stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
William Higinbotham

| William Higinbotham |
| --- | --- |
Sinh: William A. Higinbotham 25 tháng 10 năm 1910 Bridgeport, Connecticut
Mất: 10 tháng 11 năm 1994 Gainesville, Georgia
Nguyên nhân mất: Khí thủng
Nổi tiếng vì: Không phổ biến vũ khí hạt nhân, Tennis for Two
William "Willy" A. Higinbotham (25 tháng 10 năm 1910 – 10 tháng 11 năm 1994) là một nhà vật lý người Mỹ. Thành viên của nhóm phát triển bom hạt nhân đầu tiên, sau này ông trở thành một nhà lãnh đạo trong phong trào không phổ biến vũ khí hạt nhân. Ông cũng có một vị trí trong lịch sử video game vì đã sáng tạo ra trò Tennis for Two vào năm 1958, được coi là game máy tính analog tương tác đầu tiên và một trong những trò chơi điện tử đầu tiên sử dụng màn hình hiển thị đồ họa.
Thiếu thời

Higinbotham sinh ra tại Bridgeport, Connecticut và lớn lên ở Caledonia, New York. Cha ông là một mục sư trong Giáo hội Trưởng Lão. Ông nhận được bằng đại học ở Williams College vào năm 1932 và tiếp tục học lên cao tại Đại học Cornell. Có lúc ông làm việc trên hệ thống radar tại MIT từ năm 1941 đến 1943.
Sự nghiệp

Trong Thế chiến II, ông làm việc tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos và giữ cương vị trưởng nhóm thiết bị điện tử của phòng thí nghiệm trong những năm sau chiến tranh, nơi nhóm của ông đã phát triển thiết bị điện tử cho quả bom hạt nhân đầu tiên. Nhóm của ông đã tạo ra cơ chế đánh lửa của bom cũng như các dụng cụ đo lường cho thiết bị. Higinbotham còn tạo ra màn hình hiển thị radar cho việc thử nghiệm máy bay ném bom B-28. Bằng những kinh nghiệm của mình với vũ khí hạt nhân, Higinbotham đã giúp lập nhóm không phổ biến vũ khí hạt nhân thuộc Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ, giữ chức chủ tịch đầu tiên và thư ký điều hành. Từ năm 1974 cho đến khi qua đời vào năm 1994, Higinbotham từng là biên tập viên kỹ thuật của tờ Tạp chí Quản lý vật liệu Hạt nhân (Journal of Nuclear Materials Management), do Viện Quản lý vật liệu Hạt nhân xuất bản.
Năm 1947 Higinbotham đảm nhận một vị trí tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Brookhaven cho đến khi nghỉ hưu vào năm 1984. Vào năm 1958, trong vai trò Trưởng phòng Phân khu Trang thiết bị tại Brookhaven, ông đã tạo ra một trò chơi máy tính gọi là Tennis for Two cho đợt triển lãm hàng năm của phòng thí nghiệm. Một dạng mô phỏng quần vợt hiển thị trên một dao động ký, game được công nhận là một trong những trò chơi điện tử đầu tiên. Tựa game này đã khiến Higinbotham phải mất một vài tuần để hoàn thành và là một điểm thu hút phổ biến tại triển lãm. Được xem là một thành công lớn để Higinbotham tạo ra một phiên bản mở rộng cho đợt triển lãm năm 1959; phiên bản này cho phép thay đổi mức độ trọng lực để người chơi có thể mô phỏng quần vợt trên sao Mộc và Mặt trăng. Higinbotham chưa bao giờ được cấp bằng sáng chế Tennis for Two, dù ông nhận được hơn 20 bằng sáng chế khác trong sự nghiệp của mình.
Di sản

