stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bad Blood (bài hát của Taylor Swift)
Xếp hạng và chứng nhận doanh số > Phiên bản của Ryan Adams

| Bảng xếp hạng (2015) | Vị trí cao nhất |
| --- | --- |
Hoa Kỳ Rock Airplay (Billboard): 36
Chứng nhận

| Quốc gia | Chứng nhận | Số đơn vị/doanh số chứng nhận |
| --- | --- | --- |
| Úc (ARIA) | 8× Bạch kim | 560.000‡ |
| Áo (IFPI Áo) | Bạch kim | 30.000‡ |
| Brasil (Pro-Música Brasil) | 2× Kim cương | 500.000‡ |
| Canada (Music Canada) | 3× Bạch kim | 240.000* |
| Đan Mạch (IFPI Đan Mạch) | Vàng | 45.000‡ |
| Đức (BVMI) | Vàng | 150.000‡ |
| Ý (FIMI) | Vàng | 50.000‡ |
| New Zealand (RMNZ) | 2× Bạch kim | 60.000‡ |
| Na Uy (IFPI) | Bạch kim | 60.000‡ |
| Bồ Đào Nha (AFP) | Bạch kim | 20.000‡ |
| Tây Ban Nha (PROMUSICAE) | Vàng | 30.000‡ |
| Anh Quốc (BPI) | 2× Bạch kim | 1.200.000‡ |
| Hoa Kỳ (RIAA) | 6× Bạch kim | 6.000.000‡ |
 * Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ. ‡ Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ và phát trực tuyến.
Lịch sử phát hành

| Khu vực | Ngày | Định dạng | Nhãn thu âm |
| --- | --- | --- | --- |
| Hoa Kỳ | 17 tháng 5 năm 2015 | Tải nhạc số | Big Machine |
| Hoa Kỳ | 19 tháng 5 năm 2015 | Contemporary hit radio | Big Machine Republic |
Chiến dịch Ichi-Go

| x t sChiến tranh Trung-Nhật |
| --- | --- |
 Chiến dịch chính in đậm' Bắt đầu năm 1931–37 Phụng Thiên  Mãn Châu Giang Cao  Cầu Nộn Giang  Cẩm Châu  Cáp Nhĩ Tân  Thượng Hải (1932)  Bình định Mãn Châu quốc  Nhiệt Hà  Vạn Lý Trường Thành  Nội Mông Tuy Viễn Bắt đầu năm 1937–39 Lư Câu Kiều  Bắc Bình - Thiên Tân  Sát Cáp Nhĩ  Thượng Hải (1937) Nhà kho Tứ Hàng  Đường sắt Bắc Bình - Hán Khẩu  Đường sắt Thiên Tân - Phổ Khẩu  Thái Nguyên Bình Hình Quan  Hình Khẩu  Nam Kinh  Từ Châu Đài Nhi Trang  B- Đ. Hà Nam Lan Phong  Hạ Môn  Trùng Khánh  Vũ Hán Vạn Gia Lĩnh  Quảng Đông Hải Nam  Nam Xương  Tùy huyện - Tảo Dương Sán Đầu  Trường Sa lần 1  Nam Quảng Tây Đèo Côn Lôn  Tấn công Mùa đông Tây Tùy Nguyên  Ngũ Nguyên Bắt đầu năm 1940–42 Tảo Dương-Nghi Xương  Đại chiến Bách Đoàn  Bắc Việt Nam  Trung tâm Hồ Bắc  Nam Hà Nam  Tây Hà Bắc  Thượng Cao  Nam Sơn Tây  Trường Sa lần 2  Trường Sa lần 3  Đường Vân Nam - Miến Điện Tachiao  Oktwin  Toungoo  Yenangyaung  Triết Giang - Giang Tây  Xâm chiếm Tứ Xuyên Bắt đầu năm 1943–45 Tây Hồ Bắc  Bắc Miến Điện-Tây Vân Nam  Thường Đức  Ichi-Go Trung tâm Hà Nam  Trường Sa lần 4  Hành Dương  Quất Lâm-Liễu Châu  Núi Tống  T.Hà Nam-B.Hồ Bắc  T.Hồ Nam  Quảng Tây lần 2 Khác Chiến tranh không quân 
Chiến dịch Ichi-Go (tiếng Nhật: 一号作戦; rōmaji: Ichigo sakusen; phiên âm Hán-Việt: Nhất hiệu tác chiến
) là một chiến dịch quy mô lớn của Lục quân Đế quốc Nhật Bản nhằm bình định tuyến đường nối từ Hoa Bắc xuống Đông Dương và tiêu diệt căn cứ không quân của Hoa Kỳ đóng ở miền Đông Nam Trung Quốc.
Tên gọi

