stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cymopterus macrorhizus
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cymopterus macrorhizus”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Công ước Warszawa

Công ước Warszawa
Công ước Warszawa là công ước quốc tế về trách nhiệm bồi thường trong vận tải quốc tế của hãng hàng không đối với con người, hành lý và hàng hóa.
Được ký tại Warszawa, Ba Lan ngày 12 tháng 10 năm 1929, công ước này được sửa đổi năm 1955 tại Hague, Hà Lan gọi là Nghị định thư Hague 1955 và năm 1975 tại Montréal, Canada gọi là Nghị định thư Montréal 1975. Ba văn bản này là khác nhau về mức giới hạn bồi thường trong đó Công ước Warszawa có mức thấp nhất (Vietnam Airlines vẫn áp dụng mức này). Các quốc gia, các hãng hàng không tự lựa chọn giữa chúng để đưa vào điều kiện chuyên chở, cung cấp dịch vụ hàng không.
Công ước Warszawa quy định như sau:
người chuyên chở phải phát hành vé hàng khách;
người chuyên chở phải phát hành phiếu hành lý cho hành lý ký gửi; và
trách nhiệm bồi thường tối thiểu của người chuyên chở là
16.600 SDR (Quyền rút vốn đặc biệt) đối với thương tổn về người
17 SDR/kg hàng lý ký gửi hoặc hàng hóa
332 SDR đối với hành lý xách tay.
Giới hạn bồi thường này có giá trị trong trường hợp người chuyên chở không đưa ra mức trách nhiệm được chấp nhận (cao hơn). Những thỏa thuận về mức bồi thường thấp hơn là không có giá trị và vô hiệu.
Tại thời điểm ngày 1 tháng 4 năm 2007, tỷ giá quy đổi là:
Công ước Montréal 1999 sẽ thay thế hệ thống Công ước Warszawa ngay khi nó được tất cả các nước phê chuẩn. Song, cho đến nay, vẫn còn sự chắp vá của luật lệ hàng không quốc tế bởi các quốc gia ủng hộ các công ước, nghị định thư theo từng nhóm khác nhau và thậm chí có nước không tuân thủ một công ước, nghị định thư nào.
Dòng gen

Hình 1: Phát tán cá thể thông qua di cư hoặc nhập cư là hiện tượng dòng gen thường gặp.
Dòng gen là sự di chuyển cá thể hoặc giao tử từ quần thể này sang quần thể khác cùng loài, kèm theo vật liệu di truyền (thường là gen) mà nó mang theo. Xét về kết quả của cấu trúc di truyền ở quần thể, thì dòng gen là sự biến đổi tần số alen do sự di chuyển của giao tử, cá thể hoặc nhóm cá thể (Slatkin, 1987).
Ví dụ

Hình 1 mô tả sự di cư của một vài cá thể chim ở đàn bên này núi (màu xanh) sang đàn chim cùng loài bên kia núi (màu nâu), hoặc ngược lại: từ đàn bên kia núi sang đàn bên này núi. Sau di cư như vậy, các cá thể di cư có thể làm thay đổi tần số alen của đàn (quần thể) mà chúng rời bỏ, đồng thời mang có thể alen mới vào quần thể thu nhận nó mà trước đó chưa có, rồi có thể giao phối với các cá thể vốn có, từ đó hoà bộ gen của nó vào vốn gen quần thể mà nó nhập cư, từ đó làm thay đổi tần số alen chung hoặc có thể dẫn đến tạo ra tổ hợp alen mới.
Hình 2 là ảnh chụp hạt của một loài thực vật chi Địa đinh, thích nghi với phát tán nhờ gió: hạt rất nhỏ và nhẹ, lại có nhiều lông mịn giúp chúng rất dễ bị gió cuốn rời xa quần thể ban đầu, phát tán khắp nơi, có thể tạo nên "dòng gen" chuyển đến quần thể mới, hoặc có thể sáng lập ra quần thể mới ở khu vực khác.
Trong hai ví dụ trên, dòng gen chính là phát tán: phát tán cá thể (di cư, nhập cư), phát tán giao tử (hạt phấn) hoặc bào tử.
Nội hàm

