stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Angerona mongoligena

| Angerona mongoligena> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Angerona
Loài (species): A. mongoligena
Danh pháp hai phần
Angerona mongoligena Bryk 1948 
Angerona mongoligena là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Jaan Kross

| Jaan Kross |
| --- | --- |
Jaan Kross vào năm 1987, được chụp bởi Guenter Prust
Sinh: (1920-02-19)19 tháng 2 năm 1920 Tallinn, Estonia
Mất: 27 tháng 12 năm 2007(2007-12-27) (87 tuổi)
Quốc tịch: Estonian
Thể loại: Tiểu thuyết
Phối ngẫu: Helga Pedusaar Helga Roos Ellen Niit
Con cái: 4
Jaan Kross năm 2004
Jaan Kross (19 tháng 2 năm 1920 - 27 tháng 12 năm 2007)  là một nhà văn người Estonia. Ông đã được đề cử nhiều lần cho giải Nobel Văn học trong những năm đầu thập niên 1990.
Những năm đầu đời

Sinh ra ở Tallinn, Estonia, là con trai của một công nhân luyện kim khí lành nghề, Jaan Kross học tại Trường Ngữ pháp Jakob Westholm, và theo học tại Đại học Tartu (1938-1945) và tốt nghiệp Trường Luật. Ông dạy ở đó với tư cách là một giảng viên cho đến năm 1946.
Năm 1940, khi Kross 20 tuổi, Liên Xô đã xâm lược và sau đó chiếm đóng ba nước Baltic. Sau đó vào năm 1941, Đức Quốc xã đã xâm chiếm lấy đất nước và đã tạo thành một thời gian bình yên ngắn ngủi cho nhiều người dân (ngoại trừ người Do Thái gốc Estonia) nhưng người Eston đã sớm nhận ra rằng Đức quốc xã còn tệ hơn như Liên Xô. Hai cường quốc này sau đã có một thỏa thuận ngừng bắn ngắn ngủi, khi cả hai đều ký hiệp ước đình chiến. Hitler và Stalin chia cắt Đông Âu trong một nghị định thư bí mật của hiệp ước này và lại khiến các nước Baltic trở thành một phần của Stalin. [cần dẫn nguồn]
Kross lần đầu tiên bị Đức bắt giữ trong sáu tháng vào năm 1944 trong thời kỳ Đức chiếm đóng Estonia (1941-1944). Sau đó, vào ngày 5 tháng 1 năm 1946, khi Estonia một lần nữa trở thành một phần của Liên Xô, anh ta đã bị chính quyền chiếm đóng của Liên Xô bắt giữ, anh ta đã giữ anh ta một thời gian ngắn trong hầm của trụ sở NKVD, sau đó cho anh ta ở tù tại Tallinn, cuối cùng vào tháng 10 năm 1947, trục xuất anh ta đến một trại cải tạo lao động ở Vorkuta, Nga. Ông đã dành tổng cộng tám năm ở vùng Bắc Nga này, sáu người làm việc trong các hầm mỏ tại trại lao động ở Inta, sau đó làm những công việc dễ dàng hơn, cộng với hai năm vẫn sống như một người bị trục xuất, nhưng vẫn không ở trong trại lao động. Khi trở về Estonia vào năm 1954, ông đã trở thành một nhà văn chuyên nghiệp, không chỉ vì các nghiên cứu luật của ông trong thời kỳ độc lập của Estonia bây giờ không có giá trị gì, vì luật pháp của Liên Xô đã thay đổi.
Lúc đầu Kross viết thơ, ám chỉ một số hiện tượng đương đại dưới vỏ bọc viết về các nhân vật lịch sử. Nhưng anh sớm chuyển sang viết văn xuôi, một thể loại trở thành tác phẩm chính của anh.
Là một nhà văn > Công nhận và dịch thuật

