衛上將軍) đồng thời là Tiết độ sứ của Trung Vũ Quân (忠武軍) Tống Ác (宋偓), mẹ là Vĩnh Ninh Công chúa Lưu thị (永甯公主劉氏). Được lập sau khi Hiếu Minh Hoàng hậu qua đời. Tống Thái Tổ mất, Tống Thái Tông lên ngôi dâng tôn hiệu Khai Bảo Hoàng hậu (開寶皇后). Không con
Hoa Nhị phu nhân Từ thị (花蕊夫人徐氏), còn gọi Từ Tuệ phi (徐慧妃), người Thanh Thành, cha là Từ Quốc Chương (徐國璋). Từng là sủng phi của Mạnh Sưởng, sau khi Mạnh Sưởng chết, Từ thị sau đó bị ép thành cung phi của Tống Thái Tổ. Năm Khai Bảo thứ 9 (976), trong một buổi đi săn cùng Tống Thái Tổ và Tấn vương Quang Nghĩa, Từ thị bị Quang Nghĩa bắn cung trúng và chết tại chỗ.
Gia quyến > Hoàng tử

Đằng vương Triệu Đức Tú (滕王趙德秀), mất sớm, mẹ là Hiếu Huệ Hoàng hậu
Yến Ý vương Triệu Đức Chiêu (燕懿王趙德昭, 951 - 979), tổ tiên trực hệ của Tống Lý Tông và Tống Độ Tông sau này, mẹ là Hiếu Huệ hoàng hậu
Thư vương Triệu Đức Lâm (舒王趙德林), mất sớm, mẹ là Hiếu Huệ hoàng hậu
Tần Khang Huệ vương Triệu Đức Phương (秦康惠王趙德芳, 959 - 981), tổ tiên 6 đời của Tống Hiếu Tông, không rõ mẹ
Gia quyến > Hoàng nữ

Ngụy Quốc Thái trưởng công chúa (魏國大長公主, ? - 1008), mẹ là Hiếu Huệ Hoàng hậu. Hạ giá lấy Tả vệ tướng quân Vương Thừa Diễn (王承衍). Sau ban tặng Hiền Túc Thái trưởng đế cơ (賢肅大長帝姬)
Lỗ Quốc Thái trưởng công chúa (魯國大長公主, ? - 1009), mẹ là Hiếu Huệ hoàng hậu. Hạ giá lấy Tả vệ tướng quân Thạch Bảo Cát (石保吉). Sau ban tặng Hiền Tĩnh Thái trưởng đế cơ (賢靖大長帝姬)
Trần Quốc Thái Trưởng công chúa (陳國大長公主, ? - 999), không rõ mẹ. Hạ giá lấy Hữu vệ tướng quân Nguỵ Hàm Tín (魏咸信). Sau ban tặng Hiền Huệ Thái trưởng đế cơ (賢惠大長帝姬)
Thân Quốc công chúa (申國公主), mất sớm
Thành Quốc công chúa (成國公主), mất sớm
Vĩnh Quốc công chúa (永國公主), mất sớm
Chú thích

↑  Chỉ kiểm soát được miền bắc Trung Quốc, đến năm 976 mới kiểm soát được miền nam.
↑  Ghi chú chung: Ngày tháng lấy theo lịch Julius.
Không phải lịch Gregory đón trước.
↑  Thụy hiệu đầy đủ đặt năm 1017
1 2  苗威 (2011). “定安国考论”. 中国边疆史地研究. 21 (2): 110–118.
Orobanche corymbosa

| Orobanche corymbosa |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Tương đối an toàn  (NatureServe)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Orobanchaceae
Chi (genus): Orobanche
Loài (species): O. corymbosa
Danh pháp hai phần
Orobanche corymbosa (Rydb.) Ferris 
Orobanche corymbosa là loài thực vật có hoa thuộc họ Cỏ chổi. Loài này được (Rydb.) R.S. Ferris mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Lippstadt

| Lippstadt |
| --- | --- |
Nhà thờ Thánh Mary's
  Hiệu kỳ Huy hiệu

Lippstadt
Quốc gia: Đức
Bang: Nordrhein-Westfalen
Vùng hành chính: Arnsberg
Huyện: Soest
Phân chia hành chính: 18
Chính quyền
 • Thị trưởng: Christof Sommer (CDU)
Diện tích
 • Tổng cộng: 113,3 km2 (437 mi2)
Độ cao: 79 m (259 ft)
Dân số (2009-06-30)
 • Tổng cộng: 66.870
 • Mật độ: 59/km2 (150/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+02:00)
Mã bưu chính: 59555-59558
Mã vùng: 02941, 02945, 02948
Biển số xe: SO
Thành phố kết nghĩa: Uden, Bielsko-Biała, Kalush
Website: www.lippstadt.de
Lippstadt (phát âm tiếng Đức: [ˈlɪpʃtat], LippstadtTập tin:De-Lippstadt.ogg) là một đô thị ở North Rhine-Westphalia, Đức. Nó là đô thị lớn nhất ở Soest.
Địa lý

