Cat Stevens
Trở lại sự nghiệp âm nhạc

Yusuf đã dần trở lại sự nghiệp âm nhạc của mình trong những năm 1990. Các bản thu đầu tiên của ông đã không có bất kỳ dụng cụ âm nhạc nào ngoài bộ gõ, và lời bài hát về chủ đề đạo Hồi. Vào cuối những năm 1990, ông đã đầu tư xây dựng phòng thu riêng của mình mà ông đặt tên là Mountain of Light Studios, và ông đóng vai trò là một ca sĩ khách mời trong ca khúc "God Is the Light", một bài hát trong album thánh ca của nhóm Raihan. Ngoài ra, ông còn được mời và hợp tác với các ca sĩ Hồi giáo khác, bao gồm cả nghệ sĩ Canada - Dawud Wharnsby. Sau khi bạn của Yusuf là Irfan Ljubijankic, Bộ trưởng Ngoại giao của Bosnia và Herzegovina, bị giết bởi 1 cuộc tấn công tên lửa của Serbia, Yusuf đã xuất hiện tại buổi biểu diễn quyên góp vào năm 1997 tại Sarajevo và thu âm 1 album được đặt tên theo 1 bài hát do Ljubijankic viết, tựa đề I Have No Cannons That Roar . Nhận thấy có ít nguồn tài nguyên ít giáo dục được dành để dạy trẻ em về Hồi giáo, Yusuf đã viết và sản xuất một album cho trẻ em, A Is for Allan, vào năm 2000  với sự hỗ trợ của ca sĩ-nhạc sĩ Nam Phi - Zain Bhikha. Bài hát chủ đề là một bài Yusuf đã viết nhiều năm trước khi day đứa con đầu tiên của mình về tôn giáo và bảng chữ cái tiếng Ả Rập. Ông cũng thành lập hãng thu âm riêng của mình, Jamal Records, và Mountain of Light Productions, và ông hiến tặng tỷ lệ phần trăm số tiền thu được từ dự án của mình cho tổ chức từ thiện Small Kindness của ông, tên tổ chức này được lấy từ Kinh Koran.
Nhân dịp phát hành lại album Cat Stevens thứ 2000 của mình, ông đã giải thích rằng ông đã dừng biểu diễn bằng tiếng Anh là do sự hiểu lầm của ông về đức tin Hồi giáo. "Vấn đề của âm nhạc Hồi giáo không phải cộc lốc và khô khan như tôi đã bị dẫn dắt để tin như vậy... Tôi đã tin vào dị giáo, có lẽ đó là sai lầm của tôi."
Yusuf đã cho rằng quyết định rời khỏi ngành âm nhạc châu Âu có lẽ là quá nhanh và quá ít thông tin đối với người hâm mộ của mình. Đối với hầu hết mọi người, đó là một bất ngờ, và thậm chí tay guitar của ông, Alun Davies cho biết trong cuộc phỏng vấn sau đó rằng ông đã không tin rằng Stevens thực sự sẽ thực hiện điều đó, sau khi ông đã có những đột phá vào các tôn giáo khác trong suốt mối quan hệ của họ. Yusuf đã nói rằng sự "cắt đứt" cuộc sống trước đây của mình và cuộc sống của mình như là một người Hồi giáo có thể đã quá vội vàng, quá nghiêm trọng, và rằng nhiều người có thể đã được biết tốt hơn về Hồi giáo, có một cơ hội để hiểu rõ hơn về nó, và bản thân ông, nếu ông chỉ đơn giản là loại bỏ những mặt được coi là linh thiêng, trong phần biểu diễn của mình, thì sẽ cho phép ông thể hiện bản thân bằng âm nhạc và giáo dục người nghe thông qua âm nhạc của mình mà không vi phạm bất kỳ ràng buộc về mặt tôn giáo nào.
Năm 2003, sau khi nhận được nhiều khuyến khích từ thế giới Hồi giáo, Yusuf một lần nữa thu lại bài Peace Train trong một CD tuyển chọn, trong đó cũng có phần biểu diễn bởi David Bowie và Paul McCartney. Ông đã biểu diễn Wild World trong buổi hòa nhạc 46664 của Nelson Mandela với Peter Gabriel, người chơi cùng ông trước đây, đây là lần đầu tiên ông biểu diễn công khai bằng tiếng Anh sau 25 năm.
