stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cissus nobilis

| Cissus nobilis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Vitales
Họ (familia): Vitidaceae
Chi (genus): Cissus
Loài (species): C. nobilis
Danh pháp hai phần
Cissus nobilis Kuhlm., 1938 publ. 1940 
Cissus nobilis là một loài thực vật hai lá mầm trong họ Nho. Loài này được Kuhlm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1938 publ. 1940.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cissus nobilis”. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2013.
Arctosa mittensa

| Arctosa mittensa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Lycosidae
Chi (genus): Arctosa
Loài (species): A. mittensa
Danh pháp hai phần
Arctosa mittensa Chang-Min Yin et al., 1993 
Arctosa mittensa là một loài nhện trong họ Lycosidae.
Loài này thuộc chi Arctosa. Arctosa mittensa được Chang-Min Yin et al miêu tả năm 1993..
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Bazzania flaccida

| Bazzania flaccida |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Lepidoziaceae
Chi (genus): Bazzania
Loài (species): B. flaccida
Danh pháp hai phần
Bazzania flaccida (Dumort.) Grolle, 1972 
Bazzania flaccida là một loài rêu tản trong họ Lepidoziaceae. Loài này được (Dumort.) Grolle miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1972.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bazzania flaccida”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Chung kết Cúp bóng đá các quốc gia châu Âu 1960

Trận chung kết Cúp bóng đá các quốc gia châu Âu 1960 là một trận đấu bóng đá được diễn ra vào ngày 10 tháng 7 năm 1960 trên Sân vận động Công viên các Hoàng tử ở Paris, Pháp để xác định đội vô địch của giải vô địch bóng đá châu Âu 1960. Đây là trận chung kết đầu tiên của giải vô địch bóng đá châu Âu, một giải đấu được tổ chức bốn năm một lần với sự tranh tài của các đội tuyển bóng đá nam quốc gia của các quốc gia thuộc UEFA để tìm ra nhà vô địch châu Âu. Trận đấu diễn ra giữa Liên Xô và Nam Tư. Trên đường đến trận chung kết, Liên Xô đã đánh bại Hungary qua hai lượt trận trước khi nhận một suất đi tiếp trong trận tứ kết sau khi Tây Ban Nha rút lui khỏi giải đấu. Trong trận bán kết, Liên Xô giành chiến thắng 3–0 trước Tiệp Khắc. Nam Tư đã đánh bại Bulgaria, Bồ Đào Nha và Pháp, quốc gia đăng cai vòng bán kết và chung kết.
Trọng tài cho trận chung kết diễn ra trước 17.966 khán giả trong trời mưa là Arthur Ellis đến từ Anh. Nam Tư vươn lên dẫn trước ở phút 43 nhờ công của Milan Galić sau khi lấn lướt trong giai đoạn đầu trận đấu. Liên Xô gỡ hòa ngay sau giờ nghỉ giữa hai hiệp nhờ bàn thắng của Slava Metreveli và trận đấu kết thúc với tỷ số 1–1 trong thời gian thi đấu chính thức. Điều này có nghĩa là trận đấu sẽ phải diễn ra thêm hiệp phụ để phân định kết quả. Dražan Jerković đánh đầu vọt xà cho Nam Tư trong phần đầu của hiệp phụ nhưng khi trận đấu chỉ còn bảy phút nữa, Viktor Ponedelnik đã ghi bàn bằng đầu từ cú tạt bóng của Valentin Kozmich Ivanov để mang về chiến thắng 2–1 cho Liên Xô.
Nam Tư tiếp tục giành quyền tham dự FIFA World Cup 1962, nơi họ đứng nhì bảng 1 sau Liên Xô, đội đã đánh bại họ 2–0 trước khi vượt qua Tây Đức trong trận tứ kết. Họ đã bị Tiệp Khắc loại ở bán kết và sau đó thua Chile, đội đã đánh bại Liên Xô trong trận tứ kết, ở trận play-off tranh hạng ba.
Bối cảnh