Khái niệm "dòng gen" dịch từ tiếng Anh "gene flow" là thuật ngữ trong thuyết tiến hoá hiện đại và trong di truyền học quần thể dùng để chỉ:
Sự di cư hoặc nhập cư của một số cá thể hoặc cả một quần thể sinh vật từ nơi này sang quần thể cùng loài ở nơi khác hoặc ngược lại. Ở động vật, dòng gen ít nhiều có tính chất chủ động (do động vật tự thực hiện) nên thường gọi là di - nhập gen. Nhưng các thực vật thì không tự di chuyển được, nên dòng gen mang tính chất bị động, thông thường gọi là phát tán.
Sự phát tán bị động các cơ quan hoặc bộ phận sinh sản của thực vật, hoặc một số loài động vật ít di chuyển. Ví dụ:
Hạt phấn ngô bị gió cuốn từ cánh đồng ngô này sang cánh đồng ngô khác, từ đó có thể gây ra giao phấn ngẫu nhiên.
Quả của một loài cây bị gió cuốn (như quả chò), quả bị dòng nước chảy đưa đi xa (như quả dừa), quả được động vật mang hộ (như hạt cà phê chồn, phấn hoa do ong và bướm hút mật), v.v đều có thể dẫn đến dòng gen.
Các động vật ít di chuyển (như trai, ốc,...) cũng có thể chịu tác động của phát tán, chẳng hạn ấu trùng của một số động vật thân mềm ở biển đã được chứng minh rằng tạo ra dòng gen bị động theo dòng hải lưu xích đạo chảy từ bờ biển châu Phi cuốn đến biển Caribê, giúp chúng có độ đa dạng di truyền cao. Mặc dù thuật ngữ "dòng gen" không đồng nghĩa với thuật ngữ "phát tán", nhưng chắc chắn là phát tán tạo cơ hội cho dòng gen, đồng thời dòng gen có thể xảy ra khi phát tán.
Quá trình di chuyển của vật liệu di truyền như vậy thường được thực hiện qua di cư hoặc nhập cư, nên dòng gen còn gọi là di cư gen (gene migration), hoặc dòng alen (allele flow).
Ý nghĩa

Dòng gen là một cơ chế quan trọng để thay đổi độ đa dạng di truyền của quần thể. Điều này dẫn đến hai kết quả trái ngược.
Nếu dòng gen của quần thể bị hạn chế, dòng gen bị cản trở bởi "hàng rào" (xem mục dưới đây), thì quần thể thường có sự gia tăng mức cận huyết (F) trong quần thể, từ đó quần thể có thể rơi vào trạng thái xuất hiện nhiều cá thể mang kiểu hình có hại vì thoái hoá giống. Ví dụ như một số quần thể chuột túi Petrogale lateralis (Black Footed Rock Wallaby) ở châu Úc chỉ sống ở các hòn đảo ngoài khơi, bị cô lập gần như tuyệt đối, nên hệ số cận huyết rất cao.
Ngược lại, nếu trong cùng loài, dòng gen xảy ra nhiều thì độ đa dạng di truyền tăng và hệ số cận huyết thấp.
Ngăn cản dòng gen > Cách li địa lý

Dòng gen thường bị ngăn cản bởi các "hàng rào" địa lý hoặc vật lý tự nhiên hay nhân tạo. Các "hàng rào" loại này có thể là các dãy núi, đại dương hoặc sa mạc rộng, hoặc như Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc đã cản trở dòng gen của nhiều quần thể thực vật và cả động vật địa phương. Ở khu vực Vạn Lý Trường Thành, một trong những loài thực vật địa phương này đã được nghiên cứu là Ulmus pumila, chứng tỏ độ đa dạng di truyền thấp hơn hẳn so với các loài Vitex negundo, Ziziphus jujuba, Heteropappus hispidus và Prunus armeniaca phân bố ở vùng đối diện Vạn Lý Trường Thành. Đó là do Ulmus pumila đã giao phấn nhờ gió là chủ yếu, chỉ ở khu vực bên này của Vạn Lý Trường Thành, còn các loài thực vật kia giao phấn nhờ côn trùng.
Ngăn cản dòng gen > Cách li mùa vụ

