stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Danh sách kỷ lục SEA Games trong bơi lội
Lịch sử

Ở Đông Nam Á, xét trong môn bơi lội thì đội tuyển bơi Singapore luôn là đội tuyển mạnh nhất khu vực. Tại các kỳ SEA Games hay giải vô địch bơi lội Đông Nam Á thì đội tuyển bơi Singapore thường chiếm ưu thế về cả số lượng và chất lượng của các chiếc huy chương giành được so với đội tuyển bơi của các quốc gia khác. Qua đó, chúng ta cũng không ngạc nhiên khi phần lớn kỷ lục của làng bơi lội Đông Nam Á đều do những vận động viên mang quốc tịch Singapore nắm giữ. Cụ thể, tại kì SEA Games 25 được tổ chức tại Lào năm 2009 có tới 25 kỷ lục trong môn bơi lội bị phá. Trong đó, có tới 12 kỷ lục bị phá bởi đoàn Singapore, 8 bởi Malaysia, 2 bởi Philippines và 3 kỷ lục còn lại chia đều cho 3 đoàn Indonesia, Thái Lan và Việt Nam.
Tại kỳ SEA Games 28 diễn ra ở Singapore. Làng bơi lội Đông Nam Á chứng kiến sự ưu thế vượt trội của 2 tài năng trẻ mới nổi đó là nam vận động viên Joseph Isaac Schooling của Singapore và nữ vận động viên Nguyễn Thị Ánh Viên của Việt Nam. Cả hai kình ngư trẻ đều là những vận động viên tài năng của hai nước được đầu tư để sang Mỹ tập luyện từ nhỏ. Tại SEA Games 28, cả hai đã thi đấu rất xuất sắc, họ giành rất nhiều huy chương vàng (HCV) và hầu hết trong số đó là những kỷ lục mới của SEA Games. Kết thúc SEA Games 28, J.Schooling giành 9 HCV (6 nội dung cá nhân và 3 nội dung tiếp sức), trong số 9 HCV đó của J.Schooling thì có đến 8 chiếc huy chương là 8 kỷ lục mới của SEA Games được anh và các đồng đội ở đội tuyển bơi Singapore thiết lập. Còn Ánh Viên giành được tới 8 HCV (tất cả là các nội dung cá nhân) và tất cả chúng đều là những kỷ lục mới của SEA Games ngoại trừ chiếc HCV cuối cùng của Ánh Viên ở nội dung 200m ếch.
Nam

| Môn thi | Thời gian |  | Tên | Quốc tịch | Ngày | Sự kiện | Địa điểm | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  50m tự do  | 22.47 |  | Joseph Isaac Schooling |  Singapore | 8 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore |  |
|  100m tự do  | 48.58 |  | Joseph Isaac Schooling |  Singapore | 7 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore |  |
|  200m tự do  | 1:47.36 |  | Sim Wee Sheng Welson |  Malaysia | 24 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia |  |
|  400m tự do  | 3:48.06 |  |  Nguyễn Huy Hoàng |  Vietnam | 16 tháng 5 năm 2022 | SEA Games 31 |  Hà Nội, Việt Nam |  |
|  1500m tự do  | 14:58.14 |  | Nguyễn Huy Hoàng |  Việt Nam | 14 tháng 12 năm 2019 | SEA Games 30 |  Manila, Philippines |  |

|  50m ngửa  | 25.20 |  | I Gede Siman Sudartawa |  Indonesia | 25 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 28 |  Indonesia, Indonesia |  |
|  100m ngửa  | 54.51 |  | Quah Zheng Wen |  Singapore | 6 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 29 |  Singapore, Singapore |  |
|  200m ngửa  | 2:00.09 |  | Quah Zheng Wen |  Singapore | 25 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Singapore, Singapore |  |

