stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cyrtandromoea pterocaulis

| Cyrtandromoea pterocaulis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Lamiales
Họ (familia): Gesneriaceae
Chi (genus): Cyrtandromoea
Loài (species): C. pterocaulis
Danh pháp hai phần
Cyrtandromoea pterocaulis D.D.Tao, X.D.Li & X.Yang, 1995 
Cyrtandromoea pterocaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Tai voi. Loài này được D.D.Tao, X.D.Li & X.Yang mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Cyrtandromoea pterocaulis”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Serampore

| Serampore |
| --- | --- |

Serampore
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Tây Bengal
Đặt tên theo: Rama
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 197,955
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 033
Serampore ferry wharf
Serampore là một thành phố và khu đô thị của quận Hugli thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Serampore có dân số 197.955 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Serampore có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Serampore, 8% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Sông Missouri

| --- | --- |
Missouri River

Pekitanoui, Big Muddy, Mighty Mo, Wide Missouri, Kícpaarukstiʾ, Lakota: Mnišoše

 Một khúc sông tại Rocheport, Missouri 
Nguồn gốc tên: Bộ lạc Missouri, nghĩa là "những người với xuồng gỗ"


Quốc gia: Hoa Kỳ
Các bang: Montana, Bắc Dakota, Nam Dakota, Nebraska, Iowa, Kansas, Missouri


Các phụ lưu
 - tả ngạn: Jefferson, Dearborn, Sun, Marias, Milk, James, Big Sioux, Grand, Chariton
 - hữu ngạn: Madison, Gallatin, Yellowstone, Little Missouri, Cheyenne, White, Niobrara, Platte, Kansas, Osage, Gasconade
City: Great Falls, MT, Bismarck, ND, Pierre, SD, Sioux City, IA, Omaha, NE, Kansas City, KS, Kansas City, MO, St. Louis, MO




Nguồn chính: Lạch Hell Roaring, một phụ lưu của sông Jefferson
 - Vị trí: gần Brower's Spring, Montana
 - Cao độ: 9.100 ft (2.774 m)
 - Tọa độ: 44°32′31″B 111°27′53″T﻿ / ﻿44,54194°B 111,46472°T﻿ / 44.54194; -111.46472 
Nguồn phụ: Sông Firehole, một phụ lưu của sông Madison
 - Vị trí: Madison Lake, Vườn quốc gia Yellowstone, Wyoming
 - Cao độ: 8.215 ft (2.504 m)
 - Tọa độ: 44°20′55″B 110°51′53″T﻿ / ﻿44,34861°B 110,86472°T﻿ / 44.34861; -110.86472 
Hợp lưu nguồn: Missouri Headwaters State Park
 - vị trí: Three Forks, Montana
 - cao độ: 4.042 ft (1.232 m)
 - tọa độ: 45°55′39″B 111°20′39″T﻿ / ﻿45,9275°B 111,34417°T﻿ / 45.92750; -111.34417 
Cửa sông: Sông Mississippi
 - vị trí: Hồ Spanish, gần St. Louis, Missouri
 - cao độ: 404 ft (123 m)   
 - tọa độ: 38°48′49″B 90°07′11″T﻿ / ﻿38,81361°B 90,11972°T﻿ / 38.81361; -90.11972 


Chiều dài: 2.341 mi (3.767 km) 
Lưu vực: 529.350 dặm vuông Anh (1.371.010 km2) 
Lưu lượng: tại Hermann, MO; RM 97.9 (RKM 157.6)
 - trung bình: 87.520 cu ft/s (2.478 m3/s) 
 - tối đa: 750.000 cu ft/s (21.238 m3/s) 
 - tối thiểu: 602 cu ft/s (17 m3/s) 