Chiến dịch này còn có tên khác Chiến dịch Đại lục đả thông (tiếng Nhật: 大陸打通作戦; rōmaji: Tairiku datsū sakusen; phiên âm Hán-Việt: Đại lục đả thông tác chiến
). Tên này phản ánh mục tiêu của quân Nhật là mở đường từ miền Bắc Trung Quốc xuống bán đảo Đông Dương. Trong khi đó, ở Trung Quốc, nó được gọi là Hội chiến Dự Tương Quế (tiếng Trung: 豫湘桂会戦; bính âm: Yù Xīang Guì Huìzhàn) trong đó Dự chỉ Hà Nam, Tương chỉ Hồ Nam, và Quế chỉ Quảng Tây – những nơi chủ yếu mà chiến dịch được thực hiện.
Chiến dịch Ichi-Go lại được chia thành 2 phần. Phần đầu gọi là Chiến dịch Ko-Go (コ号作戦) hoặc Chiến dịch Kinh Hán (京漢作戦) trong đó Kinh (京) chỉ Bắc Kinh còn Hán (漢) chỉ Vũ Hán. Tên này phản ánh mục tiêu bình định các khu vực dọc theo tuyến đường sắt từ Bắc Kinh tới Vũ Hán. Phần sau gọi là Chiến dịch To-Go (ト号作戦) hoặc Chiến dịch Tương Quế (湘桂作戦).
Những trận đánh lớn nhất trong Chiến dịch Ichi-Go là trận tấn công Lạc Dương (có tài liệu gọi là trận miền Trung Hà Nam) từ 17/4 đến 25/5 năm 1944, trận Hồ Nam từ cuối tháng 5 đến tháng 8 năm 1944, trận Hành Dương từ 22/6 đến 11/8 năm 1944, trận Quế Lâm-Liễu Châu từ 16/8 đến 24/11 năm 1944.
Bối cảnh

Kế hoạch chiến dịch Ichi-Go được vạch ra nhằm các mục đích sau:
Không chế được tuyến đường sắt Kinh Hán nối Hoa Bắc với Hoa Nam, từ đó thành lập hành lang hậu cần trên đất liền nối lãnh thổ chính của Nhật Bản với phương Nam giàu có tài nguyên. Kể từ khi Nhật Bản leo thang chiến tranh với Trung Quốc, các nước phương Tây đã tiến hành cấm vận kinh tế đối với Nhật Bản và giao thông hàng hải của Nhật Bản gặp rất nhiều trở ngại. Mặt khác, hành lang này còn giúp tăng tính cơ động của quân Nhật, giúp cho Nhật có thể chiến đấu tốt hơn trên một chiến trường phạm vi rộng như Trung Quốc.
Đánh phá căn cứ không quân Hoa Kỳ để ngăn chặn các máy bay ném bom chiến lược B-29 từ Đông Nam Trung Quốc đến oanh tạc lãnh thổ chính của Nhật Bản. Hồi tháng 11 năm 1943, B-29 của Hoa Kỳ từ Trung Quốc đã oanh tạc Tân Trúc (Đài Loan) khiến Nhật Bản lo ngại khả năng Hoa Kỳ sẽ ném bom Kyūshū.
Làm suy yếu khả năng và tinh thần chiến đấu của quân đội Tưởng Giới Thạch.
Làm phấn chấn tinh thần của người Nhật trong bối cảnh tình hình chiến trường xấu đi đáng kể.
Lực lượng

Lực lượng phía quân Nhật là Trung Hoa phái khiển quân (một tổng quân) sau khi đã tăng cường và do đại tướng Hata Shunroku (畑俊六) chỉ huy. Binh lực lên đến 50 vạn người, 10 vạn ngựa, 1,5 vạn xe cơ giới, 800 xe tăng và gần 1300 đại bác các loại.
Lực lượng phía Trung Quốc chủ yếu là quân đội Quốc Dân đảng Trung Quốc, nhưng không tập trung. Quân ở Hà Nam do Thang Ân Bá (汤恩伯) chỉ huy, quân ở Hồ Nam do Tiết Nhạc (薛岳) chỉ huy, quân ở Quảng Tây là lực lượng của quân phiệt Bạch Sùng Hy. Tổng cộng binh lực Trung Quốc có tới 1 triệu, nhưng ở 3 nơi trọng yếu thì chỉ có 39 vạn quân, gần bằng quân Nhật, nhưng phương tiện-khí tài chiến đấu thua kém rất nhiều.
Kết quả

