stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tượng đài tự nhiên Timpoong và Hibok-Hibok
Mô tả

Khu vực có diện tích 2.227,62 hécta (5.504,6 mẫu Anh) trải dài dọc theo phần trung tâm và phía tây của đảo Camiguin. Nó cũng bao gồm một vùng đệm rộng 182,91 hécta (452,0 mẫu Anh) bao quanh núi lửa Hibok-Hibok và 1.239,7 hécta (3.063 mẫu Anh) xung quanh núi Timpoong. Về mặt hành chính, nó thuộc 4 trên tổng số 5 đô thị của đảo là  Mambajao, Catarman, Mahinog và Sagay.
Timpoong cao 1.614 mét (5.295 ft) so với mực nước biển là điểm cao nhất của núi Mambajao. Mambajao nằm ở trung tâm và là ngọn núi lửa lớn nhất trong số ba ngọn núi trên đảo cùng với Catarman và Sagay. Hai đỉnh núi khác của Mambajao là đỉnh Mambajao cao 1.568 mét (5.144 ft) và một đỉnh khác chưa được đặt tên cao 1.529 mét (5.016 ft). Nó có miệng phun bên sườn ở đồi Campana và Minokol.
Nằm ngay phía tây bắc của Mambajao là núi Catarman. Điểm cao nhất của nó là núi Hibok-Hibok cao 1.250 mét (4.100 ft) là một ngọn núi lửa dạng tầng đang hoạt động. Hai đỉnh khác của Catarman là Tres Marias và Vulcan Daan, một ngọn núi lửa đã tắt.
Tượng đài tự nhiên này có các thác nước Katibawasan, Binangawan và Tuasan cùng những suối nước nóng, lạnh ở Ardent, Santo Niño và các con sông Sagay và Binangawan chảy qua. Đài quan sát núi lửa Hibok-Hibok thuộc Viện Núi lửa và Địa chấn Philippines cũng nằm trong ranh giới của tượng đài tự nhiên.
Động thực vật

Khu vực có 300 hécta (740 mẫu Anh) là những khu rừng phủ đầy rêu ở độ cao trên 1.100 mét (3.600 ft), 1.282 hécta (3.170 mẫu Anh) rừng dầu đất thấp còn sót lại ở độ cao trên 500 mét (1.600 ft) và phần còn lại là các bãi đất trống, đồng cỏ mở có diện tích 1.585 hécta (3.920 mẫu Anh). Tượng đài này được thành lập để bảo vệ nhiều loài có nguy cơ tuyệt chủng và đặc hữu của khu rừng.
Thảm thực vật của nó bao gồm các loài thực vật nhiệt đới đặc hữu của Camiguin như chè Điền Sơn, Medinilla multiflora, sầm ngọt, trâm Camiguin, cùng hai loài phong lan Coelogyne confusa và Goodyera ramosii.
Tại đây có một loài chim và hai loài động vật có vú không được tìm thấy ở bất cứ nơi nào khác là vẹt lùn Camiguin, chuột nhắt rừng Camiguin và chuột đồng Camiguin.
Các loài đáng chú ý khác gồm cú diều Camiguin, hồng hoàng Mindanao, chuột chù Mindanao,  ếch miệng hẹp Camiguin và ếch cây.
Episinus makiharai

| Episinus makiharai> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Theridiidae
Chi (genus): Episinus
Loài (species): E. makiharai
Danh pháp hai phần
Episinus makiharai Okuma, 1994 
Episinus makiharai là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Episinus. Episinus makiharai được miêu tả năm 1994 bởi Okuma.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Cầu diệp cánh hoa

| Bulbophyllum orectopetalum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Phân họ (subfamilia): Epidendroideae
Chi (genus): Bulbophyllum
Loài (species): B. orectopetalum
Danh pháp hai phần
Bulbophyllum orectopetalum Garay 
Cầu diệp cánh hoa (danh pháp hai phần: Bulbophyllum orectopetalum) là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum. Loài này phân bố từ Assam (Ấn Độ) qua Đông Nam Á (Thái Lan, Việt Nam và đảo Borneo).
Vanilla mexicana

