stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hồng Sơn văn phái
Tan rã và giá trị văn hóa

Hình thành vào nửa cuối thế kỷ 18 và phát triển rực rỡ vào thời kỳ sau đó. Do biến động của lịch sử, tư tưởng trung quân ái quốc dần dần thay đổi theo những số phận và con đường khác nhau dẫn đến khuynh hướng sáng tác cũng không còn tìm được tiếng nói chung và cuối cùng là sự tan rã của Văn phái Hồng Sơn.
Văn phái Hồng Sơn đã đặt tầm ảnh hưởng lớn đến diện mạo văn học nước nhà. Đưa thơ Nôm lên đỉnh cao của nền văn học Việt. Không chỉ có giá trị về mặt văn học nó còn truyền tải tính nhân sinh quan và vẻ đẹp tâm hồn vào cuộc sống mang đậm cốt cách của người dân Hà Tĩnh. Văn phái Hồng Sơn góp phần lớn trong việc khẳng định giá trị văn hoá của Hà Tĩnh trong tiến trình phát triển của lịch sử Văn học.
Chú thích

↑  (Nguyễn Đổng Chi - Địa chí VHDG Nghệ Tĩnh)
Chersomanes albofasciata

| Chersomanes albofasciata |
| --- | --- |
C. a. erikssoni tại Vườn quốc gia Etosha
Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Passeriformes
Họ (familia): Alaudidae
Chi (genus): Chersomanes
Loài (species): C. albofasciata
Danh pháp hai phần
Chersomanes albofasciata (Lafresnaye, 1836) 
      Phạm vi cư trú
Danh pháp đồng nghĩa
 Certhilauda albofasciata  Chersomanes garrula  Chersomanes rufulus 
Chersomanes albofasciata là một loài chim trong họ Alaudidae.
Phân loài

Hiện tại người ta công nhận 10 phân loài: Trước đây thì sơn ca Beesley cũng được coi là một phân loài của sơn ca gót nhọn.
Sơn ca mỏ dài hung Benguella (C. a. obscurata Hartert, 1907): Tìm thấy ở tây nam và trung Angola.
Sơn ca mỏ dài hung Ovampo (C. a. erikssoni (Hartert, 1907)): Tìm thấy ở bắc Namibia.
C. a. kalahariae (Ogilvie-Grant, 1912): Ban đầu được mô tả là loài tách biệt trong chi Certhilauda. Tìm thấy ở nam và tây Botswana, bắc Nam Phi.
C. a. boweni (Meyer de Schauensee, 1931): Tìm thấy ở tây bắc Namibia.
Sơn ca mỏ dài hung Damara (C. a. arenaria (Reichenow, 1904)): Tìm thấy ở nam Namibia và tây nam Nam Phi.
C. a. barlowi White, CMN, 1961: Tìm thấy ở đông Botswana.
C. a. alticola Roberts, 1932: Tìm thấy ở đông bắc Nam Phi.
Sơn ca mỏ dài hung (C. a. albofasciata (Lafresnaye, 1836)): Tìm thấy từ đông nam Botswana tới trung Nam Phi.
C. a. garrula (Smith, A, 1846): Ban đầu được mô tả là loài tách biệt trong chi Certhilauda. Tìm thấy ở tây nam Nam Phi.
C. a. macdonaldi (Winterbottom, 1958): Tìm thấy ở nam Nam Phi.
Thư viện ảnh

Một đôi đang bay.
C. albofasciata alticola tại Suikerbosrand, Gauteng
C. a. kalahariae tại Vườn liên biên giới Kgalagadi
Chú thích

