stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bích Chiêu
Tiểu sử và sự nghiệp

Bích Chiêu tên đầy đủ Lữ Thị Bích Chiêu, sinh ngày 24 tháng 1 năm 1942. Bà theo học tại trường THPT Bảo Lộc, Lâm Đồng và Tốt nghiệp vào năm 1960. Năm 1962 bà theo học tại trường Uk Academy Pháp bà tốt nghiệp vào năm 1967, trong gia đình có truyền thống nghệ thuật. Bố là nhạc sĩ, kịch sĩ Lữ Liên thành viên nhóm AVT, các em của bà đều là ca sĩ Anh Tú, Khánh Hà, Tuấn Ngọc, Lưu Bích. Từ nhỏ, Bích Chiêu tham gia hoạt động văn nghệ trong Đài phát thanh và hát cho Trường Thánh Mẫu (Đà Lạt). Năm 12 tuổi, bà gia nhập ban nhạc Hoa Xuân cùng ca sĩ Kim Chi, Mai Hân, Mai Hương, từ đó trở thành ca sĩ chuyên nghiệp. Chỉ trong một năm, tên tuổi Bích Chiêu nổi danh khắp tụ điểm giải trí, phòng trà với lối hát jazz đậm chất ngẫu hứng. Bích Chiêu còn cùng em trai là ca sĩ Tuấn Ngọc tạo thành đôi song ca nổi tiếng một thời.
Năm 1962, giữa lúc sự nghiệp ca hát đang ở đỉnh cao, Bích Chiêu quyết định theo đuổi sự nghiệp học tập với ngành âm nhạc cổ điển và thương mại ở Pháp. Khi du học, bà thỉnh thoảng vẫn tham gia các show, chủ yếu hát nhạc ngoại. Ca khúc gắn liền với tiếng hát của bà là bài Nỗi lòng của nhạc sĩ Nguyễn Văn Khánh. Theo lời chia sẻ của Bích Chiêu, ca khúc như gắn với cuộc đời của bà như "định mệnh" và được thể hiện nhiều lần trong các buổi biểu diễn.
Năm 2008, Bích Chiêu về Việt Nam biểu diễn và thực hiện album đầu tay tại quê nhà. Trong khoảng thời gian ở Việt Nam bà thường xuyên tham gia công việc từ thiện như dạy trẻ em cơ nhỡ hát.
Bà trải qua hai cuộc hôn nhân, lần đầu với một người đàn ông gốc Ý, có 2 người con chung. Sau đó, cuộc hôn nhân này đổ vỡ. Bà kết hôn lần thứ 2 với ông Nguyễn Văn Hải và sống cùng tại Pháp. Ngày 27 tháng 1 năm 2022, bà qua đời tại nhà riêng ở tỉnh Orléans, Pháp, hưởng thọ 80 tuổi.
Trình diễn trên sân khấu > Trung tâm Thúy Nga

| STT | Tiết mục | Thể hiện với | Chương trình | Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Nỗi lòng (Nguyễn Văn Khánh) | Solo | Paris By Night 39 | 1997 |
Orsinome

| Orsinome> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Phân ngành (subphylum): Chelicerata
(không phân hạng): Arachnomorpha
Lớp (class): Arachnida
Bộ (ordo): Araneae
Họ (familia): Tetragnathidae
Chi (genus): Orsinome Thorell, 1890
Orsinome là một chi nhện trong họ Tetragnathidae.
Chú thích

↑  Norman I. Platnick. “The World Spider Catalog, Version 13.5”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Chiến tranh Crete (1645–1669)

