Trận sông Nin
Giao chiến > Nelson đến

Mặc dù lúc đầu gặp phải thất vọng vì hạm đội Pháp không neo ở Alexandria, Nelson biết từ quá trình vận chuyển rằng họ phải ở đâu đó gần đó. Lúc 14:00 ngày 01 tháng 8, những người đứng gác trên chiếc HMS Zealous báo cáo rằng Hạm đội của Pháp neo trong vịnh, trung úy tín hiệu của nó ra hiệu cho trung úy của chiếc HMS Goliath, nhưng miêu tả sai khi nói quân Pháp có 16 tàu chiến tuyến thay vì 13. Những người gứng gác trên chiếc Heureux Pháp đồng thời nhìn cũng thấy hạm đội Anh, 9 hải lý (17 km) ở ngoài cửa vịnh Aboukir. Người Pháp dự đoán rằng hạm đội Anh có khoảng 11 tàu, vì khi đó những chiếc Swiftsure và Alexander đang trên đường trở về từ Alexandria và đang còn cách 3 hải lý (5,6 km) về phía tây của hạm đội chính, nên vượt ra khỏi tầm mắt. Chiến hạm HMS Culloden của Troubridge ở một khoảng cách khá xa đội hình chính và đang kéo theo một chiếc tàu buôn bị bắt. Trong tầm mắt của người Pháp, Troubridge bỏ con tàu kia lại và không ngừng hăng hái để tái gia nhập đội của Nelson. Do cần thiết phải để nhiều thủy thủ làm việc trên bờ, Brueys không triển khai các tàu chiến nhẹ hơn của ông như các chiếc tàu trinh sát, mà ông ta còn không thể nhanh chóng phản ứng trước sự xuất hiện bất ngờ của người Anh.
Khi tàu của ông sẵn sàng cho chiến đấu, Brueys ra lệnh cho các thuyền trưởng tụ họp bàn sách lược trên Orient và vội vàng thu hồi thủy thủ của ông từ bờ, mặc dù hầu hết các đội thủy thủ đi kiếm lương thực vẫn không quay lại cho đến khi thời gian của trận đánh bắt đầu. Để thay thế cho họ, một số lượng lớn thủy thủ đã được đưa ra khỏi tàu frigate và bổ sung vào các tàu chiến tuyến. Brueys cũng hy vọng sẽ thu hút các hạm đội Anh vào bãi cát ngầm tại đảo Aboukir bằng cách tung các chiếc brig Alerte và Railleur để hoạt động như mồi nhử trong vùng nước nông. Vào lúc 16:00 hai chiếc Alexander và Swiftsure vẫn ở trong tầm mắt, mặc dù chỉ cách hạm đội chính của Anh một khoảng và Brueys đã cho lệnh bỏ kế hoạch thả neo và thay vào đó cho ra lệnh cho đội tàu của mình căng buồm lên. Blanquet phản đối lệnh với lý do là người Pháp không có đủ nhân lực để vừa căng buồm vừa bắn pháo. Nelson sau đó lệnh cho tàu đi đầu của mình chậm lại để cho phép các đội tàu tiếp cận với một đội hình có tổ chức. Việc này đã thuyết phục Brueys rằng chi bằng đánh liều một trận vào buổi tối ở vùng nước nông trong khi người Anh có lập kế hoạch để chờ ngày hôm sau. Vì thế, ông đã hủy bỏ lệnh dương buồm trước đó. Brueys có thể đã hy vọng rằng sự chậm trễ sẽ cho phép hạm đội của ông ta có thể vượt qua người Anh trong đêm và qua đó thực hiện theo mệnh lệnh của Bonarparte nếu có thể tránh được thì chớ nên động thủ với hạm đội Anh.
