stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Stand Up for Love

"Stand Up for Love" (Tạm dịch: "Hãy Đứng lên vì Tình yêu") là đĩa đơn cuối cùng và là đĩa đơn duy nhất phát hành để quảng bá cho album tuyển tập của nhóm nhạc người Mỹ Destiny's Child, mang tên #1's. Ca khúc được phát hành vào năm 2005 và trở thành đĩa đơn duy nhất của nhóm không gặt hái được vị trí xếp hạng nào tại Mỹ. Dù đây là đĩa đơn cuối của Destiny's Child nhưng sau đó, album vẫn phát hành ca khúc solo của thành viên Beyoncé Knowles là "Check on It".
Thông tin ngoài lề

"Stand Up for Love" được sáng tác và chịu trách nhiệm bởi David Foster, còn người con gái của ông, Amy Foster-Gillies thì đảm nhiệm phần viết lời nhạc. Foster đã cùng sản xuất ca khúc này với Humberto Gatica, người đồng thời cũng đảm nhiệm việc hòa âm ca khúc. "Stand Up for Love" được thu ở hai địa điểm là Chartmaker Studios và The Record Plant, nhưng lại được hòa âm tại Chartmaker Studios. Ca khúc được lấy cảm hứng từ những mất mát từ Bão Katrina (nhưng thực chất được viết trước khi cơn bão này xảy ra). Ca khúc sau đó trở thành bài hát chủ đề của Ngày Quốc tế Thiếu nhi năm 2005 cùng sự hợp tác với Ronald McDonald House Charities.
Hiệp hội Society for the Promotion of Community Standards (SPCS) đã yêu cầu những đài phát thanh của New Zealand cho phát ca khúc này để phòng chống việc bóc lột trẻ em sau vụ án của Nia Glassie, vì vậy, ca khúc đã nhận được khá nhiều sự chú ý của giới truyền thông tại đây.
Sáng tác

Theo Peer International Corporation, "Stand Up for Love" là một ca khúc dance-pop/R&B được sáng tác với giai điệu chậm cùng 70 nhịp một phút. Ca khúc được viết ở khóa A♭ thứ và giọng của Destiny's Child được ngân trong phạm vi B♭3 đến E5.
Đánh giá chuyên môn

Jim Kiest từ San Antonio Express-News "hy vọng 'Stand Up for Love' sẽ không phải [là một đĩa đơn quán quân]".
Diễn biến trên bảng xếp hạng

Ca khúc được phát thanh lần đầu tiên vào cuối tháng 9 năm 2005 nhưng lại thất bại khi tìm kiếm một vị trí trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 hay bất cứ những bảng xếp hạng nào khác. Ca khúc nhận được khá nhiều yêu cầu từ đài phát thanh ở Thành phố New York, Z-100, còn những đài phát thanh khác thì số lượng yêu cầu rất ít.
Tại Anh, "Stand Up For Love" cũng nhận được số lượng yêu cầu phát thanh không nhiều nhưng ca khúc vẫn nằm trong top 20 sau khi video ca nhạc được phát hành. Sau sự từ chối phát thanh của "Cater 2 U", "Stand Up For Love" sau đó đã trở thành đĩa đơn thứ hai bị hoãn phát thanh quảng bá tại quốc gia này.
Video ca nhạc

Video ca nhạc cho "Stand Up for Love" được đạo diễn bởi Matthew Rolston và được quay vào tháng 9 năm 2005.
Trình diễn trực tiếp

Destiny's Child đã trình diễn "Stand Up for Love" và "Survivor" vào ngày 15 tháng 10 năm 2005 trong chương trình Jimmy Kimmel Live!. "Stand Up for Love" sau đó đã được nhóm hát lại cùng ngày tại Ronald McDonald House, Los Angeles cho Ngày Quốc tế Thiếu nhi
Những người thực hiện

