stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Quân Cờ Đen
Thành lập

Năm 1857, Lưu Vĩnh Phúc xin làm thuộc hạ của Ngô Lăng Vân, người tự xưng là Ngô Vương, và là dư đảng Thái Bình Thiên quốc, bản doanh đóng gần Nam Ninh, Quảng Tây (Trung Quốc). Lưu được Ngô Lăng Vân trợ giúp rồi sau đã trở thành một nhân vật quyền thế dưới trướng của Ngô Vương. Khi Ngô Lăng Vân bị giết (1863), Lưu đem bộ hạ theo Vương Sĩ Lâm và Hoàng Tư Nùng ở châu Thượng Tư (Quảng Tây) 
cướp phá ở nhiều nơi, sau mới gia nhập lại với Ngô Côn, con trai và là người kế nghiệp Ngô Vương. Là một người có nhiều tham vọng, cộng thêm hoàn cảnh thiếu thốn, Lưu xin với Ngô Á Chung (tức Ngô Côn) đem quân vượt biên giới sang cướp bóc bên Đại Nam. Cuộc quân hành này cũng tránh được quan quân nhà Thanh đang càn quét, tái lập quyền kiểm soát vùng Lưỡng Quảng. Với 200 đồng đảng thân tín, trương một lá cờ màu đen làm kỳ hiệu, Lưu Vĩnh Phúc vượt biên giới vào Đại Nam năm 1865. Lưu vừa đi vừa tuyển thêm quân từ các toán thổ phỉ khác mà không bị ai chặn lại hay ngăn trở gì. Đến gần Sơn Tây, quân Cờ Đen khi đó đã lên tới 500 người dừng lại lập doanh trại. Sự hiện diện của một đội quân vũ trang trong lãnh thổ của các bộ tộc Mông miền núi là một sự đe dọa với họ, nên xung đột vũ trang đã nổ ra. Quân Cờ Đen phục kích và đánh bại cuộc tấn công của thổ dân, đồng thời giết chết một thủ lĩnh của họ. Viên thủ lĩnh này chống đối chính quyền nhà Nguyễn, nên nhân cơ hội đó nhà Nguyễn chính thức ban cho Lưu chức vị Cửu phẩm bách hộ để tiếp tục công việc bình định vùng này.
Tuy vậy, đánh nhau với người thiểu số không phải là mối quan tâm chính của Lưu, nên năm 1868, Lưu quay ra tranh giành khu vực thị trấn Lào Cai, tức châu Bảo Thắng, một món mồi béo bở, lúc bấy giờ đang nằm dưới sự kiểm soát của các thương gia có vũ trang người Quảng Đông. Quân Cờ Đen tự tiện thu thuế, khai khoáng, cướp bóc khắp nơi, quan quân nhà Nguyễn cũng không ngăn cản được. Quân Cờ Đen còn thiết lập một hệ thống bảo kê, đánh thuế 10% cho các hoạt động thương mại đường thủy dọc sông Hồng. Nguồn lợi từ các hoạt động này lớn tới mức quân Cờ đen nhanh chóng gia tăng lực lượng, với cả một số sĩ quan là các lính đánh thuê châu Âu hay Mỹ, và Lưu sử dụng kinh nghiệm của số người này để biến lực lượng của mình thành một đạo quân đáng gờm.
Lịch sử hoạt động > Dưới sự bảo trợ của nhà Nguyễn

Theo ghi chép của người Pháp, lực lượng Cờ đen đóng tại Lào Cai, lúc đó là một thị trấn giao dịch nhỏ với hai, ba trăm nóc nhà tre mái lợp tranh. Dân cư thị trấn phần lớn là người Tàu, nói tiếng Quảng Đông. Thành Lào Cai là một thành bằng đá nhỏ, tường thấp, đươc bảo vệ bởi khoảng 15 khẩu pháo nhỏ, với một khẩu thần công bằng đồng nòng lớn 5 tấc (12.7 cm). Trong thành đóng đại bản doanh của Lưu Vĩnh Phúc với 200 thủ hạ thân tín, trong tổng số khoảng 800 quân Cờ đen. Lực lượng này được nhà chức trách An Nam trả lương 35 xu (quy ra tiền dollar) một tháng và lương ăn như với quân chính quy triều đình. Số tiền này được chuyển cho Lưu Vĩnh Phúc để phân phát lại cho binh lính dưới trướng hàng tháng là 30 kg gạo và 1,500 đồng tiền kẽm (1.40 đồng dollar bằng bạc), còn khi đi đánh trận thì được hưởng lương gấp đôi. Ngoài ra thỉnh thoảng quân lính còn được cấp thuốc phiện và rượu gạo. Chi phí để nuôi đạo quân này lên đên 17,000 dollar bạc hàng năm, lấy từ tiền lương triều đình trả và tiền thu thuế ở Lào Cai.
Lịch sử hoạt động > Trận Cầu Giấy lần thứ nhất (Tháng 12-1873)

