stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Poloni

Đừng nhầm lẫn với Plutoni.
Poloni  là nguyên tố hóa học với ký hiệu hóa học là  Po  và số nguyên tử 84. Polonium nằm trong nhóm 16, chu kì 6.  Một kim loại phóng xạ hiếm và không có đồng vị bền , poloni về mặt hóa học tương tự như selen và tellur, mặc dù đặc tính kim loại của nó tương tự thalli, chì và bismuth.  Do chu kỳ bán rã ngắn của tất cả các đồng vị của nó, sự xuất hiện tự nhiên của nó chỉ giới hạn ở những vết nhỏ của polonium-210 (với chu kỳ bán rã 138 ngày) trong  quặng urani , vì nó có mặt trong chuỗi phân rã phóng xạ của urani-238 và chuỗi phân rã của radi-226 . Mặc dù các đồng vị tồn tại lâu hơn một chút, chúng khó sản xuất hơn nhiều. Ngày nay, polonium thường được tạo ra với số lượng miligam bằng cách chiếu xạ neutron vào bismuth. Do tính phóng xạ mạnh của nó, dẫn đến sự phân giải phóng xạ của các liên kết hóa học và sự tự đốt nóng phóng xạ, hóa học của nó hầu như chỉ được khảo sát trên quy mô vết.
Một vài số liệu

Nhiệt độ nóng chảy: 254 °C
Nhiệt độ sôi: 962 °C
Năng lượng liên kết phân tử: 812,1 kJ/mol
Nguồn gốc tên gọi

Poloni là nguyên tố phóng xạ được hai vợ chồng nhà hoá học Marie Curie và Pierre Curie phát hiện cùng với nguyên tố phóng xạ khác là radi ở trong quặng urani vào năm 1898. Nguyên tố được đặt tên là poloni để ghi nhớ tổ quốc của bà Marie (polinia trong tiếng Latinh là Ba Lan). Bà muốn cho quốc gia này được thế giới chú ý đến vì đang bị cả Nga, Phổ và Áo cai trị thời bấy giờ.
Ứng dụng-Điều chế

Đồng vị Po210 được dùng để làm nguồn hạt alpha. Có thể điều chế trong lò phản ứng nguyên tử (với lượng mg hoặc g) khi bắn chùm neutron vào bismuth.
Tính chất

Poloni thể hiện rõ nhất tính kim loại trong nhóm VIA, vì thế nó tác dụng được với axit.
Tính chất > Đồng vị

Bài chi tiết: Đồng vị của Polonni
Poloni có 33 đồng vị, tất cả chúng đều là đồng vị phóng xạ. Chúng có khối lượng nguyên tử từ 188 đến 220 u.210Po (chu kỳ bán rã 138,4 ngày) là đồng vị phổ biến nhất.209Po (chu kỳ bán rã 103 năm) và 208Po (chu kỳ bán rã 2,9 năm) có thể tạo ra từ việc bắn phá hạt alpha, proton hoặc deuteron đối với chì hoặc bismut trong máy gia tốc.
210Po phát ra tia alpha có chu kỳ bán rã 138,4 ngày tạo ra đồng vị con bền nhất là 206Pb. 1 mg210Po phát ra các hạt alpha/1 giây bằng với lượng hạt alpha phát ra từ 4.5 gram 226Ra. Một ít curie (1 curie tương đương 37 gigabecquerels, 1 Ci = 37 GBq) của 210Po phát ra ánh sáng màu xanh do chúng làm kích thích không khí xung quanh. Một gram 210Po sinh ra 140 W năng lượng. Do nó phát ra nhiều hạt alpha, loại hạt bị ngăn chặn trong một khoảng cách rất ngắn trong môi trường đặc và giải phóng năng lượng, 210Po đã được sử dụng như nguồn nhiệt nhỏ để phát điện cho tế bào nhiệt điện trong các vệ tinh nhân tạo.
Tính chất > Trạng thái rắn

