stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Nakhon Si Thammarat
Khí hậu

| Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 1 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 2 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 3 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 4 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 5 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 6 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 7 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 8 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 9 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 10 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 11 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> 12 | Dữ liệu khí hậu của Nakhon Si Thammarat (1981-2010)> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 34.4 (93.9) | 35.5 (95.9) | 37.6 (99.7) | 38.9 (102.0) | 38.1 (100.6) | 37.8 (100.0) | 38.5 (101.3) | 37.6 (99.7) | 37.7 (99.9) | 35.8 (96.4) | 35.4 (95.7) | 32.7 (90.9) | 38.9 (102.0) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 30.4 (86.7) | 31.5 (88.7) | 32.9 (91.2) | 34.0 (93.2) | 34.0 (93.2) | 34.0 (93.2) | 33.8 (92.8) | 33.7 (92.7) | 33.1 (91.6) | 31.8 (89.2) | 30.2 (86.4) | 29.6 (85.3) | 32.4 (90.3) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 26.0 (78.8) | 26.5 (79.7) | 27.4 (81.3) | 28.4 (83.1) | 28.2 (82.8) | 28.2 (82.8) | 27.9 (82.2) | 27.8 (82.0) | 27.3 (81.1) | 26.7 (80.1) | 26.1 (79.0) | 25.7 (78.3) | 27.2 (81.0) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 22.1 (71.8) | 22.0 (71.6) | 22.7 (72.9) | 23.7 (74.7) | 24.0 (75.2) | 24.0 (75.2) | 23.6 (74.5) | 23.5 (74.3) | 23.2 (73.8) | 23.1 (73.6) | 23.0 (73.4) | 22.5 (72.5) | 23.1 (73.6) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | 18.0 (64.4) | 17.6 (63.7) | 18.3 (64.9) | 20.2 (68.4) | 21.1 (70.0) | 19.6 (67.3) | 20.1 (68.2) | 20.8 (69.4) | 20.0 (68.0) | 20.6 (69.1) | 18.9 (66.0) | 18.0 (64.4) | 17.6 (63.7) |
| Lượng mưa trung bình mm (inches) | 145.4 (5.72) | 68.0 (2.68) | 89.7 (3.53) | 107.0 (4.21) | 173.8 (6.84) | 117.3 (4.62) | 117.8 (4.64) | 129.8 (5.11) | 161.6 (6.36) | 303.0 (11.93) | 631.2 (24.85) | 451.6 (17.78) | 2.496,3 (98.28) |
| Số ngày mưa trung bình | 12.5 | 5.1 | 7.3 | 8.6 | 16.5 | 13.0 | 13.9 | 14.4 | 17.2 | 20.5 | 21.1 | 19.2 | 169.4 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 84 | 81 | 80 | 80 | 81 | 79 | 79 | 78 | 82 | 85 | 87 | 86 | 82 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 179.8 | 180.8 | 201.5 | 183.0 | 155.0 | 150.0 | 155.0 | 114.7 | 108.0 | 108.5 | 105.0 | 142.6 | 1.783,9 |
| Số giờ nắng trung bình ngày | 5.8 | 6.4 | 6.5 | 6.1 | 5.0 | 5.0 | 5.0 | 3.7 | 3.6 | 3.5 | 3.5 | 4.6 | 4.9 |
Nguồn 1: Cục Khí tượng Thái Lan
Nguồn 2: Cơ quan Quản lý Nước và Thủy văn, Cục Thủy lợi Hoàng gia (nắng và độ ẩm)
Wat Phra Mahathat Woromaha Vihan

Wat Phra Mahathat (Thai วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร) là ngôi chùa quan trọng nhất của Nakhon Si Thammarat và miền Nam Thái Lan. Ngôi đền này được xây vào thời kỳ thành lập thành phố.
Cổ thành

Cổ thành Nakhon Si Thammarat đông tây đo được 456 m, bắc nam là 2238 m, với diện tích 1 km². Mặt bắc cổ thành chỉ trổ một cổng, gọi là Prathu Chai Nua hay Prathu Chai Sak. Mặt nam cũng trổ một cổng. Mặt đông thì có 3 cổng mở ra biển. Mặt tây có 5 cổng.
Ngày nay chỉ còn cổng Bắc tồn tại với một đoạn thành ngắn mặt Bắc.
Bảo tàng

