stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lịch sử Campuchia (1431–1863)
Thời kỳ Oudong > Thời kỳ độc lập > Những cuộc bạo loạn cuối triều Ang Duong

Sang năm 1858, một số cuộc nổi dậy nổ ra như người Khmer ở gần biên giới Tây Ninh và đặc biệt là người Chăm Mã Lai ở Tbuong Kmoum. Người Chăm Mã Lai nổi dậy dưới sự kêu gọi của các thủ lĩnh Tuon-Him (Tôn Hiên, Mbauv Nasa Him, Tvan Mbauv Nasa), Tuon-Su (Tôn Ca?) và Tuon-it (Tôn Ích). Ba thủ lĩnh này còn có một người anh em tên Tuon-li (Tôn Lý) làm ốc nha ở kinh đô Oudong. Bọn họ được cho là con của vị quan Chauvea Talaha Tuon Pha ngày trước. Ang Duong phải đích thân cầm một đạo quân lớn đi đánh dẹp. Thủ lĩnh Tôn Ca bị giết, tàn quân Chăm Mã Lai thua, dẫn cả nghìn người chạy sang Châu Đốc xin Tổng đốc An - Hà là Nguyễn Công Nhàn cho tị nạn.
Những người dân gốc Chăm Mã Lai khác ở Tbuong Kmoum được vua Ang Duong cho di cư đến Pursat, Lovek, Kampong Tralach, Kampong Luong và Phnom Penh. Nhóm người Chăm này có lẽ thuộc hệ phái Chăm Imam Sann (Cham Jahed, Cham Bani, Cham Sot) khác với nhóm Chăm Chvea (Jawa Kur) của anh em Tuon-li. Khoảng 6.000 người Chăm Imam San (chiếm gần 1/4 dân chúng Islam) theo lệnh vua Ang Duong, thông qua sự chỉ đạo của Tuanku Po, đã di cư từ Tbuong Kmoum sang phía Tây kinh đô Oudong.
Sang năm 1859, quân Chăm Malay lại từ Châu Đốc đột kích sang Campuchia giải cứu những người thân bị bắt. Ang Duong vô cùng tức giận, sai quân sang Châu Đốc đòi người. Bấy giờ, quân Pháp đã nổ súng đánh chiếm Gia Định nên triều đình Huế không muốn can thiệp chuyện Campuchia. Nguyễn Công Nhàn chỉ bắt giao Lê Văn Chiểu, người bày mưu giúp dân Chăm Malay chạy sang Châu Đốc, cho Campuchia xử chém còn như dân Chăm Malay tị nạn thì Campcuhia tự bắt lấy. Ang Duong liền phái ốc nha Kép, tỉnh trưởng Dey Treang, dẫn quân sang vây đánh thành Châu Đốc và chiếm được một số vùng. Campuchia còn tiếp tục sai sứ đến Định Tường đòi người Chăm và đổi nơi cống nạp từ An Giang sang Định Tường. Vua Tự Đức chấp nhận yêu cầu và truyền sắc dụ quan tỉnh An Giang bắt nhóm người Tôn Ích giao trả Campuchia. Nhưng chiếu chỉ chưa đến nơi thì hay tin Ang Duong đánh Châu Đốc nên không thỏa hiệp nữa. Nhóm người Chăm Mã Lai hơn 800 người sau đó cũng tình nguyện đi đánh quân Campuchia ở Châu Đốc.
Thời kỳ Oudong > Thời kỳ độc lập > Sự bảo hộ của Pháp