| Vanilla mexicana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Vanilla
Loài (species): V. mexicana
Danh pháp hai phần
Vanilla mexicana Mill. 
Vanilla mexicana là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Mill. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1768.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Vanilla mexicana”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Melanotus carbonarius

| Melanotus carbonarius> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Elateridae
Chi (genus): Melanotus
Loài (species): M. carbonarius
Danh pháp hai phần
Melanotus carbonarius Candèze, 1882 
Melanotus carbonarius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.
Chú thích

↑  Elateridae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Giống đực

Ký hiệu của thần La Mã Mars (thần chiến tranh tương đương Ares) thường được dùng để ký hiệu giống đực. Nó cũng là ký hiệu đại diện cho Sao Hỏa và nguyên tố sắt.
Con đực hay giống đực (♂) là một trong hai giới tính của các sinh vật có hình thức sinh sản hữu tính, đây là giới tính chịu chức năng sinh lý tạo ra tinh trùng. Con đực không thể tự sinh sản hữu tính mà không kết hợp với ít nhất một "trứng" của con cái, tuy vậy vẫn có một số sinh vật vừa có khả năng sinh sản vô tính, vừa có khả năng sinh sản hữu tính.  Hầu hết ở các loài động vật hữu nhũ giống đực, bao gồm cả nam giới đều có nhiễm sắc thể Y, đây là nhiễm sắc thể chịu trách nhiệm cho việc sản sinh ra lượng lớn hormon testosterone để tạo các đặc điểm đặc trưng cho giống đực. Sự phân biệt đực - cái không chỉ giới hạn ở động vật còn mở rộng cho nhiều loài khác như thực vật.
Không phải tất cả các loài sinh vật đều có chung các yếu tố quy định giới tính. Ở hầu hết động vật, kể cả con người, việc xác định giới tính nằm ở di truyền. Tuy vậy ở một số loài như Cymothoa exigua thay đổi giới tính dựa trên số lượng cá thể cái hiện có xung quanh chúng. Male (ở đây là "Nam") cũng có thể được dùng để chỉ "giới" (gender).
Tổng quan

Sự xuất hiện của hai giới tính được xem như việc chọn lọc độc lập thông qua sự tiến hóa của các giống nòi khác nhau (xem Tiến hóa hội tụ). Hình thức lặp lại này chính là sự sinh sản hữu tính ở những loài đẳng giao với hai hoặc nhiều hơn các loại giới với hình dạng và hành vi tương đồng (nhưng khác nhau ở mức độ phân tử), ở những loài bất đẳng giao với các giao tử khác nhau của con đực và cái, và ở những loài noãn giao với giao tử của con cái có kích thước lớn hơn giao tử của con đực rất nhiều và không có khả năng di chuyển. Có một luận điểm thuyết phục cho rằng hình thức này được chọn lọc qua quá trình tiến hóa bởi sự hạn chế thể chất trong cơ chế kết hợp giữa hai giao tử trong sinh sản hữu tính.
Theo đó, giới tính được xác định ở từng loài nhờ loại giao tử được sản sinh (ví dụ như tinh trùng và trứng) và những sự khác nhau giữa giống đực và giống cái trong cùng một giống không phải luôn có thể tiên đoán được.
Dị hình giới tính ở giống đực/cái giữa các sinh vật hoặc cơ chế sinh sản của những giới tính khác nhau không giới hạn ở động vật; giao tử đực được hình thành trong nấm chytrids, tảo silic và thực vật trên cạn. Ở thực vật trên cạn, giống đực và giống cái không những chỉ định sự hình thành giao tử đực và cái ở sinh vật mà còn chỉ định cấu trúc của thể bào tử giúp cả cây đực và cây cái phát triển.
Biểu tượng và cách sử dụng > Biểu tượng

