stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Muammar al-Gaddafi
Đời sống cá nhân và gia đình > Sự mất tích của Imam Musa al-Sadr

Tháng 8 năm 1978, lãnh đạo Shia người Liban Musa al-Sadr và hai cộng sự tới Libya để gặp gỡ với các quan chức chính phủ. Từ đó họ không bao giờ xuất hiện nữa. Ở thời điểm ấy, Musa al-Sadr thành lập Phong trào Amal, một phong trào kháng chiến Shia tự do Liban (sau này chuyển sang phản đối việc Israel xâm lược Liban). Tuy nhiên Phong trào Amal trở nên hùng mạnh và đe doạ tới PLO có căn cứ chủ yếu ở Nam Liban. Libya đã liên tục chối bỏ trách nhiệm, tuyên bố rằng al-Ṣadr và các cộng sự của mình đã rời Libya tới Italia. Một số người khác đã thông báo rằng ông bị giam bí mật trong tù tại Libya. Sự mất tích của Al-Ṣadr tiếp tục là một cuộc tranh cãi lớn giữa Liban và Libya. Người phát ngôn Nghị viện Liban Nabih Berri buộc tội chính quyền Libya, và đặc biệt là nhà lãnh đạo Libya, chịu trách nhiệm về sự mất tích của Imam Musa Sadr, Asharq Al-Awsat có trụ sở tại London, một tờ nhật báo liên Ả Rập do Saudi điều hành thông báo ngày 27 tháng 8 năm 2006.
Theo vị tướng người Iran Mansour Qadar, người khi ấy là lãnh đạo lực lượng an ninh Syria, Rifaat al-Assad, đã nói với đại sứ Iran tại Syria rằng Gaddafi đang lập kế hoạch giết al-Ṣadr. Ngày 27 tháng 8 năm 2008, Gaddafi bị chính phủ Liban kết tội vì sự mất tích của al-Sadr.
Bị Tòa án tội phạm quốc tế kết tội

Đại tá Gaddafi là chủ mưu của vụ đánh bom khủng bố chiếc máy bay trên bầu trời Lockerbie của Scotland làm 270 người thiệt mạng năm 1988. Tuy nhiên Gaddafi đã từ chối hợp tác điều tra, đến năm 1999 mới trao hai nghi phạm và sau đó thừa nhận trách nhiệm của mình.
Gadhafi từng dùng quân đội để trấn áp cuộc nổi dậy và tuyên bố trên truyền hình rằng ông sẽ truy đuổi những người chống đối trên mọi tấc đất, trong mọi ngôi nhà, trên mọi con đường. Ông ta gọi những người chống đối là "chuột" và khẳng định hành động của họ là hậu quả của việc dùng thuốc gây ảo giác. Bài phát biểu này đẩy sự căm phẫn của những người chống đối lên một nấc thang cao hơn, khiến làn sóng nổi dậy phát triển mạnh hơn.
Ngày 16 tháng 5 năm 2011, Tòa án tội phạm quốc tế (ICC) đã phát lệnh bắt Gaddafi và con trai với cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người,[cần dẫn nguồn] bao gồm giết hại và tra tấn người biểu tình trong giai đoạn 15 tháng 2 đến 28 tháng 2 năm 2011. Gaddafi đã thực hiện một cuộc trấn áp đẫm máu nhằm vào người biểu tình chống lại chính quyền của ông, tiếp sau làn sóng nổi dậy ở khắp Trung Đông hồi đầu năm 2011. Ngày 27 tháng 6, Gaddafi và hai người thân cận nhất - con trai Saif al Islam và lãnh đạo tình báo Abdullah al Sanousi đã chính thức bị Tòa án Hình sự Quốc tế ở La Hay ra lệnh truy nã quốc tế. Trong khi ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton cho biết rằng phần lớn các quốc gia châu Phi đã ủng hộ công lý quốc tế trong trường hợp này ngày 02 tháng 7 năm 2011 để trả lời cho lời đe dọa của Gaddafi, thì Liên minh châu Phi đã bác bỏ và tuyên bố không hợp tác thực hiện lệnh này cùng ngày.
Bất mãn bên trong

