Các công quốc Ernestine
Hình thành > Sự phân chia Tiền Ernestine

Nhằm trả công cho Bá tước xứ Ballenstedt là Albrecht Gấu (Albrecht der Bär) vì đã ủng hộ mình lên ngai vị, năm 1138, Vua La Mã Đức Konrad III đã phong cho Albrecht là Công tước Sachsen. Tuy nhiên, Albrecht không thể giữ được quyền lực của mình trước sự chống đối của thế lực ủng hộ cho vị công tước tiền nhiệm là Heinrich Kiêu hãnh (Heinrich der Stolze), đồng thời cũng là ứng viên thua cuộc của ngai vị Vua La Mã Đức. Tháng 5 năm 1142, con trai của Heinrich Kiêu hãnh là Heinrich Sư tử (Heinrich der Löwe) được Konrad III trả lại ngôi vị Công tước Sachsen. Năm 1156, Heinrich Sư tử cũng được vị tân đế Friedrich I trả lại xứ Bavaria. Tuy nhiên, vùng Ostmark, vốn là một phần của xứ Bavaria, thì vĩnh viễn bị tách rời, sau đó thành lập nên Công quốc Áo.
Tuy nhiên, Heinrich Sư tử nhanh chóng xuất hiện mâu thuẫn với Friedrich I. Năm 1174, ông từ chối hỗ trợ Friedrich I trong một cuộc xâm lược mới vào xứ Lombardia. Sau khi trở về, lợi dụng sự thù địch của nhiều vương hầu Đức với Heinrich, Friedrich I xử vắng mặt Heinrich trong một phiên tòa chủ tọa gồm nhiều giám mục và vương hầu Đức năm 1180, tuyên bố rằng luật đế quốc có hiệu lực hơn luật cổ truyền Đức, xử phạt Heinrich bằng cách tước bỏ đất đai và đặt ông này ra ngoài vòng pháp luật. Công quốc Sachsen cũng bị chia thành nhiều lãnh địa nhỏ hơn. Tước vị Công tước Sachsen được trao lại cho con trai út của Albrecht Gấu là Bá tước Bernard xứ Ballenstedt. Trên thực tế, cái gọi là công quốc Sachsen của Bernard chỉ còn lại vùng lãnh thổ giữa xứ Meissen và xứ Brandenburg cùng với một số lãnh địa nhỏ: các thị trấn Aken, Wittenberg và Magdeburg. Năm 1189, nhân khi Friedrich I tham gia cuộc Thập tự chinh, Heinrich Sư tử quay trở lại Sachsen, huy động lực lượng trung thành và tái chiếm lại thành phố giàu có Bardowick. Tuy nhiên, con trai và người kế vị của của Friedrich I, Heinrich VI, một lần nữa đánh bại Heinrich Sư tử. Quá mệt mỏi vì những thất bại, năm 1194, Heinrich đã làm hòa với Hoàng đế. Ông được phép nhận lại vùng lãnh địa được thừa kế của mình. Theo đó, Công quốc Sachsen của Bernard bị cắt thêm vùng Braunschweig và phụ cận cho Heinrich, khu vực mà về sau hình thành nên Công quốc Braunschweig-Lüneburg.
Sau khi Bernard qua đời, người con cả là Heinrich được thừa kế các lãnh địa cũ ở Ballenstedt cùng tước hiệu Bá tước Ascharia và Vương hầu ở Anahalt (comes Ascharie et princeps in Anahalt), còn người em trai Albrecht được nhận phần ba điền trang ở Ostfalen không liên kết về mặt lãnh thổ trên sông Elbe, xung quanh các thị trấn Wittenberg và Belzig cũng như quyền lãnh chúa phía bắc Lauenburg với Amt Neuhaus và Land Hadeln tại cửa sông Elbe cùng tước hiệu Công tước Sachsen (dux Saxoniae).
Năm 1260, Công tước Albrecht I xứ Sachsen qua đời. Hai người con trai của ông là Johann và Albrecht đồng thừa kế tước vị Công tước Sachsen. Năm 1282, Công tước Johann I thoái vị, để cho 3 người con của ông là Johann, Erich và Albrecht đồng kế thừa tước vị Công tước Sachsen với người chú Albrecht II. Năm 1296, Albrecht II cùng các cháu trai mình thỏa thuận phân chia vùng lãnh địa cai trị chung Sachsen thành 2 công quốc riêng biệt là Sachsen-Lauenburg và Sachsen-Wittenberg. Theo kết quả phân chia, Công tước Albrecht II nhận được vùng lãnh địa Wittenberg xung quanh thành phố cùng tên, Brehna và Gommern. Do đó, Albrecht II trở thành ông tổ của dòng Sachsen-Wittenberg. Tuy nhiên, việc phân chia lãnh địa vẫn tồn tại một vấn đề: đó là đặc quyền của Tuyển hầu Sachsen. Sự tranh chấp này mãi đến năm 1356 mới kết thúc với Sắc chỉ Vàng, quy định đặc quyền Tuyển hầu thuộc về dòng Sachsen-Wittenberg.
Khi Công tước Albrecht III của xứ Sachsen-Wittenberg qua đời mà không có người thừa kế vào năm 1422, Hoàng đế Sigismund đã trao quyền cai trị công quốc cho một người của nhà Wettin, Bá tước Friedrich Gây gổ (Friedrich der Streitbare) của xứ Meissen, do đó trở thành Friedrich I trở thành Tuyển hầu xứ Sachsen. Năm 1425, người anh em cuối cùng là Wilhelm II xứ Meissen qua đời, Friedrich I được thừa kế toàn bộ các lãnh địa của em mình. Từ đó, lãnh địa của Tuyển hầu Sachsen bao gồm toàn bộ những lãnh địa của nhà Wettin, ngoại trừ Thüringen. Mặc dù vậy, nhiều thành viên của nhà Wettin cai trị ở Thüringen cũng xưng là Công tước Sachsen do địa vị cao quý truyền thống của nó.