stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hương Khê
Địa lý

Huyện Hương Khê nằm ở phía tây nam của tỉnh Hà Tĩnh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Cẩm Xuyên và huyện Thạch Hà
Phía tây giáp nước bạn Lào với đường biên giới dài 50 km
Phía nam giáp huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình
Phía bắc giáp huyện Vũ Quang và huyện Can Lộc.
Huyện Hương Khê có diện tích 1.278,0909 km², dân số năm 2009 là 107.996 người, gồm các dân tộc: Thổ, Thái, Kinh, Chứt, nhưng dân tộc Kinh chiếm đa số. 27,87% dân số theo đạo Thiên Chúa.
Địa hình của huyện có nhiều đồi núi, cao nhất là núi Rào Cỏ (2.235 m). Có sông Ngàn Trươi chảy qua đổ vào sông Ngàn Sâu. Đất phần lớn là feralit núi. Khoáng sản chủ yếu là than đá.
| Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 1 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 2 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 3 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 4 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 5 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 6 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 7 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 8 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 9 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 10 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 11 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> 12 | Dữ liệu khí hậu của Hương Khê> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 34.5 (94.1) | 36.2 (97.2) | 41.4 (106.5) | 43.4 (110.1) | 42.5 (108.5) | 41.0 (105.8) | 42.1 (107.8) | 43.3 (109.9) | 39.9 (103.8) | 37.2 (99.0) | 34.3 (93.7) | 33.1 (91.6) | 43.4 (110.1) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 21.5 (70.7) | 21.8 (71.2) | 24.9 (76.8) | 28.5 (83.3) | 34.4 (93.9) | 37.1 (98.8) | 33.3 (91.9) | 35.1 (95.2) | 31.8 (89.2) | 31.9 (89.4) | 25.8 (78.4) | 21.7 (71.1) | 28.7 (83.7) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 17.6 (63.7) | 18.5 (65.3) | 20.8 (69.4) | 24.6 (76.3) | 28.0 (82.4) | 29.7 (85.5) | 29.9 (85.8) | 28.8 (83.8) | 27.0 (80.6) | 24.6 (76.3) | 21.7 (71.1) | 18.7 (65.7) | 24.2 (75.6) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 15.7 (60.3) | 16.8 (62.2) | 18.9 (66.0) | 22.9 (73.2) | 24.9 (76.8) | 26.5 (79.7) | 26.4 (79.5) | 25.8 (78.4) | 24.5 (76.1) | 22.3 (72.1) | 19.7 (67.5) | 16.7 (62.1) | 21.7 (71.1) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | 5.6 (42.1) | 8.0 (46.4) | 8.2 (46.8) | 13.3 (55.9) | 17.3 (63.1) | 19.5 (67.1) | 22.0 (71.6) | 22.3 (72.1) | 17.0 (62.6) | 15.1 (59.2) | 11.3 (52.3) | 6.8 (44.2) | 5.6 (42.1) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 95.9 (3.78) | 85.8 (3.38) | 61.3 (2.41) | 78.0 (3.07) | 152.5 (6.00) | 138.7 (5.46) | 114.1 (4.49) | 231.9 (9.13) | 525.6 (20.69) | 728.0 (28.66) | 312.2 (12.29) | 159.8 (6.29) | 2.651,4 (104.39) |
| Số ngày mưa trung bình | 15.0 | 14.9 | 15.0 | 11.2 | 11.0 | 8.5 | 7.8 | 11.6 | 14.8 | 18.0 | 15.6 | 13.9 | 157.5 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 89.9 | 93.3 | 97.4 | 89.0 | 80.5 | 74.8 | 78.4 | 79.3 | 85.1 | 87.3 | 88.4 | 89.3 | 84.4 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 70.7 | 53.0 | 73.1 | 135.8 | 219.3 | 210.8 | 226.5 | 191.8 | 156.5 | 129.5 | 94.4 | 73.5 | 1.629,6 |
Nguồn: Vietnam Institute for Building Science and Technology
Hành chính

