stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giải Grammy cho trình diễn giọng rock nữ xuất sắc nhất

| Giải Grammy cho trình diễn giọng rock nữ xuất sắc nhất |
| --- | --- |
Trao cho: màn trình diễn chất lượng của giọng ca nữ thuộc thể loại nhạc rock
Quốc gia: Hoa Kỳ
Được trao bởi: Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thu âm Quốc gia
Lần đầu tiên: 1980
Lần gần nhất: 2004
Đương kim: Pink, "Trouble" (2004)
Trang chủ: grammy.com
Giải Grammy cho trình diễn giọng rock nữ xuất sắc nhất (tiếng Anh: Grammy Award for Best Female Rock Vocal Performance) là một hạng mục nằm trong giải Grammy – giải thưởng ra đời vào năm 1958 và có tên gọi đầu tiên là giải Gramophone. Giải thưởng này được trao cho các tác phẩm âm nhạc (album hoặc bài hát) chứa phần thể hiện giọng hát của nghệ sĩ thu âm nữ thuộc thể loại nhạc rock. Mục đích ra đời của giải thưởng, cũng như một số hạng mục của giải Grammy do Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thu âm Quốc gia Hoa Kỳ tổ chức thường niên là để "tôn vinh các cá nhân/tập thể có thành tựu nghệ thuật, kỹ thuật xuất sắc trong lĩnh vực thu âm, mà không xét đến doanh số bán album hay vị trí trên các bảng xếp hạng âm nhạc".
Với tên gọi đầu tiên là giải Grammy cho trình diễn giọng rock – nữ xuất sắc nhất (Grammy Award for Best Rock Vocal Performance, Female) năm 1980, giải thưởng đầu tiên được trao cho Donna Summer. Bắt đầu từ lễ trao giải vào năm 1995, tên gọi của giải thưởng được đổi thành trình diễn giọng nữ xuất sắc nhất (Best Female Rock Vocal Performance). Tuy nhiên vào các năm 1988, 1992, 1994 và từ sau năm 2005, hạng mục này được hợp nhất với giải Grammy cho trình diễn giọng rock nam xuất sắc nhất, rồi trở thành hạng mục dành cho cả hai giới với tên gọi giải Grammy cho trình diễn giọng rock – độc tấu xuất sắc nhất (Grammy Award for Best Solo Rock Vocal Performance). Sau đó, hạng mục được đổi tên tiếp thành trình diễn giọng rock độc tấu xuất sắc nhất (Best Solo Rock Vocal Performance), bắt đầu vào năm 2005. Sự hợp nhất này đã bị chỉ trích, đặc biệt khi các nghệ sĩ nữ không được đề cử hạng mục độc tấu. Viện hàn lâm chỉ ra lý do hợp nhất các hạng mục là vì thiếu các bản thu nhạc đủ điều kiện được đề cử ở hạng mục của nữ. Khi mà giải thưởng không được tổ chức nữa từ sau lần hợp nhất hạng mục vào năm 2005, Viện hàn lâm đã đưa ra tuyên bố ngừng trao giải thưởng này.
Pat Benatar, Sheryl Crow và Tina Turner là những người nắm kỷ lục thắng cử nhiều nhất ở hạng mục này. Mỗi người đã có tới bốn lần chiến thắng. Melissa Etheridge và Alanis Morissette được trao giải hai lần cho mỗi người. Bài hát "There Goes the Neighborhood" của Crow đã nhận được hai lần đề cử: một đề cử cho phiên bản từ album The Globe Sessions vào năm 1999 (nhưng thua bài "Uninvited" của Morissette) và một đề cử cho bản diễn trực tiếp trích từ album Sheryl Crow and Friends: Live from Central Park – và đã thắng cử vào năm 2001. Kể từ khi ra đời, các nghệ sĩ người Mỹ đã được vinh danh nhiều hơn bất cứ quốc gia nào khác, dù cho các nghệ sĩ Canada cũng có ba lần đoạt giải. Stevie Nicks nắm giữ kỷ lục nhiều đề cử nhất (năm lần) mà chưa thắng cử lần nào.
Nghệ sĩ nhiều lần thắng cử