Bài chi tiết: Trận Cầu Giấy (1873)
Năm 1873, Triều đình Nhà Nguyễn tranh thủ sự giúp đỡ của quân Cờ đen để đối mặt với âm mưu xâm chiếm Bắc Kỳ của trung úy hải quân Pháp Francis Garnier, người đã hành động không theo mệnh lệnh sau khi được cử đến đó làm nhiệm vụ ngoại giao. Vào ngày 21 tháng 12 năm 1873, Lưu Vĩnh Phúc và khoảng 600 quân Cờ ​​đen (tiếng Pháp: pavillons noirs, drapeaux noirs), diễu hành bên dưới một biểu ngữ khổng lồ màu đen, tiến đến cổng phía Tây của Thành Hà Nội. Một đội quân lớn của Triều đình theo sau. Garnier ra lệnh pháo kích quân Cờ đen bằng bệ pháo dã chiến gắn phía trên cổng, và khi quân Cờ Đen bị đẩy lui, ông dẫn đầu một nhóm gồm 18 lính thủy đánh bộ Pháp ra khỏi cổng để truy đuổi. Garnier và ba người của ông lao lên dốc trong một cuộc tấn công bằng lưỡi lê vào một nhóm Cờ đen nhưng bị đâm chết sau khi vấp ngã trong một hố nước. Bốn người đồng đội khác của Garnier gồm có Dagorne, Bonifay, Sorre, và phó chỉ huy Balny dẫn một đội lính nhỏ để tăng viện Garnier nhưng cũng đã bị giết chết. Ba binh sĩ Pháp khác cũng bị giết trong các cuộc xuất kích này, và những người khác chạy về thành sau khi các sĩ quan của họ thất thủ.
Mặc dù Garnier đã chết, nỗ lực chiếm lại Hà Nội đã thất bại và người Pháp vẫn nắm quyền kiểm soát phần lớn đồng bằng sông Hồng. Tuy nhiên, chính phủ Pháp không chấp thuận cuộc chinh phạt trái phép, trung úy Paul Philastre được cử đi đuổi người của Garnier khỏi các thành mà họ chiếm đóng và đưa họ trở về Sài Gòn vào tháng 2 năm 1874.
Lịch sử hoạt động > Trận Cầu Giấy lần thứ hai (Tháng 5-1883)

Bài chi tiết: Trận Cầu Giấy (1883)
Mười năm sau, với việc Pháp một lần nữa đẩy mạnh vào Bắc Kỳ, các cuộc chiến không được khai báo đã nổ ra vào năm 1883 và nửa đầu năm 1884 như một khúc dạo đầu cho Chiến tranh Thanh-Pháp. Quân Cờ đen đã giao chiến với quân Pháp ở Bắc Kỳ. Trận đụng độ lớn đầu tiên là tại Trận Cầu Giấy (ngày 19 tháng 5 năm 1883), trong đó thuyền trưởng hải quân Pháp Henri Rivière bị phục kích và bị giết. Đó là một chiến thắng nhanh chóng và nổi bật của Quân Cờ Đen.
Lịch sử hoạt động > Các cuộc đụng độ do dự, mùa hè năm 1883

Bài chi tiết: Trận Phủ Hoài (1883) và Trận chiến Palan
Trong trận Phủ Hoài (ngày 15 tháng 8 năm 1883), quân Cờ Đen đã bảo vệ thành công các vị trí của mình trước cuộc tấn công của quân Pháp do tướng Alexandre-Eugène Bouët phát động, mặc dù thương vong cao hơn quân Pháp đáng kể. Trong trận Palan (ngày 1 tháng 9 năm 1883) quân Cờ đen hoạt động kém hiệu quả hơn khi bị đánh đuổi khỏi vị trí then chốt trên sông Đáy.
Lịch sử hoạt động > Thảm họa ở Sơn Tây, tháng 12 năm 1883

