stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quỹ đạo của Mặt Trăng
Lịch sử quan sát và đo đạc

Khoảng năm 1000 TCN, người Babylon là nền văn minh đầu tiên của con người được biết là đã giữ một hồ sơ nhất quán về các lần quan sát Mặt Trăng. Những viên đất sét từ thời kỳ đó, đã được tìm thấy trên lãnh thổ của Iraq ngày nay, được ghi bằng văn bản chữ nêm ghi lại thời gian và ngày tháng của những lần trăng mọc và trăng lặn, những ngôi sao mà Mặt Trăng đi ngang qua, và chênh lệch thời gian giữa các lần mọc và lặn của cả Mặt Trời và Mặt Trăng vào khoảng thời gian trăng tròn. Thiên văn học Babylon phát hiện ra ba chu kỳ chính của chuyển động của Mặt Trăng và sử dụng phân tích dữ liệu để xây dựng các lịch âm mở rộng trong tương lai. Việc sử dụng các quan sát có hệ thống, chi tiết để đưa ra các dự đoán dựa trên dữ liệu thực nghiệm có thể được phân loại là nghiên cứu khoa học đầu tiên trong lịch sử nhân loại. Tuy nhiên, người Babylon dường như đã thiếu bất kỳ cách giải thích hình học hoặc vật lý nào về dữ liệu của họ, và họ không thể dự đoán được những nguyệt thực trong tương lai (mặc dù "cảnh báo" đã được ban hành trước thời gian có thể có nguyệt thực).
Các nhà thiên văn Hy Lạp cổ đại là những người đầu tiên giới thiệu và phân tích các mô hình toán học về sự chuyển động của các thiên thể trên bầu trời. Ptolemy đã mô tả chuyển động của Mặt Trăng, sử dụng một mô hình hình học gồm các đường tròn phụ và độ xuất sai.
Sir Isaac Newton là người đầu tiên phát triển một lý thuyết chuyển động đầy đủ hay cơ học. Những quan sát về chuyển động của Mặt Trăng chính là những thực nghiệm chính cho lý thuyết của ông. Năm 1693, Giovanni Domenico Cassini đã thiết lập ba định luật về các chuyển động và tiến động chủ yếu của Mặt Trăng.
Chuyển động biểu kiến của Mặt Trăng