Kross cho đến nay là nhà văn người Estonia nổi tiếng nhất trong nước và quốc tế. Ông đã được đề cử nhiều lần cho giải Nobel Văn học trong những năm đầu thập niên 1990, và được vinh danh là Nhà văn Nhân dân của Estonia Xô Viết (1985); ông đã nhận được Giải thưởng Nhà nước Xô Viết Estonia (1977). Ông cũng đã tổ chức một số tiến sĩ danh dự và nghệ thuật quốc tế, bao gồm cả đơn giai cấp cao nhất của Estonia và một trong những giai cấp cao nhất của Đức. Năm 1999, ông được trao giải thưởng của Hội văn học Baltic.
Năm 1990, Kross đã giành giải thưởng Ngọn lửa vàng quốc tế.
Do vị thế và tầm nhìn của Kross là một nhà văn hàng đầu của Estonia, các tác phẩm của ông đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ, nhưng chủ yếu là tiếng Phần Lan, Thụy Điển, Nga, Đức và Latvia. Đó là lý do của sự gần gũi về địa lý và cũng là một lịch sử phổ (ví dụ, Estonia là thuộc địa của Thụy Điển vào thế kỷ 17 và tiếng Đức là ngôn ngữ của các tầng lớp thượng lưu của xã hội Estonia trong hàng trăm năm). Có thể thấy từ danh sách dưới đây vào năm 2015, có năm cuốn sách của Kross đã được xuất bản trong bản dịch tiếng Anh với các nhà xuất bản ở Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. Nhưng một số tiểu thuyết ngắn, tiểu thuyết và truyện ngắn đã được xuất bản trong thời Liên Xô (1944-1991) trong bản dịch tiếng Anh và xuất bản ở Liên Xô.
Bản dịch chủ yếu là từ bản gốc tiếng Estonia. Tuy nhiên, đôi khi các bản dịch đã được thực hiện, trong thời Liên Xô trước tiên được dịch sang tiếng Nga và sau đó từ tiếng Nga sang tiếng Anh, không thường xuyên bởi người bản ngữ của tiếng Nga hoặc tiếng Estonia. Ngày nay, các tác phẩm của Kross được dịch sang tiếng Anh trực tiếp từ tiếng Estonia hoặc thông qua phiên bản tiếng Phần Lan. Một danh sách đầy đủ các bản dịch các tác phẩm của Jaan Kross sang các ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh có thể được tìm thấy trên trang web ELIC.
Kross biết tiếng Đức từ khi còn khá nhỏ vì bạn bè của gia đình anh nói tiếng mẹ đẻ của họ và mẹ của Kross có khả năng hiểu tốt. Tuy nhiên, tiếng Nga của anh chủ yếu được học một cách khó khăn khi làm tù nhân ở Gulag. Nhưng ông cũng có một số kiến thức về tiếng Thụy Điển và đã dịch một cuốn tiểu thuyết tội phạm của Christian Steen (bút danh một tiểu thuyết gia người Estonia lưu vong Karl Ristikivi) từ tiếng Thụy Điển đó. Ông cũng đã dịch các tác phẩm của Pierre-Jean de Béranger, Honoré de Balzac và Paul Éluard từ tiếng Pháp, Bertolt Brecht và Rolf Hochhuth từ tiếng Đức, Ivan Goncharov và David Samoilov từ tiếng Nga, và Alice in Wonderland, Macbeth và Othello từ tiếng Anh.
Qua đời

Jaan Kross qua đời tại Tallinn ở tuổi 87, vào ngày 27 tháng 12 năm 2007. Ông được sống với vợ là tác giả và nhà thơ trẻ em Ellen Niit cùng bốn đứa con. Tổng thống Estonia Toomas Hendrik Ilves, đã ca ngợi Kross "là người bảo tồn ngôn ngữ và văn hóa Estonia".
Kross được chôn cất tại nghĩa trang Rahumäe ở Tallinn.
Đánh giá

