stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngày xửa ngày xưa ở Xứ sở thần tiên

| Ngày xửa ngày xưa ở Xứ sở thần tiên (Once Upon a Time in Wonderland) |
| --- | --- |

Thể loại: Tưởng tượng Chính kịch Phiêu lưu Lãng mạn Huyền bí
Sáng lập: Edward Kitsis Adam Horowitz Zack Estrin Jane Espenson
Diễn viên: Sophie Lowe Michael Socha Peter Gadiot Emma Rigby Naveen Andrews
Lồng tiếng: John Lithgow vai Thỏ Trắng
Nhạc phim: Mark Isham
Soạn nhạc: Mark Isham
Quốc gia: Hoa Kỳ
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Số mùa: 1
Số tập: 13 (Danh sách chi tiết)
Sản xuất
Giám chế: Edward Kitsis Adam Horowitz Steve Pearlman Zack Estrin
Nhà sản xuất: Kathy Gilroy Brian Wankim
Biên tập: Jerome Schwatrz Jenn Kao
Địa điểm: British Columbia, Canada
Kỹ thuật quay phim: Attila Szalay
Thời lượng: 45 phút/tập
Đơn vị sản xuất: ABC Studios Kitsis/Horowitz
Nhà phân phối: Disney–ABC Domestic Television
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: ABC
Định dạng hình ảnh: 720p (HDTV)
Định dạng âm thanh: Dolby Digital 5.1
Phát sóng: 10 tháng 10 năm 2013 (2013-10-10) – 3 tháng 4 năm 2014 (2014-04-03)
Thông tin khác
Chương trình liên quan: Ngày xửa ngày xưa
Liên kết ngoài
Website chính thức
Ngày xửa ngày xưa ở Xứ sở thần tiên (tiếng Anh: Once Upon a Time in Wonderland) là một bộ phim truyền hình cổ tích của Mỹ, sáng lập bởi Edward Kitsis, Adam Horowitz, Zack Estrin và Jane Espenson của hãng ABC Studios. Đây là một bộ phim dẫn xuất của phim gốc Ngày xửa ngày xưa, phát sóng chính thức trên ABC vào lúc 8 giờ tối vào các ngày Thứ năm hàng tuần, bắt đầu từ ngày 10 tháng 10 năm 2013.
Bộ phim được dựa trên truyện cổ tích của Lewis Carroll Cuộc phiêu lưu của Alice vào Xứ sở thần tiên nhưng với một phong cách pha trộn biến tấu khác với những dị bản khác và diễn ra trong cùng một thế giới quan tương đồng với Ngày xửa ngày xưa tại Xứ sở thần tiên, cùng với những cảnh hồi tưởng trước Lời Nguyền Hắc Ám.
Vì thế, bộ phim dự kiến ​sẽ được thực hiện theo các thiết lập tương tự với những loạt phim đi trước, bao gồm cả việc sử dụng những thành tố vay mượn từ Disney và Mất tích. Thêm vào đó, loạt phim sẽ có những tập phim bắt chéo với Ngày xửa ngày xưa cùng với một sự liên kết với những nhân vật đang bị kẹt tại Storybrooke, Maine.
Vào 27 tháng 3, năm 2014, ABC thông báo hủy bỏ bộ phim, và loạt phim sẽ kết thúc trọn vẹn trong một mùa phim duy nhất bao gồm 13 tập, với tập cuối phát sóng vào ngày 3 tháng 4 năm 2014. Vào ngày 1 tháng 4 năm 2014, Michael Socha trong cuộc phỏng vấn tường thuật rằng anh sẽ tiếp tục vai diễn Will Scarlet/Cơ Hiệp ở kế hoạch Mùa phim thứ tư của bộ phim chính Ngày Xửa Ngày Xưa.
Nội dung

ở Luân Đôn, Anh Quốc, một cô gái trẻ xinh xắn tên là Alice kể một câu chuyện về một vùng đất mới lạ kỳ bí tồn tại phía bên kia của một hố thỏ. Một chú mèo biết tàng hình, một con sâu bướm già đang hút và nhả khói thuốc và những lá bài thẻ đang nói chuyện với nhau về những điều thần kỳ mà cô đã nhìn thấy trong một chuyến phiêu lưu không tưởng. Cho rằng cô đang mắc chứng rối loạn tâm thần, những người bác sĩ mở một cuộc điều trị để làm cho cô quênyrus trong khi đối đầu với những âm mưu của Hồng Hậu và Jafar.
Nhân vật

