stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Peromyscus aztecus
Chú thích

↑  Castro-Arellano, I. & Vázquez, E. (2008). Peromyscus aztecus. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày 18 tháng 8 năm 2009. Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern.
1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Peromyscus aztecus”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Philonotis moritziana

| Philonotis moritziana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Bartramiales
Họ (familia): Bartramiaceae
Chi (genus): Philonotis
Loài (species): P. moritziana
Danh pháp hai phần
Philonotis moritziana Hampe A. Jaeger, 1875 
Philonotis moritziana là một loài rêu trong họ Bartramiaceae. Loài này được Hampe A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1875.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Philonotis moritziana”. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014.
Phoenidnus lissonotoides

| Phoenidnus lissonotoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Phoenidnus
Loài (species): P. lissonotoides
Danh pháp hai phần
Phoenidnus lissonotoides Pascoe, 1866 
Phoenidnus lissonotoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Carlia luctuosa

| Carlia luctuosa |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Lacertilia
Họ (familia): Scincidae
Chi (genus): Carlia
Loài (species): C. luctuosa
Danh pháp hai phần
Carlia luctuosa (Peters & Doria, 1878) 
Carlia luctuosa là một loài thằn lằn trong họ Scincidae. Loài này được Peters & Doria mô tả khoa học đầu tiên năm 1878.
Phaius villosus

| Phaius villosus |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Phaius
Loài (species): P. villosus
Danh pháp hai phần
Phaius villosus (Thouars) Blume 
Phaius villosus là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Thouars) Blume miêu tả khoa học đầu tiên năm 1856.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Phaius villosus”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Phaius tancarvilleae

| Phaius tancarvilleae |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Nguy cấp  (Đạo luật EPBC)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Tông (tribus): Collabieae
Liên minh (alliance): Calanthe
Chi (genus): Phaius
Loài (species): P. tancarvilleae
Danh pháp hai phần
Phaius tancarvilleae (L'Her.) Blume 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Limodorum tankervilleae Banks 1788   Limodorum tancarvilleae L'Hér. 1789   Limodorum incarvillei Pers.   Bletia tankervilleae (Banks) R.Br.   Phaius incarvillei (Pers.) Kuntze   Phaius grandifolius Lour.   Limodorum spectabile Salisb.   Pachyne spectabilis (Salisb.) Salisb.   Tankervillia cantoniensis Link   Phaius blumei Lindl.   Phaius grandifolius Lindl. ex Wall.   Dendrobium veratrifolium Roxb.   Phaius veratrifolius (Roxb.) Lindl.   Phaius grandifolius var. superbus Van Houtte   Phaius carronii F.Muell.   Phaius leucophaeus F.Muell.   Phaius blumei var. assamica Rchb.f.   Phaius giganteus Hemsl.   Phaius tankervilleae var. mariesii Rchb.f.   Phaius oweniae Sander   Phaius roeblingii O'Brien   Phaius blumei var. pulchra King & Pantl.   Phaius sinensis Rolfe   Calanthe bachmaensis Gagnep.   Phaius tankervilleae var. superbus (Van Houtte) S.Y.Hu   Phaius tankervilleae var. pulchra (King & Pantl.) Karth. in S.Karthikeyan & al.  
Phaius tancarvilleae là một loài lan được tìm thấy ở Ấn Độ, New Guinea, Trung Quốc, Indonesia, Malaysia và Úc.
Chú thích

↑  Kew World Checklist of Selected Plant Families, Phaius tankervilleae (Banks) Blume
Ludwigia rigida

| Ludwigia rigida> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Onagraceae
Chi (genus): Ludwigia
Loài (species): L. rigida
Danh pháp hai phần
Ludwigia rigida (Miq.) Sandwith 
Ludwigia rigida là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo chiều. Loài này được (Miq.) Sandwith mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ludwigia rigida”. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2013.
Chikkahanasoge, Krishnarajanagara

| Chikkahanasoge |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Mysore
Tehsil: Krishnarajanagara
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Chikkahanasoge là một làng thuộc tehsil Krishnarajanagara, huyện Mysore, bang Karnataka, Ấn Độ.
Chú thích

