stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
HMS Cleopatra (33)
Văn hóa đại chúng

Trong khi phục vụ tại Địa Trung Hải sau chiến tranh, Cleopatra đã tham gia vào việc quay cuốn phim Brown on Resolution năm 1953 của C.S.Forester's (được đặt tên Sailor of the King tại Anh, trong khi tại Hoa Kỳ mang tựa đề Single-handed). Cleopatra đóng cả hai vai những con tàu hư cấu "HMS Amesbury" và "HMS Stratford" của Hải quân Hoàng gia. Trong vai Amesbury nó bị đánh chìm một cách anh dũng bởi chiếc tàu cướp tàu buôn Đức Essen mạnh hơn nhiều - do chiếc HMS Manxman (M70) thể hiện với những tháp pháo giả rất lớn; và như chiếc Stratford, nó đi đến chiến thắng vào cuối câu chuyện. Hai cảnh quay chiến trận mô tả chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ với cầu tàu mở bắn pháo và ngư lôi trong một số chi tiết.
Chú thích

↑  Commander Edward Ellsberg, O.B.E. Under the Red Sea Sun, (1946). Dodd, Mead and Co., New York
HMS Cleopatra tung ra màn khói che giấu một đoàn tàu vận tải; trong khi HMS Euryalus nâng các khẩu pháo 5,25 inch nhắm vào Hạm đội Ý trong Trận Sirte thứ hai, ngày 22 tháng 3 năm 1942
Bryum patzeltii

| Bryum patzeltii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Bryales
Họ (familia): Bryaceae
Chi (genus): Bryum
Loài (species): B. patzeltii
Danh pháp hai phần
Bryum patzeltii Podp., 1957 
Bryum patzeltii là một loài rêu trong họ Bryaceae. Loài này được Podp. mô tả khoa học đầu tiên năm 1957.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bryum patzeltii”. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014.
Inga cabelo

| Inga cabelo> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Inga
Loài (species): I. cabelo
Danh pháp hai phần
Inga cabelo T.D.Penn. 
 
Inga cabelo là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Brasil.
Semiothisa flavida

| Semiothisa flavida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Semiothisa
Loài (species): S. flavida
Danh pháp hai phần
Semiothisa flavida Warren, 1905 
Semiothisa flavida là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Dendrobium pahangense

| Dendrobium pahangense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Dendrobium
Loài (species): D. pahangense
Danh pháp hai phần
Dendrobium pahangense Carr 
Dendrobium pahangense là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Carr mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dendrobium pahangense”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Ozarba jansei

| Ozarba jansei> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Ozarba
Loài (species): O. jansei
Danh pháp hai phần
Ozarba jansei Berio, 1940 
Ozarba jansei là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Racosperma kelleri

| Racosperma kelleri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Racosperma
Loài (species): R. kelleri
Danh pháp hai phần
Racosperma kelleri (F. Muell.) Pedley, 2003 
Racosperma kelleri là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (F. Muell.) Pedley mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Racosperma kelleri”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Pseudadelium pustulosum

| Pseudadelium pustulosum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Tenebrionidae
Chi (genus): Pseudadelium
Loài (species): P. pustulosum
Danh pháp hai phần
Pseudadelium pustulosum Fauvel, 1904 
Pseudadelium pustulosum là một loài bọ cánh cứng trong họ Tenebrionidae. Loài này được Fauvel miêu tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Perdita luteiceps

| Perdita luteiceps> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Panurginae
Tông (tribus): Perditini
Chi (genus): Perdita
Loài (species): P. luteiceps
Danh pháp hai phần
Perdita luteiceps Cockerell, 1896 
Perdita luteiceps là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Inga cabrerae

| Inga cabrerae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Inga
Loài (species): I. cabrerae
Danh pháp hai phần
Inga cabrerae M.Sousa 
Inga cabrerae là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được M.Sousa miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Inga cabrerae”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Người đàn bà xa lạ

| Người đàn bà xa lạ, 1883>  Sơn dầu trên vải |
| --- | --- |
Nga: Неизвестная,  Anh: 'Portrait of an Unknown Woman'

