stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chả cá Lã Vọng
Thưởng thức

Chả phải ăn nóng. Khi ăn, gắp từng miếng cá ra bát, rưới nước mỡ đang sôi lên trên, ăn kèm bún, bánh đa nướng, lạc rang, thìa là, hành hoa, dọc hành chẻ nhỏ ngâm dấm, rau mùi, húng Láng và mắm tôm. Mắm tôm phải được pha chế bằng cách vắt chanh tươi, một ít nước mỡ, đường, rượu trắng và ớt, đánh sủi bọt lên rồi thêm chút tinh dầu cà cuống. Một số khách nước ngoài không ăn được mắm tôm thì thay bằng nước mắm, nhưng nước mắm ít nhiều khiến món chả cá bị giảm hương vị.
Có hai cách ăn phổ biến:
Cho cá đã nướng vào chảo mỡ, bỏ hành và rau thìa là vào. Khi rau chín tái thì gắp ra ăn với bún, rau thơm, đậu phộng rang và mắm tôm đã pha chế theo cách cho một ít bún vào bát, cho rau và một vài miếng chả cá lên trên, rắc ít lạc rang, rưới chút mắm tôm rồi trộn ăn. Khi ăn mùi mắm tôm quyện với vị ngọt của cá, mùi rau và vị bùi của lạc rang. Do có nhiều mỡ nên khi ăn phải kèm theo cuống hành tươi chẻ nhỏ ngâm qua dấm pha loãng.
Cho chả cá, hành và rau vào bát, rưới nước mỡ đang sôi và dùng ngay, có thể ăn kèm với bánh đa nướng. Cách ăn này làm vừa đủ ăn nếu không cá sẽ nguội, mất ngon.
Ngoài hai cách trên, một số người có thể cho cả bún vào chảo và đảo nhanh với cá, thìa là, hành hoa sau đó trút ra bát ăn. Ăn cách này rất nóng ngon nhưng hơi nhiều mỡ.
Món này có thể nhắm với rượu và hợp với tiết trời lạnh. Với trời nóng thì, để cho đỡ ngán, thực khách thường uống bia.
Bình luận đánh giá

Patricia Schultz đã đưa món Chả cá Lã Vọng vào cuốn "1.000 nơi nên biết trước khi chết" (1000 Places to See Before You Die).
Cuối năm 2003, hãng tin Mỹ MSNBC đã rút gọn lại và đặt nhà hàng Chả cá Lã Vọng Hà Nội ở vị trí thứ 5 trong 10 nơi nên biết trước khi chết cùng với 9 địa danh, lễ hội nổi tiếng khác trên thế giới.
Hình ảnh

Các miếng chả cá đang chiên ngập trong chảo dầu
Bún, chả cá và dọc hành trong bát
C. S. Lewis