↑  “Danh sách làng thuộc bang Karnataka”. Bộ Nhà ở Ấn Độ. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.
↑  “Làng Chikkahanasoge”. Onefivenine.com. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.
Caravonica

Caravonica là một đô thị ở tỉnh Imperia trong vùng Liguria, tọa lạc khoảng 90 km về phía tây nam của Genova và khoảng 12 km về phía tây bắc của Imperia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 301 người và diện tích là 4,9 km².
Caravonica giáp các đô thị sau: Borgomaro, Cesio, Chiusanico, và Pieve di Teco.
Osečná

| Osečná |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 

  Hiệu kỳ
Osečná
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Liberecký
Huyện: Liberec
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ0513 564290
Osečná là một thị trấn thuộc huyện Liberec, vùng Liberecký, Cộng hòa Séc.
Osetna

| Osetna |
| --- | --- |
—  Village  —
 
Osetna
Country:  Ba Lan
Voivodeship: West Pomeranian
County: Pyrzyce
Gmina: Lipiany
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Mã bưu chính: 74-240 
Osetna [ɔˈsɛtna] (tiếng Đức: Johannisberg) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Lipiany, thuộc quận Pyrzyce, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan.
Trước năm 1945 khu vực này thuộc về Đức như một phần của Landkreis Soldin trong Phổ tỉnh Brandenburg. Đối với lịch sử của khu vực, xem Neumark.
Caprimulgus solala

| Caprimulgus solala> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Caprimulgiformes
Họ (familia): Caprimulgidae
Chi (genus): Caprimulgus
Loài (species): C. solala
Danh pháp hai phần
Caprimulgus solala Safford, Ash, Duckworth, Telfer & Zewdie, 1995 
Caprimulgus solala là một loài chim trong họ Caprimulgidae.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Caprimulgus solala”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Can't Take My Eyes Off You

1967 đĩa đơn của Frankie ValliBản mẫu:SHORTDESC:1967 đĩa đơn của Frankie Valli
"Can't Take My Eyes Off You" là một bài hát năm 1967 được viết bởi Bob Crewe và Bob Gaudio. Nó được ghi lại dưới dạng đĩa đơn của Frankie Valli. Bài hát này là một trong những bài hit lớn nhất của anh, giành được đĩa vàng và đạt vị trí thứ 2 trên Billboard Hot 100 trong một tuần, xếp sau bài hát "Windy". Gaudio là bạn cùng nhóm của Valli trong the Four Seasons. Đó là bản hit solo lớn nhất của Valli cho đến khi anh đạt vị trí số 1 năm 1975 với "My Eyes Adored You".
Bob Gaudio, một thành viên ban đầu của the Four Seasons, nói đến "Can't Take My Eyes Off You" ngày hôm nay là "bài hát gần như bị trôi tuột đi" cho đến khi đài phát thanh Windsor, Ontario CKLW (một đài cũng phục vụ tàu điện ngầm Detroit ở phía biên giới Mỹ) can thiệp. Năm 1967, các nhà sản xuất của thu âm đã thúc giục Paul Drew, giám đốc chương trình tại nhà ga huyền thoại, xem xét bài này để chơi xoay vòng. Trong phần lớn thập niên 60 và 70, CKLW được ghi nhận là đã tung ra các bản thu âm thành công thông qua tín hiệu mạnh mẽ của nó, phủ kín khu vực Great Lakes. Ban đầu, Drew không cảm thấy thích bài hát này, nhưng đã chấp nhận lời mời nghe trực tiếp tại Roostertail, nơi Frankie Valli đang biểu diễn một tuần dài với Four Seasons. Drew thích những gì anh nghe và thêm bài hát vào danh sách phát của đài. "Các tổng đài bắt đầu phát nó, và phần còn lại, như mọi người vẫn nói, đã trở thành lịch sử," Gaudio nhớ lại.
"Can't Take My Eyes Off You" đã được ghi nhận trong nhiều sắp xếp khác, nhiều trong số đó đã có mặt trên các bảng xếp hạng ở các quốc gia khác nhau. Bài hát này là một phần chính của nhạc phim truyền hình và phim, thậm chí còn được coi là một phần trong cốt truyện của một số bộ phim, chẳng hạn như khi các nhân vật chính hát hoặc sắp xếp phiên bản bài hát của riêng họ. Phiên bản Valli cũng được NASA sử dụng như một bài hát đánh thức trong nhiệm vụ Tàu con thoi STS-126, để mừng ngày kỷ niệm của phi hành gia Christopher Ferguson, một trong những thành viên phi hành đoàn.
Taxi (phim 2015)

