Windows Vista
Quá trình phát triển > Dưới tên gọi Longhorn

Microsoft bắt đầu phát triển Windows Vista, được biết đến với tên mã Longhorn lúc bấy giờ, vào tháng 5 năm 2001, năm tháng trước khi phát hành Windows XP. Ban đầu nó được hy vọng sẽ bắt đầu bán ra vào cuối năm 2003 như một bước đệm nhỏ giữa Windows XP và Blackcomb, thời đó được dự kiến sẽ là hệ điều hành quan trọng tiếp theo của công ty. Dần dần, "Longhorn" được tích hợp nhiều tính năng và công nghệ quan trọng dự kiến cho Blackcomb, khiến thời điểm phát hành của nó bị lùi lại vài lần. Nhiều nhà phát triển của Microsoft được điều chuyển lại để phát triển các bản cập nhật bảo mật cho Windows XP và Windows Server 2003. Đối mặt với nhiều lần trì hoãn và lo ngại về vấn đề tràn tính năng, Microsoft tuyên bố vào ngày 27 tháng 8 năm 2004 rằng họ đã thay đổi kế hoạch. Dự án Longhorn ban đầu, dựa trên mã nguồn của Windows XP, bị huỷ bỏ, và quá trình phát triển Longhorn bắt đầu lại từ đầu, dựa trên cơ sở mã của Windows Server 2003 Service Pack 1, và chỉ đưa vào các tính năng được dự kiến cho một lần ra mắt hệ điều hành chính của hãng. Một số tính năng từng được tuyên bố trước đó như WinFS bị loại bỏ hoặc trì hoãn, và một phương pháp phát triển phần mềm mới có tên gọi Security Development Lifecycle được tích hợp nhằm giải quyết các vấn đề với cơ sở mã của Windows, vốn được lập trình bằng ngôn ngữ C, C++ và Assembly.
Các giai đoạn phát triển ban đầu của Longhorn được miêu tả là các bản cập nhật và cải tiến cho Windows XP. Trong thời gian này, Microsoft khá kín tiếng về dự án này, bởi việc quảng cáo và tiếp thị chủ yếu tập trung vào Windows XP và Windows Server 2003, phát hành tháng 4 năm 2003. Các bản build của Longhorn thỉnh thoảng bị rò rỉ trên các mạng chia sẻ tập tin như IRC, BitTorrent, eDonkey và nhiều trang newsgroup, và do đó phần lớn những gì công chúng biết được về các bản build trước khi quá trình phát triển dự án Longhorn được chính thức phê chuẩn vào tháng 5 năm 2003 là dựa vào các bản build này.
Sau vài tháng tương đối ít tin tức từ Microsoft về Longhorn, Microsoft phát hành bản Build 4008, xuất hiện trên Internet khoảng ngày 28 tháng 2 năm 2003. Nó cũng được bí mật chuyển đến một số nhà phát triển phần mềm có chọn lọc. Là phiên bản mang tính cách mạng so với build 3683, Build 4008 có nhiều cải tiến nhỏ, bao gồm giao diện "Plex" xanh cải tiến và một trình cài đặt hệ điều hành giản tiện hơn dựa trên ảnh đĩa Windows (Windows Image) vốn hoạt động trong chế độ đồ hoạ ngay từ đầu, và thời gian cài đặt chỉ bằng khoảng một phần ba so với Windows XP trên máy tính có cùng cấu hình phần cứng. Một "taskbar mới" tuỳ chọn được giới thiệu, vốn có bề rộng nhỏ hơn các bản build trước đây và hiển thị thời gian cũng khác biệt.
Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất cả về giao diện và chức năng lại nằm ở Windows Explorer. Việc tích hợp giao diện Plex khiến xanh nước biển trở thành gam màu chủ đạo của cả ứng dụng. Thanh công cụ bên trái theo phong cách của Windows XP hầu như bị thay thế hoàn toàn bằng một thanh ngang lớn nằm ngay dưới các thanh công cụ (thanh địa chỉ và thanh tìm kiếm). Giao diện tìm kiếm mới cũng được giời thiệu cho phép lọc kết quả tìm kiếm, tìm kiếm trong danh mục trợ giúp Windows và các chuỗi tìm kiếm ngôn ngữ tự nhiên vốn dự định tích hợp với WinFS. Nhân vật tìm kiếm hoạt hình (chú chó) cũng bị loại bỏ. Thanh tuỳ chọn "chế độ xem" (view) cũng bị thay thế bằng một thanh trượt duy nhất cho phép thay đổi kích cỡ các biểu tượng trong thời gian thực; hoặc xem kiểu danh sách, kiểu chi tiết hay kiểu biểu tượng thumbnail, tuỳ thuộc vào vị trí của thanh trượt. Metadata của các tập tin cũng dễ thấy hơn và dễ sửa đổi hơn, cho phép thêm các thông tin còn thiếu một cách chủ động và đơn giản. Một điểm đáng chú ý khác là sự chuyển đổi Windows Explorer thành một ứng dụng .NET.
Hầu hết các bản build của hệ điều hành Longhorn và Vista đều có thể nhận ra bởi một dòng chữ luôn xuất hiện ở góc dưới bên phải màn hình. Một dòng chữ điển hình như vậy thường có dạng "Longhorn Build 3663.Lab06_N.020728-1728". Không phải cứ số build cao có nghĩa là phiên bản đó chứa tất cả các tính năng mới nhất từ mọi nhóm phát triển của Microsoft. Thông thường, mỗi nhóm làm việc với một tính năng hay một hệ con khác nhau sẽ tự tạo ra số build của riêng họ, và khi mã nguồn của tính năng đó đã ổn định, tính năng sẽ được tích hợp trở lại bộ khung gốc của hệ điều hành. Tại Microsoft có một số "phòng thí nghiệm build", ở đó sẽ có một nhóm ghép nối các tính năng, công cụ khác nhau thành một phiên bản Windows hoàn chỉnh. Tên phòng thí nghiệm sản xuất ra bản build đó được đưa vào dòng chữ này, theo sau đó là ngày giờ bản build được tạo ra. Một số bản build (như Beta 1 và Beta 2) chỉ hiển thị dòng chữ tên build trong hộp thoại thông tin phiên bản (Winver). Các biểu tượng sử dụng trong các bản build này vẫn lấy từ Windows XP.