| --- | --- |
 Courtney Blooding - hợp tác sản xuất  Jules Chaikin - quản lý ban nhạc  Vinnie Colaiuta - trống  Paulinho Da Costa - bộ gõ  Neil Devor - kỹ thuật điện tử  Nathan East - bass  David Foster - nhạc sĩ, sản xuất, chịu trách nhiệm, tổng trách nhiệm, đàn keyboards  Amy Foster-Fillies - lời nhạc  Humberto Gatica - sản xuất, kỹ thuật âm thanh, hòa âm  :  Beyoncé Knowles - hát chính, chịu trách nhiệm thu âm  Jason Larian - trợ lý  Dean Parks - guitar  Alejandro Roodriguez - kỹ thuật điện tử  Bill Ross - tổng trách nhiệm  Kelly Rowland - hát chính  Michelle Williams - hát chính  Jochem van der Saag - đàn organ, thiết kế âm thanh, lập trình
Danh sách ca khúc

| --- | --- |
 Đĩa CD-maxi "Stand Up for Love" (Bản chỉnh của Đài phát thanh) – 4:26  "Stand Up for Love" – 4:46  "Stand Up for Love" (Nhạc nền) – 4:45  "Call Out Hook" – 0:12  :  Đĩa vinyl 7-inch "Stand Up for Love" – 4:46  "Stand Up for Love" (Nhạc nền) – 4:45
Lịch sử phát hành và phát thanh

| Quốc gia | Ngày | Định dạng | Hãng phát hành |
| --- | --- | --- | --- |
| Hoa Kỳ | 27 tháng 9 năm 2005 | Đài phát thanh nhạc Rhythm | Columbia Records |
| Hoa Kỳ | 27 tháng 9 năm 2005 | Đĩa đơn 7-inch | Columbia Records |
| Anh | 27 tháng 9 năm 2005 | Đĩa đơn 7-inch | Columbia Records |
| Hoa Kỳ | 3 tháng 10 năm 2005 | Đài phát thanh chính | Columbia Records |
Chú thích

1 2  #1's (CD liner) |format= cần |url= (trợ giúp). Columbia Records. 2005. tr. 3. Đã bỏ qua tham số không rõ |albumlink= (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |artist= (gợi ý |others=) (trợ giúp)
1 2  Moss, Corey (ngày 21 tháng 9 năm 2005). “Destiny's Child Look Back With #1's Before Going Their Separate Ways”. MTV News. Viacom. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2011.
↑  “SPCS Joins Call for 'Stand' Against Child Abuse” (Thông cáo báo chí). Society for the Promotion of Community Standards. ngày 7 tháng 8 năm 2007. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2011.
↑  “Destiny's Child - Stand Up for Love Sheet Music”. Musicnotes.com. Peer International Corporation. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2011.
↑  Kiest, Jim (ngày 7 tháng 12 năm 2005). “Annual hits can make great stocking stuffers”. San Antonio Express-News. Hearst Corporation. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2011.
↑  Justin, Neal (ngày 12 tháng 11 năm 2006). “'Jimmy Kimmel Live' has become a family affair”. Los Angeles: PopMatters. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2011.
↑  “For The Record: Quick News On Jennifer Hudson, Beyonce, Ciara, Paula Abdul, Coldplay, Mr. T & More”. MTV News. Viacom. ngày 16 tháng 11 năm 2005. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2011.
↑  Destiny's Child (2005). Stand Up for Love (single). Columbia Records.
↑  Destiny's Child (2005). Stand Up for Love (single). Columbia Records.
1 2  “Available for Airplay”. FMQB. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2011.
↑  Stand Up for Love [7"] trên AllMusic
↑  “Stand Up for Love [Vinyl] [Maxi]”. Amazon.co.uk. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2011.
| x t sĐĩa đơn của Destiny's Child |
| --- | --- |
Đĩa nhạc · Giải thưởng · Bài hát
Destiny's Child: "No, No, No" ·  "With Me"
The Writing's on the Wall: "Get on the Bus" ·  "Bills, Bills, Bills" ·  "Bug a Boo" ·  "Say My Name" ·  "Jumpin', Jumpin'"
Survivor: "Independent Women" ·  "Survivor" ·  "Bootylicious" ·  "Emotion" ·  "Nasty Girl"
8 Days of Christmas: "8 Days of Christmas" ·  "Rudolph the Red-Nosed Reindeer"
Destiny Fulfilled: "Lose My Breath" ·  "Soldier" ·  "Girl" ·  "Cater 2 U"
#1's: "Stand Up for Love"
Đĩa đơn hợp tác: "Just Be Straight with Me" ·  "Thug Love" ·  "What's Going On"
 Sách:Destiny's Child
True Love (bài hát của Pink)