Bị quên lãng trong nhiều năm, giới phê bình bắt đầu nhận ra ý nghĩa của Tennis for Two đối với lịch sử video game vào những năm 1980. Năm 1983 David Ahl, người đã chơi game này tại triển lãm Brookhaven khi còn là một thiếu niên, đã viết một câu chuyện trang bìa cho tạp chí Creative Computing mà ông đã xưng tụng Higinbotham là "Ông tổ của Trò chơi điện tử."
Năm 2011, Đại học Stony Brook thành lập Bộ sưu tập Nghiên cứu Game William A. Higinbotham được quản lý bởi Trưởng nhóm Bộ sưu tập đặc biệt và lưu trữ Đại học Kristen Nyitray và Phó Giáo sư Nghiên cứu Văn hóa Kỹ thuật số Raiford Guins. Bộ sưu tập được ghi rõ ràng là dành riêng cho "cung cấp tài liệu vật liệu văn hóa của phương tiện truyền thông trò chơi dựa trên màn hình", và trong mối quan hệ cụ thể với Higinbotham: "thu thập và bảo quản các văn bản, phế liệu và hiện vật, tài liệu về lịch sử và tác phẩm của nhà sáng tạo game đầu tiên và nhà khoa học của Phòng thí nghiệm Quốc gia Brookhaven William A. Higinbotham, người vào năm 1958 đã phát minh ra tựa game máy tính analog tương tác đầu tiên, Tennis for Two." Là một phần trong việc bảo tồn lịch sử của Tennis for Two, bộ sưu tập được sản xuất dưới dạng một phim tài liệu về lịch sử của trò chơi và sự tái thiết của nó được thực hiện bởi Peter Takacs, nhà vật lý tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Brookhaven.
Higinbotham vẫn ít quan tâm đến trò chơi điện tử và thích được nhớ đến về việc không phổ biến vũ khí hạt nhân của ông. Sau khi Higinbotham mất, trước những yêu cầu thông tin về Tennis for Two ngày càng tăng, con trai ông William B. Higinbotham đã nói với Brookhaven: "Điều bắt buộc mà bạn có bao gồm thông tin về việc không phổ biến vũ khí hạt nhân của ông. Đó là những gì ông muốn được nhớ đến." Vì những thành tựu của Higinbotham mà Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ đã đổi tên trụ sở chính của họ thành Higinbotham Hall vào năm 1994.
Stictoptera subferriferella

| Stictoptera subferriferella> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Stictoptera
Loài (species): S. subferriferella
Danh pháp hai phần
Stictoptera subferriferella Strand, 1917 
Stictoptera subferriferella là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Kniphofia leucocephala

| Kniphofia leucocephala> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Xanthorrhoeaceae
Chi (genus): Kniphofia
Loài (species): K. leucocephala
Danh pháp hai phần
Kniphofia leucocephala Baijnath, 1992 
Kniphofia leucocephala là một loài thực vật có hoa trong họ Thích diệp thụ. Loài này được Baijnath miêu tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Kniphofia leucocephala”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Kniphofia multiflora

| Kniphofia multiflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Xanthorrhoeaceae
Chi (genus): Kniphofia
Loài (species): K. multiflora
Danh pháp hai phần
Kniphofia multiflora J.M.Wood & M.S.Evans, 1897 
Kniphofia multiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Thích diệp thụ. Loài này được J.M.Wood & M.S.Evans miêu tả khoa học đầu tiên năm 1897.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Kniphofia multiflora”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Sthenognatha toddi

| Sthenognatha toddi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Sthenognatha
Loài (species): S. toddi
Danh pháp hai phần
Sthenognatha toddi Lane & Watson, 1975 
Sthenognatha toddi là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Iguanura corniculata

| Iguanura corniculata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Arecales
Họ (familia): Arecaceae
Chi (genus): Iguanura
Loài (species): I. corniculata
Danh pháp hai phần
Iguanura corniculata Becc. 
Iguanura corniculata là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Becc. mô tả khoa học đầu tiên năm 1886.
Stenasilus tenuis

| Stenasilus tenuis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Diptera
Phân bộ (subordo): Brachycera
Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha
Liên họ (superfamilia): Asiloidea
Họ (familia): Asilidae
Chi (genus): Stenasilus
Loài (species): S. tenuis
Danh pháp hai phần
Stenasilus tenuis (Wiedemann, 1828) 
Stenasilus tenuis là một loài ruồi trong họ Asilidae. Stenasilus tenuis được Wiedemann miêu tả năm 1828.
Chú thích