Xem thêm: Danh sách nhân vật trong Ngày xửa ngày xưa
Nhân vật > Dàn diễn viên chính

Sophie Lowe trong vai Alice
Peter Gadiot trong vai Cyrus
Michael Socha trong vai Will Scarlet/Cơ Hiệp (Knave of Hearts)
Emma Rigby trong vai Anastasia/Hồng Hậu (Red Quee
John Lithgow lồng tiếng cho Thỏ Trắng
Naveen Andrews trong vai Jafar
Nhân vật > Diễn viên định kỳ

Jonny Coyne trong vai Bác sĩ Lydgate
Ben Cotton trong vai Tweedledum
Marty Finochio trong vai Tweedledee
Keith David lồng tiếng cho Chú Mèo Nhăn Nhở
Brian George trong vai Quốc vương - Sultan/Lão tù nhân
Whoopi Goldberg lồng tiếng cho Bà Thỏ
Lauren McKnight trong vai "Thằn Lằn" (Lizard)
Barbara Hershey trong vai Nữ hoàng Quân Cơ (Queen of Hearts)
Iggy Pop lồng tiếng cho Lão Sâu Bướm
Zuleikha Robinson trong vai Amara
Peta Sergeant trong vai Jabberwocky
Garwin Sanford trong vai Hồng Vương (Red King)
Shaun Smyth trong vai Edwin, bố của Alice
Heather Doerksen trong vai Sarah, mẹ kế Alice
Sản xuất và lựa chọn diễn viên

Vào tháng 2 năm 2013, Kitsis và Horowitz cùng với những nhà sản xuất Zack Estrin và Jane Espenson đã phát triển một dẫn xuất tập trung vào Xứ sở thần tiên của Lewis Carroll. Bộ phim bao gồm nhiều nhân vật mới được giới thiệu như "Amahl, một nhân vật kỳ lạ, giàu tình cảm và lạc quan; và Cơ Hiệp, một kẻ phiêu lưu mạo hiểm sành đời, một thanh niên hành động, một kẻ cô độc và thất tình". Vào 28 tháng 3 năm 2013, nhà sản xuất thông báo rằng Sophie Lowe sẽ thể hiện vai diễn chủ đạo là Alice, đồng thời Peter Gadiot sẽ vào vai Cyrus, người yêu của Alice. Michael Socha sẽ vào vai Cơ Hiệp. Barbara Hershey, Nữ hoàng Quân Cơ Cora trong loạt phim chính, cũng sẽ xuất hiện trong bộ phim dẫn xuất này với vai diễn tương tự. Trong tháng 4, Paul Reubens được chọn làm diễn viên lồng tiếng cho Thỏ Trắng và Emma Rigby được chọn với vai diễn phản diện Hồng Hậu.
Vào 10 tháng 5 năm 2013, nhà sản xuất công bố bắt đầu bộ phim, cùng thông báo John Lithgow sẽ thay thế Reubens vào vai lồng tiếng cho Thỏ Trắng. Vào 14 tháng 5 năm 2013, ABC thông báo bộ phim dẫn xuất này sẽ phát sóng vào khung giờ tối Thứ Năm hàng tuần thay vì giờ phát sóng tương tự như các loạt phim đi trước. Ban đầu phim được thiết đặt với chuẩn 13 tập phim một mùa, sau đó được ABC thông báo lại vào nửa sau tháng 6 rằng sẽ mở thêm một vài tập bởi các nhà sáng lập Kitsis và Horowitz đã dự trù kế hoạch sẵn cho toàn bộ mùa phim thứ nhất. Edward Kitsis nói "Chúng tôi thực sự muốn kể câu chuyện mà không cần phải lo lắng về việc mở rộng nó trong vòng 5 năm." và "Nó không cần phải là một mùa phim gồm 22 tập. Bất cứ khi nào nó sẵn sàng kết thúc, bạn biết chúng tôi đã kể hết toàn bộ câu chuyện một cách hoàn chỉnh...". Tuy nhiên trong buổi họp báo mùa hè TCA vào tháng 8 đã thông báo sai là chỉ có 13 tập phim được thiết đặt. Edward Kitsis và Adam Horowitz bình luận rằng "Tuy rằng nhiều người chúng tôi đã xong việc cho mùa phim này, nhưng những gì chúng tôi đang lập kế hoạch là kể một câu chuyện hoàn chỉnh với khởi đầu, diễn biến và kết thúc" và nói thêm "Nếu nó làm tốt [và] mọi người thích nó, hi vọng thay chúng tôi sẽ trở lại và kể tiếp một chuyến phiêu lưu khác với cốt truyện này".
Tại Comic-Con 2013, nhà sản xuất thông báo siêu sao Mất tích, Naveen Andrews sẽ tham gia dàn diễn viên chính với vai Jafar. Trong tháng 9, bộ phim thông báo rằng Keith David và Iggy Pop cũng được chọn trong dàn diễn viên với vai trò lồng tiếng cho Chú Mèo Nhăn Nhở và Bác Sâu Bướm. Iggy Pop sẽ thay thế cho Roger Daltrey đã lồng tiếng cho Sâu Bướm với vai trò khách mời trong phim gốc Ngày xửa ngày xưa.
Tiếp nhận và đánh giá