Ang Duong mất vào cuối năm 1860, quân của ốc nha Kép đang đánh Châu Đốc cũng rút lui. Ang Vody là con trưởng lên nối ngôi, đặt hiệu là Norodom I.
Đến năm 1861 (tân dậu), thì phe hoàng tử Sivotha và Sirivong nổi lên tranh ngôi với phe Norodom I và Sisowath. Cuộc nổi dậy ở tỉnh Baphum (ủng hộ Sivotha) của Snang Saur và Reamea Yuthea Keo sau đó buộc Norodom phải chạy sang Battambang, để người em Sisowath ở lại cố thủ Oudong. Trong khi đó, Sivotha bị Xiêm câu lưu ở Sisophon. Vua Xiêm phái hai vị tướng là Phraya Mouk Montry và the Phraya Ratchavoranukon sang giúp Norodom. Nhóm người Chăm trước đó chạy sang Châu Đốc lúc này cũng quay lại Campuchia ủng hộ Norodom. Cuối cùng, Reamea Yuthea Keo bị giết, Snang Saur phải chạy sang Tây Ninh nương nhờ cha sứ Pháp rồi bị đưa ra Côn Đảo. Đến nửa cuối 1862, tình hình Campuchia dần ổn định.
Tháng 8 năm 1863, Đô đốc La Grandiere đi tàu chiến sang Kampong Luong và ép Norodom ký hiệp ước để nước Pháp bảo hộ Campuchia. Việc này làm bùng phát một số cuộc nổi loạn phản đối, điển hình như Acha Xoa, tự xưng là "người trời", là "hoàng thân Ang Phim". Trong cuộc tranh chấp này, cộng đồng người Chăm bị chia rẽ. Người Chăm tại Kompong Cham theo Acha Xoa; người Chăm tại Châu Đốc theo Pháp ủng hộ Norodom.
Người Thái muốn Norodom trở lại làm vua Campuchia thay vì Sisowath, người được lòng dân chúng Campuchia hơn. Norodom làm lễ đăng cơ ở Oudong vào ngày 3-06-1864 dưới sự giám chứng kiến của đặc sứ Xiêm và viên chỉ huy đại diện nước Pháp. Bị cô lập, Norodom giao cho Samdech Chau Ponhea, một tướng Chăm, bảo vệ vòng đai thành Udong nhưng sau cùng phải giao cho Brière de l Isle, một sĩ quan Pháp, đảm nhiệm vì trong phe phản loạn cũng có người Chăm do đó rất khó phân biệt. Sau cùng Samdech Chau Ponhea được giao bảo vệ hậu cung.
Năm 1865, một tu sĩ Phật giáo tên Pou Kombo cùng với 2,000 người Chăm tại Châu Đốc nổi lên chống lại Norodom, bao vây thành Udong. Khoảng 1,000 người Chăm khác từ Châu Đốc theo quân Pháp sang bảo vệ thành Udong. Pou Kombo chạy sang Châu Đốc và Tây Ninh tị nạn. Sau khi chiêu mộ thêm binh sĩ Chăm và Khmer, ngày 17-12-1866, Pou Kombo tiến vào Udong. Quân Khmer bỏ chạy, chỉ còn quân Chăm của Samdech Chau Ponhea ở lại tử thủ. Nhưng qua ngày hôm sau, hơn 500 quân Chăm của Pou Kombo bỏ theo Chau Ponhea vì lý do tôn giáo (Pou Kombo là một nhà sư Phật giáo). Hoàng tử Sisowath (Preah Kevea), được cả người Khmer và người Chăm tại Kompong Cham lẫn Châu Đốc ủng hộ, đứng ra lãnh đạo cuộc phản công chống Pou Kombo. Tháng 12-1867, quân phản loạn bị bao vây tại Kompong Thom, Pou Kombo bị giết. Pháp rất hài lòng về sự dũng cảm và sự trung thành của quân Chăm Hồi Giáo ở Châu Đốc, buộc Norodom phải khen thưởng xứng đáng.
Năm 1867, Pháp sau khi đã chiếm phần lớn nước Việt Nam, quay sang đòi Xiêm nhượng quyền bảo hộ Chân Lạp cho Pháp. Xiêm đưa Norodom về nước, đóng đô ở Oudong để ký hiệp ước chuyển quyền bảo hộ Cao Miên cho Pháp.
Tòa án Công lý Quốc tế

| Tòa án Quốc tế |
| --- | --- |
Cour internationale de justice
Biểu tượng Tòa án Quốc tế

