Hoàng nữ
Bên ngoài Đông Á > Đông Nam Á

Tại những quốc gia thuộc "Vùng văn hóa Mã Lai", vì phần lớn các vị vua đều được dịch thành "King" trong tiếng Anh, nên họ sẽ ứng với "Quốc vương" trong hệ thống tước hiệu Đông Á, do đó các con gái của họ sẽ ứng với khái niệm "Vương nữ" trong các nước Nho Khổng.
Vương thất Thái Lan tuy cũng mang nét ảnh hưởng từ khối Đại Ấn Độ, nhưng có văn hóa bản địa mạnh. Quy định thân phận của vương nữ tại vương thất Thái Lan về cơ bản dựa vào xuất thân của người mẹ, nhưng trên hết các con của quốc vương - tính cả trai lẫn gái - đều được gọi là "Luk Luang" (ลูก หลวง), mà cháu nội là "Laan Luang" (หลาน หลวง). Luận về thân phận của người mẹ, các con của quốc vương lại chia ra hai bậc: "Chao Fa" (เจ้าฟ้า) dành cho con của các bà vợ chính thất và "Phra Ong Chao" (พระองค์เจ้า) là cho con của những bà vợ lẽ, tức hạng thiếp tỳ. Điểm đặc biệt là vương tử cùng vương nữ đều dùng chung một loại này, không có chia bằng giới tính, trừ tên riêng của từng người. Các con cháu vương tôn cùng nữ tôn của quốc vương cũng hưởng theo hai bậc trên, còn có thêm bậc "Mom Chao" (หม่อมเจ้า) nếu vương tôn cùng nữ tôn có mẹ là thường dân không được công nhận. Ở Thái Lan, cũng như Miến Điện, có truyền thống lập trữ quân với tư cách như "Phó vương", tức Tiền cung chủ (Front Palace) hoặc Uparaja, vì thế vương thất tại quốc gia này cũng quy định địa vị cho con cháu của phó vương, nhìn chung con cháu của phó vương đều san sẻ ba đẳng như con cháu quốc vương.
Chế độ tước hiệu cho thành viên vương thất Thái Lan sẽ lấy "'Krom'; กรม" làm cơ bản. Trong tiếng Thái, "Krom" có nghĩa là văn phòng, dinh thự, là cơ sở gồm người hầu và đất phong phục vụ riêng cho người giữ tước hiệu, tương đương với khái niệm "Household" của tiếng Anh cùng "Phủ đệ" của văn hóa Trung Hoa. Sau cuộc Cách mạng Xiêm 1932, chế độ quân chủ chuyên chế tại Thái Lan bị phá vỡ, "Krom" đã không còn thực quyền mà chỉ thuần túy là tước hiệu vinh dự. Thành tố tạo nên tước hiệu của thành viên vương thất là tiền tố Bandasak (บรรดาศักดิ์) - có nghĩa "Tước vị", cùng Rachatinnanam (ราชทินนาม) - có nghĩa là "Tên được đức vua trao tặng". Trong đó, Bandasak là hệ thống 5 tước hiệu tạm gọi là [Ngũ đẳng vị giai] luôn đi trước phong hiệu, còn Rachatinnanam là phong hiệu do quốc vương ban cho, thường là hậu tố sau cùng trong chuỗi tên hiệu chính thức của người ấy. Danh sách 5 bậc tước hiệu Bandasak, gồm:
Somdej Krom Phraya (สมเด็จกรมพระยา) hoặc Somdet Phra (สมเด็จพระ);
Krom Phra (กรมพระ);
Kromma Luang (กรมหลวง);
Kromma Khun (กรมขุน);
Kromma Muen (กรมหมื่น);
Trong đó, các "Chao Fa" bắt đầu từ Kromma Khun, các "Phra Ong Chao" bắt đầu từ Kromma Muen, còn bậc Somdej Krom Phraya thường là cho các thái hậu, thái phi hoặc phó vương. Sau thời Chulalongkorn, các Rachatinnanam luôn là tên của một địa danh hoặc thành phố, bao gồm "nguyên bản" hoặc đã được "biến thể" từ tên gốc, do vậy trong tiếng Anh thì các vương nữ hay được ghi bằng phương thức ""Princess" + tên thành phố". Hiện tại, Công chúa Sirindhorn được anh trai là Rama X ban địa vị Sayamborom Rajakumari (สยามบรมราชกุมารี) - tương ứng với Princess Royal hay Trưởng công chúa, trong đó "Debaratanarajasuda" là phong hiệu bậc Rachatinnanam, còn "Chao Fa Maha Chakri Sirindhorn" là tên riêng danh dự bà có được.
