stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cúp bóng đá Nam Mỹ 1995
Vòng đấu loại trực tiếp

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | Tứ kết | Tứ kết |  |  | Bán kết | Bán kết |  |  | Chung kết | Chung kết |
 
|   |  16 tháng 7 - Montevideo  |  16 tháng 7 - Montevideo  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |  16 tháng 7 - Montevideo  |  16 tháng 7 - Montevideo  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   Colombia (pen.)  |  1 (5)  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |   Colombia (pen.)  |  1 (5)  |  |  |  19 tháng 7 - Montevideo  |  19 tháng 7 - Montevideo  |  |  |  |  |
|   |   Paraguay  |  1 (4)  |  |  |  19 tháng 7 - Montevideo  |  19 tháng 7 - Montevideo  |  |  |  |  |
|   |   Paraguay  |  1 (4)  |  |  |   Colombia  |  0  |  |  |  |  |
|   |  16 tháng 7 - Montevideo  |  16 tháng 7 - Montevideo  |  |  |   Colombia  |  0  |  |  |  |  |
|   |  16 tháng 7 - Montevideo  |  16 tháng 7 - Montevideo  |  |  |   Uruguay  |  2  |  |  |  |  |
|   |   Uruguay  |  2  |  |  |   Uruguay  |  2  |  |  |  |  |
|   |   Uruguay  |  2  |  |  |  |  |  |  |  23 tháng 7 - Montevideo  |  23 tháng 7 - Montevideo  |
|   |   Bolivia  |  1  |  |  |  |  |  |  |  23 tháng 7 - Montevideo  |  23 tháng 7 - Montevideo  |
|   |   Bolivia  |  1  |  |  |  |  |  |  |   Uruguay (pen.)  |  1 (5)  |
|   |  17 tháng 7 - Paysandú  |  17 tháng 7 - Paysandú  |  |  |  |  |  |  |   Uruguay (pen.)  |  1 (5)  |
|   |  17 tháng 7 - Paysandú  |  17 tháng 7 - Paysandú  |  |  |  |  |  |  |   Brasil  |  1 (3)  |
|   |   Hoa Kỳ (pen.)  |  0 (4)  |  |  |  |  |  |  |   Brasil  |  1 (3)  |
|   |   Hoa Kỳ (pen.)  |  0 (4)  |  |  |  20 tháng 7 - Maldonado  |  20 tháng 7 - Maldonado  |  |  |  |  |
|   |   México  |  0 (1)  |  |  |  20 tháng 7 - Maldonado  |  20 tháng 7 - Maldonado  |  |  |  |  |
|   |   México  |  0 (1)  |  |  |   Hoa Kỳ  |  0  |  |  |  |  |
|   |  17 tháng 7 - Rivera  |  17 tháng 7 - Rivera  |  |  |   Hoa Kỳ  |  0  |  |  |  |  |
|   |  17 tháng 7 - Rivera  |  17 tháng 7 - Rivera  |  |  |   Brasil  |  1  |  |  | Tranh hạng ba | Tranh hạng ba |
|   |   Brasil (pen.)  |  2 (4)  |  |  |   Brasil  |  1  |  |  | Tranh hạng ba | Tranh hạng ba |
|   |   Brasil (pen.)  |  2 (4)  |  |  |  |  |  |  |  22 tháng 7 - Maldonado  |  22 tháng 7 - Maldonado  |
|   |   Argentina  |  2 (2)  |  |  |  |  |  |  |  22 tháng 7 - Maldonado  |  22 tháng 7 - Maldonado  |
|   |   Argentina  |  2 (2)  |  |  |  |  |  |  |   Colombia  |  4  |
|   |  |  |  |  |  |  |  |  |   Colombia  |  4  |
|   |  |  |  |  |  |  |  |  |   Hoa Kỳ  |  1  |
|   |  |  |  |  |  |  |  |  |   Hoa Kỳ  |  1  |
Vòng đấu loại trực tiếp > Tứ kết

