stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Họ Thài lài
Các chi

Họ Thài lài được chia thành hai phân họ, 40 chi, và 650-652 loài (theo số liệu tháng 8 năm 2005):
Commelinoideae: 38 chi và 640 loài:
Aetheolirion
Amischotolpe
Aneilema: Chi Cỏ rươi, khoảng 65 loài
Anthericopsis
Belosynapsis
Belosynapsis kewensis
Buforrestia
Callisia
Cochliostema
Coleotrype
Commelina (Chi Thài lài): 170 loài Commelina hasskarlii
Cyanotis : 50 loài
Cyanotis somalensis, ở Đông Phi
Dichorisandra
Dictyospermum
Elasis
Floscopa: Chi Cỏ đầu rìu
Geogenanthus
Gibasis (Gibasis geniculata - Voan cô dâu Tahiti)
Gibasoides
Matudanthus
Murdannia: 50 loài Murdannia nudiflora
Palisota
Plowmanianthus
Pollia
Polyspatha
Pseudoparis
Rhopalephora
Sauvallea
Siderasis
Spatholirion
Stanfieldiella
Streptolirion
Thyrsanthemum
Tinantia
Tradescantia: 70 loài. Trong đó có các loài trước đây được xếp vào các chi Campelia, Cymbispatha, Mandonia, Neomandonia, Neotreleasea, Rhoeo, Separotheca, Setcreasea, Treleasea và Zebrina.
Tricarpelema
Tripogandra
Weldenia
Cartonematoideae: 2 chi và 12 loài.
Cartonema, ở Australasia.
Triceratella, ở Zimbabwe.
Phát sinh chủng loài

Cây phát sinh chủng loài của họ Commelinaceae trong bộ Commelinales vẽ dưới đây lấy theo APG III.
Họ Commelinaceae là một nhóm đơn ngành được hỗ trợ tốt trong phân tích của Burns. et al. (2011). Dưới đây là biểu đồ phát sinh chủng loài của phần lớn các chi trong họ Commelinaceae dựa theo trình tự DNA từ gen lạp thể rbcL. Tất cả các nhánh chỉ ra trong biểu đồ đều có độ hỗ trợ tự khởi động từ 80% trở lên.
Chú thích

↑  Angiosperm Phylogeny Group (2009). “An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III”. Botanical Journal of the Linnean Society. 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x. Bản gốc (pdf) lưu trữ ngày 25 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2013.
↑  Faden, Robert B. (1983), “Phytogeography of African Commelinaceae”, Bothalia, 4: 553–557
↑  Brenan, J.P.M. (1966), “The classification of Commelinaceae”, Botanical Journal of the Linnean Society, 59: 349–370, doi:10.1111/j.1095-8339.1966.tb00068.x
↑  Evans, Timothy M.; Faden, Robert B.; Systma, K.J. (2000), “Homoplasy in the Commelinaceae: comparison of different classes of morphological characters”,  trong Wilson, K.L.; Morrison, D.A. (biên tập), Proceedings of the Second International Conference on the Comparative Biology of the Monocots, Melbourne: CSIRO, tr. 547–556
1 2 3 4 5  Faden, Robert B. (1998),  Kubitzki, Klaus (biên tập), The Families and Genera of Vascular Plants (PDF), 4, Berlin: Springer, tr. 109–128, ISBN 3-540-64061-4
↑  Faden, Robert B.; Wilson K.L., Morrison D.A. (2000), “Floral Biology of Commelinaceae”, Monocots: Systematics and Evolution, Melbourne: CSIRO, tr. 309–318
↑  Commelinaceae trên website của APG.
↑  Commelinales trên website của APG.
↑  Burns J. H., Faden R. B., & Steppan S. J. 2011. Phylogenetic studies in the Commelinaceae subfamily Commelinoideae inferred from nuclear ribosomal and chloroplast DNA sequences. Syst. Bot. 36(2): 268-276, doi:10.1600/036364411X569471.
↑  Evans, Timothy M.; Sytsma Kenneth J.; Faden Robert B.; Givnish Thomas J. (2003), “Phylogenetic Relationships in the Commelinaceae: II. A Cladistic Analysis of rbcL Sequences and Morphology”, Systematic Botany, 28 (2): 270–292, doi:10.1043/0363-6445-28.2.270
Bao lá khác biệt là phổ biến của tất cả các loài trong họ Commelinaceae
Kiểu mở mép cuốn trong khác biệt của lá phần lớn các loài họ Commelinaceae; cũng lưu ý về các cánh hoa quắp, nhị đa hình, và cánh hoa lưỡng hình ở loài Commelina benghalensis này
Elymus stewartii

