stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Giáo hoàng Lêô I
Nhiệm kỳ giáo hoàng > Quyển gửi Phavianô

Trong triều đại của mình, Giáo hoàng Lêô I đã kiên trì chống bè Pelagian, Manichae và các bè rối khác, ngoài ra ông cũng áp đặt các quy luật để duy trì sự chân thực của đức tin Kitô Giáo. Năm 445, hoàng đế Valentinianô III đã chuyển nhượng cho Giáo hoàng quyền gọi lên Rôma "bất kỳ vụ kiện nào ngàu nghĩ là thích hợp" (Cod. Theod, Novell, tit. 24, De episcoporum ordin).
Giáo hoàng đã có hành động dứt khoát trong cuộc tranh cãi về kitô học do Eutykes nhen nhúm ở Đông phương. Eutykes (378-454) là một đan viện phụ ở Constantinopolis, cho rằng nơi Đức Kitô, Thiên Tính bao trùm nhân tính đến độ chỉ còn thiên tính (lạc thuyết Monophysis). Song người lãnh đạo lại là Dioscorus, giáo chủ Alexandria. Ban đầu chỉ là một cao trào nhằm tiêu diệt mọi vết tích của lạc thuyết Nestorius, bằng việc cách chứng nhiều Giám mục Syria có cảm tình với công đồng Epheso lên án.
Nhưng đến khi Eutykes bị Giám mục Constantinopolis là Flavianô phạt vạ tuyệt thông và thông báo vấn đề cho Giáo hoàng Lêô I, Giáo hoàng đã viết một tông thư về tín lý–sau nổi tiếng dưới nhan đề Quyển gửi Phavianô, bức thư được công bố ngày 13 tháng 6 năm 449 trong đó ông trình bày giáo lý Công giáo về Chúa Giêsu: trong Chúa Giêsu có một ngôi vị, nhưng, trong ngôi vị duy nhất ấy, có hai bản tính, thiên tính và nhân tính. "Cũng trái với đức tin Công giáo như vậy nữa khi đặt ra vấn đề phân chia giữa tác động cứu độ của Lời với tác động cứu độ của Lời hóa thân làm người. Qua việc nhập thể, tất cả mọi tác động cứu độ của Lời Thiên Chúa luôn luôn được thực hiện trong mối hiệp nhất với bản tính loài người được Người mặc lấy vì phần rỗi của tất cả mọi người. Chủ thể duy nhất tác hành nơi cả hai bản tính, bản tính nhân loại và bản tính thần linh, là ngôi vị duy nhất của Lời" (Thánh Lêô Cả, Tomus ad Flavianum: DS 294).
Trong một lá thư gửi cho hoàng đế Leo I ông cũng khẳng định: "Bởi thế, thuyết qui hoạt động cứu độ cho Lời theo thần tính của Người sau khi nhập thể như vậy, một hoạt động cứu độ được thực hiện 'thêm vào' hay 'ở ngoài' nhân tính của Chúa Kitô, không hợp với đức tin Công giáo (Thư gửi Hoàng Đế Lêô I Promisisse me memini: DS 318 '... in tantam unitatem ab ipso conceptu Birginis deitate et humanitate conserta, ut nec sine homine divina, nec sine Deo agerentur humana'. Cũng x DS 317)". Giáo hoàng Lêô I cũng y nhận vạ tuyệt thông Eutykes khiến vấn đề trở thành lớn. Hoàng đế Theodosius II và Dioscorus đứng về phía Eutykes. Eutykes cũng nại sang tòa thánh.
Nhiệm kỳ giáo hoàng > Hội nghị Epheso

