stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Đền Solomon

Bản phác đền thờ Solomon theo cách mô tả trong Kinh thánh Hebrew. Mặt cắt nhìn hướng Tây (trên). Mặt chiếu phía Đông (dưới).
Đền thờ Solomon, còn được gọi là Đền thờ Thứ nhất, là một ngôi đền ở thành Jerusalem thời cổ đại, nằm trên một ngọn đồi có tên là Núi Zion hay Núi Đền, được cho là xây dựng từ thời vua Solomon (thế kỉ 10 trước Công nguyên) để thờ Thượng đế của người Do Thái và bị phá hủy bởi vua Nebuchadnezzar II sau trận vây hãm thành Jerusalem năm 537 trước Công nguyên. Ngoài các bằng chứng văn học, không có bất cứ bằng chứng khảo cổ đáng tin cậy nào về sự tồn tại của ngôi đền này bởi mọi hoạt động khai quật ở Núi Đền bị hạn chế do tính nhạy cảm về tôn giáo và chính trị của di chỉ này.
Nghệ thuật

Xem thêm: Các môn nghệ thuật
Từ góc phía trên bên trái theo chiều kim đồng hồ: một bức chân dung tự họa của Vincent van Gogh, một bức tượng của người Chokwe ở châu Phi, một phần bức tranh Birth of Venus của Sandro Botticelli, và bức tượng một con sư tử Nhật.
Nghệ thuật là một loạt những hoạt động khác nhau, mang tính đặc biệt của con người và những sản phẩm do những hoạt động đó tạo ra. Bài viết này chủ yếu tập trung vào các môn nghệ thuật thị giác, bao gồm việc tạo ra những hình ảnh hay vật thể trong những lĩnh vực như hội họa, điêu khắc, đồ họa in ấn, nhiếp ảnh, và những phương tiện truyền thông hình ảnh khác.
Kiến trúc thường được xem là một trong các nghệ thuật thị giác; tuy nhiên, giống như các loại hình nghệ thuật trang trí, nó liên quan đến sự sáng tạo ra các vật thể cho những công dụng cụ thể, một điều hoàn toàn khác với, chẳng hạn, hội họa. Âm nhạc, kịch, điện ảnh, múa, và những môn nghệ thuật trình diễn , và những phương tiện truyền thông tương tác, được bao gồm trong một định nghĩa rộng hơn về nghệ thuật, gọi chung là các môn nghệ thuật.
Cho đến thế kỷ 17, nghệ thuật được dùng để chỉ bất kỳ kỹ năng hay sự thông thạo nào, và không phân biệt khỏi các môn thủ công mỹ nghệ hay các ngành khoa học, như y học cũng được coi là một nghệ thuật. Trong thời hiện đại, ở các loại hình mỹ thuật, là nơi rất chú trọng đến khía cạnh thẩm mỹ, được phân biệt hẳn khỏi những kỹ năng có được nói chung, chẳng hạn như với các loại hình nghệ thuật trang trí hay nghệ thuật ứng dụng.
Những đặc trưng của nghệ thuật có thể được mô tả bởi sự bắt chước (phản ánh cuộc sống), sự thể hiện, trao truyền cảm xúc, và những phẩm chất khác. Trong suốt thời kỳ chủ nghĩa lãng mạn, nghệ thuật được xem là "một lĩnh vực đặc biệt của tâm thức con người, giống như tôn giáo và khoa học".
Mặc dù không có một định nghĩa thống nhất về nghệ thuật, và cách nhìn về nó cũng thay đổi theo thời gian, những mô tả chung về nghệ thuật đề cập đến ý tưởng về một kỹ năng kỹ thuật hay trí tưởng tượng bắt nguồn từ khả năng tác động của con người và sự sáng tạo.
Bản chất của nghệ thuật, và những khái niệm có liên quan như sáng tạo và sự diễn dịch, được khảo sát trong mỹ học - một nhánh của triết học.
Nghệ thuật sáng tạo và mỹ thuật