Tháng 12 năm 2004, ông và Ronan Keating giới thiệu một phiên bản mới của ca khúc Father and Son: ca khúc này lọt vào vị trí số 2 trong bảng xếp hạng, sau ca khúc Do They Know It’s Christmas? của nhóm Band Aid 20. Họ cũng sản xuất một đoạn video có hình ảnh của họ vừa hát vừa bước đi giữa các bức ảnh cha và con trai. Số tiền thu được của "Father and Son" đã được tặng cho tổ chức từ thiện Band Aid. Nhóm Boyzone trước đây của Ronan Keating đã có bài này lọt vào hit cách đó 10 năm. Yuzuf trước đó đã nói ông đã bị thuyết phục trước và đồng ý hát chung vì số tiền thu được sẽ dành cho từ thiện. Tuy nhiên, đây cũng đánh dấu một thời điểm trong sự nghiệp nghệ thuật của ông khi ông đã tiếp nhận ý niệm sử dụng nhiều thứ hỗ trợ hơn là giọng hát và trống.
Ngày 21 tháng 4 năm 2005, Yusuf có một buổi nói chuyện ngắn trước khi có buổi biểu diễn nhạc ở Abu Dhabi, các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất, nhân dịp kỷ niệm ngày sinh của Muhammad. Ông nói, "Ngày nay, thế giới rất thiếu hiểu biết về đạo Hồi, và chúng tôi hy vọng sẽ giao tiếp bằng một phương thức hỗ trợ tinh tế hơn là các bài giảng và nói chuyện suông. Những bản thu của chúng tôi đặc biệt hấp dẫn giới trẻ, có sử dụng bài hát cũng như câu kinh Koran với hiệu ứng âm thanh khá dễ chịu... " Yusuf thấy rằng không có những chỉ dẫn thực tế về nhạc cụ và không có tài liệu tham khảo về ngành âm nhạc trong kinh Koran, và rằng những du khách Hồi giáo là người đầu tiên đưa guitar đến Maroc - Tây Ban Nha. Ông cũng lưu ý rằng Muhammad thích các buổi lễ, như lễ ra đời của một đứa trẻ, hoặc khách du lịch đến sau một cuộc hành trình dài. Vì vậy, Yusuf kết luận rằng giải trí lành mạnh là chấp nhận được trong giới hạn, và ông cảm thấy rằng không có tội lỗi gì khi biểu diễn với cây đàn guitar. Giờ đây, ông cảm thấy chính âm nhạc nâng cao tâm hồn, là một thứ vô cùng cần thiết trong những lúc khó khăn. Vào thời điểm đó, có một số nam ca sĩ trẻ tham gia cùng ông bằng cách hát nền và chơi trống, trong khi Yusuf là ca sĩ chính và chơi guitar. Họ đã biểu diễn 2 bài hát, cả hai bài đều có phân nửa bằng tiếng Ả Rập, và phân nửa bằng tiếng Anh; "Tala'a Al-Badru Alayna ", một bài hát cũ bằng tiếng Ả Rập mà Yusuf thu lại với giai điệu dân gian trong đó, và bài hát khác,"The Wind East and West", mới được viết bởi Yusuf và có giai điệu đặc trưng R&B khác biệt.
Với những suy nghĩ đó, Yusuf bắt đầu dần dần tích hợp các nhạc cụ vào những bài hát cũ từ thời "Cat Stevens" của mình (một số có những thay đổi nhỏ về ca từ) và các bài hát mới, những bài này đều phổ biến với cộng đồng Hồi giáo trên khắp thế giới và một số bài có sự tinh tế của phương Tây từ trước với trọng tâm về các chủ đề mới và một thế hệ người nghe khác.