"True Love" là bài hát của ca sĩ người Mỹ Pink từ album phòng thu thứ sáu của cô The Truth About Love. Bài hát được sáng tác bởi Pink, Lily Allen (được ghi danh là Lily Rose Cooper, tên theo họ chồng sau khi cưới của cô) và Greg Kurstin, và có sự tham gia góp giọng của Allen. Bài hát ban đầu được phát hành làm đĩa quảng bá thứ hai từ album, tiếp sau "Are We All We Are". Ngày 29 tháng 4 năm 2013, đã có thông báo rằng bài hát sẽ được phát hành làm đĩa đơn chính thức thứ tư. Bài hát bắt đầu được phát trên các kênh radio của Ý từ ngày 28 tháng 6 năm 2013. Nó được phát hành ngày 15 tháng 7 năm 2013 tại Mỹ và 22 tháng 7 tại Anh.
Thông tin

Cuối tháng 2 năm 2012, Pink đăng trên Twitter rằng cô đang trong phòng thu thực hiện album tiếp theo của mình. Đầu tháng 6, cô đăng một video thông báo đĩa đơn đầu tiên từ album sẽ là "Blow Me (One Last Kiss)", bài hát đã được phát hành không lâu sau đó vào tháng 7. Album mới của cô, với tên gọi The Truth About Love đã được phát hành vào tháng 9. Hai đĩa đơn tiếp theo đã được ra mắt "Try" và "Just Give Me a Reason". Ngày 29 tháng 4 năm 2013, đã có thông báo rằng "True Love" sẽ được phát hành làm đĩa đơn chính thức thứ tư.
Video âm nhạc chính thức của "True Love", đạo diễn bởi Sophie Muller (người từng đạo diễn cho video "Trouble" và "I Don't Believe You"), đã được phát hành chính thức trên kênh VEVO của Pink ngày 30 tháng 6 năm 2013. Trong video có sự góp mặt của Pink, chồng cô Carey Hart và con gái 2 tuổi của cô Willow. Đây là video thứ tư của Pink với sự xuất hiện của Hart. Video được thực hiện khá đơn giản, lý do là lúc đó Pink đang bận với chuyến lưu diễn thế giới cháy vé của mình, một số đoạn của chuyến lưu diễn này đã được lồng vào video. Lily Allen cũng đã xuất hiện trong một cảnh quay độc lập ở phần gần cuối video, với cảnh cô thái rau củ và thả chúng vào máy xay sinh tố.
Lịch sử phát hành

| Quốc gia | Ngày | Định dạng |
| --- | --- | --- |
| Ý | 28 tháng 6 năm 2013 | Radio hit hiện đại |
| Hoa Kỳ | 15 tháng 7 năm 2013 | Radio Hot AC |
| Anh | 22 tháng 7 năm 2013 | Radio mainstream |
| Hoa Kỳ | 23 tháng 7 năm 2013 | Radio mainstream |
| Đức | 30 tháng 8 năm 2013 | CD đĩa đơn |

Chồng của Pink, Carey Hart đã xuất hiện trong video âm nhạc của bài hát.
Sasha Calle

| Sasha Calle |
| --- | --- |
Calle năm 2023
Sinh: 7 tháng 8, 1995 (29 tuổi) Boston, Massachusetts, Mỹ
Học vị: Học viên Sân khấu và Âm nhạc Hoa Kỳ (BFA)
Nghề nghiệp: Diễn viên
Năm hoạt động: 2017–nay
Sasha Calle (tiếng Tây Ban Nha: [ˈsaʃa ˈkaʝe], sinh ngày 7 tháng 8 năm 1995) là nữ diễn viên người Mỹ. Cô từng thủ vai chính trong phim truyền hình The Young and the Restless (2018 - 2021), qua đó nhận được một đề cử giải Daytime Emmy. Năm 2023, cô vào vai Supergirl trong phim siêu anh hùng The Flash.
Thời thơ ấu

