stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
2004
Sinh > Tháng 2

6 tháng 2: Vương tôn nữ Louise của Bỉ, con gái của Vương tử Laurent của Bỉ và Vương tức Claire của Bỉ
Sinh > Tháng 3

21 tháng 3: Claus-Casimir Bernhard Marius Max, Bá tước xứ Oranje-Nassau, con trai của Hoàng tử Constantijn và Công nương Laurentien
Sinh > Tháng 5

25 tháng 5: Samuel Bernhard Louis, con trai của hoàng tử Bernhard van Oranien-Nassau, van Vollenhoven và công chúa Annette van Oranien-Nassau, van Vollenhoven, Sekréve
Sinh > Tháng 8

19 tháng 8: Nguyễn Đình Bắc, cầu thủ bóng đá người Việt Nam
Sinh > Tháng 9

17 tháng 9: Hoàng tử Odysseas-Kimon, con trai của thái tử Pavlos và công chúa Marie-Chantal của Hy Lạp
Sinh > Không rõ ngày, tháng

Ping Chayada, nữ ca sĩ người Thái Lan (mất 2024)
Mất

Xem thêm những người mất năm 2004
23 tháng 1: Helmut Newton, nhiếp ảnh gia Đức (sinh 1920)
25 tháng 1: Miklós Fehér, cầu thủ người Hungary (sinh 1979)
29 tháng 1: O. W. Fischer, diễn viên Áo (sinh 1915)
8 tháng 2: Ivan Jaŭciejevič Paliakoŭ, nguyên thủ quốc gia Byelorussia Xô viết (sinh 1914).
14 tháng 2: Marco Pantani, tay đua xe đạp Ý (sinh 1970)
24 tháng 2: Virtú Maragno, nhà soạn nhạc Argentina (sinh 1928)
29 tháng 2: Danny Ortiz, cầu thủ bóng đá (sinh 1976)
8 tháng 3: Abu Abbas, chính trị gia (sinh 1948)
22 tháng 3: Sheikh Ahmed Yassin, người sáng lập tổ chức Hamas, một tổ chức bán quân sự Hồi giáo Palestine,(sinh 1936)
28 tháng 3: Sir Peter Ustinov, đạo diễn phim Anh, diễn viên, nhà văn (sinh 1921)
30 tháng 3: Nữ hoàng Juliana của Hà Lan (sinh 1909)
17 tháng 4: Abd al-Aziz al-Rantisi, lãnh đạo Hamas (sinh 1947)
16 tháng 5: Marika Rökk, nữ ca sĩ Hungary, nữ diễn viên (sinh 1913)
29 tháng 5: Ivica Šerfezi, ca sĩ Nam Tư (sinh 1935)
3 tháng 6: Năm Cam, trùm tội phạm khét tiếng Việt Nam (sinh 1947)
5 tháng 6: Ronald Reagan, chính trị gia Mỹ, tổng thống (sinh 1911)
7 tháng 6: Manuel Rosenthal, người điều khiển dàn nhạc Pháp, nhà soạn nhạc (sinh 1904)
20 tháng 6: Hanns Cibulka, nhà văn Đức, nhà thơ trữ tình (sinh 1920)
1 tháng 7: Marlon Brando, diễn viên Mỹ (sinh 1924)
6 tháng 7: Thomas Klestil, tổng thống liên bang Áo (sinh 1932)
10 tháng 7: Inge Meysel, nữ diễn viên Đức (sinh 1910)
22 tháng 7: Bodo Hauser, nhà báo Đức (sinh 1946)
8 tháng 8: Fay Wray, nữ diễn viên (King Kong) (sinh 1907)
11 tháng 8: Wolfgang Mommsen, nhà sử học Đức (sinh 1930)
14 tháng 8: Czesław Miłosz, nhà văn, nhà thơ Ba Lan, giải Nobel văn học năm 1980 (s. 1911)
16 tháng 8: Ivan Hlinka, vận động viên khúc côn cầu trên băng Séc, huấn luyện viên (sinh 1950)
17 tháng 8: Gérard Souzay, nam ca sĩ Pháp (sinh 1918)
19 tháng 8: Günter Rexrodt, chính trị gia Đức, bộ trưởng Bộ Kinh tế, (sinh 1941)
14 tháng 9: Ove Sprogøe, diễn viên Đan Mạch (sinh 1919)
4 tháng 10: Janet Leigh, nữ diễn viên Mỹ, (sinh 1927)
10 tháng 10: Christopher Reeve, diễn viên Mỹ (sinh 1952)
11 tháng 10: Reinhard Hesse, nhà báo Đức (sinh 1956)
9 tháng 11: Eiji Morioka, võ sĩ quyền Anh Nhật Bản (sinh 1946)
11 tháng 11: Jassir Arafat, tổng thống Palestine (sinh 1929)
12 tháng 12: Herbert Dreilich, nam ca sĩ Đức (sinh 1942)
21 tháng 12: Roland Ploeger, nhà soạn nhạc Đức (sinh 1928)
23 tháng 12: Rainer Bertram, đạo diễn phim Đức, diễn viên, nam ca sĩ (sinh 1932)
28 tháng 12: Đỗ Quang, nhạc sĩ người Việt Nam (sinh 1971)
Giải Nobel

