stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Trận Mogadishu (1993)
Diễn biến tiếp theo

Sau trận đánh, thi thể của vài binh sĩ Mỹ (phi hành đoàn của Super 6-4 và hai lính đặc nhiệm Delta) đã bị đám đông bao gồm người dân và phiến quân thuộc SNA kéo lê khắp các con phố.
Thông qua các đợt đàm phán và đe dọa giữa các trưởng bộ lạc Habar Gidir và Đặc phái viên Hoa Kỳ tại Somali, Robert B. Oakley, toàn bộ thi thể của linh Mỹ được trao trả trong nhiều tình trạng khác nhau, trong đó thi thể của Gary Gordon là tệ nhất, và Michael Durant được thả tự do sau 11 ngày giam giữ.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Tôi không có kế hoạch cho việc này, và tôi sẽ làm mọi cách có thể để ngăn điều đó xảy ra, nhưng chuyện gì sẽ xảy ra nếu vài tuần trôi qua sau đó nếu anh Durant vẫn chưa được thả ra ? Các ông không những mất hết uy tín, mà chúng tôi sẽ quyết định phải giải cứu anh ấy. Tôi có thể đảm bảo rằng chúng tôi sẽ không có ý định trả tiền hay trao đổi lấy anh ấy dưới bất kỳ hình thức nào...  Vì vậy, những gì chúng tôi quyết định là chúng tôi phải giải cứu anh ta, và cho dù chúng tôi có ở đúng chỗ hay không, sẽ có một cuộc chiến với người của của các ông. Khi súng bắt đầu nổ, người Mỹ không còn giữ được sự kiềm chế nữa. Hàng không mẫu hạm, xe tăng, máy bay,.. tất cả sẽ góp mặt. Một khi trận chiến bắt đầu, tất cả sự tức giận bị dồn nén sẽ được giải phóng. Toàn bộ thành phố sẽ bị phá hủy, cả đàn ông, phụ nữ, trẻ em, lạc đà, chó, mèo, dê, lừa, tất cả mọi thứ,... Điều đó thực sự sẽ là bị kịch cho tất cả chúng ta, nhưng đó chính là điều sắp được xảy đến. | ” |
— Robert B. Oakley, trong buổi đàm pháo trả tự do cho Michael Durant, tháng 10 năm 1993
Tại một bãi biển gần căn cứ của người Mỹ, một đài tưởng niệm đã đựoc lập lên để tưởng nhớ những người đã bỏ mạng trong trận đánh. Hai tuần sau, Thiếu tướng Garrison chấp nhận chịu toàn bộ trách nhiệm về những kết quả của trận đánh. Trong bức thư gửi Tổng thống Clinton, Garrison nhận toàn bộ trách nhiệm về phía mình và đề cao sự dũng cảm của Task Force Ranger đã đạt được những mục tiêu đề ra ban đầu.
Diễn biến tiếp theo > Thống kê thương vong

Hiện tại vẫn chưa có con số chính xác về thương vong của lính Somali tham gia trong trận đánh, nhưng nhiều ước tính rằng có khoảng từ vài trăm đến 1.000 lính Somali và dân thường thiệt mạng, và khoảng 3.000-4.000 người bị thương. Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế ước tính có hơn 200 dân thường Somali đã thiệt mạng trong trận đánh và vài trăm người bị thương. Cuốn sách Black Hawk Down: A Story of Modern War ước tính hơn 700 lính Somali tử trận và hơn 1.000 người bị thưong và Liên minh Quốc gia Somali xác nhận trên phim tài liệu Frontline của đài PBS, Mỹ rằng chỉ có 133 người tử trận. Thương vong của Somali trong báo cáo của Báo Washington Post là 312 tử trận và 814 bị thương. Lầu Năm Góc công bố có năm quân nhân Mỹ tử trận, nhưng con số thực tế là 18 lính Mỹ tử trận và 73 người bị thương. Hai ngày sau trận chiến, người lính thứ 19, Trung sĩ Nhất Matt Rierson của Đặc nhiệm Delta, thiệt mạng trong một đợt pháo kích. Thương vong của Liên Hợp Quốc bao gồm một lính Malaysia và một lính Pakistan tử trận, bảy lính Malaysia và hai lính Pakistan bị thương. Đây được coi là trận chiến đẫm máu nhất của quân đội Hoa Kỳ kể từ chiến tranh VIệt Nam, tới khi diễn ra Trận Fallujah lần 2 vào năm 2004.
Diễn biến tiếp theo > Thống kê thương vong > Pakistan