|  50m ếch  | 28.25 |  | Indra Gunawan |  Indonesia | 13 tháng 11 năm 2011 | SEA Games 26 |  Palembang, Indonesia |  |
|  100m ếch  | 1:00.97 |  | Phạm Thanh Bảo |  Việt Nam | 7 tháng 5 năm 2023 | SEA Games 32 |  Kampot, Campuchia |  |
|  200m ếch  | 2:12.99 |  | Nuttapong Ketin |  Thái Lan | 12 tháng 11 năm 2011 | SEA Games 26 |  Palembang, Indonesia |  |

|  50m bướm  | 23.06 |  | Joseph Isaac Schooling |  Singapore | 26 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia |  |
|  100m bướm  | 51.38 |  | Joseph Isaac Schooling |  Singapore | 25 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia |  |
|  200m bướm  | 1:55.73 |  | Joseph Isaac Schooling |  Singapore | 8 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore |  |

|  200m hỗn hợp cá nhân  | 2:00.66 |  | Joseph Isaac Schooling |  Singapore | 10 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore |  |
|  400m hỗn hợp cá nhân  | 4:18.10 |  |  Trần Hưng Nguyên |  Việt Nam | 15 tháng 5 năm 2022 | SEA Games 31 |  Hà Nội, Việt Nam |  |

|  4×100m tiếp sức tự do  | 3:17.85 |  |  (49.25)Joseph Isaac Schooling  (49.85)Darren Lim  (49.71)Danny Kai Quan Yeo  (49.04)Quah Zheng Wen |  Singapore | 20 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia  |  |
|  4×200m tiếp sức tự do  | 7:16.31 |  | Nguyễn Hữu Kim Sơn Nguyễn Huy Hoàng Hoàng Quý Phước Trần Hưng Nguyên |  Vietnam | 17 tháng 5 năm 2022 | SEA Games 31 |  Hà Nội, Việt Nam  |  |
|  4×100m tiếp sức hỗn hợp  | 3:37.46 |  |  (55.10)Quah Zheng Wen  (1:01.75)Khoo Chien Yin Lionel  (50.90)Joseph Isaac Schooling  (49.71)Darren Lim |  Singapore | 21 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 28 |  Kuala Lumpur, Malaysia  |  |
Chú giải:  WR – Kỷ lục thế giới; AS – Kỷ lục Châu Á; 
 Kỷ lục không được thiết lập ở chung kết: h – vòng loại; sf – bán kết; r – relay 1st leg; rh – relay heat 1st leg
Nữ

| Môn thi | Thời gian |  | Tên | Quốc tịch | Ngày | Sự kiện | Địa điểm | Chú thích |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  50m tự do  | 25.41 |  | Amanda Lim |  Singapore | 24 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia |  |
|  100m tự do  | 55.74 |  | Quah Ting Wen |  Singapore | 23 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Singapore, Singapore |  |
|  200m tự do  | 1:59.24 |  | Nguyễn Thị Ánh Viên |  Vietnam | 9 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia |  |
|  400m tự do  | 4:08.66 |  | Nguyễn Thị Ánh Viên |  Việt Nam | 10 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore |  |
|  800m tự do  | 8:34.85 |  | Nguyễn Thị Ánh Viên |  Việt Nam | 6 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore |  |

|  50m ngửa  | 28.90 |  | Tao Li |  Singapore | 8 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore |  |
|  100m ngửa  | 1:01.89 |  | Nguyễn Thị Ánh Viên |  Việt Nam | 21 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia |  |
|  200m ngửa  | 2:13.64 |  | Nguyễn Thị Ánh Viên |  VIE | 22 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia |  |

|  50m ếch  | 31.29 |  |  Ho Ru'En Roanne |  Singapore | 19 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia |  |
|  100m ếch  | 1:09.00 |  | Phee Jinq En |  Malaysia | 20 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia |  |
|  200m ếch  | 2:29.58 |  | Phiangkhwan Pawapotako |  Thái Lan | 25 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia |  |