Toàn cảnh một phần của , một bức tranh từ thế kỉ 12 của họa sĩ Vương Hy Mạnh thời nhà Tống
Nếu lấy một nghĩa rộng về nghệ thuật, thì những tác phẩm nghệ thuật đã tồn tại từ thuở khai sinh loài người: từ nghệ thuật thời tiền sử cho đến nghệ thuật đương đại; tuy nhiên, một số lý thuyết giới hạn khái niệm nghệ thuật vào những xã hội hiện đại ở phương Tây. Nghĩa đầu tiên và rộng nhất về nghệ thuật là nghĩa gần nhất với nghĩa La-tinh cũ mà có thể dịch nôm na là "kỹ năng" hay "sự khéo léo". Những từ tiếng Anh bắt nguồn từ nghĩa này của từ art bao gồm artifact (tạo tác), artificial (nhân tạo), artifice (tài khéo léo), medical arts (kỹ thuật y khoa), và military arts (nghệ thuật quân sự). Tuy nhiên, trong cách dùng hàng ngày, từ art có nhiều nghĩa khác, và chỉ một số là liên quan đến nghĩa từ nguyên của nó.
Nghĩa thứ hai và gần đây hơn của từ art (nghệ thuật) như một cách viết tắt của creative art (nghệ thuật sáng tạo) hay fine art (mỹ thuật) ra đời từ đầu thế kỷ 17. Fine art chỉ một kỹ năng được sử dụng để diễn tả sự sáng tạo của người nghệ sĩ, hay để khơi gợi cảm quan thẩm mỹ ở khán giả, hay để khiến khán giả để tâm đến những thứ hay đẹp hơn.
Với nghĩa thứ hai này, "nghệ thuật" có thể có những nghĩa sau: một nghiên cứu về một kỹ năng sáng tạo, một quá trình sử dụng kỹ năng sáng tạo đó, một sản phẩm của kỹ năng sáng tạo đó, hay trải nghiệm của người thưởng thức kỹ năng sáng tạo đó. Những môn nghệ thuật sáng tạo (với tư cách là một lĩnh vực) là tập hợp những môn tạo ra những tác phẩm nghệ thuật (với tư cách là những vật thể) được tạo ra do động cơ cá nhân (với tư cách là sự sáng tạo) và mang một thông điệp, tâm trạng, hay biểu tượng để người thưởng ngoạn diễn giải (với tư cách là một sự trải nghiệm). Nghệ thuật là một cái gì đó kích thích tư duy, cảm xúc, niềm tin, hay ý tưởng của một người thông qua giác quan. Những công trình nghệ thuật có thể được tạo ra cho mục đích này hay được diễn dịch dựa trên những hình ảnh hay vật thể.
Bản chất của nghệ thuật được triết gia Richard Wollheim mô tả như là "một trong những vấn đề xưa nay khó nắm bắt nhất của văn hóa con người". Nghệ thuật được định nghĩa như là phương tiện để diễn đạt hay trao truyền cảm xúc và ý tưởng, một phương tiện để khám phá và thưởng thức những yếu tố hình thức, hay như sự bắt chước (mimesis) hoặc thể hiện. Nghệ thuật như là sự bắt chước có nguồn gốc sâu xa trong triết học Aristotle. Goethe định nghĩa nghệ thuật nghệ thuật như là một "cái khác", theo nghĩa là một "tự nhiên thứ hai". Leo Tolstoy xem nghệ thuật là một cách sử dụng những ý nghĩa phi trực tiếp để truyền đạt từ người này sang người khác. Benedetto Croce và R.G. Collingwood cho rằng nghệ thuật diễn tả cảm xúc, và các tác phẩm nghệ thuật do đó chủ yếu tồn tại trong trí tưởng của người sáng tạo. Lý thuyết nghệ thuật dưới dạng là một hình thức luận có nguồn gốc trong triết học của Immanuel Kant, và được Roger Fry và Clive Bell phát triển trong đầu thế kỷ 20. Gần đây hơn, các nhà tư tưởng chịu ảnh hưởng của Martin Heidegger đã diễn giải nghệ thuật như là phương tiện mà một cộng đồng phát triển cho chính mình để tạo môi trường cho sự tự thể hiện và sự diễn dịch.
7 loại hình nghệ thuật