 Map of the Missouri River and its tributaries in North America 
Sông Missouri là con sông dài nhất ở Bắc Mỹ. Xuất phát tại dãy núi Rocky thuộc miền tây Montana, sông Missouri chảy theo hướng đông nam với chiều dài 2.341 dặm (3.767 km) trước khi đổ vào sông Mississippi tại St. Louis, Missouri. Nó chảy qua 10 bang của Hoa Kỳ và 2 tỉnh của Canada. Khi kết hợp với sông Mississippi, nó tạo nên hệ thống sông dài thứ tư trên thế giới.
Chakghat

| Chakghat |
| --- | --- |
Chakghat
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Madhya Pradesh
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 9.103
Múi giờ: UTC+05:30
Chakghat là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Rewa thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chakghat có dân số 9103 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Chakghat có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 72%, và tỷ lệ cho phái nữ là 54%. Tại Chakghat, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Chèo chẹo râu

| Chèo chẹo râu |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Sắp bị đe dọa  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Cuculiformes
Họ (familia): Cuculidae
Chi (genus): Hierococcyx
Loài (species): H. vagans
Danh pháp hai phần
Hierococcyx vagans
Hierococcyx vagans là một loài chim trong họ Cuculidae.
Chú thích

↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Seondha

| Seondha |
| --- | --- |
Seondha
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Madhya Pradesh
Độ cao: 152 m (499 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 19,540
Múi giờ: UTC+05:30
Mã điện thoại: 7521
Seondha là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Datia thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý

Seondha có vị trí 26°10′B 78°47′Đ﻿ / ﻿26,16°B 78,78°Đ﻿ / 26.16; 78.78 Nó có độ cao trung bình là 152 mét (498 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Seondha có dân số 19.540 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Seondha có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 49%. Tại Seondha, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Horst Wessel

Đối với chiếc tàu tuyần duyên tên cũ là Segelschulschiff Horst Wessel, xem USCGC Eagle (WIX-327).
| Horst Wessel |
| --- | --- |

Sinh: (1907-09-09)9 tháng 9, 1907 Bielefeld, Westfalen, Đức
Mất: 23 tháng 2, 1930(1930-02-23) (22 tuổi) Berlin, Đức
Nguyên nhân mất: Bị bắn vào mặt
Tổ chức: Sturmabteilung (SA)
Đảng phái chính trị: Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa (1926–30)
Horst Ludwig Wessel (9 tháng 10 năm 1907 – 23 tháng 2 năm 1930) là nhà hoạt động Đảng Quốc xã Đức, và là một đội trưởng của lực lượng Xung kích, đã trở thành một liệt sĩ của phong trào quốc xã sau khi bị phe Cộng sản giết chết vào năm 1930. Anh là tác giả lời bài hát "Die Fahne hoch" ("Ngọn cờ giương cao"), thường được biết đến như Horst-Wessel-Lied ("Bài ca Horst Wessel"), đã trở thành đảng ca của Đảng Quốc xã và là đồng quốc ca trên thực tế của Đức từ năm 1933 đến năm 1945. Cái chết của anh cũng khiến cho Wessel trở thành "quan thầy" của Luftwaffe's Không đoàn Tiêm kích số 26 của Không quân Đức Quốc xã và Sư đoàn cơ giới tình nguyện SS thời Chiến tranh thế giới thứ hai.
Wessel đã được bộ máy tuyên truyền của Göbbels ca tụng như một anh hùng đã xả thân vì chính nghĩa của phong trào quốc xã. Göbbels khởi đầu tiến trình này với bản tường thuật "Giương cao ngọn cờ!" về cái chết của Wessel vào ngày 27 tháng 2 năm 1930 Nhiều diễn văn tuyên truyền hiệu quả của Göbbels đã được thực hiện bên các khu mộ, song Wessel nhận được sự chú ý khác thường, không như nhiều đội viên xung kích khác.
Chú thích

↑  Joseph Goebbels, "Raise High the Flag![liên kết hỏng]"
↑  Jay W. Baird, The Mythical World of Nazi War Propaganda, p 14 ISBN 0-8166-0741-9
| --- | --- |
Tiêu đề chuẩn :  BNE: XX1788918  BNF: cb122051081 (data)  GND: 118631721  ISNI: 0000 0000 8099 9491  LCCN: n88244635  MBA: 6bd56fc3-d31a-49ee-bc4d-0b4e0cb0145d  NKC: jn20011211047  NLP: a0000003064757  NTA: 071779167  PLWABN: 9810548914205606  SNAC: w6gq9qjp  SUDOC: 030684498  VIAF: 20473732   WorldCat Identities (via VIAF): 20473732
Acanthophyllum bilobum