↑  BirdLife International (2017). “Chersomanes albofasciata”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 2017: e.T22717188A118706767. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22717188A118706767.en. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2021.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
↑  “IOC World Bird List 9.2”. IOC World Bird List Datasets. doi:10.14344/ioc.ml.9.2.
↑  “Chersomanes beesleyi - Avibase”. avibase.bsc-eoc.org. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2016.
Iathrippa sarsi

| Iathrippa sarsi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Janiridae
Chi (genus): Iathrippa
Loài (species): I. sarsi
Danh pháp hai phần
Iathrippa sarsi Pfeffer, 1887 
Iathrippa sarsi là một loài chân đều trong họ Janiridae. Loài này được Pfeffer miêu tả khoa học năm 1887.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Iathrippa sarsi (Pfeffer, 1887). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=258061
Juncus heldreichianus

| Juncus heldreichianus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Juncaceae
Chi (genus): Juncus
Loài (species): J. heldreichianus
Danh pháp hai phần
Juncus heldreichianus T.Marsson ex Parl. 
Juncus heldreichianus là một loài thực vật có hoa trong họ Juncaceae. Loài này được T.Marsson ex Parl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1852.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Juncus heldreichianus”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Chlorophorus varius

| Chlorophorus varius |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Chlorophorus
Loài (species): C. varius
Danh pháp hai phần
Chlorophorus varius (O.F.Müller, 1766) 
Chlorophorus varius là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Trần Viết Quốc

Trần Viết Quốc (sinh 1949) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 11, thuộc đoàn đại biểu Quảng Trị.
Tuân Dần

Tuân Dần (chữ Hán: 荀寅), hay Trung Hàng Dần (中行寅), tức Trung Hàng Văn tử (中行文子), là vị tông chủ thứ 5 và cuối cùng của họ Trung Hàng, một trong lục khanh nước Tấn thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.
Ông là con của Tuân Ngô, tông chủ thứ tư của họ Trung Hàng. Năm 519 TCN, Tuân Ngô qua đời, Tuân Dần lên thế tập.
Sự nghiệp

năm 509 TCN, Sái Chiêu hầu bị đại phu Nang Ngõa nước Sở đòi hối lộ không được, bị giữ lại 3 năm không cho về. Người nước Sái biết Nang Ngõa tham lam, phải hối lộ để đón vua về. Sái Chiêu hầu tức giận, xin Tấn giúp đánh Sở.
Năm 506 TCN, Tấn Định công sai Sĩ Ưởng hội các chư hầu Tề, Lỗ, Tống, Vệ, Trịnh, Trần, Cử, Chu, Đằng, Đốn, Tiết, Hồ, Kỷ, Tiểu Châu để bàn đánh nước Sở giúp Sái. Song Tuân Dần lại đòi nước Sái hối lộ. Sái Chiêu công không chịu. Tuân Dần bèn khuyên Sĩ Ưởng không nên đánh Sở, Sĩ Ưởng rút quân về. Từ đó nước Tấn mất uy tín với chư hầu.
Năm 502 TCN, Tề và Lỗ có xung đột. Tấn Định công cử Tuân Dần cùng Triệu Ưởng, Phạm Ưởng đi cứu Lỗ. Tuy nhiên giao tranh qua năm sau thì hai nước bãi binh.
Năm 497 TCN, Triệu Ưởng gặp tướng trấn thủ là Triệu Ngọ vốn là người cùng họ xa, hỏi xin 500 hộ dân mà Vệ Linh công đã dâng nộp. Triệu Ngọ ban đầu bằng lòng, sau nghe thủ hạ can ngăn, bèn thác cớ không đáp ứng.
Triệu Ưởng giận Triệu Ngọ bèn mang quân tấn công Hàm Đan., giết Ngọ Triệu Ngọ là cháu gọi Tuân Dần bằng cậu; nhà Tuân Dần lại thông gia với Phạm (Sĩ) Cát Xạ. Vì vậy Tuân Dần và Sĩ Cát Xạ ủng hộ Triệu Ngọ, bèn cùng nhau đánh Triệu Ưởng. Triệu Ưởng chạy về cố thủ ở Tấn Dương.
Theo luật nước Tấn, người làm loạn đầu tiên phải bị tử hình, do đó Tấn Định công ủng hộ họ Phạm và họ Trung Hàng. Nhưng các đại phu Tuân Lịch, Hàn Bất Tín, Ngụy Mạn Đa lại có tư thù với họ Phạm và họ Trung Hàng, bèn mang quân giúp Triệu Ưởng.
Tấn Định công lại ngả theo phe bốn họ Hàn, Ngụy, Trí, Triệu. Tuân Dần và Sĩ Cát Xạ thua trận phải bỏ chạy về thành Triều Ca. Tề Cảnh công sai người chở thóc đến Triều Ca giúp Phạm Cát Xạ và Tuân Dần.
Năm 494 TCN, bốn họ Ngụy, Hàn, Trí, Triệu hạ được thành Triều Ca. Tuân Dần và Phạm Cát Xạ chạy trốn sang Hàm Đan. Năm 490 TCN, Triệu Ưởng lại hạ Hàm Đan, họ Phạm và Trung Hàng chạy sang Bách Nhân. Triệu Ưởng lại mang quân vây bức thành Bách Nhân, Tuân Dần và Phạm Cát Xạ chạy sang nước Tề, từ đó họ Phạm và họ Trung Hàng mất vị trí trên vũ đài chính trị nước Tấn, quyền hành nước Tấn trong tay 4 họ thượng khanh Trí, Hàn, Triệu, Ngụy, gọi là Tứ khanh.
Sau không rõ năm nào, Tuân Dần mất ở nước Tề. Ông được truy tôn là Trung Hàng Văn tử.
Chú thích

