stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chế độ độc tài

Adolf Hitler - lãnh đạo chế độ độc tài toàn trị của Đức Quốc Xã 1933 - 1945
Chế độ độc tài (tiếng Anh: dictatorship; cách dịch khác là chuyên chính), là một hình thức chính phủ được đặc trưng bởi một nhà lãnh đạo, hoặc một nhóm các nhà lãnh đạo, nắm giữ các quyền lực của chính phủ với rất ít hoặc không có hạn chế đối với họ. Nhà lãnh đạo của một chế độ độc tài được gọi là một nhà độc tài. Chính trị trong một chế độ độc tài được kiểm soát bởi nhà độc tài và diễn ra thông qua một nhóm tinh hoa nội bộ bao gồm các cố vấn, tướng lĩnh, và các quan chức cấp cao khác. Nhà độc tài duy trì kiểm soát bằng cách tác động và nhân nhượng với nhóm nội bộ, đồng thời trấn áp bất kỳ phe đối lập nào, có thể bao gồm các đảng chính trị đối thủ, kháng chiến vũ trang, hoặc các thành viên không trung thành của nhóm nội bộ. Các chế độ độc tài có thể được hình thành bằng một cuộc đảo chính quân sự nhằm lật đổ chính phủ trước đó bằng vũ lực hoặc bằng một cuộc tự đảo chính trong đó các nhà lãnh đạo được dân bầu kéo dài vĩnh viễn quyền cai trị của họ. Các chế độ độc tài là chuyên chế hoặc toàn trị và có thể được phân loại là chế độ độc tài quân sự, chế độ độc tài độc đảng, chế độ độc tài cá nhân, hoặc chế độ quân chủ tuyệt đối.
Thuật ngữ độc tài bắt nguồn từ việc nó được sử dụng ở Cộng hoà La Mã. Các chế độ độc tài quân sự sớm nhất đã phát triển trong thời kỳ hậu cổ điển, đặc biệt là ở Nhật Bản thời Shogun. Các chế độ độc tài hiện đại phát triển lần đầu tiên vào thế kỷ thứ 19, bao gồm chủ nghĩa Bonaparte ở châu Âu và caudillo ở châu Mỹ Latinh. Thế kỷ thứ 20 cũng chứng kiến sự trỗi dậy của các chế độ độc tài cá nhân ở châu Phi và các chế độ độc tài quân sự ở châu Mỹ Latinh, cả hai đều trở nên nổi bật trong những năm 1960 và 1970. Một số chế độ độc tài vẫn tồn tại trong thế kỷ 21, đặc biệt là ở châu Phi và châu Á.
Vì là một khái niệm chính trị nên việc dán nhãn một nhà nước nào đó là "độc tài" cũng là vấn đề gây tranh cãi hoặc mang tính tuyên truyền. Ví dụ như các nước phương Tây thường cáo buộc các Nhà nước xã hội chủ nghĩa Marx-Lenin là độc tài, trong khi các Nhà nước xã hội chủ nghĩa coi họ là nền Chuyên chính dân chủ nhân dân, còn các nhà nước phương Tây là dân chủ giả hiệu của giai cấp tư sản. Hoặc phương Tây thường gọi các nước đồng minh của họ là "Thế giới Tự do" và coi đó là các nước có nền dân chủ cao, nhưng thực tế thì nhiều nước có chính phủ độc tài cá nhân, bao gồm Tây Ban Nha thời phát xít Francisco Franco, Hàn Quốc dưới thời Phác Chính Hy, Đài Loan thời nhà độc tài Tưởng Giới Thạch, Nam Phi (dưới chế độ Apartheid được Anh quốc ủng hộ)
Các chế độ độc tài thường tổ chức các cuộc bầu cử để thiết lập tính chính danh của mình hoặc để khuyến khích các thành viên của đảng cầm quyền, nhưng các cuộc bầu cử này không mang tính cạnh tranh cho phe đối lập. Sự ổn định trong một chế độ độc tài được duy trì thông qua cưỡng chế và trấn áp chính trị, bao gồm việc hạn chế tiếp cận thông tin, theo dõi phe đối lập chính trị, và các hành vi bạo lực. Các chế độ độc tài không đàn áp được phe đối lập rất dễ sụp đổ thông qua một cuộc đảo chính hoặc một cuộc cách mạng.
