stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cúp bóng đá Nam Mỹ 2021 (Bảng B)
Các trận đấu > Ngày đấu 4 > Ecuador vs Peru

18:00
| Ecuador  | 2–2 |  Peru |
| --- | --- | --- |
|  Taipa  23' (l.n.)  Ay. Preciado  45+3' | Chi tiết |  Lapadula  49'  Carrillo  54' |
Khán giả: 0
Trọng tài: Jesús Gil Manzano (Tây Ban Nha)
| --- | --- |
             Ecuador :              Peru
Các trận đấu > Ngày đấu 4 > Brasil vs Colombia

21:00
| Brasil  | 2–1 |  Colombia |
| --- | --- | --- |
|  Firmino  78'  Casemiro  90+10' | Chi tiết |  Díaz  10' |
Khán giả: 0
Trọng tài: Néstor Pitana (Argentina)
| --- | --- |
             Brasil :              Colombia
Các trận đấu > Ngày đấu 5 > Ecuador vs Brasil

18:00
| Brasil  | 1–1 |  Ecuador |
| --- | --- | --- |
|  Militão  37' | Chi tiết |  Mena  53' |
Khán giả: 0
Trọng tài: Roberto Tobar (Chile)
| --- | --- |
             Brasil :              Ecuador
Các trận đấu > Ngày đấu 5 > Venezuela vs Peru

18:00
| Venezuela  | 0–1 |  Peru |
| --- | --- | --- |
|  | Chi tiết |  Carrillo  48' |
Khán giả: 0
Trọng tài: Patricio Loustau (Argentina)
| --- | --- |
             Venezuela :              Peru
Ceraeochrysa elegans

| Ceraeochrysa elegans> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Chrysopidae
Tông (tribus): Chrysopini
Chi (genus): Ceraeochrysa
Loài (species): C. elegans
Danh pháp hai phần
Ceraeochrysa elegans Penny, 1998 
Ceraeochrysa elegans là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Penny miêu tả năm 1998.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Desmodium fulvescens

| Desmodium fulvescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Desmodium
Loài (species): D. fulvescens
Danh pháp hai phần
Desmodium fulvescens B.G.Schub. 
Desmodium fulvescens là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được B.G.Schub. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Desmodium fulvescens”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Allium scrobiculatum

| Allium scrobiculatum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Amaryllidaceae
Chi (genus): Allium
Loài (species): A. scrobiculatum
Danh pháp hai phần
Allium scrobiculatum Vved. 
Allium scrobiculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Vved. mô tả khoa học đầu tiên năm 1923.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Allium scrobiculatum”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Tuberculobasis tirio

| Tuberculobasis tirio> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Inescta
Bộ (ordo): Odonata
Phân bộ (subordo): Zygoptera
Họ (familia): Coenagrionidae
Chi (genus): Tuberculobasis
Loài (species): T. tirio
Danh pháp hai phần
Tuberculobasis tirio Machado, 2009 
Tuberculobasis tirio là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.
Tuberculobasis tirio được miêu tả khoa học năm 2009 bởi Machado.
Chú thích

↑  (tiếng Anh) World Odonata List; 25-04-2011 Lưu trữ 2010-08-28 tại Wayback Machine
Psychotria laui

| Psychotria laui> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Psychotria
Loài (species): P. laui
Danh pháp hai phần
Psychotria laui Merr. & F.P.Metcalf 
Psychotria laui là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Merr. & F.P.Metcalf miêu tả khoa học đầu tiên năm 1937.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Psychotria laui”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Commelina rupicola

| Commelina rupicola> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Commelinales
Họ (familia): Commelinaceae
Chi (genus): Commelina
Loài (species): C. rupicola
Danh pháp hai phần
Commelina rupicola Font Quer ex Emb. & Maire, 1941 
Commelina rupicola là một loài thực vật có hoa trong họ Commelinaceae. Loài này được Font Quer ex Emb. & Maire mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Commelina rupicola”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Dağlıca, Afşin

| Dağlıca |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 
DağlıcaVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kahramanmaraş
Huyện: Afşin
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1,207 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Dağlıca là một thị trấn thuộc huyện Afşin, tỉnh Kahramanmaraş, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 1.207 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kahramanmaraş”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Leucocnemis nivalis

