stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chlebówko

| Chlebówko |
| --- | --- |
—  Village  —
 
Chlebówko
Country:  Ba Lan
Voivodeship: West Pomeranian
County: Stargard
Gmina: Stara Dąbrowa
Múi giờ: UTC+1, UTC+2 
Chlebówko [xlɛˈbufkɔ] (German Sassenhagen) là một ngôi làng thuộc khu hành chính của Gmina Stara Dąbrowa, thuộc hạt Stargard, West Pomeranian Voivodeship, ở phía tây bắc Ba Lan. Nó nằm khoảng 4 kilômét (2 mi) phía đông bắc của Stara Dąbrowa, 16 km (10 mi) về phía đông bắc của Stargard và 39 km (24 mi) về phía đông của thủ đô khu vực Szczecin.
Trước năm 1945, khu vực này là một phần của Đức. Sau Thế chiến II, người dân bản địa Đức bị trục xuất và thay thế bằng người Ba Lan. Đối với lịch sử của khu vực, xem Lịch sử của Pomerania.
Tipula innubens

| Tipula innubens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Tipula
Loài (species): T. innubens
Danh pháp hai phần
Tipula innubens Alexander, 1942 
Tipula innubens là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
Ovivagina insculpta

| Ovivagina insculpta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Ovivagina
Loài (species): O. insculpta
Danh pháp hai phần
Ovivagina insculpta Zhang, 1997 
Ovivagina insculpta là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Zhang miêu tả khoa học năm 1997.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Chiloscyphus cordifolius

| Chiloscyphus cordifolius> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lophocoleaceae
Chi (genus): Chiloscyphus
Loài (species): C. cordifolius
Danh pháp hai phần
Chiloscyphus cordifolius (Stephani) J.J. Engel & R.M. Schust., 1984 
Chiloscyphus cordifolius là một loài rêu tản trong họ Lophocoleaceae. Loài này được (Stephani) J.J. Engel & R.M. Schust. miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1984.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Chiloscyphus cordifolius”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Võ sĩ đạo

Võ sĩ đạo (tiếng Nhật: 武士道 | Bushidō) là những quy tắc đạo đức mà các võ sĩ ở Nhật Bản thời trung cổ phải tuân theo. Võ sĩ đạo hình thành từ thời kỳ Kamakura và hoàn chỉnh vào thời kỳ Edo.
Ngày nay, từ võ sĩ đạo mang hai nghĩa. Nghĩa thứ nhất chỉ một tư tưởng có thật vào thời trung cổ và thời cận đại của Nhật Bản. Nghĩa thứ hai chỉ bản sắc của Nhật Bản thời hiện đại khi so sánh với các nước khác.
Theo nghĩa thứ nhất, võ sĩ cần tôn trọng: trung thành, hy sinh, tín nghĩa, lễ nghi, liêm sỉ, chất phác, giản dị, tiết kiệm, thượng võ, danh dự, nhân ái,...
Theo nghĩa thứ hai, con người cần phải: trung với vua, hiếu với cha mẹ, nghiêm khắc với bản thân, nhân từ với người dưới, khoan dung với địch, xa lánh dục vọng cá nhân, chính trực công bằng, trọng danh dự hơn vật chất. Ngoài chiến trường, cần tâm niệm một tinh thần "đặc hữu" của Nhật Bản, đó là "chết đẹp". Các nghiên cứu thực chứng trong lĩnh vực lịch sử tư tưởng đã chỉ ra rằng, thái độ nói trên chỉ hình thành trong nội bộ tầng lớp võ sĩ, với tư cách là một tập đoàn xã hội, từ đầu thế kỷ 17, nghĩa là từ thời kỳ Edo. Các võ sĩ phải tuân thủ các quy tắc này khi giao chiến.
Chữ "Trung"

