stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Biến ngẫu nhiên
Các định nghĩa > Biến ngẫu nhiên

Một số người cho rằng gọi tên biến ngẫu nhiên là một sự nhầm lẫn, do một biến ngẫu nhiên không phải là một biến mà là một hàm số ánh xạ các biến cố tới các số. Cho A là một σ-đại số và Ω là không gian các biến cố liên quan tới thực nghiệm đang được tiến hành. Trong ví dụ thả súc sắc, không gian các biến cố chính là các kết quả có thể của một lần thả, nghĩa là Ω = { 1, 2, 3, 4, 5, 6 }, và A sẽ là tập lũy thừa của Ω.  Trong trường hợp này, một biến ngẫu nhiên thích hợp có thể là hàm đồng nhất (identity function) X(ω) = ω, sao cho nếu kết quả là nhất thì biến ngẫu nhiên cũng sẽ bằng 1. Một ví dụ cũng đơn giản nhưng ít tầm thường hơn là việc tung đồng xu: một không gian thích hợp cho các biến cố có thể là Ω = {S, N} (S: sấp, N: ngửa), và A cũng lại bằng tập lũy thừa của Ω. Một trong số nhiều biến ngẫu nhiên có thể được định nghĩa trên không gian này là
Một biến ngẫu nhiên được định nghĩa như là một hàm đo được (measurable function) từ một không gian xác suất tới một không gian đo được nào đó. Không gian đo được này là một không gian của các giá trị có thể của biến, và nó thường được lấy là các số thực với Borel σ-đại số. Phần còn lại của bài này sử dụng giả thuyết đó, trừ khi được chỉ rõ.
Cho không gian xác suất (Ω, A, P). Một hàm X: Ω → R là một biến ngẫu nhiên giá trị thực nếu với mọi tập con Ar = { ω: X(ω) ≤ r } trong đó r ∈ R, ta cũng có Ar ∈ A. Định nghĩa này có tầm quan trọng ở chỗ nó cho phép ta xây dựng hàm phân bố của biến ngẫu nhiên.
Các định nghĩa > Các hàm phân bố

Nếu cho trước một biến ngẫu nhiên  X:\Omega \to \mathbb {R}  xác định trên không gian xác suất  (\Omega ,P), ta có thể đặt các câu hỏi như "Khả năng giá trị của  X lớn hơn 2 là bao nhiêu?". Đó chính là xác suất của biến cố  \{s\in \Omega :X(s)>2\}, thường được viết gọn là  P(X>2).
Việc ghi nhận tất cả các xác suất này của các khoảng biến thiên kết quả của một biến ngẫu nhiên giá trị thực X cho ra phân bố xác suất của X. Phân bố xác suất "bỏ quên" không gian xác suất đã được dùng để định nghĩa X và chỉ ghi nhận các xác suất của các giá trị của X. Bao giờ cũng có thể mô tả một phân bố xác suất như vậy bằng hàm phân bố tích lũy của nó.
và đôi khi còn dùng một hàm mật độ xác suất. Theo thuật ngữ lý thuyết độ đo, ta sử dụng biến ngẫu nhiên X để "đẩy" (push-forward) độ đo P trên Ω tới một độ đo dF trên R.
Không gian xác suất Ω là một thiết bị kỹ thuật để đảm bảo sự tồn tại của các biến ngẫu nhiên, và đôi khi để xây dựng chúng. Trong thực tế, người ta thường bỏ qua không gian Ω và chỉ đặt một độ đo lên R mà độ đo này gán số đo bằng 1 cho toàn bộ đường số thực, nghĩa là người ta làm việc với phân bố xác suất thay vì các biến ngẫu nhiên.
Hàm của các biến ngẫu nhiên

Nếu ta có một biến ngẫu nhiên X trên Ω và một hàm đo được (measurable function) f: R → R, thì Y = f(X) cũng là một biến ngẫu nhiên trên Ω, do hợp của các hàm đo được cũng là một hàm đo được. Có thể sử dụng quy trình cho phép đi từ một không gian xác suất (Ω, P) tới (R, dFX) để thu được phân bố của Y. Hàm phân bố tích lũy của Y là
Hàm của các biến ngẫu nhiên > Ví dụ

