stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ludomir Różycki

| Ludomir Różycki |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 18 tháng 9, 1883
Nơi sinh: Warszawa
 
Mất: 
Ngày mất: 1 tháng 1, 1953
Nơi mất: Katowice
 
An nghỉ: Nghĩa trang quân đội Powązki
Giới tính: nam
Quốc tịch: Đế quốc Nga, Ba Lan
Nghề nghiệp: nhạc trưởng, nhà soạn nhạc, giáo viên âm nhạc, nghệ sĩ dương cầm
Gia đình: 
Cha: Aleksander Różycki
 
Thầy giáo: Zygmunt Noskowski

Sự nghiệp nghệ thuật
Đào tạo: Đại học Âm nhạc Fryderyk Chopin
Thể loại: opera, giao hưởng
Nhạc cụ: dương cầm
Giải thưởng: Cành cọ vàng, Huân chương Thập tự vàng‎, Huân chương Polonia Restituta hạng 2, Huân chương Cờ lao động hạng 1
 
 
Website
Ludomir Różycki trên IMDb
x • t • 
Ludomir Różycki (tiếng Ba Lan: [luˈdɔmir ruˈʐɨt͡skʲi]; sinh ngày 18 tháng 9 năm 1883 tại Warsaw – mất ngày 1 tháng 1 năm 1953 tại Katowice) là một nhà soạn nhạc và nhạc trưởng người Ba Lan. Cùng với Mieczysław Karłowicz, Karol Szymanowski và Grzegorz Fitelberg, ông là một thành viên của nhóm các nhà soạn nhạc Ba Lan trẻ. Mục đích của nhóm là làm hồi sinh văn hóa âm nhạc của thế hệ họ ở đất nước quê hương.
Różycki là con trai của một giáo sư tại Nhạc viện Warsaw. Đây chính là nơi ông theo học piano và viết nhạc. Ông hoàn thành các khóa học này với tấm bằng xuất sắc. Kế tiếp, ông theo học tại Học viện Âm nhạc ở Berlin, làm học trò của Engelbert Humperdinck. Różycki bắt đầu sự nghiệp âm nhạc của mình ở vị trí nhạc trưởng opera và giáo sư piano ở Lwów vào năm 1907. Chính khi ở Lwów, ông bắt đầu sáng tác nhạc. Sau đó, ông chuyển đến Warsaw. Tại đây, ông sáng tác thêm nhiều bản nhạc ở đa dạng các thể loại.
Różycki đã soạn nhạc cho vở ba-lê Pan Twardowski. Đây là vở ba-lê quy mô lớn đầu tiên của Ba Lan được biểu diễn ở nước ngoài. Vở ba-lê này đã được diễn ở Copenhagen, Praha, Brno, Zagreb, Belgrade và Vienna. Riêng tại Warsaw, vở đã được biểu diễn hơn 800 lần. Różycki cũng soạn nhạc cho 8 vở opera, trong đó có Casanova và Eros i Psyche. Vở opera Eros i Psyche tổ chức buổi ra mắt thế giới tại Wrocław vào năm 1917.
Valentina Seferinova đã chọn một số lượng đáng kể các bản nhạc dành cho piano độc tấu do ông sáng tác để biểu diễn ra mắt thế giới, và được hãng Acte Préalable của Ba Lan thu âm CD (tham khảo danh mục AP 0263).
Hãng Hyperion Records đã phát hành bản thu âm các tác phẩm âm nhạc của Różycki, gồm 2 bản hòa tấu piano, 1 bản ngũ tấu piano và 1 bản tứ tấu đàn dây.
Hacienda