Bài chi tiết: Trận Sơn Tây (1883)
Tháng 12 năm 1883, Quân Cờ Đen bị thất bại nặng nề dưới tay Đô đốc Amédée Courbet trong Chiến dịch Sơn Tây. Dù đã chiến đấu dũng cảm trong các trận giao tranh tại Phù Sa vào ngày 14 tháng 12 và Sơn Tây vào ngày 16 tháng 12, quân Cờ đen đã không thể ngăn cản quân Pháp tấn công Sơn Tây. Ngay cả với lực lượng dự phòng đông đảo của Nhà Thanh và Nhà Nguyễn tại Sơn Tây, Quân Cờ Đen vẫn phải gánh chịu những cuộc tấn công mạnh mẽ, và chịu thương vong rất nặng nề. Theo ý kiến ​​của nhà quan sát người Anh William Mesny, một sĩ quan cao cấp trong quân đội Trung Quốc, cuộc giao tranh tại Sơn Tây đã phá vỡ sức mạnh của quân Cờ đen, mặc dù sự phòng thủ kiên cố của quân Cờ đen trong trận Hòa Mộc mười lăm tháng sau đó không chịu đánh giá này.
Lịch sử hoạt động > Mất Hưng Hóa, tháng 4 năm 1884

Bài chi tiết: Trận Hưng Hóa (1884)
Quân Cờ Đen không tham gia Chiến dịch Bắc Ninh (tháng 3 năm 1884). Sau khi Pháp chiếm được Bắc Ninh, quân Cờ đen rút về Hưng Hóa. Tháng 4 năm 1884, quân Pháp tiến vào Hưng Hóa với cả hai lữ đoàn của quân viễn chinh Bắc Kỳ. Quân Cờ đen đã thiết lập một loạt công sự ấn tượng xung quanh thị trấn, nhưng Tướng Charles-Théodore Millot, tổng tư lệnh của Pháp, đã chiếm được nó mà không có một thương vong nào cho quân Pháp. Trong khi Lữ đoàn 2 của Tướng François de Négrier chốt trực diện quân Cờ đen từ phía đông và khiến Hưng Hóa hứng chịu trận pháo kích dữ dội từ đỉnh Trung Xá, Tướng Louis Brière de l'Isle của Lữ đoàn 1 thực hiện một cuộc hành quân xuống sườn phía nam để cắt đứt đường rút lui của Lưu. Vào tối ngày 11 tháng 4, khi thấy quân Turcos của Brière de l'Isle và bộ binh thủy quân lục chiến xuất hiện sau sườn của họ tại Xuân Đông, quân Cờ đen đã sơ tán khỏi Hưng Hóa trước khi bị mắc kẹt bên trong đó. Họ đốt cháy các ngôi nhà còn lại trước khi rời đi, và vào sáng hôm sau, người Pháp nhận thấy thị trấn bị bỏ hoang hoàn toàn.
Lịch sử hoạt động > Mất Tuyên Quang, tháng 6 năm 1884

Quân Cờ Đen rút ngược sông Hồng về Thanh Quan, chỉ cách thị xã biên cương Lào Cai vài ngày đi bộ. Vài trăm binh lính Cờ đen, mất tinh thần bởi chiến thắng dễ dàng của Courbet và Millot trước Quân Cờ đen, đã đầu hàng quân Pháp vào mùa hè năm 1884. Một trong những thành tích cuối cùng của Millot là tiến đánh sông Lô và đẩy quân Cờ đen ra khỏi Tuyên Quang vào tuần đầu tiên của tháng 6, một lần nữa mà không có một người Pháp nào bị thương vong. Nếu quân Pháp truy lùng gắt gao Lưu Vĩnh Phúc sau khi chiếm được Tuyên Quang, thì quân Cờ đen có lẽ đã bị đánh đuổi khỏi Bắc Kỳ từ đó. Nhưng sự chú ý của người Pháp đã bị chuyển hướng bởi cuộc khủng hoảng bất ngờ với Trung Quốc do cuộc phục kích Bắc Lệ kích động (23 tháng 6 năm 1884), và trong mùa hè sôi động năm 1884, quân Cờ đen bị bỏ lại để gặm nhấm thất bại của họ.
Lịch sử hoạt động > Liên minh với Trung Quốc, tháng 9 năm 1884 đến tháng 4 năm 1885

