stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Heo mọi
Làm giả

Hiện nay, các chủ cơ sở trong nhiều năm qua bán lợn bệnh thành lợn mán đánh lừa người tiêu dùng một phần do lỗ hổng từ quy trình kiểm duyệt của các trạm thú y. khi có nghi vấn chủ cơ sở kinh doanh lợn bệnh thành lợn mán tại khu vực chợ tạm B6 Thành Công, cơ quan chức năng đã tiến hành kiểm tra xử lý. Tuy nhiên, trạm thú y quận Ba Đình chỉ tiến hành kiểm tra bằng cảm quan, không tiến hành lấy mẫu xét nghiệm theo đúng quy trình và ngay sau đó, đã kết luận đây là lợn sạch. Cơ quan chức năng tỉnh Vĩnh Phúc đã tiến hành điều tra và xử lý vi phạm tại một cơ sở giết mổ "phù phép" những con lợn bệnh thành lợn mán ở thị trấn Yên Lạc, Vĩnh Phúc.
Những con lợn gày yếu, nổi nốt đầy người bị giết thịt rồi đem thui rơm vàng óng, được bán với giá của lợn mán khắp các chợ Thủ đô. Các con lợn chỉ khoảng hơn 30 kg đầy nốt mẩn đỏ trên người, gầy yếu không thể di chuyển. 3h sáng sau khi bị chọc tiết những con lợn được lôi ngay ra đống rơm ven đường, dù đã được cạo lông, bôi phẩm màu, nhưng những vết mẩn đỏ vẫn lộ rõ. Sau 3 lần thui rơm, lợn đã vàng óng, và lên đường lên các chợ bán lợn mán ở Thủ đô.
Chú thích

↑  “Cười mếu nuôi heo kiểng Sài thành”. 24h.com.vn. 20 tháng 6 năm 2010. Truy cập 20 tháng 6 năm 2014.Quản lý CS1: địa điểm (liên kết)
↑  Thịt lợn mường xào sả ớt
1 2  “Chiêu đểu biến lợn siêu nạc thành lợn mán đặc sản”. Báo điện tử VTC News. Truy cập 15 tháng 10 năm 2015.
↑  “Thú nuôi heo đốm làm cảnh của teen Sài Gòn”. Zing.vn. 28 tháng 8 năm 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 8 năm 2010. Truy cập 20 tháng 6 năm 2014.
↑  “Megan Fox khoe heo mọi gốc Việt”. Zing.vn. 23 tháng 8 năm 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 11 năm 2011. Truy cập 20 tháng 6 năm 2014.
↑  “Rộ 'mốt' nuôi heo kiểng”. Zing.vn. 20 tháng 6 năm 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 8 năm 2010. Truy cập 20 tháng 6 năm 2014.
↑  5 quán thịt lợn mán mẹt ngon nhất Hà Nội
↑  http://vietnamnet.vn/vn/kinh-doanh/thi-truong/309647/bien-lon-benh-thanh-lon-man-lo-hong-trong-quan-ly.html
↑  http://vtv.vn/trong-nuoc/xu-ly-co-so-phu-phep-lon-benh-thanh-lon-man-20160609092847916.htm
↑  http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/tham-nhap-co-so-phu-phep-lon-benh-thanh-lon-man-c46a796112.html
Một mẹt thịt lợn mán bày bàn bao gồm các món chả nướng riềng mẻ, lòng dồi, hấp, xào xả ớt, nấu nhựa mận, ăn kèm với các loại rau củ luộc, rau gia vị, hành tím củ ngâm dấm, và đồ chấm như nước mắm với hạt dổi và ớt, muối vừng, muối ớt
Dryopteris × laschii

| Dryopteris × laschii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Dryopteridaceae
Chi (genus): Dryopteris
Loài (species): D. laschii
Danh pháp hai phần
Dryopteris × laschii E.Walter in Walter & Calle, 1939 
Dryopteris × laschii là một loài dương xỉ trong họ Dryopteridaceae. Loài này được E.Walter in Walter & Calle mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dryopteris × laschii”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Tổng giáo phận Warszawa

