stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Macaron
Tên gọi

Có một số biến thể trong việc sử dụng thuật ngữ macaron hay macaroon, và macaroon dừa (bánh dừa giòn) có liên quan thường bị nhầm lẫn với macaron. Ở Bắc Mỹ, hầu hết các thợ làm bánh đã sử dụng cách đánh vần macaron từ tiếng Pháp cho thực phẩm dựa trên bánh trứng đường để phân biệt hai loại này.
Giáo sư ngôn ngữ học của Đại học Stanford là Daniel Jurafsky mô tả làm thế nào hai bánh kẹo có một lịch sử chung với từ macaroni (maccheroni của Ý, từ tiếng Hy Lạp μακαρία). Jurafsky lưu ý rằng các từ tiếng Pháp kết thúc bằng "-on" được mượn sang tiếng Anh trong thế kỷ 16 và 17 thường được đánh vần là "-oon" (ví dụ: balloon, cartoon, platoon). Ở Anh, nhiều tiệm bánh vẫn còn sử dụng từ "macaroon".
Lịch sử

Bánh macaron đã được sản xuất trong các tu viện tại Venice từ thế kỷ thứ 8 sau Công nguyên trong thời Phục hưng. Đầu bếp bánh ngọt Pháp của Nữ hoàng Pháp Catherine de' Medici làm món này cho Nữ hoàng khi bà sang kết hôn với vua Henry II của Pháp.
Theo Larousse Gastronomique, macaron được tạo ra vào năm 1791 trong một tu viện gần Cormery. Năm 1792, macarons bắt đầu nổi tiếng khi hai nữ tu Carmel, đã nướng và bán bánh quy macaron để trả tiền nhà khi tìm kiếm nơi tị nạn ở Nancy trong Cách mạng Pháp. Những nữ tu này được gọi là "Những người chị em Macaron". Trong những giai đoạn đầu này, những chiếc bánh macaron được phục vụ mà không có phần nhân hay hương vị đặc biệt.
Mãi đến những năm 1930, macaron mới bắt đầu được làm thành hai miếng kẹp vào nhau, được cho thêm mứt, rượu mùi và hương liệu. Macaron như được biết đến ngày nay, bao gồm hai miếng bánh trứng đường tròn làm từ bột hạnh nhân, một lớp bơ dày, mứt quả hoặc ganache, ban đầu được gọi là "Gerbet" hoặc "macaron Paris" Pierre Desfontaines, từ cửa hiệu bánh ngọt Pháp Ladurée, thường được ghi nhận là người đã sáng tạo ra phiên bản macaron thời nay vào đầu thế kỷ 20, nhưng một thợ làm bánh khác, Claude Gerbet, cũng tuyên bố đã sáng tạo ra kiểu mới này. Tiệm bánh macaron của Pháp trở thành xu hướng ở Bắc Mỹ vào những năm 2010.
Công thức sớm nhất

Nhiều sách dạy nấu ăn của Ý thế kỷ 16 đề cập đến bánh quy hạnh nhân gần giống với macarons, mặc dù dưới những tên khác nhau. Công thức được biết đến sớm nhất có từ đầu thế kỷ 17 và dường như được lấy cảm hứng từ một phiên bản tiếng Pháp của công thức.
Để làm những chiếc bánh macaron của Pháp