↑  “Species of Asilidae”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
Kniphofia littoralis

| Kniphofia littoralis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Xanthorrhoeaceae
Chi (genus): Kniphofia
Loài (species): K. littoralis
Danh pháp hai phần
Kniphofia littoralis Codd, 1968 
Kniphofia littoralis là một loài thực vật có hoa trong họ Thích diệp thụ. Loài này được Codd miêu tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Kniphofia littoralis”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Stenothecium tenue

| Stenothecium tenue> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Phân lớp (subclass): Bryidae
Bộ (ordo): Hypnales
Họ (familia): Hylocomiaceae
Chi (genus): Stenothecium
Loài (species): S. tenue
Danh pháp hai phần
Stenothecium tenue (Hook.) Müll. Hal., 1905 
Stenothecium tenue là một loài Rêu trong họ Hylocomiaceae. Loài này được (Hook.) Müll. Hal. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Stenothecium tenue”. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2013.
Stenothecium hokinense

| Stenothecium hokinense> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Phân lớp (subclass): Bryidae
Bộ (ordo): Hypnales
Họ (familia): Hylocomiaceae
Chi (genus): Stenothecium
Loài (species): S. hokinense
Danh pháp hai phần
Stenothecium hokinense (Besch.) Broth., 
Stenothecium hokinense là một loài Rêu trong họ Hylocomiaceae. Loài này được (Besch.) Broth. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Stenothecium hokinense”. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2013.
Stachytarpheta andersonii

| Stachytarpheta andersonii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Eudicots
Họ (familia): Verbenaceae
Chi (genus): Stachytarpheta
Loài (species): S. andersonii
Danh pháp hai phần
Stachytarpheta andersonii Moldenke, 1974 
Stachytarpheta andersonii là một loài thực vật có hoa trong họ Cỏ roi ngựa. Loài này được Moldenke miêu tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Stachytarpheta andersonii”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Khúc côn cầu ! Khúc côn cầu !!

Khúc côn cầu ! Khúc côn cầu !! (tiếng Nga: Шайбу ! Шайбу !!) là một bộ phim hoạt hình khai thác đề tài thể thao của đạo diễn Boris Dyozhkin, ra mắt lần đầu năm 1964.
Stachytarpheta ajugifolia

| Stachytarpheta ajugifolia |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Eudicots
Họ (familia): Verbenaceae
Chi (genus): Stachytarpheta
Loài (species): S. ajugifolia
Danh pháp hai phần
Stachytarpheta ajugifolia Schauer, 1847 
Stachytarpheta ajugifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cỏ roi ngựa. Loài này được Schauer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1847.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Stachytarpheta ajugifolia”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Kolbeellus ateuchoides

| Kolbeellus ateuchoides> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia
Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea
Họ (familia): Scarabaeidae
Chi (genus): Kolbeellus
Loài (species): K. ateuchoides
Danh pháp hai phần
Kolbeellus ateuchoides Lansberge, 1875 
Kolbeellus ateuchoides là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2014.
↑  Hallan, J. (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Stachytarpheta albiflora

| Stachytarpheta albiflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Eudicots
Họ (familia): Verbenaceae
Chi (genus): Stachytarpheta
Loài (species): S. albiflora
Danh pháp hai phần
Stachytarpheta albiflora DC. ex Schauer, 1847 
Stachytarpheta albiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Cỏ roi ngựa. Loài này được DC. ex Schauer miêu tả khoa học đầu tiên năm 1847.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Stachytarpheta albiflora”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Kh-35

| Kh-35 (tên ký hiệu NATO: AS-20 'Kayak') 3M24 Uran (SS-N-25 'Switchblade' - Dao bấm) 3K60 Bal (SSC-6 'Stooge') |
| --- | --- |

Loại: tên lửa không đối đất, đất đối đất
Nơi chế tạo: Liên Xô
Lược sử hoạt động
Phục vụ: 1983
Sử dụng bởi: Nga
Lược sử chế tạo
Người thiết kế: Zvezda
Nhà sản xuất: Tập đoán tên lửa chiến thuật
Giá thành: ~500.000 USD/quả (2010)
Thông số
Khối lượng: 520 kg (1.150 lb) 610 kg (1.340 lb) (phiên bản trực thăng)
Chiều dài: 385 cm (152 in) 440 cm (173 in) (phiên bản trực thăng)
Đường kính: 42,0 cm (16,5 in)
Đầu nổ: đầu nổ lõm HE
Trọng lượng đầu nổ: 145 kg (320 lb)

