stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quán tính
Lịch sử phát triển khái niệm > Hiểu biết ban đầu về chuyển động

Trước thời kỳ Phục hưng, lý thuyết chuyển động được chấp nhận rộng rãi nhất trong triết học phương Tây dựa trên Aristotle, người vào khoảng năm 335 trước Công nguyên đến năm 322 trước Công nguyên đã nói rằng, trong trường hợp không có động cơ bên ngoài, tất cả các vật thể (trên Trái đất) sẽ dừng lại và rằng các vật đang chuyển động chỉ tiếp tục chuyển động chừng nào có một sức mạnh gây ra cho chúng. Aristotle giải thích chuyển động liên tục của các viên đạn, được tách ra khỏi máy chiếu của chúng, bởi tác động của môi trường xung quanh, tiếp tục chuyển động của đường đạn theo một cách nào đó. Aristotle kết luận rằng chuyển động mãnh liệt như vậy trong khoảng không là không thể.
Bất chấp sự chấp nhận chung của nó, khái niệm chuyển động của Aristotle đã bị các nhà triết học nổi tiếng tranh cãi nhiều lần trong gần hai thiên niên kỷ. Ví dụ, Lucretius (theo sau, có lẽ là Epicurus) đã nói rằng "trạng thái mặc định" của vật chất là chuyển động, không phải là ngưng trệ. Vào thế kỷ thứ 6, John Philoponus đã chỉ trích sự mâu thuẫn giữa cuộc thảo luận của Aristotle về đường đạn, nơi phương tiện giữ đường đạn và cuộc thảo luận của ông về khoảng không, nơi phương tiện cản trở chuyển động của cơ thể. Philoponus đề xuất rằng chuyển động không được duy trì bởi tác động của môi trường xung quanh, mà bởi một số đặc tính được truyền cho vật thể khi nó chuyển động. Mặc dù đây không phải là khái niệm quán tính hiện đại, vì vẫn cần một sức mạnh để giữ một cơ thể chuyển động, nó đã chứng tỏ một bước cơ bản theo hướng đó. Quan điểm này đã phản đối mạnh mẽ bởi Averroes và nhiều kinh viện triết gia ủng hộ Aristotle. Tuy nhiên, quan điểm này không bị thách thức trong thế giới Hồi giáo, nơi Philoponus đã có một số người ủng hộ, những người đã phát triển thêm ý tưởng của mình.
Trong thế kỷ 11, nhà bác học người Ba Tư Ibn Sina (Avicenna) tuyên bố rằng một viên đạn trong chân không sẽ không dừng lại trừ khi có lực tác động lên nó.
Lịch sử phát triển khái niệm > Lý thuyết về động lực

Vào thế kỷ 14, Jean Buridan đã bác bỏ quan điểm cho rằng một đặc tính tạo ra chuyển động, mà ông đặt tên là động lực, sẽ tiêu tan một cách tự nhiên. Quan điểm của Buridan là một vật thể chuyển động sẽ bị bắt giữ bởi lực cản của không khí và trọng lượng của cơ thể chống lại lực đẩy của nó. Buridan cũng duy trì rằng động lực tăng dần theo tốc độ; do đó, ý tưởng ban đầu của ông về động lực giống với khái niệm hiện đại về động lượng. Mặc dù những điểm tương đồng rõ ràng để những ý tưởng hiện đại hơn của quán tính, Buridan thấy lý thuyết của ông như chỉ có một thay đổi triết lý cơ bản của Aristotle, duy trì nhiều người khác có quan điểm thuộc về triết học, trong đó có niềm tin rằng vẫn còn một sự khác biệt cơ bản giữa một đối tượng trong chuyển động và một đối tượng ở phần còn lại. Buridan cũng tin rằng xung lực có thể không chỉ là tuyến tính mà còn có thể là hình tròn trong tự nhiên, khiến các vật thể (chẳng hạn như các thiên thể) chuyển động theo đường tròn.
Suy nghĩ của Buridan được tiếp nối bởi học trò của ông là Albert ở Sachsen (1316–1390) và các thành viên nhóm Máy tính của Oxford, những người đã thực hiện nhiều thí nghiệm khác nhau làm suy yếu thêm quan điểm cổ điển của Aristoteles. Đến lượt mình, công trình nghiên cứu của họ lại được Nicole Oresme, người đi tiên phong trong việc chứng minh các định luật chuyển động dưới dạng đồ thị.
Không lâu trước lý thuyết quán tính của Galileo, Giambattista Benedetti đã sửa đổi lý thuyết động lực ngày càng tăng để chỉ liên quan đến chuyển động thẳng:
"...[Any] portion of corporeal matter which moves by itself when an impetus has been impressed on it by any external motive force has a natural tendency to move on a rectilinear, not a curved, path."
Benedetti trích dẫn chuyển động của một tảng đá trong một rãnh trượt như một ví dụ về chuyển động thẳng vốn có của các vật thể, bị ép thành chuyển động tròn.
Lịch sử phát triển khái niệm > Thuyết tương đối