↑  Sử ký, Tấn thế gia
1 2  Xuân Thu tam truyện, tập 5, tr 186
Polypodium nutans

| Polypodium nutans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Polypodium
Loài (species): P. nutans
Danh pháp hai phần
Polypodium nutans Blume, 1828 
Polypodium nutans là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Blume mô tả khoa học đầu tiên năm 1828.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Polypodium nutans”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Krombia zarcinellus

| Krombia zarcinellus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Crambidae
Chi (genus): Krombia
Loài (species): K. zarcinellus
Danh pháp hai phần
Krombia zarcinellus
Krombia zarcinellus là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Trường đua Istanbul Park

| --- | --- |
Tập tin:Istanbulpark.pngOfficial logo of Intercity Istanbul Park

Địa điểm: Tuzla, Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ
Múi giờ: UTC+3
Sức chứa: 125,000
Tiêu chuẩn FIA (loại): 1
Khởi công: Tháng 9 năm 2003
Khánh thành: Tháng 8 năm 2005
Kiến trúc sư: Hermann Tilke
Sự kiện chính: Formula One Turkish Grand Prix (2005–2011, 2020–present)  MotoGP Turkish motorcycle Grand Prix (2005–2007)  FIA WTCC Race of Turkey (2005–2006)  Le Mans Series 1000 km Istanbul (2005–2006)  World Superbike (2013)  World RX of Turkey (2014–2015)  Deutsche Tourenwagen Masters (2005)  FIA GT Championship Istanbul 2 Hours (2005)
Kiểu đường Grand Prix (2005–nay)
Chiều dài đường đua: 5.338 km (3.317 mi)
Số góc cua: 14
Kỷ lục thời gian: 1:24.770 ( Juan Pablo Montoya, 2005)
Kiểu đường Intermediate
Chiều dài đường đua: 3.925 km (2.439 mi)
Số khúc cua: 13
Website: intercitypark.com
Trường đua Istanbul Park (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Intercity İstanbul Park), là một trường đua xe chuyên dụng nằm ở đô thị Tuzla, thành phố Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Trường đua hiện đang đăng cai chặng đua GP Thổ Nhĩ Kỳ của giải đua Công thức 1.
Lịch sử