Vật lý:
David Gross, H. David Politzer và Frank Wilczek
Hoá học:
Aaron Ciechanover, Avram Hershko
Y học:
Linda B. Buck và Richard Axel
Văn học:
Elfriede Jelinek
Hoà bình:
Wangari Maathai
Kinh tế:
Finn E. Kydland, Edward C. Prescott
Scyllarides

| Scyllarides |
| --- | --- |
Khoảng thời gian tồn tại: Ypresian–Recent  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N     

Scyllarides latus

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Malacostraca
Bộ:: Decapoda
Phân bộ:: Pleocyemata
Họ:: Scyllaridae
Phân họ:: Arctidinae
Chi:: Scyllarides Gill, 1898

Loài điển hình
Scyllarus aequinoctialis Lund, 1793 
Scyllarides là một chi tôm mũ ni trong họ Scyllaridae.
Đặc trưng

Chi Scyllarides được phân loại thuộc về phân họ Arctidinae, phân biệt với các phân họ khác bởi sự hiện diện của các chân ngoài nhiều khớp trên cả ba chân hàm trên và một mặt lòng chân ba đốt ở hàm dưới. Chi duy nhất khác trong phân họ, Arctides, được phân biệt bằng cách có hình dạng mai được tinh xảo hơn, có thêm một gai phía sau mỗi mắt và một rãnh ngang trên đoạn đầu tiên của bụng.
Lịch sử phân loại

Năm 1849, Wilhem de Haan đã chia chi Scyllarus thành hai chi riêng biệt, Scyllarus và Arctus. Tuy nhiên, ông đã nhầm lẫn khi đưa loài Scyllarus điển hình vào chi Arctus. Điều này về sau được xác nhận bởi nhà ngư loại học Theodore Gill, người mà vào năm 1898 đã đồng nghĩa Arctus với Scyllarus, và đặt ra một chi mới Scyllarides để giữ loài mà De Haan đã đặt trong Scyllarus.
Các loài

Chi Scyllarides bao gồm các loài còn tồn tại sau:
Scyllarides aequinoctialis (Lund, 1793)
Scyllarides astori Holthuis, 1960
Scyllarides brasiliensis Rathbun, 1906
Scyllarides deceptor Holthuis, 1963
Scyllarides delfosi Holthuis, 1960
Scyllarides elisabethae (Ortmann, 1894)
Scyllarides haanii (De Haan, 1841)
Scyllarides herklotsii (Herklots, 1851)
Scyllarides latus (Latreille, 1802)
Scyllarides nodifer (Stimpson, 1866)
Scyllarides obtusus Holthuis, 1993
Scyllarides roggeveeni Holthuis, 1967
Scyllarides squammosus (H. Milne-Edwards, 1837)
Scyllarides tridacnophaga Holthuis, 1967
Ngoài ra, còn có 2 loài thuộc chi Scyllarides đã tuyệt chủng được biết đến từ Thế Eocen ở Châu Âu:
Scyllarides bolcensis de Angeli & Garassino, 2008
Scyllarides tuberculatus (König, 1825)
Chú thích