Những đánh giá cho bộ phim nói chung khá thuận lợi. Loạt phim đã nhật được số điểm 61/100 trên Metacritic dựa trên 21 cuộc khảo sát. Mary McNamara của tờ Los Angeles Times đã tặng cho bộ phim những lời phê bình tích cực và viết rằng, "Có rất nhiều thứ-- tuyệt vời, dễ thương, vân vân. Một số gợi nhớ đến phép thuật đồ họa [CG magic] (cung điện của Hồng Hậu trông lộng lẫy, và đôi tai của Thỏ Trắng là một kiệt tác), và một số thứ tuyệt vời chỉ với cách kể chuyện và các màn ứng biến linh hoạt, mà Lowe và Socha đã rất tài tình trong vấn đề này. Thêm vào đó là một ít lời đối thoại dí dỏm, cách xử trí biến tấu nhân vật thông minh và tất nhiên, khung cảnh phá cách động cơ hơi nước thời Victo, và ABC đã có một lý do để xác định lại giờ phát sóng dành cho gia đình." David Wiegand của tờ San Francisco Chronicle nói rằng trong khi cốt truyện có "một chút tồn trữ", thì ông viết rằng "các hiệu ứng đặc biệt, hướng sắc nét và màn trình diễn với chỉ số octan cao giúp chúng ta quan tâm đủ để theo cùng Alice rơi xuống hố thỏ." Brian Lowry của tạp chí Variety tặng cho bộ phim một lời đánh giá pha trộn rằng "Xứ Sở Thần Tiên cũng không kém phần hấp dẫn [như "Ngày Xửa Ngày Xưa"], nhưng đằng sau những màn cảnh ẩn giấu nhiều sai sót tiềm năng. Một Alice hấp dẫn chắc chắn sẽ giúp vượt qua các vấn đề, nhưng hiệu suất trình diễn vừa rồi đã làm giảm khả năng của một câu chuyện cổ tích có hậu."
| STT | Tựa đề | Ngày phát sóng | Bình chọn/Chia sẻ (18–49) | Lượt xem (triệu người) | Kĩ thuật số (18–49) | Khán giả Kĩ thuật số (triệu người) | Tổng cộng (18–49) | Tổng lượt xem (triệu người) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | "Rơi xuống hố thỏ" | 10 tháng 10 năm 2013 (2013-10-10) | 1,7/5 | 5,82 | — | — | — | — |
| 2 | "Hãy tin em" | 17 tháng 10 năm 2013 (2013-10-17) | 1,2/4 | 4,53 | — | — | — | — |
| 3 | "Đừng quên tôi" | 24 tháng 10 năm 2013 (2013-10-24) | 1,1/4 | 4,38 | — | — | — | — |
| 4 | "Rắn thần" | 7 tháng 11 năm 2013 (2013-11-07) | 0,9/3 | 3,55 | 0.6 | — | 1,5 | — |
| 5 | "Trái tim khối đá" | 14 tháng 11 năm 2013 (2013-11-14) | 0,9/3 | 3,73 | — | — | — | — |
| 6 | "Alice là ai?" | 21 tháng 11 năm 2013 (2013-11-21) | 0,9/3 | 3,53 | 0.5 | — | 1.4 | — |
| 7 | "Tạp huyết" | 5 tháng 12 năm 2013 (2013-12-05) | 0,9/3 | 3,24 | — | — | — | — |
| 8 | "Mái ấm" | 12 tháng 12 năm 2013 (2013-12-12) | 0,8/3 | 3,30 | — | — | — | — |
| 9 | "Chẳng gì phải sợ" | 6 tháng 3 năm 2014 (2014-03-06) | 0,9/3 | 3,27 | — | — | — | — |
| 10 | "Những bí mật bẩn thỉu" | 13 tháng 3 năm 2014 (2014-03-13) | 0,8/3 | 3,22 | — | — | — | — |
| 11 | "Trung tâm của vấn đề" | 20 tháng 3 năm 2014 (2014-03-20) | 0,8/3 | 3,51 | — | — | — | — |
| 12 | "Bắt trộm" | 27 tháng 3 năm 2014 (2014-03-27) | 1,0/3 | 3,35 | — | — | — | — |
| 13 | "Và họ đã sống..." | 3 tháng 4 năm 2014 (2014-04-03) | 0,9/3 | 3,38 | — | — | — | — |
Phát sóng toàn cầu