Giải vô địch bóng đá châu Âu năm 1960 là mùa giải đầu tiên của Giải vô địch bóng đá châu Âu, giải bóng đá của UEFA dành cho các đội tuyển quốc gia nam. Các đội thi đấu với hai lượt trận trên sân nhà và sân khách ở những vòng đầu tiên trước khi các trận bán kết và chung kết diễn ra tại Pháp, từ ngày 6 đến ngày 10 tháng 7 năm 1960. Trận play-off tranh hạng ba diễn ra một ngày trước trận chung kết.
Liên Xô đã có trận ra mắt bóng đá quốc tế tại FIFA World Cup 1958, nơi họ bị chủ nhà Thụy Điển hạ gục 2–0 ở vòng tứ kết. Nam Tư cũng đã chơi tại World Cup hai năm trước đó và cũng đã bị loại ở tứ kết bởi Tây Đức. Trận đấu cuối giữa Liên Xô và Nam Tư trước trận chung kết là tại Thế vận hội Mùa hè 1956, nơi Liên Xô giành chiến thắng 1–0 trong trận chung kết.
Đường tới trận chung kết > Liên Xô

| Vòng | Đối thủ | Tỷ số |
| --- | --- | --- |
| Vòng 16 đội | Hungary | 3–1 (sân nhà), 1–0 (sân khách) |
| Tứ kết | Tây Ban Nha | Đối thủ rút lui |
| Bán kết | Tiệp Khắc | 3–0 (sân trung lập) |
Liên Xô bắt đầu chiến dịch giải vô địch bóng đá châu Âu đầu tiên trong lịch sử ở vòng 16 đội, nơi họ đối mặt với Hungary trong hai lượt đi - về. Trận lượt đi được tổ chức tại Sân vận động Trung tâm Lenin (nay là Sân vận động Luzhniki) ở Moskva vào ngày 28 tháng 9 năm 1958 trước sự chứng kiến của 100.572 khán giả. Anatoli Ilyin đã sớm đưa Liên Xô vượt lên dẫn trước khi ông ghi bàn thắng đầu tiên trong lịch sử tại giải vô địch bóng đá châu Âu ở phút thứ tư. Ilyin vượt qua hậu vệ Ferenc Sipos bên trong vòng cấm địa trước khi đưa bóng vượt qua thủ môn Béla Bako. Slava Metreveli nhân đôi cách biệt ở phút thứ 20 trước khi Valentin Kozmich Ivanov ghi bàn mười hai phút sau đó để nâng tỷ số lên 3–0 khi hiệp một kết thúc. János Göröcs của Hungary ghi bàn khi trận đấu còn sáu phút để rút ngắn cách biệt xuống còn 2 bàn và trận đấu kết thúc với tỷ số 3–1. Trận lượt về của vòng 16 đội diễn ra gần một năm sau, tại sân Népstadion ở Budapest vào ngày 27 tháng 9 năm 1959 với 78.481 khán giả. Một bàn thắng trong hiệp 2 của Yuriy Voynov mang về chiến thắng 1–0 để giúp Liên Xô đi tiếp vào tứ kết với tổng tỉ số 4–1 sau 2 lượt trận.
Ở vòng tứ kết, kết quả bốc thăm đã đưa Liên Xô gặp Tây Ban Nha, tuy nhiên nhà lãnh đạo độc tài của nước này là Francisco Franco đã ra lệnh cho Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Hoàng gia Tây Ban Nha Alfonso de la Fuente rút đội khỏi giải đấu. UEFA phạt Tây Ban Nha một khoản tiền và trao cho Liên Xô một suất vào thẳng bán kết. Ở đó, họ đối đầu với Tiệp Khắc tại sân Stade Vélodrome ở Marseille vào ngày 6 tháng 7 năm 1960 trên sân đấu có 25.184 khán giả. Viktor Ponedelnik suýt ghi bàn ở phút 24 nhưng Ivanov đã đưa Liên Xô vượt lên dẫn trước 1–0 với một cú sút chân trái tầm thấp từ bên trong vòng cấm Tiệp Khắc. Ông đã nhân đôi cách biệt 11 phút sau giờ nghỉ giữa hai hiệp với một cú sút từ cự ly gần khác. Ponedelnik sau đó ghi bàn vào giữa hiệp hai với một cú sút bằng chân phải từ rìa vòng 5m50. Không có thêm bàn thắng nào được ghi và Liên Xô tiến vào trận chung kết giải vô địch bóng đá châu Âu đầu tiên trong lịch sử với chiến thắng 3–0.
Đường tới trận chung kết > Nam Tư

