stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vinh
Văn hóa - Du lịch > Du lịch

Thành phố Vinh từ lâu đã hấp dẫn du khách bởi một quần thể khu du lịch với những nét đặc trưng tiêu biểu của một đô thị xứ Nghệ. Đến với thành phố Vinh, du khách có thể tham gia vào nhiều loại hình du lịch như: du lịch nghiên cứu, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng...Thành phố còn có nhiều di tích, danh thắng trong đó có tới 14 di tích được xếp hạng cấp quốc gia, 16 di tích được xếp hạng của tỉnh Nghệ An.
Với nhiều hãng du lịch lữ hành đang hoạt động tại đây, Vinh còn là đầu mối trung chuyển cho các tour du lịch trong tỉnh và các địa phương lân cận. Từ thành phố Vinh, cách 5 km là khu mộ của đại thi hào Nguyễn Du, cách 15 km là khu di tích Kim Liên - quê hương chủ tịch Hồ Chí Minh và cách 17 km là bãi biển Cửa Lò - một trong những bãi biển đẹp nổi tiếng của khu vực miền Trung và cả nước, cách 60 km là khu du lịch sinh thái Mường Thanh Safari Diễn Lâm, cách 120 km là Vườn Quốc gia Pù Mát và thác Khe Kèm.
Giao thông

Thành phố Vinh nằm trên trục giao thông huyết mạch Bắc - Nam về cả đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường hàng không, nắm giữ vị trí trọng yếu trên con đường vận chuyển trong nước từ Bắc vào Nam và ngược lại. Đồng thời rất thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế - văn hóa trong khu vực và quốc tế.
Giao thông > Đường bộ > Đối ngoại

TP Vinh được hưởng lợi hệ thống giao thông đối ngoại rất thuận tiện với các tuyến Quốc lộ theo trục Bắc - Nam và Đông - Tây.
Quốc lộ 1 chạy xuyên qua trung tâm thành phố theo hướng Bắc - Nam với chiều dài 15 km đã được nâng cấp đạt tiêu chuẩn quốc gia. Hiện tại, thành phố đã hoàn thiện xây dựng Quốc lộ 1 đoạn tránh ở phía Tây nhằm giảm tải giao thông trong khu vực trung tâm.
Đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 15 theo trục Bắc - Nam
Quốc lộ 7 đi qua các huyện trong tỉnh đến Xiêng Khoảng (nơi có cánh đồng Chum) và cố đô Luang Prabang của Lào
Quốc lộ 8 đi qua các huyện, thị: Hồng Lĩnh, Đức Thọ, Hương Sơn phía bắc Hà Tĩnh qua cửa khẩu Cầu Treo đến thủ đô Viên Chăn (Lào)
Quốc lộ 46 đi qua các huyện: TX Cửa Lò, TP Vinh, Hưng Nguyên, Nam Đàn, Thanh Chương qua cửa khẩu Thanh Thủy sang Lào
Quốc lộ 48 đi qua: TP Vinh, Yên Lý, Nghĩa Đàn, Thái Hòa, Quế Phong, Boritambay (Lào)
Giao thông > Đường bộ > Nội thị

Mạng lưới giao thông nội thị có 765 km đường giao thông các loại, hầu hết đã rải nhựa hoặc đổ bê tông xi măng; tỷ lệ đường rộng trên 12m chiếm 15,7%, mật độ đường giao thông đạt 12 km/km². Thành phố có 2 bến xe lớn phục vụ nhu cầu đi lại nội và ngoại tỉnh của nhân dân, bến xe Vinh và bến xe Chợ Vinh thu hút trên 700 lượt xe đón trả khách/ ngày. Vinh còn có 2 bến xe mới là Bắc Vinh và Nam Vinh đang được xây dựng. 
Thành phố Vinh đang quy hoạch xây dựng các khu trung tâm đô thị dọc trục đường Lê Lợi, Quang Trung, Trường Thi, Đại lộ Lê Nin, đường du lịch ven sông Lam, Đại lộ Vinh - Cửa Lò... trong tương lai không xa sẽ mang lại cho thành phố bộ mặt đô thị hiện đại, xứng tầm đô thị loại 1 trung tâm cấp vùng.
Giao thông > Đường sắt