Lý thuyết tương đối hẹp của Albert Einstein, như được đề xuất trong bài báo năm 1905 của ông có tựa đề " Về điện động lực học của các vật thể chuyển động ", được xây dựng dựa trên sự hiểu biết về hệ quy chiếu quán tính do Galileo và Newton phát triển. Trong khi lý thuyết mang tính cách mạng này đã thay đổi đáng kể ý nghĩa của nhiều khái niệm Newton như khối lượng, năng lượng và khoảng cách, khái niệm quán tính của Einstein vẫn không thay đổi so với ý nghĩa ban đầu của Newton. Tuy nhiên, điều này dẫn đến một hạn chế vốn có trong thuyết tương đối hẹp: nguyên lý tương đối chỉ có thể áp dụng cho hệ quy chiếu quán tính. Để giải quyết hạn chế này, Einstein đã phát triển thuyết tương đối rộng của mình ("Nền tảng của Thuyết tương đối rộng", năm 1916), đưa ra một lý thuyết bao gồm các hệ quy chiếu không quán tính (có gia tốc).
Quán tính quay

Một đại lượng liên quan đến quán tính là quán tính quay (→ momen quán tính), tính chất mà một vật cứng quay duy trì trạng thái chuyển động quay đều. Mômen động lượng của nó không thay đổi, trừ khi có mômen bên ngoài tác dụng; điều này còn được gọi là bảo toàn momen động lượng. Quán tính quay thường được coi là liên quan đến một vật cứng. Ví dụ, một con quay hồi chuyển sử dụng thuộc tính mà nó chống lại bất kỳ sự thay đổi nào trong trục quay.
Galileo Galilei
Tiếng Ưu Miền

| Tiếng Ưu Miền |
| --- | --- |
Iu Mienh
Phát âm: [ju˧ mjɛn˧˩]
Sử dụng tại: Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Thái Lan, cộng đồng người di cư ở Mỹ, Pháp.
Tổng số người nói: 840,000 (1995–1999)
Phân loại: H'Mông-MiềnMiềnTiếng Ưu Miền
Hệ chữ viết: chữ Latinh
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại:  Trung Quốc (huyện tự trị dân tộc Dao Kim Tú)
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3: ium
Glottolog: iumi1238
Bài viết này có chứa ký tự ngữ âm IPA. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để biết hướng dẫn giới thiệu về các ký hiệu IPA, xem Trợ giúp:IPA.
Tiếng Ưu Miền (tiếng Trung: 勉語 hoặc 勉方言; tiếng Thái:  ภาษาอิวเมี่ยน) còn gọi là tiếng Dìu Miền (Ưu hoặc Dìu có nguồn gốc từ chữ 猺 nay thành chữ 瑶) là ngôn ngữ của người Ưu Miền ở Trung Quốc (nơi họ được coi là một nhóm cấu thành dân tộc Dao), Lào, Việt Nam, Thái Lan (và trong thời gian gần đây hơn là Hoa Kỳ và Pháp, trong cộng đồng người di cư). Giống như các ngôn ngữ thuộc ngữ hệ H'mong-Miền khác, đây là ngôn ngữ thanh điệu, đơn âm tiết.
Các nhà ngôn ngữ học ở Trung Quốc coi phương ngữ nói ở Trường Đông, huyện tự trị dân tộc Dao Kim Tú, Quảng Tây là tiếng Ưu Miền chuẩn. Tiếng chuẩn này cũng được nói bởi người Ưu Miền ở phương Tây; tuy nhiên, do hầu hết họ là người tị nạn từ Lào, phương ngữ của họ chịu ảnh hưởng từ tiếng Lào và tiếng Thái.
Tiếng Ưu Miền có 78% từ tương đồng với tiếng Kim Môn (Lanten), 70% với tiếng Tiêu Mẫn và 61% với tiếng Tảo Mẫn.
Phân bố