Cho X là một biến ngẫu nhiên liên tục giá trị thực và Y = X2. Khi đó,
Nếu y < 0, thì P(X2 ≤ y) = 0, do đó
Nếu y ≥ 0, thì
do đó
Các tham số đặc trưng của biến ngẫu nhiên

Đối với một biến ngẫu nhiên nếu đã xác định được quy luật phân phối của nó thì xem như ta đã 
nắm được toàn bộ thông tin về biến ngẫu nhiên đó. Tuy nhiên trong thực tế ta không thể nắm bắt được từng giá trị riêng của biến ngẫu nhiên. Một yêu cầu rất tự nhiên được đặt ra là phải có
giá trị đại diện phản ánh từng phần của biến ngẫu nhiên.
Ta có thể phân loại các tham số đặc trưng như sau:
- Các tham số đặc trưng cho xu hướng trung tâm của biến ngẫu nhiên: kỳ vọng toán (expected value), trung vị (median), mốt (mode),...
- Các tham số đặc trưng cho độ phân tán của biến ngẫu nhiên: phương sai, độ lệch chuẩn, hệ số biến thiên, giá trị tới hạn, mômen (moment)...
- Các tham số đặc trưng cho dạng phân phối xác suất; hệ số bất đối xứng (skewness), hệ số nhọn (kurtosis),...
Các tham số đặc trưng của biến ngẫu nhiên > Kì vọng toán

Tham khảo bài chính Kì vọng toán
1. Định nghĩa
- Biến ngẫu nhiên rời rạc: Giả sử biến ngẫu  nhiên  rời rạc X nhận một trong các giá trị có thể có  x_{1},x_{2},...,x_{n} với xác suất tương ứng  p_{1},p_{2},...,p_{n}. Kì vọng toán của biến ngẫu nhiên rời rạc X, ký hiệu E(X) là tổng các tích giữa các giá trị có thể có của biến ngẫu nhiên với các xác suất tương ứng:
- Biến ngẫu nhiên liên tục: Nếu X là biến ngẫu nhiên liên tục vớihàm mật độ xác suất f(x) thì kì vọng toán E(X) được xác định bằng biểu thức:
2. Các tính chất của kỳ vọng toán
- Tính chất 1: E(C) = C; C = const
- Tính chất 2: E(CX) = C.E(X); C = const
- Tính chất 3: Với X và Y là 2  biến ngẫu nhiên bất kỳ thì:
- Tính chất 4: Với X và Y là 2 biến ngẫu nhiên độc lập thì:
3. Bản chất và ý nghĩa của kì vọng toán
- Bản chất: Kì vọng toán là trung bình theo nghĩa xác suất của biến ngẫu nhiên.
- Ý nghĩa: kì vọng toán phản ánh giá trị trung tâm của phân phối xác suất của biến ngẫu nhiên.
4. Ứng dụng thực tế của kì vọng toán
Trong kinh doanh và quản lý kinh tế, kì vọng toán được xem như là một tiêu chuẩn đề ra quyết định trong tình huống cần lựa chọn nhiều chiến lược kinh doanh  khác nhau. tiêu chuẩn này thường được gọi là lợi nhuận kì vọng hay doanh số kì vọng.
Các tham số đặc trưng của biến ngẫu nhiên > Phương sai