Hacienda Lealtad, đồn điền cà phê trước đây sử dụng lao động nô lệ ở Lares, Puerto Rico
Một Hacienda (UK: /ˌhæsiˈɛndə/ hoặc US: /ˌhɑːsiˈɛndə/; tiếng Tây Ban Nha: [aˈθjenda] hoặc[aˈsjenda]), là một đơn vị bất động sản kinh doanh trên các thuộc địa của Đế quốc Tây Ban Nha, tương tự như latifundium La Mã. Một số hacienda là đồn điền, hầm mỏ hoặc nhà máy. Nhiều hacienda đã kết hợp các hoạt động này. Từ ngữ này có nguồn gốc từ "hacer" hoặc "haciendo" trong tiếng Tây Ban Nha, có nghĩa là: tạo nên hoặc làm việc, tách biệt; và phần lớn là các doanh nghiệp kinh doanh bao gồm các dự án kinh doanh tài chính khác nhau ví dụ trang trại chăn nuôi và trồng cây ăn quả.
Thuật ngữ hacienda khá mơ hồ, nhưng thường dùng để chỉ bất động sản trên đất liền có quy mô đáng kể. Đất cho thuê nhỏ được gọi là estancia hoặc ranchos hầu như chỉ thuộc sở hữu của người Tây Ban Nha và criollos và trong một số trường hợp hiếm hoi là cá nhân lai giữa các chủng tộc. Ở Argentina, thuật ngữ estancia được sử dụng cho bất động sản lớn mà ở Mexico sẽ được gọi là haciendas. Trong những thập kỷ gần đây, thuật ngữ này đã được sử dụng ở Hoa Kỳ để chỉ một phong cách kiến trúc gắn liền với nhà trang viên bất động sản thời ký trước.
Hệ thống hacienda của Argentina, Bolivia, Chile, Colombia, Guatemala, El Salvador, México, New Granada và Peru là một hệ thống gồm nhiều đất đai sở hữu. Một hệ thống tương tự đã tồn tại theo quy mô nhỏ hơn ở Philippines và Puerto Rico. Ở Puerto Rico, hacienda lớn hơn estancia, thường trồng mía, cà phê hoặc bông, và xuất khẩu cây trồng ra ngoài Puerto Rico.
Văn hóa Moche

Nền văn minh Moche (phát âm tiếng Tây Ban Nha: [ˈmotʃe]; mặt khác, văn hóa Mochica hay Sơ kỳ, Trước hoặc Hậu- Chimú) phát triển mạnh mẽ ở miền bắc Peru với thủ đô gần Moche, Trujillo, Peru ngày nay   từ khoảng 100 đến 700 sau Công nguyên trong Kỷ nguyên Phát triển Khu vực. Trong khi vấn đề này là chủ đề của một số cuộc tranh luận, nhiều học giả cho rằng Moche không được tổ chức về mặt chính trị như một đế chế hoặc nhà nước đơn nguyên. Thay vào đó, họ có thể là một nhóm các chính thể tự trị chia sẻ một nền văn hóa chung, như đã thấy trong biểu tượng phong phú và kiến trúc di tích còn tồn tại đến ngày nay.
Bối cảnh

Xã hội Moche dựa trên nền tảng nông nghiệp, với mức đầu tư đáng kể vào việc xây dựng mạng lưới kênh mương thủy lợi để chuyển dòng nước sông cung cấp cho cây trồng của họ. Văn hóa của họ rất tinh vi; và các hiện vật của họ thể hiện cuộc sống của họ, với những cảnh chi tiết về săn bắn, đánh cá, chiến đấu, hiến tế, quan hệ tình dục và các nghi lễ phức tạp. Người Moche đặc biệt được chú ý vì đồ gốm được vẽ công phu, tác phẩm bằng vàng, các công trình xây dựng hoành tráng (huacas) và hệ thống thủy lợi.
Lịch sử Moche có thể được chia thành ba thời kỳ - sự xuất hiện của văn hóa Moche trong Moche sớm (100–300 CN), sự mở rộng và phát quang của nó trong thời kỳ Moche Trung (300–600 CN), và sự hình thành đô thị và sự sụp đổ sau đó trong Moche muộn (500–750 CN).
Nền văn hóa Salinar ngự trị trên bờ biển phía bắc của Peru vào năm 200 trước Công nguyên – 200 sau Công nguyên. Theo một số học giả, đây là thời kỳ chuyển tiếp ngắn giữa văn hóa Cupisnique và Moche.
Có sự tương đồng đáng kể giữa hình tượng Moche và Cupisnique và các thiết kế gốm, bao gồm cả hình tượng của 'Thần nhện'.
L. Rafael Reif

| L>  Rafael Reif |
| --- | --- |
L. Rafael Reif
Chức vụ
Hiệu trưởng thứ 17 của Viện Công nghệ Massachusetts
Nhiệm kỳ: 2012 – 
Tiền nhiệm: Susan Hockfield
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 21 tháng 8, 1950 (74 tuổi) Maracaibo, Venezuela
Con cái: Jessica and Blake
Học vấn: Universidad de Carabobo (B.S.) Đại học Stanford (PhD)
Leo Rafael Reif (sinh ngày 21 tháng 8 năm 1950) là một kỹ sư, nhà văn và nhà quản lý khoa học người Mỹ gốc Venezuela. Ông là chủ tịch Viện Công nghệ Massachusetts, kế nhiệm Susan Hockfield vào ngày 2 tháng 7 năm 2012. Reif trước đây từng là tư cách của Viện, là người đứng đầu Khoa Điện và Khoa học Máy tính của MIT và là giám đốc Phòng thí nghiệm Công nghệ Microsystems của MIT.
Tiểu sử

