stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Lepidolejeunea

| Lepidolejeunea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lejeuneaceae
Chi (genus): Lepidolejeunea
Lepidolejeunea là một chi rêu trong họ Lejeuneaceae.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lepidolejeunea”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2014.
Phymatodes grandaevus

| Phymatodes grandaevus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Phymatodes
Loài (species): P. grandaevus
Danh pháp hai phần
Phymatodes grandaevus (Wickham, 1917) 
Phymatodes grandaevus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Itagi, Ron

| Itagi |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Gadag
Thành phố/thị trấn: Ron
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Itagi là một làng thuộc tehsil Ron, huyện Gadag, bang Karnataka, Ấn Độ.
Maraã

| Maraã |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 

 

MaraãLocation in Brazil
Quốc gia:  Brazil
Bang: Amazonas
Vùng thuộc bang: Norte Amazonense
Tiểu vùng: Japurá
Diện tích
 • Tổng cộng: 16.910,42 km2 (6,529,15 mi2)
Dân số (2007)
 • Tổng cộng: 17.416
 • Mật độ: 1,03/km2 (2,7/mi2)
Múi giờ: BRT (UTC-4)
Mã điện thoại: 97 
Maraã là một đô thị thuộc bang Amazonas, Brasil. Đô thị này có diện tích 16910,42 km², dân số năm 2007 là 17416 người, mật độ 1,03 người/km².
Dobrná

| Dobrná |
| --- | --- |
—  Làng  —
 

  Hiệu kỳ

Dobrná
Quốc gia:  Cộng hòa Séc
Vùng: Ústecký
Huyện: Děčín
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
NUTS 5: CZ0421 545783
Dobrná là một làng thuộc huyện Děčín, vùng Ústecký, Cộng hòa Séc.
Đầm Givenchy đen của Audrey Hepburn

| Đầm Givenchy đen của Audrey Hepburn |
| --- | --- |
Thiết kế: Givenchy
Năm: 1961 (1961)
Loại: Đầm đen nhỏ
Chất liệu: Vải satin Ý
Đầm Givenchy đen của Audrey Hepburn là một chiếc đầm đen nhỏ do Hubert de Givenchy thiết kế, xuất hiện cùng Audrey Hepburn trong mở đầu của bộ phim hài lãng mạn Breakfast at Tiffany's (1961). Chiếc đầm được xem là một trong những trang phục biểu tượng của thế kỷ 20 và có thể là một trong những chiếc "đầm đen nhỏ" nổi tiếng nhất mọi thời đại.
Bối cảnh

Hepburn trong cảnh mở đầu  (1961), mặc chiếc đầm đen nhỏ của Givenchy và chuỗi hạt của Roger Scemama
Audrey Hepburn là bạn thân của nhà thiết kế người Pháp Givenchy, thường gọi ông là "bạn thân thiết" trong khi ông nhắc đến bà như là "em gái" của mình.
Vào năm 1961, Givenchy thiết kế một chiếc đầm đen nhỏ trong cảnh mở đầu của bộ phim hài lãng mạn Breakfast at Tiffany's của Blake Edwards, nơi Hepburn thủ vai chính cùng George Peppard. Chuỗi hạt do Roger Scemama, một trong những đơn vị thiết kế nên trang sức cho Givenchy thực hiện. Audrey đặt hai bộ đầm này và mang đến hãng phim Paramount. Chiếc đầm bị cho là không phù hợp với bộ phim vì để lộ một phần đáng kể đôi chân của Audrey và nửa dưới của nó đã bị biến tấu lại bởi Edith Head. Bộ đầm thêu tay bản gốc hiện đang nằm trong kho lưu trữ cá nhân của Givenchy, trong khi chiếc đầm mà Audrey đem về Paramount đang trưng bày tại Bảo tàng Điện ảnh ở Madrid và chiếc còn lại được mua đấu giá tại Christie's vào tháng 12 năm 2006. Không có bộ đầm nào do Givenchy sáng tạo được sử dụng thực trong bộ phim và ảnh quảng bá. Áp phích của bộ phim do nghệ sĩ Robert McGinnis thực hiện, và trong quyển sách Fifth Avenue, 5am của Sam Wasson, ông giải thích rằng tấm ảnh được sử dụng để vẽ nên tấm áp phích không để lộ chân và ông phải vẽ thêm để khiến áp phích hấp dẫn hơn. Bộ đầm thật sử dụng trong bộ phim, do Edith Head thiết kế, đã bị Head và Hepburn tiêu hủy tại Western Costume ở California sau khi ghi hình.
Bối cảnh > Thiết kế