|  50m bướm  | 26.58 |  | Tao Li |  Singapore | 7 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore |  |
|  100m bướm  | 58.84 |  | Tao Li |  Singapore | 12 tháng 11 năm 2011 | SEA Games 26 |  Palembang, Indonesia |  |
|  200m bướm  | 2:09:52 |  |  Quah Jing Wen |  Singapore | 14 tháng 5 năm 2022 | SEA Games 31 |  Hà Nội, Việt Nam |  |

|  200m hỗn hợp cá nhân  | 2:13.53 |  | Nguyễn Thị Ánh Viên |  Vietnam | 7 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore |  |
|  400m hỗn hợp cá nhân  | 4:42.88 |  | Nguyễn Thị Ánh Viên |  Vietnam | 6 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore |  |

|  4×100m tiếp sức tự do  | 3:44.38 |  |  (56.23)Quah Ting Wen  (56.21)Amanda Lim  (56.44)Ong Min Ern Natasha  (55.50)Quah Jing Wen |  Singapore | 22 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Malaysia  |  |
|  4×200m tiếp sức tự do  | 8:10.41 |  |  (2:02.78)Christie May Chue  (2:01.28)Quah Ting Wen  (2:03.61)Rachel Marjorie Tseng  (2:02.74)Quah Jing Wen |  Singapore | 23 tháng 8 năm 2017 | SEA Games 29 |  Kuala Lumpur, Singapore  |  |
|  4×100m tiếp sức hỗn hợp  | 4:08.72 |  |  (1:03.56)Tao Li  (1:09.66)Ho Ru'En Roanne  (59.18)Quah Ting Wen  (56.32)Lim Xiang Qi Amanda |  Singapore | 10 tháng 6 năm 2015 | SEA Games 28 |  Singapore, Singapore  |  |
Chú giải:  WR – Kỷ lục thế giới; AS – Kỷ lục Châu Á; 
 Kỷ lục không được thiết lập ở chung kết: h – vòng loại; sf – bán kết; r – relay 1st leg; rh – relay heat 1st leg
Xếp hạng

Cập nhật lần cuối: 12 tháng 6 năm 2015, thời điểm kết thúc lịch thi đấu của môn bơi lội ở SEA Games 28.
Xếp hạng > Quốc gia

| Quốc gia | Số kỷ lục | Nam | Nữ |
| --- | --- | --- | --- |
|  Singapore | 22 | 13 | 9 |
|  Việt Nam | 12 | 4 | 8 |
|  Malaysia | 3 | 1 | 2 |
|  Thái Lan | 2 | 2 | 0 |
|  Indonesia | 1 | 1 | 0 |
| Tổng | 38 | 19 | 19 |
Xếp hạng > Vân động viên nam

Bảng chỉ thống kê những vận động viên có nhiều hơn hoặc bằng 2 kỷ lục:
| Số kỷ lục | Tên | Quốc tịch | Nội dung |
| --- | --- | --- | --- |
| 10 | Joseph Isaac Schooling |  Singapore | 50m tự do 100m tự do 200m tự do 50m bướm 100m bướm 200m bướm 200m hỗn hợp cá nhân 4×100m tiếp sức tự do 4×200m tiếp sức tự do 4×100m tiếp sức hỗn hợp |
| 5 | Quah Zheng Wen |  Singapore | 50m ngửa 100m ngửa 200m ngửa 4×200m tiếp sức tự do 4×100m tiếp sức hỗn hợp |
| 2 | Lim Yong'En Clement |  Singapore | 4×100m tiếp sức tự do 4×100m tiếp sức hỗn hợp |
| 2 | Yeo Kai Quan Danny |  Singapore | 4×100m tiếp sức tự do 4×200m tiếp sức tự do |
Xếp hạng > Vận động viên nữ