Tác giả: Ivan Kramskoi
Thời gian: 1883 (1883)
Chất liệu: Sơn dầu trên vải
Địa điểm: Thư viện Tretyakov, Moskva, Nga
Người đàn bà xa lạ là một bức tranh sơn dầu rộng 99 cm, cao 75,5 cm của họa sĩ người Nga Ivan Nikolaevich Kramskoi hoàn thành năm 1883, vẽ chân dung một người phụ nữ đang ngồi trên một chiếc xe ngựa hở mui đi trên cầu Anichkov bắc qua sông Fontanka, Sankt-Peterburg. Người mẫu của bức tranh hiện vẫn còn là một bí ẩn với nhiều phỏng đoán. Bản thân hình ảnh người phụ nữ trong bức tranh cũng được nhiều người mô tả với nhiều thái độ khác nhau.
Mô tả

Bức tranh vẽ chân dung một người phụ nữ ngồi trên xe ngựa mui trần giữa buổi sáng mùa đông nước Nga, khi tuyết phủ trắng các mái nhà. Đầu đội mũ Fransisk gắn lông chim, khoác áo lông thú Skobelev kèm dải lụa xanh, cổ tay vòng vàng, găng tay da thuộc loại mỏng, sống mũi thanh tú, môi mím nhẹ, đầu ngẩng cao, người phụ nữ để lại trong lòng người xem ấn tượng "băn khoăn và lo lắng, một sự cảm mơ hồ chẳng lành và cái gì đó mới mẻ đáng nghi ngờ - một dạng phụ nữ không phù hợp với khuôn vàng thước ngọc thời gian trước đó"
Giả thiết

Tác giả bức tranh giữ im lặng về người phụ nữ trong tranh, thậm chí cả trong triển lãm ra mắt bức tranh lẫn trong nhật ký để lại của ông. Đã có khá nhiều dự đoán về nhân vật nguyên mẫu bức tranh.
Anna Karenina của Lev Tolstoy. Lev Tolstoy và Ivan Kramskoi là đôi bạn. Trong tiểu thuyết có đoạn tả một họa sĩ đang vẽ chân dung cho Anna Karenina, mà nguyên mẫu của họa sĩ này có thể là Kramskoi.
Sofya Kramskaya, người con gái duy của hoạ sĩ, sinh khoảng năm 1866 (một số tài liệu ghi nhận là năm 1867). Bà học tại trường trung học bình thường, nhưng nhờ không khí sáng tạo trong gia đình, bà sớm bộc lộ lòng say mê hội họa. Kramskoy ra sức bồi dưỡng tài năng nghệ thuật của cô con gái và trở thành người thầy đầu tiên của cô. Kramskoi không cho ai biết nguyên mẫu để vẽ Người đàn bà xa lạ là ai. Nhưng sau này, các nhà nghiên cứu mĩ thuật đã đưa ra một giả thuyết khá thuyết phục, sau khi xem xét kĩ các bức tranh ông vẽ con gái: Nguyên mẫu của kiệt tác, không ai khác mà chính là Sofia Kramskaya. Vẫn đôi mày dài, cái mũi thanh tú đó, và đặc biệt là ánh nhìn, u uẩn buồn bã, như dự báo trước cuộc đời khá bi thảm của Sofia sau này.
Tác giả

Bài chi tiết: Ivan Nikolaevich Kramskoi
Ivan Nikolaevich Kramskoi (8/6/1837-6/4/1887) đã từng theo học tại Học viện Nghệ thuật Hoàng gia tại Saint-Peterburg từ năm 1857-1863, là một họa sĩ kiêm phê bình nghệ thuật. Những bức tranh để đời của ông gồm có chân dung tự họa năm 1867, "Những nàng tiên cá" năm 1871, "Chúa Kitô trên hoang mạc" năm 1872, "Người đàn bà xa lạ" năm 1883. Ông cũng là một trong những người đi đầu trường phái hiện thực Nga Peredvizhniki (Передвижники) cuối thế kỷ 19.
Những nàng tiên cá
Chúa Kitô trên hoang mạc
Chân dung tự họa
Diospyros attenuata