Trang phục là một chiếc đầm dạ hội Givenchy bằng vải Satin Ý màu đen. Christie's mô tả đây là "một bộ đầm không tay, dài thướt tha với áo trên vừa vặn nhấn mạnh ở lưng, họa tiết cắt xẻ cổ áo đặc biệt, chiếc váy tập trung nhẹ ở phần hông và cắt rộng xuống một bên đùi [...] đi cùng một đôi găng tay đen dài xuống khuỷu tay". Chiếc áo trên hở nhẹ ở lưng với phần cổ áo khiến vai áo bị cắt đi. Trong bộ phim, Audrey Hepburn mang một đôi bao tay cùng màu dài đến khuỷu tay và nhiều tràng hạt. Diện mạo này được mô tả là "vô cùng nữ tính" và "rất Paris". Givenchy không chỉ chọn bộ đầm theo nhân vật trong phim mà còn thêm thắt những phụ kiện phù hợp như nhiều chuỗi hạt ngọc trai, một ống điếu xì gà dài, một chiếc mũ đen to và đôi găng tay opera, không chỉ "nhấn mạnh nhân vật bằng hình ảnh mà còn liên kết Audrey với cô ấy”.
Tiếp nhận

Chiếc đầm được xem là một trong những trang phục nổi tiếng nhất lịch sử điện ảnh và thế kỷ 20. Đây cũng có thể là "chiếc đầm đen nhỏ nổi tiếng nhất mọi thời đại" và gây nên nguồn cảm hứng lớn đến thời trang, trở thành một phần không thể thiếu trong phục trang của phái nữ. Trong một cuộc bình chọn vào năm 2010 của LOVEFiLM, bộ đầm này được chọn là trang phục nữ đẹp nhất trong một bộ phim.
Vào tháng 11 năm 2016, Natalie Portman xuất hiện trên bìa tạp chí Harper's Bazaar với một trong những chiếc đầm Givenchy bản gốc cho phim Breakfast at Tiffany's. Vào ngày 5 tháng 12, chiếc đầm được bán đấu giá tại Christie's ở Luân Đôn và thuộc về một người mua vô danh trên điện thoại. Giá tiền ước tính ban đầu của nhà tổ chức là từ 50.000 đến 70.000 bảng Anh, nhưng cuối cùng lại lên đến 467.000 bảng Anh (923.187 đô-la Mỹ). Số tiền tại buổi đấu giá được quyên góp để giúp đỡ xây dựng một ngôi trường tại Calcutta. Chính Givenchy đã tặng chiếc váy cho Dominique Lapierre, tác giả quyển City of Joy, cùng vợ của ông để gây quỹ từ thiện. Lapierre chia sẻ mình "chết lặng khi biết rằng trang phục từng thuộc về một nữ diễn viên tuyệt vời giờ có thể giúp tôi mua gạch và xi-măng để giúp đỡ những trẻ em nghèo khổ nhất thế giới đến trường." Sarah Hodgson, một chuyên gia thời trang của Christie's khẳng định "Đây là một trong những chiếc đầm đen nổi tiếng nhất thế giới—một phần biểu trưng của lịch sử chiếu bóng—và chúng tôi rất vui mừng vì nó đã mang về một số tiền kỷ lục."
Dombeya superba