Bảng chỉ thống kê những vận động viên có nhiều hơn hoặc bằng 2 kỷ lục:
| Số kỷ lục | Tên | Quốc tịch | Các nội dung |
| --- | --- | --- | --- |
| 8 | Nguyễn Thị Ánh Viên |  Việt Nam | 100m ngửa 200m tự do 200m ngửa 200m bướm 200m hỗn hợp cá nhân 400m tự do 400m hỗn hợp cá nhân 800m tự do |
| 4 | Tao Li |  Singapore | 50m ngửa 50m bướm 100m bướm 4×100m tiếp sức hỗn hợp |
| 4 | Lim Xiang Qi Amanda |  Singapore | 50m tự do 4×100m tiếp sức tự do 4×200m tiếp sức tự do 4×100m tiếp sức hỗn hợp |
| 4 | Quah Ting Wen |  Singapore | 100m tự do 4×100m tiếp sức tự do 4×200m tiếp sức tự do 4×100m tiếp sức hỗn hợp |
| 2 | Lynette Lim |  Singapore | 4×100m tiếp sức tự do 4×200m tiếp sức tự do |
| 2 | Mylene Ong |  Singapore | 4×100m tiếp sức tự do 4×200m tiếp sức tự do |
| 2 | Ho Ru'En Roanne |  Singapore | 50m ếch 4×100m tiếp sức hỗn hợp |
| 2 | Siow Yi Ting |  Malaysia | 100m ếch 200m ếch |
Thalassina

| Thalassina |
| --- | --- |
Khoảng thời gian tồn tại: Miocene–nay  TiềnЄ Є O S D C P T J K Pg N Lỗi biểu thức: Dư toán tử < Lỗi biểu thức: Dư toán tử <  

Thalassina anomala

Phân loại khoa học 
Vực:: Eukaryota
Giới:: Animalia
Ngành:: Arthropoda
Phân ngành:: Crustacea
Lớp:: Malacostraca
Bộ:: Decapoda
Phân bộ:: Pleocyemata
Phân thứ bộ:: Gebiidea
Họ:: Thalassinidae Latreille, 1831
Chi:: Thalassina Latreille, 1806

Loài điển hình
Thalassina scorpionides Latreille, 1806
Thalassina là một chi tôm hùm bùn được tìm thấy ở các đầm lầy ngập mặn của Ấn Độ Dương và phía tây Thái Bình Dương. Hoạt động đào hang về đêm của các loài thuộc chi này rất quan trọng đối với quá trình tái chế chất dinh dưỡng trong hệ sinh thái rừng ngập mặn, mặc dù đôi khi chúng bị coi là loài gây hại cho các trang trại nuôi cá và tôm.
Mô tả

Thalassina là một chi gồm các loài động vật giống tôm hùm, có chiều dài có thể đạt tới 30 xentimét (12 in), nhưng thường là khoảng 6–20 cm (2,4–7,9 in). Màu sắc của chúng dao động từ nâu nhạt đến nâu sẫm và xanh lục nâu. Vỏ mai đầu cao và hình trứng, kéo dài hơn 1/3 chiều dài tổng thể và hơi nhô ra phía trước thành một mỏm ngắn. Đuôi chúng dài và mỏng, và giống như nhiều loài giáp xác mười chân đào hang khác, chúng có hai chân có hình dạng thu nhỏ và ở đốt cuối không tiến hóa chức năng tạo thành quạt đuôi. Nhiều hàng lông trên chân và mang được sử dụng để ngăn không cho cặn bẩn tiếp cận mang và đẩy những cặn bẩn tiếp cận mang ra ngoài. Các loài Thalassina cũng sử dụng khả năng "đảo ngược hô hấp" để giữ cho mang không bị bẩn.
Phân bổ

Các loài Thalassina thường được tìm thấy dọc theo bờ biển của lục địa châu Á từ Kerala, Ấn Độ đến Việt Nam, bao gồm Sri Lanka và quần đảo Andaman và Nicobar. Chúng cũng được tìm thấy ở hầu hết vùng biển Đông Nam Á và quần đảo Ryukyu, và phạm vi phân bố kéo dài về phía nam đến hầu hết bờ biển phía bắc của Úc (từ Mũi Tây Bắc ở Tây Úc đến Trung Queensland) và về phía đông đến Fiji và Samoa.
Sinh thái và hành vi

