stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Hồ Nguyên Trừng
Đóng góp

Khi sống cuộc đời lưu vong ở Trung Quốc, Hồ Nguyên Trừng đã soạn ra cuốn Nam Ông mộng lục (Chép lại những giấc mộng của Nam Ông) gồm 31 thiên, nhưng hiện chỉ còn 28 thiên. Đây là tập hồi ký chữ Hán đầu tiên và là tác phẩm đầu tiên mở đường cho khuynh hướng viết về "người thực, việc thực" trong văn xuôi tự sự Việt Nam.
Bên cạnh đó, ông còn là nhà kỹ thuật quân sự tài ba. Theo sử liệu, khi còn ở trong nước, do nhu cầu quân sự, ông đã sáng chế và chỉ đạo chế tác súng thần cơ (hỏa thương cải tiến) và thuyền cổ lâu (thuyền chiến lớn có hai tầng) Cho nên sau này ông được vua Minh thu dụng để lo việc chế tạo súng.
Ngoài ra, ông còn là người lo việc đắp những con đê lớn, đào một số kênh và vét lại một số con sông nhằm phục vụ các hoạt động về giao thông, thủy lợi và quân sự. Đặc biệt, những công trình kiến trúc ở thời nhà Hồ, chẳng hạn như thành Tây Đô đồ sộ,... đều do ông chỉ huy xây dựng.
Tên Hồ Nguyên Trừng đã được đặt cho một con đường ở thị trấn Phong Điền (tỉnh Thừa Thiên Huế) và ở hai quận Hải Châu, Cẩm Lệ (thành phố Đà Nẵng).
Chú thích

1 2  “Entry”. Truy cập 6 tháng 6 năm 2023.
1 2 3  “Hồ Nguyên Trừng (Ông tổ của nghề đúc súng thần công Việt Nam), http://kyluc.vn”. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 26 tháng 4 năm 2013. Liên kết ngoài trong |title= (trợ giúp)
↑  Chép theo Từ điển văn học (bộ mới), tr. 638.
↑  Nguyên văn: 澄太父之外祖曰阮公
↑  Ngô Sĩ Liên 1993, tr. 288.
↑  Ngô Sĩ Liên 1993, tr. 295.
1 2  Ngô Sĩ Liên 1993, tr. 296.
↑  Cứ theo 《Quốc các》 (國榷) của người Minh: 說胡元澄被俘時，其稱號是「偽衞王」，見卷十四，成祖永樂五年九月乙卯條，北京中華書局版，995頁。
↑  Nguyên văn: 推誠守正翊贊弘化功臣、雲屯鎮兼歸化鎮嘉興等鎮諸軍事節度大使、洮江管內觀察處置等使、使持節雲屯歸化嘉興等鎮諸軍事、領東路天長府路大都督府、特進、開府儀同三司、入內檢校、左相國、平章軍國事、賜金魚袋、上柱國、衛國大王
↑  《明實錄‧太宗文皇帝實錄》卷七十一
1 2 3  Ngô Sĩ Liên 1993, tr. 303-305.
↑  Quốc sử quán triều Nguyễn 1998, tr. 333-334.
↑  Ngô Sĩ Liên 1993, tr. 307.
1 2  Quốc sử quán triều Nguyễn 1998, tr. 335-336.
1 2 3 4  Quốc sử quán triều Nguyễn 1998, tr. 336.
1 2  Ngô Sĩ Liên 1993, tr. 309-310.
↑  Ngô Sĩ Liên 1993, tr. 311.
↑  Geoff Wade, translator, Southeast Asia in the Ming Shi-lu: an open access resource, Singapore: Asia Research Institute and the Singapore E-Press, National University of Singapore, http://epress.nus.edu.sg/msl/reign/yong-le/year-5-month-9-day-5, accessed ngày 23 tháng 1 năm 2017.
↑  Ngô Sĩ Liên 1993, tr. 318.
↑  “Entry”. Truy cập 6 tháng 6 năm 2023.
↑  Chi tiết này căn cứ theo Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam (tr. 277). Thông tin thêm: Lê Quý Ly sở dĩ đổi sang họ Hồ vì tự nhận mình là dòng dõi vua Thuấn. Xem chi tiết ở trang Hồ Quý Ly.
↑  “Công nghệ quân sự Trung Quốc và Đại Việt (phần 2)”. BBC Vietnamese. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2021.
↑  Việc Hồ Nguyên Trừng chế tạo ra súng thần công, chép theo Từ điển lịch sử Việt Nam (tr. 277).
↑  Theo Minh sử tân hiệu (Academia Sinica, Đài Loan, Quyển 111, Biểu 12, Thất Khanh niên biểu, bảng 3418-3419: Công bộ Thượng thư). Suy ra, ông sinh năm 1373 hoặc 1374.Nhiều sách ở Việt Nam đều không ghi hoặc ghi là không rõ năm sinh và năm mất của ông. Riêng phần tước phong cuối cùng, theo GS Nguyễn Huệ Chi thì sau khi ông mất, triều Minh mới cho truy phong hàm Thượng thư bộ Công cho ông (Từ điển văn học, bộ mới, tr. 638).
↑  Theo Minh Hiến Tông thực lục, Quyển 66, tờ 4.A, trang 1329. Trung ương nghiên cứu viện, Đài Loan, xuất bản năm 1985.
↑  Theo Từ điển bách khoa Việt Nam, mục từ "Nam Ông mộng lục" (bản điện tử) và Văn xuôi tự sự Việt Nam thời trung đại (Tập 1, tr. 137).
↑  Sử thần Ngô Sĩ Liên đã mô tả loại thuyền này như sau: "Thuyền đinh sắt này có hiệu là Trung tàu tải lương, Cổ lâu thuyền tải lương, chỉ mượn tiếng chở lương thôi, nhưng bên trên có đường sàn đi lại để tiện việc chiến đấu. Bên dưới thì hai người chèo một mái chèo" (Sách ở mục tham khảo, tr. 209).
↑  Theo Từ điển bách khoa Việt Nam, mục từ "Hồ Nguyên Trừng" và Đại cương lịch sử Việt Nam (Tập 1, tr. 255).
↑  Theo Nguyễn Huệ Chi, Từ điển văn học (bộ mới), tr. 638.
↑  Nghị quyết số 21/NQ-HĐND ngày 10 tháng 12 năm 2012 của Hội đồng nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế, khoá VI, kỳ họp thứ 5 về đặt tên đường thị trấn Phong Điền, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế đợt I.
Sách tham khảo chính