Leo Rafael Reif sinh ra ở Maracaibo, Venezuela, cha mẹ người Do Thái Czech, di cư đến Venezuela vào những năm 1930 qua Ecuador và Colombia. Cha của ông là một nhiếp ảnh gia, và gia đình nói tiếng Do Thái và tiếng Tây Ban Nha ở nhà.
Tiểu sử > Học vấn

Reif nhận bằng cử nhân về kỹ thuật điện từ Universidad de Carabobo, Valencia, Venezuela năm 1973. Sau đó, ông làm phó giáo sư tại Universidad Simón Bolívar ở Caracas trong một năm. Ông đã sang Hoa Kỳ để lấy bằng tiến sĩ, lấy bằng tiến sĩ về kỹ thuật điện của trường Đại học Stanford năm 1979. Ông đã dành một năm làm trợ lý giáo sư tại Khoa Kỹ thuật điện tại Stanford.
Tiểu sử > Nghiên cứu, giảng dạy và điều hành

Reif đã tham gia giảng dạy tại MIT vào tháng 1 năm 1980 với cương vị trợ lý giáo sư về kỹ thuật điện. Ông được bổ nhiệm làm phó giáo sư năm 1983, đảm nhiệm nhiệm kỳ năm 1985, và trở thành giáo sư chính năm 1988. Năm 2004, ông được bổ nhiệm làm Giáo sư công nghệ mới nổi Fariborz Maseeh. Năm 2012, Reif được bầu làm chủ tịch của MIT.
Trước khi được bổ nhiệm làm Provost năm 2005, nghiên cứu của ông tập trung vào công nghệ mạch tích hợp ba chiều và chế tạo vi điện tử thân thiện với môi trường.
Reif là giám đốc phòng thí nghiệm công nghệ Microsystems của MIT, sau đó là phó khoa trưởng của Khoa Kỹ thuật điện và Khoa học Máy tính (EECS), bộ phận nghiên cứu lớn nhất của MIT, và sau đó làm giám đốc của EECS năm 2004-2005.
Tiến sĩ Reif là nhà phát minh hoặc đồng sáng chế về 13 bằng sáng chế, đã biên tập hoặc đồng biên tập năm quyển sách và đã giám sát 38 luận văn tiến sĩ.
Reif được đặt tên là đồng chủ tịch của Ban Chỉ đạo Đối tác Sản xuất Tiên tiến 2.0, một phần của nỗ lực tiếp tục duy trì sự lãnh đạo của Hoa Kỳ trong các công nghệ mới nổi, tạo ra việc làm chất lượng cao và tăng cường khả năng cạnh tranh toàn cầu của Hoa Kỳ vào ngày 26 tháng 9 năm 2013.
Tiểu sử > Danh hiệu và giải thưởng

Reif là một thành viên của Viện Kỹ sư Điện và Điện tử, một thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ [7] và là thành viên của Tau Beta Pi và Hiệp hội Điện hóa học. Tổng công ty Nghiên cứu Bán dẫn (SRC) trao tặng giải thưởng Aristotle năm 2000 cho "cam kết của ông về kinh nghiệm giáo dục của sinh viên SRC và những tác động sâu sắc và liên tục mà ông đã có trong sự nghiệp chuyên nghiệp của mình." Đối với công việc của ông trong việc phát triển MITx, sáng kiến ​​của MIT trong việc phát triển Các khóa học đại học trực tuyến miễn phí dành cho người học ở bất cứ nơi nào có kết nối Internet, được đưa ra vào tháng 12 năm 2011, ông đã nhận được giải thưởng Tribeca Againning Innovation 2012. Tháng 10 năm 2015, Quỹ Học bổng Quốc gia Woodrow Wilson đã vinh danh ông Frank E. Taplin, Jr. Public Intellectual Award [8]. Vào năm 2015, đã được công nhận là một trong 20 chuyên gia hàng đầu có uy tín nhất, sáng tạo và có năng khiếu nhất của Tây Ban Nha làm việc trong ngành Công nghệ Hoa Kỳ tại by @CNET @CNET-ES @CBS Interactive..
Tiểu sử > Liên kết doanh nghiệp