Rửa một pound hạnh nhân Jordan tươi nhất và ngon nhất từ 3 đến 4 nước, để loại phần đỏ của vỏ ngoài, ngâm qua đêm trong châu nước ấm, ngày hôm sau đem chần qua, lau khô bằng khăn bông, giã bằng cối đá cho đến khi mịn vừa, cho vào một nửa pound đường xay mịn, sau đó đập bẹt thành một khối bột nhão hoàn hảo. Sau đó cho vào một nửa tá nước hoa hồng Damaske tốt, ba hạt Ambergreece, khi bạn đã đập tất cả những thứ này lại với nhau, làm khô hỗn hợp trên một đống than bùn cho đến khi nó trắng và cứng lại, sau đó tắt lửa, cho lòng trắng của hai quả trứng đánh thành bọt, vì vậy hãy khuấy cho thật quyện với nhau. Sau đó trải bánh thật mỏng theo kiểu hàng dài nhỏ, và nướng trong Lò nóng như đối với Manchet, nhưng trước tiên phải để cho Lò nướng nóng lên trước khi bạn đặt bánh vào. Khi bánh chuyển sang màu trắng và sáng, hãy lấy ra khỏi Lò và đặt vào một đĩa ấm, và đặt bánh một lần nữa vào Lò nướng ấm và vì vậy hãy để bánh khoảng 4 đến 5 giờ, sau đó bánh sẽ được làm khô hoàn toàn, nhưng nếu thích bánh ẩm hơn, thì hãy làm khô bánh nhưng không phải sau lần nướng đầu tiên.
—John Murrell,  (1617).
Phương pháp

Có hai phương pháp chính để làm macaron - phương pháp "Pháp" và phương pháp "Ý". Sự khác biệt giữa hai kiểu là cách làm hỗn hợp lòng trắng trứng với đường.
Theo cách làm của người Pháp, lòng trắng trứng được đánh cho đến khi có hỗn hợp trứng đường bông cứng. Sau đó, rây, hạnh nhân nghiền và đường bột được gấp lại từ từ cho đến khi đạt được trạng thái bánh mong muốn. Quá trình loại bỏ không khí và gấp lại được gọi là macaronage.
Phương pháp của Ý liên quan đến việc đánh bông lòng trắng trứng với một xi-rô đường nóng để tạo thành một meringue. Hạnh nhân rây và đường bột cũng được trộn với lòng trắng trứng sống để tạo thành một hỗn hợp sệt. Hỗn hợp dường trứng và bột hạnh nhân được trộn với nhau để tạo thành hỗn hợp macaron. Phương pháp này thường có cấu trúc nhẵn mịn hơn nhưng cũng ngọt ngào hơn và cũng cần một nhiệt kế kẹo dùng bơm xi-rô đường.
Hỗn hợp đường trứng của Ý hay Pháp có thể được kết hợp với hạnh nhân nghiền.
Một chiếc bánh macaron được làm bằng cách kết hợp đường bột và hạnh nhân nghiền thành một hỗn hợp mịn. Trong một bát riêng, lòng trắng trứng được đánh thành một lớp đặc giống như meringue. Hai phần sau đó được gấp lại với nhau cho đến khi tạo thành trạng thái "bọt cạo râu", và sau đó được thổi, còn lại để tạo thành lớp vỏ đem nướng. Đôi khi, một loại nhân được thêm vào.
Biến thể > Pháp

Một số thành phố và địa phương của Pháp đã chiếm một lịch sử dài cũng như nhiều biến thể, đặc biệt là Lorraine (Nancy và Boulay), Xứ Basque (Saint-Jean-de-Luz), Saint-Emilion, Amiens, Montmorillon, Le Dorat, Sault, Chartres, Cormery và Joyeuse.
Macaron d'Amiens ở thành phố Amiens thì gần giống như bánh quy, tròn và nhỏ, bao gồm hạnh nhân, hoa quả và mật ong, được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1855. Nó dai hơn và không ngọt ngào như ở Paris.
Thành phố Montmorillon thì có riêng một bảo tàng macaron. Maison Rannou-Métivier là hiệu bánh macaron lâu đời nhất ở Montmorillon, có từ năm 1920. Công thức truyền thống làm macaron ở Montmorillon vẫn không đổi thay trong hơn 150 năm qua.
Thị trấn Nancy vùng Lorraine thì có một câu chuyện riêng về lịch sử của macaron. Người ta kể rằng, nữ tu viện trưởng của Remiremont đã lập ra chế độ ăn uống "Nữ Thánh Thể" (Dames du Saint-Sacrement) với các quy định nghiêm ngặt cấm dùng thịt. Và hai chị em nữ tu Marguerite và Marie-Elisabeth đã tạo ra macaron Nancy để thỏa mãn yêu cầu đó. Họ được gọi là "chị em macaron" (Les Soeurs Macarons) và năm 1952, được thành phố Nancy tôn vinh ở Rue de la Hache, nơi chiếc bánh được sáng tạo ra.
Biến thể > Thụy Sĩ