Quan điểm về thân phận của Thái Lan khá tương đồng với Nhật Bản, khi cho rằng vương nữ hoặc nữ tôn cưới thường dân đồng nghĩa mất thân phận. Thông thường, các vị vương nữ sẽ kết hôn với nhánh gần của vương thất hoặc dòng dõi có khả năng trị vì tiếp theo của vương thất, và do thân phận đó các vương nữ cùng Nữ tôn của vương thất đều có cơ hội trở thành vương hậu hoặc vương phi đời kế tiếp, như hai vị thái hậu quá cố là Saovabha Phongsri cùng Sirikit, cả hai lần lượt là con gái Tiên vương Rama IV cùng Thân vương xứ Chanthaburi là Nakkhatra Mangala. Căn cứ theo điều luận "Royal Marriages Act, B. E. 2475" được công bố về hôn nhân của triều đình Thái Lan, một vương nữ khi cưới bình dân sẽ bị sửa thân phận như sau:
Tất cả các Chao Fa:
Tunkramom Ying, nếu là con gái của quốc vương với vương hậu.
Somdet Ying, nếu là con gái của quốc vương với vương phi.
Tất cả các Phra Ong Chao:
Sadet Phra Ong Ying, nếu là con gái của quốc vương với tỳ thiếp.
Phra Ong Ying, nếu là cháu gái của quốc vương, có cha là vương tử con của vương hậu hoặc vương phi.
Than Phra Ong Ying, nếu là con gái một vương tử tông thân vừa từ bậc "Mom Chao" lên bậc "Phra Ong Chao".
Tất cả các bậc Mom Chao: đều sửa thành "Than Ying", chủ yếu là con gái của vương tử có mẹ là tỳ thiếp, hoặc cháu chắt cùng cháu cố của quốc vương.
Trường hợp nổi tiếng bị giáng vị chính là Ubol Ratana, con gái lớn nhất của Tiên vương Rama IX và Thái hậu Sirikit, khi bà cưới một công dân Mỹ. Trước khi bị giáng vị, bà được biết đến là "Somdet Phra Chao Luk Thoe Chao Fa Ubolratana Rajakanya". Ngược lại, Công chúa Chulabhorn được sự cho phép của cha mình giữ được địa vị "Chao Fa" dù cưới một thường dân Thái Lan.
Tại nền văn hóa Miến Điện cũ, địa vị của vương nữ căn bản dựa vào người mẹ (xem địa vị trong bài đề cập về vương tử). Khác với sự phân biệt tỉ mỉ giữa các vị vương tử, sự phân biệt giữa vương nữ Miến Điện lại đơn giản hơn nhiều, chỉ có 3 cấp bậc:
Hteik Suhpaya (ထိပ်စုဖုရား): dành cho con gái của bậc vương hậu chính thất (tức "quốc hậu") và các vương hậu trắc thất.
Hteik Hkaungtin (ထိပ်ခေါင်တင်): dành cho con gái chưa kết hôn của các bà thứ hậu, vương phi cùng phi tần.
Hteik Hta Mibaya (ထိပ်ထား မိဖုရား): dành cho con gái đã kết hôn của các bà thứ hậu, vương phi cùng phi tần.
