stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Yoga khỏa thân
Lịch sử

Trong Bhagavata Purana (viết khoảng 800–1000 AD) có đề cập: "Một người xuất gia có thể cố gắng tránh ngay cả một chiếc váy để che thân. Nếu anh ta mặc bất cứ thứ gì thì nó chỉ nên là một cái khố, và khi không cần thiết, sannyāsī thậm chí không nên nhận daṇḍa. Một sannyāsī nên tránh mang theo bất cứ thứ gì ngoại trừ daṇḍa và Kamandalu". Nhà chinh phạt Alexander Đại đế đến Ấn Độ vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên. Cùng với quân đội của mình, ông mang theo các học giả Hy Lạp, những người sau này đã viết hồi ký về địa lý, con người và phong tục mà họ đã tận mắt trông thấy. Một trong những người bạn đồng hành của Alexander là Onesicritus người mô tả các thiền sinh của Ấn Độ được Strabo trích dẫn trong Quyển 15, Phần 63-65. Onesicritus tuyên bố "những hành giả Ấn Độ đó (như Mandanis) đã thực hành sự xa cách và "các tư thế khác nhau - đứng hoặc ngồi hoặc nằm khỏa thân-và bất động".
Yoga khỏa thân hiện đại đã được thực hành ở Đức và Thụy Sĩ thông qua một phong trào mang tên Lebensreform. Phong trào này đã có từ cuối thế kỷ XIX đề cao phương pháp Yoga và khỏa thân. Vào đầu thế kỷ 20, thuật ngữ Gymnosophy đã được một số nhóm thực hành khỏa thân, khổ hạnh và thiền định sử dụng. Blanche de Vries đã kết hợp sự phổ biến của thuật ngữ khiêu vũ phương Đông với yoga. Năm 1914, bà được giao phụ trách một trường dạy Yoga dành cho phụ nữ ở thành phố New York. Năm năm sau, bà mở một học viện dành cho phụ nữ, dạy Yoga Gymnosophy - cái tên truyền tải sự pha trộn giữa yoga và chủ nghĩa khỏa thân và bà đã giảng dạy cho đến năm 1982. Ở phương Tây từ những năm 1960, việc tập Yoga khỏa thân đã được đưa vào phong trào hippie và trong những môi trường tiến bộ về hạnh phúc, chẳng hạn như tại Viện Esalen ở California và tại khu dân cư khỏa thân Elysium ở Topanga Canyon, Los Angeles. Yogi Aaron, chủ sở hữu của Hot Nude Yoga đã bắt đầu phiên bản Yoga khỏa thân của mình vào tháng 4 năm 2001. Phong cách kết hợp các yếu tố của Ashtanga, Kundalini và liên hệ Yoga với các yếu tố của Mật tông Tây Tạng (Tantra) ở đây là phép tu song thân (Karmamudrā).
Chú thích