Vận mệnh của các quân cờ đen đã được biến đổi bởi sự bùng nổ của Chiến tranh Pháp-Thanh vào tháng năm 1884. Từ Hi Thái Hậu phản ứng với tin tức Hạm đội Phúc Kiến Trung Quốc bị tàn phá nặng nề tại Trận Phúc Châu (ngày 23 tháng tám năm 1884) bằng cách chiêu mộ các tướng xâm lược Bắc Kỳ của mình đánh đuổi quân Pháp ra khỏi Hà Nội. Tang Jingsong, chỉ huy quân Vân Nam, biết rằng sự phục vụ của Lưu sẽ là vô giá trong cuộc chiến với Pháp, và Lưu đã đồng ý tham gia cùng với Quân đội Cờ Đen trong chiến dịch sắp tới. Quân Cờ đen đã giúp quân Trung Quốc gây áp lực lên Hưng Hóa và các đồn của Pháp ở Phủ Doãn và Tuyên Quang bị cô lập trong mùa thu năm 1884.
Lịch sử hoạt động > Trận Hòa Mộc, tháng 3 năm 1885

Bài chi tiết: Trận Hòa Mộc
Vào mùa đông và mùa xuân năm 1885, 3.000 binh sĩ của quân Cờ đen đã phục vụ trong cuộc vây hãm Tuyên Quang. Trong trận Hòa Mộc (2 tháng 3 năm 1885), quân Cờ Đen đã gây thương vong nặng nề cho một đội quân Pháp đang hành quân giải vây Tuyên Quang. Thương vong của quân Pháp tại Hòa Mộc là 76 người chết và 408 người bị thương, tỷ lệ thương vong cao nhất và tổn thất nặng nề nhất trong các cuộc giao tranh trong một ngày của quân Pháp trong Chiến tranh Trung-Pháp. Nhiều sĩ quan Pháp tại Hòa Mộc cho biết cuộc tàn sát còn tồi tệ hơn ở Sơn Tây mười lăm tháng trước đó.
Giải tán

Theo một trong các điều kiện hòa ước giữa Pháp và Thanh để chấm dứt cuộc chiến tranh Pháp-Thanh, Lưu Vĩnh Phúc phải rời Bắc Kỳ. Tới giai đoạn cuối cuộc chiến này, quân Cờ Đen chỉ còn khoảng 2.000 người, và không có khả năng chống lại Đường Cảnh Tùng và các chỉ huy quân Vân Nam khác. Lưu về lại Trung Quốc với một số thuộc hạ thân tín, bỏ lại phần lớn quân Cờ Đen giải tán ngay tại Bắc Kỳ trong mùa hè năm 1885. Không được trả lương trong vòng mấy tháng, và có sẵn vũ khí, số quân này quay lại làm giặc cướp, đội danh quân Cần Vương kháng Pháp. Người Pháp phải mất hàng tháng để đánh dẹp các nhóm này, và đường từ Hưng Hóa cho tới Lào Cai phải tới tháng 2 năm 1886 mới an toàn trở lại. Năm 1887, quân Cờ Đen vẫn đủ sức lục soát và cướp phá Luang Prabang.
Nhận định

Đương thời, quân Cờ Đen tuy có công gây tổn thương cho lực lượng viễn chính của Pháp đang xâm chiếm Đông Dương, nhưng chính quân Cờ Đen cũng gây nhiều ca thán, tàn hại thường dân. Một võ tướng bấy giờ là Ông Ích Khiêm không đồng tình khi triều đình Huế mượn sức quân Cờ Đen chống chọi với Pháp. Ông cũng chê trách các quan Việt bất tài, nên khi hữu sự phải nhờ vào người Tàu để đánh giặc. Ông có làm bài thơ trách cứ tinh thần ỷ lại của các quan trong triều:
Chú thích

| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Quân Cờ Đen.
↑  Đây có lẽ là cuộc xung đột với quân Bạch Miêu, tức quân Cờ Trắng của Bàn Văn Nhị và Lương Văn Lợi, chiếm cứ vùng Lục Yên (Tuyên Quang)
↑  Trần Huy Liệu (1962). “Nghiên cứu Lịch sử” [Journal of Historical Studies]. Chú thích journal cần |journal= (trợ giúp)Quản lý CS1: ngày tháng và năm (liên kết)
↑  Thomazi, Conquête, 126–8
↑  Gautier, Hippolyte (1887). Les Français au Tonkin, 1787-1883. tr. 284.
↑  Dubois, Marcel (1900). Les colonies françaises. 1, Un siècle d'expansion coloniale. tr. 833.
↑  Thomazi, Conquête, 152–7
↑  Thomazi, Conquête, 162–5
↑  Thomazi, Conquête, 166–7
↑  Huard, 180–7 and 202–31; Thomazi, Conquête, 171–7; Histoire militaire, 68–72
↑  Huard, 280–90; Thomazi, Histoire militaire, 84
↑  Thomazi, Histoire militaire, 85–7
↑  Thomazi, Conquête, 247–8; Histoire militaire, 107–8
↑  Sách Hương Giang cố sự, truyện Ông Ích Khiêm
↑  Cạo đầu như phong tục của người Mãn Thanh
Tài liệu tham khảo

| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Quân Cờ Đen.
Duboc, E., Trente cinq mois de campagne en Chine, au Tonkin (Paris, 1899)
Forbes, Andrew, and Henley, David: Vietnam Past and Present: The North (Chapter on Liu Yungfu and the Black Flags in Tonkin). Chiang Mai. Cognoscenti Books, 2012. ASIN: B006DCCM9Q.
Huard, L., La guerre du Tonkin (Paris, 1887)
Lung Chang [龍章], Yueh-nan yu Chung-fa chan-cheng [越南與中法戰爭, Vietnam and the Sino-French War] (Taipei, 1993)
McAleavy, H., Black Flags in Vietnam: The Story of a Chinese Intervention (New York, 1968)
Thomazi, A., La conquête de l'Indochine (Paris, 1934)
Thomazi, A., Histoire militaire de l'Indochine français (Hanoi, 1931) Các cuộc nổi dậy thời Nguyễn độc lập Vua Nguyễn Gia Long • Minh Mạng • Thiệu Trị • Tự Đức • Dục Đức • Hiệp Hòa • Kiến Phúc Các cuộc nổi dậy Phan Bá Vành • Lê Duy Lương • Lê Văn Khôi • Nông Văn Vân • Ba Nhàn, Tiền Bột • Hà Tiên • Lâm Sâm • Ba Xuyên • Thất Sơn • Cao Bá Quát • Tạ Văn Phụng • Đoàn Hữu Trưng • Đá Vách • Quân Cờ Vàng • Quân Cờ Trắng • Quân Cờ Đen Các tướng nhà Nguyễn tham chiến Nguyễn Công Trứ • Nguyễn Tri Phương • Phạm Hữu Tâm • Trần Văn Năng • Trương Minh Giảng • Lê Văn Đức • Phạm Văn Điển • Doãn Uẩn • Tống Phước Lương • Nguyễn Bá Nghi • Tạ Quang Cự • Lâm Duy Hiệp • Trương Quốc Dụng
| x t Các cuộc nổi dậy thời Nguyễn độc lập |
| --- | --- |
Vua Nguyễn:  Gia Long  •  Minh Mạng  •  Thiệu Trị  •  Tự Đức  •  Dục Đức  •  Hiệp Hòa  •  Kiến Phúc 
Các cuộc  nổi dậy: Phan Bá Vành  •  Lê Duy Lương  •  Lê Văn Khôi  •  Nông Văn Vân  •  Ba Nhàn, Tiền Bột •  Hà Tiên  •  Lâm Sâm  •  Ba Xuyên  •  Thất Sơn •  Cao Bá Quát  •  Tạ Văn Phụng  •  Đoàn Hữu Trưng  •  Đá Vách  •  Quân Cờ Vàng •  Quân Cờ Trắng •  Quân Cờ Đen 
Các tướng  nhà Nguyễn  tham chiến:  Nguyễn Công Trứ  •  Nguyễn Tri Phương  •  Phạm Hữu Tâm  •  Trần Văn Năng  •  Trương Minh Giảng  •  Lê Văn Đức  •  Phạm Văn Điển  •  Doãn Uẩn  •  Tống Phước Lương  •  Nguyễn Bá Nghi  •  Tạ Quang Cự  •  Lâm Duy Hiệp  •  Trương Quốc Dụng 
Lưu Vĩnh Phúc
quân Cờ đen tổ chức phục kích.
Binh lính Quân Cờ đen, 1873
Francis Garnier bị Quân Cờ đen đâm chết ở Cầu Giấy.
Chỉ huy Henri Rivière nỗ lực giải cứu một khẩu đại bác đang sa lầy của Pháp tại Cầu Giấy.
Đại tá Bichot thu hồi khẩu đại bác bị Cờ đen bỏ lại.
Quân Pháp đánh chiếm Sơn Tây, ngày 16 tháng 12 năm 1883
Chiến lũy thành Hưng Hóa.
Hưng Hóa điêu tàn sau trận chiến.
Một người lính của quân Cờ đen, 1885
Bao vây thành Tuyên Quang
Một hiệu kỳ của quân Cờ đen, bị quân Pháp bắt tại Hoa Mộc (ngày 2 tháng 3 năm 1885) hiện được trưng bày tại Bảo tàng quân đội (Paris)
Pristimantis sanctaemartae