Có thể thấy qua ví dụ điển hình của hai quốc gia điển hình của vùng Đông Nam Á, thì một quan điểm rất phổ biến tồn tại trong các vương triều này: "Vương nữ - con gái vua chúa - có trách nhiệm duy trì thân phận vua chúa qua hậu duệ của mình". Điều này có thể thấy ở việc họ tuy không trực tiếp kế vị mà thông thường được liên tục cưới trong nội tộc. Cho nên ở những vị trí chính hậu hoặc các vương phi trong hậu cung thì không thiếu những vương nữ hay là nữ tôn có tiên tổ là các quốc vương đời trước. Cũng giống như Thái Lan, các vương nữ Miến Điện từ trước triều đại nhà Toungoo đến về sau là nhà Konbaung, đều có liên hệ chặt chẽ dòng máu trong nội tộc khi thường gả cho anh em trong vương triều, cho nên họ thường là vương phi cùng vương hậu của các tiểu quốc chư hầu Miến Điện, hay thậm chí là vương hậu cho vị quốc vương kế nhiệm ngai vàng Miến Điện. Vào thời điểm không được chọn làm vương hậu hoặc vương phi tại các tiểu quốc, thì họ cũng được gả cho những quý tộc thế lực lớn, nếu không kết hôn thì họ cũng có thể được hưởng lợi lộc từ các thái ấp của riêng mình. Những vị vương nữ được cha mình yêu thích thậm chí trở thành cố vấn cho cha mình trong việc trị vì và phục vụ trong triều đình. Và khi ở địa vị cao quý nhất thì họ sẽ có được tước hiệu Supaya chỉ dành cho con gái của những bà vương hậu đạt được vị trí chính hậu hoặc những vương hậu có dòng dõi vương thất nhiều đời, tuy nhiên có rất nhiều ngoại lệ bởi vì quốc vương hoàn toàn có quyền quyết định vương nữ nào được nhận.
Truyền thống Miến Điện có một tục lệ khá đặc sắc, khi các quốc vương của mỗi triều đại sẽ chỉ định một vương nữ có mẹ là quốc hậu để đảm nhiệm vị trí Tabindaing Minthami (တစ်ပင်တိုင် မင်းသမီး) hay Einshe Hteik Hta Mibaya (အိမ်ရှေ့ထိပ်ထား မိဖုရား). Theo định nghĩa Đông Á, vị trí này tương đương Trữ phi vì nó mang ý nghĩa "Vợ của Trữ quân", thế nhưng nếu dịch ra một cách chính xác về bản chất của địa vị này thì nó lại mang nghĩa "Người vương hậu tương lai đang chờ được tấn phong", bởi vì các "Minthami" được chọn sẵn bởi chính quốc vương đương nhiệm, và bất kể ai là vị quốc vương tiếp theo thì các "Minthami" sẽ trở thành vương hậu có địa vị lớn nhất, tức quốc hậu. Một ví dụ cho chuyện này là Salin Supaya, con gái quốc vương Mindon Min, bà trở thành "Minthami" trong triều đại của cha mình, nhưng bà cuối cùng không trở thành quốc hậu của vị tân vương là Thibaw Min bởi vì vị vua này đã cưới hai người chị của bà thay vì bà.
Ở các quốc gia khác ngoài Thái Lan và Miến Điện như khối Mã Lai (Indonesia, Malaysia, Brunei cùng phía Nam Philippines), về cơ bản đều dùng tước hiệu Hồi giáo cùng Ấn Độ trộn lẫn, ngoại trừ Trữ quân sẽ kế vị thì những vương tử khác đều có hiện tượng sử dụng chung danh xưng. Đặc biệt tại Malaysia còn phải có danh xưng phân biệt dùng cho Liên bang hoặc cho Bổn quốc, bởi vì hình thái Malaysia hiện tại là liên bang các Vương quốc Hồi giáo hợp thành. Nhìn chung tôn hiệu thành viên vương thất ở Malaysia không phân nam nữ, với "Tengku" hay "Tunku" tương ứng "Princess" của ngôn ngữ Châu Âu, cá biệt có xứ Perak sử dụng "Raja" như một tôn xưng. Đối với vương thất Brunei, tất cả thành viên vương thất không kể nam nữ, nếu đã kết hôn thì đều có tiền tố trước tên mình là "'Pengiran'" (பெங்கிரன்) - có ý nghĩa tương tự "Tengku" khi ám chỉ địa vị dòng dõi vương thất, với "Pengiran Anak Puteri" dành cho vương nữ, cùng "Pengiran Anak" dành cho cháu nội cả trai lẫn gái của các vị sultan.