| Diospyros attenuata> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ebenaceae
Chi (genus): Diospyros
Loài (species): D. attenuata
Danh pháp hai phần
Diospyros attenuata Thwaites 
Diospyros attenuata là một loài thực vật có hoa trong họ Thị. Loài này được Thwaites mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Diospyros attenuata”. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2013.
Eupanacra waloensis

| Eupanacra waloensis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Sphingidae
Chi (genus): Eupanacra
Loài (species): E. waloensis
Danh pháp hai phần
Eupanacra waloensis Brechlin, 2000 
Eupanacra waloensis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Vân Nam ở Trung Quốc.
Chiều dài cánh trước là 20–23 mm. Nó giống với Eupanacra malayana.
Chú thích

↑  “CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae”. Cate-sphingidae.org. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2011.
↑  “Sphingidae of the Eastern Palaearctic”. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2011.
Ozarba laurea

| Ozarba laurea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Ozarba
Loài (species): O. laurea
Danh pháp hai phần
Ozarba laurea Druce 
Ozarba laurea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Scaptotrigona tricolorata

| Scaptotrigona tricolorata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Meliponini
Chi (genus): Scaptotrigona
Loài (species): S. tricolorata
Danh pháp hai phần
Scaptotrigona tricolorata Camargo, 1988 
Scaptotrigona tricolorata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Camargo mô tả khoa học năm 1988.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Ołownik PGR

| Ołownik PGR |
| --- | --- |
—  Settlement  —
 
Ołownik PGR
Country:  Ba Lan
Voivodeship: Warmian-Masurian
County: Węgorzewo
Gmina: Budry
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Ołownik PGR  là một khu định cư (tiếng Đức: Launingken Siedlung) tại khu hành chính của Gmina Budry, thuộc hạt Węgorzewo, Warmińsko-Mazurskie, ở phía bắc Ba Lan, gần biên giới với tỉnh Kaliningrad của Nga.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức (Đông Phổ).
Pseudadimonia femoralis

| Pseudadimonia femoralis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Pseudadimonia
Loài (species): P. femoralis
Danh pháp hai phần
Pseudadimonia femoralis Jiang, 1991 
Pseudadimonia femoralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jiang miêu tả khoa học năm 1991.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Eupanacra tiridates

| Eupanacra tiridates |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Sphingidae
Chi (genus): Eupanacra
Loài (species): E. tiridates
Danh pháp hai phần
Eupanacra tiridates (Boisduval, 1875) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Panacra tiridates Boisduval, 1875 
Eupanacra tiridates là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Philippines.
Nó giống với Eupanacra regularis regularis, nhưng các vạch phía sau bên trên cánh trước ít cong hơn.
Chú thích

↑  “CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae”. Cate-sphingidae.org. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2011.
Portulaca sedifolia

| Portulaca sedifolia> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Magnoliophyta
Lớp (class): Magnoliopsida
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Portulacaceae
Chi (genus): Portulaca
Loài (species): P. sedifolia
Danh pháp hai phần
Portulaca sedifolia A.G.Mill. 
Portulaca sedifolialà một loài thực vật có hoa thuộc họ rau sam, Portulacaceae, là loài đặc hữu của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.
Digitaria herpocladus

| Digitaria herpocladus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Digitaria
Loài (species): D. herpocladus
Danh pháp hai phần
Digitaria herpocladus Pilg. 
Digitaria herpocladus là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Pilg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Digitaria herpocladus”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Perdita lycii

| Perdita lycii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Andrenidae
Phân họ (subfamilia): Panurginae
Tông (tribus): Perditini
Chi (genus): Perdita
Loài (species): P. lycii
Danh pháp hai phần
Perdita lycii Timberlake, 1964 
Perdita lycii là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Inga bullata

| Inga bullata |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Inga
Loài (species): I. bullata
Danh pháp hai phần
Inga bullata Benth. 
 