Pat Benatar
Tina Turner
Sheryl Crow
Melissa Etheridge
Alanis Morissette
Nghệ sĩ nhiều lần đề cử

| --- | --- |
 9 đề cử Melissa Etheridge 8 đề cử Bonnie Raitt  Pat Benatar 7 đề cử Tina Turner 6 đề cử Sheryl Crow 5 đề cử Stevie Nicks 3 đề cử Donna Summer  Cyndi Lauper  Alanis Morissette  Ani DiFranco  Tori Amos  Lucinda Williams  :  2 đề cử Joan Armatrading  Linda Ronstadt  Kim Carnes  Bonnie Tyler  Lita Ford  Toni Childs  Alannah Myles  Liz Phair  PJ Harvey  Joan Osborne  Fiona Apple  Patti Smith  Avril Lavigne  
Chủ nhân đầu tiên của giải thưởng và có ba lần thắng cử là Donna Summer
Nghệ sĩ có bốn lần thắng cử cùng tám lần đề cử là Pat Benatar
Nghệ sĩ bốn lần thắng cử cùng bảy lần đề cử là Tina Turner
Nữ nghệ sĩ bốn lần đoạt giải cùng sáu lần đề cử là Sheryl Crow
Chủ nhân của hai lần đoạt giải và chín lần đề cử là Melissa Etheridge
Alanis Morissette đã thắng cử hai lần và ba lần được đề cử
Chủ nhân giải thưởng vào năm 1990 cùng tám lần được đề cử là Bonnie Raitt
Lucinda Williams đã ba lần được đề cử và thắng cử vào năm 2002
Châu Tuyết Vân

| Châu Tuyết Vân |
| --- | --- |
Châu Tuyết Vân vào năm 2019
Sinh: Châu Tuyết Vân 11 tháng 10, 1990 (34 tuổi) Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Trường lớp: Trường Đại học Tôn Đức Thắng
Nghề nghiệp: Vận động viên Taekwondo
Năm hoạt động: 2009–nay
Chiều cao: 1,61 m (5 ft 3 in)
Người thân: Châu Ngọc Tuyết Sang Châu Ngọc Giàu
Giải thưởng:   Huân chương Lao động hạng ba (2008, 2023) Bằng khen của Bộ Văn hóa Thể thao, Bằng khen Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.  
| Thành tích huy chương> Vận động viên Taekwondo chuyên nghiệp.Đại diện cho   Việt Nam.SEA Games |
| --- | --- | --- |
|  | 2011 Indonesia | Quyền đồng đội nữ |
|  | 2013 Myanmar | Quyền đồng đội nữ |
|  | 2015 Singapore | Quyền đồng đội nữ |
|  | 2017 Malaysia | Quyền đồng đội nữ |
|  | 2019 Philippines | Quyền đồng đội nữ |
|  | 2022 Việt Nam | Quyền đồng đội nữ |
|  | 2023 Campuchia | Quyền sáng tạo đồng đội |
Châu Tuyết Vân (sinh ngày 11 tháng 10 năm 1990) là một nữ vận động viên kiêm võ sĩ Taekwondo chuyên nghiệp người Việt Nam. Cô là thành viên đội tuyển Taekwondo Việt Nam, với thành tích 6 huy chương vàng ở SEA Games, 10 huy chương vàng ở giải vô địch thế giới, 2 huy chương vàng ở giải châu Á và 1 huy chương vàng giải Đông Nam Á ở nội dung quyền thuật đồng diễn. Cô đạt chứng nhận huyền đai lục đẳng vào năm 2018 và đạt chứng nhận thất đẳng huyền đai vào năm 2024.
Tiểu sử

Châu Tuyết Vân sinh ngày 11 tháng 10 năm 1990 trong 1 gia đình lao động gốc Hoa tại Thành phố Hồ Chí Minh. Cô bắt đầu làm quen với bộ môn taekwondo từ năm 7 tuổi. Ban đầu, do có nền tảng, đến năm 2009, cô được gọi vào đội tuyển quốc gia tham dự SEA Games 25 tại Lào. Ngay lần đầu tham dự, cô cùng đồng đội đã giành được Huy chương Đồng. Đây là tấm huy chương quốc tế đầu tiên trong sự nghiệp của cô.
Cô gái tốt nghiệp Khoa học thể thao, chuyên ngành Quản lý thể dục thể thao Trường Đại Học Tôn Đức Thắng.
Sự nghiệp > Năm 2013