Kể từ khi tầng lớp võ sĩ hình thành, ý thức về sự trung thành mang tính đạo đức đối với chủ khá thấp, chứ không phải là phạm trù trung tâm của võ sĩ đạo như sau này. Thời trung cổ, quan hệ chủ tớ là thứ quan hệ hợp đồng giữa hai bên, bởi vì "phục vụ" được hiểu là cái giá trả cho "ân huệ". Ít ra, cho đến cuối thời kỳ Muromachi, những cách suy nghĩ mà đời sau thường có như "phản bội là đáng khinh", "võ sĩ phải sinh tử cùng chủ", vẫn chưa phải là trọng tâm.
Bắt đầu từ đầu thế kỷ XVII, khi đạo đức Tống Nho được truyền bá vào Nhật Bản, thì quan niệm đạo đức như trên mới được xác lập như một khái niệm trong "đạo của kẻ sĩ". Từ đây, các đạo đức Nho giáo (nhân nghĩa, trung hiếu, v.v...) mới trở thành những quy tắc được yêu cầu ở võ sĩ.
Võ sĩ đạo thời Minh Trị

Sau cuộc Minh Trị Duy Tân, cùng với sự tuyên bố bốn tầng lớp võ sĩ - công - nông - thương đều bình đẳng, tầng lớp võ sĩ ở Nhật Bản đã suy giảm. Năm 1882, luật quân nhân yêu cầu quân nhân phải mang Tinh thần Nhật Bản đối với Thiên hoàng, chứ không phải là mang tinh thần võ sĩ đạo. Tuy nhiên, từ sau chiến tranh Thanh-Nhật, võ sĩ đạo được nhắc lại.
Colysis ovata

| Colysis ovata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Colysis
Loài (species): C. ovata
Danh pháp hai phần
Colysis ovata J.Sm., 1875 
Colysis ovata là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được J.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1875.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Colysis ovata”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Panicum clandestinum

| Panicum clandestinum |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Panicum
Loài (species): P. clandestinum
Danh pháp hai phần
Panicum clandestinum L. 
Panicum clandestinum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Panicum clandestinum”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Trichipteris strigillosa

| Trichipteris strigillosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Pteridopsida
Bộ (ordo): Cyatheales
Họ (familia): Cyatheaceae
Chi (genus): Trichipteris
Loài (species): T. strigillosa
Danh pháp hai phần
Trichipteris strigillosa R.M.Tryon, 1970 
Trichipteris strigillosa là một loài dương xỉ trong họ Cyatheaceae. Loài này được R.M.Tryon mô tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Trichipteris strigillosa”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Lejops chrysostoma

| Lejops chrysostoma> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Họ (familia): Syrphidae
Chi (genus): Lejops
Loài (species): L. chrysostoma
Danh pháp hai phần
Lejops chrysostoma Wiedemann, 1830 
Lejops chrysostoma là một loài ruồi trong họ Ruồi giả ong (Syrphidae). Loài này được Wiedemann mô tả khoa học đầu tiên năm 1830. Lejops chrysostoma phân bố ở miền Tân bắc
Chú thích

↑  “Classification of Syrphidae”. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013.
↑  “Family Syrphidae”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013.
Tipula interposita

| Tipula interposita> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Họ (familia): Tipulidae
Chi (genus): Tipula
Loài (species): T. interposita
Danh pháp hai phần
Tipula interposita Savchenko, 1966 
Tipula interposita là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
Cầu Saint-Louis

| Cầu Saint-Louis |
| --- | --- |
Cầu Saint-Louis
Vị trí: Paris, Pháp
Bắc qua: sông Seine
Tọa độ: 48°51′10″B 02°21′8″Đ﻿ / ﻿48,85278°B 2,35222°Đ﻿ / 48.85278; 2.35222
Thông số kỹ thuật
Kiểu cầu: Cầu thép
Tổng chiều dài: 67 m
Rộng: 16 m
Lịch sử
Tổng thầu: Creuzot, Jabouille J.F. Coste, A. Long-Depaquit
Khởi công: 1969
Đã thông xe: 1970
Vị trí
vi
Cầu Saint-Louis (tiếng Pháp: Pont Saint-Louis) là một cây cầu bắc qua sông Seine ở trung tâm thủ đô Paris của Pháp. Đặt theo tên của đảo Saint-Louis, cầu này nối liền hai đảo nằm giữa sông Seine là Île de la Cité và đảo Saint-Louis.
| --- | --- |
: Bến tàu điện ngầm: Cité
Lịch sử

