stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Noam Chomsky
Tiểu sử > Chỉ trích chiến tranh Iraq và nghỉ hưu MIT: 2001–2017

Sau vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, Chomsky được giới báo chí tìm tới phỏng vấn; Seven Stories Press hiệu đính và xuất bản những cuộc phỏng vấn này vào tháng 10 cùng năm. Chomsky cho rằng chính sách đáp trả của Mỹ, hay còn gọi là Chiến tranh chống khủng bố (War on Terror), không phải là tiến triển mới mà chẳng qua là sự tiếp nối chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ vốn có từ thời Reagan cùng với những lời khoa trương đi kèm. Năm 2001, ông vinh dự đọc điếu văn tưởng niệm D.T. Lakdawala tại New Delhi. Năm 2003, ông đến thăm Cuba theo lời mời của Hiệp hội các nhà khoa học xã hội Mỹ Latinh. Tác phẩm Hegemony or Survival xuất bản cùng năm của Chomsky trình bày khái niệm "đại chiến lược đế quốc" của Hoa Kỳ, phê phán Chiến tranh Iraq cùng nhiều khía cạnh của chiến tranh chống khủng bố. Chomsky đi công tác quốc tế với tần suất đều đặn hơn trong khoảng thời gian này.
Chomsky nghỉ hưu MIT vào năm 2002, nhưng vẫn tiếp tục nghiên cứu và tổ chức các buổi hội thảo trong khuôn viên trường với tư cách giáo sư danh dự. Cùng năm đó, Chomsky tới Thổ Nhĩ Kỳ để dự phiên tòa xét xử một nhà xuất bản bị buộc tội phản quốc vì cho in ấn một trong số các cuốn sách của ông. Vì Chomsky đòi tòa án xét xử ông như một đồng bị cáo, cộng thêm áp lực từ truyền thông quốc tế, Tòa án An ninh Thổ Nhĩ Kỳ đã bác cáo trạng ngay tại phiên tòa đầu tiên. Cũng trong khuôn khổ chuyến đi, Chomsky ghé thăm đồng bào người Kurd tại Thổ Nhĩ Kỳ và lên tiếng ủng hộ quyền của dân tộc Kurd. Ông dự các hội nghị của diễn đàn Xã hội Thế giới vào năm 2002 và 2003, lần lượt tại Brazil và Ấn Độ.
Chomsky là người ủng hộ phong trào Occupy (hay Phong trào Chiếm), tổ chức các cuộc đàm thoại tại các khu trại và xuất bản hai tác phẩm ghi lại ảnh hưởng của nó: bài tiểu luận Occupy (2012) và cuốn Occupy: Reflections on Class War, Rebellion and Solidarity (2013). Ông cho rằng sự lớn mạnh của phong trào Occupy là do Đảng Dân chủ đã từ bỏ lợi ích của giai cấp công nhân da trắng. Tháng 3 năm 2014, Chomsky gia nhập và trở thành hội viên cấp cao của hội đồng cố vấn Tổ chức Hòa bình Thời đại Hạt nhân, một tổ chức ủng hộ việc bãi bỏ vũ khí hạt nhân trên toàn cầu. Bộ phim tài liệu mang tên Requiem for the American Dream phát hành vào năm 2015 đã tóm lược quan điểm của Chomsky về chủ nghĩa tư bản và sự bất bình đẳng kinh tế thông qua "bài hội thảo 75 phút".
Tiểu sử > Đại học Arizona: 2017–nay

Năm 2017, Chomsky thuyết giảng một khóa học chính trị tại Đại học Arizona, Tucson; sau được thuê làm giáo sư bán thời gian của khoa ngôn ngữ học tại đó, chịu trách nhiệm giảng dạy và tổ chức các buổi hội thảo công cộng. Lương dạy học của ông tới từ các khoản tiền quyên góp thiện nguyện.
Năm 2018, Chomsky ký Tuyên ngôn về Ngôn ngữ Chung nhằm ủng hộ việc công nhận tiếng Croatia, tiếng Serbia, tiếng Bosniaks và tiếng Montenegro là cùng một thứ tiếng.
Vào tháng 3 năm 2022, Chomsky phát biểu rằng sự kiện Nga xâm lược Ukraina 2022 là một "tội ác chiến tranh nghiêm trọng", đứng ngang hàng với cuộc xâm lược Iraq do Hoa Kỳ lãnh đạo vào năm 2003 và cuộc xâm lược Ba Lan do Đức và Liên Xô phát động năm 1939.