Tham khảo bài chính Phương sai
1. Định nghĩa
Phương sai của biến ngẫu nhiên X, ký hiệu V(X), là kỳ vọng toán của bình phương sai lệnh của biến ngẫu nhiên so với kì vọng toán của nó.
Ta có thể biến đổi như sau:
V(X)=E[X-E(X)]^{2}=E[X^{2}-2X.E(X)+(E(X))^{2}]=E(X^{2})-E(2X.E(X))+E(E(X))^{2}=E(X^{2})-2E(X).E(X)+E(E(X))^{2}=E(X^{2})-[E(X)]^{2}
+ Nếu X là biến ngẫu nhiên rời rạc:
+ Nếu X là  biến ngẫu nhiên liên tục:
2. Các tính chất của phương sai
- Tính chất 1: V(C) = 0; C = const
- Tính chất 2: V(CX)=C^{2}V(X), C = const
- Tính  chất 3: Với X và  Y là hai biến ngẫu nhiên độc lập thì
3. Bản chất và ý nghĩa của phương sai
- Bản chất: Phương sai là trung bình số học của bình phương các sai lệnh giữa các giá trị quan  sát của biến ngẫu nhiên so với giá trị quan sát của biến ngẫu nhiên so với giá trị trung bình của các giá trị đó.
- Ý nghĩa: Phương sai phản ánh mức độ phân tán của các  giá trị của biến ngẫu nhiên so với giá trị trung tâm là kỳ vọng toán. Phương sai càng nhỏ thì các giá trị càng tập trung ở  gần giá trị trung tâm.
4. Ứng dụng thực tế của phương sai
+ Trong kỹ thuật: Phương sai đặc trưng cho sai số của  thiết bị, chi tiết gia công so với kích thước tiêu chuẩn
+ Trong lĩnh vực  kinh tế: Phương sai đặc trưng cho mức độ rủi ro của các  quyết định.
Các tham số đặc trưng của biến ngẫu nhiên > Mômen

Phân bố xác suất của một biến ngẫu nhiên thường được đặc trưng bởi một số các tham số, các tham số này cũng có một cách hiểu thực dụng. Ví dụ, trong nhiều trường hợp, biết "giá trị trung bình" của biến ngẫu nhiên là đủ. Giá trị này được thể hiện bởi khái niệm toán học giá trị kỳ vọng của một biến ngẫu nhiên, được ký hiệu là E[X]. Lưu ý rằng, nói chung, E[f(X)] khác với f(E[X]). Một khi đã biết được "giá trị trung bình", người ta có thể đặt câu hỏi cái giá trị trung bình này cách bao xa đối với các giá trị điển hình của X, câu hỏi này được trả lời bởi các khái niệm phương sai và độ lệch tiêu chuẩn của một biến ngẫu nhiên.
Trong toán học, bài toán (mở rộng) về các mômen (generalised problem of moments) được phát biểu như sau: cho trước một lớp gồm các biến ngẫu nhiên X, tìm một tập hợp {fi} gồm các hàm sao cho các giá trị kỳ vọng E[fi(X)] đặc trưng đầy đủ cho phân bố của biến ngẫu nhiên X.
Tính tương đương của các biến ngẫu nhiên

Các biến ngẫu nhiên có thể được coi là tương đương theo một số nghĩa. Hai biến ngẫu nhiên có thể bằng nhau, gần như bằng nhau, trung bình bằng nhau, hoặc phân phối bằng nhau.
Định nghĩa chính xác của các khái niệm trên được cho dưới đây theo thứ tự tăng dần về độ mạnh.
Tính tương đương của các biến ngẫu nhiên > Phân phối bằng nhau

Hai biến ngẫu nhiên  X và  Y có phân phối bằng nhau nếu chúng có các hàm phân phối tích lũy giống nhau:
Hai biến ngẫu nhiên có các hàm sinh mômen bằng nhau thì có phân phối bằng nhau.
Để có phân phối bằng nhau, các biến ngẫu nhiên không nhất thiết được định nghĩa trên cùng một không gian xác suất.
Khái niệm phân phối tương đương có quan hệ với khái niệm dưới đây về khoảng cách giữa hai phân phối xác suất,
khoảng cách này có liên quan đến thử nghiệm Kolmogorov-Smirnov.
Tính tương đương của các biến ngẫu nhiên > Giá trị trung bình bằng nhau