| Acanthophyllum bilobum> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Caryophyllales
Họ (familia): Caryophyllaceae
Chi (genus): Acanthophyllum
Loài (species): A. bilobum
Danh pháp hai phần
Acanthophyllum bilobum Schiman-Czeika, 1988 
Acanthophyllum bilobum là loài thực vật có hoa thuộc họ Cẩm chướng. Loài này được Schiman-Czeika mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Serilingampalle

| Serilingampalle |
| --- | --- |

Serilingampalle
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Andhra Pradesh
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 150,525
Múi giờ: UTC+05:30
Serilingampalle là một thành phố và khu đô thị của quận Rangareddi thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Serilingampalle có dân số 150.525 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Serilingampalle có tỷ lệ 42% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 42%, và tỷ lệ cho phái nữ là 41%. Tại Serilingampalle, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Candolim

| Candolim |
| --- | --- |

Candolim
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Goa
Độ cao: 0 m (0 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 8.599
Múi giờ: UTC+05:30
Candolim là một thị trấn thống kê (census town) của quận North Goa thuộc bang Goa, Ấn Độ.
Địa lý

Candolim có vị trí 15°31′B 73°45′Đ﻿ / ﻿15,52°B 73,75°Đ﻿ / 15.52; 73.75 Nó có độ cao trung bình là 0 mét (0 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Candolim có dân số 8599 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Candolim có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 70%. Tại Candolim, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Yên Mỹ, Ý Yên

Yên Mỹ là một xã thuộc huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
Địa lý - Hành chính

Xã nằm cách thành phố Nam Định 16 km, cách thành phố Ninh Bình 16 km, trên trục Quốc lộ 38B nối từ Hải Dương tới Ninh Bình; phía Nam giáp xã Yên Ninh; phía Tây giáp xã Yên Dương; phía Bắc giáp xã Minh Tân và phía Đông giáp xã Kim Thái, đều thuộc huyện Vụ Bản.
Tổng diện tích toàn xã là 6,03 km², với dân số 5.731 người.
Yên Mỹ có thôn Hữu Hạ (còn gọi là thôn Hữu Dụng). Thôn này có dòng họ Trần An. Ông tổ của dòng họ này chính là một trong những con cháu vua Trần, sau phạm tội hiếp dâm bị lưu đày ra đảo, con cháu sau này tuy cố gắng nhưng không rửa hết tội ông cha. Hiện nay, nhà nước và các đoàn thể hết sức giúp đỡ gia tộc Trần An.
Jon Landau

| Jon Landau |
| --- | --- |
Jon Landau vào năm 2022
Sinh: (1960-07-23)23 tháng 7, 1960 Thành phố New York, New York, Mỹ
Mất: 5 tháng 7, 2024(2024-07-05) (63 tuổi) Los Angeles, California, Mỹ
Trường lớp: Đại học Nam California
Nghề nghiệp: Nhà sản xuất điện ảnh Doanh nhân
Năm hoạt động: 1987–2024
Tổ chức: Lightstorm Entertainment
Phối ngẫu: Julie Landau (cưới 1988–2024)
Con cái: 2
Cha mẹ: Ely Landau (cha) Edie Landau (mẹ)
Jon Landau (/ˈlændaʊ/) (23 tháng 7 năm 1960 – 5 tháng 7 năm 2024) là một cố doanh nhân kiêm nhà sản xuất điện ảnh người Mỹ gốc Do Thái. Ông nổi tiếng thông qua việc hợp tác với James Cameron để sản xuất Titanic và Avatar, hai tác phẩm đã mang về lợi nhuận cho cá nhân ông và Cameron tổng doanh thu lên đến hơn 2 tỷ USD. Ngoài ra, với tác phẩm Titanic, ông và Cameron còn được nhận giải Oscar cho phim hay nhất và giải Quả cầu vàng cho phim chính kịch hay nhất.
Ông cũng là một trong những thành viên chủ chốt của hãng phim Lightstorm Entertainment, hãng phim do James Cameron thành lập.
Tiểu sử

Jon Landau sinh ngày 23 tháng 7 năm 1960 trong một gia đình gốc Do Thái. Cha ông, Ely Landau, là một nhà sản xuất phim kiêm chủ tịch hãng phim Landau-Unger Company, còn mẹ ông, Edie, cũng làm nghề tương tự như cha ông. Ông theo học tại ngành Điện ảnh Nghệ thuật ở trường Đại học Nam California.
Danh sách phim