↑  Mallinson & Singleton 2017, Roots of Yoga, tr. xxxix
↑  Dundas, Paul (2002) [1992]. The Jains (ấn bản thứ 2). Routledge. tr. 45. ISBN 0-415-26605-X.
↑  Haviland, William A.; Prins, Harald E. L.; Walrath, Bunny McBride (2010). Anthropology: The Human Challenge. Cengage Learning. tr. 416. ISBN 978-0-495-81084-1.
↑  “Ash-smeared Naga Sadhus a huge draw at Kumbh Mela”. India Today. Reuters. 17 tháng 1 năm 2019.
↑  Śrīmad Bhāgavatam 7.13.2 Lưu trữ tháng 10 19, 2013 tại Wayback Machine, Bhaktivedanta VedaBase
↑  Charles R. Lanman, The Hindu Yoga System Lưu trữ 12 tháng 4 năm 2016 tại Wayback Machine, Harvard Theological Review, Volume XI, Number 4, Harvard University Press, pages 355-359
↑  Strabo, Geography Book XV, Chapter 1, see Sections 63-65, Loeb Classical Library edition, Harvard University Press, Translator: H.L. Jones, Archived by: University of Chicago
↑  Kalifornication, Frieze magazine, 9, 2013 Lưu trữ tháng 7 2, 2015 tại Wayback Machine
↑  “Eric Shaw, A Short History of Women in Yoga in the West, Feb 2011”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2023.
↑  Stefanie Syman, The Subtle Body: The Story of Yoga in America, 2010.
↑  Rebecca Anne D'Orsogna, Yoga in America: History, Community Formation, and Consumerism, University of Texas, 2013.
↑  Hippie Roots & The Perennial Subculture, 2003. Lưu trữ tháng 10 24, 2016 tại Wayback Machine
↑  Schrank, Sarah (2016).  Berila, Beth; Klein, Melanie; Roberts, Chelsea Jackson (biên tập). Naked Yoga and the Sexualization of Asana. Yoga, the Body, and Embodied Social Change: An Intersectional Feminist Analysis. Lexington Books. tr. 155–174. ISBN 978-1-4985-2803-0.
↑  Aaron Star - Hot Nude Yoga Founder Lưu trữ 2014-12-16 tại Wayback Machine
Carballo

| Carballo Carballo Carballo |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Ấn chương
 Vị trí của Carballo

Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng: Galicia
Tỉnh: [[tỉnh A Coruña|A Coruña]]
Quận (comarca): Bergantiños
Thủ phủ: Carballo, Carballo
Chính quyền
 • Thị trưởng: Evencio Ferrero (BNG)
Diện tích
 • Đất liền: 187 km2 (72 mi2)
Độ cao: 700 m (2,300 ft)
Dân số (2018)
 • Tổng cộng: 31.261
Múi giờ: UTC+1
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 15100
Mã điện thoại: 981
Ngôn ngữ bản xứ: Tiếng Galicia
Website: http://www.carballo.org/
Carballo là một đô thị của Tây Ban Nha ở tỉnh A Coruña tại cộng đồng tự trị của Galicia.
Đối xứng gương (lý thuyết dây)

Trong hình học đại số và vật lý lý thuyết, đối xứng gương là mối quan hệ giữa các vật thể hình học được gọi là những đa tạp Calabi-Yau. Các đa tạp này có thể trông rất khác nhau về mặt hình học nhưng được xem là tương đương nhau nếu chúng được dùng như những chiều thêm vào của lý thuyết dây. Trong trường hợp này, chúng được gọi là các đa tạp gương.
Ban đầu, đối xứng gương do các nhà vật lý lý thuyết phát triển nên. Giới toán học chỉ quan tâm tới mối quan hệ này từ khoảng năm 1990 khi nhóm nghiên cứu của Philip Candelas chỉ ra rằng có thể dùng nó làm một công cụ trong hình học liệt kê, một nhánh toán học liên quan tới việc đếm số nghiệm của các bài toán hình học. Theo Candelas, đối xứng gương có thể dùng để đếm các đường cong hữu tỉ trên một đa diện Calabi-Yau, do đó giải quyết một bài toán tồn tại từ lâu trong lĩnh vực này. Mặc dù cách tiếp cận ban đầu với đối xứng gương dựa trên các ý tưởng vật lý không thực sự nghiêm ngặt về mặt toán học, vài tiên đoán toán học của nó đã được chứng minh là chính xác chặt chẽ.
Ngày nay đối xứng gương là một đề tài nghiên cứu quan trọng trong toán học thuần túy, và các nhà toán học đang phát triển hiểu biết toán học về mối quan hệ này dựa trên trực giác của giới vật lý. Đối xứng gương cũng là một công cụ cơ bản để tính toán trong lý thuyết dây, và nó giúp nắm bắt các khía cạnh của lý thuyết trường lượng tử, hình thức luận mà các nhà vật lý dùng để mô tả hạt cơ bản. Những cách tiếp cận chính về đối xứng gương bao gồm chương trình đối xứng gương đồng đều của Maxim Kontsevich và Giả định SYZ của Andrew Strominger, Khâu Thành Đồng, và Eric Zaslow.
Tổng quan > Dây và compact hóa

