stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Mekatilili Wa Menza

Mnyazi wa Menza (Mekatilili Wa Menza) (hay Makatilili) là một nhà lãnh đạo phụ nữ Kenya, người đã lãnh đạo người Giriama trong một cuộc nổi loạn chống lại Chính quyền thuộc địa Anh và chính sách tích cực vào năm 1913 - 1914. Bà đổi tên thành Mekatilili sau khi sinh con trai đầu lòng Katil. Tiền tố 'Me' trong các ngôn ngữ Mijikenda là viết tắt của 'mẹ của'. Bà được coi là một nữ tiên tri trong số các người Giriama. Người Giriama là một nhóm nhỏ của các dân tộc Mijikenda sống ở bờ biển Kenya; họ có những nơi ở thiêng liêng được gọi là kayas, nằm trong khu vực có rừng, một trong những nơi mà Chính quyền thuộc địa Anh đã phá hủy bằng cách kích hoạt nó vào năm 1914. Đây là Kaya Fungo.
Đầu đời

Mekatilili được sinh ra vào những năm 1860 tại Mutsara wa Tsatsu ở Bamba, huyện Kilifi. Bà là con gái duy nhất trong một gia đình có năm người con. Một trong những anh trai của bà, Mwarandu, đã bị nô lệ Ả Rập bắt giữ và không bao giờ gặp lại. Bà đã kết hôn với Dyeka tại Lango Baya.
Cuộc nổi loạn

Quản trị viên thuộc địa Anh trong khu vực, Arthur Champion, đã tổ chức một cuộc họp công khai vào ngày 13 tháng 8 năm 1913, nơi ông đưa ra yêu cầu của mình với cộng đồng. Mekatilili phản đối yêu cầu của Champion và, trong một cuộc trao đổi sôi nổi, bà đã tát ông ta.
Mekatilili bị kích động bởi những gì bà thấy là sự xói mòn của văn hóa Giriama truyền thống. Giriama là một cộng đồng yêu nước và phụ nữ hiếm khi giữ các vị trí lãnh đạo. Tuy nhiên, Mekatilili là một góa phụ. Trong xã hội Giriama, phụ nữ được hưởng những đặc quyền nhất định, bao gồm cả việc nói trước những người lớn tuổi. Bà làm tròn sự ủng hộ cho sự nghiệp của mình chống lại người Anh do vị trí mà bà đã đạt được như một tín đồ mạnh mẽ của tôn giáo truyền thống. Trong đó, bà được bác sĩ truyền thống Wanje wa Mwadori Kola hỗ trợ. Bà đã có được một lượng lớn khán giả thông qua màn trình diễn điệu nhảy kifudu. Điệu nhảy được dành riêng cho các nghi lễ tang lễ nhưng Mekatilili đã thực hiện nó liên tục từ thị trấn này sang thị trấn khác, thu hút một lượng lớn người theo sau cô bất cứ nơi nào bà đến.
Mekatilili và Mwadori đã tổ chức một cuộc họp lớn tại Kaya Fungo nơi họ thực hiện lời thề mukushekushe giữa những người phụ nữ và Fisi giữa những người đàn ông thề sẽ không bao giờ hợp tác với người Anh dưới bất kỳ hình thức hay hình thức nào. Người Anh đã đáp trả bằng cách chiếm giữ những vùng đất rộng lớn của Giriama, đốt cháy nhà của họ và san bằng Kaya Fungo. Điều này dẫn đến cuộc nổi dậy Giriama, được biết đến với tên địa phương là kondo ya chembe.
Mekatilili bị người Anh bắt giữ vào ngày 17 tháng 10 năm 1913 và bị đày đến Mumias ở tỉnh miền Tây. Theo hồ sơ thuộc địa của Anh, năm năm sau, bà trở về quê hương nơi bà tiếp tục phản đối việc áp dụng các chính sách và pháp lệnh thuộc địa. Tuy nhiên, một số câu chuyện kể rằng Mekatilili đã trốn thoát khỏi nhà tù ở Mumias và đi bộ hơn 1.000 km trở về nhà ở Giriama.
Bà qua đời vào năm 1924, và được chôn cất tại Bungale, trong Magarini Constituency, Quận Malindi.
đọc thêm