Lý thuyết ngôn ngữ

Điều mà khởi đầu chỉ là nghiên cứu ngôn ngữ học thuần tùy... đã dẫn đến, thông qua sự vương vấn với nghiệp chính trị và sự hòa nhập với truyền thống triết học lâu đời, điều mà có thể coi là nỗ lực nhằm đúc kết một lý thuyết tổng thể về con người. Ngọn nguồn của điều đó hiện thân trong lý thuyết ngôn ngữ học... Sự phát hiện các cấu trúc tri nhận của chung loài người và của riêng loài người khiến ta phải ngẫm nghĩ về các thuộc tính không thể tách rời của con người.
— Edward Marcotte nói về tầm quan trọng của lý thuyết ngôn ngữ học Chomsky
Cơ sở lý thuyết ngôn ngữ của Chomsky được dựa trên ngành ngôn ngữ học sinh học (biolinguistics), một trường phái ngôn ngữ học cho rằng các nguyên tắc làm nền tảng cho cấu trúc ngôn ngữ đã được định sẵn về mặt sinh học trong tâm trí con người, và do đó ngôn ngữ là một đặc điểm di truyền. Ông lập luận rằng tất cả loài người đều sở hữu chung một cấu trúc ngôn ngữ cơ bản, bất kể sự khác biệt về văn hóa xã hội. Chomsky bác bỏ thuyết hành vi cực đoan của B. F. Skinner, người mà cho rằng hành vi (bao gồm lời nói và tư duy) là thứ con người học được từ sự tương tác giao tiếp trước đó và ảnh hưởng của môi trường xung quanh. Thay vào đó, Chomsky cho rằng ngôn ngữ là sự phát triển tiến hóa độc đáo của riêng loài người, khác biệt hoàn toàn so với các phương thức giao tiếp ở các loài động vật khác. Quan điểm của Chomsky về sự bẩm sinh, nội tại của ngôn ngữ thuộc vào trường phái triết học "duy lý" và đối lập với quan điểm phản-bẩm sinh, ngoại tại của ngôn ngữ thuộc trường phái triết học "duy nghiệm", tức là lý thuyết cho rằng mọi kiến thức, kể cả ngôn ngữ, được tiếp thu thông qua các kích thích bên ngoài.
Lý thuyết ngôn ngữ > Ngữ pháp phổ quát

Bài chi tiết: Ngữ pháp phổ quát
Kể từ những năm 1960, Chomsky vẫn duy trì niềm tin rằng ngữ pháp ít nhất một phần là bẩm sinh, cho rằng trẻ em chỉ cần học một số đặc điểm ngôn ngữ mẹ đẻ cụ thể để có khả năng nói thành thạo. Dựa trên những quan sát về khả năng thụ đắc ngôn ngữ ở con người, ông đã đề xuất khái niệm "sự nghèo nàn của tác nhân kích thích" (poverty of the stimulus), hay sự bất cân xứng cực kỳ lớn giữa các kích thích ngôn ngữ thời thơ ấu và năng lực ngôn ngữ phong phú đạt được khi trưởng thành. Tức là như sau, mặc dù trẻ em ban đầu chỉ tiếp xúc với một tập hợp rất nhỏ và hữu hạn các biến thể cú pháp của ngôn ngữ đầu tiên của chúng, song bằng một cách kì diệu nào đó, chúng sau này lĩnh hội được tính hệ thống và tính tổ chức cao để có thể thông hiểu và sản xuất vô số câu từ trong ngôn ngữ đó, bao gồm cả những câu từ chưa từng được học. Để giải thích điều này, Chomsky cho rằng dữ liệu ngôn ngữ thoạt đầu đã được bổ chính bởi một năng lực ngôn ngữ bẩm sinh. Ngoài ra, dù rằng trẻ em và mèo con đều có khả năng suy luận quy nạp, song nếu ta cho chúng tiếp xúc với cùng một dữ liệu ngôn ngữ, đứa trẻ loài người sẽ luôn đắc thụ khả năng hiểu và sản xuất ngôn ngữ, còn bé mèo sẽ chẳng thể tiếp thụ được hai khả năng đó. Chomsky gọi khả năng chênh biệt đó là cơ quan thụ đắc ngôn ngữ (language acquisition device), và đề xuất rằng các nhà ngôn ngữ học cần xác định cơ quan đó là gì và những ràng buộc mà nó áp đặt lên phạm vi ngôn ngữ có thể sử dụng của con người. Những đặc điểm phổ quát