Trong một thông cáo báo chí năm 2005, ông giải thích sự nghiệp thu âm hồi sinh của mình:
Sau khi tôi theo đạo Hồi, nhiều người nói tôi hãy tiếp tục sáng tác và thu âm, nhưng lúc đó, tôi đã do dự, vì sợ rằng có thể họ có những lý do không đúng đắn. Tôi đã cảm thấy không chắc rằng phải hành động như thế nào cho phải. Tôi đoán chỉ có bây giờ, sau những năm tháng đó, tôi đã hoàn toàn hiểu và đánh giá cao những gì mọi người đã yêu cầu tôi. Nó giống như tôi đã đi trọn một vòng, tuy nhiên, trong lúc đó tôi đã có được rất nhiều kiến thức về chủ đề này
"Trong đạo Hồi, có một nguyên tắc về cái tốt. Có nghĩa là bất cứ khi nào người ta thấy một cái gì đó không được đề cập trong kinh điển, người ta phải quan sát xem nó có thể mang lại những lợi ích gì. Nó có phục vụ lợi ích chung không? Có bảo vệ tinh thần không? và nó có phục vụ cho Thượng đế không? Nếu các học giả thấy rằng nó là một cái gì đó tích cực, họ cũng có thể chấp nhận những gì tôi đang làm." Yusuf Islam
Yusuf Islam
Đầu năm 2005, Yusuf phát hành một bài hát mới mang tên "Indian Ocean" (Ấn Độ Dương) nói về thảm họa sóng thần năm 2004. Bài hát này có nhạc sĩ / nhà sản xuất Ấn Độ AR Rahman,tay chơi keyboard Magne Furuholmen và tay trống Neil Primrose của nhóm Travis. Tiền thu của đĩa đơn này sẽ để giúp đỡ trẻ mồ côi ở Banda Aceh, một trong những khu vực bị ảnh hưởng bởi sóng thần tồi tệ nhất, thông qua tổ chức từ thiện Small Kindness của Yusuf. Lúc đầu, ca khúc chỉ được phát hành thông qua một số cửa hàng âm nhạc trực tuyến nhưng sau đó đã được đưa vào album Cat Stevens: Gold. "Tôi đã hiểu đức tin của tôi và chăm sóc gia đình tôi, và tôi phải thực hiện những việc ưu tiên. Nhưng bây giờ tôi đã hoàn thành tất cả và tôi sẽ điền vào một không gian nhỏ trong vũ trụ âm nhạc một lần nữa."
Ngày 28 tháng 5 năm 2005, Yusuf có một bài phát biểu và biểu diễn tại Gala Adopt-A-Minefield ở Düsseldorf. Tổ chức từ thiện Adopt-A-Minefield, dưới sự bảo trợ của Paul McCartney, hoạt động toàn cầu để nâng cao nhận thức và gây quỹ cho việc tháo gỡ bom mìn và phục hồi các nạn nhân của bom mìn. Yusuf tham gia với tư cách là một phần trong ủy ban danh dự trong đó bao gồm George Martin, Richard Branson, Boutros Boutros-Ghali, Klaus Voormann, Christopher Lee và những người khác.
Giữa năm 2005, Yusuf chơi guitar cho album của Dolly Parton, Those Were The Days, trong ca khúc của ông "Where Do the Children Play" (Bọn trẻ chơi ở đâu?) do bà thu âm (Parton cũng đã hát lại "Peace Train" (Chuyến tàu hòa bình) vài năm trước đó.)
Tháng 5 năm 2006, với dự đoán về album pop mới sắp tới của ông, chương trình BBC1 "Imagine" đã phát sóng một bộ phim tài liệu 49 phút của Alan Yentob mang tên Yusuf: Nghệ sĩ được biết trước đây dưới tên Cat Stevens. Bộ phim tài liệu này có vài bản video clip và phát thanh quý hiếm từ cuối những năm 1960 và 1970, cũng như một cuộc phỏng vấn mở rộng với Yusuf, em trai của ông David Gordon, một số giám đốc điều hành hãng thu, Bob Geldof, Dolly Parton, và những người khác đã phác thảo sự nghiệp của ông từ Cat Stevens, chuyển đổi đạo giáo và xuất hiện như là Yusuf Islam, và sự trở về với âm nhạc trong năm 2006. Có đọan clip ông hát trong phòng thu khi ông thu lại album An Other Cup, cũng như vài trích đoạn năm 2006 quay ông chơi guitar hát vài câu trong những bài hát của Cat Stevens như "The Wind" và "On the Road to Find Out".
Yusuf đã được nhận từ người con trai 21 tuổi của ông Muhammad Islam, cũng là một nhạc sĩ kiêm nghệ sĩ, nhân dịp ông trở về với âm nhạc thế tục, khi người con trai này đem một cây đàn guitar về nhà và Yusuf bắt đầu chơi cây đàn này. Tên chuyên nghiệp Muhammad là Yoriyos và album đầu tay của anh được phát hành vào tháng 2 năm 2007. Yoriyos đã thiết kế đồ họa cho album "An Other Cup" của Yusuf, giống như Cat Stevens đã làm cho album của ông trong những năm 1970.