Một lính Pakistan và hai người khác bị thương trong toàn bộ chiến dịch giải cứu. Trung tướng Italy Bruno Loi báo cáo rằng đã tiếp nhận hơn 30 lính Pakistan bị thưong sau trận đánh.
Diễn biến tiếp theo > Thống kê thương vong > Malaysia

Mat Aznan là một chuẩn hạ sĩ 33 tuổi từ Tiểu đoàn 19, Trung đoàn Hoàng gia Malay. Anh tử trận xe thiết giáp Condor APC do anh điều khiển bị trúng đạn RPG trên đường National. Anh được truy phong quân hàm Hạ sĩ và được truy tặng Huân chưong Seri Pahlawan Gagah Perkasa.
Diễn biến tiếp theo > Thống kê thương vong > Somali

Nhiều nguồn tin ước tính có khoảng từ 800 tới 1.000 người Somali thiệt mạng trong trận đánh, cùng với hơn 4.000 người bị thương. Bên Somali xác nhận rằng con số thương vong thấp hơn mức ước tính đó. Adidi tuyên bố họ mất 315 lính và dân thường, cùng với 812 người bị thương. Đại úy Haad, trong một buổi phỏng vấn với báo chí Mỹ, nói rằng chỉ 133 lính SNA tử trận, dù anh không nói rõ về số thương vong về dân thường hay trong số đó có những ai đã mang vũ khí.
Diễn biến tiếp theo > Rút quân khỏi Somali

Trong một buổi họp an ninh quốc gia ở Nhà Trắng ngày 6 tháng 10 năm 1993, Tổng thống Bill Clinton đã ra lệnh cho Đô đốc David E. Jeremaid, Tham mưu trưởng Liên quân, dừng tất cả các hoạt động chống lại Aidid ngoại trừ các hoạt động bảo vệ và phòng thủ. Ông tái bổ nhiệm Đại sứ Robert B. Oakley làm Đặc phái viên tại Somali nhằm làm dàn xếp kế hoạch ngừng bắn và tuyên bố tất cả lực lượng của Hoa Kỳ sẽ rút khỏi Somali muộn nhất là ngày 31 tháng 3 năm 1994. Ngày 15 tháng 12 năm 1993, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ Les Aspin đã từ chức và nhận trách nhiệm về việc từ chối hỗ trợ xe tăng và xe thiết giáp cho cuộc đột kích. Tuy nhiên, Garrison cho rằng Aspin không có lỗi, việc cung cấp hay không thì cũng không tạo ra sự khác biệt do trang bị sẽ đến quá muộn so với thời gian diễn ra chiến dịch. Vài trăm lính Thủy quân Lục chiến sẽ ở lại để hỗ trợ các cuộc di tản cho hơn 1.000 nhân viên, chuyên viên và các cố vấn quân sự đang làm các nhiệm vụ ngoại giao ở Somali.
Ngày 4 tháng 2 năm 1994, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã thông qua Nghị quyết 897, đặt hạn hoàn thành nhiệm vụ của UNOSOM II tại Somaili vào tháng 3 năm 1995, và sẽ rút quân khỏi Somali trong cùng thời gian đó. Tháng 8 năm 1994, Liên Hợp Quốc yêu cầu Mỹ dẫn đầu một liên minh để hỗ trợ việc rút lui cuối cùng của lực lựong UNOSOM II ra khỏi Somali. Ngày 16 tháng 12 năm 1994, Tổng thống Clinton phê chuẩn chiến dịch United Shield và bắt đầu vào ngày 14 tháng 1 năm 1995. Ngày 7 tháng 2 năm 1995, một hạm đội đa quốc gia đã cập bến Somali và bắt đầu chiến dịch rút lui. Ngày 6 tháng 3 năm 1995, toàn bộ lực lượng Liên Hợp Quốc đã rút lui hoàn toàn, kết thúc sứ mệnh của UNOSOM II.
Diễn biến tiếp theo > Vinh danh