"Ông ấy là một trong những người giữ tinh thần của người dân và khiến chúng tôi sẵn sàng nắm lấy cơ hội khôi phục nền độc lập của Estoni." - Toomas Hendrik Ilves
Thư mục

Các tiêu đề tiếng Estonia được chọn theo thứ tự thời gian
Kolme katku vahel (Giữa ba bệnh dịch), 1970-1976. Một tứ giác của tiểu thuyết.
Klio silma tất cả (Dưới cái nhìn của Clio), năm 1972. Bốn tiểu thuyết.
Kolmandad mäed (Phạm vi thứ ba của Hills ), 1974. Cuốn tiểu thuyết.
Keisri hull 1978 (tiếng Anh: The Sa hoàng của Sa hoàng, Harvestill, 1992, trong bản dịch của Anselm Hollo). Cuốn tiểu thuyết.
Rakvere romaan (Tiểu thuyết Rakvere), 1982. Cuốn tiểu thuyết.
Giáo sư Martensi ärasõit 1984, (tiếng Anh: Giáo sư Martens 'Departure, Harvill, 1994, trong bản dịch của Anselm Hollo). Cuốn tiểu thuyết.
Vastutuulelaev 1987 (Tiếng Anh: Đi thuyền ngược gió, Nhà xuất bản Đại học Tây Bắc, 2012, trong bản dịch của Eric Dickens). Cuốn tiểu thuyết.
Wikmani poisid (Những chàng trai Wikman), 1988. Cuốn tiểu thuyết.
SilADE avamise päev 1988, (Tiếng Anh: Âm mưu và những câu chuyện khác, Harvestill, 1995, trong bản dịch của Eric Dickens). Truyện ngắn.
Väljakaevamised (Khai quật), 1990. Cuốn tiểu thuyết.
Tabamatus (Sự khó nắm bắt), 1993. Cuốn tiểu thuyết.
Vòng Mesmeri (Vòng tròn Mesmer), 1995. Cuốn tiểu thuyết.
Paigallend 1998 (tiếng Anh: Tread Air, Harvill, 2003, trong bản dịch của Eric Dickens). Cuốn tiểu thuyết.
Tahtamaa, (Tahtamaa) 2001. Cuốn tiểu thuyết.
Kallid kaasteelised (Kính gửi đồng khách) 2003. Tập đầu tiên của cuốn tự truyện.
Omaeluloolisus ja alltekst (Tự truyện và Subtext) 2003. Các bài giảng về tiểu thuyết của riêng mình.
Kallid kaasteelised (Kính gửi đồng khách) 2008. Thứ hai (truy tặng) khối lượng tự truyện.
Những câu chuyện trong tuyển tập tiếng Anh:
Bốn đoạn độc thoại về đề tài Saint George trong tuyển tập văn học Estonia Tình yêu là nhà xuất bản tiến bộ, Moscow, 1982, dịch giả Robert Dalglish.
Kajar Pruul, Darlene Reddaway: Truyện ngắn tiếng Estonia, Nhà xuất bản Đại học Tây Bắc, Evanston, Illinois, 1996 (Những câu chuyện: Hallelujah và Ngày anh mở mắt. Dịch giả: Ritva Poom.)
Jan Kaus (chủ biên): Cuốn sách Dedalus của văn học Estonia, Dedalus Books, Sawtry, England, 2011 (Câu chuyện: Bác. Dịch giả: Eric Dickens.)
Kross các nhà tiểu luận
Từ năm 1968 đến 1995, Kross đã xuất bản sáu tập nhỏ các bài tiểu luận và bài phát biểu, tổng cộng có khoảng 1.200 trang định dạng nhỏ.
Tiểu sử
Tiểu sử duy nhất về bất kỳ đường đời của Jaan Kross cho đến nay được xuất bản lần đầu tiên tại Phần Lan bởi WSOY, Helsinki, vào năm 2008 và được viết bởi học giả văn học Phần Lan Juhani Salokannel, giám đốc của Viện Phần Lan tại Tallinn. Salokannel cũng là dịch giả tiếng Phần Lan của một số tác phẩm chính của Kross  Tiểu sử Kross của ông có tựa đề đơn giản là Jaan Kross và chưa xuất hiện trong bất kỳ ngôn ngữ nào khác ngoại trừ tiếng Phần Lan và tiếng Estonia. Nó bao gồm cả các khía cạnh tiểu sử và văn bản trong tác phẩm của Kross, cũng xử lý các vấn đề không được đề cập trong bài viết Wikipedia này như Kross nhà thơ và Kross nhà viết kịch.
Chú thích

