Yegor Kuzmich Ligachyov
Đánh giá

Trong những năm ông làm bí thư thứ nhất Tỉnh ủy Tomsk Đảng Cộng sản Liên Xô, ngành công nghiệp sản xuất dầu đã được triển khai, đường ống dẫn dầu Aleksandrovskoye-Anzhero-Sudzhensk và các đường dây tải điện mới được lắp đặt, các đơn vị hành chính Strezhevoy và Kedrovy được thành lập, một số khu định cư cho các nhà địa chất, công nhân dầu mỏ và người khai thác gỗ xuất hiện ở vùng Tomsk, cảng hàng không và sông, cầu qua sông Ob và Tom, đường ô tô, đường sắt Asino - Bely Yar, sân bay Bogashyovo được xây dựng (1968), nhà máy hóa dầu Tomsk được đưa vào hoạt động. Các tổ chức xây dựng lớn, các doanh nghiệp mạnh trong ngành xây dựng với các viện thiết kế, với các nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng và kết cấu được thành lập.
Là bí thư thứ nhất Tỉnh ủy Tomsk Đảng Cộng sản Liên Xô, ông đã đóng góp rất nhiều vào việc giải quyết các vấn đề xã hội của người dân Tomsk. Dưới thời ông đã đưa vào vận hành đường ống cung cấp nhiệt cho Tomsk từ Tổ hợp Hóa chất Siberian và đường ống dẫn nước từ các nguồn nước ngầm. Xây dựng trường học, bệnh viện, nhà ở hàng ngày và cửa hàng tăng lên. Hàng ngàn người đã chuyển từ doanh trại và tầng hầm đến nhà ở tiện nghi. Các sân bay được xây dựng ở Kolpashev, Strezhev. Khu liên hợp nông nghiệp lớn sản xuất sữa, thịt, trứng, rau được xây dựng. Tomsk trước đây phải nhập khẩu một phần đáng kể của các sản phẩm thực phẩm từ các vùng khác của đất nước, bắt đầu cung cấp các sản phẩm thực phẩm cho các khu vực khác.
Trong thời kỳ ông lãnh đạo ở Tomsk, lĩnh vực khoa học và văn hóa của tỉnh đã phát triển: hai trung tâm khoa học lớn được thành lập - các chi nhánh của Học viện Khoa học Liên Xô và Học viện Khoa học Y tế Liên Xô, các tòa nhà của Cung Thể thao (1973), Nhà hát kịch (1978), các xưởng dành cho nghệ sĩ và các đối tượng khoa học và văn hóa khác đã được xây dựng. Tổ chức chuyên ngành đầu tiên về trùng tu các di tích kiến ​​trúc ở Tomsk được thành lập - Tomsk Restavratsiya (1976), bắt đầu triển khai công việc trùng tu các hiện vật, chủ yếu là kiến ​​trúc bằng gỗ. Một bảo tàng nghệ thuật đã được khai trương.
Ligachev tích cực hỗ trợ sự phát triển dự án Hệ thống điều khiển công nghiệp (ICS) ở tỉnh, được thực hiện dưới sự lãnh đạo của Felix Ivanovich Peregudov, chính quyền tỉnh do ông lãnh đạo đã đạt được việc đưa Tomsk vào danh sách thử nghiệm trong bốn thành phố xây dựng các trung tâm máy tính sử dụng tập thể, như một phần về việc thử nghiệm ý tưởng về các trung tâm lãnh thổ trong dự án OGAS (Hệ thống xử lý thông tin quốc gia của Liên Xô tạo ra một mạng thông tin toàn quốc) của Viện sĩ Victor Mikhailovich Glushkov.
"Tôi thích năng lượng và sự quyết đoán của ông ấy. Làm việc ở Trung ương Đảng, tôi thường xuyên liên lạc với Ligachev với tư cách là Bí thư thứ nhất Tỉnh ủy Tomsk, thấy ông ấy chân thành muốn làm nhiều hơn cho tỉnh của mình... Ligachev nổi bật trong số các bí thư thứ nhất Tỉnh ủy không chỉ vì sự nhạy bén trong kinh doanh của ông ấy, mà còn vì cách nhìn và văn hóa chung của anh ấy".
- M. Gorbachev
Theo Valery Ivanovich Skurlatov, người biết Ligachev, ông "tạo ấn tượng về một nhà binh yêu nước, người luôn chủ động và tập trung vào hiện đại hóa - ít nhất là về mặt công nghệ".
Yegor Ligachev được ghi nhận với sáng kiến và tham gia tích cực vào việc thực hiện chiến dịch chống rượu được phát động vào ngày 7 tháng 5 năm 1985. Trong cuốn sách The Red Dozen của Yevgeny Dodolev, "Sự sụp đổ của Liên Xô: Họ chống lại", trích lời thú nhận của Ligachev về chiến lược sai lầm của chiến dịch này. Chính ông đã xác nhận điều này bằng cách nói rằng ông "là người tổ chức và chỉ huy tích cực nhất việc chống rượu đó", nói thêm: "Chúng tôi muốn nhanh chóng giúp mọi người thoát khỏi cơn say. Nhưng chúng tôi đã nhầm. Phải mất nhiều năm chính sách chống rượu tích cực và thông minh mới có thể giải quyết được tình trạng say xỉn".