Mệnh lệnh của Nelson được đưa ra vào lúc 16:00 là tiến chậm để cho tàu của ông có thể sắp xếp các cáp neo của họ, điều này cho phép họ đưa đi đưa lại các pháo mạn của mình khi đối mặt với kẻ thù bị thả neo bất động. Nó cũng làm giảm nguy cơ bị bắn vào cột buồm khi họ di chuyển vào vị trí. Kế hoạch của Nelson được định hình thông qua các cuộc thảo luận với thuyền trưởng cấp cao của ông trong suốt chuyến đi trở về Alexandria, là tiến về phía quân Pháp và tấn công từ phía biển đội hình tiền quân và trung tâm của đội hình tuyến của Pháp, sao cho mỗi tàu Pháp sẽ phải đối mặt với hai tàu của Anh và chiếc kỳ hạm Orient sẽ phải chiến đấu chống lại ba chiếc tầu đối phương. Hướng gió chỉ ra rằng đội hậu quân Pháp sẽ bị cắt ra từ phía sau và không thể dễ dàng tham gia vào cuộc chiến và sẽ bị cắt bỏ với phần phía trước của tuyến. Để đảm bảo rằng trong khói và sự dễ nhầm lẫn của một trận chiến đêm các tàu của ông sẽ không vô tình bắn vào nhau, Nelson đã ra lệnh cho rằng mỗi con tàu chuẩn bị bốn đèn ngang ở phần đầu cột buồm giữa của tầu của họ và cũng để chiếu sáng cờ hiệu trắng. Đó là sự khác nhau khi cờ của người Pháp có đủ ba màu rõ rằng người ta sẽ không bị lầm lẫn trong tầm nhìn hạn chế, giảm thiệu xác suất rằng tàu Anh sẽ bắn nhầm tàu Anh khác khi trời tối. Khi tất cả đã sẵn sàng cho trận đánh, Nelson đã tổ chức một bữa ăn tối cuối cùng với các sĩ quan của chiếc Vanguard và nói rằng: "Giờ này đêm mai, một là ta sẽ được ban cho chức khanh tướng hoặc tu viện Westminster",, ý nói là sẽ được ban thưởng khi thắng hoặc sẽ chết và được chôn cất ở nơi chôn cất truyền thống của những Anh hùng Anh tử chiến sa trường.
Ngay sau khi lệnh căng buồm của Pháp lại bị huỷ bỏ, hạm đội Anh bắt đầu tiến lại gần một lần nữa và Brueys, bây giờ quyết định sẽ thực hiện một cuộc tấn công vào ban đêm nên ra lệnh cho các tàu của ông cũng đặt buộc dây neo của họ và chuẩn bị cho chiến đấu. Chiếc Alerte đã được gửi đi trước, đi qua gần các tàu hàng đầu của Anh và sau đó ngoặt nhanh về phía tây với hy vọng rằng các tàu của Anh có thể làm theo và bị mắc cạn. Không có thuyền trưởng nào của Nelson mắc phải mưu mẹo này và hạm đội Anh tiếp tục tiến lên một cách không nao núng. Lúc 17:30, Nelson ca ngợi một trong hai chiếc tàu hàng đầu của ông, chiếc HMS Zealous dưới thuyền trưởng Samuel Hood, vốn đang chạy đua với chiếc Goliath để là người đầu tiên nã pháo vào người Pháp. Đô đốc đã ra lệnh cho Hood tiến hành một di chuyển an toàn nhất vào bến cảng; người Anh không có bảng xếp hạng độ sâu hoặc hình dạng của vịnh, ngoại trừ một bản đồ họa thô mà chiếc Swiftsure đã thu được từ một thuyền trưởng tàu buôn, một tập bản đồ không chính xác của người Anh trên chiếc HMS Zealous và một bản đồ Pháp 35 năm tuổi trên tàu Goliath. Hood trả lời rằng ông sẽ đi cẩn thận dò độ sâu khi ông tiến lên để kiểm tra độ sâu của nước, và nói rằng: "Nếu như ngài ban cho tôi vinh dự dẫn người vào trận chiến, tôi sẵn sàng dẫn đầu." Ngay sau đó, Nelson phải tạm dừng để nói chuyện với chiếc HMS Mutine, mà chỉ huy của nó là Đại úy Hải quân Thomas Hardy vừa mới bắt được một hoa tiêu từ một tàu nhỏ ở Alexandrina. Chiếc Vanguard đến để chặn lại, các tàu phía sau đi chậm lại. Điều này gây ra một khoảng cách lớn giữa chiếc Zealous và Goliath và phần còn lại của đội tàu. Để cuộc tấn công này có hiệu lực, Nelson ra lệnh cho chiếc HMS Theseus dưới thuyền trưởng Ralph Miller vượt qua kỳ hạm của mình và tham gia cùng với chiếc Zealous và Goliath trong đội hình tiên phong. Vào lúc 18:00, hạm đội Anh đã được ra lệnh căng hết buồm, chiếc Vanguard là chiếc thứ sáu trong đội hình mười tàu, với chiếc Culloden bị dấu tít ở đằng sau về phía bắc và hai chiếc Alexander và Swiftsure phải di chuyển nhanh để bắt kịp về phía tây. Sau sự thay đổi nhanh chóng từ một đội hình không chặt trẽ để hình thành một tuyến, cả hai hạm đội kéo cao cờ của mình lên cột buồm, các tàu của Anh treo thêm chiếc Union Jack để đề phòng khi cờ chính bị bắn rơi. Lúc 18:20, chiếc Zealous và Goliath nhanh chóng lách qua hai tàu hàng đầu của Pháp là chiếc Guerrier và Conquérant và nổ súng.