Hai biến ngẫu nhiên  X và  Y là bằng nhau theo trung bình thứ  p nếu mômen thứ  p của  |X-Y| bằng 0,  nghĩa là
Bằng nhau với trung bình thứ  p suy ra bằng nhau với trung bình thứ  q với mọi  q<p. Cũng như trong trường hợp trước, khái niệm này có liên quan đến khoảng cách theo trung bình thứ  p giữa các biến ngẫu nhiên, đó là
Tính tương đương của các biến ngẫu nhiên > Bằng nhau hầu chắc chắn

Hai biến ngẫu nhiên  X và  Y  trên cùng một không gian xác suất  (\Omega ,{\mathcal {F}},{\text{P}}) gọi là bằng nhau hầu chắc chắn khi và chỉ khi xác suất chúng khác nhau là bằng 0:
Điều này cũng tương đương với   \operatorname {P} (X=Y)=1.
Tính tương đương của các biến ngẫu nhiên > Bằng nhau

Cuối cùng, hai biến ngẫu nhiên trên cùng một không gian xác suất  (\Omega ,{\mathcal {F}},{\text{P}}) gọi là bằng nhau nếu chúng bằng nhau với vai trò các hàm số trên không gian xác suất của chúng, nghĩa là,
Sự hội tụ của dãy các biến ngẫu nhiên

Một dãy  (X_{n}) gồm các biến ngẫu nhiên có thể hội tụ thành một biến ngẫu nhiên  X theo nhiều nghĩa khác nhau. Những kiểu đó được giải thích trong bài sự hội tụ của các biến ngẫu nhiên.
Các kết quả trong thống kê toán học dựa vào việc chứng minh sự hội tụ đối với một số dãy biến ngẫu nhiên nhất định. Một trong những định luật hội tụ quan trọng nhất đó là luật số lớn và định lý giới hạn trung tâm.
Harold Macmillan
Chú thích

| x t Thủ tướng Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland |
| --- | --- | --- |
| Vương quốc Anh | Walpole ·  Wilmington ·  Pelham ·  Newcastle ·  Devonshire ·  Newcastle ·  Bute ·  G Grenville ·  Rockingham ·  Chatham (Pitt the Elder) ·  Grafton ·  North ·  Rockingham ·  Shelburne ·  Portland ·  Pitt Trẻ |  |
| Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland | Pitt Trẻ ·  Addington ·  Pitt the Younger ·  W Grenville ·  Portland ·  Perceval ·  Liverpool ·  Canning ·  Goderich ·  Wellington ·  Grey ·  Melbourne ·  Wellington ·  Peel ·  Melbourne ·  Peel ·  Russell ·  Derby ·  Aberdeen ·  Palmerston ·  Derby ·  Palmerston ·  Russell ·  Derby ·  Disraeli ·  Gladstone ·  Disraeli ·  Gladstone ·  Salisbury ·  Gladstone ·  Salisbury ·  Gladstone ·  Rosebery ·  Salisbury ·  Balfour ·  Campbell-Bannerman ·  Asquith ·  Lloyd George ·  Bonar Law ·  Baldwin ·  MacDonald ·  Baldwin ·  MacDonald ·  Baldwin ·  Chamberlain ·  Churchill ·  Attlee ·  Churchill ·  Eden ·  Macmillan ·  Douglas-Home ·  Wilson ·  Heath ·  Wilson ·  Callaghan ·  Thatcher ·  Major ·  Blair ·  Brown ·  Cameron ·  May ·  Johnson ·  Truss ·  Sunak · Starmer |  |
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  BIBSYS: 90125685  BNF: cb12035125w (data)  CiNii: DA01475615  GND: 118729985  ISNI: 0000 0000 8124 7195  LCCN: n50042715  MBA: 0ad2ae48-bad5-4caa-935f-640db21d9a80  NARA: 10580928  NKC: jn20000701111  NLA: 35320497  NLG: 96233  NLP: a0000001221234  NTA: 070701601  PLWABN: 9810538609205606  RERO: 02-A003547192  SELIBR: 230865  SNAC: w6r89465  SUDOC: 028534476  Trove: 200669  UKPARL: BRZYUgmw  VcBA: 495/201264  VIAF: 46776864   WorldCat Identities (via VIAF): 46776864
Psychotria argentata