Ở Canada, kênh City được nhượng quyền phát sóng đồng thời với ABC khi bộ phim ra mắt vào tháng 10. Ở Australia, chương trinh được phát sóng trên Seven Network.
Siphona setinerva

| Siphona setinerva> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Siphona
Loài (species): S. setinerva
Danh pháp hai phần
Siphona setinerva
Siphona setinerva là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Nilea carpocapsae

| Nilea carpocapsae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tachinidae
Chi (genus): Nilea
Loài (species): N. carpocapsae
Danh pháp hai phần
Nilea carpocapsae
Nilea carpocapsae là một loài ruồi trong họ Tachinidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2014.
↑  James E. O’Hara WORLD GENERA OF THE TACHINIDAE (DIPTERA) AND THEIR REGIONAL OCCURRENCE; Version 7; 10 december 2012
Pachydactylus serval

| Pachydactylus serval> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Gekkonidae
Chi (genus): Pachydactylus
Loài (species): P. serval
Danh pháp hai phần
Pachydactylus serval (Werner, 1910) 
Pachydactylus serval là một loài thằn lằn trong họ Gekkonidae. Loài này được Werner mô tả khoa học đầu tiên năm 1910.
Chú thích

↑  “Pachydactylus serval”. The Reptile Database. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2013.
Trichocerapoda comstocki

| Trichocerapoda comstocki> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Trichocerapoda
Loài (species): T. comstocki
Danh pháp hai phần
Trichocerapoda comstocki Benjamin, 1932 
Trichocerapoda comstocki là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Sinanché

| Sinanché |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

 
 Vị trí của đô thị trong bang Yucatán
SinanchéVị trí ở Mexico
Quốc gia:  Mexico
Bang: Yucatán
Thủ phủ: Sinanché
Thủ phủ: Sinanché 
Dân số (2005)
 • Tổng cộng: 2.972
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
97420 
Mã điện thoại: 991 
Sinanché là một đô thị thuộc bang Yucatán, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 2972 người.
Seychelleuops viriditinctus

| Seychelleuops viriditinctus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Attelabidae
Chi (genus): Seychelleuops
Loài (species): S. viriditinctus
Danh pháp hai phần
Seychelleuops viriditinctus Champion, 1914 
Seychelleuops viriditinctus là một loài bọ cánh cứng trong họ Attelabidae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1914.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Synidotea minuta

| Synidotea minuta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Idoteidae
Chi (genus): Synidotea
Loài (species): S. minuta
Danh pháp hai phần
Synidotea minuta Rafi & Laubitz, 1990 
Synidotea minuta là một loài chân đều trong họ Idoteidae. Loài này được Rafi & Laubitz miêu tả khoa học năm 1990.
Chú thích

↑  Poore, G.; Schotte, M. (2010). Synidotea minuta Rafi & Laubitz, 1990. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=257403
Sida linifolia

| Sida linifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Sida
Loài (species): S. linifolia
Danh pháp hai phần
Sida linifolia Juss. ex Cav., 1785 
Sida linifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Juss. ex Cav. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1785.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Sida linifolia”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Nguyễn Đức Kiên