Trường đua được khởi công hồi tháng 9 năm 2003 và khánh thành vào tháng 8 năm 2005 với mục đích là đăng cai chặng đua Công thức 1 GP Thổ Nhĩ Kỳ (năm 2005-2011) và giải đua MotoGP Thổ Nhĩ Kỳ (2005-2007).
Năm 2010, hai tay đua đang dẫn đầu, cũng là đồng đội của nhau là Sebastian Vettel và Mark Webber đã có va chạm khiến Vettel phải bỏ cuộc còn Webber bị tụt xuống vị trí thứ 3. Sau đó hai người đồng đội ở đội Mclaren là Lewis Hamilton và Jenson Button đã cạnh tranh quyết liệt. Cuối cùng Hamilton là người chiến thắng.
Năm 2020, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 nên trường đua được ban tổ chức F1 bổ sung vào lịch thi đấu. Lewis Hamilton đã chiến thắng và chính thức đoạt ngôi vô địch mùa giải.
Các kỷ lục vòng chạy

Dưới đây là các kỷ lục vòng chạy nhanh nhất của các giải đua được tổ chức ở trường đua Istanbul Park:
| Giải đua | Thời gian | Tay đua | Xe | Sự kiện |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Formula One | 1:24.770 |  Juan Pablo Montoya | McLaren MP4-20 | 2005 Turkish Grand Prix |
| GP2 | 1:33.482 |  Andreas Zuber | Dallara GP2/08 | 2008 Istanbul GP2 Series round |
| LMP1 | 1:41.281 |  Jean-Christophe Boullion | Pescarolo C60 Hybrid | 2006 1000 km of Istanbul |
| Formula Renault 3.5 | 1:41.342 |  Pastor Maldonado | Dallara T05 | 2006 Istanbul Formula Renault 3.5 Series round |
| LMP2 | 1:43.031 |  João Barbosa | Radical SR9 | 2006 1000 km of Istanbul |
| GP3 | 1:47.227 |  Andrea Caldarelli | Dallara GP3/10 | 2011 Istanbul GP3 Series round |
| GT1 | 1:49.469 |  Pedro Lamy | Aston Martin DBR9 | 2006 1000 km of Istanbul |
| MotoGP | 1:52.877 |  Toni Elías | Honda RC211V | 2006 Turkish motorcycle Grand Prix |
| Formula Renault 2.0 | 1:55.524 |  Dani Clos | Tatuus FR2000 | 2006 Istanbul Eurocup Formula Renault 2.0 round |
| GT2 | 1:55.658 |  Mike Rockenfeller | Porsche 911 (996) GT3-RSR | 2005 FIA GT Istanbul 2 Hours |
| World SBK | 1:55.673 |  Tom Sykes | Kawasaki ZX-10R | 2013 Istanbul World SBK round |
| 250cc | 1:57.595 |  Dani Pedrosa | Honda RS250R | 2005 Turkish motorcycle Grand Prix |
| World SSP | 1:59.157 |  Sam Lowes | Yamaha YZF-R6 | 2013 Istanbul World SSP round |
| DTM | 2:00.130 |  Mika Hakkinen | Mercedes-Benz AMG C-Class DTM (W203) | 2005 Istanbul DTM Round |
| Ferrari Challenge | 2:00.718 |  Dario Caso | Ferrari 458 Challenge Evo | 2014 Ferrari Challenge Europe Istanbul round |
| Eurocup Mégane Trophy | 2:02.560 |  César Campaniço | Renault Mégane Renault Sport | 2006 Istanbul Eurocup Mégane Trophy round |
| 125cc | 2:03.825 |  Joan Olivé | Aprilia RS125R | 2006 Turkish motorcycle Grand Prix |
| WTCC | 2:05.771 |  Gabriele Tarquini | Alfa Romeo 156 WTCC | 2005 FIA WTCC Race of Turkey |
Orphanodendron bernatii