Cây cầu đầu tiên được xây dựng tại vị trí của cầu Saint-Louis hiện nay là cầu Saint-Landry, xây từ năm 1630 đến năm 1634. Năm 1717 một cây cầu gỗ 7 nhịp được xây để thay thế Saint-Landry, công trình mới này có tên Cầu Đỏ (Pont Rouge) xuất phát từ màu sơn của cây cầu. Năm 1795 nó bị sông Seine cuốn trôi hoàn toàn và được xây dựng lại lần thứ 2 vào năm 1804, công trình này do kỹ sư Dumoustier phụ trách. Cây cầu thứ ba nối liền hai đảo này là một cây cầu 2 nhịp dài 70 m, rộng 10 m làm bằng gỗ sồi. Năm 1811 cây cầu bị sụt lún và phá hủy, thay thế vào đó là một cầu treo được xây dựng năm 1842.
Năm 1862 cây cầu thứ 5 nối hai đảo được xây dựng, lần này là cầu kim loại một vòm với độ mở 64 m. Năm 1939 cầu bị phá hủy và thay thế năm 1941 bằng một cầu đi bộ dạng hộp sắt. Năm 1968 cây cầu Saint-Louis thứ 7 được xây dựng, nó được khánh thành năm 1970 và vẫn còn tồn tại đến nay.
Hình ảnh

Cầu Saint-Louis thế kỷ 19
Lyonia longipes

| Lyonia longipes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Ericales
Họ (familia): Ericaceae
Chi (genus): Lyonia
Loài (species): L. longipes
Danh pháp hai phần
Lyonia longipes Urb. 
Lyonia longipes là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được Urb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lyonia longipes”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Chlorospatha cutucuensis

| Chlorospatha cutucuensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Chi (genus): Chlorospatha
Loài (species): C. cutucuensis
Danh pháp hai phần
Chlorospatha cutucuensis Madison 
Chlorospatha cutucuensis là một loài thực vật có hoa trong họ Ráy (Araceae). Loài này được Madison mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Chlorospatha cutucuensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Chlenias banksiaria

| Chlenias banksiaria |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Phân họ (subfamilia): Ennominae
Chi (genus): Chlenias
Loài (species): C. banksiaria
Danh pháp hai phần
Chlenias banksiaria (Le Guillou, 1841) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Geometra banksiaria Le Guillou, 1841   Chlenias auctaria Guenée, 1857   Cleophana australasiae Wallengren, 1860   Chlenias indecisata Walker, 1862   Chlenias pachymela Lower, 1893   Chlenias acutaria Swinhoe, 1902  
Chlenias banksiaria là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở Lãnh thổ Thủ đô Úc, New South Wales, Victoria và Tasmania.
Ấu trùng ăn nhiều loài cây và cũng thích nghi với ăn loài du nhập Pinus radiata.
Tổ Xung Chi

| Tổ Xung Chi> Tên |
| --- | --- |
Tên thật: Tổ Xung Chi
Thông tin chung
Nghề nghiệp: Nhà toán học, nhà phát minh
Sinh: 429  Kiến Khang
Mất: 500 (70–71 tuổi)  Trung Quốc
Con cái: Tổ Hằng
Tổ Xung Chi (chữ Hán: 祖沖之; 429-500) là nhà khoa học nổi tiếng thời Nam Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc. Ông là người đầu tiên trên thế giới tính được số pi chính xác đến 7 chữ số thập phân cùng nhiều phát minh khoa học xuất sắc khác.
Thân thế