Poloni là nguyên tố phóng xạ có hai đồng phân kim loại. Đồng phân anpha là một ví dụ duy nhất được biết đến ở dạng cấu trúc tinh thể lập phương đơn giản trong một nguyên tử đơn, với cạnh dài 335,2 picometer; dạng beta có cấu trúc trực thoi. Cấu trúc của poloni được đặc trưng hóa bởi nhiễu xạ tia X và nhiễu xạ electron.
210Po (là dạng phổ biến như 238Pu) có khả năng hóa hơi để trở thành dạng khí dễ dàng: nếu một mẫu poloni dạng này được nung trong không khí đến 55 °C (131 °F), 50% của nó hóa hơi trong 45 giờ để tạo thành phân tử Po2, mặc dù điểm nóng chảy của nó là 254 °C (489 °F) và điểm sôi là 962 °C (1.764 °F).
Tác động sinh học - Độc tính

Polonium rất nguy hiểm và không có vai trò y sinh học. Một đồng vị của nguyên tố Polonium, Polonium-210 là một chất cực độc, chỉ cần một lượng rất nhỏ cũng đủ để gây chết người. Polonium-210 gây chết người bởi nó phóng ra hạt alpha với năng lượng đủ để phá hủy cấu trúc gen của tế bào. Polonium -210 không được dùng cho phóng xạ y học như các đồng vị caesium-137 hoặc cobalt-60.
Tác động sinh học - Độc tính > Phơi nhiễm Polonium-210

Nạn nhân đầu tiên của chất phóng xạ Polonium chính là con gái của Marie Curie, Irene Joliot Curie. Cô Irene đã qua đời 10 năm sau khi xảy ra một tai nạn trong phòng thí nghiệm do chứng leukemia. Hiện nay, mức sản xuất Polonium trên thế giới chỉ vào khoảng 100 gram với mục đích ứng dụng vào việc khử bụi trong các kính hiển vi điện tử và trong các cân tiểu li siêu chính xác.
Đứng về phương diện độc tố học, chất phóng xạ tạo ra những nguyên tử có khả năng ức chế tế bào của cơ thể con người, điện hoá các tế bào trên và sau cùng tiêu huỷ chúng. Đối với việc tiếp nhiễm do phóng xạ thiên nhiên ở nồng độ thấp, các tế bào bị điện hoá được cơ thể tái tạo lại sau đó, do đó nguy cơ bị ngộ độc không xảy ra.
Tuy nhiên, khi cơ thể tiếp nhiễm một số lượng lớn phóng xạ như trường hợp của Litvinenko, cơ thể không thể tự hàn gắn và trấn áp cùng thay thế các tế bào đã bị huỷ diệt, từ đó nguy cơ tử vong rất cao. Các loại tế bào trong cơ thể bị ảnh hưởng trực tiếp và bị nhiễm độc là bạch cầu và tế bào sinh sản hồng cầu.
Sự thiếu hụt tế bào trong cơ thể là dấu hiệu đầu tiên của sự phơi nhiễm phóng xạ; sau đó, tế bào ruột non bị xâm nhập tạo ra sự nôn mửa kéo theo cơ thể bắt đầu bị mất nước.
Thời gian sau đó, tuỳ theo mức độ phơi nhiễm và loại phóng xạ (có chu kì bán rã khác nhau), phóng xạ bắt đầu tàn phá các mô cứng và mềm qua các triệu chứng như:
- Nhức đầu
- Hơi thở dồn dập
- Tim đập nhanh
- Ho khan (không có đàm)
- Lồng ngực bị đau từng cơn
- Da chuyển sang màu sậm
- Ở phần dưới da và bất cứ nơi nào trong cơ thể đều xuất hiện những hạt máu nhỏ do các tĩnh mạch bị vỡ ra
- Xuất hiện chứng thiếu máu trầm trọng
Nghiêm trọng hơn, nếu bị phơi nhiễm khoảng 10 Gray (Gy- đơn vị phóng xạ), nạn nhân có thể tử vong trong vòng hai đến bốn tuần. Cường độ của mức phóng xạ phơi nhiễm cho phép chúng ta có thể ước tính được mức nguy hại đến nạn nhân như sau:
- Nếu cơ thể bị phơi nhiễm 100 Roentgen, các triệu chứng do phơi nhiễm phóng xạ bắt đầu xuất hiện.
- Nếu cơ thể bị phơi nhiễm khoảng 400 Roentgen, nửa phần cơ thể có thể bị liệt
- Nếu cơ thể bị phơi nhiễm khoảng 100.000 Roentgen, nạn nhân bị hôn mê tức khắc và chết trong vòng một tiếng đồng hồ.
Đơn vị đo lường phóng xạ gồm:
- Roentgen: lượng phóng xạ phóng thích do tia gamma trong 1 cm³ không khí, ký hiệu là R
- Rad: lượng phóng xạ phơi nhiễm, là đơn vị dùng để ước tính lượng phóng xạ có trong cơ thể
- Gray: Ký hiệu là Gy, là đơn vị chuẩn quốc tế (SI) tương đương với 100 Rad
Tác động sinh học - Độc tính > Cơ chế của sự phơi nhiễm Polonium-210

