stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giải bóng đá Vô địch Quốc gia 2023–24
Lịch thi đấu và kết quả > Tiến trình mùa giải

| Đội ╲ Vòng | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Becamex Bình Dương | B | T | T | H | T | T | T | B | H | T | T | B | T | B | H | T | B | B | T | B | B | B | B | B | H | H |
| Công an Hà Nội | H | T | T | B | H | H | B | T | T | T | T | H | B | T | T | B | B | T | B | B | B | B | B | T | T | B |
| Đông Á Thanh Hóa | H | H | T | T | T | H | B | T | T | T | B | B | H | B | B | H | B | T | T | B | B | H | T | H | B | H |
| Hà Nội | T | B | B | B | T | T | H | B | B | T | B | T | T | B | T | H | B | H | T | T | T | T | T | B | T | H |
| Hải Phòng | H | T | B | T | H | T | B | B | B | B | H | H | H | H | T | T | T | H | H | T | T | B | T | B | B | B |
| Hồng Lĩnh Hà Tĩnh | H | H | B | B | B | B | H | T | T | T | B | H | H | T | T | B | B | H | T | B | B | T | H | B | H | H |
| Khánh Hòa | B | B | T | B | B | B | T | B | H | B | H | B | H | H | B | B | B | B | B | B | B | B | B | H | B | B |
| LPBank Hoàng Anh Gia Lai | H | B | B | H | B | B | B | T | B | H | H | T | T | H | H | T | T | H | B | T | B | H | B | T | B | T |
| MerryLand Quy Nhơn Bình Định | H | B | T | T | B | T | T | T | B | T | B | H | H | H | T | H | T | H | H | B | T | T | T | T | H | T |
| Quảng Nam | B | H | B | H | T | H | T | B | H | H | T | H | B | B | H | T | T | H | B | T | B | B | T | T | B | B |
| Sông Lam Nghệ An | H | H | B | H | B | T | B | T | T | B | H | B | B | H | B | H | B | H | T | T | T | H | B | B | H | T |
| Thành phố Hồ Chí Minh | T | H | B | T | H | H | T | B | B | B | T | T | B | H | B | B | T | H | B | T | T | T | H | H | T | T |
| Thép Xanh Nam Định | T | T | T | T | H | B | T | T | T | B | T | T | H | T | B | T | T | H | B | B | T | H | H | T | T | T |
| Thể Công – Viettel | H | H | T | B | T | B | B | B | H | B | B | H | T | T | H | B | T | H | T | T | T | T | H | H | T | B |
Lịch thi đấu và kết quả > Vị trí các đội qua các vòng đấu