Chiến tranh đảo Crete (tiếng Hy Lạp: Κρητικός Πόλεμος, chuyển tự Kritikós Pólemos, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Girit'in Fethi), còn được gọi là Chiến tranh Candia (tiếng Ý: Guerra di Candia) hay Chiến tranh Ottoman–Venezia lần thứ năm, là một cuộc xung đột kéo dài từ năm 1645 đến năm 1669 giữa Cộng hòa Venezia và các đồng minh (đứng đầu trong số đó là Hiệp sĩ Malta, Lãnh địa Giáo hoàng và Pháp) chống lại Đế quốc Ottoman và Nhà nước Barbary, mục đích nhằm tranh giành đảo Crete, khi ấy đang là lãnh thổ hải ngoại lớn nhất và giàu có nhất của Venezia.
Chiến sự diễn ra ở Crete, biển Aegea và Dalmatia. Phần lớn lãnh thổ đảo Crete đã bị Ottoman đánh chiếm trong vài năm đầu nhưng thủ phủ Candia vẫn tiếp tục kháng cự trong thời gian dài. Nội bộ đế chế bất ổn và cuộc chiến ở châu Âu khiến Ottoman không có cơ hội giành thế thượng phong. Thế trận vây hãm Candia buộc cả đôi bên phải tập trung vào nguồn cung ứng. Hy vọng thắng lợi duy nhất của Venezia là việc Ottoman bị cạn kiệt nguồn tiếp trợ quân lương, do đó mặt biển trở thành chiến trường quan trọng. Trong suốt cuộc chiến, Venezia với đồng minh là Hiệp sĩ Malta, các Lãnh địa Giáo hoàng và Pháp duy trì được ưu thế trên biển, nhưng không cắt đứt được đường vận quân lương tiếp viện của Ottoman đến Crete. Chiến tranh kéo dài giáng đòn kinh tế lên Venezia vốn dựa trên giao thương với phương Đông thông qua các cảng thuộc Ottoman.
Đến thập niên 1660, Venezia đã mòn mỏi vì cuộc chiến. Ottoman liền thực hiện đợt chinh phạt lớn cuối cùng do Đại Vezir trực tiếp chỉ huy vào năm 1666. Cuộc bao vây kéo dài hơn hai năm, cuối cùng Candia phải đầu hàng. Hòa ước sau đó trả lại cho Venezia một số pháo đài đảo biệt lập gần đảo Crete và phần lãnh thổ ở Dalmatia. Mười lăm năm sau, Venezia lại phát động chiến tranh để báo thù nhưng không bao giờ lấy lại được Crete. Đến năm 1897, đảo vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Ottoman.
Sử liệu

Nguồn sử liệu chính từ châu Âu liên quan đến các sự kiện trong cuộc chiến do nhiều đối tượng khác nhau viết ra. Trong số đó có hồi ký của những người tham gia (Georg Rimpler, Ghiron Francesco Villa, François d'Aubusson de La Feuillade), báo cáo chiến trường (Da Villa, báo cáo khai chiến của Morosini, báo cáo hải chiến sơ bộ, thư từ Candia và những vùng khác), thư từ ngoại giao (như của đại sứ Morosini tại Pháp năm 1669).
Về phía Ottoman, đầu tiên là các biên niên sử có mô tả về cuộc chiến này như Lịch sử Naima, Lịch sử Silahdar Findiklili Mehmed Agha, Lịch sử Rashid, Seyahatname của Evliya Çelebi. Thứ hai là những nguồn về chính Chiến tranh đảo Cretee như "Lịch sử đảo Crete" (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Tevarih-i Cezire-i Girid) của Hasan-efendi, "Chuyện chiến dịch Candia" (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Hikayet-i Azimet-i Sefer-i Kandiye), "Lịch sử chinh phạt Candia" (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Girid Fethi Tarihi), Ravzatul Ebrar (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Ravzatü'l Ebrar), Jevahirut-Tevarih (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Cevahirü't-tevarih), "Lịch sử Fazıl Ahmed Pasha" (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Tarih-i Fazıl Ahmed Paşa).
Nguồn gốc