| Orphanodendron bernatii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Orphanodendron
Loài (species): O. bernatii
Danh pháp hai phần
Orphanodendron bernatii Barneby & J.W.Grimes 
Orphanodendron bernatii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Barneby & J.W.Grimes miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Orphanodendron bernatii”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Iathrippa multidens

| Iathrippa multidens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Janiridae
Chi (genus): Iathrippa
Loài (species): I. multidens
Danh pháp hai phần
Iathrippa multidens Menzies, 1962 
Iathrippa multidens là một loài chân đều trong họ Janiridae. Loài này được Menzies miêu tả khoa học năm 1962.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Iathrippa multidens Menzies, 1962A. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=258060
Myrianthus serratus

| Myrianthus serratus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Urticaceae
Chi (genus): Myrianthus
Loài (species): M. serratus
Danh pháp hai phần
Myrianthus serratus (Trécul) Benth., 1880 
Myrianthus serratus là loài thực vật có hoa trong họ Tầm ma. Loài này được (Trécul) Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Myrianthus serratus”. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013.
Tycomarptes aethiopica

| Tycomarptes aethiopica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Tycomarptes
Loài (species): T. aethiopica
Danh pháp hai phần
Tycomarptes aethiopica Laporte, 1974 
Tycomarptes aethiopica là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Chloroclystis cidariaria

| Chloroclystis cidariaria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Chloroclystis
Loài (species): C. cidariaria
Danh pháp hai phần
Chloroclystis cidariaria Guenée 1868 
Chloroclystis cidariaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Polystachya nyanzensis

| Polystachya nyanzensis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Polystachya
Loài (species): P. nyanzensis
Danh pháp hai phần
Polystachya nyanzensis Rendle 
Polystachya nyanzensis là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rendle miêu tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Polystachya nyanzensis”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Họ Sen

Đối với các định nghĩa khác, xem sen.
| Họ Sen |
| --- | --- |
Hoa sen trắng (Nelumbo lutea)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Proteales
Họ (familia): Nelumbonaceae Bercht. & J.Presl, 1823
Họ Sen (danh pháp khoa học: Nelumbonaceae) là một họ thực vật có hoa trong bộ Bộ Quắn hoa. Tên khoa học của họ này có nguồn gốc từ từ Nelumbo (tiếng Hindi: कमल) trong tiếng Sinhala nelum, để chỉ các loài sen.
Chi điển hình và là chi duy nhất còn tồn tại của họ này là chi Nelumbo, với 2 loài. Sen hồng (Nelumbo nucifera) được biết đến nhiều như là một loại hoa linh thiêng của Ấn giáo và Phật giáo và là quốc hoa của Ấn Độ và Việt Nam. Thân rễ của nó cũng được sử dụng nhiều trong ẩm thực châu Á. Nhà thờ của Bahá'í giáo tại Ấn Độ có hình dạng của hoa sen. Sen trắng (Nelumbo lutea) là loài sen thứ hai có màu trắng thấy phổ biến ở Bắc Mỹ.
Ngoài ra, họ này còn được ghi nhận ít nhất thêm 4 chi hóa thạch, gồm Nelumbites, Exnelumbites, Paleonelumbo, và Nelumbago,
Phân loại