16 tháng 7 năm 1995
| Colombia  | 1–1 |  Paraguay |
| --- | --- | --- |
| Rincón  53' |  | Villamayor  26' |
Loạt sút luân lưu
| Rincón    Mendoza    Arboleda    Cabrera    Asprilla  | 5–4 | Jara    Acuña    Samaniego    Denis    Gamarra  |
Trọng tài: Imperatore (Chile)
16 tháng 7 năm 1995
| Uruguay  | 2–1 |  Bolivia |
| --- | --- | --- |
| Otero  1'   Fonseca  30' |  | Sánchez  71' |
Khán giả: 45.000
Trọng tài: Rodas (Ecuador)
17 tháng 7 năm 1995
| Hoa Kỳ  | 0–0 |  México |
| --- | --- | --- |

Loạt sút luân lưu
| Wynalda    Moore    Caligiuri    Klopas  | 4–1 | García    Hermosillo    Coyote  |
Khán giả: 6.500
Trọng tài: Ruiz (Colombia)
17 tháng 7 năm 1995
| Brasil  | 2–2 |  Argentina |
| --- | --- | --- |
| Edmundo  9'   Túlio  81' |  | Balbo  2'   Batistuta  29' |
Loạt sút luân lưu
| Roberto Carlos    Túlio    André Cruz    Dunga    Edmundo  | 4–2 | Pérez    Acosta    Simeone    Fabbri  |
Khán giả: 24.000
Trọng tài: Tejada (Peru)
Vòng đấu loại trực tiếp > Bán kết

19 tháng 7 năm 1995
| Uruguay  | 2–0 |  Colombia |
| --- | --- | --- |
Adinolfi  51'   Otero  70': 
Khán giả: 20.000
Trọng tài: Benegas (Paraguay)
20 tháng 7 năm 1995
| Brasil  | 1–0 |  Hoa Kỳ |
| --- | --- | --- |
Aldair  13': 
Khán giả: 8.000
Trọng tài: Rodas (Ecuador)
Vòng đấu loại trực tiếp > Tranh hạng ba

22 tháng 7 năm 1995
| Colombia  | 4–1 |  Hoa Kỳ |
| --- | --- | --- |
| Quiñónez  30'   Valderrama  38'   Asprilla  50'   Rincón  76' |  | Moore  52' (ph.đ.) |
Khán giả: 2.500
Trọng tài: Imperatore (Chile)
Vòng đấu loại trực tiếp > Chung kết

Bài chi tiết: Chung kết cúp bóng đá Nam Mỹ 1995
23 tháng 7 năm 1995
| Uruguay  | 1–1 |  Brasil |
| --- | --- | --- |
| Bengoechea  51' | Chi tiết | Túlio  30' |
Loạt sút luân lưu
| Francescoli    Bengoechea    Herrera    Gutiérrez    Martínez  | 5–3 |  Roberto Carlos    Zinho    Túlio    Dunga |
Khán giả: 60.000
Trọng tài: Brizio Carter (México)
Danh sách cầu thủ ghi bàn

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  4 bàn  Gabriel Batistuta   Luis García 3 bàn  Abel Balbo   Túlio   Freddy Rincón   Eric Wynalda   Marcelo Otero 2 bàn  Edmundo   Ivo Basay   Faustino Asprilla   José Cardozo   Juan Villamayor   Daniel Fonseca   Enzo Francescoli   José Luis Dolgetta   |  1 bàn  Diego Simeone   Demetrio Angola   Marco Etcheverry   Miguel Mercado   Mauricio Ramos   Carlos Sánchez   Aldair   Leonardo   Ronaldão   Zinho   Sebastián Rozental   Luis Quiñónez   Carlos Valderrama   Energio Díaz   José Mora   Eduardo Espinoza   Carlos Gamarra   Adriano Samaniego   Roberto Palacios   Edgardo Adinolfi   Pablo Bengoechea   Gustavo Poyet   Marcelo Saralegui   Frank Klopas   Alexi Lalas   Joe-Max Moore   Gabriel Miranda   |  phản lưới nhà  René Higuita   Iván Hurtado   Jorge Campos   |
Bảng xếp hạng giải đấu

