Quan hệ Hoa Kỳ – Trung Quốc
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Hoa Kỳ > Tái lập quan hệ

Sự kết thúc của thập niên 1960 đã mang đến một thời kỳ biến đổi. Đối với Trung Quốc, khi tổng thống Mỹ Johnson quyết định kết thúc chiến tranh Việt Nam năm 1968, Trung Quốc đã có ấn tượng rằng Hoa Kỳ không còn quan tâm đến việc mở rộng ở châu Á nữa trong khi Liên Xô trở thành mối đe dọa nghiêm trọng hơn khi nước này can thiệp vào Tiệp Khắc để thay thế một chính phủ cộng sản và cũng có thể can thiệp vào Trung Quốc.
Điều này trở thành một mối quan tâm đặc biệt quan trọng đối với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa sau cuộc xung đột biên giới Trung-Xô năm 1969. Trung Quốc bị cô lập về mặt ngoại giao và giới lãnh đạo tin rằng mối quan hệ được cải thiện với Hoa Kỳ sẽ là một đối trọng hữu ích cho mối đe dọa của Liên Xô. Chu Ân Lai, Thủ tướng của Trung Quốc, đã đi đầu trong nỗ lực này với sự ủng hộ cam kết của Chủ tịch Mao Trạch Đông. Năm 1969, Hoa Kỳ đã khởi xướng các biện pháp nhằm nới lỏng các hạn chế thương mại và các trở ngại khác đối với liên hệ song phương, mà Trung Quốc đã đáp trả. Tuy nhiên, quá trình tái lập quan hệ này đã bị đình trệ bởi Chiến tranh Việt Nam nơi Trung Quốc đang hỗ trợ kẻ thù của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, việc liên lạc giữa các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Mỹ được thực hiện thông qua Romania, Pakistan  và Ba Lan với tư cách là trung gian.
Tại Hoa Kỳ, các học giả như John K. Fairbank và A. Doak Barnett chỉ ra sự cần thiết phải đối phó thực tế với chính quyền Bắc Kinh, trong khi các tổ chức như Ủy ban Quốc gia về Quan hệ Trung Quốc Hoa Kỳ tài trợ để thúc đẩy nhận thức cộng đồng. Nhiều người nhìn thấy bóng ma của Trung Quốc Cộng sản đằng sau các phong trào cộng sản ở Việt Nam, Campuchia và Lào, nhưng một số lượng người ngày càng tăng kết luận rằng nếu Trung Quốc quan hệ tốt với Hoa Kỳ, điều đó có nghĩa là sự phân phối lại quyền lực toàn cầu chống lại Liên Xô. Thị trường Trung Quốc đại lục với gần một tỷ người tiêu dùng kêu gọi doanh nghiệp Mỹ. Thượng nghị sĩ J. William Fulbright, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, đã tổ chức một loạt các phiên điều trần về vấn đề này.
Richard M. Nixon đã đề cập trong bài phát biểu khai mạc nhiệm kỳ của mình rằng hai nước đang bước vào kỷ nguyên đàm phán sau kỷ nguyên đối đầu. Mặc dù Nixon trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 1960 của ông đã hỗ trợ rất nhiều cho Tưởng Giới Thạch, đến nửa sau của thập kỷ, ông ngày càng bắt đầu nói về việc "không có lý do gì để khiến Trung Quốc tức giận và cô lập". Cuộc bầu cử tổng thống vào năm 1968 của Nixon ban đầu đã gặp phải sự thù địch bởi Bắc Kinh, một biên tập viên trên tờ Nhật báo Nhân dân đã tố cáo ông là "một thủ lĩnh mà thế giới tư bản đã tuyệt vọng". Nixon tin rằng đó là vì lợi ích quốc gia của Mỹ để củng cố mối quan hệ với Trung Quốc, mặc dù có sự khác biệt rất lớn giữa hai nước. Ông đã được cố vấn an ninh quốc gia Henry Kissinger hỗ trợ trong việc này. Chính trị trong nước cũng đi vào suy nghĩ của Nixon, vì sự thúc đẩy từ một cuộc tán tỉnh thành công của Trung Quốc có thể giúp ông trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 1972. Ông cũng lo lắng rằng một trong những lãnh tụ đảng Dân chủ sẽ đi trước và đến thăm Trung Quốc trước khi mình làm việc này.