| Đội ╲ Vòng | 1>  | 2>  | 3>  | 4>  | 5>  | 6>  | 7>  | 8>  | 9>  | 10>  | 11>  | 12>  | 13>  | 14>  | 15>  | 16>  | 17>  | 18>  | 19>  | 20>  | 21>  | 22>  | 23>  | 24>  | 25>  | 26>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Becamex Bình Dương | 11 | 5 | 3 | 5 | 3 | 1 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 2 | 2 | 4 | 2 | 2 | 4 | 4 | 8 | 9 | 8 | 9 |
| Công an Hà Nội | 8 | 2 | 2 | 3 | 5 | 6 | 8 | 5 | 5 | 5 | 3 | 3 | 3 | 3 | 2 | 3 | 4 | 2 | 4 | 4 | 6 | 8 | 9 | 6 | 5 | 6 |
| Đông Á Thanh Hóa | 4 | 7 | 4 | 2 | 2 | 3 | 4 | 4 | 2 | 2 | 4 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 6 | 5 | 5 | 7 | 9 | 9 | 7 | 8 | 9 | 8 |
| Hà Nội | 12 | 13 | 14 | 10 | 9 | 8 | 7 | 8 | 10 | 6 | 9 | 7 | 6 | 7 | 6 | 6 | 7 | 7 | 6 | 5 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| Hải Phòng | 9 | 3 | 6 | 8 | 4 | 4 | 6 | 7 | 8 | 10 | 10 | 9 | 9 | 10 | 9 | 7 | 5 | 6 | 7 | 6 | 5 | 6 | 4 | 4 | 7 | 7 |
| Hồng Lĩnh Hà Tĩnh | 3 | 6 | 10 | 13 | 13 | 14 | 13 | 12 | 11 | 9 | 11 | 11 | 10 | 8 | 7 | 8 | 12 | 11 | 8 | 12 | 13 | 10 | 11 | 12 | 11 | 13 |
| Khánh Hòa | 14 | 14 | 9 | 11 | 12 | 12 | 12 | 13 | 13 | 13 | 13 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 |
| LPBank Hoàng Anh Gia Lai | 5 | 12 | 13 | 14 | 14 | 13 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 12 | 12 | 13 | 12 | 11 | 10 | 10 | 12 | 11 | 12 | 13 | 13 | 11 | 12 | 10 |
| MerryLand Quy Nhơn Bình Định | 6 | 11 | 8 | 6 | 5 | 5 | 3 | 2 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| Quảng Nam | 13 | 10 | 12 | 12 | 10 | 10 | 9 | 9 | 9 | 11 | 7 | 8 | 8 | 11 | 11 | 9 | 8 | 8 | 10 | 9 | 10 | 12 | 10 | 10 | 10 | 11 |
| Sông Lam Nghệ An | 10 | 8 | 11 | 9 | 11 | 11 | 11 | 10 | 7 | 8 | 8 | 10 | 11 | 12 | 13 | 13 | 13 | 13 | 13 | 13 | 11 | 11 | 12 | 13 | 13 | 12 |
| Thành phố Hồ Chí Minh | 1 | 4 | 7 | 4 | 7 | 7 | 5 | 6 | 6 | 7 | 6 | 6 | 7 | 6 | 8 | 10 | 9 | 9 | 11 | 10 | 8 | 7 | 6 | 7 | 6 | 4 |
| Thép Xanh Nam Định | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| Thể Công – Viettel | 7 | 9 | 5 | 7 | 6 | 9 | 10 | 11 | 12 | 12 | 12 | 13 | 13 | 9 | 10 | 12 | 11 | 12 | 9 | 8 | 7 | 5 | 5 | 5 | 4 | 5 |
| --- | --- |
: Vô địch, tham dự vòng bảng AFC Champions League 2 2024–25
: Á quân, tham dự vòng bảng Giải vô địch bóng đá các câu lạc bộ ASEAN 2025–26
: Hạng 3, tham dự vòng bảng Giải vô địch bóng đá các câu lạc bộ ASEAN 2025–26
: Tham dự trận play–off
: Xuống thi đấu tại V.League 2 2024–25
Bảng xếp hạng

| VT | Đội | ST | T | H | B | BT | BB | HS | Đ | Giành quyền tham dự hoặc xuống hạng |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Thép Xanh Nam Định (C) | 26 | 16 | 5 | 5 | 60 | 38 | +22 | 53 | Tham dự AFC Champions League Two 2024–25 |
| 2 | MerryLand Quy Nhơn Bình Định | 26 | 13 | 8 | 5 | 47 | 28 | +19 | 47 | Tham dự vòng bảng Giải vô địch bóng đá các câu lạc bộ ASEAN 2025–26 |
| 3 | Hà Nội | 26 | 13 | 4 | 9 | 45 | 37 | +8 | 43 | Tham dự vòng bảng Giải vô địch bóng đá các câu lạc bộ ASEAN 2025–26 |
| 4 | Thành phố Hồ Chí Minh | 26 | 11 | 7 | 8 | 30 | 26 | +4 | 40 |  |
| 5 | Thể Công – Viettel | 26 | 10 | 8 | 8 | 29 | 28 | +1 | 38 |  |
| 6 | Công an Hà Nội | 26 | 11 | 4 | 11 | 44 | 35 | +9 | 37 |  |
| 7 | Hải Phòng | 26 | 9 | 8 | 9 | 42 | 39 | +3 | 35 |  |
| 8 | Đông Á Thanh Hóa | 26 | 9 | 8 | 9 | 34 | 39 | −5 | 35 | Tham dự AFC Champions League Two 2024–25 nhưng rút lui |
| 9 | Becamex Bình Dương | 26 | 10 | 5 | 11 | 33 | 34 | −1 | 35 |  |
| 10 | LPBank Hoàng Anh Gia Lai | 26 | 8 | 8 | 10 | 22 | 35 | −13 | 32 |  |
| 11 | Quảng Nam | 26 | 8 | 8 | 10 | 34 | 36 | −2 | 32 |  |
| 12 | Sông Lam Nghệ An | 26 | 7 | 9 | 10 | 27 | 32 | −5 | 30 |  |
| 13 | Hồng Lĩnh Hà Tĩnh (O) | 26 | 7 | 9 | 10 | 25 | 32 | −7 | 30 | Tham dự play-off |
| 14 | Khánh Hòa (R) | 26 | 2 | 5 | 19 | 19 | 52 | −33 | 11 | Xuống hạng V.League 2 2024–25 |
Nguồn: VPF
Quy tắc xếp hạng: 1) Điểm; 2) Kết quả đối đầu; 3) Hiệu số bàn thắng thua; 4) Số bàn thắng; 5) Số bàn thắng sân khách; 6) Điểm thẻ phạt (thẻ vàng = –1 điểm, thẻ đỏ gián tiếp = –3 điểm, thẻ đỏ trực tiếp = –3 điểm, thẻ vàng và thẻ đỏ trực tiếp = –4 điểm); 7) Play-off (nếu tranh huy chương hoặc xuống hạng); 8) Bốc thăm.
 Vô địch;  Thắng play-off;  Xuống hạng
Ghi chú:
1 2 3 Kết quả đối đầu: Hải Phòng 2–0 Đông Á Thanh Hóa, Hải Phòng 3–1 Becamex Bình Dương, Đông Á Thanh Hóa 3–2 Hải Phòng, Đông Á Thanh Hóa 3–2 Becamex Bình Dương, Becamex Bình Dương 1–0 Đông Á Thanh Hóa, Becamex Bình Dương 1–0 Hải Phòng. Bảng xếp hạng đối đầu:
Hải Phòng: 6 điểm, hiệu số +2.
Đông Á Thanh Hóa: 6 điểm, 6 bàn thắng, hiệu số -1.
Becamex Bình Dương: 6 điểm, 5 bàn thắng, hiệu số -1.
↑  Đông Á Thanh Hóa giành quyền tham dự AFC Champions League 2 2024–25 nhờ vô địch Cúp Quốc gia 2023–24.
1 2  Kết quả đối đầu: LPBank Hoàng Anh Gia Lai 0–0 Quảng Nam, Quảng Nam 1–1 LPBank Hoàng Anh Gia Lai. LPBank Hoàng Anh Gia Lai xếp trên nhờ bàn thắng sân khách.
Play-off