Từ nguyên

Trong tiếng Anh, từ "dictator" xuất phát từ tiếng Latin cổ điển dictātor, danh từ tác thể của dictāre (so sánh dictate "định đoạt", hậu tố -or chỉ người, hậu tố -ship chỉ một hệ thống), thường diễn thể của dicere "nói". Trong tiếng Latin, dictator là một quan chính vụ tạm thời ở Cộng hoà La Mã với quyền lực tuyệt đối để giải quyết những khủng hoảng của quốc gia. Trong tiếng Việt, từ "độc tài" là một từ Hán-Việt, kết hợp giữa độc "một" và tài "cai trị, quyết định"; so sánh "quyền tài phán".
Hình thành

Chế độ độc tài được hình thành khi một nhóm cụ thể nắm quyền; những thành viên của nhóm này ảnh hưởng đến cách thức nắm quyền và cách thức mà chế độ độc tài cuối cùng sẽ được cai trị như thế nào. Nhóm này có thể là quân sự hoặc chính trị, nó có thể được tổ chức hoặc vô tổ chức, và nó có thể đại diện không cân xứng cho một nhóm người nhất định. Sau khi nắm quyền, nhóm này phải xác định xem các thành viên của mình sẽ nắm giữ những vị trí nào trong chính phủ mới và chính phủ này sẽ hoạt động như thế nào, đôi khi dẫn đến những bất đồng khiến cho nhóm bị chia rẽ. Các thành viên của nhóm thường sẽ thuộc giới tinh hoa trong nhóm nội bộ của nhà độc tài khi bắt đầu chế độ độc tài mới, mặc dù nhà độc tài có thể loại bỏ họ như một cách để giành thêm quyền lực.
Trừ khi họ đã tiến hành một cuộc tự đảo chính, những người giành được quyền lực thường có ít kinh nghiệm trong việc cai trị và không có một kế hoạch chính sách chi tiết từ trước. Nếu nhà độc tài không lên nắm quyền thông qua một đảng chính trị, thì một đảng có thể được thành lập như một cơ chế để khen thưởng những người ủng hộ và tập trung quyền lực vào tay các đồng minh chính trị thay vì các đồng minh quân sự. Các đảng được thành lập sau khi giành quyền lực thường gần như không có ảnh hưởng gì và chỉ tồn tại để phục vụ nhà độc tài.
Hầu hết các chế độ độc tài được hình thành thông qua các biện pháp quân sự hoặc thông qua một đảng chính trị. Gần một nửa các chế độ độc tài bắt đầu bằng một cuộc đảo chính quân sự, mặc dù những chế độ khác đã sinh ra do sự can thiệp của nước ngoài, các quan chức dân cử chấm dứt những cuộc bầu cử cạnh tranh, các cuộc nổi dậy tiếp quản quốc gia, các cuộc nổi dậy quần chúng của công dân, hoặc các thủ đoạn hợp pháp của giới tinh hoa chuyên quyền (autocratic) để nắm quyền trong chính phủ của họ. Từ năm 1946 đến năm 2010, 42% các chế độ độc tài sinh ra từ việc lật đổ một chế độ độc tài khác, và 26% sinh ra sau khi giành được độc lập từ một chính phủ nước ngoài. Nhiều chế độ khác đã phát triển sau một thời kỳ theo chủ nghĩa quân phiệt.