Năm 449, hoàng đế Theodosius II mời tất cả những Giám mục ủng hộ vị này về dự hội nghị Epheso. Giáo hoàng Lêô I có cử ba đại diện đến dự và gửi thư tỏ lập trường. Bức thư của ông gửi cho Giám mục Flavianô ở Constantinopolis, để trình bày giáo lý hai bản tính, nhân tính và thiên tính trong một ngôi vị là Chúa Giêsu. Nhưng vị Giám mục chủ tọa là Dioscorus, bạn Eutykes, không cho đọc lá thư đó. Nhóm Eutykes chỉ phải ký nhận Kinh Tin Kính Nicea.
Ngược lại, Giám mục nào nói Chúa Giêsu hai bản tính thì đều bị truất chức. Quân lính triều đình được mời đến để "đánh chết những kẻ phân biệt hai bản tính". Thánh Flavianô bị đánh trọng thương rồi chết. Giám mục Theodoret báo tin cho Rôma và Giáo hoàng Lêô triệu tập một công đồng ở Rôma luận phi công đồng 449, mà lịch sử gọi là "mẻ cướp Epheso" (Latrocinium Ephesinum) (Jugie: Eutychès và Monophysisme trong: Dict. de Théol. Cath – Mansi, Q.VI, 529-1102 và VIII, 1-654). Thế nhưng học thuyết Eutykes được công khai tuyên truyền cho đến hoàng đế qua đời.
Can thiệp trước những cuộc xâm lăng nước Ý

Trong sự tan vỡ của Đế quốc Tây La Mã, uy tín của Giáo hoàng Lêô I đã thể hiện trong những cuộc can thiệp trước các cuộc xâm lăng nước Ý. Ông thường được coi là "giáo hoàng hòa bình".
Can thiệp trước những cuộc xâm lăng nước Ý > Ngăn chặn Attila

Năm 451, Flavius Aetius, Meroves và Theodoricus hiệp lực đánh tan tác quân Hung Nô tại Catalaunica (gần Chalons). Tháng 8/452, vua Hung Nô là Attila (432-453) trở lại Tây Phương. Lần này Attila tiến công nước Ý, quét sạch Bắc Ý, phân tán dân chúng (vì thế người Venezia mới tị nạn qua các đảo và mới nảy sinh ra thành Venezia) phá hải cảng Aquilê. Triều đình sợ quá bỏ thành Ravenna rút về Rôma. Người ta không còn tin vào Aetius nữa.[cần dẫn nguồn] Trong khi đó, các cố vấn da trắng của kẻ xâm lược là Oreste, người La Mã và Onégèse người Hy Lạp, thúc đẩy Attila tiến công Rôma.
Truyền thuyết kể lại rằng khi gần tới Rôma (ở Minciô) Attila thấy, trong một đám mây bụi vàng, một đám rước kỳ lạ đang tiến lên. Các linh mục Kitô giáo mặc áo lễ, các tu sĩ mặc áo dòng, một đám đông phó tế và ca đoàn mang thánh giá, cớ phướn, lắc các bình hương vàng lóng lánh dưới ánh mặt trời, chầm chậm tiến đến đón ông trong tiếng hát thánh thi và thánh vịnh trầm bổng, đối đáp. Giữa đám rước là một cụ già, râu bạc ngồi trên lưng ngựa cầu nguyện. Attila phóng ngựa về phía dòng sông, cho ngựa bước xuống sông và dừng lại trên một cồn cát. Đoàn đại biểu kỳ lạ đợi ở bờ sông bên kia. Attila hét to hỏi cụ già: "Tên ông là gì?" –"Lêô Giáo hoàng". Tiếng hát ngừng bặt. Attila do dự, rồi lại cho ngựa bước xuống nước, tới bờ sông. Và Đức Giáo hoàng đến trước mặt ông... Giáo hoàng đã yêu cầu Attila rút quân đổi lấy việc triều cống. Attila đồng ý, nhờ đó Rôma mới thoát khỏi cảnh tàn phá. Tuy nhiên chúng ta cũng cần lưu ý đến tác động của hoàng đế Marcianô trên vùng hậu cứ quân Hung Nô.
Người ta không biết Giáo hoàng Lêô đã lấy lý lẽ gì để thuyết phục Attila? Ông có nhắc lại số phận thê thảm của Alaric, sau khi xúc phạm đến Thành không? Tương truyền những người đương thời bảo rằng: năm ngoái Đức Giám mục Loupus (sói) đã thành công ở Troyes, năm nay uy tín của Đức Giáo hoàng Lêô (Sư Tử) thành Rôma cũng không kém! Thực tế không ai biết được cuộc đối thoại giữa hai nhân vật ấy bao giờ. Chỉ biết, sau khi hoàn thành sứ mạng trao phó, Giáo hoàng Lêô trở lại gặp hoàng đế Valentinianô III, người đã nói:
Nhưng huyền thoại lại muốn rằng, trong khi Giáo hoàng Lêô nói với Attila thì vị vua này thấy sau lưng người một người mặc áo trắng như một linh mục cầm gươm doạ mình. Có người bảo nhân vật ấy là một thiên sứ, người khác nói là thánh Phêrô, người khác nữa lại cho là thánh Phaolô. Huyền thoại này người đương thời hoàn toàn không hay biết, nó chỉ xuất hiện vào thế kỷ IX–X và đến thế kỷ XIII được Giacôbê đệ Vôraginô ghi vào Huyền Thoại Vàng. Chính huyền thoại này đã cảm hứng Raphaêlô vẽ bức hoạ nổi tiếng ở Vaticanô.
Can thiệp trước những cuộc xâm lăng nước Ý > Thuyết phục quân Vandale