Một biểu tượng phổ biến được dùng để đại diện cho giới tính nam là biểu tượng Sao Hoả (Mars symbol) ♂, một vòng tròn với một mũi tên chỉ về hướng đông bắc. Điểm mã Unicode là:
Biểu tượng giống với biểu tượng hành tinh của Sao Hỏa. Nó được sử dụng lần đầu bởi Carl Linnaeus vào năm 1751 để đại diện cho giới tính. Biểu tượng này đôi khi được xem như là hình ảnh đại diện đã được cách điệu cho chiếc khiên và ngọn giáo của vị thần La Mã Mars. Tuy nhiên, theo Stearn, nguồn gốc này là "hư cấu" và tất cả các bằng chứng lịch sử đều ủng hộ "kết luận của học giả cổ đại người Pháp Claude de Saumaise (Salmasius, 1588-1683)" rằng nó có nguồn gốc từ θρ, viết tắt tên của Sao Hỏa trong tiếng Hy Lạp - Thouros.
Biểu tượng và cách sử dụng > Cách sử dụng

Ngoài nghĩa "giống đực" trong sinh học, male (nam) còn có thể được chỉ "giới" hoặc một đầu của connector.
Sự xác định giới tính

Giới tính của từng sinh vật cụ thể có lẽ được xác định bởi nhiều nhân tố. Đó có thể là sự xác định về mặt di truyền hoặc sự xác định thông qua môi trường, hay thay đổi một cách tự nhiên trong suốt cuộc đời của sinh vật đó. Mặc dù hầu hết các loài chỉ có hai giới tính (nam/đực hoặc nữ/cái), sinh vật lưỡng tính (ví dụ: giun) có cả hệ sinh dục đực và cái.
Sự xác định giới tính > Sự xác định về mặt di truyền

Hầu hết động vật có vú, bao gồm con người, thường được xác định về mặt di truyền thông qua hệ thống xác định giới tính XY, ở đó con đực có cặp nhiễm sắc thể XY (trái ngược với cặp nhiễm sắc thể XX). Ngoài ra cũng có trường hợp con đực mang cặp nhiễm sắc thể XX và các kiểu nhân đồ khác ở nhiều loài, bao gồm cả con người. Trong quá trình sinh sản, con đực có thể xuất ra một tinh trùng X hoặc tinh trùng Y, trong khi con cái chỉ có thể cho đi một trứng X. Một tinh trùng Y và một trứng X tạo thành một con đực (bé trai), trong khi đó một tinh trùng X kết hợp với một trứng X tạo thành một con cái (bé gái).
Một phần của nhiễm sắc thể Y chịu trách nhiệm cho tính nam - là vùng xác định giới tính của nhiễm sắc thể Y (SRY). SRY kích hoạt Sox9 để tạo thành các vòng chuyển tiếp với FGF9 và PGD2 trong tuyến sinh dục, cho phép mức độ của các gen này ở mức đủ cao để giúp con đực phát triển; ví dụ, Fgf9 chịu trách nhiệm cho sự phát triển của thừng tinh và sự nhân lên của tế bào Sertoli, cả hai đều rất quan trọng đối với sự phát triển của sinh dục đực.
Hệ thống xác định giới tính ZW, ở đó con đực có cặp nhiễm sắc thể ZZ (trái ngược với cặp nhiễm sắc thể ZW) có thể được tìm thấy ở chim và một số côn trùng (chủ yếu là bướm và bướm đêm) và các sinh vật khác. Các loài thuộc Bộ cánh màng, như kiến và ong, thường được xác định bởi đơn-lưỡng bội (haplodiploidy), ở đó hầu hết con đực là đơn bội và con cái cùng với một số con đực vô sinh là lưỡng bội.
Sự xác định giới tính > Sự xác định giới tính thông qua môi trường