Xem thêm thông tin: Hệ tọa độ xích đạo
Trong hệ quy chiếu gắn với người quan sát đứng trên bề mặt của Trái Đất quay, Mặt Trăng giống như mọi thiên thể khác đều thực hiện chuyển động hàng ngày hay nhật động. Chuyển động biểu kiến này được gây ra bởi sự tự quay của Trái Đất và khiến cho các thiên thể mọc trên chân trời phía đông và lặn về phía tây. Tốc độ biểu kiến là 360°/24 = 15° mỗi giờ, bằng 30 lần đường kính biểu kiến của Mặt Trăng. Tuy nhiên, chuyển động thực tế của Mặt Trăng quanh Trái Đất trên quỹ đạo theo chiều ngược lại. Một người quan sát để ý kỹ có thể dễ dàng nhận thấy điều này: ví dụ nếu Mặt Trăng ở gần một ngôi sao nào đó tại một thời điểm thì một giờ sau nó sẽ di chuyển về phía đông một góc bằng một lần đường kính Mặt Trăng so với ngôi sao này. Sau 24 tiếng đồng hồ hay một ngày, khoảng cách góc này là 13° và cứ sau mỗi ngày nó được cộng thêm cho đến khi bằng 360° sau một thời gian bằng hơn 27 ngày, hay một tháng thiên văn, hoàn thành một vòng so với nền sao cố định.
Quỹ đạo Mặt Trăng biểu kiến trên mặt đất sai khác với quỹ đạo Mặt Trăng địa tâm do thị sai: Người quan sát càng xa so với đường nối giữa tâm Trái Đất và tâm Mặt Trăng, vị trí của Mặt Trăng càng lệch so với vị trí quan sát được từ đường này.
So với những ngôi sao cố định, Mặt Trăng hoàn thành một vòng quanh bầu trời sau một chu kỳ thiên văn 27,3 ngày, tức là trung bình khoảng 13,2° mỗi ngày. Chuyển động biểu kiến hàng ngày của nền sao (15°/giờ) theo chiều ngược lại vượt qua khoảng cách góc này trong gần 50 phút. Do đó, đỉnh điểm cao nhất trong ngày của Mặt Trăng sẽ muộn hơn so với ngày hôm trước một khoảng thời gian trung bình tương ứng. Thời gian trăng mọc và lặn cũng có sự trễ tương tự sau mỗi ngày (bỏ qua ảnh hưởng thị sai và khúc xạ); trung bình Mặt Trăng mọc và lặn muộn hơn một giờ đồng hồ mỗi ngày so với ngày hôm trước. Do đó, biết pha của Mặt Trăng có thể xác định gần đúng thời gian nó mọc và lặn: trăng non mọc vào buổi sáng cùng lúc với Mặt Trời, trăng bán nguyệt đầu tháng mọc vào khoảng giữa trưa, trăng tròn mọc khi Mặt Trời lặn vào chiều tối, và trăng bán nguyệt cuối tháng mọc vào khoảng nửa đêm.
Do Mặt Trăng luôn dao động quanh gần hoàng đạo nghiêng so với xích đạo, nó vạch ra một đường chuyển động biểu kiến thiên cầu khá gần với hoàng đạo, nhưng hoàn thành một vòng sau một tháng thay vì một năm. Trăng tròn, pha dễ nhận thấy nhất của Mặt Trăng, luôn đối diện với Mặt Trời trên bầu trời, tức là nó sẽ ở phía nam so với xích đạo khi Mặt Trời đang ở phía bắc (mùa hè ở Bắc Bán cầu) và ngược lại (mùa đông). Do đó, trăng tròn lên thấp hơn trên bầu trời vào mùa hè và lên cao hơn vào mùa đông. Đối với trăng bán nguyệt đầu tháng, nó lên cao hơn vào mùa xuân và thấp hơn vào mùa thu, v.v...
Ngoài ra, nếu xích vĩ của Mặt Trăng đạt giá trị lớn nhất có thể ±28,5°, các nơi trăng mọc và trăng lặn sẽ cách nhau rất xa trên đường chân trời, trăng tròn vào mùa đông có thể lên cực kỳ cao, trong khi vào mùa hè nó có thể lên cực kỳ thấp. Ngược lại, sau đó 9,3 năm khi Mặt Trăng đạt xích vĩ nhỏ nhất ±18,5°, dải mọc và lặn trên chân trời của nó là hẹp nhất.
Hiện tượng bình động

Bài chi tiết: Bình động (thiên văn học)
Mặt Trăng đang ở trạng thái quay đồng bộ, nghĩa là nó lúc nào cũng hướng một mặt về phía Trái Đất. Tuy nhiên điều này chỉ đúng trên bình quân bởi vì quỹ đạo của Mặt Trăng có một độ lệch tâm xác định. Do đó vận tốc quỹ đạo của Mặt Trăng biến thiên khi nó quay quanh Trái Đất và do đó không phải lúc nào cũng bằng vận tốc góc của sự tự quay của Mặt Trăng ổn định hơn. Khi Mặt Trăng ở điểm cận địa, tốc độ quỹ đạo của nó nhanh hơn tốc độ tự quay. Tại thời điểm đó Mặt Trăng đi trước một ít trên quỹ đạo so với chuyển động quay quanh trục của nó và điều này tạo ra góc nhìn cho phép ta có thể nhìn thấy tới tám độ kinh độ phía đông (bên phải) của mặt xa (mặt bên kia, không hướng về Trái Đất) của nó. Ngược lại, khi Mặt Trăng tới điểm viễn địa, tốc độ quỹ đạo của nó chậm hơn tốc độ tự quay, khiến cho tới tám độ kinh độ về phía tây (bên trái) của mặt xa có thể trông thấy được. Hiệu ứng này được gọi là bình động quang học về kinh độ.
Trục quay của Mặt Trăng nghiêng một góc tổng cộng 6,7° so với pháp tuyến của mặt phẳng hoàng đạo. Điều này dẫn đến một hiệu ứng góc nhìn khác theo hướng bắc–nam được gọi là bình động quang học về vĩ độ, cho phép ta có thể trông thấy tới gần 7° vĩ độ ra phía ngoài cực trên nửa xa. Cuối cùng, do Mặt Trăng ở khoảng cách chỉ gần 60 bán kính Trái Đất tính từ khối tâm của Trái Đất, một người quan sát ở xích đạo quan sát Mặt Trăng trong suốt một đêm sẽ di chuyển ngang một độ dài bằng một bán kính Trái Đất. Điều này dẫn đến bình động hàng ngày, cho phép ta có thể quan sát thêm một độ nữa về kinh độ của mặt phía xa của Mặt Trăng. Bởi lý do tương tự, các quan sát viên ở cả hai cực địa lý của Trái Đất sẽ có thể trông thấy thêm một độ vĩ độ khác trong bình động về vĩ độ.
Ngoài những loại "bình động quang học" gây ra bởi thay đổi trong góc nhìn đối với một người quan sát trên Trái Đất, còn có các "bình động vật lý" tức là các sự chương động thực sự của hướng cực quay của Mặt Trăng trong không gian: nhưng các hiệu ứng này rất bé.
Lịch đại Đế Vương miếu
Lịch sử > Truyền thống lịch sử