| Taxi  |
| --- | --- |
Áp phích chính thức của phim
Đạo diễn: Jafar Panahi
Tác giả: Jafar Panahi
Sản xuất: Jafar Panahi
Diễn viên: Jafar Panahi, Hana Saeidi
Hãng sản xuất: Jafar Panahi Film Productions  
Công chiếu:  6 tháng 2 năm 2015 (2015-02-06) (Berlin)  
Thời lượng: 82 phút
Quốc gia: Iran
Ngôn ngữ: Tiếng Ba Tư
Taxi (tiếng Ba Tư: تاکسی‎) là một bộ phim chính kịch Iran năm 2015 với sự tham gia diễn xuất và đạo diễn bởi Jafar Panahi. Bộ phim chiếu lần đầu trong cuộc tranh giải tại Liên hoan phim quốc tế Berlin lần thứ 65, nơi nó giành giải Gấu Vàng và giải FIPRESCI. Năm 2010, Panahi đã bị cấm làm phim và đi lại, vì vậy cô cháu gái Hana Saeidi, cũng từng xuất hiện trong bộ phim, đã thay mặt nhận giải thưởng.
Chú thích

↑  “Jafar Panahi's New Film in Competition. Sebastian Schipper, Werner Herzog, Benoit Jacquot and Further Titles Added to the Selection”. Berlinale. ngày 14 tháng 1 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2015.
↑  “BERLIN 2015: Jafar Panahi ganó el FIPRESCI con Taxi”. fancinema. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2015.
↑  “Berlin Film Festival: Panahi's Taxi wins Golden Bear”. BBC News. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2015.
Cardiophorus azerbaidzhanicus

| Cardiophorus azerbaidzhanicus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Cardiophorus
Loài (species): C. azerbaidzhanicus
Danh pháp hai phần
Cardiophorus azerbaidzhanicus Agajev, 1985 
Cardiophorus azerbaidzhanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Agajev miêu tả khoa học năm 1985.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Calomicrella viridis

| Calomicrella viridis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Calomicrella
Loài (species): C. viridis
Danh pháp hai phần
Calomicrella viridis Medvedev & Bezdek, 2002 
Calomicrella viridis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Bezdek miêu tả khoa học năm 2002.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Osmia helicicola

| Osmia helicicola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Megachilidae
Phân họ (subfamilia): Megachilinae
Tông (tribus): Osmiini
Chi (genus): Osmia
Loài (species): O. helicicola
Danh pháp hai phần
Osmia helicicola Robinaeau, 1836 
Osmia helicicola là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Robinaeau mô tả khoa học năm 1836.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Phi Vân

Phi Vân (1917-1977) là một nhà báo, nhà văn chuyên viết thể loại truyện vừa và tiểu thuyết mang sâu đậm dấu ấn Nam bộ trước 1954.
Phi Vân tên thật là Lâm Thế Nhơn, sinh năm 1917 trong một gia đình trung lưu ở thị xã Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu. 
Ông chuyên viết phóng sự, truyện ngắn cho những tờ báo, tạp chí ở miền Nam trước đây như Tiếng Chuông, Dân Chúng, Tiếng Dân (của cụ Huỳnh Thúc Kháng) và làm chủ bút tờ Thủ đô Thời báo.
Ông có lối viết linh hoạt, gọn gàng, pha chút hóm hỉnh, làm cho cho độc giả khóc, cười theo từng cảnh đời, từng nhân vật.
Bối cảnh trong các tác phẩm của ông là làng quê Nam bộ xa xôi hẻo lánh với những người nông dân chất phác, cục mịch sống với tập tục cổ hủ, lạc hậu và cuộc sống cực nhọc tối tăm.
Các tác phẩm chính