| Pos | Đội | Pld | W | D | L | GF | GA | GD | Pts | Eff |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Uruguay | 6 | 4 | 2 | 0 | 11 | 4 | +7 | 14 | 77.8% |
| 2 |  Brasil | 6 | 4 | 2 | 0 | 10 | 3 | +7 | 14 | 77.8% |
| 3 |  Colombia | 6 | 2 | 2 | 2 | 7 | 8 | −1 | 8 | 44.4% |
| 4 |  Hoa Kỳ | 6 | 2 | 1 | 3 | 6 | 7 | −1 | 7 | 38.9% |
Bị loại ở tứ kết
| 5 |  Argentina | 4 | 2 | 1 | 1 | 8 | 6 | +2 | 7 | 58.3% |
| 6 |  Paraguay | 4 | 2 | 1 | 1 | 6 | 5 | +1 | 7 | 58.3% |
| 7 |  México | 4 | 1 | 2 | 1 | 5 | 4 | +1 | 5 | 41.7% |
| 8 |  Bolivia | 4 | 1 | 1 | 2 | 5 | 6 | −1 | 4 | 33.3% |
Bị loại ở vòng bảng
| 9 |  Ecuador | 3 | 1 | 0 | 2 | 2 | 3 | −1 | 3 | 33.3% |
| 10 |  Peru | 3 | 0 | 1 | 2 | 2 | 5 | −3 | 1 | 25.0% |
| 11 |  Chile | 3 | 0 | 1 | 2 | 3 | 8 | −5 | 1 | 25.0% |
| 12 |  Venezuela | 3 | 0 | 0 | 3 | 4 | 10 | −6 | 0 | 0.0% |
Kömpöc

| Kömpöc |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 
  Hiệu kỳ Huy hiệu
Kömpöc
Quốc gia:  Hungary
Hạt: Bács-Kiskun
Tiểu vùng: Kiskunmajsai
Diện tích
 • Tổng cộng: 29,98 km2 (11,58 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 733
 • Mật độ: 24/km2 (60/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
6134 
Mã điện thoại: 77 
Kömpöc là một thị trấn thuộc hạt Bács-Kiskun, Hungary. Thị trấn này có diện tích 29,98 km², dân số năm 2010 là 733 người, mật độ 24 người/km².
Kê cộng với súng trường

| --- | --- |
Tiếng Trung: 小米加步槍
Nghĩa đen: một khẩu súng trường với túi kê
Kê cộng với súng trường (giản thể: 小米加步枪; phồn thể: 小米加步槍; Hán-Việt: Tiểu mễ gia bộ thương; bính âm: Xiǎomǐ jiā bùqiāng), còn gọi là "Hạt kê và súng trường" hay "súng trường với túi kê", là cụm từ được Mao Trạch Đông sử dụng để mô tả vật tư và trang bị của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Bối cảnh