Ga Vinh là một trong 2 ga lớn nhất miền Trung (ga hạng 1 cùng với Ga Đà Nẵng) và quan trọng trên tuyến đường sắt Bắc Nam của Việt Nam, cách ga Hà Nội 319 km hay khoảng 5 tiếng rưỡi đồng hồ đi tàu theo tốc độ đường sắt hiện tại. Theo các tài liệu hỏa xa thời Pháp còn được lưu trữ, ga Vinh chính thức được bắt đầu xây dựng vào quý II năm 1900. Đây là một trong năm tuyến đường sắt Đông Dương được Chính phủ Pháp đầu tư khoảng 200 triệu franc để xây dựng nhằm mục đích khai thác thuộc địa. Hiện nay, Ga Vinh trực thuộc Công ty Vận tải hành khách đường sắt Hà Nội. Tất cả các chuyến tàu xuyên Việt đều dừng đón và trả khách tại đây. Ngoài các chuyến tàu Thống Nhất, còn có các chuyến tàu địa phương xuất phát từ Vinh đi miền Bắc là NA1, NA2 và đi miền Trung là VQ1, VQ2. Ga Vinh hiện là ga đầu tiên và duy nhất thuộc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam được đầu tư lắp đặt hệ thống điều khiển chạy tàu tập trung Domino 70-E của Hãng Siemens (CHLB Đức).
Giao thông > Đường thủy

Hệ thống sông ngòi bao quanh phía Tây Đông và phía Nam thành phố là điều kiện thuận lợi cho giao lưu kinh tế với các huyện trong tỉnh. Sông Lam có độ sâu 2 - 4m có cảng Bến Thủy là một cảng hàng hoá lâu đời của khu vực Bắc miền Trung có khả năng cho tàu dưới 2.000 tấn ra vào thuận lợi. Trong tương lai, khi thị xã Cửa Lò sáp nhập vào thành phố Vinh, thì cảng nước sâu Cửa Lò với công suất 3 triệu tấn/năm (sẽ được nâng lên 5 triệu tấn/năm vào năm 2015, 17 triệu tấn/năm vào năm 2020) là một cảng lớn trong hệ thống cảng biển quốc gia sẽ đóng góp cho sự phát triển kinh tế của thành phố trong việc giao thương bằng đường biển.
Giao thông > Đường hàng không

Sân bay Vinh là một sân bay quốc tế của Việt Nam nằm ở khu vực miền Trung. Hiện nay, từ Cảng hàng không Vinh đang có các đường bay thẳng khứ hồi kết nối Vinh với các thành phố như: Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Buôn Ma Thuột, Đà Lạt, Nha Trang, Pleiku, Bangkok (Thái Lan),... với tần suất trên 40 lần chuyến cất, hạ cánh/ngày, do các hãng hàng không đối tác: Vietnam Airlines, Jetstar Pacific Airlines và Vietjet Air khai thác. Lượng khách năm 2015 đạt 1,4 triệu lượt khách.
Trong tương lai gần, sân bay này sẽ được nâng cấp hiện đại và mở thêm một số tuyến bay nội địa và quốc tế mới, như Vinh - Đông Bắc Thái Lan, Vinh - Singapore, Vinh - Hàn Quốc, Vinh - Đài Bắc.... Sau đó, Chính phủ dự kiến mở rộng sân bay Vinh thành sân bay quốc tế với quy mô lớn, mở các tuyến bay đi Trung Quốc, Nhật Bản, khu vực Đông Á và các nước khác. Nhà ga hành khách mới của sân bay Vinh cũng đã hoàn thành đưa vào sử dụng với công suất 2,5-3 triệu khách/năm.
Ngày 16/1/2015, Thủ tướng ký quyết định bổ sung sân bay Vinh vào mạng lưới quy hoạch sân bay quốc tế trong cả nước, công nhận và công bố sân bay Vinh thành sân bay Quốc tế
Danh nhân > Chính trị