Trong văn hóa Trung Hoa, một yếu tố truyền thống được hình thành trong lịch sử, đó là việc tôn trọng của thế hệ sau dành cho thế hệ đi trước, đặc biệt là các thủ lĩnh dân tộc, vương triều, nhân vật ảnh hưởng lớn tới đất nước. Kính trọng các bậc minh triết, Hoàng đế của các triều đại trong quá khứ là một truyền thống chính trị được tuân theo ở Trung Quốc cổ đại. Có thể kể tới, vào thời Đường Chiêu Tông, đền thờ Hán Chiêu Liệt Đế được xây dựng và nơi thờ tự ở Trác Châu, Hà Bắc; trong thời Tống Ninh Tông, các quan chức địa phương đã liên tiếp thành lập những Thuấn miếu ở Thiều Châu và Hành Dương, thờ tự Đế Thuấn; triều đại Nhà Kim do người Nữ Chân thành lập vẫn tiếp tục duy trì việc cúng tế cho các Hoàng đế trong quá khứ. Thế kỷ XIII, Nhà Nguyên do người Mông Cổ thành lập cũng kế thừa truyền thống này. Từ Hốt Tất Liệt rồi các Hoàng đế Nguyên Nhân Tông, Nguyên Thái Định Đế, Nguyên Văn Tông và Nguyên Huệ Tông đều xây dựng những ngôi đền thờ cho các Hoàng đế cổ đại ở vùng đồng bằng miền Trung, lệnh cho dân chúng thờ tự, chẳng hạn như những câu mô tả: năm Nhân Tông Diên Hữu thứ ba, cho sửa chữa lăng mộ của Triều Ân. Tuy nhiên, do địa điểm tế lễ trong các triều đại trước đây không thống nhất, các cuộc thảo luận đã nảy sinh. Người Mông Cổ trong triều đại Nhà Nguyên đã kêu gọi một sự thống nhất lịch sử và thờ tự các dân tộc. Minh Triều Chu Nguyên Chương thời kỳ tiếp theo đã chỉ trích tình trạng này và quyết định xây dựng một ngôi đền thống nhất cho các Đế Vương vào năm Hồng Vũ thứ sáu.
Lịch sử > Trùng tu thời hiện đại