Trường hợp đầu tiên được ghi lại về việc Mao sử dụng cụm từ này là trong bài phát biểu của ông tại một cuộc họp đảng ở Diên An. Ông đang nhớ lại cuộc trò chuyện với David D. Barrett, một sĩ quan quân đội Mỹ được cử đi quan sát lực lượng của Đảng Cộng sản Trung Quốc chiến đấu trong Thế chiến thứ hai. Khi được cảnh báo rằng người Mỹ sẽ ủng hộ Tưởng Giới Thạch chống lại Đảng Cộng sản Trung Quốc nếu họ từ chối tham gia chính phủ liên hiệp, Mao đã trả lời:
Nếu người Mỹ các ông, cơm no áo ấm và ngủ yên, muốn chửi rủa nhân dân và ủng hộ Tưởng Giới Thạch, đó là việc của các ông và tôi sẽ không can thiệp. Những gì chúng tôi có bây giờ là kê cộng với súng trường, những gì các ông có là bánh mì và đại bác. Nếu ông muốn ủng hộ Tưởng Giới Thạch, hãy ủng hộ hắn, ủng hộ hắn ta bao lâu tùy thích. Nhưng hãy nhớ một điều. Trung Quốc thuộc về ai? Trung Quốc chắc chắn không thuộc về Tưởng Giới Thạch, Trung Quốc thuộc về nhân dân Trung Quốc. Ngày đó chắc chắn sẽ đến khi ông thấy không thể ủng hộ hắn ta được nữa.
Cụm từ này trở nên nổi tiếng ở phương Tây sau khi Mao nhắc lại nó trong cuộc phỏng vấn với phóng viên chiến trường người Mỹ Anna Louise Strong vào ngày 6 tháng 8 năm 1946. Ông nói như sau:
..Lấy trường hợp của Trung Quốc. Chúng tôi chỉ có  để dựa vào, nhưng lịch sử cuối cùng sẽ chứng minh rằng  của chúng tôi mạnh hơn máy bay và xe tăng của Tưởng Giới Thạch...
Nó phản ánh quan điểm của Mao rằng trang bị kém chất lượng của Quân Giải phóng là đủ để đánh bại binh lính Quốc dân Đảng được trang bị và tiếp tế tốt trong Cách mạng Cộng sản Trung Quốc, vì người dân Trung Quốc đứng đằng sau sự nghiệp cộng sản. Hạt kê (cùng với lúa mì), là nguồn lương thực chính của Bát lộ quân trong Chiến tranh Trung-Nhật lần thứ hai, và bị binh lính coi là một loại thực phẩm tầm thường. Cụm từ này nhanh chóng được Đảng Cộng sản Trung Quốc sử dụng để tuyên truyền nhằm ca ngợi cuộc đấu tranh yếu thế của họ chống lại Quốc dân Đảng.
Nhận định

Một số học giả cho rằng Quân Giải phóng từ nội chiến Trung Quốc cho đến chiến tranh Triều Tiên là kết quả của chiến lược "kê cộng với súng trường". Những nhà nghiên cứu khác cho rằng "kê cộng với súng trường" chỉ là một phép ẩn dụ cho chiến thắng của Quân Giải phóng trước quân đội Quốc dân Đảng được trang bị vượt trội, và không tương ứng theo nghĩa đen với thực tế của các chiến dịch quy mô lớn, phòng thủ và tấn công đô thị trong nội chiến. Một số nhà nghiên cứu[ai nói?] cũng chỉ ra rằng cụm từ "kê cộng với súng trường" làm giảm thiểu tầm quan trọng của viện trợ quân sự của Liên Xô trong Nội chiến. Mặc dù tầm quan trọng của sự trợ giúp của Liên Xô đã được Trần Vân, Hồ Kiều Mộc và các quan chức khác của Đảng Cộng sản Trung Quốc thừa nhận, giới học thuật ở Trung Quốc đại lục[ai nói?] đã giảm thiểu tác động của nó. Hầu hết các nhà sử học đều đồng ý rộng rãi rằng Quân Giải phóng tham chiến với bất lợi đáng kể về vật chất so với lực lượng của Quốc dân Đảng.
Wealdstone F.C.

Wealdstone FC (/ˈwiːldstoʊn/ WEELD-stone) là một câu lạc bộ bóng đá có trụ sở tại Ruislip, Khu Hillingdon của Luân Đôn, Anh, trực thuộc Middlesex County Football Association. Được thành lập năm 1899, đội bóng hiện thi đấu tại National League.
Sân vận động Grosvenor Vale, tháng 3 năm 2016
Wealdstone trong trận đấu với Sutton United thuộc khuôn khổ Vòng loại thứ tư FA Cup 2018
Danh hiệu