Nguyễn Mạnh Cầm: Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao
Vương Đình Huệ nguyên Chủ tịch Quốc Hội
Chu Huy Mân: Đại tướng, Phó Chủ tịch nước, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị
Nguyễn Thị Minh Khai: Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Gia Định
Lê Viết Thuật: Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ
Lê Mao: Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ năm 1930.
Danh nhân > Khoa học

Nguyễn Xiển
Nguyễn Khánh Toàn
Nguyễn Văn Ngọ
Danh nhân > Văn nghệ-Thể thao

Lê Văn Miến: họa sĩ
Nguyễn Văn Tý: nhạc sĩ
Chính Hữu: nhà thơ
Thanh Tâm Tuyền: nhà thơ
Thái Bảo: ca sĩ
Nguyễn Hữu Thắng: cầu thủ bóng đá
Hương Tràm: ca sĩ
Thành phố kết nghĩa

Thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi
Karachiya

| Karachiya |
| --- | --- |
Karachiya
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Gujarat
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 7.732
Múi giờ: UTC+05:30
Karachiya là một thị trấn thống kê (census town) của quận Vadodara thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Karachiya có dân số 7732 người. Phái nam chiếm 56% tổng số dân và phái nữ chiếm 44%. Karachiya có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Karachiya, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Kardhan

| Kardhan |
| --- | --- |
Kardhan
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Haryana
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 9.579
Múi giờ: UTC+05:30
Kardhan là một thị trấn thống kê (census town) của quận Ambala thuộc bang Haryana, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kardhan có dân số 9579 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Kardhan có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Kardhan, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Vikravandi

| Vikravandi |
| --- | --- |

Vikravandi
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Tamil Nadu
Độ cao: 44 m (144 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 10,141
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 414633
Vikravandi là một thị xã panchayat của quận Viluppuram thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.
Địa lý

Vikravandi có vị trí 12°02′B 79°33′Đ﻿ / ﻿12,03°B 79,55°Đ﻿ / 12.03; 79.55 Nó có độ cao trung bình là 44 mét (144 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Vikravandi có dân số 10.141 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Vikravandi có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Vikravandi, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Yelandur

| Yelandur |
| --- | --- |

Yelandur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Độ cao: 555 m (1,821 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 8.583
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 8224
Yelandur là một thị xã panchayat của quận Chamarajanagar thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.
Địa lý

Yelandur có vị trí 12°04′B 77°02′Đ﻿ / ﻿12,07°B 77,03°Đ﻿ / 12.07; 77.03 Nó có độ cao trung bình là 555 mét (1820 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Yelandur có dân số 8583 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Yelandur có tỷ lệ 58% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 50%. Tại Yelandur, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Yamunanagar

| Yamunanagar |
| --- | --- |
Yamunanagar
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Haryana
Độ cao: 255 m (837 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 189,587
Mã điện thoại: 1732
Yamunanagar là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Yamunanagar thuộc bang Haryana, Ấn Độ.
Địa lý

Yamunanagar có vị trí 30°06′B 77°17′Đ﻿ / ﻿30,1°B 77,28°Đ﻿ / 30.1; 77.28 Nó có độ cao trung bình là 255 mét (836 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Yamunanagar có dân số 189.587 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Yamunanagar có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 70%. Tại Yamunanagar, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Agathosma propinqua

| Agathosma propinqua> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Agathosma
Loài (species): A. propinqua
Danh pháp hai phần
Agathosma propinqua Sond., 1860 
Agathosma propinqua là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Sond. mô tả khoa học đầu tiên năm 1860.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Agathosma propinqua”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Vizianagaram

| Vizianagaram |
| --- | --- |

Vizianagaram
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Andhra Pradesh
Độ cao: 74 m (243 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 174,324
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 8922
Vizianagaram là một thành phố và khu đô thị của quận Vizianagaram thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý

Vizianagaram có vị trí 18°07′B 83°25′Đ﻿ / ﻿18,12°B 83,42°Đ﻿ / 18.12; 83.42 Nó có độ cao trung bình là 74 mét (242 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Vizianagaram có dân số 174.324 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Vizianagaram có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Vizianagaram, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Kantabanji

| Kantabanji |
| --- | --- |

Kantabanji
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Orissa
Độ cao: 298 m (978 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 20,090
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 6657
Kantabanji là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Balangir thuộc bang Orissa, Ấn Độ.
Địa lý

Kantabanji có vị trí 20°29′B 82°55′Đ﻿ / ﻿20,48°B 82,92°Đ﻿ / 20.48; 82.92 Nó có độ cao trung bình là 298 mét (977 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kantabanji có dân số 20.090 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Kantabanji có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Kantabanji, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Kapadvanj

| Kapadvanj |
| --- | --- |

Kapadvanj
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Gujarat
Độ cao: 69 m (226 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 43,921
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 2691
Kapadvanj là một thành phố và khu đô thị của quận Kheda thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.
Địa lý

Kapadvanj có vị trí 23°01′B 73°04′Đ﻿ / ﻿23,02°B 73,07°Đ﻿ / 23.02; 73.07 Nó có độ cao trung bình là 69 mét (226 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kapadvanj có dân số 43.921 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Kapadvanj có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Kapadvanj, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Kapurthala

| Kapurthala |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ
Kapurthala
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Punjab
Độ cao: 225 m (738 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 84,361
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 1822
Kapurthala là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Kapurthala thuộc bang Punjab, Ấn Độ.
Địa lý

Kapurthala có vị trí 31°23′B 75°23′Đ﻿ / ﻿31,38°B 75,38°Đ﻿ / 31.38; 75.38 Nó có độ cao trung bình là 225 mét (738 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kapurthala có dân số 84.361 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Kapurthala có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Kapurthala, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
https://ur.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D9%BE%D9%88%D8%B1_%D8%AA%DA%BE%D9%84%DB%81
Bảng chữ cái tiếng Anh

Bảng chữ cái tiếng Anh (tiếng Anh: English alphabet) hiện đại là một bảng chữ cái Latinh gồm 26 chữ cái.
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Dạng viết hoa
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z |
Dạng viết thường
| a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z |
Hình dạng chính xác của chữ cái trên ấn phẩm tùy thuộc vào bộ chữ in được thiết kế. Hình dạng của chữ cái khi viết tay hết sức đa dạng.
Tiếng Anh viết sử dụng nhiều diagraph như ch, sh, th, wh, qu,...mặc dù ngôn ngữ này không xem chúng là các mẫu tự riêng biệt trong bảng chữ cái. Người dùng tiếng Anh còn sử dụng dạng chữ ghép truyền thống là æ và œ.

Bảng chữ cái tiếng Anh
(Nghe một người nói tiếng Anh Anh theo Cách phát âm được công nhận () đọc bảng chữ cái tiếng Anh)
Tên chữ cái