↑  Lipke Holthuis (1951). “Proposed use of the plenary powers to render the generic name "Scyllarides" Gill,1898 (Class Crustacca, order Decapoda) the oldest available name for the species currently referred thereto”. Bulletin of Zoological Nomenclature (2): 81–82.
↑  Lipke B. Holthuis (1991). “Key”. FAO Species Catalogue, Volume 13. Marine Lobsters of the World. FAO Fisheries Synopsis No. 125. Food and Agriculture Organization. ISBN 92-5-103027-8. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2024.
↑  Lipke B. Holthuis (2002). “The Indo-Pacific scyllarine lobsters (Crustacea, Decapoda, Scyllaridae)” (PDF). Zoosystema. 24 (3): 499–683.
↑  Lipke Holthuis (1991). FAO Species Catalogue, Volume 13. Marine Lobsters of the World. FAO Fisheries Synopsis No. 125. Food and Agriculture Organization. ISBN 92-5-103027-8.
↑  Tin-Yam Chan (2010).  S. H. Tan (biên tập). “Annotated checklist of the world's marine lobsters (Crustacea: Decapoda: Astacidea, Glypheidea, Achelata, Polychelida)” (PDF). The Raffles Bulletin of Zoology (Suppl 23): 153–181. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 16 tháng 3 năm 2012. |editor1= bị thiếu (trợ giúp)
↑  Lipke Holthuis (1993). “Scyllarides obtusus spec. nov., the scyllarid lobster of Saint Helena, Central South Atlantic (Crustacea: Decapoda Reptantia: Scyllaridae)”. Zoologische Mededelingen. 67 (36): 505–515.
↑  Antonio de Angeli & Alessandro Garassino (2008). “Pseudosquilla lessinea n. sp. (Crustacea, Stomatopoda, Pseudosquillidae) and Scyllarides bolcensis n. sp. (Crustacea, Decapoda, Scyllaridae) from the lower Eocene (Ypresian) of Monte Postale (Altissimo, Vicenza, NE Italy)”. Atti della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano. 149 (2): 167–178.
↑  Joe S. H. Collins & Jeff Saward (2006). “Three new genera and species of crabs from the Lower Eocene London Clay of Essex, England” (PDF). Bulletin of the Mizunami Fossil Museum. 33: 67–76.
Na Uy
Nguồn gốc tên gọi

Tên tiếng Việt của nước này có gốc từ tên tiếng Trung. Tiếng Trung phiên âm từ "Nor-way" thành 挪威 ("Nuó wēi"). 挪威 có âm Hán Việt là "Na Uy".
Na Uy có 2 tên gọi chính thức là Norge (tiếng Bokmål) và Noreg (tiếng Nynorsk). Tên trong tiếng Anh là Norway bắt nguồn từ Norþweg trong tiếng Anh cổ với ý nghĩa "con đường đến phương bắc". Người Anglo-Saxon dùng từ này vào năm 880 để gọi tên đường bờ biển giáp Đại Tây Dương của Na Uy, họ gọi vương quốc Na Uy khi đó là Norðmanna land. Tên gọi của ngôn ngữ Na Uy cũng được cho rằng bắt nguồn tương tự như vậy.
Có nhiều tranh cãi về ý nghĩa tên gọi bản địa của Na Uy. Theo quan điểm chủ đạo truyền thống, thành tố đầu tiên là norðr - cùng nguồn gốc với từ north, vì thế cái tên đầy đủ sẽ là Norðr vegr: "con đường hướng về phương bắc", chính là nhắc đến tuyến đường biển dọc theo vùng duyên hải Na Uy. Tương tự với từ Suðrvegar: "con đường về phía nam" nhắc đến nước Đức, Austrvegr: "con đường về phía đông" nhắc đến biển Baltic. Trong phần dịch của Orosius dùng từ Norðweg, ký tự ð sau dần bị biến mất trong tiếng Anh.
Một giả thuyết khác lại cho rằng thành tố đầu tiên là từ Nór, nghĩa là "hẹp" (Anh cổ: Nearu), ám chỉ tuyến hàng hải đi qua các quần đảo bên trong vùng đất ("con đường hẹp") phía bắc châu Âu. Sự biến đổi nghĩa của từ thành "phía bắc" trong tiếng Anh và tiếng Latin được coi là 1 sự nhầm lẫn nguồn gốc từ (folk etymology). Quan điểm này bắt nguồn từ nhà văn tự học Niels Halvorsen Trønnes vào năm 1847; cho đến năm 2016 lại được tán thành bởi nhà hoạt động Klaus Johan Myrvoll và giáo sư văn tự học Michael Schulte. Chữ Nore ngày nay vẫn còn được xuất hiện và sử dụng trong tên vài địa điểm, ví dụ làng Nore hay hồ Norefjorden. Tuy nhiên lý thuyết này vẫn còn nhiều điểm chưa được làm sáng tỏ. Từ norðr và tính từ norrǿnn vẫn là những từ sớm nhất mà tiếng Latin và Anglo-Saxon ghi nhận được.
Vào cuối thế kỷ thứ 9, Ohthere of Hålogaland tới thăm Vua Alfred Đại Đế đã nhắc đến Norðwegr và Norðmanna land. Ohthere nói rằng người Norðmanna sống dọc theo bờ biển Đại Tây Dương, người Đan Mạch sống xung quanh eo Skagerrak hay Kattegat, trong khi người Sámi (người "Vây cá") du cư trong vùng nội địa rộng lớn. Ohthere nói ông là "Người sống xa xôi nhất ở phương Bắc" (the most northern of all Norwegians), có thể là tận đảo Senja hoặc gần với Tromsø. Ngoài ra, còn có vùng đất hoang vu rộng lớn phía nam của Na Uy được gọi là vùng đất của người Thụy Điển: "Svealand".
Trong các ngôn ngữ khác, Na Uy có cách viết: Norga (Bắc Sami); Vuodna (Lule Sami); Nöörje (Nam Sami).
Địa lý, khí hậu và môi trường