Qua trường hợp của Litvinenko, ảnh hưởng sinh hoá học lên cơ thể của các đồng vị phóng xạ được soi rọi rõ ràng hơn vì trước đây, việc phơi nhiễm phóng xạ với liều lượng cao chỉ được diễn đạt qua tính toán và ước tính.
Polonium-210 là hoá chất đã từng được dùng để chế bom nguyên tử phân hạch(fission) các tia alpha. Những tia này có chu kì bán rã (half life) là 138 ngày. Nguyên tố Polomium-210 sau khi tách rời tất cả tia alpha, sẽ biến thành nguyên tố chì bền vững (Lead-206) và nhân Helium cùng phóng thích ra 5,3 MeV năng lượng.
Tia alpha rất dễ dàng bị ngăn chặn bởi một mảnh giấy mỏng, do đó Polonium-210 chỉ độc hại một khi đã xâm nhập vào bên trong cơ thể qua đường hô hấp hoặc do nuốt phải
Nếu Litvinenko uống vào 1 ug Po-210 dưới dạng muối citrate hay chloride (đã được các nhà khoa học phỏng đoán), thì có khoảng 3.1015 (3 ngàn ức) đồng vị phóng xạ đã vào cơ thể ông ta, một lượng đồng vị đủ để cho hàng trăm đồng vị kết hợp với mỗi tế bào của cơ thể. Ở mỗi điểm đến của tia alpha, chúng để lại một số năng lượng lớn trong một vùng nhỏ của tế bào, căn cứ vào kết quả nghiên cứu của GS Roger Howell thuộc Đại học Y khoa. Mỗi tia alpha sẽ ngăn cách tế bào tạo thành một chuỗi gốc (radical) lần lần thiêu huỷ protein của cơ thể cũng như gây thương tổn đến các chuỗi DNA.
Litvinenko qua đời sau 22 ngày bị đầu độc, theo TS Wiley Jr. thuộc Radiation Emergency Assistance Center, Tennessee, có lẽ đến từ nguyên do là các tia alpha đã phá huỷ các tế bào gốc trong tuỷ xương. Hiện tượng này làm mất sự cân bằng của số lượng hồng cầu và ảnh hưởng đến các tế bào trong hệ miễn dịch của cơ thể.
Tác động sinh học - Độc tính > Phương pháp chữa trị