| Leucocnemis nivalis |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Leucocnemis
Loài (species): L. nivalis
Danh pháp hai phần
Leucocnemis nivalis Smith, 1894 
Leucocnemis nivalis là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Catanduvas

| Catanduvas |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 
Quốc gia:  Brazil
Bang: Paraná
Vùng thuộc bang: Oeste Paranaense
Tiểu vùng: Cascavel
Diện tích
 • Tổng cộng: 581,754 km2 (224,616 mi2)
Dân số (2007)
 • Tổng cộng: 9.751
 • Mật độ: 18,7/km2 (48/mi2)
Múi giờ: BRT (UTC-3)
 • Mùa hè (DST): BRST (UTC-2)
Catanduvas là một đô thị thuộc bang Paraná, Brasil. Đô thị này có diện tích 581,754 km², dân số năm 2007 là 9751 người, mật độ 18,7 người/km².
Allium sergii

| Allium sergii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Amaryllidaceae
Chi (genus): Allium
Loài (species): A. sergii
Danh pháp hai phần
Allium sergii Vved. 
Allium sergii là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Vved. mô tả khoa học đầu tiên năm 1934.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Allium sergii”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Leucoptera lotella

| Leucoptera lotella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Liên họ (superfamilia): Yponomeutoidea
Họ (familia): Lyonetiidae
Chi (genus): Leucoptera
Loài (species): L. lotella
Danh pháp hai phần
Leucoptera lotella (Stainton, 1859) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Cemiostoma lotella Stainton, 1859 
Leucoptera lotella là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Nó được tìm thấy ở Đan Mạch to Bồ Đào Nha, Ý và Croatia, và from Đảo Anh to Ba Lan và Hungary.
Ấu trùng ăn Coronilla varia, Dorycnium pentaphyllum, Lotus corniculatus, Lotus pedunculatus, Lotus uliginosus, Securigera coronata và Tetragonolobus maritimus. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Ceraeochrysa cubana

| Ceraeochrysa cubana> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Neuroptera
Họ (familia): Chrysopidae
Tông (tribus): Chrysopini
Chi (genus): Ceraeochrysa
Loài (species): C. cubana
Danh pháp hai phần
Ceraeochrysa cubana Hagen, 1861 
Ceraeochrysa cubana là một loài côn trùng trong họ Chrysopidae thuộc bộ Neuroptera. Loài này được Hagen miêu tả năm 1861.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Tuberculosa

| Tuberculosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Lycosidae
Chi (genus): Tuberculosa Framenau & Yoo, 2006
Tuberculosa là một chi nhện trong họ Lycosidae.
Chú thích

↑  Norman I. Platnick. “The World Spider Catalog, Version 13.5”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Corsham Town F.C.

Corsham Town FC là một câu lạc bộ bóng đá có trụ sở tại Corsham, Wiltshire, Anh. Đội bóng hiện thi đấu tại Hellenic League Premier Division.
Danh hiệu

Western League Premier Division :
Nhà vô địch mùa giải 2006–07
Á quân mùa giải 2004–05, 2005–06
Wiltshire County League Division 1 :
Nhà vô địch mùa giải 1997–98
Á quân mùa giải  1996–97
Wiltshire County League Division 2 :
Á quân các mùa giải 1976–77, 1989–90, 1992–93
Wiltshire League Division 2 :
Nhà vô địch mùa giải 1960–61
Wiltshire Senior Cup :
Nhà vô địch các mùa giải 1976–77, 1996–97, 2004–05, 2005–06, 2006–07
Á quân mùa giải 2003–04
Western Football League Cup :
Nhà vô địch mùa giải 2005–06
Wiltshire Junior Cup :
Nhà vô địch mùa giải 1946–47
Thống kê

Thành tích tốt nhất tại Hạng đấu: Xếp thứ nhất tại Western League Premier Division mùa giải 2006–07
Thành tích tốt nhất tại F.A Cup:  Vòng sơ loại thứ hai các mùa giải 2004–05, 2007–08
Thành tích tốt nhất tại F.A. Vase: Vòng ba mùa giải 2006–07
Trương Tuấn (Tiền Lương)