Sải cánh: 133 cm (52,4 in)
Tầm hoạt động: Kh-35: 130 km (70 nmi) Kh-35U: 250 km
Tốc độ: Mach 0.8
Hệ thống chỉ đạo: quán tính và radar chủ động
Nền phóng: MiG-21, MiG-29SMT, Su-30, Su-35, Ka-27, Ka-28
Zvezda Kh-35 (tiếng Nga: Х-35) (Mã GRAU: 3M24, NATO gọi là AS-20 'Kayak') là phiên bản phóng từ máy bay phản lực của một loại tên lửa chống tàu do Nga sản xuất. Cùng một loại tên lửa có thể phóng từ trực thăng, các tàu mặt nước và các khẩu đội phòng thủ bờ biển với sự trợ giúp của tầng đẩy phản lực, trong trường hợp đó nó được gọi là Uran ('uranium';SS-N-25 'Switchblade'; GRAU 3M24) hay Bal ('whale';SSC-6 'Stooge';GRAU 3K60). Loại tên lửa này cũng có biệt danh Harpoonski vì trông bề ngoài khá giống loại tên lửa chống hạm AGM-84 Harpoon của Mỹ. Nó được thiết kế để tiêu diệt các tàu thủy có giãn nước lên tới 5000 tấn., tuy nhiên nó cũng có thể đánh chìm các tàu lớn hơn nhiều (nếu phóng nhiều tên lửa nhắm vào cùng 1 mục tiêu). Loại tên lửa này thay thế cho các tên lửa P-15 Termit đã lỗi thời cũng như dùng cho việc xuất khẩu.
Phát triển

Zvezda bắt đầu nghiên cứu phát triển Kh-35 vào năm 1983 với vai trò là một tên lửa đất đối đất nhằm thay thế cho P-15 Termit dành cho thị trường xuất khẩu.
So với các loại tên lửa chống hạm hạng nặng như Yakhont, tính năng của Kh-35 thấp hơn đáng kể (vận tốc Mach 0,8 so với Mach 2,5 của Yakhont, đầu đạn 145 kg so với 250 kg của Yakhont), bù lại giá thành tên lửa khá rẻ (khoảng 500.000 USD/quả), chỉ bằng 1/3 so với Yakhont nên có thể mua với số lượng lớn. Kh-35 cũng có kích thước nhỏ gọn hơn nhiều (chỉ nặng khoảng 500–600 kg, bằng 1/5 so với Yakhont), có thể dễ dàng trang bị cho nhiều loại phương tiện phóng, từ tàu chiến, xe phóng cho tới máy bay chiến đấu cỡ nhỏ như MiG-21. Đối với các mục tiêu có sức mạnh phòng không ở mức trung bình (tàu vận tải, tàu tuần tiễu, khu trục hạm cỡ nhỏ) thì dùng Kh-35 sẽ có hiệu quả cao hơn về mặt chi phí.
Thiết kế

Tên lửa Kh-35 có tốc độ cận âm, có hình dáng khí động học bình thường với cánh chữ thập và cánh thăng bằng và ống hút khí nửa chìm. Tên lửa dùng động cơ tuốc bin cánh quạt đẩy (turbofan). Tên lửa này được điều khiển bay tới mục tiêu ở pha cuối của quỹ đạo bằng lệnh từ radar chủ động của tên lửa và thiết bị đo độ cao vô tuyến.
Dữ liệu về mục tiêu có thể được nạp vào tên lửa từ tàu sân bay hay các nguồn dữ liệu ngoài. Một dữ liệu nhiệm vụ bay được đưa vào hệ thống điều khiển tên lửa sau khi tọa độ mục tiêu được đưa vào đầu vào. Một hệ thống dẫn đường quán tính điều khiển tên lửa trong khi bay, ổn định tên lửa ở độ cao đường bay đã thiết lập và dẫn tên lửa tới khu vực địa điểm mục tiêu. Ở một khoảng cách nhất định cách mục tiêu, tên lửa bật radar tìm kiếm, khóa và theo dõi mục tiêu. Sau đó, hệ thống điều khiến quán tính chuyển tên lửa về hóa mục tiêu và thay đổi độ cao xuống rất thấp. Ở độ cao này, tên lửa tiếp tục quá trình điều khiển bằng dữ liệu nạp vào tên lửa và hệ thống điều khiển quán tính tiếp tục điều khiển tên lửa cho đến khi tên lửa trúng mục tiêu.
Loại ra đa dò tìm mới là Gran-KE đã được phát triển bởi hãng SPE Radar MMS và sẽ được thay thế loại radar ARGS-35E X sử dụng trong tên lửa này.
Lịch sử hoạt động

Kh-35U đưa vào trang bị năm 1994. Hiện nay trên thế giới có nhiều quốc gia đang sở hữu loại tên lửa này.
Biến thể