| Tổng giáo phận Warsaw Archidioecesis Varsaviensis Archidiecezja Warszawska |
| --- | --- |
St. John's Cathedral after the post-war reconstruction
Vị trí
Quốc gia: Ba Lan
Thống kê
Khu vực: 3.350 km2 (1.290 dặm vuông Anh)
Dân số - Địa bàn - Giáo dân: (tính đến 2014)  1,540,000  1,425,000 ( 92.5%)
Giáo xứ: 210
Thông tin
Giáo phái: Roman Catholic
Nghi chế: Latin Rite (or Roman Rite)
Thành lập: 16 tháng 10 năm 1798 (As Diocese of Warszawa)30 tháng 6 năm 1818 (Archdiocese of Warsaw)
Nhà thờ chính tòa: St. John's Cathedral, Warsaw
Lãnh đạo hiện tại
Giáo hoàng: Franciscus
Tổng giám mục: Cardinal Kazimierz Nycz
Giám mục phụ tá: Piotr Jarecki Rafał Markowski Michał Janocha
Nguyên giám mục: Marian Duś, (Auxiliary Bishop Emeritus)
Trang mạng
Website of the Archdiocese
Tổng giáo phận Warsaw là một lãnh thổ giáo hội Công giáo hoặc giáo phận ở Ba Lan bao gồm thủ đô Ba Lan. Giáo phận được lập ngày 16 tháng 10 năm 1798. Giáo phận được nâng lên thành Tổng giáo phận vào ngày 30 tháng 6 năm 1813.
A Metropolitan See, các giáo phận achragan của nó là Giáo phận Công giáo La Mã Płock và Giáo phận Công giáo La Mã Warszawa-Praga. Theo thống kê của nhà thờ, 30,4% dân số giáo phận đã tham dự một nhà thờ hàng tuần vào năm 2013. Con số này cao hơn một năm trước đó (29,8%) tuy nhiên điều đó không có nghĩa là sự tham dự của nhà thờ không giảm ở đó.
Tổng giám mục Warsaw

Đức Tổng Giám mục hiện tại, Kazimierz Nycz, trước đây là Giám mục của Koszalin-Kolobrzeg, Ba Lan, được đặt tên vào ngày 3 tháng 3 năm 2007.
Coccothrinax victorini

| Coccothrinax victorini> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
(không phân hạng): Commelinids
Bộ (ordo): Arecales
Họ (familia): Arecaceae
Chi (genus): Coccothrinax
Loài (species): C. victorini
Danh pháp hai phần
Coccothrinax victorini León 
Coccothrinax victorini là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được León mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Xã Arlington, Quận Woodbury, Iowa

| Xã Arlington Arlington Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí quận Woodbury trong tiểu bang Iowa ở Hoa Kỷ
Xã Arlington
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Iowa
Quận: Quận Woodbury
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.996
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Xã Arlington (tiếng Anh: Arlington Township) là một xã thuộc quận Woodbury, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.996 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.
Boconó (khu tự quản)

| Khu tự quản Boconó |
| --- | --- |
—  Khu tự quản  —
Municipio Khu tự quản Boconó
 
Quốc gia:  Venezuela
Bang: Trujillo
Thủ phủ: Boconó
Diện tích
 • Tổng cộng: 1.365 km2 km2 (Lỗi định dạng: giá trị đầu vào không hợp lệ khi làm tròn mi2)
Dân số (21 tháng 10 năm 2001)
 • Tổng cộng: 79.710 người
Boconó là một khu tự quản thuộc bang Trujillo, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Boconó đóng tại Boconó. Khự tự quản Boconó có diện tích 1365 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 79710 người.
Paronychia albanica