Ngô Sĩ Liên (1993). Đại Việt sử ký toàn thư. Nội các quan bản. Hà Nội: Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội.
Hồ Nguyên Trừng (1999). Nam Ông mộng lục. Nhà Xuất bản Văn học.
Ngô Thì Sĩ (1991). Việt sử tiêu án. Nhà Xuất bản Văn Sử.
Phan Huy Chú (2007). Lịch triều hiến chương loại chí. 1. Nhà Xuất bản Giáo dục.
Phan Huy Chú (2007). Lịch triều hiến chương loại chí. 2. Nhà Xuất bản Giáo dục.
Quốc sử quán triều Nguyễn (1998), Khâm định Việt sử Thông giám cương mục, Hà Nội: Nhà Xuất bản Giáo dục
Trần Trọng Kim (1971), Việt Nam sử lược, Sài Gòn: Trung tâm Học liệu Xuất bản thuộc Bộ Giáo dục
Trần Xuân Sinh (2006), Thuyết Trần, Nhà Xuất bản Hải Phòng
Chapuis, Oscar (1995), A history of Vietnam: from Hong Bang to Tu Duc, Greenwood Publishing Group, ISBN 0-313-29622-7
Khatuniyah, al-Hasakah

| Khatuniyah خاتونية بحرة |
| --- | --- |
—  Village  —
 
KhatuniyahVị trí của Khatuniyah trong Syria
Quốc gia:  Syria
Tỉnh: al-Hasakah
Huyện: al-Hasakah
Xã: al-Hawl
Dân số (2004): 1.218
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Mã địa lý: C4513
Khatuniyah (tiếng Ả Rập: خاتونية بحرة, đã Latinh hoá: Khātūnīyah) là một ngôi làng gần al-Hawl ở phía đông tỉnh al-Hasakah, đông bắc Syria.
Ngôi làng nằm trên một bán đảo nhỏ ở bờ đông bắc của al-Khatuniyah Hồ (tiếng Ả Rập: بحرة الخاتونية, đã Latinh hoá: Baḩrat al Khātūnīyah, tiếng Kurd: Çemê Xatûniyê), gần biên giới với Iraq. Phía tây bắc thị trấn, một con đường chính nối liền thủ phủ tỉnh al-Hasakah, nằm khoảng 40 kilômét (25 mi)   về phía tây, với biên giới Rabia băng qua Iraq.
Về mặt hành chính, ngôi làng thuộc về al-Hawl Nahiya của quận al-Hasakah. Tại cuộc điều tra dân số năm 2004, nó có dân số 1.218.
Lịch sử

