Trái phiếu chuyển đổi
Cấu trúc, đặc điểm và thuật ngữ

Coupon (Lãi suất): Khoản thanh toán lãi định kỳ được trả cho người sở hữu trái phiếu chuyển đổi từ phía nhà phát hành. Lãi suất này có thể cố định, biến đổi hoặc bằng 0.
Ngày đáo hạn/Ngày hoàn trả (Maturity/redemption date): Là ngày mà giá trị gốc (mệnh giá) của trái phiếu (và tất cả lãi suất còn lại) đến hạn thanh toán. Trong một số trường hợp, đối với các trái phiếu chuyển đổi không thuộc loại Vanilla, không có ngày đáo hạn (tức là vĩnh viễn). Điều này thường xảy ra với các loại trái phiếu ưu đãi chuyển đổi (ví dụ: US0605056821).
Ngày chuyển đổi cuối cùng (Final conversion date): Ngày cuối cùng mà người sở hữu có thể yêu cầu chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu. Ngày này có thể khác với ngày hoàn trả.
Lợi suất (Yield): Lợi suất của trái phiếu chuyển đổi tại ngày phát hành có thể khác với giá trị lãi suất (coupon) nếu trái phiếu được phát hành kèm theo giá trị hoàn trả cao hơn mệnh giá. Trong những trường hợp đó, lợi suất sẽ xác định giá trị hoàn trả cao hơn mệnh giá và giá trị hoàn trả trung gian.
Giá trị sàn của trái phiếu (Bond floor): Còn được gọi là giá trị trái phiếu thông thường, đây là giá trị của các yếu tố thu nhập cố định của trái phiếu chuyển đổi (các khoản thanh toán lãi định kỳ, hoàn trả giá trị gốc khi đáo hạn, và quyền ưu tiên cao hơn đối với tài sản so với cổ phiếu thường), không bao gồm khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu.
Bản cáo bạch phát hành sẽ quy định tỷ lệ chuyển đổi hoặc giá chuyển đổi.
- Tỷ lệ chuyển đổi (Conversion ratio): Số lượng cổ phiếu mà nhà đầu tư nhận được khi đổi trái phiếu lấy cổ phiếu thường.
- Giá chuyển đổi (Conversion price): Mức giá phải trả trên mỗi cổ phiếu để nhận cổ phiếu khi đổi trái phiếu lấy cổ phiếu thường.
Giá chuyển đổi thị trường (Market conversion price): Mức giá mà nhà đầu tư trái phiếu chuyển đổi thực tế phải trả để có quyền chuyển đổi thành cổ phiếu thường. Được tính theo công thức sau:
Khi giá thị trường thực tế của cổ phiếu cơ sở vượt quá giá chuyển đổi thị trường được nhúng trong trái phiếu chuyển đổi, bất kỳ mức tăng giá nào của cổ phiếu sẽ làm tăng giá trái phiếu chuyển đổi với tỷ lệ ít nhất tương đương. Vì vậy, giá chuyển đổi thị trường có thể được coi là "điểm hòa vốn".
Phần bù chuyển đổi thị trường (Market conversion premium): Chênh lệch giữa giá chuyển đổi thị trường và giá thị trường hiện tại của cổ phiếu cơ sở. Người mua trái phiếu chuyển đổi chấp nhận phần bù chuyển đổi này để đổi lấy sự bảo vệ khi giá giảm từ các đặc điểm thu nhập cố định của trái phiếu chuyển đổi. Khi giá cổ phiếu giảm, giá của trái phiếu chuyển đổi sẽ không giảm xuống dưới giá trị sàn của trái phiếu. Phần bù chuyển đổi thị trường thường được biểu thị trên cơ sở mỗi cổ phiếu, và được tính theo công thức:
Parity (Giá trị ngang bằng): Là giá trị tức thời của trái phiếu chuyển đổi nếu được chuyển đổi, thường được tính bằng cách nhân giá cổ phiếu hiện tại với tỷ lệ chuyển đổi, dựa trên mệnh giá 100. Giá trị này cũng có thể được gọi là *Exchange Property*.
Trái phiếu chuyển đổi có thể có các đặc điểm khác như sau:
Tính năng mua lại (Call features): Là khả năng của nhà phát hành (trong một số loại trái phiếu) mua lại trái phiếu sớm trước thời hạn. Tính năng này không nên bị nhầm lẫn với quyền chọn mua (call option).