Đối với các định nghĩa khác, xem Trương Tuấn.
Trương Tuấn (giản thể: 张骏; phồn thể: 張駿; bính âm: Zhāng Jùn) (307–346), tên tự Công Đình (公庭), hay còn gọi là Tây Bình Trung Thành vương (西平忠成公), thụy hiệu nhà Tấn ban cho) hay Lương Văn công (涼文公), thụy hiệu sử dụng trong nội bộ Tiền Lương) là người cai trị nước Tiền Lương trong lịch sử Trung Quốc. Dưới thời cai trị, ông nhiều lần sử dụng tước hiệu Tây Bình công do nhà Tấn phong, song khi buộc phải khuất phục trước Hán Triệu và Hậu Triệu, ông sử dụng tước hiệu Lương vương. Cuối thời ông cai trị, ngay cả khi không còn chịu áp lực của Hậu Triệu, ông xưng "Giả Lương Vương." Dưới thời con trai ông là Trương Tộ cai trị, ông được truy tôn là Lương Văn Vương (涼文王).
Đầu đời

Trương Tuấn là con trai của Trương Thực (張寔), thứ sử Lương Châu (涼州, nay là trung bộ và đông bộ Cam Túc) và được ban tước hiệu Tây Bình công. Năm 320, Trương Thực bị các cận vệ Diêm Thiệp (閻涉) và Triệu Ngang (趙卬) ám sát, đứng đằng sau là pháp sư Lưu Hoằng (劉弘), người này đã tự tiên tri rằng mình sẽ là người cai trị Lương Châu. Em trai Trương Thực là Trương Mậu đã bắt giữ và hành quyết Lưu Hoằng cùng đồng phạm. Do Trương Tuấn khi ấy còn quá trẻ tuổi (13 tuổi), các thuộc hạ của Trương Thực đã yêu cầu Trương Mậu trở thành thứ sử. (Do Trương Mậu lúc đó tuyên bố một lệnh đại đặc xá, một thẩm quyền thường chỉ dành cho hoàng đế, nên đây được xem như là dấu mốc độc lập của Tiền Lương.) Trương Mạo phong Trương Tuấn làm tướng, và sau đó làm thế tử. Năm 324, Trương Mậu qua đời, Trương Tuấn lên kế vị. Do Trương Mậu trước đó đã khuất phục trước Hán Triệu và được phong tước hiệu Lương vương, Trương Tuấn cũng mang tước hiệu này, mặc dù trong nội bộ Tiền Lương, ông sử dụng tước hiệu được nhà Tấn ban cho là Tây Bình công.
Thời kỳ đầu cai trị

