stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vụ bạo lực học đường tại Thành phố Hồ Chí Minh tháng 5 năm 2022

| Vụ bạo lực học đường tại Thành phố Hồ Chí Minh tháng 5 năm 2022 |
| --- | --- |
Ngày: 26 tháng 5 năm 2022 (2022-05-26) – 7 tháng 6 năm 2022 (2022-06-07) (1 tuần và 5 ngày)
Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Nguyên nhân: Bạo lực học đường
Kết quả:  Bộ Giáo dục và Đào tạo có công văn gửi Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về việc chỉ đạo xử lý vụ việc bạo lực học đường giữa các học sinh Trường Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh - Học viện Mỹ  Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trực tiếp chỉ đạo các ban ngành trực thuộc xử lý vụ việc  Trường Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh - Học viện Mỹ quyết định tạm đình chỉ học và tái hòa nhập với các học sinh tham gia vụ việc  Công an Thành phố Hồ Chí Minh tham gia xử lý các đối tượng tung tin sai sự thật về vụ việc 
Thương vong
Bị thương: Một số học sinh bị thương
Vụ bạo lực học đường tại Thành phố Hồ Chí Minh tháng 5 năm 2022 là một vụ bạo lực học đường giữa các học sinh Trường Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh - Học viện Mỹ cuối tháng 5 năm 2022 trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Vụ việc bắt nguồn từ những tố cáo trên mạng xã hội của nữ ca sĩ Trần Hà Thủy (biệt danh Thủy Bi) cho rằng con gái mình bị bạn cùng trường bắt nạt và những video lan truyền cho thấy thái độ "cợt nhả" của nữ sinh bị cáo buộc hành hung bạn. Sự việc gây nên một làn sóng tranh cãi và quan tâm lớn trong xã hội, tác động đến nhiều cá nhân và tổ chức trong cộng đồng, thu hút sự chú ý của truyền thông nội địa và những người trong lĩnh vực giải trí.
Từ một vụ bạo lực học đường đơn thuần, dưới sự tác động của mạng xã hội và hiệu ứng truyền thông, vụ việc nhanh chóng vượt ra khỏi tầm kiểm soát, biến thành bạo lực trên mạng khi nữ sinh bị cáo buộc hành hung bạn và gia đình của cô trở thành nạn nhân bị công kích tập thể. Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cũng vô tình bị kéo vào vụ việc. Sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo tham gia chỉ đạo bằng văn bản, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã phối hợp các ban ngành có liên quan trực tiếp chỉ đạo xử lý vụ việc, nhà trường có học sinh tham gia bạo lực học đường đã có hình thức xử lý với cá nhân có liên quan và ổn định tâm lý học sinh, phụ huynh. Cơ quan công an Thành phố Hồ Chí Minh cũng tham gia xử lý những cá nhân phát tán nội dung sai trái về vụ việc trên mạng xã hội.
Diễn biến