Huyện Hương Khê có 20 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Hương Khê (huyện lỵ) và 19 xã: Điền Mỹ, Gia Phố, Hà Linh, Hòa Hải, Hương Bình, Hương Đô, Hương Giang, Hương Lâm, Hương Liên, Hương Long, Hương Thủy, Hương Trà, Hương Trạch, Hương Vĩnh, Hương Xuân, Lộc Yên, Phú Gia, Phúc Đồng, Phúc Trạch.
Kinh tế

Nền kinh tế Hương Khê chủ yếu là nông nghiệp lúa nước, ngoài ra có các loại cây lương thực như: ngô (bắp), chè, cam, chanh, bưởi. Về cây công nghiệp có: Thông, cao su, keo lá tràm, gió (trầm hương). Về chăn nuôi có: trâu, bò, lợn, gà. Khai thác lâm sản: Các loại gỗ quý như lim, dối, táu,... tất nhiên hiện nay đã rơi vào tình trạng cạn kiệt do nạn khai thác tràn lan.
Đặc sản của Hương Khê có bưởi Phúc Trạch, cam Khe Mây, chè xanh Hương Trà, sắn Động Cửa (xã Hương Thủy), cá chép (sông Ngàn Sâu), cá tràu (tức cá quả) Đập Trạng (xã Hương Thủy), cá mương (xã Hương Thủy) cá mát, mật ong rừng, mật mía, ruốc, gỗ quý,...
Văn hóa - Du lịch > Di tích và danh thắng

Đền thờ Ngô Đăng Minh: xã Hà Linh - danh nhân lịch sử thế kỷ 16
Di tích Rộc Cồn: xã Phú Phong - di tích lịch sử cách mạng giai đoạn 1930 - 1931
Đền Trầm Lâm: ở làng Phú Gia, tổng Chu Lễ, nay là xã Phú Gia, huyện Hương Khê
Đền Đức Đại Vương ngàn Trụ - một ngôi đền tại làng Trại trụ thuộc xã Phú Gia
Chùa Vĩnh Đại và đền thờ Trần Phúc Hoàn tại xã Hương Vĩnh. Chùa Vĩnh Đại là ngôi chùa cổ có lịch sử hơn 200 năm Ngôi chùa này xưa do người dân làng Thuận trị lập ra. Cư dân làng này hiện nay không còn ai. Đến thời Vua Tự Đức làng Vĩnh Đại đã di dời ngôi chùa này đến vị trí bây giờ. Vị trí chùa ngày xưa nay có tên là đồng Chùa, cạnh đó có một bàu nước hầu như chưa năm nào cạn và có tên gọi là bàu Chùa. Đền thờ Trần Phúc Hoàn (thờ một vị tướng có công từ thời Trần). Tiếc rằng ngôi đền đã bị đổ nát những năm 1965-1968 nay chỉ còn nền). Chùa Vĩnh Đại và đền thờ Trần Phúc Hoàn đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Cũng cần lưu ý rằng ngày xưa Hương Vĩnh là vùng đất nằm trên con đường thiên lý bắc nam và cũng là trên đường từ Đại Việt sang nước Ai Lao (Vạn Tượng- Lào).
Đền Trạng: là một quần thể với Đền Trầm Lâm. Được xây dựng Ở làng Vĩnh Phúc (永福), nay là đội 4 xã Hương Thủy, nơi thờ các vị tiền bối có công giữ nước. Trong đó có Đại tướng quân Nguyễn Hữu Hộ (阮有戶) (cháu hậu duệ đời thứ 8 của ông Nguyễn Quý Công tự Công Quy (Hoàng sơ Tổ khảo Tộc Nguyễn Văn Trung Định, có vợ là Văn Thị Tuân)) thạc thí Tướng sĩ lang thừa lễ điện tri sự hành binh cai đội (碩試將士郎承礼殿知事行兵該隊)(tạm dịch là Sỹ quan cao cấp Nguyễn Hữu Hộ được chủ thể nhận lễ vật tại Đền Trạng).Ông là một tướng giỏi của Vua Quang Trung được giao trọng trách tuyển quân tại quê nhà (Nghệ an) dẫn cánh quân đặc nhiệm (ở Tam điệp) vào giải phóng Hà Nội trong trận Ngọc Hồi-Đống Đa đánh bại 29 vạn quân Mãn Thanh mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789. với bài vị được thờ ở đền Trạng là:北城大將雄威元阜亗神位 Bắc thành Đại tướng hùng uy nguyên phụ chi thần vị, tạm dịch là “Thần Đại tuớng oai hùng xứ Bắc Thành (tức Thăng long) Nguyễn  Hữu Hộ ”
Nhân dân ở vùng này nhớ ngày hy sinh của Ngài nên đã lập đền thờ Ông và đến ngày mồng 2 tết trước đây muôn họ cùng tế lễ. Trong những năm chống Mỹ bị tàn phá quá nặng nề, nay đất đai,vườn tược lại bị chiếm dụng. Thân thế và sự nghiệp của Đại tướng Nguyễn Hữu Hộ còn được lưu giữ tại một nhà thờ họ Nguyễn Văn ở Động Cửa gần đấy.Từ xưa đến nay bản tộc vẫn duy trì ký niệm ngày mất của Ngài và cũng là ngày kỷ niệm truyền thống của bản tộc. Hiện nay nhân dân vùng này,nhất là con cháu tộc Nguyễn có ý nguyện khôi phục đền Trạng trên vị trí vốn có.
Đền thờ vua Hàm Nghi đã được khôi phục xây mới tại xã Gia Phố (tại vị trí cũ trước đây gọi là Đền Voi Ngựa)
Giao thông