Năm 2013 tại Giải Vô địch quyền Taekwondo thế giới, 3 cô gái Việt Nam đã xuất sắc giành 2 huy chương vàng quyền đồng đội và quyền sáng tạo tại Giải vô địch thế giới tại Indonesia. Nguyễn Thị Lệ Kim, Nguyễn Thị Thu Ngân và Châu Tuyết Vân là 3 nữ võ sỹ đã giành tấm huy chương vàng đầu tiên cho thể thao Việt Nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2013 trong ngày thi đấu ngày (18/12) ở môn Taekwondo. tại SEA Games 27.
Sự nghiệp > Năm 2014

Năm 2014, Nguyễn Thị Lệ Kim (Tánh Linh, Bình Thuận) nhận Huy chương Vàng ở nội dung quyền đồng đội nữ tiêu chuẩn cùng với Châu Tuyết Vân (Thành phố Hồ Chí Minh) và Nguyễn Thùy Xuân Linh (An Giang) ở Giải Vô địch quyền Taekwondo thế giới. Sau đó, cô tham gia Giải trẻ và Giải vô địch Đông Nam Á, đoạt được 2 huy chương vàng ở nội dung đồng đội nữ U30 và quyền sáng tạo 5 người.
Sự nghiệp > Năm 2015

Tại kỳ Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2015 ở Singapore đã dành Chiếc huy chương vàng Taekwondo đồng đội nữ của bộ ba võ sĩ Châu Tuyết Vân, Nguyễn Thị Lệ Kim và Nguyễn Thùy Xuân Linh.
Sự nghiệp > Năm 2016

Năm 2016, Tại Giải vô địch Quyền Taekwondo thế giới, ngay trong ngày thi đấu đầu tiên, Việt Nam đã giành được huy chương bạc đồng đội quyền tiêu chuẩn nữ U30 do công của 3 võ sĩ gồm Châu Tuyết Vân, Nguyễn Thị Lệ Kim, Liên Thị Tuyết Mai. Bước sang ngày thi đấu thứ 2, Việt Nam đoạt thêm 2 huy chương bạc và 1 huy chương đồng. Ở nội dung đồng đội quyền sáng tạo trên 17 tuổi của Châu Tuyết Vân, Nguyễn Thị Lệ Kim, Hứa Văn Huy, Nguyễn Thiên Phụng, Lê Thanh Trung giành huy chương bạc.
Sự nghiệp > Năm 2017

Chỉ trong tháng 8 và Tháng 9 của năm 2017, đội tuyển quyền Taekwondo Việt Nam tham dự liền 3 giải đấu và gặt hái thành công ở tất cả các giải này. Nội dung quyền đồng đội nữ, Nguyễn Thị Lệ Kim cùng Châu Tuyết Vân, Nguyễn Thị Tuyết Mai giành 3 huy chương vàng ở SEA Games 29 và Đại hội Thể thao Trong nhà và Võ thuật châu Á.
Sự nghiệp > Năm 2018

Năm sau, Tấm huy chương vàng đầu tiên của đoàn Việt Nam tới ở nội dung quyền taekwondo đồng đội nữ dưới 30 tuổi. Ba võ sĩ Ngô Thị Thuỳ Dung, Liên Thị Tuyết và Nguyễn Thị Lệ Kim đã có màn thể hiện tốt để mang về số điểm 8.210. Tại SEA Games 29, Châu Tuyết Vân, Liên Thị Tuyết Mai, Nguyễn Thị Lệ Kim đã bảo vệ thành công tấm huy chương vàng ở nội dung Quyền đồng đội nữ.
Sự nghiệp > Năm 2019

Hứa Văn Huy và Châu Tuyết Vân giành huy chương bạc tại Đại hội Võ thuật thế giới Chungju 2019.
Trần Hồ Duy - Châu Tuyết Vân - Nguyễn Thị Lệ Kim - Hứa Văn Huy - Nguyễn Ngọc Minh Hy (Taekwondo, quyền sáng tạo đồng đội kết hợp). Giành huy chương vàng tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019.
Sự nghiệp > Năm 2022

Tham gia thực hiện bài quyền có 5 võ sỹ (3 nam gồm: Hứa Văn Huy, Nguyễn Ngọc Minh Hy và Trần Đăng Khoa; 2 nữ là Châu Tuyết Vân, Nguyễn Thị Lệ Kim). Với nhiều động tác kỹ thuật cao như đá xoay, bay người... đạt 7,799 điểm. Giành huy chương vàng tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021.
Sự nghiệp > Năm 2023

