Nhà Minh
Dân số

Giới sử gia Hán học đang tranh luận về số liệu dân số thực tế cho từng giai đoạn thời nhà Minh. Timothy Brook chỉ ra rằng dữ liệu điều tra dân số của triều đình nhà Minh là không rõ ràng vì nghĩa vụ sưu thuế khiến nhiều gia đình không khai báo đầy đủ nhân khẩu, và nhiều quan huyện cũng báo cáo thiếu số hộ gia đình mà họ quản lý. Qua số liệu thống kê sai lệch suốt cả triều đại, có thể thấy trẻ em thường bị tính sót, nhất là trẻ em gái. Số phụ nữ trưởng thành trên giấy tờ cũng thấp hơn thực tế; ví dụ, điều tra dân số phủ Đại Danh, Bắc Trực Lệ năm 1502 cho kết quả là 378.167 nam giới và 226.982 nữ giới. Triều đình đã cố gắng sửa đổi số liệu, sử dụng số nhân khẩu trung bình ước tính ở mỗi hộ, nhưng vẫn không giải quyết được vấn đề nan giải trong hoạt động đăng ký thuế. Sự mất cân bằng giới tính có một phần nguyên nhân đến từ hủ tục giết hại bé gái sơ sinh. Hủ tục này được ghi chép ở Trung Quốc cách đây hơn hai nghìn năm, và được các tác giả đương thời mô tả là "tràn lan", "hầu hết gia đình đều thực hiện". Tuy nhiên, nó vẫn khó mà giải thích được tỷ lệ chênh lệch giới tính đáng kinh ngạc, mà nhiều huyện báo cáo là vượt quá 2 nam/1 nữ vào năm 1586.
Theo đợt điều tra dân số năm 1381, dân số cả nước là 59.873.305 người; tuy nhiên, con số này giảm đáng kể khi triều đình phát hiện ra rằng khoảng 3 triệu người đã mất tích trong đợt điều tra thuế năm 1391. Mặc dù hành vi khai báo thiếu nhân khẩu bị khép tội tử hình vào năm 1381, nhu cầu sinh tồn vẫn thúc đẩy nhiều người bỏ đăng ký thuế và lang thang khắp khu vực cư trú. Để giảm thiểu tình trạng này, triều đình nhà Minh đã điều chỉnh số liệu một cách dè dặt hơn. Năm 1393, họ ước tính dân số là 60.545.812 người. Trong Studies on the Population of China, Hà Bỉnh Lệ đề xuất nên sửa đổi số liệu lên thành 65 triệu người, vì ông cho là đợt điều tra dân số năm 1393 đã bỏ sót Hoa Bắc và vùng biên giới rộng lớn. Brook chỉ ra rằng số liệu trong các đợt điều tra sau năm 1393 dao động từ 51 đến 62 triệu người trong khi dân số vẫn tăng. Ngay cả Minh Hiếu Tông (trị. 1487–1505) cũng phải nhận xét rằng dân số đang tăng tỷ lệ nghịch với số lượng thường dân và binh lính có tên trong sổ sách. William Atwell ước tính dân số Trung Quốc vào khoảng năm 1400 là 90 triệu người.
Để tìm kiếm bằng chứng cho sự gia tăng dân số ổn định, giới sử gia chuyển hướng sang nghiên cứu các tập địa chí. Brook ước tính dân số toàn quốc dưới thời Minh Hiến Tông (trị. 1464–1487) là khoảng 75 triệu người, mặc dù số liệu nhà Minh công bố chỉ là 62 triệu. Giữa thời nhà Minh, nhiều châu phủ trên khắp đế quốc đều báo cáo quy mô dân số đang giảm dần hoặc tăng chậm, nhưng các tập địa chí thì lại cho thấy có một lượng lớn lao động nhập cư ở khắp các vùng miền và do không đủ đất canh tác nên họ sớm trở thành những kẻ lang bạt, lừa đảo, hoặc tiều phu góp phần vào nạn phá rừng. Minh Hiếu Tông và Minh Vũ Tông đã giảm bớt hình phạt với những người cố ý tha hương, trong khi Minh Thế Tông (trị. 1521–1567) thì lại yêu cầu tiến hành đăng ký thuế cho người di cư ở tất cả những nơi họ từng sinh sống hoặc lẩn trốn nhằm thu thuế một cách triệt để nhất.
Ngay cả khi Minh Thế Tông đã thực hiện các cải cách hòng kiểm soát trên giấy tờ lao động và thương nhân nhập cư, vào cuối thời nhà Minh, công tác điều tra dân số vẫn không thể phản ánh tốc độ gia tăng nhân khẩu chóng mặt. Nhiều tập địa chí trên khắp đế quốc cũng ghi nhận điều này và tự đưa ra ước tính dân số toàn quốc, một số cho rằng dân số đã tăng gấp hai, gấp ba, hoặc thậm chí là gấp năm lần kể từ năm 1368. Fairbank phỏng đoán rằng dân số nhà Minh có lẽ là 160 triệu người vào cuối triều đại, Brook cho là 175 triệu, Ebrey thì đưa ra con số 200 triệu. Tuy nhiên, năm 1641, một trận đại dịch thâm nhập vào Trung Quốc qua phía tây bắc đã gây thiệt hại nhân mạng nặng nề cho các khu vực đông đúc dọc Đại Vận Hà; một tập địa chí ở miền bắc Chiết Giang ghi nhận hơn một nửa dân số ngả bệnh trong năm đó, và 90% cư dân tại một khu vực cụ thể đã chết vào năm 1642.