Tháng 10 năm 1993, có một vụ ám sát bất thành nhằm vào Gaddafi của một số người trong quân đội Libya. Ngày 14 tháng 7 năm 1996, những cuộc nổi loạn đẫm máu xảy ra sau một trận bóng đá tại Tripoli do con trai của Gaddafi tổ chức, như một cuộc phản kháng chống lại Gaddafi.
Có một số nhóm chính trị đối lập với Gaddafi:
Hội nghị Quốc gia của Đối lập Libya
Mặt trận Quốc gia vì sự Cứu rỗi Libya
Ủy ban Hành động Quốc gia Libya tại châu Âu
Một website, tìm cách lật đổ ông, đã được thành lập năm 2006 và liệt kê 343 nạn nhân của việc ám sát và giết hại chính trị.
Liên đoàn Nhân quyền Libya (LLHR) – có trụ sở tại Geneva – kiến nghị Gaddafi thành lập một cuộc điều tra độc lập với vụ bất ổn tháng 2 năm 2006 tại Benghazi trong đó khoảng 30 người Libya và người nước ngoài đã bị giết hại.
Fathi Eljahmi là một nhân vật bất đồng nổi bật, ông đã bị bỏ tù từ năm 2002 vì kêu gọi tăng cường dân chủ hoá tại Libya.
Bất mãn bên trong > Cuộc nổi dậy tại Libya và sự can thiệp của phương Tây

Tháng 2 năm 2011, vài tuần sau khi các cuộc biểu tình khiến tổng thống của Tunisia và Ai Cập từ chức, cuộc nổi dậy chống Gadhafi đã bùng lên. Gadhafi dùng quân đội để trấn áp cuộc nổi dậy và tuyên bố trên truyền hình rằng ông sẽ truy đuổi những người chống đối như những con chuột, và khẳng định hành động của họ là hậu quả của việc dùng thuốc gây ảo giác. Việc này đẩy sự căm phẫn của những người chống đối lên cao hơn, khiến làn sóng nổi dậy phát triển mạnh hơn, biến thành nội chiến.
Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi Hội đồng Bảo an Liên Hiệp quốc ra Nghị quyết số 1973, thiết lập vùng cấm bay tại Libya. Sau đó, 15 quốc gia phương Tây lập liên minh, đem không quân và hải quân tới thực thi khu vực cấm bay và phong tỏa hải quân, cũng như tiến hành không kích vào lực lượng của ông Gadhafi để hỗ trợ quân nổi dậy. (xem tại Can thiệp quân sự vào Libya 2011)
Kể từ đó, nhiều nhân vật chính trị, quân sự, lẫn bóng đá đã bỏ chạy sang phe nổi dậy và lên tiếng chỉ trích Gaddafi. Ngày 31 tháng 3, Ngoại trưởng Libya Moussa Koussa đã "đào tẩu" sang Anh Quốc để phản đối lực lượng thân Gaddafi tấn công dân thường. Ngày 1 tháng 4, 3 quan chức cao cấp của chính quyền Gaddafi từ chức chạy ra nước ngoài: ông Ali Abdessalam Treki, đại diện Libya tại Liên Hợp Quốc, ông Abu Al Mohammad Qassim Al Zawi, đứng đầu Ủy ban Nhân dân Libya, và ông Abu Zayed Dordah, cựu thủ tướng của Libya trong thời gian từ 1990-1994, giám đốc Cơ quan Tình Báo Libya.
Ngày 30 tháng 5, 8 sĩ quan quân đội cấp cao của Libya, trong đó có 5 vị tướng và 3 đại tá đã tuyên bố rời bỏ hàng ngũ quân Gaddafi. Họ cáo buộc Gaddafi đã cho "giết chóc, thảm sát, bạo lực chống lại phụ nữ" và đã bảo họ làm những điều mà "không một người có lý trí nào với nhân cách tối thiểu có thể làm". Tướng Oun Ali Oun cáo buộc quân của Gaddafi mắc tội "diệt chủng" và kêu gọi các binh lính và sĩ quan an ninh rời bỏ chính quyền.
Ngày 25 tháng 6, 17 nhân vật thuộc làng bóng đá Libya, trong đó có 4 tuyển thủ quốc gia, bỏ chạy sang phe nổi dậy. Thủ môn đội tuyển bóng đá Libya, Juma Gtat, nói: "Tôi muốn nói với Đại tá Gaddafi rằng hãy để chúng tôi được yên và hãy để chúng tôi xây dựng một Libya tự do. Thật ra, tôi ước gì ông ta hãy biến khỏi cuộc đời này vĩnh viễn." Còn huấn luyện viên câu lạc bộ hàng đầu Tripoli al-Ahly, Adel bin Issa nói: "Tôi hy vọng một sáng thức dậy và thấy ông Gaddafi không còn ở Libya nữa."
Uzeyir Hajibeyov