Ít khi người ta đọc tên của chữ cái trừ khi phải phát âm các từ dẫn xuất hoặc từ ghép (chẳng hạn tee-shirt, deejay, emcee, okay,...), các dạng dẫn xuất (chẳng hạn exed out, effing,,...) hoặc tên các đối tượng được đặt tên theo tên chữ cái (chẳng hạn wye trong Y junction, nghĩa là khớp nối hình chữ Y). Danh sách dưới dây trích từ Từ điển tiếng Anh Oxford. Tên của phụ âm thường có dạng phụ âm + ee hoặc e + phụ âm (chẳng hạn bee và ef). Ngoại lệ là aitch, jay, kay, cue, ar, ess (trong từ ghép đọc là es-), wye và zed.
| Chữ cái | Tên chữ cái | Phát âm |
| --- | --- | --- |
| A | A | /eɪ/ |
| B | Bee | /biː/ |
| C | Cee | /siː/ |
| D | Dee | /diː/ |
| E | E | /iː/ |
| F | Ef (Eff nếu là động từ) | /ɛf/ |
| G | Jee | /dʒiː/ |
| H | Aitch | /eɪtʃ/ |
| H | Haitch | /heɪtʃ/ |
| I | I | /aɪ/ |
| J | Jay | /dʒeɪ/ |
| J | Jy | /dʒaɪ/ |
| K | Kay | /keɪ/ |
| L | El hoặc Ell | /ɛl/ |
| M | Em | /ɛm/ |
| N | En | /ɛn/ |
| O | O | /oʊ/ |
| P | Pee | /piː/ |
| Q | Cue | /kjuː/ |
| R | Ar | /ɑr/ |
| S | Ess (es-) | /ɛs/ |
| T | Tee | /tiː/ |
| U | U | /juː/ |
| V | Vee | /viː/ |
| W | Double-U | /ˈdʌbəl.juː/ |
| X | Ex | /ɛks/ |
| Y | Wy hoặc Wye | /waɪ/ |
| Z | Zed | /zɛd/ |
| Z | Zee | /ziː/ |
| Z | Izzard | /ˈɪzərd/ |
Một số nhóm chữ cái như pee và bee hoặc em và en thường dễ bị nhầm lẫn khi trong giao tiếp, đặc biệt là khi liên lạc qua điện thoại hay vô tuyến. Để giải quyết vấn đề này, người ta tạo ra các bảng chữ cái đánh vần - chẳng hạn Bảng chữ cái đánh vần ICAO - trong đó mỗi chữ cái được gán cho một cái tên dễ phân biệt lẫn nhau.
Tên chữ cái > Nguồn gốc

Tên gọi của các chữ cái trong tiếng Anh chủ yếu là kế thừa trực tiếp từ tên gọi trong tiếng Latinh (và tiếng Etrusca) thông qua tiếng trung gian là tiếng Pháp.
| Chữ cái | Tiếng Latinh | Tiếng Pháp cổ | tiếng Anh Trung cổ | tiếng Anh hiện đại |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| A | á /aː/ | /aː/ | /aː/ | /eɪ/ |
| B | bé /beː/ | /beː/ | /beː/ | /biː/ |
| C | cé /keː/ | /tʃeː/ → /tseː/ → /seː/ | /seː/ | /siː/ |
| D | dé /deː/ | /deː/ | /deː/ | /diː/ |
| E | é /eː/ | /eː/ | /eː/ | /iː/ |
| F | ef /ɛf/ | /ɛf/ | /ɛf/ | /ɛf/ |
| G | gé /ɡeː/ | /dʒeː/ | /dʒeː/ | /dʒiː/ |
| H | há /haː/ → /aha/ → /akːa/ | /aːtʃ/ | /aːtʃ/ | /eɪtʃ/ |
| I | í /iː/ | /iː/ | /iː/ | /aɪ/ |
| J | – | – | – | /dʒeɪ/ |
| K | ká /kaː/ | /kaː/ | /kaː/ | /keɪ/ |
| L | el /ɛl/ | /ɛl/ | /ɛl/ | /ɛl/ |
| M | em /ɛm/ | /ɛm/ | /ɛm/ | /ɛm/ |
| N | en /ɛn/ | /ɛn/ | /ɛn/ | /ɛn/ |
| O | ó /oː/ | /oː/ | /oː/ | /oʊ/ |
| P | pé /peː/ | /peː/ | /peː/ | /piː/ |
| Q | qú /kuː/ | /kyː/ | /kiw/ | /kjuː/ |
| R | er /ɛr/ | /ɛr/ | /ɛr/ → /ar/ | /ɑr/ |
| S | es /ɛs/ | /ɛs/ | /ɛs/ | /ɛs/ |
| T | té /teː/ | /teː/ | /teː/ | /tiː/ |
| U | ú /uː/ | /yː/ | /iw/ | /juː/ |
| V | – | – | – | /viː/ |
| W | – | – | – | /ˈdʌbəl.juː/ |
| X | ex /ɛks, iks/ | /iks/ | /ɛks/ | /ɛks/ |
| Y | hý /hyː, iː/ í graeca /iː ˈɡraɪka/ | ui, gui ? i grec /iː ɡrɛːk/ | /wiː/ ? | /waɪ/ |
| Z | zéta /zeːta/ | zed /zɛːd/ et zed /et zeːd/ → /e zed/ | /zɛd/ /ɛˈzɛd/ | /zɛd, ziː/ /ˈɪzəd/ |
Tần suất

