stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Top Model po-russki (mùa 2)
Thứ tự gọi tên

| Thứ tự | Tập> 1 | Tập> 2 | Tập> 3 | Tập> 4 | Tập> 5 | Tập> 6 | Tập> 7 | Tập> 8 | Tập> 10 | Tập> 11 | Tập> 12 | Tập> 13 | Tập> 14 | Tập>  | Tập>  | Tập>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Dobromira | Sveta | Katya S. | Katya S. | Katya B. | Katya B. | Olga | Alina | Yulya | Olga | Katya B. | Katya B. Yulya | Katya B. |  |  |  |
| 2 | Liza | Alina | Dobromira | Alina | Nastya | Olga | Alina | Olga | Katya S. | Yulya | Olga | Katya B. Yulya | Yulya |  |  |  |
| 3 | Katya S. | Anzhelika Y. | Anzhelika T. | Olga | Vera | Yulya | Katya S. | Dobromira | Olga | Katya B. | Yulya | Olga |  |  |  |  |
| 4 | Yulya | Katya S. | Katya B. | Yulya | Yulya | Katya S. | Katya B. | Yulya | Alina | Alina | Alina |  |  |  |  |  |
| 5 | Vera | Yulya | Alina | Katya B. | Anzhelika T. | Anzhelika T. | Anzhelika T. | Katya S. | Katya B. | Katya S. |  |  |  |  |  |  |
| 6 | Olga | Dobromira | Sveta | Nastya | Margo | Alina | Yulya | Katya B. | Dobromira |  |  |  |  |  |  |  |
| 7 | Anzhelika Y. | Olga | Vera | Dobromira | Olga | Dobromira | Vera | Anzhelika T. |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 8 | Arnela | Margo | Nastya | Sveta | Dobromira | Vera | Dobromira |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 9 | Sveta | Vera | Margo | Anzhelika T. | Katya S. | Margo |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 10 | Alina | Katya B. | Olga | Margo | Alina | Nastya |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 11 | Anzhelika T. | Nastya | Anzhelika Y. | Vera | Sveta |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 12 | Katya B. | Anzhelika T. | Yulya | Anzhelika Y. |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 13 | Nastya | Liza | Liza |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 14 | Margo | Arnela |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
Tập 1 là tập casting.
Trong tập 6, Nastya bị loại ở phần thử thách vì là người thể hiện tệ nhất.
Trong tập 7, Dobromira là người ban đầu bị loại nhưng được cứu vì Vera quyết định dừng cuộc thi.
Tập 9 là tập ghi lại khoảnh khắc từ đầu cuộc thi.
Trong tập 13, không có thứ tự gọi tên. Olga đã bị loại ngay sau lần thảo luận cuối cùng còn Katya B. và Yulya được vào chung kết.
Thứ tự gọi tên > Buổi chụp hình

Tập 1: Cướp biển (casting)
Tập 2: Ảnh quảng cáo sản phẩm của Gillette Venus Embrace trong áo tắm
Tập 3: Ảnh chân dung quảng cáo mỹ phẩm Max Factor
Tập 4: Thiên thần bay trên trời với Danila Polyakov
Tập 5: Diễn viên trong rạp xiếc
Tập 6: Búp bê
Tập 7: Hóa thành 8 nhân vật chính trong bộ phim 8 Women
Tập 8: Ảnh quảng cáo sản phẩm của Blend a Med trên thảm đỏ
Tập 10: Cô dâu trong rừng
Tập 11: Tiệc trà của Alice ở xứ sở thần tiên
Tập 12: Ảnh quảng cáo cho hãng quần áo Otto
Tập 13: Quảng cáo Max Factor
Tập 14: Đồ lót Nichole de Carle London trong ngôi nhà hoang
Thác Liêng Nung

(Việt Nam)
Thác Liêng Nung là thác trên suối Đắk Nia ở vùng đất buôn N'Jriêng xã Đắk Nia thành phố Gia Nghĩa tỉnh Đắk Nông, Việt Nam.
Vị trí