Sasha Calle sinh ra ở thành phố Boston, Massachusetts. Cô là người gốc Colombia. Năm 10 tuổi, cô và mẹ trở về Colombia sống, hai năm sau họ quay lại Mỹ. Năm 17 tuổi, Calle chuyển từ Miami đến Los Angeles để học Học viện Sân khấu và Âm nhạc Hoa Kỳ, cô tốt nghiệp năm 2017 với bằng Cử nhân Nghệ thuật.
Sự nghiệp

Tháng 9 năm 2018, Calle tham gia phim truyền hình The Young and the Restless của đài CBS với vai Lola Rosales. Cô đóng chính trong hơn 270 tập và nhận được một đề cử giải Daytime Emmy năm 2020 ở hạng mục Diễn viên trẻ nổi bật trong phim truyền hình. Ở lĩnh vực điện ảnh, phim đầu tay của cô là  Supergirl trong phim siêu anh hùng The Flash, thuộc vũ trụ Mở rộng DC (DCEU).
Danh sách phim > Điện ảnh

| Năm | Tên | Vai | Ghi chú | Ct |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2023 | The Flash | Kara Zor-El / Supergirl |  |  |
| NA | On Swift Horses | Sandra | Hậu kỳ |  |
Danh sách phim > Truyền hình

| Năm | Tên | Vai | Ghi chú | Ct |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017 | Socially Awkward | Virginia | Sê-ri ngắn |  |
| 2018–2021 | The Young and the Restless | Lola Rosales | Vai chính |  |
Valéry Giscard d'Estaing
Tước hiệu > Huân chương quốc gia

Bắc Đẩu Bội tinh, cấp bậc Thống chế
Huân chương quốc gia, cấp bậc Thống chế
Huân chương chiến tranh, 1939–1945
Tước hiệu > Huân chương châu Âu

Huân chương Charlemagne của thành phố Aachen. Ngoài ra còn có tước hiệu Hiệp sĩ từ Dòng Chiến sĩ Toàn quyền Malta.
Tước hiệu > Huân chương nước ngoài > Trong vai trò Bộ trưởng tài chính

Italy: Huân chương quốc gia Ý (10/1973)
Tước hiệu > Huân chương nước ngoài > Trong vai trò Tổng thống Pháp

Brazil: Quốc tự của Nam Thập tự (06/1976)
Đan Mạch: Huân chương Hiệp sĩ (10/1978)
Bồ Đào Nha: Huân chương Saint James (10/1975)
Bồ Đào Nha: Huân chương hoàng tử Henry (10/1978)
Tây Ban Nha: Huân chương Hiệp sĩ Isabella (1963)
Tây Ban Nha: Huân chương Hiệp sĩ Isabella (1976)
Tây Ban Nha: Huân chương Hiệp sĩ vua Charles III (1978)
Thụy Điển: Huân chương Hiệp sĩ Seraphim (06/1980)
Vương quốc Anh: Huân chương Hiệp sĩ danh dự Bath (06/1976)
Tước hiệu > Huân chương khác

Sovereign Order of Malta: Thống chế danh dự Dòng Chiến sĩ Toàn quyền Malta
Sovereign Order of Malta: Thống chế pro Merito Melitensi
Tước hiệu > Giải thưởng quốc tế

Giải Nansen vì người tị nạn, 1979.
Tước hiệu > Huy hiệu

Giscard d'Estaing nhận huy hiệu quân hàm từ Nữ hoàng Margrethe II của Đan Mạch sau khi được trao Huân chương Hiệp sĩ. Sau đó ông cũng được trao quân hàm từ Đức vua Carl XVI Gustaf của Thụy Điển với tước hiệu Hiệp sĩ Seraphim.
Huân chương Seraphim của Hoàng gia Thụy Điển dành cho Giscard d'Estaing
Giuseppe Mazzini

| Giuseppe Mazzini |
| --- | --- |
Mazzini năm 1860
Chức vụ
Triumvir của Cộng hòa La Mã
Nhiệm kỳ: ngày 5 tháng 2 – 3 tháng 7 năm 1849
Tiền nhiệm: Aurelio Saliceti
Kế nhiệm: Aurelio Saliceti
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch: Ý
Sinh: (1805-06-22)22 tháng 6 năm 1805 Genoa, Gênes, Pháp
Mất: 10 tháng 3 năm 1872(1872-03-10) (66 tuổi) Pisa, Tuscany, Italy
Đảng chính trị: Nước Ý trẻ (1831–1848) Hiệp hội Quốc gia Ý (1848–1853) Hành động (1853–1867)
Alma mater: Đại học Genoa