| Paronychia albanica> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Caryophyllaceae
Chi (genus): Paronychia
Loài (species): P. albanica
Danh pháp hai phần
Paronychia albanica Chaudhri, 1968 
Paronychia albanica là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng. Loài này được Chaudhri mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Ngày Nhà giáo Việt Nam

| Ngày Hiến chương Nhà giáo Việt Nam |
| --- | --- |
Tên chính thức: Ngày Nhà giáo Việt Nam
Tên gọi khác: Ngày tôn sư trọng đạo
Cử hành bởi:  Việt Nam
Bắt đầu: 20 tháng 11 năm 1958; 66 năm trước (1958-11-20) bởi FISE
Ngày: 20 tháng 11
Hoạt động:  Việt Nam
Cử hành: Nâng cao nhận thức về tôn sư trọng đạo
Liên quan đến: Ngày Nhà giáo
Tần suất: hàng năm
Ngày Nhà giáo Việt Nam (hay Ngày Hiến chương Nhà giáo Việt Nam) là một ngày kỷ niệm được tổ chức hằng năm vào ngày 20 tháng 11 tại Việt Nam. Đây chính là lễ hội của ngành Giáo dục và là Ngày Nhà giáo, ngày "tôn sư trọng đạo" nhằm mục đích để tôn vinh những người dạy học và những người trong ngành giáo dục.
Lịch sử về Ngày Nhà giáo Việt Nam

Vào Tháng 7 năm 1946, một tổ chức quốc tế các nhà giáo được thành lập ở Paris đã lấy tên là Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo viên (tiếng Pháp: Fédération Internationale Syndicale des Enseignants - FISE).
Nǎm 1949, tại một hội nghị ở Warszawa (thủ đô của Ba Lan), Liên hiệp quốc tế các công đoàn giáo viên đã soạn ra bản "Hiến chương các nhà giáo" gồm 15 chương với nội dung chủ yếu là đấu tranh chống nền giáo dục tư sản, phong kiến, xây dựng nền giáo dục trong đó bảo vệ những quyền lợi của nghề dạy học và nhà giáo, đề cao trách nhiệm và vị trí của nghề dạy học và nhà giáo. Từ ngày 9 đến ngày 11 tháng 8 năm 1954, tại Moscow, cuộc họp thứ XIX của Ủy ban hỗn hợp Liên đoàn quốc tế các nhà giáo đã nhất trí thông qua "Hiến chương các Nhà giáo" với 15 chương.
Công đoàn giáo dục Việt Nam, là thành viên của FISE từ năm 1953 đã quyết định trong cuộc họp của FISE từ 26 đến 30 tháng 8 năm 1957 tại Warszawa (hội nghị có 57 nước tham dự), lấy ngày 20 tháng 11 năm 1958 là ngày "'Quốc tế hiến chương các nhà giáo".
Ngày này lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1958 trên toàn miền Bắc Việt Nam.
Khi Việt Nam thống nhất, ngày này đã trở thành ngày truyền thống của ngành giáo dục Việt Nam. Vào ngày 28 tháng 9 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) đã ban hành quyết định số 167-HĐBT  thiết lập ngày 20 tháng 11 hằng năm là ngày lễ mang tên "Ngày Nhà giáo Việt Nam".
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Điều 1: Từ nay hàng nǎm sẽ lấy ngày 20-11 là ngày Nhà giáo Việt Nam.  Điều 2: Để ngày 20-11 có ý nghĩa thiết thực, hàng nǎm từ tháng 10 các cấp chính quyền và đoàn thể cần họp để xem xét tình hình công tác và hoạt động của đội ngũ giáo viên ở địa phương mình, kiểm điểm những việc đã làm và đề ra những việc cấn tiếp tục làm động viên đội ngũ giáo viên phát huy truyền thống tốt đẹp của giáo giới Việt Nam, rèn luyện phẩm chất và nǎng lực, làm gương sáng cho học sinh noi theo. Về phía giáo viên, cần có những hoạt động phong phú nhằm nâng cao nhận thức về vinh dự và trách nhiệm của người giáo viên trong xã hội nước ta ngày nay, từ đó mà ra sức phấn đấu làm tốt nhiệm vụ cao cả của mình. Điều 3: Việc tổ chức ngày 20-11 hàng nǎm do Ủy ban nhân dân và Hội đồng giáo dục các cấp chủ trì, có sự phối hợp các ngành giáo dục và các đoàn thể nhân dân. Các cấp các ngành cần phân công cán bộ lãnh đạo đi thǎm hỏi giáo viên, tổ chức các cuộc gặp mặt thân mật với giáo viên, nhân dịp này có thể tổ chức khen thưởng các giáo viên có thành tích. Việc tổ chức ngày nhà giáo Việt Nam cần được tiến hành trọng thể và thiết thực, tránh hình thức phô trương gây phiền hà cho học sinh và cha mẹ học sinh. Điều 4: Trong ngày 20-11 các trường có thể sắp xếp lại việc học tập và giảng dạy để giáo viên được nghỉ và tham gia các sinh hoạt của trường và địa phương. | ” |
— Nội dung quyết định số 167-HĐBT
Camaguán (khu tự quản)