Ở Thụy Sĩ, Luxemburgerli (hay Luxembourger) là một thương hiệu macaroni nổi tiếng do công ty bánh kẹo Confiserie Sprüngli ở Zürich, Thụy Sĩ. Luxemburgerli gồm hai bánh trứng đường hạnh nhân kẹp nhân bơ, hay các hương vị tùy chọn khác. Luxemburgerli nhỏ và nhẹ hơn so với macaroni được bán ở các cửa hàng khác.
Biến thể > Nhật Bản

Ở Nhật macaron thường được gọi là マカロン (makaron). "Makaron" có những biến thể phổ biến rộng rãi mà đậu phộng (lạc) được thay thế cho hạnh nhân và hương vị bánh làm theo phong cách wagashi. Makaron cũng xuất hiện trong mốt thời trang Nhật Bản như phụ kiện điện thoại, đề can, và mỹ phẩm cho phái nữ.
Biến thể > Hàn Quốc

Macaron cũng khá phổ biến ở Hàn Quốc và mang nhiều hương vị giống như những hương vị có thể tìm thấy ở nước Pháp.
Biến thể > New Zealand

Hiện nay, hầu hết các cửa hàng bánh ngọt ở New Zealand sản xuất macaron ở cả ba trung tâm chính Auckland, Wellington và Christchurch. Họ cung cấp bánh tới bất cứ nơi nào trong nước cả về đêm nên bánh gần như còn tươi ngon. Nhưng những khu chợ tươi sống (như Moore Wilsons ở Wellington), các quán cà phê và quán ăn đặc biệt mới là những nơi tốt nhất để tìm thấy macaron.
Biến thể > Mỹ

Các nhà làm bánh ở Mỹ đã điều chỉnh macaroni truyền thống bằng cách thêm các hương liệu Mỹ. Các hương vị bánh nổi tiếng ở Mỹ gồm vụn sô cô la bạc hà, bơ đậu phộng và rau câu, kẹo snicker, champagne đào, hạt dẻ, phô mai (cheesecake) dâu, kẹo bắp (ngô), pretzel tẩm muối, bơ đậu phộng sô cô la, nho khô yến mạch, kẹo cây gậy, quế, thịt xông khói ướp lá phong (maple bacon), bí đỏ và bắp rang caramel tẩm muối.
Sự phổ biến

Ở Paris, cửa hàng bánh ngọt Pháp Ladurée nổi tiếng là nơi làm ra những chiếc bánh macaron chất lượng với cả những hương vị mới hay truyền thống. Có những cửa hàng nổi tiếng khác cũng làm macaron như Pierre Hermé và Fauchon. Ở Pháp và Úc, McDonald's cũng bán macaron trong McCafé.
Bên ngoài châu Âu, bánh còn có sức hấp dẫn ở Mỹ, Canada và Nhật Bản. Gần đây New York và Toronto đã chứng kiến sự tràn ngập của những cửa hàng macaron.
Macaron theo phong cách "Laduree" có thể được tìm thấy ở những nhà hàng, quán cà phê nổi tiếng tại Los Angeles Bottega Louie or Napoleon's Macarons.
Ở Úc, Adriano Zumbo và chương trình truyền hình Vua Đầu bếp Úc của ông đã góp phần đưa macaron trở nên phổ biến, và bánh của ông hiện được bán tại quầy McCafe trong cửa hàng McDonald's ở Úc.
Hình ảnh trong Từ điển bách khoa về các cửa hàng tạp hóa và các ngành công nghiệp liên quan, của Albert Seigneurie, được chỉnh sửa bởi L'Épicier vào năm 1904, trang 432
Công đoạn chuẩn bị Macaron
Monopsis zeyheri