Vì sự dũng cảm quên mình trong việc bảo vệ phi hành đoàn của Super 6-4, Thượng sĩ Gary Gordon và Trung sĩ nhất Randy Shughart được truy tặng Huân chương Danh Dự, huân chương cao quý nhất của toàn bộ các lực lượng vũ trang Hoa Kỳ. Gordon và Shughart là hai quân nhân đầu tiên được nhận huân chương Danh Dự kể từ khi cuộc Chiến tranh Việt Nam kết thúc và là hai thành viên đầu tiên của Đặc nhiệm Delta được nhận tấm huấn chương cao quý này.
Theo yêu cầu của cựu Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Ryan McCarthy trong một buổi xét duyệt trao thưởng huân chưong vào năm 2020, 60 quân nhân đã tham gia vào trận đánh ở Mogadishu năm 1993 sẽ được nâng cấp huy chương. Ngày 1 tháng 7 năm 2021, Bộ Chỉ huy Lực lượng Đặc biệt công bố sẽ trao thưởng 58 Huân chương Sao Bạc và haiHuân chương Thập tự Bay Xuất sắc cho những lính Biệt kích, Delta và thành viên của Trung đoàn 160 SOAR vì sự dũng cảm tại trận chiến đẫm máu cách đó 28 năm, và lễ trao thưởng sẽ được từng đơn vị khác nhau đảm nhiệm. 18 Huân chương Sao Bạc đựoc trao cho 16 cựu quân nhân Biệt kích và truy phong cho ba lính Biệt kích đã hi sinh, trong buổi lễ ngày 1 tháng 10 năm 2021 tại Fort Benning, nơi đóng quân của Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Biệt kích 75. Sáu cựu quân nhân thuộc Trung đoàn 160 được trao thưởng vào ngày 29 tháng 10, bao gồm bốn Huân chương Sao Bạc và hai Huân chương Thập tự Bay Xuất sắc. Những huân chương còn lại được trao cho các cựu quân nhân Delta, SEAL tại các buổi lễ sau đó.
Đánh giá

Tuy đạt được mục đích là bắt được một số đối tượng bị truy nã. Song thương vong như trên trong một trận đối với các lực lượng đặc nhiệm và Biệt kích của Hoa Kỳ được xem là nặng nề. Có phân tích cho rằng sở dĩ quân Hoa Kỳ bị thiệt hại năng như vậy là vì hai nguyên nhân. Một là, tin tình báo (nhất là từ nguồn tại chỗ) không chính xác khiến cho phía Hoa Kỳ không đánh giá đủ lực lượng địch ở Mogadishu. Hai là, lực lượng Hoa Kỳ không nhận được sự hỗ trợ đủ mạnh về phương tiện và khí tài. Trước trận chiến, tướng Garrison đã xin yểm trợ bằng máy bay AC-130 nhưng bị từ chối.
Hậu quả