| Uzeyir Hajibeyov |
| --- | --- |
Hajibeyov năm 1945
Thông tin nghệ sĩ
Tên gọi khác: Uzeyir Hajibeyli
Sinh: (1885-09-18)18 tháng 9, 1885 Agjabadi, Đế quốc Nga
Mất: 23 tháng 11, 1948(1948-11-23) (63 tuổi) Baku, Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Azerbaijan, Liên Xô
Thể loại: Nhạc cổ điển
Nghề nghiệp: nhà soạn nhạc, nhạc trưởng, nhà báo, nhà viết kịch, giáo viên, dịch giả
Năm hoạt động: 1904–1948

Website: www.hajibeyov.com
Uzeyir bey Abdul Huseyn oglu Hajibeyov (tiếng Azerbaijan: Üzeyir bəy Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəyov; ký tự Ả Rập: عزیر حاجی‌بیوو, phát âm tiếng Azerbaijani: [yzeˈjiɾ hɑdʒɯˈbæjov], tiếng Nga: Узеир Абдул-Гусейн оглы Гаджибеков, ngày 18 tháng 9 năm 1885  –  ngày 23 tháng 11 năm 1948) là một nhà soạn nhạc, nhạc trưởng, nhà báo, nhà viết kịch và nhân vật xã hội người Azerbaijan. Ông được công nhận là cha đẻ của Azerbaijan trong việc sáng tác nhạc cổ điển và opera. Uzeyir Hajibeyov đã sáng tác nhạc quốc ca của Cộng hòa Dân chủ Azerbaijan (được tái sử dụng sau khi Azerbaijan giành lại độc lập khỏi Liên Xô vào năm 1991). Ông cũng sáng tác bài quốc ca được sử dụng bởi Azerbaijan trong thời kỳ Xô viết. Ông là nhà soạn nhạc đầu tiên của một vở opera trong thế giới Hồi giáo.
Đóng góp cho âm nhạc

Năm 1908, Hajibeyov đã viết vở opera đầu tiên của mình, Leyli và Majnun, dựa trên câu chuyện tình yêu bi thảm của nhà thơ thế kỷ 15 Fuzûlî. Đây sẽ là tác phẩm đầu tiên trong số 7 vở opera và 3 vở hài kịch âm nhạc mà Hajibeyov sẽ sáng tác trong suốt cuộc đời mình. Ở Leyli và Majnun, sự độc đáo của âm nhạc phương thức truyền thống của mugham đã được đưa vào một thể loại phương Tây với việc sử dụng các nhạc cụ bản địa cho cả hai truyền thống.
Vở opera thứ hai của Hajibeyov, Sheikh Sanan được viết vào năm 1909 dưới hình thức hoàn toàn trái ngược với bản đầu tiên. Lần này, Hajibeyov sử dụng phong cách hoàn toàn châu Âu. Sheikh Sanan đã nhận được các bản bình phẩm như một tác phẩm âm nhạc, nhưng nội dung quá tiến bộ trong giai đoạn này. Trong vở opera này, Hajibeyov chủ trương rằng hôn nhân không nên bị ràng buộc bởi quốc tịch hay tôn giáo - về bản chất, đó là một hình thức hội nhập khác. Nhưng lần này, nó phản tác dụng. Người ta nói rằng khi vở opera được biểu diễn, nhiều người đã bị xúc phạm và bước ra ngoài, để lại cho Hajibeyov với nhận thức rằng ông đã vượt qua thế hệ của mình quá nhiều lần này. Kết quả là ông đã đưa ra một quyết định quyết liệt và đốt cháy bản nhạc. Khi được phỏng vấn bởi Ramazan Khalilov, trợ lý của ông, làm thế nào ông có thể làm điều đó, Hajibeyov trả lời: "Tôi đã không phá hủy vở opera của tôi. Đó là sáng tạo của riêng tôi nên nó luôn ở trong đầu tôi." Khalilov nói rằng Hajibeyov đã tiếp tục sử dụng thứ âm nhạc tuyệt vời này 27 năm sau để sáng tác Koroğlu, một vở opera mà nhiều người hoan nghênh là tác phẩm hay nhất của ông.
Năm 1931, Hajibeyov đã giúp thành lập Dàn nhạc cụ dân gian Azerbaijan liên kết với Ủy ban Phát thanh. Dàn nhạc này đã biểu diễn những tác phẩm cổ điển châu Âu, như những tác phẩm của Mikhail Glinka, Wolfgang Amadeus Mozart, Franz Schubert, Georges Bizet và những người khác. Do đó, Hajibeyov là nhạc sĩ đầu tiên thích ứng hệ thống nốt nhạc với các nhạc cụ Azerbaijan truyền thống.
Năm 1936, Hajibeyov hỗ trợ thành lập Ban hợp xướng Nhà nước Azerbaijan trong Hiệp hội Dàn nhạc Azerbaijan. Một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà anh gặp phải là các tiết mục đơn điệu của các bài hát dân gian Azerbaijan, cho phép hòa âm phong cách của bài hát và đôi khi, thậm chí thay đổi dòng giai điệu khi nó thay đổi chế độ. Hajibeyov đã giải quyết vấn đề này bằng cách sử dụng đa âm và không nhân đôi - thay vì hát bốn phần trong các phần có vấn đề.
Hajibeyov dành nhiều thời gian cho ý tưởng tích hợp vai trò và địa vị của người phụ nữ vào thế giới do nam giới thống trị. Khái niệm giải phóng phụ nữ chạy qua nhiều tác phẩm của ông thường dưới dạng hài kịch hoặc châm biếm như trong trường hợp ông vui vẻ trong quá trình lựa chọn bạn đời, một quá trình bị cản trở bởi thực tế là phụ nữ vẫn đeo khăn che mặt cho đến những năm 1920 khi chế độ Xô viết cấm họ.
Hoạt động trong ngành báo chí