Bài chi tiết: Lý thuyết dây
Trong vật lý, lý thuyết dây là một khuôn khổ lý thuyết thay thế hạt điểm bằng các đối tượng một chiều được gọi là dây. Những dây này trông giống những đoạn hoặc vòng dây nhỏ thông thường. Lý thuyết dây mô tả cách thức các dây lan truyền trong không gian và tương tác với nhau. Ở khoảng cách kích thước lớn hơn kích thước dây, dây trông giống hệt như một hạt thông thường, cũng có khối lượng, điện tích và các thuộc tính khác quy định bởi trạng thái dao động của dây. Sự chia cắt và tái hợp dây tương ứng với sự phát xạ và hấp thụ hạt, gây ra tương tác giữa các hạt/dây.
Giữa thế giới mô tả bởi lý thuyết dây và thế giới hàng ngày có những khác biệt đáng chú ý. Trong thế giới hàng ngày, có ba chiều không gian quen thuộc (trên/dưới, trái/phải, đằng trước/sau) và một chiều thời gian (sớm/muộn). Do đó, theo ngôn ngữ của vật lý hiện đại, ta nói rằng không-thời gian có 4 chiều. Một trong những đặc điểm kì lạ của lý thuyết dây là nó cần thêm các chiều phụ của không thời gian để đảm bảo tính nhất quán toán học. Trong lý thuyết siêu dây, phiên bản của lý thuyết dây tích hợp ý tưởng lý thuyết về siêu đối xứng, có thêm 6 chiều phụ của không thời gian cộng với 4 chiều quen thuộc với tri giác thông thường.
Một trong những mục đích của nghiên cứu lý thuyết dây hiện nay là phát triển các mô hình trong đó các dây biểu diễn cho những hạt quan sát được trong các thí nghiệm năng lượng cao. Để một mô hình như thế nhất quán với quan sát, không thời gian của nó phải mang 4 chiều trong những kích thước khoảng cách liên quan, nghĩa là người ta phải tìm cách hạn chế những chiều phụ của nó trong những kích thước nhỏ hơn. Trong những mô hình vật lý có vẻ hiện thực nhất dựa trên lý thuyết dây, điều này được thực hiện bởi một quá trình gọi là compact hóa, giả thiết các chiều phụ sẽ xích lại gần nhau để tạo nên các đường tròn. Trong giới hạn mà các chiều cuộn lại trở nên rất nhỏ, người ta thu được một lý thuyết trong đó không-thời gian trở nên có số chiều ít hơn. Một sự tương đồng tiêu chuẩn với nó là hãy xét một vật thể đa chiều như một cái vòi phun nước trong vườn. Nếu cái vòi được nhìn tử khoảng cách đủ xa, nó trông như thể chỉ có một chiều, tức chiều dài của nó. Tuy nhiên, khi tiến lại gần, người ta thấy rằng nó có hai chiều nữa, đó là tiết diện của nó. Và một con kiến bò trên vòi sẽ di chuyển trong một bề mặt hai chiều.
Ứng dụng > Hình học liệt kê