Nhà sản xuất
Campus Man (1987)
Titanic (1997)
Solaris (2002)
Avatar (2009)
Alita: Thiên thần chiến binh (2019)
Avatar: Dòng chảy của nước (2022)
Avatar 3 (2025)
Đồng sản xuất
Honey, I Shrunk the Kids (1989)
Dick Tracy (1990)
Giải thưởng

Giải Hiệp hội các nhà phê bình phim Florida – Titanic – 1997
Giải Quả cầu vàng – Titanic – 1997
MTV Movie Award – Titanic – 1997
Giải Oscar – Titanic – 1997
Hiệp hội các nhà sản xuất điện ảnh Hoa Kỳ – Titanic – (1997)
Giải Sự lựa chọn của Trẻ em của Nickelodeon – Titanic – 1997
People's Choice Award – Titanic – 1997
Giải Quả cầu vàng – Avatar – 2009
Giải thưởng Ahmet Ertegun - 2020
Bùi Ngọc Long

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 Ngọc Long năm 2023
Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ:  Bùi Ngọc Long
Ngày sinh:  6 tháng 10, 2001 (23 tuổi)
Nơi sinh:  Phú Xuyên, Hà Nội, Việt Nam
Chiều cao:  1,63 m
Vị trí:  Tiền vệ cánh trái
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Thành phố Hồ Chí Minh
Số áo:  18
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2015–2017:  Viettel
2020–2021:  Than Quảng Ninh
2020:  → Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF (mượn)
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2021 |  Than Quảng Ninh |  4 |  (0) |
| 2021–2022 |  Sài Gòn |  0 |  (0) |
| 2022 |  → Azul Claro Numazu (mượn) |  2 |  (0) |
| 2022 |  → Hồng Lĩnh Hà Tĩnh (mượn) |   |   |
| 2023– |  Thành phố Hồ Chí Minh |  20 |  (1) |
| 2024–2024 |  → Công an Hà Nội (mượn) |  5 |  (0) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia‡
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2024 |  U-23 Việt Nam |  2 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 9 tháng 3 năm 2024 ‡ Số trận ra sân và số bàn thắng ở đội tuyển quốc gia, chính xác tính đến 20 tháng 3 năm 2024
Bùi Ngọc Long (sinh ngày 6 tháng 10 năm 2001) là một cầu thủ bóng đá Việt Nam thi đấu ở vị trí tiền vệ cánh trái cho câu lạc bộ bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh tại giải bóng đá Vô địch Quốc gia Việt Nam.
Sự nghiệp

Bùi Ngọc Long được đào tạo trẻ tại học viện của Thể Công – Viettel, trước khi chuyển sang lò đào tạo trẻ của Than Quảng Ninh năm 2020. Anh ra mắt chính thức vào ngày 18 tháng 3 năm 2021 trong trận thua 0-1 trước Sông Lam Nghệ An. Sau khi Than Quảng Ninh giải thể vào cuối mùa giải 2021, anh gia nhập câu lạc bộ bóng đá Sài Gòn.
Ngày 24 tháng 1 năm 2022, anh cùng với người đồng đội Nguyễn Văn Sơn sang Nhật Bản đầu quân cho câu lạc bộ Azul Claro Numazu tại J3 League theo hợp đồng cho mượn.
Anh trở thành cầu thủ tự do sau khi hết hạn hợp đồng với Azul Claro Numazu và trở về nước do câu lạc bộ bóng đá Sài Gòn giải thể. Tháng 3 năm 2023, anh ký hợp đồng với câu lạc bộ bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh. Ngày 28 tháng 2 năm 2024, anh ký gia hạn hợp đồng đến hết mùa giải 2025–26.
Thống kê sự nghiệp

| Câu lạc bộ | Mùa giải | Giải vô địch> Hạng | Giải vô địch> Trận | Giải vô địch> Bàn | Cúp> Trận | Cúp> Bàn | Giải châu lục> Trận | Giải châu lục> Bàn | Khác> Trận | Khác> Bàn | Tổng> Trận | Tổng> Bàn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Than Quảng Ninh | 2021 | V.League 1 | 4 | 0 | 0 | 0 | — | — | 0 | 0 | 4 | 0 |
| Sài Gòn | 2022 | V.League 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | — | — | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Azul Claro Numazu (mượn) | 2022 | J3 League | 2 | 0 | 0 | 0 | — | — | 0 | 0 | 2 | 0 |
| Thành phố Hồ Chí Minh | 2023 | V.League 1 | 5 | 0 | 0 | 0 | — | — | — | — | 5 | 0 |
| Thành phố Hồ Chí Minh | 2023–24 | V.League 1 | 13 | 1 | 1 | 0 | — | — | — | — | 14 | 1 |
| Thành phố Hồ Chí Minh | Tổng | Tổng | 18 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 19 | 1 |
| Tổng | Tổng | Tổng | 24 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 25 | 1 |
Sevugampatti