Ngoài "hàng rào" địa lý, dòng gen còn bị ngăn cản bởi sai khác về mùa vụ sinh sản, ngay cả khi các sinh vật sống cùng một khu vực địa lý. Chẳng hạn như hai loài cọ Howea (họ Cau) cùng sống trên đảo Lord Howe đều rất giống nhau, nhưng vốn gen lại tách biệt nhau do mỗi loài có thời gian ra hoa rất khác nhau, do đó không thể có dòng gen tự nhiên giữa hai loài này.
Ngăn cản dòng gen > Các rào cản khác

Các sinh vật có thể sống trong cùng một khu vực địa lý, có trùng nhau về mùa vụ sinh sản, nhưng lại khác nhau về môi trường, thì có thể không có dòng gen.
Trong quần thể người, sự phân biệt về đẳng cấp, sắc tộc, phong tục, tôn giáo, kinh tế - tài chính,... dẫn đến kết hôn không thể tự do hoàn toàn, từ đó cũng ngăn cản dòng gen. Tập quán kết hôn đồng tộc dễ dẫn đến giao phối gần, làm tăng hệ số cận huyết.
Các "hàng rào" nói trên ngăn cản giao phối tự do giữa các quần thể cùng loài, do đó có thể làm tăng hệ số cận huyết dẫn đến hậu quả có hại cho loài; nhưng đồng thời lại góp phần bảo tồn vốn gen của mỗi quần thể, từ đó tạo điều kiện phân hoá các quần thể cùng loài về mặt di truyền, tạo điều kiện cho quần thể phát sinh ra loài mới - có lợi cho tiến hoá thích nghi của sinh giới (hình 3).
Nguồn trích dẫn

1 2  Campbell và cộng sự: "Sinh học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2010.
↑  “Gene flow”.
↑  “Gene Flow”.
1 2  "Sinh học 12" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2019.
↑  “Gene Flow”.
↑  J.B. Mitton. “Gene Flow”.
↑  “Gene flow (GENETICS)”.
1 2  Su H, Qu LJ, He K, Zhang Z, Wang J, Chen Z, Gu H (tháng 3 năm 2003). “The Great Wall of China: a physical barrier to gene flow?”. Heredity. 90 (3): 212–9. doi:10.1038/sj.hdy.6800237. PMID 12634804.
↑  Savolainen, Vincent; Anstett, Marie-Charlotte; Lexer, Christian; Hutton, Ian; Clarkson, James J.; Norup, Maria V.; Powell, Martyn P.; Springate, David; Salamin, Nicolas (ngày 11 tháng 5 năm 2006). “Sympatric speciation in palms on an oceanic island”. Nature (bằng tiếng Anh). 441 (7090): 210–213. doi:10.1038/nature04566. ISSN 0028-0836. PMID 16467788.
Hình 2: Hạt bồ công anh phát tán nhờ gió, dễ tạo ra dòng gen thực vật.
Hình 3: Bốn kiểu "hàng rào" có thể dẫn đến hình thành loài mới.Allopatric: khác khu - do cách li địa lí).

Peripatric: ly tâm.

Parapatric: tiến hoá phân li.

Sympatric: đồng tâm - loài mới hình thành trong lòng loài tổ tiên còn sống sót và cả hai tiếp tục tồn tại cùng khu vực địa lý.
Călărași

| Călărași |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

 

CălărașiVị trí ở România
Quốc gia:  România
Hạt: Călărași
Thủ phủ: Călărași 
Dân số (2002)
 • Tổng cộng: 70.046 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 910001–910165 
Thành phố kết nghĩa: Napoli, Silistra, Rivery, Hành Dương, Zaječar, Călărași, Chartres-de-Bretagne, Royal Palm Beach, Razgrad, Villefranche-sur-Saône 
Călărași là một đô thị thuộc hạt Călărași, România. Dân số thời điểm năm 2002 là 70046 người.
Chú thích

↑  “Communes of Romania” (bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
Cá sơn đá sừng

| Cá sơn đá sừng |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Actinopterygii
Bộ:: Beryciformes
Họ:: Holocentridae
Chi:: Sargocentron
Loài:: S. cornutum
Danh pháp hai phần
Sargocentron cornutum (Bleeker, 1854)