Tổ Xung Chi tự là Văn Viễn (文遠), người đất Vu, Phạm Dương. Cuối triều Tây Tấn, gia đình ông chuyển về miền nam. Ông sống dưới 2 triều đại Lưu Tống và Nam Tề thời Nam Bắc triều.
Ông nội Tổ Xung Chi là Tổ Xương, làm quan đứng đầu ngành xây dựng trong triều đình Lưu Tống. Tổ Xung Chi từ nhỏ đã đọc nhiều sách, tinh thông kinh điển Nho gia, Lão Tử, Trang Tử, nhưng ông nghiên cứu sâu sắc nhất về thiên văn học, lịch pháp, số học và kỹ thuật chế tạo đồ vật. Ông thường xuyên quan sát sự vận động của mặt trời và các thiên thể, ghi chép lại tỉ mỉ. Mọi người đều ca ngợi ông là người học rộng tài cao.
Năm 452, ở Nam triều, con Tống Văn Đế là Lưu Tuấn, tức là Tống Hiếu Vũ Đế. Triều Lưu Tống dần suy yếu. Tống Hiếu Vũ Đế nghe danh tiếng Tổ Xung Chi, cử ông đến làm ở một cơ quan chuyên về khoa học, gọi là "Khoa lâm học tề". Ông mặc dù không thích làm quan nhưng làm việc ở đây, ông có điều kiện chuyên tâm nghiên cứu. Năm 461, Tổ Xung Chi làm việc trong phủ thứ sử Nam Từ Châu, trước sau đảm nhiệm các chức vụ Tòng sự sử, tham quân công phủ của Nam Từ Châu.
Tính số pi

Thời cổ, tỷ lệ giữa đường tròn và đường kính được tính bằng tỷ lệ 3/1. Đến thời Đông Hán, Trương Hành (78 - 139) cho rằng π là căn bậc 2 của 10. Thời Tào Ngụy (khoảng năm 263), nhà toán học Lưu Huy dùng phương pháp cát tuyến, Lưu Huy tính được chu vi của hình 3072 cạnh nội tiếp, tính ra được giá trị của π là 3,1416, bằng cách tăng số cạnh của đa giác bên trong đường tròn.
Tổ Xung Chi nghiên cứu để tìm ra số pi chính xác cao hơn. Phương pháp tính toán của ông hiện đã thất truyền, nhưng người ta cho rằng phải dùng tới đa giác đều 12288 hoặc 24576 cạnh (= 213 × 3) nội tiếp hình tròn mới tìm ra được số pi như kết quả mà Tổ Xung Chi để lại, theo đó pi nằm trong khoảng từ 3,1415926 đến 3,1415927. Số pi của ông chính xác đến 7 chữ số thập phân sớm nhất trên thế giới, đến 900 năm sau, năm 1427 Al Kasi người Ba Tư mới tìm được số pi với 17 chữ số thập phân. Đây là một thành tích đáng nể vào thời đó nếu chúng ta biết Tổ Xung Chi chỉ dùng các que tính bằng gỗ sắp xếp theo hình thù khác nhau để tính toán các con số.
Tổ Xung Chi đã đề xuất sử dụng tỉ số 355/113 (~ 3,14159, 密率, mật suất) và 22/7 (~ 3.142, 約率, ước suất) để ước tính giá trị của số pi. Nhà toán học Nhật Bản Tam Thượng Nghĩa Phu đã nhận xét: nếu tỉ số 22/7 không khác mấy so với giá trị đã được Archimedes tính ra cách đó mấy trăm năm, tỉ số 355/113 không hề được ghi nhận trong bất kỳ tài liệu Hi Lạp, Ấn Độ hay Ả Rập nào trước đó, mãi đến năm 1585 nhà toán học Hà Lan Adriaan Anthoniszoon tính được con số tương tự. Vì vậy tỉ số 355/113 xứng đáng mang tên của Tổ Xung Chi.
Các thành tựu khoa học khác > Tính khối cầu

Cha con Tổ Xung Chi và Tổ Hằng còn đóng góp vào việc tìm ra công thức tính ra thể tích khối cầu, gọi là Tổ thị công lý hay "Nguyên lý Tổ thị". Phương pháp này phương Tây gọi là "nguyên lý Cavalieri". Thế nhưng sự phát hiện của Cavalieri là sau Tổ Xung Chi đã hơn nghìn năm.
Các thành tựu khoa học khác > Lịch pháp