Có 130.000 người nói ở tỉnh Hồ Nam (được gọi là phương ngữ Tương Nam 湘南), 400.000 người nói ở Quảng Tây, Vân Nam, Quảng Đông, Quý Châu và Giang Tây (được gọi là phương ngữ Quảng Điền 广滇).
Ở Việt Nam, người Dao thuộc các nhóm Đại Bản, Tiểu Bản, Quần Chẹt, Ô Gang, Cóc Ngáng và Cóc Mùn nói các phương ngữ Ưu Miền.
Âm vị học > Phụ âm

Có 31 âm vị phụ âm trong tiếng Ưu Miền. Một nét đặc trưng của hệ thống phụ tiếng âm Ưu Miền là sự hiện diện của âm mũi vô thanh và âm cạnh lưỡi vô thanh.
|  | Môi | Môi | Chân răng | Chân răng | Sauchân răng | Sauchân răng | Vòm | Vòm | Ngạc mềm | Ngạc mềm | Thanh hầu | Thanh hầu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mũi | m̥ | m | n̥ | n |  |  | ɲ̥ | ɲ | ŋ̊ | ŋ |  |  |
| Tắc | pʰ p | b | tʰ t | d |  |  |  |  | kʰ k | ɡ | ʔ | ʔ |
| Tắc xát |  |  | t͡sʰ t͡s | d͡z | t͡ɕʰ t͡ɕ | d͡ʑ |  |  |  |  |  |  |
| Xát | f |  | s |  |  |  |  |  |  |  | h | h |
| Tiếp cận |  |  |  |  |  |  | j | j | w | w |  |  |
| Tiếp cận cạnh lưỡi |  |  |  |  | l̥ | l |  |  |  |  |  |  |
Hệ thống chữ viết chuẩn tiếng Ưu Miền không thể hiện âm tắc giống với cách thức dùng trong IPA: ví dụ, ⟨t⟩, ⟨d⟩,  ⟨nd⟩ lần lượt biểu thị /tʰ/, /t/, /d/. Điều này có thể xuất phát từ nỗ lực mô hình hóa hệ thống chữ viết tiếng Ưu Miền sao cho giống Bính âm (dùng thể ký âm cho Quan thoại; trong Bính âm, ⟨t⟩, ⟨d⟩ cũng hiện lần lượt /tʰ/ và /t/. Cũng có thể nhận thấy sự ảnh hưởng của bính âm trong việc dùng ⟨c⟩, ⟨z⟩, ⟨nz⟩ để biểu thị ba âm tắc xát chân răng /t͡sʰ/, /t͡s/, /d͡z/ và ⟨q⟩, ⟨j⟩, ⟨nj⟩ để biểu vị ba âm tắc xát chân răng-vòm /t͡ɕʰ/, /t͡ɕ/, /d͡ʑ/. Lưu ý rằng do ⟨ng⟩ được dùng đại diện cho âm mũi ngạc mềm /ŋ/ tức là nó cũng không thể được dùng để biểu diễn /ɡ/ như dự đoán; thay vào đó, ⟨nq⟩ được sử dụng.
Theo Aumann và Chengqian, trong một phương ngữ nhất định ở Trung Quốc, âm tắc xát chân răng-vòm được thay bằng âm tắc vòm (/cʰ/, /c/, /ɟ/).
Theo Daniel Bruhn, âm mũi vô thanh thực sự là các chuỗi [h̃m], [h̃n], [h̃ŋ] và [h̃ɲ] (tức là một âm /h/ mũi hoá ngắn với một âm mũi hữu thanh theo sau), trong khi âm cạnh lưỡi vô thanh là âm xát cạnh lưỡi vô thanh [ɬ].
Bruhn cũng quan sát thấy rằng giới trẻ người Mỹ gốc Ưu Miền thường thay âm mũi vô thanh và âm cạnh lưỡi vô thanh bằng /h/, còn các âm tắc xát chân răng-vòm thường được thay bằng những âm tắc xát chân răng tương ứng.
Âm vị học > Phụ âm > Khởi âm