Inga bullata là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Brasil.
Scarabaeiformia

| Scarabaeiformia |
| --- | --- |
Lucanus cervus, Họ Kẹp kìm
Phân loại khoa học
Vực (domain): Eukaryota
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Hexapoda
Lớp (class): Insecta
Phân lớp (subclass): Pterygota
Liên bộ (superordo): Coleopterida
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabaeiformia
Liên họ
 Scarabaeoidea,...
Scarabaeiformia (Scarabeiformia) là một nhánh trong phân bộ bọ cánh cứng Polyphaga chứa liên họ Scarabaeoidea.
Raorchestes anili

| Raorchestes anili |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Amphibia
Bộ:: Anura
Họ:: Rhacophoridae
Chi:: Raorchestes
Loài:: R. anili
Danh pháp hai phần
Raorchestes anili (Biju and Bossuyt, 2006)

Các đồng nghĩa
 Philautus anili Biju and Bossuyt, 2006  Pseudophilautus anili (Biju and Bossuyt, 2006)
Raorchestes anili là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng được tìm thấy ở the Wayanad district of the state of Kerala in Ấn Độ.
Its habitats include roadside vegetation and gardens.
Nguyễn Du

Đối với các định nghĩa khác, xem Nguyễn Du (định hướng).
| Nguyễn Du 阮攸 |
| --- | --- |

Sinh: (1766-01-03)3 tháng 1, 1766 Nghi Xuân, Hà Tĩnh
Mất: 16 tháng 9, 1820(1820-09-16) (54 tuổi) Huế
Bút danh: Tố Như, Thanh Hiên, Hồng Sơn lạp hộ, Nam Hải điếu đồ
Nghề nghiệp:  nhà Lê: Chánh thủ hiệu (Thái Nguyên)  nhà Nguyễn: Lễ bộ hữu Tham tri, Chánh sứ 
Quốc tịch: Việt Nam
Tác phẩm nổi bật: Truyện Kiều
Phối ngẫu: Đoàn Thị Huệ
Nguyễn Du (chữ Hán: 阮攸; 3 tháng 1 năm 1766 – 16 tháng 9 năm 1820) tên tự là Tố Như (素如), hiệu là Thanh Hiên (清軒), biệt hiệu là Hồng Sơn lạp hộ (鴻山獵戶), Nam Hải điếu đồ (南海釣屠), là một nhà thơ, nhà văn hóa lớn thời Lê mạt Nguyễn sơ ở Việt Nam. Ông được người Việt kính trọng tôn xưng là "Đại thi hào dân tộc" và được UNESCO vinh danh là "Danh nhân văn hóa thế giới".
Tác phẩm Truyện Kiều của ông được xem là một kiệt tác văn học, một trong những thành tựu tiêu biểu nhất trong nền văn học trung đại Việt Nam.
Tiểu sử > Gia thế

Theo một bản gia phả của dòng họ Nguyễn ở huyện Nghi Xuân, Nguyễn Du sinh ngày 23 tháng 11 năm Ất Dậu (tức ngày 3 tháng 1 năm 1766 theo lịch Gregory; một số tài liệu ghi 1765) tại làng Tiên Điền, Nghi Xuân, Hà Tĩnh.
Cha của Nguyễn Du là Nguyễn Nghiễm (1708 – 1775), sinh ở làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh, tên tự Hy Tư, hiệu Nghị Hiên, biệt hiệu là Hồng Ngự cư sĩ, đậu Nhị giáp tiến sĩ, làm quan đến chức Đại Tư đồ (Tể tướng), tước Xuân Quận công. Mẹ là bà Trần Thị Tần (24/8/1740 – 27/8/1778), con gái một người làm chức Câu kế. Bà Tần quê ở làng Hoa Thiều, xã Minh Đạo, huyện Tiên Du (Đông Ngàn), xứ Kinh Bắc, nay thuộc tỉnh Bắc Ninh. Bà Tần là vợ thứ ba của Nguyễn Nghiễm (kém chồng 32 tuổi, sinh được 5 con, bốn trai và một gái).
Tổ tiên của Nguyễn Du, quê nội ở làng Tảo Dương, quê ngoại ở làng Canh Hoạch, huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam (nay thuộc Hà Nội), nổi tiếng với câu chuyện Trạng Cậu, Trạng Cháu (Trạng nguyên Nguyễn Đức Lượng và Trạng nguyên Nguyễn Thiến). Về sau, Nam Dương công Nguyễn Doãn Miện (tức Nguyễn Nhiệm, là cháu của Trạng nguyên Nguyễn Thiến) di cư vào Hà Tĩnh, trở thành vị tổ phụ của dòng họ Nguyễn Tiên Điền.
Tiểu sử > Thời thơ ấu