Năm 1211, sau Thập tự chinh thứ tư, Crete bị tước khỏi Đế quốc Đông La Mã. Đảo trở thành lãnh thổ hải ngoại đầu tiên của Venezia. Sau khi đảo Cyprus bị mất trong Chiến tranh Cyprus, Crete là đảo duy nhất còn lại của Venezia. Vị trí chiến lược khiến đảo Crete trở thành mục tiêu rõ ràng cho quân Ottoman. Diện tích rộng lớn, đất đai màu mỡ, pháo đài phòng thủ xuống cấp khiến mục tiêu này khả thi hơn Malta, nơi quân Ottoman thất bại năm 1565.
Đầu thế kỷ 17, nền kinh tế Venezia vốn dựa trên buôn bán mặt hàng gia vị, đã bị ảnh hưởng do các tuyến thương mại mới đến Ấn Độ cũng như đánh mất thị trường Đức trong Chiến tranh Ba Mươi Năm. Ngoài ra, Venezia còn bị lôi kéo vào một loạt cuộc chiến miền bắc Ý và dịch bệnh năm 1629-1631 làm cho suy yếu. Người Venezia hiểu rõ yếu điểm của mình trong quan hệ phụ thuộc thương mại vào Istanbul nên cố gắng không gây hấn với Ottoman. Trong hơn 60 năm, Venezia luôn tuân thủ thỏa thuận với Ottoman. Tất nhiên, đôi lúc cũng phát sinh một vài xung đột, như năm 1638, hạm đội Venezia tấn công hạm đội hải tặc Barbary đang trú tại cảng Vlorë của Ottoman, nã pháo cả vào thành phố. Trong cơn thịnh nộ, sultan Murad IV đe dọa xử tử tất cả người Venezia đang hiện diện trên Đế quốc Ottoman, cũng như cấm nước Cộng hòa này được sử dụng các thương cảng của mình. Tuy nhiên, khi đó sultan thời điểm đó đang tham gia chiến tranh tại Ba Tư và không muốn phân tán lực lượng. Sự cố tạm lắng khi Venezia đồng ý bồi thường 250.000 ducat.
Nguyên nhân trực tiếp

Năm 1644 vào thời Ibrahim I lại xảy ra một biến cố khác. Ngày 28 tháng 9 năm 1644, hải đội Hiệp sĩ Malta bắt giữ tàu Ottoman của thuyền trưởng Ibrahim-çelebi. Trên tàu chở trưởng hoạn quan (kyzlyar-aga) và nhiều nô lệ, mẹ con nhũ mẫu vua Mehmed IV, cùng một số cung nữ của sultan đang trên đường hành hương. Ngoài ra còn có tổng đốc Bursi Mehmed Efendi đến Mecca nhậm chức. Cả thảy có 600 đàn ông và 30 phụ nữ trên tàu. Du thuyền cần đi nhanh mà pháo thì nặng nên chỉ trang bị có bốn khẩu. Khi giáo đoàn Malta nhận được tin rằng con tàu giá trị hướng về Ai Cập mà chỉ được phòng vệ sơ sài, liền sắp sẵn sáu thuyền mai phục neo đậu trong vịnh khuất trên đảo Karpathos. Dù tại Rhodes, trưởng hoạn quan đã cảnh báo có thể gặp nguy hiểm, tàu vẫn tiếp tục hành trình. Ngay khi đến đảo Karpathos, tàu bị tấn công. Thuyền trưởng và trưởng hoạn quan bị giết, còn mẹ con nhũ mẫu do trang phục sang trọng hơn những người khác nên bị các hiệp sĩ Malta nhầm lẫn thành vợ con của sultan nên được đối xử theo nghi thức hoàng gia. 350 người bị bắt để bán làm nô lệ. Nhóm hiệp sĩ mang người đến Crete và đổ bộ lên bờ biển phía nam không có đồn gác để lấy thêm nước ngọt. Provveditore (tổng đốc) Venezia tại Crete nghe tin, đoán trước được những phức tạp có thể xảy ra nên đích thân yêu cầu họ rời đảo. Đoàn tàu cũng cố gắng cập vào các cảng khác nhau trên đảo nhưng bị từ chối thẳng. Cuối cùng, họ bỏ tàu Ottoman và trở về Malta. Như vị provveditore tiên đoán, Istanbul đã thông tri ngay cho Venezia. Hai nước đã có thỏa thuận chung về chống hải tặc và việc tàu chở đoàn tùy tùng quốc vương bị cướp hiển nhiên nằm trong điều khoản này. Một người tham gia chiến tranh giai đoạn đầu là Evliya Çelebi nêu rõ quan điểm của Ottoman: "Lũ Malta đã chiếm giữ tàu và lái đến thả neo tại Canea của Candia, việc này đã phản lại thỏa thuận đã ký kết với Hayruddin Pasha, theo đó những kẻ phi Hồi giáo phải cấm tàu do kẻ thù của Đế quốc Ottoman bắt giữ được neo vào trong cảng. Tuy vậy, bọn Venezia đã nghiêng về phía Malta, thậm chí còn cho phép bán tất cả ngựa và tài sản của viên trưởng hoạn quan xấu số tại Canea."
Chuẩn bị > Istanbul