Ngày 26 tháng 5 năm 2022, nữ ca sĩ Trần Hà Thủy (biệt danh Thủy Bi) lên Facebook cá nhân tố cáo việc con bà, người đang theo học tại Trường Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh - Học viện Mỹ bị một bạn nữ học cùng trường bạo hành. Theo lời kể của Thủy Bi, trước đó con gái bà và bạn học từng có xích mích trong chuyến đi dã ngoại ở Hồ Tràm, sau đó cô gái kia vì thù hận chuyện cũ nên đã đánh con gái bà trước sự chứng kiến của thầy cô trong trường và trong khuôn viên nhà trường, thứ mà bà mô tả là "giáo viên nhìn thấy nhưng không can ngăn". Cũng theo lời bà, cô gái kia có ý định lôi con bà ra ngoài trường để phối hợp với một số nam sinh có hung khí khác đánh tiếp. Một số học sinh khác đến can ngăn cũng bị bạn học sinh nữ kia đánh trầy xước, bị thương. Con bà cũng bị sang chấn tâm lý. Tuy nhiên, phụ huynh những học sinh bị đánh lại được nhà trường mời ra ngoài, "từ chối làm việc" và hứa hẹn sẽ cho số điện thoại của phụ huynh bạn nữ kia để hai bên gia đình tự giải quyết với lý do "việc xảy ra bên ngoài trường". Bà còn yêu cầu gặp bé gái đã đánh con mình nhưng không được phía nhà trường cho phép. Bà Thủy sau đó cho biết sẽ cho con nghỉ học tại trường. Trong một diễn biến khác, nữ sinh được cho là đã tham gia hành hung bạn được cho là có thái độ "cợt nhả" khi người thân đến đón, khi một video clip được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội khiến cộng đồng mạng bất bình.
Ngày 27 tháng 5 năm 2022, Hiệu trưởng Trường Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh - Học viện Mỹ Nathan Swenson xác nhận vụ việc xảy ra sau giờ học bên ngoài khuôn viên trường. Theo ông, một trợ giảng bán thời gian của trường ngay khi phát hiện học sinh xô xát đã vào trường gọi người hỗ trợ. Ông Swenson sau đó đã có mặt và đưa học sinh quay trở lại trường. Khi phát hiện một số học sinh bị thương, ông đưa các em đến phòng y tế trường để kiểm tra. Y tá xác định học sinh bị trầy xước nhẹ nên đã để các em ra về. Trong thông báo gửi Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, ông Swenson nhấn mạnh "do sự việc mới vừa xảy ra, nhà trường không có đủ thông tin nên chưa thể đưa ra quyết định xử lý ngay đối với học sinh hay sự việc. Trường đã giải thích việc này với phụ huynh, tuy nhiên, một số phụ huynh không đồng ý, và đã có những hành động và thái độ không phù hợp, không hợp tác với nhà trường". Qua hệ thống camera giám sát và trao đổi với các học sinh, đại diện nhà trường cho biết khởi đầu của vụ việc là các em học sinh trêu ghẹo lẫn nhau, dẫn đến căng thẳng và có xô xát. Đại diện nhà trường nhận một phần trách nhiệm vì đã để vụ việc xảy ra. Các bằng chứng về vụ xô xát sau đó được nhà trường gửi về Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh.
Phản ứng và hệ quả > Hiệu ứng truyền thông

Vụ bạo lực tại Trường Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh - Học viện Mỹ đã gây nên một hiệu ứng tranh cãi lớn trên mạng xã hội. Một số ca sĩ, nghệ sĩ như Ngọc Thanh Tâm và Dương Triệu Vũ cũng lên tiếng đồng cảm về vụ việc và chia sẻ việc bản thân từng bị bắt nạt trong quá khứ. Livestream của ca sĩ Thủy Bi, mẹ của nữ sinh được cho là nạn nhân đã nhận được hơn 100.000 người xem cùng một lúc. Facebook cá nhân của bà cũng đạt hơn 700 nghìn người theo dõi. Tần suất tìm kiếm thông tin liên quan đến vụ việc luôn ở mức cao. Các bài viết, hình ảnh, video và những câu chuyện chưa được kiểm chứng xung quanh vụ việc khi đăng tải trên mạng xã hội đều nhận được sự quan tâm lớn. Nhiều trang mạng xã hội lợi dụng sự việc để "câu tương tác" nhằm mục đích kinh doanh. Nữ sinh được cho là đánh bạn cũng bị cộng đồng mạng truy tìm thông tin cá nhân, ảnh chụp với mục đích công kích, nhục mạ. Trang Facebook kinh doanh của gia đình nữ sinh này cũng bị cộng đồng mạng đánh sập. Trường Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh - Học viện Mỹ sau vụ việc đã nhận về hàng loạt đánh giá 1 sao từ cộng đồng mạng trên nền tảng Google. Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cũng bị liên lụy từ vụ việc khi cộng đồng mạng nhầm lẫn với ngôi trường xảy ra vụ bạo lực học đường, khi cư dân mạng tràn vào đánh giá 1 sao và để lại nhiều bình luận tiêu cực, xúc phạm ngôi trường này.
Video ca sĩ Thủy Bi livestream đối chất với nhân viên trường sau vụ việc đã trở nên "viral" trên mạng xã hội. Sự phổ biến của các video livestream của ca sĩ này vô tình khiến cho một số hashtag như #penthouse, #penthousevietnam, #penthousephienbanviet, #cuocchienthuongluu bất ngờ trở nên viral trên mạng xã hội TikTok và Facebook. Nhiều người so sánh vụ việc với bộ phim truyền hình Cuộc chiến thượng lưu của Hàn Quốc rồi phân chia các cá nhân trong vụ việc thành các phe "chính diện" và "phản diện". Những bộ phim về đề tài bạo lực học đường cũng "gây sốt" trở lại trên mạng. Trên TikTok, một số hashtag khác như #bạolựchọcđường, #đánhnhau, #đánhbạn, #trườngquốctế cũng trở nên phổ biến và được dư luận quan tâm. Về ca sĩ Thủy Bi, cộng đồng mạng đặt cho bà những biệt danh như "chiến thần livestream", "bà hoàng phát trực tiếp", "người mẹ livestream đòi công lý" để bày tỏ sự ủng hộ với hành động của bà.
Phản ứng và hệ quả > Chính quyền Việt Nam