Từ năm 2007, Reif đã phục vụ trong Hội đồng Quản trị của Schlumberger, [10], nơi ông thuộc Ủy ban Đề cử và Quản trị và Ủy ban Khoa học và Công nghệ [11] Với một khoản bồi thường hàng năm khoảng $ 228.000. [12]
Tháng 3 năm 2015, Reif được bầu vào Hội đồng Quản trị của Alcoa. [13]
Cuộc sống cá nhân

Reif và vợ, Christine (Chomiuk), sống ở Newton, Massachusetts trước khi được bổ nhiệm làm tổng thống thứ 17 của MIT và bảy tháng đầu; Ông hiện đang sống tại dinh thự Tổng thống của MIT, Gray House. Họ có con gái, Jessica, và con trai, Blake. Jessica là con gái của bác sĩ Reif từ cuộc hôn nhân đầu tiên của mình.
Janek Wiśniewski

| Zbyszek Godlewski |
| --- | --- |
Portrait photo of Janek Wiśniewski on his grave
Sinh: Zbyszek Godlewski (1952-08-03)3 tháng 8, 1952 Zielona Góra, Poland
Mất: 17 tháng 12, 1970(1970-12-17) (18 tuổi) Gdynia, Poland
Nguyên nhân mất: Shot
Nơi an nghỉ: Elbląg, Poland
Giải thưởng: 
Janek Wiśniewski (phát âm tiếng Ba Lan: [ˈjanɛɡ viɕˈɲɛfskʲi]) là một cái tên hư cấu được đặt cho một người có thật, Zbigniew Eugeniusz Godlewski (ngày 3 tháng 8 năm 1952 - ngày 17 tháng 12 năm 1970), bị lực lượng an ninh bắn chết trong cuộc biểu tình năm 1970 của Ba Lan tại thành phố Gdynia. Sự kiện này đã được phổ biến trên toàn quốc trong bài thơ và bài hát, được biết đến với tên Ballad of Janek Wiśniewski.
Người thật

Vào ngày 17 tháng 12 năm 1970, trong các cuộc biểu tình của Ba Lan chống lại chế độ Cộng sản, quân đội đã bắn vào đám đông công nhân đang nổi lên từ một chuyến tàu đi lại ở Gdynia, với lý do ngăn chặn một hành động phá hoạ nền công nghiệp. Ít nhất 40 người vô tội đã bị cảnh sát giết chết. Hình ảnh cơ thể của một chàng trai trẻ vô danh được mang trên một tấm cửa thông qua các sợi dây của cảnh sát và xe tăng lấy cảm hứng từ tác giả Krzysztof Dowgiałło để viết bài thơ về anh ta. Cái tên Wiśniewski được đặt ra bởi Dowgiałło cho bản ballad để tượng trưng cho một công nhân 18 tuổi bị quân đội hoặc dân quân giết chết. Không biết tên thật của mình, tác giả đã đặt cho anh một cái tên tượng trưng nghe có vẻ điển hình là tiếng Ba Lan. Sau đó, phe đối lập đã xác lập rằng người đàn ông bị giết tên là Zbigniew Godlewski và đã sống ở Elbląg gần đó.
Âm nhạc cho bài hát Pieśń o Janku z Gdyni (còn được gọi là Ballada o Janku Wiśniewskim) được viết bởi Mieczysław Cholewa. Bài hát này, cùng với câu chuyện của Janek Wiśniewski, đã được phổ biến khi nó được trình diễn vào cuối bộ phim phát hành năm 1981 Man of Iron (của nữ diễn viên Krystyna Janda cùng với Jacek Kaczmarski). Sau sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản ở Ba Lan, một đường phố lớn ở Gdynia được đặt theo tên của Janek Wiśniewski và cũng là một con đường ở Elbląg được đặt theo tên của Zbigniew Godlewski.
Năm 2011, một bộ phim Ba Lan về các sự kiện của ngày 17 tháng 12, có tựa đề "Czarny Czwartek - Janek Wiśniewski padł" ("Thứ năm đen tối - Janek Wiśniewski Has Fallen"), đã được phát hành tại các rạp chiếu phim. Tiêu đề được lấy cảm hứng từ một dòng trong "Pieśń o Janku z Gdyni". Bài hát được Kazik Staszewski trình bày và sử dụng trong đoạn phim trailer.
Các cuộc biểu tình của Ba Lan năm 1970 tại Gdynia: thi thể của Zbyszek Godlewski (được tưởng nhớ là Janek Wiśniewski) được thực hiện bởi những người biểu tình trên một tấm cửa
Władysław Pasikowski