| Pristimantis sanctaemartae |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): Anura
Họ (familia): Strabomantidae
Chi (genus): Pristimantis
Loài (species): P. sanctaemartae
Danh pháp hai phần
Pristimantis sanctaemartae (Ruthven, 1917) 
Pristimantis sanctaemartae là một loài động vật lưỡng cư trong họ Strabomantidae, thuộc bộ Anura. Loài này được Ruthven mô tả khoa học đầu tiên năm 1917.
Quận Graham, Arizona

Quận Graham là một quận thuộc tiểu bang Arizona, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người 2. Quận lỵ đóng ở 6
Địa lý

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.
Quý Mùi

Quý Mùi (chữ Hán: 癸未) là kết hợp thứ 20 trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Quý (Thủy âm) và địa chi Mùi (Dê). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Giáp Thân và sau Nhâm Ngọ.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   Giáp Tý  Ất Sửu  Bính Dần  Đinh Mão  Mậu Thìn  Kỷ Tỵ  Canh Ngọ  Tân Mùi  Nhâm Thân  Quý Dậu  Giáp Tuất  Ất Hợi  Bính Tý  Đinh Sửu  Mậu Dần  Kỷ Mão  Canh Thìn  Tân Tỵ  Nhâm Ngọ  Quý Mùi  |   Giáp Thân  Ất Dậu  Bính Tuất  Đinh Hợi  Mậu Tý  Kỷ Sửu  Canh Dần  Tân Mão  Nhâm Thìn  Quý Tỵ  Giáp Ngọ  Ất Mùi  Bính Thân  Đinh Dậu  Mậu Tuất  Kỷ Hợi  Canh Tý  Tân Sửu  Nhâm Dần  Quý Mão  |   Giáp Thìn  Ất Tỵ  Bính Ngọ  Đinh Mùi  Mậu Thân  Kỷ Dậu  Canh Tuất  Tân Hợi  Nhâm Tý  Quý Sửu  Giáp Dần  Ất Mão  Bính Thìn  Đinh Tỵ  Mậu Ngọ  Kỷ Mùi  Canh Thân  Tân Dậu  Nhâm Tuất  Quý Hợi  |
Các năm Quý Mùi

Giữa năm 1703 và 2183, những năm sau đây là năm Quý Mùi (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):
1703
1763
1823
1883
1943 (5 tháng 2, 1943 – 24 tháng 1, 1944)
2003 (1 tháng 2, 2003 – 21 tháng 1, 2004)
2063 (29 tháng 1, 2063 – 16 tháng 2, 2064)
2123
2183
Sự kiện năm Quý Mùi

1883 – Hòa ước Quý Mùi, Đại Nam nhượng Nam Kỳ cho Pháp, chịu sự bảo hộ của Pháp.
Ngày rằm tháng giêng năm Quý Mùi 2003: Ngày thơ Việt Nam lần thứ nhất tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám, Hà Nội.
2003 - Đêm 30 Tết Nguyên Đán Xuân Quý Mùi: Gặp nhau cuối năm - Táo quân lần đầu tiên công chiếu trên VTV, ban đầu dưới danh nghĩa là 1 trong 2 chương trình đặc biệt của Gặp nhau cuối tuần, sau khi Gặp nhau cuối tuần kết thúc, Táo quân từ đó trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu đối với nhân dân Việt Nam trong mỗi dịp Tết. Gala cười là chương trình đặc biệt còn lại của Gặp nhau cuối tuần, phát sóng từ ngày 30 tháng 8 năm 2003 đến ngày 30 tháng 12 năm 2006, ban đầu là để bình chọn công bố nhóm diễn hài bằng các tiểu phẩm đơn lẻ, sau đó chuyển lịch phát sóng sang mùng 2 Tết mỗi năm và từ đấy đem thêm tiếng cười bổ sung sau Gặp nhau cuối năm - Táo quân.
2003 - Việt Nam lần đầu tiên tổ chức Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games 22).
Điều khiển thông minh