Năm 1978, Trung Quốc mở cửa, bắt đầu thời đại cải cách và kiến thiết phát triển đất nước. Trong kỷ nguyên này, văn hóa Trung Hoa được giữ gìn, trong đó có việc bảo tồn, tu bổ lại các công trình kiến trúc. Năm 1979, Lịch đại Đế Vương miếu được công bố là một trong những nơi thuộc đơn vị bảo vệ di tích văn hóa của Bắc Kinh. Ngày 24 tháng 05 năm 1983, Cục Di sản văn hóa quận Tây Thành đã trình lên Chính phủ Nhân dân quận Tây Thành bản báo cáo về việc tu bổ Đế Vương miếu, thành lập bảo tàng quận Tây Thành, đề nghị chuyển vị trí của Trường trung cấp số 159 Bắc Kinh để giữ nguyên tính độc lập của miếu. Năm 1985, Đế Vương miếu tiếp tục được yêu cầu trùng tu, bắt đầu tiến hành từ năm 1988, với ngân sách được chuyển cho các dự án sửa chữa. Vào ngày 20 tháng 05 năm 1993, Cục Di sản văn hóa quận Tây Thành đã đệ trình yêu cầu sửa chữa khẩn cấp ngôi miếu, được cấp sử dụng 200.000 nhân dân tệ để chỉnh sửa. Ban đầu, năm 1994, các công trình kiến trúc cổ như đại điện, phối kết hợp phía Tây, bia đài được sửa chữa khẩn cấp. Năm 1995, các kiến ​​trúc như cổng và kho lưu trữ được trùng tu lại theo dáng vẻ ban đầu. Từ đó, các phần nối tiếp nhau dần được sửa chữa, đồng thời, di dời Trường Trung học số 159 Bắc Kinh. Năm 1996, Lịch đại Đế Vương miếu được công bố là đơn vị di tích văn hóa được bảo vệ trọng điểm cấp Quốc gia đợt thứ tư. Ngày 28 tháng 06 năm 1999, tấm bia hạ mã được khai quật từ miếu. Vào tháng 07 năm 1999, các bức tường miếu đã được sửa chữa và hoàn thành nhà vệ sinh công cộng phía sau. Ngày 22 tháng 12 cùng năm, công trình sửa chữa Lịch đại Đế Vương miếu chính thức được hoàn thành, nghiệm thu.
Trong giai đoạn tu bổ lại Đế Vương miếu, những hoạt động văn hóa, giải trí đồng thời được tổ chức. Tháng 10 năm 1991, Học viện Điện ảnh Bắc Kinh đã quay bộ phim ca nhạc truyền hình My year of 1997 (我的1997) của đạo diễn Nghệ Kính trong Đế Vương miếu. Tháng 05 năm 1992, bộ phim Ly hôn (离婚) do Xưởng phim Bắc Kinh sản xuất được quay tại miếu.
Vào ngày 15 tháng 05 năm 2000, Cục Di sản văn hóa thành phố Bắc Kinh đã hỗ trợ tiến hành công tác khôi phục di tích văn hóa Lịch đại Đế Vương miếu, giao cho quận Tây Thành quản lý, và bảo tàng được mở cửa sau khi tu bổ. Sang năm 2001, giai đoạn đầu tiên của dự án tu bổ Đế Vương miếu bắt đầu. Đến năm 2004, giai đoạn một đến giai đoạn ba của dự án sửa chữa đã hoàn thành. Cũng trong giai đoạn này, Trường Trung học số 159 Bắc Kinh chính thức được chuyển ra khỏi khu vực, quận Tây Thành tổ chức lễ bàn giao công trình, giao cho cơ quan di tích văn hóa vào, đưa miếu trở về độc lập nguyên trạng. Năm 2004, Lịch đại Đế Vương miếu mở cửa tham quan, được chính thức đặt tên là Viện bảo tàng Lịch đại Đế vương miếu Bắc Kinh (北京历代帝王庙博物馆). Vào tháng 01 năm 2019, Đơn vị Bảo tồn di sản văn hóa quan trọng Quốc gia tiến hành bắt đầu công việc tu bổ quy mô lớn thêm một lần nữa. Trong giai đoạn 2019 – 2020, Đế Vương miếu được tạm đóng cửa tu bổ, tập trung hoàn thành tỉ mỉ, phục vụ khách du lịch, chính thức hoàn thành đi vào hoạt động từ ngày 24 tháng 12 năm 2020.
Kiến trúc