tạo ra từ sự ràng buộc đó có thể được gọi chung là "ngữ pháp phổ quát". Tuy vậy, nhiều học giả đã phản bác thuyết phổ quát của Chomsky dựa trên các luận điểm sau: tính bất khả thi về mặt tiến hóa của cơ sở di truyền đối với ngôn ngữ, sự thiếu sót đặc điểm phổ quát giữa các ngôn ngữ, và mối liên hệ chưa được chứng minh giữa các cấu trúc bẩm sinh/phổ quát và các cấu trúc của những ngôn ngữ cụ thể. Nhà tâm lý học Michael Tomasello thách thức thuyết cú pháp bẩm sinh của Chomsky, phê phán rằng nó chỉ dựa trên lý thuyết suông chứ chưa dựa trên thực chứng quan sát hành vi. Lý thuyết này trở nên rất phổ biến từ những năm 1960 đến những năm 1990, nhưng rốt cuộc đã bị cộng đồng nghiên cứu chính thống về sự thụ đắc ngôn ngữ ở trẻ em bác bỏ vì bất tương đồng với các bằng chứng thực nghiệm. Các nhà ngôn ngữ học như Robert Freidin, Geoffrey Sampson, Geoffrey K. Pullum và Barbara Scholz đều cho rằng các bằng chứng đưa ra bởi Chomsky là sai lầm.
Lập trường chính trị

Lĩnh vực lớn thứ hai mà Chomsky có công đóng góp – và chắc hẳn [là lĩnh vực] được biết đến rộng rãi hơn đối với khán giả của ông và sự dễ hiểu của những thứ ông viết và nói – là công trình của ông về phân tích chính trị xã hội; chính trị, xã hội, và lịch sử kinh tế; và phê phán của ông đối với tình hình chính trị đương thời. Theo quan điểm của Chomsky, mặc dù những kẻ nắm quyền lực có thể – và đôi khi thực hiện – cố gắng che giấu ý định thực sự của họ và bao biện cho các hành động của họ để làm công chúng vừa lòng, bất kì ai bằng lòng tỏ sự phê bình và suy xét thực tế vẫn có thể nhận thức được những âm mưu toan tính đó.
— James McGilvray, 2014
Chomsky là một nhà bất đồng chính kiến ​​nổi tiếng ở Hoa Kỳ. Lập trường chính trị của ông hầu như bất biến kể từ thời trẻ, tức là từ lúc ông còn bị ảnh hưởng bởi chủ nghĩa hoạt động chính trị thấm nhuần vào truyền thống giai cấp công nhân Do Thái. Ông coi mình là một người theo chủ nghĩa công đoàn – vô trị hoặc chủ nghĩa xã hội tự do cá nhân. Ông xem những lập trường này không phải là những lý thuyết chính trị chính xác, mà là những lý tưởng đáp ứng tốt nhất nhu cầu và nguyện vọng của con người: quyền tự do cá nhân, quyền tự do cộng đồng và quyền tự do hiệp hội. Không giống một số nhà xã hội chủ nghĩa khác, những người Marxist chẳng hạn, Chomsky cho rằng chính trị không phải là một phạm trù khoa học, song ông vẫn tin vào một xã hội lý tưởng dựa trên dữ liệu thực nghiệm và lý thuyết được chứng minh bằng thực nghiệm.
Theo Chomsky, thực tế chính trị luôn bị bóp méo hoặc bị đàn áp một cách có hệ thống bởi chế độ tập đoàn trị; chúng lợi dụng các phương tiện truyền thông, quảng cáo, think tank để quảng bá và tuyên truyền bản thân chúng. Các công trình chính trị của ông tìm cách phát lộ các hành động như vậy và vén bức màn che khuất sự thật. Chomsky tin rằng mạng lưới giả dối đó có thể bị phá vỡ bởi "lẽ thường", tư duy phản biện và sự hiểu biết về vai trò của tư lợi – tự lừa dối. Chomsky cho rằng giới trí thức từ bỏ nghĩa vụ đạo đức nói sự thật về chính trị thế giới do lo sợ mất uy tín và nguồn tài trợ. Ông cho rằng với tư cách là một người trí thức, bổn phận của ông là sử dụng đặc lợi xã hội, nguồn lực và thành quả đào tạo của mình để hỗ trợ các phong trào dân chủ được lòng dân.