Dường như tất cả các âm vị phụ âm đơn trừ /ʔ/ đều có thể làm khởi âm.
Âm vị học > Phụ âm > Phụ âm cuối

Không giống như tiếng H'mông (thường thiếu vắng phụ âm cuối), tiếng Ưu Miền có bảy âm vị phụ âm đơn có thể đảm nhận vị trí cuối. Những phụ âm này là /m/, /n/, /ŋ/, [p̚], [t̚], [k̚], và /ʔ/. Một số âm tắc chỉ đi chung với một số thanh nhất định; ví dụ: /ʔ/ chỉ xuất hiện trong từ có thanh ⟨c⟩ hay ⟨v⟩.
|  | Trước | Giữa | Sau |
| --- | --- | --- | --- |
| Đóng | i |  | u |
| Nửa đóng | e |  | o |
| Nửa mở | ɛ | ɜ |  |
| Gần mở | æ | ɐ |  |
| Mở | aː |  | ɒ |
Âm vị học > Thanh điệu

Tiếng Ưu Miền là một ngôn ngữ thanh điệu với sáu thanh.
Trong Iu Mien United Script (hệ thống chữ viết thường dùng nhất cho tiếng Ưu Miền), thanh không được thể hiện bằng dấu thanh (như dấu "sắc" hay "nặng" trong tiếng Việt); thay vào đó, thanh điệu được thể hiện bằng một chữ cái nằm cuối từ. Từ nào không có chữ cái chỉ thanh thì từ đó có thanh "vừa/ngang".
| IPA | Mô tả | IMUS | Ví dụ | Nghĩa |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ˦/˦˥ | Cao | v | maaiv | nghiêng |
| ˧˩ | Vừa, xuống (giáng) | h | maaih | có |
| ˧ | Vừa | ∅ | maai | đuôi chiếc (chim) |
| ˨/˨˩ | Thấp | c | maaic | bán |
| ˨˧ | Thấp, lên (thăng) | x | maaix | ác mộng |
| ˨˧/˨˧˨ | Thấp, lên rồi xuống | z | maaiz | mua |
Ngữ pháp

Tiếng Ưu Miền là một ngôn ngữ phân tích, không có biến tố. Đây còn là một ngôn ngữ đơn âm tiết: hầu hết từ chỉ có một âm tiết.
Ngôn ngữ này có trật tự từ SVO (chủ-động-tân). Tiếng Ưu Miền còn có một số đặc điểm cứ pháp sau:
Tính từ thường đứng sau danh từ.
Từ để hỏi (chẳng hạn "đâu", "ai") thường nằm ở cuối câu.
Từ phủ định maiv (khi viết thường rút gọn thành mv) đứng trước động từ nó phủ định.
Hiện tượng rút ngắn thường gặp. Nhiều từ được tạo nên từ một âm tiết rút ngắn đi liền với một âm tiết không rút (trong IMUS, từ ghép kiểu này có dấu apostrophe (') chen giữa hai âm tiết). Ví dụ như từ ga'nyorc ("nhện"), rút ngắn từ gaeng-nyorc ("bọ-nhện").
Hệ thống chữ viết

Trước đây, tỷ lệ mù chữ ở người nói tiếng Ưu Miền cao do thiếu chữ viết. Ở Trung Quốc, tiếng Ưu Miền từng được viết bằng chữ Hán; song, điều này thực sự khó khăn đối với người nói tiếng Ưu Miền từ các quốc gia khác như Lào hay ở phương Tây.
Trong nỗ lực giải quyết vấn đề này, Iu Mien Unified Script được tạo nên vào 1984 bằng cách sử dụng chữ Latinh, dựa trên một bảng chữ cái trước đó được phát triển ở Trung Quốc. Không giống bảng chữ cái tiếng Việt, bảng chữ cái này không sử dụng bất kỳ dấu phụ nào để phân biệt thanh điệu hoặc các nguyên âm khác nhau và chỉ sử dụng 26 chữ cái của bảng chữ cái Latin ISO cơ bản. Bảng chữ cái này phân biệt 30 khởi âm, 128 vần và tám thanh điệu. Dấu gạch nối được dùng để nối tính từ với danh từ mà nó bổ nghĩa. Bảng chữ cái này tương tự như Romanized Popular Alphabet dùng để viết tiếng H'Mông hay Bính âm Hán ngữ được sử dụng cho tiếng Trung Quốc.
Phim