| Monopsis zeyheri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Campanulaceae
Chi (genus): Monopsis
Loài (species): M. zeyheri
Danh pháp hai phần
Monopsis zeyheri (Sond.) Thulin, 1979 
Monopsis zeyheri là loài thực vật có hoa trong họ Hoa chuông. Loài này được (Sond.) Thulin mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Monopsis zeyheri”. Truy cập ngày 18 tháng 6 năm 2013.
Saint Panteleimon, Ohrid

| Saint Panteleimon |
| --- | --- |
Свети Пантелејмон
The exterior of the monastery
Tôn giáo
Giáo phái: Macedonian Orthodox Church (Eastern Orthodox Church)
Quận: Plaošnik
Vị trí
Vị trí: Ohrid, Bắc Macedonia
Kiến trúc
Kiến trúc sư: Clement of Ohrid
Thể loại: Middle-Byzantine
Phong cách: Byzantine style
Sức chứa: 3,000
Saint Panteleimon (tiếng Macedonia: Свети Пантелеjмон, Sveti Pantelejmon, phát âm phát âm tiếng Macedonia: [pantɛlɛjˈmɔn]; tiếng Hy Lạp: Άγιος Παντελεήμων) là một tu viện tại huyện Plaošnik, Ohrid, Bắc Macedonia. Tu viện này do Clement of Ohrid, một tông đồ của thánh Kyrillô và Mêthôđiô xây dựng. Các nhà khảo cổ học đã tin rằng tu viện này là nơi mà các tu sĩ đầu tiên đã học bảng chữ cái Glagolitic (được dùng để dịch kinh Thánh sang tiếng Slav Giáo hội cổ).
Megasema rubrescens

| Megasema rubrescens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Noctuidae
Chi (genus): Megasema
Loài (species): M. rubrescens
Danh pháp hai phần
Megasema rubrescens Schawerda, 1921 
Megasema rubrescens là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
↑  Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
22981 Katz

| Khám phá |
| --- | --- |
Khám phá bởi: Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln
Nơi khám phá: Socorro
Ngày phát hiện: 3 tháng 11 năm 1999
Tên định danh
Tên định danh: 22981
Tên định danh thay thế: 1999 VN30
Đặc trưng quỹ đạo
Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008
Cận điểm quỹ đạo: 1.8793071
Viễn điểm quỹ đạo: 2.7124901
Độ lệch tâm: 0.1814503
Chu kỳ quỹ đạo: 1270.6544887
Độ bất thường trung bình: 309.89772
Độ nghiêng quỹ đạo: 3.32968
Kinh độ điểm mọc: 235.62454
Góc cận điểm: 24.51579
Đặc trưng vật lý
Cấp sao tuyệt đối (H): 14.8
 
22981 Katz (1999 VN30) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 11 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
Triglav

Đối với các định nghĩa khác, xem Triglav (định hướng).
| Triglav |
| --- | --- |
Triglav nhìn từ phía đông
Danh sách: Điểm cao nhất của một quốc gia Ultra
Phiên dịch: ba đỉnh
Vị trí
TriglavSlovenia
Vị trí: Littoral, Thượng Carniola, Slovenia
Dãy núi: Dãy Alps Julia
Tọa độ: 46°23′0″B 13°53′0″Đ﻿ / ﻿46,38333°B 13,88333°Đ﻿ / 46.38333; 13.88333
Leo núi
Chinh phục lần đầu: 1778
Hành trình dễ nhất: scramble / via ferrata
Triglav (phát âm [ˈtɾiːɡlau̯]; tiếng Đức: Terglau, tiếng Ý: Tricorno) là ngọn núi cao nhất ở Slovenia, với độ cao 2.864 mét (9.396 ft), và là đỉnh cao nhất của dãy Alps Julia. Ngọn núi là một biểu tượng của dân tộc Slovene. Nó cũng là trung tâm của vườn quốc gia Triglav, vườn quốc gia duy nhất của Slovenia.
Tên