Một mô tả nhiếp ảnh thời hiện đại về Mekatilili wa Menza của Rich Allela .
Elizabeth Mugi-Ndua: Mekatilili Wa Menza: Nữ chiến binh (Ấn phẩm Sasa Sema, 2000) ISBN 9966-951-03-2
Elizabeth Orchardson-Mazrui: Cuộc phiêu lưu của Mekatilili (Nhà xuất bản giáo dục Đông Phi, 1999) ISBN 9966-25-004-2
"Một quan điểm lịch sử-xã hội về văn hóa nghệ thuật và vật chất của người Mijikenda ở Kenya", Luận án tiến sĩ, Trường nghiên cứu phương Đông và châu Phi, Đại học London, London, Vương quốc Anh
2012 Max Dashu, 2012. Mekatilili: nữ tiên tri của cuộc nổi dậy Giriama năm 1913.
liên kết ngoài

Anh hùng Kenya
Ấn phẩm Sasa Sema
www.mekatilili.com
Merneferre Ay

Merneferre Ay (còn viết là Aya hoặc Eje) là một pharaoh của Ai Cập cổ đại thuộc giai đoạn giữa vương triều thứ 13. Ông là vị pharaoh cai trị lâu nhất của vương triều thứ 13, ông dường như đã trị vì một Ai Cập bị chia cắt trong suốt 23 năm vào giai đoạn đầu cho tới giai đoạn giữa thế kỷ thứ 17 TCN. Một khối mũ đá hình chóp có mang tên của ông cho thấy rằng ông có khả năng đã hoàn thành một kim tự tháp, nó có thể nằm tại khu nghĩa trang của Memphis.
Merneferre Ay là vị pharaon cuối cùng của vương triều thứ 13 được chứng thực bên ngoài Thượng Ai Cập. Bất chấp triều đại lâu dài của mình, số lượng các hiện vật có thể quy cho ông là tương đối nhỏ. Điều này có thể chỉ ra các vấn đề ở Ai Cập tại thời điểm này và quả thực, vào cuối triều đại của ông, "chính quyền [của nhà nước Ai Cập] dường như đã hoàn toàn sụp đổ". Có khả năng rằng kinh đô của Ai Cập kể từ giai đoạn đầu thời kỳ Trung Vương quốc, Itjtawy đã bị từ bỏ trong hoặc một thời gian ngắn sau triều đại của Ay. Vì lý do này, một số học giả cho rằng Merneferre Ay có thể là vị pharaon cuối cùng thuộc thời kỳ Trung Vương quốc của Ai Cập.
Niên đại > Vị trí trong biên niên sử

Vị trí tương đối trong biên niên sử của Merneferre Ay như là một vị vua thuộc giai đoạn giữa của vương triều thứ 13 được xác định rõ nhờ vào bản danh sách vua Turin, một bản danh sách vua được biên soạn vào giai đoạn đầu thời đại Ramesses (1292–1069 TCN) và giữ vai trò là nguồn sử liệu chính cho Thời kỳ Chuyển tiếp thứ Hai. Bản danh sách vua này ghi lại tên của Ay ở cột thứ 8 hàng thứ 3 (cột thứ 6 hàng 3 theo cách đọc của Alan Gardiner đối với cuộn giấy cói Turin và mục 7.3 theo cách đọc của von Beckerath) và xác định rằng Merneferre Ay đã kế vị Wahibre Ibiau và được kế vị bởi Merhotepre Ini, người có khả năng là con trai của ông.
Vị trí chính xác trong biên niên sử của Merneferre Ay lại khác nhau giữa các học giả, với việc Jürgen von Beckerath và Aidan Dodson coi ông như là vị vua thứ 27 của vương triều này trong khi Kim Ryholt và Darrell Baker lần lượt xếp ông ở vị trí thứ 32 và 33. Tương tự, niên đại chắc chắn cho triều đại của Ay đang được tranh luận, theo Ryholt là từ năm 1701–1677 TCN và Schneider là 1684–1661 TCN.
Niên đại > Độ dài triều đại