Thành lập: 1945 (Tòa án Thường trực Quốc tế bị giải thể vào năm 1946)
Vị trí: Den Haag, Hà Lan
Tọa độ: 52°05′11,8″B 4°17′43,8″Đ﻿ / ﻿52,08333°B 4,28333°Đ﻿ / 52.08333; 4.28333
Ủy quyền bởi: Hiến chương Liên Hợp Quốc Quy chế Tòa án Quốc tế
Nhiệm kỳ thẩm phán: 9 năm
Số lượng thẩm phán: 15
Trang mạng: www.icj-cij.org
Chủ tịch
Đương nhiệm: Joan Donoghue
Từ: 8 tháng 2 năm 2021
Phó chủ tịch
Đương nhiệm: Kirill Gevorgian
Từ ngày: 8 tháng 2 năm 2021
Tòa án Quốc tế là cơ quan tư pháp chính của Liên Hợp Quốc. Tòa án Quốc tế có nhiệm vụ xét xử các vụ kiện giữa các nước và tư vấn pháp lý về các vấn đề luật quốc tế. Tòa án Quốc tế là cơ quan tư pháp quốc tế duy nhất xét xử cho các nước. Quyết định và kết luận pháp lý của Tòa án Quốc tế là một phần của luật quốc tế.
Tòa án Quốc tế được thành lập trên cơ sở kế thừa Tòa án Thường trực Quốc tế của Hội Quốc Liên: Quy chế Tòa án Quốc tế vay mượn nội dung của Quy chế Tòa án Thường trực Quốc tế, tất cả các quyết định của Tòa án Thường trực Quốc tế vẫn còn có hiệu lực. Tất cả các nước thành viên của Liên Hợp Quốc đều là thành viên của Quy chế Tòa án Quốc tế. Một nước thành viên bất kỳ của Liên Hợp Quốc có thể khởi kiện tại Tòa án Quốc tế. Một cơ quan bất kỳ của Liên Hợp Quốc có thể yêu cầu Tòa án Quốc tế ra ý kiến tư vấn về một vấn đề pháp luật bất kỳ.
Tòa án Quốc tế gồm 15 thẩm phán do Đại hội đồng và Hội đồng Bảo an bầu ra. Nhiệm kỳ của một thẩm phán là chín năm, cứ ba năm bầu lại năm thẩm phán. Không được có hai thẩm phán có quốc tịch của cùng một nước. Phải có đại diện của tất cả các hệ thống pháp luật trên thế giới.  Tòa án Quốc tế là cơ quan duy nhất của Liên Hợp Quốc không đặt trụ sở ở Thành phố New York mà ở Den Haag tại Cung Hòa bình. Ngôn ngữ chính thức của Tòa án Quốc tế là tiếng Anh và tiếng Pháp.
Tòa án Quốc tế đã xét xử 181 vụ kiện từ khi được thành lập tới tháng 9 năm 2021.
Lịch sử

Công ước Den Haag năm 1899 thành lập Tòa án Thường trực Trọng tài làm cơ quan tư pháp quốc tế đầu tiên trên thế giới. Trụ sở của Tòa án đặt ở Den Haag, Hà Lan. Các trọng tài đều do những nước đương sự chọn trong danh sách do các nước thành viên của công ước lập. Tòa án có một ban thư ký giúp việc. Tòa án Thường trực Trọng tài bắt đầu thụ lý vụ kiện vào năm 1902.
Công ước Den Haag năm 1907 sửa lại thủ tục trọng tài của Tòa án Thường trực Trọng tài. Tại hội nghị, Hoa Kỳ, Anh và Đức cùng đề nghị thành lập một tòa án quốc tế mới có các thẩm phán có nhiệm kỳ cố định, nhưng các bên không nhất trí về cách chọn thẩm phán mà gác đề nghị lại để bàn ở hội nghị sau.
Năm 1908, Tòa án Trung Mỹ được thành lập, mượn ý tưởng của hai công ước Den Haag. Từ năm 1911 tới năm 1919 có những đề nghị thành lập một cơ quan tư pháp quốc tế mà phải tới sau Chiến tranh thế giới thứ nhất mới được thực hiện.
Lịch sử > Tòa án Thường trực Quốc tế