Năm 1971, một cuộc gặp gỡ thân thiện bất ngờ giữa các vận động viên bóng bàn người Mỹ và Trung Quốc có tên Glenn Cowan và Zhuang Zedong tại Nhật Bản đã mở đường cho chuyến thăm Trung Quốc, mà đích thân Mao đã chấp thuận. Vào tháng 4 năm 1971, các vận động viên đã trở thành người Mỹ đầu tiên chính thức đến thăm Trung Quốc kể từ khi cộng sản tiếp quản. Sự chấp nhận suôn sẻ của cái gọi là " ngoại giao bóng bàn " này đã mang lại niềm tin cho cả hai bên. Vào tháng 7 năm 1971, Henry Kissinger giả vờ bị bệnh khi đang trong chuyến đi đến Pakistan và không xuất hiện trước công chúng trong một ngày. Ông thực sự đang trong một nhiệm vụ tối mật đến Bắc Kinh để đàm phán với Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai.
Kissinger và các trợ lý của ông đã không nhận được sự chào đón nồng nhiệt ở Bắc Kinh, và khách sạn họ ở được trang bị những cuốn sách nhỏ kích thích chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Tuy nhiên, cuộc gặp với Chu Ân Lai đã có kết quả và Thủ tướng Trung Quốc bày tỏ hy vọng cải thiện quan hệ Trung-Mỹ. Ông bình luận rằng Hoa Kỳ đã cố tình cô lập Trung Quốc, chứ không phải ngược lại, và bất kỳ sáng kiến nào để khôi phục quan hệ ngoại giao đều phải đến từ phía Mỹ. Chu nói về kế hoạch khôi phục quan hệ với Trung Quốc của cố Tổng thống Kennedy và nói với Kissinger "Chúng tôi sẵn sàng chờ đợi chừng nào chúng tôi cần. Nếu những cuộc đàm phán này thất bại, đúng lúc một Kennedy hoặc một Nixon khác sẽ xuất hiện. "
Vào ngày 15 tháng 7 năm 1971, Tổng thống Richard Nixon tiết lộ sứ mệnh này với thế giới và ông đã chấp nhận lời mời đến thăm Trung Quốc.
Thông báo này  gây ra cú sốc ngay lập tức trên toàn thế giới. Tại Hoa Kỳ, một số người chống cộng cứng rắn (đáng chú ý nhất là Thượng nghị sĩ bang Arizona Barry Goldwater) đã lên án quyết định này, nhưng hầu hết dư luận đều ủng hộ động thái này và Nixon đã chứng kiến sự nhảy vọt trong các cuộc thăm dò mà ông ta hy vọng. Vì Nixon có thông tin chống cộng, nên tất cả đều miễn nhiễm với việc được gọi là "mềm mại với chủ nghĩa cộng sản". Nixon và các trợ lý của ông muốn đảm bảo rằng báo chí đưa ra hình ảnh ấn tượng. Nixon đặc biệt háo hức với thông báo của ông được báo chí đưa tin rộng khắp.
Trong nội bộ Trung Quốc cũng bắt đầu xảy ra mâu thuẫn về việc nước này có nên thiết lập bang giao với Hoa Kỳ hay không. Người duy nhất phản đối việc Trung Quốc thiết lập bang giao với Hoa Kỳ là Lâm Bưu, một viên tướng quân đội. Ông ta được cho là đã chết trong một vụ tai nạn máy bay bí ẩn ở Mông Cổ trong khi đang cố gắng đào thoát sang Liên Xô. Cái chết của ông ta đã dập tắt hầu hết những bất đồng nội bộ về chuyến thăm của tổng thống Mỹ đến Trung Quốc.
Quốc tế có những phản ứng đa dạng. Trong thế giới cộng sản, Liên Xô đã tỏ ra quan ngại sâu sắc rằng Trung Quốc đã giải quyết được mối bất đồng sâu sắc giữa họ và Hoa Kỳ, và chính sách  détente của Hoa Kỳ dường như đã thành công. Tổng thống Romania Nicolae Ceaușescu ca ngợi Hoa Kỳ "đã hành động vì hòa bình thế giới". Một số quốc gia cộng sản là Cuba, Albania và Bắc Việt Nam, đã chỉ trích Trung Quốc "bắt tay với chủ nghĩa đế quốc". Sau đó Trung Quốc quay sang tố ngược lại các nước này "ngăn cản Trung Quốc mở cửa với thế giới" và khuyên họ: "Đừng có dại mà nhắc đến chủ nghĩa đế quốc khi nói về Hoa Kỳ!".