Ibrahim I nổi giận khi nghe tin số phận con tàu và ngay lập tức ra lệnh xử tử tất cả Kitô hữu trên toàn bộ đế quốc Ottoman. Được can gián, vua hủy bỏ lệnh này. Tuy nhiên, tình hình lại nóng lên khi một số thủy thủ Ottoman từ Crete thoát về Istanbul kể rằng các Hiệp sĩ Malta ở lại Crete tận hai mươi ngày để bán chiến lợi phẩm và bổ sung lương thực thực phẩm. Đàm phán ngoại giao kéo dài đến năm 1645, và bất chấp Đại Vezir Mehmed Pasha ra sức khuyên ngăn, sultan quyết định khai chiến. Sử gia đương thời Mustafa Naima chép rằng đầu tiên Ibrahim muốn đánh Malta, nhưng vua cho rằng ngay cả Suleiman vĩ đại cũng không thể hạ nổi; do đó hiệu quả hơn là trả thù Venezia bằng cách chiếm Crete, một vị trí hàng hải thuận lợi cho đế chế.
Ottoman bắt đầu phân bổ ngân quỹ chiến tranh và chuẩn bị lượng gỗ lớn chuyển về, đồng thời trưng dụng hàng loạt thợ mộc để đóng tàu. Các xưởng đóng tàu bên ngoài Istanbul được lệnh đóng nhiều chiến thuyền. Thông điệp được truyền đến các beylerbeyi và sanjakbey tại Rumelia, Anatolia, Karaman và Sivas, Tunis, Algers và Tripoli để chuẩn bị khai chiến mùa xuân, phải sẵn sàng mang tàu gia nhập hạm đội. Thessaloniki và Çeşme được chọn làm nơi hội quân, và Yusuf Mašković được bổ nhiệm làm Kapudan-i Derya (đại đô đốc) thủy binh cũng như tổng tư lệnh bộ binh. Ibrahim I ban hôn ước cho Yusuf với công chúa mới hai tuổi con mình để nâng cao vị thế tướng cầm quân. Sultan hàng ngày đến Tersâne-i Âmire để giám sát công tác chuẩn bị cho chuyến viễn chinh.
Ngày 30 tháng 4 năm 1645, Istanbul được nghỉ lễ để xuất hành "Viễn chinh Malta" (đặt tên khác để tránh lộ mục tiêu thực sự), Yusuf Pasha chính thức nhận nắm hạm đội. Đoàn thuyền dong đến Khios.
Ngày 27 tháng 5 năm 1645, tại cảng Terme (Termesis) trên bán đảo Peloponnesos, beylerbeyi Hasan Pasha của Rumelia gia nhập đoàn quân. Ngày 7 tháng 6, hạm đội Ottoman cập cảng Navarino, 8 thuyền galê của beylerbeyi Abdurrahman Pasha tại Tunis và Tripoli gia nhập hạm đội. Sau 13 ngày kiểm tra lại tàu thuyền sẵn sàng chiến đấu, hạm đội tiếp tục hành trình vào ngày 20 hoặc 21 tháng 6. Yusuf Pasha có trong tay hơn 50.000 quân và 416/460 tàu: 82 thuyền galê, 20 tàu cao và 300 thuyền chèo, 7.000 cấm vệ quân janissary, 14.000 kỵ binh Timariots và 3.000 lính công binh mở đường. Tác giả Evliya Çelebi đi trên thuyền của thuyền trưởng Durak Bey.
Chuẩn bị > Đảo Crete