Cho tới gần đây, độ dài triều đại của Merneferre Ay, mà vốn được ghi lại trên cuộn giấy cói Turin, vẫn được tranh luận giữa Jürgen von Beckerath, ông ta đọc con số bị hư hại trên mảnh giấy cói là 13 năm trong khi Alan Gardiner và Kenneth Kitchen chủ trương rằng nó nên được đọc là 23 năm. Cuộc tranh luận này đã được giải quyết trong nghiên cứu mới đây nhất của Kim Ryholt đối với cuộn giấy cói Turin, ông ta khẳng định rằng độ dài triều đại của Merneferre Ay như được ghi lại trên cuộn giấy cói này là "23 năm, 8 tháng và 18 ngày".
Ryholt nhấn mạnh rằng "dấu hiệu mà phân biệt 20 và 30 với 10 được bảo toàn và không có gi phải bàn cãi. Theo đó, phải đọc là 23 năm hoặc, ít có khả năng hơn là 33 năm." Điều này khiến cho Merneferre Ay trở thành vị pharaon cai trị lâu nhất của vương triều thứ 13 vào thời điểm khi mà nhiều vị vua đã cai trị Ai Cập trong một thời gian ngắn ngủi.
Triều đại và chứng thực

Vì là một vị vua thuộc giai đoạn giữa vương triều thứ 13, cho nên Merneferre Ay đã cai trị miền Trung và Thượng Ai Cập đồng thời với vương triều thứ 14, mà vốn kiểm soát ít nhất là khu vực miền Đông châu thổ sông Nile. Các nhà Ai Cập học như Kim Ryholt và Darrell Baker cho rằng Mernferre đã cướp ngôi vua của Wahibre Ibiau. Kết luận này của họ dựa trên căn cứ đó là sự thiếu vắng hoàn toàn của filiative nomina, mà nhắc đến tên của người cha trên các đồ vật được quy cho thuộc về ông. Họ tin rằng nếu điều này sảy ra thì người cha của ông phải là một pharaon, và quả thực nhiều vị vua của vương triều thứ 13 đã sử dụng filiative nomina. Có ít thông tin được biết đến về những người vợ của Ay, ông có thể đã cưới Ineni, những đồ vật hình bọ hung của bà có sự giống nhau về phong cách nghệ thuật với của Ay.
Triều đại và chứng thực > Chứng thực

Merneferre Ay được chứng thực rõ ràng; không ít hơn 62 con dấu bọ hung và một con dấu trụ lăn có mang tên của ông được biết tới, 51 cái trong số đó không rõ nguồn gốc xuất xứ Trong số những con dấu bọ hung còn lại, ba trong số đó đến từ Hạ Ai Cập, chính xác hơn thì một đến từ Bubastis và hai đến từ Heliopolis. Những con dấu bọ hung có nguồn gốc rõ ràng thì đến từ Abydos, Coptos và Lisht, tất cả những địa điểm này đều nằm ở miền Trung và Thượng Ai Cập. Những chứng thực khác của Ay bao gồm một bình cầu bằng đá vỏ chai ngày nay nằm tại bảo tàng nghệ thuật Metropolitan, một quả cầu dành tặng cho thần Sobek, một khối đá vôi có khắc chữ, một phần của khối rầm đỡ được phát hiện vào năm 1908 bởi Georges Legrain ở Karnak và một khối mũ đá hình chóp.
Khối Mũ đá hình chóp được cảnh sát Ai Cập tịch thu từ những kẻ trộm mộ vào năm 1911 tại Faqus, gần thành phố Avaris cổ đại. Nó được khắc với tên của Ay và miêu tả ông đang dâng lễ vật cho thần Horus "Chúa tể của bầu trời", chứng minh rằng một kim tự tháp đã xây dựng cho ông trong suốt triều đại lâu dài của ông. Khối mũ đá hình chóp này có lẽ đã được những kẻ trộm mộ phát hiện tại Khatana ngày nay, vốn là một phần của thành phố Avaris cổ đại (ngày nay là Qantir),điều này là quan trọng bởi vì nó dường như là kinh đô của vương triều thư 14 vào thời kỳ của Ay. Các nhà Ai Cập học tin rằng khối mũ đá hình chóp này thực tế có nguồn gốc từ Memphis, nằm tại khu nghĩa trang mà có kim tự tháp của Ay. Do đó, điều này gợi ý rằng kim tự tháp này đã bị cướp phá vào thời điểm người Hyksos xâm lược vào khoảng năm 1650 TCN và khối mũ đá hình chóp đã được đưa tới Avaris vào thời điểm này. Điều này được chứng minh bởi "văn bản bị hư hỏng trên khối mũ đá hình chóp [mà] ban đầu cầu khẩn bốn vị thần", hai trong số đó là Ptah và Re-Horus (thay thế Ra-Horakhty). Sự thờ cúng những vị thần này có nguồn gốc là từ khu nghĩa trang Memphis, không phải là ở Avaris. Những hiện vật khác có cùng chung số phận bao gồm hai bức tượng khổng lồ của vị vua vương triều thứ 13 là Imyremeshaw.
Di sản