Wladyslaw Pasikowski (2014)
Władysław Pasikowski (phát âm tiếng Ba Lan: [vwaˈdɨswaf paɕiˈkɔfskʲi]; sinh ngày 14 tháng 6 năm 1959 tại Łódź) là một đạo diễn điện ảnh và nhà biên kịch người Ba Lan.
Năm 1991, bộ phim đầu tay của Wladyslaw Pasikowski là Kroll đã vinh dự được nhận Giải thưởng Liên hoan phim Ba Lan và Giải thưởng đặc biệt của Ban giám khảo. Ngoài ra, Wladyslaw Pasikowski còn là tác giả của tiểu thuyết khoa học viễn tưởng I, Gelerth (Ja, Gelerth (Zebra)). Tác phẩm này được đề cử cho Giải thưởng Janusz A. Zajdel vào năm 1993.
Thành tích nghệ thuật

Kroll (1991)
Psy (1992)
Psy 2. Ostatnia krew (1994)
Słodko gorzki (1996)
Demons of War (1998)
Operacja Samum (1999)
Reich (2001)
Glina (2003–2004)
Maszyna losująca (2007)
Aftermath (2012) Bộ phim dựa trên câu chuyện về cuộc thảm sát Jedwabne, một cuộc thảm sát trong Chiến tranh thế giới thứ hai tại thị trấn Jedwabne thuộc Ba Lan do Đức chiếm đóng. Phim có sự góp mặt diễn xuất của nam diễn viên Maciej Stuhr trong vai Jozek.
Jack Strong (2014)
Pitbull. Ostatni pies (2018)
Kurier (2019)
Psy 3 (2020)
Ruby (ca sĩ Ai Cập)

| Ruby روبى |
| --- | --- |

Thông tin nghệ sĩ
Tên bản ngữ: رانيا حسين محمد توفيق
Tên khai sinh: Rania Hussein Muhammad Tawfiq
Sinh: 8 tháng 10, 1981 (43 tuổi)
Nguyên quán: Cairo, Ai Cập
Thể loại: Tiếng Ả Rập, Âm nhạc Ai Cập,
Nghề nghiệp: ca sĩ, diễn viên
Năm hoạt động: 2001–hiện tại (diễn viên) 2003–hiện tại (ca sĩ)
Hãng đĩa: Yellow / Delta Sound (2003–hiện tại)

Rania Hussein Mohammed Tawfik  (tiếng Ả Rập: رانيا حسين محمد توفيق [ˈɾɑnjɑ ħeˈseːn mæˈħæm.mæd tæwˈfiːʔ]; sinh ngày 08 Tháng Mười 1981), được gọi là Ruby (tiếng Ả Rập: روبى [ˈɾuːbi], đôi khi được phiên âm là Roubi), là một ca sĩ, diễn viên và người mẫu của Ai Cập đã nổi tiếng với đĩa đơn đầu tay "Enta Aref Leih" ("Anh có biết tại sao không?") Vào năm 2003.
Tiểu sử > Sự nghiệp âm nhạc

