stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Takifugu rubripes

| Takifugu rubripes |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp bị đe dọa  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Chordata
Lớp:: Actinopterygii
Bộ:: Tetraodontiformes
Họ:: Tetraodontidae
Chi:: Takifugu
Loài:: T. rubripes
Danh pháp hai phần
Takifugu rubripes (Temminck & Schlegel, 1850)

Các đồng nghĩa
 Fugu rubripes (Temminck & Schlegel, 1850)  Fugu rubripes ssp. rubripes (Temminck & Schlegel, 1850)  Sphaeroides rubripes (Temminck & Schlegel, 1850)  Tetraodon rubripes Temminck & Schlegel, 1850)
Cá nóc hổ (Danh pháp khoa học: Takifugu rubripes) là một loài cá nóc trong họ Tetraodontidae,
 chúng còn được biết đến với tên gọi là cá nóc Nhật Bản hay
Torafugu (tiếng Nhật: 虎河豚), hay còn được biết đến là Fugu rubripes) Chúng là cá ngon nổi tiếng ở Nhật Bản, Nam Hàn, Trung Quốc.
Đặc điểm

Cá nóc hổ lớn thường sống ở vùng nước gần bờ, thỉnh thoảng vào khu vực nước lợ. Cá con thường thấy ở cửa sông nước lợ. Khi lớn chuyển ra xa bờ. Đẻ ở biển từ tháng 3 đến tháng 5. Trứng bám vào đá ở khu vực có đá cuội sâu chừng 20 mét. Gan và buồng trứng có độc, ruột nhẹ hơn, thịt, da và tinh hoàn không độc. Với cái bụng nhô ra và vây vụng về, cá nóc hổ trông có vẻ hiền lành như một con cá vàng cảnh nhưng cá nóc hổ có chứa một trong những chất độc thần kinh gây chết người mạnh nhất của thiên nhiên, có thể giết chết một người dù họ mới chỉ ăn được một vài miếng sashimi cá nóc [cần dẫn nguồn].
Ấu trùng cá nóc cũng có thể là chất độc đối với động vật ăn thịt, ngay cả những ấu trùng của cá nóc được trang bị một độc tố cũng có thể làm cho động vật ăn thịt nhổ chúng ra, ngay cả những con cá nóc con cũng chứa độc tố, cá nóc con độc đến mức buộc cá khác ăn chúng phải nhả ra ngay lập tức, cá mẹ truyền độc tố mạnh cho cá con đang phát triển trong buồng trứng, giúp giải thích tại sao cá nóc được trang bị vũ khí giết người ngay từ khi sinh ra.
Từng đánh bắt được con cá nóc hổ nặng 6,1 kg dài 66 cm, chiều ngang cơ thể lên tới 22 cm, Phần thịt có thể ăn được của con cá nóc này khoảng 3 kg và có thể làm món sashimi phục vụ cho 30 người. và trong bụng cá chứa khoảng 3 triệu quả trứng. Con cá nóc hổ này có thể là một trong số những con cá lớn nhất thuộc loại này được nuôi thả trên biển. Trứng và gan của loài cá này chứa một loại chất độc thần kinh cực mạnh
Trong ẩm thực

Cá nóc hổ là một trong hơn 100 loài cá nóc ăn được, là loài phổ biến nhất ở Nhật Bản. Trong tiếng Nhật, nó được gọi là Honfugu hay Oofugu. Mùa chính là mùa đông hoặc chậm hơn một chút, có nhiều ở trung và đông Nhật Bản, là món đặc sản của vùng Hamamatsu và Shizuoka. Người Nhật đánh bắt 11.000 tấn/năm, nuôi 4.700 tấn và 13.000 tấn nhập về từ Trung hoa và Nam Hàn. Ở Nhật, mặc dù có thể mua cá làm sẵn, người ta cần giấy phép đặc biệt để có thể xẻ cá, phục vụ cá hoặc bán cá vì cơ quan nội tạng của nó có chứa chất độc gây chết người rất mạnh.
Cá nóc Nhật Bản được giới đại gia sành ăn coi là sơn hào hải vị, nhưng cũng là thực phẩm tiềm ẩn sự độc hại có thể đoạt mạng người nếu không chế biến cẩn trọng. Hàng năm ở Nhật Bản, nhiều người phải nhập viện vì ăn cá nóc, thỉnh thoảng hậu quả rất nghiêm trọng. Những người mê mẩn cá nóc nói rằng cảm giác ngưa ngứa, kích thích mà thịt cá nóc để lại trên lưỡi, vốn do chất độc thần kinh có trong người loại cá này gây ra. Ngon nhất là món làm từ cá nóc hổ, giá cá nóc hổ tới 40.000 Yen (tương đương khoảng 7 triệu đồng)
Chú thích