Bộ lịch pháp mới do ông soạn thảo hoàn thành vào năm 462 thời Tống Hiếu Vũ Đế (Lưu Tuấn), niên hiệu Đại Minh (457 - 485), do đó được gọi là "Đại Minh lịch", năm đó ông 33 tuổi. Tổ Xung Chi tiếp thu thành quả từ Nguyên Gia lịch do Hà Thừa Thiên soạn thời Tống Văn Đế, niên hiệu Nguyên Gia.
Nhận thấy Nguyên Gia lịch còn nhiều sai sót, ông tham khảo thêm phương pháp của Ngu Hỷ đời nhà Tấn; sau đó tiếp thu học thuyết 600 năm có 221 tháng nhuận (thuyết trước đó là 19 năm có 7 tháng nhuận) do Thái sử lệnh Triệu Phỉ nước Bắc Lương (Ngũ Hồ thập lục quốc) sáng tạo ra. Trên cơ sở đó, ông đổi lại thành quy luật cứ 391 năm thì có 144 tháng nhuận. Đại Minh lịch của Tổ Xung Chi tính được một năm có 365,24281481 ngày, nhỏ hơn so với tính toán của Nguyên Gia lịch về quỹ đạo Trái Đất đi quanh Mặt Trời rất nhiều. Sự tính toán trong lịch pháp của ông về số ngày hồi quy năm (giữa 2 kì Đông chí) chỉ kém có 50 giây so với sự trắc định của khoa học hiện đại, ngoài ra còn tính toán chu kỳ Mặt Trăng đi vòng quanh Trái Đất lệch có 1 giây.
Ông xin vua cho ban hành lịch, nhưng bị đại thần Đái Pháp Hưng phản đối kịch liệt. Đái Pháp Hưng cho rằng "Tổ Xung Chi dám tự tiện thay đổi lịch pháp, là hành động ly kinh bại đạo, không thể chấp nhận được, lịch pháp là do người xưa đặt ra, người đời sau không được thay đổi". Tổ Xung Chi nói "Nếu quả thật ngài có luận cứ thực tế nào thì cứ đứa ra bàn luận, không nên nói những lời sáo rỗng để dọa người".
Vua vốn sủng ái Đái Pháp Hưng, nên cử nhiều người có kiến thức về lịch đến tranh luận, nhưng luận cứ của họ đều bị Tổ Xung Chi đánh đổ. Tuy nhiên, vua vẫn không ban hành lịch của ông.
Mãi tới 10 năm sau khi ông mất, đến năm 510, con ông là Tổ Hằng dâng sớ tranh luận, Lương Vũ Đế mới chuẩn y cho ban hành.
Các thành tựu khoa học khác > Phục chế Xe chỉ nam

Xe chỉ nam vốn khác với kim chỉ nam, không dùng nam châm mà chỉ dựa vào tác dụng của bánh xe răng cưa, khiến ngón tay chỉ phương hướng của người gỗ gắn trên xe không bao giờ đổi hướng. Người sáng tạo ra xe chỉ nam là Mã Quân đời Tào Ngụy (Tam Quốc). Sau đó Lệnh Hồ Sinh nước Hậu Tần (384 – 417) thời Ngũ Hồ thập lục quốc tạo ra một chiếc xe như vậy cho vua Hậu Tần Diêu Hưng.
Năm 417, Lưu Dụ diệt Hậu Tần, mang chiếc xe làm chiến lợi phẩm về Kiến Khang, nhưng máy móc chiếc xe bị hư hỏng, khi xe di chuyển thì ngón tay người gỗ không di chuyển theo. Đến cuối thời Lưu Tống, Tiêu Đạo Thành nắm quyền trong triều Lưu Tống sai Tổ Xung Chi sửa xe đó. Ông dùng đồng chế ra máy mới, xoay chuyển được như xe đời trước.
Các thành tựu khoa học khác > Thuyền thiên lý