Tuy đã nhiều lần tham gia vào các hành động bất tuân trực tiếp – biểu tình, chống đối cảnh sát, lập hội nhóm phản kháng – Chomsky hầu như chú tâm vào sứ mệnh lan truyền giáo dục, thường xuyên thuyết giảng trước công chúng. Chomsky cũng là thành viên lâu năm của Hội Công nhân Công nghiệp Thế giới, nối gót thân phụ.
Lập trường chính trị > Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ

Chomsky là một nhà phê phán chủ nghĩa đế quốc Mỹ nổi bật. Ông từng nhận xét rằng, kể từ lúc mình sống đến giờ, Thế chiến II là cuộc chiến chính nghĩa duy nhất mà Mỹ từng tham gia. Ông tin rằng nguyên tắc cơ bản của chính sách đối ngoại Mỹ là thành lập "các xã hội mở" có nền kinh tế – chính trị do Mỹ kiểm soát và đóng vai trò là những nơi tiềm năng để mở cửa cho các doanh nghiệp thịnh vượng đặt trụ sở tại Mỹ. Ông cho rằng Mỹ tìm cách trấn áp bất cứ phong trào nào ở một số quốc gia ví dụ mà không tuân theo lợi ích của họ và sắp đặt các chính quyền thân Mỹ lên nắm quyền. Khi thảo luận về các vấn đề thời sự, ông luôn nhấn mạnh vị trí của chúng trong một sử quan rộng lớn hơn. Ông lên án gay gắt trình thuật lịch sử về các chiến dịch hải ngoại của Mỹ và Anh vì cho rằng chúng liên tục che mắt công chúng và thay thế sự thật bằng những lời lẽ tuyên truyền kiểu như "lan tỏa dân chủ" hay "lan tỏa Kitô giáo". Những ví dụ nổi bật cho luận điểm đó mà ông thường xuyên trích dẫn là các hành động xâm phạm của Đế quốc Anh ở Ấn Độ – Châu Phi và hành động xâm phạm của Mỹ ở Việt Nam, Philippines, Mỹ Latinh và Trung Đông.
Công trình chính trị của Chomsky tập trung chỉ trích các hành động của Mỹ; sở dĩ là vì đất nước này đã thống trị thế giới về mặt quân sự và kinh tế trong suốt cuộc đời ông, và vì hệ thống bầu cử dân chủ tự do của đất nước này cho phép công dân của nó có quyền tác động đến chính phủ. Chomsky hy vọng rằng, bằng cách lan truyền nhận thức về tác động của chính sách đối ngoại Mỹ đối với cư dân của các nước khác trên khắp thế giới, ông có thể thuyết phục nhân dân Mỹ, cũng như nhân dân các nước khác, phản đối các chính sách ấy. Chomsky kêu gọi mọi cá nhân phải biết đánh giá phê phán về động cơ, quyết định và hành động của chính phủ, phải chịu trách nhiệm cho các suy nghĩ và hành động của mình, và phải áp dụng các tiêu chuẩn ấy cho những người khác như thể đó là cho bản thân mình.
Chomsky chỉ trích sự can thiệp của Mỹ trong cuộc xung đột Israel – Palestine vì ông cho rằng Mỹ liên tục ngăn cản hai nước tiến đến một giải pháp hòa bình. Ngoài ra, Chomsky cũng chỉ trích mối quan hệ thân thiết của Mỹ với Ả Rập Xê Út và sự can thiệp của Mỹ trong chiến dịch quân sự tại Yemen do Ả Rập Xê Út dẫn dắt. Ông nhấn mạnh rằng chính phủ Ả Rập Xê Út sở hữu "một trong những hồ sơ nhân quyền kệch cỡm nhất trên thế giới".
Lập trường chính trị > Xung đột Israel – Palestine

Israel sử dụng phi cơ chiến đấu và chiến hạm tinh vi để oanh tạc các trại tị nạn, các mái trường, các căn hộ, các thánh đường Hồi giáo, và các khu ổ chuột đông đúc người ở, để tấn công một cộng đồng [nhân dân Palestine] không có không quân, không có vũ khí phòng không, không có hải quân, không có vũ khí hạng nặng, không có pháo binh, không có thiết giáp cơ giới hóa, không có bộ chỉ huy tác chiến, không có quân đội... rồi gán cho nó cái mác chiến tranh. Đây đâu phải chiến tranh, đây là tàn sát.