Video âm nhạc đầu tiên của đĩa đơn đầu tay "Enta Aref Leih" (2003), được đạo diễn bởi Sherif Sabri và đã thành công trên hầu hết các đài truyền hình vệ tinh ở Trung Đông vào mùa hè năm 2003. Ruby bị giới truyền thông chỉ trích vì xuất hiện trong trang phục khiêu khích của một vũ công múa bụng trong video âm nhạc của bài hát. Bất chấp những lời chỉ trích này, đĩa đơn thành công đã đưa Ruby vào ánh đèn sân khấu.
Video thứ hai của Ruby được phát hành vào đầu năm 2004. Video có tựa đề "Leih Beydary Kedah" (Tại sao anh ấy che giấu cảm giác của mình như thế này?)  và được đạo diễn bởi Sherif Sabri; video một lần nữa cũng có cảnh khiêu khích. Video âm nhạc thứ ba của cô "El Gharaam (Koll Amma A'ollo Ah)" được kèm theo các clip từ bộ phim của Ruby, Saba 'Wara'aat Kotcheena (7 Thẻ bài). Bộ phim đã bị cấm bởi chính phủ của một số quốc gia Ả Rập do sử dụng các chủ đề khiêu dâm.
Ruby đã được hỏi trong nhiều cuộc phỏng vấn về phong cách khêu gợi và những động tác phản cảm của cô, và cô trả lời rằng cô không coi mình là một biểu tượng sex. Cô cũng bị đồn sẽ kết hôn với người quản lý của mình, Sherif Sabri, nhưng cả hai đều phủ nhận tin đồn này.
Năm 2008, cô phát hành đĩa đơn Yal Ramoush (Lông mi tuyệt vời). Cô cũng là người đã hát bài hát chủ đề của Al Wa3d Movie Awwel Marra
Danh sách đĩa hát

Eba'a Abelni (2004)
Meshit Wara Ehsasy (مشيت ورا إحساسى 2007)
Đóng phim

| Năm | Phim ảnh | Tên tiếng Việt | Ghi chú |
| --- | --- | --- | --- |
| 2000 | Phim Saqafi | Phim văn hóa |  |
| 2001 | Sokoot Hansawwar | Im lặng, chúng tôi lăn |  |
| 2004 | Sabaa 'Waraqat Kotsheena | 7 thẻ |  |
| 2008 | Le cục El BabyDoll | Đêm búp bê |  |
| 2008 | Al waad | Lời hứa |  |
| 2010 | Al Shawq | Khát khao | Giành giải thưởng Kim tự tháp Vàng từ Liên hoan phim quốc tế Cairo lần thứ 34  |
| 2013 | Al Harami Wal Abeet | Kẻ trộm và kẻ ngốc |  |
| 2016 | Al Hafla | Bữa tiệc |  |
| 2017 | Al Kanz | Kho báu: Sự thật và Trí tưởng tượng |  |
Nanda Bayin