| Sevugampatti |
| --- | --- |
Sevugampatti
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Tamil Nadu
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 9.521
Múi giờ: UTC+05:30
Sevugampatti là một thị xã panchayat của quận Dindigul thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sevugampatti có dân số 9521 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Sevugampatti có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Sevugampatti, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Arunachal Pradesh

| Arunachal Pradesh |
| --- | --- |
—  Bang  —
 
Từ trên xuống, từ trái qua phải: Chùa Vàng, Namsai, Tu viện Tawang, vũ điệu của người Tutsa Naga, Thung lũng Ziro, Khu bảo tồn hổ Pakke, Đèo Sela
 
 Vị trí Arunachal Pradesh tại Ấn Độ
Arunachal Pradesh
Tọa độ (Itanagar): 27°04′B 93°22′Đ﻿ / ﻿27,06°B 93,37°Đ﻿ / 27.06; 93.37 
Quốc gia:  Ấn Độ
Vùng: Đông Bắc Ấn Độ
Thành lập: 20 tháng 2 năm 1987
Thủ phủ: Itanagar
Thành phố lớn nhất: Itanagar
Các huyện: 23
Diện tích
 • Tổng cộng: 83.743 km2 (32,333 mi2)
Thứ hạng diện tích: 14
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 1.382.611
 • Thứ hạng: 26
 • Mật độ: 17/km2 (43/mi2)
Mã ISO 3166: IN-AR
HDI:  0,617 (trung bình)
hạng HDI: 18 (2005)
Tỷ lệ biết chữ: 66,95%
Ngôn ngữ chính thức: tiếng Anh
Website: arunachalpradesh.nic.in
Arunachal Pradesh (/ˌɑːrəˌnɑːtʃəl prəˈdɛʃ/) là một trong hai mươi chín bang của Ấn Độ. Bang này nằm tại khu vực đông bắc của liên bang, giáp với các bang Assam và Nagaland về phía nam, và có biên giới quốc tế với Bhutan về phía tây (giáp các vùng hành chính Trashigang, Samdrup Jongkhar), với Myanmar về phía đông (giáp bang Kachin) và với Trung Quốc về phía bắc (giáp khu tự trị Tây Tạng). Itanagar là thủ phủ của bang. Hầu hết lãnh thổ bang được chính phủ Tây Tạng nhượng cho Anh theo Điều ước Simla năm 1914. Trung Quốc không công nhận tính hợp pháp của hiệp định này, và yêu sách chủ quyền hầu hết bang này với tên gọi "Tạng Nam". Bang được cho là có tiềm năng lớn về phát triển thủy điện.
Arunachal Pradesh có nghĩa là "vùng đất của các dãy núi thần quang", cũng có biệt danh là "bang hoa lan của Ấn Độ" hay "thiên đường của các nhà thực vật học". Về mặt địa lý, Arunachal Pradesh là bang lớn nhất trong số các bang ở Đông Bắc Ấn Độ – thường được gọi là Bảy bang chị em. Giống như nhiều nơi khác ở Đông Bắc Ấn Độ, cư dân bản địa tại Arunachal Pradesh có nguồn gốc Tạng-Miến thuộc Đại chủng Á. Một lượng lớn người nhập cư đến từ các miền khác của Ấn Độ và ngoại quốc đã và đang tác động đến dân số của bang.
Lịch sử