Trận đấu play-off xác định đội giành quyền thi đấu tại V.League 1 mùa giải 2024–25, diễn ra giữa đội xếp thứ 13 giải vô địch Quốc gia 2023–24 (Hồng Lĩnh Hà Tĩnh) và đội xếp thứ hai giải hạng nhất Quốc gia 2023–24 (PVF–CAND). Loạt sút luân lưu được sử dụng để quyết định đội thắng nếu hòa sau 90 phút chính thức (không có hiệp phụ).
18:00UTC+7
| Hồng Lĩnh Hà Tĩnh | 3–2  | PVF–CAND |
| --- | --- | --- |
| Nguyễn Trọng Hoàng  48' Trần Đình Tiến  73' (ph.đ.) Nguyễn Văn Nhuần  83' Trần Đình Tiến  45+4' Vũ Viết Triều  78' Phạm Văn Long  80'  90+10' | Chi tiết FPT Play, TV360 | Nguyễn Hiểu Minh  28' Lê Minh Bình  90+4' Lê Văn Đô  76' |
Khán giả: 5.000
Trọng tài: Mohamad Ismail (Malaysia)
Hồng Lĩnh Hà Tĩnh giành quyền thi đấu tại giải Vô địch Quốc gia mùa giải 2024–25.
Thống kê mùa giải > Theo câu lạc bộ

| Xếp hạng | Câu lạc bộ | Số lượng |
| --- | --- | --- |
| CLB thắng nhiều nhất | Thép Xanh Nam Định | 16 trận |
| CLB thắng ít nhất | Khánh Hòa | 2 trận |
| CLB hoà nhiều nhất | Sông Lam Nghệ An, Hồng Lĩnh Hà Tĩnh | 9 trận |
| CLB hoà ít nhất | Hà Nội | 4 trận |
| CLB thua nhiều nhất | Khánh Hòa | 19 trận |
| CLB thua ít nhất | Thép Xanh Nam Định, MerryLand Quy Nhơn Bình Định | 5 trận |
| Chuỗi thắng dài nhất | Hà Nội | 5 trận |
| Chuỗi bất bại dài nhất | Hải Phòng | 11 trận |
| Chuỗi không thắng dài nhất | Khánh Hòa | 19 trận |
| Chuỗi thua dài nhất | Khánh Hòa | 9 trận |
| CLB ghi nhiều bàn thắng nhất | Thép Xanh Nam Định | 60 bàn |
| CLB ghi ít bàn thắng nhất | Khánh Hòa | 19 bàn |
| CLB lọt lưới nhiều nhất | Khánh Hòa | 52 bàn |
| CLB lọt lưới ít nhất | Thành phố Hồ Chí Minh | 26 bàn |
CLB nhận thẻ vàng nhiều nhất: 
CLB nhận thẻ vàng ít nhất: 
CLB nhận thẻ đỏ nhiều nhất: 
CLB nhận thẻ đỏ ít nhất:
Thống kê mùa giải > Theo cầu thủ > Bàn phản lưới nhà