Những bộ phim sau đây có tiếng Ưu Miền:
2003 - Death of a Shaman. Đạo diễn Richard Hall; được sản xuất bởi Fahm Fong Saeyang.
2010 - "Siang-Caaux Mienh"[liên kết hỏng]. Một câu chuyện về một người đàn ông rất vô trách nhiệm với gia đình, nghiện rượu và ma túy. Anh ấy thích những người bạn xấu nhưng anh ấy không yêu gia đình mình. Nhưng khi anh ta bắt đầu trả giá những sai lầm của mình, đã trở thành một bước ngoặt trong cuộc đời anh.
2011 - "Mborqv Jaax Ciangv"[liên kết hỏng]. Một bộ phim gia đình thân thiện.
Wizards of Waverly Place

| Wizards of Waverly Place |
| --- | --- |

Thể loại: Teen sitcom, Contemporary fantasy
Sáng lập: Todd J. Greenwald
Diễn viên: Selena Gomez David Henrie Jake T. Austin Jennifer Stone Maria Canals Barrera David DeLuise
Nhạc phim: John Adair và Steve Hampton
Nhạc dạo: "Everything Is Not What It Seems", trình bày bởi Selena Gomez
Quốc gia: Mỹ
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Số mùa: 4
Số tập: 106 (Danh sách chi tiết)
Sản xuất
Giám chế: Todd J. Greenwald Peter Murrieta (phần 1–3) Vince Cheung Ben Montanio
Địa điểm: New York City (thiết lập) Hollywood Center Studios, Hollywood, California (địa điểm taping)
Bố trí camera: Videotape; Multi-camera
Thời lượng: Xấp xỉ 22–23 phút
Đơn vị sản xuất: It's a Laugh Productions
Trình chiếu
Kênh trình chiếu: Disney Channel
Định dạng hình ảnh: Phần 1-2; SDTV NTSC;480i PAL;576i Phần 3-4; HDTV 720p (tại Mĩ và châu Á) 1080i (Quốc tế)
Định dạng âm thanh: Stereo
Phát sóng: 12 tháng 10 năm 2007 (2007-10-12) – 6 tháng 1 năm 2012 (2012-01-06)
Thông tin khác
Chương trình liên quan: Wizards of Waverly Place: The Movie  The Wizards Return: Alex vs. Alex  Wizards Beyond Waverly Place
Liên kết ngoài
Official Website
Những phù thủy xứ Waverly (Wizards of Waverly Place) là bộ phim truyền hình dài tập của Disney được công chiếu lần đầu ngày 12 tháng 10 năm 2007 trên kênh Disney Channel. Bộ phim được sáng lập bởi Todd J.Greenwald với các nhân vật chính là Selena Gomez, David Henrie và Jake T. Austin. Phim được thực hiện bởi It's a Laugh Productions, Inc và Disney Channel Original Production.
Bộ phim đã ba lần thắng giải Outstanding Children's Program (Chương trình thiếu nhi nổi bật) tại giải Primetime Emmy lần thứ 61, 62 và 64. Wizards of Waverly Place dài 106 tập với 4 mùa phim, vượt qua cả số tập của phim That's so Raven. Tập cuối cùng thu hút khoảng 10 triệu lượt xem, là tập phim đạt nhiều lượt xem nhất trong lịch sử của kênh Disney Channel.
Vào năm 2009, một tập phim dài mang tên Wizards of Waverly Place: The Movie được trình chiếu trên kênh Disney Channel vào ngày 28 tháng 8. Vào ngày 15 tháng 3 năm 2013, một tập phim đặc biệt là The Wizards Return: Alex vs. Alex với thời lượng khoảng 1 tiếng, cũng được phát sóng trên kênh Disney Channel. Ra mắt với loạt phim Wizards Beyond Waverly Place vào ngày 29 tháng 10 năm 2024.
Cốt truyện