Ngoài ra, tương truyền Tổ Xung Chi còn chế tạo ra Thuyền thiên lý, cho thí nghiệm ở Tân Đình Giang (phía tây nam Nam Kinh ngày nay), một ngày có thể đi hơn 100 dặm, nhưng sách vở để lại ghi chép không rõ ràng nên không rõ dùng động lực nào để đẩy thuyền đi. Ngoài ra ông còn biết lợi dụng sức nước làm cối xay ngũ cốc.
Các thành tựu khoa học khác > Chú giải và viết sách

Ông còn chú giải quyến sách cổ "Cửu chương toán thuật", cuốn "Trùng Sai" của Lưu Huy. Ông còn viết ra cuốn "Xuyết thuật" được triều nhà Đường đưa vào "Toán kinh thập thư", trở thành sách toán học của trường Quốc Tử Giám triều nhà Đường. Bấy giờ, học "Xuyết thuật" phải mất 4 năm.
Ngoài ra, Tổ Xung Chi còn giỏi về âm luật, chơi cờ, viết ra cuốn tiểu thuyết "Thuật dị ký". Tổ Xung Chi viết khá nhiều sách, nhưng phần lớn đều đã thất truyền.
Cuối đời

Khi Tổ Xung Chi tuổi về già, tình hình chính trị xã hội đen tối, đời sống nhân dân vô cùng khổ cực. Chỉ huy cấm vệ Tống là Tiêu Đạo Thành diệt Tống đến năm 479 thì xưng đế, lập ra nhà Nam Tề (tức Tề Cao Đế).
Ngụy Vương của Bắc Triều đã thừa cơ điều đại quân đánh xuống miền nam. Tổ Xung Chi rất quan tâm tới tình hình chính trị đương thời. Vào quãng thời gian giữa năm 494 đến năm 498, khi ông đảm nhiện chức hiệu úy Trường Thủy đã viết bài "An biên Luận", kiến nghị triều đình nên khai khẩn đất hoang, phát triển nông nghiệp, ổn định lòng dân, củng cố quốc phòng. Tề Minh Đế đọc qua bài này định cử Tổ Xung Chi đi tuần sát tứ xứ, tạo dựng một số ngành nghề có lợi cho quốc kế dân sinh. Nhưng vì chiến tranh xảy ra liên miên, kiến nghị này cuối cùng vẫn không thực hiện được.
Năm 500, thời Tề Hòa Đế, Tổ Xung Chi qua đời, hưởng thọ 72 tuổi.
Cuối đời > Hậu duệ

Con ông là Tổ Hằng cùng cháu nội Tổ Hào kế nghiệp, Tổ Hằng chu tâm nghiên cứu, tập trung cao độ đến nỗi sấm dền sét đánh cũng không biết, nhiều lúc ông vừa đi vừa nghĩ về đề tài. Có 1 lần vừa đi vừa nghĩ, ông đâm sầm vào vị đại quan là Từ Miễn. Như người ngủ mê sực tỉnh, ông mới vội vàng chào hỏi và xin lỗi. Từ Miễn thấy ông say mê như thế nên không quở trách.
Cuối đời > Vinh danh

Nhằm kỷ niệm ông, người ta đã đặt tên cho dãy núi ở phía sau Mặt Trăng là "Dãy núi Tổ Xung Chi" và đặt tên cho Tiểu hành tinh 1888 là "Tiểu hành tinh Tổ Xung Chi".
Chú thích

1 2 3 4  Thẩm Khởi Vĩ, sách đã dẫn, tr 563 - 564
↑  Lai Thủy, Hà Bắc, Trung Quốc hiện nay
↑  Strogatz, Steven (7 tháng 3 năm 2024). “Pi Day: How One Irrational Number Made Us Modern”. The New York Times (bằng tiếng Anh). ISSN 0362-4331. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2024.
↑  Yoshio Mikami (1913). Development of Mathematics in China and Japan. B. G. Teubner. tr. 50.
↑  Thẩm Khởi Vĩ, sách đã dẫn, tr 563
1 2 3  Lịch sử Trung Quốc 5000 năm, Đài Phát fhanh Quốc tế Trung Quốc (CRI). Tác giả: Lâm Hán Đạt - Tào Dư Chương
Euphyia coniophylla

| Euphyia coniophylla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Euphyia
Loài (species): E. coniophylla
Danh pháp hai phần
Euphyia coniophylla Turner 1922 
Euphyia coniophylla là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Kozan, Sarıkamış

| Kozan |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KozanVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kars
Huyện: Sarıkamış
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 433 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Kozan là một xã thuộc huyện Sarıkamış, tỉnh Kars, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 433 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kars”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Cồn (thị trấn)

