Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh
Lịch sử > Giai đoạn phát triển mạnh, 1990 – 2007

Năm 1990 là năm THTP thể hiện sự chuyển mình mạnh mẽ nhất, từ việc đưa ra biểu trưng HTV đầu tiên đến việc tăng mạnh thời lượng phát sóng lên 18 giờ/ngày cho cả hai kênh 7 và 9, đánh dấu lần đầu tiên người Việt Nam được xem truyền hình quảng bá từ sáng sớm đến khuya thay vì chỉ từ buổi chiều như trước đó. Đây cũng là năm đầu tiên HTV đạt lợi nhuận với giá trị gần 72 tỷ đồng, chủ yếu từ hoạt động bán quảng cáo và bản quyền chương trình, và trở thành đơn vị đầu tiên trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình Việt Nam xóa bỏ hoàn toàn chế độ bao cấp. Tổng doanh thu từ năm 1994 đến 2004 là trên 3.000 tỷ đồng, đóng thuế gần 1.500 tỷ đồng. Lợi nhuận tăng cao, Đài tăng cường đầu tư vào máy móc, thiết bị và nội dung nhằm tăng chất lượng chương trình.
Theo kế hoạch tái cấu trúc của thành phố trong việc phân định rõ ràng giữa phát thanh và truyền hình, ngày 1 tháng 9 năm 1997, máy phát sóng FM 99.9 MHz được chuyển giao cho Đài Tiếng nói Nhân dân TP. HCM, chấm dứt hoạt động của đài "Tin tức - Ca nhạc và Báo giờ" dưới sự quản lý của HTV. Nhân sự cũ của Ban FM vẫn thuộc biên chế của đài và chuyển sang phục vụ cho truyền hình.
Năm 1997, HTV đưa 2 kênh HTV7 và HTV9 lên vệ tinh Thaicom để phục vụ mở rộng vùng phủ sóng mặt đất tại hơn 40 trạm trên toàn quốc và 2 trạm Viêng Chăn & Champasak (Lào), là đài truyền hình đầu tiên của Việt Nam có 2 kênh quảng bá được đưa lên vệ tinh cùng lúc[cần dẫn nguồn]. Năm 1999, HTV đưa vào vận hành hệ thống phát Betacam tự động cho hai kênh HTV7, HTV9. Đó là hệ thống phát hình hiện đại nhất trên thế giới mà HTV là đơn vị duy nhất tại Việt Nam sở hữu cho đến khi truyền hình Việt Nam chấm dứt sử dụng băng Betacam. Hệ thống vận hành với một cánh tay robot được lập trình sẵn, tự động quét mã vạch trên băng hình và bỏ vào khay phát đúng giờ. Việc này đã giúp các kỹ thuật viên giảm bớt áp lực sai sót, đặc biệt đối với HTV7 khi kênh này có các chương trình quảng cáo dày đặc và phải chuyển băng liên tục.
Năm 2000, HTV đưa kỹ thuật trường quay ảo vào sử dụng đầu tiên tại Việt Nam[cần dẫn nguồn]. Tiếp đến, để chứng minh sự tiên phong trong việc chuyển đổi kỹ thuật ghi hình và phát sóng từ analog sang kỹ thuật số, đầu tháng 9 năm 2003, đài phát thử nghiệm DVB-T trên kênh 30 UHF, phát kênh HTV7, HTV9 và một số kênh khác. Sau đó không lâu, ngày 1 tháng 10 năm 2003, kênh này lên sóng chính thức và các kênh HTV1, HTV2, HTV3, HTV4 cùng lúc ra đời. Năm 2004, đài bắt đầu lắp đặt hệ thống máy chủ phát sóng tự động đồng bộ với Trung tâm Điều chế và Trung tâm Truyền dẫn - Phát sóng. Tổng cộng từ năm 1997 đến năm 2004, đài đã chi trên 400 tỷ đồng để thay thế 100% thiết bị cũ không đồng bộ, hoàn thiện hệ thống ngang tầm với các nước trong khu vực, tạo ra khả năng hợp tác sản xuất chương trình với thế giới.
