stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Chính trị Philippines
Pháp chế

Nền pháp chế Philippines pha trộn dân luật Tây Ban Nha và thông luật Hoa Kỳ. Luật Hồi giáo được áp dụng cho những tín đồ Hồi giáo trong một vài lĩnh vực.
Hiến pháp Philippines là luật cơ bản của Philippines. Luật của Quốc hội phải phù hợp với hiến pháp. Từ năm 1898, Philippines đã trải qua bốn bản hiến pháp (1898, 1935, 1973, 1987). Thời thuộc Tây Ban Nha, Hiến pháp Tây Ban Nha năm 1812 được áp dụng trong khoảng thời gian ngắn. Trong Cách mạng Philippines, vô số bản hiến pháp được ban hành mà đáng chú ý nhất là Hiến pháp Malolos. Hiến pháp năm 1935 quy định một chế độ dân chủ tổng thống. Hiến pháp năm 1973 thành lập một chế độ bán đại nghị tập quyền dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Marcos.
Sau Cách mạng Quyền lực Nhân dân năm 1986, Tổng thống Aquino ra sắc lệnh ban hành một bản hiến pháp lâm thời và thành lập Ủy ban Lập hiến với nhiệm vụ soạn thảo hiến pháp mới. Dự thảo hiến pháp được hoàn thành vào ngày 15 tháng 10 năm 1986 và được phê chuẩn vào ngày 2 tháng 2 năm 1987 trong một cuộc trưng cầu ý dân. Hiến pháp năm 1987 kế thừa hiến pháp năm 1935, tái lập chế độ tổng thống với những cơ chế phân lập quyền lực như chức danh Chánh Thanh tra và các cơ quan hiến định độc lập.
Bộ luật dân sự Philippines phỏng theo Bộ luật dân sự Tây Ban Nha, được áp dụng tại Philippines vào thời kỳ thuộc địa từ ngày 31 tháng 7 năm 1889. Một đặc trưng của bộ luật dân sự là ảnh hưởng của Công giáo đối với những điều khoản, quy định của bộ luật . Bộ luật dân sự quy định án lệ là một phần của hệ thống pháp luật, được áp dụng trong xét xử. Hiến pháp quy định Tòa án tối cao có thẩm quyền giám sát hiến pháp, có nhiệm vụ "xác định xem cơ quan nhà nước có lạm quyền nghiêm trọng hay không vì đã vượt hoặc thiếu thẩm quyền".
Tổng thống ban hành sắc lệnh, lệnh và những văn bản khác để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Luật quốc tế có hiệu lực tại Philippines một khi đã được pháp luật trong nước hoặc hiến pháp thừa nhận. Cơ quan lập pháp địa phương ban hành quy định địa phương theo nguyên tắc tự trị địa phương của Bộ luật chính quyền địa phương.
Bầu cử

Từ năm 1935, bầu cử tại Philippines do Ủy ban Bầu cử tổ chức. Hầu hết các đại biểu dân cử đều có nhiệm kỳ ba năm, ngoại trừ tổng thống, phó tổng thống và thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ sáu năm.
Chính quyền địa phương