| Vòng | Đối thủ | Tỷ số |
| --- | --- | --- |
| Vòng 16 đội | Bulgaria | 2–0 (sân nhà), 1–1 (sân khách) |
| Tứ kết | Bồ Đào Nha | 1–2 (sân khách), 5–1 (sân nhà) |
| Bán kết | Pháp | 5–4 (s.h.p.) (sân trung lập) |
Lần đầu tiên thi đấu tại giải vô địch bóng đá châu Âu của Nam Tư bắt đầu bằng trận đấu hai lượt đi và về với Bulgaria. Trận đấu đầu tiên diễn ra tại Stadion JNA ở Beograd vào ngày 31 tháng 5 năm 1959. Đội chủ nhà đã sớm dẫn trước nhờ công của Milan Galić, người đã ghi bàn ngay ở phút đầu tiên. Lazar Tasić sau đó nhân đôi cách biệt của Nam Tư khi trận đấu còn ba phút để ấn định chiến thắng 2–0. Trận lượt về diễn ra tại Sân vận động Quốc gia Vasil Levski ở Sofia vào ngày 25 tháng 10 năm 1959. Sau hiệp một không có bàn thắng nào được ghi, Todor Diev đưa Bulgaria vượt lên dẫn trước năm phút sau giờ nghỉ nhưng Muhamed Mujić đã gỡ hòa cho Nam Tư sáu phút sau đó. Không có bàn thắng nào được ghi thêm và trận đấu kết thúc với tỷ số 1–1, điều này đồng nghĩa với việc Nam Tư sẽ tiến vào tứ kết với chiến thắng chung cuộc 3–1. Ở đó, họ đối mặt với Bồ Đào Nha với trận lượt đi được tổ chức tại Estádio Nacional ở Lisboa vào ngày 8 tháng 5 năm 1960. Mặc dù Nam Tư gần như kiểm soát trận đấu, nhưng Bồ Đào Nha đã dẫn trước 2–0 nhờ các bàn thắng của Santana và Matateu. Khi trận đấu chỉ còn chưa đầy mười phút nữa, Bora Kostić đã rút ngắn cách biệt còn 1 bàn và trận đấu kết thúc với tỷ số 2–1 nghiêng về Bồ Đào Nha. Trận lượt về diễn ra vào ngày 22 tháng 5 năm 1960 tại Stadion JNA ở Beograd. Dragoslav Šekularac đã sớm đưa Nam Tư vượt lên dẫn trước khi ông ghi bàn ở phút thứ tám. Domiciano Cavém gỡ hòa cho Bồ Đào Nha 21 phút sau đó nhưng Zvezdan Čebinac khôi phục lại lợi thế dẫn trước cho Nam Tư ngay trước khi hiệp một kết thúc. Hai bàn thắng trong hiệp hai của Bora Kostić và một bàn của Galić mang về chiến thắng 5–1 cho Nam Tư ở lượt về và chiến thắng chung cuộc với tổng tỉ số 6–3.
Trận bán kết chứng kiến Nam Tư đối mặt với chủ nhà Pháp tại Sân vận động Công viên các Hoàng tử vào ngày 6 tháng 7 năm 1960. Phút thứ 11 của trận đấu, Galić mở điểm trận đấu thực hiện cú dứt điểm từ ngoài vòng cấm địa Pháp, đưa bóng vào góc cao khung thành của thủ môn Georges Lamia. Jean Vincent cân bằng tỉ số một phút sau đó bằng một cú cứa lòng. François Heutte sau đó đưa Pháp vượt lên dẫn trước với một bàn thắng ở phút 43. Maryan Wisniewski đã nâng tỉ số lên 3–1 cho Pháp tám phút sau giờ nghỉ trước khi Ante Žanetić đánh bại thủ thành Lamia ở phía cột gần để rút ngắn cách biệt xuống còn 1 bàn cho Nam Tư. Giữa hiệp hai, Heutte tái lập cách biệt hai bàn dẫn trước cho Pháp bất chấp việc các cầu thủ Nam Tư cho rằng cầu thủ này đã việt vị. Khi trận đấu còn 15 phút, Tomislav Knez rút ngắn tỉ số còn 4–3 trước khi Dražan Jerković ghi hai bàn trong vòng một phút, tận dụng hai sai lầm liên tiếp của Lamia, để ấn định chiến thắng 5–4 cho Nam Tư và giành vé vào trận chung kết đầu tiên của giải vô địch bóng đá châu Âu. Tính đến  năm 2021, trận bán kết này vẫn là trận đấu có nhiều bàn thắng nhất trong lịch sử các vòng chung kết giải vô địch châu Âu.
Trận chung kết > Trước trận chung kết