Điều khiển thông minh là một lớp các kỹ thuật điều khiển sử dụng các phương pháp tính toán trí tuệ nhân tạo khác nhau như mạng nơ-ron nhân tạo (neural networks), xác suất Bayes, logic mờ, học máy, thuật toán tiến hóa và các giải thuật di truyền.
Tổng quan

Điều khiển thông minh có thể được chia thành các lĩnh vực nhỏ sau đây:
Điều khiển mạng nơ-ron nhân tạo
Điều khiển Bayesian
Điều khiển Mờ
Điều khiển Neuro-fuzzy
Hệ chuyên gia
Giải thuật di truyền
Tác nhân thông minh (Nhận thức/ Điều khiển ý thức)
Các Kỹ thuật điều khiển mới được tạo ra liên tục khi các mô hình hành vi thông minh mới được tạo ra và phương pháp tính toán được phát triển để hỗ trợ chúng.
Tổng quan > Bộ điều khiển mạng Neural

Mạng nơ-ron nhân tạo đã được sử dụng để giải nhiều bài toán trong hầu hết mọi lĩnh vực của khoa học và công nghệ. Điều khiển mạng nơ-ron nhân tạo cơ bản bao gồm hai bước:
Nhận dạng hệ thống
Điều khiển
Người ta đã chứng minh rằng một mạng tiến với các hàm kích hoạt phi tuyến, liên tục và khả vi có khả năng xấp xỉ phổ quát. Các mạng hồi quy cũng đã được sử dụng để nhận dạng hệ thống. Nhất định, một tập các cặp dữ liệu đầu vào-đầu ra, nhận dạng hệ thống nhằm mục đích hình thành một ánh xạ giữa các cặp dữ liệu. Một mạng lưới như vậy được cho là sẽ nắm bắt được động học của một hệ thống.
Tổng quan > Bộ điều khiển Bayesian

Xác suất Bayes đã tạo ra một số thuật toán được sử dụng phổ biến trong nhiều hệ thống điều khiển tiên tiến, dùng như các bộ ước lượng không gian trạng thái của một số biến được sử dụng trong bộ điều khiển.
Bộ lọc Kalman và bộ lọc Particle là hai ví dụ phổ biến về các thành phần điều khiển Bayesian. Phương pháp Bayesian dùng để thiết kế bộ điều khiển thường đòi hỏi một nỗ lực quan trọng trong việc suy luận ra cái gọi là mô hình hệ thống và mô hình đo lường, đó là những mối quan hệ toán học liên kết với các biến trạng thái với các phép đo từ cảm biến nằm trong hệ thống điều khiển. Ở khía cạnh này, nó được liên kết rất chặt chẽ với các phương pháp tiếp cận hệ thống lý thuyết với thiết kế điều khiển.
Grevillea lullfitzii

| Grevillea lullfitzii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Proteales
Họ (familia): Proteaceae
Chi (genus): Grevillea
Loài (species): G. lullfitzii
Danh pháp hai phần
Grevillea lullfitzii McGill., 1986 
Grevillea lullfitzii là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được McGill. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1986.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Grevillea lullfitzii”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Rosa Kavara

Bà Rosa Kavara
Bà Kavara Rosa Kunyanda (22 tháng 2 năm 1958 – 2 tháng 1 năm 2018) là thành viên của Hội đồng Quốc gia Namibia, bà đến từ vùng Kavango, Ủy viên Hội đồng bầu cử Rundu Nông thôn Tây và là thành viên của Đảng SWAPO.
Qua đời

Kavara qua đời vào ngày 2 tháng 1 năm 2018, 59 tuổi: nguyên nhân cái chết vẫn chưa được biết.
Điều khiển servo