Quân Vandale, sau một thời gian chiếm đóng Tây Ban Nha dưới quyền chỉ huy của Gensericus (Gensêricô) (428-477) vượt xuống Phi châu năm 428. Năm 455, quân Vandale đổ bộ lên nước Ý và chiếm Rôma. Valentinianô, đến phiên ông ta bị giết bởi tay người phục thù cho Aetius. Pêtrôniô Maximô lên thay thế cũng bị nhân dân phẫn nộ. Giáo hoàng Lêô I đã đứng ra can thiệp với Gensêricô để không đốt Thành, không tra tấn dân chúng, nhưng ông không thể cản được 14 ngày cướp phá... Hành động của ông không phải chỉ để bảo vệ hàng giáo sĩ khi ông đi ra gặp thủ lĩnh của những kẻ xăm lăng để thương thuyết ngừng tấn công, mà còn tránh cho thành Rôma và các đền thờ thánh Phêrô, thánh Phaolô, thánh Gioan có đầy dân chúng ẩn náu không bị đốt cháy và tàn phá.
Khẳng định quyền của Rôma

Trong triều đại của mình, Giáo hoàng Lêô I luôn khẳng định và nâng cao vị thế của Rôma cũng như của người đứng đầu Giáo hội. Ông nhận rằng Đức Chúa Trời đã chỉ định mình làm Tổng chủ giáo của hết thảy Giám mục, và hoàng đế Valentinien III đã nhìn nhận điều đó (năm 445). Ông đã đề cao quyền của Rôma tại xứ Gaule, Tây Ban Nha và Phi Châu và khẳng định rằng quyền tối thượng của Giáo hoàng dựa trên Thánh Kinh do Thiên Chúa trao ban. Một số Giám mục hơi độc lập quá thì bị ông "uốn nắn" lại như thánh Hilarô thành Arles, Giám mục thành Thessalônica...; Thượng phụ Constantinopolis tỏ ra có những tham vọng khả dĩ đe doạ thượng quyền La Mã liền bị Giáo hoàng Lêô phản đối, dù vị này dựa một công đồng và vào hoàng đế của mình.
Ông đã can thiệp vào việc mừng lễ Phục Sinh, bị lộn xộn trở lại, công đồng Nicêa đã chấm dứt cuộc tranh chấp về việc này bằng cách kết án vĩnh viễn những người chủ trương mừng lễ Phục Sinh chung với lễ Vượt Qua của người Do Thái ngày 14 tháng Nisan và đã ấn định lễ này vào Chúa Nhật sau trăng tròn tháng Ba (dương lịch). Giáo phận Alexanđria được phân công phụ trách ghi nhận quyết định này. Giữa thế kỷ V, đó đây người ta bắt đầu hoài nghi về cách tính toán của người Alexanđria. Ông được coi là "Người Tổ chức Giáo hoàng Chế Lịch sử". Trong một bức thư đề ngày 10/ 8/446 gửi các Giám mục Phi Châu, ông viết:
Các tác phẩm