Trong Nội chiến Syria, khu vực này đã bị Nhà nước Hồi giáo chiếm giữ. Ngôi làng đã được giải phóng vào ngày 11 tháng 11 năm 2015 bởi Lực lượng Dân chủ Syria trong quá trình tấn công al-Hawl của họ.
Bari (thành phố)

Đối với các định nghĩa khác, xem Bari (định hướng).
| Bari |
| --- | --- |
—  Comune  —
Comune di Bari
 

  Hiệu kỳ Huy hiệu

Vị trí của Bari 
Lỗi Lua trong Mô_đun:Location_map tại dòng 583: Không tìm thấy trang định rõ bản đồ định vị. "Mô đun:Location map/data/Italy Apulia", "Bản mẫu:Bản đồ định vị Italy Apulia", và "Bản mẫu:Location map Italy Apulia" đều không tồn tại.Vị trí của Bari tại Ý
Quốc gia: Ý
Vùng:  Apulia
Tỉnh: Bari (BA)
Chính quyền
 • Thị trưởng: Antonio Decaro (PD)
Diện tích
 • Tổng cộng: 116 km2 (45 mi2)
Độ cao: 5 m (16 ft)
Dân số (31 tháng 12 năm 2019)
 • Tổng cộng: 319.579
 • Mật độ: 2,800/km2 (7,100/mi2)
Tên cư dân: (tiếng Ý)Baresi
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
Mã bưu chính: 70121-70132
Mã điện thoại: 080
Thành phố kết nghĩa: Vladimir
Thánh bảo trợ: Thánh Nicholas
Ngày thánh: December 6
Website: Website chính thức
Bari ([ˈbaːri] listenTập tin:It-Bari.ogg) (phương ngữ Bari: Bare; tiếng Latinh: Barium; tiếng Hy Lạp cổ: Βάριον, Bárion) là thủ phủ của vùng Apulia, nằm kế biển Adriatic, tại Ý. Đây là trung tâm kinh tế quan trọng thứ hai ở đất liền Nam Ý sau Napoli, và là một thành phố cảng và đại học nổi tiếng. Nội ô thành phố có dân số 319.579, rộng hơn 116 kilômét vuông (45 dặm vuông Anh), còn đô thị có 700.000 dân. Vùng đô thị rộng hơn có khoảng 1,3 triệu người.
Bari được tạo nên từ nhiều mảng đô thị khác nhau. Ở mạn bắc là khu phố cổ trên một bán đảo giữa hai hải cảng hiện đại, với Vương cung Thành đường Thánh Nicholas, Thành thờ lớn San Sabino (1035–1171) và lâu đài Hohenstaufen (được xây cho Frederick II). Ở mạn nam là phố Murat (theo tên Joachim Murat), phần lõi hiện đại của thành phố, với một promenade (phố đi bộ cạnh bờ biển) và khu mua sắm lớn (via Sparano và via Argiro).
Meloboris neglecta

| Meloboris neglecta> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Hymenoptera
Họ (familia): Ichneumonidae
Chi (genus): Meloboris
Loài (species): M. neglecta
Danh pháp hai phần
Meloboris neglecta (Habermehl, 1923) 
Meloboris neglecta là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
Paavo Nurmi

Paavo Johannes Nurmi (phát âm tiếng Phần Lan: [ˈpɑːʋo ˈnurmi] Tập tin:Fi-Paavo Nurmi.ogg; 13 tháng 6 năm 1897 – 2 tháng 10 năm 1973) là vận động viên chạy cự ly trung và dài người Phần Lan. Ông được mệnh danh là "Flying Finn - Finn bay" vì ông thống trị đường chạy trong những năm đầu thế kỷ 20. Nurmi thiết lập 22 kỷ lục thế giới chính thức ở các cự ly giữa 1500 mét và 20 km, và đã giành tổng cộng chín huy chương vàng và  ba bạc trong mười hai lần tổ chức Thế vận hội. 
Tại đỉnh cao của mình, Nurmi đã bất bại ở các cự ly từ 800 m trở lên trong 121 lần chạy. Trong suốt sự nghiệp 14 năm của mình, ông vẫn bất bại trong các cuộc thi chạy xuyên quốc gia và 10.000 m.
Tổng kết sự nghiệp (1920–34) > Các mùa giải