Thalassina sinh sống trong các hang có độ sâu lên đến 2 m (6,6 ft), và thường hoạt động vào ban đêm. Hoạt động đào hang của chúng đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái rừng ngập mặn, đưa chất hữu cơ lên từ các lớp trầm tích sâu lên trên bề mặt bùn. Lượng bùn trầm tích được đưa lên bề mặt do hoạt động đào hang của chúng có thể tạo thành những gò lớn có thể cao tới 3 m (10 ft) và rất quan trọng đối với nhiều loài khác như Odontomachus malignus (một loài kiến), Episesarma singaporense (một loài cua), Wolffogebia phuketensis (một loài tôm bùn khác), Idioctis littoralis (một loài nhện), Acrochordus granulatus (một loài rắn), Excoecaria agallocha (một loài cây ngập mặn) và mối. Hoạt động đào hang có thể khiến chúng bị xem là những loài gây hại khi nó làm suy yếu lớp bờ bao quanh các trang trại nuôi tôm hoặc trang trại nuôi cá. Cá bống mắt nhỏ (Austrolethops wardi), một loài cá bống ăn cỏ chuyên ăn tảo biển, cùng chung hang với tôm hùm bùn thuộc chi Thalassina.
Sử dụng làm thực phẩm

Ở một số nơi trong phạm vi phân bố của các loài Thalassina, bao gồm Indonesia, Philippines, New Guinea và Fiji, phần vuốt  được dùng làm thực phẩm, nhưng thịt của chúng khá nhạt nhẽo và không được ưa chuộng lắm. Ở dạng bột hoặc ngâm trong rượu, chúng được sử dụng ở Thái Lan như một phương thuốc chữa bệnh hen suyễn.
Hóa thạch

Hóa thạch của Thalassina được tìm thấy "với số lượng không thể đếm được"  và có niên đại xa xưa tới tận kỷ Miocene. Chúng thường được bảo quản trong một nốt phosphat cứng được cho là vị trí lột xác của chúng. Bão có thể đã nhốt chúng trong hang của mình và bản chất giàu khoáng chất của trầm tích dẫn đến quá trình hóa thạch rất nhanh. Sự hiện diện của Thalassina, cùng với các loài sống trong nước ấm khác ở kỷ Miocene của Nhật Bản (ngoài phạm vi hiện tại của loài) được coi là sự xác nhận về một giai đoạn nhiệt độ tăng 16 triệu năm trước.
Phân loại

Thalassina là chi duy nhất trong họ Thalassinidae (=Scorpionoidae Haworth, 1825 ). Trong nhiều năm, chỉ có một loài duy nhất, Thalassina anomala, được công nhận, nhưng bản sửa đổi năm 2009 của Nguyen Ngoc-Ho và Michèle de Saint Laurent đã tăng số lượng loài còn tồn tại lên 8 loài, bao gồm một loài hóa thạch. Thalassinidae được phân loại trong cận bộ Gebiidea, cùng với các họ Upogebiidae, Axianassidae và Laomediidae.
Các loài

Thalassina anomala Herbst, 1804 – Indo-West Pacific, synonym T. maxima
Thalassina australiensis Sakai & Türkay, 2012
Thalassina emerii Bell, 1844
Thalassina gracilis Dana, 1852 – Thailand, Singapore, Indonesia and north-western Australia
Thalassina kelanang Moh & Chong, 2009 – Malaysia
Thalassina krempfi Ngoc-Ho & de Saint Laurent, 2009 – Vietnam, Singapore and Indonesia
Thalassina pratas Lin, Komani & Chan, 2016 – China
Thalassina saetichelis Sakai & Türkay, 2012
Thalassina spinirostris Ngoc-Ho & de Saint Laurent, 2009 – Singapore, Malaysia
Thalassina spinosa Ngoc-Ho & de Saint Laurent, 2009 – Indonesia, India and Papua New Guinea
Thalassina squamifera de Man, 1915 – Thailand, Philippines, Singapore, Indonesia, Papua New Guinea, Solomon Islands, Fiji, northern Australia
Loài hóa thạch, Thalassina emerii, được phát hiện ở miền bắc Úc, Papua New Guinea và Indonesia.
Chú thích

