Kinh tế Bắc Triều Tiên
Ngoại thương > Trung Quốc

Trung Quốc là nước có mối quan hệ giao thương chặt chẽ với CHDCND Triều Tiên. Là nền kinh tế bị cô lập nhưng hoạt động giao thương của CHDCND Triều Tiên vẫn sôi động thông qua các công ty trung gian tại Trung Quốc, dù không được thừa nhận nhưng kinh tế tư nhân tại đây vẫn âm thầm phát triển, kinh tế quốc gia này ngày càng gắn chặt với đồng minh Trung Quốc. Trong quan hệ kinh tế, Trung Quốc là đồng minh quan trọng nhất và nhà tài trợ chính cho nền kinh tế CHDCND Triều Tiên. Triều Tiên vẫn là lợi ích cốt lõi hàng đầu của Trung Quốc. Khi CHDCND Triều Tiên ngày càng bị cô lập thì CHDCND Triều Tiên lại càng phụ thuộc vào Trung Quốc dẫn đến Trung Quốc vừa là nguồn chi viện lớn nhất cho CHDCND Triều Tiên, vừa là đối tác thương mại lớn nhất của nước này, mỗi khi nền kinh tế CHDCND Triều Tiên gặp khó khăn, lãnh đạo của CHDCND Triều Tiên lại phải cần sự hỗ trợ lương thực và dầu mỏ từ phía Trung Quốc trong việc giảm nhẹ các khó khăn kinh tế cũng như sự thiếu hụt lương thực, một hệ quả của những lệnh cấm vận quốc tế nhằm vào các chương trình hạt nhân của nước này.
Trung Quốc đã xây một tuyến đường cao tốc qua tỉnh Cát Lâm ở Đông Bắc, giáp với biên giới CHDCND Triều Tiên nhằm thúc đẩy quan hệ kinh tế giữa hai vùng, những khoản đầu tư đó là một phần chiến lược bình ổn biên giới với CHDCND Triều Tiên, tránh việc người dân nước này tràn sang Trung Quốc và nâng cao mức sống của họ, việc này còn giúp Trung Quốc phát triển các tỉnh nghèo phía Đông Bắc bằng cách đảm bảo tài nguyên năng lượng và khoáng sản xuyên biên giới. Trung Quốc khuyến khích các doanh nghiệp của mình sang CHDCND Triều Tiên, năm 2009, Hàng ngàn doanh nghiệp Trung Quốc đã thăm dò CHDCND Triều Tiên và có những khả quan trong kinh doanh. Hiện có khoảng 250 công ty Trung Quốc đang đầu tư tại CHDCND Triều Tiên, 70% số đó thuộc lĩnh vực khai khoáng và khoảng 90% các công ty thu được lợi nhuận từ việc kinh doanh ở CHDCND Triều Tiên. Các công ty Trung Quốc cũng hưởng đặc quyền rất lớn tại CHDCND Triều Tiên, đặc biệt là những điều khoản thương mại và vận hành cảng biển.
| Năm | Tổng kim ngạch | Ghi chú |
| --- | --- | --- |
| 1990 | Chưa thống kê | Trung Quốc cung cấp khoảng 90% nhiên liệu, 80% hàng tiêu dùng và 45% thực phẩm. chiếm gần một nửa viện trợ ra quốc tế |
| 2008 | 2,7 tỷ USD | Đạt mức kỷ lục của toàn năm |
| 2009 |  | ¾ tổng kim ngạch thương mại của Triều Tiên đến từ Trung Quốc |
| 2010 | 3,4 tỷ USD | Đạt mức 3 tỷ đô la trong 11 tháng đầu năm và 3,4 tỷ toàn năm |
| 2011 | 3,1 tỉ USD | Tăng 86%, chỉ tính đến nửa đầu năm. Tuy nhiên, giá trị thực còn cao hơn nhiều nếu tính cả việc hai quốc gia trên đổi hàng lấy hàng trong đó, Triều Tiên đã lấy quặng than và sắt để đổi lấy hàng tiêu dùng của Trung Quốc |