Nguyễn Đức Kiên có thể là:
Nguyễn Đức Kiên (bầu Kiên), sinh năm 1964 ở Hà Nội, còn được biết với biệt danh "bầu Kiên"), nguyên phó chủ tịch Tập đoàn ACB, phó chủ tịch Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam VPF.
Nguyễn Đức Kiên (Ninh Bình), sinh năm 1960 tại Ninh Bình, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội khóa 14, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14 tỉnh Sóc Trăng, Phó Bí thư Tỉnh ủy Đảng Cộng sản Việt Nam tại Sóc Trăng, phó chủ tịch UBND tỉnh Sóc Trăng,
Nguyễn Đức Kiên (Hải Dương), sinh năm 1948 tại Hải Dương, đại biểu Quốc hội khóa X, Bí thư tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội, ủy viên ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, nguyên tổng cục trưởng tổng cục Hải quan Việt Nam
Schistostephium mollissimum

| Schistostephium mollissimum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Schistostephium
Loài (species): S. mollissimum
Danh pháp hai phần
Schistostephium mollissimum Hutch., 
Schistostephium mollissimum là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hutch. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Schistostephium mollissimum”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Scytodes mawphlongensis

| Scytodes mawphlongensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Scytodidae
Chi (genus): Scytodes
Loài (species): S. mawphlongensis
Danh pháp hai phần
Scytodes mawphlongensis Tikader, 1966 
Scytodes mawphlongensis là một loài nhện trong họ Scytodidae.
Loài này thuộc chi Scytodes. Scytodes mawphlongensis được Benoy Krishna Tikader miêu tả năm 1966.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Trichocerapoda oblita

| Trichocerapoda oblita> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Trichocerapoda
Loài (species): T. oblita
Danh pháp hai phần
Trichocerapoda oblita Grote, 1877 
Trichocerapoda oblita là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Người Ainu

Ethnic groupBản mẫu:SHORTDESC:Ethnic group
| --- | --- |


Khu vực có số dân đáng kể
 Nhật Bản  Nga
Ngôn ngữ
Ainu là ngôn ngữ truyền thống được nói bởi người Ainu; ngày nay ngôn ngữ này đã bị quên lãng - phần lớn người Ainu hiện nay nói tiếng Nhật hoặc tiếng Nga.
Tôn giáo
Thuyết vật linh, Chính Thống giáo Nga, Đạo Phật
Người Ainu (アイヌ), còn được gọi là người Ezo, người Ái Nỗ (tiếng Hán: 愛努人), là một tộc người thiểu số ở Nhật Bản, người bản xứ ở khu vực Hokkaidō, quần đảo Kuril và phần lớn Sakhalin.
Phần lớn những người được xác nhận là người Ainu đều vẫn sống tại các khu vực này, mặc dù vậy số lượng chính xác của những người Ainu còn sống thì không xác định rõ. Điều này là do những vấn đề phân biệt chủng tộc ở Nhật Bản đã dẫn tới việc những người có nguồn gốc Ainu che giấu thân phận của họ và bị nhầm lẫn do hiện có nhiều người Ainu lai với người Nhật Bản. Con số ước lượng còn khoảng 25.000, trong khi đó con số không chính thức có thể lên tới 200.000 người.
Lịch sử