Thác Liêng Nung nằm ở buôn N'Jriêng xã Đắk Nia thành phố Gia Nghĩa. Thác cách trung tâm thành phố Gia Nghĩa khoảng 10 km theo Quốc lộ 28 hướng đông nam đi tỉnh Lâm Đồng.
Thác có độ cao khoảng 30 m. Thượng nguồn của thác là hồ Đắk Nia, một hồ thủy lợi rộng chừng 12 ha tạo ra trên suối Đắk Nia. Xung quanh thác là các buôn làng của đồng bào dân tộc M'nông và Mạ.
Thác Liêng Nung có cảnh quan thiên nhiên xung quanh hoang dã là một trong những thắng cảnh kỳ thú và hấp dẫn của tỉnh Đắk Nông được quy hoạch thành khu du lich sinh thái với diện tích rộng 127 ha, trong đó có 12,7 ha là rừng tự nhiên.
Tuy nhiên, hiện thác này đang dần cạn kiệt nước bởi vì việc xây dựng đập chứa nước ở thượng nguồn suối Đắk Nia phục vụ sản xuất nông nghiệp và nạn khai thác rừng đầu nguồn trái phép
Truyền thuyết

Truyền thuyết kể rằng, thác Liêng Nung là dòng thác duy nhất của dòng suối Đắk Nia, bắt nguồn từ những khu rừng thiêng nên nước trong vắt, uống vào thì khỏe mạnh, chống lại được bệnh tật. Theo tiếng địa phương thì Liêng là thác, còn Nung là nơi nghỉ ngơi. Bởi vì, nhờ uống nước, tắm táp, nghỉ ngơi ở đây, nên người và súc vật mạnh khỏe, phát triển đông đúc. Tuy nhiên, vào một năm xa xưa, trời nắng hạn khiến cho không chỉ cây trồng mà cây rừng cũng bị chết rũ, thú rừng và vật nuôi bị chết khát nhiều vô kể. Chỉ riêng người và súc vật ở vùng Liêng Nung này là còn sống sót nhờ dòng thác Liêng Nung thần kỳ. Người dân quanh vùng như Đắk Đu, Đắk Măng... cũng kéo tới uống nước Liêng Nung. Thế nhưng, chỉ được một thời gian ngắn, những kẻ hung tợn từ nơi xa tới đã nổi lòng tham chiếm lấy dòng thác này. Chúng đã gây hấn, phá ống lồ ô hứng nước đang dựng dưới thác và dùng hung khí đánh đuổi mọi người. Để bảo vệ dòng nước quý, K'Ẹ- một thanh niên cường tráng, khỏe mạnh đã tập hợp trai tráng, người dân trong bon chiến đấu, đánh đuổi kẻ xâm lược suốt một ngày ròng. Cuộc hỗn chiến đã cướp đi hàng trăm sinh mạng của đôi bên và chỉ còn một mình chàng K'Ẹ sống sót. Còn lại một mình, không người thân thích, K'Ẹ buồn rầu nhìn cảnh bon làng xác xơ, xác chết ngổn ngang, nên đã lên đường đi tìm người giúp mình. Bỗng một hôm, chàng gặp một cô gái đang nằm thoi thóp bên một gốc cây khô vì khát nước, nên đưa về dòng Liêng Nung lấy nước cho uống. Kỳ lạ thay, sau khi uống nước của dòng thác, người con gái có tên là H'Dệt không chỉ khỏe ra mà còn "lột xác" trở nên vô cùng xinh đẹp. Thế là từ đó K'Ẹ và H'Dệt đã nên duyên vợ chồng. Sau khi lấy nhau, vợ chồng K'Ẹ chăm chỉ làm ăn, nên rẫy nhiều vô kể, lúa chất đầy kho. Nàng H'Dệt thì khéo tay biết làm tất cả mọi việc, từ ủ rượu cần cho đến dệt thổ cẩm, đan lát... Ít lâu sau, hai vợ chồng đã sinh được hai người con trai khỏe mạnh, đặt tên là K'Pên và K'Peo. Sau khi hai con đã biết quấn cái khố thì một hôm nàng H'Dệt xuống thác tắm và từ đấy không quay về nữa. K'Ẹ và các con đi tìm thì chỉ nghe một giọng nói thần bí từ thác vọng lại rằng: "H'Dệt là tiên được Giàng cử xuống để giúp người Mạ ở đây duy trì nòi giống, hết thời hạn nàng phải quay về trời". Bố con K'Ẹ buồn lắm nên ngày ngày đều xuống thác những mong gặp được nàng H'Dệt, nhưng hình bóng chẳng thấy đâu, chỉ dòng thác thì hiền hòa hơn và dòng chảy ngày càng giống như mái tóc của nàng H'Dệt. Biết không thể gặp lại được H'Dệt, bố con K'Ẹ từ đó dốc sức làm ăn. Hai người con cũng lấy vợ, sinh con lập nên ba bon N'riêng, Bu Sốp và Ting Wel Đơm tồn tại và phát triển cho đến bây giờ.
Suối Đắk Nia