Đối với các định nghĩa khác, xem Cồn.
Cồn là một thị trấn thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, Việt Nam.
Địa lý

Thị trấn Cồn nằm ở phía nam huyện Hải Hậu, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp vịnh Bắc Bộ
Phía đông bắc giáp xã Hải Đông
Phía tây giáp xã Hải Sơn
Phía tây nam giáp xã Hải Xuân
Phía nam giáp xã Hải Xuân
Phía bắc giáp các xã Hải Tân và Hải Tây.
Thị trấn Cồn có diện tích 11,58 km², dân số năm 2022 là 27.896 người, mật độ dân số đạt 2.408 người/km².
Hành chính

Thị trấn Cồn được chia thành 7 tổ dân phố số: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7.
Lịch sử

Cồn là thị trấn đầu tiên của tỉnh Nam Định, được thành lập vào năm 1958 theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trên cơ sở một phần diện tích tự nhiên và dân số của các xã Hải Tiến, Hải Tân và Hải Lý.
Ngày 18 tháng 12 năm 1976, Chính phủ ban hành Quyết định số 1506-CP sáp nhập xã Hải Tiến vào thị trấn Cồn.
Ngày 2 tháng 12 năm 2021, HĐND tỉnh Nam Định ban hành Nghị quyết số 61/2021/NQ-HĐND về việc:
Sáp nhập TDP số 2 vào TDP Số 1.
Sáp nhập 3 TDP: Hùng Uyển, Nguyễn Thọ, Vũ Đức thành TDP Số 2.
Sáp nhập TDP Số 4A vào TDP Số 3.
Đổi tên TDP Số 4B thành TDP Số 4.
Sáp nhập TDP Cao An vào TDP Số 5.
Sáp nhập TDP Nguyễn Tảo và TDP Thị Lý thành TDP Số 6.
Sáp nhập 4 TDP: Đỗ Bá, Nguyễn Chẩm A, Nguyễn Chẩm B, Nam Thịnh thành TDP Số 7.
Ngày 23 tháng 7 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1104/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã trên địa bàn tỉnh Nam Định (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 năm 2024). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên là 3,47 km², quy mô dân số là 6.279 người của xã Hải Chính và toàn bộ diện tích tự nhiên là 5,94 km², quy mô dân số là 12.773 người của xã Hải Lý vào thị trấn Cồn.
Sau khi nhập, thị trấn Cồn có diện tích tự nhiên là 11,58 km² và quy mô dân số là 27.896 người.
Kinh tế - xã hội

Thị trấn Cồn từ xưa đã nổi tiếng với chợ Cồn – trung tâm thương mại của cả vùng phía nam huyện Hải Hậu.
Thị trấn Cồn có Trường THPT C Hải Hậu, Trường THCS Thị trấn Cồn và Trường Tiểu học Thị trấn Cồn.
Văn hóa

Chùa Cồn là ngôi chùa nổi tiếng của huyện với lễ hội được tổ chức vào ngày 4 tháng 2 âm lịch hàng năm. Chùa nằm tại TDP số 5, cách ủy ban nhân dân thị trấn khoảng 100 m về phía Tây. Chùa Cồn đã được Bộ Văn hóa – Thông tin trao bằng Di tích Lịch sử cấp Quốc gia năm 1995. Thị trấn Cồn còn có đền thờ Trần Hưng Đạo tại TDP 4A được xây dựng hàng trăm năm có cây đa cổ thụ là nơi nuôi giấu Công an Nam Định trong thời kỳ kháng chiến. Thị trấn cũng có gần 40% dân số theo đạo Thiên Chúa, tập trung chủ yếu quanh khu vực Nhà thờ An Bài. Nơi đây có nhà thờ đổ Hải Lý.