| Elymus stewartii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Elymus
Loài (species): E. stewartii
Danh pháp hai phần
Elymus stewartii (Melderis) Cope 
Elymus stewartii là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Melderis) Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elymus stewartii”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Themus paulometallicus

| Themus paulometallicus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Cantharidae
Chi (genus): Themus
Loài (species): T. paulometallicus
Danh pháp hai phần
Themus paulometallicus Wittmer, 1995 
Themus paulometallicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cantharidae. Loài này được Wittmer miêu tả khoa học năm 1995.
Chú thích

↑  Hallan, J.  (2010) Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Idaea millieri

| Idaea millieri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Idaea
Loài (species): I. millieri
Danh pháp hai phần
Idaea millieri Rothschild 1914 
Idaea millieri là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Gentiana trichotoma

| Gentiana trichotoma> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Gentianaceae
Chi (genus): Gentiana
Loài (species): G. trichotoma
Danh pháp hai phần
Gentiana trichotoma Kusn., 1893 
Gentiana trichotoma là một loài thực vật có hoa trong họ Long đởm. Loài này được Kusn. mô tả khoa học đầu tiên năm 1893.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Gentiana trichotoma”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Chrysolarentia mecynata

| Chrysolarentia mecynata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Phân họ (subfamilia): Larentiinae
Chi (genus): Chrysolarentia
Loài (species): C. mecynata
Danh pháp hai phần
Chrysolarentia mecynata Guenée, 1857 
Danh pháp đồng nghĩa
 Euphyia mecynata Guenée 1858  Hydriomenta extramenta 
Chrysolarentia mecynata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Chúng được tìm thấy ở Úc.
Sải cánh dài khoảng 20 mm.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
↑  Don Herbison-Evans & Stella Crossley (ngày 6 tháng 10 năm 2001). “Chrysolarentia mecynata”. uts.edu.au. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2009.
Eleutherodactylus pusillus

| Eleutherodactylus pusillus> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Thiếu dữ liệu  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Anura
Họ (familia): Leptodactylidae
Chi (genus): Eleutherodactylus
Loài (species): E. pusillus
Danh pháp hai phần
Eleutherodactylus pusillus Bokermann, 1967 
Eleutherodactylus pusillus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Brasil.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Huperzia treitubensis

| Huperzia treitubensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Lycopodiophyta
Lớp (class): Lycopodiopsida
Bộ (ordo): Lycopodiales
Họ (familia): Lycopodiaceae
Chi (genus): Huperzia
Loài (species): H. treitubensis
Danh pháp hai phần
Huperzia treitubensis (Silveira) B. Øllg., 1987 
Huperzia treitubensis là một loài thực vật có mạch trong Họ Thạch tùng. Loài này được (Silveira) B. Øllg. mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Huperzia treitubensis”. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2013.
Giây

| Giây |
| --- | --- |
Một con lắc chỉnh cái hồi của một chiếc đồng hồ hẹn giờ mỗi giây
Thông tin đơn vị
Hệ thống đơn vị: SI
Đơn vị của: Thời gian
Kí hiệu: s 
Giây là đơn vị đo lường thời gian hoặc góc.
Trong hệ đo lường quốc tế