Các đồng nghĩa
 Holocentrum cornutum Bleeker, 1854  Holocentrus cornutus Bleeker, 1854  Holocentrus cornutum Bleeker, 1854  Sargocentrum cornutum (Bleeker, 1854)
Cá sơn đá sừng, tên khoa học Sargocentron cornutum, là một loài cá trong họ Holocentridae. Chúng có nguồn gốc ở vùng biển Tây Thái Bình Dương, từ Indonesia đến Rạn san hô Great Barrier. Loài này sống trong các rạn san hô và ở độ sâu từ 6–40 m (20–131 ft). Chúng là loài săn mồi về đêm, ăn các loài cua và tôm, ban ngày ẩn náu dưới các gờ đá hoặc trong hang. Kích thước của chúng có thể đạt đến [chuyển đổi: số không hợp lệ].
Chú thích

1 2  Williams, I. & Greenfield, D. (2016). “Sargocentron cornutum”. The IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2016: e.T67900621A115442024. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T67900621A67906282.en. Truy cập ngày 23 tháng 12 năm 2017.
1 2  Froese Rainer, và Daniel Pauly (chủ biên) (2017). Sargocentron cornutum trong FishBase. Phiên bản tháng 2 2017.
Dalbergia xerophila

| Dalbergia xerophila> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Dalbergia
Loài (species): D. xerophila
Danh pháp hai phần
Dalbergia xerophila Bosser & R.Rabev. 
Dalbergia xerophila là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Bosser & R.Rabev. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dalbergia xerophila”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Epiblema

| Epiblema |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Phân bộ (subordo): Apoditrysia
Liên họ (superfamilia): Tortricoidea
Họ (familia): Tortricidae
Phân họ (subfamilia): Olethreutinae
Chi (genus): Epiblema Hübner, 1825
Epiblema là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.
Chú thích

↑  Baixeras, J.; Brown, J. W.; Gilligan, T. M. “Online World Catalogue of the Tortricidae”. Tortricidae.com. Truy cập ngày 20 tháng 1 năm 2009.
Cầu Hữu nghị Thái-Lào II

Cầu Hữu nghị Thái-Lào II.
Cầu Hữu nghị Thái-Lào II bắc qua sông Mê Kông nối tỉnh Mukdahan của Thái Lan với tỉnh Savannakhet của Lào. Cầu này dài 1600 m và rộng 12 m với 2 làn xe. Đây là cây cầu thứ ba bắc qua hạ lưu sông Mê Kông, và là cây cầu thứ hai qua biên giới Thái Lào trên sông Mê Kông.
Lịch sử

Cầu được khởi công xây dựng ngày 21/3/2004 và được chính thức khánh thành ngày 19 tháng 12 năm 2006 với sự hiện diện của thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng, công chúa Thái Lan Maha Chakri Sirindhorn và thủ tướng Lào Bouasone Bouphavanh, nhưng cầu này chỉ khai thông chính thức vài tuần sau đó.
Tổng mức đầu tư khoảng 2,5 tỷ baht (70 triệu đô la Mỹ), được Nhật Bản cho vay.
Cầu John-F.-Kennedy

p2
f1
| John-F> -Kennedy-Brücke |
| --- | --- |
John-F.-Kennedy-Brücke 
Được sử dụng: Đường xe cộ
dẫn tới:  Isarring
Bắc ngang qua:  Isar
Địa điểm: München
Bắt đầu xây: 1960
Khánh thành: 18 tháng 12 năm 1963
John-F.-Kennedy-Brücke là một cầu đường bắt ngang sông Isar ở khu vực Schwabing-Freimann và Bogenhausen tại München, Đức.
Cầu John-F.-Kennedy là một phần của Đường vòng giữa (Mittleren Ring). Cầu ban đầu định đặt tên cầu Herzog-Heinrich, nhưng khi Kennedy bị ám sát thì tên ông được chọn. Tên cầu Herzog-Heinrich được đặt cho cầu Isar nằm trên đường vòng Föhringer.
Sách báo