Ngày 29 tháng 5 năm 2022, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành công văn số 2217/BGDĐT-GDCTHSSV yêu cầu Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh chỉ đạo xử lý vụ việc bạo lực trong học đường trên địa bàn. Đến ngày 30 tháng 5, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Dương Anh Đức có văn bản yêu cầu Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố và Ủy ban nhân dân thành phố Thủ Đức nhanh chóng xác minh và xử lý vụ việc "trên tinh thần đảm bảo an toàn và ổn định tâm lý học sinh, giáo viên, phụ huynh". Ngày 31 tháng 5, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh có văn bản báo cáo sự việc về Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Thủ Đức sau khi nắm được vụ việc đã liên hệ công an phường An Phú để tìm hiểu sự việc và phối hợp giải quyết với cơ quan này. Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Thủ Đức Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên cho biết quan điểm của Phòng là "nếu học sinh có vi phạm thì sẽ xử lý theo đúng quy định. Nếu nhà trường chưa xử lý tốt về các quy định đối với sự an toàn của học sinh trong môi trường học đường, chưa có ứng xử phù hợp với phụ huynh thì Phòng cũng sẽ có khiển trách theo đúng điều lệ trường".
Tại buổi họp báo ngày 2 tháng 6 năm 2022, lãnh đạo Sở Giáo dục và đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh cho biết cơ quan này đã đề nghị công an Thành phố Hồ Chí Minh can thiệp xử lý những thông tin "không chính thống", "trái chiều" về vụ việc trên mạng xã hội khi chưa có kết luận của cơ quan chức năng, đồng thời vào cuộc đối với những hành vi đe dọa, khủng bố tinh thần các cá nhân, tập thể có liên quan.
Phản ứng và hệ quả > Trường Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh

Trong thông cáo báo chí ngày 31 tháng 5 năm 2022, đại diện Trường Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh - Học viện Mỹ cho biết thông qua các bằng chứng được ghi lại bằng camera, điện thoại và nhiều thông tin liên quan, nhà trường khẳng định "những thông tin đang được chia sẻ và lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội là khác với sự thật", nhưng cũng từ chối thông tin chi tiết cụ thể về sự việc với lý do "bảo vệ những em liên quan". Trong thông cáo, nhà trường kêu gọi "những ai đang đăng tải hoặc tiếp tay cho việc lan truyền những thông tin liên quan đến vụ việc này hãy dừng lại vì hành động này ảnh hưởng vô cùng tiêu cực đến các học sinh".
Trong hai ngày 30 và 31 tháng 5, trường tiến hành liên hệ với gia đình tất cả các em học sinh để thăm hỏi sức khỏe các em và tổ chức cuộc họp với các phụ huynh, đồng thời lên kế hoạch xử lý 5 em tham gia vào vụ xô xát, trong đó 2 em thực hiện kế hoạch học tập tại nhà trong 3 ngày và thực hiện kế hoạch tái hòa nhập, 1 em thực hiện kế hoạch học tập tại nhà trong 1 ngày và thực hiện kế hoạch tái hòa nhập, 2 em thực hiện kế hoạch tái hòa nhập. Ngày 7 tháng 6 năm 2022, Trường Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh - Học viện Mỹ ra thông cáo khẳng định "tiến độ giải quyết vụ việc đã đạt những kết quả tích cực phục vụ cho kết luận cuối cùng", đồng thời hy vọng "điều này sẽ giúp tất cả các bên liên quan an tâm và khép lại sự việc ở đây". Cũng theo đại diện nhà trường, các học sinh tham gia vào vụ việc hầu hết đã quay trở lại học tập.
Saint-Jean-d'Ataux

| --- | --- |
 Saint-Jean-d'Ataux
Saint-Jean-d'Ataux

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Nouvelle-Aquitaine
Tỉnh: Dordogne
Quận: Périgueux
Tổng: Neuvic
Liên xã: Cộng đồng các xã la Moyenne Vallée de l'Isle
Xã (thị) trưởng: Jean-Michel Sébastien (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 71–157 m (233–515 ft)
Diện tích đất1: 12,11 km2 (4,68 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 24424/ 24190