Suối Đắk Nia, thường viết trong bản đồ biên tập thời Pháp thuộc là Đăk Nir, là một phụ lưu cấp 1 của sông Đồng Nai. Suối dài 25 km, diện tích lưu vực 69 km², mã sông là "07 28".
Suối Đắk Nia khởi nguồn 12°01′54″B 107°47′51″Đ﻿ / ﻿12,031548°B 107,797484°Đ﻿ / 12.031548; 107.797484﻿ (Đắk Nia-B) từ các suối nhỏ ở vùng núi cao 800 m ở xã Đắk Ha huyện Đăk Glong tỉnh Đắk Nông, chảy vè hướng tây nam đến xã Đắk Nia.
Tên xã Đắk Nia được đặt theo tên suối "Đắk Nir".
↑  Trong tiếng các dân tộc thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer ở Tây Nguyên và trong tiếng Việt cổ (trước thế kỷ 16, xem Chữ Nôm) thì "đăk" có nghĩa là nước, sông, suối, còn "krông" có nghĩa là sông.
L'oiseau et l'enfant

|  L'oiseau et l'enfant |
| --- | --- |
300 × 303 px
Eurovision Song Contest 1977
Quốc gia: Pháp
Nghệ sĩ: Miriam Lopes
As: Marie Myriam
Ngôn ngữ: tiếng Pháp
Soạn nhạc: Jean-Paul Cara
Viết lời: Joe Gracy
Nhạc trưởng: Raymond Donnez
Thành tích tại vòng chung kết
Kết quả chung cuộc: thứ nhất
Điểm chung cuộc: 136 điểm
Thứ tự xuất hiện
◄ Un, deux, trois (1976)   
Il y aura toujours des violons (1978) ►
"L'oiseau et l'enfant" ("Chim non và trẻ nhỏ") là bài hát chiến thắng tại Cuộc thi Eurovision 1977 được trình bày bằng tiếng Pháp bởi ca sĩ gốc Bồ Đào Nha, Marie Myriam, là đại diện của Pháp. Bài hát được sáng tác bởi Jean-Paul Cara và lời được viết bởi Joe Gracy.
Bài này là bài thứ 18 và cũng là bài cuối cùng được trình diễn trong đêm đó (ngay sau Bỉ's Dream Express với bài "A Million in One, Two, Three"). Khi cuộc bình chọn khép lại, bài hát đã nhận được 136 điểm, đứng đầu trong số 18 bài hát. Myriam đã chuyển thể bài hát sang 5 thứ tiếng: tiếng Pháp, tiếng Anh (với tựa "The Bird and the Child"), tiếng Đức ("Der Vogel und das Mädchen"), tiếng Tây Ban Nha ("El zagal y el ave azul") và ngôn ngữ mẹ đẻ tiếng Bồ Đào Nha ("A ave e a infância").
Nguồn và liên kết ngoài

Official Eurovision Song Contest site, history by year, 1977
Detailed info & lyrics, The Diggiloo Thrush, "L'oiseau et l'enfant".
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |

| Tiền nhiệm: Save Your Kisses for Me by Brotherhood of Man | Eurovision Song Contest winners 1977 | Kế nhiệm: A-Ba-Ni-Bi by Izhar Cohen & Alphabeta |
Canthylidia semiochrea

| Canthylidia semiochrea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Canthylidia
Loài (species): C. semiochrea
Danh pháp hai phần
Canthylidia semiochrea Warren, 1926 
Canthylidia semiochrea là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Hoplismenus obscurus

| Hoplismenus obscurus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Hoplismenus
Loài (species): H. obscurus
Danh pháp hai phần
Hoplismenus obscurus Kriechbaumer, 1895 
Hoplismenus obscurus là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Alıncık, Altıntaş

| Alıncık |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
AlıncıkVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kütahya
Huyện: Altıntaş
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 381 người
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Alıncık là một xã thuộc huyện Altıntaş, tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 381 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kütahya”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.[liên kết hỏng]
5966 Tomeko