Ở một số loài bò sát, như là Cá sấu mõm ngắn, giới tính được xác định bởi nhiệt độ ấp trứng. Các loài khác, ví dụ ở một vài con sên, giới tính thay đổi: con trưởng thành bắt đầu chuyển sang con đực, sau đó trở thành con cái.
Ở một số loài động vật chân đốt, giới tính được xác định bởi sự lây nhiễm. Vi khuẩn thuộc chi Wolbachia thay đổi tính dục của chúng; một vài loài bao gồm tất cả các cá thể ZZ, giới tính của chúng được xác định bởi sự hiện diện của Wolbachia.
Đặc điểm giới tính thứ cấp

Ở những loài có hai giới tính, con đực có lẽ sẽ khác con cái ở những điểm khác ngoài việc sản xuất tinh trùng.
Ở nhiều loài côn trùng và cá, con đực sẽ nhỏ hơn con cái.
Ở thực vật có hạt - loài biểu hiện sự luân phiên giữa các thế hệ, các bộ phận cái và đực đều nằm trong cơ quan sinh dục thể bào tử của một sinh vật duy nhất.
Ở động vật có vú, kể cả con người, con đực thường lớn hơn con cái.
Ở con người, nam có nhiều lông cơ thể và khối lượng cơ bắp hơn.
Ở chim, con đực thường khoe ra bộ lông sặc sỡ để thu hút con cái.
Bức ảnh so sánh giữa một người nam giới và một người nữ giới trưởng thành. Chú thích rằng cả hai người mẫu đều đã cạo một phần lông trên cơ thể; ví dụ: vùng mu được cạo sạch sẽ.
Miconia calocoma

| Miconia calocoma> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Myrtales
Họ (familia): Melastomataceae
Chi (genus): Miconia
Loài (species): M. calocoma
Danh pháp hai phần
Miconia calocoma Almeda 
Miconia calocoma là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Almeda mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Miconia calocoma”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Phanias neomexicanus

| Phanias neomexicanus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Salticidae
Chi (genus): Phanias
Loài (species): P. neomexicanus
Danh pháp hai phần
Phanias neomexicanus R.Banks, 1901 
Phanias neomexicanus là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Phanias. Phanias neomexicanus được Richard C. Banks miêu tả năm 1901.
Chú thích

↑  Platnick, N. I. (2012) The world spider catalog, version 12.5. American Museum of Natural History. DOI: 10.5531/db.iz.0001.
Uthai (huyện)

| Số liệu thống kê |
| --- | --- |
Tỉnh:: Ayutthaya
Văn phòng huyện:: 14°21′43″B 100°40′13″Đ﻿ / ﻿14,36194°B 100,67028°Đ﻿ / 14.36194; 100.67028
Diện tích:: 186,8 km²
Dân số:: 39.943 (2000)
Mật độ dân số:: 213,8 người/km²
Mã địa lý:: 1414
Mã bưu chính:: 13210

Bản đồ

Uthai (tiếng Thái: อุทัย) là một huyện (‘‘amphoe’’) ở phía đông tỉnh Ayutthaya, ở Thái Lan.
Lịch sử

Trước đây, huyện này có tên là Uthai Yai nhưng đã được đổi tên thành Uthai năm 1916.
Trước khi vương quốc Ayutthaya bị Miến Điện chiếm năm 1767, Phraya Wachira Prakan (sau này là vua Taksin) đã lãnh đạo đội quân nhỏ của ông đánh quân Miến Điện về phía đông. Ông đã đánh dạt quân Miến Điện và đến khu vực này vào buổi sáng, do đó ông đặt tên là Uthai, có nghĩa là mặt trời mọc.
Địa lý

Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Nakhon Luang và Phachi của tỉnh Ayutthaya, Nong Khae của tỉnh Saraburi, Wang Noi, Bang Pa-in và Phra Nakhon Si Ayutthaya của tỉnh Ayutthaya.
| x t Amphoe của Ayutthaya |
| --- | --- |
 Phra Nakhon Si Ayutthaya •  Tha Ruea •  Nakhon Luang •  Bang Sai •  Bang Ban •  Bang Pa-in •  Bang Pahan •  Phak Hai •  Phachi •  Lat Bua Luang •  Wang Noi •  Sena •  Bang Sai •  Uthai •  Maha Rat •  Ban Phraek
Micropolypodium plicatum