Alliance Premier League
Nhà vô địch mùa giải 1984–85
National League South
Nhà vô địch mùa giải 2019–20
Isthmian League
Nhà vô địch Premier Division mùa giải 2013–14
Nhà vô địch Division Three mùa giải 1996–97
Southern League
Nhà vô địch Division One South mùa giải 1973–74
Nhà vô địch South Division mùa giải 1981–82
Nhà vô địch League Cup mùa giải 1981–82
Nhà vô địch Shield mùa giải 1981–82
Nhà vô địch Cúp mùa giải 1981–82
Athenian League
Nhà vô địch mùa giải 1951–52
Willesden & District League
Nhà vô địch Division One mùa giải 1905–06, 1912–13
FA Trophy
Nhà vô địch mùa giải 1984–85
FA Amateur Cup
Nhà vô địch mùa giải 1965–66
Middlesex Premier Cup
Nhà vô địch các mùa giải 2003–04, 2007–08, 2008–09, 2010–11
London Senior Cup
Nhà vô địch mùa giải 1951–52 (đồng vô địch với Wimbledon)
Middlesex Senior Cup
Nhà vô địch các mùa giải 1929–30, 1937–38, 1940–41, 1941–42, 1942–43, 1945–46, 1958–59, 1962–63, 1963–64, 1967–68, 1984–85
Middlesex Charity Cup
Nhà vô địch các mùa giải 1929–30, 1930–31, 1937–38, 1938–39, 1949–50, 1963–64, 1967–68, 2003–04, 2010–11
Middlesex Junior Cup
Nhà vô địch mùa giải 1912–13
Suburban League North Division
Nhà vô địch mùa giải 1990-91
Thống kê

Thành tích tốt nhất tại FA Cup: Vòng ba mùa giải 1977–78
Thành tích tốt nhất tại FA Trophy: Vô địch mùa giải 1984–85
Thành tích tốt nhất tại FA Vase: Vòng ba mùa giải 1997–98
Thành tích tốt nhất tại FA Amateur Cup: Vô địch mùa giải 1965–66
Kỷ lục khán giả đến sân: 13,504 người trong trận đấu với Leytonstone,  đá lại vòng 4 FA Amateur Cup, ngày 5 tháng 3 năm 1949
Chiến thắng đậm nhất: 22–0 trước 12th London Regiment, FA Amateur Cup, ngày 13 tháng 10 năm 1923
Thất bại đậm nhất: 0–14 trước Edgware Town, London Senior Cup, ngày 9 tháng 12 năm 1944
Cầu thủ ra sân nhiều nhất: Charlie Townsend, 514
Cầu thủ ghi bàn nhiều nhất: George Duck, 251
Dermatodon lanceolatus

| Dermatodon lanceolatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Pottiales
Họ (familia): Pottiaceae
Chi (genus): Dermatodon
Loài (species): D. lanceolatus
Danh pháp hai phần
Dermatodon lanceolatus (Hedw.) Huebener, 1833 
Dermatodon lanceolatus là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được (Hedw.) Huebener mô tả khoa học đầu tiên năm 1833.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dermatodon lanceolatus”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Leptocerus madhyamika

| Leptocerus madhyamika> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Leptoceridae
Chi (genus): Leptocerus
Loài (species): L. madhyamika
Danh pháp hai phần
Leptocerus madhyamika F Schmid, 1961 
Leptocerus madhyamika là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập 5 tháng 6 năm 2012.
Afraflacilla yeni

| Afraflacilla yeni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Afraflacilla
Loài (species): A. yeni
Danh pháp hai phần
Afraflacilla yeni Żabka, 1993 
Afraflacilla yeni là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Afraflacilla. Afraflacilla yeni được Marek Żabka miêu tả năm 1993.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Hookeria pandurifolia

| Hookeria pandurifolia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Hookeriales
Họ (familia): Hookeriaceae
Chi (genus): Hookeria
Loài (species): H. pandurifolia
Danh pháp hai phần
Hookeria pandurifolia Mitt., 1869 
Hookeria pandurifolia là một loài Rêu trong họ Hookeriaceae. Loài này được Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Hookeria pandurifolia”. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2014.
Adesmia trifoliata

| Adesmia trifoliata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Adesmia
Loài (species): A. trifoliata
Danh pháp hai phần
Adesmia trifoliata Phil. 
Adesmia trifoliata là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Phil. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Adesmia trifoliata”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Ahar