| Dombeya superba> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Malvales
Họ (familia): Malvaceae
Chi (genus): Dombeya
Loài (species): D. superba
Danh pháp hai phần
Dombeya superba Arènes, 1958 
Dombeya superba là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Arènes mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dombeya superba”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Elaphoglossum crassipes

| Elaphoglossum crassipes> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
(không phân hạng): Eupolypods I
Họ (familia): Lomariopsidaceae
Chi (genus): Elaphoglossum
Loài (species): E. crassipes
Danh pháp hai phần
Elaphoglossum crassipes (Hieron.) Diels 
Elaphoglossum crassipes là một loài thực vật có mạch trong họ Lomariopsidaceae. Loài này được (Hieron.) Diels mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elaphoglossum crassipes”. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2013.
Chẩn đoán di truyền phôi trước làm tổ

Phôi người giai đoạn sớm nhất : 2 - 4 phôi bào.
Chẩn đoán di truyền phôi trước làm tổ là phương pháp xác định cấu hình di truyền của phôi mới hình thành và chưa kịp làm tổ trong dạ con của người mẹ. Đây là biện pháp quan trọng để đảm bảo đứa con tương lai sẽ sinh ra có cấu hình di truyền lành mạnh, bình thường, trong bối cảnh trên Thế giới ngày càng có nhiều quái thai hoặc người sinh ra bị dị tật di truyền, do tác động của ô nhiễm môi trường và tác hại thứ phát của nhiều loại virut gây bệnh. Nói cách khác, phương pháp này giúp chẩn đoán,  phát hiện và có thể khuyên loại bỏ những phôi bất thường về số lượng nhiễm sắc thể (như hội chứng Đao, Tơcnơ, Claiphentơ) hay đột biến cấu trúc cấu trúc nhiễm sắc thể (như hội chứng nhiễm sắc thể Philadelphia), hoặc đôi khi cả một số bệnh đột biến gen, thường dẫn đến sẩy thai tự nhiên, thai lưu, thai dị tật nặng. Nhờ đó giúp làm giảm "gánh nặng di truyền" cho loài người.
Tổng quan

Thuật ngữ này dịch từ tiếng Anh Pre-implantation Genetic Diagnosis (viết tắt: PGD) là biện pháp sơ cấp của Di truyền Y học người, trong nhóm biện pháp chẩn đoán trước sinh nhằm sàng lọc di truyền.
Hiện nay, phương pháp PGD này thường tiến hành trên ba loại phôi hoặc mẫu vật sau:
Phôi do thụ tinh trong ống nghiệm cho những cặp vợ chồng hiếm muộn. Đây là cách sử dụng nhiều nhất.
Phôi do thụ tinh bình thường. Cách này thường sử dụng với cặp vợ chồng có nguy cơ sinh con bị rối loạn di truyền (qua hồ sơ di truyền).
Tế bào trứng trước thụ tinh
Hai loại đầu là mẫu tế bào lấy từ phôi nang 5 - 6 ngày tuổi, là phôi vừa trải qua quá trình hoạt hóa bộ gen, chất lượng phôi được thể hiện rõ, ít nhiều đã vượt qua chọn lọc tự nhiên và có khả năng làm tổ cao sau khi chuyển vào tử cung (trên 60%). Số lượng tế bào trong giai đoạn này khá lớn (có thể tới 300 phôi bào) và mỗi lần sinh thiết phôi chỉ cần lấy3 - 5 tế bào ngoài cùng, thường là tế bào nuôi phôi không tham gia vào sự hình thành thai.
Loại mẫu vật thứ ba dùng trước khi thụ tinh nhân tạo.
Phương pháp chung và ý nghĩa