Lêô I là vị Giáo hoàng đầu tiên mà chúng ta còn giữ được những bài giảng mà ông ngỏ lời với dân chúng trong những buổi cử hành phụng vụ. Bài giảng của ông còn giữ được 96 bài bằng ngôn ngữ Latinh rất và 143 lá thư. Hầu hết đều là những tài liệu về tín lý, kỷ luật và lịch sử. Trong bài giảng (64, 1-2) về lễ Phục sinh được cử hành trong mọi lúc "không phải như là cái gì đã qua, nhưng như là biến cố hiện tại". Giáo hoàng nhấn mạnh: tất cả thuộc một chương trình chính xác: như Đấng Tạo Hóa đã khiến cho con người được nhào nặn bằng bùn đất trở thành sống động với hơi thở của sự sống lý trí, cũng thế sau tội nguyên tổ, Thiên Chúa đã gửi Con mình xuống thế gian để tái tạo cho con người phẩm giá đã mất và phá hủy ách thống trị của ma quỷ qua sự sống mới của ơn thánh. "Thầy là Đức Kitô Con Thiên Chúa hằng sống". Đức Kitô là Thiên Chúa và là Người thật, "Ngài không xa lạ với nhân loại nhưng khác hẳn với tội lỗi" (Bài giảng, số 64).
Các tác phẩm dù thiếu cơ sở triết học và văn hoá (ông không biết tiếng Hy Lạp) nhưng rất hay, như Quyển gửi Flavianô quan trọng về tín lý. Có lẽ do ảnh hưởng của ông, người ta đã soạn thảo cuốn Sách Lễ đầu tiên, sách này vào thế kỷ sau được soạn thảo lại nhiều ít nhưng vẫn được gọi là Sách Các Phép của thánh Lêô.
Lêô I được gán cho là tác giả của cuốn Sacramentarium; quyển này cũng được gọi là Sacramentarium Leonianum Veronesae, vì được tìm thấy ở Veronese. Người ta gán cho Lêô I là tác giả nhưng có lẽ đây là một tập sưu tập của một cá nhân nào đó mà thôi. Hiện tại còn 139 trang ghi những lời kinh nguyện về thánh lễ:kinh cầu nguyện, kinh dâng lễ, rước lễ, oratio super populum; cộng với một ít nghi lễ. Ngoài ra còn có phần Consecratio Episcoporum, presbyteri, Benedicto super diaconos, Benedictio fontis...
Ở Rôma, Giáo hoàng thường ra khỏi điện Latêranô, để lo đến những cảnh khốn cùng, dựng lại những đổ nát, đào bới các Hang Toại Đạo, phân phát thóc lúa khi có nạn đói. Ở Ý, ông đòi đòi các ứng viên Giám mục phải có đủ điều kiện, quản trị tài sản Giáo hội, định ngày Rửa Tội. Ông chống lại các mê tín dị đoan và hoạt động của các nhóm lạc giáo Manikê và gắn liền phụng vụ với cuộc sống thường ngày của tín hữu: ví dụ như kết hiệp ăn chay với bác ái và bố thí, đặc biệt trong bốn mùa ghi dấu thời tiết thay đổi.
Qua đời