| C>  S. Lewis |
| --- | --- |
Tượng C. S. Lewis
Sinh: Clive Staples Lewis (1898-11-29)29 tháng 11 năm 1898 Belfast, Ireland
Mất: 22 tháng 11 năm 1963(1963-11-22) (64 tuổi) Oxford, Anh
Nghề nghiệp: Tiểu thuyết gia, học giả, nhà phát thanh
Thể loại: Biện hộ học Kitô giáo, kỳ ảo, khoa học viễn tưởng, văn học thiếu nhi
Tác phẩm nổi bật: Biên niên sử Narnia  Mere Christianity The Allegory of Love The Screwtape Letters The Space Trilogy Till We Have Faces Surprised by Joy: The Shape of My Early Life
Phối ngẫu: Joy Davidman (cưới 1956–1960)
Clive Staples Lewis (29 tháng 11 năm 1898 – 22 tháng 11 năm 1963), được biết đến chủ yếu với tên C. S. Lewis, gia đình và bạn bè thường gọi là "Jack", là một tiểu thuyết gia, thi sĩ, nhà hàn lâm, nhà Trung Cổ học, nhà phê bình văn học, nhà luận văn, nhà thần học giáo dân và nhà biện hộ học Kitô giáo sinh ở Belfast, Ireland. Ông nắm giữ các vị trí viện sĩ ở Đại học Oxford (Magdalen College), 1925–1954, và Đại học Cambridge (Magdalene College), 1954–1963. Ông nổi tiếng với các tác phẩm hư cấu, đặc biệt là The Screwtape Letters, Biên niên sử Narnia và The Space Trilogy, và các tác phẩm hộ giáo phi hư cấu như Mere Christianity, Miracles và The Problem of Pain.
Lewis và nhà văn J. R. R. Tolkien là bạn thân của nhau. Hai tác gia đều từng làm giảng viên Anh văn ở Đại học Oxford và là thành viên tích cực của nhóm văn sĩ nổi tiếng "Inklings". Theo cuốn hồi ký của mình, Surprised by Joy, Lewis đã được báp-têm trong Giáo hội Ái Nhĩ Lan (một phần của khối Hiệp thông Anh giáo) lúc sơ sinh, nhưng cảm thấy xa rời đức tin trong suốt quãng đời vị thành niên của mình. Nhờ ảnh hưởng của Tolkiens và một số người bạn khác, ở tuổi 32 Lewis đã trở về Cộng đồng Anh giáo, trở thành "một giáo dân bình thường trong Giáo hội Anh". Đức tin có ảnh hưởng sâu sắc trong sự nghiệp của ông và chương trình phát thanh trong thời chiến của ông về chủ đề Kitô giáo khiến ông được hoan nghênh rộng rãi.
Năm 1956, ông kết hôn với nữ văn sĩ Mỹ Joy Davidman, trẻ hơn ông 17 tuổi, bà mất sau đó 4 năm vì bệnh ung thư ở tuổi 45. Lewis qua đời sau vợ 3 năm do suy thận, chỉ một tuần trước sinh nhật 65 tuổi của mình. Truyền thông ít chú ý đến cái chết của ông; ông mất vào ngày 22 tháng 11 năm 1963 — cùng ngày Tổng thống Hoa Kỳ John F. Kennedy bị ám sát, và cũng là ngày mất của một nhà văn nổi tiếng khác, Aldous Huxley. Năm 2013, nhân kỷ niệm 50 năm ngày mất, Lewis đã được tưởng nhớ ở Góc thi sĩ, Tu viện Westminster.
Các tác phẩm của Lewis đã được dịch sang hơn 30 ngôn ngữ và hàng triệu ấn bản đã được bán. Trong đó, bộ truyện dành cho thiếu nhi Biên niên sử Narnia (The Chronicles of Narnia) được bán nhiều nhất và phổ biến rộng rãi trên sân khấu, TV, truyền thanh và màn ảnh, đã được dịch sang tiếng Việt.
Tác phẩm > Thơ

Spirits in Bondage (1919), tập thơ
Dymer (1926), truyện thơ
Poems (Những bài thơ, 1964), tập thơ
Narrative Poems (Những bài thơ kể chuyện, 1969), tập thơ
The Collected Poems of C. S. Lewis (Tuyển tập thơ C. S. Lewis, 1994)
Tác phẩm > Hư cấu

The Pilgrim's Regress (1933), tiểu thuyết
Bộ ba Space (Không gian, 1938 - 1945, bộ tiểu thuyết 3 tập
Out of the Silent Planet (1938)
Perelandra (1943)
That Hideous Strength (1945)
The Screwtape Letters (1942), tiểu thuyết
The Great Divorce (1945), truyện
The Chronicles of Narnia (Biên niên sử Narnia, 1950 - 1956), bộ tiểu thuyết 7 tập
The Lion, the Witch and the Wardrobe (Sư tử, phù thủy và cái tủ áo. 1950)
Prince Caspian (Hoàng tử Caspian, 1951)
The Voyage of the Dawn Treader (Trên con tàu hướng tới bình minh, 1952)
The Silver Chair (Chiếc ghế Bạc, 1953)
The Horse and His Boy (Con ngựa và cậu bé, 1954)
The Magician's Nephew (Cháu trai Pháp sư, 1955)
The Last Battle (Trận chiến cuối cùng, 1956)
Till We Have Faces (1956), tiểu thuyết
The Shoddy Lands (1956), truyện ngắn
Ministering Angels (1958), truyện ngắn
Screwtape Proposes a Toast (1961), tiểu thuyết
The Dark Tower (1977), tiểu thuyết (bản thảo dang dở)
Tác phẩm > Phi hư cấu