Từ thời thuộc Tây Ban Nha, quyền lực chính trị chủ yếu tập trung tại thủ đô Manila. Năm 1893, chính quyền thực dân thành lập cơ quan nhà nước tại cấp xã. Năm 1905, chính quyền Hoa Kỳ tổ chức chính quyền địa phương tại cấp tỉnh. Từ năm 1935, chính quyền địa phương trực thuộc tổng thống. Chính quyền trung ương ban hành luật phân quyền cho địa phương vào năm 1959 và năm 1967 nhưng bầu cử địa phương bị bãi bỏ sau khi chế độ quân quản được thành lập vào năm 1972.
Hiến pháp năm 1987 quy định địa phương phải được tự trị. Bộ luật chính quyền địa phương năm 1991 phân quyền từ trung ương về địa phương. Các đơn vị hành chính của Philippines được phân định như sau: nước chia thành tỉnh và thành phố độc lập; tỉnh chia thành thành phố và thị xã; thành phố và thị xã chia thành xã. Xã trưởng, thị trưởng, tỉnh trưởng là người đứng đầu chính quyền địa phương, hội đồng địa phương là cơ quan lập pháp địa phương. Bộ luật chính quyền địa phương quy định xã hội dân sự được tham gia vào chính quyền địa phương. Đại biểu dân cử có thể bị bãi nhiệm và chính quyền địa phương có thể tổ chức trưng cầu ý dân về luật địa phương.
Điều X hiến pháp năm 1987 quy định cho phép thành lập khu tự trị tại Cordilleras và Mindanao Hồi giáo nhưng hiện tại chỉ có Khu tự trị Bangsamoro tại Mindanao Hồi giáo. Tiền thân của khu tự trị là Khu tự trị Mindanao Hồi giáo, được thành lập từ năm 1989 trên cơ sở hợp nhất bốn tỉnh sau một cuộc trưng cầu ý dân. Bầu cử thống đốc, phó thống đốc và hội đồng địa phương được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1990. Cordilleras tổ chức trưng cầu ý dân về việc thành lập khu tự trị vào năm 1990, đề xuất bị đa số cử tri bác bỏ.
Trong một cuộc trưng cầu ý dân năm 2019, đa số cử tri tán thành thành lập Khu tự trị Bangsamoro trên cơ sở kế thừa Khu tự trị Mindanao Hồi giáo. Thủ đô Manila có quy chế chính quyền địa phương đặc thù, thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn tương đương với chính quyền địa phương cấp vùng.
Văn hóa và ảnh hưởng

Tuy bầu cử tại Philippines còn nhiều bất cập và tồn tại hoài nghi về lợi ích của việc đi bầu cử nhưng dư luận vẫn ủng hộ nền dân chủ, báo chí tự do và một hệ thống pháp luật ổn định. Trung bình hơn 75% số cử tri đi bầu cử quốc hội, tổng thống. Tuy nhiên, người dân Philippines hiếm khi tham gia chính trị theo những hình thức khác, như sinh hoạt chính đảng, xã hội dân sự và công đoàn. Nhiều phong trào chính trị bắt nguồn trực tiếp từ quần chúng, ví dụ như cuộc nổi loạn cộng sản và những sự kiện "Quyền lực Nhân dân". Thời kỳ thiết quân luật đã làm suy yếu lòng tin của người dân Philippines đối với nhà nước và các thể chế nhà nước như cảnh sát.
Từ thời thuộc địa đến nay, vấn đề cải cách ruộng đất vẫn chưa được giải quyết triệt để vì chính quyền chịu sự chi phối của giai cấp địa chủ. Đại đa số nông dân Philippines vẫn là tá điền. Sự thất bại trong việc phân phối lại ruộng đất đã hạn chế sự phát triển của nền kinh tế và góp phần tạo nên bất bình đẳng chính trị. Tuy nhiên, những phong trào chính trị cánh tả đã suy yếu từ sau khi dân chủ được lập lại.
Một giai cấp trung lưu nhỏ, tập trung ở những khu vực đô thị như Manila được tuyển chọn vào bộ máy nhà nước và có vai trò quan trọng trong xã hội dân sự. Tuy quá nhỏ để tác động đến chế độ chính trị nhưng những tổ chức xã hội dân sự này đã thay đổi được chính sách trong một vài trường hợp. Điển hình là vai trò của xã hội dân sự trong Cách mạng Quyền lực Nhân dân, khiến cho dư luận ủng hộ một chính sách kỹ trị, kinh tế thị trường tự do trong một khoảng thời gian ngắn.
Đôi khi có xung đột giữa giai cấp trung lưu này và giai cấp nghèo mà một ví dụ rõ ràng là sự khác biệt giữa cuộc biểu tình EDSA II và EDSA III. Trong khi Cách mạng Quyền lực Nhân dân có sự tham gia của cả hai giai cấp thì EDSA II chủ yếu do giai cấp trung lưu lãnh đạo, EDSA III thì bắt nguồn từ giai cấp nghèo. EDSA II thành công nhưng EDSA III thất bại.
Trình độ học vấn tương quan với lựa chọn bỏ phiếu của cử tri: cử tri ít học vấn thường bỏ phiếu cho những ứng cử viên nổi tiếng, cử tri có học vấn thì bỏ phiếu cho những ứng cử viên từ những dòng dõi thế phiệt. Cử tri nghèo và cao tuổi thường bỏ phiếu cho ứng cử viên có tên tuổi. Về mặt địa lý thì cử tri tại Luzon thường bỏ phiếu cho ứng cử viên nổi tiếng, cử tri tại Visayas và Mindanao thì bỏ phiếu cho ứng cử viên thế phiệt. Tuy hiến pháp cấm chính trị thế phiệt nhưng chưa có luật quy định rõ chính trị thế phiệt là như thế nào. Quy định giới hạn nhiệm kỳ không thực sự hiệu quả trong việc hạn chế tình trạng chính trị thế phiệt.
Văn hóa và ảnh hưởng > Công giáo