Đây được coi là một chiến dịch thất bại của Mỹ vì họ không bắt được tướng Aidid trong khi lại chịu tổn thất nặng nề. Mãi đến năm 1996, Aidid mới chết sau khi dính đạn trong cuộc đọ súng với một nhóm phiến quân ở Somali. Có thông tin cho rằng Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ đứng đằng sau cái chết của Aidid nhưng đến nay thì đây vẫn là điều bí ẩn.
Trận chiến Mogadishu với hình ảnh lính Mỹ bị bắt, bị trói và xác họ bị kéo lê trên đường phố trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với quân đội và người dân Mỹ. Chiến trường Somali thường được ví như một chiến trường quỷ ám. Sau trận đánh này, Tổng thống Clinton ra lệnh rút quân khỏi Somalia. Đầu năm 1995, quân Mỹ có trở lại Somalia nhưng là để bảo vệ cuộc rút quân của 6.200 lính LHQ.
Hơn 1 thập kỷ sau, vào đầu năm 2007, Hoa Kỳ lại tiến hành chiến dịch quân sự mới tại vùng đất đầy ám ảnh Somalia. Tuy nhiên, lần này không phải là một cuộc đổ bộ ồ ạt và những trận đánh giáp lá cà như Trận chiến Mogadishu 14 năm về trước mà là vài đợt không kích rời rạc và một loạt hoạt động bí mật.
Một trực thăng của Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ làm nhiệm vụ do thám ở Mogadishu, 1992
Phi hành đoàn của Super 64 một tháng trước trận Mogadishu. Từ trái sang phải: Winn Mahuron, Tommy Field, Bill Cleveland, Ray Frank và Mike Durant.
Đại đội B, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Biệt kích 75 tại Somali, năm 1993
Bản đồ trận đánh ở Mogadishu từ ngày 3 tới ngày 4 tháng 10 năm 1993
Video quay từ trực thăng Super 6-3 (C-2) ghi lại những giờ đầu tiên của trận đánh.
Lính Biệt kích gần toà nhà mục tiêu. Đây là bức ảnh duy nhất chụp lại trận đánh ngày 3-4 tháng 10 năm 1993.
Xe tải của quân đội Pakistan tại Mogadishu
Gabbiella balovalensis

| Gabbiella balovalensis> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Thiếu dữ liệu  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Mollusca
Lớp (class): Gastropoda
Liên họ (superfamilia): Truncatelloidea
(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda  nhánh Hypsogastropoda  nhánh Littorinimorpha
Họ (familia): Bithyniidae
Chi (genus): Gabbiella
Loài (species): G. balovalensis
Danh pháp hai phần
Gabbiella balovalensis (Mandahl-Barth, 1968) 
Gabbiella balovalensis là một loài ốc nước ngọt nhỏs có vảy, là động vật thân mềm chân bụng thuộc phân lớp mang trước sống dưới nước trong họ Bithyniidae.
Loài này phân bố ở Malawi và Zambia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.
Chú thích

↑  Kaunda, E.; Mailosi, A. (2010). “Gabbiella balovalensis”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2010: e.T44251A10882233. doi:10.2305/IUCN.UK.2010-3.RLTS.T44251A10882233.en. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2021.
Dawsonia grandis

| Dawsonia grandis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Polytrichopsida
Bộ (ordo): Polytrichales
Họ (familia): Polytrichaceae
Chi (genus): Dawsonia
Loài (species): D. grandis
Danh pháp hai phần
Dawsonia grandis Geh., 1896 
Dawsonia grandis là một loài rêu trong họ Polytrichaceae. Loài này được Geh. mô tả khoa học đầu tiên năm 1896.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dawsonia grandis”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Fasciola hepatica

| Fasciola hepatica |
| --- | --- |

Tiêu bản Fasciola hepatica trưởng thành

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Platyhelminthes
Lớp:: Rhabditophora
Bộ:: Plagiorchiida
Họ:: Fasciolidae
Chi:: Fasciola
Loài:: F. hepatica
Danh pháp hai phần
Fasciola hepatica Linnaeus, 1758