Mặc dù Merneferre Ay được chứng thực rõ ràng, số lượng các hiện vật có thể quy cho ông lại tương đối nhỏ so với triều đại kéo dài gần 24 năm của ông. Điều này có thể chỉ ra những vẫn đề nghiêm trọng của Ai Cập vào thời điểm đó và quả thực Ryholt và những người khác tin rằng vào giai đoạn cuối của triều đại của Ay "chính quyền [của nhà nước Ai Cập] dường như đã hoàn toàn sụp đổ".
Merneferre Ay là vị vua cuối cùng của vương triều thứ 13 còn được chứng thực bởi những hiện vật đến từ ngoài Thượng Ai Cập. Điều này có thể chỉ ra rằng kinh đô cũ Itjtawy của thời kỳ Trung Vương quốc đã bị từ bỏ và thay vào đó là Thebes. Daphna Ben Tor tin rằng cuộc xâm lược miền Đông khu vực châu thổ và khu vực Memphis bởi các vị vua Canaan đã gây nên sự kiện này. Quả thực một số nhà Ai Cập học tin rằng vào thời điểm kết thúc triều đại của Ay, vương triều thứ 13 đã mất quyền kiểm soát Hạ Ai Cập, bao gồm vùng châu thổ và có thể là cả bản thân Memphis. Theo những tác giả này, điều này đánh dấu sự kết thúc của thời kỳ Trung Vương quốc và bắt đầu Thời kỳ Chuyển tiếp thứ Hai. Cách giải thích này bị phản bác bởi Ryholt và Baker, tuy nhiên họ lưu ý rằng tấm bia đá của Seheqenre Sankhptahi, cai trị vào giai đoạn gần cuối của vương triều thứ 13, gợi ý chắc chắn rằng ông ta đã cai trị Memphis. Đáng tiếc là, tấm bia đá này lại không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Ay

Vào thời kỳ Vương triều thứ 18, cũng có một vị vua mang tên Ay. Tuy nhiên đây là 2 vị vua hoàn toàn độc lập với nhau.
Grevillea acropogon

| Grevillea acropogon |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Proteales
Họ (familia): Proteaceae
Chi (genus): Grevillea
Loài (species): G. acropogon
Danh pháp hai phần
Grevillea acropogon Makinson, 2000 
Grevillea acropogon là một loài thực vật có hoa trong họ Quắn hoa. Loài này được Makinson mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Grevillea acropogon”. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2013.
Khỉ đuôi dài Côn Đảo

| Khỉ đuôi dài Côn Đảo> Tình trạng bảo tồn |
| --- | --- |
 Sắp nguy cấp  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Mammalia
Bộ (ordo): Primate
Họ (familia): Cercopithecidae
Chi (genus): Macaca
Loài (species): M. fascicularis
Danh pháp ba phần
Macaca fascicularis condorensis
Danh pháp đồng nghĩa
 Macaca fascicularis condorensis
Khỉ đuôi dài Côn Đảo (Macaca fascicularis condorensis) là một phân loài của khỉ đuôi dài phân bố tại Việt Nam, tập trung ở vùng Côn Đảo, Phú Quốc. Khỉ đuôi dài Côn Đảo là một loài động vật đặc hữu của Việt Nam.
Nguồn gốc