↑  Shao, K., Liu, M., Jing, L., Hardy, G., Leis, J.L. & Matsuura, K. (2014). IUCN Red List of Threatened Species. 2014: e.T193612A2247747. doi:10.2305/IUCN.UK.2014-3.RLTS.T193612A2247747.en. |title= trống hay bị thiếu (trợ giúp)Quản lý CS1: sử dụng tham số tác giả (liên kết)
↑  “ITIS Standard Report Page: Takifugu rubripes”. Itis.gov. 13 tháng 5 năm 2004. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2016.
↑
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
↑  FishBase. Froese R. & Pauly D. (eds), 2011-06-14
↑  Aparicio S, Chapman J, Stupka E, Putnam N, Chia JM, Dehal P, Christoffels A, Rash S, Hoon S, Smit A,  và đồng nghiệp (2002). “Whole-genome shotgun assembly and analysis of the genome of Fugu rubripes”. Science. 297: 1301–1310. doi:10.1126/science.1072104. PMID 12142439.
↑  “Ấu trùng cá nóc cũng có thể là chất độc đối với động vật ăn thịt”. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 5 năm 2016. Truy cập 28 tháng 4 năm 2016.
↑  “Nhật Bản đánh bắt được con cá nóc hổ nặng 6,1kg”. Thông tấn xã Việt Nam. 11 tháng 5 năm 2012. Truy cập 28 tháng 4 năm 2016.
↑  “Nhật Bản bắt được siêu cá nóc hổ”. Báo Sài Gòn Giải Phóng Online. Truy cập 28 tháng 4 năm 2016.
↑  “Cá nóc: Thực phẩm giá bạc tỷ chỉ phục vụ đại gia ở Nhật Bản”. Báo đời sống & pháp luật Online. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 4 năm 2016. Truy cập 28 tháng 4 năm 2016.
Judi Dench