Giáo hoàng Lêô I qua đời ngày 10/11/461. Ông được chôn cất tại Vương cung thánh đường thánh Phêrô. Năm 668, Giáo hoàng Sergiô I dựng bia mộ người, đã viết: "Người vẫn còn canh thức, kẻo chó sói hằng luôn rình rập, xông vào cắn xé đoàn chiên". Giáo hoàng Biển Đức XIV đã tuyên xưng Thánh Giáo hoàng Lêô I là Tiến sĩ Hội Thánh ngày 15 tháng 10 năm 1754. Ông được giáo hội kính nhớ vào ngày 10 tháng 11.
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ |  Ý thức được giai đoạn lịch sử trong đó người đang sống và sự chuyển tiếp đang xảy ra trong một thời đại khủng hoảng nặng - từ Rôma ngoại giáo sang Rôma Kitô - Đức Leo Cả biết gần gũi với dân chúng và tín hữu với hoạt động mục vụ và lời giảng dạy. Người linh hoạt tình bác ái tại Rôma bị thử thách vì đói kém, vì số người tị nạn tuốn về, vì bất công và nghèo túng. Người chống lại các mê tín dị đoan và hoạt động của các nhóm lạc giáo Manicheo. Người gắn liền phụng vụ với cuộc sống thường ngày của tín hữu: kết hiệp ăn chay với bác ái và bố thí, đặc biệt trong bốn mùa ghi dấu thời tiết thay đổi. Đặc biệt Đức Leo Cả dậy cho tín hữu biết rằng phụng vụ Kitô không phải là việc nhớ lại các biến cố quá khứ, mà là hiện tại hóa các thực tại vô hình hoạt động trong cuộc sống của từng người. | ” |
— Bài giảng của giáo hoàng Biển Đức XVI, Sáng thứ tư 5-3-2008
Chú thích

↑  Annuario pontificio 1806, Google sách
↑  Phụng vụ thánh lễ, Lm. Aug Nguyễn Văn Trinh, Nhà xuất bản Tôn giáo, quý II/2008
Giáo hoàng Lêô cả gặp Attila được minh hoạ trong một cuốn sách (1358)
Cuộc gặp gỡ của Giáo hoàng Lêô I với Attila, vua người Hung bên ngoài thành La Mã, trên trời là hai vị thánh Phêrô và Phaolô, Tranh được vẽ bởi Raphael
Ái Quốc (phường)

Đối với các định nghĩa khác, xem Ái Quốc.
Ái Quốc là một phường thuộc thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.
Địa lý

Phường Ái Quốc nằm ở phía đông bắc thành phố Hải Dương, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Thanh Hà và huyện Kim Thành
Phía tây giáp phường Nam Đồng và huyện Nam Sách
Phía nam giáp xã Quyết Thắng
Phía bắc giáp huyện Nam Sách.
Phường có diện tích 8,34 km², dân số năm 2018 là 49.708 người, mật độ dân số đạt 5.960 người/km².
Trên địa bàn phường có Quốc lộ 5, Quốc lộ 37 và tuyến đường sắt Hà Nội – Hải Phòng chạy qua.
Hành chính

Phường Ái Quốc gồm các khu dân cư: Ngọc Trì, Tiến Đạt, Tiền Trung, Độc Lập, Ninh Quan, Đồng Pháp, Tiền Hải Văn Xá, Vú Xá, Vú Thượng.
Lịch sử

Trước đây, Ái Quốc là một xã thuộc huyện Nam Sách.
Ngày 19 tháng 3 năm 2008, xã Ái Quốc được sáp nhập vào thành phố Hải Dương.
Ngày 29 tháng 12 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 138/NQ-CP. Theo đó, thành lập phường Ái Quốc trên cơ sở toàn bộ 819,29 ha diện tích tự nhiên và 12.033 người của xã Ái Quốc.
Chú thích

1 2  “Nghị quyết số 138/NQ-CP năm 2013 về việc thành lập phường Ái Quốc và phường Thạch Khôi thuộc thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương”.
↑  Tổng cục Thống kê
↑  “Tờ trình số 73/TTr-UBND ngày 28 tháng 8 năm 2019 của Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 13 tháng 5 năm 2021. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2021.
↑  “Nghị định số 30/2008/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính các huyện: Nam Sách, Gia Lộc, Tứ Kỳ, Cẩm Giàng để mở rộng thành phố Hải Dương; thành lập phường Tứ Minh, phường Việt Hòa và mở rộng địa giới hành chính phường Hải Tân thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương”. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 4 năm 2021.
Lê Xuân Tùng

| Lê Xuân Tùng> Chức vụ.  Bí thư Thành ủy Hà Nội |
| --- | --- |
Nhiệm kỳ: 9 tháng 5 năm 1996 – 6 tháng 1 năm 2000 3 năm, 242 ngày
Tiền nhiệm: Phạm Thế Duyệt
Kế nhiệm: Nguyễn Phú Trọng
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 1936 (88–89 tuổi) xã Sơn Lễ, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, Liên bang Đông Dương
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Việt Nam
Lê Xuân Tùng (sinh năm 1936) là một Giáo sư Kinh tế, chính khách Việt Nam. Ông nguyên là Ủy viên Bộ Chính trị khóa VIII, Bí thư Thành ủy Hà Nội.
Tiểu sử

