Nam Lợi
Lịch s­ử hình thành

Xã Nam Lợi được hình thành trên một phần đất cũ của hai tổng Cổ Nông và Duyên Hưng Thượng (sau đổi tổng Duyên Hưng Thượng thành tổng Duyên Hưng)  của huyên Nam Chân (Sau đổi huyện Nam Chân thành huyên Nam Trực).
Tổng Duyên Hưng: Năm Minh Mạng 14 (1833) (có tài liệu nói là năm Minh Mệnh thứ 6 [1826]) quan tỉnh dâng sớ xin lấy từ sông Phù Kim (sau là xã Phù Ngọc, tổng Duyên Hưng Thượng) về phía Nam đặt huyện Chân Ninh (sau đổi là Trực Ninh); từ phía bắc trở lên vẫn là phần đất huyện Nam Chân thuộc phủ Thiên Trường; huyện Nam Chân có 6 tổng: Cổ Nông, Bái Dương, Cổ Da, Thi Liệu, Sa Lung, Diên Hưng thượng (hay Duyên Hưng thượng, sau đổi là Duyên Hưng - hay Diên Hưng); huyện Chân Ninh có 6 tổng: Thần Khê, Quần Lãng, Phương Để, Kim Giả (hay Kim Giá), Duyên Hưng hạ (hay Duyên Hưng hạ, sau đổi là Duyên Hưng - Diên Hưng), Quần Anh. Đến cuối thế kỷ XĨ tổng Duyên Hưng thuộc huyện Nam Trực gồm có 20 xã, trang: xã Diên Hưng, trang Diên Hưng Thượng, trang Diên Hưng Hạ, trang Diên Hưng Tiền, trang Diên Hưng Hậu, xã Nam Hưng, trang Nam Hưng Thượng, xã Bằng Hưng, xã Đô Quan (trước là trang Tiểu Trúc), trang Đô Quan Hạ, trang Trung Thượng xã Đô Quan, trang Đô Quan Thượng, xã Quần Lao, xã Cổ Chử, trang Cổ Chử, xã Ngọc Tỉnh, trang Ngọc Tỉnh, xã An Nông, xã Phù Ngọc, trang Thiều Dương. Đến khoảng năm 1887 (đời Đồng Khánh), theo Đồng Khánh dư địa chí gồm có 19 xã, trang: xã Diên Hưng, trang Diên Hưng Thượng, trang Diên Hưng Tiền, trang Diên Hưng Hậu, xã Nam Hưng, trang Nam Hưng Thượng, trang Nam Hưng Hạ (mới xuất hiện), xã Bằng Hưng, xã Đô Quan, trang Đô Quan Hạ, trang Trung Thượng xã Đô Quan, xã Quần Lao, xã Cổ Chử, trang Cổ Chử, xã Ngọc Tỉnh, trang Ngọc Tỉnh, xã An Nông, xã Phù Ngọc, trang Thiều Dương, không còn địa danh trang Duyên Hưng Hạ, xuất hiện thêm địa danh mới là trang Nam Hưng Hạ. Khoảng năm Duy Tân thứ 9 (1915) xuất hiện lại địa danh trang Duyên Hưng Hạ trang Đô Quan Trung; không còn xuất hiện địa danh trang Nam Hưng Thượng, trang Nam Hưng Hạ, trang Trung Thượng xã Đô Quan. Thuộc về xã Nam Lợi ngày nay gồm: xã Diên Hưng (nay là các xóm Long Duyên, Long Tiến, Long Vân, Long Hanh, Long Thành đều thuộc thôn Duyên Hưng), trang Diên Hưng Thượng (nay là xóm Thượng Trang thôn Duyên Hưng), xã Nam Hưng (nay là thôn Nam Hưng), xã Bằng Hưng (nay là thôn Bằng Hưng), xã Đô Quan (nay là thôn Đô Quan), trang Đô Quan Trung (nay là thôn Đô Thượng),  trang Đô Quan Hạ (nay là thôn Hạ), xã Quần Lao (nay là thôn Quần Lao), xã Ngọc Tỉnh (nay là thôn Ngọc Tỉnh), trang Ngọc Tỉnh (nay là thôn Biên Hòa). Thuộc về xã Nam Hải ngày nay gồm: trang Diên Hưng Tiền (nay là thôn Duyên Tiền hay Trang Tiền), trang Diên Hưng Hậu (nay là thôn Duyên Hậu hay Trang Hậu), trang Nam Hưng Thượng (nay là thôn Nam Thượng), trang Nam Hưng Hạ (nay là thôn Nam Hạ), trang Thiều Dương (nay là thôn Thiều Dương), trang Cổ Chử (nay có thể là thôn Cổ Trang). Thuộc về xã Nam Tiến ngày nay gồm: xã An Nông (nay là thôn An Nông). Thuộc về xã Nam Thái ngày nay gồm: xã Phù Ngọc (nay là thôn Phú Thụ). Thuộc về xã Bình Minh ngày nay gồm: xã Cổ Chử (nay là có thể là thôn Cổ Chử).