Na Uy gồm phần phía tây của Scandinavia ở Bắc Âu. Bờ biển lởm chởm, bị chia cắt bởi nhiều vịnh hẹp (fjord) và khoảng 50.000 hòn đảo, trải dài hơn 2.500 km. Na Uy có 2.542 km đường biên giới trên bộ chung với Thuỵ Điển, Phần Lan, và Nga ở phía đông. Từ phía tây tới phía nam, Na Uy giáp với Biển Na Uy, Biển Bắc, và Skagerak. Biển Barents nằm ở các bờ biển phía bắc Na Uy..
Với diện tích 385.207 km² (gồm cả Jan Mayen, Svalbard), Na Uy hơi lớn hơn Đức, nhưng đa phần lãnh thổ là núi non hay vùng đất cao, với sự đa dạng lớn về địa hình tự nhiên do các dòng sông băng thời tiền sử gây nên. Đặc điểm đáng chú ý nhất là các vịnh hẹp: Những rãnh sâu cắt vào đất liền của biển sau sự chấm dứt của Thời kỳ băng hà, vịnh dài nhất là Sognefjorden. Na Uy cũng có nhiều sông băng và thác nước.
Đất đai chủ yếu gồm đá granite cứng và đá gneiss nhưng, đá acđoa, sa thạc và đá vôi cũng thường thấy, và ở những khu vực có độ cao thấp nhất thường có trầm tích biển. Vì Gulf Stream những cơn gió tây, Na Uy có nhiệt độ ấm và lượng mưa lớn hơn ở các vùng có vĩ độ bắc như vậy, đặc biệt dọc theo bờ biển. Lục địa có bốn mùa riêng biệt, với mùa đông lạnh và ít mưa hơn trong đất liền. Vùng cực bắc chủ yếu có khí hậu cận Bắc Cực biển, trong khi Svalbard có khí hậu tundra Bắc Cực.
Có sự khác biệt theo mùa lớn trong ngày. Tại các vùng phía bắc Vòng Bắc Cực, mặt trời mùa hè có thể không bao giờ xuống dưới đường chân trời, vì thế Na Uy được miêu tả là "Vùng đất của Mặt trời lúc nửa đêm." Trong mùa hè, người dân ở phía nam Vòng Bắc Cực có ánh sáng mặt trời trong vòng gần 20 giờ trong ngày.
Địa lý, khí hậu và môi trường > Các thành phố chính

Oslo là thủ đô và cũng là thành phố lớn nhất của Na Uy hiện nay. Nằm ở phía Đông Nam Na Uy, Oslo trải dài trên nhiều triền núi và quanh các hồ. Đây cũng là một trong những thành phố có giá cả sinh hoạt đắt nhất thế giới.
Thành phố lớn thứ hai của Na Uy là Bergen. Đây là cảng biển lớn nhất vương quốc Na Uy và cũng là trung tâm công nghiệp dầu khí quan trọng hàng đầu quốc gia này.
Trondheim là thành phố lớn thứ ba và là cố đô của Na Uy. Thành phố này từng là kinh đô cả về mặt chính trị, kinh tế lẫn tôn giáo của xứ sở nghìn vịnh này. Hiện nay, Trondheim còn được biết đến là trung tâm giáo dục, khoa học kỹ thuật của Na Uy với rất nhiều trường đại học đóng tại đây. Thành phố Trondheim còn là nơi tổ chức Festival Sinh viên Quốc tế lớn nhất thế giới, cứ hai năm lại được tổ chức một lần. Lần gần nhất là tháng 2 năm 2007.
Chính trị > Cơ quan lập pháp và hành pháp