Trong khoa đo lường, giây (viết tắt là s theo chuẩn quốc tế hoặc là gi trong tiếng Việt, còn có ký hiệu là ″) là đơn vị đo thời gian, một trong 7 đơn vị cơ bản trong hệ đo lường quốc tế (SI). Định nghĩa quen thuộc của giây vốn là khoảng thời gian bằng 1/60 của phút, hay 1/3600 của giờ. Định nghĩa chính xác gần đây nhất của Văn phòng Cân đo Quốc tế (Bureau International des Poids et Mesures) vào năm 1998 là:
Trong vật lý người ta còn sử dụng các đơn vị nhỏ hơn như mili giây (một phần nghìn giây), micrô giây (một phần triệu giây), hay nano giây (một phần tỉ giây)
Trong toán học

Trong toán học, giây còn là đơn vị đo góc, bằng 1/60 của phút, hay 1/3600 của độ.
Idaea minuscularia

| Idaea minuscularia> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Idaea
Loài (species): I. minuscularia
Danh pháp hai phần
Idaea minuscularia Ribbe 1912 
Idaea minuscularia là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Hán tứ quận

Bốn quận của nhà Hán (tiếng Trung: 漢四郡, Hán tứ quận, tiếng Triều Tiên: 한사군, Hansagun) là danh xưng dùng để chỉ một vùng đất mà nhà Hán chinh phục của Vệ Mãn Triều Tiên vào đầu thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên nằm ở phía Bắc bán đảo Triều Tiên và một phần của bán đảo Liêu Đông. Sau khi chiếm được vùng này, Hán Vũ Đế đã cho thiết lập bộ máy hành chính quân sự rồi chia thành 4 quận là Lạc Lãng, Lâm Đồn, Huyền Thố và Chân Phiên. Các quận này được thiết lập để kiểm soát dân cư trong khu vực cũng như phía nam về phía sông Hán với trung tâm đặt tại quận Lạc Lãng, gần với Bình Nhưỡng ngày nay, nơi mà trước đây nằm dưới sự kiểm soát của Cổ Triều Tiên. Vị trí chính xác của các quận khác còn đang tranh cãi.
Người Hán hiện diện trong vùng này tiếp tục trong 400 năm sau đó. Như trung tâm hành chính ở Lạc Lãng, người Hán đã cho xây dựng tương tự như một thành trì Trung Quốc, nơi các quan lại và dân cư sinh sống. Chính quyền của họ đã tác động đáng kể trên đời sống của dân bản địa và hơn nữa những công trình của xã hội Cổ Triều Tiên bị xói mòn. Hán tứ quận kết thúc khi Cao Câu Ly về sau bắt đầu từ từ xâm chiếm các quận và cuối cùng sáp nhập chúng vào lãnh thổ của mình.
Các quận

Lạc Lãng (tiếng Trung: 樂浪郡, Lạc Lãng quận, tiếng Triều Tiên: 낙랑군/락랑군, Nakranggun/Takranggun; 108 TCN-313 CN): 25 tỉnh, 62,812 hộ gia đình, dân số 406.748 người.
Lâm Đồn (tiếng Trung: 臨屯郡, Lâm Đồn quận, tiếng Triều Tiên: 임둔군, Imdungun; BC 107 ~ BC 82)
Huyền Thố (tiếng Trung: 玄菟郡, Huyện Thổ quận, tiếng Triều Tiên: 현도군, Hyeondogun; BC 107 ~AD 302), 3 tỉnh 45,006 hộ gia đình, dân số  221,845.
Chân Phiên (tiếng Trung: 真番郡, Chân Phiên quận, tiếng Triều Tiên: 진번군, Jinbeongun; BC 107 ~ BC 82)
Một quận về sau được tách ra khỏi Lạc Lãng là quận Đới Phương (tiếng Trung: 帶方郡, Đới Phương quận, tiếng Triều Tiên: 대방군, Daebanggun; AD 204 ~ AD 313)
Bản đồ