Đồng quê, 1942 (dịch ra tiếng bạch thoại ở Hoa lục dưới tựa Nguyên Dã năm 1950)
Cô gái quê
Tình quê, 1949
Dưới đồng sâu
Nhà quê trong khói lửa, 1950
Giải thưởng văn chương

Giải nhất cuộc thi văn chương của Hội Khuyến học Cần Thơ năm 1943
Calomnion denticulatum

| Calomnion denticulatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Rhizogoniales
Họ (familia): Calomniaceae
Chi (genus): Calomnion
Loài (species): C. denticulatum
Danh pháp hai phần
Calomnion denticulatum Mitt., 1868 
Calomnion denticulatum là một loài rêu trong họ Calomniaceae. Loài này được Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Calomnion denticulatum”. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2014.
Perthes, Ardennes

| --- | --- |
 Perthes
Perthes
Vị trí trong vùng Champagne-Ardenne Perthes 
Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Grand Est
Tỉnh: Ardennes
Quận: Rethel
Tổng: Juniville
Liên xã: Juniville
Xã (thị) trưởng: Jean-Claude Ada (2001-2008)
Thống kê
Độ cao: 132 m (433 ft) bình quân
Diện tích đất1: 23,41 km2 (9,04 dặm vuông Anh)
INSEE/Mã bưu chính: 08339/ 08300

Perthes  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.
Calomnion ceramense

| Calomnion ceramense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Rhizogoniales
Họ (familia): Calomniaceae
Chi (genus): Calomnion
Loài (species): C. ceramense
Danh pháp hai phần
Calomnion ceramense Vitt, 1995 
Calomnion ceramense là một loài rêu trong họ Calomniaceae. Loài này được Vitt mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Calomnion ceramense”. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2014.
Saint-Roman

| --- | --- |
 Saint-Roman
Saint-Roman

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Auvergne-Rhône-Alpes
Tỉnh: Drôme
Quận: Die
Tổng: Châtillon-en-Diois
Xã (thị) trưởng: Geneviève Magnan (2001–2008)
Thống kê
Độ cao: 458–1.167 m (1.503–3.829 ft) (bình quân 515 m (1.690 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 7,1 km2 (2,7 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 136  (1999)
 - Mật độ: 19/km2 (49/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 26327/ 26410
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Saint-Roman  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã Saint-Roman nằm ở khu vực có độ cao 515 mét trên mực nước biển.
Cardiophorus balchanensis

| Cardiophorus balchanensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Cardiophorus
Loài (species): C. balchanensis
Danh pháp hai phần
Cardiophorus balchanensis Dolin & Atamuradov, 1989 
Cardiophorus balchanensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Atamuradov miêu tả khoa học năm 1989.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Carex tegulata

| Carex tegulata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Carex
Loài (species): C. tegulata
Danh pháp hai phần
Carex tegulata H.Lév. & Vaniot, 1902 
Carex tegulata là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được H.Lév. & Vaniot mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Carex tegulata”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Campylopus jugorum

| Campylopus jugorum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Dicranales
Họ (familia): Dicranaceae
Chi (genus): Campylopus
Loài (species): C. jugorum
Danh pháp hai phần
Campylopus jugorum Herzog, 1909 
Campylopus jugorum là một loài rêu trong họ Dicranaceae. Loài này được Herzog mô tả khoa học đầu tiên năm 1909.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Campylopus jugorum”. Truy cập ngày 31 tháng 5 năm 2014.
Campoplex melampus

| Campoplex melampus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Campoplex
Loài (species): C. melampus
Danh pháp hai phần
Campoplex melampus (Thomson, 1887) 
Campoplex melampus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Louisa May Alcott