| Dame Judi Dench CH DBE FRSA |
| --- | --- |
Dench tại lễ trao giải BAFTA 2007
Sinh: Judith Olivia Dench 9 tháng 12, 1934 (90 tuổi) Heworth, North Riding of Yorkshire, Anh
Quốc tịch: Vương quốc Anh
Nghề nghiệp: Diễn viên, nhà văn
Năm hoạt động: 1957–nay
Phối ngẫu: Michael Williams (cưới 1971⁠–⁠chồng mất2001)
Con cái: Finty Williams
Người thân: Jeffery Dench (anh trai)   Emma Dench (cháu gái)
Dame Judith Olivia "Judi" Dench, CH, DBE, FRSA (sinh ngày 9 tháng 12 năm 1934) là một nữ diễn viên và tác giả người  Anh. 
Dench đã bắt đầu kịch nghệ chuyên nghiệp của mình vào năm 1957 với Old Vic Company. Trong vài năm sau bà biểu diễn trong một số vở kịch của Shakespeare với các vai diễn như Ophelia trong Hamlet, Juliet trong Romeo và Juliet và Lady Macbeth trong Macbeth. Mặc dù hầu hết các công việc của bà trong giai đoạn này là các vai sân khấu, bà cũng rẽ sang điện ảnh, và giành được một giải thưởng BAFTA với tư cách diễn viên mới triển vọng nhất. Bà đã được khen ngợi nhiều với vai chính trong vở nhạc kịch Cabaret vào năm 1968.
Trong hai thập kỷ sau đó, Dench đã khẳng định mình như là một trong những nghệ sĩ biểu diễn nặng ký nhất trên sân khấu Anh, làm việc cho National Theatre Company và Royal Shakespeare Company. Bà cũng đạt được thành công trong truyền hình trong giai đoạn này, trong loạt phim A Fine Romance từ năm 1981 đến năm 1984. Năm 1992 bà có một vai chính trong loạt phim truyền hình lãng mạn hài As Time Goes By. Bà tham gia đóng phim điện ảnh không thường xuyên và chủ yếu là vai phụ trong các bộ phim lớn như A Room with a View (1986) hỗ trợ Maggie Smith, trước khi nổi tiếng toàn cầu với vai M trong phim GoldenEye (1995), một vai diễn bà tiếp tục đóng trong các bộ phim James Bond cho đến phim Spectre (2015). Bà đã được đề cử giải Oscar đầu tiên cho nữ chính xuất sắc nhất cho vai diễn Victoria của Anh trong phim Mrs Brown (1997). Trong năm sau đó bà giành giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất trong bộ phim Shakespeare in Love. Bà cũng đã được đề cử cho vai diễn trong các phim Chocolat (2000), Iris (2001), Mrs Henderson Presents (2005), Notes on a Scandal (2006), và Philomena (2013).
Sân khấu

Pericles (1968) Shakespeare Recording Society, Caedmon Records
Cabaret (1968), Original London cast album CBS (1973)
The Good Companions (1974), Original London cast recording (1974)
A Midsummer Night's Dream (1995); from Felix Mendelssohn as Recitant. Conducted by Seiji Ozawa
A Little Night Music (1995) by Stephen Sondheim, Royal National Theatre Cast
Nine (2009) Original Motion Picture Soundtrack
"Spaceship Earth (Epcot)" narrator of the current version of the attraction. (2008)
Nhà Tần

Đừng nhầm lẫn với nhà Tân hoặc nhà Tấn.
Nhà Tần (221 TCN - 206 TCN) là triều đại kế tục nhà Chu và trước nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc. Nhà Tần được đặt tên theo nước Tần - nước đã chiến thắng trong thời Chiến quốc (nay thuộc tỉnh Cam Túc và tỉnh Thiểm Tây), thiết lập bởi Tần Thủy Hoàng, vị hoàng đế đầu tiên thống nhất Trung Hoa.
Ở thời kỳ Chiến Quốc, nhà Tần nổi lên là thế lực mạnh nhất nhờ các cải cách của Thương Ưởng vào thế kỷ IV TCN. Vào giữa và cuối thế kỷ III TCN, nhà Tần thực hiện một loạt chiến dịch xâm chiếm, đầu tiên là chấm dứt nhà Chu, sau đó xâm chiếm sáu quốc gia lớn còn lại, chấm dứt thời kỳ Chiến quốc. Mặc dù chỉ tồn tại ngắn ngủi trong 15 năm, nhà Tần đã để lại ảnh hưởng rất lớn tới các triều đại sau của Trung Hoa, đánh dấu sự khởi đầu của Trung Hoa đế quốc, một giai đoạn chỉ chấm dứt cùng với sự kết thúc của nhà Thanh vào năm 1912. Tên gọi mà phương Tây gọi Trung Quốc ngày nay  (China) được cho là xuất phát từ nhà Tần (Qin).
Nhà Tần, dưới sự dẫn dắt của Tần Thủy Hoàng và thừa tướng Lý Tư, tìm cách thiết lập một nhà nước thống nhất bằng chính quyền trung ương tập quyền và một hệ thống quân đội lớn được hỗ trợ bởi một nền kinh tế ổn định. Chính quyền trung ương tìm cách loại bỏ quyền lực của giới quý tộc và địa chủ và giành quyền kiểm soát trực tiếp với nông dân, lực lượng chiếm đa số trong cơ cấu dân số và lao động. Điều này cho phép các dự án lớn đầy tham vọng, ví dụ như việc xây dựng kết nối các bức tường thành ở phía bắc, đặt nền móng cho Vạn Lý Trường Thành.
Nhà Tần thực hiện một loạt các cải cách lớn về hành chính, kinh tế, và văn tự, chẳng hạn như thống nhất và chuẩn hóa hệ thống chữ viết, tiền tệ, đo lường, đi lại và giao thương. Tuy có những cải cách lớn như vậy, nhà Tần áp dụng trường phái Pháp gia và muốn dập tắt các trường phái tư tưởng khác mình. Những sử gia Nho giáo thời nhà Hán mô tả triều đại nhà Tần là một chế độ độc tài chuyên chế, trong đó điển hình là đốt sách và chôn sống nhiều học giả có tư tưởng khác biệt, chấm dứt thời kỳ tự do tư tưởng. Ngoài ra nhà Tần đã mở cuộc chính phạt xuống phía Nam khiến lãnh thổ mở rộng xuống tận khoảng cực Nam Quảng Tây hoặc thậm chí có thể tận miền Bắc Việt Nam ngày nay.
Sau khi Tần Thủy Hoàng qua đời, hai người cận thần là Lý Tư và Triệu Cao đã âm mưu đưa người con thứ của hoàng đế lên ngôi thay vì người con cả. Vì sự yếu kém của người kế vị và sự đàn áp, bóc lột kinh hoàng của thời Tần Thủy Hoàng, nhiều cuộc nổi dậy nổ ra, tiến tới việc chấm dứt triều đại nhà Tần, mở ra nhà Hán.
Lịch sử > Nguồn gốc và thời kỳ đầu lập quốc