Về nguồn gốc của khỉ đuôi dài Côn Đảo, thuyết tiến hóa về sự phân bố, phân tán và nguồn gốc hình thành phụ loài cho rằng trước đây khoảng 18 ngàn năm, mực nước biển thấp hơn hiện nay, các nơi từ bán đảo Đông Dương đến đảo Bali (Indonesia) là một dãi đất rộng lớn liền nhau và khỉ đuôi dài phân bố khắp nơi. Sau đó, mực nước biển dâng lên cao như ngày nay, hình thành các đảo, các quần thể khỉ đuôi dài sinh sống tại đảo bị cô lập và hình thành một số phụ loài, trong đó có phân loài khỉ đuôi dài Côn Đảo.
Đặc điểm > Mô tả

Màu lông của chúng thường có màu từ xám đến nâu đỏ, phía sau cơ thể nhạt hơn. Lông trên đầu mọc hướng về sau. Thường có mào. Mặt có màu hồng. Con đực lớn thường có hai chỏm lông trắng trên miệng ở hai bên như Bộ ria. Con cái có lông quanh mồm thưa hơn. phần đỉnh đầu của khỉ đuôi dài sống trong rừng ngập mặn Cần Giờ và rừng ngập mặn Cà Mau có màu lông sậm hơn so với phần lông ở đỉnh đầu của khỉ đuôi dài Côn Đảo. Con non sinh ra có màu đen. Đuôi dài và được phủ lông tốt, chiều dài đuôi thường đạt 3/4 hoặc hơn so với chiều dài cơ thể. Con đực đuôi ngắn hơn so với loài trong đất liền. Tuổi trưởng thành vào lúc 50 - 51 tháng. Thời gian mang thai 160 - 170 ngày. Thời gian giữa hai lần sinh sản 13 tháng (12 - 24 tháng). Thời gian sống 37-38 năm.
Đặc điểm > Tập tính

Chúng sống trong rừng rậm nguyên sinh, thứ sinh, rừng tre nứa, rừng thường xanh, rừng thưa, bờ sông, ven biển, rừng ngập mặn ven biển, dọc theo các con sông tới độ cao 2000m. Tại Vườn Quốc gia Côn Đảo, có ít nhất 10 địa điểm thường gặp, các điểm này nằm trên 3 đảo: Côn Sơn, Hòn Bà, và Hòn Bảy Cạnh.
Trước năm 1975, loài này còn gặp rất phổ biến ở các khu rừng ở các tỉnh phía Nam từ tỉnh Thừa Thiên - Huế tới tỉnh Kiên Giang trên diện tích ước tính khoảng >5.000km2. Từ năm 1975 trở lại đây tình trạng của loài thay đổi rõ rệt. Số lượng quần thể giảm mạnh. Số lượng tiểu quần thể hiện nay khoảng 30. Nguyên nhân do nơi cư trú bị xâm hại, rừng bị chặt phá, diện tích rừng tự nhiên bị thu hẹp và đây là đối tượng săn bắt để lấy thịt, nấu cao, buôn bán và xuất khẩu.
Thức ăn chủ yếu là quả (64%), hạt, nõn cây, lá những phần khác của thực vật và động vật như côn trùng ếch nhái cua,... Chúng hoạt động vào ban ngày và trên cây. Loài này bơi rất giỏi và thường nhảy xuống nước từ cành cây. Rất hay ngồi thành nhóm ngay đường cái, không hoảng sợ khi xe chạy qua.
Chúng thường sống thành đàn, ít khi gặp một con. Đàn có cấu trúc nhiều đực, nhiều cái, trung bình 2,5 con cái một con đực. Chúng sống thành đàn từ 10-100 con. Con đực đầu đàn thường ít đánh dấu khu vực như các loài khỉ khác. Các con non thường đùa nghịch với nhau trong đàn. Chúng thường đùa với nhau trong vòng hai năm. Con đực thường đùa với con đực, con cái thường đùa với con cái.
Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà

Đối với các định nghĩa khác, xem Sơn Trà (định hướng).
Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà là khu bảo tồn thiên nhiên tại quận Sơn Trà, Đà Nẵng, Việt Nam với diện tích bán đảo 4400 ha, được Bộ Lâm nghiệp công nhận vào năm 1992. Trước đó khu vực này từ năm 1977 đã được bảo vệ theo chế độ rừng cấm. Đến cuối năm 2016 Diện tích này bị mất đi ¼, do thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chấp thuận sử dụng phần đất này để phát triển thành Khu Du lịch Quốc gia.
| Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà |
| --- | --- |
Vị trí của Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà
Vị trí: Phường Thọ Quang, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng, Việt Nam
Thành phố gần nhất:  Thành phố Đà Nẵng  Thành phố Huế  Thành phố Hội An 
Tọa độ: 16°07′5″B 108°16′23″Đ﻿ / ﻿16,11806°B 108,27306°Đ﻿ / 16.11806; 108.27306
Diện tích: 43,7 km²
Thành lập:  9 tháng 8 năm 1986 (1986-08-09): thành phố Đà Nẵng 
Cơ quan quản lý: UBND thành phố Đà Nẵng
Trang web: thiennhiendanang.vn/tai-lieu/khu-bttn-ban-dao-son-tra
Lịch sử hình thành

Từ năm 1977, với Quyết định 41-TTg của Thủ tướng thời đó là Phạm Văn Đồng, Sơn Trà được bảo vệ theo chế độ rừng cấm với các quy định rất nghiêm ngặt áp dụng cho "toàn bộ bán đảo và vùng xung quanh chân núi kéo dài ra 500m", tổng diện tích là 4.439 ha.
Năm 1983, Ủy ban Khoa học - kỹ thuật tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng đã có văn bản gửi Ban quản lý nhà đất và công trình công cộng của thành phố Đà Nẵng xin địa điểm xây dựng vườn thực nghiệm. Hà Nội đã cử hai chuyên gia vào giúp các cán bộ địa phương tiến hành điều tra các thông số về tự nhiên, thổ nhưỡng, quyết định chọn bán đảo Sơn Trà làm vườn thực nghiệm với quy mô 20 ha tại Suối Đá, Bãi Nồm của bán đảo Sơn Trà. Đất rừng được giao để làm vườn thực nghiệm là đất trống đồi trọc, bị xói mòn nghiêm trọng. Vườn thực nghiệm có công dụng bảo vệ môi sinh, bảo tồn thiên nhiên; bảo tồn và phát triển lợi ích đa dạng sinh học rừng ở phân khu dịch vụ - sản xuất rừng đặc dụng Sơn Trà ở hai mái sườn Đông và Tây Suối Đá, độ cao từ 10-100m. Phương thức hoạt động của vườn thực nghiệm là tự làm, tự có, tự quản và tự chịu trách nhiệm. Vườn thực nghiệm sẽ nuôi trồng các loại cây con nguyên liệu cho công nghiệp, cây con đặc sản xuất khẩu, di thực và tập hợp gen các loại cây con quý hiếm, cây thuốc, cây gỗ quý, cây có bộ rễ sâu. Vườn có mục tiêu cải tạo, phục hồi, xây dựng và bảo vệ rừng Sơn Trà. Việc thực nghiệm theo hướng bốn mục tiêu trong quy chế rừng đặc dụng: bảo tồn sinh cảnh, nguồn gen động thực vật, cảnh quan văn hóa, lịch sử, nghiên cứu... Thời gian thi công từ quý 2 năm 1987.
Năm 1987, Quảng Nam - Đà Nẵng đề xuất và năm 1992, Bộ Lâm nghiệp công nhận Sơn Trà là khu bảo tồn thiên nhiên với diện tích bán đảo 4400 ha.
Không chỉ các nhà khoa học lâm nghiệp mà bấy giờ, rất nhiều kiều bào cũng như dân trong nước đã hướng về Sơn Trà với hi vọng xây dựng nơi đây thành một vườn vạn vật có giá trị.
Lịch sử hình thành > Thu hẹp