Fasciola hepatica, còn được gọi là sán lá gan thường hay sán lá gan cừu, là một loài dẹp ký sinh thuộc lớp Trematoda, ngành Platyhelminthes lây nhiễm vào gan của động vật có vú khác nhau, bao gồm cả con người. Bệnh do nhiễm loài sán được gọi là bệnh sán lá gan lớn (còn được gọi là fasciolosis), một loại bệnh giun sán và từng được phân loại như là một căn bệnh nhiệt đới bị lãng quên. F. hepatica phân bố trên toàn thế giới, và gây thiệt hại kinh tế lớn ở cừu và gia súc. Nó đã được biết đến như là một ký sinh trùng quan trọng của cừu và gia súc trong hàng trăm năm. Do kích thước của loài này và tác hại quan trọng về kinh tế, loài sán này đã là chủ đề của nhiều nghiên cứu khoa học và có thể là loài được biết đến nhiều nhất trong tất cả các loài sán lá.
Chú thích

↑  Linnæi, C. (1758–1759). Systema Naturae per Regna Tria Naturæ, Secundum Classes, Ordines, Genera, Species, cum Haracteribus, Differentiis, Synonymis, Locis. Tomus I. Holmiæ: Impensis Direct. Laurentii Salvii. doi:10.5962/bhl.title.542
↑  “Neglected Tropical Diseases”. cdc.gov. ngày 6 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 28 tháng 11 năm 2014.
Scopula youngi

| Scopula youngi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Scopula
Loài (species): S. youngi
Danh pháp hai phần
Scopula youngi Holloway, 1977 
Scopula youngi là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Pointe-à-Pitre

| --- | --- |
 Pointe-à-Pitre

Vị trí của the commune (in red) within Guadeloupe

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng và tỉnh hải ngoại: Guadeloupe
Quận: Pointe-à-Pitre
Xã (thị) trưởng: Jaques Bangou (2008–2014)
Thống kê
Diện tích đất1: 2,66 km2 (1,03 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 17.541  (2006)
 - Mật độ: 6.594/km2 (17.080/sq mi)
Múi giờ: UTC-4
INSEE/Mã bưu chính: 97120/ 97110
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Pointe-à-Pitre (tiếng Pháp: Pointe-à-Pitre, phát âm [pwɛ̃tapitʁ]; Creole: Lapwent, [lapwɛ̃t]) là thành phố chính và lớn nhất của Guadeloupe, một vùng lãnh thổ hải ngoại của Pháp ở Lesser Antilles, đây là quận lỵ của quận Pointe-à-Pitre.
Tokchon

| Tŏkch'ŏn 덕천 |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
Chuyển tự Korean
 • Chosŏn'gŭl: 덕천시
 • Hancha: 德川市
 • McCune–Reischauer: Tŏkch'ŏn-si
 • Romaja quốc ngữ: Deokcheon-si
 
 

 

Tŏkch'ŏn
Tọa độ: 39°45′0″B 126°20′0″Đ﻿ / ﻿39,75°B 126,33333°Đ﻿ / 39.75000; 126.33333 
Quốc gia: Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Tỉnh: P'yŏngan Nam
Phân cấp hành chính: 22 tong, 10 ri
Dân số (2009)
 • Tổng cộng: 237.133
Tokchon (phát âm tiếng Hàn Quốc: [tʌk̚.tsʰʌn]) là một thành phố thuộc tỉnh Pyongan Nam, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Thành phố giáp Nyŏngwŏn và Maengsan ở phía Đông, Kujang ở phía Bắc, Kaech'ŏn ở phía Tây và Pukch'ang ở phía Nam. Đây là nơi toạ lạc của nhà máy sản xuất xe Sŭngri Motor Plant, thành lập năm 1950, cùng nhiều nhà máy nhỏ lẻ khác. Thành phố có tổng diện tích là 675 km². Nó được gọi là "Tokugawa" trong thời cai trị của Nhật Bản.
Lịch sử

Ngày 28 tháng 4 năm 2017, một tên lửa đạn đạo tầm trung Hwasong-12 được phóng từ gần sân bay Pukchang đã đâm vào Ch'ŏngsin-dong, Tokchon, làm hư hại một số công trình trong thành phố.
Phân chia hành chính