Các công cụ thời kỳ đồ đá mới được phát hiện tại Arunachal Pradesh cho thấy rằng con người đã cư trú tại khu vực Himalaya này ít nhất là mười một nghìn năm. Các cư dân sớm nhất tại Bhutan và các khu vực Himalaya lân cận của Nam Á là người đến từ văn minh thung lũng sông Ấn, tiếp theo đó là các dân tộc đến từ Tây Tạng và miền Nam Trung Quốc khoảng 2000 năm trước.
Lịch sử tiền hiện đại của Arunachal Pradesh không rõ ràng, lịch sử truyền khẩu hiện hành của nhiều bộ lạc gốc Tạng-Miến tại địa phương rất phong phú và chỉ ra rõ ràng rằng họ có nguồn gốc từ phía bắc, tại Tây Tạng hiện nay. Từ quan điểm văn hóa vật thể, rõ ràng rằng hầu hết các nhóm người bản địa liên hệ với các bộ lạc vùng núi Myanmar, thực tế này có thể lý giải là do có một nguồn gốc miền bắc Myanmar hoặc khuếch tán văn hóa về phía tây.
Theo chính phủ Arunachal Pradesh, các văn bản Hindu Kalika Purana và Mahabharata đề cập đến khu vực với tên gọi là Dãy núi Prabhu của Puranas, và là nơi nhà hiền triết Parashuram rửa tội, nhà hiền triết Vyasa thiền, Quốc vương Bhishmaka thành lập vương quốc của mình, và Chúa Krishna cưới người vợ Rukmini.
Lịch sử thành văn từ quan điểm bên ngoài chỉ hiện hữu trong các biên niên sử của người Ahom và Sutiya. Người Monpa và Sherdukpen cũng lưu giữ các ghi chép lịch sử về sự hiện diện của các tù bang địa phương tại tây bắc. Bộ phận tây bắc của khu vực này nằm dưới quyền kiểm soát của vương quốc Monyul của người Monpa, vốn hưng thịnh từ năm 500 đến năm 600. Khu vực này sau đó nằm dưới quyền kiểm soát lỏng lẻo của Tây Tạng và Bhutan, đặc biệt là tại các khu vực phía bắc. Các khu vực còn lại của bang, đặc biệt là những nơi giáp với Myanmar, nằm dưới quyền kiểm soát của các Quốc vương Sutiya cho đến cuộc chiến Ahom-Sutiya trong thế kỷ 16. Người Ahom nắm giữ khu vực cho đến khi người Anh thôn tính Ấn Độ vào năm 1858. Tuy nhiên, hầu hết các bộ lạc Arunachal trên thực tế duy trì tự trị mức độ lớn cho đến khi Ấn Độ độc lập và chính thức hóa chính quyền bản địa vào năm 1947.
Các cuộc khai quật gần đây tại các di chỉ đền thờ Ấn Độ giáo như Malinithan từ thế kỷ 14 tại chân đồi Siang tại Tây Siang được xây dựng trong thời gian Sutiya cai trị. Di sản nổi bật khác là Bhismaknagar dẫn tới đề xuất rằng người Idu (Mishmi) có một nền văn hóa và quản trị tiến bộ trong thời kỳ tiền sử. Tuy nhiên, không có bằng chứng liên kết trực tiếp Bhismaknagar với điều này hay bất kỳ văn hóa nào khác được biết đến, song các quân chủ Sutiya cai quản khu vực quanh Bhismaknagar từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 16. Di sản thứ ba là Tu viện Tawang có niên đại 400 năm tại cực tây-bắc của bang, cung cấp một số bằng chứng lịch sử của dân chúng bộ lạc Phật giáo. Đạt Lai Lạt Ma thứ 6 là Tsangyang Gyatso sinh tại Tawang.
Lịch sử > Vẽ đường McMahon