Từ năm 1919 đến 1920, Hajibeyov là tổng biên tập của tờ báo Azerbaijan, cơ quan truyền thông chính phủ chính của Cộng hòa Dân chủ Azerbaijan.
Năm 1927, Hajibeyov đã xuất bản Tuyển tập các bài hát dân gian của người Azerbaijan cùng với nhà soạn nhạc Muslim Magomayev. Lần đầu tiên, hơn 300 bản nhạc dân gian Azebaijani đã được ghi lại bằng ký hiệu. Năm 1945, ông xuất bản cuốn sách có tựa đề Cơ sở của âm nhạc dân gian ở Azerbaijan, đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ trong đó có tiếng Anh.
Các vở opera > "Leyli và Majnun"

Nghệ thuật opera được thành lập nghệ thuật không chỉ ở Azerbaijan, mà còn ở toàn bộ thế giới Hồi giáo phương Đông bằng vở opera "Leyli và Majnun" của Hajibeyov - được công chiếu vào ngày 12 tháng 1 năm 1908, tại nhà hát của Haji Zeynalabdin Taghiyev. Hajibeyov đã viết vở kịch này của vở opera dựa trên bài thơ cùng tên được sáng tác bởi Fizuli. Buổi biểu diễn đầu tiên được thực hiện bởi diễn viên và đạo diễn Hussein Arablinski. Ông chủ ban nhạc là nhà văn - nhà viết kịch Abdurrahim bay Hagverdiyev. Huseynqulu Sarabski trong vai trò của Maj Majunun và Abdurrahim Farajov trong vai trò của Lah Leyli. Trong các buổi biểu diễn tiếp theo, chính ông Hajibeyov và người bạn thân và đồng nghiệp của ông, nhà soạn nhạc Muslim Magomayev đã biểu diễn với tư cách là một ban nhạc. Vai trò này lần đầu tiên được thực hiện bởi Huseyrowlu Sarablinski. Sau đó, những người này - Sidghi Ruhulla, Khanlar Hakhverdiev, Aliovsat Sadıghov, Shirzad Hüseynov, Gulagha Mammadov, Mais Salmanov, Gulu Asgarov, Bakir Hashimov trong vai Majnun tại buổi biểu diễn tiếp theo.
Các vở opera > "Koroglu"

Bản opera "Koroglu" được công chiếu lần đầu tiên vào ngày 30 tháng 4 năm 1937 tại Nhà hát Opera và Múa Ba lê Azerbaijan. Đây là vở opera cổ điển đầu tiên dựa trên động cơ của sử thi anh hùng ở Azerbaijan. Trong vở opera này, Hajibeyov đã tạo ra các bản aria, các cảnh hợp xướng đại chúng, nhiều bản hòa tấu khác nhau, số ba lê và các bài ngâm thơ. Trong những năm tiếp theo của cuộc đời, ông đã sáng tác vở opera "Firuza".
Hài kịch > "Vợ chồng"