Trong giai đoạn đầu sau khi bị phơi nhiễm, thuốc chống nôn mửa và các loại thuốc giảm đau có thể được sử dụng để chống lại các dấu hiệu ban đầu qua ảnh hưởng của phóng xạ. Còn các ảnh hưởng tiếp theo, cần phải có thuốc kháng sinh mạnh trong việc trị liệu. Và nạn nhân cần phải được truyền máu để chống lại bệnh thiếu máu (anemia).
Thông thường trong những tai nạn về phóng xạ, như trường hợp ở  Liên bang Nga cách đây hơn 20 năm, ảnh hưởng của phóng xạ vẫn còn tiếp tục, và các chứng bệnh kể trên vẫn còn hiện diện. Các cơ quan trong cơ thể bị ảnh hưởng dài hạn như các tuyến nội tiết (endocrine) và tuyến hormone bài tiết (hormone secreting).
Tại Chernobyl, số lượng nạn nhân bị ung thư tuyến giáp trạng (thyroid) ở Belarus, quốc gia bị ảnh hưởng nặng nhất, tăng gấp 100 lần 20 năm sau khi tai nạn xảy ra.
Về các bệnh liên quan đến thần kinh, theo kết quả UNICEF công bố là bệnh rối loạn (disorder) về xương, bắp thịt tăng 43%, về mắt tăng 62%. Đặc biệt trong trường hợp tai nạn Chernobyl, TS George Vargo, thuộc Chương trình An toàn Hạch nhân Quốc tế (INSP) thuộc LHQ đã ra một khuyến cáo là hiện tượng suy dinh dưỡng và việc không đủ phương tiện y khoa để chữa trị như trường hợp ở Belarus cũng có thể là nguyên nhân của sự gia tăng số lượng nạn nhân, ngoài ảnh hưởng chính là do phơi nhiễm phóng xạ.
Riêng về ảnh hưởng đến các thế hệ về sau, hiện tại, các khoa học gia vẫn còn đang tranh cãi về ảnh hưởng của phóng xạ lên hệ thống di truyền vì DNA của người bị phơi nhiễm bị biến đổi và chuyển qua các thế hệ tiếp nối. Điều này đã được chứng minh, nhưng vẫn chưa có báo cáo khoa học nào về vấn đề này đối với nạn nhân ở và trong thời Thế Chiến thứ Hai.
Dạng alpha của poloni rắn.
Cuộc sống thường ngày
Trong văn hoá

Trong văn hoá có nhiều tác phẩm có chủ đề về cuộc sống hàng này như:
Quà tặng cuộc sống
Đời thường
Cuộc sống thường nhật của bác sĩ Selivanova
Niềm vui của nhà ta
Geflügeltes Wort
Chú thích

↑  Roger Silverstone (1994), Television and Everyday Life, p. 18-19
↑  Felski, Rita (1999). The Invention of Everyday Life (PDF). London: Lawrence & Wishart. tr. 15–31. ISBN 9780853159018. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 27 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2014.
1 2  Lefebvre, Henri (1984). Everyday life in the modern world. New Brunswick, N.J., U.S.A.: Transaction Books. tr. 38. ISBN 978-0878559725.
↑  Coser, Lewis A. biên tập (2012). The idea of social structure : papers in honor of Robert K. Merton. New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers. ISBN 978-1412847414.
↑  Wyer/Bargh 1997, p. 2.
↑  “Introduction: From the Profane to the Mundane”, At Home with Pornography, New York University Press, tr. 1–31, 31 tháng 12 năm 2021, doi:10.18574/nyu/9780814743997.003.0004, ISBN 9780814743997, truy cập ngày 29 tháng 11 năm 2022
↑  Marie Gillespie and Eugene McLaughlin (2008), Media and the Shaping of Public Attitudes, p. 8
↑  Elizabeth Rosdeitcher (2006), "The Rhetoric of Everyday Life", Humanities, Then and Now 29, no. 1 (Fall).
↑  Elizabeth Rosdeitcher (2006), "The Rhetoric of Everyday Life", Humanities, Then and Now 29, no. 1 (Fall).
Đọc nhật báo thường ngày để có thêm ngôn từ kết nối, đó là cách tương tác với thế giới
Triều Taungoo