1 2  Kelvin K. P. Lim; Dennis H. Murphy; T. Morgany; N. Sivasothi; Peter K. L. Ng; B. C. Soong; Hugh T. W. Tan; K. S. Tan; T. K. Tan (1999). “Mud lobster, Thalassina anomala”.  Trong Peter K. L. Ng; N. Sivasothi (biên tập). A Guide to the Mangroves of Singapore. Singapore Science Centre. ISBN 981-04-1308-4.
↑  “Mangrove lobster (Thalassina squamifera)”. Marine Life of the Dampier Archipelago. Western Australian Museum. 2006.
1 2 3 4  Lipke B. Holthuis (1991). “Thalassina anomala”. Marine Lobsters of the World. FAO Fisheries Synopsis No. 125. Food and Agriculture Organization. tr. 229–231. ISBN 92-5-103027-8. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2024.
↑  K. N. Sankolli (1970). “The Thalassinoidea (Crustacea, Anomura) of Maharashtra” (PDF). Journal of the Bombay Natural History Society. 67 (2): 235–249.
↑  Zenon B. Batang & H. Suzuki (1999). “Gill-cleaning mechanisms of the mud lobster Thalassina anomala (Decapoda: Thalassinidea: Thalassinidae)”. Journal of Crustacean Biology. 19 (4): 671–683. doi:10.2307/1549290. JSTOR 1549290.
↑  Ria Tan (2001). “Mud Lobster Thalassina anomala”. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 8 năm 2007.
↑  Dianne J. Bray. “Austrolethops wardi”. Fishes of Australia. Museums Victoria. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2018.
↑  W. N. Benson & H. J. Finlay (1950). “A post-Tertiary micro-fauna in a concretion containing Cancer novae-zealandiae”. Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. 78 (2–3): 269–270.
↑  Eric Leif Peters (4 tháng 8 năm 2005). “Too young to be an old fossil?”. Chicago State University. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 6 năm 2004. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2011.
↑  H. Karasawa & I. Nishikawa (1991). “Thalassina anomala (Herbst, 1804) (Thalassinidea: Decapoda) from the Miocene Bihoku Group, southwest Japan”. Transactions and Proceedings of the Palaeontological Society of Japan. 163: 852–860.
1 2  Nguyen Ngoc-Ho; Michèle de Saint Laurent (2009). “The genus Thalassina Latreille, 1806 (Crustacea: Thalassinidea: Thalassinidae)” (PDF). Raffles Bulletin of Zoology. Suppl. 20: 121–158.
↑  K. Sakai (2004). “The diphyletic nature of the Infraorder Thalassinidea (Decapoda, Pleocyemata) as derived from the morphology of the gastric mill”. Crustaceana. 77 (9): 1117–1129. doi:10.1163/1568540042900268. JSTOR 20107419.
↑  WoRMS (2023). “Thalassina Latreille, 1806”. Cơ sở dữ liệu sinh vật biển.
| --- | --- |
Thẻ nhận dạng đơn vị phân loại:  Wikidata: Q2698435  Wikispecies: Thalassina  ADW: Thalassina  AFD: Thalassina  BOLD: 675465  CoL: 7V3N  EoL: 46517163  GBIF: 9375966  iNaturalist: 342937  ITIS: 553059  NCBI: 288659  Paleobiology Database: 22727  Plazi: BC5F87DE-D478-FFB0-0D94-5222FC1F127B  WoRMS: 465352 
Thalassina anomala - Hóa thạch
Navajas

| Navajas Navajas |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ Ấn chương
 Vị trí của Navajas