Bảo tàng quốc gia Nakhon Si Thammarat
Vương quốc cổ Langkasuka.
Chedi Phra Baromathat
Cổng Bắc cổ thành
Tiếng Bắc Thái

| Tiếng Bắc Thái |
| --- | --- |
 Kam Mueang ᨣᩴᩤᨾᩮᩥᩬᨦ
Phát âm: [kam˧ mɯːəŋ˧]
Sử dụng tại: Thái Lan, Myanmar, Lào
Khu vực: Miền bắc Thái Lan
Tổng số người nói: 6 triệu người
Phân loại: Ngữ hệ Tai-KadaiNgữ chi TháiNhóm ngôn ngữ Tây Nam TháiNhóm ngôn ngữ Đông-Trung TháiNhóm ngôn ngữ Chiang SaengTiếng Bắc Thái
Hệ chữ viết: Chữ Thái Tham, Thái
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại: -
Ngôn ngữ thiểu số được công nhận tại: Thái Lan
Mã ngôn ngữ
ISO 639-2: tai
ISO 639-3: nod
Glottolog: nort2740
Tiếng Bắc Thái viết bằng chữ viết của mình, chữ Thái Tham
Tiếng Bắc Thái hay tiếng Lanna, tiếng Kham Mueang (tiếng Bắc Thái: ᨣᩴᩤᨾᩮᩥᩬᨦ phát âm tiếng Lào: [kam˧ mɯːəŋ˧], tiếng Thái: คำเมือง phát âm:[kʰam˧ mɯːəŋ˧]) là ngôn ngữ của người Thái Yuan (người Bắc Thái) cư trú ở vùng Lannathai, thuộc Thái Lan, Lào và Myanmar.
'Tiếng Bắc Thái thuộc phân nhóm ngôn ngữ Chiang Saeng của Nhóm Tây Nam Thái trong Ngữ chi Thái, có quan hệ gần gũi với tiếng Thái và tiếng Lào. Tiếng Bắc Thái có xấp xỉ 6 triệu người nói, hầu hết sinh sống tại Thái Lan, và một số nhỏ tại tây bắc Lào.
Đặc điểm

Những người Bắc Thái thường được gọi là Tai Yuan với ý nghĩa coi thường. Tên tự gọi của họ là khon mueang (nghĩa chữ là "người mường"), Lanna Thai hay người Bắc Thái.
Tiếng Bắc Thái thường gọi là Tai Yuan để phân biệt với Tai Tham (Thái Tham) được sử dụng trong ngôn ngữ này.
Hầu hết các nhà ngôn ngữ học coi tiếng Bắc Thái có nhiều quan hệ gần gũi với tiếng Thái và các ngôn ngữ Chiang Saeng khác hơn là với tiếng Lào và các ngôn ngữ Lào-Phutai.
Tiếng Bắc Thái tại Chiang Mai có 6 thanh điệu và có âm [ ɲ ] (nh) giống với tiếng Lào.
Từ vựng

Tiếng Bắc Thái chia sẻ nhiều từ vựng với tiếng Thái chuẩn đặc biệt là các từ có tính khoa học, cả hai đều có các tiền tố và hậu tố mượn từ tiếng Phạn và tiếng Pali và cũng như tiếng Thái và tiếng Lào, tiếng Bắc Thái mượn nhiều từ ngữ từ tiếng Phạn và tiếng Pali.
Chữ viết