Trong trường hợp thụ tinh nhân tạo thường được áp dụng kĩ thuật này nhiều nhất, trước hết phải có các giao tử (bước 1 trong hình bên) của bố và mẹ. Sau đó cho thụ tinh in vitro, để tạo ra phôi (bước 2 trong hình bên). Thường thu được nhiều phôi cùng lúc, nhờ đó tiến hành các xét nghiệm về mặt di truyền, chọn ra phôi cần (bước 3). Tiếp theo (bước 4) là loại bỏ phôi bị "lỗi" (có bất thường về số lượng hoặc cấu trúc nhiễm sắc thể). Phôi tốt được phép phát triển thì nuôi cấy (bước 5) đến khi  thích hợp sẽ cấy vào tử cung người mẹ.
PGD (chẩn đoán di truyền trước khi làm tổ) thường chỉ áp dụng đối với phôi có nguy cơ bị bệnh di truyền vì đây là một quy trình phức tạp, tốn kém, đòi hỏi đội ngũ y khoa nhiều kinh nghiệm và nhất là phải sinh thiết phôi, nên có thể gây hậu quả ngoài mong muốn. Trong quá khứ, hiện tại và tương lai, sự phát triển kĩ thuật này nằm trong chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản của mỗi quốc gia, nhằm giảm tỉ lệ người bị bệnh di truyền, từ đó giảm gánh nặng di truyền cho xã hội. Tuy nhiên, muốn vậy phải được sự đồng ý của cả bố và mẹ của phôi, nói cách khác: nó không chỉ liên quan tới đạo đức sinh học, mà còn phụ thuộc vào nhân quyền.
Việc xuất hiện ngày càng nhiều các quái thai, dị dạng trong xét nghiệm PGD, cùng với sự phát triển nhanh chóng của di truyền phân tử, y học hiện đại và nhiều loại công nghệ đã dẫn đến công nghệ Designer baby ("em bé được thiết kế").
Thụ tinh trong ống nghiệm
1♂︎ Tinh trùng của bố. 1♀︎—Noãn của mẹ. 2 Thụ tinh, tạo thành nhiều hợp tử. 3 Chọn lọc nhân tạo các phôi. 4 Loại bỏ và giữ lại. 5Quyết định chọn phôi bào tốt. 6 Cấy vào mẹ và chăm sóc phôi.
Meehania

| Meehania |
| --- | --- |
Meehania urticifolia
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Lamiaceae
Phân họ (subfamilia): Nepetoideae
Tông (tribus): Mentheae
Phân tông (subtribus): Nepetinae
Chi (genus): Meehania Britton, 1894
Loài điển hình
Meehania cordata
Meehania là một chi thực vật có hoa trong họ Hoa môi (Lamiaceae).
Các loài

Chi Meehania gồm các loài:
Meehania cordata (Nutt.) Britton, 1894: Miền đông Hoa Kỳ.
Meehania faberi (Hemsl.) C.Y.Wu, 1959: Trung Quốc (Cam Túc, Tứ Xuyên).
Meehania fargesii (H.Lév.) C.Y.Wu, 1959: Miền nam và đông nam Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hồ Bắc, Hồ Nam, Giang Tây, Tứ Xuyên, Vân Nam, Chiết Giang).
Meehania henryi (Hemsl.) Y.Z.Sun ex C.Y.Wu, 1959: Trung Quốc (Quý Châu, Hồ Bắc, Hồ Nam, Tứ Xuyên).
Meehania hongliniana B.Y.Ding & X.F.Jin, 2018: Trung Quốc (Chiết Giang).
Meehania montis-koyae Ohwi, 1933: Đông nam Trung Quốc, Nhật Bản (tây Honshu).
Meehania pinfaensis (H.Lév.) Y.Z.Sun ex C.Y.Wu, 1959: Trung Quốc (Quý Châu).
Meehania urticifolia (Miq.) Makino, 1899: Viễn Đông Nga, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Trung Quốc (Cát Lâm, Liêu Ninh).
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Meehania”. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2013.[liên kết hỏng]
Iridi(IV)

| Iridi(IV) flouride |
| --- | --- |

Tên khác: Iridi tetrafluoride

Nhận dạng
Số CAS: 37501-24-9
PubChem: 15771758
Ảnh Jmol-3D: ảnh
SMILES:  đầy đủ F[Ir](F)(F)F 
Thuộc tính
Công thức phân tử: IrF4
Khối lượng mol: 268,2136 g/mol
Bề ngoài: chất rắn nâu sẫm
Điểm nóng chảy: 106 °C  
Điểm sôi: 180 °C (thăng hoa)  
Các nguy hiểm
Các hợp chất liên quan
Anion khác: Iriđi(IV) oxit
Cation khác: Natri fluoride, Kali fluoride, Caesi fluoride, Calci fluoride
Hợp chất liên quan: Iridi(V) fluoride
 