Châu Tuyết Vân, Hứa Văn Huy, Lê Ngọc Hân, Nguyễn Thị Y Bình và Trần Đăng Khoa thi đấu ở nội dung quyền đồng đội sáng tạo nam nữ tại giải vô địch taekwondo Mỹ mở rộng - US Open 2023 giành huy chương vàng, Châu Tuyết Vân ở nội dung quyền cá nhân nữ đã giành được huy chương vàng
Ngày 12 tháng 5 năm 2023 ở chung kết nội dung quyền sáng tạo đồng đội, Nguyễn Ngọc Minh Hy, Nguyễn Thị Mộng Quỳnh, Hứa Văn Huy, Châu Tuyết Vân, Trần Đăng Khoa đã giành huy chương vàng tại SEA Games 32
Sự nghiệp > Năm 2024

Ngày 15 tháng 5 năm 2024, Châu Tuyết Vân, Liên Thị Tuyết Mai và Nguyễn Thị Lệ Kim giành huy chương vàng tại giải vô địch quyền taekwondo châu Á năm 2024 ở nội dung quyền tiêu chuẩn đồng đội nữ T30.
Châu Tuyết Vân, Nguyễn Thị Lệ Kim và Liên Thị Tuyết Mai đã giành huy chương vàng tại nội dung Quyền tiêu chuẩn đồng đội nữ lứa tuổi vô địch tại Giải vô địch quyền Taekwondo thế giới 2024, diễn ra tại Hong Kong.
Chiều ngày 3 tháng 12 năm 2024, Châu Tuyết Vân đã giành huy chương vàng thứ hai tại Giải vô địch quyền taekwondo thế giới 2024 diễn ra ở Hong Kong. Cũng trong năm này, cô là một trong ba mươi thành viên tham gia mùa thứ hai của chương trình Chị đẹp đạp gió rẽ sóng.
Chương trình truyền hình đã tham gia

| Năm | Chương trình | Vai trò |
| --- | --- | --- |
| 2024 | Chị đẹp đạp gió rẽ sóng (mùa 2) | Người chơi |
Thành tích nổi bật > Thể thao

| Năm | Giải đấu | Nơi diễn ra | Thành tích | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010 | Giải vô địch quyền Taekwondo thế giới | Tashkent | Huy chương vàng |  |
| 2011 | Giải vô địch quyền Taekwondo thế giới | Nga | 2 Huy chương vàng |  |
| 2011 | SEA Games 26 | Indonesia | Huy chương bạc |  |
| 2012 | Giải Vô địch Taekwondo châu Á | Hàn Quốc | Huy chương vàng |  |
| 2012 | Giải taekwondo quân sự thế giới | Việt Nam | Huy chương vàng |  |
| 2012 | Giải Taekwondo vô địch sinh viên châu Á | Việt Nam | 2 Huy chương vàng |  |
| 2013 | Giải Vô địch quyền Taekwondo thế giới | Indonesia | 2 Huy chương vàng |  |
| 2013 | SEA Games 27 | Myanmar | Huy chương vàng |  |
| 2014 | Giải Vô địch quyền Taekwondo thế giới | Việt Nam | Huy chương vàng |  |
| 2015 | SEA Games 28 | Singapore | Huy chương vàng |  |
| 2017 | SEA Games 29 | Malaysia | Huy chương vàng |  |
| 2017 | Đại hội thể thao trong nhà và Võ thuật châu Á 2017 | Nhật Bản | Huy chương vàng |  |
| 2019 | SEA Games 30 | Philippines | Huy chương vàng |  |
| 2019 | Đại hội Võ thuật thế giới Chungju 2019 | Hàn Quốc | Huy chương bạc |  |
| 2021 | Giải vô địch các CLB Taekwondo toàn quốc | Việt Nam | 2 Huy chương vàng |  |
| 2022 | SEA Games 31 | Việt Nam | Huy chương vàng |  |
| 2023 | Giải vô địch taekwondo Mỹ mở rộng | Mỹ | 2 Huy chương vàng |  |
| 2023 | SEA Games 32 | Campuchia | Huy chương vàng |  |
| 2024 | Giải Vô địch Taekwondo châu Á | Việt Nam | Huy chương vàng |  |
| 2024 | Giải vô địch quyền Taekwondo thế giới | Hong Kong | 2 Huy chương vàng |  |
Thành tích

Bằng khen Thủ tướng Chính phủ (năm 2013, 2014, 2015, 2017)
Huân chương Lao động hạng Ba (năm 2008)
Bằng khen của Bộ Văn hóa Thể thao, Bằng khen Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.
Công dân trẻ tiêu biểu Thành phố Hồ Chí Minh năm 2013.
Huân chương Lao động hạng Ba (năm 2023)
Gia đình