Năm 1913–1914, các đại biểu của Trung Quốc, Tây Tạng và Anh họp tại Ấn Độ kết thúc bằng Điều ước Simla. Tuy nhiên, các đại biểu Trung Quốc cự tuyệt đàm phán về lãnh thổ. Mục đích của hiệp định này là xác định biên giới giữa Nội Tạng và Ngoại Tạng, cũng như giữa Ngoại Tạng và Ấn Độ thuộc Anh. Nhà cầm quyền người Anh là Henry McMahon thảo ra một đường McMahon dài 550 dặm (890 km) làm biên giới giữa Ấn Độ thuộc Anh và Ngoại Tạng trong hội nghị Simla. Các đại biểu của Tây Tạng và Anh tại hội nghị đồng ý đường này và Tây Tạng nhượng Tawang và các khu vực khác của mình cho Đế quốc Anh. Đại biểu của Trung Quốc từ chối chấp thuận thỏa thuận và rút khỏi hội nghị. Chính phủ Tây Tạng và Chính phủ Anh tiến tới Hiệp định Simla và tuyên bố rằng lợi ích của các điều khoản khác trong hiệp định này không dành cho Trung Quốc chừng nào họ vẫn nằm ngoài phạm vi hiệu lực. Quan điểm của Trung Quốc là Tây Tạng không độc lập khỏi Trung Quốc nên không thể độc lập ký kết các hiệp định, và theo các công ước Anh-Thanh (1906) và Anh-Nga (1907), bất kỳ thỏa thuận nào như vậy là bất hợp pháp nếu không được Trung Quốc tán thành.
Simla ban đầu bị Chính phủ Ấn Độ bác bỏ do không tương thích với Công ước Anh-Nga năm 1907. Tuy nhiên, công ước này bị Nga và Anh cùng từ bỏ vào năm 1921. Tuy nhiên, do quyền uy của Trung Quốc tại Tây Tạng tan vỡ, đường này không gặp thách thức nghiêm trọng do Tây Tạng đã ký kết, do đó nó bị lãng quên đến mức không bản đồ mới nào được phát hành cho đến năm 1935, khi công vụ viên Olaf Caroe kêu gọi chú ý đến vấn đề. Cục đo đạc địa hình Ấn Độ phát hành một bản đồ thể hiện đường McMahon là biên giới chính thức vào năm 1937. Năm 1938, người Anh cuối cùng cho phát hành hiệp định Simla với tư cách một hiệp ước song phương; năm 1938 Cục đo đạc địa hình Ấn Độ phát hành một bản đồ chi tiết thể hiện Tawang là bộ phận của Đặc khu Biên giới Đông Bắc. Năm 1944, Anh thiết lập chính quyền tại khu vực từ Dirang Dzong tại phía tây đến Walong tại phía đông. Tuy nhiên, Tây Tạng thay đổi lập trường về đường McMahon vào cuối năm 1947 khi chính phủ Tây Tạng viết một công hàm cho Bộ trưởng Ngoại vụ Ấn Độ đặt yêu sách với (Tawang) phía nam đường McMahon. Tình hình tiến triển hơn nữa khi Ấn Độ độc lập và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập vào năm 1949. Đến tháng 11 năm 1950, khi Trung Quốc sẵn sàng tiếp quản Tây Tạng, Ấn Độ đơn phương tuyên bố rằng đường McMahon là biên giới—và đến năm 1951 buộc tàn dư cuối cùng của chính quyền Tây Tạng ra khỏi khu vực Tawang. Trung Quốc chưa từng công nhận đường McMahon, và yêu sách Tawang nhân danh người Tạng. Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 vào năm 2003 nói rằng Tawang "thực tế là bộ phận của chính quyền Tây Tạng" trước Điều ước Simla. Theo lời Đạt Lai Lạt Ma, "Năm 1962 trong Chiến tranh Ấn-Trung, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã chiếm đóng toàn bộ các khu vực này (Arunachal Pradesh) song họ tuyên bố đơn phương đình chiến và triệt thoái, chấp thuận biên giới quốc tế hiện tại".
Lịch sử > Chiến tranh Trung-Ấn

Đặc khu biên giới Đông Bắc được thành lập vào năm 1955. Vấn đề yên lặng trong gần một thập niên trong giai đoạn quan hệ Trung-Ấn thân mật, song sau đó lại nổi lên thành một nguyên nhân chính gây ra Chiến tranh Trung-Ấn năm 1962. Nguyên nhân leo thang đến chiến tranh vẫn là điều tranh luận theo tài liệu của hai bên. Trong chiến tranh năm 1962, Trung Quốc chiếm đóng hầu hết khu vực Arunachal Pradesh. Tuy nhiên, Trung Quốc nhanh chóng tuyên bố thắng lợi, và tự nguyện triệt thoái về sau đường McMahon và trao trả các tù binh chiến tranh Ấn Độ vào năm 1963. Chiến tranh dẫn đến kết thúc trao đổi mậu dịch với Tây Tạng, dù vào năm 2007 chính phủ bang thể hiện các chỉ dấu khôi phục trao đổi mậu dịch với Tây Tạng.