| Season | Distances | Starts | Wins | Podiums | DNF |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1920 | 1500 m – 10,000 m | 14 | 13 | 14 | 0 |
| 1921 | 800 m – 10,000 m | 17 | 15 | 16 | 0 |
| 1922 | 800 m – 4 miles | 20 | 20 | 20 | 0 |
| 1923 | 800 m – 5000 m | 23 | 23 | 23 | 0 |
| 1924 | 800 m – 10,000 m | 25 | 25 | 25 | 0 |
| 1925 | 800 m – 10,000 m | 58 | 56 | 57 | 1 |
| 1926 | 1000 m – 10,000 m | 19 | 16 | 19 | 0 |
| 1927 | 1500 m – 5000 m | 12 | 12 | 12 | 0 |
| 1928 | 1500 m – One hour run | 15 | 12 | 15 | 0 |
| 1929 | Mile – 6 miles | 14 | 12 | 14 | 0 |
| 1930 | 1500 m – 20,000 m | 11 | 11 | 11 | 0 |
| 1931 | 2 miles – 7 miles | 16 | 14 | 14 | 2 |
| 1932 | 10,000 m – Marathon | 3 | 2 | 2 | 1 |
| 1933 | 1500 m – 25,000 m | 16 | 13 | 15 | 1 |
| 1934 | 3000 m – 10,000 m | 8 | 8 | 8 | 0 |
Tổng kết sự nghiệp (1920–34) > Events

| Event | Năms | Starts | Wins | Podiums | DNF |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 800 m / 880 yd | 1921–1925 | 8 | 6 | 8 | 0 |
| 1500 m | 1920–1933 | 33 | 30 | 32 | 0 |
| Mile | 1920–1929 | 10 | 9 | 10 | 0 |
| 3000 m | 1920–1934 | 29 | 27 | 29 | 0 |
| 2 miles | 1922–1931 | 23 | 22 | 23 | 0 |
| 5000 m | 1920–1934 | 71 | 67 | 69 | 2 |
| 10,000 m | 1920–1934 | 17 | 17 | 17 | 0 |
| Cross country | 1920–1934 | 23 | 23 | 23 | 0 |
Tổng kết sự nghiệp (1920–34) > Olympics

| Năm | Date | Event | Mark | Kết quả |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1920 | 16 August | 5000 m – heat 3 | 15:33.0 | Q (2nd) |
| 1920 | 17 August | 5000 m – final | 15:00.5 | 2nd |
| 1920 | 19 August | 10,000 m – heat 1 | 33:46.3 | Q (2nd) |
| 1920 | 20 August | 10,000 m – final | 31:45.8 | 1st |
| 1920 | 22 August | Individual cross country | 27:15.0 | 1st |
| 1920 | 22 August | Team cross country | 10 pts | 1st |
| 1924 | 8 July | 5000 m – heat 2 | 15:28.6 | Q (1st) |
| 1924 | 9 July | 1500 m – heat 3 | 4:07.6 | Q (1st) |
| 1924 | 10 July | 1500 m – final | 3:53.6 (OR) | 1st |
| 1924 | 10 July | 5000 m – final | 14:31.2 (OR) | 1st |
| 1924 | 11 July | 3000 m team race – heat 1 | 8:47.8 (1st) | Q (1st) |
| 1924 | 12 July | Individual cross country | 32:54.8 | 1st |
| 1924 | 12 July | Team cross country | 11 pts | 1st |
| 1924 | 13 July | 3000 m team race – final | 8:32.0 (1st) | 1st |
| 1928 | 29 July | 10,000 m | 30:18.8 (OR) | 1st |
| 1928 | 31 July | 5000 m – heat 3 | 15:08.0 | Q (4th) |
| 1928 | 1 August | 3000 m steeplechase – heat 2 | 9:58.8 | Q (1st) |
| 1928 | 3 August | 5000 m – final | 14:40.0 | 2nd |
| 1928 | 4 August | 3000 m steeplechase – final | 9:31.2 | 2nd |
Nurmi vượt qua Wide để giành chiến thắng tại Stockholm
Nurmi bắt đầu chạy tại Berlin
Nurmi returns to the track for the 1952 Olympic ceremonies.
Copparo