Bộ phim hài âm nhạc đầu tiên của Hajibeyov là Vợ chồng, bao gồm ba cảnh. Đây là ví dụ đầu tiên của hài kịch âm nhạc của Azerbaijan. Buổi ra mắt đầu tiên của nó là vào năm 1910. H.Sarabski và A.Aghdamski đã thực hiện trong vai Marjan và Trinat. Hajibeyov đã viết bản phác thảo của bộ phim hài.
Hài kịch > "O olmasın, bu olsun"

Sau bản opera Vợ chồng, ông bắt đầu viết vở opera thứ hai của mình. Buổi ra mắt đầu tiên của nó là tại nhà hát của anh em Mailovs ở Baku vào năm 1911.
Sau đó, vở opera này đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác nhau, được biểu diễn ở các nước vùng Kavkaz, Thổ Nhĩ Kỳ, Bulgaria và các nước khác.
Hài kịch > "Arshin Mal Alan"

Bộ phim truyện đầu tiên dựa trên bộ phim hài Arrin Mal Alan, nó được quay vào năm 1916. Bộ phim này là một bộ phim câm.
Lần tiếp theo, nó được chiếu tại "xưởng phim ở Baku" vào năm 1945 với một số thay đổi về nó. Vai diễn chính của phim thuộc về Rashid Behbudov.
Bộ phim hài này một lần nữa được trình chiếu tại Baku, vào năm 1965. Đạo diễn của bộ phim là Tofiq Taghizade và Fikrat Amirov. Nó được dịch sang nhiều ngôn ngữ như tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Trung, tiếng Ả Rập, tiếng Ba Tư, tiếng Ba Lan, v.v.
Vinh danh

Hajibeyov là người tạo ra các vở opera và nhạc kịch đầu tiên ở phương Đông. Năm 1938, ông được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân Liên Xô.
Ông cũng được vinh danh Huân chương Lenin và Giải thưởng Stalin mà ông đã giành được hai lần, một lần vào năm 1941 cho vở opera Koroglu (1936), và lần khác vào năm 1946 cho bộ phim năm 1945 dựa trên vở opera Arshin Mal Alan của ông.
Hajibeyov là giáo sư tại Học viện Âm nhạc Baku (trong đó ông cũng là người đứng đầu vào các năm 1928–1929 và 1939–1948) và là thành viên tích cực của Viện hàn lâm Khoa học Azerbaijan. Trong 10 năm cuối đời, ông là Chủ tịch của Liên minh các nhà soạn nhạc người Azerbaijan.
Hajibeyov gia nhập Đảng Cộng sản Liên Xô vào năm 1938. Ông từng phục vụ hai lần trong Xô viết tối cao Liên Xô, tổ chức lập pháp cao nhất trên toàn Liên bang.
Hajibeyov qua đời vì bệnh tiểu đường ở tuổi 63, và được chôn cất tại Hẻm danh dự ở thành phố Baku.
Vào ngày 18 tháng 9 năm 1995, kỷ niệm 110 năm ngày sinh của Hajibeyov đã được tổ chức. Không ai trong lịch sử âm nhạc hiện đại ở Azerbaijan được công nhận đã làm nhiều hơn để đặt nền tảng cho âm nhạc của Ailen như ngày nay, đặc biệt với sự tổng hợp độc đáo của các nhạc cụ và hình thức âm nhạc truyền thống phương Đông và phương Tây.
Vào năm 2008, Ngân hàng Quốc gia Azerbaijan đã đúc một đồng xu kỷ niệm bằng vàng 100 manat dành riêng cho việc kỷ niệm Hajibeyov.
Vào tháng 6 năm 2011, Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và Tổng thống Serbia Tadic đã công bố một tượng đài của Hajibeyov tại Dunavski kej ở Novi Sad, Serbia.
Nhân dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 130 của nhà soạn nhạc, Thị trưởng Los Angeles Eric Garcetti tuyên bố ngày 18 tháng 9 năm 2015 là "Ngày tưởng niệm Uzeyir Hajibeyli" tại Thành phố Los Angeles và kêu gọi tất cả người dân tham gia lễ kỷ niệm này. Ngoài ra, Nghị sĩ Hoa Kỳ Paul Gosar từ Arizona đã mở rộng Hồ sơ Quốc hội công nhận thành tựu của Hajibeyov.
Trong văn hoá đại chúng