Ông cũng bị đổ lỗi cho chiến dịch chống lại hợp tác xã Pechora và người đứng đầu nó, người tổ chức những người khai thác vàng thủ công, Vadim Ivanovich Tumanov.
Về nghi vấn Ligachev tham gia đề cử Boris Yeltsin, người ta lưu ý rằng ông đã chuyển sự chú ý của mình sang Yeltsin theo ý muốn của Andropov. Leonid Mlechin chỉ ra: "Ligachev nhiều lần nhắc lại việc Andropov đã gọi anh ta từ bệnh viện vào cuối tháng 12 năm 1983 và yêu cầu anh ta thỉnh thoảng đến thăm Sverdlovsk và 'xem xét' Yeltsin ... Khi đó Andropov không có thời gian để đề cử Yeltsin". Gorbachev nhớ lại rằng trong chuyến đi đến Sverdlovsk, Ligachev "đã gọi điện từ đó suốt đêm, không thể chịu nổi: "Mikhail Sergeyevich, đây là người của chúng ta! Chúng ta phải đưa anh ta đi", và khi nảy sinh vấn đề về việc thay thế bí thư thứ nhất Thành ủy Moskva Viktor Vasilyevich Grishin, Gorbachev "quyết định thử Yeltsin". Theo Alexander Khinshtein, Yeltsin đã gây ấn tượng với Ligachev ("Một công nhân quy mô lớn, ông ấy sẽ có thể lãnh đạo công việc kinh doanh") và theo đề nghị của ông, vào tháng 4 năm 1985 Yeltsin tham gia vào bộ máy của Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, và sau đó "Gorbachev đề nghị 'xem xét' đưa Yeltsin làm Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô. Phù hợp cho chức danh bí thư thứ nhất Moskva". Gorbachev thích Yeltsin vì hoạt động của ông, "cách tiếp cận độc đáo". Yuri Anatolievich Prokofiev lưu ý rằng Evgeny Zotovich Razumov, Phó trưởng ban thứ nhất Ban Công tác Tổ chức Đảng Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, "ba lần phản đối đề xuất của Ligachev đối với Yeltsin: cả khi ông được đề nghị làm bí thư Thành ủy Moskva, và khi - làm bí thư Trung ương".
Nguyên Bí thư thứ nhất Thành ủy Moskva Đảng Cộng sản Liên Xô giai đoạn 1989-1991, Yuri Anatolievich Prokofiev đã viết:
"Tôi biết ít nhất ba 'sai lầm cơ bản' của Ligachev: Yeltsin là người được đề cử, Travkin do anh ấy đề xuất và Korotich mà anh ấy đưa vào 'Ogoniok'. Đó là lý do tại sao tôi có thái độ mâu thuẫn với Yegor Kuzmich".
Vitaly Korotich đã nói về ông như thế sau:
"Tính cách của Ligachev không có ác ý; anh ấy nói những gì anh ấy nghĩ. Anh ấy không phải là người có một âm mưu bí mật và đảo chính, nhưng muốn công khai lôi kéo đa số trong Bộ Chính trị và Trung ương về phía mình".
Valentin Chikin, tổng biên tập của Sovetskaya Rossiya, nói về Ligachev:
"Một người đàn ông kinh điển của Đảng đã cống hiến hàng chục năm cho công tác của Đảng. Tất cả những điều chúng tôi viết trong 'đơn xin kết nạp' của mình, toàn bộ bản chất luật lệ đều được thể hiện trong ông ấy: niềm tin và lòng trung thành, sự tin tưởng và tôn trọng, công bằng và siêng năng. Hóa thân theo luật lệ này luôn nâng cao ông lên trên chúng ta và ngăn chặn ông như một bức tường đá. Đối với ông, cơ quan quyền lực cao hơn của đảng - ý tôi là tổng bí thư - là tất cả. Ligachev thậm chí không mảy may nghĩ đến việc lợi dụng chức vụ của mình".
Nguyên bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Ukraine Anatoly Matvienko nhớ lại:
"Yegor Ligachev, Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô chính thống đến mức nào, nhưng vì một lý do nào đó mà ông cũng ủng hộ phong trào thương mại ở Komsomol, tổ chức hợp tác xã, trung tâm khoa học kỹ thuật,v.v."
Như Vladislav Vladimirovich Mukhin ghi chép, Ligachev là người ủng hộ việc phi quốc gia hóa nền kinh tế, tin rằng các tập thể lao động nên trở thành chủ sở hữu hoàn toàn của các doanh nghiệp của họ.
Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc và Kỹ thuật Xây dựng tỉnh Tomsk, Boris Alekseevich Maltsev: "Chỉ có Ligachev không cho phép chạm vào và thay đổi trung tâm lịch sử của Đại lộ Tomsk - Lenin. Điều này không nên làm trong mọi trường hợp. Đã có lúc tôi háo hức đến đó, và cảm ơn Yegor Kuzmich vì đã giữ chúng tôi, những người trẻ tuổi, ra khỏi trung tâm lịch sử. Tomsk hẳn vẫn là một thành phố cổ".