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Khối Đồng Minh thành lập Hội Quốc Liên để giữ gìn hòa bình và an ninh quốc tế. Hiến chương của Hội Quốc Liên quy định thành lập một Tòa án Thường trực Quốc tế có thẩm quyền xét xử các vụ tranh chấp giữa các nước và đưa ra ý kiến tư vấn về một vụ tranh chấp hay vấn đề bất kỳ theo yêu cầu của Hội Quốc Liên.
Tháng 12 năm 1920, Đại hội đồng Hội Quốc Liên nhất trí thông qua Quy chế Tòa án Thường trực Quốc tế, được đa số nước thành viên phê chuẩn vào năm sau. Quy chế quy định các thẩm phán do Đại hội đồng và Hội chính vụ bầu riêng. Thành phần của TATTQT phải có đại diện của "các nền văn minh và hệ thống pháp luật chính trên thế giới". Trụ sở của TATTQT cũng đặt ở Cung Hòa bình.
Tòa án Thường trực Quốc tế có những điểm đổi mới:
TATTQT là cơ quan thường trực, có quy chế và thủ tục riêng
TATTQT có văn phòng liên lạc với các nước và các tổ chức quốc tế
TATTQT hoạt động công khai
TATTQT có quyền xét xử mọi vụ tranh chấp giữa những nước đã thừa nhận thẩm quyền của TATTQT
Quy chế TATTQT liệt kê những luật được áp dụng vào việc xét xử
Thành phần của TATTQT có đại diện của nhiều hệ thống pháp luật trên thế giới hơn những cơ quan tư pháp quốc tế trước
Quyết định của TATTQT góp phần phát triển luật quốc tế
Tòa án Thường trực Quốc tế không phải là cơ quan của Hội Quốc Liên, nên một nước thành viên Hội Quốc Liên không đương nhiên là thành viên của Quy chế. Ví dụ: Hoa Kỳ không phải là thành viên, tuy đã tích cực thuyết phục thành lập TATTQT. Tuy nhiên, thành phần của TATTQT có nhiều thẩm phán người Mỹ.
Lịch sử > Tòa án Quốc tế

Sau năm 1933, Tòa án Thường trực Quốc tế không còn hoạt động tích cực do tình hình căng thẳng trên trường quốc tế và chính sách biệt lập của các nước. Sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, TATTQT họp lần cuối cùng vào tháng 12 năm 1939, lệnh cuối cùng của TTATTQT là vào tháng 2 năm 1940. Năm 1942, Hoa Kỳ và Anh cùng tuyên bố ủng hộ thành lập hoặc khôi phục một tòa án quốc tế. Năm 1943, một nhóm nhà luật học trên khắp thế giới họp ở Anh để thảo luận vấn đề. Năm 1944, nhóm ra bản báo cáo khuyến nghị rằng:
Quy chế của tòa án quốc tế mới lấy quy chế của TATTQT làm cơ sở
Tòa án quốc tế mới có quyền ra ý kiến tư vấn
Các nước không phải thừa nhận thẩm quyền của tòa án quốc tế mới
Tòa án quốc tế mới không được can thiệp vào các vụ tranh chấp chính trị
Ở Hội nghị Moskva vào năm 1943, bốn nước Đồng Minh chính là Anh, Hoa Kỳ, Trung Hoa Dân quốc và Liên Xô ra bản tuyên bố chung thừa nhận cần phải thành lập một tổ chức quốc tế để giữ gìn hòa bình và an ninh quốc tế, tức Liên Hợp Quốc sau này.
Ở Hội nghị Dumbarton Oaks vào năm 1944, bốn nước Đồng Minh chính cùng những nước khác chính thức đề nghị thành lập một tổ chức liên chính phủ có một tòa án quốc tế. Tháng 4 năm 1945, 44 nhà luật học trên khắp thế giới họp ở Washington, D.C. để soạn quy chế của Tòa án Quốc tế trên cơ sở quy chế của TATTQT. Ở Hội nghị San Francisco, 50 nước thuộc khối Đồng Minh đồng ý thành lập Liên Hợp Quốc có Tòa án Quốc tế là một cơ quan chính.
Tháng 10 năm 1945, Tòa án Thường trực Quốc tế giao lại hồ sơ cho Tòa án Quốc tế. Tất cả các thẩm phán đồng loạt từ chức vào ngày 31 tháng 1 năm 1946. Tháng 4 năm 1946, TATTQT chính thức bị giải thể. Vốn là chủ tịch TATTQT, José Gustavo Guerrero được bầu làm chủ tịch đầu tiên của Tòa án Quốc tế.
Tòa án Quốc tế thụ lý vụ tranh chấp đầu tiên vào tháng 5 năm 1947 giữa Anh và Albania.
Công tác