| Ahar اهر |
| --- | --- |
—  city  —
 
Mộ Sheikh-shahab, Ahar, Iran
Ahar
Tọa độ: 38°28′39″B 47°04′12″Đ﻿ / ﻿38,4775°B 47,07°Đ﻿ / 38.47750; 47.07000 
Quốc gia:  Iran
Tỉnh: Đông Azerbaijan
Huyện: Ahar
Bakhsh: Trung tâm
Dân số (2006)
 • Tổng cộng: 85.782
Múi giờ: IRST (UTC+3:30)
 • Mùa hè (DST): IRDT (UTC+4:30)
Mã điện thoại: 0426 
Ahar (tiếng Ba Tư: اهر‎) là thành phố huyện lỵ huyện Ahar, tỉnh Đông Azerbaijan, Iran. Theo điều tra dân số năm 2006, thành phố có dân số 85.782 người trong 20.844 người. Thành phố được biết đến với chợ bán thảm Ahar. Vào thế kỷ 12-13, Ahar đã là kinh đô của một tiểu vương quốc nhỏ và tồn tại trong thời gian ngắn được trị vì bởi triều đại Pishteginid có nguồn gốc Gruzia. (1155-1231).
Hươu xạ Cao Bằng

| Hươu xạ Cao Bằng> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Artiodactyla
Họ (familia): Moschidae
Chi (genus): Moschus
Loài (species): M. berezovskii Flerov, 1929
Phân loài (subspecies): M. berezovskii caobangis Dao, 1969
Danh pháp ba phần
Moschus berezovskii caobangis
Hươu xạ Cao Bằng hay Hươu xạ Việt Nam (Danh pháp khoa học: Moschus berezovskii caobangis) là một phân loài của loài hươu xạ lùn phân bố ở cực bắc Việt Nam gồm Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Kạn. Chúng cũng có ở Vân Nam, Quảng Tây, Quảng Đông. Tại Việt Nam, nó được gọi đơn giản là hươu xạ do nó cũng là loài duy nhất ở Việt Nam. Trong tiếng Việt còn gọi chúng là con xạ, xạ hương, người Tày gọi chúng là Tu nạ kín. Phân loài này là một ứng viên tốt cho địa vị loài tách biệt, nhưng điều này chưa bao giờ được xem xét tới. Cho tới gần đây thì quần thể tại Việt Nam vẫn được phần lớn các nhà khoa học Nga coi là thuộc loài Moschus moschiforus dù phạm vi sinh sống của chúng cách nhau hàng vạn dặm.
Đặc điểm > Mô tả

Đây là phân loài có tầm vóc nhỏ bé, hươu xạ trưởng thành của Việt Nam chỉ đạt trọng lượng khoảng 15kg, trái lại ở Liên Xô trước đây và Trung Quốc, thì loài hươu xạ có thể nặng đến 40 kg. Hươu xạ Cao Bằng có dạng ngoài hơi giống Cheo cheo nhưng lớn hơn nhiều, mõm chúng tròn, đầu dài và không có sừng, tai to, đuôi ngắn. Con đực có hai răng cửa dài, lòi ra khỏi mép. Con đực có tuyến xạ nằm khoảng giữa rốn và cơ quan sinh dục
Chân cao hươu xạ cao, mảnh khảnh, chân sau dài hơn chân trước 1/3 nên khi đứng sau cao, trước thấp, lưng gù. Đực, cái đều không có sừng, không tuyến trước ổ mắt. Bộ lông dầy, lông dài xấp xỉ 3 cm, thô, hơi cứng, nhẹ, xốp, phần gốc thẳng màu trắng, phần trên uốn sóng và có băng màu nâu xám, vàng nhạt xen kẽ, tạo cho Bộ lông có màu nâu xám lấm tấm vàng rất đều, tứ chi có màu thẫm.
Đặc điểm > Tập tính