Đường bộ chính ở Hương Khê là đường Hồ Chí Minh chạy qua thị trấn và đường quốc lộ 15 nối Hương Khê với thành phố Hà Tĩnh và với huyện Can Lộc, Đức Thọ; đường sắt Bắc Nam (tại đây có ga là ga Thanh Luyện, ga Chu Lễ, ga Hương Phố, ga Phúc trạch, ga La Khê). Thủy Lâm (Hương Thủy) là vị trí giao nhau của 3 đường: sông Ngàn Sâu, đường sắt Bắc Nam và đường quốc lộ 15.
Danh nhân

Nguyễn Thị Kim Lai (Quê quán: thị trấn Hương Khê): Được mệnh danh là O Du kích nhỏ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Phan Xuân Biên (Quê quán: xã Hòa Hải): Phó Giáo sư - Tiến sĩ – Giám đốc Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM, Thành ủy viên – Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tư tưởng – Văn hóa Thành ủy giữ chức vụ Trưởng ban Ban Tư tưởng – Văn hóa Thành ủy.
Ngô Đăng Minh (Quê quán: xã Hà Linh): một danh nhân lịch sử dưới thời Lê Trung Hưng. Ông là một vị tướng cầm quân đi đánh Bồn Man ở biên cương.
Trần Phúc Hoàn (xã Hương Vĩnh): Đã có công phủ dụ một địa bàn hành chính rất rộng lớn ở miền núi có nhiều bộ tộc khác nhau quy một mối về triều đình nhà Lê. Khai thông, nâng cấp con đường Trìm – Trẹo từ chỗ là đường mòn trong rừng rậm, trở thành một đường giao thông quân sự và kinh tế giữa Việt Nam và Lào thời Trung đại.
Hồ Tế: Nguyên Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam (1992–1996).
Hoàng Trung Dũng Sinh (1971). Quê quán Hương Long. Trình độ Cử nhân Ngữ văn và Thạc sĩ Chính trị học. Hiện nay, ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIII, Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh, Trưởng Đoàn ĐBQH khóa XV tỉnh Hà Tĩnh nhiệm kỳ 2021–2026.
Chú thích