Trước đây, họ này chỉ được một số ít các nhà phân loại học công nhận. Các loài trong họ này thường được gộp chung vào họ Súng (Nymphaeaceae), do chúng có hoa rất giống với các loài hoa súng trong họ Nymphaeaceae (họ Súng), vì vậy trước đây các chi trong họ này được xếp vào họ Nymphaeaceae. Tuy nhiên, gần đây các nghiên cứu phân tử đã chỉ ra đây là một họ sinh học riêng, có họ hàng gần hơn với các họ Platanaceae và Proteaceae. Lá của các loài sen có thể phân biệt được với lá của các loài trong họ Nymphaeaceae, do lá sen có hình khiên (lá tròn), trong khi đó Nymphaeaceae có vết khía hình chữ V đặc trưng từ mép lá vào tâm của lá. Quả ở trung tâm chứa các hạt của các loài cũng có đặc trưng phân biệt và được gọi là gương sen hay bát sen. Hệ thống APG IV năm 2016 (không thay đổi so với hệ thống APG trước đây của năm 1998, hệ thống APG II năm 2003 và hệ thống APG III năm 2009) công nhận thành một họ riêng trong bộ Proteales, trong nhánh eudicots.
Hệ thống Cronquist năm 1981 cũng công nhận họ này nhưng đặt nó trong bộ Súng (Nymphaeales) thuộc phân lớp Magnoliidae của lớp thực vật hai lá mầm (Magnoliopsida).
Hệ thống Dahlgren và hệ thống Thorne (1992) cũng công nhận họ này và đặt nó trong một bộ riêng của chính nó là bộ Sen (Nelumbonales) thuộc siêu bộ Magnolianae của phân lớp Magnoliidae [=thực vật hai lá mầm].
Lợi ích của sen với đời sống

Hoa sen là một biểu tượng cho sự thanh cao theo người Việt và nhiều nơi khác ở châu Á. Hình ảnh tòa sen hiện diện trong ảnh thờ phụng, đặc biệt là Phật giáo.
Hạt sen được dùng làm thuốc trị các chứng mất ngủ thông thường và có tác dụng an thần. Trong ngày Tết thì hạt sen được dùng làm mứt để thưởng thức với trà nóng.
Ngó sen cũng được chế biến làm thực phẩm như "gỏi ngó sen"
Trong ca dao tục ngữ:
Chú thích

↑  Estrada-Ruiz, Emilio; Upchurch Jr., G.R.; Wolfe, J.A.; Cevallos-Ferriz, S.R.S. (2011), “Comparative Morphology of Fossil and Extant Leaves of Nelumbonaceae, Including a New Genus from the Late Cretaceous of Western North America”, Systematic Botany, 36 (2): 337–351, doi:10.1600/036364411X569525
↑  Stevens, P.F. (2001 onwards), "Proteales: Nelumbonaceae", Angiosperm Phylogeny Website, retrieved ngày 25 tháng 2 năm 2014
↑  Angiosperm Phylogeny Group III (2009), “An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III”, Botanical Journal of the Linnean Society, 161 (2): 105–121, doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x
↑  Angiosperm Phylogeny Group (2016). “An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV” (PDF). Botanical Journal of the Linnean Society. 181 (1): 1–20. doi:10.1111/boj.12385. ISSN 0024-4074.Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
Kısırlar, Milas

| Kısırlar |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KısırlarVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Muğla
Huyện: Milas
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 525 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã điện thoại: 252 
Kısırlar là một xã thuộc huyện Milas, tỉnh Muğla, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 525 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Muğla”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Iathrippa longicauda

| Iathrippa longicauda> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Janiridae
Chi (genus): Iathrippa
Loài (species): I. longicauda
Danh pháp hai phần
Iathrippa longicauda Chilton, 1884 
Iathrippa longicauda là một loài chân đều trong họ Janiridae. Loài này được Chilton miêu tả khoa học năm 1884.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Iathrippa longicauda (Chilton, 1884). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=174999
Orepukia tanea

| Orepukia tanea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Agelenidae
Chi (genus): Orepukia
Loài (species): O. tanea
Danh pháp hai phần
Orepukia tanea R.R.Forster & Wilton, 1973 
Orepukia tanea là một loài nhện trong họ Agelenidae.
Loài này thuộc chi Orepukia. Orepukia tanea được miêu tả năm 1973 bởi Raymond Robert Forster & Wilton.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Nanilla tuberculata

| Nanilla tuberculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Nanilla
Loài (species): N. tuberculata
Danh pháp hai phần
Nanilla tuberculata Fisher, 1935 
Nanilla tuberculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.