— Chomsky lên tiếng chỉ trích Israel, 2012
Chomsky viết rất nhiều về cuộc xung đột giữa Israel – Palestine với mong muốn nâng cao nhận thức của người dân về cuộc xung đột này. Từ lâu ông đã tán thành phương án tả khuynh hai dân tộc ở Israel và Palestine, theo đó ủng hộ việc tạo lập một nhà nước dân chủ ở Levant của cả người Do Thái lẫn người Ả Rập. Ông từng nhận xét việc Liên Hiệp Quốc thông qua Kế hoạch phân vùng Palestine vào năm 1947 là "một quyết định quá tồi tệ." Tuy nhiên, trước thực tế chính trị, ông cũng đã xét đến giải pháp hai nhà nước nhưng với điều kiện hai dân tộc phải chung sống một cách bình đẳng. Chomsky bị từ chối nhập cảnh Bờ Tây vào năm 2010 vì những lời chỉ trích của ông đối với Israel. Ông đã được mời thuyết giảng tại Đại học Bir Zeit, đồng thời gặp gỡ Thủ tướng Palestine bấy giờ là Salam Fayyad. Phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Israel sau đó phân trần rằng Chomsky bị từ chối nhập cảnh do nhầm lẫn.
Lập trường chính trị > Truyền thông tin tức và bộ máy tuyên truyền

Các ấn phẩm chính trị của Chomsky tập trung chủ yếu vào các chủ đề như hệ tư tưởng, quyền lực chính trị, quyền lực xã hội, truyền thông đại chúng, và chính sách nhà nước. Một trong những trước tác nổi danh nhất của ông, cuốn Sản xuất sự đồng thuận (Manufacturing Consent), phân tích vai trò của truyền thông đại chúng trong việc củng cố và khiến người ta mặc nhận các chính sách nhà nước bất kể vị trí trên phổ chính trị của họ và đồng thời cũng loại trừ các quan điểm trái ngược lại với chính sách ấy. Chomsky khẳng định rằng sự kiểm duyệt theo kiểu này, bởi các lực lượng của "thị trường tự do" dẫn dắt bởi nhà nước, xảo quyệt hơn và khó bị đạp đổ hơn hệ thống kiểm duyệt của Liên Xô năm xưa. Theo ông, truyền thông chính lưu thuộc quyền sở hữu của các tập đoàn tư bản và vì vậy nó phản ánh các ưu tiên và các mối quan tâm của các tập đoàn nhất định. Hiểu thấu giới nhà báo Mỹ là những người tâm huyết với nghề và có ý tốt, ông cho rằng các lựa chọn về chủ đề và vấn đề của truyền thông đại chúng, tức những tiền đề không bị ngờ vực mà những hình thức đưa tin về chúng dựa trên, và phạm vi ý kiến được biểu đạt đều bị hạn định ở một mức độ nào đó để củng cố hệ tư tưởng của nhà nước: mặc dù truyền thông đại chúng có thể cả gan chỉ trích một số chính khách và đảng phái chính trị, nó sẽ không tài nào làm lung lay mối nối khăng khít giữa nhà nước và tập đoàn được, mối nối mà chính nó cũng thuộc về. Chẳng hạn, ông nhấn mạnh rằng truyền thông đại chúng ở Mỹ không tuyển dụng các nhà báo theo tư tưởng xã hội chủ nghĩa hoặc các bình luận viên chính trị. Ông cũng chỉ ra một số vấn đề nổi cộm mà truyền thông chính lưu Mỹ phớt lờ với lý do đưa tin về chúng sẽ khiến danh tiếng quốc gia bị bôi bẩn, bao gồm vụ hạ sát Fred Hampton của Đảng Black Panther với sự tham gia khả dĩ của FBI, vụ thảm sát tại Nicaragua tiến hành bởi nhóm Contras hậu thuẫn bởi Mỹ, và việc cố tình đưa tin nhấn mạnh thương vong bên phía Israel song lại chẳng mảy may mấy tới số thương vong lớn hơn nhiều bên phía Palestine. Để giải quyết vấn đề nan giải này, Chomsky kêu gọi một sự kiểm soát và can thiệp vào truyền thông theo kiểu dân chủ cơ sở (grassroots democracy).