Bộ phim nói về 3 phù thủy tập sự Alex Russo, anh trai Justin, em trai Max và bạn thân của cô, Harper. Ba anh em sống với cha Jerry và mẹ Theresa, cả ba anh em đều có thể sử dụng phép thuật tuy nhiên khi đủ 18 tuổi Alex, Justin và Max sẽ phải tham gia một cuộc thi để xem ai sẽ được giữ lại phép thuật. Trong cuộc sống bình thường họ vẫn ngày ngày phải học phép thuật do người cha - cựu phù thủy Jerry Russo dạy. Và họ cũng đã gặp khá nhiều rắc rối dở khóc dở cười bên ngoài cuộc sống thực do phép thuật của cả ba anh em.
Danh sách tập phim

Bài chi tiết: Danh sách tập phim Wizards of Waverly Place
| Phần | Phần | Số tập | Phát sóng chính thức > Ngày ra mắt tập đầu | Phát sóng chính thức > Ngày phát sóng tập cuối |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | 21 | 12/10/2007 | 31/08/2008 |
|  | 2 | 30 | 12/09/2008 | 21/08/2009 |
|  | Phim | Phim | 28/08/2009 | 28/08/2009 |
|  | 3 | 28 | 09/10/2009 | 15/10/2010 |
|  | 4 | 27 | 12/11/2010 | 06/01/2012 |
Nhân vật > Nhân vật chính

Alex Russo (Selena Gomez): Là con thứ 2 và là con gái duy nhất trong gia đình, chính vì vậy mà trong một số tập phim, Alex được coi là "con gái cưng của bố". Alex thường xuyên phải sống dưới bóng của anh trai Justin kể cả lúc ở trường và lúc học làm phù thủy. Alex là một cô gái có phần ranh ma, khôn vặt (nên mỗi khi cần lời khuyên, Justin luôn tìm đến Alex) can đảm và rất hay trêu chọc anh em trai của mình-Justin và Max. Alex đã từng bị phạt rất nhiều lần vì dùng phép thuật mà không được sự cho phép của bố. Bạn thân của Alex là Harper (tên đầy đủ là Harper Finkle), ngoài ra Alex còn có một kẻ địch ở trường là Gigi (tên đầy đủ là Gertrude Hollingsworth). Alex thường cài đũa phép ở trong boot hoặc là tất. Tên đầy đủ của Alex là Alexandra Margarita Russo.
Justin Russo (David Henrie): Là con cả trong gia đình Russo. Justin thông minh, chín chắn và rất có trách nhiệm, thích xem thể thao, là fan của đội 2 đội bóng chày Mets và Jets. Hâm mộ thuyền trưởng Jim Bob Sherwood truyện tranh, từng có cơ hội vẽ tiếp truyện này vì tác giả không viết nữa, nhưng lại phải hợp tác với Alex nên mọi chuyện không đi về đâu cả. Khác với Alex, Justin không được nổi tiếng lắm ở trường, tuy vậy, Harper-bạn thân Alex lại rất thích cậu ấy. Justin biết nhiều về phép thuật hơn các em của mình, học phép thuật rất nghiêm túc, nhưng thường xuyên bị dính líu vào những trò nghịch ngợm của Alex. Tên đầy đủ của Justin là Justin Vincenzo Pepe Russo, Justin thường bị Alex trêu về cái tên "Pepe" của mình.
Max Russo (Jake T. Austin): Là cậu em út trong gia đình nhưng luôn bày ra các trò nghịch ngợm,thích hù dọa anh trai mình. Max có một tật xấu là rất... lười tắm và căn phòng của cậu thì bừa bãi khủng khiếp. Hơi chậm tiêu, có những ý nghĩ kì quái. Người ta hiểu thế này, Max hiểu thế nọ (theo hướng tiêu cực).
Jerry Russo (David DeLuise): Là bố và cũng là người dạy phép thuật cho Justin, Alex và Max. Khi còn trẻ, ông cũng là một phù thủy. Jerry đã thắng cuộc thi với em trai,em gái và được quyền giữ lại phép thuật của mình, nhưng khi biết được là phù thủy không thể cưới người thường, ông đã tặng sức mạnh cho người em trai và lấy Theresa. Ông là một người vô cùng nghiêm khắc đối với Alex, Justin và Max, cả ba anh em đều không được dùng phép thuật nếu không được sự cho phép của ông.
Theresa Russo (Maria Canals Barrera): Là mẹ của ba anh em Justin. Là một người thường và hơi... quái dị. Nhưng bà lại là người rất biết chăm lo cho gia đình và luôn để ý tới ba đứa con và chồng mình. Bà ghét phép thuật.
Harper Finkle (Jennifer Stone): Là bạn thân của Alex, cô cũng yêu thích thời trang nhưng lại thiết kế những bộ kì dị như gắn các quần áo nhỏ cho thành một váy lớn hay gắn chùm nho thật lên băng đô, nhưng cô lại rất cả tin. Harper thích Justin. Ở phần 2 của phim, Harper biết được bí mật của gia đình Russo (Harper knows)
Diễn viên trong từng tập > Diễn viên chính