Lịch đại Đế Vương miếu nằm ở phía Bắc của phố Đại Nội Phụ Thành Môn, từ phía Bắc hướng về phía Nam. Miếu có tổng diện tích 20.000 m², trong đó 6.000 m² dùng để xây dựng công trình. Trong kết cấu kiến trúc của miếu, từ Nam đến Bắc trên trục trung tâm gồm ảnh bích, cầu đá, cổng miếu, Cảnh Đức môn, điện Cảnh Đức Sùng Thánh, và kho trữ đồ tế. Trong đó, điện Cảnh Đức Sùng Thánh là chính điện, với bốn gian bia đình ở hai phía Đông và Tây, cũng như các sảnh phía Đông và phía Tây. Ngoài ra còn có một miếu trong miếu ở sân phía Tây của Đế Vương miếu, đó là miếu Quan Đế. Đa số các công trình được xây dựng từ năm Gia Tĩnh thứ chín, tức 1530.
Thờ các Đế Vương

Các Đế Vương được thờ tự tại Cảnh Đức Sùng Thánh điện tức chính điện của Lịch đại Đế Vương miếu, có thay đổi trong các thời kỳ. Ban đầu thờ 17 Đế Vương; trong giai đoạn mở rộng lớn nhất có 190 vị; sau khi gỡ thần vị, miếu còn 188 Đế vương.
Các đế vương được thờ ở đây phải là những vị vua được coi là chính thống của đất nước, không bị sử sách đánh giá quá xấu, và có thời gian trị vì đủ dài. Những vị vua bị coi là tiếm nghịch (không chính thống), hoặc thời gian cai trị quá ngắn, hoặc tàn ác bất nhân, hoặc có tội làm vong quốc thì không được thờ.
Thanh Cao Tông Càn Long trong suốt sự nghiệp Hoàng đế của mình đã tiến hành chỉnh sửa, tổ chức nhiều nghi lễ thờ tự, bảo vệ và chú trọng Đế Vương miếu.
Thờ văn thần, võ tướng > Miếu trong miếu

Ngoài 79 công thần, danh nhân lịch sử được thờ trong Đông Phối điện và Tây Phối điện, còn có một nhân vật đặc biệt được thờ trong Đế Vương miếu là Quan Vũ. Thay vì thờ bằng thần vị như những nhân vật khác, ông được thờ bằng tượng và cũng là bức tượng duy nhất trong miếu. Tính thêm Quan Vũ, miếu có tất cả 80 công thần.
Miếu Quan Vũ riêng biệt nằm ở viện Tây và chỉ thờ riêng nhân vật này, khác với việc thờ theo nhóm văn thần, vũ tướng của từng triều đại. Quan Vũ đã được thờ tự từ khi Đế Vương miếu xây dựng thời Minh Thế Tông, lúc còn mang tước Vương, hiệu là Hộ Quốc Chân Quân, đóng vai trò là một vị tướng trung thành, dũng cảm từ Tam Quốc. Tới thời Thanh, khi lập thêm danh sách, hai nhân vật Gia Cát Lượng, nhà quân sự Thục Hán và Triệu Vân, vị tướng trong Ngũ hổ tướng của Lưu Bị được thêm vào miếu. Miếu Quan Vũ đóng vai trò vừa là một danh thần trong lịch sử, vừa là hình ảnh trấn giữ tinh thần trong văn hóa, dần dần được nâng cao, thêm các danh hiệu trong các triều đại, phổ biến với tên gọi Quan Thánh Chân Quân, Võ Thánh Đế. Từ đó trở về sau, Quan Vũ trở thành một nhân vật đặc biệt được thờ cúng, đi vào tín ngưỡng ở khắp nơi tại Trung Quốc và một số nước Đông Á.
Công viên Bắc Cực Các, nơi đặt Đế Vương miếu tiền đề thời Hồng Vũ.
Cổng bài phường của Lịch đại Đế Vương miếu, ảnh đen trắng chụp năm 1918.
Biển ghi Lịch đại Đế Vương miếu, Đơn vị di tích văn hóa bảo vệ trọng điểm cấp Quốc gia.
Bia hạ mã ở cổng Đế Vương miếu với bản viết chữ Hán, chữ Mãn và chữ Mông Cổ.
Cổng vòm phố Cảnh Đức được sưu tầm bởi Bảo tàng Thủ đô
Cảnh Đức Môn với kiến trúc đỉnh Hiết Sơn.
Một góc nhìn của điện Cảnh Đức Sùng Thánh với kiến trúc đỉnh Vũ Điện.
Một trong bốn bi đình của Đế Vương miếu với kết cấu hai mái.
Cổng vào tham quan Đế Vương miếu, tu bổ theo kiến trúc Minh Thanh.
Tượng phổ biến về tượng Quan Vũ trong các điện thờ
Davide Calabria