Trừ khi có ghi chú khác, dữ liệu được cung cấp cho các vật liệu trong trạng thái tiêu chuẩn của chúng (ở 25 °C [77 °F], 100 kPa).  Y kiểm chứng (cái gì YN ?) Tham khảo hộp thông tin
Iridi(IV) fluoride là một hợp chất hóa học của iridi và fluor, với công thức hóa học IrF4 và là một chất rắn màu nâu đen. Các báo cáo ban đầu về IrF4 trước năm 1965 là nghi vấn và dường như mô tả hợp chất IrF5. Cấu trúc tinh thể của vật rắn là đáng chú ý vì đây là ví dụ đầu tiên về cấu trúc mạng ba chiều được tìm thấy cho muối tetrafluoride kim loại và sau đó RhF4, PdF4 và PtF4 đã được tìm thấy có cấu trúc tương tự.
Điều chế

Iridi(IV) flouride có thể được điều chế bằng cách khử iridi(VI) fluoride bằng iridi ở nhiệt độ cao:
Hoặc khử Irdi(V) flouride bằng khí hydro trong dung dịch HF:
Cấu trúc tinh thể

Cấu trúc tinh thể iridi(IV) fluoride có 6 tọa độ, bát diện, iridi trong đó hai cạnh của khối bát diện được chia sẻ và hai nguyên tử fluor không chia sẻ là cis với nhau.
Tính chất