Vào thế kỷ IX trước Công nguyên, Tần Phi Tử, người được cho là hậu duệ của pháp quan thời thượng cổ là Cao Dao, được trao quyền cai trị thành Tần. Thành phố Thiên Thủy ngày nay là nơi tọa lạc của thành này. Trong thời kỳ trị vì của Chu Hiếu vương, vị vua thứ tám của nhà Chu, khu vực này được gọi là nước Tần. Vào năm 897 trước Công nguyên, dưới thời Chu Thiệu cộng hòa, khu vực này trở thành một vùng phụ thuộc được dùng làm nơi chăn nuôi và lai tạo ngựa. Một trong những hậu duệ của Tần Phi Tử là Tần Trang công được Chu Bình Vương, vị vua thứ 13 của nhà Chu sủng ái. Con trai của Trang công tức Tần Tương công được phong làm tướng và cử đi về phía đông đánh Tây Nhung. Sau khi đuổi được quân Tây Nhung lui về Kỳ Sơn và được cấp đất phong hầu, ông chính thức thành lập nhà Tần.
Nhà Tần lần đầu tiên bắt đầu một cuộc viễn chinh quân sự vào miền trung Trung Quốc vào năm 672 trước Công nguyên dù họ không tham gia vào bất kỳ cuộc xâm lược lớn nào do mối đe dọa từ các bộ lạc lân cận. Tuy nhiên, đến đầu thế kỷ thứ IV trước Công nguyên, các bộ tộc lân cận đều đã bị khuất phục hoặc bị chinh phục, tạo tiền đề cho sự trỗi dậy của chủ nghĩa bành trướng nước Tần.
Nước Tần phần lớn nằm ở châu thổ sông Vị, nơi người Khuyển Nhung đã huỷ diệt nền văn minh nhà Chu và buộc Chu Bình Vương phải dời đô vào năm 770 TCN. Tần là một trong 17 nước nhỏ tạo thành nền văn minh nhà Chu và bị các nước khác coi là thấp kém, bán khai vì nó thu hút nhiều người Khuyển Nhung. Tần còn giữ được tinh thần thượng võ và tính mạnh mẽ của những người chăn thả du mục và là cầu nối thương mại giữa nền văn minh nhà Chu và các vùng đất du mục ở Trung Á, một nền thương mại sẽ góp phần vào sự giàu mạnh của Tần.
Thời đại Tần Thủy Hoàng > Mở rộng về phía nam