| Micropolypodium plicatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Micropolypodium
Loài (species): M. plicatum
Danh pháp hai phần
Micropolypodium plicatum A.R. Sm. A.R. Sm., 1992 
Micropolypodium plicatum là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được A.R. Sm. A.R. Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Micropolypodium plicatum”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Micropolypodium pseudotrichomanoides

| Micropolypodium pseudotrichomanoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Micropolypodium
Loài (species): M. pseudotrichomanoides
Danh pháp hai phần
Micropolypodium pseudotrichomanoides Hayata Hayata, 1928 
Micropolypodium pseudotrichomanoides là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được Hayata Hayata mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Micropolypodium pseudotrichomanoides”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Apheloria

| Apheloria |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Diplopoda
Bộ (ordo): Polydesmida
Họ (familia): Xystodesmidae
Chi (genus): Apheloria Chamberlin, 1921
Các loài
 Apheloria luminosa (Kenyon, 1893)  Apheloria montana (Bollman, 1887)  Apheloria tigana Chamberlin, 1939  Apheloria virginiensis (Drury, 1770) Apheloria polychroma
Danh pháp đồng nghĩa
 Leptocircus Attems, 1931
Apheloria một chi cuốn chiếu lưng dẹt thuộc họ Xystodesmidae, sinh sống ở miền trung và đông nam Hoa Kỳ, và nằm ở phía bắc như nam Quebec, Canada. Chúng có màu đỏ xám và tương phản với màu đỏ vàng, và một số loài ở dãy núi Appalachia giống với các loài Brachoria nơi chúng có phạm vi phân bố trùng nhau, một hiện tượng được gọi là bắt chước kiểu Müller.
Apheloria polychroma sinh sống ở các núi Cumberland ở phía Tây Nam Virginia, Hoa Kỳ. Vỏ loài này màu sắc lộng lẫy, có một lớp xyanua cực độc, lượng chất cực độc đủ để hạ gục 18 con chim trưởng thành trong chốc lát. Đây như là một cơ chế bảo vệ sinh vật này khỏi các loài chim săn mồi.
Chú thích

1 2  Hoffman, Richard L. 1999. Checklist of the millipeds of North and Middle America. Virginia Museum of Natural History Special Publications 8, pp. 293-296
↑  Marek, Paul; Tanabe, Tsutomu; Sierwald, Petra (2014) A Species Catalog of the Millipede Family Xystodesmidae (Diplopoda: Polydesmida). Lưu trữ 2017-01-24 tại Wayback Machine Special Publication 17. Virginia Museum of Natural History. pp. 7-9
↑  Marek, P. E.; Bond, J. E. (2009). “A Mullerian mimicry ring in Appalachian millipedes”. Proceedings of the National Academy of Sciences. 106 (24): 9755–9760. doi:10.1073/pnas.0810408106. PMC 2700981. PMID 19487663.
↑  “This Insanely Colourful Millipede Can Kill 18 Adult Birds”. sciencealert.com. ngày 28 tháng 1 năm 2018. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2018.
Micrurus camilae

| Micrurus camilae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Serpentes
Phân thứ bộ (infraordo): Alethinophidia
Họ (familia): Elapidae
Chi (genus): Micrurus
Loài (species): M. camilae
Danh pháp hai phần
Micrurus camilae Renjifo & Lundberg, 2003 
Micrurus camilae là một loài rắn trong họ Rắn hổ. Loài này được Renjifo & Lundberg mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Cầu Nhật Lệ