Thời kỳ:  Modern philosophy 19th-century philosophy 
Vùng:  Western philosophy Italian philosophy 
Trường phái: Italian nationalism Romanticism
Đối tượng chính: History, theology, politics
Tư tưởng nổi bật: Pan-Europeanism, irredentism (Italian), popular democracy, class collaboration
 Ảnh hưởng bởi  Plato  Foscolo  Condorcet  Sismondi  Byron  Chateaubriand  Maistre  Saint-Simon  Lamennais  Rousseau  Cattaneo  
 Ảnh hưởng tới  Italian Republican Party  Garibaldi  Gentile  Harrison  Holyoake  Mussolini  Nenni  Rosselli  Sun  Savarkar  Wilson  
 
Chữ ký

 
Giuseppe Mazzini (UK: /mætˈsiːni/, US: /mɑːtˈ-, mɑːdˈziːni/, tiếng Ý: [dʒuˈzɛppe matˈtsiːni]; 22 tháng 6 năm 1805 – 10 tháng 3 năm 1872) là một chính trị gia người Ý, nhà báo, nhà hoạt động vì sự thống nhất nước Ý (Risorgimento) và là người dẫn đầu phong trào cách mạng Ý. Những nỗ lực của ông đã giúp mang lại một nước Ý độc lập và thống nhất thay vì bị phân mảnh thành nhiều nhà nước riêng biệt, nhiều nhà nước trên Bán đảo Ý bị thống trị bởi các thế lực nước ngoài, tồn tại cho đến thế kỷ XIX. Là một người theo chủ nghĩa dân tộc Ý theo Chủ nghĩa cấp tiến cổ điển và là người đề xướng chủ nghĩa cộng hòa lấy cảm hứng từ dân chủ xã hội, Mazzini đã giúp xác định phong trào châu Âu hiện đại vì nền dân chủ phổ biến ở một quốc gia cộng hòa.
Suy nghĩ của Mazzini có ảnh hưởng rất đáng kể đến các phong trào cộng hòa ở Ý và châu Âu, trong Hiến pháp Ý, về chủ nghĩa châu Âu và mang nhiều sắc thái hơn đối với nhiều chính trị gia thời kỳ sau, trong số đó có tổng thống Mỹ Woodrow Wilson và thủ tướng Anh David Lloyd George cũng như các nhà lãnh đạo hậu thuộc địa như Mahatma Gandhi, Veer Savarkar, Golda Meir, David Ben-Gurion, Kwame Nkrumah, Jawaharlal Nehru và Sun Yat-sen.
Works

Warfare Against  (1825)
On Nationality (1852)
The Duties of Man and Other Essays (1860). J.M. Dent & Sons, London, 1907 ISBN 1596052198.
A Cosmopolitanism of Nations: Giuseppe Mazzini's Writings on Democracy, Nation Building, and International Relations Recchia, Stefano, and Urbinati, Nadia, editors. Princeton University Press, 2009.
Works > Bài viết

"Is it Revolt or a Revolution?" in Tait's Edinburgh Magazine, June 1840, pp. 385–390
Chú thích