| Louisa May Alcott |
| --- | --- |
Alcott năm 1870
Sinh: (1832-11-29)29 tháng 11, 1832 Germantown, Pennsylvania, Mỹ
Mất: 6 tháng 3, 1888(1888-03-06) (55 tuổi) Boston, Massachusetts, Hoa Kỳ
Nơi an táng: Nghĩa trang Sleepy Hollow, Concord, Massachusetts, Hoa Kỳ
Bút danh: A. M. Barnard
Nghề nghiệp: Tiểu thuyết gia
Quốc tịch:  Hoa Kỳ
Giai đoạn sáng tác: Nội chiến Hoa Kỳ
Thể loại: Văn xuôi, thơ
Chủ đề: Tiểu thuyết dành cho giới trẻ
Tác phẩm nổi bật: Những cô gái nhỏ, Những chàng trai nhỏ, Các cậu bé của Jo, Những người vợ tốt, Bông hồng trên ngọn đồi xanh
Giải thưởng nổi bật: National Women's Hall of Fame (1996)
 Ảnh hưởng bởi Amos Bronson Alcott, Ralph Waldo Emerson, Nathaniel Hawthorne, Henry David Thoreau, Henry Wadsworth Longfellow 

Chữ ký: 
Louisa May Alcott (/ˈɔːlkət, -kɒt/, sinh ngày 29 tháng 11 năm 1832 tại Germantown, bang Pennsylvania – mất ngày 6 tháng 3 năm 1888 tại Boston, bang Massachusetts, Hoa Kỳ) là tác giả người Mỹ nổi danh với nhiều tựa sách thiếu nhi, tiêu biểu là tác phẩm kinh điển Những cô gái nhỏ (Little Women). Trưởng thành tại New England trong một gia đình có mẹ—Abigail May và cha—Amos Bronson Alcott là những người theo chủ nghĩa siêu việt (transcendentalist). Dù sống khó khăn nhưng nhờ cha, bà đã sớm gặp nhiều nhà trí thức tiếng tăm đương thời. Tư tưởng của cha và nhiều học giả bạn ông đã ảnh hưởng một phần khiến cho bà trở thành một phụ nữ thực tế, độc lập, khác hẳn tiêu chuẩn nữ giới truyền thống thế kỷ IX. Một số tựa sách của bà đã được dịch sang tiếng Việt, có thể kể đến như: Những người vợ tốt, Những chàng trai nhỏ, Các cậu bé của Jo...
Gia đình của Alcott gặp khó khăn về tài chính, nên bà làm việc để giúp đỡ gia đình từ khi còn nhỏ, bà cũng tìm kiếm lối thoát bằng văn chương. Vào những năm 1860, những vinh quang đầu tiên của nghề viết. Đầu sự nghiệp, đôi khi bà sử dụng bút danh A. M. Barnard, chuyên viết về tiểu thuyết cho giới trẻ tập trung vào các điệp viên và sự trả thù.
Được xuất bản vào năm 1868, tác phẩm Những cô gái nhỏ lấy bối cảnh tại gia đình Alcott ở Concord, Massachusetts và dựa trên những trải nghiệm thời thơ ấu với ba người chị của bà: Abigail May Alcott Nieriker, Elizabeth Sewall Alcott và Anna Alcott Pratt. Cuốn tiểu thuyết đã được đón nhận vào thời điểm đó và cho đến nay vẫn nhận được sự yêu mến của độc giả ở nhiều lứa tuổi. Tác phẩm đã được dịch ra nhiều thứ tiếng, được dàn dựng trên sân khấu kịch và được chuyển thể thành phim.
Alcott là một người theo chủ nghĩa bãi nô và chủ nghĩa nữ quyền. Bà vẫn chưa lập gia đình trong suốt cuộc đời. Cả đời bà đã tích cực tham gia các phong trào cải cách như phong trào ôn hoà và quyền bầu cử của phụ nữ. Bà mất tại Boston vì đột quỵ vào ngày 6 tháng 3 năm 1888, chỉ hai ngày sau khi cha bà qua đời.
Tuổi thơ