| Xếp hạng | Cầu thủ | Câu lạc bộ | Đối thủ | Số bàn |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Bùi Tiến Dũng | Thể Công – Viettel | LPBank Hoàng Anh Gia Lai | 2 |
| 1 |  Bùi Tiến Dũng | Thể Công – Viettel | Hải Phòng | 2 |
| 2 |  Joseph Mpande | Hải Phòng | Công an Hà Nội | 1 |
| 2 |  Stephen Eze | Quảng Nam | Thể Công – Viettel | 1 |
| 2 |  Jairo Rodrigues | LPBank Hoàng Anh Gia Lai | Khánh Hòa | 1 |
| 2 |  Janclesio Almeida | Becamex Bình Dương | Quảng Nam | 1 |
| 2 |  Trần Hoàng Hưng | Quảng Nam | Đông Á Thanh Hóa | 1 |
| 2 |  Vương Văn Huy | Sông Lam Nghệ An | Thành phố Hồ Chí Minh | 1 |
| 2 |  Trần Văn Kiên | Thép Xanh Nam Định | Becamex Bình Dương | 1 |
Thống kê mùa giải > Theo cầu thủ > Ghi hat-trick

| Cầu thủ | Câu lạc bộ | Đối thủ | Kết quả | Ngày |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Rafaelson | Thép Xanh Nam Định | Khánh Hòa | 5–1 (H) | 25 tháng 6 năm 2024 |
|  Rafaelson | Thép Xanh Nam Định | Đông Á Thanh Hóa5 | 5–2 (A) | 26 tháng 5 năm 2024 |
|  Rafaelson | Thép Xanh Nam Định | Becamex Bình Dương | 3–1 (H) | 8 tháng 5 năm 2024 |
|  Alan Sebastião | MerryLand Quy Nhơn Bình Định | Hà Nội | 4–2 (H) | 20 tháng 6 năm 2024 |
|  Hoàng Vũ Samson | Quảng Nam | Khánh Hòa4 | 5–0 (A) | 15 tháng 6 năm 2024 |
|  Lucão do Break | Hải Phòng | Thép Xanh Nam Định | 4–2 (A) | 22 tháng 5 năm 2024 |
|  Lucão do Break | Hải Phòng | Hà Nội | 5–3 (A) | 29 tháng 10 năm 2023 |
|  Jeferson Elias | Công an Hà Nội | Khánh Hòa | 3–1 (H) | 12 tháng 5 năm 2024 |
|  Michael Olaha | Sông Lam Nghệ An | Quảng Nam | 4–4 (H) | 2 tháng 12 năm 2023 |
|  Joel Tagueu | Hà Nội | Hải Phòng | 3–5 (H) | 29 tháng 10 năm 2023 |
Ghi chú: 4: ghi 4 bàn; 5: ghi 5 bàn; (H) – Sân nhà; (A) – Sân khách
Thống kê mùa giải > Theo cầu thủ > Số trận giữ sạch lưới

| Xếp hạng | Thủ môn | Câu lạc bộ | Số trận giữ sạch lưới |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Nguyễn Filip | Công an Hà Nội | 9 |
| 1 |  Patrik Lê Giang | Thành phố Hồ Chí Minh | 9 |
| 2 |  Trần Minh Toàn | Becamex Bình Dương | 7 |
| 2 |  Nguyễn Thanh Tùng | Hồng Lĩnh Hà Tĩnh | 7 |
| 3 |  Nguyễn Văn Việt | Sông Lam Nghệ An | 6 |
| 4 |  Trịnh Xuân Hoàng | Đông Á Thanh Hóa | 5 |
| 4 |  Nguyễn Văn Hoàng | Hà Nội | 5 |
| 4 |  Đặng Văn Lâm | MerryLand Quy Nhơn Bình Định | 5 |
| 4 |  Nguyễn Văn Công | Quảng Nam | 5 |
| 5 |  Nguyễn Đình Triệu | Hải Phòng | 4 |
| 5 |  Bùi Tiến Dũng | LPBank Hoàng Anh Gia Lai | 4 |
| 5 |  Trần Nguyên Mạnh | Thép Xanh Nam Định | 4 |
| 6 |  Tống Đức An | Quảng Nam | 3 |
| 6 |  Phạm Văn Phong | Thể Công – Viettel | 3 |
| 6 |  Quàng Thế Tài | Thể Công – Viettel | 3 |
| 7 |  Võ Ngọc Cường | Khánh Hòa | 2 |
| 7 |  Phan Đình Vũ Hải | LPBank Hoàng Anh Gia Lai | 2 |
| 7 |  Huỳnh Tuấn Linh | MerryLand Quy Nhơn Bình Định | 2 |
| 7 |  Ngô Xuân Sơn | Thể Công – Viettel | 2 |
| 8 |  Nguyễn Thanh Thắng | Đông Á Thanh Hóa | 1 |
| 8 |  Bùi Tấn Trường | Hà Nội | 1 |
| 8 |  Quan Văn Chuẩn | Hà Nội | 1 |
| 8 |  Nguyễn Hoài Anh | Khánh Hòa | 1 |
| 8 |  Trần Trung Kiên | LPBank Hoàng Anh Gia Lai | 1 |
| 8 |  Trần Đình Minh Hoàng | MerryLand Quy Nhơn Bình Định | 1 |
| 8 |  Trần Văn Tiến | Sông Lam Nghệ An | 1 |
Các giải thưởng > Giải thưởng tháng