Hai người em gái của cô là Châu Ngọc Giàu ban đầu cũng tập Taekwondo nhưng không trọn hành trình, giờ đây đang làm nhân viên văn phòng Liên đoàn Taekwondo thành phố Hồ Chí Minh, phụ trách khâu hình ảnh, truyền thông hoạt động tập luyện, thi đấu của các tuyển. Em gái út tên Châu Ngọc Tuyết Sang, sinh năm 2005, hiện đang giữ huyền đai tam đẳng, được đánh giá tiềm năng kế vị danh hiệu "hot girl làng võ" của chị mình.
Ứng cử đại biểu HĐND thành phố Hồ Chí Minh

Vận động viên Taekwondo Châu Tuyết Vân ứng cử đại biểu hội đồng nhân dân thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2021-2026.
Giảng viên Đại học

Thông tin từ Trường Đại học Hoa Sen, Châu Tuyết Vân ký hợp đồng giảng dạy với trường với vai trò là giảng viên phụ trách môn Taekwondo.
Phú Thọ

Đối với các định nghĩa khác, xem Phú Thọ (định hướng).
Phú Thọ là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Bộ, Việt Nam.
Năm 2018, Phú Thọ là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 21 về số dân, xếp thứ 35 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 46 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 23 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 1.404.200 người dân, GRDP đạt 57.353 tỉ Đồng (tương ứng với 2,34800 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 38,5 triệu đồng (tương ứng với 1.672 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 8,34%. Tỉnh nổi tiếng từng là châu Phong - kinh đô nước Văn Lang.
Địa lý

Tỉnh có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Vĩnh Phúc và thủ đô Hà Nội.
Phía tây giáp tỉnh Sơn La và tỉnh Yên Bái
Phía nam giáp tỉnh Hòa Bình.
Phía bắc giáp tỉnh Tuyên Quang.
Đây là tỉnh nằm trong quy hoạch vùng thủ đô Hà Nội.
Thành phố Việt Trì là trung tâm hành chính, kinh tế chính trị văn hoá giáo dục của tỉnh, cách trung tâm thủ đô Hà Nội 80 km và sân bay quốc tế Nội Bài 50 km về phía tây bắc. Thành phố Việt Trì nằm đối diện với huyện Ba Vì, Hà Nội qua sông Hồng.
Địa lý > Các điểm cực của tỉnh Phú Thọ:

Điểm cực bắc tại: xã Hùng Xuyên, huyện Đoan Hùng.
Điểm cực nam tại: xã Yên Sơn, huyện Thanh Sơn.
Điểm cực đông tại: xóm Vinh Quang, xã Sông Lô, thành phố Việt Trì.
Điểm cực tây tại: thôn Mỹ Á, xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn.
Hành chính

Tỉnh Phú Thọ có 13 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc, bao gồm 1 thành phố, 1 thị xã và 11 huyện với 207 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 180 xã, 15 phường và 12 thị trấn.
Điều kiện tự nhiên > Diện tích

Tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh 3.532,9493 km², chiếm khoảng 1,1% diện tích cả nước.
Điều kiện tự nhiên > Khí hậu

Phú Thọ nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm, có một mùa đông khô và lạnh. Nhìn chung khí hậu của Phú Thọ thuận lợi cho việc phát triển cây trồng, vật nuôi đa dạng
Lượng mưa trung bình hàng năm trên toàn tỉnh là 1600 – 2000 mm/năm.
Nhiệt độ trung bình các ngày trong năm là 23,4 °C.
Số giờ nắng trong năm: 1600 – 1750 giờ/ năm.
Độ ẩm tương đối trung bình hàng ngày là 85%.
Điều kiện tự nhiên > Địa hình