Những con số trong báo cáo điều tra dân số chính thức không đáng tin cậy nhưng vẫn có ý nghĩa nhất định khi làm so sánh quy mô dân số giữa các tỉnh:
|  | 1393 | 1491 | 1578 |
| --- | --- | --- | --- |
Lưu vực sông Hoàng Hà
| Bắc Kinh | 1,929 | 3,424 | 3,422 |
| Sơn Đông | 5,255 | 6,759 | 5,664 |
| Hà Nam | 1,912 | 4,360 | 5,193 |
| Sơn Tây | 4,072 | 4,360 | 5,319 |
| Thiểm Tây | 2,316 | 3,912 | 4,502 |
Lưu vực sông Dương Tử
| Nam Kinh | 10,755 | 9,298 | 10,497 |
| Chiết Giang | 10,487 | 5,305 | 5,153 |
| Giang Tây | 8,982 | 6,549 | 5,859 |
| Hồ Quảng | 4,702 | 3,781 | 4,398 |
| Tứ Xuyên | 1,466 | 2,598 | 3,012 |
Cực nam và tây nam
| Phúc Kiến | 3,916 | 2,016 | 1,738 |
| Quảng Đông | 3,007 | 1,817 | 5,400 |
| Quảng Tây | 1,482 | 1,676 | 1,186 |
| Vân Nam | 0,259 | 0,125 | 1,476 |
| Quý Châu | – | 0,258 | 0,290 |
| Tổng | 60,537 | 56,238 | 63,109 |
Nguồn: Minh sử, quyển 40–46. Người ta thường cho rằng số liệu năm 1393 có thể tương đối hợp lý, nhưng số liệu năm 1491 và 1578 thì sai sót trầm trọng – vào năm 1600, tổng dân số thực tế đã tăng lên tới hơn 100 triệu, có lẽ gần 200 triệu.  
Chân dung Minh Thái Tổ (trị. 1368–1398), hoàng đế khai quốc nhà Minh.
Vạn lý Trường thành; mặc dù công trình này được khởi công từ tận thời nhà Tần, nhưng những đoạn tường thành còn sót lại mà chúng ta thấy ngày nay, chủ yếu được xây dựng vào thời nhà Minh.
Một đường tạp Tây Tạng thế kỷ 17, khắc họa Mật Tập Kim Cương. Triều đình nhà Minh thu nhận nhiều cống phẩm bản địa Tây Tạng, và tặng lại quà cho những người mang cống phẩm.
Chân dung Minh Thành Tổ (trị. 1402–1424).
Thập Tam lăng cách Bắc Kinh 50 km về phía bắc; Minh Thành Tổ là người chọn địa điểm đặt khu mộ.
Một con hươu cao cổ châu Phi được quốc vương Bengal tặng cho Minh Thành Tổ. Theo một số thuyết thì kỳ lân được cách điệu theo con hươu cao cổ này.
Minh Thần Tông (trị. 1572–1620) trong bộ triều phục.
Tách trà thời Minh Hy Tông, từ Bộ sưu tập Nantoyōsō ở Nhật Bản; Minh Hy Tông chịu ảnh hưởng nặng nề và bị kiểm soát bởi hoạn quan Ngụy Trung Hiền (1568–1627).
Bức Hán cung xuân hiểu của Cừu Anh (1494–1552). Giai đoạn Minh mạt đánh dấu sự xa hoa, suy đồi quá mức của hoàng gia, được thúc đẩy nhờ lượng bạc khổng lồ mới cập bến và các giao dịch tư nhân liên quan tới bạc.
Tiền xu đồng thời nhà Minh, từ thế kỷ 14 đến thế kỷ 17.
Sơn Hải quan dọc theo Vạn lý Trường thành, cánh cổng nơi người Mãn Châu nhiều lần bị đẩy lui trước khi Ngô Tam Quế mở cửa cho họ vào năm 1644.
Hoàng tử Đa Nhĩ Cổn (1610–1650), người trực tiếp dẫn quân Mãn Thanh tiến vào Bắc Kinh, đặt dấu chấm hết cho nhà Minh.
Lược đồ bộ máy chính quyền nhà Minh
Các tỉnh nhà Minh vào năm 1409.
Minh Quang Tông (0000trị. 1620) chỉ trị vì trong một tháng của năm 1620.