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: T. Seki
Nơi khám phá: Geisei
Ngày phát hiện: 15 tháng 11 năm 1990
Tên định danh
Tên định danh: 5966
Tên định danh thay thế: 1990 VS6
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 2.7569335
Viễn điểm quỹ đạo: 3.2765419
Độ lệch tâm: 0.0861209
Chu kỳ quỹ đạo: 1913.8361208
Độ bất thường trung bình: 181.01314
Độ nghiêng quỹ đạo: 3.61455
Kinh độ điểm mọc: 53.44709
Góc cận điểm: 284.27855
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 12.5
 
5966 Tomeko (1990 VS6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 11 năm 1990 bởi T. Seki ở Geisei.
Jeneč

| Jeneč |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

  Hiệu kỳ

Jeneč
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Středočeský
Huyện: Praha-západ
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ020A 539317
Jeneč là một làng thuộc huyện Praha-západ, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.
Leiothrix vivipara

| Leiothrix vivipara> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Eriocaulaceae
Chi (genus): Leiothrix
Loài (species): L. vivipara
Danh pháp hai phần
Leiothrix vivipara (Bong.) Ruhland 
Leiothrix vivipara là một loài thực vật có hoa trong họ Eriocaulaceae. Loài này được (Bong.) Ruhland mô tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Leiothrix vivipara”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Compsoptera obscura

| Compsoptera obscura> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Compsoptera
Loài (species): C. obscura
Danh pháp hai phần
Compsoptera obscura Bethune-Baker 1885 
Compsoptera obscura là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Tường Vi (diễn viên)

Đừng nhầm lẫn với Tường Vi.
| Tường Vi |
| --- | --- |
Tường Vi vào năm 2020
Sinh: Đinh Thụy Tường Vi 23 tháng 2, 1989 (36 tuổi) Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Quốc tịch:  Việt Nam
Dân tộc: Kinh
Nghề nghiệp: Diễn viên
Năm hoạt động: 2006 – nay
Tác phẩm nổi bật: Danh sách
Đinh Thụy Tường Vi (sinh ngày 23 tháng 2 năm 1989), thường được biết đến với nghệ danh Tường Vi, là một nữ diễn viên kiêm người dẫn chương trình truyền hình người Việt Nam. Cô nổi tiếng qua các vai diễn trong các bộ phim truyền hình gồm Bỗng dưng muốn khóc, Tóc rối, Cá Rô, em yêu anh!, Về quê cưới vợ, Túm cổ đại gia, Kẻ thù giấu mặt và Cô Thắm về làng.
Tiểu sử và sự nghiệp

Vi sinh ra và lớn lên trong gia đình Công giáo tại Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 16 tuổi, Vi được mời chụp ảnh cho báo. Sau đó, Vi bước vào con đường nghệ thuật với vai trò là người mẫu ảnh trên các tờ báo tuổi teen như Mực Tím, Hoa Học Trò và từng là thí sinh cuộc thi "Ngôi sao thời trang 2008" cùng với các thí sinh sau này là những nghệ sĩ nổi tiếng là Noo Phước Thịnh, Jun Phạm và Sam (đoạt giải).
Tiếp đến, Vi tham gia vai diễn trong phim truyền hình Bỗng dưng muốn khóc của đạo diễn Vũ Ngọc Đãng đã để lại ấn tượng với khán giả qua hình tượng nhân vật Loan đanh đá và đáng ghét. Từ đây, Tường Vi chính thức trở thành diễn viên thực thụ. Vi để lại ấn tượng với khán giả qua hàng loạt bộ phim như Tóc rối, Cá Rô, em yêu anh! và Kẻ thù giấu mặt. Vi là diễn viên trẻ hoàn toàn "miễn nhiễm với scandal".
Đề cử và giải thưởng

2011: Đề cử giải Mai Vàng cho hạng mục Nữ diễn viên được yêu thích nhất
Top 3 Nữ diễn viên được yêu thích nhất HTV Awards 2014
Nữ diễn viên được yêu thích nhất (Giải thưởng NSX 2020)
MV ca nhạc