Quốc gia:  Tây Ban Nha
Vùng
Tỉnh: Castellón
Quận (comarca): Alto Palancia
Thủ phủ: Navajas
Chính quyền
 • Thị trưởng: José Vicente Torres
Diện tích
 • Đất liền: 7,90 km2 (310 mi2)
Độ cao: 383 m (1,257 ft)
 • Mật độ: 0/km2 (0/mi2)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 12470
Ngôn ngữ bản xứ: Español
Tên gọi dân cư: Navajero
Website: Web del Ayuntamiento
Navajas là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị Navajas có diện tích 7,9 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 813 người. Đô thị Navajas nằm ở khu vực có độ cao 383 mét trên mực nước biển.
Dussia coriacea

| Dussia coriacea> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Dussia
Loài (species): D. coriacea
Danh pháp hai phần
Dussia coriacea Pierce 
Dussia coriacea là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Pierce miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Dussia coriacea”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Lemna valdiviana

| Lemna valdiviana |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Alismatales
Họ (familia): Araceae
Tông (tribus): Lemneae
Chi (genus): Lemna
Loài (species): L. valdiviana
Danh pháp hai phần
Lemna valdiviana Phil. 
Danh pháp đồng nghĩa
 Lemna cyclostasa  L. torreyi 
Lemna valdiviana là một loài thực vật có hoa trong họ Ráy (Araceae). Loài này được Phil. mô tả khoa học đầu tiên năm 1864.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Lemna valdiviana”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Nguyễn Thị Kim (hoàng phi)

Đối với những người khác cùng tên, xem Nguyễn Thị Kim.
| Nguyễn Thị Kim 阮氏金 |
| --- | --- |
Hoàng quý phi nhà Lê
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: không rõ
Nơi sinh: Kinh Bắc
 
Mất: 
Ngày mất: 13 tháng 8, 1804
Nơi mất: Thăng Long
Nguyên nhân mất: chất độc
 
An nghỉ: Thanh Hóa
Giới tính: nữ
Gia quyến: 
Phối ngẫu: Lê Chiêu Thống
Hậu duệ: Lê Duy Thuyên
 
Quốc tịch: Đại Việt
Thời kỳ: nhà Lê trung hưng
x • t • 
Nguyễn Thị Kim (阮氏金, ? - 13 tháng 8 năm 1804) là hoàng phi (hay hoàng quý phi) của vua Lê Chiêu Thống, vị vua cuối cùng của nhà Hậu Lê, trong lịch sử Việt Nam.
Tiểu sử