Phân loại

Một hệ thống phân loại các chế độ độc tài, được nhà khoa học chính trị Barbara Geddes lần đầu tiên thực hiện vào năm 1999, tập trung vào nơi mà quyền lực tồn tại. Dưới hệ thống này, có ba loại chế độ độc tài. Các chế độ độc tài quân sự được kiểm soát bởi các sĩ quan quân đội, các chế độ độc tài độc đảng được kiểm soát bởi sự lãnh đạo của một đảng chính trị, và các chế độ độc tài cá nhân được kiểm soát bởi một cá nhân duy nhất. Trong một số trường hợp, chế độ quân chủ cũng được coi là chế độ độc tài nếu quốc vương nắm giữ một lượng quyền lực chính trị đáng kể. Chế độ độc tài lai là chế độ có sự kết hợp của các phân loại này.
Phân loại > Quân sự

Bài chi tiết: Độc tài quân sự
Chế độ độc tài quân sự là các chế độ trong đó các sĩ quan quân đội nắm giữ quyền lực, xác định ai sẽ lãnh đạo đất nước, và chi phối chính sách. Chúng phổ biến nhất ở các quốc gia đang phát triển ở châu Phi, châu Á, và châu Mỹ Latinh. Chúng thường không ổn định, và thời hạn trung bình của một chế độ độc tài quân sự chỉ là năm năm, nhưng chúng thường được theo sau bởi các cuộc đảo chính quân sự và các chế độ độc tài quân sự khác. Dù phổ biến trong thế kỷ thứ 20, sự nổi bật của các chế độ độc tài quân sự đã suy giảm trong những năm 1970 và 1980.
Chế độ độc tài quân sự thường được hình thành sau một cuộc đảo chính quân sự, trong đó các sĩ quan cao cấp sử dụng quân đội để lật đổ chính phủ. Ở các nền dân chủ, mối đe dọa đảo chính quân sự có liên quan đến giai đoạn ngay sau khi nền dân chủ được thành lập nhưng trước khi các cải cách quân sự quy mô lớn được thực thi. Ở chế độ đầu sỏ chính trị, nguy cơ của một cuộc đảo chính quân sự xuất phát từ sức mạnh của quân đội so với những nhượng bộ dành cho quân đội. Các yếu tố khác liên quan đến các cuộc đảo chính quân sự bao gồm tài nguyên thiên nhiên phong phú, hạn chế sử dụng quân đội trên phạm vi quốc tế, và sử dụng quân đội như một lực lượng áp bức trong nước. Các cuộc đảo chính quân sự không nhất thiết dẫn đến các chế độ độc tài quân sự, vì quyền lực sau đó có thể được chuyển giao cho một cá nhân, hoặc quân đội có thể cho phép các cuộc bầu cử dân chủ diễn ra.
Các chế độ độc tài quân sự thường có những đặc điểm chung do cùng đứng đầu là các nhà độc tài quân sự. Những nhà độc tài này có thể tự coi mình là không thiên vị trong việc giám sát một quốc gia do tư cách phi đảng phái của họ, và họ có thể coi mình là "những người bảo vệ đất nước". Việc vũ lực bạo lực thường xuất hiện trong huấn luyện quân sự biểu lộ ở việc chấp nhận bạo lực như một công cụ chính trị và khả năng tổ chức bạo lực trên quy mô lớn. Các nhà độc tài quân sự cũng có thể ít tin tưởng hoặc ít ngoại giao hơn và đánh giá thấp việc sử dụng thương lượng và thỏa hiệp trong chính trị.
Phân loại > Độc đảng

Bài chi tiết: Nhà nước độc đảng
Các chế độ độc tài độc đảng là những chính phủ trong đó một đảng chính trị duy nhất chi phối chính trị. Các chế độ độc tài độc đảng là các quốc gia độc đảng trong đó chỉ có đảng cầm quyền là hợp pháp và tất cả các đảng đối lập đều bị cấm. Các chế độ độc tài do một đảng chiếm ưu thế hoặc chế độ độc tài chuyên chế bầu cử là các chế độ độc tài độc đảng trong đó các đảng đối lập trên danh nghĩa là hợp pháp nhưng không thể tác động đến chính phủ một cách có ý nghĩa. Các chế độ độc tài độc đảng là phổ biến nhất trong Chiến tranh Lạnh, với các chế độ độc tài do một đảng chiếm ưu thế trở nên phổ biến hơn sau khi Liên Xô sụp đổ. Các đảng cầm quyền trong chế độ độc tài độc đảng khác với các đảng chính trị được thành lập để phục vụ một nhà độc tài ở chỗ đảng cầm quyền trong chế độ độc tài độc đảng thâm nhập vào mọi tầng lớp xã hội.