| --- | --- |
 The Allegory of Love: A Study in Medieval Tradition (1936), khảo luận  Rehabilitations and other essays (1939), tập tiểu luận  The Personal Heresy: A Controversy (1939), tập báo, cùng với E. M. W. Tillyard  The Problem of Pain (1940), nghiên cứu  Mere Christianity (1942 - 1944, 3 tập), thần học The Case for Christianity (1942)  Christian Behaviour (1943)  Beyond Personality (1944)  A Preface to Paradise Lost (1942), tập bài giảng  The Abolition of Man (1943), tập bài giảng  The Inner Ring (1944)  Miracles: A Preliminary Study (Phép lạ, 1947), triết học  Arthurian Torso (1948)  Transposition, and other Addresses (1949)  Major British Writers, Vol I (1954)  Surprised by Joy: The Shape of My Early Life (1955), tự truyện  Reflections on the Psalms (1958)  The Four Loves (1960), triết học  Studies in Words (1960), ngôn ngữ  The World's Last Night and Other Essays (1960), tập tiểu luận  An Experiment in Criticism (1961), phê bình  A Grief Observed (1961), suy ngẫm cá nhân  They Asked for a Paper: Papers and Addresses (1962), tập tiểu luận  Selections from Layamon's Brut (1963)  Letters to Malcolm: Chiefly on Prayer (1964)  Beyond The Bright Blur (1963)  :  The Discarded Image: An Introduction to Medieval and Renaissance Literature (1964), vũ trụ  Studies in Medieval and Renaissance Literature (1966)  On Stories: and other essays on literature (1966)  Spenser's Images of Life (1967)  Letters to an American Lady (Những lá thư gửi quý cô Mỹ, 1967), thư từ  Christian Reflections (1967)  Selected Literary Essays (Tuyển tập tiểu luận văn học, 1969)  God in the Dock: Essays on Theology and Ethics (1970), tập tiểu luận, phát biểu  Undeceptions (1971)  The Weight of Glory and Other Addresses (1980), tập tiểu luận  Of Other Worlds (Về những thế giới khác, 1982), tuyển tập phê bình văn học  The Business Of Heaven: Daily Readings From C. S. Lewis (1984)  Present Concerns (1986)  All My Road Before Me: The Diary of C. S. Lewis 1922–27 (1993)  Compelling Reason: Essays on Ethics and Theology (1998)  The Latin Letters of C.S. Lewis (Những lá thư tiếng Latin của C.S. Lewis, 1999)  Essay Collection: Literature, Philosophy and Short Stories (Tuyển tập tiểu luận: văn học, triết học và truyện ngắn, 2000)  Essay Collection: Faith, Christianity and the Church (Tuyển tập tiểu luận: đức tin, thần học và giáo hội, 2000)  Collected Letters (Tuyển tập thư, 2000 - 2007), 3 tập Family Letters 1905–1931 (Những bức thư gia đình 1905 - 1931, 2000)  Books, Broadcasts and War 1931–1949 (Sách, phát thanh và chiến tranh, 2004)  Narnia, Cambridge and Joy 1950–1963 (Narnia, Cambridge và Joy, 2007)  From Narnia to a Space Odyssey: The War of Ideas Between Arthur C. Clarke and C.S. Lewis (2003)  Image and Imagination Essays and Reviews (2013).
Chú thích