| Cầu Nhật Lệ |
| --- | --- |
Cầu Nhật Lệ
Quốc gia:  Việt Nam
Vị trí: Đồng Hới, Quảng Bình
Bắc qua: Sông Nhật Lệ
Tọa độ: 17°28′21″B 106°37′38″Đ﻿ / ﻿17,472423°B 106,627176°Đ﻿ / 17.472423; 106.627176
Thông số kỹ thuật
Tổng chiều dài: 635 m
Rộng: 12 m
Số nhịp: 15
Tĩnh không: 7 m
Lịch sử
Khởi công: 2002
Hoàn thành: 2004
Vị trí
vi
Cầu Nhật Lệ (còn được gọi là cầu Nhật Lệ 1) là một cây cầu bắc qua sông Nhật Lệ tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.
Cầu nằm ở trung tâm thành phố Đồng Hới, nối liền phường Đồng Hải với xã Bảo Ninh.
Cầu Nhật Lệ có chiều dài 635 m, gồm 15 nhịp, mặt cầu rộng 12 m. Tĩnh không thông thuyền của cầu rộng 50 m, cao 7 m.
Công trình được khởi công xây dựng vào năm 2002 và thông xe kỹ thuật vào ngày 17 tháng 8 năm 2004.
Chú thích

1 2 3 4 5 6 7  “Quảng Bình thông xe cầu Nhật Lệ”. Báo Nhân Dân điện tử. 17 tháng 8 năm 2004.
1 2  “Ấn tượng những công trình”. Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Bình. 19 tháng 6 năm 2019.[liên kết hỏng]
Micrurus brasiliensis

| Micrurus brasiliensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Serpentes
Phân thứ bộ (infraordo): Alethinophidia
Họ (familia): Elapidae
Chi (genus): Micrurus
Loài (species): M. brasiliensis
Danh pháp hai phần
Micrurus brasiliensis (Roze, 1967) 
Micrurus brasiliensis là một loài rắn trong họ Rắn hổ. Loài này được Roze mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Giồng Riềng

Giồng Riềng là một huyện thuộc tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.
Địa lý

Huyện Giồng Riềng nằm ở phía đông của tỉnh Kiên Giang, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các huyện Cờ Đỏ, Thới Lai, thành phố Cần Thơ và các huyện Châu Thành A, Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang
Phía tây giáp huyện Châu Thành
Phía nam giáp huyện Gò Quao và thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang
Phía bắc giáp huyện Tân Hiệp.
Huyện Giồng Riềng có diện tích là 639,35 km², dân số năm 2020 là 225.369 người, mật độ dân số đạt 353 người/km².
Hành chính

Huyện Giồng Riềng có 19 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Giồng Riềng (huyện lỵ) và 18 xã: Bàn Tân Định, Bàn Thạch, Hòa An, Hòa Hưng, Hòa Lợi, Hòa Thuận, Long Thạnh, Ngọc Chúc, Ngọc Hòa, Ngọc Thành, Ngọc Thuận, Thạnh Bình, Thạnh Hòa, Thạnh Hưng, Thạnh Lộc, Thạnh Phước, Vĩnh Phú, Vĩnh Thạnh.
Bản đồ hành chính huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Đơn vị hành chính cấp xã | Thị  trấn Giồng Riềng | Xã Bàn Tân Định | Xã Bàn Thạch | Xã Hòa An | Xã Hòa Hưng | Xã Hòa Lợi | Xã Hòa Thuận | Xã Long Thạnh | Xã Ngọc Chúc | Xã Ngọc Hòa | Xã Ngọc Thành | Xã Ngọc Thuận | Xã Thạnh Bình | Xã Thạnh Hòa | Xã Thạnh Hưng | Xã Thạnh Lộc | Xã Thạnh Phước | Xã Vĩnh Phú | Xã Vĩnh Thạnh |
| Diện tích (km²) | 22,73 | 34,06 | 21,08 | 27,46 | 41,38 | 45,39 | 43,92 | 44,23 | 28,52 | 29,93 | 24,75 | 36,98 | 22,36 | 21,88 | 46 | 56,69 | 39,85 | 23,25 | 28,89 |
| Dân số (người) | 20.008 | 12.935 | 11.976 | 10.224 | 11.285 | 10.502 | 14.089 | 18.416 | 11.904 | 11.582 | 9.498 | 9.268 | 8.564 | 7.866 | 16.338 | 14.398 | 8.435 | 7.929 | 10.161 |
| Mật độ dân số (người/km²) | 880 | 380 | 568 | 372 | 273 | 231 | 321 | 416 | 417 | 387 | 384 | 251 | 383 | 360 | 355 | 254 | 212 | 341 | 352 |
| Số đơn vị hành chính | 11 khu  phố | 6 ấp | 7 ấp | 5 ấp | 5 ấp | 4 ấp | 10 ấp | 10 ấp | 7 ấp | 5 ấp | 7 ấp | 5 ấp | 5 ấp | 6 ấp | 8 ấp | 6 ấp | 6 ấp | 4 ấp | 7 ấp |
Lịch sử > Thời Pháp thuộc