| Khu tự quản Camaguán |
| --- | --- |
—  Khu tự quản  —
Municipio Khu tự quản Camaguán
 
  Hiệu kỳ
 Vị trí ở bang Guárico
Khu tự quản CamaguánVị trí ở Venezuela
Quốc gia:  Venezuela
Bang: Guárico
Thủ phủ: Luz
Diện tích
 • Tổng cộng: 1.164 km2 km2 (Lỗi định dạng: giá trị đầu vào không hợp lệ khi làm tròn mi2)
Dân số (21 tháng 10 năm 2001)
 • Tổng cộng: 18.041 người
Camaguán là một khu tự quản thuộc bang Guárico, Venezuela. Thủ phủ của khu tự quản Camaguán đóng tại Camaguan. Khự tự quản Camaguán có diện tích 1164 km2, dân số theo điều tra dân số ngày 21 tháng 10 năm 2001 là 18041 người.
Myrcia asperorum

| Myrcia asperorum> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Cực kỳ nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Eudicots
nhánh:: Rosids
Bộ:: Myrtales
Họ:: Myrtaceae
Chi:: Myrcia
Loài:: M. asperorum
Danh pháp hai phần
Myrcia asperorum Flickinger

Các đồng nghĩa
 Mitranthes macrophylla Proctor
Myrcia asperorum là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Jamaica. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.
Chú thích

1 2  World Conservation Monitoring Centre (1998). “Myrcia asperorum”. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. 1998: e.T33784A9804116. doi:10.2305/IUCN.UK.1998.RLTS.T33784A9804116.en. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2021.
1 2 3  “Myrcia asperorum Flickinger”. Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. Truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2021.
Henryk Ross