↑  Lewis 1952, tr. 6.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFLewis1952 (trợ giúp)
Hồ móng ngựa

Bức ảnh chụp sông Nowitna ở Alaska cho thấy hai hồ móng ngựa – một cái ngắn ở dưới cùng của hình ảnh và một cái dài hơn, cong hơn ở giữa bên phải. Hơn nữa, có thể thấy rõ một hồ móng ngựa thứ ba đang trong quá trình hình thành.
Hồ móng ngựa là loại hồ hình chữ U được hình thành do uốn khúc của một con sông, qua thời gian, bị cắt đứt tạo thành một thể nước hình chữ U. Một hồ móng ngựa nổi tiếng ở Việt Nam là Hồ Tây ở Hà Nội, vốn là dòng chảy cũ của sông Hồng. Ở phía nam bang Texas, hồ móng ngựa hình thành bởi dòng Rio Grande được gọi là resacas. Những hồ như thế này cũng xuất hiện khá nhiều ở Ấn Độ.
Hình thành

Một hồ móng ngựa hình thành khi một dòng sông tạo ra một khúc quanh (uốn khúc), do bờ sông bị xói mòn. Sau một thời gian dài, khúc quanh trở nên rất cong, và cuối cùng cổ của uốn khúc trở nên hẹp hơn và dòng sông cắt qua cổ trong một trận lụt, cắt đứt khúc quanh co và tạo thành một hồ nước hình chữ U.
Khi một con sông đến một vùng đồng bằng trũng, thường trong quá trình cuối cùng trước khi ra biển hoặc hồ, nó uốn khúc rất rộng rãi. Tại những vùng lân cận của khúc quanh sông, sự lắng đọng xảy ra trên bờ lồi (bờ có bán kính nhỏ hơn). Ngược lại, cả xói mòn và cắt xén bên xảy ra ở bờ bị cắt hoặc bờ lõm (bờ có bán kính lớn hơn). Sự lắng đọng liên tục trên bờ lồi và xói mòn ở bờ lõm của một dòng sông uốn khúc khiến cho một uốn khúc hình thành rất rõ rệt với hai bờ lõm ngày càng gần nhau. Vùng đất hẹp giữa hai bờ lõm gần nhau này cuối cùng cũng bị cắt ngang, do sự xói mòn bên của hai bờ lõm hoặc bởi dòng chảy mạnh của trận lụt. Khi điều này xảy ra, một dòng sông mới, thẳng hơn sẽ hình thành, và một vòng uốn khúc bị bỏ hoang, được gọi là khúc cắt, hình thành. Khi sự lắng đọng cuối cùng bịt kín khúc cắt khỏi kênh sông, và một hồ móng ngựa hình thành.
Ví dụ

Việt Nam: Tiêu biểu như Hồ Tây Hà Nội, từng là dòng chảy của sông Hồng, hoặc có thể thấy những hồ móng ngựa đã và đang hình thành trên bản đồ, đặc biệt ở vùng đồng bằng sông Cửu Long.
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  GND: 4440697-6 
| x t sHình thái sông |
| --- | --- |
Các tính năng quy mô lớn:  Lưu vực  Drainage system (geomorphology)  Cửa sông  Strahler number (stream order)  Thung lũng  Châu thổ  River sinuosity 
Alluvial rivers:  Nhánh vòng  Avulsion (river)  Cồn (sông)  Sông phân dòng  Channel pattern  Bờ cắt  Bãi bồi  Uốn khúc  Meander cutoff  Mouth bar  Hồ móng ngựa  Point bar  Riffle  Ghềnh  Riparian zone  River bifurcation  Di chuyển sông  Miệng sông  Slip-off slope  Stream pool  Thalweg 
Bedrock river:  Hẻm núi  Knickpoint  Hồ thác nước 
Bedforms:  Cù lao  Antidune  Đụn cát  Current ripple 
Regional processes:  Ứ tích  Base level  Degradation (geology)  Erosion and tectonics  River rejuvenation 
Cơ chế:  Deposition (geology)  Xói mòn nước  Exner equation  Hack's law  Helicoidal flow  Định luật Playfair  Sediment transport  List of rivers that have reversed direction 
 Thể loại  Chủ đề 
Bản vẽ minh họa cho thấy sự cắt cổ uốn khúc của dòng sông trong trận lụt. (Dòng chảy: màu trắng)
Gustavo Kuerten