Bắt đầu từ năm 2006, bài "Tea for The Tillerman" của Cat Stevens đã được sử dụng làm nhạc tựa cho bộ phim sitcom Extras của Ricky Gervais trên BBC-HBO. Một đọan quảng cáo trên truyền hình về quà tặng nhân dịp mùa Giáng sinh của ngành kim cương được phát sóng vào năm 2006 có sử dụng bản cover của Cat Power cho bài "How Can I Tell You". Bài này cũng thường được John Frusciante của nhóm Red Hot Chili Peppers chơi lại trong các buổi biểu diễn.
Tháng 12 năm 2006, Yusuf là một trong những nghệ sĩ biểu diễn tại buổi hòa nhạc giải Nobel Hòa bình ở Oslo, Na Uy, để vinh danh những người đọat giải, Muhammad Yunus và Grameen Bank. Ông đã biểu diễn các bài "Midday (Avoid City After Dark)", "Peace Train", và "Heaven/Where True Love Goes". Ông cũng có một buổi biểu diễn tại thành phố New York cùng tháng đó trong sự kiện Jazz at Lincoln Center, được ghi lại và phát sóng bởi đài phát thanh KCRW-FM, cùng với một cuộc phỏng vấn thực hiện bởi Nic Harcourt. Cùng với ông, như những ngày Cat Stevens xa xưa, chính là Alun Davies, trong vai trò người chơi guitar và hát nền.
Tháng 4 năm 2007, BBC1 phát sóng một buổi biểu diễn tại Hội trường Porchester do Yusuf thực hiện trong một phần của BBC Sessions, đây là buổi diễn trực tiếp đầu tiên của ông tại London sau 28 năm (trước đó là trong buổi hòa nhạc UNICEF "Năm của trẻ em" năm 1979). Ông chơi một số bài hát mới cùng với một số bài cũ như "Father and Son", "The Wind", "Where Do the Children Play", "Don’t Be Shy", "Wild World", và "Peace Train".
Tháng 7 năm 2007, ông biểu diễn tại một buổi hòa nhạc tại Bochum, Đức, nhằm ủng hộ trung tâm Hòa Bình của Đức Tổng Giám mục Desmond Tutu ở Nam Phi và Quỹ Milagro của Deborah và Carlos Santana. Khán giả bao gồm người đoạt giải Nobel Mikhail Gorbachev, Desmond Tutu và các nhân vật nổi tiếng thế giới khác. Sau đó ông xuất hiện cuối cùng trong chương trình German leg of Live Earth ở Hamburg, biểu diễn một số bài kinh điển của Cat Stevens và các tác phẩm mới phản ánh mối quan tâm của ông về hòa bình và phúc lợi cho trẻ em. Phần biểu diễn của ông bao gồm ca khúc "Saturn" của Stevie Wonder, "Peace Train", "Where Do the Children Play?", "Ruins", và "Wild World". Ông biểu diễn tại buổi hòa nhạc Peace One Day tại Royal Albert Hall vào ngày 21 tháng 9 năm 2007. Năm 2008, Yusuf đã đóng góp bài "Edge of Existence" vào album từ thiện Songs for Survival, nhằm hỗ trợ tổ chức nhân quyền địa phương có tên gọi Survival International.
Tháng 1 năm 2009, Yusuf phát hành một ca khúc từ thiện để giúp đỡ các trẻ em ở dải Gaza. Ông đã thu lại một bài hát của George Harrison "The Day the World Gets Round", cùng với tay bass người Đức Klaus Voorman, người trước đây hợp tác với The Beatles. Yusuf nói rằng tất cả tiền thu được từ bài hát sẽ được tặng cho cơ quan Liên Hợp Quốc về người tị nạn Palestine, UNRWA, và tổ chức phi lợi nhuận Save the Children để chuyển đến giúp đỡ người dân Gaza. Lãnh sự Israel,David Saranga, đã chỉ trích Yusuf vì ông không cống hiến bài hát cho tất cả trẻ em là nạn nhân của bạo lực, bao gồm cả trẻ em Israel.