Dương Viết Á
Sự nghiệp

Ngay từ nhỏ, cậu bé Dương Viết Á đã bộc lộ năng khiếu về âm nhạc và đã có những sáng tác ấn tượng. Đó là các bài hát ''Lúa về'', ''Vườn tăng gia em xanh''. Sau này, bài hát ''Lúa về'' được tuyển vào tập ca khúc chọn lọc "Quảng Bình quê ta ơi!" của nhiều tác giả trong cả nước, do Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh xuất bản năm 2004, trong dịp kỷ niệm 50 năm giải phóng Quảng Bình. Có thể nói, tác phẩm ''Lúa về'' đã để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng những người yêu nhạc tỉnh nhà, đặc biệt là với người dân làng Quảng Xá.
Sau những tiểu luận văn học với bút danh Minh Dương, từ thập niên 60, Dương Viết Á chuyên viết về âm nhạc, soạn ca từ, dịch lời bài hát nước ngoài... chuyển sang chuyên ngành Mỹ học âm nhạc.
Dương Viết Á đã lựa chọn nghiên cứu lý luận, tức là lựa chọn cách tiếp cận âm nhạc bằng góc độ từ bên ngoài soi vào. Âm nhạc có phần lời ca, vì thế ông nghiên cứu về ngôn ngữ văn chương trong âm nhạc và ông được xem là người đầu tiên sáng lập ra môn học mới, môn Ca từ học. Không chỉ nghiên cứu về âm nhạc bằng cách tiếp cận từ văn học, Dương Viết Á là người luôn mong thay đổi, sáng tạo ra những góc tiếp cận mới. Năm 1963, ông tốt nghiệp lớp nghiên cứu sinh Mỹ học của chuyên gia Liên Xô. Từ đó, ông bắt đầu tìm tòi nghiên cứu về cái đẹp trong âm nhạc. Sau khi cho ra đời chuyên ngành Ca từ học như sự kết nối, giao thoa giữa văn chương và âm nhạc, ông đã xây dựng thành công một môn học mới, đó là môn Mỹ học âm nhạc và trực tiếp tham gia giảng dạy khoa Mỹ học âm nhạc từ đó. Nghiên cứu mỹ học nên thế giới quan của ông luôn tràn ngập về cái đẹp, về tình yêu, sự lạc quan và niềm tin.
Đam mê vẻ đẹp đích thực của âm nhạc suốt hơn nửa thế kỷ, Dương Viết Á đã cho ra đời nhiều công trình nghiên cứu âm nhạc khá kinh điển, như:  Nguyên lý mỹ học (giáo trình, 1979), Phương pháp luận viết luận văn âm nhạc (tài liệu tham khảo,1992). Âm nhạc - lý luận và cây đời (tuyển tập tiểu luận và phê bình, 1994), Theo dòng âm thanh, cái đẹp sải cánh (giáo trình, 1996), Ca từ trong âm nhạc Việt Nam (chuyên luận, 2000), Âm nhạc Việt Nam từ góc nhìn văn hóa (2 tập, 2005), Mấy vấn đề về Văn hóa âm nhạc Việt Nam (Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, Hà Nội, 2009), Hà Nội ca, diễn trình nhận thức thẩm mỹ (Viện Âm nhạc Hà Nội, 2014), Phạm trù cái cao cả trong âm nhạc Việt Nam (NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2019), đặc biệt là bộ sách đồ sộ gồm 5 tập "1000 năm âm nhạc Thăng Long-Hà Nội" do ông làm chủ biên... và nhiều bài đăng tải trên báo chí, sóng phát thanh.
Hơn 60 năm làm việc trên giảng đường, ông đã góp phần đào tạo nhiều tài năng lớn trong lĩnh vực văn học nghệ thuật, như: NSND Đặng Thái Sơn, Nghệ sĩ Tôn Nữ Nguyệt Minh, GS,TS, NGND, Anh hùng lao động Trần Thu Hà, PGS, NSND Trung Kiên, GS, nhạc sĩ Ca Lê Thuần, NSND Chu Thúy Quỳnh, NSND Phùng Nhạn, NSND Đàm Liên, NSND Lâm Tới, NSND Lê Khanh, các nhạc sĩ như: Trần Tiến, Nguyễn Cường, An Thuyên, Đức Trịnh, Văn Thành Nho, Phạm Minh Tuấn, Linh Nga Nie Kđăm...
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  ...Phó Giáo sư, Nhà giáo nhân dân Dương Viết Á là nhà khoa học, nhà giáo đã dành tâm huyết trọn đời gắn bó với nền Âm nhạc Cách mạng Việt Nam, có những cống hiến quan trọng trong nghiên cứu và giảng dạy, trở thành chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Mỹ học và Âm nhạc Việt Nam... | ” |
— Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thế Kỷ - Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương
Năm 2012, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật với các lý luận và phê bình: Âm nhạc – Lý luận và cây đời, Âm nhạc Việt Nam từ góc nhìn văn hóa, sách biên khảo Theo dòng âm thanh cái đẹp sải cánh, sách Ca từ trong Âm nhạc Việt Nam và Giáo trình Mỹ học Âm nhạc.