Ngày 27 tháng 4 năm 2006, sau năm năm xây dựng, HTV khánh thành Tòa nhà Trung tâm Truyền hình. Đây là Tòa nhà Trung tâm Truyền hình lớn nhất Việt Nam tính tới năm 2017 và đứng đầu cho tới nay nếu xét đến yếu tố tự chủ tài chính của một đài truyền hình. Tòa nhà được đầu tư hoàn toàn từ nguồn vốn của Đài, cao 16 tầng với tổng diện tích sàn 19.462 m², có 11 trường quay gồm 162 tỉ đồng cho xây dựng và 400 tỉ đồng cho trang thiết bị. Năm 2006, hệ thống được vận hành chính thức, thay thế cho hệ thống robot phát Betacam sau hơn 7 năm hoạt động. Sự kiện này đánh dấu việc hoàn tất số hoá trong khâu sản xuất và lưu trữ nội dung tại HTV, chấm dứt sử dụng Betacam sớm nhất trong cả nước. Cần nói thêm, hệ thống máy chủ phát sóng tự động mà HTV đầu tư là hiện đại nhất thế giới thời điểm đó. Trải qua nhiều lần nâng cấp, hệ thống này hiện vẫn đang hoạt động ổn định, đảm bảo an toàn phát sóng cho HTV.
Song song với sự đầu tư mạnh về kỹ thuật, mảng nội dung, đặc biệt là phim truyền hình và phim tài liệu được đầu tư mạnh ở TFS. Sau thời gian đầu chỉ sản xuất phim ít tập, năm 1996, hãng ra mắt bộ phim truyền hình dài tập đầu tiên của Việt Nam Người đẹp Tây Đô (15 tập). Phim tạo tiếng vang lớn đến mức cho đến nay khán giả vẫn dùng tên của bộ phim để gọi nữ chính Việt Trinh và làm lu mờ các vai diễn trước đó của cô. Một loạt phim sau đó tiếp tục đưa tên tuổi TFS và những diễn viên tham gia phim lên tầm cao như Xóm nước đen, Đất Phương Nam, Giã từ dĩ vãng, Đồng tiền xương máu, Người đàn bà yếu đuối, Ngọn nến hoàng cung, Con nhà nghèo, Sương gió biên thùy, Blouse trắng, Nợ đời, Kính vạn hoa... cùng các phim lẻ và ngắn tập Ông cá hô, Chim phóng sinh, Ráng chiều, Mẹ con Đậu Đũa, Chuyện ngã bảy, Đất trắng, Tôi vào đời.... Bên cạnh đó, TFS là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam hợp tác với Hàn Quốc làm phim sitcom (hài kịch tình huống) Lẵng hoa tình yêu ứng dụng công nghệ quay nhiều máy, thu thanh đồng bộ, chế tác kịch bản theo nhóm.
Năm 2000, HTV bắt đầu phát sóng phim ký sự đầu tiên Trung Hoa du ký (23 tập) và ngay lập tức tạo được sự quan tâm của khán giả xem đài. Sau đó, ký sự Những nẻo đường Trung Hoa (9 tập) cũng tiếp tục nhận được sự cổ vũ của khán giả. Nhưng đỉnh cao của dòng phim ký sự, chính là Mê Kông ký sự (92 tập). Bộ phim làm nên một "thương hiệu" phim ký sự của TFS và sau thành công của bộ phim này, TFS tiếp tục cho ra đời hàng loạt các phim ký sự khác như: Ký sự hỏa xa – hành trình xuyên lục địa (75 tập), Huyền bí sông Hằng (70 tập), Ký sự Tân đảo (50 tập), Đi tìm dấu tích ba vua (70 tập)... Nhưng những phim thực hiện sau này không làm theo kiểu Mê Kông ký sự, mà nghiêng về thực tế, cập nhật thông tin.
Cùng với đó, HTV hoàn thành kế hoạch trẻ hóa nhân sự trong năm 2000. Nhờ vậy, nội dung và cách thức thực hiện luôn được thể hiện theo cách "lần đầu tiên ở Việt Nam". Loạt chương trình "Thế giới chào đón năm 2000" trực tiếp với những màn bắn pháo hoa ở các thành phố lớn trên thế giới trong khoảng 15 phút đầu mỗi múi giờ, bắt đầu từ chiều ngày 31 tháng 12 năm 1999 và kết thúc vào đêm ngày 1 tháng 1 năm 2000. Loạt chương trình này đã tạo kỷ lục phát sóng liên tục 34 tiếng cho kênh HTV9 ở thời điểm đó.