Ông sinh tại làng Thọ Lộc, xã Sơn Lễ, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
Từ năm 1950 đến năm 1952, ông tham gia Thiếu sinh quân Liên khu 4.
Năm 1953, học tại trường Trung cấp Sư phạm, khoá 2, tại Khu học xá Nam Ninh và tốt nghiệp năm 1956.
Ông quyết định gia nhập đảng Lao động Việt Nam từ năm 1959.
Năm 1961, ông được cử sang Liên Xô học Đại học Tổng hợp Voronezh (Воро́неж) và tốt nghiệp năm 1966, sau trở về giảng dạy tại Đại học Tổng hợp Hà Nội
Năm 1969, ông sau chuyển sang giảng dạy, chủ nhiệm khoa Kinh tế- chính trị rồi Phó giám đốc Trường Nguyễn Ái Quốc (nay là Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh). Ngoài ra ông còn là giảng viên Trường đại học Kinh tài nay là Đại học Kinh tế Quốc dân. Những năm 1980 ông làm công tác thư ký cho Ủy viên Bộ Chính trị Lê Đức Thọ.
Năm 1986, tại Đại hội Đảng lần thứ 6, ông trúng ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, được cử làm trợ lý Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam.
Năm 1991, tại Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ VII, ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương, giữ chức Phó Bí thư thường trực Thành ủy Hà Nội.
Năm 1996, ông được tái trúng cử vào Ban Chấp hành Trung ương và được bầu vào Bộ Chính trị (đến năm 2001), phụ trách công tác Tư tưởng – Văn hóa và Khoa giáo Trung ương và giữ chức Bí thư Thành uỷ Hà Nội (đến năm 2000).
Mặc dù đã nghỉ hưu trí nhưng vẫn đang đảm nhiệm chức vụ ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đóng góp

Từ năm 1986 đến năm 1996, ông Lê Xuân Tùng phụ trách nhóm chuẩn bị phần kinh tế của Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Ông còn tham gia chuẩn bị văn kiện các kỳ họp Ban Chấp hành Trung ương, đặc biệt là Văn kiện Ban Chấp hành Trung ương lần VI, khoá VI (1989).
Các tác phẩm sách tiêu biểu

Lịch sử cận hiện đại Thái Lan
Các lợi ích kinh tế (1983)
Công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (1985)
Nền kinh tế nhiều thành phần ở Việt Nam (1987)
Các thành phần kinh tế ở nước ta
Những vấn đề lý luận - thực tiễn về hợp tác xã cổ phần (1999)
Công tác tư tưởng - văn hóa, khoa giáo và sự lãnh đạo của Đảng (2001)
Xây dựng và phát triển thương hiệu / Lê Xuân Tùng. - Hà Nội: Lao động - Xã hội, 2005
Bách khoa thư Hà Nội, gồm 18 tập, ông là tổng chủ biên  Lưu trữ 2007-03-12 tại Wayback Machine
Phong tặng

Ông được phong Phó giáo sư năm 1984 và Giáo sư năm 1988.
Lò nướng

"Lò" đổi hướng tới đây. Đối với họ, xem Lò (họ).
Lò nướng trong tranh Paysanne enfournant son pain (1854) của Jean-François Millet
Lò nướng là khoang cách nhiệt được sử dụng để gia nhiệt, nướng hoặc sấy khô một vật thể. Lò là vật dụng thông thường trong nhà bếp dùng trong việc nấu ăn.
Các loại lò nung (kiln) và lò lửa (furnace) là những loại lò đặc biệt dùng cho mục đích nhất định như công đoạn nung gốm hoặc luyện kim.
Lịch sử

