Nhà thờ chính tòa Vĩnh Long
Lịch sử > 1938–nay

Địa phận Vĩnh Long được thành lập năm 1938. Dịp này tất cả các cha thừa sai đều rút về Sài Gòn. Như vậy ở Vĩnh Long trống mặc dầu có cha Thao làm phó. Đức cha Ngô Đình Thục về Vĩnh Long không có chỗ ở nên tạm thời tá túc tại nhà xứ Vĩnh Long và kiêm chính sở Vĩnh Long. Trong thời gian này thấy có cha Thao, cha Quang phụ giúp Đức cha trong việc mục vụ. Đến tháng 10 - 1938 cha Hưởn từ Biên Hòa được đưa về tạm coi sóc Họ đạo và lo mua sắm tòa Giám mục. Tháng 10 - 1940 cha Raphae Linh đến thay cha Hưởn và phục vụ đến năm 1945. Kế cha Tađêô Thiên về ở từ 1945 đến 1948.
Thời gian từ 1938 đến 1948 kể như thời gian chuyển tiếp vì không có cha nào thực sự là sở.
Tháng 8 - 1948 cha Giacôbê Nguyễn Ngọc Quang đang làm giám đốc tiểu chủng viện được bộ nhiệm làm chính sở chính tòa. Trong thời gian dài 17 năm từ 1948 - 1965 với thật nhiều cha phó kế tiếp nhau: cha Long, cha Truyền, cha Hớn, cha De Roeck, cha Sánh, cha Binh, cha Nhơn, cha Đức, cha Khương. Cha đã làm cho mọi nơi từ họ chính đến họ lẽ có một cuộc sống nề nếp. Lúc này địa sở Vĩnh Long có Long Hiệp, Cầu Mới, Hòa Tịnh, Cái Mơn.
Năm 1954 cha mở trường trung học Nguyễn Trường Tộ. Nhà in Long Hồ và đồng thời ra tờ nguyệt san lấy tên là Hiệp Nhất. Đến năm 1965 cha được Tòa thánh bổ nhiệm làm Giám mục Cần Thơ. Năm 1960 Đức cha Ngô về Huế. Tòa thánh bổ nhiệm Đức cha Antôn Thiện về Vĩnh Long.
Từ 1965 đã khởi công xây cất Nhà thờ chính tòa mới tại Ngã Ba Cần Thơ dưới trào quản lý của cha Raphae Minh. Cha Benoỵt Trương Thành Thắng từ Cái Mơn về thay thế Đức cha Quang. Đức cha Antôn quyết định nhân dịp này bắt đầu sử dụng liền Nhà thờ mới, mặc dầu chỉ xong có tầng dưới. Như vậy khu Nhà thờ cũ tại mé sông tạm thời bỏ trống. Cha sở mới là cha Thắng và cha phó là cha Antôn Khương về nhà thờ mới trong khung cảnh rất chật vật. Tầng trên chưa xong, tầng dưới tạm xong dùng làm Nhà thờ tạm, dùng một vài căn phòng tầng dưới làm nhà ở. Nhà thờ được hoàn thành vào năm 1967. không có tháp chuông, mặc dầu trong họa đồ có vẽ. Cha sở sửa sang khuôn viên Nhà thờ, cất nhà cha sở, trường học. Ngoài ra cha còn mua một thửa đất tại xã Tân Ngãi để làm đất thánh cho Họ đạo và ngày nay đang sử dụng, và lập họ đạo Đình Khao nơi Á thánh Minh tử đạo. Tết Mậu Thân 1968 là một biến cố khó quên trong lịch sử Họ đạo. Cả năm bảy ngàn người đến tá túc ở tầng dưới Nhà thờ, ngoài hành lang, ngoài sân cỏ. Đâu đâu cũng người là người. Mấy tháng trời cha phải chung sống với họ, lo lắng cho họ. Nhiều người ngày hôm nay vẫn còn nhắc: nhờ Nhà thờ mà tôi qua được cái tết Mậu Thân. Sau tết Mậu Thân, Đức cha Antôn Thiện từ chức, Đức cha Giacôbê Mầu được chỉ định thay thế.