| --- | --- |

Quốc tịch: Brasil
Nơi cư trú: Florianópolis, Brasil
Sinh: 10 tháng 9, 1976 (48 tuổi) Florianópolis, Brasil
Chiều cao: 190 cm (6 ft 3 in)
Lên chuyên nghiệp: 1995
Giải nghệ: ngày 25 tháng 5 năm 2008
Tay thuận: Phải
Tiền thưởng: $14,807,000
Đánh đơn
Thắng/Thua: 358–195 (ATP Tour, Grand Slam, và Davis Cup)
Số danh hiệu: 20
Thứ hạng cao nhất: No. 1 (ngày 4 tháng 12 năm 2000)
Thành tích đánh đơn Gland Slam
Úc Mở rộng: 3R (2004)
Pháp mở rộng: W (1997, 2000, 2001)
Wimbledon: QF (1999)
Mỹ Mở rộng: QF (1999, 2001)
Các giải khác
ATP Tour Finals: W (2000)
Thế vận hội: QF (2000)
Đánh đôi
Thắng/Thua: 108–95 (ATP Tour, Grand Slam, và Davis Cup)
Số danh hiệu: 8
Thứ hạng cao nhất: 38 (ngày 13 tháng 10 năm 1997)
Thành tích đánh đôi Gland Slam
Úc Mở rộng: QF (1999)
Pháp Mở rộng: QF (1998)
Wimbledon: 1R (1999, 2000)
Mỹ Mở rộng: 1R (1997, 2003, 2004, 2007)

Gustavo Kuerten (phát âm tiếng Bồ Đào Nha: [ɡusˈtavu ˈkiɾtẽ]; sinh ngày 10 tháng 9 năm 1976) là cựu tay vợt số 1 thế giới người Brasil sinh tại Florianópolis, Santa Catarina. Anh từng giành 3 danh hiệu Pháp Mở rộng vào các năm 1997, 2000, 2001 và danh hiệu Tennis Masters Cup năm 2000. Sau 12 năm thi đấu quốc tế, anh giải nghệ khi đang ở vị trí cao trong bảng xếp hạng ATP vào tháng 5 năm 2008.
Phong cách chơi

Kuerten áp dụng lối chơi đánh từ vạch cuối sân, với những cú đánh topspin chạm đất nặng và một cú giao bóng chắc chắn giúp anh có thể hạ gục đối thủ từ cuối sân. Tuy nhiên, Kuerten nhấn mạnh lối chơi tấn công từ vạch cuối sân trái ngược với lối chơi phòng thủ cơ bản truyền thống được các chuyên gia sân đất nện cổ điển ưa chuộng và không giống như họ, cú giao bóng đầu tiên là vũ khí lớn nhất của anh. Anh là tay vợt thuận tay phải với trái tay một tay sử dụng cách cầm vợt phương Tây. Cú trái tay vòng cung được thực hiện với độ xoáy là cú đánh đặc trưng của anh ấy. Anh là một trong những người áp dụng sớm nhất việc chơi với dây polyester, loại dây cho phép anh ấy xoay người có nhịp độ và đồng thời tạo ra độ xoáy cần thiết để kiểm soát bóng.
Các trận chung kết quan trọng > Chung kết Grand Slam > Đơn: 3 (3 danh hiệu)