Chữ viết cổ truyền sử dụng là chữ Thái Tham (chữ Tai Tham), chữ có quan hệ gần gũi với chữ Thái Lue cổ (chữ Lự cổ) và chữ tôn giáo Lào. Chữ Thái Tham (hay chữ Lanna) có sự tương đồng với chữ Miến Điện và chữ Môn, do tất cả đều xuất phát từ chữ Môn cổ.
Ngày nay bộ chữ quốc gia được sử dụng chính thức để viết tiếng Bắc Thái tại mỗi nước.
Tại Thái Lan là Bảng chữ cái Thái
Tại CHDCND Lào là Bảng chữ cái Lào
Tại Myanmar là Chữ Myanmar .
Quy định này liên quan đến quá trình thực hiện "hội nhập" ở ba nước đó. Cuộc hội nhập dẫn đến số người nói tiếng thiểu số ngày càng ít đi
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Bảng Unicode chữ Tai Tham Official Unicode Consortium code chart: Tai Tham Version 13.0
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+1A2x | ᨠ | ᨡ | ᨢ | ᨣ | ᨤ | ᨥ | ᨦ | ᨧ | ᨨ | ᨩ | ᨪ | ᨫ | ᨬ | ᨭ | ᨮ | ᨯ |
| U+1A3x | ᨰ | ᨱ | ᨲ | ᨳ | ᨴ | ᨵ | ᨶ | ᨷ | ᨸ | ᨹ | ᨺ | ᨻ | ᨼ | ᨽ | ᨾ | ᨿ |
| U+1A4x | ᩀ | ᩁ | ᩂ | ᩃ | ᩄ | ᩅ | ᩆ | ᩇ | ᩈ | ᩉ | ᩊ | ᩋ | ᩌ | ᩍ | ᩎ | ᩏ |
| U+1A5x | ᩐ | ᩑ | ᩒ | ᩓ | ᩔ | ᩕ |  ᩖ | ᩗ |  ᩘ |  ᩙ |  ᩚ |  ᩛ |  ᩜ |  ᩝ |  ᩞ |  |
| U+1A6x |   ᩠  | ᩡ |  ᩢ | ᩣ | ᩤ |  ᩥ |  ᩦ |  ᩧ |  ᩨ |  ᩩ |  ᩪ |  ᩫ |  ᩬ | ᩭ | ᩮ | ᩯ |
| U+1A7x | ᩰ | ᩱ | ᩲ |  ᩳ |  ᩴ |  ᩵ |  ᩶ |  ᩷ |  ᩸ |  ᩹ |  ᩺ |  ᩻ |  ᩼ |  |  |  ᩿ |
| U+1A8x | ᪀ | ᪁ | ᪂ | ᪃ | ᪄ | ᪅ | ᪆ | ᪇ | ᪈ | ᪉ |  |  |  |  |  |  |
| U+1A9x | ᪐ | ᪑ | ᪒ | ᪓ | ᪔ | ᪕ | ᪖ | ᪗ | ᪘ | ᪙ |  |  |  |  |  |  |
| U+1AAx | ᪠ | ᪡ | ᪢ | ᪣ | ᪤ | ᪥ | ᪦ | ᪧ | ᪨ | ᪩ | ᪪ | ᪫ | ᪬ | ᪭ |  |  |
Chú thích

↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “Northern Thai”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
↑  Karoonboonyanan, Theppitak (1999). “Standardization and Implementations of Thai Language” (pdf). National Electronics and Computer Technology Center. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2019.
↑  Điều 89 của Hiến pháp sửa đổi năm 2003 của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào khẳng định.
↑  “Lao alphabet”. www.thailao.net. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 6 năm 2019. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2019.
↑  “A History of the Myanmar Alphabet” (PDF). Myanmar Language Commission. 1993. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 26 tháng 3 năm 2010. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2019. Đã định rõ hơn một tham số trong |archiveurl= và |archive-url= (trợ giúp)
↑  David Bradley: Languages of Mainland South-East Asia. In: The Vanishing Languages of the Pacific Rim. Oxford University Press, Oxford/New York 2007, p. 301–336, auf p. 312.
Thư mục

Khamjan, Mala (2008). Kham Mueang Dictionary พจนานุกรมคำเมือง [Photchananukrom Kham Mueang] (bằng tiếng Thái). Chiang Mai: Bookworm. ISBN 978-974-8418-55-1.
Natnapang Burutphakdee (tháng 10 năm 2004). Khon Muang Neu Kap Phasa Muang [Attitudes of Northern Thai Youth towards Kammuang and the Lanna Script] (PDF) (M.A. Thesis). Presented at 4th National Symposium on Graduate Research, Chiang Mai, Thailand, August 10–11, 2004. Asst. Prof. Dr. Kirk R. Person, adviser. Chiang Mai: Payap University. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 9 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Rungrueangsi, Udom (ศาสตราจารย์ ดร.อุดม รุ่งเรืองศรี) (2004) [1991]. Lanna-Thai Dictionary, Princess Mother Version พจนานุกรมล้านนา ~ ไทย ฉบับแม่ฟ้าหลวง [Photchananukrom Lanna ~ Thai, Chabap Maefa Luang] (bằng tiếng Thái) . Chiang Mai: Rongphim Ming Mueang (โรงพิมพ์มิ่งเมือง). ISBN 974-8359-03-4.
Kim Min-ju