Davide Calabria (sinh ngày 6 tháng 12 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Ý hiện đang thi đấu ở vị trí hậu vệ phải cho đội tuyển bóng đá quốc gia Ý và là đội trưởng của câu lạc bộ Serie A AC Milan.
Sự nghiệp của câu lạc bộ

Calabria là cầu thủ trẻ tuổi từ A.C. Milan. Anh đã có trận ra mắt Serie A vào ngày 30 tháng 5 năm 2015 gặp Atalanta, thay thế Mattia De Sciglio sau 84 phút trong chiến thắng 3-1. Anh đã có trận đấu đầu tiên trong chiến thắng 3-2 trước Palermo vào ngày 22 tháng 9, chơi 49 phút, và được đánh giá cao vì màn trình diễn của anh.
Trong khi anh chủ yếu là hậu vệ phải, anh vẫn giỏi chơi ở vị trí hậu vệ cánh trái.
Sự nghiệp quốc tế

Anh đã có trận ra mắt cho đội tuyển Ý vào ngày 11 tháng 11 năm 2020, trong một trận đấu gặp Estonia.
Thành tích > Câu lạc bộ

| Câu lạc bộ | Mùa giải | Giải quốc nội> Hạng đấu | Giải quốc nội> Trận | Giải quốc nội> Bàn | Coppa Italia> Trận | Coppa Italia> Bàn | Châu Âu> Trận | Châu Âu> Bàn | Khác> Trận | Khác> Bàn | Tổng> Trận | Tổng> Bàn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| AC Milan | 2014–15 | Serie A | 1 | 0 | 0 | 0 | — | — | — | — | 1 | 0 |
| AC Milan | 2015–16 | Serie A | 6 | 0 | 2 | 0 | — | — | — | — | 8 | 0 |
| AC Milan | 2016–17 | Serie A | 12 | 0 | 1 | 0 | — | — | — | — | 13 | 0 |
| AC Milan | 2017–18 | Serie A | 21 | 1 | 4 | 0 | 5 | 0 | — | — | 30 | 1 |
| AC Milan | 2018–19 | Serie A | 26 | 1 | 2 | 0 | 4 | 0 | 1 | 0 | 33 | 1 |
| AC Milan | 2019–20 | Serie A | 25 | 1 | 2 | 0 | — | — | — | — | 27 | 1 |
| AC Milan | 2020–21 | Serie A | 32 | 2 | 1 | 0 | 6 | 0 | — | — | 39 | 2 |
| AC Milan | 2021–22 | Serie A | 26 | 2 | 3 | 0 | 4 | 0 | — | — | 33 | 2 |
| AC Milan | 2022–23 | Serie A | 25 | 1 | 1 | 0 | 6 | 0 | 1 | 0 | 33 | 1 |
| AC Milan | 2023–24 | Serie A | 29 | 1 | 2 | 0 | 10 | 0 | — | — | 41 | 1 |
| Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | Tổng cộng sự nghiệp | 203 | 9 | 18 | 0 | 35 | 0 | 2 | 0 | 268 | 10 |
1 2 3  Số lần ra sân tại UEFA Europa League
1 2  Ra sân tại Supercoppa Italiana
1 2  Số lần ra sân tại UEFA Champions League
↑  Sáu lần ra sân tại UEFA Champions League, bốn lần ra sân tại UEFA Europa League
Danh hiệu