| 2012 | 5,9 tỷ USD | Trung Quốc chiếm tới 84% trong số 7 tỷ USD kim ngạch thương mại toàn cầu của Triều Tiên đóng góp tới 67,2% kim ngạch sản phẩm dịch vụ xuất khẩu và đóng góp 61,6% nhập khẩu của Triều Tiên |
| 2013 | Chưa thống kê | Trong 4 tháng đầu năm 2013, kim ngạch thương mại song phương đã giảm 2,5% so với cùng kỳ 2012, trong đó 3 tháng đầu năm 2013, xuất khẩu của Trung Quốc sang Triều Tiên giảm 13,8% còn 720 triệu USD |
Trung Quốc tiến hành nhiều dự án khai thác mỏ và tài nguyên tại CHDCND Triều Tiên, phần lớn nhà đầu tư là những doanh nghiệp nhỏ và vừa ở vùng Đông Bắc Trung Quốc thông qua việc cung cấp cho CHDCND Triều Tiên dầu thô, xăng và các hàng hóa công nghiệp khác để đổi lại nguồn khoáng sản dồi dào tại nước này Trung Quốc là đối tác lớn nhất trên thị trường khoáng sản CHDCND Triều Tiên và mức giá mà Trung Quốc trả cho khoáng sản của CHDCND Triều Tiên phản ánh sự thiếu cạnh tranh. Các doanh nhân Trung Quốc trả mức giá cho khoáng sản nhập khẩu từ CHDCND Triều Tiên thấp hơn nhiều so với giá mà họ trả cho các nước khác, ngược lại các sản phẩm xuất khẩu từ Trung Quốc sang CHDCND Triều Tiên được đẩy giá lên cao hơn rất nhiều so với xuất sang các nước khác Kim Jong-Un từng phàn nàn rằng tài nguyên của họ, một trong những nguồn thu ngoại tệ lớn nhất, đang bị bán với giá quá rẻ mạt và đòi giá bán cao hơn với quặng sắt, việc này không hề làm các nhà khai thác Trung Quốc hài lòng do bột sắt sản xuất ở Trung Quốc có giá 60 USD một tấn trong khi đó, giá ở CHDCND Triều Tiên chỉ là 30 USD.
Hoạt động giao thương CHDCND Triều Tiên - Trung Quốc ngày càng nhộn nhịp một điểm đặc biệt của kinh tế CHDCND Triều Tiên hiện nay. Ranh giới ngày càng mờ nhạt giữa hoạt động tạo thu nhập của nhà nước và tư nhân, vùng xám này trở nên lợi thế các công ty có thu nhập ngoại tệ ở CHDCND Triều Tiên bằng việc bán tài nguyên cho Trung Quốc và sau đó nhập khẩu hàng tiêu dùng về CHDCND Triều Tiên, kể cả rượu cognac hay xe Mercedes Yếu tố Trung Quốc ngày càng đậm nét trong quá trình thị trường hóa nền kinh tế, CHDCND Triều Tiên ngày càng có nhiều hoạt động thương mại với Trung Quốc, hoạt động ngoại thương của CHDCND Triều Tiên hầu như hoàn toàn gắn với Trung Quốc và nhờ mạng lưới các thương nhân trung gian Trung Quốc, những người giữ vai trò như môi giới giữa các công ty thương mại quốc doanh CHDCND Triều Tiên với các công ty tại Trung Quốc, CHDCND Triều Tiên không còn cần phải tìm kiếm hàng hóa trên thị trường thế giới. Tất cả những gì họ cần, từ rượu tới thiết bị nông nghiệp, chỉ cần gọi điện cho công ty phía Trung Quốc là có.