Vì nhiều lý do, vườn thực nghiệm đã không còn nguyên vẹn, một phần bị thu hồi, một phần bị phá hoại, giờ đây chỉ còn lại chút vết tích mà sư thầy Thích Thế Tường đang gìn giữ tại Sơn Trà Tịnh Viên để bảo tồn tre trúc.
Năm 2008, UBND thành phố Đà Nẵng, dựa trên Luật Bảo vệ Phát triển rừng 2004 đã ra Quyết định 6758 Phê duyệt Quy hoạch rừng ở Đà Nẵng, cắt bớt diện tích được coi là rừng đặc dụng (hay rừng cấm) của Sơn Trà xuống còn chỉ hơn một nửa là 2.591 hécta. Quyết định 6758 này của UBND thành phố Đà Nẵng đã vi phạm nguyên tắc của chính Luật Bảo vệ Phát triển Rừng 2004 là chỉ Thủ tướng mới được chuyển mục đích sử dụng khu rừng mà Thủ tướng đã xác lập trong quá khứ, chứ UBND thành phố không có thẩm quyền đó.
Quyết định 2163 của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tháng 11 năm 2016 phê duyệt quy hoạch Sơn Trà trở thành Khu Du lịch Quốc gia, theo đó ¼ bán đảo (1.056 hécta trong tổng số 4.439 hécta) được sử dụng để phát triển thành Khu Du lịch Quốc gia với các công trình nghỉ dưỡng biển cao cấp, du lịch văn hóa - tâm linh...
Khu bảo tồn thiên nhiên

Bán đảo Sơn Trà có chiều dài khối núi 13 km, chiều rộng từ 1,5 – 5 km; chu vi bán đảo khoảng 60 km. trong đó ¾ là giáp biển, độ cao trung bình của bán đảo là 350m, điểm cao nhất là (đỉnh Ốc) cao 696m, tiếp đến là điểm truyển hình cao 647m, đỉnh quả cầu cao 621m.
Bán đảo Sơn Trà có giá trị lưu trữ đa dạng sinh học rất lớn, là một phần của vùng sinh thái Trường Sơn - một trong 200 vùng sinh thái tiêu biểu toàn cầu, là nơi trú ngụ của nhiều loài sinh vật độc đáo. Khu vực này có 985 loài thực vật bậc cao thuộc 143 họ. Hệ động vật gồm 380 loài thuộc 106 họ, trong đó có 29 loài thuộc nguồn gen quý, hiếm cần ưu tiên bảo tồn như voọc chà vá chân nâu, khỉ vàng. Sơn Trà có độ che phủ hơn 99% bằng rừng cận nguyên sinh với đầy đủ chủng loại hỗn giao, mật độ cây, trữ lượng cây vào loại đẳng cấp cao của thế giới.
Tuy nhiên, sự suy giảm các rạn san hô ở ven bờ Sơn Trà rất đáng báo động, Viện Hải Dương học Nha Trang thực hiện đề tài độc lập nghiên cứu bảo tồn, phục hồi đa dạng sinh học các hệ sinh thái trên cạn và dưới nước tại Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà. Kết quả khảo sát năm 2016 cho thấy diện tích các rạn san hô ven bờ bán đảo Sơn Trà chỉ còn 46,9 ha, giảm đi 34 ha so với diện tích đã được báo cáo năm 2006 là 80,9 ha, tức có đến 42% diện tích rạn san hô ở bán đảo Sơn Trà đã bị biến mất trong vòng 10 năm gần đây.
Với tổng diện tích rừng gần 4.000 ha và nằm phía Đông Bắc của thành phố Đà Nẵng, Sơn Trà có vai trò quan trọng trong che chắn gió, bão và điều hòa khí hậu cho thành phố Đà Nẵng. Đây cũng là nơi cung cấp nước sinh hoạt cho người dân với 20 con suối nước chảy quanh năm.
Chú thích