Trận đấu được truyền hình trực tiếp và diễn ra trong điều kiện thời tiết xấu. Nam Tư đã quyết định thay đổi thủ môn khi đưa Blagoje Vidinić vào thay cho Milutin Šoškić đang bị một vấn đề về mắt. Trong đội hình xuất phát cũng bao gồm Željko Matuš, người trước đó chưa chơi trận nào cho đội tuyển. Trọng tài cho trận đấu là Arthur Ellis, người Anh, người trước đó đã cầm còi trận chung kết Cúp C1 châu Âu đầu tiên vào năm 1956 cũng tại sân Công viên các Hoàng tử, giữa Real Madrid và Reims.
Trận chung kết > Tóm tắt

Trận chung kết được diễn ra vào ngày 10 tháng 7 năm 1960 tại Paris trước sự chứng kiến của 17.966 khán giả. Nam Tư chiếm ưu thế trong thời gian đầu trận đấu và khiến thủ môn Liên Xô Lev Ivanovich Yashin buộc phải cản phá hai quả đá phạt của Kostić. Cú sút của Šekularac sau đó đi chệch cột dọc dù Yashin chỉ có thể chôn chân đứng nhìn. Hai phút trước khi hiệp một kết thúc, Nam Tư vươn lên dẫn trước. Jerković đã thực hiện một quả tạt tầm thấp, đưa bóng đập vào chân một cầu thủ khác đi vào khung thành của Yashin. Phân tích video ghi lại trận đấu không thể xác định bàn thắng là của ai: bàn thắng có thể được ghi bởi Galić hoặc đó là bàn phản lưới của Igor Netto bên phía Liên Xô, người đang kèm cầu thủ này. Tuy nhiên, Galić được công nhận là người đã ghi bàn thắng. Trong giờ nghỉ, cựu cầu thủ Liên Xô, Boris Kuznetsov đã thêm đinh vào giày của các cầu thủ đội nhà để đối phó với mặt sân ẩm ướt. Bốn phút sau giờ nghỉ giữa hiệp, Liên Xô gỡ hòa: Valentin Bubukin tung cú sút bằng chân trái từ khoảng cách 23m khiến Vidinić xử lý lóng ngóng, giúp Metreveli ghi bàn từ cự ly gần. Cuối trận, cú sút chéo góc của Metreveli đi cắt ngang qua khung thành đội khách và bị Ponedelnik bỏ lỡ trước khi Ivanov dứt điểm ra ngoài từ cự ly gần. Thời gian thi đấu chính thức kết thúc với tỷ số 1-1 và trận đấu bước vào hai hiệp phụ.
Trong hiệp phụ, Yashin băng ra để giải nguy từ một quả phạt góc, nhưng cú đánh đầu của Jerković lại đi chệch cột dọc. Đầu hiệp hai, Žanetić thực hiện một quả tạt tầm thấp nhưng Galić đã bỏ lỡ cơ hội ghi bàn. Ở phút thứ 113 của trận chung kết, Ivanov thực hiện đường tạt bóng để Ponedelnik đánh đầu tung lưới Nam Tư và đưa Liên Xô vượt lên dẫn trước. Bất chấp một pha lộn xộn trong vòng cấm Liên Xô vào thời điểm cuối trận, trọng tài Ellis vẫn thổi còi kết thúc trận đấu với tỷ số 2-1. Điều này có nghĩa Liên Xô là đội đầu tiên trong lịch sử giành chức vô địch Cúp bóng đá châu Âu.
Chi tiết trận chung kết