| Henryk Ross |
| --- | --- |
Nhân chứng Henryk Ross được thẩm vấn bởi Gideon Hausner trong Eichmann-Trial (1961)
Sinh: 1 Tháng 5 năm 1910
Mất: 1991
Quốc tịch: Ba Lan
Nổi tiếng vì: Nhân viên chụp ảnh cho Judenrat, Łódź Ghetto
Henryk Ross (1 tháng 5 năm 1910  –  1991) là một nhiếp ảnh gia người Ba Lan gốc Do Thái, ông đã làm việc cho Cục Thống kê của Hội đồng Do Thái trong Łódź Ghetto thời kỳ Holocaust ở Ba Lan bị chiếm đóng. Táo bạo, khi làm công việc nhiếp ảnh gia chụp hình nhân viên, Ross cũng ghi lại những hành động tàn bạo của Đức Quốc xã (chẳng hạn như treo cổ nơi công cộng) trong khi ông vẫn chính thức được chính quyền lao động Đức ân sủng.
Một phần nhiệm vụ chính thức của ông là chụp ảnh lấy danh tính. Ông đã xây dựng một sân khấu ba cấp trong studio của mình, cho phép ông chụp ảnh tối đa 12 người với một âm bản duy nhất. Mặc dù các nhà chức trách chỉ cung cấp cho ông đủ phim cho công việc được giao, thủ thuật này cho phép ông có thêm phim mà ông có thể sử dụng để chụp ảnh trái phép.
Những tấm hình không chính thức của ông bao gồm các hình chụp cuộc sống hàng ngày, các lễ kỷ niệm cộng đồng, cảnh trẻ em đang đào bới thức ăn thừa và các nhóm lớn người Do Thái bị dẫn đi trục xuất và bị chất lên ô tô. Khi khu người Do Thái bị dẹp vào mùa thu năm 1944, Ross đã chôn các tấm ảnh và phim âm bản của mình trong một chiếc hộp, hy vọng chúng có thể tồn tại như một sự ghi nhận lịch sử. Ông đã đào được chiếc hộp vào tháng 1 năm 1945, sau khi Hồng quân giải phóng Ba Lan. Phần lớn tài liệu của ông bị nước làm hư hỏng hoặc phá hủy; dù vậy, khoảng một nửa trong số 6.000 hình ảnh của ông còn dùng được.  Ross sau đó đã làm chứng trong phiên tòa xét xử Adolf Eichmann năm 1961.
Abacılar, Hani

| Abacılar |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
AbacılarVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Diyarbakır
Huyện: Hani
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 959 người
Múi giờ: UTC+3, Giờ ở Thổ Nhĩ Kỳ
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã bưu chính: 21800
Abacılar là một xã thuộc huyện Hani, tỉnh Diyarbakır, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 959 người.
Đinh Nhật Tân

Đinh Nhật Tân (1836–1887), tự Học Tiêu, hiệu Đông Bích chủ nhân, là quan viên, nhà thơ thời Nguyễn, một trong những lãnh đạo của cuộc khởi nghĩa Đồng Thông trong phong trào Cần vương.
Cuộc đời

Đinh Nhật Tân sinh năm 1836 ở thôn Thư Phủ, xã Lương Điền, huyện Đông Thành, phủ Diễn Châu, tỉnh Nghệ An (nay thuộc xã Diễn Thái, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An), thuộc dòng dõi Quốc công Đinh Thế Truyền ở Hoa Lư (Ninh Bình). Sách Hỏi đáp về cuộc khởi nghĩa Hương Khê (2008) chép rằng ông xuất thân nhà nghèo, cùng thôn với Nguyễn Xuân Ôn, mồ côi cha mẹ từ năm 16 tuổi và phải ở nhờ nhà chị gái để có tiền ăn học. Thông tin trên còn tồn nghi, khi Nguyễn Xuân Ôn là người chòm Cồn Sắt thuộc làng Văn Hiến hoặc làng Quần Phương (tên Nôm là làng Cồn Sắt), đều cùng xã Diễn Thái.
Năm 1870, ông đỗ Cử nhân dưới thời vua Tự Đức (một số nguồn ghi là năm 1871 hoặc 1878). Năm 1875, ông làm chức Hậu bổ ở tỉnh Nam Định, rồi chuyển làm Nhiếp biện ấn vụ huyện Chân Ninh (nay là huyện Trực Ninh, Nam Định). Ba năm sau, ông thăng chức Đồng tri phủ lĩnh Tri huyện huyện Nam Chân (nay là huyện Nam Trực, Nam Định). Nhờ tính cách cương trực, thanh liêm, cùng với việc ứng phó tốt với nạn hạn hán, sâu bệnh trong huyện, ông được đại thần Vũ Trọng Bình đề cử. Năm 1881, ông được bổ nhiệm làm Giám sát ngự sử đạo Yên Định.
Năm 1883, ông giữ chức Hải Phòng tham biện, đóng giữ đồn Lỗ Châu ở cửa biển Thuận An (Thừa Thiên Huế). Khi quân Pháp tấn công, ông cùng quân lính trong đồn chống trả quyết liệt nhưng không tránh khỏi thất bại. Triều đình đầu hàng, ông bỏ quan về quê.
Năm 1885, vua Hàm Nghi ban chiếu Cần vương. Đinh Nhật Tân hưởng ứng lời mời của Nguyễn Xuân Ôn, cùng với Nguyễn Nguyên Thành, Lê Doãn Nhã, Trần Quang Diệm tổ chức lễ tế cờ ở vườn Mới (Diễn Thái), tuyên bố khởi nghĩa chống Pháp. Đinh Nhật Tân được phong làm Tham biện An Tĩnh sự vụ, hàm Hồng lô tự thiếu khanh.
Cuối tháng 7 năm 1887, thủ lĩnh Nguyễn Xuân Ôn bị thực dân Pháp bắt, Đinh Nhật Tân bệnh nặng và mất trong quân sau đó một tháng.
Gia đình