| Kết quả | Năm | Giải đấu | Mặt sân | Đối thủ | Tỷ số |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vô địch | 1997 | French Open | Đất nện |  Sergi Bruguera | 6–3, 6–4, 6–2 |
| Vô địch | 2000 | French Open (2) | Đất nện |  Magnus Norman | 6–2, 6–3, 2–6, 7–6(8–6) |
| Vô địch | 2001 | French Open (3) | Đất nện |  Àlex Corretja | 6–7(3–7), 7–5, 6–2, 6–0 |
Các trận chung kết quan trọng > Chung kết Masters Cup > Đơn: 1 (1 danh hiệu)

| Kết quả | Năm | Giải đấu | Mặt sân | Đối thủ | Tỷ số |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vô địch | 2000 | Tennis Masters Cup, Lisbon, Bồ Đào Nha | Cứng (i) |  Andre Agassi | 6–4, 6–4, 6–4 |
Các trận chung kết quan trọng > Chung kết Masters Series > Đơn: 10 (5 danh hiệu, 5 á quân)

| Kết quả | Năm | Giải đấu | Mặt sân | Đối thủ | Tỷ số |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Á quân | 1997 | Canada Masters | Cứng |  Chris Woodruff | 5–7, 6–4, 3–6 |
| Vô địch | 1999 | Monte-Carlo Masters | Đất nện |  Marcelo Ríos | 6–4, 2–1, chấn thương |
| Vô địch | 1999 | Rome Masters | Đất nện |  Patrick Rafter | 6–4, 7–5, 7–6(8–6) |
| Á quân | 2000 | Miami Masters | Cứng |  Pete Sampras | 1–6, 7–6(7–2), 6–7(5–7), 6–7(8–10) |
| Á quân | 2000 | Rome Masters | Đất nện |  Magnus Norman | 3–6, 6–4, 4–6, 4–6 |
| Vô địch | 2000 | Hamburg Masters | Đất nện |  Marat Safin | 6–4, 5–7, 6–4, 5–7, 7–6(7–3) |
| Vô địch | 2001 | Monte-Carlo Masters (2) | Đất nện |  Hicham Arazi | 6–3, 6–2, 6–4 |
| Á quân | 2001 | Rome Masters | Đất nện |  Juan Carlos Ferrero | 6–3, 1–6, 6–2, 4–6, 2–6 |
| Vô địch | 2001 | Cincinnati Masters | Cứng |  Patrick Rafter | 6–1, 6–3 |
| Á quân | 2003 | Indian Wells Masters | Cứng |  Lleyton Hewitt | 1–6, 1–6 |
Các trận chung kết quan trọng > Chung kết Masters Series > Đôi: 1 (1 á quân)

| Kết quả | Năm | Giải đấu | Mặt sân | Đồng đội | Đối thủ | Tỷ số |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Á quân | 2002 | Paris Masters | Thảm (i) |  Cédric Pioline |  Nicolas Escudé  Fabrice Santoro | 3–6, 6–7(6–8) |
Chung kết ATP > Đôi: 10 (8 danh hiệu, 2 á quân)