1 2 3 4 5  Romani, Roberto (2018). Sensibilities of the Risorgimento: Reason and Passions in Political Thought. BRILL. tr. 147–157.
↑  Finn, Margot C. (2003). After Chartism: Class and Nation in English Radical Politics 1848-1874. Cambridge University Press. tr. 200.
↑  Finn, Margot C. (2003). After Chartism: Class and Nation in English Radical Politics 1848-1874. Cambridge University Press. tr. 170–176.
↑  “Mazzini, Giuseppe”. Lexico UK English Dictionary. Oxford University Press. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 12 năm 2021.
↑  “Mazzini”. The American Heritage Dictionary of the English Language (ấn bản thứ 5). Boston: Houghton Mifflin Harcourt. 2014. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2019.
↑  “Mazzini”. Merriam-Webster Dictionary. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2019.
↑  Giuseppe Monsagrati (2008). “Mazzini, Giuseppe”. Dizionario Biografico degli Italiani (bằng tiếng Ý). 72. Rome: Treccani. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2021.
↑  Viroli, Maurizio biên tập (2023), “The Prophetic Voices of the Risorgimento and the Anti-Fascist Resistance”, Prophetic Times: Visions of Emancipation in the History of Italy, Cambridge University Press, tr. 167–238, doi:10.1017/9781009233170.004, ISBN 978-1-009-23321-7
↑  (2013) Delphi Complete Works of Algernon Charles Swinburne.
↑  Stefano Recchia, and Nadia Urbinati. "Giuseppe Mazzini's international political thought." in A Cosmopolitanism of Nations: Giuseppe Mazzini's Writings on Democracy, Nation Building, and International Relations (2009): 39-52. online.
Tom yum

| --- | --- |
Tom yum kung phục vụ tại Bangkok, Thái Lan
Tên khác: Tom yam
Loại: Súp
Bữa: Bữa trưa
Xuất xứ: Miền trung Thái Lan
Vùng hoặc bang: Đông Nam Á
Ẩm thực quốc gia kết hợp: Thái Lan
Nhiệt độ dùng: Nóng
Thành phần chính: Nước dùng, sả, lá chanh Thái, riềng, nước cốt chanh, nước mắm, ớt
 Nấu ăn: Tom yum   Media: Tom yum
Tom yum hoặc tom yam (UK:  /ˌtɒm ˈjæm, - ˈjʌm/, US: /- ˈjɑːm/;  tiếng Thái: ต้มยำ, RTGS: tom yam [tôm yàm] Tập tin:Th-tom yum.ogg) là món súp chua cay được xem như món ăn quốc dân của Thái Lan, thường được nấu với tôm.
Từ "tom yum" có nguồn gốc từ hai từ tiếng Thái. Tom đề cập đến quá trình đun sôi, trong khi yum có nghĩa là 'hỗn hợp'. Tom yum mang nét đặc trưng ở hương vị chua và cay riêng biệt, với các loại gia vị thơm và thảo mộc được nêm điều hòa trong nước dùng. Món súp này cũng được thêm nguyên liệu tươi như sả, lá chanh Thái, riềng, nước cốt chanh, nước mắm và ớt đỏ nghiền nhuyễn.
Bột tom yum thương mại được chế tạo bằng cách nghiền nhuyễn tất cả các thành phần thảo mộc và xào trong dầu. Sau đó, gia vị và các thành phần bảo quản khác được thêm vào. Bột được đóng hộp hoặc đóng gói và bán trên khắp thế giới. Vị bột tom yum có thể mang đặc điểm khác với món được nấu từ nguyên liệu thảo mộc tươi. Món súp này thường bao gồm các loại thịt như tôm, gà hoặc lợn.
Tổng quan