| Kim Min-ju |
| --- | --- |
Kim Min-ju vào tháng 2 năm 2025
Sinh: 김민주 5 tháng 2, 2001 (24 tuổi) Gwangsan-gu, Gwangju, Hàn Quốc
Học vị: Trường Trung học Biểu diễn Nghệ thuật Seoul
Nghề nghiệp: Ca sĩ Diễn viên MC
Chiều cao: 165 cm (5 ft 5 in)
Cân nặng: 45 kg (99 lb)
Giải thưởng: Cine Rewind 2020 - Special New Actor Of The Year
Sự nghiệp âm nhạc
Tên gọi khác: Minju
Thể loại: K-pop
Nhạc cụ: Thanh nhạc Guitar
Năm hoạt động: 2016–nay
Công ty quản lý: Urban Works Entertainment
 

Tên tiếng Triều Tiên
Hangul: 김민주
Hanja: 金珉周
Romaja quốc ngữ: Gim Min-ju
McCune–Reischauer: Kim Min-ju
Hán-Việt: Kim Mẫn Châu
 
Kim Min-ju (tiếng Hàn: 김민주, sinh ngày 5 tháng 2 năm 2001) là một nữ ca sĩ, diễn viên và MC người Hàn Quốc thuộc sự quản lý của công ty Urban Works. Cô còn là cựu thành viên nhóm nhạc nữ IZ*ONE hoạt động từ năm 2018 đến năm 2021. Hiện tại, cô thuộc quản lý của Management SOOP với tư cách là diễn viên để tập trung sự nghiệp vào diễn xuất.
Sự nghiệp

Năm 2018, Kim Min-ju tham gia chương trình truyền hình thực tế sống còn của Mnet Produce 48. Trong đêm chung kết, cô xếp thứ 11 chung cuộc và trở thành thành viên của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc–Nhật Bản IZ*ONE.
29/10/2018:  Kim Min-ju cùng IZ*ONE chính thức ra mắt với album đầu tay của nhóm, Color*Iz.
13/6/2020: Kim Min-ju chính thức trở thành MC cố định của chương trình âm nhạc hàng tuần Show! Music Core của MBC.
29/4/2021: Kim Min-ju cùng IZ*ONE kết thúc mọi hoạt động sau hai năm rưỡi quảng bá. Cô trở về Uban Works Entertainment với vai trò nghệ sĩ của công ty.
17/8/2021: Kim Min-ju trở thành MC cố định cho show giải trí mới 구해줘! 숙소 của MBC.
1/9/2022: Kim Min-ju rời Urban Works và ký hợp đồng với Management SOOP.
Danh sách đĩa nhạc > Cùng IZ*ONE

Bài chi tiết: Danh sách đĩa nhạc của IZ*ONE
Danh sách phim > Chương trình truyền hình

| Năm | Kênh | Tên | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| 2018 | Mnet | Produce 48 | Thí sinh tham gia |
| 2018–2020 | Mnet | IZ*ONE Chu |  |
| 2020 | MBC | Show! Music Core | MC cố định |
Danh sách phim > Phim truyền hình

| Năm | Kênh | Tên | Vai | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2018 | MBC | Tempted | Choi Su-ji (lúc nhỏ) |  |
| 2022 | MBC | The Forbidden Marriage | Ahn Ja Yeon / Cha-nyeon |  |
| 2024 | SBS | Connection | Oh Yun-jin (lúc nhỏ) |  |
Danh sách phim > Phim mạng

| Năm | Kênh | Tên | Vai | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2019 | Playlist | A-TEEN 2 | Bạn của A-hyun | Cameo |
Danh sách phim > Phim điện ảnh

| Năm | Tên | Vai | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| 2019 | The Fault Is Not Yours | Choi Soo-yeon |  |
| 2024 | Hear Me: Our Summer | Gaeul |  |
Danh sách phim > Video âm nhạc