Năm Đinh Hợi (1767), khi Nguyễn Du mới một tuổi, Nguyễn Nghiễm được thăng Thái tử Thái bảo, hàm tòng nhất phẩm, tước Xuân Quận công nên Nguyễn Du thời đó sống trong giàu sang phú quý.
Năm Giáp Ngọ (1774), cha Nguyễn Du sung chức tể tướng, cùng Hoàng Ngũ Phúc đi đánh chúa Nguyễn ở Đàng Trong. Từ thời gian này Nguyễn Du chịu nhiều mất mát liền kề.
Năm Ất Mùi 1775, anh trai Nguyễn Trụ (sinh năm 1757) qua đời.
Năm Bính Thân 1776 thân phụ ông mất.
Năm Mậu Tuất 1778, khi 12 tuổi, thân mẫu Nguyễn Du là bà Trần Thị Tần mất. Cũng trong năm này, anh thứ hai của Nguyễn Du là Nguyễn Điều (sinh năm 1745) được bổ làm Trấn thủ Hưng Hóa. Mới 13 tuổi, Nguyễn Du mồ côi cả cha lẫn mẹ nên ông phải ở với người anh khác mẹ là Nguyễn Khản (hơn ông 31 tuổi).
Năm Canh Tý (1780), Nguyễn Khản là anh cả của Nguyễn Du đang làm Trấn thủ Sơn Tây bị khép tội mưu loạn trong Vụ án năm Canh Tý, bị bãi chức và bị giam ở nhà Châu Quận công. Lúc này, Nguyễn Du được một người thân của Nguyễn Nghiễm là Đoàn Nguyễn Tuấn đón về Sơn Nam Hạ nuôi ăn học.
Năm Nhâm Dần (1782), Trịnh Sâm mất, Kiêu binh phế Trịnh Cán, lập Trịnh Tông lên ngôi chúa. Hai anh của Nguyễn Du là Nguyễn Khản được làm Thượng thư bộ Lại kiêm Trấn thủ Hưng Hóa, Thái Nguyên, tước Toản Quận công và Nguyễn Điều làm Trấn thủ Sơn Tây.
Sự nghiệp