Chữ cái thường dùng nhất trong tiếng Anh là chữ E. Chữ cái ít dùng nhất là chữ Z.
Danh sách dưới đây cho thấy tần suất tương đối của các chữ cái trong một văn bản tiếng Anh nhìn chung do tác giả Robert Edward Lewand dẫn ra:
| Chữ cái | Tần suất |
| --- | --- |
A: 8,17%
B: 1,49%
C: 2,78%
D: 4,25%
E: 12,70%
F: 2,23%
G: 2,02%
H: 6,09%
I: 6,97%
J: 0,15%
K: 0,77%
L: 4,03%
M: 2,41%
N: 6,75%
O: 7,51%
P: 1,93%
Q: 0,10%
R: 5,99%
S: 6,33%
T: 9,06%
U: 2,76%
V: 0,98%
W: 2,36%
X: 0,15%
Y: 1,97%
Z: 0,07%
Lịch sử > Tiếng Anh cổ

Tiếng Anh được viết lần đầu bằng Bảng chữ cái rune Anglo-Saxon - được dùng từ thế kỷ V. Bảng mẫu tự này do dân Anglo-Saxon mang theo đến nơi mà ngày nay là Anh Cách Lan. Hiện còn lưu giữ được rất ít ví dụ về cách viết tiếng Anh cổ này, chủ yếu số còn sót lại chỉ là những câu khắc hay những đoạn rời rạc.
Từ thế kỷ VII, Bảng chữ cái Latinh do các nhà truyền đạo Ki-tô mang đến đã bắt đầu thay thế Bảng chữ cái rune Anglo-Saxon. Tuy nhiên, bảng chữ rune cũng đã ảnh hưởng lên bảng chữ cái tiếng Anh đang thành hình, thể hiện qua các chữ cái mà bảng rune mang đến là thorn (Þ þ) và wynn (Ƿ ƿ). Về sau người ta đặt ra chữ eth (Đ ð) bằng cách thay đổi chữ dee (D f). Những người chép thuê Norman đã tạo ra chữ yogh (Ȝ ȝ) từ chữ g đảo trong tiếng Anh cổ và tiếng Ireland. Họ dùng chữ yogh này song song với chữ g Carolingia.
Chữ ghép a-e ash (Æ æ) được chấp nhận như một mẫu tự riêng biệt, đặc theo chữ æsc trong bộ chữ rune Bắc Âu. Ở thời kỳ rất sơ khai, tiếng Anh cổ còn có chữ ghép o-e ethel (Œ œ) với tư cách một mẫu tự riêng biệt, có nguồn gốc từ chữ œðel trong bộ chữ rune. Các chữ ghép v-v hoặc u-u W (W w) cũng được sử dụng.
Năm 1011, Byrhtferð liệt kê 24 chữ cái:
Lịch sử > Tiếng Anh hiện đại