| Năm | Nghệ sĩ | Bài hát | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| 2016 | iKON | #WYD |  |
| 2018 | Kriesha Chu | Like Paradise |  |
| 2021 | Soyou X IZ*ONE (feat.pH-1) | ZERO:ATTITUDE |  |
Tác động của bão Yagi tại Việt Nam

| --- | --- |
Bão Yagi đổ bộ vào Hải Phòng và Quảng Ninh vào ngày 7 tháng 9
Lịch sử khí tượng
Thời gian: 6–15 tháng 9 năm 2024
Bão cuồng phong rất mạnh
Duy trì trong 10 phút  (JMA)
Sức gió cao nhất: 165 km/h (105 mph)
Áp suất thấp nhất: 935 hPa (mbar); 27,61 inHg
Bão cuồng phong cấp 3
Duy trì trong 1 phút  (SSHWS/JTWC)
Sức gió cao nhất: 205 km/h (125 mph)
Áp suất thấp nhất: 950 hPa (mbar); 28,05 inHg
Bão rất mạnh
Duy trì trong 2 phút  (NCHMF)
Sức gió cao nhất: 180 km/h (110 mph)
Gió giật cao nhất: 230 km/h (145 mph)
Áp suất thấp nhất: 955,2 hPa (mbar); 28,21 inHg
Tác động cụ thể
Chết: 323
Bị thương: 1978
Mất tích: 22
Thiệt hại: >$3,45 tỷ (2024 USD)
Vùng ảnh hưởng: Bắc Bộ, Thanh Hóa, Nghệ An
Mất điện: >6.1 triệu người
Một phần của Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2024
Bão Yagi, tại Việt Nam là bão số 3 năm 2024, hình thành từ một áp thấp nhiệt đới ở ngoài khơi Philippines, đi vào biển Đông và nhanh chóng phát triển lên cấp siêu bão, đến ngày 7 tháng 9 năm 2024, bão Yagi đã đổ bộ vào các tỉnh Quảng Ninh và Hải Phòng của Việt Nam và gây thiệt hại nghiêm trọng về nhân mạng và tài sản. Bão Yagi đã gây ra gió mạnh và mưa lớn cho toàn bộ miền Bắc Việt Nam, kéo theo một loạt tác động tiêu cực khác như lũ quét, sạt lở đất ở vùng núi, đồng thời gây ra một đợt lũ lụt được đánh giá là "lịch sử" tại khu vực miền Bắc Việt Nam vào đầu tháng 9 năm 2024, với đỉnh lũ trên nhiều sông đạt mức báo động 3 và trên báo động 3, cá biệt một số sông vượt giá trị cao nhất trong quá khứ.
Bão Yagi được Chính phủ Việt Nam đánh giá là "mạnh nhất trong 30 năm qua" trên Biển Đông và "trong 70 năm qua trên đất liền", với nhiều đặc điểm "chưa từng có tiền lệ". Báo cáo của Cục Quản lý Đê, điều và Phòng chống thiên tai Việt Nam cho biết bão Yagi và mưa lũ sau bão đã gây thiệt hại ít nhất 83,7 nghìn tỷ đồng (tương đương 3,45 tỷ USD) về tài sản, làm 345 người chết và mất tích ở nước này. Yagi được đánh giá là một trong những thiên tai thảm khốc nhất tại Việt Nam những năm qua. Sau bão Yagi, Việt Nam đã kêu gọi và nhận được những sự hỗ trợ từ trong nước và quốc tế nhằm khắc phục hậu quả thiên tai.
Bão Yagi đã tác động mạnh đến nhiều vấn đề kinh tế – xã hội tại Việt Nam, gây ảnh hưởng đến tâm lý của một bộ phận người dân trong nước. Ngoài ra, Yagi cũng để lại một số vấn đề trong việc xác định cường độ khi đổ bộ của bão tại Việt Nam, cùng những tranh cãi liên quan đến vấn đề quyên góp từ thiện ủng hộ sau bão lũ.
Bối cảnh

