Đại khủng hoảng
Nguyên nhân > Giải thích chính thống > Giảm phát nợ

Irving Fisher cho rằng yếu tố chính dẫn đến cuộc Đại khủng hoảng là một vòng luẩn quẩn của giảm phát và tình trạng nợ nần chồng chất ngày càng tăng. Ông đã vạch ra 9 yếu tố tương tác với nhau trong điều kiện nợ nần và giảm phát để tạo ra cơ chế bùng nổ và phá sản. Chuỗi sự kiện diễn ra như sau:
Thanh lý nợ và bán nợ
Sự co lại của cung tiền khi các khoản vay ngân hàng được trả hết
Giá tài sản giảm
Giá trị ròng của các doanh nghiệp vẫn tiếp tục giảm, dẫn đến phá sản
Lợi nhuận giảm
Giảm sản lượng, thương mại và việc làm
Bi quan và mất tự tin
Tích trữ tiền
Lãi suất danh nghĩa giảm và lãi suất điều chỉnh giảm phát tăng lên
Trong cuộc khủng hoảng năm 1929 trước cuộc Đại khủng hoảng, yêu cầu ký quỹ chỉ là 10%. Nói cách khác, các công ty môi giới sẽ cho vay 9 đô la cho mỗi 1 đô la mà một nhà đầu tư đã ký quỹ. Khi thị trường giảm, các công ty môi giới đã gọi các khoản vay này và không thể thu hồi chúng. Các ngân hàng bắt đầu không có khả năng thanh toán khi con nợ vỡ nợ và người gửi tiền cố gắng rút tiền gửi của họ trên quy mô lớn, kích hoạt nhiều vụ rút tiền đột biến ra khỏi ngân hàng. Bảo lãnh của chính phủ và các quy định ngân hàng của Cục Dự trữ Liên bang để ngăn chặn những cơn hoảng loạn như vậy đã không hiệu quả hoặc không được sử dụng. Các ngân hàng mất khả năng thanh toán dẫn đến việc mất hàng tỷ đô la tài sản.
Các khoản nợ tồn đọng trở nên nặng nề hơn, vì giá cả và thu nhập giảm từ 20–50% nhưng các khoản nợ vẫn duy trì với con số cũ. Sau cuộc khủng hoảng năm 1929 và trong 10 tháng đầu năm 1930, 744 ngân hàng Hoa Kỳ đã thất bại. (Tổng cộng, 9.000 ngân hàng đã thất bại trong những năm 1930.) Đến tháng 4 năm 1933, khoảng $ 7   hàng tỷ tiền gửi đã bị đóng băng tại các ngân hàng không hoạt động hoặc những ngân hàng không được cấp phép sau Kỳ nghỉ Ngân hàng Tháng Ba. Sự thất bại của ngân hàng trở nên nổi như cồn khi các nhân viên ngân hàng tuyệt vọng đòi các khoản vay mà người đi vay không có thời gian hoặc tiền để trả. Với lợi nhuận trong tương lai có vẻ kém, đầu tư vốn và xây dựng bị chậm lại hoặc chấm dứt hoàn toàn. Đối mặt với các khoản nợ xấu và triển vọng tương lai xấu đi, các ngân hàng còn tồn tại càng trở nên thận trọng hơn trong việc cho vay. Các ngân hàng tích lũy vốn dự trữ và cho vay ít hơn, điều này làm tăng áp lực giảm phát. Một vòng luẩn quẩn đã phát triển và vòng xoáy đi xuống tăng tốc.
Việc thanh lý nợ không thể theo kịp với đà giảm giá mà nó gây ra. Hiệu ứng hàng loạt của vụ giẫm đạp để thanh lý đã làm tăng giá trị của mỗi đô la nợ, so với giá trị tài sản nắm giữ giảm. Chính nỗ lực của các cá nhân để giảm bớt gánh nặng nợ nần của họ đã làm tăng nó một cách hiệu quả. Nghịch lý là con nợ càng cố trả nợ thì họ nợ càng nhiều. Quá trình tự làm trầm trọng thêm này đã biến cuộc suy thoái năm 1930 thành cuộc Đại khủng hoảng năm 1933.
Lý thuyết giảm phát nợ của Fisher ban đầu không có ảnh hưởng chủ đạo vì có lập luận phản bác rằng giảm phát nợ đại diện cho sự phân bổ lại từ một nhóm (con nợ) sang nhóm khác (chủ nợ). Việc tái phân phối thuần túy sẽ không có tác động kinh tế vĩ mô đáng kể.
Dựa trên cả giả thuyết tiền tệ của Milton Friedman và Anna Schwartz và giả thuyết giảm phát nợ của Irving Fisher, Ben Bernanke đã phát triển một cách khác trong đó cuộc khủng hoảng tài chính ảnh hưởng đến sản lượng. Ông dựa trên lập luận của Fisher rằng mức giá và thu nhập danh nghĩa giảm mạnh dẫn đến gánh nặng nợ thực tế ngày càng tăng, dẫn đến con nợ mất khả năng thanh toán và do đó làm giảm tổng cầu; khi đó mức giá giảm hơn nữa sẽ dẫn đến vòng xoáy giảm phát nợ. Theo Bernanke, một sự sụt giảm nhỏ trong mức giá chỉ đơn giản là tái phân bổ của cải từ con nợ sang chủ nợ mà không gây thiệt hại cho nền kinh tế. Nhưng khi giảm phát trầm trọng, giá tài sản giảm cùng với việc con nợ phá sản dẫn đến giá trị danh nghĩa của tài sản trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng giảm. Các ngân hàng sẽ phản ứng bằng cách thắt chặt các điều kiện tín dụng của họ, từ đó dẫn đến tình trạng khủng hoảng tín dụng gây tổn hại nghiêm trọng đến nền kinh tế. Khủng hoảng tín dụng làm giảm đầu tư và tiêu dùng, dẫn đến giảm tổng cầu và góp phần thêm vào vòng xoáy giảm phát.