Năm Quý Hợi (1803), khi vua Gia Long ra Bắc, Nguyễn Du từ Quỳnh Hải đem quân lương đi đón vua Gia Long, đến Phù Dung, trấn Sơn Nam Thượng thì gặp vua Gia Long, vua phong ngay tri huyện Phù Dung, phủ Khoái Châu, trấn Sơn Nam (nay là huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên). Sự kiện này giống như Phi Tử đời Chiến Quốc dâng ngựa cho vua Chu Hiếu Vương mà được chức Phụ Dung, nên Nguyễn Du có danh hiệu là Phi Tử.
Nhờ thời kỳ đi giang hồ, Nguyễn Du đã thông thạo các ngôn ngữ Trung Quốc, nên chỉ mấy tháng sau thăng tri phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam Thượng (nay thuộc Hà Nội), ông được đặc cách lên ải Nam Quan tiếp sứ nhà Thanh sang phong sắc cho vua Gia Long.
Năm Ất Sửu (1805), ông được thăng Đông các học sĩ, tước Du Đức hầu và vào nhậm chức ở kinh đô Phú Xuân.
Năm Đinh Mão (1807), ông được cử làm giám khảo kỳ thi Hương ở Hải Dương. Mùa thu năm Mậu Thìn (1808), ông xin về quê nghỉ.
Năm Kỷ Tỵ (1809), ông được bổ chức Cai bạ (hàm Tứ phẩm) ở Quảng Bình.
Năm Quý Dậu (1813), ông được thăng Cần chánh điện học sĩ (chính Tam phẩm) và được cử làm chánh sứ sang nhà Thanh.
Năm 1814, ông đi sứ về, được thăng Lễ bộ hữu Tham tri (tòng Nhị phẩm).
Năm Bính Tý (1816), anh rể Nguyễn Du là Vũ Trinh vì liên quan đến vụ án cha con Tổng trấn Nguyễn Văn Thành nên bị đày vào Quảng Nam.
Năm Canh Thìn (1820), vua Gia Long qua đời, Nguyễn Phúc Đảm nối ngôi, tức vua Minh Mạng. Lúc này Nguyễn Du được cử đi làm chánh sứ sang nhà Thanh báo tang và cầu phong nhưng ông bị bệnh dịch tả chết ngày mồng 10 tháng 8 năm Canh Thìn (tức 16 tháng 9 năm 1820) hưởng thọ 54 tuổi.
Năm Giáp Thân (1824), di cốt của ông được cải táng về quê nhà là làng Tiên Điền, Hà Tĩnh.
Tác phẩm

Qua các tác phẩm của Nguyễn Du, nét nổi bật chính là sự đề cao xúc cảm. Nguyễn Du là nhà thơ có học vấn uyên bác, nắm vững nhiều thể thơ của Trung Quốc như: ngũ ngôn cổ thi, ngũ ngôn luật, thất ngôn luật, ca, hành,... nên ở thể thơ nào, ông cũng có bài xuất sắc. Đặc biệt hơn cả là tài làm thơ bằng chữ Nôm của ông, mà đỉnh cao là Truyện Kiều, đã cho thấy thể thơ lục bát có khả năng chuyển tải nội dung tự sự và trữ tình to lớn trong thể loại truyện thơ.
Chính trên cơ sở này mà trong thơ Nguyễn Du luôn luôn vang lên âm thanh, bừng lên màu sắc của sự sống, hằn lên những đường nét sắc cạnh của bức tranh hiện thực đa dạng. Và giữa những âm thanh, màu sắc, đường nét vô cùng phong phú đó, Nguyễn Du hiện ra vừa dạt dào yêu thương, vừa bừng bừng căm giận. Đây là chỗ đặc sắc và cũng là chỗ tích cực nhất trong nghệ thuật của Nguyễn Du. Từ thơ chữ Hán cho đến Truyện Kiều đã tạo nên cái sức sống kỳ lạ ở hầu hết các tác phẩm của ông.
Tác phẩm > Văn bản

Sáng tác của Nguyễn Du được lưu hành ngay từ lúc ông còn sống. Tương truyền Truyện Kiều được Phạm Quý Thích nhuận sắc và cho in ở phố Hàng Gai (Hà Nội lúc ấy). Sau khi Nguyễn Du mất chỉ vài chục năm, vua Tự Đức từng có sớ cho quan tỉnh Nghệ An thu thập tất cả di cảo của Nguyễn Du để đưa về kinh. Từ đó đến nay, việc sưu tập, nghiên cứu, phổ biến di sản văn học của Nguyễn Du vẫn còn tiếp tục. Còn có những ý kiến hồ nghi tác giả một số bài thơ chữ Hán vẫn được coi là của Nguyễn Du. Việc xác định thời điểm ra đời của các tác phẩm chưa được giải quyết, kể cả thời điểm Nguyễn Du viết Truyện Kiều. Mặc dù đã mất nhiều công sức, nhưng các ý kiến trong giới nghiên cứu vẫn còn rất khác nhau.