Nhiều tên đã được dùng cho ngọn núi này theo chiều dài lịch sử. Một tấm bản đồ cổ năm 1567 gọi nó là Ocra mons, Johann Weikhard von Valvasor gọi nó Krma vào nửa sau của thế kỷ 17. Theo nhà leo núi và giáo sư người Đức Adolf Gstirner, dấu vết đầu tiên của từ Triglav lần đầu xuất hiện dưới dạng viết với tên Terglau năm 1452, nhưng tài liệu gốc đã bị mất. Sự xuất hiện tiếp theo của Terglau từ một văn bản năm 1573. Những dạng cổ của cái tên Triglav còn xuất hiện ở dưới dạng Terglau năm 1612, Terglou năm 1664 and Terklou khoảng 1778–89. Tên này xuất phát từ *Tri-golvъ (nghĩa đen là 'ba đầu'—tức, 'ba đỉnh'), nhiều khả năng là do ngọn núi này có ba đỉnh khi nhìn từ đa phần Thượng Carniola. Trong phương ngữ địa phương, tên núi được phát âm là Tərgwòu̯ chứ không phảiTríglav trong tiếng Slovene tiêu chuẩn.
Chú thích

1 2  Banovec, Tomaž (tháng 3 năm 1986). “Triglav, 2864 metrov” [Triglav, 2864 meters]. Planinski vestnik (bằng tiếng Slovenia). LXXXVI (3): 106.
↑  Orožen, Fran (tháng 12 năm 1903). “Kaj pripoveduje Valvasor o Krmi (Triglavu)” [What Does Valvasor Say about Krma (Triglav)] (PDF). Planinski vestnik (bằng tiếng Slovenia). IX (12): 201–202. ISSN 0350-4344.
↑  Zorzut, Ludovik (tháng 7 năm 1961). “Odkrite zanimivosti” [Interesting Facts Discovered]. Planinski vestnik (bằng tiếng Slovenia). XVII. tr. 330. ISSN 0350-4344.
↑  Golec, Boris (2001). “Iz zgodovine pisarniške slovenščine v 1. polovici 18. stoletja” [From the History of Administrative Slovene in the First Half of the 18th Century] (PDF). Arhivi (bằng tiếng Slovenia). XXIV (1): 100. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 14 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2016.
↑  Bezlaj, France. 2005. Etimološki slovar slovenskega jezika, vol. 4. Ljubljana: Slovenska akademija znanosti in umetnosti, p. 224.
Amata caspia

| Amata caspia |
| --- | --- |


Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Lớp:: Insecta
Bộ:: Lepidoptera
Liên họ:: Noctuoidea
Họ:: Erebidae
Phân họ:: Arctiinae
Chi:: Amata
Loài:: A. caspia
Danh pháp hai phần
Amata caspia (Staudinger, 1877)

Các đồng nghĩa
  Danh sách  Syntomis caspia Staudinger, 1877   Syntomis caspia martinierici Bryk, 1941   Syntomis caspia martini-erici Bryk, 1941   Syntomis minuta A. Bang-Haas, 1910   Amata (Syntomis) banghaasi Obraztsov, 1966   Amata (Syntomis) minutissima Obraztsov, 1966   Syntomis banghaasi schachti de Freina, 1994  
Amata caspia là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Núi Roraima