Mặc dù có được chỉ huy mới là Andrea Corner nhưng hệ thống phòng thủ của Venezia vẫn trong tình trạng kém. Các hàng công sự trên đảo đã bị lãng quên một thời gian dài và Cornaro phải rất nỗ lực cho tiến hành tu sửa lại. Lo ngại về việc Ottoman chuẩn bị chiến tranh, cuối năm 1644, nước Cộng hòa củng cố lại Crete, gửi thêm 2.500 quân cùng với quân nhu, cũng như trang bị cho hạm đội. Giáo hoàng Urbanô VIII và Đại công tước Toscana Ferdinando II de' Medici cũng hứa trợ giúp nếu chiến tranh nổ ra.
Diễn biến > Khởi đầu

Mục tiêu chính của Ottoman là Candia nhưng nơi này được phòng vệ chặt chẽ, cách không xa là đảo Diya có 6 vịnh, nơi hạm đội Venezia có thể neo đậu. Do đó, lúc đầu Ottoman quyết định chỉ bao vây Candia trên đất liền và đánh chiếm những pháo đài khác tại Crete. Ngày 23 tháng 6 năm 1645, hạm đội đến nơi, dừng lại giữa Aii Theodori và Crete. Binh lính đổ bộ tấn công Canea. Quân Ottoman trước tiên xông vào các làng và cướp được nhiều chiến lợi phẩm. Để thu phục dân địa phương, đô đốc sai thả hết tù nhân và cấm binh lính đốt làng.
Diễn biến > Đánh chiếm Agioi Theodoroi và bao vây Canea

Trong khi ấy, châu Âu vẫn quan sát và tranh đoán về hướng đi của hạm đội Ottoman tới Malta. Thậm chí các quan tướng Ottoman cũng tin rằng mục tiêu viễn chinh là đánh Malta. Chỉ sau khi rời Navarino, Yusuf Pasha mới mời các thuyền trưởng đến để thông báo rằng chiến dịch nhắm vào đảo Crete. Đồng thời, lệnh của hội đồng divan (quân sư) được truyền đến để bắt giữ đại sứ (bailo) và cấm giao thương với Venezia. .
Diễn biến > Đánh chiếm Agioi Theodoroi và bao vây Canea > Agioi Theodoroi

Để khống chế Canea, cần phải kiểm soát đảo Agioi Theodoroi cách đó khoảng ba dặm. Trên đảo có hai pháo đài cách nhau một dặm. Pháo đài Turlulù xây trên đồi đối diện với đảo Crete, dùng để kiểm soát mặt biển. Tuy nhiên, từ vị trí pháo đài không quan sát được bờ biển Crete, nên cần pháo đài thứ nhì được gọi là Ayia Theodori, Ayia Todori hoặc San Todero. Tường pháo đài rộng 50 thước Anh và cao 12 thước. Bên trong được trang bị súng, đạn dược và lương thực dồi dào.
Venezia bị bất ngờ khi chiến hạm Ottoman xuất hiện tại Crete vì vẫn đinh ninh rằng Malta mới là mục tiêu của người Thổ. Lính gác Agioi Theodoroi nhận thấy hạm đội Ottoman tiến lại và hiểu rằng sẽ bị tấn công. Họ để trống pháo đài phía trên và tập trung tất cả trong pháo đài bên dưới vững chắc kiên cố hơn.
Yusuf Pasha cho quân đổ bộ lên bờ biển Crete, quân chủ lực tiến về Canea, còn beylerbeyi Amasya Ahmed Pasha và Bey Terkhale Ahmed mang quân cấm vệ và lính Tunis, Tripoli qua Agioi Theodoroi. Đêm 27 tháng 6, quân Ottoman tiếp cận pháo đài trên cao, thấy không một bóng người liền đóng binh lại. Sáng hôm sau, họ vây hãm đồn phía dưới và bắn phá từ hai phía. Hai khẩu pháo được tháo ra khỏi tàu và lắp vào tường pháo đài. Theo sử gia Ottoman Naima, đích thân Yusuf Pasha ra trận tham chiến. Quân bảo vệ pháo đài nằm dưới tình thế vô vọng, một số đã giương cờ trắng đầu hàng. Nhưng chỉ huy đồn Biagio Giuliani đã quyết tử cho nổ tung pháo đài và toàn bộ quân đồn trú để ngăn không rơi vào tay quân Ottoman.
Naima tin rằng cờ trắng là âm mưu dụ để giết được nhiều lính Ottoman:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Một kẻ thù nguy hiểm bước ra, bàn tay đáng nguyền rủa cầm khăn trắng và vẫy. Khi đến đúng vị trí, mìn được cài từ trước liền bị kích nổ. Những người gần đó bị hất tung và thiêu cháy như thịt nướng. Nhiều thi thể của những chiến binh cao quý của chúng ta và lũ vô tín thấp hèn đều trở thành mồi cho ngọn lửa. | ” |
Diễn biến > Đánh chiếm Agioi Theodoroi và bao vây Canea > Vây hãm Canea