Quân Nhật đã thành công trong việc chiếm được các vùng mục tiêu, song xét về mặt chiến lược thì không thu được mấy lợi ích. Mặc dù đã khôi phục được tuyến đường sắt nối từ Busan trên bán đảo Triều Tiên tới Rangoon ở Miến Điện và Sài Gòn ở Đông Dương, song vì tuyến đường này quá dài, nên nó dễ dàng bị quân du kích Trung Quốc đánh phá, và kết quả là không vận hành được. Vì thế, quân đoàn 22 và quân đoàn 37 phải gần như đi bộ tới Đông Dương. Căn cứ của máy bay ném bom B-29 Mỹ thì mặc dù phải lùi sâu vào trong nội địa, tại Lão Hà Khẩu và Thành Đô, nhưng với việc quần đảo Mariana bị rơi vào tay quân Mỹ thì hơn nửa lãnh thổ chính của Nhật vẫn trong tầm hoạt động của B-29. Mặc dù chiến dịch đã làm cho quân lực của Trung Hoa Dân quốc tổn thất không nhỏ, song không đủ làm cho họ mất hết sức và tinh thần chiến đấu. Do quân Nhật phải trải rộng ra khắp Trung Quốc, nên miền Hoa Bắc trở nên dễ dàng cho Bát lộ quân tấn công.
Mặt khác, việc quân đội Quốc Dân đảng Trung Quốc bị quân Nhật đánh thua liên tiếp đã khiến cho chính quyền Hoa Kỳ phải suy nghĩ lại về chiến lược ở châu Á-Thái Bình Dương. Hoa Kỳ giảm dựa vào quân đội Quốc Dân đảng. Và do đó mặt trận Miến Điện-Trung Quốc-Ấn Độ bị giảm ưu tiên. Quân đội Hoa Kỳ chuyển sang chú trọng mặt trận trên các quần đảo. Trên đất liền, Hoa Kỳ tăng cường ủng hộ một thế lực khác chiến đấu với Nhật Bản, đó là quân đội của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Xe tăng và xe vận tải của quân Nhật trong Chiến dịch Ichi-Go.
Quân Nhật đang sử dụng súng máy hạng nặng Kiểu 92.
Quân Nhật đang tấn công Hà Nam.
Trần Bạch Đằng

| Trần Bạch Đằng |
| --- | --- |

Chức vụ
Công tác ở Ban Tuyên huấn Trung ương
Nhiệm kỳ: 1981 – 
Trưởng ban: Hoàng Tùng
 
Phó ban Dân vận Trung ương
Nhiệm kỳ: 1978 – 
Trưởng ban: Nguyễn Văn Linh
 
Bí thư Thành ủy Sài Gòn
Nhiệm kỳ: 1968 – 1971
Tiền nhiệm: Võ Văn Kiệt
Kế nhiệm: Mai Chí Thọ
 
Ủy viên Đoàn Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam
Nhiệm kỳ: 1962 – 
Chủ tịch: Nguyễn Hữu Thọ
 
Phụ trách Ban Tuyên huấn Trung ương Cục
Tổng Biên tập báo Nhân dân Miền Nam của Trung ương Cục
Nhiệm kỳ: 1951 – 
 
Phụ trách tờ Chống Xâm Lăng của Thành ủy Sài Gòn
Nhiệm kỳ: 1946 – 
 
Thông tin cá nhân
Quốc tịch:  Việt Nam
Sinh: (1926-07-15)15 tháng 7, 1926 xã Hòa Thuận, huyện Giồng Riềng, tỉnh Rạch Giá, Nam Kỳ thuộc Pháp, Liên bang Đông Dương
Mất: 16 tháng 4, 2007(2007-04-16) (80 tuổi) Bệnh viện Chợ Rẫy, Phường 12, Quận 5, Tp Hồ Chí Minh
Nguyên nhân mất: Ung thư phổi
Nơi ở: Tp Hồ Chí Minh
Nghề nghiệp: nhà thơ, nhà văn, nhà báo, nhà chính trị, nhà nghiên cứu
Dân tộc: Kinh
Đảng chính trị:  Đảng Cộng sản Việt Nam
Họ hàng: Trương Gia Mô (ông nội)
Alma mater: Trường Trung học Petrus Trương Vĩnh Ký, Sài Gòn
Trần Bạch Đằng (15 tháng 7 năm 1926 — 16 tháng 4 năm 2007) là một nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà báo Việt Nam. Ông từng đảm nhận chức vụ Phó trưởng ban Dân vận Trung ương và Bí thư Thành Ủy Sài Gòn. Một trong những tác phẩm văn học nổi tiếng nhất của Trần Bạch Đằng lấy bút danh Nguyễn Trương Thiên Lý là tiểu thuyết Ván bài lật ngửa thuật về một nhân vật tình báo trong Chiến tranh Việt Nam mang tên Đại tá Phạm Ngọc Thảo.
Tiểu sử