Năm 2002, lần đầu tiên từ sau 1975, HTV khởi xướng bước tiếp theo của "xã hội hóa" bằng việc hợp tác với các công ty truyền thông tư nhân sản xuất phim. Nghĩa là, thay vì chỉ dựa vào nguồn phim từ TFS, thì HTV chỉ định hướng nội dung, sau đó mời các hãng phim và công ty truyền thông tư nhân sản xuất, cuối cùng Ban biên tập của HTV sẽ duyệt nội dung phim trước khi phát sóng. Vòng xoáy tình yêu mở màn cho Giờ vàng phim Việt theo cách đó, ngay lập tức lập kỷ lục người xem ở mức 60%. Năm 2006, bộ phim hợp tác Việt - Hàn Mùi ngò gai trở thành phim Việt ăn khách nhất tại thời điểm công chiếu với chỉ số rating trung bình 28% dù được chiếu vào buổi chiều trên HTV9 và phải cạnh tranh trực tiếp với phim nước ngoài trên HTV7 cùng giờ phát sóng - đến mức HTV phải quyết định chuyển phim sang khung giờ vàng của HTV7 để thu hút thêm người xem. Một năm sau, bộ phim học trò Gọi giấc mơ về lại tạo ra tỷ lệ người xem áp đảo cho HTV7 và tiếp tục "càn quét" ở các kênh truyền hình khác trong nhiều năm. Nhìn chung, Giờ vàng phim Việt tuy tạo ra nhiều tranh cãi về nội dung cũng như cách làm của HTV, nhưng việc mở cửa cho tư nhân hợp tác làm phim đã phá thế độc quyền phim truyền hình của chính TFS, tạo ra môi trường cạnh tranh với các sản phẩm đa dạng hơn, đủ sức kéo người xem ra khỏi làn sóng phim Hàn, Trung. Ngoài ra, đây là yếu tố để HTV hoàn thành mục tiêu 50% giờ phim Việt và loại bỏ hoàn toàn phim nước ngoài khỏi giờ phát sóng buổi tối.
Cùng với thành công từ mảng phim, các thể loại chương trình giải trí khác, đặc biệt là trò chơi truyền hình cũng thu hút lượt người xem trung bình trên 40%. Vượt lên chính mình, Rồng vàng, Vui cùng Hugo... là một vài cái tên điển hình chứng minh cho sự thành công của việc "xã hội hóa" truyền hình. Cách làm này sau đó được nhân rộng ra các đài truyền hình trong cả nước. Ngày 7 tháng 5 năm 2005, kỷ niệm 30 năm thành lập, HTV vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.
Cũng trong năm 2005, sự kiện SEA Games 23 tại Philippines đánh dấu việc HTV là đài truyền hình Việt Nam đầu tiên thực hiện cầu truyền hình trực tiếp từ nước ngoài. Đó là chương trình Đồng hành cùng SEA Games 23 phát trực tiếp từ Philippines khoảng 15 phút mỗi ngày lúc 19:40 trên HTV9, liên tục từ 25 tháng 11 đến 5 tháng 12 năm 2005. Nhờ đó, khán giả có thể biết được kết quả thi đấu của đoàn thể thao Việt Nam một cách nhanh nhất. Để làm được việc này, HTV đã thuê chỗ tại IBC, kênh vệ tinh, 2 xe và ê-kíp 3 quay phim, 3 biên tập viên, 2 kỹ thuật dựng và 2 kỹ thuật viên phát sóng tác nghiệp ngay tại nước chủ nhà.
Bên cạnh việc tổ chức truyền hình trực tiếp và đưa tin với các sự kiện thể thao lớn của thế giới, HTV cũng ghi dấu ấn mạnh khi lần đầu tiên tổ chức thành công cuộc thi Chinh phục đỉnh Everest. Ngày 22 tháng 5 năm 2008, 3 vận động viên người Việt đầu tiên đã chinh phục nóc nhà thế giới.
Trong giai đoạn này, HTV là một đài truyền hình cực kỳ mạnh mẽ, hoàn toàn không có đối thủ. Ngay cả VTV cũng chỉ là người đứng ngoài cuộc chơi và "không có cửa" để cạnh tranh với HTV về các mảng thể thao, giải trí. HTV thậm chí mạnh đến mức, có thời điểm VTV mua bản quyền World Cup mà phải "năn nỉ" HTV tiếp sóng hoặc cùng khai thác để có chỉ số rating cao nhằm thu hút quảng cáo.
Về lĩnh vực truyền hình trả tiền, năm 2003, HTV thành lập Trung tâm Truyền hình Cáp HTVC. Sau một năm hoạt động, HTVC đã có 700.000 thuê bao tại Thành phố Hồ Chí Minh, trở thành đơn vị truyền hình trả tiền lớn thứ hai tại Việt Nam ở thời điểm đó.
Người có vai trò rất lớn đối với sự phát triển của HTV trong giai đoạn này là ông Phạm Khắc, Tổng Giám đốc đài từ 1996 đến 2003. Người kế nhiệm Huỳnh Văn Nam tiếp tục giữ vững vị trí không-đối-thủ của HTV bằng sự phát triển vượt bậc về công nghệ bên cạnh việc sản xuất nội dung.