| Copparo Copparo |
| --- | --- |

  Hiệu kỳ

Copparo
Quốc gia:  Ý
Tỉnh: Bản mẫu:IT-FE
Thủ phủ: Copparo
Độ cao: 5 m (16 ft)
 • Mật độ: 115/km2 (300/mi2)
Múi giờ: UTC+1, UTC+2
Mã bưu chính: 44034
Mã điện thoại: 0532
Mã ISTAT: 038007
Mã hành chính: C980
Danh xưng: copparesi
Thánh bổn mạng: SS. Pietro e Paolo
Ngày lễ: 29 tháng 6
Website: http://www.comune.copparo.fe.it/
Copparo là một đô thị thuộc tỉnh Ferrara trong vùng Émilie-Romagne nước Ý. Đô thị này có diện tích 157 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2004 là 17.859 người.
Đô thị này có làng trực thuộc: Ambrogio, Brazzolo, Coccanile e Cesta, Fossalta, Gradizza, Sabbioncello San Pietro, Sabbioncello San Vittore, Saletta e Cà Matte, Sant'Apollinare, Tamara, Ponte San Pietro.
Đô thị này có làng giáp các đô thị sau: Berra, Ferrara di Monte Baldo, Formignana, Jolanda di Savoia, Ro.
Biến động dân số

Emilia-Romagna · Các đô thị tại tỉnh Ferrara
| --- | --- |
Argenta · Berra · Bondeno · Cento · Codigoro · Comacchio · Copparo · Ferrara · Formignana · Goro · Jolanda di Savoia · Lagosanto · Masi Torello · Massa Fiscaglia · Mesola · Migliarino · Migliaro · Mirabello · Ostellato · Poggio Renatico · Portomaggiore · Ro · Sant'Agostino · Tresigallo · Vigarano Mainarda · Voghiera
Wojtek (gấu)

| Wojtek the Soldier Bear |
| --- | --- |
Hình ảnh gấu Wojtek vác đạn pháo được dùng làm huy hiệu chính thức của đại đội pháo binh số 22 (sau này được đổi tên thành đại đội vận tải số 22), Quân đoàn II Ba Lan
Sinh: 1942 gần Hamadan,  Iran
Mất: 2 tháng 12 năm 1963(1963-12-02) (21 tuổi) Sở thú Edinburgh, Scotland
Quân chủng:  Quân đội Ba Lan
Năm tại ngũ: 1943 - 1945
Cấp bậc:  Hạ sĩ
Đơn vị: Số hiệu 3522, Đại đội pháo binh số 22, Quân đoàn II Ba Lan
Tham chiến: Chiến tranh thế giới thứ hai Trận Monte Cassino thuộc Chiến dịch Ý 
Tưởng niệm: Quỹ tưởng niệm Wojtek
Website: thesoldierbear.com
Wojtek (1942–1963; phát âm tiếng Ba Lan: [ˈvɔjtɛk]) là tên một con gấu nâu Syria đã được nuôi dưỡng bởi những người lính của đại đội pháo binh số 22 Quân đoàn II Ba Lan. Trong trận Monte Cassino, Wojtek đã tham gia vào việc vận chuyển đạn dược. "Wojtek" là một dạng nói giảm của "Wojciech", một cái tên Slav cổ mà ngày nay vẫn còn phổ biến tại Ba Lan, có nghĩa là "người thích chiến tranh" hoặc "chiến binh vui vẻ".
Tiểu sử