Cổ Triều Tiên năm 108 TCN, trước khi bị phá hủy bởi nhà Hán
Nhà Hán tiêu diệt Vệ Mãn Triều Tiên và thiết lập 4 Quận
Bán đảo Triều Tiên năm 315 khi Cao Câu Ly khôi phục lãnh thổ Cổ Triều Tiên
Tetralonia coangustata

| Tetralonia coangustata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Eucerini
Chi (genus): Tetralonia
Loài (species): T. coangustata
Danh pháp hai phần
Tetralonia coangustata Dours, 1873 
Tetralonia coangustata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Dours mô tả khoa học năm 1873.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Idaea mimosaria

| Idaea mimosaria> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Chi (genus): Idaea
Loài (species): I. mimosaria
Danh pháp hai phần
Idaea mimosaria Herrich-Schäffer 1852 
Idaea mimosaria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.
Hydrobiosella michaelseni

| Hydrobiosella michaelseni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Trichoptera
Họ (familia): Philopotamidae
Chi (genus): Hydrobiosella
Loài (species): H. michaelseni
Danh pháp hai phần
Hydrobiosella michaelseni Ulmer, 1908 
Hydrobiosella michaelseni là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.
Gephyrina albimarginata

| Gephyrina albimarginata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Philodromidae
Chi (genus): Gephyrina
Loài (species): G. albimarginata
Danh pháp hai phần
Gephyrina albimarginata Mello-Leitão, 1929 
Gephyrina albimarginata là một loài nhện trong họ Philodromidae.
Loài này thuộc chi Gephyrina. Gephyrina albimarginata được Cândido Firmino de Mello-Leitão miêu tả năm 1929.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Tetraloniella inulae

| Tetraloniella inulae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Apidae
Phân họ (subfamilia): Apinae
Tông (tribus): Eucerini
Chi (genus): Tetraloniella
Loài (species): T. inulae
Danh pháp hai phần
Tetraloniella inulae (Tkalcu, 1979) 
Tetraloniella inulae là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Tkalcu mô tả khoa học năm 1979.
Chú thích

↑  (2008) Integrated Taxonomic Information System (ITIS) Bee Checklist 3 oktober 2008
Elymus stipifolius

| Elymus stipifolius> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Poaceae
Chi (genus): Elymus
Loài (species): E. stipifolius
Danh pháp hai phần
Elymus stipifolius (Czern. ex Nevski) Melderis 
Elymus stipifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được (Czern. ex Nevski) Melderis mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elymus stipifolius”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Eleutherodactylus pycnodermis

| Eleutherodactylus pycnodermis> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Anura
Họ (familia): Leptodactylidae
Chi (genus): Eleutherodactylus
Loài (species): E. pycnodermis
Danh pháp hai phần
Eleutherodactylus pycnodermis Lynch, 1979 
Eleutherodactylus pycnodermis là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, và đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Hàm ước lượng thống kê

Phương pháp ước lượng trong thống kê học là một quy tắc tính một ước lượng của một đại lượng dựa theo số liệu đã quan sát: như vậy quy tắc này và kết quả của nó là khác nhau. Ở đây đang nói tới ước lượng điểm (khác với ước lượng đoạn).
Hàm ước lượng là một hàm số được sử dụng để đưa ra giá trị của một tham số (parameter) chưa biết, ở dưới dạng một mô hình thống kê.
\theta \  là tham số cần ước lượng.  {\widehat {\theta }} là estimator (quy tắc ước lượng) của  \theta \ .
Các tiêu chí

Các thuộc tính sau cần tính tới khi xem xét một hàm ước lượng là tốt hay không:
Đối với một mẫu  x\ , sai số hay độ lệch của hàm ước lượng  {\widehat {\theta }} được định nghĩa là
trong đó  \theta \  là tham số đang được ước lượng.
Sai số bình phương trung bình của  {\widehat {\theta }} định nghĩa là trung bình xác suất của bình phương lỗi, hay
\operatorname {var} ({\widehat {\theta }})=\operatorname {E} [({\widehat {\theta }}-\operatorname {E} ({\widehat {\theta }}))^{2}].
Chệch của  {\widehat {\theta }} được định nghĩa là  B({\widehat {\theta }})=\operatorname {E} ({\widehat {\theta }})-\theta
Một ước lượng  {\widehat {\theta }} là ước lượng không chệch của  \theta \  khi và chỉ khi  B({\widehat {\theta }})=0.
Các thuộc tính rất quan trọng khác cần cân nhắc gồm:
Tính thống nhất
Khi cỡ mẫu càng tăng thì xác suất hàm ước lượng gần với tham số cần ước tính cũng tăng theo.
Tính chuẩn tắc tiệm cận
Một hàm ước lượng (trước hết phải có tính vững) được xem là có tính chuẩn tắc tiệm cận nếu xác suất phân phối của nó quanh giá trị thực của tham số cần tính ngày càng trở nên gần với phân phối chuẩn khi cỡ mẫu tăng.
Tính hiệu quả
Tính vững
Ví dụ về hàm ước lượng thống kê