Trần Bạch Đằng tên thật là Trương Gia Triều, sinh ngày 15 tháng 7 năm 1926 tại xã Hòa Thuận, Giồng Riềng, tỉnh Rạch Giá (nay là Kiên Giang). Ông là cháu nội của nhà chí sĩ yêu nước Trương Gia Mô, đồng thời tốt nghiệp tiểu học loại ưu và đỗ đầu kỳ thi thuộc khóa đầu tiên của Trường Trung học Petrus Trương Vĩnh Ký.
Về sự nghiệp chính trị, Bạch Đằng tham gia cách mạng từ khi mới 17 tuổi. Năm 1946, ông đã được giao phụ trách tờ báo Chống xâm lăng của Thành ủy Sài Gòn, năm năm sau thì nắm giữ chức vụ tổng biên tập báo Nhân dân Miền Nam của Trung ương Cục. Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, ông lần lượt đảm nhận qua nhiều cương vị quan trọng như Bí thư Thành ủy Sài Gòn, phụ trách Ban tuyên huấn Trung ương Cục và Ủy viên Đoàn chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.
Năm 1976, Bạch Đằng là thành viên của Hội Nhà văn Việt Nam và hai năm sau thì giữ chức vụ Phó Ban Dân vận Trung ương. Năm 1981, ông công tác ở Ban Tuyên huấn và một năm sau thì được giao nhiệm vụ hoạt động công tác tư tưởng văn hóa, viết báo, nghiên cứu khoa học xã hội, hỗ trợ trung ương và Chính phủ Việt Nam một số vấn đề về chiến lược tư tưởng, kinh tế xã hội.
Về sự nghiệp viết lách, do ảnh hưởng từ nền gia giáo của gia đình nên khả năng văn học hình thành trong ông từ rất sớm. Năm 1943, Bạch Đằng đã hoàn thành nhiều bài thơ đầu tay tiêu biểu như Trên bờ Đồng Nai, Dấu cũ, Chiếu rách mưa đêm, Dạy học lậu... dưới nhiều bút hiệu như Hưởng Triều, Nguyễn Hiểu Trường, Nguyễn Trương Thiên Lý, Trần Quang... Ông qua đời vào ngày 16 tháng 4 năm 2007 tại bệnh viện Chợ Rẫy vì nguyên nhân ung thư phổi, hưởng thọ 80 tuổi.
Nhận định

Trần Bạch Đằng được truyền thông Việt Nam đánh giá là một nhà báo có tài. Sau nhiều năm cầm bút, tên ông thường xuất hiện trên các ấn phẩm truyền thông nổi tiếng chẳng hạn như Sài Gòn Giải Phóng, Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Phụ Nữ. Những lĩnh vực mà Bạch Đằng từng viết khá rộng, từ chính trị đến văn hóa - xã hội, từ chống tham nhũng đến việc xây dựng một xã hội pháp quyền. Xuyên suốt khoảng thời gian từ năm 1998 đến khi qua đời, ông đã viết tổng cộng 977 bài báo, trong đó có 913 bài thuộc thể loại chính luận. Đặc biệt vấn nạn tham nhũng tại Việt Nam đã được ông cảnh báo từ cuối thế kỷ 20.
Trong công tác nghiên cứu về lĩnh vực lịch sử, bộ sách "Lịch sử Nam bộ khách chiến" do ông làm chủ biên vào những năm cuối đời đã được Hội đồng nghiệm thu cấp Nhà nước đánh giá là "tác phẩm xuất sắc". Hội Nhà báo tỉnh Kiên Giang cho biết "Những bài viết của Trần Bạch Đằng về kinh tế rất có chiều sâu và dễ hiểu. Ông như người thổi hồn vào những vấn đề tưởng chừng như khó hiểu này để mọi người đọc với những trình độ khác nhau đều có thể lĩnh hội" và cũng là "tác giả có biệt tài rút tít bài viết rất ấn tượng".
Vinh danh