Đến tháng 1 - 1973 cha Benoỵt được đổi về Cái Mơn, làm chính sở kiêm phụ trách Nhà phước. Cha Phaolô Trọng đang làm quản lý địa phận, được gọi về thay thế. Việc đầu tiên là cha cho làm các cửa sổ lớn chung quanh Nhà thờ để cho có đủ không khí trong Nhà thờ. Cha còn cất trung tâm Phaolô 6 nơi huấn luyện cho thanh niên trong địa phận và đồng thời dùng nơi đây làm Nhà thờ cho xóm Đường Chừa. Sau ngày giải phóng, địa sở chính tòa chỉ còn Nhà thờ chính và 2 điểm có Nhà thờ và có lễ đó là Văn Thánh và Đình Khao. Nhà thờ Đường Chừa giải thể. Ngược lại, nhờ có một số cha trong chủng viện rảnh rang nên được Đức cha bổ nhiệm đi phụ trách thiệt thọ các họ lẽ như Cái Sơn có cha J.B. Trác, ở Long Mỹ có cha Phêrô Thuận, ở Thiềng Đức có cha Giuse Lục, ở Tân Ngãi có cha Gioakim Nghiệm. Cách chung những họ lẽ của Vĩnh Long thời xưa đều có cha sở ở tại chỗ đảm trách. Tình thế mới đòi hỏi có thêm được Nhà thờ ở chủng viện phường 1 do cha Tôma Tân phụ trách để tránh cho một người khỏi phải đi lễ xa tận nhà thờ chính tòa.
| x t Cơ sở Công giáo tại Việt Nam |
| --- | --- |
Các Vương cung thánh đường:  La Vang  Sở Kiện  Phú Nhai  Đức Bà Sài Gòn (Nhà thờ chính tòa) 
Các nhà thờ chính tòa:  Hà Nội  Sơn Lộc (Hưng Hóa)  Phát Diệm  Thanh Hóa  Xã Đoài (Vinh)  Văn Hạnh (Hà Tĩnh)  Bùi Chu  Thái Bình  Hải Phòng  Bắc Ninh  Lạng Sơn  Phủ Cam (Huế)  Đà Nẵng  Qui Nhơn  Nha Trang  Kon Tum  Ban Mê Thuột  Đức Bà (Sài Gòn)  Xuân Lộc  Bà Rịa  Phú Cường  Đà Lạt  Phan Thiết  Mỹ Tho  Vĩnh Long  Cần Thơ  Long Xuyên 
Các nhà thờ nổi bật:  Bảo Lộc  Cha Tam  Chí Hòa  Chợ Quán  Chúa Cứu Thế, Huế  Cửa Bắc  Fatima Bình Triệu  Hàm Long  Hạnh Thông Tây  Hòn Gai  Huyện Sỹ  Thánh Jeanne d'Arc  Phú Trung  Phùng Khoang  Sa Pa  Tam Tòa  Tân Định  Danh sách nhà thờ tại Tp. Hồ Chí Minh 
Các đền thánh:  Trung Lao  Phương Chính  Báo Đáp 
Các cơ sở đào tạo:  Giáo hoàng Học viện Piô X Đà Lạt  ĐCV. Xuân Bích Huế  ĐCV. Thánh Giuse Hà Nội  ĐCV. Bùi Chu  ĐCV. Vinh Thanh  ĐCV. Sao Biển  ĐCV. Thánh Giuse SG  ĐCV. Thánh Giuse Xuân Lộc  ĐCV. Thánh Quý  Học viện Công giáo Việt Nam 
Các tu viện, đan viện:  TV. Dòng Thánh Phaolô thành Chartres  TV. Dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm  ĐV. Châu Sơn Đơn Dương  ĐV. Châu Sơn  ĐV. Cát Minh Sài Gòn 
Các cơ sở khác:  TGM. Ban Mê Thuột  Tòa Khâm sứ 
 Di tích quốc gia đặc biệt  Hang động  Thác nước  Chùa  Đình  Đền  Nhà thờ  Tháp cổ  Tháp Chăm 
Tượng Chúa Kitô Vua mới được thay thế tượng cũ năm 2018
Bên trong nhà thờ chính toà Vĩnh Long với tượng Đức Mẹ nhìn lên cung thánh
Phía sau nhà thờ
Cung Thánh nhà thờ Chính toà Vĩnh Long với huy hiệu Giám mục và ngai toà bên trái