| Result | Thắng-Thua | Ngày | Giải đấu | Mặt sân | Đồng đội | Đối thủ | Tỷ số |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Vô địch | 1–0 | 10 tháng 11 năm 1996 | Santiago, Chile | Đất nện |  Fernando Meligeni |  Dinu Pescariu  Albert Portas | 6–4, 6–2 |
| Vô địch | 2–0 | 13 tháng 4 năm 1997 | Estoril, Bồ Đào Nha | Đất nện |  Fernando Meligeni |  Andrea Gaudenzi  Filippo Messori | 6–2, 6–2 |
| Vô địch | 3–0 | 15 tháng 6 năm 1997 | Bologna, Ý | Đất nện |  Fernando Meligeni |  Dave Randall  Jack Waite | 6–2, 7–5 |
| Vô địch | 4–0 | 20 tháng 7 năm 1997 | Stuttgart, Đức | Đất nện |  Fernando Meligeni |  Donald Johnson  Francisco Montana | 6–4, 6–4 |
| Vô địch | 5–0 | 12 tháng 7 năm 1998 | Gstaad, Thụy Sĩ | Đất nện |  Fernando Meligeni |  Daniel Orsanic  Cyril Suk | 6–4, 7–5 |
| Vô địch | 6–0 | 10 tháng 1 năm 1999 | Adelaide, Australia | Cứng |  Nicolás Lapentti |  Jim Courier  Patrick Galbraith | 6–4, 6–4 |
| Vô địch | 7–0 | 5 tháng 3 năm 2000 | Santiago, Chile (2) | Đất nện |  Antonio Prieto |  Lan Bale  Piet Norval | 6–2, 6–4 |
| Vô địch | 8–0 | 4 tháng 3 năm 2001 | Acapulco, Mexico | Đất nện |  Donald Johnson |  David Adams  Martín García | 6–3, 7–6(7–5) |
| Á quân | 8–1 | 15 tháng 9 năm 2002 | Costa do Sauípe, Brazil | Cứng |  André Sá |  Scott Humphries  Mark Merklein | 3–6, 6–7(1–7) |
| Á quân | 8–2 | 3 tháng 11 năm 2002 | Paris, Pháp | Thảm (i) |  Cédric Pioline |  Nicolas Escudé  Fabrice Santoro | 3–6, 6–7(6–8) |
Tiếng Mã Lai
Nguồn gốc

Các nhà ngôn ngữ học lịch sử Malaysia cho rằng khả năng quê hương tiếng Malay nằm ở phía tây Borneo kéo dài đến bờ biển Brunei. Một dạng được gọi là ngôn ngữ Malay nguyên thủy đã được nói ở Borneo ít nhất năm 1.000 TCN và nó được cho là ngôn ngữ tổ tiên của tất cả các ngôn ngữ Malay tiếp theo. Tổ tiên của nó, ngôn ngữ Malay-Polynesia nguyên thủy, hậu duệ của ngôn ngữ Nam Đảo nguyên thủy, bắt đầu phân tách ít nhất năm 2.000 TCN, có thể là kết quả của sự mở rộng về phía nam của các dân tộc Austronesia vào Đông Nam Á hải đảo từ đảo Đài Loan.
Lịch sử