Hươu xạ Việt Nam ăn lá, chồi, nụ, hoa, cây rừng, các loại cỏ, đôi khi ăn quả, không ăn động vật. Hươu cũng ưa các loại hoa màu trồng trên nương, rẫy. Nhìn chung, hươu ăn các loại cỏ, lá, quả, rêu đá và địa y. Chúng thích nghi với sinh cảnh núi đá vôi, có khả năng leo trèo giỏi ở các vách núi đá thẳng đứng. Hươu xạ là loài hẹp sinh cảnh, chỉ ở núi đá vôi có độ cao 400–1000 m trên mặt biển, nơi có độ dốc lớn và hiểm trở. Hươu ưa rừng thưa, có tầng cỏ quyết phát triển, ít ở rừng già, hoạt động chủ yếu vào chiều hôm và rạng sáng, thường từ 9h - 16h ban ngày, 19h - 4h đêm hươu nghỉ,
Hươu chỉ ghép đôi vào thời kỳ động dục.Sống khoảng 10 năm, thành thục sinh dục sau 2 năm tuổi. Hươu sinh sản gần như quanh năm nhưng chủ yếu sinh sản vào mùa thu - đông, chửa 5-6 tháng, mỗi lứa có thể đẻ 1-3 con. ghép đôi từ tháng 3-12, tập trung trong các tháng 6, 7, 8. Mang thai 185-195 ngày; đẻ từ tháng 9, đẻ nhiều vào tháng 12-2, trung bình năm đẻ 1 lứa/1 con.
Tình trạng

Ở Việt Nam Hươu xạ là loài hiếm, quý vì có tuyến xạ. Xạ Hươu là chất định hương tuyệt hảo và là dược liệu quý. Hươu dễ thuần dưỡng, có thể gây nuôi để khai thác xạ hương. Hươu xạ ở Việt Nam có vùng phân bố hẹp, số lượng ít lại bị săn bắt liên tục, trong 10 năm số lượng đã giảm xấp xỉ 80%, hiện tại vẫn đang bị săn lùng ráo riết. ở nhiều địa phương chúng đã tuyệt chủng. Sách đỏ Việt Nam xếp Hươu xạ bậc E, tuy nhiên nhìn chung biện pháp bảo vệ còn kém hiệu lực. Một số khu bảo tồn thiên nhiên có Hươu xạ nhưng chưa có khu bảo tồn riêng cho Hươu xạ. Nghiên cứu gây nuôi khai thác xạ, cấm khai thác xạ tự nhiên.
Xạ hương

Người ta săn bắt hươu xạ quanh năm, trừ mùa chúng sinh đẻ vào tháng 3-5. Khi bắt được hươu xạ, người ta cắt ngay lấy túi thơm, túi này nằm ở khoảng giữa rốn và cơ quan sinh dục của con đực, bỏ phần da thịt thừa, phơi trong râm mát cho khô, hoặc bọc túi thơm trong giấy hút ẩm rồi treo hong khô ở chỗ thoáng gió. Có khi người ta còn cho túi thơm vào cát nóng và làm như vậy nhiều lần cho đến khi khô. Sau đó, cắt sửa lông ở mép túi, rồi bảo quản bằng nhiều lớp vải mềm, đặt trong lớp kín. Khi dùng, lấy khăn vải tẩm ướt bằng nước ấm, bọc kín túi thơm cho mềm, rồi cắt túi lấy chất xạ, nghiền cho thật nhỏ, mịn.
Túi xạ có hình cầu, hình bầu dục, tròn hoặc dẹt, đường kính 3,5–6 cm, nặng 30-60g tùy theo tuổi của hươu. Miệng túi hơi phẳng, có nhiều lông mịn áp sát, màu trắng hoặc nâu xám, mọc rất xít nhau thành hình khoáy, ở giữa có một lỗ nhỏ, đường kính 5mm, khi cạo sạch lông, phần da ở đó có màu nâu. Mặt ngoài của túi nâu đen, không có lông, có tính co giãn. Nếu cắt mổ túi sẽ thấy lớp màng da ở giữa trong suốt, màu tro bạc, lớp màng da ở trong màu đỏ nâu. Trong cùng là chất xạ ở dạng quánh đặc như sữa, khi khô thành bột hoặc thành hạt lổn nhổn với kích thước không đều, bóng, có mùi thơm hắc rất đặc biệt, để lâu không mất mùi.
Ở dạng bột, dược liệu màu vàng nâu, nâu đỏ hay đỏ tím, chất mềm có dầu. Lấy tay vê tròn, bột tụ lại nhưng không dính vào nhau thành khối. Khi mở tay ra, bột lại tã rời ngay. Ở dạng hạt (tốt hơn), hình tròn hay dẹt, phần lớn có màu đen tím, có vân mỡ sáng bóng. Xạ hương nguyên chất có mùi thơm hắc rất mạnh, bền, pha loãng thì có mùi thơm dịu, rất dễ chịu. Trộn với camphor, valerian, tinh dầu trám, acid hydrocyanic, xạ hương sẽ mất hết mùi đặc trưng của nó.Xạ hương thường được dùng riêng ở dạng nguyên chất hoặc chế biến với đinh hương theo cách làm sau: Lấy túi xạ đốt lửa cho cháy hết lông, cắt làm 5-6 mảnh, cho vào một lọ rộng miệng cùng với 20g đinh hương đã tán bột.
Nút thật kín, lắc đều. Để khoảng 3 - 4 tháng mới dùng. Hỗn hợp bột xạ hương, đinh hương có thể bảo quản trong 5 - 6 năm. Vì là dược liệu quý hiếm nên xạ hương thường bị giả mạo bằng cách trộn với bột các loại hạt đậu, mì, nhất là hạt cây vông vang (Abelmoschus moschatus (L) lledic) vì hạt này cũng chứa chất có mùi xạ hương. Xạ hương chứa tinh dầu có thành phần chủ yếu là muskon, 1-ceton: 3-methyl yclopentadecanon, với tỷ lệ 0,5-2%. Chất này có mùi đặc trưng của xạ hương. Ngoài ra, còn có chất béo, chất nhựa, chất nhầy, cholesterin và protein.
Trong Đông y