Vào năm 2013, Google đã tổ chức sinh nhật lần thứ 128 của Hajibeyov với Google Doodle trong trang tại Azerbaijian.
Hình ảnh

Chân dung Uzeyir Hajibeyov
Con đường mang tên Hajibeyov
Hajibeyov trong trường Saadat (Baku), năm 1911
Bảo tàng, trước đây là nhà của Uzeyir Hajibeyov
Đám tang của Hajibeyov
Một bản nhạc soạn bởi Hajibeyov
Cổng thông tin Âm nhạc
Uzeyir Hajibeyov và vợ ông
Một bản nhạc soạn bởi Hajibeyov năm 1913
Bia kỷ niệm ở Donaupark, Viên
Tượng Uzeyir Haljbeyov ở Novi Sad, Serbia
Schiffneria hyalina

| Schiffneria hyalina> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Cephaloziaceae
Chi (genus): Schiffneria
Loài (species): S. hyalina
Danh pháp hai phần
Schiffneria hyalina Steph. 
Schiffneria hyalina là một loài rêu tản trong họ Cephaloziaceae. Loài này được Stephani miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1894.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Schiffneria hyalina”. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
Chiến dịch Yelnya

| x t sChiến dịch Barbarossa |
| --- | --- |
Mặt trận phía bắc Baltic  •  Leningrad (Thiết lập vòng vây) Mặt trận phía nam Brody •  Uman •  Kiev •  Kharkov •   Bessarabia •  Odessa •  Krym-Sevastopol •  Rostov Mặt trận trung tâm Brest •  Bialystok-Minsk •  Smolensk (Yelnya) •  Moskva
Chiến dịch Yelnya (30 tháng 8 – 8 tháng 9 năm 1941) là một chiến dịch phản công của quân đội Liên Xô chống lại quân đội Đức Quốc xã trong thời gian chiến dịch Barbarossa. Trong chiến dịch ngắn ngày này, Bộ Tư lệnh Phương diện quân Dự bị (Liên Xô) đã sử dụng các tập đoàn quân 24 và 43 mở các trận phản kích nhằm vào phần vòng cung lồi ra ngoài của trận địa quân Đức tại khu vực Yelnya, nơi Tập đoàn quân số 4 của Đức Quốc xã bố trí trên một tuyến nhô về phía mặt trận Liên Xô, kéo dài 50 km về phía đông nam Smolensk, tạo thành một khu vực bàn đạp nhằm chuẩn bị cho đợt tấn công dự kiến vào Vyazma và sau đó là thủ đô Moskva. Trong lịch sử Liên Xô, Chiến dịch phản công Yelnya được xếp vào khuôn khổ Chiến dịch Smolensk trong giai đoạn đầu của chiến tranh Xô-Đức. Trong đó, trận phản công tại Yelnya là mãnh liệt nhất, với quy mô lớn buộc quân đội Đức Quốc xã phải triệt binh. Chiến thắng tại trận Yelnya trở thành một trong những thắng lợi đầu tiên của quân đội Liên Xô trong suốt cuộc Chiến tranh Xô-Đức. Tuy sau đó quân Đức đã cản trở được Chiến dịch Yelnya và tiếp tục kéo rốc về thủ đô Moskva, nhưng dù sao, quân đội Liên Xô cũng đã trì hoãn được bước tiến công của đối phương bằng thắng lợi này.
Tình hình khu vực mặt trận