Saint-Jean-d'Ataux là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 12,11 km², dân số năm 1999 là 150 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 71–157 m trên mực nước biển.
Thông tin nhân khẩu

| Năm | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dân số | 131 | 119 | 94 | 127 | 136 | 150 |
From the year 1962 on: No double counting—residents of multiple communes (e.g. students and military personnel) are counted only once.
Rivedoux-Plage

| --- | --- |
 Rivedoux-Plage

Rivedoux-Plage
Vị trí trong vùng Poitou-Charentes Rivedoux-Plage 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Nouvelle-Aquitaine
Tỉnh: Charente-Maritime
Quận: La Rochelle
Tổng: Saint-Martin-de-Ré
Liên xã: Île de Ré
Xã (thị) trưởng: Patrice Raffarin (2008-2014)
Thống kê
Độ cao: 0–16 m (0–52 ft)
Diện tích đất1: 4,52 km2 (1,75 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 17297/ 17940

Rivedoux-Plage là một xã ở tỉnh Charente-Maritime thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. It is situated on the Île de Ré.
Xã của tỉnh Charente-Maritime
Storena parvicavum

| Storena parvicavum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Zodariidae
Chi (genus): Storena
Loài (species): S. parvicavum
Danh pháp hai phần
Storena parvicavum Jocqué & Barbara C. Baehr, 1992 
Storena parvicavum là một loài nhện trong họ Zodariidae.
Loài này thuộc chi Storena. Storena parvicavum được Rudy Jocqué & Barbara C. Baehr miêu tả năm 1992.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Potentilla fruticosa

| Dasiphora fruticosa |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Rosaceae
Chi (genus): Dasiphora
Loài (species): D. fruticosa
Danh pháp hai phần
Dasiphora fruticosa (L.) Rydb. 
Dasiphora fruticosa là loài thực vật có hoa trong họ Hoa hồng. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Potentilla fruticosa”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.[liên kết hỏng]
Quản lý lưu vực sông

Quản lý lưu vực sông là công tác nghiên cứu đặc tính của lưu vực nhằm mục đích phân loại mức độ bền vững và ảnh hưởng của các công trình, dự án đến chức năng của lưu vực tác động đến thảm thực vật, động vật và con người trong ranh giới lưu vực. Các thông số đánh giá bao gồm nguồn nước cấp, chất lượng nước, tháo nước qua kênh dẫn, nước mưa, luật pháp và công tác quy hoạch và sử dụng lưu vực. Người sử dụng đất, chính sách sử dụng đất, các chuyên gia quản lý nước mặt, các nhà hoạt động môi trường, các nhà đánh giá và cộng đồng sử dụng nước đóng một vai trò thiết yếu trong công tác quản lý lưu vực sông.
Mục đích của quản lý lưu vực sông

Mục đích của quản lý lưu vực sông bao gồm:
Bảo vệ, bảo tồn và phát triển đất của lưu vực hiệu quả và bền vững.
Bảo vệ và tăng cường nguồn nước.
Kiểm tra hoạt động xói mòn làm ảnh hưởng đến việc bồi đắp trầm tích của lưu vực.
Phục hồi chức năng của đất.
Ảnh hưởng của đỉnh triều đến dòng chảy các vùng thấp.
Tăng lượng thấm nước mưa.
Tăng cường và phát triển các hoạt động trồng rừng, phủ xanh và đời sống hoang dã.
Tăng lượng phổ cập nước dưới đất tại những nơi phù hợp.
Làm giảm ảnh hưởng của lũ và các tác hại kèm theo bằng các chính sách, quản lý lũ.
Duy trì chất lượng nước tiêu chuẩn bằng các hoạt động xanh và xử lý chất thải.
Sự cần thiết của việc quản lý lưu vực