Tổng Duyên Hưng huyện Trực Ninh: Khoảng cuối thế kỷ XIX gồm 13 xã, trang, phường: trang Duyên Hưng Đông, trang Duyên Hưng Nam, trang Duyên Hưng Bình, trang Dương Thiện, xã Duyên Bình, xã Duyên Lãng, xã Sa Đê, xã Quỹ Đê, xã Ngoại Đê, xã Liễu Đê, xã Trung Khánh, phường thủy cơ Quỹ Đê, phường thủy cơ Duyên Lãng. Khoảng năm Duy Tân thứ 9 (1915) gồm 10 xã, ấp, trang: trang Duyên Hưng Đông, trang Duyên Hưng Nam, trang Duyên Hưng Bằng, xã Duyên Bình, xã Duyên Lãng, xã Sa Đê, xã Quỹ Đê, ấp Đại Đê, xã Liễu Đê, xã Dương Mỹ, như vậy không còn xuất hiện địa danh xã Trung Khánh, trang Dương Thiện (có thể xã đổi thành xã Dương Mỹ), xã Ngoại Đê (có thể đã đổi thành xã Đại Đê), trang Duyên Hưng Bình (có thể đổi thành Duyên Hưng Bằng), phường thủy cơ Quỹ Đê, phường thủy cơ Duyên Lãng. Thuộc về xã Trực Thanh ngày nay gồm: trang Duyên Hưng Bằng (nay xã xóm Bằng Trang), trang Duyên Hưng Đông. Thuộc về xã Trực Nội ngày nay gồm: trang Duyên Hưng Nam, xã Duyên Lãng, trang Dương Thiện, xã Sa Đê. Thuộc về xã Trực Hưng ngày nay gồm: xã Quỹ Đê. Thuộc về xã Trực Khang ngày nay gồm: xã Duyên Bình. Thuộc về thị trấn Liễu Đề ngày nay gồm: xã Đại Đê, xã Liễu Đê. Như vậy đất đai tổng Duyên Hưng ngày nay gồm 1 phần xã Trực Thanh (trừ Ngọc Đông), 1 phần xã Trực Hưng (trừ Duyên Cầu), toàn bộ xã Trực Nội, Trực Khang, thị trấn Liễu Đề, Trực Nội, Trực Hưng, Trực Đạo, Trực Mỹ, Trực Thuận.
Tổng Cổ Nông: Đến khoảng năm 1887 (đời Đồng Khánh), theo Đồng Khánh dư địa chí gồm có 17 xã, trang: xã Xối Trì (hay Nhuế Trì), xã Xối Tây (hay Nhuế Tây), xã Xối Thượng (hay Nhuế Thượng), xã Thượng Nông, trang Thượng Nông, xã Liên Tỉnh, xã Trí An, xã Bách Tính, xã Điện An, xã Hưng Đễ (trước là Giá trang, thời Đinh là xã Tử Giá, thời Trần đổi là Vĩnh Hưng, thời Nguyễn đổi là Hưng Đễ, năm Thành Thái thứ 1 (1889) tách thôn Thượng để lập xã Hưng Nghĩa. Tên nôm là làng Mía), trang Hưng Nhượng Thượng, trang Hưng Nhượng Trung, trang Hưng Nhượng Hạ, xã Cổ Nông, xã Thượng Lao, xã Hạ Lao, trang Du Ti (trước là trang Tư Đồ, sau đổi thành trang Du Ti, rồi lại đổi thành trang Du Tư). Năm Thành Thái thứ 4 (1892) tách 7 xã của tổng Cổ Nông để đặt thêm tổng Liên Tỉnh, tổng Cổ Nông còn các xã, trang: xã Cổ Nông, xã Bách Tính, xã Trí An, xã Điện An, xã Hưng Đễ, xã Thượng Nông, trang Thượng Nông, xã Hưng Đễ, trang Hưng Nhượng Thượng (trước là trang Vĩnh Hưng Thượng), trang Hưng Nhượng Trung (trước là trang Vĩnh Hưng Trung), trang Hưng Nhượng Hạ (trước là