Món tom yum gắn liền với sự giản dị truyền thống của lối sống nông nghiệp dọc theo hệ thống sông ngòi và kênh rạch trên đồng bằng miền trung Thái Lan, nơi các truyền thống ẩm thực gắn bó mật thiết với thiên nhiên.
Mặc dù xuất hiện từ lâu và trở nên rất phổ biến trong đời sống, nhưng hiện các học giả Thái Lan cũng chưa xác định chính xác nguồn gốc của món này, cũng như làm thế nào món trở thành biểu tượng dân tộc như ngày nay. Có rất ít thông tin về tom yum được ghi chép lại trong các tài liệu cổ. Cho đến nay, bản ghi chép sớm nhất về món tom yum dưới dạng công thức được lưu lại từ thập niên 1890 dưới cái tên "tom yum pla chon". Món này sử dụng cá quả làm nguyên liệu chính thay vì tôm như cách nấu hiện đại. Còn cuốn sách đầu tiên đề cập đến tom yum sử dụng tôm làm nguyên liệu là cuốn “Từ điển đồ ăn” do một nhà truyền giáo Mỹ viết năm 1897, trong một công thức có tên là “tom yum kung với gia vị bổ sung”.
Tom yum bổ sung thêm vị cay của ớt từ thế kỷ 17, khi những nhà truyền giáo Bồ Đào Nha mang đến châu Á. Món nấu đúng vị bắt buộc phải có lá chanh, gừng hoặc riềng, sả. Những gia vị như cà ri, ớt cay, hẹ tây, cà chua, nấm được xem là phụ gia, tuỳ phong cách người nấu. Trong đó, cà chua được xem là nguyên liệu ảnh hưởng từ Mỹ, còn nấm xuất hiện trong cách nấu tom yum vào thế kỷ 20. Nước cốt dừa được thêm vào món từ thập niên 1980.
Ngày 23 tháng 3 năm 2021, chính phủ Thái Lan đã phê chuẩn kế hoạch của Bộ Văn hóa Thái Lan về việc đệ trình lên UNESCO đề xuất đưa món "tom yum" vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể thế giới.
Nguyên liệu

Hương vị tom yum dựa trên vị chua và cay. Một loại bột được gọi là nam prik pao chuẩn bị làm cốt lõi của súp, cho nước, rau thơm và thịt vào. Nam prik pao được chế tạo từ ớt nướng, hẹ tây, tỏi; nguyên liệu tốt nhất được nướng trên lửa than.
Thành phần cơ bản của tom yum là tôm hoặc thịt lợn. Nguyên liệu nấu tom yum phổ biến nhất là tôm sông, được gọi là tom yum goong.
Nguyên liệu cần thiết của món tom yum là các loại thảo mộc như sả, riềng, lá chanh. Các thành phần khác cũng rất quan trọng, đặc biệt là ớt Thái, nấm, lá ngò, cà chua, hành trắng, nước cốt chanh, đường và nước mắm. Tom yum nam khon là một loại với nước cốt dừa hoặc sữa đặc.
Biến thể

Tom yam nam sai ( tiếng Thái: ต้มยำน้ำใส), súp tom yam với nước dùng trong.
Tom yam nam khon ( tiếng Thái: ต้มยำน้ำข้น) là một biến thể gần đây từ thập niên 1980. Thường dùng tôm làm thành phần chính, sữa đặc hoặc bột kem không sữa, được thêm vào nước dùng như một thành phần hoàn thiện.
Tom yam kathi (tiếng Thái: ต้มยำกะทิ) - món tom yum làm từ nước cốt dừa — món này thường bị nhầm lẫn với món tom kha kai ("súp gà riềng"), trong đó riềng là hương vị chủ đạo của món súp nấu với nước cốt dừa.
tom yam kung (tiếng Thái: ต้มยำกุ้ง) - phiên bản của món ăn được du khách yêu thích nhất, dùng tôm làm thành phần chính.
Tom yam pla (tiếng Thái: ต้มยำปลา) là món súp cá trong suốt được ăn kèm cơm theo truyền thống. Đây từng là dạng phổ biến nhất của tom yam trước khi ngành du lịch Thái Lan phát triển, vì cá tươi có sẵn hầu như ở khắp mọi nơi trên sông, kênh, rạch và hồ của khu vực cũng như ở biển. Thường cá có thớ thịt săn chắc, không bị nát sau khi luộc sẽ được ưa chuộng cho món ăn.
Tom yam gai (tiếng Thái: ต้มยำไก่) là phiên bản thịt gà của món.
Tom yam po taek (tiếng Thái: ต้มยำโป๊ะแตก) hoặc tom yam thale (tiếng Thái: ต้มยำทะเล) là một biến thể với các loại hải sản hỗn hợp, như tôm, mực, nghêu và các miếng cá.
Tom yam kung maphrao on nam khon (tiếng Thái: ต้มยำมะพร้าวอ่อนน้ำข้น), một phiên bản của món tom yum tôm với cơm dừa non và chút nước cốt dừa.
Tom yam kha mu (tiếng Thái: ต้มยำขาหมู), làm bằng chân giò. Món này đòi hỏi thời gian nấu lâu dưới lửa nhỏ.
Trong các phiên bản phổ biến hiện đại, món nấu với nấm - thường là nấm rơm hoặc nấm sò. Nước súp thường được phủ lên trên một lượng lớn lá ngò thái nhỏ. Đôi khi nêm cả ớt Thái (nam phrik phao, tiếng Thái: น้ำพริกเผา) được thêm vào: điều này làm cho súp có màu cam tươi và làm đậm vị ớt hơn.
Món tương tự