Mười phút sau khi nổ súng vào tàu Pháp, chiếc Goliath vượt qua phần đầu của tuyến người Pháp, bất chấp đạn bắn vào mạn phải từ pháo đài và từ chiếc Guerrier vào cửa tàu khi phần lớn chúng đều bị bắn quá cao để có thể gây khó khăn. Thuyền trưởng Thomas Foley nhận thấy là ông đã tiếp cận một kẽ hở không mong muốn giữa chiếc Guerrier và vùng nước nông. Bằng sự sáng tạo của mình, Foley đã quyết định sửa chữa lỗi chiến thuật này và cho thuyền đi xiên góc để có thể vượt qua khoảng trống này. Khi mũi của chiếc Guerrier vào trong phạm vi tầm bắn, chiếc Goliath nổ súng, các pháo mạn bắn đạn đôi gây thiệt hại nghiêm trọng trong khi tàu Anh quay sang mạn bên kia, phía mạn không được chuẩn bị gì của chiếc Guerrier. Thủy quân Anh và đại đội vệ binh người Áo của Foley tham gia vào trận chiến và nã súng hoả mai. Foley đã có dự định neo tàu ở cạnh tàu Pháp và áp chặt vào nó, nhưng dây neo của ông lại quá dài để hạ xuống và tàu của ông hoàn toàn trôi qua chiếc Guerrier. Chiếc Goliath cuối cùng dừng lại ở gần mũi của chiếc Conquérant, nổ súng vào đối thủ mới và sử dụng súng mạn phải bắn qua bắn lại với tàu frigate nhỏ Sérieuse và tàu tầu phóng bom Hercule đang được neo gần ở gần tuyến chính của người Pháp.
Foley tấn công tiếp liên trong khi chiếc Zealous của Hood, cũng lách qua tuyến tàu của Pháp và neo thành công bên cạnh cạnh chiếc Guerrier vào đúng chỗ Foley đã định neo tàu, và bắt đầu tấn công vào mũi tàu Pháp từ cự ly gần. Trong vòng năm phút cột buồm mui của chiếc Guerrier gẫy, tạo nên sự kích thích tăng thêm nhuệ khí cho người Anh. Các thuyền trưởng người Pháp đã bị bất ngờ bởi tốc độ của tầu Anh nhưng vẫn ở trên boong của chiếc Orient và hội họp với các đô đốc khi trận đánh bắt đầu. Họ vội vàng xuống xuồng để trở về tàu của mình. Thuyền trưởng Jean-François-Timothée Trullet của chiếc Guerrier phải đứng dưới xuồng, hò hét ra lệnh người của mình bắn trả chiếc Zealous.