Lippstadt nằm ở thung lũng Lippe, khoảng 70 km về phía đông của Dortmund và khoảng 30 km về phía tây Paderborn.
Địa lý > Thành phố láng giềng

| --- | --- |
 Bad Sassendorf  Delbrück  Erwitte  Geseke  Langenberg:  Lippetal  Rietberg  Salzkotten  Wadersloh
Thành phố kết nghĩa

Lippstadt kết nghĩa với:
Uden, Hà Lan, từ 1971
Glaucocharis rosanna

| Glaucocharis rosanna> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Glaucocharis
Loài (species): G. rosanna
Danh pháp hai phần
Glaucocharis rosanna
Glaucocharis rosanna là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Chrysaperda metallica

| Chrysaperda metallica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Chrysaperda
Loài (species): C. metallica
Danh pháp hai phần
Chrysaperda metallica Bates, 1881 
Chrysaperda metallica là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Khát vọng đổi đời

| Khát vọng đổi đời  |
| --- | --- |
Áp phích chiếu rạp của phim tại Việt Nam
Đạo diễn: Lee Isaac Chung
Tác giả: Lee Isaac Chung
Sản xuất:  Dede Gardner  Jeremy Kleiner  Christina Oh 
Diễn viên:  Steven Yeun  Han Ye-ri  Alan Kim  Noel Kate Cho  Youn Yuh-jung  Will Patton 
Quay phim: Lachlan Milne
Dựng phim: Harry Yoon
Âm nhạc: Emile Mosseri
Hãng sản xuất: Plan B 
Phát hành: A24
Công chiếu:  26 tháng 1 năm 2020 (2020-01-26) (Sundance)  12 tháng 2 năm 2021 (2021-02-12) (Mỹ)  2 tháng 4 năm 2021 (2021-04-02) (Việt Nam)  
Thời lượng: 115 phút
Quốc gia: Mỹ
Ngôn ngữ:  Tiếng Triều Tiên  Tiếng Anh 
Kinh phí: 2 triệu USD
Doanh thu: 15,5 triệu USD
Khát vọng đổi đời (tên gốc tiếng Hàn Quốc: 미나리 [minaɾi], nghĩa là cần nước, còn được biết đến với tên: Minari) là phim điện ảnh chính kịch của Mỹ năm 2020 do Lee Isaac Chung đảm nhiệm vai trò đạo diễn và biên kịch. Phim có sự tham gia diễn xuất của Steven Yeun, Han Ye-ri, Alan Kim, Noel Kate Cho, Youn Yuh-jung và Will Patton. Là lời trần thuật của Chung về quá khứ của anh, bộ phim có nội dung xoay quanh một gia đình những người nhập cư Hàn Quốc cố gắng lập nghiệp ở vùng nông thôn Hoa Kỳ trong những năm 1980.
Khát vọng đổi đời công chiếu ra mắt tại Liên hoan phim Sundance vào ngày 26 tháng 1 năm 2020 và đã giành chiến thắng tại hai hạng mục Giải thưởng do khán giả bình chọn và Giải thưởng đặc biệt của Ban giám khảo. Tại Mỹ, phim bắt đầu các suất chiếu sớm từ ngày 11 tháng 12 năm 2020 và được hãng A24 cho khởi chiếu tại các rạp vào ngày 12 tháng 2 năm 2021.
Bộ phim đã nhận được sự hoan nghênh của giới phê bình, nhiều trong số đó gọi đây là một trong những phim điện ảnh hay nhất năm 2020. Phim nhận được sáu đề cử tại Giải Oscar lần thứ 93, và giành chiến thắng tại hạng mục Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất (Youn Yuh-jung). Ngoài ra tác phẩm cũng giành chiến thắng Giải Quả cầu vàng cho Phim ngoại ngữ hay nhất, được đề cử Giải SAG cho Dàn diễn viên điện ảnh xuất sắc nhất, đồng thời cũng có mặt tại Giải BAFTA lần thứ 74 với sáu đề cử.
Diễn viên

Steven Yeun vai Jacob Yi
Han Ye-ri vai Monica Yi
Alan Kim vai David Yi
Noel Kate Cho vai Anne Yi
Youn Yuh-jung vai Soon-ja
Will Patton vai Paul
Scott Haze vai Billy
Jacob Wade vai Johnnie
Sản xuất > Phát triển