Trước đợt đổ bộ của bão Yagi (bão số 3) vào Việt Nam, báo chí trong nước đã đưa tin về sự bất thường của tình trạng thời tiết tháng 8. Trả lời báo Tài nguyên và Môi trường, ông Mai Văn Khiêm – Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia – cho biết nền nhiệt trung bình cả nước đạt 28,3 độ C, mức cao nhất trong lịch sử quan trắc. Đồng thời, tháng 8 năm 2024 cũng là lần thứ 6 không có bão hoặc áp thấp nhiệt đới trong vòng 61 năm tại biển Đông tính từ năm 1963, một điều rất hiếm khi xảy ra. Hệ thống khí quyển Trái Đất đạt trạng thái trung tính sau một năm duy trì hình thế El Niño từ tháng 5 năm 2023, và được dự báo chuyển pha sang hiện tượng La Niña từ tháng 9 năm 2024 đến đầu năm 2025. Ông Khiêm cho rằng sẽ có bão hoặc áp thấp nhiệt đới với số đợt xấp xỉ hoặc hơn trung bình nhiều năm, các cơn bão có thể đổ bộ vào miền Trung và miền Nam Việt Nam nhiều hơn. Nền nhiệt cao của biển, kết hợp với ảnh hưởng của La Niña, được dự báo sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành các cơn bão mạnh hơn, với cấp độ gió từ 11–12 trở lên.
Ngày 30 tháng 8, Cục Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã công bố báo cáo về sự hiện diện của một vùng áp thấp ở khu vực phía Tây Bắc của Palau. Đến ngày 1 tháng 9, áp thấp này mạnh lên thành bão nhiệt đới và được JMA đặt tên là Yagi. Sáng ngày 2 tháng 9, bão Yagi di chuyển dọc theo bờ biển đảo Luzon, miền Bắc Philippines, gây ngập lụt ở nhiều khu dân cư địa phương. Trong ngày này, các chuyên gia khí tượng đã cho rằng bão Yagi có xác suất đi vào biển Đông tới 90%, ở thời điểm chiều và đêm ngày kế tiếp. Sáng ngày 3 tháng 9, bão Yagi đi vào khu vực Bắc Biển Đông, trở thành cơn bão số 3 trong năm 2024, di chuyển theo hướng Tây Tây Bắc. Yagi mạnh lên thành siêu bão vào trưa ngày 5 tháng 9, sức gió đạt 201 km/h (cấp 16). Cơn bão này đổ bộ vào thành phố Văn Xương, tỉnh Hải Nam, Trung Quốc với sức gió trên cấp 17 lúc 16:20 ngày 6 tháng 9 theo giờ địa phương (CST). Đến 22:20 cùng ngày, bão Yagi tiếp tục đổ bộ lần hai vào Trung Quốc tại huyện Từ Văn, thành phố Trạm Giang, tỉnh Quảng Đông.
Ngày 7 tháng 9, bão Yagi đi vào vịnh Bắc Bộ, tăng tốc từ lúc rời đảo Hải Nam. Theo JTWC, do điều kiện thuận lợi, bão Yagi dự kiến mạnh lên đến ít nhất 215 km/h trong 6–12 giờ tới trước khi đổ bộ vào Việt Nam.
Công tác phòng chống thiên tai