Tòa án Quốc tế được Hiến chương Liên Hợp Quốc thành lập vào năm 1945 trên cơ sở kế thừa Tòa án Thường trực Quốc tế. Quy chế Tòa án Quốc tế quy định tổ chức, quyền hạn và thủ tục.
Thành phần

Tòa án Quốc tế gồm 15 thẩm phán do Đại hội đồng và Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc bầu ra trong danh sách do Tòa án Thường trực Trọng tài đưa ra. Quy chế Tòa án Quốc tế quy định thủ tục bầu các thẩm phán. Nhiệm kỳ của thẩm phán là chín năm, cứ ba năm bầu lại năm thẩm phán. Trường hợp thẩm phán qua đời thì thường sẽ bầu bổ khuyết thẩm phán mới.
Không được có hai thẩm phán có cùng một quốc tịch. Điều 9 của Quy chế Tòa án Quốc tế quy định thành phần TAQT phải có "đại diện của các hình thái văn hóa chủ yếu nhất và các hệ thống pháp luật cơ bản trên thế giới", tức thông luật, dân luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Có sự thỏa thuận ngầm rằng thành phần của Tòa án Quốc tế sẽ được chia theo các nhóm khu vực: các nước phương Tây có năm thẩm phán, châu Phi có ba thẩm phán (gồm một thẩm phán đại diện cho dân luật Pháp, một thẩm phán đại diện cho thông luật Anh và một thẩm phán đại diện cho Ả Rập), Đông Âu có hai thẩm phán, châu Á có hai thẩm phán, Mỹ Latinh và vùng Caribe có hai thẩm phán. Năm nước thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an gần như luôn có thẩm phán trong TAQT. Ngoại lệ là Trung Quốc không tiến cử thẩm phán từ năm 1967 tới năm 1985 và Anh rút ứng viên thẩm phán vào năm 2017 do không được Đại hội đồng chấp nhận.
Điều 2 của Quy chế Tòa án Quốc tế quy định các thẩm phán được bầu "không căn cứ quốc tịch, trong số những người có phẩm chất đạo đức tốt", có đủ tư cách ở nước họ để giữ chức vụ xét xử cao nhất hoặc là những nhà luật học có uy tín lớn về luật quốc tế. Thẩm phán không được kiêm chức vụ chính trị, hành chính hoặc nghề nghiệp. Thẩm phán không được tham gia xét xử nếu từng làm luật sư cho một trong các bên. Miễn nhiệm một thẩm phán phải được tất cả các thẩm phán khác tán thành.
Thành phần > Thẩm phán đặc phái

Điều 31 của Quy chế Tòa án Quốc tế cho phép các bên tranh chấp cử thêm một thẩm phán để tham gia xét xử. Mục đích của quy định này là khuyến khích các nước thừa nhận thẩm quyền của TAQT bởi vì nước đó có thể cử một người có cùng quan điểm tham gia nghị án. Tuy trái với chức năng tư pháp của TAQT, chế độ thẩm phán đặc phái hiếm khi ảnh hưởng quyết định của TAQT do thẩm phán đặc biệt của các bên thường biểu quyết ngược nhau.
Thành phần > Ban xét xử

Thành phần xét xử của Tòa án Quốc tế thường gồm tất cả 15 thẩm phán. TAQT có quyền thành lập những ban xét xử gồm ít nhất ba thẩm phán. Có hai loại ban xét xử: ban chuyên trách và ban chuyên án. Ban chuyên trách xét xử các vụ tranh chấp thuộc một phạm vi nhất định như lao động, quá cảnh và liên lạc. Ban chuyên án xét xử các vụ tranh chấp đặc biệt.
Thành phần > Thành phần hiện tại