Bài chi tiết: Chiến tranh Tần–Việt
Năm 214 TCN, Tần Thủy Hoàng để lại 10 vạn quân ở phía bắc và đưa hơn 50 vạn quân xuống phía nam để chinh phục lãnh thổ của các bộ lạc phía nam. Trước những sự kiện dẫn đến sự thống trị của Tần đối với Trung Quốc, họ đã chiếm được phần lớn Tứ Xuyên ở phía tây nam. Quân Tần không quen thuộc với địa hình rừng rậm, bị đánh bại bởi chiến thuật đánh du kích của các bộ lạc phía nam, mất hơn 10 vạn quân. Tuy thua trận ở những chiến dịch đầu tiên, quân Tần đã thành công trong việc xây dựng hệ thống kênh đào, giúp vận chuyển rất nhiều quân lương để củng cố đội quân trong cuộc tấn công thứ hai vào miền nam. Sau đó, quân Tần chinh phục thành công các vùng đất thuộc các tỉnh Phúc Châu, Quảng Đông, Quế Lâm. Sau những chiến thắng ở miền Nam, Tần Thủy Hoàng đã cho di chuyển hơn 10 vạn tù nhân và những người bị đi đày đến các khu vực mới này nhằm thuộc địa hóa chúng. Trong việc mở rộng ranh giới của đế chế, Tần Thủy Hoàng đã cực kỳ thành công ở phía nam.
Thời đại Tần Thủy Hoàng > Các chiến dịch chống Hung Nô

Nhà Tần đôi khi được mở rộng về phía bắc nhưng hiếm khi có thể giữ được đất đai lâu dài. Các bộ lạc ở những nơi này được Tần gọi chung là người Hồ. Họ đã thoát khỏi sự thống trị của Trung Quốc trong phần lớn triều đại nhà Tần. Do bị cấm giao thương với nông dân nước Tần, bộ tộc Hung Nô sống ở vùng sa mạc Ngạc Nhĩ Đa Tư ở tây bắc Trung Quốc thường xuyên đột kích họ buộc nhà Tần phải trả đũa. Sau các chiến dịch do tướng Mông Điềm chỉ huy, khu vực này đã bị chinh phục vào năm 215 trước Công nguyên và nền nông nghiệp được thiết lập; những người nông dân bất bình sau đó nổi dậy. Triều đại nhà Hán kế vị cũng mở rộng sang sa mạc Ngạc Nhĩ Đa Tư do dân số quá đông nhưng đã làm cạn kiệt tài nguyên của nơi này trong quá trình đó. Biên giới của vương triều đã được mở rộng theo nhiều hướng; Tân Cương hiện đại, Tây Tạng, Mãn Châu, Nội Mông và các khu vực ở phía đông nam đều xa lạ với nhà Tần và ngay cả những khu vực mà họ kiểm soát quân sự cũng khác biệt về văn hóa.
Văn hóa và xã hội > Đời sống nhân dân