Năm 326, Trương Tuấn lo sợ quân Hán Triệu, đã bắt buộc người dân ở các quận Lũng Tây (隴西) và Nam An (南安, nay tương ứng với Định Tây, Cam Túc) tái định cư đến kinh thành Cô Tang (姑臧, nay thuộc Vũ Uy, Cam Túc). Ông cũng tìm kiếm hòa bình với hoàng đế Thành Hán Lý Hùng và cố thuyết phục Lý Hùng trở thành chư hầu của Tấn. Lý Hùng đồng ý hoà bình song không thực sự trở thành một chư hầu của Tấn.
Năm 327, sau khi biết tin Hán Triệu thất trận trước Hậu Triệu, Trương Tuấn chối bỏ tất cả tước hiệu do Hán Triệu ban cho và quay trở lại với tước hiệu của nhà Tấn, và tấn công Tần Châu (秦州, nay là đông bộ Cam Túc) của Hán Triệu. Hoàng thân Hán Triệu là Lưu Dận (Hán Triệu (劉胤) đã phản công và sau đó đánh bại quân Tiền Lương của tướng Hàn Phác (韓璞), chiếm toàn bộ lãnh thổ Tiền Lương ở phía nam Hoàng Hà và tiếp tục vượt sông, song không tiến xa hơn. Tuy nhiên, Trương Tuấn đã không khuất phục trước Hán Triệu. Sau đó Hán Triệu đã tan rã và rơi và tay Hậu Triệu năm 329 khi hoàng đế Lưu Diệu bị quân Hậu Triệu bắt, Tiền Lương vì thế đã có thể lấy lại được vùng đất ở phía nam Hoàng Hà. Năm 330, hoàng đế Thạch Lặc của Hậu Triệu cử sứ thần đến thuyết phục Tiền Lương chịu khuất phục (bằng cách ban các danh dự cho ông, bao gồm cửu tích), song Trương Tuấn từ chối và bắt giữ sứ thần của Thạch Lặc. Tuy nhiên, đến cuối năm, sau khi tướng Hậu Triệu là Hà Đông vương Thạch Sinh (石生) đánh bại tộc trưởng Hung Nô Thạch Khương (石羌), Trương Tuấn đã trở nên kinh hãi và khuất phục Hậu Triệu.
Năm 333, Hậu Triệu biến động sau cái chết của Thạch Lặc và cuộc chính biến của cháu trai ông ta là Thạch Hổ, một số tướng Hậu Triệu đã nổi loạn và cố tìm kiếm hỗ trợ từ Tấn và Tiền Lương. Tiền Lương đã cố liên minh với một trong các tướng này, tộc trưởng người Đê Bồ Hồng (蒲洪). Tuy nhiên, sau khi Thạch Hổ giành chiến thắng trước hầu hết các tướng khác, Bồ Hồng đã khuất phục Thạch Hổ. Tuy nhiên, Thạch Hổ không xem xét đến việc đánh Tiền Lương, và do vậy Tiền Lương và Hậu Triệu không giao chiến trong nhiều năm, đến năm 335, lãnh thổ của Trương Tuấn được mô tả là giàu có và lớn mạnh, một số tiểu vương quốc ở Tây Vực cũng khuất phục bằng việc nạp triều cống cho ông. Trương Tuấn gửi một kế hoạch cho Tấn Thành Đế yêu cầu hợp quân đánh Hậu Triệu, Thành Hán, song Thành Đế đã không thực hiện kế hoạch này.
Thời kỳ trị vì cuối

Năm 339, Trương Tuấn chuyển một số quyền lực của mình cho thế tử Trương Trọng Hoa. Năm 340, ông dâng triều cống cho Thạch Hổ, song trong thư ông đã dùng lời lẽ kiêu ngạo. Thạch Hổ giận dữ và muốn giết chết sứ thần, song quan của Thạch Hổ là Thạch Phác (石璞) đã thuyết phục được ông ta bỏ qua chuyện này.
Năm 344, một trận chiến giữa Hậu Triệu và Tiền Lương đã được ghi lại, điều này cho thấy mối quan hệ giữa hai bên không còn hòa bình như trước.
Đầu năm 346, Trương Tuấn tấn công vương quốc Yên Kỳ (焉耆, nay là Châu tự trị dân tộc Mông Cổ-Bayingholin, Tân Cương), và Yên Kỳ đã khuất phục ông. Thời điểm này, ông lấy tước hiệu là Giả Lương Vương (假涼王) và thi hành các tác phong của một hoàng đế.
Vào mùa hè năm 346, Trương Tuấn qua đời, thọ 40 tuổi. Trương Trọng Hóa lên ngôi kế vị.
Niên hiệu

Hầu hết các nguồn sử liệu đều cho rằng Trương Tuấn, cũng như cha Trương Thực và chú Trương Mậu, tiếp tục dùng niên hiệu của Tấn Mẫn Đế là Kiến Hưng (để thể hiện họ vẫn trung thành với Tấn song độc lập với Tấn Nguyên Đế và những người kế vị ông ta) song một số nguồn lại cho rằng ông đã cải sang niên hiệu Thái Nguyên (太元 tài yuán 324–346). Một thuyết hiện nay cho rằng Thái Nguyên là niên hiệu ông sử dụng trong nội bộ Tiền Lương, còn khi giao thiệp với các nước khác, ông sử dụng niên hiệu Kiến Hưng.
Allium setifolium