Louisa May Alcott có tuổi thơ khắc nghiệt. Cha bà - Amos Bronson Alcott - là nhà tư tưởng nổi tiếng theo đuổi chủ nghĩa siêu việt - một trào lưu triết học tiến bộ. Ông Alcott mơ mộng, giàu lý tưởng nhưng không giỏi kiếm tiền, thường chạy theo những phát kiến viển vông khiến gia đình chịu cảnh nghèo đói. Phương pháp giáo dục sáng tạo khiến ông bị đuổi khỏi nơi giảng dạy, kéo theo gia đình Alcott đổi chỗ ở liên tục (khi nhà văn 20 tuổi, họ đổi nhà 30 lần).
Với ý tưởng đề cao sự tự lực, trí tưởng tượng, sáng tạo, cha bà đã vẽ ra nhiều mô hình xã hội không tưởng, tiêu biểu nhất là Fruitlands - công xã nông nghiệp thành lập ở Harvard (bang Massachusetts, Mỹ) năm bà 12 tuổi. Bà và gia đình ăn chay, tắm nước lạnh, sống với điều kiện khắc nghiệt theo lý tưởng của cha - và gần như chết đói. Dự án thất bại sau tám tháng, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng Louisa. Sau này, bà xuất bản tác phẩm Transatsental Wild Oats (1873) giễu nhại sự kiêu ngạo, không tưởng của đàn ông cùng sự bất công, bóc lột phụ nữ nhờ những trải nghiệm ngày nhỏ.
Sự nghiệp > Thời trẻ

Thời còn trẻ, Alcott nhận may thuê và giúp việc cho các phụ nữ giàu có đi du lịch ở châu Âu và cố gắng bán những câu chuyện bà viết cho các tạp chí phụ nữ để trang trải cuộc sống. Thể loại mà Alcott yêu thích là những câu chuyện kịch tính, giật gân về những người phụ nữ đầy đam mê và ý chí kiên cường. Bà viết rất nhiều tác phẩm như thế dưới bút danh A.M Bernard nhưng chỉ kiếm được một khoản tiền nhỏ.
Sau đó Alcott chuyển hướng sang viết truyện cho thiếu nhi với mức thu nhập cao hơn một chút. Một người bạn ở nhà xuất bản, Thomas Niles đã gợi ý bà hãy viết một cuốn tiểu thuyết đơn giản hơn về những người phụ nữ. Louisa May Alcott đã thử nhưng thấy nó thật nhàm chán và bà bỏ cuộc.
Sự nghiệp > Văn học

Từng có thời gian nữ tác giả viết những truyện gothic máu me, bạo lực, giật gân dưới bút danh A. M. Barnard bởi thể loại này thu hút độc giả, mang về nhiều tiền. Thành công từ nghề viết giúp Louisa trang trải cuộc sống gia đình, thậm chí đưa em út - Abigail May Alcott Nieriker - du học ở châu Âu, người sau này thành họa sĩ nổi tiếng ở Paris (nguyên mẫu nhân vật Amy trong truyện).
Theo Los Angeles Times, suốt những năm 1860, bà tập trung viết văn, xoay quanh những phụ nữ thông minh, can đảm. Tiểu thuyết đầu tay Moods (1864) kể về hành trình trưởng thành bấp bênh của một cô gái cùng cuộc hôn nhân không hạnh phúc. Louisa nhận chỉ trích từ một số nhà phê bình, cho rằng phụ nữ không nên bày tỏ quan điểm về đổ vỡ, lừa dối hôn nhân. Tác giả, nhà phê bình văn học Mỹ Henry James từng bình luận: "Hai điểm đáng nhớ ở Moods là việc Louisa thiếu hiểu biết về bản chất con người, và cô ấy tự tin với thiếu sót đó". Louisa không bận tâm nhiều về những lời bàn tán, hạ thấp.