Chiếc tàu thứ ba của Anh là chiếc HMS Orion tham gia tấn công dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng Sir James Saumarez, họ đi vòng qua các tàu ở tuyến đầu và lách qua giữa tuyến chính và các tàu frigate neo gần bờ của Pháp. Khi ông ta làm như vậy, tàu frigate nhỏ Sérieuse nổ súng vào chiếc Orion, làm bị thương hai người. Theo quy ước trong hải chiến thời đó là tàu chiến tuyến không tấn công các tàu frigate nhỏ hơn khi có các tàu có kích cỡ tương đương để tấn công, nhưng trong loạt bắn đầu tiên, thuyền trưởng Pháp Claude-Jean Martin đã nhổ toẹt vào quy tắc này. Saumarez đợi cho đến khi chiếc frigate vào cự ly gần trước khi bắn trả. Orion chỉ cần nổ một loạt pháo mạn là hạ ngay một tàu frigate, chiếc tàu bị phá huỷ của Martin trôi đi trong vùng nước nông. Trong lúc chậm trễ do phải đi đường vòng này, hai tàu khác của Anh tham gia vào cuộc chiến, chiếc Theseus, được xem là một tàu chiến tuyến hạng nhất, đi theo đường vòng vượt qua chiếc Guerrier. Thuyền trưởng Miller cho tàu của mình đi xuyên qua giữa cuộc hỗn chiến của các tàu Anh và Pháp cho đến khi ông gặp con tàu thứ ba của Pháp là chiếc Spartiate. Neo xong, Miller cho nổ súng ở cự ly gần. Chiếc HMS Audacious dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng Davidge Gould theo sau, thả neo giữa chiếc Guerrier và Conquérant và nã pháo vào cột buồm của chúng. Chiếc Orion sau đó tham gia vào cuộc tấn công ở xa hơn về phía nam so với dự định và bắn vào chiếc tàu thứ năm của Pháp là Peuple Souverain và chiếc Franklin của Đô đốc Blanquet.
Ba tàu tiếp theo Anh do chiếc Vanguard dẫn đầu, theo sau là hai chiếc HMS Minotaur và HMS Defence, vẫn giữ đội hình tuyến chiến đấu và thả neo ở bên mạn phải của đội hình của người Pháp lúc 18:40. Nelson hướng kỳ hạm của ông vào chiếc Spartiate, trong khi thuyền trưởng Thomas Louis của chiếc Minotaur tấn công chiếc Aquilon và chiếc Defence của thuyền trưởng John Peyton tham gia vào cuộc tấn công vào chiếc Peuple Souverain. Lúc này, tiền quân của Pháp đã bị bao vây bởi rất nhiều tàu Anh. Sau đó hai chiếc tàu Anh là HMS Bellerophon và HMS Majestic đi xuyên qua chận hỗn chiến và tiến về phía đội trung tâm của Pháp cho đến lúc này vẫn chưa giao chiến. Cả hai tàu này phải chiến đấu với kẻ thù mạnh hơn mình và bắt đầu thiệt hại nghiêm trọng: Thuyền trưởng Henry Darby trên chiếc Bellerophon lỡ mất dự định của ông là thả neo gần chiếc Franklin và thay vào đó tàu của ông lại đến đúng bên dưới khẩu đội pháo chính của chiếc kỳ hạm Pháp, trong khi thuyền trưởng George Blagdon Westcott trên chiếc Majestic cũng bị mất chỗ neo của mình và gần như va chạm với chiếc Heureux, và bị dính đạn nặng nề nặng từ chiếc Tonnant. Không thể dừng lại trong lúc này, chiếc tàu buồm tam giác của Westcott di chuyển xung quanh chiếc Tonnan, khiến họ bị lúng túng.
Các tàu Pháp cũng bị trúng quá nhiều phát: Đô đốc Brueys trên chiếc Orient bị thương nặng nề ở vùng mặt và tay bởi các mảnh vỡ bay lung tung khi giao chiến vớii chiếc Bellerophon. Con tàu cuối cùng của hạm đội Anh, trong màn đêm đang lan nhanh, chiếc Culloden của Troubridge di chuyển đến quá gần đảo Aboukir và khiến nó bị mắc kẹt ở vùng nước nông. Bất chấp những nỗ lực vất vả từ thủy thủ đoàn của con tàu, từ tàu brig Mutine và tàu 50 pháo HMS Leander dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng Thomas Thompson, con tàu chiến tuyến này vẫn không thể di chuyển được, những đợt sóng biển lại đẩy chiếc Culloden sâu thêm vào bãi ngầm gây hư hỏng nghiêm trọng cho thân tàu.