Tŏkch'ŏn-si được chia thành 22 tong (phường) và 10 ri (xã):
| --- | --- |
 Chenam-dong (제남동)  Ch'angmal-dong (창말동)  Ch'angsang-dong (창상동)  Ch'ŏngsin-dong (청신동)  Ch'ŏngsong-dong (청송동)  Hŭngdŏk-tong (흥덕동)  Hyŏngbong-dong (형봉동)  Kangan-dong (강안동)  Namdŏk-tong (남덕동)  Namsan-dong (남산동)  Osan-dong (오산동)  Samt'an-dong (삼탄동)  Sangdŏk-tong (상덕동)  Sangsin-dong (상신동)  Sinhŭng-dong (신흥동)  Sŏmun-dong (서문동):  Songwŏn-dong (송원동)  Sŭngri-dong (승리동)  Tŏksŏng-dong (덕성동)  Ŭndŏk-tong (은덕동)  Wŏlbong-dong (월봉동)  Yŏkchŏn-dong (역전동)  Andong-ri (안동리)  Changdong-ri (장동리)  Kujang-ri (구장리)  Much'ang-ri (무창리)  Namyang-ri (남양리)  P'unggong-ri (풍곡리)  Samhŭng-ri (삼흥리)  Sinp'ung-ri (신풍리)  Sinsŏng-ri (신성리)  Unhŭng-ri (운흥리)
Kinh tế

Sŭngri Motor Plant (với các liên kết liên quan) là một trong số ít các nguồn nội địa của cả xe sao chép giá rẻ của nước ngoài và xe tải chở quân nhân ở Triều Tiên kể từ khi nó được thành lập năm 1950, và được phát triển thông qua các chiến dịch quân sự hóa khổng lồ của Kim Il-sung trong những năm 1970 và 80.
Tuy nhiên, sự suy giảm hoàn toàn tín dụng nước ngoài vào cuối những năm 1980 đã khiến ngành công nghiệp sản xuất nổ tung; việc cung cấp thép cho gia công kim loại tại Sŭngri đã chậm lại và thậm chí khi có sẵn, các dây chuyền sản xuất vẫn bị mất điện thường xuyên. Nạn đói nghiêm trọng ở vùng nông thôn cũng đã gây ra một cuộc di cư của những người nông dân đói khát đến các thành phố, làm căng thẳng thêm nguồn cung cấp thực phẩm và năng suất của công nhân. 20.000 xe hơi và xe tải đã được sản xuất tại Tŏkch'ŏn vào năm 1980, đến năm 1996, con số này chỉ là 150, tất cả đều là xe tải của Quân đội, một số sau đó được sửa đổi thành [bệ phóng tên lửa].
Giao thông

Tŏkch'ŏn-si được kết nối bởi tuyến đường sắt P'yŏngdŏk line của Đường sắt Nhà nước Triều Tiên
Momotus aequatorialis

| Momotus aequatorialis |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Coraciiformes
Họ (familia): Momotidae
Chi (genus): Momotus
Loài (species): M. aequatorialis
Danh pháp hai phần
Momotus aequatorialis
Momotus aequatorialis là một loài chim trong họ Momotidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Trung tâm Chuyến bay Không gian Goddard

NASA's first space research laboratoryBản mẫu:SHORTDESC:NASA's first space research laboratory
"GSFC" đổi hướng tới đây. Đối với các định nghĩa khác, xem GSFC (định hướng).
| --- | --- |