Mặc dù có những nỗ lực của chính quyền nhà Tần để cải cách giới quý tộc từ thời nhà Chu, phần đông giới quý tộc vẫn có một cuộc sống xa hoa hơn nhiều so với dân thường. Những sự khác biệt này giữa các vùng ở địa phương được xem là trái với sự thống nhất mà chính quyền nhà Tần muốn hướng đến.
Dân thường và dân làng nông thôn, những người chiếm hơn 90% dân số, rất hiếm khi rời khỏi các ngôi làng hoặc trang trại nơi họ sinh ra. Các hình thức việc làm phổ biến có sự khác biệt theo khu vực, nhưng phần lớn họ làm nông nghiệp. Nghề nghiệp thường là cha truyền con nối; thường công việc của một người cha được truyền lại cho con trai cả của ông sau khi ông qua đời. Lã Thị Xuân Thu đã đưa ra ví dụ khi những thường dân bị ám ảnh bởi sự giàu có vật chất, thay vì theo đuổi lý tưởng "tạo ra vật chất để phục vụ cho mình", họ lại "tôn thờ vật chất".
Nông dân hiếm khi xuất hiện trong văn học nhà Tần. Nhiều học giả và những người có địa vị cao hơn ưa thích sự phồn vinh của các thành phố và sự lôi cuốn của chính trị. Một ngoại lệ đáng chú ý là Thần Nông, một vị thần huyền thoại trong lịch sử, người đã dạy rằng các hộ gia đình nên tự gieo trồng thực phẩm. "Một lần anh không cày, ai đó trên thế giới sẽ đói. Một lần chị không dệt, ai đó trên thế giới sẽ lạnh". Nhà Tần khuyến khích điều này; một nghi lễ được thực hiện vài năm một lần bao gồm các quan chức quan trọng trong chính quyền thay phiên nhau cày trên cánh đồng đặc biệt để tạo ra một mô phỏng về lợi ích và hoạt động của chính quyền trong nông nghiệp.
Vào thời nhà Tần, chế độ nô lệ ở Trung Quốc bắt đầu có động lực và được sử dụng.
Văn hóa và xã hội > Kiến trúc

Kiến trúc thời Chiến Quốc có một số khía cạnh nổi bật. Các bức tường thành, được sử dụng để phòng thủ, được xây dài hơn. Một số bức tường thứ cấp đôi khi cũng được xây dựng để tách các quận khác nhau. Những công trình có cấu trúc lớn được xây dựng để tạo ra cảm giác về quyền lực tuyệt đối. Nhiều ngôi nhà, tòa tháp, cổng trụ lớn được xây dựng ở thời kỳ này.
Văn hóa và xã hội > Triết học và văn học

Văn tự của Tần là chữ tượng hình, giống như văn tự của nhà Chu trước đó. Tuy vậy, văn tự ở các nước khác thời Chiến Quốc ít nhiều có những sự không tương đồng. Thừa tướng Lý Tư đã tiêu chuẩn hóa hệ thống chữ viết để có cách viết thống nhất trên toàn Trung Hoa. Đây là một trong những thành tựu lớn nhất trong cuộc đời của ông, đặt nền móng cho sự thống nhất văn hóa Trung Quốc trong hàng ngàn năm.
Hàng trăm trường phái tư tưởng bao gồm Nho gia, Đạo gia, Pháp gia nở rộ trong thời Xuân Thu và Chiến Quốc. Tuy nhiên,  sau khi Tần Thủy Hoàng lên ngôi vào năm 221 TCN, ông và cận thần của mình quyết định cai trị với một triết lý duy nhất là Pháp gia và đàn áp các trường phái tư tưởng khác. Trường phái Pháp gia thời nhà Tần bài trừ chế độ phong kiến cũ ​​và khuyến khích các hình phạt nghiêm khắc, đặc biệt là khi không tuân lệnh hoàng đế. Quyền cá nhân bị gạt đi khi chúng mâu thuẫn với mong muốn của chính quyền, thương nhân và học giả không được coi trọng và thích hợp để loại bỏ. Ít nhất một trường phái tư tưởng là Mặc gia dần bị xóa bỏ. Mặc dù hệ tư tưởng của nhà Tần và Mặc gia có những điểm tương đồng về một số khía cạnh nhất định, có thể những người theo trường phái này đã bị quân đội của nhà nước tìm kiếm và giết chết qua các hoạt động bán quân sự.
Một trong những việc đàn áp nổi bật hồi đó là đốt sách chôn nho. Tần Thủy Hoàng ra lệnh đốt bỏ hết phần lớn các sách đương thời, chỉ giữ lại những cuốn sách bói toán, nông nghiệp, y học, thần thoại, và lịch sử nhà Tần. Kẻ nào không tuân lệnh mà lén lút giữ sách thì bị phạt nặng. Sử ký Tư Mã Thiên ghi lại, có 460 Nho sĩ bị chôn sống ở Hàm Dương vì sở hữu sách cấm vào năm 212 TCN. Tuy nhiên, một số nhà Hán học hiện đại cho rằng việc "chôn sống các học giả" không phải là nghĩa đen mà chỉ đơn giản là "giết chết họ".
Văn hóa và xã hội > Chính quyền và quân sự