Ít được biết đến bên ngoài Thái Lan là tom khlong (ต้มโคล้ง) tại đông bắc Thái, một loại canh chua cay, tuy nhiên, vị chua không bắt nguồn từ nước cốt chanh mà là do sử dụng me.Tom som (tiếng Thái: ต้มส้ม) là những món súp cũng rất giống với tom yum nhưng hầu hết thường không có sả hoặc lá chanh. Tùy thuộc vào loại tom som, độ chua có thể được lấy từ nước chanh hoặc trái me.
Đón nhận ngoài Thái Lan

Tom yum (hay theo cách viết địa phương là tomyam) rất được người Malaysia đón nhận kể từ khi món được giới thiệu từ trước thập niên 1980. Ẩm thực hiện nay được xem là thứ phải có trong thực đơn hầu hết các nhà hàng ở Malaysia, đặc biệt ở các bang bán đảo. Tính đến năm 2018, sự phổ biến của tom yum và các món ăn Thái khác đã đem đến việc làm cho tối thiểu 120.000 đầu bếp miền Nam Thái Lan làm việc tại các nhà hàng chủ yếu ở bang Selangor và thủ đô Kuala Lumpur với khoảng 5000 đến 6000 nhà hàng Thái do họ làm chủ.
Tom yum đứng thứ 8 trong top 50 món ăn ngon và phổ biến nhất thế giới do CNN bầu chọn.
Tom yam kung maphrao on nam khon, được phục vụ ở Uttaradit, Thái Lan
Nguyên liệu nấu gồm có sà, riềng, lá chanh Thái và nghệ cũng được bày bán ở chợ Thái Lan
Thinzar Shunlei Yi

| Thinzar Shunlei Yi |
| --- | --- |
သဉ္ဇာရွှန်းလဲ့ရည်
Thinzar Shunlei Yi, k. 2016
Sinh: 14 tháng 11, 1991 (33 tuổi) Sagaing, Myanmar
Nghề nghiệp: Nhà hoạt động, người dẫn chương trình truyền hình
Nổi tiếng vì: Hoạt động chống Tatmadaw, tổ chức Các cuộc biểu tình chống chính quyền quân sự ở Myanmar, hoạt động sức khỏe tâm thần, hoạt động nữ quyền
Thinzar Shunlei Yi (tiếng Miến Điện: သဉ္ဇာရွှန်းလဲ့ရည်, IPA: [θɪ̀ɴzà ʃʊ́ɴlɛ̰ jì]; sinh ngày 14 tháng 11 năm 1991) là một nhà hoạt động dân chủ và người dẫn chương trình truyền hình người Miến Điện. Sau cuộc đảo chính năm 2021, cô đã giúp tổ chức các cuộc biểu tình quần chúng chống lại Tatmadaw (quân đội Myanmar). Kể từ năm 2022, cô sống lưu vong ở Thái Lan.
Đầu đời

Thinzar Shunlei Yi sinh ra ở thị trấn Sagaing, là con cả trong một gia đình có ba người con. Là con gái của một gia đình quân nhân, cô đã trải qua mười sáu năm đầu của cuộc đời mình trong các khu nhà quân sự và ủng hộ Tatmadaw khi còn nhỏ.
Cô di chuyển hai năm một lần, sống ở bang Rakhine và bang Mon, cùng những nơi khác, và theo học một số trường trung học quân sự. Cuối cùng cô định cư ở Yangon vào khoảng năm 2010.
Khi còn là một thiếu niên, Thinzar Shunlei Yi đã bị một gia sư tấn công tình dục. Cô từng mắc chứng rối loạn trầm cảm và tự trách bản thân về vụ việc.