Tên ông được đặt cho tên đường tại các thành phố Đà Nẵng, Cần Thơ, Rạch Giá. Năm 2021, Thành phố Hồ Chí Minh cũng đặt tên đường Trần Bạch Đằng cho đại lộ vòng cung thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm.
Tác phẩm

| Thể loại | Tựa đề | Năm | Ct>  |
| --- | --- | --- | --- |
| Thơ | Bài ca khởi nghĩa | 1970 |      |
| Thơ | Theo sóng Đồng Nai | 1975 |      |
| Thơ | Đất nước lại vào xuân | 1979 |      |
| Thơ | Những cái tên đồng bằng | 1986 |      |
| Truyện | Bác Sáu Rồng | 1975 |      |
| Truyện | Một ngày của Bí thư Tỉnh uỷ | 1985 |      |
| Truyện | Ông Hai dứt khoát | 1986 |      |
| Truyện | Ván bài lật ngửa (Nhiều tập) | 1987 |      |
| Truyện | Viết về những người đã khuất | 1990 |      |
| Truyện | Ngày về của ngoại | 1985 |      |
| Tiểu thuyết | Bài ca khởi nghĩa - Chân dung một quản đốc | 1983 |      |
| Khác | Trần Hưng Đạo bình Nguyên | 1951 |      |
| Khác | Hành trình | 1972 |      |
| Khác | Nửa tuần trăng kỳ lạ | 1984 |      |
| Khác | Tình yêu và lời đáp | 1985 |      |
| Khác | Ông Hai cũ (Hai tập) | 1986 |      |
| Khác | Tầm nhìn 700 năm trước | 1987 |      |
| Khác | Dòng sông không quên | 1989 |      |
Erinaceus roumanicus

| Erinaceus roumanicus |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Erinaceomorpha
Họ (familia): Erinaceidae
Chi (genus): Erinaceus
Loài (species): E. roumanicus
Danh pháp hai phần
Erinaceus roumanicus Barrett-Hamilton, 1900 
 Vùng phân bố của loài (màu lam)
Erinaceus roumanicus là một loài động vật có vú trong họ Erinaceidae, bộ Erinaceomorpha. Loài này được Barrett-Hamilton mô tả năm 1900.
Chú thích

↑  Insectivore Specialist Group (1996). Erinaceus roumanicus. Sách đỏ 2006. IUCN 2006. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2009. Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern
↑  Đôi khi loài cũng được gọi với tên gọi là Erinaceus romanicus
1 2  Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Erinaceus roumanicus”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Tôn Trung Sơn

| Tôn Trung Sơn |
| --- | --- |
孫中山
Tôn Trung Sơn vào những năm 1910

Đại Tổng thống Lâm thời Trung Hoa Dân Quốc
Nhiệm kỳ 1 tháng 1 năm 1912 – 10 tháng 3 năm 1912 (69 ngày)
Tiền nhiệm: Phổ Nghi (Hoàng đế Trung Hoa)
Kế nhiệm: Viên Thế Khải (Tổng thống đầu tiên)
Chủ tịch Trung Quốc Quốc Dân Đảng
Nhiệm kỳ 10 tháng 10 năm 1919 – 2 tháng 3 năm 1925 (5 năm, 143 ngày)
Tiền nhiệm:  Không
Kế nhiệm: Trương Nhân Kiệt
 
Thông tin cá nhân
Sinh: (1866-11-12)12 tháng 11, 1866 làng Thuý Hanh, trấn Hương Sơn, phủ Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, Đại Thanh
Mất: 12 tháng 3, 1925(1925-03-12) (58 tuổi) Bắc Kinh, Trung Hoa Dân Quốc
Quốc tịch: Trung Quốc
Đảng chính trị: Quốc Dân Đảng (KMT)
Phối ngẫu: Lư Mộ Trinh (1885-1915)  Tống Khánh Linh (1915-1925)
Alma mater: Trường đại học Tây Y Hồng Kông cho người Hoa (香港華人西醫書院, Hương Cảng Hoa nhân Tây y thư viện)
Nghề nghiệp: Thầy thuốc, Nhà chính trị, Nhà cách mạng, Nhà văn
Tôn giáo: Tin lành
Tôn Trung Sơn (chữ Hán: 孫中山; 12 tháng 11 năm 1866 – 12 tháng 3 năm 1925), nguyên danh là Tôn Văn (孫文), tự Tải Chi (載之), hiệu Nhật Tân (日新), Dật Tiên (逸仙), là một chính khách, triết gia chính trị và bác sĩ người Trung Quốc, người đóng vai trò quan trọng trong cuộc Cách mạng Tân Hợi năm 1911 lật đổ triều đại nhà Thanh của người Mãn Châu và khai sinh ra Trung Hoa Dân Quốc.
Ông được tôn xưng là Quốc phụ tại Trung Hoa Dân Quốc và được coi là người tiên phong của cách mạng (Cách mạng tiên hành giả) tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Vợ của ông là Tống Khánh Linh, cũng là một nhân vật cách mạng nổi tiếng. Ông cũng nổi tiếng nhờ việc đề xuất và phát triển chủ nghĩa Tam Dân.
Cuộc đời > Học vấn