Cần phải thực hiện các biện pháp linh hoạt trong quản lý lưu vực trong đó phải kể đến các biện pháp kĩ thuật để bảo tồn đất và nước được thực hiện trong tùy tình huống bới cơ quan hay nghiên cứu sinh. Lưu vực sông duy trì sự sống, theo nhiều cách thức khác nhau. Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường, hơn 450 $ tỷ giá trị thực phẩm, thực vật, hàng hóa và du lịch phụ thuộc sự sạch và khỏe mạnh của các lưu vực sông. Đó là lý do tại sao bảo vệ nguồn lưu vực là cần thiết cho bạn và cộng đồng. Bảo vệ nguồn nước đồng nghĩa với việc bảo vệ ao, hồ, sông, suối, dòng chảy bằng cách quản lý toàn bộ các lưu vực đổ vào chúng. Một lưu vực sông sạch, khỏe phụ thuộc vào các chính sách môi trường đúng đắn được phổ biến rộng rãi trong xã hội và các hành động được thực hiện bởi cộng đồng.
Quản lý lưu vực nhằm thực hiện các mục tiêu dài hạn:
Để tăng khả năng thấm của nước mưa
Để tăng khả năng giữ nước
Để ngăn chặn xói mòn đất
Phương pháp và thành tựu
Các biện pháp chi tiết là:
Các biện pháp thực vật (các biện pháp nông học)
Trồng xen canh
Trồng cỏ
Canh tác đất cỏ
Đất gỗ
Biện pháp kỹ thuật (thực hành kết cấu)
Xây dựng đê bao quanh
Xây dựng bờ mương, xói
Ruộng bậc thang
Xây dựng bờ kè bằng đất
Xây dựng các đập kiểm tra
Xây dựng ao chứa nước.
Xây dựng các công trình nắn dòng
Máng kiểm soát
Đập đá
Hình thành các thảm cỏ và thảm thực vật bền vững
Tạo dung các vành đai đá và thực vật
Xây dựng các bể lắng phù sa.
Ảnh hưởng của các biện pháp bảo vệ đất và thảm thực vật tác động đến quá trình xói mòn, Dòng chảy và mất chất dinh dưỡng.
Kiểm soát ô nhiễm

Trong các hệ thống nông nghiệp, các biện pháp thông thường bao gồm việc sử dụng các vùng đệm đan xen, đường cỏ giữ nước, tái lập các vùng đất ngập nước, và các hình thức hoạt động nông nghiệp bền vững như canh tác kết hợp bảo tồn, luân canh, xen canh. Sau khi xác định cụ thể quy trình thực hiện, việc quan trọng sau đó là liên tục giám sát các hệ thống này để đảm bảo rằng hệ thống hoạt động đúng trong việc cải thiện chất lượng môi trường.
Trong môi trường đô thị, quản lý khu vực để ngăn chặn mất đất và dòng chảy mặt là các lĩnh vực gây được sự chú ý. Một số phương thức được sử dụng để quản lý nước bề mặt trước khi nó chảy đến kênh là xây dựng các ao điều tiết, hệ thống lọc và đất ngập nước. Điều quan trọng là nước mặt được thấm vào đất và thực vật có thể đóng vai trò như một "bộ lọc" trước khi nước đổ đến suối hoặc hồ gần đó. Trong trường hợp phòng chống xói mòn đất, một vài biện pháp thông thường bao gồm việc sử dụng đê thiên nhiên, cải tạo đồi với hạt giống cỏ và các biện pháp hydroseeding. Mục tiêu chính trong tất cả các phương pháp là để làm chậm chuyển động của nước từ đó giảm vận chuyển các hạt đất.
Luật môi trường