Ảnh hưởng của Công giáo đối với chính trị bắt nguồn từ thời thuộc Tây Ban Nha. Tuy Công giáo đã được tách biệt với chính quyền từ khi Hoa Kỳ cai trị Philippines nhưng Giáo hội vẫn duy trì ảnh hưởng xã hội đối với cả tầng lớp thế phiệt và dân chúng. Công giáo là mối liên kết đạo đức, luân lý không phân biệt giai cấp, giàu nghèo.
Các dòng tu như Dòng Tên và Opus Dei sở hữu những trường đại học tư thục về luật, y và kinh doanh. Giáo hội tích cực tham gia vào phát triển kinh tế, xã hội, đôi khi trái với chủ trương, chính sách của nhà nước và trợ giúp các nỗ lực phòng, chống tham nhũng. Giáo hội có ảnh hưởng lớn đối với chính sách về gia đình, ví dụ như ủng hộ loại hình gia đình lớn và phản đối các biện pháp tránh thai; sở dĩ Philippines bãi bỏ quyền ly hôn sau khi được độc lập là do sự vận động của Giáo hội.
Từ khi lộ hàng loạt vụ dâm ô trong Giáo hội và Hồng y Tân Hải Miên qua đời thì thế lực chính trị của Công giáo đã suy giảm. Ví dụ điển hình của sự thoái trào của Công giáo là việc chính quyền Benigno Aquino thông qua Luật Sức khỏe sinh sản năm 2012: Giáo hội từ lâu đã phản đối các biện pháp tránh thai, kế hoạch hóa gia đình nhưng dư luận ủng hộ đạo luật. Chính quyền Rodrigo Duterte cũng xung đột với Giáo hội. Tuy Duterte không ủng hộ chế định ly hôn nhưng sự ủng hộ trong Quốc hội tăng mạnh sau khi ông trúng cử tổng thống. Một dự luật chế định quyền ly hôn được Hạ viện thông qua nhưng bị Thượng viện bác bỏ; dự luật đã được trình lại trước Quốc hội khóa tiếp theo.
Văn hóa và ảnh hưởng > Quân đội Philippines

Quân đội Philippines bắt đầu chính thức can thiệp vào đời sống kinh tế xã hội từ sau cuộc nổi loạn của Nhân dân quân chống Nhật. Hiến pháp năm 1935 quy định tổng thống là tổng tư lệnh của quân đội, hiến pháp năm 1973 kế thừa quy định này và bổ sung nguyên tắc quân đội phục tùng chính phủ. Tuy nhiên, Ferdinand Marcos đã cho phép quân đội tham gia vào các dự án công chính, chính quyền địa phương và nền kinh tế. Trong thời kỳ thiết quân luật, quân đội mở rộng quy mô gấp ba lần nhằm đối phó với các lực lượng cộng sản, Hồi giáo. Sự đối lập nội bộ đối với chính quyền tham nhũng của Marcos dẫn tới một cuộc binh biến thất bại nhằm lật đổ chính quyền, châm ngòi cuộc Cách mạng Quyền lực Nhân dân. Vai trò của quân đội trong việc lật đổ Tổng thống Marcos tạo tiền lệ cho quân đội can thiệp vào chính trị.
Hiến pháp năm 1987 duy trì nguyên tắc quân đội phục tòng chính quyền của hiến pháp năm 1973 và bổ sung quy định quân đội có nhiệm vụ "bảo vệ nhân dân và nhà nước". Hiến pháp năm 1987 cũng tách lực lượng hiến binh khỏi quân đội và giao lại công tác trị an từ quân đội cho cảnh sát. Tuy nhiên, Quân đội Philippines tiếp tục can thiệp vào chính trị thường xuyên hơn so với trước thời kỳ thiết quân luật, góp phần lật đổ Tổng thống Estrada trong Cách mạng EDSA II năm 2001. Hàng loạt cuộc binh biến đã xảy ra vào cuối thập niên 1980, năm 2003, 2006 và 2007.
Quân đội Philippines chịu sự giám sát của phó chánh thanh tra về quân đội, Ủy ban Nhân quyền và tòa án thường dân. Kích động binh biến và phản loạn là tội từ sau vụ đảo chính hụt năm 1989. Nhìn chung Quân đội Philippines ủng hộ dân chủ và nhiều bộ phận trong quân đội đã công khai phản đối các vụ đảo chính hụt. Tuy nhiên, sự giám sát lỏng lẻo tiếp tục tạo điều kiện cho quân đội can thiệp vào chính trị. Năm 1992, chính quyền ân xá cho những người tham gia vào các cuộc đảo chính trong quá khứ.
Văn hóa và ảnh hưởng > Hoa Kỳ