| Psychotria argentata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Psychotria
Loài (species): P. argentata
Danh pháp hai phần
Psychotria argentata Korth. 
Psychotria argentata là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Korth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1851.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Psychotria argentata”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Pterorthochaetes mallicoloi

| Pterorthochaetes mallicoloi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Hybosoridae
Chi (genus): Pterorthochaetes
Loài (species): P. mallicoloi
Danh pháp hai phần
Pterorthochaetes mallicoloi Paulian, 1968 
Pterorthochaetes mallicoloi là một loài bọ cánh cứng trong họ Hybosoridae. Loài này được Paulian miêu tả khoa học năm 1968.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Pteronia scabra

| Pteronia scabra> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Pteronia
Loài (species): P. scabra
Danh pháp hai phần
Pteronia scabra Harv., 
Pteronia scabra là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Harv. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pteronia scabra”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Pteronia scariosa

| Pteronia scariosa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Pteronia
Loài (species): P. scariosa
Danh pháp hai phần
Pteronia scariosa L.f., 1782 
Pteronia scariosa là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được L.f. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1782.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pteronia scariosa”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Písečná, Frýdek-Místek

| Písečná |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

  Hiệu kỳ
Písečná
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Moravskoslezský
Huyện: Frýdek-Místek
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ0802 557226
Písečná là một làng thuộc huyện Frýdek-Místek, vùng Moravskoslezský, Cộng hòa Séc.
Pterorthochaetes montanus

| Pterorthochaetes montanus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Hybosoridae
Chi (genus): Pterorthochaetes
Loài (species): P. montanus
Danh pháp hai phần
Pterorthochaetes montanus Ballerio, 1999 
Pterorthochaetes montanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Hybosoridae. Loài này được Ballerio miêu tả khoa học năm 1999.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Pterorthochaetes latus

| Pterorthochaetes latus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Hybosoridae
Chi (genus): Pterorthochaetes
Loài (species): P. latus
Danh pháp hai phần
Pterorthochaetes latus Sharp, 1875 
Pterorthochaetes latus là một loài bọ cánh cứng trong họ Hybosoridae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1875.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Psychotria ovoidea

| Psychotria ovoidea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Psychotria
Loài (species): P. ovoidea
Danh pháp hai phần
Psychotria ovoidea Wall. ex Hook.f. 
Psychotria ovoidea là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Wall. ex Hook.f. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1880.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Psychotria ovoidea”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Ptinus italicus

| Ptinus italicus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Ptinidae
Chi (genus): Ptinus
Loài (species): P. italicus
Danh pháp hai phần
Ptinus italicus Aragona, 1830 
Ptinus italicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Ptinidae. Loài này được Aragona miêu tả khoa học năm 1830.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Pterocolus grossus

| Pterocolus grossus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Rhynchitidae
Chi (genus): Pterocolus
Loài (species): P. grossus
Danh pháp hai phần
Pterocolus grossus Sharp, 1890 
Pterocolus grossus là một loài bọ cánh cứng trong họ Rhynchitidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1890.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Gà tre Tân Châu

Gà tre Tân Châu
Gà tre Tân Châu là một giống gà bản địa của Việt Nam, chúng là giống gà thường là lựa chọn ưa thích của dân chơi gà kiểng ở Việt Nam đồng thời là một loại gà kiểng đẹp với màu sắc rực rỡ. Gà tre Tân Châu đã dần khẳng định được vị thế của mình trong giới đam mê gà.
Nguồn gốc

Nhiều giả thiết khác nhau về nguồn gốc của giống gà tre bản địa của Việt Nam này. Giả thiết cơ bản là chúng bắt nguồn từ gà rừng và được dân bản địa thuần hóa, thuyết thứ hai do những người không có trình độ nuôi nó nghĩ ra cho rằng chúng là kết quả lai tạo do những người Nhật hay người Hoa mà ra.
Nguồn gốc > Nội địa