Các chế độ độc tài độc đảng ổn định hơn các hình thức cai trị độc đoán khác, vì chúng ít bị đe doạ bằng những cuộc nổi dậy hơn và có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hơn. Các đảng cầm quyền cho phép một chế độ độc tài tác động rộng rãi hơn đến dân chúng và tạo điều kiện thuận lợi cho sự đồng thuận chính trị giữa giới tinh hoa trong đảng. Từ năm 1950 đến năm 2016, các chế độ độc tài độc đảng chiếm 57% các chế độ độc tài trên thế giới, và các chế độ độc tài độc đảng tiếp tục lan rộng nhanh hơn các hình thức độc tài khác trong nửa sau của thế kỷ thứ 20. Do cơ cấu lãnh đạo của chúng, các chế độ độc tài độc đảng ít có nguy cơ phải đối mặt với xung đột dân sự, nổi dậy, hoặc khủng bố hơn các hình thức độc tài khác. Việc sử dụng các đảng cầm quyền cũng mang lại nhiều tính chính danh hơn cho giới lãnh đạo và giới tinh hoa của nó so với các hình thức độc tài khác, và tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển giao quyền lực một cách ôn hoà vào cuối thời kỳ cai trị của một nhà độc tài.
Các chế độ độc tài độc đảng trở nên nổi bật ở châu Á và Đông Âu trong Chiến tranh Lạnh, khi mà các chính phủ cộng sản được thành lập ở một số quốc gia. Chế độ độc đảng cũng phát triển ở một số quốc gia ở châu Phi trong quá trình phi thực dân hóa vào những năm 1960 và 1970, một số quá trình trong số đó đã tạo ra các chế độ chuyên chế. Một đảng cầm quyền trong chế độ độc tài độc đảng có thể cai trị theo bất kỳ hệ tư tưởng nào hoặc có thể không có hệ tư tưởng nào định hướng. Các quốc gia độc đảng theo chủ nghĩa Marx đôi khi được phân biệt với các quốc gia độc đảng khác, nhưng chúng hoạt động giống như nhau. Khi các chế độ độc tài độc đảng phát triển dần dần thông qua những cách thức hợp pháp, thì có thể dẫn đến xung đột giữa tổ chức đảng với bộ máy nhà nước và nền công vụ, khi đảng vừa cai trị và ngày càng bổ nhiệm các thành viên của mình vào các vị trí quyền lực. Các đảng nắm quyền thông qua bạo lực thường có thể thực hiện những thay đổi lớn hơn trong một khoảng thời gian ngắn hơn.
Phân loại > Cá nhân

Xem thêm thông tin: Chế độ chuyên quyền và Sùng bái cá nhân
Các chế độ độc tài cá nhân là chế độ trong đó tất cả quyền lực nằm trong tay của một cá nhân duy nhất. Chúng khác với các hình thức độc tài khác ở chỗ nhà độc tài có khả năng tiếp cận nhiều hơn với các vị trí chính trị quan trọng và ngân khố của chính phủ, và chúng thường tuân theo quyết định của nhà độc tài hơn. Các nhà độc tài cá nhân có thể là thành viên của quân đội hoặc nhà lãnh đạo của một đảng chính trị, nhưng cả quân đội và đảng đều không thực thi quyền lực mà không có nhà độc tài. Trong các chế độ độc tài cá nhân, giới tinh hoa thường bao gồm những người bạn thân hoặc thành viên gia đình của nhà độc tài; họ thường tự chọn những cá nhân này để làm việc trong các chức vụ của họ. Các chế độ độc tài này thường xuất hiện hoặc từ việc tranh giành quyền lực được tổ chức lỏng lẻo, tạo cơ hội cho nhà lãnh đạo củng cố quyền lực, hoặc từ các nhà lãnh đạo được bầu cử dân chủ ở các quốc gia có những thiết chế yếu kém, tạo cơ hội cho nhà lãnh đạo thay đổi hiến pháp. Các chế độ độc tài cá nhân phổ biến hơn ở châu Phi cận Sahara do có ít các thiết chế được thành lập hơn trong khu vực.