Iridi(IV) fluoride phản ứng với nước:
Chú thích

↑  Greenwood, Norman N.; Earnshaw, A. (1997), Chemistry of the Elements (ấn bản thứ 2), Oxford: Butterworth-Heinemann, ISBN 0-7506-3365-4
↑  Wells A.F. (1984) Structural Inorganic Chemistry 5th edition Oxford Science Publications ISBN 0-19-855370-6
↑  Paine, Robert T.; Asprey, Larned B. (1975). “Reductive syntheses of transition metal fluoride compounds. Synthesis of rhenium, osmium, and iridium pentafluorides and tetrafluorides”. Inorg. Chem. 14 (5): 1111–1113. doi:10.1021/ic50147a030.
| x t Hợp chất fluor |
| --- | --- |
Hợp chất  hai nguyên tố:  HF  HF  DF  TF  LiF  BeF2  B2F4  BF3  CF4  N2F4  NF3  F2O  F2O2  F2O3  F2O4  F2O5  F2O6  NaF  MgF2  AlF  AlF3  SiF4  PF3  PF5  SF4  SF6  KF  CaF2  ScF3  TiF2  TiF3  TiF4  VF2  VF3  VF4  VF5  CrF2  CrF3  CrF4  CrF5  CrF6  MnF2  MnF3  MnF4  FeF2  FeF3  CoF2  CoF3  NiF2  CuF  CuF2  CuF3  ZnF2  GaF3  GeF4  AsF3  AsF5  SeF4  SeF6  BrF3  BrF5  KrF2  RbF  SrF2  YF3  ZrF2  ZrF3  ZrF4  NbF3  NbF4  NbF5  MoF3  MoF4  MoF5  MoF6  TcF5  TcF6  RuF3  RuF4  RuF5  RuF6  RhF3  RhF4  RhF5  RhF6  PdF2  PdF3  PdF4  PdF5  PdF6  Ag2F  AgF  AgF2  AgF3  CdF2  InF3  SnF2  SnF4  SbF3  SbF5  TeF4  TeF6  IF  IF3  IF5  IF7  XeF2  XeF4  XeF6  CsF  BaF2  LaF3  CeF3  PrF3  PrF4  NdF3  NdF4  SmF2  SmF3  EuF2  EuF3  GdF3  TbF3  TbF4  DyF3  HoF3  ErF3  TmF3  YbF2  YbF3  LuF3  HfF4  TaF3  TaF4  TaF5  WF4  WF5  WF6  ReF4  ReF5  ReF6  ReF7  OsF5  OsF6  OsF7  IrF3  IrF3  IrF3  IrF6  PtF2  PtF3  PtF4  PtF5  PtF6  AuF  AuF3  AuF5  AuF7  Hg2F2  HgF2  TlF  TlF3  PbF2  PbF4  BiF3  BiF5  PoF2  PoF4  PoF6  AmF3  AmF4  PuF3  TlF3  UF3  YbF3  PuF4  ThF4  UF4  UF5  PtF6  UF6  PuF4  ThF4  UF4  IF5  UF5  UF6  PuF6  CF4  C2F4  ClF5 
Khác:  AgBF4  AgPF6  Cs2AlF5  K3AlF6  Na3AlF6  KAsF6  LiAsF6  NaAsF6  HBF4  KBF4  LiBF4  NaBF4  RbBF4  Ba(BF4)2  Ni(BF4)2  Pb(BF4)2  Sn(BF4)2  BaClF  BaSiF6  BaGeF6  BrOF3  BrO2F  CBrF3  CBr2F2  CBr3F  CClF3  CCl2F2  CCl3F  CFN  CF2O  CF3I  CHF3  CH2F2  CH3F  C2Cl3F3  C2H3F  C6H5F  C7H5F3  C15F33N  ClFO2  CrFO4  CrF2O2  CsBF4  NH4F  FNO  FNO2  FNO3  KHF2  NaHF2  ThOF2  NH5F2  F2OS  F3OP  F3PS  HPF6  HSbF6  KPF6  KSbF6  LiPF6  NaPF6  NaSbF6  Na2SiF6  Na2TiF6  Na2ZrF6  TlPF6  IOF3  K2NbF7  K2TaF7  IO3F  C6H5F  CH3F  CH2F2  CHF3  PSClF2  NH4HF2  HSO3F 
 Hợp chất halogen  Fluor  Chlor  Brom  Iod
Elaphoglossum cremersii

| Elaphoglossum cremersii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Elaphoglossum
Loài (species): E. cremersii
Danh pháp hai phần
Elaphoglossum cremersii Mickel 
Elaphoglossum cremersii là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được Mickel mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Elaphoglossum cremersii”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Isabella Andreini

| Isabella Andreini |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 
Tên khai sinh: Isabella Canali
Ngày sinh: 1562
Nơi sinh: Padova
 
Mất: 
Ngày mất: 11 tháng 6, 1604
Nơi mất: Lyon
 
Giới tính: nữ
Quốc tịch: Cộng hòa Venezia
Nghề nghiệp: diễn viên, nhà thơ, diễn viên sân khấu, nhà văn
Gia đình: 
Hôn nhân: Francesco Andreini
Con cái: Giambattista Andreini
 

Sự nghiệp nghệ thuật
Bút danh: Isabella Andreini
 
 
x • t • 
Isabella Canali Andreini (1562 - 10 tháng 6 năm 1604) là diễn viên, ca sĩ, nhà thơ và nhà viết kịch người Ý. Bà là một trong những nữ diễn viên đầu tiên và thành công nhất trong thời kì đầu commedia dell'arte (hài kịch ứng tác) của sân khấu Ý ở thế kỷ 16. Ngoài ra, bà còn được biết với một số tác phẩm thơ và kịch.
Văn chương