Lời chưa nói - Trịnh Thăng Bình
Sài Gòn trong tôi - V.Music
Quá muộn để quay trở lại - Phan Đình Tùng
Quảng cáo

Mì Gấu Đỏ (2007)
Minute Maid Teppy (2011)
MC

Chào bé yêu
Hội ngộ danh hài
Nhịp sống gia đình
Nhỏ to tâm sự
Về trường
Ước mơ của em
Chuyện showbiz
Hương Vị Tình Yêu (tựa gốc Gouchisousan)
Confetti Vietnam
Biệt đội thông thái
Thử thách bất ngờ
Đấu trường âm nhạc mùa 3
Gameshow

Chung sức
Đọ sức âm nhạc
Nhanh như chớp
Ngạc nhiên chưa
Ai thông minh hơn học sinh lớp 5
My man can – Đàn ông phải thế
Ơn giời cậu đây rồi
Ai chẳng thích đùa
Một trăm triệu một phút
Siêu bất ngờ
Nhà cười
Gà đẻ trứng vàng
9 người 10 ý
Bản lĩnh nhóc tỳ
Giọng ải giọng ai
Giọng ca bí ẩn
Ca sĩ bí ẩn
Truy tìm cao thủ
Sao hay chữ
Bản lĩnh ngôi sao
Đấu trường âm nhạc (THVL1) (thủ lĩnh (mùa 2, 4), MC (với Lê Dương Bảo Lâm) (mùa 3))
Đấu trường âm nhạc nhí (THVL1) (thủ lĩnh) (mù 2, 4)
Úm ba la ra chữ gì
Kỳ tài thách đấu
Thứ 5 vui nhộn
Đại chiến âm nhạc
Thiên đường ẩm thực mùa VI
Bếp Vui Bùng Vị
Siêu bất ngờ
Vượt thành chiến mùa 2
Bí kíp vàng
Chơi phải thắng
Khuôn mặt đáng tin
Biệt đội thông thái (HTV9) (MC) (với Trần Anh Huy)
Căn bếp vui nhộn
Bữa ngon nhớ đời
Kịch sân khấu

Hương tình
Miu nữ hí miu gia
Tía ơi má dìa!
Lẩu Trăn – 2016
Bảo Tàng Quái Vật: vai Cô Giáo (thế vai cho Lê Khánh) – 2016
Và nhiều vở kịch khác
Metopius necatorius

| Metopius necatorius> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Metopius
Loài (species): M. necatorius
Danh pháp hai phần
Metopius necatorius (Fabricius, 1793) 
Metopius necatorius là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Thổ Nhĩ Kỳ
Tên gọi

Tên gọi của Thổ Nhĩ Kỳ trong tiếng Việt bắt nguồn từ tiếng Trung. Trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, nước này được gọi là Türkiye. Bằng tiếng Trung, "Tu-r-key" được phiên âm là "Tǔ ěr qí" (theo pinyin) và viết bằng chữ Hán là "土耳其" (Thổ Nhĩ Kỳ).
Vào ngày 31 tháng 5 năm 2022, tên gọi tiếng Anh chính thức của Thổ Nhĩ Kỳ tại Liên Hợp Quốc đã được thay thế thành Türkiye thay vì Turkey như trước đây, ngay sau khi có yêu cầu từ nước này. Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan đã lý giải trong biên bản ghi nhớ của chính phủ về việc đổi tên nước: "Türkiye là sự biểu đạt tốt nhất cho văn hóa, văn minh và các giá trị của người dân Thổ Nhĩ Kỳ". Theo đài TRT, việc đổi tên gọi quốc tế cũng nhằm tránh bị gọi nhầm thành gà tây (Turkey trong tiếng Anh vừa để gọi tên Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng cũng được dùng để chỉ loài gà tây). Ông Erdoğan đồng thời thông báo rằng hãng hàng không Turkish Airlines sẽ hoạt động dưới tên Thổ Nhĩ Kỳ của nó là Türk Hava Yolları, cùng với việc đổi tên này.
Lịch sử > Tiền sử của Anatolia và Đông Thrace