Các nhà độc tài cá nhân thường ưa chuộng lòng trung thành hơn là năng lực trong chính phủ của họ và thường không tin tưởng giới trí thức. Giới tinh hoa trong các chế độ độc tài cá nhân thường không có sự nghiệp chính trị chuyên nghiệp và không đủ tiêu chuẩn cho các chức vụ mà họ được giao. Một nhà độc tài cá nhân sẽ quản lý những người được bổ nhiệm này bằng cách chia rẽ chính phủ để họ không thể cộng tác. Kết quả là các chế độ như vậy không có giới hạn và cân bằng nội bộ, và do đó không bị kiềm chế khi tiến hành trấn áp người dân của họ, thực hiện những thay đổi cực đoan trong chính sách đối ngoại, hoặc phát động chiến tranh với các quốc gia khác. Do thiếu trách nhiệm giải trình và nhóm tinh hoa nhỏ hơn, các chế độ độc tài cá nhân dễ xuất hiện tham nhũng hơn các hình thức độc tài khác, và chúng mang tính đàn áp hơn các hình thức độc tài khác. Các chế độ độc tài cá nhân thường sụp đổ với cái chết của nhà độc tài. Chúng có nhiều khả năng kết thúc bằng bạo lực và ít có khả năng dân chủ hoá hơn các hình thức độc tài khác.
Thay đổi trong sự tương quan quyền lực giữa nhà độc tài và nhóm nội bộ của họ gây ra những hệ quả nghiêm trọng đối với tính chất của những chế độ như vậy nói chung. Các chế độ độc tài cá nhân khác với các chế độ khác về thời gian tồn tại, cách thức sụp đổ, mức độ tham nhũng, và xu hướng xung đột. Tính trung bình, chúng tồn tại lâu gấp đôi các chế độ độc tài quân sự, nhưng không lâu bằng các chế độ độc tài độc đảng. Các chế độ độc tài cá nhân cũng phát triển theo một cách riêng, vì chúng thường thiếu các thiết chế hoặc lãnh đạo có tài để duy trì nền kinh tế.
Phân loại > Quân chủ

Bài chi tiết: Quân chủ tuyệt đối
Một chế độ quân chủ tuyệt đối là một chế độ quân chủ trong đó quốc vương cai trị mà không có giới hạn pháp lý. Điều này làm cho nó khác với chế độ quân chủ lập hiến và chế độ quân chủ chiếu lệ. Trong chế độ quân chủ tuyệt đối, quyền lực chỉ giới hạn trong tay gia đình hoàng gia, và tính chính danh được thành lập dựa trên các yếu tố lịch sử. Chế độ quân chủ có thể là chế độ triều đại, trong đó gia đình hoàng gia đóng vai trò là một thiết chế cai trị tương tự như một đảng chính trị ở một quốc gia độc đảng, hoặc chúng có thể là phi triều đại, trong đó quốc vương cai trị độc lập với gia đình hoàng gia với tư cách là một nhà độc tài cá nhân. Các chế độ quân chủ cho phép áp dụng các quy tắc kế vị chặt chẽ nhằm tạo ra sự chuyển giao quyền lực một cách ôn hoà khi quốc vương chết, nhưng điều này cũng có thể dẫn đến tranh chấp về kế vị nếu nhiều thành viên hoàng gia đòi quyền kế vị. Trong kỷ nguyên hiện đại, chế độ quân chủ chuyên chế phổ biến nhất ở Trung Đông.