Ngay cả sau khi từ bỏ chủ quyền, Hoa Kỳ tiếp tục duy trì ảnh hưởng đối với kinh tế, chính trị, xã hội của Philippines. Trong Chiến tranh Lạnh, Hoa Kỳ trực tiếp và gián tiếp tác động nhằm củng cố chính quyền Philippines. Quân đội Hoa Kỳ trợ giúp quân đội Philippines trấn áp Quân đội Nhân dân kháng Nhật và ủng hộ cải cách ruộng đất nhằm tranh thủ dân chúng khỏi phong trào cộng sản.
Hoa Kỳ ủng hộ chế độ thiết quân luật của Marcos vì vị trí chiến lược và những căn cứ quân sự của Hoa Kỳ tại Philippines, tạo điều kiện cho Marcos duy trì quyền lực ngay cả khi xã hội dân sự và quân đội bắt đầu phản đối ông. Sau cùng, Hoa Kỳ chuyển sang ủng hộ phe đối lập và đã can thiệp nhằm bảo vệ chính quyền Aquino khỏi một nỗ lực đảo chính vào năm 1989.
Ảnh hưởng của Hoa Kỳ bắt đầu suy giảm từ thập niên 90. Philippines quyết định không gia hạn thỏa thuận cho thuê căn cứ quân sự cho Hoa Kỳ và bắt đầu mở rộng quan hệ đối ngoại trong khu vực. Sau sự kiện ngày 11 tháng 9, quan hệ an ninh giữa hai nước được tăng cường. Philippines cho phép một số binh lính Hoa Kỳ trở lại nhằm hợp tác trong Chiến tranh hống khủng bố.
Chariesthes schatzmayri

| Chariesthes schatzmayri> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Chariesthes
Loài (species): C. schatzmayri
Danh pháp hai phần
Chariesthes schatzmayri Breuning, 1940 
Chariesthes schatzmayri là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Việt Nam năm 2019

Dưới đây là sự kiện trong năm tại Việt Nam 2019.
Đương nhiệm

| Ảnh | Vị trí | Tên |
| --- | --- | --- |
|  | Tổng bí thư | Nguyễn Phú Trọng |
|  | Chủ tịch nước | Nguyễn Phú Trọng |
|  | Thủ tướng | Nguyễn Xuân Phúc |
|  | Chủ tịch Quốc hội | Nguyễn Thị Kim Ngân |
Sự kiện > Diễn ra trong năm

Đợt sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính tại Việt Nam 2019–2021
Sự kiện > Tháng 2

27 tháng 2: Việt Nam tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Triều Tiên-Hoa Kỳ.
Sự kiện > Tháng 3

20 tháng 3: Chùa Ba Vàng bị lãnh đạo thành phố Uông Bí và một các cơ sở ngành tỉnh Quảng Ninh sau khi loạt bài điều tra đăng trên báo Lao động đưa thông tin về việc chùa này tổ chức truyền bá "vong báo oán" và "giải nghiệp" để thu lãi hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, để được giải nghiệp, các cá nhân phải cúng cho chùa vài triệu đến vài chục triệu đồng thông qua hình thức công đức.
Sự kiện > Tháng 2

16 tháng 2: Siêu cúp Bóng đá Quốc gia 2018 tổ chức tại Hà Nội, câu lạc bộ bóng đá Hà Nội lần thứ 2 giành chức vô địch.
Sự kiện > Tháng 4