Ông sinh ngày 12 tháng 11 năm 1866 ở tỉnh Quảng Đông trong một gia đình nông dân khá giả. Năm 13 tuổi, ông đến học ở Honolulu tại tiểu bang Hawaii vì có người anh buôn bán ở đây, ở đây ông học các trường tiểu học và trung học nên chịu ảnh hưởng rất lớn của phương Tây. Năm 1883, ông trở về nước, và năm 1886 ông học Trường Đại học Y khoa Hương Cảng và trở thành bác sĩ năm 1892. Ông là một trong 2 người được tốt nghiệp trong lớp 12 người. Tuy nhiên sau đó thấy tình cảnh đất nước bị các đế quốc chia xé, ông bỏ nghề y theo con đường chính trị.
Cuộc đời > Theo Cơ Đốc Giáo

Thời trung học, ông học tại Trường ʻIolani được dạy dỗ bởi những người Anh theo Anh giáo. Tuy trường này không bắt buộc học sinh phải theo đạo nhưng đòi hỏi học sinh dự lễ tại nhà nguyện vào chủ nhật. Tại trường, ông lần đầu tiếp xúc với Kitô giáo và bị ấn tượng sâu đậm. Theo Schriffin, Kitô giáo đã có ảnh hưởng lớn tới toàn bộ cuộc đời chính trị trong tương lai của Tôn Dật Tiên. Sau này ông được báp-tem tại Hồng Kông bởi một nhà truyền giáo Hoa Kỳ và trở thành một tín hữu Tự trị giáo đoàn (Congregational church, Công lý hội). Ông tham dự Nhà thờ Đạo Tế (道濟會堂, được sáng lập bởi Hội Truyền giáo London vào năm 1888) trong khi học Y khoa ở Hồng Kông. Việc ông theo Cơ Đốc Giáo liên hệ tới những lý tưởng cách mạng và nỗ lực cải tiến đất nước. Tuy nhiên việc ông có thật sự tin theo Cơ Đốc Giáo hay không vẫn còn tranh cãi.
Cuộc đời > Lập gia đình

Tôn Trung Sơn làm đám cưới với Tống Khánh Linh, người vợ thứ hai, sau này cũng làm Chủ tịch danh dự nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Em của bà, bà Tống Mỹ Linh, cưới Tưởng Giới Thạch, và như vậy 2 nhà lãnh tụ trở thành anh em cột chèo. Cha của hai bà là một mục sư Giám lý, kiếm rất nhiều tiền trong các hoạt động ngân hàng, mặc dù là bạn thân của Tôn, những đã nổi giận khi nghe Tôn tuyên bố dự tính cưới Khánh Linh, bởi vì Tôn là một người có đạo và đã có vợ với ba con. Ông cho là Tôn đã đi ngược lại với đạo lý mà họ cùng chia sẻ.
Con trai ông (với người vợ đầu Lô Mộ Trinh hay Lư Mộ Trinh (盧慕貞) là Tôn Khoa (孫科; bính âm: Sūn Kē) sau này làm Thủ tướng Trung Hoa Dân Quốc.
Ngoài hai vợ trên, theo Trung Quốc sử thoại, ông còn quan hệ gắn bó với "bà Nam Dương" Trần Túy Phần, sau đổi tên là Trần Tứ.
Cuộc đời > Sự nghiệp chính trị