| Núi Roraima |
| --- | --- |
 Núi RoraimaVị trí của núi Roraima phía đông Venezuela (tiếp giáp với Guyana và Brazil) 
Độ cao: 2.810 m (9.220 ft)
Phần lồi: 2.338 m (7.671 ft)
Danh sách: Điểm cao của quốc gia Ultra prominent peak
Vị trí
Vị trí: Venezuela/Brazil/Guyana
Dãy núi: Cao nguyên Guiana
Tọa độ: 5°08′36″B 60°45′45″T﻿ / ﻿5,14333°B 60,7625°T﻿ / 5.14333; -60.76250
Địa chất
Kiểu: Cao nguyên
Leo núi
Chinh phục lần đầu: 1884, dẫn bởi Sir Everard im Thurn, đi cùng với Harry Inniss Perkins và một vài người Guyanese bản xứ
Hành trình dễ nhất: Hike
Núi Roraima (tiếng Tây Ban Nha: Monte Roraima [ˈmonte roˈɾaima], cũng được biết đến với tên Tepuy Roraima và Cerro Roraima; tiếng Bồ Đào Nha: Monte Roraima [ˈmõtʃi ʁoˈɾajmɐ]) là điểm cao nhất của chuỗi cao nguyên tepui Pakaraima thuộc Nam Mỹ. Miêu tả lần đầu bởi nhà thám hiểm người Anh Sir Walter Raleigh vào năm 1596, vùng đỉnh rộng 31 km² diện tích đỉnh của nó được bao từ mọi phía bởi những dốc đá cao 400 mét (1.300 ft). Núi này cũng là vùng tiếp giáp giữa ba nước: Venezuela (85%), Guyana (10%) và Brazil (5%).
Văn hóa

Đây được xem là một trong những ngọn núi lâu đời nhất trên thế giới, có niên đại khoảng 2 tỉ năm trước trong thời kì tiền Cambri. Ngọn núi Roraima và thác nước Angel còn là ý tưởng hình ảnh cho “thác Thiên Đường” trong bộ phim hoạt hình nổi tiếng Up đã đoạt 2 giải Oscar năm 2009 ở hạng mục Phim hoạt hình hay nhất và Nhạc phim hay nhất.
Giovanni Donati

| Giovanni Donati |
| --- | --- |

Sinh: (1826-12-16)16 tháng 12, 1826 Pisa, Ý
Mất: 20 tháng 9, 1873(1873-09-20) (46 tuổi) Florence, Ý
Quốc tịch: Áo
Giải thưởng: Giải Lalande (1858)
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Thiên văn học
 
Giovanni Battista Donati (phát âm tiếng Ý: [dʒoˈvanni baˈtista doˈnaːti]) (1826-1873) là nhà thiên văn người Ý.
Dunati được công nhận tốt nghiệp tại ngôi trường đại học tại quê nhà, Pisa, và sau đó tham gia vào bộ quản lý của đài thiên văn ở Florence vào năm 1852. Ông được chỉ định giám đốc vào năm 1864.
Donati là một người tiên phong trong việc nghiên cứu quang phổ của vì sao, Mặt Trời và các sao chổi. Ông quan sát pha tối Mặt Trời vào ngày 18 tháng 7 năm 1860 ở Torreblanca ở Tây Ban Nha. Cũng trong năm đó, ông bắt đầu các cuộc thử nghiệm về quang phổ của sao. Vào năm 1862, ông xuất bản một luận văn có tên Intorno alle strie degli spettri stellari đề cập đến vấn đề sự thuận lợi của phân loại vật lý đối với các vì sao. Donati cũng sử dụng quang phổ của các sao chổi để tìm ra cấu tạo thành phần của chúng. Cụ thể, đối với sao chổi 1864b, ông tìm thấy 3 vệt sáng của nó mà sau này được William Huggins chỉ ra đó là ánh sáng phát quang do carbon sinh ra. Ông còn khám phá ra rằng quang phổ của sao chổi còn dễ thay đổi khi đi qua Mặt Trời, dẫn đến việc ánh sáng tự nó phát ra lớn hơn ánh sáng phản xạ từ Mặt Trời. Chí ít, ông đã chỉ ra rằng thành phần của các sao chổi là gas. Giữa 1854 và 1864, ông khám phá 6 sao chổi mới, trong đó có một cái được đặt tên là Sao chổi Donati. Ngoài ra, Donati còn nghiên cứu về cực quang vào ngày 4 tháng 2 năm 1872. Từ đó, ông chỉ ra rằng đó là một hiện tượng đặc trưng của khoa học và ông đã gọi nó là "khí tượng học vũ trụ". Tuy nhiên, ông đã không thể theo đuổi nghiên cứu này vì ông qua đời do bệnh tả. Chính vì căn bệnh đó, ông đã không thể tham dự hội nghị khoa học được tổ chức tại Viên vào năm 1874.
Vinh danh