| Nanda Bayin   နန္ဒဘုရင်>  Vua Miến Điện và thống trị Pegu (1581–99) Ava và Shan states (1581–97) Toungoo (1581–97) Prome (1581–95) Manipur (1581–93)  |
| --- | --- |
Tại vị: 10 tháng 10 năm 1581 – 19 tháng 12 [lịch cũ 9 tháng 12] năm 1599
Đăng quang: 15 tháng 10 năm 1581
Thủ tướng: Binnya Kyanhtaw
Tiền nhiệm: Bayinnaung
Successor: Nyaungyan
Tôn chủ xứ Lan Na
Tại vị: 10 tháng 10 năm 1581 – khoảng tháng 2 năm 1597
Vua: Nawrahta Minsaw
Tiền nhiệm: Bayinnaung
Kế nhiệm: Naresuan
Tôn chủ Xiêm La
Tại vị: 10 tháng 10 năm 1581 – 3 tháng 5 năm 1584
Tiền nhiệm: Bayinnaung
Kế nhiệm: Chức vị bị bãi bỏ
Vua: Maha Thammarachathirat
Tôn chủ Lan Xang
Tại vị: 10 tháng 10 năm 1581 – 19; tháng 11 năm 1599
Tiền nhiệm: Bayinnaung
Vua Lào chư hầu: Maha Ouparat (1581–88)   Sen Soulintha (1588–91)   Nokeo Koumane (1591–95)   Vorapita (1596–99)
Kế nhiệm: Chức vị bị bãi bỏ
Thông tin chung
Sinh: 9 tháng 11 năm 1535 Toungoo (Taungoo)
Mất: 30 tháng 11 [lịch cũ 20 tháng 12] năm 1600 (65 tuổi) Toungoo
An táng: 1 tháng 12 [lịch cũ 21 tháng 11] năm 1600 Toungoo
Phối ngẫu: Hanthawaddy Mibaya   Min Phyu   Min Htwe   Thiri Yaza Dewi   Min Taya Medaw
Hậu duệ: 11 con trai, tám con gái   trong đó gồm: Mingyi Swa   Khin Ma Hnaung   Minye Kyawswa II   Thado Dhamma Yaza III   Thiri Dhamma Thawka   Minye Thiha
Hoàng tộc: Toungoo
Thân phụ: Bayinnaung
Thân mẫu: Atula Thiri
Tôn giáo: Phật giáo Theravada
Nanda Bayin (tiếng Miến Điện: နန္ဒဘုရင်, phát âm [nàɰ̃da̰ bəjɪ̀ɰ̃]; 9 tháng 11 năm 1535 - 30 November [lịch cũ 20 November] năm 1600), là vua của triều đại Toungoo của Miến Điện (Myanmar) từ năm 1581 đến 1599. Ông là người đưa đến sự sụp đổ của Đế chế Toungoo, đế chế lớn nhất trong lịch sử Đông Nam Á.
Là vua cũng như con trai cả của Bayinnaung, Nanda phải đảm nhận trọng trách bảo vệ đế quốc rộng lớn của phụ vương. Tuy vậy, ông không bao giờ có được sự quy phục hoàn toàn của các chư hầu. Trong ba năm đầu tiên trị vì của ông, cả Thượng Miến Điện và Xiêm La đều nổi dậy. Trong khoảng thời gian từ năm 1584 đến năm 1593, ông đã phát động năm cuộc xâm lăng Xiêm. Tuy nhiên, từ năm 1593 trở đi, với sự hùng mạnh của Xiêm La và sự yếu kém của vương quốc, Nanda lại ở vị thế bị động phòng thủ. Do không thể chống lại cuộc xâm lược của Xiêm La do Naresuan chỉ huy, Nanda để mất toàn bộ vùng bờ biển Tenasserim vào năm 1594. Năm 1599, Nanda đầu hàng lực lượng nổi dậy và bị bắt làm tù binh. Một năm sau, ông bị Natshinnaung ám sát.
Nanda là một vị vua đầy nghị lực với năng lực trị quốc ở "tầm trung". Nhưng ông đã phạm sai lầm khi cố gắng giữ lấy một đế chế "quá lớn", vốn được xây dựng dựa trên hệ thống Mandala gồm các mối quan hệ lỏng lẽo giữa tôn chủ và chư hầu. Tuy vậy, những sai lầm của Nanda đã dạy cho hậu thế rằng một vương quốc ổn định, thịnh vượng với một hệ thống hành chính hoàn chỉnh thì tốt hơn nhiều so với một đế quốc rộng lớn nhưng lại mong manh và bất ổn, lục đục.
Sách tham khảo

Aung-Thwin, Michael A. (tháng 11 năm 1996). “The Myth of the "Three Shan Brothers" and the Ava Period in Burmese History”. The Journal of Asian Studies. 55 (4): 881–901. doi:10.2307/2646527. JSTOR 2646527.
Aung-Thwin, Michael A.; Maitrii Aung-Thwin (2012). A History of Myanmar Since Ancient Times . Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 978-1-86189-901-9.
Fernquest, Jon (Spring 2005). “The Flight of Lao War Captives from Burma back to Laos in 1596: A Comparison of Historical Sources” (PDF). SOAS Bulletin of Burma Research. 3 (1). ISSN 1479-8484. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 18 tháng 1 năm 2022. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2020.
Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to ngày 10 tháng 3 năm 1824. London: Frank Cass & Co. Ltd.
Htin Aung, Maung (1967). A History of Burma. New York and London: Cambridge University Press.
Kala, U (1724). Maha Yazawin (bằng tiếng Miến Điện). 1–3 (ấn bản thứ 4). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-80496-7.
Maha Sithu (1798).  Myint Swe (1st ed.) Kyaw Win, Ph.D. and Thein Hlaing (2nd ed.) (biên tập). Yazawin Thit (bằng tiếng Miến Điện). 1–3 (ấn bản thứ 2). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
Phayre, Lt. Gen. Sir Arthur P. (1883). History of Burma (ấn bản thứ 1967). London: Susil Gupta.
Ratchasomphan (Sænluang.) (1994).  David K. Wyatt (biên tập). The Nan Chronicle. SEAP Publications. ISBN 9780877277156.
Royal Historical Commission of Burma (1832). Hmannan Yazawin (bằng tiếng Miến Điện). 1–3 (ấn bản thứ 2003). Yangon: Ministry of Information, Myanmar.
Sandamala Linkara, Ashin (1931). Rakhine Razawin Thit (bằng tiếng Miến Điện). 1–2 (ấn bản thứ 1997). Yangon: Tetlan Sarpay.
Sein Lwin Lay, Kahtika U (1968). Mintaya Shwe Hti and Bayinnaung: Ketumadi Taungoo Yazawin (bằng tiếng Miến Điện) (ấn bản thứ 2). Yangon: Yan Aung Sarpay.
Simms, Peter; Sanda Simms (2001). The Kingdoms of Laos: Six Hundred Years of History . Psychology Press. ISBN 9780700715312.
Stuart-Fox, Martin (2008). Historical Dictionary of Laos. Scarecrow Press. ISBN 9780810864115.
Tarling, Nicholas (1999). The Cambridge History of Southeast Asia. 2 . Cambridge University Press. ISBN 9780521663700.
Than Tun (1985). The Royal Orders of Burma, A.D. 1598–1885. 2. Kyoto University. hdl:2433/173789.
Wyatt, David K. (2003). Thailand: A Short History (ấn bản thứ 2). Yale University Press. ISBN 978-0-300-08475-7.
Nghiên cứu môi trường