Bình phương tối thiểu (OLS) là một loại hàm ước lượng đơn giản nhất.
Giải đua ô tô Công thức 1 Pháp 2008

Mark Webber tại Grand Prix Pháp 2008
Giải đua ô tô Công thức 1 Pháp năm 2008 là chặng đua thứ tám của giải vô địch thế giới Công thức 1 năm 2008. Giải được tổ chức từ ngày 20 đến ngày 22 tháng 6 năm 2008.
Chrysolina cretica

| Chrysolina cretica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Chrysolina
Loài (species): C. cretica
Danh pháp hai phần
Chrysolina cretica Olivier, 1807 
Chrysolina cretica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1807.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Idaea subsaturata

| Idaea subsaturata |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Phân họ (subfamilia): Sterrhinae
Chi (genus): Idaea
Loài (species): I. subsaturata
Danh pháp hai phần
Idaea subsaturata Guenée, 1858 
Danh pháp đồng nghĩa
 Acidalia subsaturata  Acidalia miserata  Acidalia subherbariata 
Idaea subsaturata,là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Loài này có ở coastal regions of bán đảo Iberia (from miền nam Bồ Đào Nha to miền nam Pyrenees), miền bắc Tây Ban Nha và in small populations near Madrid và in miền bắc Bồ Đào Nha. Nó cũng được tìm thấy ở isolated populations in Pháp (Depts. Vendée, Deux-Sèvres, Lot, Aveyron, Lozère, Gard, Herault, Aude, Pyrenées Orientales và Var). Nó cũng được tìm thấy ở Bắc Phi, from North-miền đông Maroc và miền bắc Algérie up to Tunisia và miền tây Libya.
Sải cánh dài 14–15 mm. The moth gặp ở up to three generations. In low areas it flies từ tháng 5 đến tháng 10, in mountainous areas từ tháng 7 đến tháng 8.
The larval feed on nhiều loại thực vật thân thảo, bao gồm Taraxacum officinale, Lactuca sativa, Polygonum aviculare.
Hậu quả chất độc da cam tại Việt Nam

Máy bay của quân đội Hoa Kỳ rải chất độc xuống Việt Nam
Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, mục đích quân sự chính thức của chất độc da cam là làm rụng lá cây rừng để quân đội du kích Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam không còn nơi trốn tránh. Chất độc da cam là một chất lỏng trong; tên của nó được lấy từ màu của những sọc được vẽ trên các thùng phuy dùng để vận chuyển nó. Quân đội Hoa Kỳ còn có một số mã danh khác để chỉ đến các chất được dùng trong thời kỳ này: "chất xanh" (Agent Blue, 65,5% hỗn hợp của axit cacođylic và natri cacođylat), "chất trắng" (Agent White, hỗn hợp 4:1 của 2,4-D và picloram), "chất tím" (Agent Purple, hỗn hợp 1:1 của 2,4,5-T và 2,4-D) và "chất hồng" (Agent Pink, 100% 2,4,5-T).
Hoa Kỳ rải chất độc da cam xuống Việt Nam