Isabella Andreini nổi tiếng và được ngưỡng mộ không chỉ bởi sắc đẹp và tài năng diễn xuất mà còn bởi học vấn, trí tuệ và những tác phẩm của mình. Năm 1588, bà cho ra mắt vở kịch thơ đồng quê mang tên Mirtilla, xuất bản tại Verona và đã được tái bản nhiều lần sau đó. Nội dung vở kịch nói về những trò tai quái của vị thần ái tình Cupid lên một chàng trai và hai cô gái chăn cừu vì thái độ không kính trọng của họ với vị thần. Theo Julie D. Campbell, Mirtilla thể hiện sự thách thức của Isabella với những quan niệm khác biệt về tình yêu đích thực và nhu cầu tự nhiên của người phụ nữ, đặc biệt được bà viết với mục đích phản ứng lại với vở kịch Aminta (1573) của Torquato Tasso. Điều thú vị là vai nam Aminta lại là một trong những vai diễn mà bà đã từng biểu diễn rất nhiều lần trong sự nghiệp, và cũng theo Campbell, trong quá trình làm việc và thảo luận về tác phẩm này đã nảy sinh những mâu thuẫn quan điểm giữa Isabella và Tasso. Mặc dù thế, họ vẫn là những người bạn thân thiết của nhau, và trong một bức thư, Isabella đã từng bày tỏ sự xúc động sâu sắc của bà về cái chết của Torquato Tasso, người "sẽ không bao giờ chết bởi sự lãng quên không bao giờ đủ sức mạnh để có thể che phủ anh".
Năm 1601, Andreini được kết nạp vào Viện hàn lâm Intenti ở Pavia (Accademia degli Intenti di Pavia), ở đó bà có biệt danh là Accesa. Cũng trong năm 1601, bà xuất bản tuyển tập thơ đầu tay, Rime, ở Milan, bao gồm 328 bài thơ ở nhiều thể loại, như sonnet, madrigale, canzoni, centozi, capitoli, scherzi, eclogue... và cả thơ châm biếm hài hước.
Ngoài Rime và Mirtilla, những tác phẩm còn lại đều được xuất bản sau khi Isabella mất. Rime, parte seconda (phần hai của Rime) được xuất bản vào năm 1605 tại Milan, tập hợp những bài thơ được bà viết dành cho đồng nghiệp của Viện Intenti cùng những thành viên trong giới trí thức và quý tộc ở Pháp. Bên cạnh đó, trong Riem, parte seconda, còn có 8 bài thơ mà Isabella đã viết dành cho Mademoiselle Maria de Beaulieu, một thị tỳ của Marguerite của Pháp, đặc biệt ám chỉ tới những mối quan hệ văn chương và cá nhân của mình trong xã hội thượng lưu. Beaulieu đã từng xuất bản một chuyên luận mang tên La Premiere atteinte centre ceux qui accusent la comedie (1603), với nội dung ca ngợi Andreini đồng thời ủng hộ bà và đoàn kịch Gelosi chống lại những người có thái độ và quan niệm phỉ báng chỉ trích giới diễn viên sân khấu.
Lettre (những bức thư) của Isabella, được sưu tầm và xuất bản bởi chồng bà Francisco vào 3 năm sau khi bà mất, đã được tái bản lại 5 lần cho tới năm 1647. Nó bao gồm 148 bức thư, đề cập nhiều đề tài trong đó chủ yếu về danh dự của nữ giới, những xấu xa của tệ nạn mại dâm và những than phiền về sức mạnh của tình yêu. Cùng với sự giúp đỡ của nhà viết kịch và người bạn cũ của Isabella, Flaminio Scala, chồng bà còn tập hợp 31 tác phẩm đối thoại về tình yêu và nghệ thuật sân khấu của Isabella thành một cuốn sách được xuất bản năm 1620, dưới tựa đề Fragmenti di alcune scritture delia Signora Isabella Andreini Comica Gelosa et Academica Intenta (Những mẩu tác phẩm của Isabella Andreini, diễn viên Gelosi và viện sĩ Intenti).
Tưởng nhớ