Trước đây, Quốc hội Na Uy gồm 2 viện: Lagting (tương đương Thượng viện) và Odelsting (tương đương Hạ viện). Từ năm 2009, Quốc hội theo chế độ một viện với 169 nghị sĩ, nhiệm kỳ 4 năm.
Chế độ bầu cử của Na Uy dựa trên nguyên tắc bỏ phiếu kín, bầu trực tiếp và theo tỷ lệ. Cả nước có 19 đơn vị bầu cử. Những người chưa có quốc tịch Na Uy thì được quyền tham gia bầu cử ở địa phương, nếu đến ngày bầu cử họ đã sống liên tục ở Na Uy được 3 năm và đáp ứng các điều kiện chung về bầu cử.
Các đại biểu Quốc hội được bầu trực tiếp theo cơ chế đại diện tỷ lệ tại mười chín khu vực bầu cử trên cả nước trong một hệ thống đa đảng quốc gia. Trong lịch sử, cả Đảng Lao động (thiên tả) và Đảng Bảo thủ (thiên hữu) đều đóng vai trò quan trọng đối với nền chính trị Na Uy. Vào đầu thế kỷ 21, Đảng Lao động đã nắm quyền sau cuộc bầu cử quốc gia năm 2005, trong một liên minh các đảng phái cánh tả được gọi là Liên minh Xanh- đỏ với hai đảng khác là Đảng Cánh tả Xã hội và Đảng Trung tâm.
Trong cuộc tổng tuyển cử năm 2009, cả hai đảng cánh hữu lớn nhất là Đảng Bảo thủ và Đảng Tiến bộ đã giành được nhiều ghế trong Quốc hội, nhưng vẫn không đủ để lật đổ liên minh Xanh-đỏ cầm quyền. Jens Stoltenberg, lãnh đạo đảng Lao động, tiếp tục dành đủ số phiếu cần thiết thông qua liên minh đa đảng của mình để tiếp tục làm Thủ tướng cho đến năm 2013.
Trong cuộc bầu cử quốc gia vào tháng 9 năm 2013, cử tri Na Uy đã chấm dứt tám năm cầm quyền của Đảng Lao động. Hai đảng cánh hữu là Đảng Bảo thủ và Đảng Tiến bộ đã giành được chiến thắng dựa trên lời hứa về việc cắt giảm thuế, chi tiêu nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng và giáo dục, dịch vụ tốt hơn và quy định chặt chẽ hơn về nhập cư, hai đảng đã liên minh với nhau để thành lập nên một chính phủ cầm quyền. Erna Solberg trở thành thủ tướng, nữ thủ tướng thứ hai sau Brundtland và thủ tướng bảo thủ đầu tiên kể từ Syse. Solberg nói rằng chiến thắng của bà là "một chiến thắng bầu cử lịch sử của các đảng phái cánh hữu".
Chính trị > Hệ thống tư pháp và thực thi pháp luật

Na Uy sử dụng hệ thống Dân luật nơi luật pháp được tạo ra và sửa đổi bởi Quốc hội và được điều chỉnh thông qua các cơ quan tư pháp. Nó bao gồm Tòa án tối cao gồm 20 thẩm phán thường trực và một Chánh án, các tòa phúc thẩm, tòa án cấp thành phố và cấp quận, cùng với các hội đồng hòa giải. Nhánh tư pháp độc lập với các nhánh hành pháp và lập pháp. Trong khi Thủ tướng là người bổ nhiệm các Thẩm phán Tòa án Tối cao, việc đề cử phải được Quốc hội phê chuẩn và phải chính thức được Quốc vương xác nhận. Thẩm phán của các tòa án cấp thấp hơn thường được Quốc vương chính thức bổ nhiệm theo lời khuyên của Thủ tướng.
Nhiệm vụ của Tòa án tối cao là điều chỉnh hệ thống tư pháp Na Uy, giải thích Hiến pháp và thực thi luật pháp được Quốc hội thông qua. Trong chức năng đánh giá tư pháp của mình, Tòa án tối cao giám sát các nhánh lập pháp và hành pháp để đảm bảo rằng hai nhánh này tuân thủ các quy định của pháp luật ban hành.
Luật pháp được thi hành tại Na Uy bởi Cơ quan cảnh sát Na Uy. Đó là một cơ quan cảnh sát quốc gia thống nhất gồm 27 cơ quan cảnh sát cấp quận và một số cơ quan chuyên môn, chẳng hạn như Cơ quan điều tra và truy tố tội phạm kinh tế và môi trường, được gọi là Økokrim; và Cục điều tra tội phạm quốc gia, được gọi là Kripos, đứng đầu mỗi cơ quan là một cảnh sát trưởng. Sở cảnh sát được lãnh đạo bởi Tổng cục cảnh sát quốc gia, báo cáo cho Bộ Tư pháp và Cảnh sát. Tổng cục cảnh sát được lãnh đạo bởi một ủy viên cảnh sát quốc gia. Ngoại lệ duy nhất là Cơ quan An ninh Cảnh sát Na Uy.
Na Uy đã bãi bỏ án tử hình cho hầu hết các loại tội phạm thông thường vào năm 1902. Cơ quan lập pháp Na Uy đã bãi bỏ án tử hình đối với tội phản quốc trong chiến tranh và hành vi gây ra tội ác chiến tranh vào năm 1979. Trong Chỉ số Tự do báo chí toàn cầu năm 2007, Na Uy được xếp ở vị trí đầu tiên (cùng với Iceland) trong tổng số 169 quốc gia.
Nhìn chung, khuôn khổ pháp lý và thể chế ở Na Uy được đặc trưng bởi mức độ minh bạch, trách nhiệm và tính toàn vẹn cao, và sự xuất hiện của tham nhũng là rất ít.
Các nhà tù Na Uy nổi tiếng bởi sự nhân đạo, nhấn mạnh vào việc cải tạo phạm nhân hơn là trừng phạt họ. Ở mức 20%, tỷ lệ tái kết án của Na Uy thuộc loại thấp nhất thế giới.
Quan hệ ngoại giao > Về đối ngoại

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, khác với nước láng giềng Thụy Điển và một vài quốc gia khác, Na Uy điều chỉnh chính sách đối ngoại từ việc "trung lập hạn chế" sang liên minh quân sự và gia nhập NATO (1949) để có sự đảm bảo của Mỹ và Tây Âu cho an ninh và quốc phòng, vì Na Uy luôn luôn lo ngại ảnh hưởng của Liên Xô (nay là Nga) trong Chiến tranh Lạnh. Na Uy tham gia lực lượng phản ứng nhanh của NATO ở Trung Đông, ủng hộ Mỹ trong hầu hết các vấn đề quốc tế. 
Cùng với các nước Bắc Âu khác, Na Uy chủ trương cải tổ Liên Hợp Quốc, trong đó có Hội đồng bảo an nhằm đảm bảo dân chủ và quyền bình đẳng giữa các nước thành viên Liên Hợp Quốc. Na Uy đang thực hiện kế hoạch điều chỉnh quan hệ đối ngoại, tập trung nguồn lực nhiều hơn trong quan hệ với các nước mới nổi (BRICS) gồm có Brasil, Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Nam Phi nhằm tận dụng nguồn lực phát triển của các nước này.
Na Uy duy trì các đại sứ quán ở 82 quốc gia. 60 quốc gia duy trì một đại sứ quán ở Na Uy, tất cả đều nằm ở thủ đô Oslo.
Na Uy là thành viên sáng lập của Liên Hợp quốc (LHQ), Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Hội đồng châu Âu và Hiệp hội thương mại tự do châu Âu (EFTA).
Na Uy đã tham gia vào quá trình đàm phán Hiệp định Oslo, một nỗ lực không thành công để giải quyết cuộc xung đột giữa Palestine và Israel.
Quan hệ ngoại giao > Quan hệ với Liên minh châu Âu

Na Uy đã đệ đơn xin gia nhập Liên minh châu Âu (EU) và các tổ chức tiền thân của nó vào các năm 1962, 1967 và 1992. Trong khi Đan Mạch, Thụy Điển và Phần Lan đều đã có được tư cách thành viên EU, cử tri Na Uy đã từ chối việc gia nhập EU trong các cuộc trưng cầu dân ý vào năm 1972 và 1994.
Sau cuộc trưng cầu dân ý năm 1994, Na Uy duy trì tư cách thành viên của mình trong Khu vực kinh tế châu Âu (EEA), một thỏa thuận cho phép quốc gia tiếp cận thị trường đơn nhất của Liên minh
Quan hệ ngoại giao > Với châu Á nói chung

Năm 1996, Quốc hội Na Uy thông qua "Chiến lược châu Á" nhằm tăng cường quan hệ chính trị và mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại, văn hoá lâu dài với các nước ở khu vực này. Hiện nay, Na Uy có quan hệ thương mại nhiều với Nhật Bản, Trung Quốc và ngày càng chú trọng đến khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Quan hệ ngoại giao > Vấn đề dân chủ, nhân quyền

Là một trong những ưu tiên hàng đầu của Na Uy hiện nay. Bộ Ngoại giao Na Uy chịu sức ép rất lớn từ Quốc hội Na Uy về vấn đề này, do đó, phía Na Uy đánh giá cao cơ chế đối thoại nhân quyền với các nước nói chung và với Việt Nam nói riêng.
Hạt và Khu vực đô thị

Østfold
Akershus
Oslo
Hedmark
Oppland
Buskerud
Vestfold
Telemark
Aust-Agder
Vest-Agder
Rogaland
Hordaland
Sogn og Fjordane
Møre og Romsdal
Trøndelag
Nordland
Troms
Finnmark
(Svalbard)
Na Uy là một quốc gia đơn nhất, được chia 15 mười tám hạt hành chính cấp 1 (fylke). Các hạt được quản lý thông qua các hội đồng hạt và thống đốc hạt (được bầu trực tiếp bởi hội đồng hạt). Ngoài ra, Nhà vua và chính phủ có đại diện ở mọi hạt bởi một Fylkesmann, người hoạt động như một Thống đốc. Như vậy, Chính phủ trực tiếp đại diện ở cấp địa phương thông qua các văn phòng của Thống đốc hạt. Các hạt sau đó được chia thành 422 thành phố (cấp hai - kommuner), được quản lý bởi hội đồng thành phố, do một thị trưởng và một nội các điều hành nhỏ đứng đầu. Thủ đô của Oslo được coi là một hạt và một đô thị.
Na Uy có hai lãnh thổ hải ngoại: Jan Mayen và Svalbard. Có ba lãnh thổ phụ thuộc tại Nam Cực và Subantarctic: Đảo Bouvet, Đảo Peter I và Đất Nữ hoàng Maud. Trên hầu hết các bản đồ, có một khu vực không được thống nhất giữa Đất Nữ hoàng Maud và Cực Nam cho đến ngày 12 tháng 6 năm 2015, khi Na Uy chính thức sáp nhập khu vực đó.
Các hạt Na Uy gồm:
| # | Hạt (fylke) 2024 | Trung tâm hành chính |
| --- | --- | --- |
| 3 |  Oslo | Oslo |
| 11 |  Rogaland | Stavanger |
| 15 |  Møre og Romsdal | Molde |
| 18 |  Nordland | Bodø |
| 31 |  Østfold | Sarpsborg |
| 32 |  Akershus | Oslo |
| 33 |  Buskerud | Drammen |
| 34 |  Innlandet | Hamar |
| 39 |  Vestfold | Tønsberg |
| 40 |  Telemark | Skien |
| 42 |  Agder | Kristiansand |
| 46 |  Vestland | Bergen |
| 50 |  Trøndelag | Steinkjer |
| 55 |  Troms | Tromsø |
| 56 |  Finnmark | Vadsø |
| Hạt (fylke) 2017 | Trung tâm hành chính | Đô thị đông dân | Vùng địa lý |
| --- | --- | --- | --- |
|  Østfold | Sarpsborg | Fredrikstad | Đông Na Uy |
|  Akershus | Oslo | Bærum | Đông Na Uy |
|  Oslo | Thành phố Oslo | Oslo | Đông Na Uy |
|  Hedmark | Hamar | Ringsaker | Đông Na Uy |
|  Oppland | Lillehammer | Gjøvik | Đông Na Uy |
|  Buskerud | Drammen | Drammen | Đông Na Uy |
|  Vestfold | Tønsberg | Sandefjord | Đông Na Uy |
|  Telemark | Skien | Skien | Đông Na Uy |
|  Aust-Agder | Arendal | Arendal | Nam Na Uy |
|  Vest-Agder | Kristiansand | Kristiansand | Nam Na Uy |
|  Rogaland | Stavanger | Stavanger | Tây Na Uy |
|  Hordaland | Bergen | Bergen | Tây Na Uy |
|  Sogn og Fjordane | Hermansverk | Førde | Tây Na Uy |
|  Møre og Romsdal | Molde | Ålesund | Tây Na Uy |
|  Trøndelag | Steinkjer | Trondheim | Trøndelag |
|  Nordland | Bodø | Bodø | Bắc Na Uy |
|  Troms | Tromsø | Tromsø | Bắc Na Uy |
|  Finnmark | Vadsø | Alta | Bắc Na Uy |
Kinh tế > Tài nguyên > Dầu khí

Na Uy là nước xuất khẩu dầu lớn thứ năm và xuất khẩu khí lớn thứ ba trên thế giới, nhưng quốc gia này lại không phải là thành viên của OPEC. Năm 1995, chính phủ Na Uy đã thành lập một Quỹ đầu tư quốc gia, sẽ được tài trợ bằng các khoản thu từ dầu mỏ, bao gồm thuế, cổ tức, doanh thu bán hàng và phí cấp phép. Điều này nhằm giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào nguồn thu từ dầu mỏ, giảm thiểu sự không ổn định từ tình trạng biến động của giá dầu và cung cấp một nguồn kinh phí cho quỹ hưu trí của đất nước trong bối cảnh già hóa dân số.
Chính phủ kiểm soát tài nguyên dầu mỏ thông qua sự kết hợp giữa quyền sở hữu một phần của nhà nước đối với các công ty khai thác dầu lớn (với tỷ lệ sở hữu khoảng 62% đối với công ty Statoil vào năm 2007) và công ty Petoro hoàn toàn thuộc sở hữu của nhà nước, có giá trị thị trường gấp đôi so với Statoil và SDFI. Cuối cùng, chính phủ kiểm soát việc cấp phép thăm dò và sản xuất của các khu khai thác. Các quỹ đầu tư vào thị trường tài chính phát triển bên ngoài Na Uy. Quy tắc ngân sách (Handlingsregelen) là chi tiêu không quá 4% quỹ mỗi năm (được coi là lợi tức bình thường từ quỹ).
Từ năm 1966 đến 2013, các công ty Na Uy đã khoan tổng cộng 5085 giếng dầu, chủ yếu ở Biển Bắc. Trong đó có 3672 giếng dầu là utviklingsbrønner (khai thác thường xuyên); 1413 là letebrønner (thăm dò); và 1405 đã chấm dứt khai thác (avsluttet).
Các mỏ dầu chưa trong giai đoạn khai thác bao gồm: mỏ dầu Wisting Central - với trữ lượng ước tính trong năm 2013 là 65-156  triệu thùng dầu và 10 đến 40 tỷ foot khối (0,28 đến 1,13 tỷ mét khối) khí đốt. cùng với đó là mỏ dầu Castberg (Castberg-feltet ) có trữ lượng ước tính 540 triệu thùng dầu, và 2 đến 7 tỷ foot khối (57 đến 198 triệu mét khối) khí đốt. Cả hai mỏ dầu đều nằm ở Biển Barents.
Kinh tế > Tài nguyên > Thủy sản

Na Uy cũng là nước xuất khẩu thủy sản lớn thứ hai thế giới (về giá trị, sau Trung Quốc). Thủy sản được nuôi từ các trang trại và thủy sản đánh bắt là sản phẩm xuất khẩu lớn thứ hai của Na Uy (sau dầu / khí tự nhiên) được đo bằng giá trị.
Các nhà máy thủy điện tạo ra khoảng 98 - 99% sản lượng điện của Na Uy, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới.
Kinh tế > Tài nguyên > Khoáng sản

Na Uy có nhiều tài nguyên khoáng sản quan trọng và năm 2013, sản lượng khoáng sản của nước này trị giá 1,5 tỷ USD (theo dữ liệu khảo sát địa chất Na Uy). Các khoáng sản có giá trị nhất là calci cacbonat (đá vôi), đá xây dựng, nepheline syenite, olivine, sắt, titan và niken.