Phú Thọ là tỉnh miền núi, trung du nên địa hình bị chia cắt, được chia thành các tiểu vùng chủ yếu.
Tiểu vùng phía Tây và Tây Nam hay hữu ngạn sông Hồng gồm các huyện: Thanh Sơn, Tân Sơn, Yên Lập, Tam Nông, Thanh Thủy, Cẩm Khê và một phần của Hạ Hòa có diện tích tự nhiên gần 2.400km2, bằng 67,94% diện tích tự nhiên toàn tỉnh; độ cao trung bình so với mặt nước biển từ 200 - 500m. Đây là tiểu vùng có những lợi thế phát triển chủ yếu như: trồng cây ôn đới, cây công nghiệp ngắn ngày và dài ngày, cây lâm nghiệp, chăn nuôi đại gia súc, khai thác khoáng sản, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng... Tuy nhiên, tiểu vùng này có nhiều khó khăn về giao thông và dân trí còn thấp nên việc khai thác tiềm năng nông, lâm, khoáng sản... để phát triển kinh tế - xã hội còn hạn chế.
Tiểu vùng Đông Bắc hay tả ngạn sông Hồng gồm thành phố Việt Trì, thị xã Phú Thọ và các huyện: Lâm Thao, Phù Ninh, Thanh Ba, Đoan Hùng và phần còn lại của Hạ Hòa, có diện tích tự nhiên 1.132,5km2, bằng 32,06% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng của tiểu vùng này là các đồi gò thấp, phát triển trên phù sa cổ (bình quân 50 - 200m) xen kẽ với những dộc ruộng và những cánh đồng bằng ven sông. Đây là vùng tương đối thuận lợi cho phát triển cây công nghiệp, cây ăn quả, sản xuất lương thực, nuôi trồng thủy sản và chăn nuôi. Một số khu vực tập trung những đồi gò thấp tương đối bằng phẳng (tập trung chủ yếu ở vùng Đông Nam của tỉnh) thuận lợi cho phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và phát triển các hạ tầng kinh tế - xã hội khác.
Thành phố Việt Trì là điểm đầu của tam giác châu Bắc Bộ. Vùng núi chiếm 79% diện tích tự nhiên toàn tỉnh; vùng trung du chiếm 14,35% diện tích; vùng đồng bằng chiếm 6,65% diện tích. Điểm cao nhất có độ cao 1.200m so với mực nước biển, điểm thấp nhất cao 30m; độ cao trung bình là 250m so với mực nước biển.
Điều kiện tự nhiên > Sông ngòi