↑  International Herald Tribune: Jaan Kross, Estonia's best known writer, dies at 87
↑  Estonian Literature Information Centre article on Jaan Kross
↑  Tannberg and others, pages 238–267
↑  ELIC article on Jaan Kross and The Conspiracy and Other Stories, pages vii and viii, and pages 118–453 of the first volume of his memoirs (op. cit.)
1 2 3  “Breaking News, World News & Multimedia”. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2018.
↑  See Bibliografia op.cit.pages 100–139
↑  See list of publications. The publishing houses are, Harvill (now Harvill Secker), London, and Northwestern University Press, Illinois
↑  “ELIC website”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2018.
↑  Ausgrabungen, Dipa Verlag, 2002, translator: Cornelius Hasselblatt
↑  This novel has also been translated into Bulgarian, Czech, Danish, Dutch, Finnish, French, German, Hungarian, Italian, Japanese, Latvian, Lithuanian, Norwegian, Polish, Portuguese, Russian, Slovak, Spanish, Swedish, and Ukrainian
↑  This novel has also been translated into Dutch, Finnish, French, German, Hungarian, Latvian, Norwegian, Russian, Spanish, and Swedish
↑  This novel is also available in French, in Jean-Luc Moreau's translation, 1994
↑  The story The Days Eyes Were Opened is also available in the anthology Estonian Short Stories, edited by Kajar Pruul and Darlene Reddaway (op.cit.), there entitled The Day His Eyes Are Opened"
↑  This novel has also been translated into Dutch, Finnish. Latvian, Russian, and Swedish
↑  Salokannel, op. cit. pages 175–228
↑  Some of the above information is from the Finnish translation by Kaisu Lahikainen and Jouko Vanhanen, WSOY, Helsinki, 2003, 1240 pages, where the four volumes were published together.
↑  “Cemetery Portal”.
↑  “Estonian Literature”. www.estlit.ee. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2018.
↑  These volumes are entitled Vahelugemised I-VI i.e. Intertexts I-VI
↑  Keisri hull (Finnish: Keisarin hullu; 1982), Rakvere romaan (Finnish: Pietarin tiellä; 1984) and Professor Martensi ärasõit (Finnish, 1986)
↑  Estonian version: Juhani Salokannel: Jaan Kross, Eesti Keele Sihtasutus, 2009, 542 pages, ISBN 978-9985-79-266-7, translated into Estonian by Piret Saluri
Jaan Kross năm 1938
Kross (trái) và dịch giả người Đức Cornelius Hasselblatt ở Hamburg. Tháng 10 năm 1985
Alopecosa pinetorum

| Alopecosa pinetorum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Lycosidae
Chi (genus): Alopecosa
Loài (species): A. pinetorum
Danh pháp hai phần
Alopecosa pinetorum (Thorell, 1856) 
Alopecosa pinetorum là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Alopecosa. Alopecosa pinetorum được Tord Tamerlan Teodor Thorell miêu tả năm 1856.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Phố Hàng Chiếu

Phố Hàng Chiếu
Phố Hàng Chiếu là con phố nhỏ trong khu phố cổ Hà Nội, thuộc địa bàn quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội .
Vị trí - Địa điểm