Ngay từ ngày 3 tháng 9, khi Yagi vừa vào biển Đông, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã ký ban hành Công điện về việc ứng phó với bão. Một ngày sau, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức họp triển khai ứng phó với bão số 3 bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 11 tỉnh, thành phố thuộc khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Ngày 5 tháng 9, Phó Thủ tướng Việt Nam Trần Hồng Hà đã chủ trì họp Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia và kết nối đến các tỉnh thành phố. Ông yêu cầu các tỉnh thành chống bão quyết liệt trên tinh thần "hành động không nuối tiếc", thậm chí tuyên bố sẽ "xử lý nghiêm" trách nhiệm của người đứng đầu tỉnh đó nếu có sự chủ quan, lơ là. Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia thuộc Chính phủ Việt Nam cho biết đã huy động 457.460 người sẵn sàng ứng phó bão Yagi. Trong đó số lượng bộ đội là 99.100, 318.900 dân quân tự vệ, 39.370 người dự bị động viên. Hơn 10.100 phương tiện, trong đó có 400 xe đặc chủng, 4.770 ô tô, 4.940 tàu thuyền và 6 máy bay cũng được huy động. Để đối phó, chính quyền Việt Nam đã khuyến cáo ngư dân không nên đánh bắt cá ở các vùng biển nguy hiểm; người dân không tổ chức các hoạt động ngoài trời và đề nghị tăng cường bảo vệ nhà cửa, kiểm tra đê điều, đặc biệt là tại các điểm mà bão sẽ đổ bộ. Với các khu vực tỉnh thành không giáp biển như tại ngoại thành Hà Nội, Thái Nguyên, lực lượng công an cùng người dân đã đắp đê ngăn lũ, lội ruộng gặt lúa để chống ngập úng cả trước và trong bão. Chính quyền các tỉnh ven biển Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ từ Quảng Ninh đến Nghệ An đã ban hành lệnh cấm biển.
Lần đầu tiên trong lịch sử, cơ quan chức năng Việt Nam ban hành cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai là cấp 4 cho khu vực Vịnh Bắc Bộ. Một Sở Chỉ huy tiền phương phòng chống bão Yagi đã được Chính phủ Việt Nam thành lập, đặt tại thành phố Hải Phòng. Nhiều tỉnh, thành phố ở Việt Nam đã cho học sinh nghỉ học ngày 7 tháng 9 và một vài ngày sau bão để phòng tránh các ảnh hưởng tiêu cực từ cơn bão Yagi. Nhiều trường đại học cũng cho sinh viên tạm hoãn nhập học, nghỉ học hoặc học trực tuyến trong thời gian chịu ảnh hưởng của bão. Hơn 300 chuyến bay cũng đã bị ảnh hưởng bởi bão Yagi tại Việt Nam. Nhiều ngành nghề, địa phương đã lên phương án, kịch bản và gửi các công điện triển khai công tác ứng phó bão Yagi đến các cấp trực thuộc. Một trận đấu bóng đá giữa hai đội tuyển bóng đá quốc gia Nga và Thái Lan dự kiến diễn ra ngày 7 tháng 9 tại giải giao hữu LPBank Cup 2024 đã bị VFF hủy bỏ trước những ảnh hưởng của siêu bão Yagi.
Tác động > Ảnh hưởng từ gió bão và hoàn lưu

Sáng ngày 7 tháng 9, bão Yagi càn quét đảo Bạch Long Vĩ (Hải Phòng) và Cô Tô (Quảng Ninh), gây ra gió mạnh cấp 13, giật cấp 15–17; khiến nhiều cây cối ngã đổ và hư hại hạ tầng. Các địa phương ở đất liền Quảng Ninh và Hải Phòng cũng đã có gió mạnh cấp 7–9. Chiều ngày 7 tháng 9, bão đổ bộ vào đất liền tỉnh Quảng Ninh, một số trạm đo tại các tỉnh thành như Quảng Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Lạng Sơn ghi nhận gió mạnh từ cấp 10 đến cấp 13, riêng tại Bãi Cháy ghi nhận gió mạnh cấp 14–15 giật trên cấp 17. Theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), bão đổ bộ Việt Nam với sức gió 90 kn (165 km/h) trong khi theo Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (Hải quân Hoa Kỳ), bão đổ bộ ở cường độ 115 kn (215 km/h) tương đương cuối cấp 3 theo thang bão Saffir-Simpson. Bão gây nhiều thiệt hại về nhà cửa, làm gãy đổ cây xanh, cột điện gây ra mất điện ở Hải Phòng và Quảng Ninh, nhiều nhà dân bị tốc mái tôn, nhiều khu vực sản xuất nông nghiệp bị ngập úng, các khu vực chăn nuôi bị thiệt hại. Các tỉnh thành khác ở đồng bằng Bắc Bộ và trung du miền núi Bắc Bộ cũng chịu ảnh hưởng của gió giật mạnh.
Hoàn lưu bão Yagi trước khi đổ bộ đã gây ra mưa dông tại nhiều nơi trên cả nước. Từ ngày 7 tháng 9 đến ngày 12 tháng 9, Yagi đã gây ra mưa lớn trên diện rộng tại khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ của Việt Nam, tổng lượng mưa phổ biến 250–450 mm, có nơi cao hơn 550–700 mm, lượng mưa do bão góp phần khiến cho lượng mưa trong 10 ngày đầu tháng 9 tại 83 trong tổng số 84 trạm ở miền Bắc Việt Nam đã vượt trung bình nhiều năm từ 4 đến 6 lần. Nhiều trạm đo mưa ở khu vực này cũng đã ghi nhận tổng lượng mưa cao kỷ lục trong tháng 9 mà một phần nguyên nhân từ đợt mưa do bão Yagi.
Tác động > Sự cố và thảm họa

