Abraham Lincoln

"Abe Lincoln" đổi hướng tới đây. Đối với nhạc công jazz, xem Abe Lincoln (nhạc công).
| Abraham Lincoln |
| --- | --- |
Chân dung Tổng thống Abraham Lincoln, năm 1863

 Tổng thống thứ 16 của Hoa Kỳ
Nhiệm kỳ 4 tháng 3 năm 1861 – 15 tháng 4 năm 1865 4 năm, 42 ngày
Phó Tổng thống:  Hannibal Hamlin (1861–1865)  Andrew Johnson (tháng 3–tháng 4 năm 1865) 
Tiền nhiệm: James Buchanan
Kế nhiệm: Andrew Johnson
Thành viên của Hạ viện Hoa Kỳ từ quận 7 Illinois
Nhiệm kỳ 4 tháng 3 năm 1847 – 3 tháng 3 năm 1849 1 năm, 364 ngày
Tiền nhiệm: John Henry
Kế nhiệm: Thomas L. Harris
Thành viên của Hạ viện Illinois từ Quận Sangamon
Nhiệm kỳ 1 tháng 12 năm 1834 – 4 tháng 12 năm 1842 8 năm, 3 ngày
 
Thông tin cá nhân
Sinh: (1809-02-12)12 tháng 2 năm 1809 Nông trại Sinking Spring, Kentucky, Hoa Kỳ
Mất: 15 tháng 4 năm 1865(1865-04-15) (56 tuổi) Washington, D.C., Hoa Kỳ
Nguyên nhân mất: Bị ám sát (Hung thủ dí súng vào đầu rồi nã đạn từ phía sau) trong nhà hát
Nơi an nghỉ: Lăng mộ Lincoln
Đảng chính trị:  Whig (trước 1854)  Cộng hòa (1854–1864)  Liên minh Quốc gia (1864–1865) 
Phối ngẫu: Mary Todd (cưới 1842)
Con cái: Robert Edward Willie Tad
Mẹ: Nancy Hanks
Cha: Thomas Lincoln
Người thân: Gia đình Lincoln
Chữ ký: 
Phục vụ trong quân đội
Thuộc:  Hoa Kỳ  Illinois 
Phục vụ: Dân quân Illinois
Năm tại ngũ: 1832
Cấp bậc:  Đại úy  Binh nhì 
Tham chiến: Chiến tranh Da đỏ Chiến tranh Diều hâu đen Trận Kellogg Grove  Trận Stillman Run 
Abraham Lincoln (/ˈlɪŋkən/; 12 tháng 2 năm 1809 – 15 tháng 4 năm 1865) là một chính khách và luật sư người Mỹ, tổng thống thứ 16 của Hoa Kỳ từ năm 1861 cho đến khi bị ám sát vào năm 1865. Trong suốt nhiệm kỳ tổng thống của mình, Lincoln đã lãnh đạo đất nước vượt qua cuộc Nội chiến Hoa Kỳ, khủng hoảng đạo đức, văn hóa, hiến pháp và chính trị lớn nhất của quốc gia này. Bên cạnh đó, ông cũng là người đã góp phần trong việc bảo vệ Liên bang, xóa bỏ chế độ nô lệ, củng cố chính phủ liên bang và hiện đại hóa nền kinh tế Hoa Kỳ.
Lincoln sinh ra trong một gia đình làm nghề khai hoang nghèo khó và chủ yếu lớn lên ở vùng biên giới Indiana. Ông đã tự học và trở thành một luật sư, lãnh đạo Đảng Whig, nhà lập pháp bang Illinois, và Nghị sĩ Hoa Kỳ đến từ Illinois. Năm 1849, ông trở lại hành nghề luật sư nhưng đã trở nên phẫn nộ với việc mở thêm các vùng đất khác cho chế độ nô lệ do Đạo luật Kansas–Nebraska. Ông trở lại chính trường vào năm 1854 và trở thành một nhà lãnh đạo của Đảng Cộng hòa, ông tham gia vào một cuộc tranh luận năm 1858 với Stephen Douglas. Lincoln tranh cử Tổng thống năm 1860, giành chiến thắng toàn diện tại miền Bắc. Các phần tử ủng hộ chế độ nô lệ ở miền Nam đã đánh đồng chiến thắng của ông với việc miền Bắc từ chối quyền thực thi chế độ nô lệ, và các bang miền Nam bắt đầu ly khai khỏi liên bang. Nhằm đảm bảo nền độc lập, Liên minh miền Nam đã tấn công Pháo đài Sumter, một pháo đài của Hoa Kỳ ở miền Nam, Lincoln đã kêu gọi các lực lượng để trấn áp cuộc nổi dậy và thiết lập lại Liên bang.
Là nhà lãnh đạo ôn hòa thuộc Đảng Cộng hòa, Lincoln điều hướng một loạt các phe phái gây chia rẽ với đồng minh và đối thủ từ cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa. Đảng Dân chủ Chiến tranh đã tập hợp một nhóm lớn những người từng là đối thủ vào phe ôn hòa của ông, nhưng những người Cộng hòa Cấp tiến đã phản đối họ và yêu cầu đối xử hà khắc hơn với Liên minh miền Nam. Những người theo Đảng Dân chủ chống chiến tranh (được gọi là "Copperheads") căm ghét ông, và các phần tử ủng hộ Liên bang không thể hòa giải đã âm mưu ám sát ông. Lincoln quản lý các phe phái bằng việc lợi dụng sự thù địch lẫn nhau của họ, phân công các chức vụ chính trị, kêu gọi sự ủng hộ của người dân Hoa Kỳ. Bài diễn văn Gettysburg của ông trở thành một lời kêu gọi lịch sử cho chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa cộng hòa, quyền bình đẳng, tự do và dân chủ. Lincoln đã xem xét kỹ lưỡng các chiến lược và chiến thuật trong cuộc chiến, bao gồm cả việc lựa chọn các tướng lĩnh và dùng hải quân phong tỏa thương mại ở miền Nam. Ông đình chỉ habeas corpus và ngăn cản sự can thiệp của người Anh. Ông chính thức chấm dứt chế độ nô lệ bằng Tuyên ngôn giải phóng nô lệ. Ông cũng khuyến khích các tiểu bang biên giới cấm chế độ nô lệ và thúc đẩy Tu chính án thứ mười ba của Hiến pháp Hoa Kỳ, cấm chế độ nô lệ trên toàn quốc.
Lincoln đã giám sát chiến dịch tái tranh cử thành công của mình. Ông tìm cách hàn gắn quốc gia bị chiến tranh tàn phá thông qua hòa giải. Vào ngày 14 tháng 4 năm 1865, chỉ vài ngày sau khi chiến tranh kết thúc tại Appomattox, Lincoln đang xem một vở kịch tại Nhà hát Ford cùng với người vợ Mary thì ông bị ám sát bởi John Wilkes Booth. Lincoln được nhớ đến như là một vị anh hùng dân tộc của Hoa Kỳ và luôn được xếp hạng là một trong những tổng thống vĩ đại nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.