Năm 1894, Tôn Trung Sơn sang tiểu bang Hawaii tại Hoa Kỳ tập hợp Hoa kiều cùng chí hướng thành lập Hưng Trung hội với tôn chỉ đánh đổ phong kiến Mãn Thanh, khôi phục Trung Hoa. Ông bị người anh đưa về Trung Quốc vì sợ ông theo Kitô giáo nhưng ông đã trở lại Hawaii ít nhất hai lần vào 1900 và 1901. Năm 1905, Tôn Trung Sơn hợp nhất Hưng Trung hội với một số tổ chức trong nước lập thành Trung Quốc Đồng minh hội do ông làm Tổng lý. Trên tờ Dân báo, cơ quan ngôn luận của hội, ông đã công bố chủ nghĩa Tam Dân: "Dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc". Từ 1905 đến năm 1911 Trung Quốc Đồng minh hội tổ chức nhiều cuộc binh biến ở các tỉnh miền Nam nhưng không thành công. Ngày 10 tháng 10 năm 1911, Đồng minh hội vận động được binh sĩ ở Vũ Xương (Hồ Bắc) nổi dậy khởi nghĩa và giành được thắng lợi mở đầu cho Cách mạng Tân Hợi. Phong trào này nhanh chóng bùng nổ ở nhiều tỉnh khác. Ngày 29 tháng 12 năm 1911, Tôn Trung Sơn về nước, được đại hội đại biểu các tỉnh họp ở Nam Kinh đề cử làm Đại Tổng thống lâm thời.
Ngày 1 tháng 1 năm 1912, ông tuyên thệ nhậm chức Đại Tổng thống Lâm thời Trung Hoa Dân Quốc tại Nam Kinh. Nhưng một tháng sau, ông nhường chức này cho Viên Thế Khải với điều kiện Viên Thế Khải bắt vua nhà Thanh thoái vị để thành lập chế độ cộng hòa, nhưng Viên Thế Khải đã phản bội và đàn áp lực lượng dân chủ cộng hòa.
Ảnh hưởng

Tôn Trung Sơn là nhân vật độc đáo trong số các nhà lãnh đạo Trung Quốc thế kỷ XX, với danh tiếng lớn tại cả Trung Quốc đại lục và Đài Loan. Là người khai sinh nên Trung Hoa Dân Quốc, tại Đài Loan ông được tôn xưng là Quốc phụ. Tại đại lục, ông được coi là Cách mạng tiên hành giả ("người tiên phong của cách mạng") và tên của ông thậm chí còn được đề cập tới trong lời tựa Hiến pháp Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Ảnh hưởng > Việt Nam

Chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn có ảnh hưởng sâu sắc đến phong trào đấu tranh giành độc lập ở Việt Nam. Theo giới sử học Việt Nam, Tôn Trung Sơn có mối quan hệ sâu rộng với cộng đồng người Hoa tại Chợ Lớn, Sài Gòn và Hà Nội. Lần đầu ông đến Việt Nam là tại Sài Gòn vào năm 1900 và kéo dài hơn 2 tuần. Ông tới Hà Nội lần đầu vào tháng 12 năm 1902. Từ khoảng tháng 3 năm 1907, ông hoạt động ở Việt Nam hơn một năm. Tại Hà Nội, ông ngụ ở Hội quán Quảng Đông, số 22 phố Hàng Buồm. Theo nhà sử học Chương Thâu, cựu Trưởng phòng Lịch sử Cận đại thuộc Viện Sử học Việt Nam, một loạt các thế hệ các nhà Cách mạng Việt Nam, từ Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh cho tới Hồ Chí Minh đều chịu ảnh hưởng sâu rộng của tư tưởng Tam Dân Chủ nghĩa của Cách mạng Tân Hợi. Ngay cả sau đó, Việt Minh (Việt Nam Độc lập Đồng minh Hội) cũng được tổ chức theo khuôn mẫu của Trung Quốc Đồng minh Hội do Bác sĩ Tôn Dật Tiên sáng lập tại Trung Quốc năm 1905. Tiêu ngữ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Độc lập - Tự do - Hạnh phúc được Hồ Chí Minh lấy từ chủ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn vẫn được nhà nước Việt Nam dùng cho đến nay.
Tôn Trung Sơn được tôn kính trong đạo Cao Đài như là một trong Tam Thánh ký Thiên Nhân Hòa ước lần thứ ba. Ngay chính điện của Thánh thất Cao Đài ở Tây Ninh hiện còn treo bức tranh Tam Thánh ở chỗ trang trọng nhất. Tại Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh có một con đường mang tên Tôn Dật Tiên.
Tên