Trong các cháu của của Đinh Nhật Tân, có Đinh Viết Lễ, Đinh Nhật Toản đỗ Tú tài, Đinh Viết Hòe đỗ Cử nhân.
Tác phẩm

Tác phẩm của ông chỉ còn lại ba bài thơ Tự thuật, Tại kinh cảm tác và Bính Tuất tiết đề vịnh được in trong Tổng tập văn học Việt Nam.
Vinh danh

Tên của ông được đặt cho một con đường ở thành phố Vinh (Nghệ An) và quận Cẩm Lệ (Đà Nẵng).
Chú thích

1 2 3  Tạ Phong Châu 2000, tr. 217
1 2 3 4 5  Trần Nguyên Trinh (1998). “Đinh Nhật Tân và bài sớ hặc tội hai viên quan đại thần”. Tạp chí Hán Nôm. Hà Nội: Viện Nghiên cứu Hán Nôm. 4 (37). Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2023.
↑  Đặng Việt Thủy; Đồng Kim Hải; Đậu Xuân Luận; Phan Ngọc Doãn; Nguyễn Minh Thủy (2008). Hỏi đáp về cuộc khởi nghĩa Hương Khê. Hà Nội: Nhà xuất bản Quân đội nhân dân.
1 2  Lê Sỹ Toản (1964). “Nguyễn Xuân Ôn và cuộc khởi nghĩa "Đồng Thông" ở Nghệ An (1885-1887)” (PDF). Tạp chí Nghiên cứu lịch sử. Hà Nội: Nhà xuất bản Khoa học. ? (64): 43–46.
↑  Mạc Thực Thái Doãn Chất (31 tháng 3 năm 2017). “Cụ Nguyễn Xuân Ôn – Một danh nhân xứ Nghệ”. Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2023.
↑  Thanh Thủy (9 tháng 10 năm 2011). “Bài 7: Di tích gắn với khởi nghĩa năm Giáp Tuất và phong trào Cần Vương”. Báo Nghệ An. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2023.
1 2 3 4  “Dự thảo Đề án đặt, đổi tên đường TP. Đà Nẵng năm 2016”. Báo Đà Nẵng. 17 tháng 11 năm 2016. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 3 năm 2021. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2023.
↑  Nguyễn Tâm Cẩn (16 tháng 11 năm 2023). “Thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa Đồng Thông”. Nguyệt san Sự kiện và Nhân chứng. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2023.
↑  Phạm Tuấn Vũ (30 tháng 8 năm 2016). “Dấu ấn cá nhân, xứ sở và thời đại trong thơ văn Nguyễn Xuân Ôn”. Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Nghệ An. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2023.
↑  Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV (2012). “Phần II: Các nhà khoa bảng đỗ khoa thi hương tại trường thi Nghệ An”. Khoa bảng Nghệ An - Hà Tĩnh - Quảng Bình qua tài liệu Mộc bản triều Nguyễn (PDF). Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật. tr. 278.
↑  Tạ Phong Châu 2000, tr. 218–221
Động cơ phản lực không khí
Sử dụng