trang Vĩnh Hưng Hạ). Năm Thành Thái thứ 5 (1893), trích 2 xã Quy Phú, Tương Nam (xã Tương Nam trước là xã Nhượng Đông sau đổi thành xã Tương Đông, rồi lại đổi thành Tương Nam). thuộc tổng Hành Thiện huyện Giao Thuỷ lệ vào tổng Cổ Nông huyện Nam Trực. Khoảng năm Duy Tân thứ 9 (1915) xuất hiện thêm địa danh trang Cổ Nông Hạ trại, trang Cổ Nông, xã Đồng Thượng; không còn thấy xuất hiện địa danh trang Thượng Nông. Thuộc về xã Nam Lợi ngày nay gồm: trang Hưng Nhượng Thượng (nay là thôn Vĩnh Thượng), trang Hưng Nhựng Trung và trang Hưng Nhượng Hạ (nay là thôn Trung Hạ). Thuộc về xã Nam Hoa ngày nay gồm: xã Hưng Đễ (nay là thôn Hưng Đễ), xã Hưng Nghĩa (nay là thôn Hưng Nghĩa), xã Trí An (nay là thôn Trí An). Thuộc về xã Bình Minh ngày nay gồm: xã Cổ Nông ( nay là thôn Cổ Nông Đông và thôn Cổ Nông Tây), xã Thượng Nông (nay là thôn Thượng Nông). Thuộc về xã Nam Hồng ngày nay gồm: xã Bách Tính, xã Quy Phú. Thuộc về xã Nam Hùng ngày nay gồm: xã Điện An (nay là thôn Điện An). Thuộc về xã Nam Thanh ngày nay gồm: xã Tương Nam (nay là thôn Tương Nam, thôn Nội, thôn Tân Giang, thôn Duyên Giang). Chưa xác định được các trang Thượng Nông, trang Cổ Nông Hạ trại, trang Cổ Nông, xã Đồng Thượng ngày nay thuộc khu vực nào.
Sau cách mạng tháng 8 năm 1945 hàng loạt các xã mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập các làng - xã cũ. Các xã Ngọc Tỉnh, Duyên Hưng, Bằng Hưng, Nam Hưng, Đô Quan, Quần Lao và các trang Đô Quan Trung, Đô Quan Hạ, Duyên Hưng Thượng,  Ngọc Tỉnh, của tổng Duyên Hưng với các xã Hạ Lao, Xối Tây, Xối Trì, trang Du Tư của tổng Liên Tỉnh và xã Tương Nam của tổng Cổ Nông thành lập xã mới lấy tên là Chấn Đông. Các xã Hưng Nghĩa, Hưng Đễ, Trí An và các trang Hưng Nhượng Thượng, Hưng Nhượng Trung, Hưng Nhượng Hạ của tổng Cổ Nông với xã Y Lư của tổng Cổ Da thành lập xã mới lấy tên là Nguyễn Huệ.
Ngày 15 tháng 10 năm 1952 Thủ tướng Chính phủ ra Nghị định số 224 -TTg đổi tên 15 xã trong huyện: Đổi xã Chấn Đông thành xã Nam Long, đổi xã Nguyễn Huệ thành xã Nam Hoa.
Chia tách xã Nam Hoa thành 2 xã Nam Hoa và xã Nam Quan. Xã Nam Hoa gồm các thôn: Y Lư, Hưng Nghĩa, Hưng Đễ và Trí An của xã Nam Hoa cũ. Xã Nam Quan gồm các thôn: Vĩnh Thượng (trước là trang Hưng Nhượng Thượng), Trung Hạ (trước là trang Hưng Nhượng Trung  và trang Hưng Nhượng Hạ) của xã Nam Hoa cũ và các thôn Quần Lao, Đô Quan, Đô Hạ (trước là trang Đô Quan Hạ), Đô Thượng (trước là trang Đô Quan Trung) của xã Nam Long cũ.