20:30 CET
| Liên Xô  | 2–1 |  Nam Tư |
| --- | --- | --- |
| Metreveli  49' Poneldenik  113' | Chi tiết | Galić  43' |
Khán giả: 17.966
Trọng tài: Arthur Holland (Anh)
| --- | --- |
             Liên Xô :              Nam Tư
Sau trận đấu

Cầu thủ ghi bàn thắng quyết định Viktor Ponedelnik sau đó đã nói: "Đội tuyển quốc gia Liên Xô đã trở thành nhà vô địch châu Âu đầu tiên trong lịch sử. Không ai có thể quên những giây phút vinh quang tột độ đến như vậy. Đối với bản thân tôi, bàn thắng ở phút 113 đó là bàn thắng quan trọng nhất trong cả sự nghiệp. Đó là khoảnh khắc chói sáng nhất của cuộc đời tôi". 9 trong tổng số 11 cầu thủ nằm trong đội hình tiêu biểu của giải đấu đã góp mặt trong trận chung kết, bao gồm năm cầu thủ Liên Xô và bốn cầu thủ Nam Tư. Các cầu thủ Liên Xô ăn mừng xuyên đêm cho đến bình minh ở Paris. Voynov nhớ lại: "... ngồi trong một quán cà phê ở Paris với một ly rượu vang là đủ. Chúng tôi không uống nhiều. Chúng tôi đã đắm mình trong men say chiến thắng." Mỗi cầu thủ vô địch đều nhận được 200 đô la tiền thưởng và được tổ chức một buổi ăn mừng một ngày sau trận chung kết ở tiệc chiêu đãi được tổ chức tại tháp Eiffel. Khi trở về Matxcova, họ đã được hơn 100.000 người chào đón trong cuộc diễu hành mừng chiến thắng được tổ chức ở Sân vận động Trung tâm Lenin. Giải thích cho việc trận chung kết có lượng khán giả thưa thớt, Šekularac cho rằng "người hâm mộ ở Pháp muốn sự hào nhoáng của bóng đá Tây Âu, chứ không phải các đội tuyển bí ẩn từ phía bên kia lục địa".
Milan Galić (ảnh năm 1966) là người ghi bàn thắng duy nhất cho Nam Tư trong trận chung kết.
Cổ Lãng Tự