Lịch sử > Chế độ độc tài giữa hai cuộc chiến và trong Thế Chiến II > Châu Âu

Trong khoảng thời gian giữa Thế Chiến I và Thế Chiến II, một số chế độ độc tài đã được thiết lập ở châu Âu thông qua các cuộc đảo chính được thực hiện bởi các phong trào cực tả và cực hữu. Hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ nhất đã dẫn đến một sự thay đổi lớn trong nền chính trị châu Âu, thành lập các chính phủ mới, tạo điều kiện thay đổi nội bộ trong các chính phủ cũ, và vẽ lại ranh giới giữa các quốc gia, tạo cơ hội cho các phong trào này nắm quyền. Biến động xã hội do Thế Chiến I gây ra và nền hòa bình không ổn định mà nó tạo ra đã càng góp phần tạo nên sự bất ổn có lợi cho các phong trào cực đoan và củng cố sự ủng hộ cho mục tiêu của những phong trào này. Các chế độ độc tài cực tả và cực hữu đã sử dụng những phương pháp giống nhau để duy trì quyền lực, bao gồm sùng bái cá nhân, trại tập trung, lao động cưỡng bức, giết người hàng loạt, và diệt chủng.
Nhà nước cộng sản đầu tiên đã được thành lập bởi Vladimir Lenin và các Bolshevik với sự thành lập của nước Nga Xô-viết trong cuộc Cách mạng Nga năm 1917. Chính quyền này được mô tả là một nền chuyên chính của giai cấp vô sản trong đó quyền lực được thực thi bởi các xô-viết do nhân dân bầu ra. Những Bolshevik đã củng cố quyền lực vào năm 1922, thành lập Liên Xô. Sau Lenin là Joseph Stalin lên nắm quyền vào năm 1924; ông đã củng cố toàn bộ quyền lực vào năm 1929. Cách mạng Nga đã truyền cảm hứng cho một làn sóng các phong trào cách mạng cánh tả ở châu Âu từ năm 1917 đến năm 1923, nhưng không cuộc cách mạng nào đạt được mức độ thành công tương đương.
Đồng thời, các phong trào dân tộc chủ nghĩa đã phát triển khắp châu Âu. Những phong trào này là một phản ứng đáp lại những gì họ coi là suy đồi và sụp đổ xã hội do các chuẩn mực xã hội và quan hệ chủng tộc thay đổi do chủ nghĩa tự do mang lại. Chủ nghĩa phát xít đã phát triển ở châu Âu như một sự bác bỏ đối với chủ nghĩa tự do, chủ nghĩa xã hội, và chủ nghĩa hiện đại, và các đảng chính trị phát xít đầu tiên được thành lập vào những năm 1920. Nhà độc tài Ý Benito Mussolini lên nắm quyền vào năm 1922, và bắt đầu thực hiện cải cách vào năm 1925 để tạo ra chế độ độc tài phát xít đầu tiên. Những cải cách này kết hợp chủ nghĩa toàn trị, lòng trung thành với nhà nước, chủ nghĩa bành trướng, chủ nghĩa nghiệp đoàn, và chủ nghĩa chống cộng sản.
Adolf Hitler và Đảng Quốc xã đã tạo ra chế độ độc tài phát xít thứ hai ở Đức vào năm 1933, giành được quyền lực tuyệt đối thông qua sự kết hợp của chiến thắng bầu cử, bạo lực, và quyền lực khẩn cấp. Các phong trào dân tộc chủ nghĩa khác ở châu Âu đã thiết lập những chế độ độc tài dựa trên mô hình phát xít. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Ý và Đức đã chiếm đóng một số quốc gia ở châu Âu, dưng lên các chính phủ bù nhìn phát xít trong nhiều quốc gia mà họ xâm lược. Sau khi bị đánh bại trong Thế Chiến II, các chế độ độc tài cực hữu ở châu Âu đã sụp đổ, ngoại trừ Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Liên Xô chiếm đóng các chế độ độc tài theo chủ nghĩa dân tộc ở phía đông và thay thế chúng bằng các nhà nước cộng sản, trong khi các nước khác thành lập các chính phủ tư sản trong Khối phía Tây.