Softcall: Là tính năng mà nhà phát hành chỉ có thể mua lại trái phiếu trong những trường hợp nhất định, thường dựa trên hiệu suất giá cổ phiếu cơ sở (ví dụ: giá cổ phiếu hiện tại cao hơn 130% giá chuyển đổi trong 20 ngày trên tổng số 30 ngày).
Hardcall: Không yêu cầu bất kỳ điều kiện cụ thể nào ngoài thời điểm xác định. Trong trường hợp này, nhà phát hành có thể mua lại một phần hoặc toàn bộ trái phiếu đã phát hành ở mức giá Call (thường là mệnh giá) sau một ngày được chỉ định.
Tính năng bán lại (Put features): Là khả năng của người sở hữu trái phiếu (người cho vay) ép nhà phát hành (người đi vay) phải hoàn trả khoản vay trước ngày đáo hạn. Tính năng này thường xảy ra trong các khoảng thời gian cụ thể, như mỗi ba hoặc năm năm, cho phép người sở hữu thực hiện quyền yêu cầu hoàn trả sớm.
Chuyển đổi có điều kiện (Contingent conversion - CoCo): Hạn chế khả năng của người sở hữu trái phiếu chuyển đổi trong việc chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu. Các hạn chế này thường dựa trên giá cổ phiếu cơ sở và/hoặc thời gian (ví dụ: chỉ được phép chuyển đổi hàng quý nếu giá cổ phiếu cao hơn 115% giá chuyển đổi). Các trái phiếu chuyển đổi ngược (Reverse convertibles) có thể được coi là một biến thể của trái phiếu bắt buộc chuyển đổi (Mandatory convertibles) với tính năng chuyển đổi có điều kiện. Gần đây, một số trái phiếu CoCo được phát hành dựa trên tỷ lệ vốn cấp 1 (Tier-1 capital ratio) của các ngân hàng lớn.
Điều chỉnh giá chuyển đổi (Reset): Giá chuyển đổi có thể được điều chỉnh lại thành giá trị mới tùy thuộc vào hiệu suất của cổ phiếu cơ sở. Thường xảy ra trong trường hợp cổ phiếu kém hiệu quả (ví dụ: nếu giá cổ phiếu sau một năm thấp hơn 50% giá chuyển đổi, giá chuyển đổi mới sẽ là giá cổ phiếu hiện tại).
Sự kiện thay đổi quyền kiểm soát (Change of control event - Ratchet): Giá chuyển đổi sẽ được điều chỉnh lại trong trường hợp công ty cơ sở bị mua lại. Có nhiều công thức tính Ratchet khác nhau (ví dụ: Make-whole base, phụ thuộc vào thời gian...), với tác động lên người sở hữu trái phiếu có thể nhỏ (ví dụ: ClubMed, 2013) hoặc đáng kể (ví dụ: Aegis, 2012). Thường thì điều khoản này cũng cấp quyền cho người sở hữu trái phiếu chuyển đổi được yêu cầu hoàn trả sớm trái phiếu.
Không pha loãng (Non-dilutive): Tính năng không pha loãng đã trở nên phổ biến khi lãi suất thấp (ví dụ: tại thị trường Euro) nhằm giữ sức hấp dẫn của trái phiếu chuyển đổi đối với các nhà phát hành vốn đã hưởng lợi từ chi phí lãi suất thấp trên thị trường trái phiếu thông thường. Trong một đợt phát hành không pha loãng, nhà phát hành sẽ đồng thời tham gia vào một hợp đồng quyền chọn OTC với nhà bảo lãnh phát hành (hoặc bên thứ ba). Quyền chọn này thường có giá thực hiện và ngày đáo hạn tương ứng với trái phiếu chuyển đổi. Điều này giúp loại bỏ sự pha loãng trong trường hợp trái phiếu chuyển đổi được chuyển đổi khi đáo hạn nếu giá cổ phiếu cao hơn giá thực hiện. Để ngăn chặn pha loãng hoàn toàn, bản cáo bạch phát hành trái phiếu chuyển đổi thường giới hạn khả năng chuyển đổi sớm.