Nhiều ứng dụng toán học quan trọng của đối xứng gương thuộc về một nhánh của toán học gọi là hình học liệt kê. Trong hình học liệt kê, người ta quan tâm tới việc đếm (liệt kê) số nghiệm của các bài toán hình học, thường bằng các kĩ thuật của hình học đại số. Một trong những bài toán sớm nhất của hình học liệt kê là bài toán Apollonius, mang tên nhà toán học Hy Lạp đề xuất nó vào khoảng năm 200 trước Công nguyên. Apollonius đặt câu hỏi, có bao nhiêu đường tròn trong một mặt phẳng tiếp xúc với ba đường tròn cho trước. Trong trường hợp tổng quát, lời giải cho bài toán này là có 8 đường tròn như thế.
Các bài toán liệt kê trong toán học thường liên quan tới một lớp các đối tượng hình học được gọi là các đa tạp đại số xác định bằng tập hợp nghiệm của các đa thức. Chẳng hạn, khối Clebsch được định nghĩa là một đa thức bậc 3 với 4 biến (ẩn). Một kết quả nổi tiếng của các nhà toán học thế kỉ 19 Arthur Cayley và George Salmon khẳng định rằng có đúng 27 đường thẳng nằm hoàn toàn trong một mặt như vậy.
Tổng quát hóa bài toán này, người ta có thể hỏi có thể vẽ được bao nhiêu đường trong một đa tạp Calabi-Yau bậc 5, định nghĩa bằng một đa thức bậc 5. Bài toán này được nhà toán học người Đức thế kỉ 19 Hermann Schubert giải, ông thấy rằng có đúng 2875 đường như vậy. Năm 1986, nhà hình học Sheldon Katz chứng minh rằng số đường cong, như các đường tròn, định nghĩa bằng các đa thức bậc hai và nằm hoàn toàn trong đa tạp bậc 4 là 609.250.
Tính tới năm 1991, hầu hết các bài toán cổ điển của hình học liệt kê đã có lời giải và sự quan tâm trong lĩnh vực này suy giảm dần. Theo nhà toán học Mark Gross, "Khi các bài toán cũ đã được giải, người ta trở lại kiểm tra các số Schubert bằng các kĩ thuật hiện đại, nhưng nó đang trở nên khá là nhạt nhẽo." Lĩnh vực này được tiếp lại sinh lực vào tháng 5 năm 1991 khi các nhà vật lý Philip Candelas, Xenia de la Ossa, Paul Green, và Linda Parks chỉ ra rằng có thể dùng đối xứng gương để đếm số đường cong bậc 3 trong một đa tạp Calabi–Yau bậc 5. Candelas và cộng sự thấy rằng các đa tạp 6 chiều này có thể chứa chính xác 317.206.375 đường cong bậc 3.
Bên cạnh ứng dụng trên, nhóm của Candelas cũng thu được một số các kết quả tổng quát hơn để đếm số đường cong hữu tỉ vượt ra ngoài kết quả của giới toán học đương thời. Mặc dù các phương pháp này vận dụng trực giác vật lý, các nhà toán học đã tiếp bước và chứng minh chặt chẽ một số tiên đoán của đối xứng gương, bao gồm tất cả những tiên đoán liệt kê.
Ứng dụng > Vật lý lý thuyết

Bên cạnh ứng dụng trong hình học liệt kê, đối xứng gương là một công cụ tính toán cơ bản trong lý thuyết dây. Trong lý thuyết dây tôpô mô hình A, các đại lượng vật lý đáng chú ý được biểu diễn dưới dạng vô hạn các con số gọi là các bất biến Gromov–Witten vốn đặc biệt khó tính toán. Trong mô hình B, các phép tính có thể giản lược về các tích phân cổ điển dễ tính hơn nhiều. Bằng cách áp dụng đối xứng gương, các nhà lý thuyết có thể diễn dịch các tính toán phức tạp trong mô hình A vào dạng tương đương nhưng dễ tính hơn trong mô hình B. Những tính toán này sau đó được dùng để xác định xác suất của những quá trình vật lý khác nhau trong lý thuyết dây. Đối xứng gương có thể kết hợp với các cặp đối ngẫu khác để biến đổi tính toán trong một lý thuyết sang một lý thuyết khác tương đương, mà nếu thiếu chúng không thể nào thực hiện được.
Ngoài lĩnh vực lý thuyết dây, đối xứng gương cũng tìm thấy ứng dụng trong việc tìm hiểu những khía cạnh của lý thuyết trường lượng tử, hình thức luận mô tả các hạt cơ bản. Chẳng hạn, các lý thuyết trường chuẩn (gauge theories) là một lớp các lý thuyết vật lý đối xứng cao xuất hiện trong mô hình chuẩn của vật lý hạt và các phần khác của vật lý lý thuyết. Một vài lý thuyết trường chuẩn không nằm trong mô hình chuẩn, nhưng nó nảy sinh từ những dây lan truyền trong một phông miền gần suy biến. Đối xứng gương là một công cụ tính toán hữu dụng cho những lý thuyết như thế. Cụ thể, đối xứng gương có thể dùng để tính toán một lý thuyết trường chuẩn trong không thời gian 4 chiều mà Nathan Seiberg và Edward Witten nghiên cứu, và cũng quen thuộc trong toán học theo các bất biến Donaldson. Cũng có một phép tổng quát hóa của đối xứng gương gọi là đối xứng gương 3D liên hệ các cặp lý thuyết trường lượng tử trong ba chiều không thời gian.
Các cách tiếp cận > Đối xứng gương đồng đều