Bãi biển Cổ Lãng Tự
Cổ Lãng Tự hay đảo Cổ Lãng là một hòn đảo nhỏ chỉ dành cho người đi bộ nằm ở ngoài khơi bờ biển Hạ Môn, tỉnh Phúc Kiến, phía đông nam Trung Quốc. Hòn đảo có diên tích khoảng 2 km², có dân số khoảng 20.000 dân, đây là một trong những điểm thu hút khách du lịch nhất Trung Quốc với khoảng 10 triệu du khách mỗi năm. Cổ Lãng Dữ không chỉ cấm xe ô tô, mà còn cấm cả xe đạp. Phương tiện cho phép duy nhất là xe điện dịch vụ của Nhà nước.
Khách du lịch có thể ra đảo bằng phà từ đảo Hạ Môn. Người dân địa phương đi phà nhanh mất khoảng 5 phút, chạy từ 7 giờ 10 đến 17 giờ 50 và cứ 20 phút có một chuyến. Còn du khách và những người không phải địa phương thì phải đi phà từ bến phà du lịch quốc tế đi mất 20 phút và chi phí là 35 tệ. Sau 18 giờ thì du khách có thể đi thuận lợi hơn khi có thể đi được phà nhanh. Dịch vụ đó hoạt động suốt đêm và cứ 20 phút một chuyến. Từ 18 giờ đến 0h thì sẽ mất 35 tệ, và từ 0h đến 7h sáng hôm sau sẽ là 40 tệ.
Cổ Lãng Tự nổi tiếng với những bãi biển, các con đường quanh co và kiến ​​trúc đa dạng của nó. Nó được đánh giá xếp hạng là điểm du lịch hấp dẫn 5A (mức độ cao nhất của Trung Quốc) bởi Tổng cục Du lịch Trung Quốc (CNTA) và đứng vị trí đầu bảng trong danh sách các danh lam thắng cảnh hấp dẫn của tỉnh Phúc Kiến.
Về mặt hành chính, hòn đảo hiện nay là Cổ Lãng Dữ nhai đạo thuộc Tư Minh, thành phố Hạ Môn.
Lịch sử

Trong một khoảng thời gian, Cổ Lãng Dữ là khu định cư quốc tế riêng biệt duy nhất tại Trung Quốc, ngoại trừ một khu định cư quốc tế ở Thượng Hải. Ngay sau khi Hạ Môn trở thành một cảng hiệp ước sau Chiến tranh nha phiến lần thứ nhất và Điều ước Nam Kinh năm 1842, những người nước ngoài trên hòn đảo đã thành lập tổ chức không chính thức. Các cơ quan lãnh sự, nhà thờ, bệnh viện, trường học, trạm cảnh sát được xây dựng bởi những cộng đồng nước ngoài ở đây mang kiến ​​trúc theo phong cách thời kỳ Victoria. Năm 1942, hòn đảo bị chiếm đóng bởi Nhật Bản cho tới khi chiến tranh thế giới lần thứ hai kết thúc năm 1945. Tiếng Phúc Kiến là phương ngữ được sử dụng trên đảo, cũng như tại Hạ Môn.
Điểm du lịch

Là nơi định cư trong quá khứ của những người phương Tây thuộc địa phận Hạ Môn, Cổ Lãng Dữ nổi tiếng với kiến trúc của nó và là nơi có bảo tàng piano duy nhất tại Trung Quốc với 200 cây đàn trên đảo. Ngoài ra nơi đây còn có Bảo tàng Trịnh Thành Công, khu vườn nhiệt đới với nhiều loài cây được đem về bởi người Hoa ở nước ngoài, Bảo tàng Hạ Môn.
Hình ảnh

Nhà hàng hải sản tại Cổ Lãng Dữ
Bãi biển trên Cổ Lãng Dữ
Lãnh sự quán Nhật Bản cũ của Cổ Lãng Dữ
Toàn cảnh được chụp năm 1870
Bordetella