Chia xã Nam Long thành 2 xã Nam Long và Nam Lợi. Xã Nam Long gồm các thôn: Tương Nam, Hạ Lao, Xối Tây, Xối Trì và Du Tư. Xã Nam Lợi gồm các thôn: Nam Hưng, Bằng Hưng, Duyên Hưng (gồm xã Duyên Hưng và trang Duyên Hưng Thượng), Ngọc Tỉnh, Biên Hòa (trước là trang Ngọc Tỉnh). Cắt các thôn Quần Lao, Đô Quan, Đô Hạ (trước là trang Đô Quan Hạ), Đô Thượng (trước là trang Đô Quan Trung) của xã Nam Long cũ về xã Nam Quan. Xã Nam Quan là ghép từ  chữ đầu "Nam" trong tên huyện Nam Trực và chữ cuối "Quan" trong Đô Quan là thôn lớn nhất trong xã, ngoài ra chữ Quan còn xuất hiện trong tên cũ của các thôn Đô Hạ (trước là trang Đô Quan Hạ) và thôn Đô Thượng (trước là trang Đô Quan Trung)
Sau cách mạng tháng 8 năm 1945 hình thành một số thôn mới như Đô Đò của xã Nguyễn Huệ, thôn Liên Bách, Đồng Bản của xã Chấn Đông.

Ngày 23/02/1977 theo Quyết định 617 -VP 18 hợp nhất hai xã Nam Quan và Nam Lợi thành xã Nam Lợi.
Thực hiện theo quyết định số 292/QĐ-UBND năm 2000 của Ủy ban nhân dân tỉnh Nam Định về việc sắp xếp thành lập thôn, xóm để thuận tiện cho việc quản lý hành chính địa phương, xã Nam Lợi sắp xếp thành 20 thôn, xóm của 14 làng cổ, bao gồm: Xóm 1 Đô Đò, xóm 2 Đô Đò, Đô Thượng, Đô Hạ, xóm 1 Đô Quan, xóm 2 Đô Quan, Liên Bách, Quần Lao, Vĩnh Thượng, Trung Hạ, Bằng Hưng, xóm 1 Duyên Hưng (gồm các xóm nhỏ là Long Hanh, Long Thành), xóm 2 Duyên Hưng (gồm các xóm nhỏ là Long Vân, Long Tiến), xóm 3 Duyên Hưng (gồm các xóm nhỏ là Long Duyên, Thượng Trang), xóm 1 Biên Hòa, xóm 2 Biên Hòa, Đồng Bản, Nam Hưng, xóm 1 Ngọc Tỉnh, xóm 2 Ngọc Tỉnh.
  Thực hiện kế hoạch 97/KH-UBND ngày 19/8/2021 của UBND tỉnh Nam Định về sắp xếp, sáp nhập thôn, xóm, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Nam Định và kế hoạch 73/KH-UBND ngày 26/8/2021 của UBND huyện về việc  sắp xếp, sáp nhập thôn, xóm, tổ dân phố trên địa bàn huyện Nam Trực giai đoạn 2021-2022. Thực hiện nghị quyết số 63/2021/NQ-HDND ngày 02 tháng 12 năm 2012 của hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định thù UBND xã Nam Lợi đã sắp xếp sáp nhập 14 thôn làng cổ thành 10 thôn mới:
Sáp nhâk xóm 1 Đô Đò với xóm 2 Đô Đò thành thôn Đô Đò;
Sáp nhập thôn Đô Thượng với thôn Vĩnh Thượng thành thôn Đô Thượng Vĩnh Thượng;
Sáp nhập thôn Đô Hạ với thôn Trung Hạ thành thôn Đô Hạ Trung Hạ;
Sáp nhập xóm 1 Đô Quan với xóm 2 Đô Quan thành thôn Đô Quan;
Sáp nhập thôn Bằng Hưng với thôn Quần Lao thành thôn Quần Lao Bằng Hưng;
Sáp nhập xóm 1 Duyên Hưng với xóm 2 Duyên Hưng và xóm 3 Duyên Hưng thành thôn Duyên Hưng;
Sáp nhập xóm 1 Ngọc Tỉnh với xóm 2 Ngọc Tỉnh thành thôn Ngọc Tỉnh;
Sáp nhập xóm 1 Biên Hòa với xóm 2 Biên Hòa và thôn Đồng Bản thành thôn Biên Hòa Đồng Bản.
Thôn Liên Bách giữ nguyên
Thôn Nam Hưng giữ nguyên