Trong tiếng Anh hiện đại, Ƿ, Þ, Đ, Æ và œ bị xem là những chữ cái đã lỗi thời. þ và ð cùng bị thay bằng th, mặc dù þ tiếp tục tồn tại một thời gian nữa; dạng viết thường của þ cũng dần trở nên hòa lẫn vào cách viết chữ Y thường (y). þ và ð hiện vẫn còn hiện diện trong tiếng Iceland và tiếng Faroe. ƿ biến mất khỏi tiếng Anh khoảng từ thế kỷ XIV khi nó bị uu (tức w ngày nay) thay thế. ȝ biến mất từ khoảng thế kỷ XV và bị gh thay thế. Các mẫu tự U và J - khác biệt với V và I - được bổ sung vào thế kỷ XVI.
Dạng viết thường của chữ s dài (ſ) tồn tại đến giai đoạn đầu của tiếng Anh hiện đại. æ và œ tồn tại đến thế kỷ XIX và được trong văn viết chính thức để ghi một số từ có gốc từ tiếng Hy Lạp hoặc tiếng Latinh, chẳng hạn từ encyclopædia ("bách khoa toàn thư") và từ cœlom ("thể khoang") mặc dù æ và œ không có trong tiếng Latinh cổ điển hoặc tiếng Hy Lạp cổ. Ngày nay hai chữ này được viết thành "ae" và "oe", mặc dù trong tiếng Anh Mỹ thì chữ e dài hầu như bị bỏ đi (chẳng hạn, tiếng Anh Mỹ viết encyclopedia thay cho encyclopaedia, fetus thay cho foetus).
Chú thích

↑  Thỉnh thoảng là /æ/ trong tiếng Anh Hibernia
↑  Thỉnh thoảng trong tiếng Anh Úc và tiếng Anh Ireland và thường xuyên trong tiếng Anh Ấn Độ (mặc dù thường bị xem là sai)
↑  Trong tiếng Anh Scotland
↑  Trong các từ ghép, chẳng hạn es-hook
↑  Trong ngữ cảnh suồng sã thì tiếng Anh Mỹ thường không phát âm âm /l/. (Merriam Webster's Collegiate Dictionary, ấn bản 10). Cách phát âm thông tục phổ biến là /ˈdʌbəjuː/, /ˈdʌbəjə/ và /ˈdʌbjə/, đặc biệt khi đọc cụm www.
↑  Trong tiếng Anh Anh và tiếng Anh trong Khối thịnh vượng chung Anh
↑  Trong tiếng Anh Mỹ
↑  Trong tiếng Anh Scotland
↑  Lewand, Robert (2000). Cryptological Mathematics. Hiệp hội Tían học Mỹ. tr. 36. ISBN 978-0883857199.. Cũng có thể xem tại Relative Frequencies of Letters in General English Plain text Lưu trữ 2008-07-08 tại Wayback Machine.
Ngọc Hạ

| Ngọc Hạ |
| --- | --- |
Ngọc Hạ biểu diễn tại Hội chợ Tết Sinh viên ở Costa Mesa, 2015
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinh: Nguyễn Kim Tuyến
Sinh: 23 tháng 12, 1980 (44 tuổi) Hội An, Quảng Nam, Việt Nam
Nguyên quán: Đà Nẵng, Việt Nam
Thể loại: Dân ca, nhạc tiền chiến, nhạc thính phòng
Nghề nghiệp: Ca sĩ
Bài hát tiêu biểu: Mái đình làng biển, Trăng rơi bên hồ, Hồ trên núi, Một mình, Tình hoài hương, Buồn tàn thu, Hà Nội đêm trở gió, Bài hát ru mùa đông

Ngọc Hạ (tên khai sinh: Nguyễn Kim Tuyến, sinh năm 1980) là một ca sĩ người Mỹ gốc Việt. Cô sở hữu giọng hát mezzo-soprano cao và thường biểu diễn các ca khúc mang âm hưởng dân ca và nhạc trữ tình, các nhạc phẩm của các nhạc sĩ: Phú Quang, Phạm Duy, Văn Cao, Hoàng Thi Thơ, Trịnh Công Sơn, v.v.
Tiểu sử