↑  Tổng cục Thống kê
1 2  Nghị định số 08/CP ngày 19/1/2009 của Chính phủ Việt Nam về việc thành lập phường thuộc thị xã Hồng Lĩnh; điều chỉnh địa giới hành chính xã để mở rộng thị trấn Hương Khê thuộc huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh.
↑  “Vietnam Institute for Building Science and Technology” (PDF) (bằng tiếng Anh).
↑  Quyết định số 167/QĐ-TTg ngày 11/06/1971 của Thủ tướng Chính phủ
↑  “Nghị quyết về việc hợp nhất một số tỉnh do Quốc hội ban hành”.
↑  Quyết định số 56-BT năm 1977
↑  “Quyết định 222-HĐBT năm 1985 về điều chỉnh địa giới hành chính một số xã, thị trấn của các huyện Kỳ Sơn, Hương Khê và Thạch Hà thuộc tỉnh Nghệ Tĩnh”.
↑  Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương do Quốc hội ban hành
↑  Nghị định 27/2000/NĐ-CP về việc thành lập huyện Vũ Quang
↑  Nghị định 09/2004/NĐ-CP về việc mở rộng thị xã và thành lập phường thuộc thị xã Hà Tĩnh, giải thể thị trấn nông trường và thành lập xã thuộc các huyện Thạch Hà, Hương Khê, Hương Sơn và Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh
↑  Nghị định 03/NĐ-CP về việc thành lập phường thuộc thị xã Hồng Lĩnh; điều chỉnh địa giới hành chính xã để mở rộng thị trấn Hương Khê thuộc huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh
↑  “Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh”.
↑  “Nghị quyết số 1283/NQ-UBTVQH15 của UBTVQH về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2023 – 2025”. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2024.
↑  Xem ảnh tại http://www.flickr.com/photos/57177641@N04/5290183598/
Một cây cầu đường sắt trên tuyến đường sắt Bắc Nam đoạn qua Hương Khê.
Agrothereutes macroincubitor

| Agrothereutes macroincubitor> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Agrothereutes
Loài (species): A. macroincubitor
Danh pháp hai phần
Agrothereutes macroincubitor (Uchida, 1931) 
Agrothereutes macroincubitor là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Ephedra likiangensis

| Ephedra likiangensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Gymnospermae
Lớp (class): Gnetopsida
Bộ (ordo): Ephedrales
Họ (familia): Ephedraceae
Chi (genus): Ephedra
Loài (species): E. likiangensis
Danh pháp hai phần
Ephedra likiangensis Florin, 1933 
Ephedra likiangensis là một loài thực vật hạt trần trong họ Ephedraceae. Loài này được Florin mô tả khoa học đầu tiên năm 1933.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ephedra likiangensis”. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2014.
Lý Văn Trung

| Lý Văn Trung李文忠 |
| --- | --- |
Tào quốc công
Tên chữ: Tư Bổn
Thụy hiệu: Vũ Tĩnh
Thông tin cá nhân
Sinh: 
Ngày sinh: 1339
Quê quán: huyện Hu Dị
 
Mất: 
Thụy hiệu: Vũ Tĩnh
Ngày mất: 1384
 
An nghỉ: Mộ Lý Văn Trung
Giới tính: nam
Gia quyến: 
Thân phụ: Lý Trinh
Thân mẫu: Chu Phật Nữ
Hậu duệ: Lý Cảnh Long, Lý Tăng Chi
 
Tước hiệu: Tào quốc công
Quốc tịch: nhà Minh
Truy phong
Tước hiệu: Kỳ Dương vương
x • t • 
Kỳ Dương Vũ Tĩnh vương Lý Văn Trung (chữ Hán: 李文忠, 1339 – 22 tháng 3 năm 1384) là tướng lãnh, khai quốc công thần nhà Minh trong lịch sử Trung Quốc. Ông là con nuôi và là cháu gọi Minh Thái Tổ bằng cậu, một trong 6 khai quốc công thần được Minh Thái Tổ truy phong tước vương (những người còn lại là Trung Sơn vương Từ Đạt, Khai Bình vương Thường Ngộ Xuân, Ninh Hà vương Đặng Dũ, Đông Âu vương Thang Hòa, Kiềm Ninh vương Mộc Anh).
Thân thế

Ông tự Tư Bản, tên lúc nhỏ là Bảo Nhi, người huyện Hu Dị, phủ Tứ Châu, hành tỉnh Giang Tô . Mẹ là chị gái của Chu Nguyên Chương. Bảo Nhi lên 12 tuổi, mẹ mất, nên ông được cha đưa đi lánh nạn. Hai cha con di chuyển giữa buổi loạn lạc, mấy lần suýt chết, trải qua 2 năm thì gặp được Nguyên Chương ở Trừ Dương. Nguyên Chương thấy cháu thì rất vui, nhận làm con nuôi, cho theo họ mình,  đặt tên là Văn Trung. Nguyên Chương tìm thầy dạy học cho Văn Trung, luôn giữ ở bên mình. Văn Trung lên 16 tuổi, được theo Nguyên Chương chinh chiến các nơi; dẫu ở trên lưng ngựa, cũng tùy việc mà được cậu chỉ bảo.
Khởi nghiệp

Lên 19 tuổi, Văn Trung lấy thân phận xá nhân đem theo thân quân, tham gia cứu viện Trì Châu, phá quân đội của chánh quyền Thiên Hoàn (do bọn Từ Thọ Huy lập ra), kiêu dũng trùm chư tướng. Văn Trung riêng đánh Thanh Dương, Thạch Đại, Thái Bình, Tinh Đức, đều hạ được. Sau đó Văn Trung đánh bại Viện phán A Lỗ Hôi của nhà Nguyên ở Vạn Niên nhai, rồi đánh bại quân người Miêu ở Vu Tiềm, Xương Hóa. Văn Trung tiến đánh Thuần An, trong đêm tập kích nghĩa quân Hồng Nguyên Soái, hàng phục hơn ngàn người, được thụ chức Trướng tiền Tả phó đô chỉ huy kiêm lĩnh Nguyên soái phủ sự. sau đó Văn Trung hội họp với quân đội của Đặng Dũ, Hồ Đại Hải, chiếm Kiến Đức. Chu Nguyên Chương lấy Kiến Đức làm phủ Nghiêm Châu, sai Văn Trung giữ nơi ấy.
Thủ lĩnh người Miêu ủng hộ nhà Nguyên là Dương Hoàn Giả đem vài vạn người các tộc Miêu, Liêu hai đường thủy lục kéo đến, Văn Trung đem binh nhẹ phá được lục quân địch, cắt đầu và tai, thả trôi trên bè. Thủy quân địch trông thấy thì bỏ trốn. Hoàn Giả tiếp tục xâm phạm, Văn Trung cùng Đặng Dũ đánh đuổi ông ta. Sau đó Văn Trung chiếm được Phổ Giang, cấm đốt phá cướp bóc, tỏ rõ ơn tín. Gia đình Trịnh nghĩa môn tránh loạn vào hang núi , Văn Trung mời họ về, đem binh hộ tống, khiến dân chúng cả mừng. Dương Hoàn Giả mất, thủ hạ của ông ta xin hàng, Văn Trung vỗ về họ, thu được hơn 3 vạn người.
Cuối đời

Văn Trung tính độ lượng, thâm trầm, người ta không dò xét được. Khi ra trận, Văn Trung hăng hái xông pha, gặp địch mạnh thì càng tợn. Nhưng Văn Trung cũng rất ưa học tập, thờ người Kim Hoa là Phạm Tổ Cán, Hồ Hàn làm thầy, nên thông hiểu kinh nghĩa, làm thơ ca tỏ được phong thái hào hùng. Ban đầu, Chu Nguyên Chương chiếm phủ Ứng Thiên, lấy cớ quân đội không đủ dùng, tăng thuế ruộng của dân, Văn Trung cầu xin, nên họ được giảm ngạch. Sau khi cởi binh quyền về nhà, Văn Trung nhàn nhã như nhà Nho, khiến Thái Tổ yêu mến và xem trọng. Nhà Văn Trung có nhiều khách, ông nghe theo lời họ: khuyên đế bớt giết chóc; can ngăn việc đế đòi đánh Nhật Bản; còn nói hoạn quan quá nhiều, chẳng phải thiên tử làm trái với lễ giáo hay sao!? . Những lời này trái ý đế, khiến Văn Trung phải chịu khiển trách.
Mùa đông năm thứ 16 (1383), Văn Trung mắc bệnh. Đế đích thân đến thăm, sai Hoài An hầu Hoa Trung coi việc chữa trị. Tháng 3 ÂL năm sau, Văn Trung mất, hưởng thọ 46 tuổi. Đế ngờ Hoa Trung đầu độc ông, biếm tước ông ta, đày gia thuộc đi Kiến Xương vệ; chém tất cả thầy thuốc tham gia chữa trị cùng vợ con họ. Đế đích thân làm văn tế, truy phong Văn Trung làm Kỳ Dương vương, thụy Vũ Tĩnh; phối thờ ở Thái miếu, vẽ tranh ở miếu Công thần.
Gia đình

Mẹ là Chu Phật Nữ (1315 – 1350)   là con gái thứ của Minh Nhân Tổ Chu Thế Trân, chị gái của Minh Thái Tổ. Năm Hồng Vũ đầu tiên (1368), bà được sách làm Hiếu thân công chúa. Năm thứ 3 (1370), bà được truy sách làm Lũng Tây trưởng công chúa. Năm thứ 5 (1372), nhờ Văn Trung có công, bà lại được gia sách làm Tào quốc trưởng công chúa.
Cha là Lý Trinh (1304 – 1379), ban đầu được phong tước Ân thân hầu, Phò mã đô úy. Nhờ Văn Trung có công, Trinh được phong đến Hữu trụ quốc, Tào quốc công. Sau khi Văn Trung mất, Trinh lại được truy phong Lũng Tây vương, thụy là Cung Hiến.
Văn Trung có 3 con trai: Cảnh Long, Tăng Chi, Phương Anh, đều do Minh Thái Tổ ban tên.
Lý Cảnh Long: cố sự được chép phụ vào liệt truyện của cha.
Lý Tăng Chi: ban đầu được thụ làm Huân vệ, cất nhắc đến Tiền quân tả đô đốc.
Lý Phương Anh: được làm đến Trung đô chánh lưu thủ.
Chú thích

^  Nay là huyện cấp thị Minh Quang, địa cấp thị Trừ Châu, tỉnh An Huy Trung Quốc.
^  Nghĩa môn Trịnh thị (义门郑氏) hay Trịnh nghĩa môn (郑义门) là gia tộc nổi tiếng đã đồng cư hợp quần hơn 340 năm, được ca ngợi là “gia đình số một Giang Nam” (江南第一家/Giang Nam đệ nhất gia). Những ghi chép về họ xuất hiện trên Tống sử, Nguyên sử và Minh sử, bắt đầu từ năm Sùng Hòa đầu tiên (1118) nhà Bắc Tống cho đến lần cuối vào năm Thiên Thuận thứ 3 (1459) nhà Minh. Tấm bia ghi 168 điều gia huấn của họ Trịnh: “Trịnh thị quy phạm bi” là biểu tượng của văn hóa gia đình truyền thống của Trung Quốc. Vị trí nhà cũ của họ Trịnh nay là trấn Trịnh Trạch, huyện Phổ Quang, địa cấp thị Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang.
^  Minh sử, tlđd chép nguyên văn: “cập ngôn hoạn giả quá thịnh, phi thiên tử bất cận hình nhân chi nghĩa”. Nhan Sư Cổ chú giải Hán thư, Nịnh hạnh truyện rằng: “Lễ, hình nhân bất tại quân trắc.” (tạm dịch: Theo kinh Lễ, kẻ chịu hình phạt không được ở bên nhà vua.)
^  Húy và năm sinh đều dựa theo Hoa Nhân Đức, tlđd.
Raphaël Varane

Raphaël Xavier Varane (sinh ngày 25 tháng 4 năm 1993) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Pháp từng thi đấu ở vị trí trung vệ. Nổi tiếng nhờ lối chơi giàu thể lực, khả năng tắc bóng và không chiến tốt, anh được đánh giá là một trong những trung vệ xuất sắc nhất thế giới trong thế hệ của mình.
Varane trước đây chơi cho câu lạc bộ Pháp Lens và trước mùa giải 2010–11, bắt đầu tập luyện với đội chuyên nghiệp và vào sân từ băng ghế dự bị trong một số trận đấu ở Ligue 1. Varane ra mắt chuyên nghiệp vào năm 2010 ở tuổi 17, và sau một mùa giải thi đấu chuyên nghiệp, anh gia nhập Real Madrid. Ở đó, trong suốt 10 mùa giải từ 2011 đến 2021, anh đã giành được 18 danh hiệu, trong đó có ba cúp La Liga, một cúp Copa del Rey, bốn cúp UEFA Champions League và bốn cúp FIFA Club World Cup. Năm 2021, anh chia tay Real Madrid để ký hợp đồng với Manchester United. Ba năm sau, anh gia nhập Como nhưng sau đó phải giải nghệ sớm vì chấn thương ngay ở đầu mùa giải.
Varane đại diện cho đội tuyển Pháp ở các cấp độ U-18, U-20 và U-21, trước khi ra mắt đội tuyển quốc gia cấp chuyên nghiệp vào tháng 3 năm 2013. Anh là một thành viên của đội tuyển Pháp tham dự FIFA World Cup vào năm 2014, khi anh được đề cử cho giải Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất, vào năm 2018, khi anh thi đấu toàn bộ các trận đấu để giúp cho Pháp giành cúp vô địch và vào năm 2022, khi Pháp kết thúc giải đấu với vị trí á quân. Bên cạnh đó, anh còn tham dự UEFA Euro 2020 và là thành viên của đội tuyển lên ngôi vô địch UEFA Nations League 2021.
Sự nghiệp câu lạc bộ > Sự nghiệp ban đầu

Varane sinh ra ở thành phố Lille thuộc vùng Nord-Pas-de-Calais. Anh có nguồn gốc từ Martiniquais thông qua cha anh, Gaston, người gốc Le Morne-Rouge, trong khi mẹ anh, Annie, được lớn lên ở Saint-Amand-les-Eaux. Varane bắt đầu sự nghiệp bóng đá của mình ở quận Lille, chơi cho câu lạc bộ địa phương AS Hellemmes khi mới 7 tuổi. Sau hai năm ở câu lạc bộ, vào tháng 7 năm 2002, anh gia nhập câu lạc bộ chuyên nghiệp RC Lens, bất chấp sự quan tâm của các đối thủ Derby du Nord và câu lạc bộ quê hương Lille OSC. Tương tự như sự phát triển của những tài sản được đánh giá cao trước đây của câu lạc bộ như Gaël Kakuta và Timothée Kolodziejczak, Varane đã dành thời gian tại Center de Préformation de Football ở Liévin gần đó, một trung tâm đào tạo dành riêng cho các cầu thủ lớn lên ở vùng Nord-Pas-de-Calais. Anh ấy đã dành hai năm ở trung tâm để tập luyện ở đó vào các ngày trong tuần và chơi với Lens vào cuối tuần.[cần dẫn nguồn]
Sau khi trở lại toàn thời gian cho Lens, Varane nhanh chóng thăng hạng trong đội trẻ của câu lạc bộ. Trong mùa giải 2008–09, cùng với các đồng đội Thorgan Hazard và Geoffrey Kondogbia, anh đã chơi cho đội U16 tuổi của câu lạc bộ đã giành chức vô địch Championnat National des 16 ans. Trong mùa giải tiếp theo, Varane được đôn lên đội U19 của câu lạc bộ, mặc dù ít hơn hai tuổi so với một số đồng đội của anh. Trước mùa giải 2010–11, Varane ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên. Sau đó, anh được chuyển lên đội dự bị của câu lạc bộ ở giải nghiệp dư Championnat de France. Varane đã có trận ra mắt nghiệp dư trong trận đấu mở màn giải đấu của câu lạc bộ trong chiến thắng 2–0 trước Drancy. Anh xuất hiện trong đội hình xuất phát trong chín trận đấu tiếp theo của câu lạc bộ và chỉ thua một trong số đó.[cần dẫn nguồn]
Sự nghiệp câu lạc bộ > Lens

Vào cuối tháng 10 của chiến dịch, Varane được huấn luyện viên Jean-Guy Wallemme gọi vào đội một để tập luyện trước trận đấu của câu lạc bộ với Montpellier vào ngày 6 tháng 11. Anh đã tập luyện với đội trong cả tuần và do chấn thương của trung vệ Alaeddine Yahia, Varane, đáng ngạc nhiên, được điền tên vào đội hình xuất phát. Trong trận đấu, anh đã chơi trọn vẹn 90 phút trong chiến thắng 2–0. Chiến thắng chỉ là trận giữ sạch lưới thứ ba của câu lạc bộ trong mùa giải. Varane được các đồng đội khen ngợi, đáng chú ý nhất là đội trưởng Adil Hermach, đối tác phòng ngự Éric Chelle, và tiền đạo David Pollet, cũng như truyền thông địa phương và huấn luyện viên Wallemme. Ở hai trận đấu tiếp theo, Varane cùng với một số cầu thủ trẻ khác ngồi dự bị trong trận Lens chạm trán với hai đội bóng khó chơi là Marseille và Lyon. Anh trở lại đội hình xuất phát vào ngày 30 tháng 11 trong trận thua 4–1 trước Brest. Bất chấp việc Wallemme bị sa thải sau trận đấu với Brest, Varane vẫn xuất phát ngay từ đầu trong đội hình dưới sự dẫn dắt của tân huấn luyện viên László Bölöni. Vào tháng 12, khi cả Chelle và Yahia đều trở lại thi đấu, Varane được xếp đá tiền vệ phòng ngự trong trận đấu với Bordeaux. Trong trận đấu, anh hoạt động như một trung vệ thứ ba linh hoạt và thực hiện một pha cản phá ở phút 84 sau một cú sút cự ly gần của Yoan Gouffran để bảo toàn tỷ số 2-1. Tuy nhiên, ở những phút cuối cùng của trận đấu, Bordeaux ghi bàn gỡ hòa với tỷ số 2–2.
Vào đầu năm 2011, Varane là chủ đề của những đồn đoán chuyển nhượng liên kết anh với một số câu lạc bộ. Trong một nỗ lực để dập tắt sự quan tâm, vào ngày 3 tháng 2 năm 2011, anh đã ký gia hạn hợp đồng hai năm với Lens cho đến năm 2015. Vào ngày 8 tháng 5, Varane ghi bàn thắng chuyên nghiệp đầu tiên trong trận hòa 1-1 với Caen. Trong trận đấu tiếp theo của đội với Monaco, anh đã ghi bàn thắng gỡ hòa trong một trận hòa 1-1 khác. Bất chấp bàn thắng, sự bế tắc khiến Lens phải xuống hạng trở lại Ligue 2 sau hai mùa giải ở hạng đấu cao nhất. Vào ngày 21 tháng 5, Varane đeo băng đội trưởng Lens trong trận thua 0-0 trước Arles-Avignon.