Christine Rädlinger (2008).  Landeshauptstadt München, Baureferat (biên tập). Geschichte der Münchner Brücken. München: Verlag Franz Schiermeier. ISBN 978-3-9811425-2-5.
Dalbergia riedelii

| Dalbergia riedelii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Dalbergia
Loài (species): D. riedelii
Danh pháp hai phần
Dalbergia riedelii (Benth.) Sandwith 
Dalbergia riedelii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Benth.) Sandwith miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dalbergia riedelii”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Dalbergia riparia

| Dalbergia riparia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Dalbergia
Loài (species): D. riparia
Danh pháp hai phần
Dalbergia riparia (Mart.) Benth. 
Dalbergia riparia là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (Mart.) Benth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dalbergia riparia”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Daniel Nguyễn

| --- | --- |

Quốc tịch:  Việt Nam (2019–nay)    Hoa Kỳ (2009–2019)
Sinh: 16 tháng 10, 1990 (33 tuổi) Oxnard, California, Mỹ
Tiền thưởng: $79.676
Đánh đơn
Thắng/Thua: 0–0
Số danh hiệu: 0
Thứ hạng cao nhất: No. 189 (13 tháng 7 năm 2015)
Thứ hạng hiện tại: No. 248 (12 tháng 10 năm 2015)
Thành tích đánh đơn Gland Slam
Úc Mở rộng: Q1 (2016)
Mỹ Mở rộng: Q2 (2015)
Đánh đôi
Thắng/Thua: 0–1
Số danh hiệu: 0
Thứ hạng cao nhất: No. 431 (3 tháng 8 năm 2015)
Thứ hạng hiện tại: No. 566 (12 tháng 10 năm 2015)
Thành tích đánh đôi Gland Slam
Mỹ Mở rộng: 1R (2009)

Daniel Nguyễn (sinh 16 tháng 10 năm 1990 tại Oxnard, California) là người Mỹ gốc Việt đầu tiên tham dự giải Giải quần vợt Mỹ Mở rộng. Anh ta tốt nghiệp tại Santa Barbara High School cũng như tại Đại học Nam California, (USC). Trong 4 năm học ở USC, anh đã góp phần cho đại học này đoạt giải đồng đội NCAA 4 năm liên tiếp. Những thành quả khác là vô địch giải đôi quốc gia 16s & 18s tại Kalamazoo. Hiện thời Nguyễn đang tập trung đấu ATP Futures Tour. Anh ta thuận tay phải, và đã đoạt được tổng cộng tiền thưởng là $31,622, riêng năm 2014 trong các giải đơn $10,061. Anh hiện đang đứng hạng đơn cao nhất 397 ATP (25.08.2014) và hạng đôi hiện thời là 725, cao nhất là 521 (22.07.2013).
ông Nguyễn Quốc Kỳ (Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký VTF) cho biết, là đã làm đơn cho tay vợt Daniel Nguyễn nhập quốc tịch Việt Nam để thi đấu cho đội tuyển Việt Nam ở các giải quốc tế.
Ngày 06/12/2019, Daniel Nguyễn giành được huy chương bạc ở nội dung đơn nam môn tennis tại Đại hội thể thao Đông Nam Á 2019 sau khi thua tay vợt Lý Hoàng Nam trong trận chung kết toàn Việt Nam.
Dalea cora

| Dalea cora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Dalea
Loài (species): D. cora
Danh pháp hai phần
Dalea cora Barneby 
Dalea cora là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Barneby miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dalea cora”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Dalea crassifolia

| Dalea crassifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Dalea
Loài (species): D. crassifolia
Danh pháp hai phần
Dalea crassifolia Hemsl. 
Dalea crassifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Hemsl. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dalea crassifolia”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Damias binomica

| Damias binomica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Damias
Loài (species): D. binomica
Danh pháp hai phần
Damias binomica
Damias binomica là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Deinbollia laurentii

| Deinbollia laurentii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Sapindaceae
Chi (genus): Deinbollia
Loài (species): D. laurentii
Danh pháp hai phần
Deinbollia laurentii De Wild., 1905 
Deinbollia laurentii là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được De Wild. mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Deinbollia laurentii”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Chicago Bulls