Một ngày sau khi đổ bộ lên Crete, quân Ottoman đã đứng trên những ngọn đồi đối diện với thành Canea.
Thành Canea được xây dựng kiên cố và có bảy pháo lũy cao. Mỗi pháo lũy trang bị 21 khẩu pháo và 1.000 lính. Tường lâu đài rộng đến nỗi năm đến bảy kỵ sĩ có thể đi cạnh nhau. Thành ngoại có chín chốt phòng thủ, mỗi chốt đặt 15 khẩu đại bác. Hào sau tường thành sâu 15 thước và rộng 75 thước. Cảng Canea chứa 27 thuyền galê. Sáng 27 tháng 6, cùng với hỏa lực pháo, 80.000 quân Ottoman bắt đầu tấn công. Tàu chiến Venezia bị Ottoman khóa chặt trong cảng và bị bắt giữ sau hai ngày. Sử gia Naima theo quan điểm Ottoman đã đánh giá "lũ vô tín đáng kinh tởm đã chiến đấu dũng cảm tuyệt vời". Trong ngày thứ mười hai vây hãm, Yusuf Pasha suýt chết vì đạn pháo Venezia khi đến gần khẩu đội để nâng cao sĩ khí. Do đó, ngày thứ mười ba được tăng cường an ninh, đào thêm chiến hào mới và bổ sung thêm pháo.
Nhận tin Canea bị vây, tỉnh Crete cử 500 binh sĩ đến giúp. Cùng với 400 binh sĩ từ Souda, đợt tiếp viện này tổng là 900 quân. Quân tiếp viện tấn công nhằm mở rộng vòng vây cho Canea nhưng bị đánh bại. Ngày thứ 13, hơn 100 chiến binh đột kích ra ngoài đánh vào nhóm Ottoman đang đắp lũy nhưng không thành công mấy. Ngày thứ 25, quà tặng từ Ibrahim I được gửi đến, giúp nâng cao sĩ khí quân bao vây. Yusuf Pasha lệnh cho quân đổ đất trước bờ tường để dựng bờ kè làm giảm chiều cao tiếp cận của tường thành. Quân Ottoman lắp pháo trên bờ kè và pháo kích vào thành. Ngày 6 tháng 8, tức ngày thứ 41 vây hãm, quân Ottoman đào hầm vào mạn trái pháo lũy, sau đó chuyển 150 thùng chất đầy thuốc súng (mỗi thùng 56,5 kg) vào đường hầm. Một vụ nổ lớn đã phá hủy tường thành và pháo lũy nhưng không dứt điểm được và thế trận bao vây vẫn tiếp tục. Cuối cùng, ngày 19 tháng 8, Canea bắt đầu tiến hành đàm phán và đầu hàng. Trận vây hãm kéo dài 54 ngày. Theo thỏa thuận đầu hàng, dân thành được đảm bảo một lối thoát an toàn mà không bị cản trở. Ngày 22 tháng 8, ba thuyền galê Ottoman chuyển dân chúng tới Candia. Kết quả trận chiến, quân phòng vệ đã chống trả được 7 đợt xung phong, khiến Ottoman mất 40.000 quân. Đổi lại, theo sử gia Ottoman Kyatib Çelebi, quân Ottoman thu được 395 khẩu pháo. Nhà thờ Thánh Nicholas của Thiên Chúa giáo biến thành nhà thờ Hồi giáo Hyunkar, hai nhà thờ nữa cũng trong tình trạng tương tự. Tin Canea đầu hàng bay về thủ đô, Istanbul tổ chức lễ hội ba ngày ba đêm. Cảng Canea có tầm quan trọng lớn đối với người Thổ vì đây là căn cứ lý tưởng để cung ứng tiếp viện cho các chiến dịch đánh Crete.
Diễn biến > Bắt đầu bao vây Candia