Phả danh (theo gia phả): Tôn Đức Minh (孫德明)
Ấu danh, tiểu danh (sơ sinh): Tôn Đế Tượng (孫帝象)
Nguyên danh, đại danh (phổ biến đương thời): Tôn Văn (孫文)
Biểu tự (tên chữ): Tải Chi (載之)
Giáo danh (tên thánh): Nhật Tân (日新)
Tên phương Tây: Tôn Dật Tiên (孫逸仙 Sun Yat-sen)
Tên Nhật Bản: Trung Sơn Tiều (中山樵 Nakayama Shō)
Tên phổ biến: Tôn Trung Sơn (孫中山)
Danh hiệu: Quốc phụ (國父)
Xu bạc 1 yuan kỷ niệm ngày thành lập của Trung Hoa Dân Quốc (1912 - 1927), với mặt trước là chân dung của Tôn Trung Sơn
Tôn Văn (ngồi bên phải) gặp các viên chức Pháp tại Hà Nội, 1902
Cao Đài Tam Thánh, từ trái sang phải: Tôn Trung Sơn, Victor Hugo và Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Đỗ Quang

Đỗ Quang có thể là:
Đỗ Quang, quan viên nhà Nguyễn, từng tham gia kháng chiến chống Pháp ở Nam Kỳ.
Đỗ Quang, nhà cách mạng Việt Nam, Bí thư Tỉnh bộ đầu tiên của Đà Nẵng.
Đỗ Quang, nhà sản xuất âm nhạc.
Càn Long

Thanh Cao Tông (chữ Hán: 清高宗, tiếng Mãn: ᡬᠠᠣᡯᡠᠩ, Möllendorff: g῾aodzung, 25 tháng 9 năm 1711 – 7 tháng 2 năm 1799), Tây Tạng tôn vị Văn Thù Hoàng Đế (文殊皇帝), là Hoàng đế thứ sáu của Nhà Thanh và là Hoàng Đế Mãn Thanh thứ tư sau khi nhập quan. Trong thời gian trị vì của mình, ông chỉ dùng niên hiệu Càn Long (乾隆), nên còn gọi là Càn Long Đế (乾隆帝).
Là vị Hoàng đế hưởng thọ cao nhất trong lịch sử Trung Quốc, thời kỳ trị vì của Càn Long kéo dài gần 60 năm; từ 11 tháng 10 năm 1735 đến 1 tháng 9 năm 1795; và là thời cực thịnh về kinh tế cũng như quân sự của Đại Thanh. Vào thời này, lãnh thổ nhà Thanh kéo dài đến Châu thổ sông Y Lê và Tân Cương, lãnh thổ Trung Quốc mở rộng đến tối đa, khoảng hơn 13.000.000 km² (so với 9.600.000 km² hiện nay).
Càn Long học theo cách thức cai trị của ông nội mình là Thanh Thánh Tổ Khang Hi, người mà ông rất ngưỡng mộ. Khi còn trẻ, Càn Long đã khiến Khang Hi ngạc nhiên về rất nhiều lĩnh vực, nhất là về văn học nghệ thuật. Khang Hi đã cho rằng Càn Long là người xứng đáng trở thành hoàng đế tiếp theo sau Ung Chính. Lúc lên ngôi, Càn Long đã tiến hành một số cuộc viễn chinh với kết quả lẫn lộn, ông cũng thu nạp nhiều phi tần, tuần du các nơi, thi hành nhiều chính sách hợp lý nên quốc lực cường thịnh, xứng đáng được khen ngợi là vị vua có tài cai trị. Nhưng vào giai đoạn cuối đời, ông trở nên tự mãn và tiêu xài hoang phí, khiến ngân khố bắt đầu thâm hụt. Ông cũng dung túng cho lộng thần tham nhũng như Hòa Thân, khiến đội ngũ quan lại nhà Thanh dần bị tha hóa. Sự suy yếu của nhà Thanh đã bắt đầu từ giai đoạn cuối đời Càn Long.
Năm 1796, Càn Long nhường ngôi cho con trai thứ 15 là Vĩnh Diễm, xuống làm Thái thượng hoàng, vẫn tiếp tục giữ quyền chính trong cung, sử gọi là Huấn chính (训政). Đến năm Gia Khánh thứ 4 (1799) thì ông mới qua đời, hưởng thọ 88 tuổi. Ông là một trong 4 vị Hoàng đế thọ nhất của Trung Hoa (88 tuổi), ba người kia là Lương Vũ Đế (86 tuổi), Võ Tắc Thiên (82 tuổi) và Tống Cao Tông (81 tuổi).