Đội bóng Giải bóng rổ nhà nghề Mỹ ở ChicagoBản mẫu:SHORTDESC:Đội bóng Giải bóng rổ nhà nghề Mỹ ở Chicago
Đối với các định nghĩa khác, xem Chicago Bulls (định hướng).
Chicago Bulls là một đội bóng rổ chuyên nghiệp Mỹ có trụ sở tại Chicago, Illinois. The Bulls thi đấu tại giải vô địch của Hiệp hội Bóng rổ Quốc gia (NBA) là thành viên của Nhóm các đội miền Đông Trung Bộ (Eastern Conference Central Division). Đội được thành lập ngày 16 tháng 1 năm 1966 với sân nhà tại Trung tâm United, chia sẻ cùng đội Chicago Blackhawks của National Hockey League (NHL). Bulls đạt đỉnh vinh quang trong những năm 1990, trở thành một trong những đội bóng vĩ đại nhất của NBA, giành 6 danh hiệu vô địch NBA từ 1991 tới 1998 với hai chuỗi 3 năm liên tiếp. Tất cả 6 chức vô địch đều gắn liền với các cầu thủ ngôi sao Michael Jordan, Scottie Pippen và huấn luyện viên Phil Jackson. Bulls là đội bóng duy nhất trong lịch sử NBA giành chiến thắng trong tổng số tất cả các lần tham dự NBA Finals của mình.
Lịch sử > 1966-1975: Sự hình thành và thành công đến sớm

Vào ngày 16 tháng 1 năm 1966, Chicago đã được National Basketball Association cho phép thành lập 1 đội bóng với tên gọi là Bulls. Chicago Bulls đã trở thành thương hiệu thể thao thứ 3 trong thành phố, sau Chicago Stags (1946–1950) và Chicago Packers/Zephyrs (1961–1963, bây giờ là Washington Wizards). Nhà sáng lập Bulls, Dick Klein, là chủ sở hữu duy nhất của Bulls từng chơi bóng rổ chuyên nghiệp (cho Chicago American Gears). Ông từng là chủ tịch và tổng giám đốc của Bulls trong những năm đầu tiên của họ.
Sau kỳ NBA Draft Mở rộng 1966, đội Chicago Bulls mới thành lập được phép mua các cầu thủ từ các đội đã thành lập trước đó trong giải đấu cho mùa giải 1966–67 sắp tới. Đội bắt đầu trong mùa giải NBA 1966–67 và đạt kỷ lục 33–48, thành tích tốt nhất của một đội mở rộng (Expansion Team) trong lịch sử NBA. Được huấn luyện bởi cựu ngôi sao NBA và là một người Chicago Johnny "Red" Kerr, và được dẫn dắt bởi NBA assist leader Guy Rodgers, hậu vệ Jerry Sloan và tiền phong Bob Boozer, Bulls đủ điều kiện tham dự vòng loại trực tiếp, đội NBA duy nhất làm được như vậy trong mùa giải đầu tiên.
Trong mùa giải đầu tiên, Bulls đã chơi các trận đấu trên sân nhà của họ tại International Amphitheatre, trước khi chuyển đến Sân vận động Chicago.
Sự quan tâm của người hâm mộ đã giảm dần sau bốn mùa giải, với trung bình 891 khán giả đến sân trong mùa giải 1968. Năm 1969, Klein từ bỏ công việc giám đốc điều hành và tuyển Pat Williams từ Philadelphia 76ers, người đã giúp 76ers đứng thứ 3 mùa giải trước về lượng khán giả đến sân. Williams đã nâng cấp đội hình, chiêu mộ Chet Walker từ đội bóng cũ của anh ấy để đổi lấy Jim Washington và chuyển nhượng tân binh Norm Van Lier đến Cincinnati Royals và chỉ gia nhập Bulls vào năm 1971 - đồng thời đầu tư vào quảng cáo với các quyết định như tạo linh vật Benny the Bull. Bulls dưới sự dẫn dắt của Williams và huấn luyện viên trưởng Dick Motta đã đủ điều kiện tham dự 4 mùa playoff liên tiếp và số lượng người đến xem đã tăng lên hơn 10.000. Năm 1972, Bulls lập kỷ lục với 57 trận thắng và 25 trận thua. Trong suốt những năm 70, Bulls dựa vào Jerry Sloan, tiền phong Bob Love và Chet Walker, hậu vệ dẫn bóng Norm Van Lier (người trở lại Bulls vào năm 1971), trung phong Clifford Ray và Tom Boerwinkle. Đội đã lọt vào trận chung kết tổng (NBA Finals) vào năm 1975 nhưng để thua nhà vô địch năm đó, Golden State Warriors,  với tỉ số 4 - 3.
Sau bốn mùa giải với ít nhất 50 trận thắng, Williams trở lại Philadelphia, và Motta cũng quyết định đảm nhận vai trò Giám đốc điều hành. Bulls sa sút, chỉ thắng 24 trận trong mùa giải 1975–76. Motta bị sa thải và được thay thế bởi Ed Badger.
Lịch sử > 1976–1984: Gilmore và Theus