Lịch sử của ngôn ngữ Malay có thể được chia thành năm thời kỳ: Malaysia cổ, thời kỳ chuyển tiếp, thời kỳ Malacca (Malaysia cổ điển), Malaysia cận hiện đại và Malaysia hiện đại. Không rõ rằng tiếng Malay cổ có thực sự là tiền thân của tiếng Malay cổ điển hay không, nhưng điều này được cho là hoàn toàn có thể.
Tiếng Malay cổ chịu ảnh hưởng của ngôn ngữ văn học tiếng Phạn của Ấn Độ cổ điển và ngôn ngữ kinh sách của Ấn Độ giáo và Phật giáo. Từ mượn tiếng Phạn có thể được tìm thấy trong từ vựng tiếng Malay cổ. Bản khắc có niên đại cổ nhất của tiếng Malay cổ được tìm thấy ở Sumatra, được viết bằng biến thể Pallava của chữ Grantha và có từ thế kỷ thứ 7. Được biết đến với tên là bản khắc Kedukan Bukit, nó được M. Batenburg, một người Hà Lan, phát hiện vào ngày 29 tháng 11 năm 1920 tại Kedukan Bukit, Nam Sumatra, trên bờ sông Tatang, một nhánh của sông Musi. Bản khắc nằm trên một hòn đá nhỏ cỡ 45 nhân 80 xentimét (18 in × 31 in) .
Bản thảo sớm nhất còn tồn tại bằng tiếng Malay là Luật Tanjung Tanah viết bằng chữ hậu Pallava. Văn bản giáo lý tiền Hồi giáo thế kỷ 14 này được tạo ra trong thời kỳ Adityawarman (1345-1377) của Dharmasraya, một vương quốc Phật giáo-Ấn Độ giáo hình thành sau khi sự thống trị của Srivijaya ở Sumatra kết thúc. Luật pháp dành cho người Minangkabau, ngày nay vẫn sống ở vùng cao Sumatra.
Tiếng Malay được sử dụng rộng rãi như ngôn ngữ chung của Vương quốc Malacca (1402-1511). Trong thời kỳ này, tiếng Malay phát triển nhanh chóng dưới ảnh hưởng của văn học Hồi giáo. Sự phát triển đã thay đổi bản chất của ngôn ngữ với sự thu nhận từ vựng tiếng Ả Rập, tiếng Tamil và tiếng Phạn, biến nó thành tiếng Malay cổ điển. Dưới thời Vương quốc Malacca, ngôn ngữ phát triển thành một dạng mà người nói tiếng Malay hiện đại có thể phần nào hiểu được. Khi triều đình chuyển sang thành lập Vương quốc Johor, tiếng Malay cổ điển vẫn tiếp tục được sử dụng.
Một trong những lá thư cổ nhất còn sót lại được viết bằng tiếng Malay là một lá thư của Quốc vương Abu Hayat của Ternate, quần đảo Maluku ở Indonesia ngày nay, vào khoảng năm 1521-1522. Bức thư được gửi đến nhà vua Bồ Đào Nha, sau cuộc tiếp xúc với nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha Francisco Serrão. Lá thư này cho thấy dấu hiệu rằng người viết không phải người bổn ngữ tiếng Malay; người Ternate đã (và vẫn sử dụng) tiếng Ternate, một ngôn ngữ Tây Papua không liên quan, làm tiếng mẹ đẻ. Tiếng Malay chỉ được sử dụng như một ngôn ngữ chung khi giao tiếp liên sắc tộc.
Phân loại

Tiếng Malay là thành viên của ngữ hệ Austronesia, bao gồm các ngôn ngữ từ Đông Nam Á và Thái Bình Dương, với số lượng nhỏ hơn ở lục địa châu Á. Tiếng Malagasy, nằm cách biệt về mặt địa lý được nói ở Madagascar ở Ấn Độ Dương, cũng là một thành viên của hệ ngôn ngữ này. Mặc dù các ngôn ngữ này không nhất thiết thông hiểu lẫn nhau ở bất kỳ mức độ nào, điểm tương đồng giữa chúng khá nổi bật. Nhiều gốc từ hầu như không thay đổi so với tổ tiên chung của chúng, ngôn ngữ Austronesia nguyên thủy. Có rất nhiều từ cùng gốc trong những từ quan hệ họ hàng, sức khoẻ, bộ phận cơ thể và động vật thông thường. Đặc biệt, số đếm cho thấy sự tương đồng đáng chú ý.
Trong ngữ hệ Austronesia, tiếng Malay là một phần của một nhóm các ngôn ngữ/phương ngữ/tiếng nói có liên quan chặt chẽ được gọi là nhóm ngôn ngữ Malay, được thương nhân Malay từ Sumatra mang đi khắp Malaya và quần đảo Indonesia. Có sự bất đồng về việc trong các thổ ngữ hay gọi là "Malay" này, tiếng nào nên được coi là phương ngữ tiếng Malay, tiếng nào nên được coi là một ngôn ngữ riêng biệt. Ví dụ, tiếng địa phương của Brunei—tiếng Brunei Malay, không thông hiểu hoàn toàn với tiếng Malay chuẩn, và điều tương tự cũng xảy ra với một số khẩu ngữ trên bán đảo Malaysia, chẳng hạn tiếng Kedah Malay. Tuy nhiên, cả tiếng Brunei Malay và tiếng Kedah Malay đều khá gần nhau.
Họ hàng gần nhất của tiếng Malay là những ngôn ngữ còn lại trên Sumatra, như tiếng Minangkabau, với 5,5 triệu người nói ở miền duyên hải phía tây.