Lịch sử > Chế độ độc tài giữa hai cuộc chiến và trong Thế Chiến II > Mỹ Latinh

Các chế độ độc tài ở Mỹ Latinh vẫn tồn tại cho đến thế kỷ thứ 20; các cuộc đảo chính quân sự sau đó đã thiết lập các chế độ độc tài mới, thường nhân danh chủ nghĩa dân tộc. Sau một giai đoạn dân chủ hoá ngắn ngủi, Mỹ Latinh đã trải qua quá trình chuyển đổi nhanh chóng sang chế độ độc tài vào những năm 1930. Các phong trào dân túy đã được củng cố sau khủng hoảng kinh tế của cuộc Đại khủng hoảng, tạo ra các chế độ độc tài dân túy ở một số quốc gia Mỹ Latinh. Chủ nghĩa phát xít châu Âu cũng được du nhập vào Mỹ Latinh, và Thời kỳ Vargas của Brazil bị ảnh hưởng nặng nề bởi chủ nghĩa nghiệp đoàn được áp dụng ở nước Ý phát xít.
Lịch sử > Chế độ độc tài thời Chiến tranh Lạnh > Châu Phi

Quá trình phi thuộc địa hoá ở châu Phi đã thúc đẩy việc thành lập các chính phủ mới, nhiều chính phủ trong số đó đã trở thành chế độ độc tài trong những năm 1960 và 1970. Các chế độ độc tài ban đầu ở châu Phi chủ yếu là các chế độ độc tài cá nhân theo chủ nghĩa xã hội, trong đó một nhà xã hội chủ nghĩa duy nhất sẽ nắm quyền thay vì một đảng cầm quyền. Khi Chiến tranh Lạnh tiếp diễn, Liên Xô đã tăng cường sự ảnh hưởng của mình ở châu Phi, và các chế độ độc tài theo chủ nghĩa Marx–Lenin đã phát triển ở một số quốc gia châu Phi. Các cuộc đảo chính quân sự cũng thường xuyên xảy ra sau quá trình phi thuộc địa hóa, với 14 quốc gia châu Phi đã trải qua ít nhất ba cuộc đảo chính quân sự thành công từ năm 1959 đến năm 2001. Các chính phủ châu Phi mới này bất ổn nghiêm trọng, tạo cơ hội cho việc thay đổi chế độ và biến các cuộc bầu cử công bằng trở thành một việc hiếm khi xảy ra trên châu lục này. Sự bất ổn này chính nó lại đòi hỏi các nhà cai trị phải ngày càng trở nên độc tài để duy trì quyền lực, càng thêm củng cố chế độ độc tài ở châu Phi.
Lịch sử > Chế độ độc tài thời Chiến tranh Lạnh > Châu Á

Nội chiến Trung Quốc kết thúc vào năm 1949, chia cắt Trung Hoa thành Trung Hoa Dân Quốc do Tưởng Giới Thạch cai trị và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa do Mao Trạch Đông cai trị. Mao đã thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa với tư cách là một quốc gia cộng sản độc đảng được chi phối bởi hệ tư tưởng của ông, chủ nghĩa Mao. Mặc dù Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ban đầu kết đồng minh với Liên Xô, quan hệ giữa hai nước trở nên xấu đi khi Liên Xô tiến hành phi Stalin hoá vào cuối những năm 1950. Mao củng cố sự cai trị của mình đối với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa bằng cuộc Cách mạng Văn hoá vào những năm 1960, trong đó bao gồm việc tiêu diệt tất cả các yếu tố của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa truyền thống ở Trung Quốc. Đặng Tiểu Bình lên nắm quyền với tư cách là nhà lãnh đạo de facto của Trung Quốc sau khi Mao chết và đã thực hiện những cải cách để khôi phục sự ổn định sau Cách mạng Văn hóa và thiết lập lại nền kinh tế thị trường tự do. Tưởng Giới Thạch tiếp tục cai trị với tư cách là nhà độc tài của quốc gia tàn tồn của chính phủ Dân quốc ở Đài Loan cho đến khi ông chết vào năm 1975.