Động cơ phản lực không khí được sử dụng trên máy bay phản lực, tên lửa hành trình và máy bay không người lái. Đối với động cơ rocket, chúng được sử dụng trong pháo hoa, tên lửa, du hành vũ trụ,....
Động cơ phản lực không khí cũng được sử dụng trong các mẫu xe hơi tốc độ cao, đặc biệt là trong các xe đua. Xe đua ThrustSSC chạy bằng động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt, hiện đang nắm giữ kỷ lục về tốc độ trên mặt đất.
Thiết kế động cơ phản lực không khí cũng thường được sửa đổi để hoạt động trong các lĩnh vực không liên quan đến máy bay, như tuốc bin khí công nghiệp hoặc động cơ đẩy trong hàng hải. Động cơ tuốc bin phản lực không khí được sử dụng để phát điện, để bơm nước, khí tự nhiên, hay dầu, và cung cấp lực đẩy cho tàu thủy hoặc tàu hỏa. Các động cơ tuốc bin khí công nghiệp có khả năng tạo ra công suất 50.000 mã lực. Phần lớn các động cơ này đều là được chuyển đổi từ các động cơ tuốc bin phản lực luồng dùng trong quân sự, như động cơ Pratt & Whitney J57 và J75. Cũng có những phiên bản của động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt P&W JT8D low-bypass có công suất 35.000 mã lực (HP).
Động cơ phản lực khí được phát triển thành các loại động cơ như động cơ tuốc bin trục hoặc động cơ tuốc bin cánh quạt, chúng có các thành phần cốt lõi của động cơ giống nhau, sử dụng trên máy bay trực thăng và một số loại máy bay cánh quạt.
Các loại động cơ phản lực không khí

Có nhiều loại động cơ nhưng chúng có điểm chung là sử dụng lực đẩy phản lực của luồng phụt để tiến về phía trước theo nguyên lý sức đẩy phản lực.
Các loại động cơ phản lực không khí > Động cơ lấy không khí từ khí quyển (air breathing)

Nói chung máy bay được đẩy đi bằng động cơ tuốc bin phản lực hút khí ngoài. Phần lớn các động cơ phản lực hút khí ngoài là động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt, có hiệu suất tốt ở tốc độ cận âm.
Các loại động cơ phản lực không khí > Động cơ lấy không khí từ khí quyển (air breathing) > Động cơ tuốc bin khí

Tuốc bin khí là động cơ dạng quay, theo đó lấy năng lượng từ chuyển động của dòng khí cháy trong buồng đốt. Nó bao gồm một máy nén ở đầu cùng với tuốc bin ở cuối và buồng đốt ở giữa. Trong động cơ hàng không, 3 thành phần cơ bản này thường được gọi là bộ phận "sinh khí". Có nhiều kiểu tuốc bin khí khác nhau, nhưng chúng đểu sử dụng chung hệ thống sinh khí.
Các loại động cơ phản lực không khí > Động cơ lấy không khí từ khí quyển (air breathing) > Động cơ tuốc bin khí > Động cơ tuốc bin phản lực luồng

