Chu kỳ kinh nguyệt
Sự tiến hóa và chu kỳ kinh nguyệt ở các loài động vật khác

Hầu hết các loài động vật có vú giống cái đều có chu kỳ động dục, nhưng chỉ có 10 loài thuộc bộ linh trưởng, 4 loài dơi, chuột chù voi và chuột Acomys cahirinus là có chu kỳ kinh nguyệt. Các chu kỳ cũng diễn ra tuần tự theo các giai đoạn như ở người, nhưng độ dài của chu kỳ giao động từ 9 đến 37 ngày. Việc thiếu mối quan hệ trực tiếp giữa các nhóm động vật này cho thấy có 4 sự kiện tiến hóa riêng biệt nhưng kết quả là đều làm xuất hiện hiện tượng kinh nguyệt. Ở những loài có chu kỳ kinh nguyệt, cơ thể của bạn tình thường không phải lúc nào cũng luôn có noãn được phóng và không có mùa sinh sản. Có 4 giả thuyết về ý nghĩa tiến hóa của kinh nguyệt:
Kiểm soát các mầm bệnh lây truyền qua tinh trùng. Giả thuyết này cho rằng kinh nguyệt bảo vệ tử cung chống lại các mầm bệnh do tinh trùng đưa vào. Hạn chế của Giả thuyết 1 này là chưa tính đến việc giao hợp có thể vẫn diễn ra vài tuần trước khi có kinh, và chưa tính đến rằng ở một số loài, tinh dịch mang mầm bệnh và không được kinh nguyệt kiểm soát.
Tiết kiệm năng lượng. Giả thuyết này cho rằng việc tái tạo niêm mạc tử cung cần ít năng lượng hơn so với việc duy trì lớp niêm mạc này khi thụ tinh không xảy ra. Hạn chế của Giả thuyết 2 này là chưa giải thích được tại sao các loài khác mặc dù không có niêm mạc tử cung nhưng chúng cũng không có kinh nguyệt.
Thuyết dựa trên hiện tượng màng rụng hóa tự phát (decidualization, một quá trình dẫn đến những thay đổi rõ rệt các tế bào nội mạc tử cung để chuẩn bị mang thai và trong quá trình mang thai, trong đó nội mạc tử cung biến đổi thành màng rụng (decidua)). Màng rụng hóa dẫn đến sự phát triển của nội mô (liên quan đến các tế bào của hệ miễn dịch), hình thành nguồn cung cấp máu mới, sản xuất hormone và biệt hóa mô. Ở động vật có vú không có kinh nguyệt, màng rụng hóa được thực hiện bởi phôi chứ không phải là từ cơ thể mẹ. Hiện tượng màng rụng hóa này tiến hóa ở một số động vật có vú có nhau thai. Lợi ích ở đây là màng rụng hóa cho phép động vật giống cái chuẩn bị mang thai mà không cần tín hiệu từ thai nhi, cho nên màng rụng hóa tự phát. Tuy nhiên, hạn chế của Giả thuyết 3 này hướng đến cách giải thích về nguồn gốc tiến hóa của quá trình màng rụng hóa tự phát chứ không giải thích sự tiến hóa của kinh nguyệt.
Uterine pre-conditioning (tạm dịch: Tiền điều kiện hóa tử cung). Giả thuyết này cho rằng tiền điều kiện hóa tử cung hàng tháng là cần thiết ở các loài (chẳng hạn như loài người) có nhau thai xâm lấn sâu. Trong quá trình hình thành nhau thai, các mô của mẹ bị xâm lấn bởi nhau. Giả thuyết này cho rằng kinh nguyệt không phải là do tiến hóa mà tình cờ là kết quả của hiện tượng tiền điều hòa tử cung để bảo vệ mô tử cung không bị nhau thai bám sâu, giúp phát triển nội mạc tử cung dày hơn. Hạn chế của Giả thuyết 4 này là không giải thích được hiện tượng kinh nguyệt ở động vật không phải thuộc bộ Linh trưởng.
Sơ đồ minh họa quá trình niêm mạc tử cung hình thành và thoái hóa trong chu kỳ kinh nguyệt.
Chu kỳ kinh nguyệt
Sơ đồ kiểm soát hormone của chu kỳ kinh nguyệt
Hình ảnh nang noãn (nang trứng). Noãn (trứng) là cấu trúc hình tròn nhỏ nằm ở bên trong nang noãn
Buồng trứng sắp phóng noãn
Mức độ estradiol, progesteron, LH và hormone kích thích nang noãn (FSH) trong chu kỳ kinh nguyệt, có tính đến sự thay đổi giữa các chu kỳ và giữa các phụ nữ.
Trong chu kỳ kinh nguyệt, nồng độ estradiol (một loại estrogen) biến đổi 200%. Nồng độ progesteron biến đổi hơn 1200%.
Nang noãn nguyên phát của người được quan sát dưới kinh hiển vi. Noãn hình tròn, nhuộm màu đỏ ở trung tâm có lớp tế bào hạt bao bọc xung quanh, được màng đáy và tế bào vỏ (theca cell) "đóng gói". Tiêu bản nhuộm H&E, được phóng đại khoảng 1000 lần
Nuôi con bằng sữa mẹ giúp duy trì ức chế phát triển nang noãn. Hình thức tránh thai này gọi là bú vô kinh
Băng vệ sinh
Việc nâng cao nhận thức của phụ nữ và trẻ em gái thông qua giáo dục đang được thực hiện nhằm sửa đổi hoặc loại bỏ hủ tục chhaupadi ở Nepal.