Trong lý thuyết dây và các lý thuyết vật lý liên quan, một màng (tiếng Anh: brane là một từ mới, rút từ membrane nghĩa là màng) là một đối tượng vật lý tổng quát hóa khái niệm về một hạt điểm cho số chiều lớn hơn. Chẳng hạn, một hạt điểm có thể xem như một màng 0 chiều, trong khi một dây có thể coi là màng 1 chiều; ngoài ra còn có những màng nhiều chiều hơn nữa.
Trong lý thuyết dây, một dây có thể là mở (tạo ra một đoạn với hai đầu) hoặc kín (tạo ra một vòng kín). Các màng D là một lớp quan trọng các màng sinh ra khi người ta xét tới các dây mở. Khi một dây mở lan truyền trong không thời gian, hai đầu của có cần phải nằm trong một màng D. Chữ D ở đây chỉ điều kiện nó cần phải thỏa mãn, điều kiện biên Dirichlet.
Về mặt toán học, có thể mô tả màng bằng khái niệm phạm trù. Phạm trù là một cấu trúc toán học bao gồm các đối tượng, và với mỗi cặp đối tượng, có một tập những cấu xạ giữa chúng. Trong hầu hết các ví dụ, các đối tượng đó là các cấu trúc toán học (tập hợp, không gian vectơ, hoặc không gian tôpô) và các cấu xạ là các hàm giữa các cấu trúc này. Người ta cũng xét tới các phạm trù mà các đối tượng là các màng D và các cấu xạ giữa hai màng  \alpha  và  \beta  là các trạng thái của các dây mở căng giữa  \alpha  và  \beta .
Trong lý thuyết dây tô pô mô hình B, các màng D là đa tạp phức con của một đa tạp Calabi-Yau cùng với các thông tin vật lý phụ nảy sinh từ việc có các tích (chẳng hạn điện tích) ở đầu các dây. Một cách trực quan, ta có thể xem một đa tạp con như một mặt nhúng trong đa tạp Calabi–Yau, mặc dù đa tạp con thực ra cũng có thể tồn tại trong số chiều lớn hơn 2. Theo ngôn ngữ toán học, phạm trù có các màng như vậy được gọi là phạm trù phái sinh của các bó mạch lạc trên đa tạp Calabi–Yau. Trong mô hình A, các màng D cũng có thể xem như đa tạp con của một đa tạp Calabi–Yau, được gọi không thực sự chính xác là những đa tạp con Lagrange đặc biệt. Điều này có nghĩa là ngoài những tính chất khác chúng có một nửa số chiều của không gian mà chúng nằm trong và chúng có độ dài, diện tích hoặc thể tích cực tiểu hóa. Phạm trù có những màng này gọi là phạm trù Fukaya.
Phạm trù phái sinh của bó mạch lạc có thể tạo thành từ các công cụ của hình học phức, một nhánh toán học mô tả các đường cong hình học theo nghĩa đại số và giải các bài toán hình học bằng các phương trình đại số. Mặt khác, có thể xây dựng phạm trù Fukaya bằng hình học ngẫu đối (symplectic geometry), một nhánh toán học xuất hiện từ nghiên cứu vật lý cổ điển. Hình học ngẫu đối xem xét các không gian có dạng ngẫu đối, một công cụ toán học dùng để tính toán diện tích trong các ví dụ hai chiều.
Giả định đối xứng gương đồng đều của Maxim Kontsevich khẳng định rằng phạm trù phái sinh của các bó mạch lạc trên một đa tạp Calabi–Yau tương đương theo một nghĩa nhất định với phạm trù Fukaya của đa tạp gương của nó. Sự tương đương này cung cấp một hình thức toán học chính xác về đối xứng gương trong lý thuyết dây tôpô. Hơn nữa, nó còn cung cấp một cầu nối ngoài mong đợi giữa hai nhánh khác nhau của hình học, hình học phức và hình học ngẫu đối.
Chú thích