Gà tre Tân Châu là kết quả của quá trình lai tạo giữa giống gà tre kiểng du nhập từ nước ngoài với loại gà rừng bản địa. Lúc đó Nam Bộ là vùng đất hoang sơ, gà rừng sinh sống rất nhiều. Những nghệ nhân tại vùng đất Tân Châu xưa có thể là những người đầu tiên cho lai tạo ra giống gà tre như hiện nay do đo giống gà này mang tên của vùng đất sản sinh ra chúng. Nguồn gốc của chúng có liên quan đên núi Nổi hoang vu với rừng tre dày đặc bao quanh. Rừng tre phân bố xung quanh núi đến khoảng 6 - 7 công đất và kéo dài xuống tận giồng Trà Dên. Đó là môi trường thuận lợi để các loại thú hoang sinh sống, nhất là gà rừng. Con người ngày xưa đã thuần hóa giống gà rừng từ rừng tre này thành gà tre Tân Châu.
Nguồn gốc > Lai tạo

Một giả thiết khác cho rằng giống gà du nhập vào vùng đất Nam Bộ có nguồn gốc từ Nhật Bản là giống gà tre Nhật Bản (Japaness Bantam). Đây là giống gà kiểng xưa, được vua chúa, quý tộc của Nhật ưa thích. Chúng đã theo chân các thương nhân đến Việt Nam, rồi được các nghệ nhân đất Tân Châu lai tạo trở thành giống gà kiểng nổi tiếng. Một giả thuyết khác cho rằng, Tân Châu vốn là vùng đất phát triển hưng thịnh, sự xuất hiện của những thương nhân người Hoa và người Hoa ưa thích việc chơi chim, hoa kiểng. Có thể họ đã thuần dưỡng, lai tạo giống gà rừng vùng Thất Sơn trở thành gà tre Tân Châu ngày nay.
Đặc điểm

Chúng có vóc dáng gần giống gà rừng nhưng nhỏ con, thấp. Trọng lượng tối đa 800 - 900 gam với con trống, 700 - 800 gam cho con mái. Gà tre ít có giá trị về thịt nhưng ngoại hình đẹp mắt. Gà Tân Châu chân ngắn, lông mượt, màu sắc đẹp như một vũ công đầy kiêu sa. Gà chọn làm cảnh thường là con trống bởi hình dáng oai vệ. Màu khét là sắc đặc trưng của gà Tân Châu. Chân gà có các móng, vảy và đặc điểm dễ nhận biết của giống Tân Châu thuần chủng là gà mào trích, gà Tân Châu thuần chủng đắt ở điểm có lông cổ, đuôi, cánh dài
Để chọn làm gà cảnh chúng còn phải đáp ứng các tiêu chí về màu sắc và bộ lông. Cụ thể, nên chọn gà có màu tươi sáng, sặc sỡ, bắt mắt, mặt và mào nhỏ, tích (dưới càm) ngắn, lông bờm dài, dày. Riêng bộ cánh phải dài phủ chấm chân, đuôi dài, dầy và cong chênh chếch 45 độ. Vì lông gà mềm nên còn có cách gọi là gà tre xứ lụa. Một chú gà lông trắng tuyền không bị pha gọi là màu nhạn. Lông bờm phủ lên phần trên lưng tiếp giáp sát đuôi được gọi là đẹp.
Mỗi con gà tre Tân Châu có được bộ mã đẹp là thành quả của một quá trình lai tạo khá vất vả. Thế hệ gà đầu tiên phải là một đôi trống-mái có hình thể đẹp. Sau quá trình lai tạo nhiều thế hệ, người chơi sẽ có một con gà trống có đặc điểm hình dáng lý tưởng. Con gà đó được nuôi lớn và lai tạo với con mái khác để tận dụng nguồn gen quý. Phải thực hiện việc đổ gà nhiều đời như thế mới có được những con ưng ý nhất.
Gà Thái không đẹp như gà tre Việt, gà chọi Thái chỉ một đoạn, còn gà Việt hình dáng gồm ba đoạn. Gà Thái đuôi cong lên như đuôi bồ câu, đẹp nhưng phá tướng con gà. Nhìn đầu gà và đuôi gà liền nhau che mất thân mình nên gà Thái như hình vuông. Còn gà Việt đầu, mình, đuôi phân biệt từng đoạn rất rõ. Một con gà tre trống đẹp phải hội tụ được nhiều điểm như gà phải lùn, chân vuông, lông đuôi cụp xòe như đuôi tôm, thân hình phải thẳng, đầu nhỏ, cánh hơi xệ dài chấm chân, lông cổ phủ lưng, long mã đều.
Người chơi mê gà tre bởi màu lông sặc sỡ và tiếng gáy nhẹ nhàng của chúng. Gà tre có điểm hay là đúng 3 giờ sáng mới gáy, sau đó cứ cách đúng 1 tiếng là gáy đều đều. Lúc nó vỗ cánh bay đậu lên chậu kiểng, giương cổ gáy phùng lông lên màu sắc hòa với hoa lá cành. Gà tre không bươi phá như gà nòi nên thả một con gà tre trong vườn kiểng vừa thưởng thức gà đẹp vừa yên tâm cây kiểng không bị phá. Để gà có lông đẹp, đuôi dài, mượt gần gũi với người, người nuôi phải thường xuyên chăm sóc, cắt tỉa lông và vuốt ve chúng.
Bảo tồn