Tính tới ngày 6 tháng 11 năm 2021, thành phần của Tòa án Quốc tế gồm:
| Tên | Quốc gia | Chức vụ | Nhậm chức | Mãn nhiệm |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Abdulqawi Yusuf |  Somalia | Thẩm phán | 2009 | 2027 |
| Tiết Hãn Cần |  Trung Quốc | Thẩm phán | 2010 | 2030 |
| Peter Tomka |  Slovakia | Thẩm phán | 2003 | 2030 |
| Ronny Abraham |  Pháp | Thẩm phán | 2005 | 2027 |
| Mohamed Bennouna |  Maroc | Thẩm phán | 2006 | 2024 |
| Khuyết (Vốn là Antônio Augusto Cançado Trindade) | Khuyết (Vốn là Antônio Augusto Cançado Trindade) | Khuyết (Vốn là Antônio Augusto Cançado Trindade) | 2022 | 2027 |
| Joan Donoghue |  Hoa Kỳ | Chủ tịcha | 2010 | 2024 |
| Julia Sebutinde |  Uganda | Thẩm phán | 2012 | 2030 |
| Dalveer Bhandari |  Ấn Độ | Thẩm phán | 2012 | 2027 |
| Patrick Lipton Robinson |  Jamaica | Thẩm phán | 2015 | 2024 |
| Hilary Charlesworth (Thay James Crawford) |  Úc | Thẩm phán | 2021 | 2024 |
| Kirill Gevorgian |  Nga | Phó chủ tịcha | 2015 | 2024 |
| Nawaf Salam |  Liban | Thẩm phán | 2018 | 2027 |
| Yuji Iwasawa |  Nhật Bản | Thẩm phán | 2018 | 2030 |
| Georg Nolte |  Đức | Thẩm phán | 2021 | 2030 |
| Philippe Gautier |  Bỉ | Thư ký Tòa án | 2019 | 2026 |
a Cho nhiệm kỳ 2021–2024
Thành phần > Danh sách các chủ tịch Tòa án Quốc tế

| # | Chủ tịch | Nhậm chức | Mãn nhiệm | Quốc gia |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | José Gustavo Guerrero | 1946 | 1949 |  El Salvador |
| 2 | Jules Basdevant | 1949 | 1952 |  Pháp |
| 3 | Arnold McNair | 1952 | 1955 |  Anh Quốc |
| 4 | Green Hackworth | 1955 | 1958 |  Hoa Kỳ |
| 5 | Helge Klæstad | 1958 | 1961 |  Na Uy |
| 6 | Bohdan Winiarski | 1961 | 1964 |  Ba Lan |
| 7 | Percy Spender | 1964 | 1967 |  Úc |
| 8 | José Bustamante y Rivero | 1967 | 1970 |  Peru |
| 9 | Muhammad Zafarullah Khan | 1970 | 1973 |  Pakistan |
| 10 | Manfred Lachs | 1973 | 1976 |  Ba Lan |
| 11 | Eduardo Jiménez de Aréchaga | 1976 | 1979 |  Uruguay |
| 12 | Humphrey Waldock | 1979 | 1981 |  Anh Quốc |
| 13 | Taslim Elias | 1982 | 1985 |  Nigeria |
| 14 | Nagendra Singh | 1985 | 1988 |  Ấn Độ |
| 15 | José Ruda | 1988 | 1991 |  Argentina |
| 16 | Robert Jennings | 1991 | 1994 |  Anh Quốc |
| 17 | Mohammed Bedjaoui | 1994 | 1997 |  Algeria |
| 18 | Stephen Schwebel | 1997 | 2000 |  Hoa Kỳ |
| 19 | Gilbert Guillaume | 2000 | 2003 |  Pháp |
| 20 | Sử Cửu Dung | 2003 | 2006 |  Trung Quốc |
| 21 | Rosalyn Higgins | 2006 | 2009 |  Anh Quốc |
| 22 | Hisashi Owada | 2009 | 2012 |  Nhật Bản |
| 23 | Peter Tomka | 2012 | 2015 |  Slovakia |
| 24 | Ronny Abraham | 2015 | 2018 |  Pháp |
| 25 | Abdulqawi Yusuf | 2018 | 2021 |  Somalia |
| 26 | Joan Donoghue | 2021 | hiện tại |  Hoa Kỳ |
Thẩm quyền

Tất cả 193 nước thành viên Liên Hợp Quốc đương nhiên đều tham gia Quy chế Tòa án Quốc tế. Những nước không phải là thành viên Liên Hợp Quốc có thể tham gia Quy chế TAQT trong trường hợp đặc biệt. Tuy nhiên, tham gia Quy chế TAQT không phải là thừa nhận thẩm quyền của TAQT. Quyền hạn của TAQT gồm xét xử tranh chấp, biện pháp tạm thời và ý kiến tư vấn.
Thẩm quyền > Xét xử tranh chấp