AC Milan
Serie A: 2021–22
Supercoppa Italiana: 2016, 2024
Ý
UEFA Nations League hạng ba: 2020–21
Leucania rufa

| Leucania rufa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Leucania
Loài (species): L. rufa
Danh pháp hai phần
Leucania rufa Tutt, 1891 
Leucania rufa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Đốt da

| Đốt da |
| --- | --- |
Đốt da vùng chi trên và chi dưới (Đã chỉnh sửa, tác giả: Keegan, J. J., và Garrett, F. D.)
Đốt da vùng trên của cơ thể. Có thể thấy nhiều vùng chồng chéo lên nhau (Đã chỉnh sửa, tác giả: Fender,  Foerster)
Định danh
Thuật ngữ giải phẫu[Chỉnh sửa cơ sở dữ liệu Wikidata]
Đốt da (tiếng Anh: dermatome, tiếng Pháp: le dermatome) là vùng da được cảm giác nhờ một thần kinh sống. Có 8 dây thần kinh sống cổ (C1 là một ngoại lệ, không có nhánh cảm giác), 12 dây thần kinh sống ngực, 5 dây thần kinh sống thắt lưng và 5 dây thần kinh sống cùng. Mỗi dây thần kinh này có chức năng truyền cảm giác (đau) từ một vùng da cụ thể đến não.
Dọc theo ngực và bụng, đốt da trông như một chồng đĩa nằm ngang, mỗi đĩa là một vùng cảm giác của một dây thần kinh tủy sống khác nhau. Dọc theo cánh tay và chân, thì đốt da có sự khác biệt: các đốt da chạy dọc theo các chi. Đốt da mang tính phổ biến ở tất cả mọi người, tuy nhiên vùng cảm giác trên da chuẩn lại mang tính độc nhất của mỗi người (tương tự như dấu vân tay).
Một vùng trên cơ thể mang tính chất tương tự mà được cảm nhận bởi hệ thần kinh ngoại vi được gọi là trường thần kinh ngoại vi.
Ý nghĩa lâm sàng

Một đốt da là một vùng da được cảm giác bởi các tế bào thần kinh cảm giác vốn là nhánh của một hạch thần kinh sống. Các triệu chứng trên đốt da (như đau hay phát ban) có thể chỉ ra bệnh lý có liên quan đến rễ thần kinh chi phối đốt da, ví dụ như rối loạn bản thể (Somatization Disorder) của cột sống hoặc nhiễm virus. Đau quy chiếu thường liên quan đến một vị trí "quy chiếu" cụ thể, không liên quan gì đến đốt da.
Virus nằm trong hạch thần kinh (ví dụ virus varicella zoster, gây ra bệnh thủy đậu và zona thần kinh) gây đau, phát ban theo đốt da mà thần kinh cảm giác (mô hình zosteriform). Các triệu chứng này có thể không xuất hiện trên toàn bộ đốt da.
Hình ảnh bổ sung

Sơ đồ phân chia ranh giới các đốt da ứng với nhánh cảm giác của các dây thần kinh chi trên, bên phải.
Chi dưới.
Chân.
Đốt da chính và dây thần kinh bì (phía trước).
Đốt da chính và dây thần kinh bì. (phía sau).
Chú thích

↑  Bài giảng Giải phẫu học tập 1, PGS Nguyễn Quang Quyền, tái bản lần thứ mười lăm
Kai, Yamanashi

| Kai 甲斐市 |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 

  Hiệu kỳ Biểu tượng
 Vị trí của Kai ở  Yamanashi
Kai 
Tọa độ: 35°40′B 138°31′Đ﻿ / ﻿35,667°B 138,517°Đ﻿ / 35.667; 138.517 
Quốc gia: Nhật Bản
Vùng: Chūbu (Tōkai)
Tỉnh: Yamanashi
Diện tích
 • Tổng cộng: 71,94 km2 (2,778 mi2)
Dân số (1 tháng 11 năm 2010)
 • Tổng cộng: 74,462
 • Mật độ: 104/km2 (270/mi2)
Múi giờ: UTC+9
Địa chỉ tòa thị chính:  400-0192
Website: Thành phố Kai
Kai (甲斐市 (Giáp Phỉ thị), Kai-shi?) là một thành phố thuộc tỉnh Yamanashi, Nhật Bản.
Anthela limonea

| Anthela limonea |
| --- | --- |

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Lepidoptera
Họ:: Anthelidae
Chi:: Anthela
Loài:: A. limonea
Danh pháp hai phần
Anthela limonea (Butler, 1874)