Hàng hóa Trung Quốc tràn ngập khắp CHDCND Triều Tiên, không chỉ nhiên liệu, thực phẩm mà còn đến các sản phẩm dân sinh khác như xe bus hay bồn cầu trong nhà vệ sinh, Hàng Trung Quốc được bày bán khắp nơi, Trung Quốc cung cấp dầu mỏ, lương thực và mọi thứ từ xe bus đến bồn vệ sinh. Người dân CHDCND Triều Tiên lựa chọn hoa quả nhập khẩu từ Trung Quốc, chưa kể đến hầu hết các cửa hàng và chợ bán xa xỉ phẩm tại Bình Nhưỡng đều lấy mối từ Trung Quốc. Trung Quốc liên tục xuất khẩu nhiều sản phẩm xa xỉ mà Mỹ, Liên minh châu Âu, Nhật và những nước khác hạn chế với thị trường Triều Tiên. Mặt khác, các sản phẩm hàng hiệu còn được tuồn đến Bình Nhưỡng qua đường buôn lậu từ Trung Quốc. Trung Quốc hiện đã thay Nhật trở thành nhà xuất khẩu xe hơi lớn nhất vào CHDCND Triều Tiên, từ khi Tokyo hạn chế xuất xe sang nước láng giềng vào năm 2006. và năm 2010, Trung Quốc cũng đã vượt qua Singapore, trở thành nhà xuất khẩu thuốc lá lớn nhất vào Triều Tiên
Sự phụ thuộc vào kinh tế với Trung Quốc khiến cho các nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên thêm tự tin và dám đóng cửa khu công nghiệp Kaesong mỗi khi bất đồng với Hàn Quốc dù đây là nơi giải quyết việc làm cho 53.000 công nhân viên CHDCND Triều Tiên đồng thời từ năm 2004, mỗi năm Kaesong đem về cho Triều Tiên khoản thu nhập khoảng 90 triệu USD là tiền lương nhân công và từ chối những lời đề nghị đối thoại sau đó từ Hàn Quốc. Bình Nhưỡng dám đóng cửa Kaesong là vì mức độ phụ thuộc về kinh tế vào Trung Quốc ngày càng lớn. Tuy vây có quan ngại cho rằng Sự phụ thuộc gần như hoàn toàn vào Trung Quốc chỉ mang đến tình trạng bất lợi về kinh tế cho CHDCND Triều Tiên, trong đó Trung Quốc đã mua gần hết một nửa trong số những nguồn khoáng sản trị giá 6 nghìn tỷ USD của Bình Nhưỡng Trung Quốc đang mua hết một nguồn tài nguyên thuộc về người trên bán đảo Triều Tiên với giá thấp hơn nhiều so với giá trị thực của nó, các mỏ khoáng sản của Hàn Quốc gần như bị khai thác hết và Hàn Quốc có thể hưởng lợi từ việc tiếp cận lĩnh vực khai khoáng của CHDCND Triều Tiên, đặc biệt là những kim loại đất hiếm Lĩnh vực khoáng sản của CHDCND Triều Tiên đều là để phục vụ nhu cầu của Trung Quốc, trong đó có nguồn khoáng sản và nhân công giá rẻ nhưng tay nghề khá cao, so với tại Trung Quốc
Cũng có những dấu hiệu cho thấy căng thẳng gần đây đang làm phương hại tới quan hệ kinh tế Trung-Triều do mối quan hệ với Hàn Quốc. Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc tại khu vực biên giới với CHDCND Triều Tiên đang ngày càng lo lắng khi việc tuyển dụng nhân lực giá rẻ từ quốc gia láng giềng gặp khó do chính quyền ngày càng siết chặt việc cấp visa. Thương nhân Trung Quốc thấy rõ sự siết chặt của chính quyền khi làm ăn với CHDCND Triều Tiên. Khoảng 300 phụ nữ nêu trên nằm trong số những lao động CHDCND Triều Tiên đang có mặt tại Trung Quốc để kiếm tiền về cho nền kinh tế bị cô lập của CHDCND Triều Tiên, trong khi đem đến cho các doanh nghiệp Trung Quốc nguồn nhân công giá rẻ, một trong bốn ngân hàng quốc doanh lớn nhất Trung Quốc đã tuyên bố chấm dứt mọi giao dịch với ngân hàng ngoại thương CHDCND Triều Tiên, cắt đứt "một đầu mối tài chính then chốt" trong việc hỗ trợ các hoạt động hạt nhân của CHDCND Triều Tiên. Phía Trung Quốc cũng từng thúc giục CHDCND Triều Tiên đổi mới.
Một nghiên cứu tiến hành từ năm 2007 khảo sát 250 công ty của Trung Quốc đang làm ăn kinh doanh ở CHDCND Triều Tiên đều có đánh giá tiêu cực về môi trường kinh doanh như vấn đề cơ sở hạ tầng quá nghèo nàn hay các quy định về pháp luật ở CHDCND Triều Tiên vẫn còn nhiều hạn chế. Hai trở ngại lớn nhất là vấn đề cơ sở hạ tầng ở địa phương quá yếu kém và các quy định về pháp luật ở CHDCND Triều Tiên vẫn còn mù mờ, không rõ ràng và nhiều hạn chế CHDCND Triều Tiên vẫn thiếu một khung pháp lý rõ ràng cho các nhà đầu tư. Chính sách đầu tư kém thân thiện của nước này đã khiến không ít nhà đầu tư Trung Quốc gặp rắc rối. Ví dụ như hãng khai mỏ Xiyang của Trung Quốc tố cáo phía Triều Tiên đánh cắp bí quyết, chiếm đoạt một liên doanh khai quặng với hãng này, rồi trục xuất công nhân Trung Quốc khiến họ thiệt hại nhiều triệu USD.