Sau khi chiếm được gần như toàn bộ đảo Crete, quân Ottoman bắt đầu bao vây Candia. Đợt bao vây kéo dài có những giai đoạn đứt quãng 1648-1669. Tính ra, chỉ có chiến cuộc người Moor vây hãm Ceuta (1694-1727) là kéo dài lâu hơn trận Candia. Trong những năm 1649, 1656 và từ 1666 đến 1669 là thực hiện bao vây toàn diện, thời gian còn lại quân Ottoman chỉ tiến hành phong tỏa mà không tiến hành công phá tích cực.
Khoảng cuối tháng 4 cho đến đầu tháng 5 năm 1648, quân Ottoman bắt đầu pháo kích các chốt lũy Giêsu và San Marie. Suốt mùa hè, quân Ottoman đào các hệ thống đường hầm, xuyên đến chân vòng tường bảo vệ ngoài hào. Hussein Pasha cắt đường cấp nước cho thành phố từ các suối trong hẻm núi Agia Irini. Nhưng các tàu vận tải và tiếp viện Ottoman cũng bị hạm đội Thiên Chúa giáo chặn lại trong biển Aegea dẫn đến thiếu lương thực và quân viện trợ. Ngoài ra, Ibrahim I thiên lệch và liên tiếp xử trảm các vị quan to dẫn đến khủng hoảng chính trị nghiêm trọng. Đỉnh điểm là hè 1648, Ibrahim I bị phế truất, ngôi vị chuyển cho con trai mới sinh của ông là Mehmed IV. Đầu năm 1649, Ottoman phải tạm dừng bao vây do không cung ứng được quân lương. Cho đến tháng 6 năm 1649, hạm đội Ottoman cập được cảng thì mới mở lại các đợt tấn công. Nhưng ngay sau đó, một số trung đoàn janissary tự ý bỏ về Istanbul. Hussein Pasha không còn lựa chọn nào khác ngoài việc dùng đội quân còn lại tiếp tục duy trì phong tỏa hết mức có thể.
Diễn biến > Đàm phán bất thành

Các hoạt động thương mại của Venezia bị tác động nặng nề, chiến tranh làm cho đất nước mệt mỏi. Venezia gửi phái viên đi gặp sultan để hòa đàm, nhưng lại khó chấp nhận yêu cầu nhượng toàn bộ Crete. Trong dự thảo hòa ước trình trước cho Đại Vezir năm 1649, Venezia không đưa vào điều khoản chuyển giao đảo Crete cho Ottoman. Đại Vezir Sofu Mehmed Pasha nổi giận tống giam sứ thần Soranzo vào Yedikule và hành quyết viên thông ngôn Grillo. Toàn sứ bộ bị bắt giữ và chiến tranh tiếp diễn.
Diễn biến > Tiếp tục bao vây Candia (1650–1665)

