stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vietnam Airlines
Y tế, an ninh, các sự cố và tai nạn > Người nổi tiếng mất do tai nạn của Vietnam Airlines

Đặng Hồi Xuân (1929-1988), nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam - Ngày 9 tháng 9 năm 1988, tai nạn máy bay Tu-134 của Vietnam Airlines, máy bay nổ sau khi rơi xuống một cánh đồng cách Sân bay quốc tế Don Mueang 6 km, ở Bangkok, Thái Lan.
Chú thích

Máy bay Boeing 707 của Hàng Không Việt Nam tại sân bay quốc tế Don Mueang năm 1987
Một chiếc Tupolev Tu-134 của Vietnam Airlines tại sân bay quốc tế Bạch Vân, Quảng Châu cũ năm 1996
DC - 3 VN - C509 Hàng Không Việt Nam tại sân bay Tân Sơn Nhất
Aero Ae - 45 của Hàng Không Việt Nam tại Hoa Lâm (Trung Quốc)
DC - 6 của Hàng Không Việt Nam tham gia chở bộ đội bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979
Một chiếc Boeing 767-300ER của Vietnam Airlines với màu sơn cánh cò - vầng trăng ở Sân bay quốc tế Canberra năm 2005.
Chiếc Boeing 777-200ER đầu tiên của Vietnam Airlines tiếp nhận vào tháng 3 năm 2003
Chiếc Airbus A350-900 XWB đầu tiên của hãng trong chuyến bay bàn giao được thực hiện vào giữa năm 2015
Biểu tượng trước đây của Vietnam Airlines. Tháng 10 năm 2002, hãng giới thiệu phiên bản bông sen vàng nhân dịp tiếp nhận chiếc Boeing 777 vào năm 2003.
Logo Vietnam Airlines từ 1993 đến nay (Logo phía trên cùng: sử dụng từ năm 1993 đến năm 2002. Logo ở giữa: sử dụng từ 2002 đến 02/07/2015. Logo ở cuối: sử dụng từ 02/07/2015 tới nay)
Hình ảnh bông sen vàng đã trở thành biểu tượng độc đáo của hãng trong 20 năm qua
Biểu trương của Chương trình Bông Sen Vàng (Lotusmiles)
Bên trong chiếc A330-200 (đã ngừng hoạt động của VNA)
Dàn máy bay (cũ) của VNA tại sân bay Tân Sơn Nhất
Tòa nhà VN1 của Vietnam Airlines tại Hà Nội, Việt Nam
VNA hiện đang liên danh và có các mối quan hệ hợp tác với các thành viên trong liên minh SkyTeam
Tuyến 1
Ấn Độ

Tàu điện ngầm Kolkata tuyến 1
Hàn Quốc

Tàu điện ngầm Busan tuyến 1
Tàu điện ngầm Daegu tuyến 1
Tàu điện ngầm Daejeon tuyến 1
Tàu điện ngầm Gwangju tuyến 1
Tàu điện ngầm Incheon tuyến 1
Tàu điện ngầm Seoul tuyến 1
Việt Nam

Tuyến 1 (Đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh)
Bộ Công an (Việt Nam)

| Bộ Công an Việt Nam |
| --- | --- |
Chính phủ Việt Nam
Biểu trưng Công an nhân dân Việt Nam

Bộ trưởng đương nhiệm
 Lương Tam Quang
từ 6 tháng 6 năm 2024

Bổ nhiệm bởi: Chủ tịch nước Việt Nam
Nhiệm kỳ: 5 năm
Thành lập: 19 tháng 8 năm 1945 (de facto)
Khẩu hiệu: Bảo vệ An ninh Tổ quốc 
Bộ trưởng đầu tiên: Nguyễn Dương (Công an vụ)   Trần Quốc Hoàn (Bộ Công an)
Ngân sách2021: 96.145.557 tỉ đồng, ≈4,19 tỷ USD
Nhân lực:  Lực lượng chính quy:  không công bố  Lực lượng bán chuyên trách:  291.409 người  Sĩ quan cấp tướng:   không quá 205 
Thứ trưởng:  Trần Quốc Tỏ    Lê Quốc Hùng    Lê Văn Tuyến    Nguyễn Văn Long    Phạm Thế Tùng    Nguyễn Ngọc Lâm    Đặng Hồng Đức
Tình trạng:    Đang hoạt động   
Địa chỉ: Phía Bắc (Trụ Sở Chính):  Số 30 đường Trần Bình Trọng, phường Nguyễn Du, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội, Việt Nam.  Số 47 đường Phạm Văn Đồng, phường Mai Dịch, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội, Việt Nam.  Số 44 đường Yết Kiêu, phường Cửa Nam, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội, Việt Nam (đang xây dựng). Phía Nam (Văn phòng thường trực phía nam): Số 258 đường Nguyễn Trãi, phường Nguyễn Cư Trinh, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Website: www.mps.gov.vn bocongan.gov.vn
x t s
Bộ Công an nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là cơ quan công quyền trực thuộc Chính phủ Việt Nam, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về an ninh trật tự, an toàn xã hội; phản gián; điều tra phòng chống tội phạm; phòng cháy chữa cháy và cứu hộ; thi hành án hình sự, thi hành án không phải phạt tù, tạm giữ, tạm giam; bảo vệ, hỗ trợ tư pháp; quản lý nhà nước các dịch vụ công trong ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ. Bộ Công an là cơ quan quản lý Lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Bộ Công an nhận được nhiều danh hiệu như Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân 13 lần, Huân chương Sao vàng và 88 Huân chương Hồ Chí Minh. Theo Luật Công an nhân dân 2018 (sửa đổi, bổ sung năm 2023), lực lượng Công an có tối đa 205 tướng lĩnh.
Cơ cấu tổ chức > Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an

Thủ trưởng: Trung tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an
Phó Thủ trưởng thường trực: Thiếu tướng Hoàng Văn Hà, Cục trưởng Cục An ninh điều tra
Phó Thủ trưởng: là các Phó Cục trưởng Cục An ninh điều tra
Cơ cấu tổ chức > Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an

Thủ trưởng: Trung tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an
Phó Thủ trưởng thường trực: Thiếu tướng Trần Minh Tiến, Chánh Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra
Phó Thủ trưởng:
Trung tướng Trần Ngọc Hà, Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự
Đại tá Nguyễn Quang Phương, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu
Trung tướng Nguyễn Văn Viện, Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy
Cơ cấu tổ chức > Cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an

Thủ trưởng: Trung tướng Nguyễn Ngọc Lâm, Thứ trưởng Bộ Công an
Phó Thủ trưởng thường trực: Thiếu tướng Trần Văn Thiện, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng
Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Bài chi tiết: Đảng ủy Công an Trung ương (Việt Nam)
Đảng ủy Công an Trung ương Việt Nam là cơ quan lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Công an nhân dân Việt Nam và là cơ quan nghiên cứu đề xuất để Ban Chấp hành Trung ương quyết định những vấn đề về đường lối, chính sách, bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội; lãnh đạo mọi mặt công tác trong công an.
Theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng ủy Công an Trung ương do Bộ Chính trị chỉ định gồm một số Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương công tác trong Công an nhân dân và một số Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương công tác ngoài Công an nhân dân, một số đồng chí công tác thuộc Đảng bộ Công an Trung ương, đặt dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp, thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Chỉ huy lãnh đạo qua các thời kỳ

Bộ trưởng Bộ Công an (Việt Nam)
Thứ trưởng Bộ Công an (Việt Nam)
Các tướng lĩnh tiêu biểu

Thiếu tướng Phan Trọng Tuệ, tướng Công an nhân dân Việt Nam đầu tiên
Thiếu tướng Bùi Tuyết Minh, nữ tướng đầu tiên của Công an nhân dân Việt Nam
Trung tướng Trần Thị Ngọc Đẹp, nữ Trung tướng đầu tiên của Công an nhân dân Việt Nam
Trung tướng Phạm Minh Chính, hiện là Thủ tướng Chính phủ
Đại tướng Mai Chí Thọ, Đại tướng đầu tiên của Công an nhân dân Việt Nam
Đại tướng Trần Đại Quang, cố  Chủ tịch nước
Đại tướng Lê Hồng Anh, nguyên Thường trực Ban Bí thư
Đại tướng Tô Lâm, hiện là Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Nhận định đánh giá > Quan điểm

Phát biểu tại Hội nghị Công an Toàn quốc lần thứ 72, lãnh đạo Đảng Cộng sản, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng vào ngày 26/12/2016 chỉ đạo công an phải là "lực lượng tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước và nhân dân, tuyệt đối kiên định mục tiêu, lý tưởng, con đường xã hội chủ nghĩa... Cán bộ, chiến sĩ Công an Nhân dân phải là những người hết lòng trung thành với Đảng, chỉ biết 'còn Đảng, còn mình'."
Nhận định đánh giá > Tranh luận về con số tướng lĩnh

Tính tới giữa năm 2018, Bộ Công an có 205 tướng lĩnh. Trong khi đó, trước năm 1975, không có một sĩ quan cảnh sát và an ninh nào được phong tướng. Thời kỳ đó chỉ có công an vũ trang có một số người được phong tướng.
Tại Quốc hội trong phiên thảo luận về dự án Luật Công an Nhân dân sửa đổi sáng 14-6, có tranh luận về con số tướng lĩnh ngành Công an.
Đại biểu Nguyễn Tạo đại diện Lâm Đồng cho biết thời gian qua người dân có nhiều băn khoăn về cả thời gian lên tướng và số lượng sĩ quan cấp tướng: "Hiện nay việc phong hàm lên nhanh, chất lượng tướng lĩnh cũng gây tranh cãi, thậm chí có tướng lĩnh vi phạm pháp luật như đã xảy ra ở một vài vụ việc gần đây".
Đại biểu Đỗ Ngọc Thịnh (Khánh Hoà) nói rằng tình hình an ninh trật tự thời bình không quá phức tạp, trong khi kinh tế đất nước đang khó khăn mà "tướng lĩnh hơi bị nhiều".
Nhận định đánh giá > Vấn đề Công an xã

Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Tô Lâm chiều 7-6-2018 cho biết Công an xã đang được duy trì từ trước đến nay về bản chất không phải là công an, họ là lực lượng không chính quy. Lực lượng này không có cấp bậc hàm, không phải là sĩ quan, có trang phục riêng để phân biệt công an xã với công an chính quy do Bộ Công an quản lý. Đang có đề án đưa công an huyện từ 3-5 người về xã hoạt động. Số công an xã không thể vào được chính quy sẽ được tổ chức lại như hình thức của lực lượng bảo vệ dân phố. Thực tế cho thấy, việc lực lượng công an xã không được đào tạo chính quy về chuyên môn, nghiệp vụ đã gặp không ít khó khăn trong công tác bảo đảm an ninh cơ sở. Trong khi đó, việc bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội ở nông thôn hiện nay chủ yếu do công an xã đảm nhiệm nhưng lực lượng này còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng. Công an xã là lực lượng bán chuyên trách nên chưa tương xứng với chức năng, nhiệm vụ.
Đến cuối năm 2021, Bộ Công an đã hoàn thành chủ trương đưa công an chính quy đảm nhiệm các chức danh công an xã, số lượng ước tính theo thống kê là 45.000 nhân sự, thành lập 100% chi bộ công an xã.
Nhận định đánh giá > Cải cách tinh gọn bộ máy công an

Năm 2018, Thực hiện chủ trương, nghị quyết của Bộ Chính trị, Bộ Công an tiến hành, triển khai đề án 106 sắp xếp lại tổ chức bộ máy theo phương châm Bộ tinh, tỉnh mạnh, huyện toàn diện, xã bám cơ sở. Việc tinh gọn bộ máy trong lực lượng Công an là chủ trương đúng đắn, phù hợp thực tế khách quan, hợp lòng dân. Bộ không tổ chức cấp trung gian, nâng cao chất lượng các cục trực thuộc Bộ và sắp xếp, thu gọn các đơn vị sự nghiệp công lập, báo chí, y tế và sáp nhập 20 đơn vị cảnh sát phòng cháy, chữa cháy tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương với Công an tỉnh, thành phố để bảo đảm gắn kết, phát huy tối đa nguồn lực trong thực thi nhiệm vụ. Sau tinh gọn, Bộ Công an không còn cấp Tổng cục; giảm 60 đơn vị cấp Cục, gần 300 đơn vị cấp Phòng, cơ bản không bố trí cấp Đội
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Việc đổi mới bộ máy phù hợp với các chủ trương, nghị quyết về đổi mới, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, đổi mới tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, giảm tầng nấc trung gian trong điều hành nên không làm ảnh hưởng đến chức năng, nhiệm vụ của Công an Nhân dân. Việc sắp xếp bộ máy cũng tạo điều kiện thuận lợi nhất để bố trí, điều chỉnh lại lực lượng, tăng cường cho lực lượng trực tiếp chiến đấu, hướng về cơ sở và bố trí công an xã chính quy. Với cách tổ chức mới, lực lượng công an sẽ gần dân hơn, bám sát cơ sở hơn, nắm tình hình và giải quyết hiệu quả các vấn đề an ninh trật tự, khắc phục được chồng chéo, chia cắt, đồng thời tăng cường cải cách hành chính, tạo điều kiện tốt hơn để tập trung đầu tư, hiện đại hóa trang bị, phương tiện chiến đấu. | ” |
— Đại tướng Tô Lâm - Bộ trưởng Bộ Công an
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Việc sắp xếp tổ chức bộ máy ở Bộ Công an giúp ngân sách Nhà nước Việt Nam tiết kiệm hơn 1.000 tỷ đồng. | ” |
— Đỗ Hoàng Anh Tuấn - Thứ trưởng Bộ Tài chính
Các Tổ chức Quốc tế tham gia

Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế Interpol (tiếng Anh: International Criminal Police Organization)
Hiệp hội Cảnh sát các Quốc gia Đông Nam Á (Aseanapol)
Hiệp hội Học viện cảnh sát quốc tế (INTERPA)
Hội nghị các Bộ trưởng Nội vụ các nước ASEAN về phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia (AMMTC)
Hội nghị những người đứng đầu Cơ quan An ninh Nội địa các nước ASEAN (MACOH)
Hội nghị Phòng chống ma túy Quốc tế (tiếng Anh: "International Drug Enforcement Conference" hay "IDEC")
Lake, Virginia

Lake là một cộng đồng chưa hợp nhất tại Hạt Northumberland, Virginia, Hoa Kỳ. Lake nằm trên sông Coan, một nhánh của thủy triều sông Potomac.
Epidesma rotundipennis

| Epidesma rotundipennis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Epidesma
Loài (species): E. rotundipennis
Danh pháp hai phần
Epidesma rotundipennis (Zerny, 1931) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Episcepsis rotundipennis Zerny, 1931 
Epidesma rotundipennis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Thủ công mỹ nghệ

Đừng nhầm lẫn với Công nghệ.
Một cửa hàng thủ công mỹ nghệ tại Isfahan, Iran
Làm gốm Bát Tràng, Hà Nội
Dệt thổ cẩm tại Châu Đốc, An Giang
Thủ công mỹ nghệ là một nhánh của ngành thủ công nghiệp chế tạo các đồ vật như đồ trang sức, đồ trang trí, đồ lưu niệm, đồ mỹ nghệ hoàn toàn bằng tay, không dùng máy móc. Cũng có thể hiểu thủ công mỹ nghệ là đồ thủ công (hand crafted). Những người làm đồ thủ công chuyên nghiệp và lành nghề được gọi là nghệ nhân thủ công.
Thủ công mỹ nghệ có gốc rễ của nó trong hàng thủ công từ nông thôn bao gồm các nhu yếu phẩm, vật liệu và hàng hóa của các nền văn minh cổ đại. Một số hàng thủ công đã tồn tại trong nhiều thế kỷ, trong khi một số khác lại là các phát minh hiện đại, là sự phát triển đại trà của hàng thủ công mà ban đầu được sản xuất chỉ trong một khu vực địa lý hạn chế.
Nhiều nghệ nhân làm hàng thủ công mỹ nghệ sử dụng vật liệu tự nhiên, thậm chí hoàn toàn bản địa, trong khi những nghệ nhân khác có thể dùng vật liệu phi truyền thống (hiện đại), và thậm chí tái sử dụng các vật liệu công nghiệp. Tay nghề thủ công cá nhân của một mặt hàng thủ công mỹ nghệ là tiêu chí tối quan trọng; những hàng hóa được sản xuất hàng loạt hay bằng máy không phải là hàng thủ công mỹ nghệ.
Phân loại > Thủ công

Hàng hóa được làm hoàn toàn 100% bằng tay.
Phân loại > Lắp ráp

Các sản phẩm này được lắp ráp từ các vật liệu thủ công đã sản
xuất có sẵn như dây hoặc tấm kim loại, các viên đá...). Người nghệ nhân thủ
công phối hợp các vật liệu có sẵn (được tạo hình từ trước) để tạo ra một sản phẩm
mới hoàn toàn.
Polypodium uniseriale

| Polypodium uniseriale> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pteridophyta
Lớp (class): Polypodiopsida
Bộ (ordo): Polypodiales
Họ (familia): Polypodiaceae
Chi (genus): Polypodium
Loài (species): P. uniseriale
Danh pháp hai phần
Polypodium uniseriale C. Chr., 1906 
Polypodium uniseriale là một loài dương xỉ trong họ Polypodiaceae. Loài này được mô tả lần đầu tiên năm 1906. Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Polypodium uniseriale”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Nguyễn Trung Trực

| Nguyễn Trung Trực 阮 忠 直 |
| --- | --- |
Sinh: Nguyễn Văn Lịch 1838 Thôn Bình Nhựt, tổng Cửu Cư Hạ, huyên Cửu An, phủ Tân An, tỉnh Gia Định (nay thuộc ấp 1, xã Thạnh Đức, huyện Bến Lức, tỉnh Long An)
Mất: 27 tháng 10, 1868 (30 tuổi) Rạch Giá, Liên bang Đông Dương
Tên khác: Hai Chơn Nguyễn Trung Trực
Đối với các định nghĩa khác, xem Nguyễn Trung Trực (định hướng).
Nguyễn Trung Trực (chữ Hán: 阮忠直; 1838 – 1868) là thủ lĩnh phong trào khởi nghĩa chống Pháp vào cuối thế kỷ 19 ở Nam Bộ Việt Nam.
Thân thế và sự nghiệp > Làm dân chài

Nguyễn Trung Trực tên thật là Nguyễn Văn Lịch, sinh năm 1838 tại xóm nghề thôn Bình Nhựt, tổng Cửu Cư Hạ, huyên Cửu An, phủ Tân An, tỉnh Gia Định (nay thuộc ấp 1, Thạnh Đức, Bến Lức, Long An). Thuở nhỏ, ông còn có tên là Chơn.
Nguyên quán gốc Nguyễn Trung Trực ở xóm Lưới, thôn Vĩnh Hội, tổng Trung An, huyện Phù Cát, Thị Trấn Bình Định (ngày nay là thôn Vĩnh Hội 
, xã Cát Hải, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định). Ông nội là Nguyễn Văn Đạo, cha là Nguyễn Văn Phụng (tục danh là Thăng hoặc Trường), mẹ là bà Lê Kim Hồng.
Khi chiến tranh Tây Sơn nổ ra, gia đình ông Nguyễn Văn Đạo (ông nội của Nguyễn Văn Lịch) chạy giặc vào Nam định cư tại thôn Bình Nhựt, tổng Bình Cách, huyện Thuận An, Phủ Tân Bình, trấn Phiên An (nay thuộc xã Thạnh Đức, huyện Bến Lức, tỉnh Long An) và sinh sống bằng nghề chài lưới vùng hạ lưu sông Vàm Cỏ Đông.
Thân thế và sự nghiệp > Làm Quản cơ

Nguyễn Trung Trực sinh ra và lớn lên tại xóm nghề thôn Bình Nhật. Được học văn võ tại Bảo Định, Định Tường. Đặc biệt năm 1858 – 1859, ông đoạt giải quán quân võ đài tại Cai Tài, phủ lỵ Tân An. Võ sinh các môn phái tham gia võ đài đều tôn Nguyễn Văn Lịch làm thủ lĩnh Dân quân tham gia đánh giặc Pháp.
Tháng 2 năm 1859, Pháp nổ súng tấn công thành Gia Định. Vốn xuất thân là dân chài, nằm trong hệ thống lính đồn điền của kinh lược Nguyễn Tri Phương, nên ông sốt sắng theo và còn chiêu mộ được một số nông dân vào lính để gìn giữ Đại đồn Chí Hòa, dưới quyền chỉ huy của Nguyễn Tri Phương nhưng không được trọng dụng nên ông lui về Tân An. Tại quê nhà xóm nghề thôn Bình Nhựt, phủ Tân An, ông tuyên thệ xuất quân ngày 10 tháng 3 năm Canh Thân (1860), đầu quân tại thành Kỳ Hòa dưới quyền chỉ huy của Trương Định và được phong là quyền sung Quản binh đạo, và khi thành Kỳ Hòa thất thủ, ông lại lui về phủ Tân An chống giặc.
Sau đó ông chỉ huy đốt cháy tàu L'Espérance của Pháp, nên còn được gọi là Quản Chơn hay Quản Lịch. Trong sự nghiệp kháng thực dân Pháp của ông, có hai chiến công nổi bật, đã được danh sĩ Huỳnh Mẫn Đạt khen ngợi bằng hai câu thơ sau:
Thái Bạch dịch:
Thân thế và sự nghiệp > Làm Quản cơ > Hỏa hồng Nhựt Tảo

Sau khi Đại đồn Chí Hòa thất thủ ngày 25 tháng 2 năm 1861, Nguyễn Trung Trực về Tân An. Đến ngày 12 tháng 4 năm 1861, thành Định Tường thất thủ, quân Pháp kiểm soát vùng Mĩ Tho, thường cho những tàu chiến vừa chạy tuần tra vừa làm đồn nổi di động. Một trong số đó là chiếc tiểu hạm L'Espérance (Hi Vọng), án ngữ nơi vàm Nhật Tảo (nay thuộc xã An Nhựt Tân, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An).
Vào khoảng sáng ngày 10 tháng 12 năm 1861, Nguyễn Trung Trực) cùng quyền sung Phó Quản binh đạo Huỳnh Khắc Nhượng, Võ Văn Quang, quản toán Nguyễn Học, và hương thôn Hồ Quang Chiêu (Đại Nam thực lục chép là lương thân Hồ Quang)...tổ chức đám cưới giả phục kích đốt cháy chiến hạm L'Espérance.
Trận này quân của Nguyễn Trung Trực đã diệt 17 lính và 20 cộng sự người Việt, chỉ có tám người trốn thoát (2 lính Pháp và 6 lính Tagal, tức lính đánh thuê Philippines, cũng còn gọi là lính Ma Ní) (bên ta có 4 chiến sĩ hy sinh được triều đình truy tặng và làng Nhật Tảo được trợ cấp vì bị quân địch đốt cháy).
Lúc đó, viên sĩ quan chỉ huy tàu là trung úy hải quân Parfait không có mặt, nên sau khi hay tin dữ, Parfait đã dẫn quân tiếp viện đến đốt cháy nhiều nhà cửa trong làng Nhựt Tảo để trả thù.
Thân thế và sự nghiệp > Làm Quản cơ > Kiếm bạc Kiên Giang

Sau lần đốt được tàu L’Espérance của Pháp, Nguyễn Trung Trực cùng nghĩa quân tiếp tục chiến đấu qua lại trên các địa bàn Gia Định, Biên Hòa. Khi Hòa ước Nhâm Tuất 1862 được ký, ba tỉnh miền Đông lọt vào tay thực dân Pháp, Nguyễn Trung Trực không rời 3 tỉnh miền Đông, phối hợp với lãnh binh Trương Định đánh giặc Pháp. Kỉ niệm 3 năm chiến thắng Nhựt Tảo (ngày 11/12/1864) ông Nguyễn tổ chức lễ tế nghĩa sĩ tại Tam Bình, Cần Giuộc (Long An), đọc văn tế nghĩa sĩ của cụ Nguyễn Đình Chiểu nhằm tố cáo tội ác của quân lang sa, mã tà cướp nước. Sau khi Bình Tây Đại Nguyên Soái Trương Định hi sinh, triều đình hối thúc rời 3 tỉnh miền Đông nên ông Nguyễn đem quân về miền Tây lập căn cứ nhiều nơi chống Pháp.
Đầu năm 1867, ông được triều đình phong chức Hà Tiên thành thủ úy để trấn giữ đất Hà Tiên, nhưng ông chưa kịp đến nơi thì tòa thành này đã bị quân Pháp chiếm mất vào ngày 24 tháng 6 năm 1867. Không theo lệnh triều đình rút quân ra Bình Thuận, Nguyễn Trung Trực đem quân về lập mật khu ở Sân chim (tả ngạn sông Cái Lớn, huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang) kháng Pháp với danh hiệu Dân chúng tự vệ và đổi tên thành Nguyễn Trung Trực (từ đây ông Nguyễn không còn liên quan gì tới triều đình nhà Nguyễn nữa). Từ nơi này, ông lại dẫn quân đến Hòn Chông (nay thuộc xã Bình An, huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang, lập thêm căn cứ kháng Pháp.
Ở Kiên Giang, sau khi nắm được tình hình của đối phương và tập trung xong lực lượng (trong số đó có cả hương chức, nhân dân Việt – Hoa –Khmer); vào 4 giờ sáng ngày 19 tháng 6 năm 1868, Nguyễn Trung Trực bất ngờ dẫn quân từ Tà Niên (nay là xã Vĩnh Hòa Hiệp, huyện Châu Thành, tỉnh Kiên Giang) đánh úp đồn Kiên Giang (nay là khu vực UBND tỉnh Kiên Giang), do Trung úy Sauterne chỉ huy.
Kết thúc trận, nghĩa quân chiếm được đồn, tiêu diệt được 5 viên sĩ quan Pháp, 67 lính, thu trên 100 khẩu súng cùng nhiều đạn dược và làm chủ tình hình được 5 ngày liền.
Đây là lần đầu tiên, lực lượng nghĩa quân đánh đối phương ngay tại trung tâm đầu não của tỉnh. Nhận tin Chủ tỉnh Rạch Giá cùng vài sĩ quan khác bị giết ngay tại trận, George Diirrwell gọi đây là một sự kiện bi thảm (un événement tragique).
Hai ngày sau (ngày 18 tháng 6 năm 1868), Thiếu tá hải quân A. Léonard Ausart, Đại úy Dismuratin, Trung úy hải quân Richard, Trung úy Taradel, Trần Bá Lộc, Tổng Đốc Phương nhận lệnh Bộ chỉ huy Pháp ở Mỹ Tho mang binh từ Vĩnh Long sang tiếp cứu. Ngày 21 tháng 6 năm 1868, Pháp phản công, ông phải lui quân về Hòn Chông (Kiên Lương, Kiên Giang) rồi ra đảo Phú Quốc, lập chiến khu tại Cửa Cạn nhằm kình chống đối phương lâu dài.
Thân thế và sự nghiệp > Ra Phú Quốc và bị bắt