Khung cảnh thí sinh tham gia khoa cử đang xem bảng vàng, tranh của Cừu Anh (1494–1552).
Bức tranh mô tả cảnh viên quan Kinh Diên viện Từ Hiển Khanh đang giảng kinh sách cho Minh Thần Tông.
Minh Tuyên Tông chơi chuỷ hoàn, một trò chơi tương tự đánh gôn, với các hoạn quan của mình, tranh của một họa sĩ triều đình ẩn danh thời Tuyên Đức (1425–35).
Một chi tiết trong bức tranh Minh nhân xuất cảnh đồ, kiệu của Minh Thần Tông được voi kéo (toàn cảnh bức tranh ở đây).
Viên Sùng Hoán (1584–1630), một quan chức dân sự nhưng đồng thời cũng là một tướng lĩnh xuất sắc.
Tử Cấm thành, nơi ở chính thức của hoàng gia nhà Minh và nhà Thanh từ năm 1420 cho đến năm 1924, khi Trung Hoa Dân quốc đuổi Phổ Nghi khỏi Nội đình.
Bức chân dung Giang Thuấn Phu, một quan chức dưới thời Minh Hiếu Tông, hiện nằm ở Bảo tàng Nam Kinh. Bổ tử hình hai con hạc trên ngực áo là một "cấp hiệu" cho biết ông là một viên quan nhất phẩm.
Bức tranh Bình phiên đắc thắng đồ, thời Minh Thần Tông.
Ngự lâm quân nhà Minh.
Tường thành cổ Bình Dao.
Lư sơn cao của Thẩm Chu, 1467.
Mặt sau được trang trí của đàn tỳ bà từ thời nhà Minh.
Một bài thơ ở thế kỷ 17.
Một chiếc bình sứ thời Minh Thế Tông (trị. 1521–1567).
Sân trong nhà thời nhà Minh, phục dựng tại Viện bảo tàng Mỹ thuật Metropolitan.
Ngói vàng, tường đỏ trong khuôn viên Tử Cấm thành.
Tượng một vị thần Đạo giáo bằng đá tráng men của Trung Quốc, từ thời nhà Minh, thế kỷ 16.
Tác phẩm đồ sứ Đức Hóa chạm khắc Văn-thù-sư-lợi của Hà Triêu Tông, thế kỷ 17. Tống Ứng Tinh đã dành hẳn một phần trong cuốn sách của mình cho ngành công nghiệp gốm sứ, bàn về cách chế tác những tác phẩm như thế này.
Vương Dương Minh (1472–1529), được coi là nhà tư tưởng Nho giáo có ảnh hưởng nhất kể từ sau Chu Hi.
Một bản in thời nhà Minh vẽ Khổng Tử trên đường đến kinh đô Lạc Dương của đại nhà Chu.
Thường dân trong bộ Hán phục thời Minh Thần Tông, minh họa trong Boxer Codex của người Tây Ban Nha.
Bản đồ Bắc Kinh thời nhà Minh.
Tờ tiền giấy Đại Minh bảo sao có giá trị bằng một quan tiền đồng.
Ruộng bậc thang ở Vân Nam.
Nam đô phồn hội đồ của Cừu Anh miêu tả phong cảnh đô thị Nam Kinh thời nhà Minh.
Các nhóm cướp biển Nhật Bản – Oa khấu – thường xuyên quấy nhiễu duyên hải đông nam Trung Quốc là một trong những lý do khiến nhà Minh áp dụng chính sách cấm biển.
Quy trình nấu chảy quặng sắt để tạo thành gang và sau đó là rèn sắt. Hình minh họa bên phải cho thấy những người đàn ông đang làm việc trong một lò cao, lấy từ bách khoa toàn thư Thiên công khai vật, 1637.
Bản đồ thế giới đã biết của Trịnh Hòa: Ấn Độ ở trên cùng, Tích Lan ở phía trên bên phải và Đông Phi ở phía dưới. Hướng thuyền buồm và khoảng cách được đánh dấu bằng cách sử dụng châm lộ hoặc la bàn xoay.
Biểu đồ la bàn 24 điểm được Trịnh Hòa sử dụng trong các chuyến thám hiểm của mình.
Chân dung Matteo Ricci, có tên được Latinh hóa thành Emmanuel Pereira, ghi ngày tháng năm mất.
Một khẩu súng thần công trong Hỏa long kinh do Tiêu Ngọc và Lưu Bá Ôn biên soạn.
Điều mai đồ của Trần Hồng Thụ (1598–1652), khắc họa một người phụ nữ đang cầm chiếc quạt trên tay thưởng thức sắc đẹp của hoa mơ.
Minh Tuyên Tông (trị. 1425–1435) tuyên bố vào năm 1428 rằng dân số nhà Minh đang suy giảm do hoạt động xây dựng cung điện và các chuyến viễn chinh quân sự. Nhưng thực tế dân số vẫn đang tăng lên, điều được một tổng đốc Nam Trực Lệ ghi nhận trong báo cáo năm 1432.