Phố dài 275 mét nằm trong khu vực phường Đồng Xuân, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Phố nối từ cửa ô Quan Chưởng đến ngã tư Hàng Đường - Đồng Xuân. Có 3 phố rẽ vào Hàng Chiếu từ cửa Ô Quan Chưởng là Ô Quan Chưởng, Thanh Hà và Đào Duy Từ. Đầu kia có 3 phố là Hàng Đường, Đồng Xuân và Hàng Mã. Phố cắt và dẫn qua các phố Nguyễn Thiện Thuật và Hàng Giầy. Trên phố còn có lối rẽ vào ngõ Đồng Xuân, thông sang với phố Cầu Đông.
Phố có mặt cắt 11m, là con phố buôn bán sầm uất với nhiều loại mặt hàng.
Lịch sử

Con phố được xây trên thôn Thanh Hà cũ của huyện Thọ Xương. Ngày xưa, nơi đây bán nhiều chiếu cói và còn có bán cả bát (nên còn có tên là phố Hàng Bát). Đình thôn Thanh Hà trước ở gần kề cửa Ô Quan Chưởng, năm 1817 sửa chữa cửa ô, mở rộng thêm đường nên được di dời vào số nhà 77 Hàng Chiếu nhưng mặt chính lại quay ra số 10 ngõ Gạch; thờ ông Trần Lựu, tướng đời nhà Trần.
Thời Pháp, phố có trên là (Rue Jean Dupuis), là nơi chuyên buôn súng ống đạn dược cho quân đội Pháp (phía đầu phố). Tại phố này, Francis Garnier đã tiến vào hạ thành Hà Nội của tướng Hoàng Diệu.
Đây là con phố đầu tiên chúng có ý định mở mang sau khi chiếm được Hà Nội vào năm 1883. Năm 1888, bọn thực dân phóng hỏa đốt trụi cả dãy phố. Sau đó, chúng chiếm đất mở cửa hàng, bắt những người dân phố phải mua gạch xây nhà kiểu tây, nếu không có tiền thì chúng mua lại với giá rẻ. Phố có vỉa hè, cây xanh, cột đèn như bên Pháp. Đây là phố đầu tiên ở Hà Nội có kiến trúc kiểu tây nên người dân quen gọi là phố Mới.
Đây là một trận địa chiến đấu của quân ta trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp. Cho đến ngày 17/2/1947, trận địa Ô Quan Chưởng vẫn đứng vững cho đến khi Trung đoàn Thủ đô rút ra khỏi Thành phố.
Mặt hàng

Khu phố Hàng Chiếu chủ yếu bán các mặt hàng như chăn, chiếu, gối nằm...
Picherande

| --- | --- |
 Picherande
Picherande

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Auvergne-Rhône-Alpes
Tỉnh: Puy-de-Dôme
Quận: Issoire
Tổng: La Tour-d'Auvergne
Thống kê
Độ cao: 993–1.722 m (3.258–5.650 ft) (bình quân 1.128 m (3.701 ft)[chuyển đổi: tùy chọn không hợp lệ])
Diện tích đất1: 44,26 km2 (17,09 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 397  (2006)
 - Mật độ: 9/km2 (23/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 63279/ 63113
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Picherande  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1128 mét trên mực nước biển.
Sông Rhue tạo thành ranh giới phía đông xã này.
Nông nghiệp