Luật môi trường cho phép các cơ quan có thể lên kế hoạch và có hành động cần thiết để quản lý lưu vực sông. Một số luật yêu cầu lập kế hoạch được thực hiện, một số khác có thể thực hiện các nguyên tắc pháp lý và số còn lại đặt ra các nguyên tắc cơ bản cho những gì có thể và không thể được thực hiện trong sự phát triển và quy hoạch. Hầu hết các nước và các bang đều có luật lệ riêng của họ về quản lý lưu vực sông. Những lo ngại về bảo vệ môi trường sống dưới nước khiến chúng có quyền có điều luật bảo vệ và các tiến trình này có ảnh hưởng đến việc bảo vệ lưu vực. Bằng sự hiểu biết rõ ràng về cái mà chúng ta đang đề cập và làm thế nào để thể hiện cách bảo vệ nguồn nước, mỗi một các nhân có thể trở thành một tác nhân bảo vệ nguồn nước hiệu quả.
Stipa lipskyi

| Stipa lipskyi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Stipa
Loài (species): S. lipskyi
Danh pháp hai phần
Stipa lipskyi Roshev. 
Stipa lipskyi là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Roshev. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Stipa lipskyi”. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013.
Whitfordiodendron

| Whitfordiodendron |
| --- | --- |
Whitfordiodendron nieuwenhuisii
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Phân họ (subfamilia): Faboideae
Tông (tribus): Wisterieae
Chi (genus): Whitfordiodendron Elmer, 1910
Loài điển hình
Whitfordiodendron scandens Elmer, 1910 
Các loài
 4. Xem bài.
Danh pháp đồng nghĩa
 Whitfordia Elmer, 1910 nom. illeg. 
Whitfordiodendron là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.
Lịch sử

Whitfordiodendron được Adolph Daniel Edward Elmer thiết lập năm 1910, tại trang 689 ông ghi là Witfordia, với loài mô tả duy nhất là Witfordia scandens. Tuy nhiên, tại phần sửa lỗi (errata) ở trang 743 ông đã sửa lại như sau: "for Witfordia read Whitfordiodendron" (với Whitfordia đọc thành Whitfordiodendron).
Năm 1911, Stephen Troyte Dunn thiết lập chi Adinobotrys. Ông chuyển loài cây gỗ Millettia atropurpurea cùng 2 loài Millettia là dây leo thân gỗ khác gồm M. eriantha, M. nieuwenhuisii sang chi này thành A. atropurpureus, A. erianthus, A. nieuwenhuisii; đồng thời mô tả 2 loài dây leo thân gỗ mới là A. filipes và A. myrianthus.
Năm 1912, Dunn lại thừa nhận độ ưu tiên cao hơn của Whitfordiodendron và chuyển cả 5 loài nói trên về chi này. Năm 1934, Elmer Drew Merrill hợp lệ hóa Whitfordiodendron khi mô tả loài mới W. sumatranum. Theo Merrill thì Whitfordiodendron gồm 6 loài (không bao gồm W. filipes của Dunn).
Năm 1984, trong chuyên khảo Scala Millettiearum, Robert Geesink coi cả Whitfordiodendron, Adinobotrys và Padbruggea đều là đồng nghĩa muộn của Callerya. Năm 1994, Anne M. Schot tổ hợp các danh pháp C. atropurpurea, C. pilipes, C. nieuwenhuisii, C. eriantha, C. scandens, C. sumatrana và đồng nhất hóa A. myrianthus / W. myrianthus với C. nieuwenhuisii.
Năm 2019, Compton et al. phục hồi lại các chi Whitfordiodendron, Adinobotrys và Padbruggea.
Từ nguyên

Tên chi bao gồm Whitford và tiếng Hy Lạp δένδρον (déndron - nghĩa là cây gỗ), để vinh danh Harry Nichols Whitford (1872–1941), nhà lâm nghiệp học kiêm nhà thực vật học người Mỹ, vụ trưởng Vụ Điều tra thuộc Cục Lâm nghiệp Hoa Kỳ (nay là Cục Kiểm lâm thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ), tác giả về kinh tế của cây cao su và về cây rừng bản địa Philippines.
Phân bố

Các loài trong chi này có tại Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines, nam Thái Lan.
Mô tả

