Chủ nghĩa biểu hiện

Rote Rehe II (1913—1914, Nai trong rừng II) của Franz Marc
Chủ nghĩa biểu hiện hay Trường phái biểu hiện (Expressionism) là một trào lưu nghệ thuật xuất hiện và phát triển ở châu Âu vào những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, có đặc điểm nhấn mạnh, thậm xưng trong sự thể hiện cảm tính - xúc cảm của chủ thể (thường là cảm xúc con người hoặc một nhóm người) hoặc xúc cảm của chính người họa sĩ. Những cảm xúc này thường được gây ra bởi một sự kiện đặc biệt nào đó, cũng có thể bởi sự gặp mặt-giao lưu của nhiều người hoặc sự giao lưu của những xu hướng hội họa khác nhau (như cổ điển và hiện đại).
Chủ nghĩa biểu hiện thể hiện trong nhiều dạng nghệ thuật, từ hội họa, kiến trúc cho đến văn học, thơ ca, nhạc kịch và điện ảnh.
Nguồn gốc của trường phái biểu hiện nằm trong các tác phẩm của Vincent van Gogh, Edvard Munch và James Ensor. Trong giai đoạn 1885–1900, mỗi nghệ sĩ đã phát triển một phong cách hội họa mang tính cá nhân cao bằng cách sử dụng khả năng biểu đạt của màu sắc và đường nét để khám phá các chủ đề giàu kịch tính và cảm xúc nhằm truyền tải nỗi sợ hãi, sự kinh dị, kỳ quặc hoặc đơn giản là để tôn vinh vẻ đẹp của thiên nhiên thông qua việc khắc họa cường độ ảo giác. Họ đã thoát ra khỏi sự thể hiện tự nhiên một cách đơn thuần mà thay vào đó cho thấy một quan điểm và trạng thái tâm lý chủ quan hơn. Thay vì ca ngợi, tôn vinh cái đẹp, cái hài hòa, hài lòng vơi sự ngưỡng mộ hào nhoáng, họ đề cao những suy nghĩ, cảm xúc từ sâu trong nội tâm, thể hiện sự chống đối với thực tại đầy gồ ghề và bấp bênh. Có thể thấy rõ điều này trong các tác phẩm: Sunflowers (Van Gogh), The Scream (Edvard Munch), Crucifixion (Emile Nolde)…
| x t Trào lưu nghệ thuật phương Tây |
| --- | --- |
Trung cổ:  Nghệ thuật Byzantine  Nghệ thuật Meroving  Nghệ thuật Caroling  Nghệ thuật Otto  Nghệ thuật Romanesque  Nghệ thuật Gothic (Gothic quốc tế) 
Phục hưng:  Thời kỳ đầu của hội họa Hà Lan  Thượng Phục hưng  Trường phái kiểu cách 
Thế kỷ 17:  Baroque  Caravaggisti  Cổ điển  Kỷ nguyên vàng của hội họa Hà Lan 
Thế kỷ 18:  Rococo  Tân cổ điển  Chủ nghĩa lãng mạn 
Thế kỷ 19:  Chủ nghĩa Nazarene  Chủ nghĩa hiện thực  Chủ nghĩa Lịch sử (nghệ thuật)  Biedermeier  Gründerzeit  Trường Barbizon  Tiền Raphael  Chủ nghĩa học viện  Chủ nghĩa mỹ học  Art Nouveau  Peredvizhniki  Trường phái ấn tượng  Hậu ấn tượng  Tân ấn tượng  Phân quang sắc  Pha màu theo phép xen kẽ  Cloisonnism  Peredvizhniki  Nhóm họa Nabis  Chủ nghĩa Tổng hòa  Trường phái Kalighat  Chủ nghĩa tượng trưng  Trường Hudson River 
Thế kỷ 20:  Trường Nghệ thuật Bengal  Nghệ thuật đại chúng Amazon  Lập thể  Trường phái oóc-fê  Chủ nghĩa thuần túy  Synchromism  Chủ nghĩa biểu hiện  Scuola Romana  Chủ nghĩa biểu hiện trừu tượng  Nghệ thuật động học  Neue Künstlervereinigung München  Der Blaue Reiter  Die Brücke  Khách quan mới  Dada  Trường phái dã thú  Tân dã thú  Hiện thực lập thể  Bauhaus  De Stijl  Art Deco  Op art  Wiener Schule des Phantastischen Realismus  Nghệ thuật đại chúng  Nhiếp ảnh hiện thực  Chủ nghĩa vị lai  Lối vẽ siêu hình  Trường phái Tỏa tuyến  Chủ nghĩa dòng xoáy  Trường phái Tuyệt đỉnh  Chủ nghĩa siêu thực  Color Field  Phong cách tối giản  Chủ nghĩa tối giản (nghệ thuật thị giác)  Nouveau réalisme  Hiện thực xã hội  Trừu tượng trữ tình  Tachisme  COBRA (trào lưu nghệ thuật)  Lối vẽ hành động  Phong cách Typographic Quốc tế  Fluxus  Lettrisme  Quốc tế Chữ cái  Quốc tế Tình huống  Nghệ thuật khái niệm  Nghệ thuật sắp đặt  Nghệ thuật cảnh quan đất  Nghệ thuật trình diễn  Nghệ thuật sức bền  Nghệ thuật hệ thống  Nghệ thuật video  Tân biểu hiện  Tân Dada  Nghệ thuật của dân ngoại đạo  Lowbrow (trào lưu nghệ thuật)  Nghệ thuật truyền thông mới  Nghệ sĩ Anh quốc trẻ 
Thế kỷ 21:  Art intervention  Hyperrealism (visual arts)  Tân vị lai  Chủ nghĩa mắc kẹt  Remodernism  Sound art  Superstroke  Superflat  Relational art  Video game art 
Liên quan:  Nghệ thuật hiện đại  Chủ nghĩa hiện đại  Chủ nghĩa hậu hiện đại  Nghệ thuật hậu hiện đại  Chủ nghĩa tiền phong