Kết nối servo và bộ nhận

Điều khiển servo được thực hiện bằng cách gửi đi một servo tín hiệu PWM (điều chế độ rộng xung), một loạt các xung lặp lại có chiều rộng thay đổi, trong đó chiều rộng của xung (servo hiện đại phổ biến nhất) hoặc chu kỳ làm việc của một mạch xung (ngày nay ít phổ biến hơn) để xác định vị trí đạt được bởi servo. Tín hiệu PWM có thể đến từ một bộ thu điều khiển vô tuyến tới servo hoặc từ các bộ vi-điều-khiển thông thường như Arduino.
Các servo nhỏ (thường được gọi là điều khiển vô tuyến, hoặc Servo RC) được kết nối thông qua một kết nối ba dây tiêu chuẩn: hai dây dành cho nguồn DC và một dây dành cho điều khiển, mang các xung điều khiển.
Các thông số cho xung là chiều rộng xung nhỏ nhất, độ rộng xung lớn nhất, và tốc độ lặp lại. Với các giới hạn về tốc độ quay của servo, điểm trung tính được định nghĩa là vị trí mà servo có chính xác cùng một số vòng quay cơ học tiềm năng theo chiều kim đồng hồ khi nó quay ngược chiều kim đồng hồ. Điều quan trọng cần lưu ý là các servo khác nhau sẽ có những giới hạn khác nhau về vòng quay nhưng tất cả chúng đều có một vị trí trung tính, và vị trí đó luôn luôn rộng khoảng 1,5 miligiây (ms).
Thời gian xung

Trong các Servo RC hiện đại, góc quay cơ học được xác định bởi chiều rộng của một xung điện phát lên dây điều khiển. Đây là một hình thức điều chế độ rộng xung. Servo RC điển hình dự kiến ​​sẽ thấy một xung mỗi 20 ms, tuy nhiên điều này có thể thay đổi trong một phạm vi rộng khác nhau từ servo này sang servo khác. Chiều rộng của xung sẽ xác định được tốc độ của động cơ. Ví dụ, trong nhiều Servo RC một xung 1,5 ms sẽ làm cho động cơ quay về vị trí 90 độ (vị trí trung tính). Thời gian của giá trị thấp (và tổng thời gian) có thể thay đổi trong phạm vi rộng, và thay đổi từ xung này sang xung kế tiếp, mà không ảnh hưởng đến vị trí của động cơ servo.
Vị trí của servo RC hiện đại không được xác định bởi chu kỳ làm việc PWM (nghĩa là, thời gian ON, OFF) mà chỉ bằng chiều rộng của xung. (Điều này rất khác so với PWM từng được sử dụng trong một số hệ thống khác. Đặc biệt, điều khiển tốc độ động cơ PWM DC rối rắm hoạt động theo cách thức khác hoàn toàn). Hầu hết các động cơ Servo RC di chuyển chính xác đến cùng vị trí khi chúng nhận được một xung 1,5 ms mỗi 6 ms (một chu kỳ làm việc là 25%) như khi chúng nhận được một xung 1,5 ms mỗi 25 ms (chu kỳ làm việc là 6%) ​​- trong cả hai trường hợp, chúng chuyển sang vị trí trung tâm (vị trí trung tính). Với nhiều servo RC, miễn là tốc độ làm tươi (số lần mỗi giây mà xung được gửi đi, tức là tốc độ lặp lại xung) nằm trong khoảng 40 Hz đến 200 Hz, giá trị chính xác của tốc độ làm tươi là không cần thiết.
Chu kỳ 20 ms (50 Hz) bắt nguồn từ thời tín hiệu được mã hoá trong định dạng PPM (Pulse Position Modulation-điều chế vị trí xung) được gửi đi qua không khí. Chu kỳ PPM là khoảng 22,5 ms, và chuyển đổi sang PWM bình thường: thời gian của PWM trạng thái cao là thời gian vị trí của xung PPM cho servo đó.
Hầu hết các bộ thu RC đều gửi xung đến servo RC với tốc độ khung cố định, chỉ thay đổi trong thời gian cao. Tuy nhiên, có thể ra lệnh cho một servo RC để di chuyển trên toàn bộ phạm vi của nó với một máy phát hàm được thiết lập chu kỳ làm việc không đổi là 10% bằng cách thay đổi mỗi tần số không thôi (tốc độ khung).