| Allium setifolium |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocot
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Amaryllidaceae
Chi (genus): Allium
Loài (species): A. setifolium
 Schrenk 
Allium setifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Schrenk mô tả khoa học đầu tiên năm 1841.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Allium setifolium”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Psychotria lasiantha

| Psychotria lasiantha> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Psychotria
Loài (species): P. lasiantha
Danh pháp hai phần
Psychotria lasiantha Schltr. & K.Krause 
Psychotria lasiantha là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Schltr. & K.Krause miêu tả khoa học đầu tiên năm 1908.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Psychotria lasiantha”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Commelina ruandensis

| Commelina ruandensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Commelinales
Họ (familia): Commelinaceae
Chi (genus): Commelina
Loài (species): C. ruandensis
Danh pháp hai phần
Commelina ruandensis De Wild., 1931 
Commelina ruandensis là một loài thực vật có hoa trong họ Commelinaceae. Loài này được De Wild. mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Commelina ruandensis”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Trầm tích đỏ

Trầm tích đỏ ở Arizona
Trầm tích đỏ là một loại đá trầm tích có chứa sa thạch, bột kết và đá phiến sét, có màu đỏ do chứa Sắt(III) oxit.
Thư mục

Neuendorf, K.K.E., J.P. Mehl, Jr., and J.A. Jackson, J.A., eds. (2005) Glossary of Geology (5th ed.). Alexandria, Virginia, American Geological Institute.
Trận Thị Nại (1801)

Đối với các định nghĩa khác, xem Thị Nại.
Đối với các định nghĩa khác, xem Trận Thị Nại.
Trận Thị Nại năm 1801 là trận thủy chiến dữ dội nhất, trận thư hùng quyết định trong cuộc Chiến tranh Nguyễn-Tây Sơn (1787-1802). Tại đây thủy quân Gia Định do chúa Nguyễn Ánh trực tiếp chỉ huy đã đánh tan hạm đội Tây Sơn do Tư đồ Vũ Văn Dũng dẫn đầu. Trận đánh được sử sách nhà Nguyễn coi là "Võ công đệ nhất" trong thời trung hưng của nhà Nguyễn.
Nơi giao tranh

Trận thủy chiến này xảy ra nơi đầm Thị Nại. Đầm này có tên chữ là Hải Hạc Đàm, đó là cách gọi tắt của một địa danh Chăm Pa, nguyên gốc tiếng Phạn là Sri Vinaya đã được phiên âm qua tiếng Hán thành Thị-lị-bì-nại, người Hoa gọi cảng này là Tân Châu (新州). Đây là một đầm nước mặn nằm phía Đông Bắc thuộc địa phận thành phố Quy Nhơn, huyện Tuy Phước, huyện Phù Cát tỉnh Bình Định, có diện tích khoảng 5.000 ha, chạy dài hơn 10 cây số, bề rộng khoảng 4 cây số.
Thị Nại là đầm lớn nhất của Bình Định. Các nhánh của sông Kôn, sông Hà Thanh đều chảy về đây. Sa bồi tụ dần theo năm tháng khiến cho đầm mỗi ngày một đầy thêm. Khi nước triều lên thì mặt đầm nước mênh mông, vào những hôm trời gió, sóng dập dờn như mặt biển. Những lúc triều xuống, nước rút cạn để trơ lòng đầm, sình lầy lai láng... Nước đầm thông với biển bằng một cửa hẹp có tên là cửa Giã (trong tiếng Việt cổ, giã là biển), mà sau này người ta quen gọi là cửa Thị Nại. Và trước khi xảy ra trận "thủy chiến dữ dội" này, thủy quân của chúa Nguyễn Phúc Ánh đã kéo đến giao tranh với quân Tây Sơn tại Thị Nại vào những năm: Nhâm Tý (1792), Quý Sửu (1793) và Kỷ Mùi (1799), nhưng cả ba trận đánh đều có quy mô nhỏ hơn và không mang tính quyết định.
Chuẩn bị