Hố Donati trên Mặt Trăng.
Tiểu hành tinh 16682 Donati.
Chú thích

1 2  Giovanni Battista DONATI Lưu trữ 2011-09-27 tại Wayback Machine. in G. F. Tricomi, Matematici italiani del primo secolo dello stato unitario, Memorie dell'Accademia delle Scienze di Torino. Classe di Scienze fisiche matematiche e naturali, serie IV tomo I, 1962.
1 2 3  Донати, Джанбатиста, Great Soviet Encyclopedia (in Russian)
↑   Một hoặc nhiều câu trước bao gồm văn bản từ một ấn phẩm hiện thời trong phạm vi công cộng: Chisholm, Hugh biên tập (1911). “Donati, Giovanni Battista”. Encyclopædia Britannica. 8 (ấn bản thứ 11). Cambridge University Press. tr. 408.
Spätzle

spätzle làm ở nhà kiểu knöpfle
spätzle mỏng thương mại
Thịt gà sốt ớt tây Hungary với nokedli
Spätzle [ˈʃpɛtslə] Tập tin:De-Spätzle.ogg (tiếng Schwäbisch số nhiều của Spatz nhỏ, như vậy nghĩa đen: các con chim sẻ nhỏ), hay Spätzli hoặc Chnöpfli ở Thụy Sĩ Knöpfle hay tiếng Hungary Nokedli, Csipetke hay Galuska) là một mì trứng mềm được dùng trong thực phẩm ở Nam Đức và Áo, Thụy Sĩ, Hungary, Alsace, Moselle và Nam Tyrol.
Đối tác chiến lược, đối tác toàn diện (Việt Nam)

Đối tác chiến lược, đối tác toàn diện là cụm từ chỉ quan hệ ngoại giao giữa hai nước với nhau. Quan hệ từ đối tác song phương, đối tác khu vực tới đối tác toàn diện, đối tác chiến lược. Cho tới năm 2013, mặc dù đã có tới 10 mối quan hệ đối tác chiến lược được thành lập trong vòng hơn 10 năm trước đó, nhưng các nhà hoạch định chính sách đối ngoại Việt Nam vẫn chưa đưa ra được một định nghĩa rõ ràng cho khái niệm này, đặc biệt là nội hàm của nó. Trong bài phỏng vấn của Báo điện tử Chính phủ năm 2015, ông Trần Việt Thái, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược, Học viện Ngoại giao đã thống kê: Việt Nam có 5 đối tác chiến lược toàn diện, 15 đối tác chiến lược (tính cả bốn đối tác chiến lược toàn diện) và 12 đối tác toàn diện. Theo thạc sĩ Lê Hồng Hiệp, một mối quan hệ nên được coi là "chiến lược" đối với Việt Nam chỉ khi nó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với an ninh, thịnh vượng, và vị thế quốc tế của Việt Nam. Trong ba khía cạnh này, hai khía cạnh an ninh và thịnh vượng phải là hai khía cạnh cốt yếu, còn khía cạnh cuối cùng chỉ mang ý nghĩa thứ yếu .
Tính tới năm 2025, hiện Việt Nam có: 12 Đối tác Chiến lược Toàn diện; 20 Đối tác Chiến lược (bao gồm cả 11 Đối tác Chiến lược Toàn diện) và 14 Đối tác Toàn diện. Trong đó 10/12 nước cùng là thành viên CPTPP (không tính Việt Nam) với 5 nước là Đối tác chiến lược toàn diện, 1 nước là Đối tác chiến lược và 3 nước là Đối tác toàn diện; 2 nước còn lại chưa có quan hệ đối tác cao là Peru và Mexico. Với các nước khối ASEAN, hiện Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao cao cấp với toàn bộ 9/9 nước thành viên (không tính Việt Nam) với 3 nước Đối tác chiến lược toàn diện, 2 nước Đối tác chiến lược và 2 nước Đối tác toàn diện; 2 nước còn lại là Campuchia và Lào là Quan hệ đặc biệt. Với các nước trong nhóm G20, hiện Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao cao cấp với 16/20 thành viên với 9 thành viên Đối tác chiến lược toàn diện, 4 thành viên Đối tác chiến lược và 3 thành viên Đối tác toàn diện; 4 thành viên còn lại chưa có quan hệ đối tác cao là Mexico, Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Liên minh Châu Âu.
Có một trường hợp đặc biệt khác trong các đối tác của Việt Nam là Hoa Kỳ, được nâng thẳng mức quan hệ từ Đối tác Toàn diện (xác lập năm 2013) lên mức cao nhất là Đối tác Chiến lược Toàn diện (xác lập năm 2023), mà bỏ qua mức Đối tác Chiến lược.
Đối tác chiến lược toàn diện

