Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015
Nội dung chính > Nhiệm vụ, quyền hạn

Cấp chính quyền địa phương gồm có hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân, hợp thức hóa Điều 11, Hiến pháp 2013, trong đó hội đồng nhân dân do cử tri ở địa phương bầu ra, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân; ủy ban nhân dân do hội đồng nhân dân cùng cấp bầu, là cơ quan chấp hành của hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương; và cả hai cơ quan này đều có nghĩa vụ chịu trách nhiệm trước nhân dân và cơ quan nhà nước cấp trên. Chính quyền địa phương ở nông thôn gồm chính quyền địa phương ở tỉnh, huyện, xã; và chính quyền địa phương ở đô thị gồm chính quyền địa phương ở thành phố trực thuộc trung ương, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương, phường, thị trấn.
| Đại biểu hội đồng nhân dân cấp tỉnh> Tỉnh thành | Đại biểu hội đồng nhân dân cấp tỉnh> Số lượng |
| --- | --- |
Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh: 105
Tỉnh, thành trên 1.000.000 dân (thêm một đại biểu mỗi 50.000 dân có thêm): Tối đa 95
Tỉnh, thành dưới 1.000.000 dân: 50
Tỉnh miền núi, vùng cao trên 500.000 dân (thêm một đại biểu mỗi 30.000 dân có thêm): Tối đa 85
Tỉnh miền núi, vùng cao dưới 500.000 dân: 50

Hội đồng nhân dân tiếp tục được bầu bởi cử tri, nhiệm kỳ năm năm, được quy định về số lượng đại biểu. Ở cấp xã: giới hạn mức 15–35 đại biểu tùy theo số dân, ít nhất 15 đại biểu thuộc về xã miền núi, vùng cao và hải đảo có từ 1.000 dân trở xuống, cao nhất thuộc về xã có trên 4.000 dân thì cứ thêm 2.000 dân được bầu thêm một đại biểu, phường có trên 8.000 dân thì cứ thêm 4.000 được bầu thêm một đại biểu. Ở cấp huyện: giới hạn mức 30–45 đại biểu, ít nhất của huyện miền núi, vùng cao, hải đảo có từ 40.000 dân trở xuống, thị xã dưới 70.000 dân, quận, huyện bình thường dưới 80.000 dân, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương dưới 100.000 dân, cao nhất ở đơn vị cấp huyện có từ 30 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc trở lên. Bầu cử ở cấp tỉnh tương tự với mức giới hạn là 50–105 đại biểu. Hội đồng nhân dân bảo đảm thi hành Hiến pháp 2013 và pháp luật; xây dựng chính cơ quan mình và cơ quan hành chính là ủy ban nhân dân, cụ thể là bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh nhất định như Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Trưởng ban, Phó Trưởng ban của Hội đồng nhân dân, Chánh Văn phòng, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân, các Ủy viên Ủy ban nhân dân, và Hội thẩm Tòa án nhân dân riêng cho cấp tỉnh, huyện. Bên cạnh đó là quyết định thành lập, bãi bỏ, biên chế nhân sự cho cơ quan chuyên môn, đơn vị trực thuộc ủy ban nhân dân tỉnh; quyết định thành lập, giải thể, nhập, chia thôn, tổ dân phố, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố, đường, phố, quảng trường, công trình công cộng ở địa phương. Cơ quan này phụ trách việc đưa ra quyết định về kế hoạch, biện pháp cho tất cả các lĩnh vực thuộc quyền lực nhà nước trên địa bàn, theo hình thức ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Ủy ban nhân dân gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các Ủy viên được hội đồng nhân dân bầu, phụ trách xây dựng, trình các dự án cho tất cả lĩnh vực quản lý nhà nước, đồng thời chấp hành thực hiện các quyết định đã được ban hành này. Cơ quan này ngoài thể chế tập thể còn hoạt động theo thể chế thủ trưởng, theo đó, chủ tịch là người đứng đầu, lãnh đạo cũng như chịu trách nhiệm toàn diện đối với chính cơ quan mình và cơ quan cấp dưới, ngoài ra, có quyền điều động, đình chỉ công tác, cách chức các lãnh đạo cấp dưới trực tiếp, cũng như đình chỉ việc thi hành hoặc bãi bỏ văn bản trái pháp luật của cơ quan nội bộ hay cấp dưới trực tiếp.
Ở thành phố trực thuộc trung ương, hội đồng nhân dân có tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn nhiều hơn so với các đơn vị khác. Theo đó, cơ quan này có thêm các quyền gồm: quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của thành phố, bao gồm cả quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của các quận, phường trực thuộc; quyết định quy hoạch về xây dựng và phát triển đô thị trong phạm vi được phân quyền; quyết định các biện pháp phát huy vai trò trung tâm kinh tế – xã hội của đô thị lớn trong mối liên hệ với các địa phương trong vùng, khu vực và cả nước; và quyết định các biện pháp quản lý dân cư ở thành phố, tổ chức đời sống dân cư đô thị, điều chỉnh dân cư theo quy hoạch. Tổ chức của cơ quan này có thêm ban đô thị, được lý giải là những đô thị tập trung, có quy mô lớn, mức độ đô thị hóa cao và có nhiều điểm đặc thù khác với các địa bàn đô thị thị xã, thành phố thuộc tỉnh; và có tối đa 105 đại biểu để phù hợp với quy mô dân số, đặc điểm, tính chất của đô thị lớn ở Hà Nội, và Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều nhất cả nước.