Năm Canh Thân (1800), các thủ lĩnh Tây Sơn lẫn chúa Nguyễn đều tăng cường binh lực. Lược kể theo sách Việt sử tân biên:
Theo giáo sĩ Le Labousse, bộ binh của chúa Nguyễn có tới tám ngàn người thiện chiến, thủy quân thì vượt hẳn thủy quân của các nước Âu Châu đang đồn trú tại Ấn Độ lúc bấy giờ. Ngoài 4 chiến hạm, chúa còn có 40 chiếc làm theo kiểu bản xứ trong số đó có 5 chiếc mang được 46 khẩu đại bác mỗi chiếc, 18 chiếc khác mang được từ 20 đến 26 khẩu. Các chiến thuyền chèo bằng tay có tới 100 chiếc lớn và 200 chiếc nhỏ để chiến đấu trên các mặt sông. Tháng tư (âm lịch), chúa Nguyễn ra tới Nha Trang (24 tháng 5 - 24 tháng 6). Thế tử Hy ở lại Diên Khánh, còn chúa thì cho tướng sĩ đi đánh chiếm Phú Yên, rồi sai lập nhiều kho lương ở đây.
Theo sử của C. B. Maybon thì khi ấy một lực lượng quân Lào khá quan trọng xâm nhập vào Nghệ An, dưới sự chỉ huy của tướng Nguyễn Văn Thụy và Lưu Phúc Tường đi đánh úp quân Tây Sơn. Lực lượng này được sự hưởng ứng của những người dân ở hai tỉnh Thanh Hóa và Hưng Hóa khiến quân Tây Sơn ở các vùng biên giới bị cầm chân. Ngoài ra, chúa Nguyễn lại còn được Cao Miên viện trợ cho 20 cặp voi trận, giao cho Nguyễn Văn Thành sử dụng. Miền Nam bấy giờ được mùa, Đông cung Cảnh sau vụ gặt cứ 10 xuất đinh tuyển lấy 3 để sung vào quân ngũ được thêm khoảng 10.000 người, đóng thêm 50 chiến thuyền nữa.
Mặc dầu quân Nguyễn đã được chuẩn bị kỹ càng và đông đảo như vậy, nhưng vẫn không giải vây cho thành Bình Định được. Quân thế của Võ Tánh ở đây mỗi ngày mỗi nguy. Viện quân bằng bộ binh, thủy quân mấy phen tấn công vào Thị Nại đều vô hiệu.
Sử gia Trần Trọng Kim kể:
Trích thêm thư của sĩ quan Chaigneau gửi cho Barisy:
Thiệt hại

Theo sử gia Phạm Văn Sơn: Đến 4 giờ sáng hôm sau, tức ngày 16 tháng giêng, các chiến hạm của Phú Xuân đều ra tro, thuyền lớn thuyền nhỏ đến quá trưa mới tắt lửa. Tính ra quân Nguyễn chết mất 4.000, trong số đó có tướng Võ Di Nguy, ba anh em Thư Ngọc Hầu... Quân Tây Sơn thiệt hại rất lớn. Theo sử nhà Nguyễn thì Tây Sơn mất tới 20 ngàn lính và hầu hết cả hải đội hùng mạnh: thuyền buồm các loại bị mất 1.800 chiếc, 600 khẩu đại bác đủ cỡ và nhiều quân nhu, vũ khí, vàng bạc của binh tướng Tây Sơn rơi xuống đáy biển hết.
Sau trận thủy chiến

Quét xong thủy quân Tây Sơn ở Thị Nại, nhưng lúc này thành Bình Định mỗi ngày mỗi kiệt quệ. Chúa Nguyễn ra lệnh cho Võ Tánh và Ngô Tùng Châu bí mật trốn ra khỏi thành, nhưng Võ Tánh biên thư từ chối: Tinh binh của Tây Sơn ở Quy Nhơn cả, nên lợi dụng lúc này đánh Phú Xuân thì lợi hơn...
Chúa Nguyễn liền cử Nguyễn Văn Thành ở lại chiến đấu với Trần Quang Diệu và Võ Văn Dũng, và đặt một phần quân lực giữ cửa Thị Nại. Ngày 5 tháng 6 năm 1801, chúa Nguyễn dẫn tàu thuyền ra khỏi Thị Nại, hợp quân với Nguyễn Văn Trương tiến ra đánh Phú Xuân...
Trận Thị Nại 1801, là trận thủy chiến lớn nhất nơi đầm Thị Nại. Từ đấy quân nhà Nguyễn giữ vững vùng biển chiến lược này. Thời Pháp thuộc, Trường Xuyên có bài thơ hoài cổ rằng:
Chú thích