Triết học

Chomsky cũng có nhiều hoạt động đáng chú ý trong một số lĩnh vực triết học như triết học tâm trí, triết học ngôn ngữ, và triết học khoa học. Ông được mệnh danh là người châm ngòi cho cuộc "cách mạng nhận thức" (cognitive revolution), một biến chuyển mẫu hình (paradigm shift) đáng kể trong khuôn khổ triết học, theo đó phản đối trào lưu thực chứng logic và góp phần tái định hình lối tư duy của các nhà triết học về ngôn ngữ và tinh thần. Ông cho rằng cuộc cách mạng nhận thức vốn bắt nguồn từ chủ nghĩa duy lý hồi thế kỷ 17. Lập trường của Chomsky – ý tưởng cho rằng tinh thần bao hàm các cấu trúc cố hữu giúp ta thấu hiểu ngôn ngữ, tri giác, và tư duy – có nhiều điểm chung với chủ nghĩa duy lý (Phong trào Khai sáng và Tư tưởng Decartes) hơn là chủ nghĩa hành vi. Chomsky coi cuốn Cartesian Linguistics: A Chapter in the History of Rationalist Thought (1966) là trước tác quan trọng nhất của ông; tuy nhiên, một số nhà triết học và sử học không đồng tình với cách diễn giải thư tịch cổ điển và cách dùng thuật ngữ triết học của Chomsky trong tác phẩm. Trong triết học ngôn ngữ, Chomsky nổi danh với các chỉ trích nhắm vào khái niệm tham chiếu và ý nghĩa của ngôn ngữ con người, cũng như các quan niệm về bản chất và chức năng của biểu tượng tinh thần.
Cuộc tranh biện về bản chất con người giữa Chomsky và triết gia người Pháp Michel Foucault vào năm 1971 thường được coi là cuộc đụng độ tượng trưng tiêu biểu giữa truyền thống triết học phân tích và lục địa, theo đó thì Chomsky và Foucault lần lượt là hai đại biểu chính. Cuộc tranh biện này thể hiện sự khác biệt không thể tổng hòa giữa hai minh tinh trí thức và đạo đức sáng giá của thế kỷ 20. Foucault cho rằng bất cứ một định nghĩa nào về bản chất con người cũng đều phải gắn với những khái niệm hiện nay về bản thân chúng ta; Chomsky thì cho rằng bản chất con người chứa đọng các đặc tính phổ quát, chẳng hạn như tiêu chuẩn chung về công bằng đạo đức được rút ra thông qua lý tính. Chomsky phê phán chủ nghĩa hậu hiện đại và triết học Pháp nói chung vì cho rằng phong cách ngôn ngữ khó hiểu của các triết gia tả khuynh hậu hiện đại không giúp gì mấy cho giai cấp lao động. Ông cũng từng nhiều lần tranh luận với các triết gia thuộc trường phái phân tích như Tyler Burge, Donald Davidson, Michael Dummett, Saul Kripke, Thomas Nagel, Hilary Putnam, Willard Van Orman Quine, và John Searle.
Đóng góp học thuật của Chomsky trải dài khắp chiều dài lịch sử tri thức và thế giới, trong đó bao gồm lịch sử triết học. Châm biếm là phong cách viết ưa thích của Chomsky; đôi khi ông sẽ ngụ ý một cách hùng biện rằng các độc giả đã biết sẵn một sự là đúng, để họ chủ động hơn trong việc đánh giá xác tín các khẳng định mà ông đưa ra.
Đời tư

Chomsky chủ trương tách biệt đời tư, sự nghiệp học thuật và hoạt động chính trị của mình khỏi nhau. Là một người hết sức kín tiếng, ông không chú trọng đến ngoại mạo và danh tiếng tới từ các hoạt động của mình. Ông cũng ít có hứng thú với nghệ thuật và âm nhạc hiện đại. McGilvray đánh giá rằng, Chomsky chưa bao giờ háo danh, mà chỉ nói ra những điều ông coi là sự thật và được thúc đẩy bởi mong muốn giúp đỡ những người khác noi theo gương mình. Chomsky thừa nhận thu nhập của bản thân đã cho ông một cuộc sống sung túc hơn phần lớn dân số thế giới; dầu vậy, ông tự nhận là một "công nhân" với trí tuệ như một kỹ năng hữu dụng. Hằng ngày ông đọc từ bốn đến năm tờ báo; ở Hoa Kỳ, ông đăng ký theo dõi các tờ báo như The Boston Globe, The New York Times, The Wall Street Journal, Financial Times, và The Christian Science Monitor. Chomsky không theo tôn giáo nào nhưng đã từng bày tỏ sự ủng hộ đối với thần học giải phóng.