Năm 1942, một cậu bé người địa phương đã tìm thấy một con gấu nhỏ gần Hamadan, Iran, gấu mẹ đã bị bắn chết. Cậu bé bán nó cho trung úy Anatol Tarnowiecki. Tarnowiecki sau đó tặng con gấu cho Irena (Inka) Bokiewicz, một người tị nạn Ba Lan đang băng qua dãy núi Elbrus để trốn khỏi Liên Xô. Khi con gấu trở nên quá lớn, người phụ nữ liền gửi tặng nó cho quân đội Ba Lan.
Khi con gấu chưa đầy 1 tuổi, nó đã gặp vấn đề về khả năng nhai và được cho ăn sữa đặc từ chai vodka rỗng. Sau đó Wojtek được cho nuôi bằng hoa quả, mứt cam, mật ong và siro, và bia, loại đồ uống yêu thích của nó. Nó cũng thích hút và ăn thuốc lá. Wojtek ưa thích đấu vật và được dạy đáp lễ khi được chào. Chú gấu đã khiến cả binh sĩ cũng như người dân thích thú và nhanh chóng trở thành một biểu tượng may mắn không chính thức của tất cả các đơn vị đóng gần đó. Wojtek đã theo đại đội pháo binh số 22 đến Iraq và sau đó là Syria, Palestine và Ai Cập..
Binh nghiệp

Năm 1943, để đưa Wojtek lên tàu vận tải của Anh khi đơn vị vượt biển từ Ai Cập đến Ý tác chiến với sư đoàn 8 của Anh chiến đấu chống Phát xít Ý, quân đội có quy định nghiêm ngặt không cho phép vật nuôi ở khu vực chiến sự. Các chỉ huy đơn vị 22 đã cho phép chú gấu Wojtek nhập ngũ với chức danh binh nhì. Henryk Zacharewicz và Dymitr Szawlugo đảm trách nhiệm vụ chăm sóc chú.
Chính thức là một "người lính" của đại đội, Wojtek sống cùng những binh sĩ khác trong lều hoặc trong một thùng gỗ đặc biệt, được vận chuyển bằng xe tải. Theo nhiều ghi chép, Wojtek đã giúp đồng đội của mình vận chuyển đạn dược trong trận Monte Cassino, chưa từng làm rơi bất kì thùng đạn nào. Nhờ công sức trong trận chiến này, Wojtek đã được thăng lên quân hàm hạ sĩ. Để công nhận vai trò của chú gấu này, cấp chỉ huy đã chấp thuận lấy hình vẽ một con gấu đang vác một vỏ đạn pháo làm huy hiệu chính thức cho đại đội pháo binh số 22 (sau này được đổi tên thành đại đội vận tải số 22).
Vinh danh

Sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, ngày 15 tháng 11 năm 1947, Wojtek xuất ngũ và được chuyển đến sống ở Sở thú Edinburgh, Scotland. Các đồng đội cũ thường đến thăm Wojtek và ném cho nó những điếu thuốc lá. Wojtek chết vào tháng 12 năm 1963 ở tuổi 21. Khi chết, nó nặng gần 230 kg và cao hơn 1,8 m. Người ta đã đúc một bức tượng tại vườn thú để tưởng nhớ lính gấu đặc biệt trong Thế chiến II.
Câu chuyện về Wojtek đã được tái hiện lại trong một phim hoạt hình của Iain Harvey. Dự án "A Bear Named Wojtek" ("Chú gấu tên Wojtek"), đã nhận được sự hỗ trợ thông tin từ phía Ba Lan, nhưng ông vẫn đang tìm kiếm một đối tác Anh, có thể Channel 4 và BBC cũng như các công ty như Netflix. Dự án của ông Harvey được thực hiện với mong muốn sẽ kịp phát hành vào ngày kỷ niệm 75 năm Chiến thắng của quân Đồng minh tại Châu Âu vào ngày 8 tháng 5 năm 2020.
Hình ảnh

Trong Bảo tàng Chiến tranh Hoàng gia
Điêu khắc của David Harding trong Bảo tàng Sikorski
Đài tưởng niệm Wojtek ở Công viên Jordan, Kraków
Đài tưởng niệm Wojtek ở phía Tây Công viên Princes Street, Edinburgh
Wojtek với một người lính chụp năm 1942
Wojtek vác đạn pháo - được vẽ trên xe của đại đội pháo binh số 22
Wojtek và người lính Ba Lan
Wojtek chơi đấu vật với một người lính Ba Lan
Chú thích

↑  Sansone, Adele (ngày 9 tháng 7 năm 2013). “'Private Wojtek' alias Voytek, ein Bär im Dienste der Armee” ['Private Wojtek' alias Voytek, a bear in the service of the Army]. Suite101 (bằng tiếng Đức). Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2014.
↑  “Huyền thoại chiến binh gấu trong thế chiến II”. Báo điện tử Người đưa tin. Truy cập 1 tháng 2 năm 2016.
↑  “Behind the Name”. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2013.
↑  “DVD; Wojtek the bear that went to war”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 8 năm 2018. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2021.
1 2 3  “Hạ sĩ gấu nâu nổi tiếng trong quân đội Ba Lan”.
↑  (tiếng Ba Lan) "Wojtek wraca", Polityka, page 11, ngày 2 tháng 2 năm 2008
↑  “Smarter than the average bear.. by far”. scotsman.com. Edinburgh Evening News. ngày 28 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
1 2  “Private Wojtek, the 35-stone 'soldier bear' which drank, smoked and battled the Nazis, remembered with £200,000 statue”. dailymail.co.uk. London: Daily Mail Online. ngày 14 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
1 2  “Hạ sĩ gấu đặc biệt của Ba Lan trong Thế chiến II”. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 9 năm 2016.
↑  “Chuyện về Wojtek, chú gấu chiến binh chiến đấu với Đức Quốc xã trong Thế chiến thứ II”. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2018.
↑  “"Private Wojtek" alias Voytek, ein Bär im Dienste der Armee (original in German)”. Suite101.de. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2013.
Wojtek ở Sở thú Edinburgh, Scotland sau chiến tranh
Xã Wharton, Quận Madison, Arkansas

| Xã Wharton Wharton Township |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
 Vị trí trong Quận Madison, Arkansas
 Vị trí quận Madison trong tiểu bang Arkansas ở Hoa Kỷ
Xã Wharton
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Arkansas
Quận: Quận Madison
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 418
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-4)
Xã Wharton (tiếng Anh: Wharton Township) là một xã thuộc quận Madison, tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 418 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.
Jules Bianchi

| --- | --- |
Bianchi tại chặng đua ở trường đua Nürburgring ở giải đua World Series 2012
Sinh: Jules Lucien André Bianchi (1989-08-03)3 tháng 8 năm 1989 Nice, Pháp
Mất: 17 tháng 7 năm 2015(2015-07-17) (25 tuổi) Nice, Pháp
Sự nghiệp Công thức 1
Quốc tịch:  Pháp
Những năm tham gia: 2013–2014
Đội đua: Marussia
Số xe đua: 17 (số đua danh dự)
Số chặng đua tham gia: 34 (34 lần xuất phát)
Vô địch: 0
Chiến thắng: 0
Số lần lên bục trao giải: 0
Tổng điểm: 2
Vị trí pole: 0
Vòng đua nhanh nhất: 0
Chặng đua đầu tiên: Giải đua ô tô Công thức 1 Úc 2013
Chặng đua gần nhất/cuối cùng: Giải đua ô tô Công thức 1 Nhật Bản 2014
Kết quả năm 2014: Hạng 17 (2 điểm)

Họ hàng:  Lucien Bianchi (chú cố)  Mauro Bianchi (ông nội) 
Giải đua trước
2010–11 2009–10–2011 2009, 2012 2009 2008–09 2007 2007: GP2 GP2 Asia Series Formula Renault 3.5 Series British Formula 3 Formula 3 Euro Series French Formula Renault 2.0 Eurocup Formula Renault 2.0
Danh hiệu vô địch
2009 2007: Formula 3 Euro Series French Formula Renault 2.0

 
Jules Lucien André Bianchi (phát âm tiếng Pháp: [ʒyl bjɑ̃ki]) 3 tháng 8 năm 1989 – 17 tháng 7 năm 2015) là một tay đua xe người Pháp đã lái xe cho đội đua Marussia trong giải vô địch thế giới công thức 1.
Bianchi trước đây đã từng đua ở các giải đua Công thức Renault 3.5, GP2 và Công thức 3 và là thành viên của Học viện Tay đua của Ferrari. Anh ấy đã tham gia Công thức 1 với tư cách là người lái xe thực hành vào năm 2012 cho đội đua Force India. Năm 2013, anh đã ra mắt đua cho Marussia, về thứ 15 trong chặng đua mở màn ở Úc và kết thúc mùa giải ở vị trí thứ 19 mà không ghi được điểm nào. Kết quả tốt nhất của anh ấy năm đó là vị trí thứ 13 tại giải đua ô tô Công thức 1 Malaysia. Vào tháng 10 năm 2013, đội đã xác nhận rằng anh sẽ tiếp tục đua cho đội vào mùa giải tiếp theo. Trong mùa giải 2014, anh đã ghi điểm đầu tiên cho cả mình và đội Marussia trong công thức 1 tại giải đua ô tô Công thức 1 Monaco 2014. Vào ngày 5 tháng 10 năm 2014, tại giải đua ô tô Công thức 1 Nhật Bản, Bianchi đã mất kiểm soát chiếc xe Marussia của mình trong điều kiện rất ẩm ướt và va chạm với một phương tiện cứu hộ khiến anh bị chấn thương. Anh đã trải qua cuộc phẫu thuật khẩn cấp và bị đưa vào tình trạng hôn mê cho đến khi qua đời vào ngày 17 tháng 7 năm 2015. Cái chết của Bianchi là cái chết đầu tiên do sự cố trên đường đua ở công thức 1 trong hơn 20 năm sau tai nạn chết người của nhà vô địch công thức 1 Ayrton Senna tại giải đua ô tô Công thức 1 San Marino vào năm 1994. Tính đến năm 2022, đây cũng là vụ tai nạn nguy hiểm gần đây nhất xảy ra ở công thức 1.
Sự nghiệp > Công thức 1 (2013-2014) > Marussia (2013-2014) > 2013

Vào ngày 1 tháng 3 năm 2013, Marussia thông báo rằng Bianchi sẽ thay thế Luiz Razia để trở thành tay đua chính thức sau khi hợp đồng của Razia bị chấm dứt do vấn đề tài trợ. Tại giải đua ô tô Công thức 1 Úc, Bianchi vượt qua vòng loại ở vị trí thứ 19 tại mở màn, nhanh hơn đồng đội Max Chilton 3/4 giây. Bianchi đã vượt Pastor Maldonado và Daniel Ricciardo ở vòng đầu tiên và cuối cùng anh đã về đích thứ 15 trong chặng đua đầu tiên trong sự nghiệp. Anh lại xuất phát ở vị trí thứ 19 tại giải đua ô tô Công thức 1 Malaysia, cách hạng Q2 0,3 giây. Bianchi tụt lại phía sau hai chiếc xe Caterham khi xuất phát cuộc đua, nhưng đã leo lên thứ tự sau khi đổi lốp ở làn pit, cuối cùng về đích ở vị trí thứ 13 trước đồng đội của mình và cả hai tay đua Caterham. Kể từ giải đua ô tô Công thức 1 Hungary, Bianchi đã đánh bại đồng đội của mình trong tất cả các vòng phân hạng và tất cả các chặng đua mà cả hai đã hoàn thành và về đích. Tại giải đua ô tô Công thức 1 Nhật Bản, anh và tay đua đồng hương Charles Pic của Caterham đã bị phạt mười bậc vì đã nhận ba lần khiển trách trong mùa giải. Cuộc đua của anh ấy đã kết thúc sớm sau một vụ va chạm với tay đua người Hà Lan Giedo van der Garde.
Anh kết thúc mùa giải này với 0 điểm ở vị trí thứ 19.
Sự nghiệp > Công thức 1 (2013-2014) > Marussia (2013-2014) > 2014

Vào tháng 10 năm 2013, Marussia xác nhận rằng Bianchi tiếp tục ở lại đội cho mùa giải tiếp theo. Sau khi bắt đầu mùa giải với những khó khăn ở Úc, Bianchi đã vượt qua khó khăn để ghi điểm cho anh và của đội anh trong công thức 1 bằng cách về đích thứ 9 tại giải đua ô tô Công thức 1 Monaco 2014. Trong số chín chặng đua mà Bianchi và Chilton đã hoàn thành mà không bỏ cuộc, anh là tay đua nhanh hơn trong tám chặng đua đó. Anh đã tiếp tục khẳng định vị thế của mình với tư cách là tay đua dẫn đầu của đội. Chilton đã bỏ cuộc hai lần và Bianchi năm lần, trong đó ba lần bỏ cuộc của Bianchi là do lỗi máy móc. Vài ngày trước khi xảy ra tai nạn chết người, Bianchi tuyên bố anh "sẵn sàng" vào ghế đua của đội Scuderia Ferrari nếu đội đua cần anh trong bối cảnh Fernando Alonso chuẩn bị rời đội.
Cho đến giải đua ô tô Công thức 1 Nhật Bản, anh đang đứng ở vị trí thứ 17 với 2 điểm trong bảng xếp hạng.