Isabella đã được ca ngợi trong những tác phẩm của những nhà thơ lớn như Tasso, Marino và Chiabrera cùng nhiều tác tác giả khác như Franciscus Pola, Leonardo Tedesco... Nhà thơ Pháp Isaac du Ryer đã gọi bà là "một vị thánh dưới hình dạng một người phụ nữ bình thường", trong khi đó những người đồng nghiệp lại tôn vinh bà là "người diễn viên hài kịch vĩ đại nhất" mà họ từng biết. Bà cũng nhận được sự hâm mộ rộng rãi từ những người quý tộc, trong số đó phải kể đến Vincenzo I Gonzaga, Carlo Emanuele I di Savoia, Ferdinando I de' Medici và Francesco I de' Medici, vua Henri IV và Marie de' Medici của nước Pháp cũng như hồng y Cinthio Aldobrandini, cháu trai của Clement VIII... Những tác phẩm viết về bà cũng đã được Giovanni Battista (Giambattista), con trai bà, tập hợp lại trong cuốn sách năm 1606 mang tên Pianto di Apollo (Nước mắt của Apollo), trong số đó Giambattista cũng đã viết 18 vở kịch để tưởng nhớ tới người mẹ đã khuất của mình.
Trong lời đề tựa của một cuốn sách, Francisco đã viết: "sau cái chết của người vợ thân yêu Isabella, tôi đã được nhiều người bạn khuyên rằng nên viết và xuất bản một cái gì đó để có thể bảo vệ cô ấy khỏi sự quên lãng, và có thể nối tiếp một cách xứng đáng những bước đi đầy vinh quang của vợ tôi". Ba năm sau cái chết của Isabella, ông đã viết bài thơ lấy tên của đôi nhân vật chính, Fillide và Corinto, mà trong những dòng đầu là những lời tưởng nhớ đến những niềm vui mà Isabella đã mang lại:
Phyllis, tầm hồn và người vợ thân yêu nhất của anh, khi em sống những ngày bên anh thật rực rỡ và trong lành, hàng ngàn hàng ngàn điều tốt đẹp tràn ngập trong tâm hồn anh, sự may mắn ngọt ngào ban ân huệ cho những lời cầu nguyện, và Thiên đường đã mỉm cười trên sự mãn nguyện anh có.
Sau đám tang long trọng của Isabella, một tấm huân chương đã được đúc để tưởng nhớ tới người diễn viên tài hoa, ở trên một mặt đó là chân dung của Isabella, và mặt còn lại là hình tượng nữ thần của danh tiếng Pheme và dòng chữ Æterna Fama (Danh tiếng bất diệt).
Bởi ảnh hưởng rất lớn của Isabella, nên hiện nay tên của bà vẫn được dùng để đặt cho nhân vật Isabella, một trong những nhân vật nữ innamorati (đang yêu) trên sân khấu hài kịch ứng tác.
Chú thích

1 2 3 4 5 6 7  Wilson, tr.38-39
1 2 3  Society for the Diffusion of Useful Knowledge (Great Britain), tr. 642-643
↑  Fischer-Lichte, tr. 135
1 2  Bowers, tr. 103
1 2 3  Ryan, tr. 168-169
↑  Gordon, tr. 145
1 2 3 4 5  Russell, tr. 18
1 2 3  Duby, tr. 310-311
↑  Howarth, tr. 87-88
↑  Isabella Andreini (1562-1604), ArtsAlive. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2008
1 2 3 4 5  Russell, tr. 19
1 2 3 4  Rudlin, A Handbook for Troupes, tr. 24
1 2  Campell, tr. 51-52
↑  Campell, tr. 55
↑  Panizza, tr. 23
↑  Campell, tr. 85-86
1 2 3 4  Russell, tr. 23
↑  Trollope, tr. 212-213
↑  Trollope, tr. 214
↑  Trollope, tr. 211
↑  Rudlin, An Actor's Handbook, tr. 115-116
Hình vẽ Isabella Andreini trong bản in năm 1588, khi bà 28 tuổi
Chính phủ lâm thời Việt Nam

Chính phủ lâm thời Việt Nam có thể chỉ đến một trong các chính phủ sau:
Chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Chính phủ Liên hiệp Lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa