Mai Đức Thiện
Nhà nghiên cứu và sưu tầm

Mai Đức Thiện được biết đến là học trò trực tiếp của nhiều nghệ nhân nổi tiếng trong làng âm nhạc dân gian truyền thống Việt Nam như NSƯT Hà Thị Cầu, Nhạc sĩ Thao Giang, NSND Xuân Hoạch, NSƯT Thúy Đạt, NSND Đoàn Thanh Bình, NSND Minh Thu, biên đạo múa Trọng Hạp, biên đạo múa Thu Hiền.
Học tập và cộng tác biểu diễn với Trung tâm phát triển Nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam từ 2008 đến năm 2012 đã tạo cơ hội cho Mai Đức Thiện được biểu diễn ở các sân khấu lớn, các chương trình âm nhạc dân gian và ghi hình trong các chương trình “Dân Ca Nhạc Cổ”, “Làn Điệu Việt”, phóng sự về Xẩm trên truyền hình.
Trong thời gian này, Mai Đức Thiện đã tích cực sưu tầm những video, clip phóng sự hát Xẩm, video hát Xẩm trong các chương trình Dân Ca, băng đĩa về hát Xẩm để quảng bá trên Youtube. Bước đầu đã đưa hát Xẩm “sống” và vinh danh nghệ thuật hát Xẩm trên cộng đồng internet. Góp phần đưa hát Xẩm truyền thống tiếp cận gần hơn với công chúng.
Từ năm 2012 đến nay, Mai Đức Thiện cùng với Linh Xẩm, Ngô Văn Hảo và 1 số bạn trẻ, hàng năm thực hiện nhiều chuyến điền dã đi tìm gặp các nghệ nhân hát Xẩm như cụ Hà Thị Cầu (Ninh Bình), cụ Tô Quốc Phương (Thanh Hóa), cụ Lê Minh Sen (Thanh Hóa), cụ Lý Văn An (Hải Phòng), cụ Nguyễn Văn Gia (Hà Nội), cụ Tăng Văn Trọng (Thái Bình), cụ Lê Thị Tứ (Thanh Hóa), cụ Lê Thị Lạt (Hải Dương)… để thăm hỏi, sưu tầm tư liệu, ghi chép lời các cụ hát và học nghề hát Xẩm từ các cụ.
Từ năm 2010, Mai Đức Thiện đã bắt tay vào việc ghi chép lời các bản hát Xẩm. Sưu tầm được hơn 700 bản thu với gần 300 bài hát Xẩm của các thế hệ nghệ nhân nghệ sỹ thế kỷ 19, 20, 21. Ngoài ra, anh còn biên soạn sách giáo trình “Hát Xẩm Xưa & Nay” bao gồm lý thuyết về Hát Xẩm, tuyển văn những bài Xẩm. Đây là sản phẩm đúc kết sau nhiều năm nghiên cứu, sưu tầm, chép lại và học hỏi từ các nhà nghiên cứu, các nghệ nhân của bộ môn nghệ thuật Xẩm.
Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, sự bùng nổ của mạng xã hội, Mai Đức Thiện đã tích cực hoạt động nghệ thuật trên internet và trở thành người tiên phong hệ thống hóa tư liệu âm thanh, hình ảnh, video của nghệ thuật hát Xẩm hát Chèo, xây dựng “thư viện Xẩm online”, “thư viện Chèo online” trên youtube.
Năm 2013, Mai Đức Thiện có cơ duyên gặp gỡ NSƯT Thúy Đạt, tham gia CLB Liên Hoa biểu diễn dân ca, hát Xẩm với nội dung Phật Pháp ở các Đình, Chùa. Năm 2014 đến nay, anh đồng hành với dự án Chèo 48h, triển khai các lớp trải nghiệm hát Chèo, hát Xẩm và Chầu Văn dành cho các bạn sinh viên ở khắp các trường đại học, đưa người trẻ tiếp cận với nghệ thuật truyền thống.
Năm 2015, Mai Đức Thiện gặp được NSƯT Đoàn Thanh Bình và NSƯT Minh Thu, được 2 cô truyền cho ngọn lửa tình yêu Chèo. Mai Đức Thiện bắt tay thực hiện sưu tầm các tư liệu Chèo cổ, quảng bá các Chèo truyền thống như băng ghi hình Ban Nghiên Cứu Chèo năm 1963, băng âm thanh của NSND Minh Lý năm 1972, các làn điệu Chèo truyền thống do các nghệ sĩ hàng đầu của làng Chèo như NSƯT Thanh Bình, NSƯT Minh Thu,… và các vở chèo cổ mẫu mực của các nhà hát Chèo.
Đầu năm 2016, Mai Đức Thiện cùng với nhà văn Lê Xuân Khoa, nhà nghiên cứu Chèo Bùi Quang Thắng, nghệ sĩ Lại Thanh Minh xây dựng “nhóm nghiên cứu Chèo độc lập” với tâm huyết chung là nghiên cứu, sưu tầm, khôi phục, quảng bá và phát triển Nghệ thuật Chèo truyền thống: hệ thống hóa các làn điệu chèo truyền thống, thực hiện sách giáo trình hát Chèo, thực hiện sách “Đào Kép Một Thời”, phổ biến ảnh các nghệ sĩ Chèo, sản xuất các chương trình dạy hát chèo trên Youtube do NSƯT Thanh Bình giảng dạy, quảng bá các bài hát Chèo cổ đến những người yêu hát Chèo, giao lưu với các nhóm hội yêu chèo trên toàn quốc.
Năm 2017, Mai Đức Thiện bắt tay vào sản xuất các video “Karaoke Chèo Cổ” và “Karaoke Xẩm” để mến tặng cho những người yêu nghệ thuật trên youtube. Với nhiều thành tựu đạt được, Mai Đức Thiện trở thành “người tiên phong” hệ thống hóa tư liệu âm thanh, hình ảnh, video của nghệ thuật hát Xẩm, hát Chèo trên mạng internet.
Ngoài việc sưu tầm và nghiên cứu nghệ thuật dân gian, Mai Đức Thiện còn tham gia diễn xuất trong một số bộ phim nổi tiếng như: Vợ Khôn (2017 – Đạo diễn Ngọc Chiến), Đàn Bầu Kể Chuyện (2018 – Đạo diễn Nguyễn Đức Phương), Người Xưa Lập Nghiệp (2019), Mâm Cỗ Tất Niên (2024 – Đạo diễn Nguyễn Lớp).