Đến năm 1650, Ottoman bắt đầu xây dựng các công sự để kiểm soát việc tiếp cận Candia. Tháng 11 năm 1650, Melek Ahmed Pasha trở thành Đại Vezir, và tuyển chọn 3.000 quân janissary trợ giúp cho Delhi Hussain. Năm 1652, Ottoman có được doanh trại kiên cố với 5 chốt lũy ở mặt nam thành phố. Venezia hoàn toàn bất lực trên đất liền nên mất hầu hết các phần trên đảo vào năm 1656. Bất chấp hạm đội Venezia khóa chặt eo biển Dardanellia và những khủng hoảng chính trị ở Istanbul, quân Ottoman ở Crete vẫn đủ mạnh để chống trả các đợt tấn công, chỉ là không đủ lực dứt điểm Candia. Năm 1653, Hussein Pasha chiếm pháo đài đảo Selino ở vịnh Suda và gia cố pháo đài San Todero đã chiếm được trước đó ở vịnh Canea. Những năm sau, quân Ottoman mở nhiều cuộc tấn công vào Candia nhằm chiếm pháo đài San Dimitar, đặc biệt là các năm 1653, 1654, 1655.
Tháng 8 năm 1660, tận dụng thời điểm bao vây gián đoạn, hạm đội chung gồm các tàu của Lãnh địa Giáo hoàng, Malta và Pháp đánh chiếm pháo đài Santa Veneranda và cố gắng thu hồi Canea. Nhưng quân Ottoman đã kịp thời chuyển từ Candia đến Canea để ngăn chặn. Cùng lúc, quân đồn trú Candia tận dụng thời gian chủ lực đối phương tạm thời vắng mặt để xuất kích nhưng cũng thất bại, tổn thất 1.500 lính.
Tuy hạm đội Venezia thắng lợi trên mặt biển, Candia vẫn bị bao vây. Ottoman duy trì những đợt truy quét trên đảo cho đến khi bổ sung lực lượng mới vào năm 1666.
Các vấn đề trong đế quốc Ottoman khiến cho xung đột kéo dài mà không đạt kết quả. Trước tiên là giai đoạn phụ nữ lũng đoạn Vương quốc Hồi giáo, tình hình chỉ ổn định trở lại khi có Đại Vezir từ gia tộc Köprülü lên nắm quyền ngày 14 tháng 9 năm 1656. Vấn đề nữa là chiến tranh Áo-Thổ nổ ra năm 1663, kết thúc tháng 8 năm 1664 khi Vezir thứ hai từ gia tộc Köprülü là Ahmed ký Hòa ước Vasvár ở thế dưới. Nhờ đó, ông rảnh tay hướng toàn lực vào Crete.
Diễn biến > Ý định Nga tham chiến

Đối thủ của Ottoman cố gắng lôi kéo Sa quốc Nga tham chiến, đặc biệt là Chính thống giáo Hy Lạp. Năm 1653, Thượng phụ Constantinople Athanasius Patelar trong Ngôi Lời bị khống chế đã kêu gọi Sa hoàng Aleksey mang quân đến Constantinopolis. Đáp lại, Sa hoàng tuyên bố ý định giải cứu Hy Lạp và toàn thể Chính thống giáo khỏi ách thống trị của kẻ thù đức tin. Năm 1655, Tổng giám mục Jerusalem Macarius viết thư cho Sa hoàng rằng Constantinopolis lo ngại bị thuyền Cossack tấn công. Nga liền xuất quân đẩy lùi Cossak và vào thành. Thượng phụ Constantinopolis và những người trong thành tung hô Aleksey là "Hoàng đế Constantinus mới" - Sa hoàng Giải phóng. Tuy nhiên, chiến tranh kéo dài với Thịnh vượng chung Ba Lan-Litva không cho phép Nga can thiệp mạnh vào cuộc chiến. Dầu vậy, chính quyền Nga vẫn theo dõi và liên tục đưa tin diễn biến chiến cuộc trên báo Kuranty (dành riêng cho Sa hoàng và boyar ở Posolsky Prikaz). Tin chiến sự luôn có mặt trong các số Kuranty thứ hai cho thấy các diễn biến lớn đều được chính quyền Nga nắm chắc.