Chính quyền nhà Tần là một bộ máy quan liêu, được quản lý bởi một hệ thống cấp bậc của các quan chức, tất cả đều phục vụ Thủy Hoàng Đế. Nhà Tần áp dụng những lời dạy trong cuốn Hàn Phi Tử. Tất cả các khía cạnh của cuộc sống đã được chuẩn hóa, từ các phép đo lường và ngôn ngữ đến những chi tiết thực tế hơn, chẳng hạn như chiều dài của trục xe.
Những vùng lãnh thổ do hoàng đế được giao cho các quan lại thay vì giới quý tộc như hồi trước. Tần Thủy Hoàng và các cận thần của mình đưa ra nhiều luật lệ mới, thay đổi chế độ phong kiến ở Trung Quốc bằng một chính quyền tập trung, quan liêu. Hình thức chính quyền này được các triều đại sau này sử dụng để tham khảo cho cấu trúc chính quyền của họ. Dưới hệ thống này, cả quân đội và chính quyền đều phát triển mạnh vì những cá nhân tài năng có thể được dễ dàng xác định hơn. Tuy nhiên, có những trường hợp lạm dụng hệ thống này. Một viên chỉ huy đã ra lệnh cho người của mình tấn công nông dân nhằm cố gắng tăng số lượng "kẻ cướp" mà anh ta đã giết; cấp trên của anh ta cho phép điều này vì cũng muốn thổi phồng số liệu của mình.
Tướng quân đất nung (Trái), Sĩ quan cấp trung của đội quân đất nung ở Tây An (Phải)
Tần Thủy Hoàng cũng giúp cải thiện quân đội mạnh mẽ hơn, mặc dù nó vốn đã trải qua những cải cách sâu rộng. Quân đội nhà Tần đã sử dụng những vũ khí tối tân thời bấy giờ. Việc phát minh ra kiếm trong thời Chiến Quốc là một bước tiến lớn. Thời đầu kiếm chủ yếu được làm bằng đồng, nhưng đến thế kỷ III TCN, nước Tần đã sử dụng thanh kiếm sắt mạnh mẽ hơn. Nỏ được ra đời vào thế kỷ V TCN và cho thấy là có sức mạnh và độ chính xác lớn hơn cung thời trước. Nhà Tần cũng có những kỵ binh và chiến xa vô cùng mạnh mẽ trên chiến trường.
Nhà Tần cũng sử dụng các phương pháp vận chuyển và chiến thuật được cải tiến. Nhà Triệu lần đầu tiên thay thế xe ngựa bằng kỵ binh vào năm 307 trước Công nguyên nhưng sự thay đổi này nhanh chóng được các nước khác áp dụng vì kỵ binh có khả năng cơ động cao hơn trên địa hình Trung Quốc.
Ngoài ra, Tần Thủy Hoàng cho xây dựng và kết nối thành hệ thống những bức tường thành lớn ở phương bắc để chống người Hung Nô, đặt nền móng cho Vạn Lý Trường Thành sau này. Ông còn cho xây dựng đội quân đất nung để canh gác mình khỏi những linh hồn xấu xa trong khu lăng mộ đồ sộ của mình.
Văn hóa và xã hội > Tín ngưỡng