Các phong trào chủ nghĩa Marx và chủ nghĩa dân tộc đã trở nên phổ biến ở Đông Nam Á như một phản ứng đáp lại sự thuộc địa hoá và sự chiếm đóng sau đó của Nhật Bản ở Đông Nam Á, với cả hai hệ tư tưởng đều tạo điều kiện cho việc thành lập các chế độ độc tài sau Thế Chiến II. Các chế độ độc tài cộng sản trong khu vực kết đồng minh với Trung Quốc sau khi nước này được thành lập với tư cách là một nhà nước cộng sản. Một hiện tượng tương tự cũng đã diễn ra trên bán đảo Triều Tiên, nơi mà Kim Nhật Thành đã tạo ra một chế độ độc tài cộng sản do Liên Xô hậu thuẫn ở Bắc Triều Tiên, và Lý Thừa Vãn đã tạo ra một chế độ độc tài theo chủ nghĩa dân tộc do Hoa Kỳ hậu thuẫn ở Hàn Quốc.
Trung Đông đã được phi thực dân hóa trong Chiến tranh Lạnh, và nhiều phong trào dân tộc chủ nghĩa đã giành được sức mạnh sau khi giành được độc lập. Các phong trào dân tộc chủ nghĩa này ủng hộ không liên kết, khiến cho hầu hết các chế độ độc tài ở Trung Đông nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng của Mỹ và Liên Xô. Những phong trào này đã ủng hộ chủ nghĩa Nasser liên Ả Rập trong hầu hết khoảng thời gian mà Chiến tranh Lạnh diễn ra, nhưng phần lớn chúng đã bị chủ nghĩa dân tộc Hồi giáo thay thế vào những năm 1980. Một số quốc gia Trung Đông đã trở thành đối tượng của các cuộc đảo chính quân sự trong những năm 1950 và 1960, bao gồm Iraq, Syria, Bắc Yemen, và Nam Yemen. Một cuộc đảo chính năm 1953 do chính phủ Mỹ và Anh giám sát đã phục chức Mohammad Reza Pahlavi trở thành quốc vương tuyệt đối của Iran; ông sau đó bị lật đổ trong cuộc Cách mạng Iran năm 1979 đưa Ruhollah Khomeini lên làm Lãnh tụ Tối cao của Iran dưới một chính phủ Hồi giáo chủ nghĩa.
Lịch sử > Chế độ độc tài thời Chiến tranh Lạnh > Châu Âu

Khi thế chiến 2 kết thúc, các quốc gia Đông Âu được đưa vào phạm vi ảnh hưởng của Liên Xô Josip Broz Tito tuyên bố một chính phủ cộng sản ở Nam Tư trong Thế Chiến II, ban đầu kết đồng minh với Liên Xô. Quan hệ giữa hai quốc gia trở nên căng thẳng do những nỗ lực của Liên Xô nhằm tác động đến Nam Tư, dẫn đến sự chia rẽ Tito–Stalin vào năm 1948. Albania được thành lập với tư cách là một chế độ cộng sản dưới sự cai trị của Enver Hoxha vào năm 1944. Ban đầu nó kết đồng minh kết đồng minh với Nam Tư, nhưng nó đã thay đổi đồng minh xuyên suốt Chiến tranh Lạnh, giữa Nam Tư, Liên Xô, và Trung Quốc. Sự ổn định của Liên Xô đã suy yếu trong những năm 1980. Nền kinh tế Liên Xô trở nên không bền vững và các chính phủ cộng sản mất đi sự ủng hộ của giới trí thức. Năm 1989, Liên Xô tan rã, và chủ nghĩa cộng sản đã được các nước Trung và Đông Âu từ bỏ sau một loạt các cuộc cách mạng.