| Diễn viên | Nhân vật | Số lần xuất hiện trong phần 1 |
| --- | --- | --- |
| Selena Gomez | Alex Russo | 21 |
| David Henrie | Justin Russo | 21 |
| Jake T. Austin | Max Russo | 20 |
| David DeLuise | Jerry Russo | 18 |
| Maria Canals Barrera | Theresa Russo | 19 |
| Jennifer Stone | Harper Finkle | 13 |
Diễn viên trong từng tập > Diễn viên Phụ

| Diễn viên | Nhân vật | Phần 1 | Phần 2 |
| --- | --- | --- | --- |
| Amanda Tepe | Various | 9 | - |
| Gabie Flowers | Girl in the class | 7 | - |
| Dan Benson | Zeke | 2 | 2 |
| Daniel Samonas | Dean | - | 6 |
| Brian Kubach | Riley | 3 | - |
| Andy Pessoa | Alfred | - | 2 |
| Skyler Samuels | Gigi | 2 | 1 |
| Ian Abercrombie | Headmaster Crumbs | 3 | 2 |
| Veronica Sixtos | Nellie Rodriguez | 3 | 1 |
| Heather Trzyna | Wannabe #1 | 2 | 1 |
| Kelsey Sanders | Wannabe #2 | 2 | 1 |
| Lucy Hale | Miranda Hampson | 2 | - |
| Paulie Litt | Frankie the Answer Man | 2 | - |
| Bill Chott | Mr. Laritate | 2 | 1 |
| Octavia Spencer | Dr. Evilini | 2 |  |
| Jim Wise | Mr. Malone | 1 |  |
| Josh Sussman | Hugh Normous | 2 | 2 |
| Bryant Johnson | Matt | 1 |  |
| Jack Plotnick | Pocket Elf | 1 |  |
| Daryl Sabara | T.J. Taylor | 1 |  |
| Malese Jow | Ruby Donahue | 1 |  |
| Candace Brown | Genie | 1 |  |
| Jeffrey Christopher Todd | Jeffrey | 1 |  |
| Matt Smith | Manny Kin | 1 |  |
| Sara Paxton | Millie | 1 |  |
| Chelsea Staub | Kari Landsdorf | 1 |  |
| Julia Duffy | Ms. Angela | 1 |  |
| Shane Lyons | Brad | 1 |  |
Vòng quanh thế giới