Hiện nay, giống gà Tân Châu đã xuất hiện từ lâu và được giới chơi kiểng rất yêu thích. Sau chiến tranh Việt Nam, do cuộc sống còn khó khăn, thú chơi gà kiểng dần mai một song một số người đam mê vẫn còn nuôi gà Tân Châu. Những năm 2000, phong trào nuôi gà kiểng ở thị xã Tân Châu phát triển trở lại rồi lan mạnh sang nhiều nơi. Tuy nhiên, dịch cúm gia cầm lại bùng phát, đẩy gà Tân Châu tới bờ vực tuyệt chủng.
Ptilanthura colpos

| Ptilanthura colpos> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Anthuridae
Chi (genus): Ptilanthura
Loài (species): P. colpos
Danh pháp hai phần
Ptilanthura colpos Kensley, 1996 
Ptilanthura colpos là một loài chân đều trong họ Anthuridae. Loài này được Kensley miêu tả khoa học năm 1996.
Chú thích

↑  Poore, G.; Schotte, M. (2010). Ptilanthura colpos Kensley, 1996. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=257915
Quá trình p

Thuật ngữ Quá trình p (p là proton) được sử dụng theo hai cách trong tài liệu khoa học liên quan đến nguồn gốc vật lý thiên văn của các nguyên tố (là tổng hợp hạt nhân).
Ban đầu, nó đề cập đến một quá trình bắt giữ proton, là quá trình nguồn tạo ra các đồng vị giàu proton nhất định, sự xuất hiện tự nhiên của các nguyên tố từ selen đến thủy ngân. Những hạt nhân này được gọi là hạt nhân p (p-nuclei) và nguồn gốc của chúng vẫn chưa hoàn toàn được hiểu rõ.
Mặc dù đã chỉ ra rằng quá trình đề xuất ban đầu không thể tạo ra hạt nhân p, nhưng sau đó, thuật ngữ Quá trình p (p-process) đôi khi được sử dụng để nói chung cho bất kỳ quá trình tổng hợp hạt nhân nào được cho là nguồn tạo ra hạt nhân p.
Thông thường có sự nhầm lẫn hai ý nghĩa. Do đó, các tài liệu khoa học gần đây đề nghị chỉ sử dụng thuật ngữ Quá trình p cho quá trình bắt giữ proton thực tế, vì nó là thông lệ với các quá trình tổng hợp hạt nhân khác trong vật lý thiên văn.
Pterodroma brevipes

| Pterodroma brevipes> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Procellariiformes
Họ (familia): Procellariidae
Chi (genus): Pterodroma
Loài (species): P. brevipes
Danh pháp hai phần
Pterodroma brevipes
Pterodroma brevipes là một loài chim trong họ Procellariidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.