Xem thêm: Cầu Phong Châu § Sự cố
Vào khoảng 10 giờ 2 phút ngày 9 tháng 9, cầu Phong Châu nối 2 huyện Tam Nông và Lâm Thao của tỉnh Phú Thọ đã xảy ra tình trạng bị sập nhịp, cuốn trôi trụ T7 và 2 nhịp dàn chính (nhịp 6 và nhịp 7 phía bờ bên phải phía sông Thao, thuộc địa bàn huyện Tam Nông. Theo thông tin ban đầu xác định, tại thời điểm xảy ra sự cố có 10 phương tiện đang di chuyển trên cầu (1 xe ô tô tải, 2 xe ô tô đầu kéo, 6 xe mô tô, 1 xe máy điện), khiến cho 8 người mất tích, 3 người bị thương được đưa đi cấp cứu tại cơ sở y tế. Theo Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Thọ, nguyên nhân về sự cố gây ra sập, trôi cầu Phong Châu là do ảnh hưởng của mưa, lũ sau bão số 3. Sở Giao thông Vận tải Phú Thọ ban đầu xác định bão khiến mưa lũ, nước sông dâng, chảy xiết, dẫn đến thay đổi địa hình dưới cầu, làm sập hai nhịp cầu.
Một ngày sau, vào ngày 10 tháng 9, một trận lũ quét nghiêm trọng đã xảy ra tại thôn Làng Nủ (xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai). Theo Nguyễn Châu Lân cùng nhóm nghiên cứu tại Trường Đại học Giao thông Vận tải và Trường Đại học Thủy lợi, một khối lượng đất đá lên tới 1,6 triệu mét khối từ núi Con Voi (cao trung bình trên 1000 mét so với mực nước biển) đổ xuống với tốc độ rất nhanh, lúc nhanh nhất lên tới 20 m/s (72 km/h) nên chỉ trong khoảng 10 đến 15 phút, dòng thác bùn đá lớn đã tràn xuống Làng Nủ, bao phủ một diện tích lên tới 38 ha, nhấn chìm 37 ngôi nhà trong dòng lũ bùn đá với độ sâu từ 8–15 m, nơi sâu nhất bị phủ tới 18 m, chiều dài của dòng lũ bùn đá lên tới 3,6 km. Theo VnExpress, yếu tố địa hình, độ dốc, địa chất, ảnh hưởng từ biến đổi khí hậu với những đợt mưa lớn sau bão là nguyên nhân tác động đến hiện tượng lũ quét, sạt lở tại Làng Nủ cũng như các tỉnh vùng núi khác. Sạt lở đất, lũ ống, lũ quét cũng xảy ra tại nhiều địa phương khác ở miền Bắc Việt Nam như Cao Bằng, Hòa Bình, Lào Cai, Yên Bái, Quảng Ninh,…
Cứu trợ và khắc phục hậu quả > Cứu trợ quốc tế

Ngày 11 tháng 9, Úc chuyển lô hàng cứu trợ khẩn cấp cho Việt Nam, và công bố khoản viện trợ ban đầu trị giá 3 triệu AUD. Mỹ thông qua cơ quan Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ, đã viện trợ 1 triệu USD để hỗ trợ khắc phục những thiệt hại do bão Yagi gây ra tại Việt Nam. Ngày 12 tháng 9, Hàn Quốc đã quyết định cung cấp viện trợ nhân đạo trị giá 2 triệu USD cho Việt Nam. Ngày 14 tháng 9, Vương quốc Anh cũng tuyên bố viện trợ nhân đạo 1 triệu bảng Anh cho Việt Nam. Chính phủ Nhật Bản, thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản, đã gửi hàng cứu trợ khẩn cấp để hỗ trợ Việt Nam phục hồi sau thiệt hại do cơn bão gây ra. Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc (OCHA) đã gửi 2 triệu đô la Mỹ hỗ trợ Việt Nam ứng phó và khắc phục hậu quả cơn bão Yagi. Nhiều nước trên thế giới đã gửi lời chia buồn đến Việt Nam do những hậu quả mà bão Yagi và mưa lũ gây ra.