Trong các vụ tranh chấp, quyết định của Tòa án Quốc tế có hiệu lực đối với các bên ở trong vụ tranh chấp. Chỉ pháp nhân nhà nước được tham gia tranh chấp, nhưng nhà nước được thay mặt công dân hoặc tổ chức của nước mình mà nộp đơn tranh chấp.
Nguyên tắc trọng yếu là Tòa án Quốc tế chỉ được xét xử nếu các bên đã thừa nhận thẩm quyền của TAQT. Theo điều 36 của Quy chế TAQT, TAQT có thẩm quyền trong bốn trường hợp:
Các bên đồng ý đưa vụ tranh chấp ra TAQT.
Điều ước mà các bên là thành viên quy định các vụ tranh chấp đều do TAQT xét xử.
Các bên tuyên bố thừa nhận thẩm quyền của TAQT.
Các bên đã thừa nhận thẩm quyền của Tòa án Thường trực Quốc tế.
Thẩm quyền > Biện pháp tạm thời

Cho đến khi có quyết định cuối cùng, Tòa án Quốc tế có quyền ra các biện pháp tạm thời để bảo đảm quyền lợi của các bên theo điều 41 của Quy chế TAQT.
Thẩm quyền > Ý kiến tư vấn

Tòa án Quốc tế có quyền ra những ý kiến tư vấn theo yêu cầu của những cơ quan Liên Hợp Quốc được Hiến chương LHQ cho phép. Đại hội đồng và Hội đồng Bảo an có quyền yêu cầu TAQT ra ý kiến tư vấn về một vấn đề pháp luật bất kỳ. Những cơ quan khác cần phải có Đại hội đồng cho phép, thường chỉ yêu cầu ý kiến tư vấn về những vấn đề thuộc phạm vi công tác của mình.
Danh sách một vài vụ tranh chấp

Năm 1980: Hoa Kỳ kiện Iran về việc Iran giữ những nhà ngoại giao người Mỹ làm con tin.
Năm 1982: Tunisia kiện Libya về việc xác định ranh giới thềm lục địa.
Năm 1984: Hoa Kỳ và Canada về việc xác định ranh giới biển ở Vịnh Maine.
Năm 1989: Iran kiện Hoa Kỳ về việc Hải quân Hoa Kỳ bắn hạ chuyến bay 655 của Iran Air.
Năm 1999: Serbia và Montenegro kiện NATO về những chiến dịch đánh bom của NATO trong Chiến tranh Kosovo. TAQT bác đơn khởi kiện của Serbia và Montenegro vào ngày 15 tháng 12 năm 2004 do không có thẩm quyền, lý do là Serbia và Montenegro không phải là thành viên của Quy chế TAQT vào lúc nộp đơn khởi kiện.
Năm 2005: Cộng hòa Dân chủ Congo kiện Uganda cướp tài nguyên của Congo. TAQT xử cho Congo thắng kiện.
Năm 2011: Bắc Macedonia (bấy giờ là Cựu Cộng hòa Nam Tư Macedonia) kiện Hy Lạp về việc Hy Lạp phủ quyết Bắc Macedonia gia nhập NATO. TAQT xử cho Bắc Macedonia thắng kiện vào ngày 5 tháng 12 năm 2011.
Năm 2017: Ấn Độ kiện Pakistan về việc một tòa án quân sự của Pakistan kết án tử hình đối với một công dân Ấn Độ.
Năm 2022: Ukraina kiện Nga vi phạm Công ước về ngăn ngừa và trừng trị tội diệt chủng sau khi tiến quân vào Ukraina. Nga không chịu ra hầu tòa. Ngày 13 tháng 2 năm 2022, TAQT ra lệnh yêu cầu Nga "lập tức đình chiến". Chỉ thẩm phán người Nga và Trung Quốc biểu quyết không tán thành.
Năm 2023: South Africa kiện israel diệt chủng Gaza đến từ "cập độ cao nhất của nhà nước". Israel từ chối mạnh mẽ các cáo buộc "vô căn cứ"
Quan hệ với Hội đồng Bảo an