Phú Thọ có ba con sông lớn chảy qua: sông Hồng (đoạn từ Lao Cai đến Việt Trì được gọi là sông Thao), sông Lô và sông Đà, chúng hợp lại với nhau ở Thành phố Việt Trì (trên thực tế thì đoạn sông Đà giao với sông Hồng cách chỗ hợp lưu sông Lô và sông Hồng 12 km). Chính vì thế mà đây được gọi là "ngã ba sông". Tương truyền tại nơi giao của ba dòng nước này luôn mang lại may mắn vì vậy nơi đây thường tập trung những người đến lấy nước để cầu may khi dựng nhà, động thổ... Xuất hiện nghề lấy nước bán...
Ngoài ra, Phú Thọ còn có một vài con sông ngòi nhỏ:
Là phụ lưu của sông Lô như sông Chảy (từ hồ hồ Thác Bà đến ngã ba Đoan Hùng), ngòi Chanh (Phù Ninh, Việt Trì), Sông Đồng Y, Suối Vai, Suối Nhà Dao, Suối Hố Nứa, Ngòi Rượm, Ngòi Dầu (Đoan Hùng, Phù Ninh), Ngòi Tế (Đoan Hùng)...
Là phụ lưu của sông Chảy như Ngòi Ham, Ngòi Nga, Ngòi Duỗn (Đoan Hùng)...
Là phụ lưu của sông Thao như sông Bứa (hay Ngòi Bứa, bắt nguồn từ Sơn La và hợp lưu với Sông Thao ở vùng giáp ranh Tam Nông và Cẩm Khê), sông Mùa, sông Dân, sông Diên, Ngòi Lạt, suối Cái (Thanh Sơn); Ngòi Me, Sông Cầu Tây, Khe Con Rùa, Ngòi Rành, Ngòi Cỏ (Cẩm Khê), Ngòi Vân, Ngòi Sen, Ngòi Lửa (hay Lửa Việt), Ngòi Mỹ, Ngòi Quê, Ngòi Chán, Suối Rích, Suối Ngay, Suối Khe Ngọt, Ngòi Lao (Hạ Hòa), ngòi Me, ngòi Cỏ, Ngòi Giành (hay Ngoài Giam ở Yên Lập, Hạ Hòa), ngòi Mạn Lạn (Thanh Ba)...
Là phụ lưu của sông Bứa như Sông Gôm, Sông Cô Sơn, Sông Mứa, Sông Min, Sông Giày, Ngòi Sài, Ngòi Min, Suối Dài, Suối Ngầu, Suối Thông, Suối Dân, Suối Nước Thang, Suối Dụ, Suối Chiềng, Suối Ràm, Suối Vuỗng, Suối Xuân, Suối Min, Suối Cúc, Suối Sung, Suối Quả, Suối Đáy, Suối Sạn, Suối Cú, Suối Tấm, Suối Giát, Suối Lê, Suối Chiêu, Suối Buông (Tân Sơn), Sông Dân, Sông Giân (hay Sông Diên), Ngòi Yên, Suối Chát, Suối Khoa, Suối Lánh, Suối Khánh, Suối Giân, Suối Chỏi, Suối Sinh, Suối Giàu, Suối Dạn, Suối Xé, Suối Gân, Suối Chôm, Suối Thân, Ngòi Kết, Suối Măng, Suối Khắc, Suối Tháng, Suối Giùng (Thanh Sơn), Suối Dọc, Suối Liệm, Suối Bớt, Suối Lèn, Suối Trong Vung, Suối Dè, Suối Thứ (Tân Sơn, Thanh Sơn), Sông Cây Ngõa, Suối Dầu Dương (Tam Nông)...
Là phụ lưu của sông Đà như Ngòi Lạt, Suối Quất, Suối Cái, Suối Vui, Suối Cháu, Suối Khoang Xanh, Suối Vai Chót, Suối Đá Mài (Thanh Sơn), Ngòi Xem, Ngòi Tre, Ngòi Tu Vũ, Ngòi Cái, Suối Sương (Thanh Thủy)...
Hệ thống sông ngòi đa dạng và phong phú khiến Phú Thọ có nhiều hồ, đầm lớn trong đó tập trung nhất ở khu vực Hạ Hòa, Cẩm Khê, Tam Nông dọc theo lưu vực sông Thao. Nhiều hồ, đầm lớn như: Hồ Đồng Phai, Hồ Hiền Lương, Hồ Bến Thẩn, Hồ Láng Thượng, Hồ Chính Công, Hồ Đầm Trắng, Hồ Đồng Máng, Hồ Đồng Đào, Hồ Phùng Thịnh, Hồ Liên Phương, Hồ Thanh Ba, Đầm Chiêm, Đầm Cây Si, Đầm Ao Châu, Đầm Meo, Đầm Lang Trì, Đầm Đung, Đầm Láng (Hạ Hòa), Hồ Ngả Hai, Hồ Nưa, Hồ Vực Sy, Hồ Thụy Liễu, Hồ Đồng Mèn, Đầm Cây Si, Đầm Chiêm, Đầm Mùn, Đầm Trắng, Đầm Phai Lớn, Đầm Sảy, Đầm Si, Đầm Trắng, hồ Đồng Đào (Cẩm Khê), Hồ Độc Giang (Yên Lập), Hồ Lạc Lang, Hồ Đầm Cả, (Việt Trì), Hồ Liên Phương (Đoan Hùng), Đầm Vang, Đầm Cả (Phù Ninh), Đầm Câu Cá, Đầm Thọ Sơn, Đầm Ngoài, Đầm Trong, Đầm Đức Phong, Đầm Lại Đăm, Đầm Cùng (Tam Nông)...
Điều kiện tự nhiên > Hạ tầng

Đường bộ có quốc lộ 2, quốc lộ 32, quốc lộ 70 đi qua. Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai đi qua 7 huyện thị: thành phố Việt Trì, Phù Ninh, Lâm Thao, thị xã Phú Thọ, Thanh Ba, Cẩm Khê, Hạ Hòa. Đường cao tốc Bắc – Nam phía Tây đi qua 6 huyện thị: Đoan Hùng, Phù Ninh, Thanh Ba, thị xã Phú Thọ, Tam Nông, Thanh Thủy. Đường sắt có tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Cai đi qua 5 huyện thị: thành phố Việt Trì, Lâm Thao, thị xã Phú Thọ, Thanh Ba, Hạ Hòa. Đường thủy có sông Đà, sông Hồng, sông Lô chảy qua.
Dân số