↑  Về dẫn nhập về lý thuyết dây, xem chẳng hạn Greene 2000.
↑  Wald 1984, tr. 4
↑  Zwiebach 2009, tr. 8
1 2  Yau and Nadis 2010, Ch. 6
↑  Sự tương đồng này được lấy làm ví dụ trong Greene 2000, tr. 186
↑  Yau and Nadis 2010, tr. ix
↑  Dixon 1988; Lerche, Vafa, and Warner 1989
↑  Hình dạng của đa diện Calabi-Yau có thể mô tả theo toán học bằng một mảng số gọi là các số Hodge. Các mảng tương ứng để phản chiếu đa tạp Calabi-Yau nhìn chung là khác nhau, phản ánh những hình dạng đa tạp khác nhau, nhưng chúng liên quan với nhau theo một đối xứng nào đó. Xem thêm Yau và Nadis 2010, tr. 160–3.
↑  Aspinwall et al. 2009, tr. 13
↑  Hori et al. 2003, tr. xvi
↑  Các cặp đối ngẫu khác xuất hiện trong lý thuyết dây là đối ngẫu S, đối ngẫu T, và tương ứng AdS/CFT.
↑  Zaslow 2008, tr. 523
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 168
1 2  Hori and Vafa 2000
1 2  Witten 1990
↑  Givental 1996, 1998; Lian, Liu, Yau 1997, 1999, 2000
1 2  Zaslow 2008, tr. 531
1 2  Hori et al. 2003, tr. xix
↑  Kikkawa và Yamasaki (1984) cùng Sakai và Senda (1986) là những người đầu tiên quan sát thấy điều này.
1 2  Strominger, Yau, and Zaslow 1996
↑  Candelas et al. 1985
↑  Điều này được Dixon (1988) và Lerche, Vafa, cùng Warner (1989) quan sát thấy.
↑  Green and Plesser 1990; Yau and Nadis 2010, tr. 158
↑  Candelas, Lynker, and Schimmrigk 1990; Yau and Nadis 2010, tr. 163
↑  Candelas et al. 1991
1 2  Yau and Nadis 2010, p. 165
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 169–170
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 170
↑  Vafa 1992; Witten 1992
↑  Hori et al. 2003, tr. xviii
↑  Kontsevich 1995a
↑  Kontsevich 1995b
↑  Givental 1996, 1998
↑  Lian, Liu, Yau 1997, 1999a, 1999b, 2000
1 2  Yau and Nadis 2010, tr. 172
↑  Aspinwall et al. 2009, tr. vii
↑  Zaslow 2008, tr. 537
1 2  Yau and Nadis 2010, tr. 166
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 167
1 2  Yau and Nadis 2010, tr. 169
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 171
↑  Zaslow 2008, pp. 533–4
↑  Zaslow 2008, sec. 10
↑  Hori et al. 2003, tr. 677
↑  Hori et al. 2003, tr. 679
↑  Intriligator and Seiberg 1996
↑  Moore 2005, tr. 214
↑  Moore 2005, tr. 215
↑  Aspinwall et al. 2009
↑  Một bài tham khảo cơ bản về phạm trù có thể tìm thấy ở Mac Lane 1998.
1 2  Zaslow 2008, tr. 536
1 2 3  Aspinwal et al. 2009, tr. 575
1 2 3  Yau and Nadis 2010, p. 175
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 180–1
↑  Aspinwall et al. 2009, tr. 616
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 181
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 174
↑  Zaslow 2008, tr. 533
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 175–6
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 175–7.
1 2  Zaslow 2008, tr. 532
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 178
↑  Yau and Nadis 2010, tr. 178–9
Cái đối tượng cơ bản của lý thuyết dây là các dây mở và đóng.
Tiết diện của một đa tạp Calabi–Yau bậc 5
Các đường tròn Apollonius: 8 đường tròn tô màu tiếp tuyến với ba đường tròn màu đen.
Khối Clebsch
Các dây mở gắn với một cặp màng D.
Một hình xuyến có thể xem như một phép hợp vô số đường tròn như đường tròn màu đỏ trong hình này. Có một đường tròn như vậy cho mỗi một điểm của đường tròn màu hồng.
Diêm Biên