Bài chi tiết: Động cơ tuốc bin phản lực
Một động cơ tuốc bin phản lực là một động cơ tuốc bin khí mà hoạt động bằng cách nén không khí đi qua miệng hút khí của động cơ bằng máy nén khí (dọc trục, ly tâm hoặc cả hai), trộn không khí áp suất cao với nhiên liệu, đốt cháy hỗn hợp ở trong buồng đốt, và hỗn hợp khí nóng sau đó sẽ chảy qua các cánh tuốc bin và được đẩy ra bên ngoài qua miệng xả. Các cánh quạt của máy nén khí sẽ được dẫn động bởi trục lá tuốc bin, trong khi các lá tuốc bin này chuyển động nhờ khí nóng giãn nở chảy qua nó. Động cơ sẽ chuyển đổi năng lượng của nhiên liệu thành động năng khí xả, và tạo ra lực đẩy. Tất cả lượng khí nạp vào động cơ qua cửa hút khí sẽ đi qua các cánh quạt của máy nén khí, buồng đốt, và cánh quạt tuốc bin, khác với động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt mô tả sau đây.
Các loại động cơ phản lực không khí > Động cơ lấy không khí từ khí quyển (air breathing) > Động cơ tuốc bin khí > Động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt

Bài chi tiết: Turbofan
Turbofan không giống với động cơ tuốc bin phản lực ở chỗ nó có cánh bổ sung ở phía trước của động cơ, giúp gia tốc dòng khí đi trước khi đi vào tuốc bin lõi động cơ. Động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt chủ yếu được sử dụng trên các máy bay chở khách tầm trung và tầm xa.
Động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt thường có hiệu suất vượt trội hơn động cơ tuốc bin phản lực luồng ở tốc độ cận âm, nhưng ở tốc độ lớn, đường kính của động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt lớn hơn động cơ tuốc bin phản lực luồng sẽ dẫn đến lực cản lớn hơn. Ngoài ra, trong khi bay ở tốc độ siêu âm, nhất là ở các máy bay tiêm kích quân sự, yếu tố tiêu hao nhiên liệu cao hơn của động cơ tuốc bin phản lực ít được quan tâm hơn so với các yếu tố khác, các cánh quạt do đó sẽ được thiết kế nhỏ hơn, hoặc thậm chí là không có cánh quạt ở phía trước động cơ.
Vì những khác biệt này, nên động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt thường được đặc trưng bởi tỉ lệ lượng khí chảy xung quanh động cơ/lượng khí đi qua lõi động cơ (từ nay gọi là tỉ lệ đường vòng-bypass ratio) thấp hoặc cao, (low-bypass hay high-bypass). Động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt có tỉ lệ đường vòng thấp (low-bypass), tỉ lệ này vào khoảng 2:1 hoặc thấp hơn.
Các loại động cơ phản lực không khí > Động cơ lấy không khí từ khí quyển (air breathing) > Động cơ phản lực nén khí bằng hiệu ứng búa thủy động

Động cơ nén không khí bằng hiệu ứng búa thủy động là một động cơ tương tự như động cơ tuốc bin khí, cả hai đều tuân theo chu trình Brayton. Tuy nhiên, động cơ chạy bằng tuabin khí và động cơ chạy bằng ram khác nhau ở cách chúng nén luồng không khí đi vào. Trong khi động cơ tuabin khí sử dụng các cánh quạt nén dọc trục hoặc ly tâm để nén không khí vào, động cơ ram chỉ dựa vào cửa hút khí hoặc bộ khuếch tán để nén không khí. Một động cơ ram chỉ yêu cầu vận tốc ban đầu của không khí đi vào động cơ phải lớn trước khi động cơ hoạt động. Động cơ phản lực ram là loại động cơ phản lực đơn giản nhất, do thiết kế động cơ không có một bộ phận nào chuyển động.
Động cơ phản lực dòng thẳng là một động cơ phản lực ram. Chúng rất đơn giản về mặt cơ khí, và vận hành với hiệu suất thấp hơn tất cả các động cơ tuốc bin phản lực nói chung, trừ khi phương tiện bay hoạt động ở vận tốc rất lớn.
Động cơ phản lực tĩnh siêu âm (Scramjet) khác với các động cơ khác ở chỗ chúng sử dụng buồng đốt không khí ở vận tốc siêu âm. Do đó chúng tỏ ra hiệu quả ở các phương tiện bay có vận tốc lớn hơn. Loại động cơ này vẫn đang trong quá trình thử nghiệm.