Các đồng nghĩa
 Darala limonea Butler, 1874
Anthela limonea là một loài bướm đêm thuộc họ Anthelidae. Loài này có ở Úc.
Động kinh
Dịch tễ học

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ người mắc bệnh động kinh trên thế giới khoảng 0,5% dân số, thay đổi tùy theo địa lý, như ở Pháp và ở Mỹ là khoảng 0,85%; Canada là 0,6%. Tại Việt Nam khoảng 2% dân số bị bệnh động kinh trong đó gần 60% số bệnh nhân là trẻ em.
Phân loại

Bệnh động kinh có nhiều loại, với những triệu chứng khác nhau.
Phân loại theo dạng động kinh:
thể động kinh toàn thân,
thể động kinh cục bộ và
thể động kinh kịch phát Rolando.
Phân loại theo nguyên nhân:
Động kinh nguyên phát (vô căn): không tìm được tổn thương thực thể của não trong tiền sử và hiện tại, có thể do di truyền
Động kinh triệu chứng (thứ phát): có các tổn thương thực thể ở não: như chấn thương não, u não
Phân loại theo tiêu chuẩn y khoa quốc tế (năm 1981):
Dựa trên triệu chứng lâm sàng và điện não đồ thay vì trên sinh lý hay cơ thể học.
Năm 1997 các bác sĩ chuyên khoa thần kinh đưa ra phương pháp phân loại mới, nhưng chưa hoàn chỉnh và hiện nay, cácn phân loại của năm 1981 vẫn còn thịnh hành.
Chẩn đoán

Nhân chứng: Khi cơn động kinh xảy ra, người bệnh thường bị mất ý thức và không thể mô tả được triệu chứng. Một người khác quan sát cơn động kinh sẽ giúp y sĩ chẩn đoán dạng thể của cơn động kinh.
Điện não đồ - giúp phân loại thể dạng của cơn động kinh.
Chẩn đoán hình ảnh: CT scan, MRI. PET scan - giúp tìm nguyên nhân như u não, tai biến mạch máu mão v.v...
Chữa trị > Cấp cứu

Khi thấy một người lên cơn động kinh toàn thân:
Bảo vệ an toàn: tránh không để bệnh nhân bị chấn thương, đem những vật sắc bén ra xa, coi chừng người hay xe cộ qua lại.
Đặt vào thế nằm an toàn, lăn sang thế nằm nghiêng, để cho dung dịch trong miệng khỏi ứ tràn vào sau cổ họng.
Tuyệt đối không cho bất cứ đồ vật gì vào miệng người đang lên cơn động kinh. Nhiều người cho vật cứng hay giẻ vào miệng bệnh nhân hy vọng tránh lưỡi bị cắn nhưng thực tế làm vậy có thể làm mẻ răng hay làm bệnh nhân bị ngạt thở. Lưỡi bị cắn chảy máu không bao nhiêu, không hại tính mạng và dễ lành. Có đồ vật cứng trong miệng làm tăng khả năng cắn lưỡi. Ngoài ra răng mẻ sau này khó chữa và miếng răng mẻ có thể lọt vào sau gây chấn thương trong họng hay khí quản. Giẻ trong mồm có thể làm ngạt thở.
Theo dõi bên cạnh bệnh nhân cho đến khi hết cơn giật. Sau đó bệnh nhân sẽ nằm bất động một thời gian. Tiếp theo là thời gian khá dài, bệnh cảm thấy bần thần, ngây ngơ, thiếu khả năng tiếp thu những gì chung quanh và dễ gây tai nạn. Không nên để bệnh nhân đi ra đường cho đến khi ý thức thực sự trở lại bình thường.