Đối tác chiến lược toàn diện hay còn gọi là đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, tức là hai hay nhiều bên xác định gắn bó lợi ích lâu dài, hỗ trợ lẫn nhau và thúc đẩy sự hợp tác sâu rộng và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực mà các bên cùng có lợi. Đồng thời hai bên còn xây dựng sự tin cậy lẫn nhau ở cấp chiến lược.
Tới năm 2025 đã có 12 nước có quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam là: Trung Quốc (2008); Nga (2012); Ấn Độ (2016); Hàn Quốc (2022); Hoa Kỳ (09/2023) và Nhật Bản (11/2023); Úc (03/2024), Pháp (10/2024) và Malaysia (11/2024); New Zealand (02/2025), Indonesia (10/03/2025) và Singapore (12/03/2025).
Danh sách dưới đây được liệt kê theo năm nâng cấp mối quan hệ:
Đối tác chiến lược toàn diện > Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Bài chi tiết: Quan hệ Trung Quốc – Việt Nam
Trong chuyến thăm chính thức Trung Quốc tháng 5 năm 2008 của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, lãnh đạo cấp cao hai nước đã nhất trí xây dựng "Quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện" trong thế kỷ 21 trên cơ sở phương châm 16 chữ vàng "Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai" và tinh thần 4 tốt "Láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt".
Nhân chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí Thư, Chủ tịch Tập Cận Bình tới Hà Nội từ ngày 12-13/12/2023, hai bên đã ký Tuyên bố chung về việc "tiếp tục làm sâu sắc và nâng tầm hơn nữa quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam – Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược".
Đối tác chiến lược toàn diện > Liên bang Nga

Bài chi tiết: Quan hệ Nga – Việt Nam
Ngày 1 tháng 3 năm 2001, trong chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Nga Vladimir Putin – chuyến thăm chính thức Việt Nam đầu tiên của người đứng đầu nhà nước Nga kể từ khi Nga được thành lập năm 1991, 2 bên ký Tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược. Đây được coi là nền tảng sự hợp tác của Việt Nam và Nga trong thế kỷ 21. Nga cũng trở thành nước đầu tiên thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Việt Nam.
Ngày 20 tháng 11 năm 2006, trong chuyến thăm Việt Nam lần thứ 2 của Tổng thống Nga Putin, 2 bên ra tuyên bố về "quan hệ đối tác chiến lược và sự hợp tác toàn diện giữa 2 nước".
Ngày 27 tháng 7 năm 2012, trong chuyến đi thăm Nga của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, 2 bên ra Tuyên bố chung về tăng cường quan hệ Việt - Nga ghi nhận 2 nước "quan hệ đối tác chiến lược toàn diện".