Không rõ hoàng phi Nguyễn Thị Kim sinh năm bao nhiêu, chỉ biết bà sinh tại thôn Tỳ Bà, huyện Gia Lương, xứ Kinh Bắc (nay thuộc thôn Tỳ Điện, xã Phú Hòa, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh). Anh trai bà là Nguyễn Quốc Đống, là tụng thần của vua Chiêu Thống, người cùng với Lê Quýnh và những người khác đưa Thái hậu và con trai Chiêu Thống sang nhà Thanh cầu viện. Bà là mẹ của con trai cả vua Chiêu Thống, sau này thái tử cũng chạy sang Trung Quốc và chết vì bệnh đậu mùa vào năm 1792, trước Lê Chiêu Thống một năm.
Năm 1789, sau khi Nguyễn Huệ đánh bại 29 vạn quân Thanh, Chiêu Thống cùng quân Thanh chạy sang Trung Quốc. Hoàng phi Nguyễn Thị Kim không chạy theo, bèn lánh loạn ở vùng quê nhà Kinh Bắc. Năm 1802, sau khi Gia Long đánh bại nhà Tây Sơn và lên ngôi, các bầy tôi nhà Lê dâng biểu xin đem linh cữu vua cũ cùng thái hậu và con đầu vua về nước. Tháng 8 năm 1804, di hài của vua Lê được đưa về cửa ải, hoàng phi sau khi lên đón di hài của vua Lê, khi hộ tống về đến Thăng Long thì đã uống thuốc độc tự tử. Sách Hoàng Lê nhất thống chí ghi rằng:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Ngày 13 tháng 8 mùa thu năm ấy, di hài vua Lê đưa về đến cửa ải. Hoàng phi là Nguyễn Thị Kim nghe tin, liền từ Kinh Bắc lên cửa ải để đón linh cữu. Ngay từ hôm ấy, hoàng phi tuyệt thực, mỗi ngày chỉ uống một chén hồ, vật vã bên linh cữu mà khóc lóc. Ngày 23 tháng 8 di hài đưa về đến Thăng Long, các quan dựng rạp tế ở nhà Diên tự công. Hằng ngày hoàng phi chỉ nhấm vài đốt mía mà thôi. Ngày 12 tháng 10, các quan thay hài cốt vua Lê sang một chiếc tiểu khác, thấy trái tim vẫn còn y nguyên. Tế xong, hoàng phi đến trước hương án khóc lóc thảm thiết và nói với Diên tự công rằng: "Ta nhẫn nhục vất vả đã mười lăm mười sáu năm trời nay, trong những ngày ấy không phải là không dám chết, chỉ vì thái hậu, vua ta, con ta vẫn ở bên Trung Quốc, âm tín không thông, còn mất không rõ, nên ta còn chờ đợi một chút. Nay thái hậu cùng vua ta đều mất, con ta cũng chết, linh cữu đã về đến nước nhà thế là việc của ta xong rồi, ta phải chết theo để hầu bên lăng tẩm mới phải." Rồi đó, hoàng phi liền uống thuốc độc tự tử. Ai nghe tin ấy cũng đều thương xót. Sứ thần Trung Hoa bấy giờ đang ở đấy cũng than thở, ngợi khen mãi. Ngày 13, các quan lại sắm quan khách khâm liệm cho hoàng phi, rồi ngày 28 cùng rước xuống thuyền đưa về trấn Thanh Hoa. Ngày 24 tháng 11, các quan làm lễ an táng vua Lê, thái hậu, hoàng phi, con vua ở cạnh lăng vua Hiển Tông, trên núi Bàn Thạch (thuộc huyện Thọ Xuân, Thanh Hoá). | ” |
Tưởng nhớ

Sau khi hoàng phi chết theo vua Lê, được người khắp cả nước ca tụng là bậc tiết nghĩa. Bề tôi cũ của nhà Lê là Tô phái hầu Nguyễn Huy Túc làm bài Tiêu cung tuẫn tiết hành để ca ngợi Nguyễn Thị Kim. Tổng trấn Bắc Thành là Nguyễn Văn Thành đem việc ấy tấu lên Gia Long. Vua Gia Long bèn "hạ chỉ ban khen, sai lập đền ở quê hoàng phi, là xã Tỳ Bà thuộc huyện Lang Tài để thờ; cấp ruộng tế và tha thuế khoá cho dân làng ấy để dùng vào việc đèn nhang thờ cúng: lại sai dựng bia khắc chữ để nêu gương tiết hạnh."
Đã có nhiều tác phẩm thơ viết về bà Nguyễn Thị Kim, trong đó có Tự Đức trong Việt sử tống vịnh, Dương Bá Trạc trong Trai lành gái tốt. Nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp cũng đã viết bài Nguyễn Thị Kim khóc Lê Chiêu Thống vào năm 1932 để nói lên mối tình của bà:
Tên bà được đặt cho một con phố ở Hà Nội vào năm 1945-1946. Phố có tên gọi thời Pháp thuộc là Rue Constant Mathis, năm 1945-1946 đổi là Nguyễn Thị Kim, hiện nay là phố Nguyễn Huy Tự thuộc Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.