Dây leo bò trườn 10–20 (– 40) m. Thân cây màu xám hay nâu, thon búp măng, nhẵn nhụi hoặc có lông tơ nhỏ mịn màu xám. Lá 3–13 lá chét, thường xanh, nhẵn bóng mặt trên, nhẵn nhụi hoặc thưa lông tơ, lá kép lẻ, trục cuống lá 9–25 cm. Lá kèm 1–4 mm, hình tam giác hẹp, sớm rụng (bền ở W. erianthum). Không lá kèm con. Lá chét to, 4–15 (– 25) x 2–9 (– 12) cm, hình trứng, elip hẹp hoặc trứng ngược, đỉnh nhọn thon tới có mấu nhọn, mép lá nguyên, đáy thuôn tròn hoặc tù hoặc nhọn. Cụm hoa là chùy hoa đầu cành, dài 5–20 cm, cuống hoa có lông lụa (mọc ở thân cây và sau nhẵn nhụi, dài 20–60 cm ở W. nieuwenhuisii). Hoa 8–23 mm, xuất hiện tháng 2-11 (tháng 5-1 năm sau ở W. nieuwenhuisii). Lá bắc hoa 2–7 mm, hình trứng, trứng ngược hay elip, sớm rụng. Lá bắc con tại đáy hoặc trên đài hoa, dài 2–7 mm, hình trứng ngược, nhọn hay nhọn thon, bền. Cuống hoa 0,5–2 mm, có lông tơ hoặc lông lụa. Đài hoa 2–9 × 3–5 mm, hình chuông, lệch, có lông tơ hay lông lụa màu gỉ sắt, vàng kim hay trắng bạc ở mặt ngoài, 5 thùy, các răng không đều, dài (0,5 –) 2–4 mm, nhọn thon, lông tơ trên các răng. Cánh cờ 8–18 × 9–16 mm, gần tròn hay elip, mặt trong màu hồng ánh xám, trắng ửng tía, đỏ, nâu hạt dẻ hay đỏ rượu vang, đường dẫn mật màu vàng hay xanh lục, lưng cánh cờ rậm lông lụa màu đỏ hay vàng kim-nâu, đỉnh nhọn hoặc tù. Thể chai dạng gờ hay vấu. Các cánh bên 8–18 × 2–5 mm, thưa lông tơ hoặc lông rung dọc theo mép dưới (lông lụa ở đỉnh ở W. erianthum), dài bằng cánh lưng, hình trứng ngược rộng, rời với cánh lưng, đỉnh tù, các vuốt ở đáy dài 2–4 mm. Cánh lưng 8–10 × 3–5 mm, lông lụa mặt ngoài, đặc biệt dọc theo mép dưới, hình trứng ngược, vuốt dài 2–4 mm, đỉnh tù. Nhị hai bó, 9 nhị hợp lại cùng nhau, nhị cờ rời, tất cả cong hướng lên ở đỉnh. Bầu nhụy có lông lụa, vòi nhụy dài 2–4 mm, có lông rung, cong hướng lên ở đỉnh, đầu nhụy có mạch hỗ. Quả đậu 4–10 × 2–5 cm, phồng lên, hình trứng hay trứng ngược, với 2 mép dày lên ở hai bên đường ráp ở cả hai bên quả đậu, nứt, bề mặt nhăn nheo hoặc có nội nhũ cứng bị các ống không đều chứa vật chất mềm xuyên qua hoặc thưa lông tơ hoặc có lông nhung màu nâu nhạt, gần cắt vách. Hạt 1–3, hình elipxoit rộng hoặc hình trứng, 12–45 × 14–35 × 8–30 mm (thường hợp cùng nhau khi có trên 1 hạt), rốn hạt trung tâm, hình elip rộng 3–5 × 1–2 mm.
Các loài

Plants of the World Online ghi nhận 4 loài:
Whitfordiodendron erianthum (Benth.) Dunn, 1912: Brunei, Indonesia (Kalimantan, Sumatra), Malaysia (bán đảo, Sabah, Sarawak), nam Thái Lan.
Whitfordiodendron nieuwenhuisii (J.J.Sm.) Dunn, 1912: Brunei, Indonesia (Kalimantan), Malaysia (Sarawak, Sabah).
Whitfordiodendron scandens Elmer, 1910: Philippines (Mindanao, Palawan, Panay, Sibuyan).
Whitfordiodendron sumatranum Merr., 1934: Indonesia (Sumatra).
Lưu ý

Whitfordia Elmer, 1910 là danh pháp không hợp lệ (nom. illeg.) do Whitfordia Murrill, 1908 đã được thiết lập trước để chỉ một chi nấm đảm. Hiện nay Whitfordia Murrill, 1908 được coi là đồng nghĩa của Amauroderma Murrill, 1905 thuộc họ Ganodermataceae.