Nông nghiệp bao gồm sản xuất cây trồng và chăn nuôi, thủy sản, ngư nghiệp và lâm nghiệp cho sản phẩm thực phẩm và không phải thực phẩm. Nông nghiệp là chìa khóa phát triển trong sự hình thành của chủ nghĩa định cư con người, nơi mà việc canh tác các loài thuần hóa tạo ra nguồn thực phẩm dư thừa cho phép con người sống trong các thành phố. Mặc dù con người bắt đầu thu thập ngũ cốc từ ít nhất 105,000 năm trước, nhưng những người nông dân mới chỉ bắt đầu trồng chúng vào khoảng 11,500 năm trước. Cừu, dê, lợn và bò được thuần hóa khoảng 10,000 năm trước. Các loài cây được canh tác độc lập ít nhất ở 11 khu vực trên thế giới. Trong thế kỷ 20, Công nghiệp hóa nông nghiệp dựa trên đơn canh quy mô lớn đã trở thành hình thức sản xuất nông nghiệp chủ yếu.
Ngày nay, các trang trại nhỏ sản xuất khoảng một phần ba lương thực thế giới, nhưng các trang trại lớn lại phổ biến. Một phần trăm trang trại lớn nhất trên thế giới có diện tích lớn hơn 50 héc-ta và vận hành hơn 70 phần trăm diện tích đất canh tác của thế giới. Gần 40 phần trăm đất canh tác nằm ở những trang trại lớn hơn 1,000 héc-ta. Tuy nhiên, năm trong mỗi sáu trang trại trên thế giới có diện tích nhỏ hơn hai héc-ta và chỉ chiếm khoảng 12 phần trăm tổng diện tích đất nông nghiệp.
Các sản phẩm nông nghiệp chính có thể được chia thành các nhóm chung như thực phẩm, sợi, nhiên liệu, và nguyên liệu (như cao su). Nhóm thực phẩm bao gồm ngũ cốc (hạt ngũ cốc), rau quả, trái cây, dầu ăn, thịt, sữa, trứng, và nấm. Sản lượng nông nghiệp toàn cầu lên đến khoảng 11 tỷ tấn thực phẩm, 32 triệu tấn sợi tự nhiên và 4 tỷ m3 gỗ. Tuy nhiên, khoảng 14 phần trăm thực phẩm thế giới bị mất từ quá trình sản xuất trước khi đến tay người tiêu dùng.
Nông học hiện đại, nhân giống cây trồng, các hóa chất nông nghiệp như thuốc trừ sâu và phân bón, và các phát triển công nghệ đã tăng mạnh sản lượng nông nghiệp, nhưng cũng gây ra tác động của nông nghiệp lên môi trường. Nhân giống chọn lọc và các thực hành hiện đại trong chăn nuôi động vật cũng tương tự đã tăng mạnh sản lượng thịt, nhưng đã gây ra lo ngại về chăm sóc động vật và thiệt hại môi trường. Các vấn đề môi trường bao gồm đóng góp vào biến đổi khí hậu, suy giảm tầng nước ngầm, phá rừng, kháng thuốc kháng sinh, và các loại ô nhiễm nông nghiệp khác. Nông nghiệp cả là nguyên nhân và yếu tố nhạy cảm đối với suy thoái môi trường, như mất đa dạng sinh học, sa mạc hóa, suy thoái đất, và biến đổi khí hậu, tất cả đều có thể gây giảm năng suất cây trồng. Động vật biến đổi gen được sử dụng rộng rãi, mặc dù một số quốc gia cấm chúng.
Từ nguyên học và phạm vi

Từ nông nghiệp là một biến thể của Tiếng Anh trung đại từ Latin agricultūra, từ ager 'đồng cỏ' và cultūra 'canh tác' hoặc 'nuôi trồng'. Mặc dù nông nghiệp thường chỉ đến các hoạt động của con người, một số loài kiến, mối và bọ cạp đã trồng cây lên tới 60 triệu năm. Nông nghiệp được định nghĩa với các phạm vi khác nhau, trong ý nghĩa rộng nhất sử dụng tài nguyên tự nhiên để "sản xuất các hàng hóa duy trì cuộc sống, bao gồm thực phẩm, sợi, sản phẩm rừng, cây trồng vườn, và các dịch vụ liên quan". Như vậy, nó bao gồm trồng trọt, làm vườn, chăn nuôi và lâm nghiệp, tuy nhiên, thường thì làm vườn và lâm nghiệp lại bị loại trừ.
Nó cũng có thể được chia rộng ra thành nông nghiệp cây trồng, liên quan đến việc trồng cây hữu ích, và nông nghiệp chăn nuôi, sản xuất động vật nông nghiệp.
Lịch sử