| Tháng | CLB xuất sắc nhất tháng | HLV xuất sắc nhất tháng | Cầu thủ xuất sắc nhất tháng | Bàn thắng đẹp nhất tháng |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Tháng 10 | Thép Xanh Nam Định | Vũ Hồng Việt (Thép Xanh Nam Định) | Rafaelson (Thép Xanh Nam Định) | Phạm Tuấn Hải (Hà Nội) |
| Tháng 12 | Becamex Bình Dương | Lê Huỳnh Đức (Becamex Bình Dương) | Rafaelson (Thép Xanh Nam Định) | Júnior Fialho (Công an Hà Nội) |
| Tháng 2 | Thép Xanh Nam Định | Vũ Hồng Việt (Thép Xanh Nam Định) | Rafaelson (Thép Xanh Nam Định) | Phạm Tuấn Hải (Hà Nội) |
| Tháng 4 | Hải Phòng | Chu Đình Nghiêm (Hải Phòng) | Rafaelson (Thép Xanh Nam Định) | Nguyễn Văn Đức (MerryLand Quy Nhơn Bình Định) |
| Tháng 5 | Hà Nội | Iwamasa Daiki (Hà Nội) | Rafaelson (Thép Xanh Nam Định) | Rafaelson (Thép Xanh Nam Định) |
| Tháng 6 | MerryLand Quy Nhơn Bình Định | Bùi Đoàn Quang Huy (MerryLand Quy Nhơn Bình Định) | Nguyễn Văn Quyết (Hà Nội) | Đỗ Hùng Dũng (Hà Nội) |
Các giải thưởng > Giải thưởng chung cuộc

Được trao tại lễ trao giải V.League Awards 2024.
Các sự việc liên quan đến giải đấu > 5 cầu thủ Hồng Lĩnh Hà Tĩnh bị bắt vì sử dụng ma túy

Sáng ngày 5 tháng 4 năm 2024, Công an Hà Tĩnh tiến hành kiểm tra phòng 501, 502 tại khách sạn Bình Minh (09 Trần Phú, TP Hà Tĩnh) phát hiện có 10 đối tượng đang tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, trong đó có 5 cầu thủ thuộc biên chế câu lạc bộ Hồng Lĩnh Hà Tĩnh. 5 cầu thủ bị bắt bao gồm:
Đinh Thanh Trung (sinh năm 1988, số 7, tiền vệ)
Nguyễn Trung Học (sinh năm 1998, số 28, tiền vệ)
Dương Quang Tuấn (sinh năm 1996, thủ môn)
Nguyễn Ngọc Thắng (sinh năm 2002, số 38, hậu vệ)
Nguyễn Văn Trường (sinh năm 2003, số 68, hậu vệ)
VFF đánh giá sự việc này rất nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hình ảnh của bóng đá Việt Nam nói chung và CLB Hồng Lĩnh Hà Tĩnh nói riêng. Chính vì vậy, Ban phòng, chống tiêu cực trong bóng đá của VFF đã báo cáo lãnh đạo VFF, Ban kỷ luật VFF về vụ việc nêu trên.
Ngày 8 tháng 5 năm 2024, Ban kỷ luật VFF ban hành Quyết định số 277/QĐ-LĐBĐVN về việc tạm đình chỉ thi đấu đối với 5 cầu thủ đang bị cơ quan công an tỉnh Hà Tĩnh bắt giữ để điều tra về hành vi nghi vấn sử dụng chất cấm. Đồng thời, VFF cũng đã có công văn gửi đến các câu lạc bộ tham dự các giải bóng đá Quốc gia đề nghị tăng cường công tác quản lý, giáo dục cầu thủ của các đội bóng tại các giải bóng đá Quốc gia.
Tối 14/5, Viện Kiểm sát Nhân dân Thành phố Hà Tĩnh đã phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, tạm giam Trung cùng Nguyễn Trung Học, Nguyễn Ngọc Thắng, Dương Quang Tuấn, Nguyễn Văn Trường về tội Tổ chức sử dụng trái phép chất mà túy, theo điều 255 Bộ luật Hình sự.
Thiên hà