Trong 10 năm, từ 1961 đến 1971, của Chiến tranh Việt Nam, quân đội Mỹ đã rải hơn 18,2 triệu gallon chất độc da cam với thành phần chứa dioxin xuống hơn 10% diện tích đất ở miền Nam Việt Nam, làm nhiễm độc và tàn phá hàng triệu hécta rừng và đất nông nghiệp. Nhiều người cho rằng ngoài tác hại cho môi trường, hóa chất này còn gây hậu quả trầm trọng cho tính mạng, sức khỏe của nhiều người Việt, thậm chí tới các thế hệ sinh ra sau chiến tranh.
Số lượng người nhiễm

Hiện nay, ước tính có khoảng 4,8 triệu người Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam/dioxin, sống tập trung tại các tỉnh dọc đường Trường Sơn và biên giới với Campuchia. Hàng trăm nghìn người trong số đó đã qua đời. Hàng triệu người và cả con cháu của họ đang phải sống trong bệnh tật, nghèo khó do di chứng của chất độc da cam.
Hậu quả

Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Nga Xofronov Ghenrik Alexandrovich và Giáo sư Rumax Vladimia Xtepanovich, đồng Tổng Giám đốc Trung tâm Nhiệt đới Việt-Nga đã khẳng định rằng hậu quả về mặt y sinh học của chất độc da cam đối với con người và môi trường sinh thái là rất nghiêm trọng, vì điôxin là chất độc nhất mà loài người đã tổng hợp được. Qua kết quả nghiên cứu trong 18 năm của Trung tâm nhiệt đới Việt-Nga, các nhà khoa học kết luận rằng chất độc da cam đã gây ra hậu quả y học và sinh học lâu dài đối với sức khoẻ con người, không những đối với các cựu chiến binh Việt Nam đã từng tham gia chiến tranh, mà còn cả thế hệ thứ 2, thứ 3 là con em của những người đã bị phơi nhiễm. Thậm chí, cả những trẻ em sống trong vùng bị nhiễm chất độc hoá học cũng có biểu hiện bệnh lý. Chất da cam/điôxin đã có ảnh hưởng về di truyền sinh thái, đặc biệt gây ra tình trạng sẩy thai, lưu thai hoặc có con bị dị tật bẩm sinh ở phụ nữ bị nhiễm đioxin. Cũng theo hai nhà khoa học Nga này, tác động lâu dài của chất độc da cam/điôxin không chỉ có 20 năm, mà có thể lên tới trên 100 năm. Số người bị ảnh hưởng của chất độc này cũng không chỉ dừng ở 4,8 triệu người mà có thể là hàng chục triệu người.
Theo Beatrice Eisman và Vivian Raineri, trong thập niên 1980, chỉ riêng tại bệnh viện Từ Dũ ở Thành phố Hồ Chí Minh trung bình mỗi ngày có một trẻ sơ sinh ra đời với dị tật bẩm sinh. Trong thập niên 1990, tỷ lệ này giảm xuống còn một ngày rưỡi có một trẻ. Cũng theo nguồn trên, một báo cáo của tạp chí American Journal of Public Health nói rằng mức độ đioxin trong sữa mẹ tại miền Nam Việt Nam cao gấp 50 lần ở miền Bắc, nơi không bị rải chất độc trong chiến tranh.
Trẻ dị tật
Hélène Grimaud

| Hélène Grimaud |
| --- | --- |
Grimaud ở một buổi diễn tập tại Lễ hội La Roque-d'Anthéron 2004
Sinh: 7 tháng 11, 1969 (54 tuổi) Aix-en-Provence, Pháp
Học vị: Nhạc viện Paris
Nghề nghiệp: Nghệ sĩ dương cầm, Nhạc cổ điển
Website: helenegrimaud.com
Hélène Grimaud (phiên âm từ tiếng Pháp: /Ê-len Gri-mô/, đọc theo tiếng Anh: /eɪʧéɛlèneɪ grɪmoʊ/) là một trong những nghệ sĩ dương cầm xuất sắc nhất qua mọi thời đại, người Pháp, chuyên biểu diễn các tác phẩm thuộc lĩnh vực nhạc cổ điển. Bà cũng là nhà văn, nhà nghiên cứu tập tính học động vật và là người đồng sáng lập Wolf Conservation Center (Trung tâm Bảo tồn chó sói) ở Nam Salem thuộc New York.