Đối với các định nghĩa khác, xem Taungoo (định hướng).
Phạm vi của vương quốc Taungoo
Triều Taungoo hay Toungoo (tiếng Myanmar: တောင်ငူခေတ်, phiên âm quốc tế: tàuɴŋù kʰiʔ; Hán-Việt: Đông Hu 東吁) là một trong những triều đại vĩ đại nhất trong lịch sử Myanmar. Các vua triều Taungoo đã lần thứ hai thống nhất đất nước Myanmar. Taungoo là gọi theo tên kinh đô đầu tiên của triều đại này, hiện là thành phố Taungoo, vùng Bago.
Thư mục

Victor B. Lieberman, "Burmese Administrative Cycles: Anarchy and Conquest, c. 1580–1760", Princeton University Press, 1984.
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  LCCN: sh2009008441
Aphredoderus sayanus

| Cá pecca cướp biển |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Actinopterygii
Bộ (ordo): Percopsiformes
Họ (familia): Aphredoderidae Bonaparte, 1846
Chi (genus): Aphredoderus Lesueur in Cuvier & Valenciennes, 1833
Loài (species): A. sayanus
Danh pháp hai phần
Aphredoderus sayanus (Gilliams, 1824) 
Cá pecca cướp biển, tên khoa học Aphredoderus sayanus, là một loài cá nước ngọt của bộ Percopsiformes. Loài cá nhỏ này (dài 14 cm (5,5 in) có nguồn gốc ở nửa phía đông của Bắc Mỹ. Nó có màu nâu sẫm, đôi khi với một sọc tối gần gốc đuôi. Một nét độc đáo của loài cá này là vị trí lỗ huyệt sếp ở phía của nó, phía dưới đầu, trước vây chậu. Vị trí này cho phép con cái đặt trứng của chúng chính xác hơn vào khối rễ cây.
Cá pecca cướp biển có liên quan đến cá hồi-pecca, nhưng chỉ một cách lỏng lẻo, nó là, ví dụ, loài duy nhất trong họ của chúng: Aphredoderidae. Tên cụ thể sayanus là để tưởng nhớ nhà tự nhiên học Thomas Say.
Cá pecca cướp biển, Aphredoderus sayanus, là một loài cá nước ngọt thường sinh sống vùng nước ven biển dọc theo bờ biển phía đông của Mỹ và các khu vực tù túng của thung lũng Mississippi. Loài này thường được tìm thấy phía dưới cùng của môi trường sống nước ấm với dòng chảy chậm. Những con cá này thường sống đơn độc, với một sự thèm ăn thịt và chủ yếu là về đêm. Cá pecca cướp biển được biết đến tiêu thụ các loại thức ăn bao gồm ấu trùng muỗi, amphipods, palaemonetes, cá nhỏ, ấu trùng chuồn chuồn và ruồi đá, giun đất.
Chú thích

↑  Cohen, Daniel M. (1998).  Paxton, J.R. & Eschmeyer, W.N. (biên tập). Encyclopedia of Fishes. San Diego: Academic Press. tr. 129. ISBN 0-12-547665-5.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách biên tập viên (liên kết)
↑  Boltz,J.M., and J.R. Stauffer Jr. 1986. Branchial brooding in the Pirate Perch, Aphredoderus sayanus(Gilliams). Copeia 1986:1030-1031.
↑  Parker, N.C., and B.A. Simco. 1975. Activity patterns, feeding and behavior of the Pirate Perch,Aphredoderus sayanus. Copeia 1975:572-574.
Ó bụng xám

| Ó bụng xám |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp bị đe dọa  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Accipitriformes
Họ (familia): Accipitridae
Chi (genus): Accipiter
Loài (species): A. poliogaster
Danh pháp hai phần
Accipiter poliogaster
 
Accipiter poliogaster là một loài chim trong họ Accipitridae.
Phân bố và môi trường sống