Đối với các định nghĩa khác, xem Thiên hà (định hướng).
Đối với thiên hà chứa Hệ Mặt Trời và Trái Đất, xem Ngân Hà.
Thiên hà Chong Chóng, một thiên hà xoắn ốc điển hình trong chòm sao Đại Hùng, có đường kính khoảng 170.000 năm ánh sáng và cách Trái Đất xấp xỉ 27 triệu năm ánh sáng.
Thiên hà (chữ Hán: 天河, nghĩa mặt chữ là "sông ở trên trời") là một hệ thống lớn các thiên thể và vật chất liên kết với nhau bằng lực hấp dẫn, bao gồm sao, tàn dư sao, môi trường liên sao chứa khí, bụi vũ trụ và vật chất tối, một loại thành phần quan trọng nhưng chưa được hiểu rõ. Các thiên hà có nhiều đặc điểm đa dạng từ các thiên hà lùn chứa vài trăm triệu (108) sao đến những thiên hà khổng lồ chứa hàng trăm nghìn tỷ (1014) sao, mỗi ngôi sao đều quay quanh khối tâm của thiên hà chứa nó.
Thiên hà chứa rất nhiều hành tinh, hệ sao, quần tinh và các loại đám mây liên sao. Ở giữa những thiên thể này là môi trường liên sao bao gồm khí, bụi và tia vũ trụ. Các lỗ đen siêu khối lượng nằm tại trung tâm của hầu hết các thiên hà. Chúng có thể là nguồn gốc cho những nhân thiên hà hoạt động được tìm thấy tại tâm ở một số thiên hà. Các nhà thiên văn cũng biết rằng tại tâm của Ngân Hà có ít nhất một trong những lỗ đen khổng lồ này.
Vì lý do lịch sử mà thiên hà được phân loại theo hình dáng bề ngoài của chúng, thường được nhắc tới như là hình thái học biểu kiến của chúng. Một dạng thường gặp là thiên hà elip, mà hình dáng tổng thể của nó giống như hình elip (hay dạng khối elipsodid 3 chiều). Thiên hà xoắn ốc có dạng đĩa với những nhánh bụi xoắn ốc chứa các sao và những thiên thể khác. Những thiên hà có hình dạng bất thường được xếp thành thiên hà vô định hình và phần lớn chúng có nguồn gốc từ sự hỗn loạn trong tương tác hấp dẫn với những thiên hà lân cận. Những tương tác kiểu này giữa các thiên hà gần nhau, mà cuối cùng dẫn đến sự sáp nhập giữa chúng, đôi khi có một ý nghĩa quan trọng làm tăng xác suất trong sự hình thành các ngôi sao dẫn tới khái niệm thiên hà bùng nổ sao. Các thiên hà nhỏ mà thiếu đi những cấu trúc đồng bộ cũng được xếp vào kiểu thiên hà vô định hình.
Có xấp xỉ 170 tỷ, hay nghiên cứu gần đây ước tính con số này là 2 nghìn tỷ thiên hà trong vũ trụ quan sát được. Đa số có đường kính từ 1.000 đến 100.000 parsec và hai thiên hà lân cận thường nằm cách nhau vài triệu parsec (hay megaparsec). Không gian liên thiên hà (không gian giữa các thiên hà) chứa khí rất loãng với mật độ trung bình ít hơn 1 nguyên tử trên 1 m³. Phần lớn các thiên hà hoặc là phân bố ngẫu nhiên hoặc nằm trong những tập hợp không hoàn toàn tất định gọi là nhóm thiên hà và đám thiên hà, ở cấu trúc lớn hơn nữa là các siêu đám thiên hà. Trên quy mô lớn nhất, những tập hợp này thường sắp xếp lại thành các sợi và lớp thiên hà với xung quanh là khoảng không khổng lồ.
Từ nguyên