 Ảnh chụp từ trên không của Trung tâm Chuyến bay Không gian Goddard (2010)
Tổng quan Cơ quan
Thành lập: 1 tháng 5 năm 1959; 65 năm trước (1959-05-01)
Cơ quan tiền thân: Trung tâm Vũ trụ Beltsville
Quyền hạn: Chính phủ liên bang Hoa Kỳ
Trụ sở: Greenbelt, Maryland, Hoa Kỳ 38°59′32″B 76°51′9″T﻿ / ﻿38,99222°B 76,8525°T﻿ / 38.99222; -76.85250
Số nhân viên: 10.000 công chức và nhà thầu
Các Lãnh đạo Cơ quan: Makenzie Lystrup, Giám đốc Cynthia Simmons, Phó giám đốc
Trực thuộc cơ quan: NASA
Cơ quan trực thuộc: Wallops Flight Facility Viện nghiên cứu Không gian Goddard Katherine Johnson Independent Verification and Validation Facility
Website: nasa.gov/goddard/
Bản đồ
Bản đồ Goddard
 
Trung tâm Chuyến bay Không gian Goddard (tiếng Anh: Goddard Space Flight Center) (GSFC) là một phòng thí nghiệm nghiên cứu không gian lớn của NASA nằm cách Washington, D.C. khoảng 6,5 dặm (10,5 km) về phía đông bắc, tại Greenbelt, Maryland, Hoa Kỳ. Được thành lập vào ngày 1 tháng 5 năm 1959 và là trung tâm chuyến bay không gian đầu tiên của NASA, GSFC có khoảng 10.000 công chức cùng nhà thầu. Trung tâm được đặt theo tên của nhà tiên phong về động cơ tên lửa người Mỹ Robert H. Goddard. Đây là một trong mười trung tâm thực địa lớn của NASA. GSFC nằm một phần trong nơi ấn định cho điều tra dân số Goddard trước đây; có địa chỉ gửi thư là Greenbelt.
GSFC là nơi tập hợp đông đảo nhất các nhà khoa học và kỹ sư tại Hoa Kỳ, chuyên nâng cao kiến thức về Trái Đất, Hệ Mặt Trời và vũ trụ thông qua các quan sát từ không gian. GSFC còn là một phòng thí nghiệm lớn của Mỹ chuyên phát triển và vận hành tàu vũ trụ khoa học không người lái. GSFC tiến hành nghiên cứu khoa học, phát triển, sản xuất và vận hành các hệ thống không gian, cũng như phát triển công nghệ liên quan. Các nhà khoa học tại Goddard có thể phát triển và hỗ trợ một nhiệm vụ, trong khi các kỹ sư và kỹ thuật viên nơi đây sẽ thiết kế và chế tạo tàu vũ trụ cho nhiệm vụ đó. Nhà khoa học Goddard John C. Mather đã đồng nhận Giải Nobel Vật lý năm 2006 cho công trình nghiên cứu của ông về COBE.
GSFC cũng vận hành hai mạng lưới theo dõi và thu thập dữ liệu chuyến bay không gian (Space Network và Near Earth Network), phát triển và duy trì các hệ thống thông tin dữ liệu khoa học tiên tiến về Trái Đất cũng như vũ trụ, và phát triển hệ thống vệ tinh cho Cơ quan quản lý Đại dương và Khí quyển quốc gia (NOAA).
GSFC quản lý hoạt động cho nhiều sứ mệnh của NASA và quốc tế bao gồm Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) và Kính viễn vọng không gian Hubble (HST), Chương trình Explorer, Chương trình Discovery, Hệ thống Quan sát Trái Đất (EOS), INTEGRAL, MAVEN, OSIRIS-REx, Đài quan sát Mặt Trời và Nhật quyển (SOHO), Đài quan sát Động lực học Mặt Trời (SDO), Tracking and Data Relay Satellite System (TDRS), Fermi, và Swift. Các sứ mệnh trước đây do GSFC quản lý có Rossi X-ray Timing Explorer (RXTE), Đài quan sát Tia Gamma Compton, SMM, COBE, IUE, và ROSAT.
Lịch sử