Các đồng minh châu Âu và Canada của Mỹ cũng hài lòng với sáng kiến này của Hoa Kỳ, đặc biệt là vì nhiều nước trong số họ đã công nhận Trung Quốc. Ở châu Á, phản ứng hỗn hợp hơn nhiều. Nhật Bản đã bực mình vì đã không được biết gì về sáng kiến này cho đến mười lăm phút trước khi nó được đưa ra, và nước này sợ rằng Hoa Kỳ đã thực sự ủng hộ Trung Quốc, kẻ thù của Nhật Bản. Một thời gian ngắn sau đó, Nhật Bản cũng công nhận Trung Quốc và cam kết thương mại đáng kể với sức mạnh lục địa. Cả Hàn Quốc và Việt Nam Cộng hòa đều lo ngại rằng mối quan hệ tốt đẹp giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc có thể sẽ khiến cho Hoa Kỳ phải ngừng hỗ trợ các quốc gia này chống lại những kẻ thù cộng sản của họ. Tuy nhiên, cả hai quốc gia trên thường xuyên được Hoa Kỳ đảm bảo rằng họ sẽ không bị bỏ rơi.
Từ ngày 21 tháng 2 đến ngày 28 tháng 2 năm 1972, Tổng thống Nixon đã tới Bắc Kinh, Hàng Châu và Thượng Hải. Khi kết thúc chuyến đi của mình, Hoa Kỳ và Trung Quốc đã ban hành Thông cáo Thượng Hải, một tuyên bố về quan điểm chính sách đối ngoại tương ứng của họ. Trong Thông cáo, cả hai quốc gia cam kết sẽ làm việc để bình thường hóa hoàn toàn các quan hệ ngoại giao. Điều này không dẫn đến sự công nhận ngay lập tức của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa nhưng "văn phòng liên lạc" đã được thành lập tại Bắc Kinh và Washington. Hoa Kỳ thừa nhận lập trường của Trung Quốc rằng tất cả người Trung Quốc ở hai bên eo biển Đài Loan đều cho rằng chỉ có một Trung Quốc và Đài Loan là một phần của Trung Quốc. Tuyên bố cho phép Mỹ và Trung Quốc tạm thời đặt vấn đề Đài Loan và thương mại và truyền thông mở. Ngoài ra, cả Mỹ và Trung Quốc đều đồng ý hành động chống lại 'bất kỳ quốc gia nào' nỗ lực thiết lập 'quyền bá chủ' ở châu Á-Thái Bình Dương. Về một số vấn đề, chẳng hạn như các cuộc xung đột đang diễn ra ở Hàn Quốc, Việt Nam và Israel, Mỹ và Trung Quốc không thể đạt được sự hiểu biết chung.
Hầu hết các "tuyên truyền chống Mỹ" ở Trung Quốc đều biến mất ngay sau khi nước này bình thường hoá bang giao với Hoa Kỳ; mặc dù một số chính trị gia ở nước này vẫn có quan điểm chỉ trích Hoa Kỳ. Như vậy, Liên Xô đã dứt khoát trở thành kẻ thù truyền kiếp của Trung Quốc trong những thập kỷ sau này.
Việc hợp tác với Hoa Kỳ đã mang lại lợi ích rất lớn cho Trung Quốc và tăng cường an ninh cho phần còn lại của Chiến tranh Lạnh. Người ta đã lập luận rằng Hoa Kỳ, mặt khác, đã thấy ít lợi ích hơn so với những gì họ mong đợi, vì sự bực bội khi Trung Quốc tiếp tục chống lại kẻ thù của Mỹ ở Hà Nội và Bình Nhưỡng. Tuy nhiên, cuối cùng, sự nghi ngờ của Trung Quốc về động cơ của Việt Nam đã dẫn đến việc nước này phá vỡ hợp tác với Việt Nam và, khi quốc gia này xâm chiếm Campuchia năm 1978, Chiến tranh Trung-Việt đã nổ ra và Trung Quốc đã bắt tay với Khmer Đỏ để chống lại Việt Nam. Cả Hoa Kỳ và Trung Quốc đều ủng hộ các chiến dịch, phong trào chống lại ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản ở các nước Châu Phi, cũng như tham gia vào các cuộc chiến có sự tham gia của Liên Xô để chống lại nước này. Lợi ích kinh tế của việc bình thường hóa là chậm vì phải mất hàng thập kỷ để các sản phẩm của Mỹ xâm nhập thị trường Trung Quốc rộng lớn. Trong khi chính sách Trung Quốc của Nixon được nhiều người coi là điểm nhấn trong nhiệm kỳ tổng thống của ông, những người khác như William Bundy đã lập luận rằng nó mang lại rất ít lợi ích cho Hoa Kỳ. [cần dẫn nguồn]