Theo điều tra dân số ngày 01 tháng 4 năm 2019, Phú Thọ có 1.463.726 người, nam giới có 726.909 người, nữ giới có 736.817 người, với mật độ dân số 373 người/km². Với số dân này Phú Thọ đứng thứ 21 (sau tỉnh Bình Định và trước tỉnh Bắc Ninh) trong 63 tỉnh, thành cả nước. Tổng số hộ gia đình là 402.618 hộ, với trung bình là 3,6 người/hộ (cả nước trung bình là 3,5 người/hộ). Tỷ lệ dân số sống tại nông thôn, vùng núi 81,9% và tại thành thị 18,1%, đây là tỉ lệ thấp hơn nhiều so với trung bình cả nước. Tỉ lệ tăng dân số trung bình giai đoạn từ 2009-2019 là 1,06% (thấp hơn trung bình cả nước là 1,14%). Tỷ lệ đô thị hóa tính đến năm 2022 đạt 23%.
Dân tộc Kinh là thành phần có tỉ lệ lớn nhất trong cơ cấu các thành phần dân tộc ở Phú Thọ. Theo điều tra dân số ngày 1/4/2019, thì cộng đồng người Kinh có 1.214.162 người (chiếm 83%), ngoài ra còn có cộng đồng người Mường, Dao, Sán Chay có số dân tương đối đông đảo.
Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh có 9 tôn giáo khác nhau đạt 155.114 người, nhiều nhất là Công giáo có 130.193 người, tiếp theo là Phật giáo có 24.790 người. Còn lại các tôn giáo khác như đạo Tin Lành có 92 người, Hồi giáo có 31 người, đạo Cao Đài có ba người, Phật giáo Hòa Hảo có hai người, Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Baha'i giáo và Bà La Môn mỗi tôn giáo chỉ có một người.
Văn hóa

- Đền Hùng là khu di tích gồm đền Hạ, Gác chuông, chùa Thiên Quang, đền Trung, đền Thượng, lăng vua Hùng thứ 6, đền Giếng. Lễ hội chính hàng năm vào ngày 10-3 âm lịch.
- Đền Âu Cơ (Hiền Lương, Hạ Hòa). Gắn liền với truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ. Trong đền có tượng mẹ Âu Cơ (tổ Mẫu của cộng đồng người Việt) đặt ở vị trí trang trọng. Lễ hội đền hàng năm được tổ chức vào ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch.
- Chùa Xuân Lũng (xã Xuân Lũng, Lâm Thao). Chưa xác định chính xác chùa được xây dựng vào năm nào. Khoảng thời Lý - Trần chùa đã được trùng tu nhiều lần. Di tích còn lại hiện nay ở chùa là một bia đá có chiều ngang 3,2 mét, rộng 1,23 mét, cao 0,95 mét có niên đại 1377 - 1387 ở chính điện.
- Chùa Phúc Thánh tọa lạc trên núi Ngọc Phúc xã Hương Nộn, Tam Nông chùa do phu nhân thứ năm của vua Lý Thần Tông là Lê Thị Lan Xuân xây dựng vào năm Ất Sửu 1145 (đời vua Lý Anh Tông).  Bà đã tu hành và mất tại đây vào Tân Mão (1171). Trên điện chùa có tượng thờ bà gọi là tượng thánh Mẫu. Mộ bà táng ở phía Tây chùa. Chùa Phúc Thánh là một số ít ngôi chùa thời Lý còn lại đến nay với nhiều chi tiết kiến trúc cổ trên chất liệu gỗ quý.
- Hội đánh cá thờ (Kẻ Giáp, Tứ Xã, Lâm Thao) tối 11 rạng 12 tháng 12 âm lịch.
- Hội Cầu tháng Giêng (Đào Xá, Thanh Thủy) có nhiều nghi lễ và nhiều trò vui như múa voi, thổi cơm thi. Lễ hội tổ chức vào ngày 27-28 tháng Giêng.
- Hội Chu Hóa (Chu Hóa, Lâm Thao) ngày 5 tháng Giêng nhằm tưởng nhớ 3 anh em Cả Đông, Nhị Đông, Tam Đông tương truyền là tướng giỏi của vua Hùng Vương thứ 18.
- Hát xoan là loại dân ca lễ nghi của vùng đất tổ. Kiểu thức hát xoan gần giống như hát dậm hay hát dô. Hát xoan theo trình tự quy định gồm phần nghi lễ tôn giáo và phần diễn xướng. Cơ bản là hát lối và ngâm đọc, có thêm hát hội mang tính chất trữ tình với nội dung về tình yêu đôi lứa, giao duyên. Cuộc đời hát là "giã cá" kết thúc quá trình diễn xướng.