Ngày 19 tháng 7 năm 1941, sư đoàn xe tăng 10 là đơn vị đột phá của quân đoàn xe tăng 46 thuộc tập đoàn quân xe tăng 2 (Đức) do tướng Heinz Guderian chỉ huy đã đột nhập vào Yelnya, nhưng không thể tiến xa hơn như kế hoạch, đã phải dừng lại trước cửa ngõ Spas-Demensk và buộc phải chuyển sang phòng ngự. Do bị thiệt hại đáng kể trong Chiến dịch Smolensk, Bộ Tổng tham mưu quân đội Đức Quốc xã phải ra Chỉ thị số 33 ngày 19 tháng 7 năm 1941 tạm hoãn cuộc tấn công vào Moskva trong hành tiến để bố trí lại lực lượng. Các đơn vị xe tăng được lệnh di chuyển đến các khu vực khác của mặt trận. Tập đoàn quân xe tăng 2 của tướng Guderian vòng xuống phía Nam; tập đoàn quân xe tăng 3 của tướng Hermann Hoth vòng lên phía bắc. Ở giữa trận tuyến của Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) chỉ còn lại các đơn vị bộ binh cơ giới.
Tại khu vực này đã hình thành cái gọi là "chỗ lồi" Yelnya, một căn cứ bàn đạp nguy hiểm của quân đội Đức Quốc xã, uy hiếp tuyến phòng thủ của quân đội Liên Xô và đe dọa bên sườn cánh quân chủ lực của Phương diện quân Dự bị (Liên Xô) tại Vyazma. Trong tháng 7 và đầu tháng 8, tập đoàn quân 24 (Liên Xô) đã vài lần cố gắng để cắt đứt "chỗ lồi" đó và nắn thẳng tuyến mặt trận nhưng không thành công. Theo Tổng tham mưu trưởng quân đội Đức Quốc xã, tướng Franz Halder, cuộc chiến đấu trong khu vực Yelnya đã trở thành một ví dụ điển hình của dạng "chiến tranh hầm hào". Bộ tư lệnh Đức đã có thể rút các sư đoàn xe tăng ra khỏi chỗ lồi Yelnya và thay vào đó là các sư đoàn bộ binh.
Sau khi nhiều lần không thành công trong việc xóa "chỗ lồi Yelnya" của quân Đức, ngày 11 tháng 8 năm 1941, Tư lệnh phương diện quân Dự bị G. K. Zhukov đã ra lệnh cho thiếu tướng K. I. Rakutin chấm dứt các cuộc tấn công vỗ mặt và bắt tay vào việc chuẩn bị kỹ hơn để tổ chức một cuộc tấn công mới.
Bố trí binh lực của Đức

Về phía quân đội Đức Quốc xã, khu vực Yelnya thuộc địa đoạn mặt trận của Tập đoàn quân dã chiến 4 do tướng Günther von Kluge chỉ huy. Trên tuyến đầu của khu vực Yelnya, quân đội Đức Quốc xã bố trí (từ Bắc xuống Nam) sư đoàn xe tăng 10, sư đoàn SS "Đế chế", sư đoàn bộ binh 268 và tiểu đoàn xung kích 202. Tuy nhiên, vào trước khi chiến dịch khởi sự, những đơn vị này được thay thế bằng sư đoàn bộ binh 137, sư đoàn bộ binh 78 và sư đoàn bộ binh 292. Riêng sư đoàn bộ binh 268 vẫn giữ nguyên vị trí. Các đơn vị này có tổng quân số khoảng 7 vạn người (chiếm 1/3 quân số của quân đoàn 20) với 500 pháo và Tiểu đoàn xung kích 202 được trang bị súng StuG-40 III. Cứ điểm tuyến đầu phía bắc do sư đoàn bộ binh 15 (Đức) phòng thủ. Còn cứ điểm phía Nam do sư đoàn bộ binh 7 (Đức) phòng thủ. Mặc dù tướng Heinz Guderian đề nghị rút quân khỏi vùng này từ ngày 4 tháng 8 nhưng trong một cuộc họp giữa Hitler và các tướng lĩnh của Cụm tập đoàn quân Trung tâm tại Novy Borisov, đề nghị của ông đã bị bác bỏ.
Ngày 15 tháng 8, Thống chế Fedor von Bock, tư lệnh Cụm tập đoàn quân Trung tâm đã viết trong nhật ký của ông ta:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Rất khó để đưa ra một giải pháp cuối cùng cho vấn đề này. Lựa chọn nào tốt hơn: giữ được chỗ lồi này hoặc rời bỏ nó. Nếu người Nga tiếp tục tấn công vào chỗ lồi và sau đó giữ được nó thì họ sẽ chiếm lợi thế. Nếu họ ngừng các cuộc tấn công, mà cũng rất có thể như vậy, thì việc chiếm giữ mũi đất nhô về phía Đông này thì không những sẽ tạo nên một bàn đạp cho các cuộc tấn công phát triển của chúng tôi trên hướng đông, mà còn tạo ra cơ hội để khống chế các giao lộ đường sắt trong khu vực Smolensk và đường bộ cao tốc Smolensk - Moskva. | ” |
— Fedor von Bock,