Lịch sử Áo
Thế kỷ 19 (1815–1914) > Franz Joseph I và Belle Époque (1848–1914) > Chính trị và quản trị > Chủ nghĩa tự do ở Cisleithania 1867–1879

Xem thêm: Chủ nghĩa tự do ở Áo
Các đảng phái chính trị trở thành thực thể hợp pháp ở Áo từ năm 1848, ngoại trừ một thời gian ngắn mất tính hợp pháp vào những năm 1850. Tuy nhiên, cấu trúc của cơ quan lập pháp được tạo ra bởi Chứng thư tháng 2 năm 1861 cung cấp rất ít phạm vi cho tổ chức đảng phái. Tổ chức chính trị ban đầu giống như sự phân chia trong văn hóa Áo. Kể từ thời Phản cải cách, Giáo hội Công giáo cùng với tầng lớp quý tộc và các phần tử bảo thủ ở nông thôn đã đóng một vai trò quan trọng trong đời sống chính trị của đế chế. Đồng minh chống lại những lực lượng này là một tầng lớp trung lưu thành thị thế tục hơn, mang tinh thần Khai sáng và Cách mạng Pháp cùng với chủ nghĩa chống giáo hội  (Kulturkampf) . Các thành phần khác ở cánh tả là chủ nghĩa dân tộc Đức, bảo vệ các lợi ích của người Đức chống lại người Slav và được giới trí thức thành thị ủng hộ. Tuy nhiên, cơ cấu đảng khác xa sự gắn kết và cả hai nhóm đều chứa các phe phái ủng hộ hoặc phản đối chính phủ thời đó. Các đảng này phản ánh sự chia rẽ truyền thống cánh hữu / cánh tả về tầm nhìn chính trị. Phe cánh tả hay phe Tự do ( Deutschliberale Partei ) được gọi là Đảng Hiến pháp ( Verfassungspartei ) nhưng cả hai cánh tả hữu đều bị phân mảnh thành các phe phái ( Klubs ). Không có bầu cử trực tiếp thì không có chỗ cho tổ chức bầu cử, các đảng viên thuộc giới trí thức vô tổ chức. Cũng không cần có trách nhiệm của Bộ trưởng, cần có một tổ chức như vậy. Mối quan hệ được thúc đẩy bởi tầm nhìn tương ứng của các tổ chức đại diện. Cánh tả lấy tên từ sự ủng hộ về nguyên tắc của hiến pháp 1861–67 và là yếu tố thúc đẩy cuộc cách mạng 1848, cánh hữu ủng hộ các quyền lịch sử. Cánh tả thu hút sự ủng hộ của tầng lớp tư sản ( Besitzbürgertum ), các nhân vật giàu có và công chức. Đây là những khác biệt ý thức hệ lâu đời (Pulzer 1969). Các cuộc bầu cử năm 1867 chứng kiến những người Tự do nắm quyền kiểm soát hạ viện dưới quyền Karl Auersperg (1867–1868) và là công cụ trong việc thông qua hiến pháp 1867 và bãi bỏ Concordat năm 1855 (1870).
Bầu cử được cải thiện dần dần trong giai đoạn 1860–1882. Việc lựa chọn các đại biểu cho  Reichsrat  của các cơ quan lập pháp cấp tỉnh tỏ ra không khả thi, đặc biệt khi nghị hội Bohemia đã tẩy chay Reichsrat trong nỗ lực giành địa vị bình đẳng với người Hungary trong chế độ quân chủ tam nguyên. Kết quả là quyền bầu cử đã được thay đổi thành bầu cử trực tiếp vào  Reichsrat  vào năm 1873.
Ngay cả khi đó vào năm 1873, chỉ có sáu phần trăm dân số nam giới trưởng thành được quyền bầu cử (Hacohen 2002). Sự phân chia ban đầu thành các đảng Công giáo, tự do, quốc gia, cấp tiến và chủ nghĩa trọng nông khác nhau giữa các nhóm dân tộc tiếp tục chia rẽ văn hóa chính trị. Tuy nhiên, hiện nay đang nổi lên sự hiện diện của các đảng ngoài nghị viện trong khi các đảng trước đây hoàn toàn nằm trong nghị viện. Điều này đã tạo cơ hội cho những người không có quyền bầu cử có tiếng nói. Những thay đổi này diễn ra trong bối cảnh thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế Áo đang hiện đại hóa và công nghiệp hóa cũng như các cuộc khủng hoảng kinh tế như cuộc khủng hoảng năm 1873 và hậu quả của nó là cuộc suy thoái (1873–1879). Các đảng truyền thống đã chậm chạp trong việc đáp ứng các yêu cầu của dân chúng. Đến cuộc bầu cử năm 1901, cuộc bầu cử cuối cùng bầu theo các giai cấp được xác định ( Curia ), các đảng ngoại nghị viện đã giành được 76 trong số 118 ghế.
Thời đại này chứng kiến những tình cảm chống đối tự do và sự suy yếu của đảng Tự do, đảng đã nắm quyền từ năm 1867 ngoài một thời gian cầm quyền ngắn của phe bảo thủ năm 1870–71. Năm 1870, sự ủng hộ của phe Tự do đối với Phổ trong Chiến tranh Pháp-Phổ khiến Hoàng đế không hài lòng và ông quay sang phe Bảo thủ để thành lập chính phủ dưới quyền Bá tước Karl Sigmund von Hohenwart (1871). Hohenwart là nhà lãnh đạo bảo thủ trong quốc hội và Hoàng đế tin rằng quan điểm thiện cảm hơn của ông đối với nguyện vọng của người Slav và chủ nghĩa liên bang sẽ làm suy yếu các đảng Tự do Áo-Đức. Hohenwart bổ nhiệm Albert Schäffle làm bộ trưởng thương mại và đưa ra một chính sách được gọi là Các điều khoản cơ bản năm 1871 ( Fundamentalartikel ). Chính sách thất bại khiến Hoàng đế rút lại sự ủng hộ và phe Tự do giành lại quyền lực.
Đảng Tự do ngày càng trở nên phi tự do và mang tinh thần chủ nghĩa dân tộc hơn, chống lại chủ nghĩa bảo thủ xã hội của những trí thức tiến bộ sẽ nổi dậy (Hacohen 2002). Trong thời kỳ chống đối năm 1870–71, họ đã ngăn chặn các nỗ lực mở rộng chế độ quân chủ kép sang chế độ quân chủ tam nguyên bao gồm cả người Séc và thúc đẩy khái niệm  Deutschtum  (việc trao tất cả các quyền công dân cho những người mang các đặc điểm của người Đức  Bürger ). Họ cũng phản đối việc mở rộng quyền bầu cử vì quyền bầu cử hạn chế có lợi cho họ (Hacohen 2002). Năm 1873, đảng Tự do bị chia rẽ, phe cấp tiến của Đảng Lập hiến thành lập phe Cấp tiến ( Fortschrittsklub ) trong khi phe cánh hữu thành lập Chế độ Địa chủ theo chủ nghĩa Lập hiến bảo thủ ( Verfassungstreue Grossgrundbesitz ) bỏ lại ' Những người Tự do cũ '(Altliberale). Kết quả là sự gia tăng của các nhóm Tự do Đức ( Deutschfreiheitlichkeit ) và Quốc gia Đức ( Deutschnationalismus ).