| Bordetella |
| --- | --- |
Flagellated B. bronchiseptica
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Vi khuẩn
Ngành (phylum): Proteobacteria
Lớp (class): Betaproteobacteria
Bộ (ordo): Burkholderiales
Họ (familia): Alcaligenaceae
Chi (genus): Bordetella Moreno-López 1952
Loài
 'B. ansorpii'  B. avium  B. bronchiseptica  B. hinzii  B. holmesii  B. parapertussis  B. pertussis  B. petrii  B. trematum
Bordetella (/ˌbɔːrdəˈtɛlə/) là một chi nhỏ (0.2 – 0.7 µm), coccobacilli gram âm của phylum Proteobacteria. Các loài Bordetella, ngoại trừ B. petrii, là sinh vật hiếu khí bắt buộc, cũng như rất khó tính hoặc khó nuôi cấy. Tất cả các loài có thể lây nhiễm sang người. Ba loài đầu tiên được mô tả (B. pertussis, B. parapertussis, B. bronchiseptica); đôi khi được gọi là 'loài cổ điển'. Một trong số này (B. bronchiseptica) cũng di động.
B. pertussis và đôi khi B. parapertussis gây ho gà hoặc ho gà ở người, và một số chủng B. parapertussis có thể lây sang cừu. B. bronchiseptica hiếm khi lây nhiễm cho người khỏe mạnh, mặc dù bệnh ở những bệnh nhân suy giảm miễn dịch đã được báo cáo. B. bronchiseptica gây ra một số bệnh ở động vật có vú khác, bao gồm cả ho gà và viêm mũi teo ở chó và lợn, tương ứng. Các loài khác của chi gây ra các bệnh tương tự ở các động vật có vú khác và ở chim (B. hinzii, B. avium).
Chi Bordetella được đặt theo tên Jules Bordet.
Sinh bệnh học

Nghiên cứu kỹ lưỡng nhất về loài Bordetella là B. bronchiseptica, B. pertussis và B. parapertussis, và sinh bệnh học của bệnh hô hấp do vi khuẩn này gây ra đã được xem xét. Sự lây nhiễm xảy ra do tiếp xúc trực tiếp, hoặc qua các giọt aerosol hô hấp, hoặc fomite. Vi khuẩn ban đầu thuận theo các tế bào biểu mô cúc trong mũi họng, và sự tương tác này với các tế bào biểu mô được trung gian bởi một loạt các chất kết dính protein. Chúng bao gồm haemaglutinin dạng sợi, pertactin, fimbriae, và độc tố ho gà (mặc dù biểu hiện độc tố ho gà là duy nhất đối với B. pertussis). Cũng như hỗ trợ tuân thủ các tế bào biểu mô, một số trong số này cũng liên quan đến sự gắn kết với các tế bào phản ứng miễn dịch.
Giai đoạn viêm ban đầu của nhiễm trùng tạo ra các triệu chứng tương tự như các triệu chứng của cảm lạnh thông thường, và trong thời gian này, số lượng lớn vi khuẩn có thể được phục hồi từ họng. Sau đó, vi khuẩn sinh sôi nảy nở và lây lan sâu hơn vào đường hô hấp, nơi tiết ra các độc tố gây ra hiện tượng ứ đọng và tạo điều kiện cho việc xâm nhập của vi khuẩn vào các tế bào cuống rỗ khí quản / phế quản. Một trong những độc tố đầu tiên được biểu hiện là cytotoxin khí quản, đó là một disaccharide-tetrapeptide có nguồn gốc từ peptidoglycan. Không giống như hầu hết các độc tố Bordetella khác, cytotoxin khí quản được biểu hiện một cách cấu thành, là một sản phẩm bình thường của sự phân hủy thành tế bào vi khuẩn. Các vi khuẩn khác tái chế phân tử này trở lại vào tế bào chất, nhưng trong Bordetella và Neisseria gonorrhoeae, nó được giải phóng vào môi trường. Bản thân độc tố cytotoxin có khả năng tái tạo sự tê liệt của thang cuốn mật, ức chế tổng hợp DNA trong các tế bào biểu mô và cuối cùng là giết chết giống nhau. Một trong những chất độc quan trọng nhất là độc tố adenylate cyclase, hỗ trợ sự trốn tránh miễn dịch tự nhiên. Chất độc được chuyển đến các tế bào miễn dịch thực bào khi tiếp xúc. Các chức năng tế bào miễn dịch sau đó bị ức chế một phần bởi sự tích lũy của cyclic AMP. Các hoạt động được phát hiện gần đây của độc tố adenylate cyclase, bao gồm sự hình thành lỗ thủng màng và sự kích thích của dòng calci, cũng có thể góp phần vào sự nhiễm độc của thực bào.
Quy chế biểu hiện yếu tố độc lực

