Isabelle của Pháp và Navarra

| Isabelle của Pháp và Navarra Isabelle de France   Isabel de Navarra |
| --- | --- |
Louve de France Sói bà nước Pháp

Vương hậu nước Anh
Tại vị: 25 tháng 1, 1308 – 20 tháng 1, 1327 (18 năm, 360 ngày)
Đăng quang: 25 tháng 1, năm 1308
Tiền nhiệm: Marguerite của Pháp
Kế nhiệm: Philippa xứ Hainault
Thông tin chung
Sinh: 1295 Paris, Pháp
Mất: Bản mẫu:DNgày mất (tuổi 62–63) Castle Rising, Norfolk, Anh
An táng: Grey Friars' Church at Newgate
Phối ngẫu: Edward II của Anh 
Hậu duệ: Edward III của Anh  John của Eltham, Bá tước xứ Cornwall Eleanor, Bà Bá tước xứ Guelders Joan, Vương hậu xứ Scotland
Vương tộc: Nhà Capet  Nhà Plantagenet (kết hôn)
Thân phụ: Philippe IV của Pháp 
Thân mẫu: Juana I của Navarra 
Đối với các định nghĩa khác, xem Isabelle của Pháp (định hướng).
Isabelle của Pháp, cũng là Isabel của Navarra (tiếng Pháp: Isabelle de France hay Isabelle de Navarre; tiếng Tây Ban Nha: Isabel de Francia hay Isabel de Navarra; tiếng Anh: Isabella of France; 1295 - 22 tháng 8, 1385), có biệt danh là Sói bà nước Pháp (tiếng Pháp: Louve de France, tiếng Anh: She-Wolf of France) là Vương hậu nước Anh với tư cách là hôn phối của Quốc vương Edward II của Anh. Bà là đứa con gái duy nhất của Philippe IV của Pháp và Juana I của Navarra. Với vị trí Vương hậu, Isabelle đương thời rất nổi tiếng vì sắc đẹp mê hoặc của bà, cùng khả năng ngoại giao và trí tuệ cực kì xuất chúng đã khiến bà trở thành một người phụ nữ quyền lực về sau.
Isabelle đến Vương quốc Anh vào năm 12 tuổi, vào thời điểm cao trào xung đột giữa Quốc vương và các thế lực Nam tước. Người chồng mới của bà nổi tiếng lúc bấy giờ vì dung túng quá mức cận thần của ông, Piers Gaveston, thế nhưng Vương hậu Isabelle trái lại còn giúp đỡ Edward trong những năm này, thiết lập một mối quan hệ hữu hảo với Gaveston, đồng thời bà dùng mối quan hệ của mình với triều đình nước Pháp để tăng cường uy tính và thế lực của bản thân. Sau cái chết của Gaveston vào năm 1312 bởi các Nam tước, Edward quay sang sủng ái Hugh Despenser, đồng thời nuôi kế hoạch trả thù các Nam tước, dẫn đến Trận Despenser và bắt đầu một thời kì hỗn loạn nội bộ nước Anh. Isabelle không thể khoan thứ dung túng Hugh Despencer và việc này làm căng thẳng quan hệ hôn nhân giữa bà và Edward II.
Trở lại nước Pháp trong vấn đề ngoại giao, Isabelle đã gặp gỡ và tư thông với Roger Mortimer, và cả hai cùng đồng ý phế bỏ Edward II cũng như lật đổ dòng họ Despenser. Vương hậu Isabelle trở về nước Anh cùng một lực lượng lính đánh thuê vào năm 1326, nhanh chóng chiếm lấy triều đình và khiến quân lính của Edward II ruồng bỏ ông ta mà đầu hàng. Vương hậu phế bỏ Quốc vương, lập con trai mình là Edward Winsor lên ngôi và nắm giữ vai trò nhiếp chính. Nhiều sử gia cho rằng bà đã sắp xếp cuộc ám sát Edward II ngay sau đó. Sau khi nắm quyền, bà trọng dụng người tình Roger Mortimer và sa vào tiêu xài lãng phí, không những vậy bà còn duy trì cuộc chiến tranh tốn kém giữa Anh và Scotland. Năm 1330, Edward III phế bỏ Mortimer và tử hình ông ta. Isabelle không bị trừng phạt, nhưng bị giam lỏng cho đến khi qua đời.
Trong văn hóa đại chúng về sau ở Anh, Thái hậu Isabelle trở thành một hình dung nổi tiếng của thuật ngữ Femme fatale, những người phụ nữ có ảnh hưởng đến người khác qua nhan sắc và sự mê hoặc, đồng thời thường dẫn những người đó đến kết cục xấu. Bà nổi tiếng qua các tác phẩm văn học, kịch nghệ, được miêu tả là xinh đẹp nhưng độc ác, ảnh hưởng chính trị qua việc thao túng người khác.