Ó bụng xám có phạm vi phân bố rộng nhưng phân tán ở các khu rừng thường xanh nhiệt đới ở vùng đất thấp Nam Mỹ ở độ cao 250-500m trên mực nước biển. Loài này hiện diện ở phía bắc và phía đông Colombia, miền nam Venezuela, hai Guyanas, Suriname, phía đông Ecuador, trung và đông Peru, Amazon Brazil, phía bắc Bolivia, phía đông Paraguay và đông bắc Argentina. Ở Ecuador, sự xuất hiện của ó bụng xám là rất nhiều và chỉ được quan sát thấy trong môi trường sống hoang sơ của rừng. Ở Guyana thuộc Pháp, ó bụng xám đã được quan sát thấy ở tán dưới của cả rừng nguyên sinh và rừng đã khai thác gần đây. Ó bụng xám cũng được cho là vô tình có mặt ở Costa Rica, với chim trưởng thành đầu tiên được quan sát ở đây vào năm 2014 sau khi báo cáo chỉ có cá thể chưa thành niên. Loài này có thể được mở rộng phạm vi của nó vào Costa Rica với sự gia tăng trong đất bị xáo trộn của con người, mà diều hâu này dường như chịu đựng như là một môi trường sống làm tổ. Dọc theo rừng mưa nhiệt đới, ó bụng xám cũng được tìm thấy trong các khu rừng ven sông, rừng cây dày đặc khác và đôi khi trong rừng thứ sinh. Tổng diện tích phân bố ước tính là 7490000 km2.
Mặc dù nó thường được coi là loài định cư trong phạm vi phân bố, một phần hoặc toàn bộ quần thể di cư đã được ghi nhận, với sự di cư úc từ phía nam về xích đạo vào mùa đông được báo cáo xảy ra từ tháng 3 đến tháng 6. Ở Ecuador, nó đã được nhìn thấy quanh năm và do đó được coi là một thường trú nhân ở đây (Global Raptor Information Network, 2012); và đã từng quan sát hơn 500m trên mực nước biển tại San Isidro.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
1 2  Walker B, Stotz DF, Pequeno T, Fitzpatrick JW. 2006. Birds of the Msanu Biosphere, pp 23-49: in Patterson BD, Sotz DF, Solari S, eds. Mammals and Birds of the Manu Biosphere Reserve, Peru. Fieldiana: Zoology n.s., No. 110.
↑  Ferguson-Lees J, Christie DA. 2001. Raptors of the World. Houghton Mifflin, Boston, Massachusetts.
↑  Araya-H D, Contreras C, Sandoval L. 2015. Grey-bellied hawk, Accipiter poliogaster (Temminck, 1824) (Accipitriformes: Accipitridae), in Costa Rica. Check List 11: 1559
↑  Chesser RT, Banks RC, Barker FK, Cicero C, Dunn JL, Kratter AW, Lovette IJ, Rasmussen PC, Remsen JV, Rising JD, Stotz DF, Winker K. 2011. Fifty-second supplement to the American Ornithologists’ Union checklist of North American birds. The Auk 128: 600-613.
1 2  BirdLife International. 2016. Accipiter poliogaster. The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22695453A93510396. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22695453A93510396.en
↑  Ridgely RS, Greenfield PJ. 2001. The Birds of Ecuador. Comstock Publications, Ithaca, New York.
↑  Howell SNG. 2002. Additional information on the birds of Ecuador. Cotinga 18: 62–65
↑  Thiollay JM. 1994. Family Accipitridae (Hawks and eagles). Pages 52-205 in: Handbooks of the Birds of the World. Volume 2 (J. del. Hoyo, A. Elliot, and J. Sargatal Editors). Lynx Edicions, Barcelona, Spain.
↑  Bildstein KL, Zalles J, Ottinger J, McCarty K. 2000. Conservation biology of the world’s migratory raptors: status and strategies. In: Chancellor RD, Meyburg B-U. 2000. Raptors at Risk. WWGBP/Hancock House.
Boronia corynophylla

| Boronia corynophylla> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Sapindales
Họ (familia): Rutaceae
Chi (genus): Boronia
Loài (species): B. corynophylla
Danh pháp hai phần
Boronia corynophylla Paul G.Wilson, 1998 
Boronia corynophylla là một loài thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương. Loài này được Paul G.Wilson mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Boronia corynophylla”. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
Lydomorphus janczyki

| Lydomorphus janczyki> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Meloidae
Chi (genus): Lydomorphus
Loài (species): L. janczyki
Danh pháp hai phần
Lydomorphus janczyki Kaszab, 1959 
Lydomorphus janczyki là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Kaszab miêu tả khoa học năm 1959.
Chú thích

↑  Meloidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010
Trần Nguyên Hãn, thành phố Bắc Giang

Đối với các định nghĩa khác, xem Trần Nguyên Hãn (định hướng).
Trần Nguyên Hãn là một phường cũ thuộc thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.
Địa lý

Phường Trần Nguyên Hãn có diện tích 0,87 km², dân số năm 2023 là 11.950 người, mật độ dân số đạt 13.735 người/km².
Lịch sử

Trước tháng 8 năm 1945, phường Trần Nguyên Hãn thuộc đất của tổng Thọ Xương, huyện Bảo Lộc, phủ Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang xưa.
Ngày 3 tháng 5 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 130-HĐBT về việc thành lập phường Nhà Máy Phân Đạm trên cơ sở dân cư chủ yếu là công nhân nhà máy Phân Đạm hoá chất Hà Bắc của xã Thọ Xương.
Ngày 24 tháng 5 năm 1989, UBND tỉnh Hà Bắc ban hành Quyết định số 419/QĐ-UBND về việc đổi tên phường Phân Đạm thành phường Trần Nguyên Hãn.
Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 103-CP về việc sáp nhập 36 ha diện tích tự nhiên và 6.060 nhân khẩu của phường Ngô Quyền vào phường Trần Nguyên Hãn quản lý.
Phường Trần Nguyên Hãn có 66 ha diện tích tự nhiên và 11.437 nhân khẩu.
Ngày 28 tháng 9 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1191/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, xã giai đoạn 2023 – 2025 của tỉnh Bắc Giang (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 0,87 km² và quy mô dân số là 11.950 người của phường Trần Nguyên Hãn vào phường Ngô Quyền.
Chú thích

1 2  Quyết định số 419/QĐ-UBND ngày 24-5-1989 của UBND tỉnh Hà Bắc.
1 2 3 4 5  “Nghị quyết số 1191/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2023 – 2025”. Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam. 28 tháng 9 năm 2024. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2024.
↑  Tổng cục Thống kê
1 2 3  UBND, Đảng cộng sản Việt Nam, Thành ủy thành phố Bắc Giang (2005). Địa chí thành phố Bắc Giang (PDF). Đại học Michigan: Ban tuyên giáo Thành ủy Bắc Giang và Trung tâm UNESCO thông tin tư liệu lịch sử và văn hóa Việt Nam. tr. 294.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
↑  Quang Ân Nguyễn, Xuân Cần Nguyễn, Bắc Giang (Vietnam: Province). UBND tỉnh Bắc Giang (2002). Địa chí Bắc Giang từ điển. Sở văn hóa thông tin Bắc Giang và Trung tâm Unesco thông tin tư liệu lịch sử và văn hóa Việt Nam. tr. 731.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
↑  “Quyết định số 130-HĐBT ngày 3-5-1985 của Hội đồng Bộ trưởng về việc điều chỉnh địa giới một số huyện và thị xã thuộc tỉnh Hà Bắc”.
↑  Nghị định số 103-CP ngày 29/08/1994 của Chính phủ về việc phân vạch, điều chỉnh địa giới hành chính xã, phường, thị trấn thuộc các huyện Yên Thế, Yên Dũng và thị xã Bắc Giang, tỉnh Hà Bắc.
↑  Quang Ân Nguyễn, Xuân Cần Nguyễn, Bắc Giang (Vietnam: Province). UBND tỉnh Bắc Giang (2006). Địa chí Bắc Giang: Lịch sử và văn hóa. Sở văn hóa thông tin Bắc Giang và Trung tâm Unesco thông tin tư liệu lịch sử và văn hóa Việt Nam. tr. 105, 106.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)