Lò nướng sớm nhất ở Trung Âu (Tiệp) có niên đại 29.000 năm trước Công nguyên. Người tiền sử đã dùng hố để nướng hay hầm thịt voi ma mút .
Tại Ukraine từ 20.000 năm trước Công nguyên, họ đã sử dụng các hố với than nóng được phủ trong tro.  Thức ăn được bọc trong lá và đặt lên trên, sau đó phủ đất.
Trong các ngôi lều được tìm thấy tại Mezhirich, mỗi ngôi nhà xương voi ma mút có một lò sưởi được sử dụng để sưởi ấm và nấu ăn. Lò nướng được sử dụng trong các nền văn hóa sống ở Thung lũng Indus và ở Ai Cập tiền triều đại. Đến năm 3200 trước Công nguyên, mỗi ngôi nhà gạch bùn có một lò nướng ở các khu định cư trên Thung lũng Indus.
Lò nướng được sử dụng để nấu thức ăn và nung gạch. Các nền văn minh tiền triều đại ở Ai Cập đã sử dụng lò nung khoảng 5000-4000 trước Công nguyên để làm gốm.
Vào thời trung cổ, thay vì lò đất và gốm, người châu Âu đã sử dụng lò sưởi kết hợp với vạc lớn.  Chúng tương tự như lò nướng Hà Lan. Sau thời trung cổ, lò nướng trải qua nhiều thay đổi theo thời gian từ gỗ, sắt, than, gas và thậm chí là điện.  Mỗi thiết kế có động lực và mục đích riêng.  Các bếp lò đốt củi đã cải thiện thông qua việc bổ sung các buồng lửa cho phép ngăn chặn và giải phóng khói tốt hơn.  Một lò khác có thể nhận ra sẽ là bếp gang.  Chúng lần đầu tiên được sử dụng vào khoảng đầu những năm 1700 khi bản thân chúng trải qua một số biến thể bao gồm bếp sắt Stewart Oberlin nhỏ hơn và có ống khói riêng.
Đến đầu thế kỷ 19, lò than đã được phát triển. Nó có hình trụ và được làm bằng gang nặng.  Lò gas đã được sử dụng lần đầu tiên vào đầu thế kỷ 19.  Bếp gas trở thành lò nướng gia đình rất phổ biến một khi các dòng gas có sẵn cho hầu hết các ngôi nhà và khu vực lân cận. James Sharp đã cấp bằng sáng chế cho một trong những bếp gas đầu tiên vào năm 1826. Những cải tiến khác nhau cho bếp gas bao gồm bếp AGA được phát minh vào năm 1922 bởi Gustaf Dalén.  Lò nướng điện đầu tiên được phát minh vào cuối thế kỷ 19, tuy nhiên, giống như nhiều phát minh điện được sử dụng cho mục đích thương mại, việc sở hữu hàng loạt lò nướng điện không thể trở thành hiện thực cho đến khi sử dụng điện tốt hơn và hiệu quả hơn.
Gần đây, lò nướng đã trở thành công nghệ cao hơn một chút trong công cuộc nấu nướng. Lò vi sóng như một công cụ nấu ăn được Percy Spencer phát minh vào năm 1946 và với sự giúp đỡ của các kỹ sư, lò vi sóng đã được cấp bằng sáng chế. Lò vi sóng sử dụng bức xạ vi sóng để kích thích các phân tử trong thực phẩm gây ra ma sát, do đó tạo ra nhiệt.
Nguồn tham khảo