1 2 3 4  Hầm chui sông Hàn liên quan đến 40 biệt thự Sơn Trà?, baodatviet.vn, 24.3.2017
1 2 3  Đừng để Sơn Trà bị “băm nát” và thu hẹp, nguoidothi.vn, 30.11.2016
1 2 3 4  Lý do sâu xa Sơn Trà bị băm nát, www.rfa.org, 24.3.2017
1 2 3  “'Hòn ngọc' Sơn Trà từng có vườn thực nghiệm”.
↑  VỀ VIỆC PHÊ DUYỆT QUY HOẠCH 3 Loại RỪNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG GIAI ĐOẠN 2008 -2020, thuvienphapluat.vn, truy cập 26.3.2017
↑  PHÊ DUYỆT QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN KHU DU LỊCH QUỐC GIA SƠN TRÀ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG ĐẾN NĂM 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030, thuvienphapluat.vn, truy cập 26.3.2017
↑  KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN SƠN TRÀ Lưu trữ 2017-09-30 tại Wayback Machine, greenviet.org,
↑  “Điều gì đã xảy ra ở bán đảo Sơn Trà?”.
INS Vikrant (2013)

| Lịch sử> India |
| --- | --- |
Tên gọi:  INS Vikrant
Đặt tên theo:  INS Vikrant (R11)
Xưởng đóng tàu:  Cochin Shipyard Limited
Hạ thủy:  ngày 12 tháng 8 năm 2013
Đặc điểm khái quát
Kiểu tàu:  Vikrant-class aircraft carrier
Trọng tải choán nước:  40,000 tons
Chiều dài:  262 m (860 ft)
Sườn ngang:  60 m (200 ft)
Mớn nước:  8.4 m (28 ft)
Độ sâu:  25.6 m (84 ft)
Số boong tàu:  2.5 acres (110,000 sq ft; 10,000 m²)
Động cơ đẩy:  4 General Electric LM2500+ geared steam turbines
Tốc độ:  28 kn (52 km/h)
Tầm xa:  8,000 nmi (14,816 km)
Thủy thủ đoàn:  1,400 (incl air crew)
Hệ thống cảm biến và xử lý:  1 x Selex RAN-40L
Tác chiến điện tử và nghi trang:  C/D band early air-warning radar
Vũ khí:  list error: mixed text and list (help) 4x Otobreda 76 mm LR SAM systems with a multi-function radar  CIWS
Máy bay mang theo:   12 Mikoyan MiG-29K   8 HAL Tejas  10 Kamov Ka-31 hoặc Westland Sea King 
INS Vikrant là tàu sân bay được đóng bởi Cochin Shipyard Limited và Hải quân Ấn Độ sử dụng. Đây là tàu sân bay đầu tiên được đóng bởi Ấn Độ. Nó được hạ thủy vào 12 tháng 8 năm 2013 và dự kiến đưa vào hoạt động vào năm 2018.
Ganebail, Khanapur

| Ganebail |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Belgaum
Tehsil: Khanapur
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Ganebail là một làng thuộc tehsil Khanapur, huyện Belgaum, bang Karnataka, Ấn Độ.
Đầu Đồn Hà

Đầu Đồn Hà (chữ Hán giản thể: 头屯河区) là một quận thuộc địa cấp thị Ürümqi của Khu tự trị Tân Cương, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Đầu Đồn Hà có diện tích 276 ki-lô-mét vuông. Dân số năm 2002 là 130.000 người. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 5 nhai đạo: Đầu Đồn hà, Hỏa Xa Tây Trạm, Ngọc Gia Câu, Ô Xương Lộ, Bắc Trạm Lộ.
Galatella punctata

| Galatella punctata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Galatella
Loài (species): G. punctata
Danh pháp hai phần
Galatella punctata (Waldst. & Kit.) Nees, 1832 
Galatella punctata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Waldst. & Kit.) Nees mô tả khoa học đầu tiên năm 1832.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Galatella punctata”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Lepanthopsis astrophora

| Lepanthopsis astrophora |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Lepanthopsis
Loài (species): L. astrophora
Danh pháp hai phần
Lepanthopsis astrophora (Rchb.f. ex Kraenzl.) Garay 
Lepanthopsis astrophora là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Rchb.f. ex Kraenzl.) Garay mô tả khoa học đầu tiên năm 1962.