| Diêm Biên 盐边县 |
| --- | --- |
—  Huyện  —
 

 
 Vị trí Diêm Biên (đỏ) trong Phàn Chi Hoa (vàng) và Tứ Xuyên
Diêm Biên
Quốc gia: Trung Quốc
Tỉnh: Tứ Xuyên
Địa cấp thị: Phàn Chi Hoa
Diện tích
 • Tổng cộng: 3.269 km2 (1,262 mi2)
Dân số (2020)
 • Tổng cộng: 178.797
 • Mật độ: 55/km2 (140/mi2)
Múi giờ: UTC+8
Mã bưu chính: 617100
Website: www.scyanbian.gov.cn
Diêm Biên (chữ Hán giản thể: 盐边县, Hán Việt: Diêm Biên huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Phàn Chi Hoa, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Diêm Biên có diện tích 3269 km2, dân số năm 2002 là 190.000 người.
Huyện Diêm Biên được chia ra 4 trấn, 5 hương và 7 hương dân tộc.
Trấn: Đồng Tử Lâm, Ngư Môn, Vĩnh Hưng, Hồng Cách
Hương: Quốc Thắng, Tân Cửu, Cộng Hòa, Huệ Dân và Ích Dân
Hương dân tộc: hương dân tộc Di Ôn Tuyền, hương dân tộc Di Hoà Ái, hương dân tộc Di Cách Tát Lạp, hương dân tộc Lật Túc Tinh Hà, hương dân tộc Di và Miêu Hồng Bảo, hương dân tộc 鳡 Ngư, hương dân tộc Di Hồng Quả
Khí hậu

| Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 1 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 2 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 3 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 4 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 5 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 6 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 7 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 8 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 9 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 10 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 11 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> 12 | Dữ liệu khí hậu của Yanbian (1991–2020 normals, extremes 1981–2010)> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 29.8 (85.6) | 32.2 (90.0) | 36.2 (97.2) | 38.8 (101.8) | 40.2 (104.4) | 39.6 (103.3) | 38.2 (100.8) | 36.8 (98.2) | 35.8 (96.4) | 33.7 (92.7) | 30.3 (86.5) | 27.7 (81.9) | 40.2 (104.4) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 22.2 (72.0) | 25.3 (77.5) | 29.0 (84.2) | 31.8 (89.2) | 33.0 (91.4) | 32.6 (90.7) | 31.2 (88.2) | 30.9 (87.6) | 28.7 (83.7) | 26.8 (80.2) | 24.1 (75.4) | 21.5 (70.7) | 28.1 (82.6) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 12.3 (54.1) | 15.7 (60.3) | 20.1 (68.2) | 23.3 (73.9) | 25.3 (77.5) | 25.8 (78.4) | 24.8 (76.6) | 24.3 (75.7) | 22.3 (72.1) | 19.7 (67.5) | 15.6 (60.1) | 12.2 (54.0) | 20.1 (68.2) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 5.5 (41.9) | 8.1 (46.6) | 12.2 (54.0) | 15.8 (60.4) | 19.0 (66.2) | 20.9 (69.6) | 20.8 (69.4) | 20.4 (68.7) | 18.8 (65.8) | 15.8 (60.4) | 10.6 (51.1) | 6.7 (44.1) | 14.6 (58.2) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | 2.3 (36.1) | 2.9 (37.2) | 4.8 (40.6) | 9.7 (49.5) | 11.1 (52.0) | 15.0 (59.0) | 16.7 (62.1) | 15.4 (59.7) | 12.5 (54.5) | 10.3 (50.5) | 2.9 (37.2) | 0.4 (32.7) | 0.4 (32.7) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 5.8 (0.23) | 4.2 (0.17) | 6.1 (0.24) | 14.8 (0.58) | 52.9 (2.08) | 161.0 (6.34) | 247.8 (9.76) | 185.3 (7.30) | 177.4 (6.98) | 64.4 (2.54) | 10.8 (0.43) | 2.4 (0.09) | 932.9 (36.74) |
| Số ngày giáng thủy trung bình (≥ 0.1 mm) | 2.0 | 1.8 | 2.4 | 4.4 | 9.3 | 14.7 | 19.2 | 16.2 | 15.7 | 9.9 | 3.2 | 1.5 | 100.3 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 57 | 45 | 37 | 39 | 48 | 64 | 76 | 77 | 79 | 76 | 71 | 67 | 61 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 233.1 | 232.5 | 264.2 | 262.8 | 242.6 | 185.8 | 157.8 | 176.7 | 148.6 | 177.2 | 203.7 | 208.3 | 2.493,3 |
| Phần trăm nắng có thể | 70 | 73 | 71 | 68 | 58 | 45 | 38 | 44 | 41 | 50 | 63 | 64 | 57 |
Nguồn: China Meteorological Administration
Nguyễn Đăng

| Nguyễn Đăng |
| --- | --- |
Phúc Nham hầu
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 1577
Nơi sinh: Bắc Ninh
 
Mất: không rõ
Giới tính: nam
Học vấn: Tiến sĩ Nho học
Chức quan: Hữu thị lang bộ Hộ
Quốc tịch: Đại Việt
Thời kỳ: nhà Lê trung hưng
x • t • 
Nguyễn Đăng (1577-?) là đại thần nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.
Sự nghiệp

Nguyễn Đăng người làng Đại Toán, huyện Quế Dương, nay là huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.
Ông có học vấn sâu xa, sở trường về thơ Đường luật và phú tám vần. Mỗi bài ông soạn ra đều được mọi người truyền tụng cho là bài mẫu, đến nỗi mang tiền đến xin mua văn của ông.
Nguyễn Đăng đi thi Hương, đỗ Giải nguyên. Năm 1602 đời Lê Kính Tông, ông đỗ Hội nguyên. Cả bốn kỳ thi ông đều đứng đầu hạng ưu; sau đó vào thi Đình, ông đỗ Hoàng giáp đình nguyên, ứng chế đỗ thứ nhất.
Văn chương của Nguyễn Đăng hơn các đồng nghiệp, được triều đình tôn trọng.
Năm 1603, Nguyễn Đăng cùng Nguyễn Đình Chính và Nguyễn Đường Xuyên đi sứ nhà Minh. Dọc đường, ông ngâm vịnh thơ cùng các quan lại Trung Quốc và sứ giả Triều Tiên, có nhiều câu hay. Khi đi qua Phi Lai, ông làm bài phú 8 vần, được mọi người truyền tụng. Sách Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú có chép lại bài phú này.
Khi đi sứ về, ông được thăng làm Hữu bộ thị lang Bộ Hộ, tước Phúc Nham hầu.
Ít lâu sau ông qua đời không rõ năm nào, được phong làm phúc thần ở xã Hán Đà, trước là Huyện Quế Dương, Tỉnh Bắc Ninh. Nay là Huyện Quế Võ, Tỉnh Bắc Ninh
Chú thích

↑  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 456
↑  Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 457