Nghiên cứu môi trường (Environmental studies) là một lĩnh vực học thuật đa ngành, nghiên cứu một cách có hệ thống sự tương tác của con người với môi trường. Nghiên cứu Môi trường liên hệ các nguyên lý từ khoa học vật lý, thương mại/kinh tế và khoa học xã hội để giải quyết các vấn đề môi trường đương đại phức tạp. Đây là lĩnh vực nghiên cứu rộng lớn bao gồm môi trường tự nhiên, môi trường nhân tạo và mối quan hệ giữa chúng. Lĩnh vực này bao gồm nghiên cứu về các nguyên tắc cơ bản của sinh thái học và khoa học môi trường, cũng như các môn học liên quan như đạo đức, địa lý, nhân chủng học, chính sách, chính trị, quy hoạch đô thị, luật pháp, kinh tế, triết học, xã hội học và công bằng xã hội, quy hoạch, kiểm soát ô nhiễm và quản lý tài nguyên thiên nhiên. Có nhiều chương trình cấp bằng Nghiên cứu Môi trường bao gồm bằng Thạc sĩ và Cử nhân. Các chương trình cấp bằng Nghiên cứu Môi trường cung cấp một loạt các kỹ năng và công cụ phân tích cần thiết để đối mặt với các vấn đề môi trường mà thế giới đang phải đương đầu. Sinh viên ngành Nghiên cứu Môi trường được trang bị các công cụ trí tuệ và phương pháp để hiểu và giải quyết các vấn đề cốt yếu của môi trường và ảnh hưởng của những cá thể, xã hội và hành tinh.
Lịch sử

Đại học Lâm nghiệp bang New York tại Đại học Syracuse đã thêm bằng Cử nhân Khoa học tự nhiên về Nghiên cứu Môi trường vào những năm 1950, lần trao bằng đầu tiên vào năm 1956. Đại học Middlebury thành lập chuyên ngành này vào năm 1965.
Hiệp hội Nghiên cứu Môi trường Canada (ESAC) được thành lập năm 1993 "để tiếp tục nghiên cứu và giảng dạy các hoạt động trong các lĩnh vực liên quan đến nghiên cứu môi trường ở Canada". Tạp chí của ESAC, A\J: Alternatives Journal được xuất bản lần đầu bởi Robert A. Paehlke vào ngày 4 tháng 7 năm 1971.
Năm 2008, Hiệp hội Nghiên cứu Khoa học và Môi trường (AESS) được thành lập với vai trò như hiệp hội chuyên nghiệp đầu tiên trong lĩnh vực nghiên cứu liên ngành về môi trường tại Hoa Kỳ. Năm 2010, Hội đồng Khoa học và Môi trường Quốc gia (NCSE) đã đồng ý thông tin và hỗ trợ Hiệp hội. Vào tháng 3 năm 2011, tạp chí học thuật của Hiệp hội, Tạp chí Khoa học và Khoa học Môi trường (JESS), đã bắt đầu xuất bản.
Tại Hoa Kỳ, nhiều học sinh trung học có thể lấy Khoa học Môi trường làm khóa học cấp đại học. Hơn 500 trường cao đẳng và đại học ở Hoa Kỳ có chương trình đào tạo và cấp bằng chuyên ngành Nghiên cứu Môi trường.