Từ thiên hà trong tiếng Việt bắt nguồn từ từ tiếng Hán 天漢. Từ này có nghĩa gốc giống với nghĩa gốc của từ ngân hà, cả hai từ đều vốn là tên gọi của dải sáng trên bầu trời vào ban đêm do ánh sáng từ nhiều định tinh hợp thành. Người Trung Quốc thời xưa hình dung dải sáng đó giống như là một con sông chảy ở trên trời nên đã đặt ra một số tên gọi có liên quan đến sông cho dải sáng như 天漢 Thiên Hán (nghĩa mặt chữ là "sông Hán Thủy ở trên trời"), 雲漢 Vân Hán ("sông Hán Thủy bằng mây"), 天河 Thiên Hà ("sông Hoàng Hà ở trên trời"), 銀河 Ngân Hà ("sông Hoàng Hà màu bạc"), vân vân. Từ 河 Hà trong 天河 Thiên Hà và 銀河 Ngân Hà là tên gọi cổ của sông Hoàng Hà.
Từ thiên hà nay có thêm hai nghĩa mới là:
Chỉ tập hợp gồm rất nhiều định tinh, khí và bụi tụ lại với nhau
Chỉ thiên hà (thiên hà hiểu theo nghĩa mới thứ nhất) có chứa thái dương hệ. Từ thiên hà khi dùng theo nghĩa mới thứ hai được viết hoa thành Thiên Hà.
Tiếng Hán hiện vẫn dùng từ 天河 Thiên Hà và 銀河 Ngân Hà theo nghĩa gốc. Trong tiếng Hán đương đại, thiên hà được gọi là 星系 tinh hệ, thiên hà chứa thái dương hệ được gọi là 銀河系 Ngân Hà hệ.
Trong tiếng Anh, thiên hà được gọi là galaxy. Từ tiếng Anh này được dùng để chỉ cả thiên hà lẫn Thiên Hà. Từ galaxy bắt nguồn từ từ tiếng Hy Lạp chỉ Ngân Hà, galaxias (γαλαξίας) hay kyklos galaktikos có nghĩa "vòng sữa" theo hình dáng biểu thị của nó trên bầu trời. Trong Thần thoại Hy Lạp, thần Zeus đã đặt cậu con trai mới sinh với một người phụ nữ bình thường-Alcmene của mình là Hercules lên trên bầu vú của Hera khi bà đang ngủ, nhờ thế cậu bé bú được dòng sữa thần thánh của bà và trở thành bất tử. Hera thức dậy và nhận ra rằng cậu bé không phải con của bà: bà đẩy đứa trẻ ra và một dòng sữa từ bầu ngực bà phun lên bầu trời đêm.
Từ 'Galaxy' chỉ Ngân Hà thường được viết hoa để phân biệt nó với hàng tỷ thiên hà khác. Khi William Herschel thực hiện bảng phân loại danh mục các thiên thể xa xôi trên bầu trời vào năm 1786, ông đã dùng tên gọi các tinh vân xoắn ốc cho một số thiên thể nhất định như M31. Sau này, các nhà thiên văn nhận ra những thiên thể này chứa vô vàn các ngôi sao, và khi khoảng cách đến chúng được xác định một cách tốt hơn, họ đã gọi chúng là những đảo vũ trụ. Tuy nhiên, người ta hiểu từ Vũ trụ có nghĩa là toàn bộ thực thể tồn tại, do vậy từ đảo vũ trụ dần ít sử dụng hơn và ngày nay các nhà thiên văn học thống nhất gọi là các thiên hà.
Danh pháp