Ngày 20 tháng 5 năm 1920, thực dân Pháp thành lập quận Giồng Riềng, thuộc tỉnh Rạch Giá, gồm có tổng Giang Ninh với 7 làng là: Hòa Hưng, Ngọc Hòa, Vị Thanh, Hòa Thuận, Thạnh Hòa, Ngọc Chúc, Thạnh Hưng. Quận lỵ đặt tại làng Thạnh Hòa. Ngày 7 tháng 8 năm 1952, quận Giồng Riềng bao gồm tổng Giang Ninh với các làng: Hòa Hưng, Hòa Thuận, Ngọc Hòa, Thạnh Hòa, Thạnh Hưng, Thạnh Lợi, Vị Thanh, Bàn Tân Định, Long Thạnh, Vĩnh Thanh.
Lịch sử > Giai đoạn 1956-1976

Sau năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi tên quận Giồng Riềng thành quận Kiên Bình thuộc tỉnh Kiên Giang vừa mới thành lập. Sau đó, lại bàn giao một số xã của quận Kiên Bình cho quận Đức Long của tỉnh Chương Thiện.
Về phía chính quyền Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam), tên huyện Giồng Riềng thuộc tỉnh Rạch Giá cùng với sự phân chia, địa giới hành chính của huyện vẫn được duy trì cho tới năm 1975.
Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Giồng Riềng là một vùng đất ác liệt với nhiều di tích lịch sử.
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban đầu vẫn đặt huyện Giồng Riềng thuộc tỉnh Rạch Giá cho đến đầu năm 1976.
Kinh tế - xã hội

Kinh tế chủ yếu của huyện là nông nghiệp. Giồng Riềng là một trong những địa phương sản xuất lúa lớn của tỉnh Kiên Giang. Ngoài ra trồng hoa màu khác như: khoai lang, bí đỏ, dưa hấu, đặc biệt dưa trồng gần như quanh năm. Lao động chính của huyện là nghề nông, công nhân.
Kinh tế - xã hội > Giáo dục

Huyện có 6 trường Trung học phổ thông: Giồng Riềng, Long Thạnh, Bàn Tân Định, Hòa Thuận, Hòa Hưng, Thạnh Lộc.
Người nổi tiếng

Mai Thị Hồng Hạnh (Mai Thị Nương - tên một người nữ thuộc phía cách mạng Việt Nam lâm thời đã bị mất trong chiến trường miền Nam Việt Nam). Chị là một liệt sĩ, bị địch bắt, tra tấn dã man đến chết nhưng vẫn không khuất phục được chị.
Anh hùng lực lượng vũ trang Trần Thị Mẫn, người phụ nữ được mệnh danh là Hoa Mộc Lan thời hiện đại, giả trai đi đánh giặc với tên là Trần Quang Mẫn - người đã vết nên câu chuyện huyền thoại về người phụ nữ giàu lòng yêu nước thời hiện đại, một huyền thoại sống, là nguyên mẫu của nhân vật chị sáu Mẫn trong tác phẩm điện ảnh Chị Sáu Kiên Giang. quê ở xã Vĩnh Thạnh, huyện Giồng Riềng.
Anh hùng lực lượng vũ trang Lê Quang Tuân, quê ở xã Hòa Thuận, huyện Giồng Riềng.