Kh-35 Uran/Uran-E (SS-N-25 'Switchblade', 3M-24) - Phiên bản sản xuất dành riêng cho Nga (2003). Tầm bắn 130 km.
Kh-35E (3M-24E) - Phiên bản xuất khẩu (1996).
Kh-35U - Phiên bản cải tiến và đa năng, có thể phóng từ máy bay, tàu chiến hoặc bệ phóng trên xe (2015)., có thể tấn công các mục tiêu trên đất liền Tầm bắn tăng lên 250 – 300 km.
Kh-35UE - Phiên bản xuất khẩu của Kh-35U.
Kh-35V - Phiên bản sản xuất dành riêng cho Nga, phóng từ trực thăng.
3M-24EMV - Phiên bản xuất khẩu không mang đầu đạn, dành riêng cho Việt Nam.
Bal/Bal-E - Hệ thống phòng thủ bờ biển, các bệ phóng đặt trên xe tải (SSC-6 Sennight) (2008).
KN-09 Kumsong-3 - Phiên bản của Bắc Triều Tiên tự sản xuất, tầm bắn tương đương Kh-35U.
Kh-37 hoặc Kh-39 - có lẽ là phiên bản mang đầu đạn hạt nhân.
VCM-01 - Phiên bản Việt Nam tự sản xuất
Các loại vũ khí có tính năng tương đương

AGM-84 Harpoon (USA) - đầu nổ 221 kg, tầm bắn 93–315 km phụ thuộc vào cơ cấu phóng
C-802/YJ-82 CSS-N-8 'Saccade' (Trung Quốc) - đầu nổ 165 kg, tầm bắn 120–180 km
Exocet (Pháp) - đầu nổ 165 kg, tầm bắn 70-180 kmge
RBS-15 (Thụy Điển) - đầu nổ 200 kg, tầm bắn 200 km
Sea Eagle (UK) - đầu nổ 230 kg, tầm bắn 110+ km
Ghi chú và tham khảo

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18  Rosoboronexport Air Force Department and Media & PR Service, AEROSPACE SYSTEMS export catalogue (PDF), Rosoboronexport State Corporation, tr. 123, Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2007, truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2010
↑  http://www.radar-mms.com/catalog/args35/
↑  http://navaltoday.com/2011/08/26/jsc-tactical-missile-arms-nays-new-target-seeker%5B%5D
↑  “Kh-37” ([liên kết hỏng]), Jane's Air-Launched Weapons, ngày 1 tháng 8 năm 2008
↑  “Bản sao đã lưu trữ”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 4 năm 2018. Truy cập ngày 29 tháng 7 năm 2017.
↑  “ТАСС: Армия и ОПК - "Тактическое ракетное вооружение" за три года запустило в серию 14 видов ракет”. ТАСС. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2015.
↑  Russia's New 5th Generation Fighter Jet Just Turned Into a Deadly 'Ship Slayer' - Sputniknews.com, 3 May 2017
Tortula chubutensis

| Tortula chubutensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Bryophyta
Lớp (class): Bryopsida
Bộ (ordo): Pottiales
Họ (familia): Pottiaceae
Chi (genus): Tortula
Loài (species): T. chubutensis
Danh pháp hai phần
Tortula chubutensis Dusén, 1905 
Tortula chubutensis là một loài rêu trong họ Pottiaceae. Loài này được Dusén mô tả khoa học đầu tiên năm 1905.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tortula chubutensis”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2014.
Mã quốc gia

Đối với mã quay số quốc tế, xem Danh sách Mã quay số quốc gia.
Mã quốc gia là những mã địa lý bằng chữ hoặc số được phát triển để đại diện cho quốc gia và khu vực phụ thuộc, dùng trong xử lý dữ liệu và thông tin liên lạc. Một số hệ thống mã khác nhau đã được phát triển để thực hiện nhiệm vụ này. Mã nổi tiếng nhất trong số này là ISO 3166-1. Thuật ngữ mã quốc gia cũng thường để chỉ mã quay số quốc tế, mã quay số quốc gia E.164.
ISO 3166-1

Bài chi tiết: ISO 3166-1
Tiêu chuẩn này định nghĩa cho đa số quốc gia và vùng phụ thuộc trên thế giới:
mã hai ký tự (ISO 3166-1 alpha-2)
ba ký tự (ISO 3166-1 alpha-3), và
ba chữ số (ISO 3166-1 numeric).
Mã hai ký tự được dùng làm nền tảng cho một số mã hoặc ứng dụng khác, ví dụ như
mã tiền tệ ISO 4217 và
tên miền cấp cao nhất dành cho quốc gia (ccTLDs) với một ít thay đổi: danh sách các TLD Internet.
Để xem các ứng dụng khác, xem ISO 3166-1 alpha-2.
Các mã quốc gia khác