Được thành lập với tên gọi là Trung tâm Vũ trụ Beltsville, Goddard là trung tâm chuyến bay không gian đầu tiên của NASA. Hiến chương ban đầu của trung tâm là thực hiện năm chức năng chính thay mặt cho NASA: phát triển và chế tạo công nghệ, lập kế hoạch, nghiên cứu khoa học, các hoạt động kỹ thuật, và quản lý dự án. Trung tâm được tổ chức thành nhiều ban, mỗi ban chịu trách nhiệm về một trong những chức năng chính này.
Vào ngày 1 tháng 5 năm 1959, trung tâm được đổi tên thành Trung tâm Chuyến bay Không gian Goddard theo tên của Robert H. Goddard. 157 nhân viên đầu tiên của trung tâm được chuyển đến từ chương trình tên lửa Dự án Vanguard thuộc Hải quân Hoa Kỳ và tiếp tục công việc tại Phòng thí nghiệm Nghiên cứu của Hải quân ở Washington, D.C., trong khi trung tâm đang xây dựng.
Trung tâm Chuyến bay Không gian Goddard đã góp phần vào Dự án Mercury, chương trình chuyến bay vũ trụ có người lái đầu tiên của Hoa Kỳ. Trung tâm đảm nhận vai trò lãnh đạo cho dự án trong những ngày đầu và quản lý 250 nhân viên đầu tiên tham gia vào nỗ lực này; họ được bố trí tại Trung tâm Nghiên cứu Langley ở Hampton, Virginia. Tuy nhiên, quy mô và phạm vi của Dự án Mercury đã sớm thúc đẩy NASA xây dựng một Trung tâm Tàu vũ trụ có Người lái mới, hiện là Trung tâm Vũ trụ Johnson, tại Houston, Texas. Nhân sự và hoạt động của Dự án Mercury đã được chuyển đến đó vào năm 1961.
Trung tâm Chuyến bay Không gian Goddard vẫn tham gia vào chương trình chuyến bay vũ trụ có người lái, cung cấp hỗ trợ máy tính và theo dõi radar các chuyến bay thông qua mạng lưới trạm mặt đất trên toàn thế giới được gọi là Spacecraft Tracking and Data Acquisition Network (STDN). Tuy nhiên, trung tâm tập trung chủ yếu vào việc thiết kế vệ tinh không người lái và tàu vũ trụ cho các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học. Goddard tiên phong trong một số lĩnh vực phát triển phi thuyền, bao gồm thiết kế tàu vũ trụ mô-đun, giúp giảm chi phí và giúp sửa chữa vệ tinh trên quỹ đạo. Vệ tinh Solar Max của Goddard, phóng năm 1980, đã được các phi hành gia sửa chữa trên tàu con thoi Challenger vào năm 1984. Kính viễn vọng không gian Hubble, phóng năm 1990, vẫn đang hoạt động và tiếp tục phát triển thêm khả năng nhờ thiết kế mô-đun và nhiều nhiệm vụ bảo dưỡng của tàu con thoi.
Ngày nay, trung tâm vẫn tham gia vào từng chương trình chính yếu của NASA. Goddard đã phát triển nhiều công cụ khám phá hành tinh hơn bất kỳ tổ chức nào khác, trong số đó có các công cụ khoa học được gửi đến mọi hành tinh trong Hệ Mặt Trời. Đóng góp của trung tâm cho Earth Science Enterprise bao gồm một số tàu vũ trụ trong đội tàu Hệ thống Quan sát Trái Đất cũng như EOSDIS, một hệ thống thu thập, xử lý và phân phối dữ liệu khoa học. Đối với chương trình chuyến bay không gian có người lái, Goddard phát triển công cụ để các phi hành gia sử dụng trong hoạt động ngoài tàu vũ trụ và vận hành Lunar Reconnaissance Orbiter, một tàu vũ trụ được thiết kế để nghiên cứu Mặt Trăng nhằm chuẩn bị cho nhiệm vụ khám phá có người lái trong tương lai.
Nhiệm vụ

Một tờ thông tin nêu bật nhiều sứ mệnh trước đây của Goddard xuất hiện trên trang web kỷ niệm 40 năm.