Tín ngưỡng phổ biến thời nhà Tần, và suốt những triều đại khác của Trung Hoa, là sự tin tưởng vào thần linh và âm giới. Người Trung Quốc thực hiện những nghi thức hiến tế động vật trong nỗ lực liên lạc với một thế giới khác mà họ tin là tồn tại song song với thế giới mình đang sống. Người chết được hiểu là chuyển dịch từ thế giới này sang thế giới bên kia. Những nghi thức được tạo ra nhằm đảm bảo cho cuộc du hành sang thế giới bên kia của linh hồn người đã khuất và mong họ sẽ ban phước lành cho mình từ thế giới đó.
Các hoạt động tín ngưỡng thường được tổ chức tại các đền thờ địa phương và các khu vực linh thiêng, trong đó có các bàn thờ tế lễ. Trong một buổi tế lễ hoặc nghi lễ khác, những giác quan của tất cả những người tham gia sẽ bị làm mờ đi bởi khói, nhang và âm nhạc. Người chủ trì việc hiến tế sẽ nhịn ăn và thiền định trước một sự hy sinh để làm mờ đi các giác quan của mình và tăng khả năng nhận thức các hiện tượng của thế giới bên kia. Những người tham gia khác cũng được yêu cầu tương tự mặc dù không nghiêm ngặt.
Làm mờ các giác quan là một yếu tố trong việc làm cầu nối linh hồn. Những người này sẽ rơi vào trạng thái hôn mê hoặc thực hiện các điệu nhảy để phô diễn sức mạnh siêu nhiên. Nhà sử học người Hán Tư Mã Thiên đã khinh miệt những thực hành như vậy, coi chúng là những mánh khóe lừa đảo.
Bói toán cũng là một hình thức tín ngưỡng phổ biến. Một tập tục cổ xưa ở thời nhà Tần bẻ xương hoặc đập vỡ mai rùa để dự báo về tương lai. Có nhiều hình thức bói toán khác nhau ở thời kỳ đầu này, mặc dù phổ biến vẫn là cách quan sát các hiện tượng tự nhiên. Sao chổi, nhật thực, và hạn hán được coi là điềm báo về những điều sắp xảy ra.
Sự sụp đổ của nhà Tần

Xem thêm: Tần Nhị Thế, Tần Tử Anh, và Triệu Cao
Ba vụ ám sát vào Tần Thủy Hoàng khiến ông trở nên hoang tưởng và bị ám ảnh bởi sự bất tử. Ông qua đời vào năm 210 TCN trong một chuyến đi đến vùng viễn đông của nhà Tần trong nỗ lực tìm kiếm một loại thuốc trường sinh từ các pháp sư Đạo giáo, những người tuyên bố thuốc tiên bị mắc kẹt trên một hòn đảo được bảo vệ bởi một con quái vật biển. Hoạn quan Triệu Cao và thừa tướng Lý Tư đã che giấu tin tức về cái chết của hoàng đế và âm mưu đưa người con thứ Hồ Hợi, thay vì con cả Phù Tô, lên ngai vàng. Họ tin rằng có thể thao túng Hồ Hợi, từ đó kiểm soát đế quốc một cách hiệu quả. Thật vậy, Tần Nhị Thế khá dễ bảo và ham chơi. Ông xử tử nhiều quan lại và anh chị em của mình, không quan tâm đến việc nước, tiếp tục cho xây dựng cung điện, mở rộng quân đội, tăng thuế, bắt giữ và sát hại những sứ giả mang đến cho anh ta tin xấu. Kết quả là những người đàn ông khắp Trung Hoa nổi dậy, tấn công quan lại, nuôi dưỡng quân đội và tuyên bố họ là vua của các vùng lãnh thổ bị chiếm giữ. Sau khi Lý Tư bị xử tử vì bị Triệu Cao hãm hại, Triệu Cao quyết định buộc Tần Nhị Thế tự sát vì sự bất tài của ông trong việc cai quản đất nước. Tử Anh, cháu trai của Tần Nhị Thế, lên ngôi và ngay lập tức xử tử Triệu Cao. Tuy nhiên, thế nước khi đó đã như mành treo chuông, ông cũng chỉ tại vị được vỏn vẹn 46 ngày.