1 tháng 4: Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019.
Sự kiện > Tháng 8

3 tháng 8: Chung kết Hoa hậu Thế giới Việt Nam 2019 tổ chức tại Đà Nẵng, Lương Thùy Linh giành chiến thắng trong cuộc thi này.
Sự kiện > Tháng 9

15 tháng 9: Chung kết Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 19.
Sự kiện > Tháng 12

7 tháng 12: Chung kết Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2019 tổ chức tại Khánh Hòa, Nguyễn Trần Khánh Vân giành chiến thắng trong cuộc thi này.
28 tháng 12: Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử sơ thẩm vụ án MobiFone mua AVG và tuyên án phạt 14 tội phạm.
Thể thao

Giải bóng đá nữ vô địch U19 quốc gia 2019
Giải bóng đá bãi biển vô địch quốc gia 2019
Cúp BTV 2019
Giải bóng đá Hạng Nhất Quốc gia 2019
Giải bóng đá Vô địch Quốc gia 2019
Siêu cúp Bóng đá Quốc gia 2018
Siêu cúp Bóng đá Quốc gia 2019
Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2019
Giải bóng đá Hạng Ba Quốc gia 2019
Giải bóng đá Hạng Nhì Quốc gia 2019
Giải bóng đá nữ Cúp Quốc gia 2019
Giải bóng đá nữ Vô địch Quốc gia 2019
Giải bóng đá trong nhà cúp quốc gia 2019
Giải bóng đá trong nhà vô địch quốc gia 2019
Giải bóng đá U19 Quốc tế báo Thanh niên 2019
Giải bóng đá U21 Quốc tế báo Thanh niên 2019
Giải bóng đá Vô địch U-17 Quốc gia 2019
Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia 2019
Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia 2019
Cuộc đua xe đạp tranh Cúp truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh 2019
Việt Nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019
Giải bóng chuyền nữ quốc tế cúp  VTV9 - Bình Điền 2019
Giải bóng chuyền nữ quốc tế VTV Cup 2019
Sinh

7 tháng 6: Trúc Nhi và Diệu Nhi song sinh dính liền, tách thành công năm 2020.
Mất > Tháng 1

3 tháng 1: Đặng Trần Thức, 75, đạo diễn
7 tháng 1:
Nguyễn Trọng Tạo, 71, nhà thơ, nhạc sỹ
Mạnh Tràng, 52-53, diễn viên hài và ông bầu sân khấu kịch
23 tháng 1: Nguyễn Văn Tâm, 77, chính trị gia
31 tháng 1: Nguyễn Đức Bình, 91, nhà lý luận chính trị
Mất > Tháng 2

5 tháng 2: Nguyễn Kim Hằng, 63-64, cầu thủ bóng đá
8 tháng 2: Nguyễn Phúc Thanh, 74, chính trị gia
Mất > Tháng 3

11 tháng 3: Hồ Việt, 73, chính trị gia
17 tháng 3
Nguyễn Hải Bằng, 86-87, sĩ quan
Doãn Tần, 71-72, ca sĩ
26 tháng 3: Ngô Thúc Lanh, 96, nhà toán học
28 tháng 3
Đặng Ngọc Truy, 89, tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam
Lâm Võ Hoàng, 85, chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng
Mất > Tháng 4

1 tháng 4: Anh Vũ, 46, nghệ sĩ hài và diễn viên điện ảnh
4 tháng 4: Đồng Sỹ Nguyên, 96, tướng lĩnh và chính trị gia
5 tháng 4: Lý Tống, 72, nhà hoạt động chính trị
18 tháng 4: Phan Hữu Dật, 90, nhà sử học
21 tháng 4: Nguyễn Phan Hách, 75, nhà thơ, nhà văn
22 tháng 4: Lê Đức Anh, 98, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Việt Nam thứ 4
Không rõ ngày trong tháng 4: Nguyễn Ân, tướng lĩnh Quân đội Nhân dân Việt Nam (sinh 1927)
Mất > Tháng 5