Ban đầu Chung hy vọng sẽ chuyển thể tác phẩm My Ántonia của cố nhà văn Willa Cather nhưng phát hiện ra rằng Cather không muốn bất cứ ai thực hiện một bộ phim chuyển thể tác phẩm của bà. Chung thấy anh có cảm hứng thực hiện một bộ phim về tuổi thơ ở nông thôn của chính bản thân anh. Sau đó, anh đến thư viện và viết ra một số kỷ niệm cá nhân mà sau này anh sử dụng làm cơ sở phát triển câu chuyện.
Chung viết kịch bản cho Khát vọng đổi đời vào năm 2018 ngay trước khi đảm nhận vị trí giảng viên tại cơ sở Châu Á của Đại học Utah ở Incheon. Anh cho biết Cather và Fyodor Dostoevsky là hai nguồn cảm hứng chính trong quá trình thực hiện kịch bản, đồng thời nhắc lại về "cuộc đời của [Cather] chỉ thực sự bắt đầu khi bà thôi ngưỡng mộ người khác và bắt đầu hoài niệm chính bản thân mình" như một động lực để rút ra những trải nghiệm riêng cho chính mình. Trong một bài phỏng vấn với LA Times, Chung đã chia sẻ về những thách thức khi kể lại câu chuyện về gia đình mình: "Thật khó khăn vì tôi biết cha mẹ mình đều là những người kín đáo. Tôi thậm chí còn không nói với họ rằng tôi đang thực hiện bộ phim này cho đến khi tôi ngồi trong phòng biên tập sau khi công tác quay phim đã hoàn tất, bởi vì tôi rất sợ về những điều mà họ sẽ nói." Chung đã sử dụng tiếng Anh làm phương tiện để viết kịch bản, và những lời thoại bằng tiếng Hàn sau đó được dịch sang tiếng Hàn. Những phần thoại này được dịch giả Hong Yeo-ul dịch sang tiếng Hàn phổ thông sau khi đã trao đổi với đạo diễn và các diễn viên.
Đầu năm 2019, Christina Oh và Plan B Entertainment đã ký hợp đồng với tư cách là nhà sản xuất của Khát vọng đổi đời. A24 là công ty chịu trách nhiệm phân phối bộ phim.
Sản xuất > Tuyển diễn viên

Tháng 7 năm 2019, các nguồn tin xác nhận Steven Yeun, Han Ye-ri, Youn Yuh-jung, Will Patton và Scott Haze sẽ tham gia dự án phim.
Ban đầu Han Ye-ri cảm thấy cô không thể đảm nhận vai Monica Yi do bận bịu với việc ghi hình phim truyền hình Hoa lục đậu. Cô đã đề xuất nữ diễn viên Chun Woo-hee đảm nhiệm vai diễn này vì cô cho rằng vai diễn Monica cần một phụ nữ sinh ra tại Hàn Quốc đảm nhiệm. Han Ye-ri cho biết trong số các nhân vật chính, Monica "có vẻ là người đậm chất Hàn Quốc nhất" do nhân vật này gặp nhiều khó khăn khi sinh sống tại Mỹ, vậy nên cô cho rằng một nữ diễn viên sinh ra ở Hàn Quốc, nói tiếng Hàn bẩm sinh sẽ phù hợp với vai diễn hơn. Han Ye-ri cũng cho biết cô chọn đóng Khát vọng đổi đời này "không phải vì nó là phim Hollywood hay vì muốn tiến vào Hollywood. Tôi chọn nó vì kịch bản hay và đạo diễn giỏi," và vì tác phẩm "có kinh phí thấp nên lối quay không hề lạ lẫm so với các phim độc lập tôi từng đóng".
Sản xuất > Quay phim

Quá trình quay phim chính bắt đầu từ tháng 7 năm 2019 tại Tulsa, Oklahoma. Công tác quay phim kéo dài 25 ngày. Để kịp tiến độ ra mắt tại Liên hoan phim Sundance, biên tập viên Harry Yoon đã thực hiện công tác dựng phim ngay khi quá trình sản xuất vẫn đang diễn ra. Trong thời gian quay phim Han và Youn Yuh-jung sống trong cùng một chỗ nghỉ Airbnb. Vì Youn Yuh-jung chưa được biết đến ở Mỹ, không giống như ở Hàn Quốc nơi bà là một nữ diễn viên gạo cội được đánh giá cao, bà cảm thấy rằng mình cần phải thể hiện khả năng diễn xuất của mình với những khán giả mới.
Youn Yuh-jung đã từng sinh sống ở Mỹ trước đó và đã áp những trải nghiệm đó vào phần diễn xuất của mình. Lee Isaac Chung đã khuyên bà đừng cố nhập vai Soon-ja giống hệt như người bà của anh ngoài đời, và ý kiến này đã được Youn Yuh-jung hoan nghênh. Chung cũng tiếp thu những ý kiến của Youn Yuh-jung, trong đó có một đề xuất mà nhân vật của bà lấy trộm tiền từ việc cúng dường nhà thờ, mặc dù nền tảng tôn giáo của Chung khiến anh hơi do dự trong việc thực hiện ý tưởng này. Theo Youn Yuh-jung, Lee Isaac Chung có ý định để nhân vật Soon-ja còn sống ở cuối câu chuyện.