↑  “Cuộc chiến 25 năm giữa Nguyễn Ánh và Tây Sơn (1777 đến 1802)”. nghiencuulichsu.com. Truy cập 21 tháng 8 năm 2018.
↑  Les français au service de Gia Long, Leur Correspondance (BAVH, 1926, IV, pp 375-379).
1 2  Huỳnh Minh, Gia Định xưa. Nhà xuất bản Văn Hóa Thông tin, 2006, tr. 148.
↑  Ghi theo Địa chí Bình Định (bản điện tử)  Lưu trữ 2013-02-13 tại Wayback Machine. Sách Đại Nam dư địa chi ước biên (do Cao Xuân Dục làm chủ biên, bản dịch, tr. 129) ghi là đầm Hạc Hải.
↑  Việt sử tân biên, Quyển 4, chương 6: cuộc thất bại cuối cùng của Tây Sơn.
↑  Theo Nguyễn Khắc Thuần, Thế tử Hy tức Nguyễn Phúc Hy, em ruột Hoàng tử Cảnh (tr. 9).
↑  Sử gia Phạm Văn Sơn không ghi số liệu lính thủy và cũng không cho biết tên chiến hạm thứ tư.
↑  Việt Nam sử lược (Quyển 2), Trung tâm học liệu xuất bản, Sài Gòn, 1971, tr. 160.
1 2 3  Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 4), Sài Gòn, 1961, tr. 221-225.
↑  Đại Nam Thực lục, Tập 1, trang 440.
↑  Theo Huỳnh Minh, Ngô Giáp Đậu (Hoàng Việt hưng long chí, Nhà xuất bản Văn học, 1993, hồi thứ 21) thì viên tướng chỉ huy đạo bộ binh này là Nguyễn Văn Thành, vì lúc đó Lê Văn Duyệt cùng Nguyễn Văn Trương đang chỉ huy lực lượng thủy quân.
↑  Ngô Giáp Đậu kể chi tiết: "Trần Công Hiến ban đêm dẫn quân vượt bến đò Tiêu Ky, bắt sống được Đô ty của Tây Sơn là Nguyễn Văn Độ, tra lấy được mật khẩu. Thế Tổ (Nguyễn Ánh) cho 18 chiếc thuyền thoi, giả thuyền Tây Sơn đi tuần tiễu, áp sát đội hình thuyền giặc mà đánh" (sách đã dẫn, tr. 264).
↑  Tạ Chí Đại Trường (1973), Lịch sử Nội Chiến Việt Nam 1771- 1802, Sài Gòn: Nhà xuất bản Văn Sử Học, tr. 328-330.
↑  Ở đoạn này, sử gia Phạm Văn Sơn kèm theo lời bình: "Con số này do sử Pháp chép theo sử ta. Sử nhà Nguyễn thường hay tự đề cao bản triều, nên chỉ có thể tin rằng quân Nguyễn thắng mà thôi".
↑  Theo trang website báo Bình Định: "Võ Tánh tuy gần cạn đạn dược cùng lương thực song vẫn cố thủ và sai nữ tướng tâm phúc là Nguyễn Thị Hào mang mật thư gặp Nguyễn Phúc Ánh, khuyên nên bỏ thành Bình Định mà đánh chiếm lấy Phú Xuân, vì lực lượng chủ lực của Tây Sơn đã dồn hết vào Bình Định, nên Phú Xuân lực lượng rất yếu." Xem .
↑  Theo Quách Tấn, Nước non Bình Định.
Vị trí tỉnh Bình Định trên bản đồ Việt Nam.
Súng thần công của quân Tây Sơn được tìm thấy tại căn cứ thủy binh Tây Sơn ở cảng Thị Nại (Quy Nhơn), hiện được trưng bày trong Bảo tàng Tây Sơn (Bình Định).