1 tháng 5: Lê Bình, 65, diễn viên
2 tháng 5: Trần Văn Chơn, 98, tướng lĩnh Hải Quân của Quân lực Việt Nam Cộng hòa
7 tháng 5: Giang Châu, 66-67, nghệ sĩ cải lương, nổi tiếng với vai "Trùm Sò"
20 tháng 5
Nguyễn Quảng Tuân, 93, nhà thơ và nhà văn
Bùi Nam Hà, 94-95, tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam
Mất > Tháng 6

14 tháng 6: Phạm Ngọc Lan, 84, tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam
26 tháng 6: Phạm Toàn, 86-87, nhà văn
Mất > Tháng 7

14 tháng 7: Hoàng Tụy, 91, giáo sư và nhà toán học
17 tháng 7: Phan Vũ, 93-93, nhà thơ
18 tháng 7: Trần Bắc Hà, 62, doanh nhân
Không rõ ngày trong tháng 7: Phạm Như Vưu, 98, sĩ quan
Mất > Tháng 8

1 tháng 8: Nguyễn Hà Phan, 86, chính trị gia
6 tháng 8: Đỗ Đức Pháp, 77-78, sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam
14 tháng 8: Nguyễn Nam Hưng, 85-86, Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
21 tháng 8: Nguyễn Tiến Sâm, 73, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam
Mất > Tháng 9

11 tháng 9: Trương Khánh Châu, 85, sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam
22 tháng 9: Nguyễn Văn Bảy, 83, đại tá, anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
29 tháng 9:
Nguyễn Hữu Hạnh, 93, Chuẩn tướng, Phụ tá Tổng tham mưu trưởng Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Thế Anh, 81, nghệ sĩ nhân dân
Mất > Tháng 10

7 tháng 10: Du Tử Lê, 76-77, nhà thơ
17 tháng 10: Lê Hải An, 48, thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
Mất > Tháng 11

1 tháng 11: Đặng Kinh, 97, tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam
2 tháng 11: Hồ Văn Trung, 34-35, kỉ lục gia
8 tháng 11: Thích Trí Quang, 95, tu sĩ
27 tháng 11: Hà Văn Tấn, 82, nhà sử học
Mất > Tháng 12

11 tháng 12: Phạm Duy Tất, 85, tướng lĩnh Việt Nam Cộng hòa
14 tháng 12: Nguyễn Bá Tòng, 72-73. thiếu tướng
26 tháng 12
Nguyễn Văn Tý, 94, nhạc sĩ
Nguyễn Trọng Vĩnh, 103, đại sứ Việt Nam
Nguyễn Trọng Tạo
(1947 – 2019)
Anh Vũ
(1972 – 2019)
Lê Đức Anh
(1920 – 2019)
Trần Văn Chơn
(1920 – 2019)
Nguyễn Văn Bảy
(1936 – 2019)
Nguyễn Hữu Hạnh
(1924 – 2019)
Lê Hải An
(1971 – 2019)
Charles-Augustin de Coulomb

| Charles-Augustin de Coulomb |
| --- | --- |
Chân dung bởi Hippolyte Lecomte
Sinh: (1736-09-14)14 tháng 9 năm 1736 Angoulême, Pháp
Mất: 23 tháng 8 năm 1806(1806-08-23) (70 tuổi) Paris, Pháp
Quốc tịch: Pháp
Nổi tiếng vì: Định luật Coulomb
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Vật lý học
 
Charles-Augustin de Coulomb (/ˈkuːlɒm, -loʊm, kuːˈlɒm, -ˈloʊm/; tiếng Pháp: [kulɔ̃]; 14 tháng 6 năm 1736 – 23 tháng 8 năm 1806) là một sĩ quan, kỹ sư và nhà vật lý người Pháp. Ông nổi tiếng với định luật Coulomb, mô tả sự phụ thuộc của lực tương tác giữa các điện tích điểm (gọi tắt là lực tĩnh điện) vào khoảng cách giữa chúng. Ngoài ra, ông cũng đã có những nghiên cứu quan trọng về lực ma sát.
Vào năm 1880, để vinh danh, tên của ông được đặt cho đơn vị SI đo điện tích, Coulomb.
Tiểu sử