Xạ hương là một hương liệu cao cấp, chất định hương trong việc sản xuất nước hoa, xà phòng thơm, bột chống nhậy; Đồng thời là vị thuốc quý hiếm được dùng trong y học hiện đại và y học cổ truyền. Trước đây, y học hiện đại dùng xạ hương làm thuốc kích thích, cường dương, điều kinh dưới dạng cồn thuốc, thuốc viên hoặc thuốc thụt. Trong Đông y, xạ hương được xem là vị thuốc quý được dùng phổ biến với vị cay, tính ấm, không độc, có tác dụng khai khiếu, hoạt lạc, tán ứ, tiêu viêm, kích thích, giảm đau, giải độc… chữa suy nhược thần kinh, trúng phong, kinh giãn, mê sảng, tổn thương do ngã hoặc bị đánh, đau mắt, đau thắt tim, cam tẩu mã.
Xạ hương ít khi được dùng riêng mà thường phối hợp với những vị thuốc khác như trong biệt dược nổi tiếng “Lục thần hoàn” và “nhân đơn”. Dùng ngoài, xạ hương đem nghiền nhỏ, tẩm nước rồi bôi hoặc đắp có tác dụng giảm đau, tiêu sưng. Tuệ Tĩnh (Nam dược thần hiệu) đã dùng xạ hương trộn với bột quả trám đốt thành than, rồi bôi xỉa, chữa đau răng, sâu răng.Theo kinh nghiệm đồng bào ở vùng núi cao, xạ hương lấy khoảng vài gam phối hợp với quả hồi 5-6 cánh, cỏ xước 30g, diêm sinh 0,4g phơi khô, giã nhỏ, trộn đều, cho vào túi vải rồi buộc vào rốn, ngay cả lúc giao hợp để làm thuốc ngừa thai.
Aeolus delectabilis

| Aeolus delectabilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Aeolus
Loài (species): A. delectabilis
Danh pháp hai phần
Aeolus delectabilis Candèze, 1895 
Aeolus delectabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1895.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Idaea dirutaria

| Idaea dirutaria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Idaea
Loài (species): I. dirutaria
Danh pháp hai phần
Idaea dirutaria Fuchs 1901 
Idaea dirutaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.