Mã ba ký tự của Ủy quan Olympic Quốc tế (IOC) dùng trong các sự kiện thể thao: danh sách mã quốc gia IOC
Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) gán mã ba ký tự (dubbed FIFA Trigramme) cho mỗi quốc gia thành viên và không thành viên: danh sách mã quốc gia FIFA
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sử dụng mã hai ký tự cho chính nó: danh sách mã quốc gia NATO. Chúng được mượn phần lớn từ mã FIPS 10-4 được đề cập ở dưới. Vào năm 2003, phiên bản thứ tám của Thỏa thuận Tiêu chuẩn hóa (Standardisation Agreement - STANAG) đã lấy mã ba ký tự ISO 3166 với một ngoại lệ (mã cho Macedonia). Với phiên bản thứ chín, NATO đang chuyển sang mã bốn và sáu ký tự dựa trên ISO 3166 với một số ngoại lệ và bổ sung.
Hệ thống mã dành cho bảng đăng ký xe theo Quy ước Giao thông Đường bộ Liên hiệp quốc vào năm 1949 và 1968 (phân biệt các ký hiệu của phương tiện đi lại theo giao thông quốc tế): Danh sách mã bảng đăng ký xe quốc tế.
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) có danh sách mã quốc gia riêng, sử dụng trong các bản báo cáo quan sát khí tượng.
Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc (UNDP) cũng có danh sách mã quốc gia trigram.
Mã Tiêu chuẩn Xử lý thông tin Liên bang (FIPS) hai ký tự được chính phủ Hoa Kỳ sử dụng và có trong CIA World Factbook: danh sách mã quốc gia FIPS, Xem thêm Danh sách mã khu vực FIPS để xem mã cùng 4 ký tự, cũng do FIPS gán.
Hệ thống mã dành cho Bảng đăng ký xe ngoại giao ở Hoa Kỳ, do Quốc vụ Hoa Kỳ quy định.
Từ Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU):
mã quay số quốc tế E.164: dnah sách mã quay số quốc gia với từ 1-3 chữ số,
mã quốc gia di động (MCC) E.212, dành cho địa chỉ điện thoại di động/không dây.
một số ký tự đầu của mã đại diện các đài phát thanh (hàng hải, hàng không, đài phát thanh nghiệp dư, đài truyền thanh, v.v.) định nghĩa cho từng quốc gia: tiền tố ITU,
mã thư tín ITU dành cho các quốc gia thành viên,
Mã ba chữ số dùng để xác định các quốc gia trong việc truyền tải radio di động hàng hải, được biết đến với tên chữ số định danh hàng hải
Từ Liên minh châu Âu:
Trước khi mở rộng EU vào năm 2004 EU sử dụng mã bảng đăng ký xe của Quy ước Giao thông Đường bộ LHQ; sau đó, nó sử dụng ISO 3166-1, với 2 ngoại lệ: EL (chứ không phải GR) dùng cho Hy Lạp, và UK (chứ không phải GB) dùng cho Vương quốc Anh.
Danh pháp của các đơn vị lãnh thổ dùng cho thống kê (Nomenclature des unités territoriales statistiques, NUTS) của Liên minh châu Âu, chủ yếu tập trung vào các khu vực con của các thành viên EU
Từ Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO):
tiền tố đăng ký máy bay,
ký tự quốc gia để xác định vị trí
Từ Liên minh Đường sắt Quốc tế (UIC):
Mã quốc gia UIC
Những người phát triển ISO 3166 dự tính rằng vào một lúc đó nó sẽ thay thế tất cả các hệ thống mã hiện nay.
Những mã khác

Những mã sau có thể đại diện cho quốc gia:
Con số bắt đầu của Số thứ tự tiêu chuẩn quốc tế cho sách (ISBN) là những định danh theo nhóm cho từng quốc gia, khu vực, hoặc vùng ngôn ngữ.
Ba con số đầu tiên của Tiền tố Công ty GS1 dùng để xác định sản phẩm, ví dụ trong mã vạch, chỉ định các cục ghi số (quốc gia).
Danh sách các mã quốc gia theo từng quốc gia (viết theo tiếng Anh)

A
B
C
D–E
F
G
H–I
J–K
L
M
N
O–Q
R
S
T
U–Z