Cô tên thật là Nguyễn Kim Tuyến, sinh ngày 23 tháng 12 năm 1980 tại Hội An, là con út trong một gia đình gồm có 7 anh chị em. Năm 1986 Ngọc Hạ cùng gia đình vào định cư ở tỉnh Đồng Nai. Cô vào học ở Thành phố Hồ Chí Minh một thời gian sau đó và đạt nhiều giải thưởng về ca hát.
Ngọc Hạ qua Hoa Kỳ định cư vào tháng 3 năm 2000 thuộc diện bảo lãnh. Sau một năm ở San Francisco, cô về sống tại San Jose, California là nơi có nhiều người Việt sinh sống để tiện cho việc đi làm hay tham gia các hoạt động nghệ thuật
Các ca khúc biểu diễn > Trung tâm Asia

| STT | Tiết mục | Thể hiện với | Chương trình | Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Như Lá Thu Vàng (Lời Việt: Nguyễn Quốc Trị) | solo | ASIA 49 | 2005 |
| 2 | Khi Người Yêu Tôi Khóc (Trần Thiện Thanh) | Nguyên Khang | ASIA 50 | 2006 |
| 3 | LK Em Còn Nhớ Mùa Xuân (Ngô Thụy Miên), Người Di Tản Buồn (Nam Lộc), Mưa Sài Gòn Còn Buồn Không Em (Nguyệt Ánh), Mười Năm Tình Cũ (Trần Quảng Nam) | Lâm Nhật Tiến, Đặng Thế Luân | ASIA 51 | 2006 |
| 4 | Con Đường Việt Nam (Anh Bằng, Trúc Hồ) | Hợp Ca | ASIA 51 | 2006 |
| 5 | Mưa Trên Phố Huế (Minh Kỳ) | solo | ASIA 52 | 2006 |
| 6 | Đêm Nguyện Cầu (Lê Minh Bằng) | Hợp Ca | ASIA 52 | 2006 |
| 7 | Tiếng Sông Hương (Phạm Đình Chương) | solo | ASIA 53 | 2007 |
| 8 | Xuân Và Tuổi Trẻ (La Hối, Thế Lữ) [Ngọc Hạ chỉ xuất hiện minh hoạ] | Phương Thảo, Ngọc Lễ, hợp ca tất cả nghệ sĩ | ASIA 53 | 2007 |
| 9 | Con Rồng Cháu Tiên (Trúc Hồ) | Lâm Nhật Tiến | ASIA 54 | 2007 |
| 10 | Suối Mơ (Văn Cao) | solo | ASIA 55 | 2007 |
| 11 | Tình yêu và tình người (Trúc Hồ) [Ngọc Hạ chỉ xuất hiện minh hoạ] | Lâm Nhật Tiến, Nguyễn Hồng Nhung, hợp ca tất cả nghệ sĩ | ASIA 55 | 2007 |
| 12 | Trở Về Mái Nhà Xưa (Lời Việt: Phạm Duy) | Nguyên Khang | ASIA 56 | 2007 |
| 13 | Paris Có Gì Lạ Không Em (Ngô Thụy Miên, Nguyên Sa) | solo | ASIA 57 | 2008 |
| 14 | Chân Trời Tím (Trần Thiện Thanh) | Nguyên Khang | ASIA 58 | 2008 |
| 15 | LK Gái xuân (Từ Vũ) + Ca khúc mừng xuân (Văn Phụng) + Xuân họp mặt (Văn Phụng) [Ngọc Hạ chỉ xuất hiện minh hoạ] | Hợp ca tất cả nghệ sĩ | ASIA 60 | 2009 |
| 16 | Khúc Hát Thanh Xuân (Lời Việt: Phạm Duy) | Thanh Lan | ASIA 60 | 2009 |