Charles-Augustin de Coulomb sinh ra tại Angoulême, quận Angoumois, Pháp. Cha của ông, là Henry Coulomb, là một Thanh tra Hoàng gia của lãnh địa nhà Montpellier. Mẹ của ông, Catherine Bajet, xuất thân từ một gia đình giàu có trong việc buôn bán len. Khi Coulomb còn nhỏ, gia đình chuyển đến Paris và Coulomb theo học tại trường Collège Mazarin. Các khóa học về toán cậu nghiên cứu, theo Pierre Charles Monnier, khiến cậu quyết tâm theo đuổi toán học và các đối tượng tương tự như một sự nghiệp. Từ 1757 đến 1759 ông đến gia đình của cha mình ở Montpellier và tham gia công tác của học viện của thành phố, sự chỉ dẫn của nhà toán học Danyzy Augustin. Với sự chấp thuận của cha mình, Coulomb quay trở lại Paris năm 1759, nơi ông đã thành công trong kỳ thi tuyển sinh cho các trường quân sự tại Mézières. Là một nhà vật lý học, ông đã cống hiến những công trình vật lý lớn. Ông mất năm 1806 ở Paris.
Chú thích

↑  "Coulomb". Random House Webster's Unabridged Dictionary.
↑  Chisholm 1911.
Aram Khachaturian

| Aram Khachaturian |
| --- | --- |

Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 24 tháng 5, 1903
Nơi sinh: Tbilisi
 
Mất: 
Ngày mất: 1 tháng 5, 1978
Nơi mất: Moskva
 
An nghỉ: Komitas Pantheon
Giới tính: nam
Quốc tịch: Liên Xô
Đảng chính trị: Đảng Cộng sản Liên Xô
Dân tộc: người Armenia
Tôn giáo: chủ nghĩa vô thần
Nghề nghiệp: nhà soạn nhạc cổ điển, nhạc trưởng, giáo viên âm nhạc, biên đạo múa, nhà âm nhạc học, giảng viên đại học, nghệ sĩ dương cầm, nhà soạn nhạc phim, nhà sư phạm, chính khách, nghệ sĩ cello
Gia đình: 
Anh chị em: Suren Khachatryan
Hôn nhân: Nina Makarova
 
Học vị: Doctor of Sciences in History of art
Thầy giáo: Reinhold Glière
Học sinh: Mikael Tariverdiev, Nobuo Terahara
Lĩnh vực: nhạc phim, âm nhạc hàn lâm, múa ba lê, giao hưởng, nhạc thính phòng, incidental music, ballet, nhạc cổ điển, concerto

Sự nghiệp nghệ thuật
Năm hoạt động: 1926 – 1978
Đào tạo: Học viện Âm nhạc Quốc gia Moskva, Đại học Quốc gia Moskva, Gnessin State Musical College, Học viện Âm nhạc Quốc gia Moskva, Học viện Âm nhạc Gnessin Nga
Thể loại: âm nhạc hàn lâm, múa ba lê, concerto, giao hưởng, nhạc thính phòng
Nhạc cụ: cello, dương cầm, vĩ cầm
Thành viên của: Liên hiệp Nhà soạn nhạc Liên Xô, Học viện Nghệ thuật CHDC Đức, Soviet Peace Committee
Tác phẩm: Piano Concerto, Masquerade
Giải thưởng: Giải thưởng Stalin, Giải thưởng Nhà nước Liên Xô, Huân chương Lenin, Anh hùng lao động Xã hội Chủ nghĩa Liên Xô, Huân chương Cách mạng Tháng Mười, Nghệ sĩ nhân dân Liên Xô, Giải thưởng Lenin, Honored Art Worker of the Armenian SSR, People's Artist of the Armenian SSR, Huy chương "Vì bảo vệ Moskva"
 
 
Chữ ký

http://www.khachaturian.am/
Aram Khachaturian trên IMDb
x • t • 
Aram Ilyich Khachaturian (tiếng Armenia: Արամ Խաչատրյան; tiếng Nga: Ара́м Ильи́ч Хачатуря́н, 1903-1978) là nhà soạn nhạc người Armenia-Liên Xô. Ông đã để lại tác phẩm nổi tiếng: vũ kịch Spartacus, vũ khúc Múa kiếm. Ông là một trong những gương mặt quan trọng của nền âm nhạc Liên Xô thế kỉ XX. Ông được phong hàm giáo sư âm nhạc năm 1950, danh hiệu Anh hùng Lao động XHCN (1973), được trao tặng Huân chương Lenin (các năm 1939, 1963, 1973)...