Bài chi tiết: Lịch sử nông nghiệp
Lịch sử > Nguồn gốc

Bài chi tiết: Cách mạng đồ đá mới
Sự phát triển của nông nghiệp cho phép dân số con người tăng nhiều lần so với việc duy trì bằng cách săn bắt và hái lượm. Nông nghiệp bắt đầu độc lập ở các vùng khác nhau trên thế giới, và bao gồm một loạt các loài taxa, tại ít nhất 11 trung tâm nguồn gốc riêng biệt. Người ta đã thu thập và ăn các loại hạt hoang dã từ ít nhất 105.000 năm trước đây. Vào thời kỳ đồ đá Paleolithic ở Levant, cách đây 23.000 năm, đã quan sát thấy việc trồng các loại lúa mạch emmer, lúa mạch và yến mạch gần biển Galilee. Lúa mì đã được thuần hóa tại Trung Quốc từ năm 11.500 đến 6.200 trước Công nguyên, với sự trồng trọt sớm nhất được biết đến từ năm 5.700 trước Công nguyên, tiếp theo là các loại đậu xanh, đậu nành và đậu Azuki. Cừu đã được thuần hóa tại Mesopotamia từ 13.000 đến 11.000 năm trước đây. Trâu đã được thuần hóa từ loài bò rừng aurochs ở khu vực của Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan vào khoảng 10.500 năm trước đây. Sản xuất lợn xuất hiện ở Eurasia, bao gồm châu Âu, Đông Á và Tây Á, nơi châu Âu, Đông Á và Tây Á đã thuần hóa lợn rừng từ khoảng 10.500 năm trước đây. Ở vùng Andes ở Nam Mỹ, khoai tây đã được thuần hóa từ cách đây 10.000 đến 7.000 năm trước, cùng với các loại đậu, coca, lạc đà, lạc đà và chuột cavia. Mía và một số loại rau củ cũng đã được thuần hóa tại New Guinea vào khoảng 9.000 năm trước. Sorghum đã được thuần hóa tại vùng Sahel của châu Phi từ 7.000 năm trước. Bông đã được thuần hóa ở Peru từ cách đây 5.600 năm, và đã được thuần hóa độc lập tại Eurasia. Ở Mesoamerica, cây ngô hoang dã đã được lai tạo thành ngô từ cách đây 6.000 năm. Ngựa đã được thuần hóa ở vùng steppe của Eurasia vào khoảng 3500 trước Công nguyên.
Các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều giả thuyết để giải thích nguồn gốc lịch sử của nông nghiệp. Các nghiên cứu về quá trình chuyển đổi từ xã hội săn bắn-sưu tầm sang xã hội nông nghiệp cho thấy một giai đoạn ban đầu của tăng cường và tăng cường định cư; ví dụ như văn hóa Natufian ở Levant và thời kỳ Neolithic sớm ở Trung Quốc. Sau đó, các bãi hoang trước đây đã được thu hoạch bắt đầu được trồng và dần dần được thuần hóa.
Lịch sử > Cuộc cách mạng