Văn hóa Ainu bắt đầu vào khoảng năm 1.200 của Công Nguyên, những nghiên cứu gần đây cho rằng nó bắt nguồn từ sự nổi lên giữa nền văn hóa Okhotsk và Satsumon. Những liên hệ đầu tiên giữa người Wajin (người Nhật Bản) và người Ainu của Ezochi (giờ gọi là Hokkaido) bắt đầu từ thế kỷ XIII . Ainu là một xã hội sống bằng nghề săn bắn, những người chỉ sống phần lớn bằng nghề đánh bắt cá hoặc trồng cây và mọi người theo một đạo giáo nào đó dựa trên những hiện tượng tự nhiên . Văn hóa Ainu đã tồn tại như vậy cho tới thế kỷ XIX, với sự liên hệ hạn chế với người Wajin.
Bước ngoặt cho văn hóa Ainu xảy ra vào đầu thời kỳ đầu của cuộc cải cách Minh Trị năm 1868. Đó là khi chính phủ Nhật Bản thực hiện những cải cách về văn hóa, chính trị, kinh tế với hy vọng hiện đại hóa đất nước theo kiểu phương Tây, điều này dẫn đến việc Hokkaido bị thuộc địa hóa. Sau những liên hệ đầu tiên với những người nhập cư, một lượng lớn người Nhật Bản đã dần chuyển tới định cư tại lãnh thổ của người Ainu. Việc này đã lập tức gặp phải sự phản kháng - điển hình nhất là cuộc nổi dậy Shakushain và trận Menashi-Kunashir.
Năm 1899, chính phủ Nhật Bản thông qua đạo luật gọi người Ainu là người thổ dân cũ, với ý tưởng sẽ đồng hóa người Ainu - điều này dẫn đến việc đất đai của người Ainu đang sống bị chính phủ Nhật Bản chiếm giữ và từ đó nắm quyền kiểm soát . Cũng vào thời điểm này, người Ainu được trao quyền công dân Nhật Bản, qua đó phủ nhận họ là người bản địa.
Người Ainu ngày càng gặp phải sự phân biệt đối xử ngay trên mảnh đất của mình - trong khoảng 36 năm, người Ainu đi từ chỗ là một nhóm người sống tách biệt cho tới việc bị đồng hóa về lãnh thổ, ngôn ngữ, tôn giáo, phong tục với người Nhật Bản . Thêm vào đó, đất đai của người Ainu sinh sống được phân bố cho người Wajin, những người đã quyết định tới sống tại Hokkaido và được khuyến khích bởi chính phủ Nhật Bản thời Minh Trị trong việc tận dụng sự màu mỡ tài nguyên thiên nhiên của quần đảo nhằm tạo những trang trại theo khuôn mẫu nên nông nghiệp công nghiệp hóa kiểu phương Tây. Sự phát triển này được gọi là Kaitakushi . Cũng như vậy, sự xuất hiện các nhà máy lúa mì, nhà máy bia và khai thác khoáng sản đã xây dựng nên một cơ sở hạ tầng gồm đường sá và đường ray xe lửa trong suốt một thời kỳ cho tới tận năm 1904 .
Đạo luật năm 1899 được thay thế năm 1997 - từ đó chính phủ tuyên bố không có một nhóm dân tộc thiểu số nào . Cho tới tận tháng 6 năm 2008 Nhật Bản mới chính thức công nhận người Ainu là một nhóm người bản địa.
Người Ainu hiện có xu hướng kết hôn với người Nhật Bản nhằm giảm bớt sự phân biệt đối xử cho con cháu của họ. Kết quả là hiện nay có rất nhiều người Ainu không còn có thể phân biệt với người Nhật Bản. Có những thị trấn nhỏ ở vùng phía đông nam hay vùng Hidaka hiện vẫn có người Ainu thuần chủng sinh sống.
Vào ngày 6 tháng 6 năm 2008, một nghị quyết được nghị viện Nhật Bản thông qua kêu gọi chính phủ công nhận người Ainu là người bản xứ Nhật Bản và kêu gọi chấm dứt việc phân biệt đối xử với tộc người Ainu. Nghị quyết công nhận người Ainu là "người bản địa với ngôn ngữ, tôn giáo và văn hóa riêng biệt" và hủy bỏ đạo luật thông qua năm 1899.
Chú thích

↑  Gordon, Raymond G., Jr. (ed.) (2005). Ethnologue: Languages of the World (ấn bản thứ 15). Dallas: SIL International. ISBN 1-55671-159-X. OCLC 224749653.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết) Quản lý CS1: văn bản dư: danh sách tác giả (liên kết). OCLC 60338097.
↑
↑  “The Boone Collection - Image Gallery: Ainu Artifacts”. archive.fieldmuseum.org. Truy cập ngày 18 tháng 11 năm 2021.
1 2 3  Takehiro Sato; Tetsuya Amano; Hiroko Ono;  và đồng nghiệp (14 tháng 6 năm 2007). “Origins and genetic features of the Okhotsk people, revealed by ancient mitochondrial DNA analysis”. Journal of Human Genetics. 52: 618–627. doi:10.1007/s10038-007-0164-z.
↑  Weiner, M (eds) 1997, Japan's Minorities: The Illusion of Homogeneity, Routledge, London.
↑  "NOVA Online – Island of the Spirits – Origins of the Ainu". http://www.pbs.org/wgbh/nova/hokkaido/ainu.html. Truy cập 2008-05-08.
↑  Loos, N & Osani, T 1993, Indigenous Minorities and Education, Sanyusha Publishing Co., Ltd., Tokyo.
1 2  Fogarty, Philippa (ngày 6 tháng 6 năm 2008). “Recognition at last for Japan's Ainu”. BBC News. BBC. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2008.
↑  Hohmann, S 2008, 'The Ainu's modern struggle' in World Watch, Vol 21, No. 6, pp. 20-24.
↑  Sjöberg, K 1993, The Return of the Ainu, Harwood Academic Publishers, Switzerland, p. 117.
↑  Ito, M 2008, 'Diet officially declares Ainu indigenous', Japan Times, 7 June, viewed ngày 29 tháng 4 năm 2009, <https://archive.today/20120713133730/search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20080607a1.html>