Klein đã bán Bulls cho Gia đình Wirtz, chủ sở hữu lâu năm của Chicago Blackhawks. Vốn không quan tâm đến bóng rổ, chủ sở hữu mới nổi tiếng với việc ngân sách eo hẹp, dành ít thời gian và không đầu tư để cải thiện đội bóng.
Artis Gilmore, được tuyển chọn trong kỳ "ABA dispersal draft" (các đội trong giải lựa chọn vận động viên từ một đội vừa mới giải thể) năm 1976, dẫn dắt đội Bulls bao gồm hậu vệ Reggie Theus, tiền phong David Greenwood và tiền phong Orlando Woolridge.
Năm 1979, Bulls thua trong một lần tung đồng xu để giành quyền chọn đầu tiên trong NBA Draft (Rod Thorn, Giám đốc điều hành của Bulls, gọi là "heads"). Nếu Bulls thắng cuộc tung, họ sẽ chọn Magic Johnson; thay vào đó, họ đã chọn David Greenwood với lượt chọn thứ hai. Los Angeles Lakers đã chọn Johnson với sự lựa chọn lấy được từ New Orleans Jazz, đội đổi lượt chọn lấy Gail Goodrich.
Sau khi Gilmore được chuyển nhượng cho San Antonio Spurs để lấy trung phong Dave Corzine, Bulls xây dựng một lối chơi giàu sức mạnh với trung tâm là Theus, cùng với đó là hậu vệ Quintin Dailey và Ennis Whatley. Tuy nhiên, với những kết quả ảm đạm liên tục, Bulls quyết định đổi hướng, chuyển nhượng Theus cho Kansas City Kings trong mùa giải 1983–84. Khán giả đến sân bắt đầu giảm dần, trong khi Wirtz Family tìm cách bán lại Chicago Bulls.
Lịch sử > 1984–1998: Kỷ nguyên Michael Jordan > 1990–1993: Ba chức vô địch liên tiếp lần đầu tiên.

Trong mùa giải 1990–91, Bulls đã lập kỷ lục mùa thường niên là 61 trận thắng, và tiến đến vòng loại trực tiếp, nơi họ vượt qua Knicks ở vòng đầu tiên, đánh bại Philadelphia 76ers trong trận bán kết, sau đó quét sạch nhà ĐKVĐ Pistons ở Chung kết miền và giành quyền vào Chung kết NBA trong năm trận đấu trước Los Angeles Lakers do Magic Johnson dẫn đầu.
Bulls giành được danh hiệu thứ hai liên tiếp vào năm 1992 sau khi lập kỷ lục khác về số trận thắng mùa thường niên với con số 67. Họ vượt qua Miami Heat ở vòng đầu tiên, đánh bại Knicks trong bảy trận ở vòng hai, sau đó là Cleveland Cavaliers trong sáu trận trong vòng chung kết miền, tiến vào Chung kết năm thứ hai liên tiếp, nơi họ đánh bại Portland Trail Blazers do Clyde Drexler dẫn đầu trong sáu trận.
Năm 1993, Bulls giành chức vô địch thứ ba liên tiếp khi đánh bại Atlanta Hawks, Cleveland Cavaliers và New York Knicks trong ba vòng đầu tiên của vòng loại trực tiếp và sau đó đánh bại MVP của mùa giải thường niên Charles Barkley cùng Phoenix Suns trong trận Chung kết, với cú 3 điểm quyết định của Paxson khi đồng hồ đếm ngược còn lại 3,9 giây mang lại cho họ chiến thắng 99–98 trong game 6 tại Phoenix.