Chomsky gắn bó với người vợ Carol (nhũ danh Carol Doris Schatz) từ năm 1949 tới khi bà qua đời vào năm 2008. Hai người có với nhau ba đứa con: Aviva (sinh 1957), Diane (sinh 1960), và Harry (sinh 1967). Năm 2014, Chomsky cưới Valeria Wasserman.
Đời tư > Hình ảnh công chúng

Chomsky thường xuyên sử dụng ngôn ngữ buộc tội ("tham nhũng", "phát-xít", "gian lận") khi miêu tả các nhân vật trí thức và chính giới kỳ cựu, điều mà đôi khi làm phân hóa khán giả của ông, nhưng lại khớp với lập trường của ông cho rằng phần lớn giới hàn lâm chỉ biết tư lợi. Steven Pinker cho rằng "[Chomsky] khắc họa những người bất đồng ý kiến với ông ta là ngu dốt hoặc độc ác, sử dụng ngôn từ khinh bỉ kịch liệt trong lối hùng biện", và rằng điều này đã góp phần tạo ra các phản ứng cực đoan mà ông nhận được. Chomsky thường tránh các hội thảo học thuật, kể cả các hội đàm luận chính trị cánh tả như Hội thảo Học giả Xã hội chủ nghĩa, thay vào đó ưa thích việc thuyết giảng trước các hội nhóm hoạt động hoặc tổ chức các buổi seminar đại học với đông đảo khán giả. Cách tiếp cận tự do học thuật của Chomsky đã khiến ông thay đổi quan điểm về nhiều học giả MIT mà trước đó ông không đồng tình; năm 1969, khi nghe tin Walt Rostow, một kiến trúc sư trụ cột của Chiến tranh Việt Nam, muốn được quay về công tác ở MIT, Chomsky đe dọa sẽ "công khai biểu tình" nếu Rostow bị từ chối một vị trí ở MIT. Năm 1989, khi cố vấn Lầu Năm Góc John Deutch ứng cử chức chủ tịch MIT, Chomsky đã ủng hộ hành động đó. Về sau, khi Deutch trở thành thủ trưởng CIA, The New York Times có trích lời Chomsky rằng, "Anh ấy trung thực và thanh liêm hơn bất cứ một ai tôi từng gặp. ... Nếu có người đứng ra để điều hành CIA, thì tôi rất hài lòng nếu người đó là anh ta."
Đón nhận và ảnh hưởng

Tiếng nói [của Chomsky] còn vang vọng ở các lĩnh vực hàn lâm nằm ngoài ngôn ngữ học và triết học: từ khoa học máy tính đến khoa học thần kinh, từ nhân học đến giáo dục, toán học và phê bình văn học. Nếu ta bao gồm thêm các hoạt động chính trị của Chomsky thì làn ranh lại càng trở nên mờ mịt, và không quá ngạc nhiên khi Chomsky đang dần bị coi là kẻ thù số một của những kẻ thống trị lĩnh vực rộng lớn về hành động và diễn ngôn phản động.
— Sperlich, 2006
Chomsky là một nhân vật trí thức phương Tây cực kỳ nổi bật, đã có những đóng góp lớn lao cho ngành ngôn ngữ học và khoa học tri nhận, khoa học máy tính, triết học, và tâm lý học. Bên cạnh việc được đánh giá là một trong những trí thức quan trọng nhất của thời đại, Chomsky còn là người đi đầu và là minh tinh trong hai lĩnh vực ngôn ngữ học và chính trị bất đồng chính kiến. Mặc cho những thành công trong học thuật, các phương tiện truyền thông chính thống thường bác bỏ hoặc phớt lờ Chomsky vì lý do chính trị, và ông được coi là người "nằm ở ngoài rìa của sự chấp nhận". Hình ảnh cộng đồng và danh tiếng xã hội của Chomsky thường gây ảnh hướng lên sự đón nhận của công chúng đối với các công trình của ông.