Thành Cát Tư Hãn
Di sản và đánh giá > Tại Mông Cổ

Trong nhiều thế kỷ, Thành Cát Tư được nhân dân Mông Cổ xem như một hình tượng tôn giáo, không liên quan đến chính trị. Sau khi A Nhĩ Thản Hãn cải sang Phật giáo Tây Tạng cuối những năm 1500, Thành Cát Tư được phong thánh và đóng vai trò trung tâm trong truyền thống tôn giáo Mông Cổ. Trên vai trò là một vị thánh, Thành Cát Tư hòa vào một phần của truyền thống dân gian, Phật giáo và shaman giáo Mông Cổ: chẳng hạn, ông được coi như là kiếp đầu thai của chakravartin (n.đ. 'kẻ xoay vần bánh xe') giống như Hoàng đế Ashoka hoặc Bồ tát võ bị Vajrapani; ông được thêm vào phả hệ của các vị Phật đà và Phật vương cổ; ông được xướng tên trong các buổi yến tiệc hoặc hôn lễ; và được trọng phụng trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Ông cũng trở thành nhân vật chính trong truyền thuyết anh hùng say giấc, rằng có ngày ông sẽ trở về để giúp đỡ nhân dân Mông Cổ trong cơn hoạn nạn. Trung tâm sùng bái Thành Cát Tư được gọi là naiman chagan ordon (n.đ. 'tám túp yurt trắng'), nay là một lăng tẩm ở Nội Mông, Trung Quốc.
Vào thế kỷ thứ 19 và 20, Thành Cát Tư bắt đầu được nhìn nhận như một anh hùng dân tộc của người Mông Cổ. Các cường quốc ngoại bang lợi dụng điều này bằng nhiều cách: trong thời gian chiếm đóng Nội Mông, Đế quốc Nhật đã đầu tư xây dựng một tượng đài vinh danh Thành Cát Tư để củng cố tính chính danh của chế độ; trong Nội chiến Trung Quốc, cả Quốc Dân Đảng và Cộng sản Đảng đều mượn danh Thành Cát Tư để chiêu mộ đồng minh. Thái độ này được duy trì trong Thế chiến II, khi nhà nước Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ thân Liên Xô tuyên truyền Thành Cát Tư như biểu tượng của lòng ái quốc chống quân xâm lược. Tuy nhiên, do một anh hùng không phải người Nga có thể bị các thế lực chống cộng lợi dụng làm bung xung chính trị, thái độ ưu ái đối với Thành Cát Tư lụi tàn theo năm tháng. Theo May, Thành Cát Tư "bị đàn hặc là một tên lãnh chúa phong kiến phản động bóc lột nhân dân." Tục sùng bái Thành Cát Tư bị trấn áp; nhà nước Mông Cổ không sử dụng bảng chữ cái truyền thống do ông chọn nữa mà đổi sang dùng chữ Kirin, và kế hoạch kỷ niệm sinh nhật lần thứ 800 của ông vào năm 1962 bị đình hoãn và hứng chịu chỉ trích kịch liệt từ phía Liên Xô. Bởi lẽ sử gia Trung Quốc có thiện cảm với ông hơn giới đồng đạo Xô viết, Thành Cát Tư đóng một vai trò nhỏ nhưng đáng kể trong rạn nứt quan hệ Trung – Xô.
Hình tượng Thành Cát Tư Hãn ở Mông Cổ. Theo chiều kim đồng hồ từ trên bên trái: bức tượng bên ngoài Cung Chính phủ; tượng Thành Cát Tư Hãn trên lưng ngựa tại Tsonjin Boldog; Huân chương Thành Cát Tư Hãn, phần thưởng cao quý nhất do nhà nước Mông Cổ trao tặng; và một tờ ₮20.000.
Làn sóng glasnost và perestroika những năm 1980 bắt nguồn từ Liên Xô đã mở ra con đường phục hồi cho Thành Cát Tư. Chỉ hai năm sau cuộc cách mạng 1990, Đại lộ Lenin tại thủ đô Ulaanbaatar đã bị đổi tên thành Đại lộ Thành Cát Tư Hãn. Kể từ đó, Mông Cổ đã cho thành lập Cảng hàng không Quốc tế Thành Cát Tư Hãn và dựng một tượng đài lớn nhằm vinh danh ông tại Quảng trường Sükhbaatar (sau cũng bị đổi tên thành Quảng trường Thành Cát Tư Hãn trong một khoảng thời gian ngắn, giữa năm 2013 và 2016). Chân dung ông xuất hiện trên các con tem bưu chính và các tờ tiền có giá trị cao, cho tới các nhãn hiệu rượu và giấy vệ sinh trên thị trường. Năm 2006, Quốc hội Mông Cổ chính thức thảo luận về sự bão hòa danh tiếng của Thành Cát Tư bắt nguồn từ nạn quảng cáo tràn lan.
Nhân dân Mông Cổ hiện đại có xu hướng xem nhẹ các cuộc chinh phạt của Thành Cát Tư Hãn mà chỉ đề cao di sản chính trị và dân sự của ông — họ cho rằng những chiến dịch quân sự chết chóc mà ông phát động đơn thuần là "sản phẩm của thời đại", theo cách nói của sử gia Michal Biran, và không quan trọng bằng đóng góp của ông cho lịch sử Mông Cổ nói riêng và lịch sử thế giới nói chung. Các chính sách của Thành Cát Tư — chẳng hạn như phương cách vận dụng kurultai, chủ trương kiến thiết bộ máy pháp trị dựa trên cơ quan tư pháp độc lập, hay sự dung túng nhân quyền — được đánh giá là đã góp phần xây nên nền móng của nhà nước Mông Cổ dân chủ hiện đại. Được lý tưởng hóa như là người mang lại hòa bình và sự thông tuệ thay vì chiến tranh và sự hủy diệt, Thành Cát Tư Hãn đã biến Mông Cổ trở thành trung tâm của thế giới văn minh trong một khoảng thời gian tương đối dài. Ông được phần đông nhà bình luận coi là kiến quốc phụ của Mông Cổ hiện đại.