Roper, Frances. "Chilean Baking-Oven." Antiquity Publications. Great Britain: 1937. 355–356.
Sopoliga, Miroslav. "Oven and Hearth in Ukrainian Dwellings of Eastern Slovakia." Acta Ethnografica Academiae Scientiarium Hungaricae. Budapest: 1982. 315–355
Silltoe, Paul. "The Earth Oven: An Alternative to the Barbecue from the Highlands of Papua New Guinea." The Anthropologists'Cook Book: 1997. 224–231.
Roger Curtis. "Peruvian or Polynesian: The Stone-Lined Earth Oven of Easter Island." New Zealand Archaeological Association Newsletter. 22, no.3: 1979. 92–96.
Bauhoff, Gunter. "History of Cast-Iron Oven Plate." Offa Bd. 40: 1983. 191–197.
Bellis, Mary. "History of the Oven from Cast Iron to Electric." Lưu trữ 2012-07-11 tại Archive.today
National Academy of Engineers. "Household Appliances-Cooking."
Gallawa, Carlton J. "How do Microwaves Cook." Lưu trữ 2010-11-18 tại Wayback Machine
Lò nướng di động của Ai Cập cổ đại, thể kỷ thứ 17 trước Công nguyên.
Lăng Khiêm Thọ

| Lăng Khiêm Thọ |
| --- | --- |

Vị trí địa lý
Quốc gia: Việt Nam
Vị trí: phường Thủy Xuân, quận Thuận Hóa, Huế.
Kiến trúc
Kiểu dáng kiến trúc: Lăng tẩm
Lịch sử và sự quản lý
Ngày xây dựng: 1888-1902
Người xây dựng: Đồng Khánh, Thành Thái
Lăng Khiêm Thọ (謙壽陵) là nơi chôn cất của Lệ Thiên Anh Hoàng hậu Võ Thị Duyên (1828–1902), chính thất của vua Tự Đức. Lăng nằm trong quần thể lăng Tự Đức (tức Khiêm lăng), nằm bên bên tả của lăng Tự Đức, đối diện qua hồ Lưu Khiêm, tọa lạc tại phường Thủy Xuân, quận Thuận Hóa, thành phố Huế.
Lịch sử

Năm 1888, dưới thời Đồng Khánh, triều Nguyễn bắt đầu xây dựng lăng dành cho thái hậu Võ Thị Duyên trong khuôn viên Khiêm Lăng.
Năm Thành Thái thứ 14, ngày 27 tháng 4 (tức ngày 3 tháng 6 năm 1902 dương lịch), Thái hoàng thái hậu Võ Thị Duyên qua đời, thọ 75 tuổi. Tháng 5 (âm lịch), xây dựng sơn lăng. Tháng 6 ngày 4 (âm lịch), bà được truy phong thụy hiệu là Lệ thiên Phụ thánh Trang ý Thuận hiếu Cần thứ Ôn từ Hiền minh Tĩnh thọ Anh hoàng hậu.
Ngày 15 tháng 6 âm lịch (19 tháng 7 năm 1902), cử hành đại lễ Ninh lăng. Ngày Canh tý (ngày 12) vua đích thân suất lãnh quần thần tới án cúng làm lễ khải điện. Đến hôm ấy linh giá ra đi từ điện Ôn Khiêm, vua đi bộ theo. Đến giờ Mão an huyền cung ở núi bên trái Khiêm lăng, dâng tên là Khiêm Thọ lăng, đề thần vị ở trước thái điện tôn lăng, Lễ xong đặt thần vị ở điện Ôn Khiêm.
Kiến trúc

Lăng có cấu trúc điển hình của các lăng mộ hoàng hậu nhà Nguyễn với bốn tầng sân tế, được dẫn lên bằng hệ thống bậc cấp. Trên sân tế có sẵn nền nhà và các lỗ cột để dựng nhà Hoàng ốc mối khi tế lễ. Ba tầng dưới là những khoảng sân rộng Tầng trên cùng là nơi đặt bửu phong (mộ phần), được bao bọc bởi hai lớp bửu thành, trước sau đều có bình phong che chắn. Vòng tường ngoài có trổ cổng. Tường thành ngoài 31,5 m x 21,3 m; tường thành trong 19 m x 14,55 m.
Bình phong trước của lăng Khiêm Thọ được trang trí ghép sành sứ hình chim phượng rất tinh xảo. Bửu phong xây bằng đá Thanh trên ba tầng nền, tương tự lăng vua, dài 2,96 m, rộng 1,58 m, cao 2,5 m.