Sự biểu hiện của nhiều chất kết dính và độc tố của Bordetella được kiểm soát bởi hệ phản ứng hai thành phần BvgAS. Phần lớn những gì được biết về hệ thống điều tiết này dựa trên hoạt động với B. bronchiseptica, nhưng BvgAS có mặt trong B. pertussis, B. parapertussis và B. bronchiseptica và chịu trách nhiệm về biến đổi giai đoạn hoặc điều chế kiểu hình.
BvgS là một cảm biến kinase màng tế bào phản ứng với sự kích thích bằng cách phosphoryl hóa một tế bào chất protein chứa helix-turn-helix, BvgA. Khi phosphoryl hóa, BvgA đã tăng ái lực cho các vị trí gắn kết cụ thể trong chuỗi Bvg kích hoạt và có thể thúc đẩy phiên mã trong các xét nghiệm in vitro.
Hầu hết các độc tố và chất kết dính dưới sự kiểm soát BvgAS được thể hiện dưới điều kiện Bvg+ (nồng độ BvgA-Pi cao). Nhưng cũng có những gen biểu hiện duy nhất ở trạng thái Bvg−,đáng chú ý nhất là gen flagellin flaA. Việc điều chỉnh các gen bị ức chế Bvg được trung gian bởi sản phẩm của một khung đọc mở 624 bp ở hạ lưu của bvgA, cái gọi là protein ức chế Bvg, BvgR. BvgR liên kết với một chuỗi đồng thuận có mặt trong chuỗi mã hóa của ít nhất một số gen bị ức chế Bvg. Ràng buộc protein này vào trình tự đồng thuận biểu thị sự biểu hiện gen bằng cách giảm sự phiên mã.
Người ta không biết những gì về các tín hiệu sinh lý cho BvgS, nhưng in vitro BvgAS có thể bị bất hoạt bởi nồng độ magie sulfat hoặc niacin, hoặc bằng cách giảm nhiệt độ ủ đến ≤ 26 °C.
Việc xác định một đột biến điểm cụ thể trong gen BvgS khóa B. bronchiseptica trong giai đoạn Bvg trung gian cho thấy một nhóm các gen được điều chỉnh bởi BvgAS được phiên mã duy nhất dưới nồng độ trung bình của BvgA-Pi. Kiểu hình trung gian (Bvgi) này có thể được tái tạo ở dạng B. bronchiseptica hoang dại nhờ sự phát triển của vi khuẩn trong môi trường có chứa nồng độ trung gian của bộ điều biến BvgAS, axit nicotinic. Trong những điều kiện này, một số, nhưng không phải tất cả các yếu tố độc lực liên quan đến pha Bvg+ đều được thể hiện, cho thấy hệ thống điều tiết hai thành phần này có thể dẫn đến sự liên tục của các trạng thái kiểu hình đối với môi trường.
Coptosperma pachyphyllum

| Coptosperma pachyphyllum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Chi (genus): Coptosperma
Loài (species): C. pachyphyllum
Danh pháp hai phần
Coptosperma pachyphyllum (Baker) De Block 
Coptosperma pachyphyllum là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được (Baker) De Block mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Coptosperma pachyphyllum”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Araneus zapallar

| Araneus zapallar> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Araneidae
Chi (genus): Araneus
Loài (species): A. zapallar
Danh pháp hai phần
Araneus zapallar Levi, 1991 
Araneus zapallar là một loài nhện trong họ Araneidae.
Loài này thuộc chi Araneus. Araneus zapallar được Herbert Walter Levi miêu tả năm 1991.
Chú thích

↑  Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.
Dorcadion maceki

| Dorcadion maceki> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Dorcadion
Loài (species): D. maceki
Danh pháp hai phần
Dorcadion maceki Holzschuh, 1995 
Dorcadion maceki là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.