Cho tới nay các nhà thiên văn đã phân loại hàng chục nghìn các thiên hà vào nhiều danh mục khác nhau. Chỉ có một số là có tên gọi cụ thể, như thiên hà Tiên Nữ, đám mây Magellan, thiên hà Xoáy Nước và thiên hà Mũ Vành. Có một số danh mục thường gặp như danh mục Messier, danh mục NGC (New General Catalogue), danh mục IC (Danh mục Chỉ số), danh mục CGCG, (Danh mục Thiên hà và Đám thiên hà), danh mục MCG (Danh mục Hình thái thiên hà) và danh mục UGC (Danh mục tổng quan các thiên hà Uppsala). Mọi thiên hà nổi tiếng đều xuất hiện trong một hoặc nhiều danh mục ở trên những dưới những ký hiệu khác nhau. 
Ví như thiên hà Messier 109, một thiên hà xoắn ốc được đánh số 109 trong danh lục của Messier cũng có mã hiệu là NCG3992, UGC6937, CGCG 269-023, MCG +09-20-044 và PGC 37617.
Bởi vì theo thông lệ đặt tên trong khoa học cho hầu hết các đối tượng nghiên cứu, ngay cả đối với những thứ nhỏ nhất, nhà thiên văn vật lý Gerard Bodifee và nhà phân loại học Michel Berger đã khởi xướng một loại danh mục mới (CNG-Catalogue of Named Galaxies) trong đấy hàng nghìn thiên hà nổi tiếng được đặt những tên gọi có ý nghĩa, miêu tả bằng tiếng Latin (hoặc Latin hóa Hy Lạp) tuân theo cách định danh hai phương thức được sử dụng trong các ngành khoa học khác như sinh học, giải phẫu học, cổ sinh vật học và những ngành khác của thiên văn học như địa lý Sao Hỏa.
Một trong những lý do khiến Bodifee và Berger đưa ra danh mục này là những thiên hà ấn tượng xứng đáng được nhận tên gọi hơn là những mã hiệu khô khan, ví dụ hai ông gọi thiên hà Messier 109 trong chòm sao Đại Hùng là "Callimorphus Ursae Majoris".
Lịch sử quan sát

Quá trình nhận thức rằng chúng ta sống trong một thiên hà, và ngoài vũ trụ còn rất nhiều thiên hà khác, được dần hé lộ qua những khám phá về Ngân Hà và những tinh vân khác trong bầu trời đêm.
Lịch sử quan sát > Nghiên cứu hiện đại

Năm 1944, Hendrik van de Hulst tiên đoán bức xạ vi ba tại buóc sóng 21 cm phát ra từ khí nguyên tử hiđrô có thể phát hiện được ở vị trí trung gian giữa các ngôi sao; và nó đã được quan sát thấy vào năm 1951. Bức xạ này cho phép các nhà thiên văn nâng cao khả năng nghiên cứu thiên hà Ngân Hà do nó không bị ảnh hưởng bởi khí bụi liên sao và hiệu ứng dịch chuyển Doppler được ứng dụng để vẽ ra bản đồ chuyển động của khí bụi trong thiên hà. Những quan sát này dẫn đến phỏng đoán về cấu trúc đường thẳng đi qua tâm Ngân Hà. Với các kính thiên văn vô tuyến có độ phân giải tốt hơn, khí hiđrô cũng phát hiện thấy tồn tại ở các thiên hà khác.
Trong thập niên 1970, Vera Rubin đã phát hiện ra tốc độ quay của các khí trong thiên hà vượt quá tốc độ quay tính toán dựa trên tổng khối lượng quan sát của thiên hà (gồm các ngôi sao và khí). Vấn đề tốc độ quay của thiên hà được cho là có thể giải thích được bằng sự có mặt của một lượng lớn vật chất tối không nhìn thấy được.
Bước vào thập niên 1990, kính thiên văn không gian Hubble bắt đầu thực hiện sứ mệnh quan sát các thiên thể trong bước sóng khả kiến. Một trong những kết luận quan trọng thu được từ các bức ảnh Hubble đó là lượng vật chất tối không nhìn thấy được không thể chỉ gán cho khối lượng những ngôi sao nhỏ và mờ. Vùng Sâu Hubble, một miền nhỏ tương đối trống trải trên bầu trời được quan sát nhiều lần bởi kính Hubble, mang lại số liệu làm căn cứ ước lượng có khoảng 125 tỷ (125×1011) thiên hà trong Vũ trụ quan sát được. Những tiến bộ về công nghệ thu tín hiệu điện từ ngoài miền khả kiến (kính thiên văn vô tuyến, camera hồng ngoại, kính thiên văn tia X) cho phép các nhà thiên văn phát hiện và nghiên cứu những thiên hà khác nằm ngoài khả năng của Hubble. Đặc biệt, dự án khảo sát thiên hà trong vùng bị che khuất (Zone of Avoidance - vùng bầu trời bị các làn bụi trong mặt phẳng Ngân Hà che khuất) cho thấy có thêm nhiều thiên hà trong những vùng chưa được nghiên cứu kỹ này.
Trong một nghiên cứu công bố trên tạp chí The Astrophysical Journal năm 2016, các nhà khoa học ở Đại học Nottingham sử dụng mô hình 3D xây dựng từ các ảnh chụp thu thập trên 20 năm từ Kính thiên văn Không gian Hubble đi đến kết luận rằng có ít nhất 2 nghìn tỷ thiên hà trong Vũ trụ quan sát được.