Một nước thành viên LHQ phải tuân theo quyết định của Tòa án Quốc tế trong mọi vụ tranh chấp mà nước ấy là đương sự. Trường hợp nước ấy không chịu tuân thủ thì Hội đồng Bảo an có quyền cưỡng chế chấp hành. Tuy nhiên, nếu nước đương sự là nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an thì nghị quyết cưỡng chế chấp hành có thể bị phủ quyết. Ví dụ: Hoa Kỳ phủ quyết nghị quyết Hội đồng Bảo an yêu cầu Hoa Kỳ ngừng vi phạm chủ quyền của Nicaragua căn cứ quyết định của TAQT.
Những điều luật quốc tế được áp dụng

Tòa án Quốc tế áp dụng các điều ước quốc tế, tập quán quốc tế và nguyên tắc pháp luật chung trong việc xét xử các vụ tranh chấp. Ngoài ra, TAQT được dùng các án lệ và học thuyết của các nhà luật học có chuyên môn cao nhất về luật quốc tế làm tư liệu phụ giúp xác định quy phạm pháp luật. Quyết định của TAQT không phải là án lệ, nhưng TAQT thường dẫn những quyết định của mình.
Trường hợp các bên đương sự đồng ý thì TAQT được xét xử cho công bằng cho các bên mà không cần phải dẫn pháp luật.
Thủ tục

Tòa án Quốc tế tự ban hành thủ tục.
Nguyên đơn nộp đơn khởi kiện, ghi rõ cơ sở thẩm quyền của TAQT và lý do yêu cầu của mình là có căn cứ. Bị đơn có thể thừa nhận thẩm quyền của TAQT và nộp đơn riêng.
Thủ tục > Yêu cầu bác đơn sơ bộ

Trường hợp bị đơn thấy Tòa án Quốc tế thiếu thẩm quyền thì bị đơn có quyền yêu cầu TAQT bác đơn khởi kiện. Yêu cầu của bị đơn đưa ra các lý do TAQT không nên thụ lý vụ tranh chấp. Ví dụ: vấn đề đưa ra TAQT không phải là vấn đề tư pháp, bị đơn chưa thừa nhận thẩm quyền của TAQT. TAQT xem xét yêu cầu bác đơn khởi kiện của bị đơn và ra quyết định trước khi xem xét đơn khởi kiện của nguyên đơn.
Nếu TAQT thụ lý vụ tranh chấp thì các bên có quyền yêu cầu TAQT ra các biện pháp tạm thời để bảo đảm quyền lợi của mình đương lúc đợi xét xử.
Thủ tục > Đơn tham gia tranh chấp

Trường hợp vụ tranh chấp ảnh hưởng tới quyền lợi của một nước thứ ba thì nước ấy có quyền nộp đơn yêu cầu tham gia tranh chấp làm một bên đương sự. TAQT quyết định đơn của nước thứ ba.
Thủ tục > Quyết định

Sau khi nghị án xong, TAQT ra quyết định. Mỗi thẩm phán có quyền nêu ý kiến riêng về quyết định. Quyết định của TAQT là chung thẩm, nhưng các bên có quyền yêu cầu TAQT giải thích phạm vi của quyết định.
Chỉ trích

Tòa án Quốc tế đã bị chỉ trích về thẩm quyền, thủ tục và quyết định. Những ý kiến chỉ trích chính gồm:
TAQT không thể xét xử nếu không được thừa nhận thẩm quyền.
TAQT không thể thụ lý đơn khởi kiện của các cá nhân và tổ chức, nên các nạn nhân tội chiến tranh, tội chống loài người và các nhóm thiểu số không thể khởi kiện.
TAQT hoạt động song song với những tòa án quốc tế khác như Tòa án Hình sự Quốc tế, nên thẩm quyền chồng chéo.
Nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an có quyền phủ quyết chấp hành quyết định của TAQT dù cho đã thừa nhận thẩm quyền của TAQT.
TAQT hay viện lý do không có thẩm quyền để bác đơn mà không chịu xem xét chứng cứ.
Cung điện Hòa bình ở Den Haag, Hà Lan
Tham gia Quy chế lúc gia nhập Liên Hợp Quốc  Tham gia Quy chế trước khi gia nhập Liên Hợp Quốc  Quan sát viên Liên Hợp Quốc không tham gia Quy chế
Phiên họp đầu tiên của Tòa án Quốc tế vào năm 1946
Phiên họp của Tòa án Quốc tế về tính hợp pháp của tuyên ngôn độc lập của Kosovo vào năm 2008