Sau những chiến công vang dội của Nguyễn Trung Trực, giặc Pháp thất điên bát đảo, điên cuồng truy sát ông và nghĩa quân. Chúng tàn sát 700 người dân Rạch Giá để trả thù trận tấn công đồn đó. Các tên Việt gian Tấn, Lộc, Phương tìm đủ mọi cách bắt ông. Chúng treo giải thưởng 500 đồng và quan chức cho ai bắt được ông hoặc dâng thủ cấp. Độc ác hơn, chúng bắt mẹ ông Nguyễn, đồng bào và trẻ con mà mỗi ngày chúng đem bắn mấy người, bắn cho đến khi nào Nguyễn Trung Trực ra hàng mới thôi. Trong lúc này, vợ ông bị bệnh hậu sản qua đời. Chôn cất vợ xong, lúc đầu nhân dân còn cho con ông bú thép, sau giặc Pháp khủng bố, họ bỏ chạy vào rừng. Đứa bé chưa đầy tháng tuổi, không sữa nên đã chết. Trong phút cuối cùng nơi rừng sâu, tay ôm xác con, mẹ bị chúng bắt, nhân dân thì bị tra khảo tàn sát, nghĩa quân đang bị núng thế, thuốc súng không còn, thế giặc lại mạnh; ông quyết định chọn lấy sự hi sinh nộp mình cho giặc vào ngày 19 tháng 9 năm 1868, hầu cứu lấy nghĩa quân và nhân dân khỏi bị tàn sát. Bọn Pháp hí hửng vì bắt được ông, chúng giở trò đối xử tử tế, rút quân và đưa ông từ Rạch Giá về Sài Gòn bằng tàu Hải Âu. Suốt chặng đường một ngày một đêm, tên Việt gian Huỳnh Công Tấn cố hết sức khuyên ông theo Pháp để hưởng vinh hoa phú quý, chức tước, lợi lộc nhưng ông gác ngoài tai và khẳng khái nói:" Tôi muốn làm một chức thôi, chức gì mà có quyền chặt đầu tất cả bọn Tây xâm lược... ".
Nhà sử học Phạm Văn Sơn thuật chuyện:
Giám đốc Sở nội vụ Paulin Vial viết:
Nhưng có người lại cho rằng để bảo toàn lực lượng nghĩa quân, nhân dân trên đảo và lòng hiếu với mẹ (Pháp đã bắt mẹ của ông để uy hiếp), Nguyễn Trung Trực tự ra nộp mình cho người Pháp và đã bị đưa về giam ở Sài Gòn.
Nhưng theo lời khai ít ỏi của Nguyễn Trung Trực khi ông bị giam cầm ở Khám Lớn Sài Gòn với Đại úy Piquet, thanh tra bổn quốc sự vụ, thì sự việc như thế này, trích biên bản hỏi cung:
Rất tiếc bản cáo của lãnh binh Tấn gửi cho thống đốc Nam kỳ về "việc bắt Nguyễn Trung trực và Tống binh Cân" đã bị thất lạc từ ngày 23 tháng 5 năm 1950, vì thế sự việc chưa được tường tận.
Thân thế và sự nghiệp > Thọ tử

Bắt được Nguyễn Trung Trực, Pháp đưa ông lên giam ở Khám Lớn Sài Gòn để lấy khẩu cung. Theo Việt sử tân biên, mặc dù Lãnh binh Tấn đã hết sức can thiệp để Pháp tha mạng cho ông Trực, nhưng Thống đốc Nam Kỳ G. Ohier không chịu. Vì cho rằng không thể tha được "một người đã không coi luật quốc tế ra gì, đã hạ một cái đồn của chúng ta và giết chết 30 người Pháp!" Và rồi ngày 27 tháng 10 năm 1868 (nhằm ngày 12/9 Mậu Thìn 1868), nhà cầm quyền Pháp đã đưa ông Trực ra pháp trường tại Rạch Giá và sai một người khmer trên Tưa (người dân thường gọi ông là Bòn Tưa) đưa ông ra hành hình, hưởng dương khoảng 30 tuổi.
Người ta kể rằng:
Tương truyền, trước khi bị hành quyết Nguyễn Trung Trực đã ngâm một bài thơ:
Thi sĩ Đông Hồ dịch: