stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Virginia (lớp tàu ngầm)
Tiềm năng xuất khẩu

Ngày 16 tháng 9 năm 2021, Thủ tướng Australia Scott Morrison  ra tuyên bố Australia đã huỷ bỏ hợp đồng với Pháp về việc đặt mua 12 tàu ngầm diesel-điện thuộc lớp Attack được phát triển dựa trên tàu ngầm lớp Barracuda của Hải quân Pháp dự kiến thay thế cho các tàu ngầm diesel điện lớp Collin của Hải quân nước này. Cũng vào ngày này, hiệp ước phòng thủ ba bên AUKUS giữa Australia, Vương quốc Anh và Mỹ đã được hình thành. Dựa theo các điều khoản của hiệp ước, Mỹ sẽ chia sẻ công nghệ động lực hạt nhân với Australia giống như Mỹ đã từng chia sẻ công nghệ hạt nhân với Anh, đồng thời Anh cũng sẽ chia sẻ công nghệ tương tự. Hải quân Hoàng gia Australia sẽ mua ít nhất là tám tàu ngầm năng lượng hạt nhân với vũ khí thông thường, được đóng tại Australia với thiết kế cơ bản và công nghệ cốt lõi sẽ được quyết định dựa trên Dự án nghiên cứu kéo dài 18 tháng. Ngày 22 tháng 11 năm 2021, Australia, Vương quốc Anh cùng Mỹ đã ký kết Hiệp ước Exchange of Naval Nuclear Propulsion Information Agreement (ENNPIA) với cam kết chia sẻ công nghệ đẩy hạt nhân.
Tháng 3 năm 2023, AUKUS đưa ra thông báo dựa theo sự phê chuẩn của Quốc hội Mỹ, Hoa Kỳ sẽ bán cho Australia ba chiếc tàu ngầm lớp Virginia, với điều khoản bổ sung mua thêm  hai chiếc nữa nếu cần thiết". Những tàu ngầm này sẽ lấp khoảng trống về tác chiến tàu ngầm của Hải quân Úc, sau khi lớp tàu ngầm Collin nghỉ hưu.
Tàu ngầm lớp Virginia đầu tiên sẽ được bàn giao cho Hải quân Hoàng gia Australia vào năm 2033 và đây là tàu ngầm từng thuộc biên chế của Hải quân Mỹ. Tàu ngầm thứ hai sẽ được bàn giao vào năm 2036 và thứ ba vào năm 2039. Tàu ngầm đầu tiên thuộc lớp SSN-AUKUS dành cho Hải quân Úc sẽ được bàn giao vào đầu những năm 2040s và đến năm 2055 sẽ có năm tàu được dự kiến đóng mới. Trong trường hợp tàu ngầm SSN-AUKUS không được khởi đóng đúng thời hạn, Hải quân Úc sẽ được Mỹ chuyển giao thêm hai tàu ngầm lớp Virginia.
Đồ hoạ tàu ngầm tấn công lớp Virginia
USS North Carolina là tàu ngầm cuối cùng thuộc Block I, trong buổi lễ bàn giao. Kính tiềm vọng tiên tiến của nó có thể thấy rõ ràng trong ảnh.
USS John Warner trong buổi lễ bàn giao, ngày 1/8/2015, với module tải trọng Virginia đang mở.
Hệ thống điện của tàu ngầm lớp Virginia
Tàu ngầm Virginia đang được đóng
Dendrophylax lindenii

| Dendrophylax lindenii |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Cực kỳ nguy cấp  (NatureServe)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Dendrophylax
Loài (species): D. lindenii
Danh pháp hai phần
Dendrophylax lindenii (Lindl.) Benth. ex Rolfe 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Aeranthes lindenii (Lindl.) Rchb.f. in W.G.Walpers   Angraecum lindenii Lindl.   Polyrrhiza lindenii (Lindl.) Cogn.   Polyradicion lindenii (Lindl.) Garay  
Dendrophylax lindenii (tên tiếng Việt là Dạ Hương lan) là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Lindl.) Benth. ex Rolfe mô tả khoa học đầu tiên năm 1888. Qua nhiều lần đổi tên, đến nay chính thức sử dụng tên Dendrophylax lindenii. Vì sự hiếm có về mặt số lượng cũng như hình dạng không có lá mà sự tồn tại của loài này được ghi nhận rất muộn. Người ta còn gọi loại lan này là lan ma, do nó khó phát hiện trên thân cây chủ cho đến khi ra hoa màu trắng có mùi rất thơm.
Hiện nay số lượng cá thể Dạ Hương lan trên thế giới ước tính có hơn 3000 cá thể. Loài nằm trong danh sách đe dọa tuyệt chủng và đang rất được quan tâm bảo tồn tại Mỹ.
Tên đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa của loài này gồm:
Aeranthes lindenii (Lindl.) Rchb.f. in W.G.Walpers, Ann. Bot. Syst. 6: 902, 1864.
Angraecum lindenii Lindl., Gard. Chron. 1846(1): 135, 1846.
Polyrrhiza lindenii (Lindl.) Cogn., Symb. Antill. 6: 680, 1910.
Polyradicion lindenii (Lindl.) Garay, J. Arnold Arbor. 50: 467 (1969).
Sinh học

Cũng như các loại phong lan không có lá (leafless epiphyte), Dạ Hương lan thuộc bộ (tribe) Vandae. Cây trong tự nhiên gần như không có lá, rễ mọc ra từ các đốt thân rất ngắn chồng lên nhau, tạo thành một búi rễ bám trên thân cây chủ. Thường chỉ có thể tìm được Hương lan trong các vùng đầm lầy ẩm thấp miền Nam Florida, Cuba, và quần đảo Caribbean.
Để thích nghi với điều kiện môi trường có độ ẩm cao, hàm lượng dinh dưỡng thấp, cường độ ánh sáng thấp. Dạ Hương Lan hạn chế sự phát triển của bộ lá, quang hợp kiểu CAM và dự trữ chất dinh dưỡng ngay tại hệ thống rễ để giảm thiểu chi phí năng lượng cho quá trình vận chuyển rễ-lá. Dạ Hương lan cộng sinh bắt buộc với nấm cộng sinh ở mặt dưới của rễ, nhằm đảm bảo hiệu suất quan hợp của mặt trên.
Về mặt cấu trúc, có thể hình dung Dạ Lan Hương là một thân lan Vanda 0.5m sau khi bỏ hết lá và nén dọc theo trục thân xuống còn một thân ngắn chừng 1–4 cm. Tương tự như Vanda, rễ mọc ra từ các lóng thân rất ngắn này. Rễ có khả năng quang hợp, mặc dù không có khí khẩu nhưng có các tế bào giống khẩu, có thể đóng vào ban ngày và mở ra vào ban đêm để hút CO2.
Nuôi trồng

Trên thế giới hiện nay có một vài người tuyên bố trồng thành công Dạ Hương lan nhưng chưa có một bằng chứng khoa học nào chứng minh hiệu quả của một phương pháp trồng cụ thể. Không loại trừ khả năng những cây Dạ Hương lan này có nguồn gốc tự nhiên.
Các tài liệu tổng hợp và điều kiện sống ngoài tự nhiên cho thấy cây có nhu cầu độ ẩm khá cao, đặc biệt là giai đoạn cây con.
Văn hóa

Trong giới trồng lan tại Mỹ, vì độ "hiếm" và độ "khó" ở mức cao nhất trong số các loài lan, việc trồng thành công Dạ Hương lan cho đến lúc có hoa được thừa nhận là một thành công rất lớn. Việc cấm buôn bán trên thị trường càng làm nóng nhu cầu của người trồng lan. Đặc biệt là sau sự ra đời của 2 tác phẩm lớn là "Kẻ trộm hoa lan" (The Orchid Thief) và bộ phim Adaptation kể về niềm cuộc đời thú vị của John Laroche, một thợ săn hoa lan hiện đại.
Chú thích

↑  NatureServe (1 tháng 12 năm 2023). “Dendrophylax lindenii”. NatureServe Network Biodiversity Location Data accessed through NatureServe Explorer. Arlington, Virginia: NatureServe. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2023.
↑  “Kew World Checklist of Selected Plant Families”. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2015.
↑  B. S. Carlsward, W. M. Whitten & N. H. Williams (2003). “Molecular phylogenetics of neotropical leafless Angraecinae (Orchidaceae): reevaluation of generic concepts” (PDF). International Journal of Plant Sciences. 164 (1): 43–51. doi:10.1086/344757.
↑  The Plant List (2010). “Dendrophylax lindenii”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
↑  “Dendrophylax lindenii”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014.
↑  “Exodermis structure controls fungal invasion in the leafless epiphytic orchid Dendrophylax lindenii (Lindl.) Benth. ex Rolfe”. Truy cập 1 tháng 5 năm 2015.
↑  “Bản sao đã lưu trữ” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 19 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014.
↑  “The Orchid Thief”. Goodreads. Truy cập 1 tháng 5 năm 2015.
Cà phê mít

| Coffea liberica |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Asterids
Bộ (ordo): Gentianales
Họ (familia): Rubiaceae
Tông (tribus): Coffeeae
Chi (genus): Coffea
Loài (species): C. liberica
Danh pháp hai phần
Coffea liberica Hiern 
Danh pháp đồng nghĩa
 Coffea dewevrei De Wild. & T.Durand  Coffea dybowskii Pierre ex De Wild.  Coffea excelsa A.Chev. 
Cà phê mít hay cà phê Liberia (danh pháp hai phần: Coffea liberica, đồng nghĩa Coffea excelsa) thuộc họ Thiến thảo.
Đặc điểm phân biệt

Cây cao 2m -5m. Thân, lá và quả đều to, khác biệt hẳn cà phê vối. Do lá to, xanh đậm nhìn xa như cây mít nên gọi là cà phê mít. Cây chịu hạn tốt, ít cần nước tưới nên thường trồng quảng canh. Tuy nhiên do năng suất kém, có vị chua nên không được ưa chuộng và phát triển diện tích.
Ở Việt Nam

Tại Việt Nam cây trồng chủ yếu ở các tỉnh như Nghệ An, Quảng Trị, Gia Lai, Kon Tum là những tỉnh có điều kiện phù hợp cho phát triển cây công nghiệp nhưng không hoàn toàn thuận lợi cho cà phê phát triển. Đây cũng chính là lý do Đắk Lắk và nhất là Buôn Ma Thuột vốn được xem là thủ phủ cà phê nhưng lại có rất ít diện tích trồng loại cà phê này.
Ở Tây nguyên, Cà phê mít thường nở hoa và thu hoạch muộn hơn các loài cà phê khác do đặc điểm là nở hoa nhờ nước mưa, quả thường thu hoạch vào tháng 12 âm lịch, sau khi các loài cà phê khác đã thu hoạch xong. Sản lượng của cà phê mít không lớn, hạt nhân to, thon dài trắng. Cây thường được trồng thuần loài hay làm đai rừng chắn gió cho các lô cà phê vối, thường trồng thành hàng với khoảng cách 5-7m một cây.
Do đặc tính chịu hạn và có sức chống chọi với sâu bệnh cao nên hiện cà phê mít được dùng làm gốc ghép cho các loại cà phê khác rất được các nhà vườn ưa chuộng.
Hạt cà phê mít thường được trộn vào với cà phê vối, cà phê chè khi rang xay để tạo hương vị.
Cà phê mít thường hợp với gu của người châu Âu, các loại cà phê hòa tan theo gu châu Âu thường có tỉ lệ cà phê mít nhiều nên thường có vị chua đặc trưng[cần dẫn nguồn].
Chú thích

↑  Davis, AP; Govaert R; Bridson DM; Stoffelen P (tháng 12 năm 2006). “An annotated taxonomic conspectus of the genus Coffea (Rubiaceae)”. Botanical Journal of the Linnean Society. 152 (4): 465–512. doi:10.1111/j.1095-8339.2006.00584.x.
↑  Theo Danh lục các loài thực vật Việt Nam. Tập II (Nguyễn Tiến Bân (chủ biên), 2003), Coffea liberica Hiern, 1876 là danh pháp của cà phê giâu gia/cà phê liber còn Coffea excelsa A. Chev, 1903 hay Coffea dewevrei Wildem & Th. Dur. var. excelsa (A. Chev.) A. Chev. sec. Phamh, 1993 là cà phê mít/cà phê sari. Sách này cũng chú thích: theo Plant Resourse of South-East Asia (PROSEA), Vol.16 (2000) thì Coffea liberica và Coffea excelsa là các danh pháp đồng nghĩa.
↑  Các giống cà phê hiện đang trồng nhiều ở nước ta?[liên kết hỏng]
Hoa của cây cà phê mít
Linas Mėgelaitis

Cầu thủ bóng đá Litva (sinh 1998)Bản mẫu:SHORTDESC:Cầu thủ bóng đá Litva (sinh 1998)
| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Ngày sinh:  9 tháng 9, 1998 (26 tuổi)
Nơi sinh:  Šilutė, Litva
Chiều cao:  1,78 m
Vị trí:  Tiền vệ
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Rimini
Số áo:  23
Sự nghiệp cầu thủ trẻ
Năm:  Đội
2011–2012:  Panevėžys
2012–2014:  Šiauliai
2014–2015:  Stumbras
2015:  Pro Vercelli
2016–2017:  → Latina (mượn)
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2015–2018 |  Švyturys Marijampolė |   |   |
| 2016–2017 |  → Latina (mượn) |  1 |  (0) |
| 2017–2018 |  → Lecce (mượn) |  6 |  (0) |
| 2018–2019 |  Lecce |  0 |  (0) |
| 2019 |  → Sicula Leonzio (mượn) |  12 |  (0) |
| 2019–2020 |  Sicula Leonzio |  13 |  (0) |
| 2020–2021 |  Gubbio |  29 |  (0) |
| 2021–2023 |  Viterbese |  62 |  (2) |
| 2023– |  Rimini |  59 |  (0) |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia‡
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 2013–2014 |  U-17 Litva |  4 |  (1) |
| 2015–2016 |  U-18 Litva |  9 |  (0) |
| 2015–2016 |  U-19 Litva |  10 |  (0) |
| 2017–2020 |  U-21 Litva |  16 |  (1) |
| 2020– |  Litva |  11 |  (1) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 2025 ‡ Số trận ra sân và số bàn thắng ở đội tuyển quốc gia, chính xác tính đến 12 tháng 7 năm 2022
Linas Mėgelaitis (sinh ngày 9 tháng 9 năm 1998) là một cầu thủ bóng đá người Litva hiện đang thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Rimini tại Serie C bảng B.
Sự nghiệp thi đấu

Mėgelaitis bắt đầu sự nghiệp thi đấu tại câu lạc bộ FK Panevėžys, sau đó liên tiếp chuyển tới FK Šiauliai và FC Stumbras trong vài năm. Mėgelaitis gia nhập Latina sau một thời gian ngắn thi đấu cho Pro Vercelli. Mėgelaitis ra mắt cho Latina trong trận thua 2–1 trước Avellino tại Serie B vào ngày 18 tháng 5 năm 2017.
Ngày 2 tháng 9 năm 2019, anh quay trở lại Sicula Leonzio sau khi thi đấu theo dạng cho mượn ở mùa giải trước.
Ngày 8 tháng 1 năm 2020, anh gia nhập Gubbio tại Serie C đến hết mùa giải 2019–20.
Ngày 29 tháng 7 năm 2021, anh ký hợp đồng 3 năm với Viterbese.
Sự nghiệp thi đấu quốc tế

Anh ta ra mắt quốc tế cho Litva vào ngày 11 tháng 11 năm 2020 trong 1 trận giao hữu gặp Quần đảo Faroe.
Bàn thắng quốc tế

Tỷ số và kết quả liệt kê bàn ​​thắng đầu tiên của Litva, cột điểm cho biết điểm số sau mỗi bàn thắng của Mėgelaitis.
| Thứ tự | Thời gian | Địa điểm | Đối thủ | Ghi bàn | Kết quả | Giải đấu |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 25 tháng 3 năm 2022 | Sân vận động San Marino, Serravalle, San Marino |  San Marino | 2–0 | 2–1 | Giao hữu |
İstanbul Başakşehir F.K.

İstanbul Başakşehir Futbol Kulübü (phát âm tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: [isˈtɑnbuɫ bɑʃɑkʃeˈhiɾ futˈboɫ kulyˈby]) là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ có trụ sở ở quận Başakşehir của Istanbul. Câu lạc bộ được biết đến với tên gọi İstanbul Başakşehir hoặc, vì lý do tài trợ, Medipol Başakşehir (phát âm tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: [mediˈpoɫ bɑʃɑkʃeˈhiɾ]). Câu lạc bộ được thành lập vào năm 1990 với tên gọi İstanbul Büyükşehir Belediyespor. Họ có lần đầu tiên lên chơi ở hạng đấu cao nhất của bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ vào mùa giải 2007–08. Họ chơi các trận đấu sân nhà của họ tại sân vận động Fatih Terim ở Istanbul.
Câu lạc bộ là một trong năm đội bóng Süper Lig có trụ sở ở Istanbul, cùng với Fenerbahçe, Galatasaray, Beşiktaş và Kasımpaşa. Ở mùa giải 2016–17, họ tham dự Süper Lig, Turkish Cup và UEFA Europa League. Ở mùa giải 2017–18, họ đã đi đến vòng play-off của vòng loại UEFA Champions League.
Danh hiệu > Giải quốc nội

Süper Lig
Vô địch (1): 2019–20
Á quân: 2016–17, 2018–19
1. Lig
Vô địch (1): 2013–14
2. Lig
Vô địch (1): 1992–93, 1996–97
Danh hiệu > Cúp

Turkish Cup
Á quân: 2010–11, 2016–17
Turkish Super Cup
Á quân: 2020
Marcelo Ríos

Tên người này tuân theo phong tục tên gọi Tây Ban Nha; họ thứ nhất hay họ cha là và họ thứ hai hay họ mẹ là .
Marcelo Andrés Ríos Mayorga (phát âm tiếng Tây Ban Nha: [maɾˈselo ˈri.os]; sinh ngày 26 tháng 12 năm 1975) là cựu tay vợt số 1 thế giới đến từ Chile. Có biệt danh El Chino ("Người Trung Quốc") và El zurdo de Vitacura ("Tay vợt tay trái đến từ Vitacura"), anh trở thành tay vợt người Mỹ Latinh đầu tiên đạt được vị trí cao nhất trong bảng xếp hạng đơn của Hiệp hội quần vợt chuyên nghiệp (ATP) năm 1998. Anh giữ thứ hạng số 1 thế giới trong sáu tuần. Anh cũng giữ thứ hạng cao nhất trong cả bảng xếp hạng chính thức lẫn bảng xếp hạng trẻ. Ríos là tay vợt đầu tiên giành chiến thắng ở cả ba giải đấu Masters Series sân đất nện (Monte Carlo, Rome và Hamburg) kể từ khi bắt đầu vào năm 1990. Anh cũng là tay vợt nam thứ ba trong lịch sử (sau Michael Chang và Pete Sampras) hoàn thành Sunshine Double (chiến thắng Indian Wells và Miami Masters trong một năm), điều mà anh đã đạt được vào năm 1998. Mặc dù giành được năm danh hiệu Masters, anh là tay vợt nam duy nhất trong kỷ nguyên mở đã trở thành số 1 thế giới mà không giành được bất cứ danh hiệu Grand Slam đơn nam nào. Ríos đã lọt vào trận chung kết Úc mở rộng năm 1998, thua Petr Korda trong cả ba sét.
Ríos đã nghỉ hưu sớm vào tháng 7 năm 2004, sau khi bị chấn thương lưng. Anh đã chơi giải đấu cấp ATP Tour cuối cùng của mình trong khi mới chỉ 27 tuổi tại Pháp mở rộng 2003.
Mohanpur

| Mohanpur |
| --- | --- |
Mohanpur
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Uttar Pradesh
Độ cao: 164 m (538 ft)
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 5.299
Múi giờ: UTC+05:30
Mohanpur là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Etah thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Địa lý

Mohanpur có vị trí 28°16′B 80°15′Đ﻿ / ﻿28,27°B 80,25°Đ﻿ / 28.27; 80.25 Nó có độ cao trung bình là 164 mét (538 feet).
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mohanpur có dân số 5299 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Mohanpur có tỷ lệ 48% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 57%, và tỷ lệ cho phái nữ là 37%. Tại Mohanpur, 20% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Quỳnh Sơn, Quỳnh Lưu

Quỳnh Sơn là một xã của huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Xã được thành lập theo Nghị quyết số 1243 /NQ-UBTVQH15 ngày 24/10/2024 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Xã Quỳnh Sơn được thành lập trên cơ sở sát nhập 02 xã Quỳnh Hoa và Quỳnh Mỹ. Sau khi thành lập xã Quỳnh Sơn có diện tích tự nhiên là 16,10 km2 (đạt 53,67% so với tiêu chuẩn), quy mô dân số 10.987 người (đạt 137,34 % so với tiêu chuẩn). Để hệ thống chính trị của xã Quỳnh Sơn mới đi vào hoạt động và căn cứ vào Đề án thành lập tổ chức Đảng và phương án nhân sự của đơn vị hành chính cấp xã, quyết định sáp nhập Đảng bộ xã Quỳnh Mỹ, Đảng bộ xã Quỳnh Hoa thành Đảng bộ xã Quỳnh Sơn. Nơi đặt trụ sở làm việc của xã Quỳnh Sơn: tại xã Quỳnh Hoa cũ.
Chú thích

↑  Tổng cục Thống kê
↑  https://quynhluu.nghean.gov.vn/tin-tuc-su-kien/le-cong-bo-thanh-lap-don-vi-hanh-chinh-dang-bo-xa-quynh-son-va-quyet-dinh-ve-cong-tac-can-bo-707981#:~:text=X%C3%A3%20Qu%E1%BB%B3nh%20S%C6%A1n%20%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c%20th%C3%A0nh,%25%20so%20v%E1%BB%9Bi%20ti%C3%AAu%20chu%E1%BA%A9n).
Dmitry Dmitrievich Shostakovich

| Dmitry Dmitrievich Shostakovich  Дми́трий Дми́триевич Шостако́вич |
| --- | --- |
Shostakovich năm 1950
Sinh: Dmitry Dmitrievich Shostakovich 25 tháng 9 [lịch cũ 12 tháng 9] năm 1906 Saint Petersburg, Đế quốc Nga
Mất: 9 tháng 8 năm 1975(1975-08-09) (68 tuổi) Moskva, Liên Xô
Nguyên nhân mất: Ung thư phổi
Nghề nghiệp: Nhà soạn nhạc Nghệ sĩ dương cầm

Dmitri Dmitrievich Shostakovich (tiếng Nga: Дми́трий Дми́триевич Шостако́вич, chuyển tự: Dmitriy Dmitrievich Shostakovich, tiếng Nga: [ˈdmʲitrʲɪj ˈdmʲitrʲɪjɪvʲɪtɕ ʂəstɐˈkovʲɪtɕ] Tập tin:Ru-Dmitri Dmitrievich Shostakovich.ogg; 25 tháng 9 [lịch cũ 12 tháng 9] năm 1906 –  9 tháng 8 năm 1975; phiên âm: Sô-xta-cô-vích) là một nhà soạn nhạc và nghệ sĩ dương cầm người Nga thời Liên Xô. Ông được coi là một trong những nhà soạn nhạc nổi tiếng nhất của thế kỷ 20, sở hữu ngôn ngữ hòa âm độc đáo và một tầm quan trọng lịch sử nhờ mối quan hệ của ông với chế độ Stalin.
Shostakovich thành danh tại Liên Xô dưới sự bảo trợ của Leon Trotsky, nguyên soái Mikhail Tukhachevsky, nhưng lại có một mối quan hệ phức tạp và khó khăn với bộ máy chính trị thời Stalin sau đó. Tuy nhiên, ông cũng nhận được nhiều vinh dự và giải thưởng đến từ Liên bang và được phục vụ trong Xô viết Tối cao Nga và Xô viết Tối cao Liên Xô. Bất chấp những tranh cãi chính thức, tác phẩm của ông vẫn được phổ biến và đón nhận.
Là một nhà soạn nhạc đa phong cách, Shostakovich phát triển một phong cách giọng điệu lai trộn, kết hợp nhiều kỹ thuật âm nhạc khác nhau vào trong các tác phẩm của mình. Âm nhạc của ông được đặc trưng bởi sự tương phản sắc nét, các vài yếu tố dị thường và điệu thức không đồng nhất. Nhà soạn nhạc cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ phong cách Tân Cổ điển đi tiên phong bởi Igor Stravinsky, và (đặc biệt là trong các bản giao hưởng của ông) Hậu Lãng mạn của Gustav Mahler.
Các tác phẩm viết cho dàn nhạc của Shostakovich gồm có 15 bản giao hưởng và sáu bản concerto. Các tác phẩm giao hưởng của ông thường là phức tạp và đòi hỏi phải có dàn nhạc đồ sộ. Tác phẩm viết cho nhạc thính phòng bao gồm 15 tứ tấu đàn dây (string quartet), một ngũ tấu piano (piano quintet), hai tiểu phẩm bát tấu dàn dây (string octet), và hai bản Tam tấu piano. Đối với đàn piano, ông sáng tác được hai bản sonata độc tấu, một vài bộ prelude vào giai đoạn sớm, và một bộ "24 Preludes and Fuges" vào giai đoạn sau. Các tác phẩm khác của ông bao gồm ba vở opera, một số vở ballet, một vài chùm bài hát (song cycles) và không thể không nhắc đến, một khối lượng nhạc phim tuơng đối đồ sộ. Trong số các nhạc phim, nổi tiếng nhất phải nói đến The Second Waltz, Op. 99, nhạc của bộ phim "Phi đội tiên phong" (The First Echelon) và bộ nhạc phim cho phim "Ruồi trâu" (The Gadfly).
Tiểu sử > Những năm đầu đời

Sinh tại số 2 đường Podolskaya tại Saint Petersburg, Nga, Shostakovich là con thứ hai trong ba đứa con của Dmitri Boleslavovich Shostakovich và Sofia Vasilievna Kokoulina. Ông nội của Shostakovich (tên thật là Bolesław Szostakowicz) là người Ba Lan gốc Công giáo La Mã (nguồn gốc gia đình của ông là tại khu vực Vileyka ở Belarus), nhưng tổ tiên của ông lại đến từ Siberia. Ông nội của ông, Boleslaw Szostakowicz, một nhà cách mạng Ba Lan trong cuộc nổi dậy tháng giêng năm 1863-1864, đến từ thủ đô Vilnius của Litva đã bị đày đến Narim (gần Tomsk) năm 1866 trong các cuộc đàn áp diễn ra sau vụ Dmitri Karakozov ám sát không thành Sa hoàng Alexander II. Khi hết kì hạn lưu vong, Boleslaw Szostakowicz quyết định ở lại ngay tại Siberia. Sau này, ông đã trở thành một chủ ngân hàng giàu có tại Irkutsk và tạo nên một gia đình lớn. Con trai ông, Dmitri Boleslavovich Shostakovich, chính là cha nhà soạn nhạc, ra đời trong những năm sống lưu vong ở Narim - 1875, được học toán và vật lý tại Đại học Saint Petersburg, tốt nghiệp năm 1899. Sau khi tốt nghiệp, Dmitriy Boleslavovich đã trở thành một kỹ sư cấp dưới của Dmitri Mendeleev tại Cục đo lường ở Saint Petersburg. Năm 1903, ông kết hôn Sofia Vasilievna Kokoulina, một người gốc Siberia khác tới thủ đô  Sofia là một trong sáu đứa con của Vasiliy Yakovlevich Kokoulin, là một người Siberia Nga bản địa.
Dmitri Dmitrievich Shostakovich, đã cho thấy tài năng âm nhạc đáng chú ý sau khi ông bắt đầu học piano với mẹ vào năm lên chín. Rất nhiều lần, ông đã thể hiện được khả năng đặc biệt khi có thể ghi nhớ những gì mẹ mình đã từng chơi trong bài học trước; có một lần, ông bị "bắt quả tang" khi đang chơi bản nhạc hôm trước mà lại giả vờ như đang thị tấu bản nhạc trước mặt. Năm 1918, ông viết một khúc tang lễ để tưởng niệm hai nhà lãnh đạo đảng Kadet, bị thủy thủ Bolshevik sát hại.
Năm 1919, khi mới 13 tuổi, ông được nhận vào Nhạc viện Petrograd, ông được nhà soạn nhạc Alexander Glazunov dìu dắt và động viên. Shostakovich được học piano của thầy Leonid Nikolayev và trước đó là một năm học trong lớp Elena Rozanova, học sáng tác từ thầy Maximilian Steinberg, và học đối âm và fugue (tẩu pháp) của thầy Nikolay Sokolov, người mà sau này trở thành bạn của ông. Shostakovich cũng tham gia vào các lớp học lịch sử âm nhạc của thầy Alexander Ossovsky. Steinberg đã cố gắng hướng dẫn cho Shostakovich sáng tác theo đường lối của các nhà soạn nhạc vĩ đại người Nga, nhưng chỉ nhận về sự thất vọng khi thấy ông chỉ hoài phí tài năng của mình khi lại đi bắt chước Igor Stravinsky và Sergei Prokofiev. Một cản trở nữa cho Shostakovich là ông không có nhiều nhiệt tình với chính trị: ông bị đánh trượt trong kỳ thi phương pháp luận Marx vào năm 1926. Thành tựu âm nhạc đầu tiên của ông là Bản giao hưởng số Một (công diễn năm 1926), được viết như là bài tốt nghiệp của ông ở tuổi mười chín.