Vào thời Trung cổ, so với thời kỳ La Mã, nông nghiệp ở Tây Âu trở nên tập trung hơn vào tự cung ứng. Dân số nông nghiệp dưới chế độ phong kiến thường được tổ chức thành các lãnh thổ chứa hàng trăm hoặc hơn các mẫu đất, được chủ trì bởi một chủ lãnh thổ với một nhà thờ và linh mục Công giáo Rôma.
Nhờ giao lưu với vùng Al-Andalus, nơi Cách mạng Nông nghiệp Ả Rập đang diễn ra, nền nông nghiệp châu Âu đã thay đổi, với các kỹ thuật cải tiến và sự lan truyền của cây trồng, bao gồm việc đưa vào lương thực như đường, lúa mì, bông và các cây trồng khác (như quả cam).
Sau năm 1492, cuộc trao đổi Columbian mang các loại cây trồng mới từ thế giới mới như ngô, khoai tây, cà chua, khoai lang và sắn đến châu Âu, và các loại cây trồng cũ từ thế giới cũ như lúa mì, lúa mạch, gạo và củ cải, cũng như gia súc (bao gồm ngựa, bò, cừu và dê) đến châu Mỹ.
Tưới tiêu, luân canh, và phân bón đã tiến bộ từ thế kỷ 17 với Cách mạng Nông nghiệp Anh, cho phép dân số toàn cầu tăng lên đáng kể. Kể từ năm 1900, nông nghiệp ở các quốc gia phát triển, và một phần nhỏ hơn là ở thế giới đang phát triển, đã có sự tăng cao đáng kể về năng suất nhờ vào sự máy móc hóa thay thế lao động con người, và được hỗ trợ bởi phân bón tổng hợp, thuốc trừ sâu, và tạo giống chọn lọc. Phương pháp Haber-Bosch cho phép tổng hợp phân bón nitrat amoni trên quy mô công nghiệp, tăng cường đáng kể năng suất cây trồng và duy trì sự gia tăng dân số toàn cầu.
Nông nghiệp hiện đại đã đặt ra hoặc đối mặt với các vấn đề sinh thái, chính trị và kinh tế bao gồm ô nhiễm nước, nhiên liệu sinh học, các loài có di truyền biến đổi, hạn ngạch và tiền trợ cấp cho nông trường, dẫn đến các phương pháp tiếp cận thay thế như phong trào hữu cơ. Các phương pháp canh tác không bền vững ở Bắc Mỹ đã dẫn đến hiện tượng Bão cát vào những năm 1930.
Phân loại

Chăn nuôi bao gồm quản lý động vật nuôi. Trong chăn nuôi du mục, bầy gia súc được di chuyển từ nơi này đến nơi khác để tìm thức ăn, thức ăn gia súc và nước. Nông nghiệp loại này thường được thực hành ở các vùng khô cằn và bán khô cằn của Sahara, Trung Á và một số khu vực Ấn Độ.
Trong du canh du cư, một khu vực nhỏ của rừng được xóa bỏ bằng cách chặt phá và đốt cây. Đất đã được làm sạch được sử dụng để trồng cây trong vài năm cho đến khi đất trở nên quá nghèo dinh dưỡng và khu vực được bỏ hoang. Một miếng đất khác được chọn và quá trình được lặp lại. Nông nghiệp loại này thường được thực hành chủ yếu ở các khu vực có mưa nhiều và rừng mọc lại nhanh chóng. Thực hành này được sử dụng ở Đông Bắc Ấn Độ, Đông Nam Á và Lưu vực Amazon.
Nông nghiệp tự cung tự cấp được thực hành để đáp ứng nhu cầu của gia đình hoặc cộng đồng địa phương mà không còn nhiều để vận chuyển đi nơi khác. Nó được thực hiện một cách tập trung tại khu vực Á châu Mùa mưa và Đông Nam Á. Ước tính có khoảng 2,5 tỷ nông dân tự cung đã làm việc vào năm 2018, canh tác khoảng 60% diện tích đất có thể canh tác trên trái đất.
Thâm canh là việc canh tác nhằm tối đa hóa năng suất, với tỷ lệ ruộng trống thấp và sử dụng nhiều nguồn tài nguyên đầu vào (nước, phân bón, thuốc trừ sâu và tự động hóa). Nó thường được thực hành chủ yếu ở các nước phát triển.