Bán đảo Anatolia là một trong những vùng có các khu định cư cổ nhất trên thế giới. Nhiều cư dân Anatolia cổ đại cư trú tại bán đảo, ít nhất là từ Thời đại đồ đá mới cho đến cuộc chinh phục của Alexandros Đại đế. Nhiều dân tộc nói một trong các ngôn ngữ Anatolia, một nhánh của Ngữ hệ Ấn–Âu. Dựa trên tính cổ xưa của các ngôn ngữ Hittite và Luwia, một số học giả đề xuất Anatolia là trung tâm giả thuyết mà từ đó các ngôn ngữ Ấn-Âu tỏa ra. Phần thuộc châu Âu của Thổ Nhĩ Kỳ được gọi là Đông Thrace, khu vực này có người cư trú từ ít nhất là bốn mươi nghìn năm trước, và được biết đến là nằm trong Thời đại đồ đá mới vào khoảng 6000 TCN khi các cư dân bắt đầu thực hiện nông nghiệp.
Göbekli Tepe là địa điểm có cấu trúc tôn giáo nhân tạo cổ nhất được biết đến, một đền thờ có niên đại từ 10.000 TCN, trong khi Çatalhöyük là một khu dân cư Thời đại đồ đá mới và đồ đồng đá rất lớn tại miền nam Anatolia, tồn tại từ khoảng 7500 TCN tới 5700 TCN. Khu dân cư Troy bắt đầu vào thời đại đồ đá mới và tiếp tục đến thời đại đồ sắt.
Những cư dân sớm nhất của Anatolia theo ghi chép là người Hatti và người Hurria, là các dân tộc phi Ấn-Âu lần lượt cư trú tại miền trung và miền đông Anatolia, từ khoảng 2300 TCN. Người Hittite Ấn-Âu đến Anatolia và dần hấp thu người Hattia và Hurria vào khoảng 2000-1700 TCN. Đế quốc lớn đầu tiên trong khu vực do người Hittite thành lập, tồn tại từ thế kỷ XVIII đến thế kỷ XIII TCN. Người Assyria chinh phục và định cư tại nhiều nơi của miền đông nam Thổ Nhĩ Kỳ từ 1950 TCN cho đến năm 612 TCN. Urartu tái xuất hiện trên các câu khắc Assyria vào thế kỷ IX TCN như một đối thủ phương bắc hùng mạnh của Assyria.
Sau khi Đế quốc Hittite sụp đổ vào khoảng 1180 TCN, một dân tộc Ấn-Âu là Phrygia giành được uy thế tại Anatolia cho đến khi vương quốc của họ bị người Cimmeria tiêu diệt vào thế kỷ VII TCN. Bắt đầu từ 714 BC, Urartu có số phận tương tự và giải thể vào năm 590 TCN. Các quốc gia kế thừa hùng mạnh nhất của Phrygia là Lydia, Caria và Lycia.
Lịch sử > Thời cổ đại và Đông La Mã

Bắt đầu từ khoảng 1200 TCN, người Hy Lạp Aeolus và Ionia định cư nhiều tại duyên hải Anatolia. Nhiều thành phố quan trọng được họ lập ra, như Miletus, Ephesus, Smyrna và Byzantium. Quốc gia đầu tiên được các dân tộc lân cận gọi là Armenia là quốc gia của triều đại Orontid, bao gồm các bộ phận miền đông Thổ Nhĩ Kỳ, bắt đầu từ thế kỷ VI TCN. Tại tây bắc Thổ Nhĩ Kỳ, nhóm bộ tộc quan trọng nhất tại Thrace là Odyrisia.
Đế quốc Achaemenes Ba Tư chinh phục Anatolia trong các thế kỷ VI và V TCN, rồi thất thủ trước Alexandros Đại đế vào năm 334 TCN, sự kiện này làm gia tăng tính đồng nhất văn hóa và Hy Lạp hóa trong khu vực. Sau khi Alexandros Đại đế từ trần vào năm 323 TCN, Anatolia bị phân chia thành một số vương quốc Hy Lạp hóa nhỏ, toàn bộ chúng đều trở thành bộ phận của Cộng hòa La Mã vào khoảng giữa thế kỷ I TCN. Quá trình Hy Lạp hóa vốn bắt đầu bằng cuộc chinh phục của Alexandros được tăng tốc dưới sự cai trị của La Mã, và đến khoảng những thế kỷ đầu CN thì ngữ tộc Anatolia và văn hóa bản địa bị tuyệt diệt, phần lớn bị thay thế bằng ngôn ngữ và văn hóa Hy Lạp cổ đại.
Năm 324, Constantine I lựa chọn Byzantium làm thủ đô mới của Đế quốc La Mã. Sau khi Theodosius I từ trần vào năm 395 và đế quốc bị phân chia vĩnh viễn giữa hai con trai của ông, thành phố trở thành thủ đô của Đế quốc Đông La Mã và có tên gọi đại chúng là Constantinopolis. Đế quốc Đông La Mã cai trị hầu hết lãnh thổ nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ cho đến Hậu kỳ Trung Cổ.
Chính trị

Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan từ năm 2014
Trước đây, Thổ Nhĩ Kỳ là một quốc gia cộng hòa đại nghị. Nhưng sau một cuộc bỏ phiếu trưng cầu dân ý năm 2017 về việc sửa đổi hiến pháp nhằm mở rộng quyền lực cho Tổng thống đã dành chiến thắng áp đảo. Từ đó, Thổ Nhĩ Kỳ trở thành quốc gia Tổng thống chế. Từ khi hình thành vào năm 1923, nước Cộng hòa Türkiye phát triển một truyền thống mạnh mẽ về chủ nghĩa thế tục. Hiến pháp Thổ Nhĩ Kỳ điều chỉnh khuôn khổ pháp lý của quốc gia. Hiến pháp chế định các nguyên tắc chính của chính phủ và quy định Thổ Nhĩ Kỳ là một quốc gia tập trung hóa thống nhất. Tổng thống là nguyên thủ quốc gia. Tổng thống hiện được bầu cho một nhiệm kỳ 5 năm thông qua bầu cử trực tiếp.
Bộ máy tư pháp độc lập với hành pháp và lập pháp, và Tòa án Hiến pháp có trách nhiệm quyết định sự phù hợp của các luật và sắc lệnh với hiến pháp. Hội đồng Nhà nước là tòa án cuối cùng cho các vụ án hành chính, và Tòa án Phúc thẩm tối cao cho các vụ án khác.
Phổ thông đầu phiếu cho cả hai giới được áp dụng trên toàn Thổ Nhĩ Kỳ từ năm 1933, và mọi công dân Thổ Nhĩ Kỳ sang tuổi 18 đều có quyền bỏ phiếu. Đại Quốc hội là cơ quan lập pháp cho một nhiệm kỳ 4 năm từ một hệ thống đại diện tỷ lệ danh sách đảng từ 85 khu vực bầu cử. Tòa án Hiến pháp cho thể tước đoạt nguồn tài chính công cộng của các chính đảng nếu họ bị cho là chống thế tục hoặc ly khai, hoặc cấm chỉ tồn tại hoàn toàn. Ngưỡng bầu cử là 10% số phiếu.
Những người ủng hộ các cải cách của Atatürk và những người theo chủ nghĩa Hồi giáo đại diện cho hai cực về vai trò của tôn giáo trong sinh hoạt công cộng. Quan điểm của phe thân Atatürk về đại thể là kết hợp một loại chế độ dân chủ với một hiến pháp tách khỏi tôn giáo và phương thức sinh hoạt thế tục Tây phương hóa, trong khi ủng hộ can thiệp của nhà nước trong kinh tế, giáo dục, và các dịch vụ công cộng khác. Từ thập niên 1980, gia tăng bất bình đẳng thu nhập và phân biệt đẳng cấp khiến chủ nghĩa dân túy Hồi giáo nổi lên, đây là một phong trào mà theo lý thuyết ủng hộ nghĩa vụ với nhà cầm quyền, đoàn kết cộng đồng và công bằng xã hội.
Nhân quyền tại Thổ Nhĩ Kỳ là đề tài gặp một số tranh luận và chỉ trích quốc tế. Từ năm 1998 đến 2008, Tòa án Nhân quyền châu Âu đưa ra trên 1.600 phán quyết chống Thổ Nhĩ Kỳ do các vi phạm nhân quyền. Các vấn đề khác như quyền lợi của người Kurd, nữ quyền và tự do báo chí cũng thu hút tranh luận. Hồ sơ nhân quyền của Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục là một chướng ngại vật đáng kể đối với quyền thành viên EU trong tương lai của quốc gia này.