| Quốc gia | Kênh | Chiếu lần đầu |
| --- | --- | --- |
| Mỹ | Disney Channel | 12 tháng 10 năm 2007 |
| Australia | Disney Channel Australia | 19 tháng 10, 2007 |
| New Zealand | Disney Channel New Zealand | 19 tháng 10, 2007 |
| Canada | Family | 26 tháng 10, 2007 |
| Anh | Disney Channel UK | 3 tháng 11, 2007 |
| Pháp | Disney Channel France | 22 tháng 1 năm 2008 |
| Ireland | Disney Channel UK | 3 tháng 11, 2007 |
| Ý | Disney Channel Italia | 26 tháng 1, 2008 |
| Ba Lan | Disney Channel | 29 tháng 2, 2008 |
| Ai Cập | Disney Channel Middle East | 29 tháng 2, 2008 |
| Jordan | Disney Channel Middle East | 29 tháng 2, 2008 |
| Kuwait | Disney Channel Middle East | 29 tháng 2, 2008 |
| Liban | Disney Channel Middle East | 29 tháng 2, 2008 |
| Ả Rập Xê Út | Disney Channel Middle East | 29 tháng 2, 2008 |
| Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất | Disney Channel Middle East | 29 tháng 2, 2008 |
| Đan Mạch | Disney Channel Scandinavia | 29 tháng 2, 2008 |
| Phần Lan | Disney Channel Scandinavia | 29 tháng 2, 2008 |
| Na Uy | Disney Channel Scandinavia | 29 tháng 2, 2008 |
| Thuỵ Điển | Disney Channel Scandinavia | 29 tháng 2, 2008 |
| Hong Kong | Disney Channel Asia | 9 tháng 3, 2008 |
| Indonesia | Disney Channel Asia | 9 tháng 3, 2008 |
| Malaysia | Disney Channel Asia | 9 tháng 3, 2008 |
| Philippines | Disney Channel Asia | 9 tháng 3, 2008 |
| Singapore | Disney Channel Asia | 9 tháng 3, 2008 |
| Hàn Quốc | Disney Channel Asia | 9 tháng 3, 2008 |
| Thái Lan | Disney Channel Asia | 9 tháng 3, 2008 |
| Việt Nam | Disney Channel Asia | 9 tháng 3, 2008 |

| Brasil | Disney Channel Brazil | 23 tháng 3, 2008 (Advance) 11 tháng 4, 2008 |
| Cộng hòa Dominican | Latin Disney (North Zone) | 23 tháng 3 năm 2008 (Advance) 14 tháng 4, 2008 (Premiere) |
| México | Latin Disney (North Zone) | 23 tháng 3 năm 2008 (Advance) 14 tháng 4, 2008 (Premiere) |
| Argentina | Latin Disney (Zone South) | 24 tháng 3, 2008 (Advance)  11 tháng 4 năm 2008 (Premiere) |
| Bolivia | Latin Disney (Zone South) | 24 tháng 3, 2008 (Advance)  11 tháng 4 năm 2008 (Premiere) |
| Chile | Latin Disney (Zone South) | 24 tháng 3, 2008 (Advance)  11 tháng 4 năm 2008 (Premiere) |
| Peru | Latin Disney (Zone South) | 24 tháng 3, 2008 (Advance)  11 tháng 4 năm 2008 (Premiere) |
| Uruguay | Latin Disney (Zone South) | 24 tháng 3, 2008 (Advance)  11 tháng 4 năm 2008 (Premiere) |
| Venezuela | Latin Disney (Zone South) | 24 tháng 3, 2008 (Advance)  11 tháng 4 năm 2008 (Premiere) |
| Đài Loan | Disney Channel Taiwan | 28 tháng 3, 2008 |
| Nhật Bản | Disney Channel Japan | 18 tháng 4, 2008 |
| Bangladesh | Disney Channel India | 5 tháng 5, 2008 |
| India | Disney Channel India | 5 tháng 5, 2008 |
DVD

| Tên | Các tập phim | Ngày phát hành (Mỹ) | Phụ lục |
| --- | --- | --- | --- |
| Wizards of Waverly Place: Wizard School | Wizard School Part 1, Wizard School Part 2, Curb Your Dragon, Disenchanted Evening | ngày 29 tháng 7 năm 2008 | Work it like a wizard - Selena, Jake, and David's favorite things to do |
| Tên | Các tập phim | Ngày phát hành (Mỹ) | Phụ lục |
| --- | --- | --- | --- |
| Wizards of Waverly Place: Everything Is Not What It Seems | Maximan, Saving Wiz-tech part 1, Saving Wiz-tech part 2, Fashion Week | ngày 11 tháng 1 năm 2009 | A Typical day on the set- Selena, Jake, and David's life on set |
Sách

It's All Relative! - You Can't Always Get What You Carpet & Alex In The Middle (Tháng 7, 2008)
Haywire - Crazy Ten Minute Sale & I Almost Drowned In A Chocolate Fountain (Tháng 7, 2008)
Spellbound - New Employee & Alex's Choice (September 2008)
Top Of The Class - Wizard School (Phần 1) & Wizard School (Phần 2) (Tháng 11, 2008)