Bài chi tiết: 7 loại hình nghệ thuật cơ bản
7 loại hình nghệ thuật cơ bản là yếu tố để chỉ ra các môn nghệ thuật được hình thành và lưu truyền từ rất xa xưa, tạo nên những nền văn hóa, mang giá trị cao trong cuộc sống. Đặc trưng với 7 môn nghệ thuật cơ bản phổ biến nhất. Nguồn gốc sâu xa của sự phát sinh và phát triển của các loại hình nghệ thuật trong lịch sử là tính đa dạng của các quá trình, các hiện tượng trong thực tại, và sự khác biệt của những phương thức cũng như nhiệm vụ phản ánh thẩm mỹ và cải tạo hiện thực do nhu cầu nhiều mặt của con người.
7 loại hình nghệ thuật bao gồm:
Kiến trúc và trang trí
Điêu khắc
Hội họa
Âm nhạc
Văn chương
Sân khấu
Điện ảnh
Thời trang cũng có thể coi là nghệ thuật hiện đại
Chú thích

↑  "Art, n. 1". OED Online. December 2011. Oxford University Press. http://www.oed.com. (Accessed ngày 26 tháng 2 năm 2012.); “Definition of art”. Oxford Dictionaries. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2013.
↑  Gombrich, Ernst. (2005). “Press statement on The Story of Art”. The Gombrich Archive. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 11 năm 2008.
↑  Stephen Davies (1991). Definition of Art. Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-9794-0.
↑  Robert Stecker (1997). Artworks: Definition, Meaning, Value. Pennsylvania State University Press. ISBN 978-0-271-01596-5.
↑  Noël Carroll biên tập (2000). Theories of Art Today. University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-16354-9.
↑  is Art.html What Is Art?
↑  art - Britannica Online Encyclopedia
↑  Kennick, William ed, and W. E. Kennick, Art and philosophy: readings in aesthetics New York: St. Martin's Press, 1979, pp. xi–xiii. ISBN 0-312-05391-6.
↑  Elkins, James (tháng 12 năm 1995). “Art History and Images That Are Not Art (with previous bibliography)”. The Art Bulletin. 77 (4): 553–571. doi:10.2307/3046136. ISSN 0004-3079. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 8 năm 2021. Non-Western images are not well described in terms of art, and neither are medieval paintings that were made in the absence of humanist ideas of artistic value
↑  The New Shorter Oxford English Dictionary. Oxford University Press, Oxford 1993, p. 120
↑  Richard Wollheim, Art and its objects, p.1, 2nd edn, 1980, Cambridge University Press, ISBN 0-521-29706-0
1 2  Jerrold Levinson, The Oxford Handbook of Aesthetics, Oxford university Press, 2003, p5. ISBN 0-19-927945-4
↑  Karl Robert Mandelkow, Bodo Morawe: Goethes Briefe. 2. edition. Vol. 1: Briefe der Jahre 1764-1786. Christian Wegner, Hamburg 1968, p. 487 (German)
↑  Jerrold Levinson, The Oxford Handbook of Aesthetics, Oxford university Press, 2003, p16. ISBN 0-19-927945-4
↑  R.G. Collingwood's view, expressed in The Principles of Art, is considered in Wollheim, op. cit. 1980 pp 36–43
↑  Martin Heidegger, "The Origin of the Work of Art", in Poetry, Language, Thought, (Harper Perennial, 2001). See also Maurice Merleau-Ponty, "Cézanne's Doubt" in The Merleau-Ponty Aesthetics Reader, Galen Johnson and Michael Smith (eds), (Northwestern University Press, 1994) and John Russon, Bearing Witness to Epiphany, (State University of New York Press, 2009).
↑  Radford, Tim. "World's Oldest Jewellery Found in Cave". Guardian Unlimited, ngày 16 tháng 4 năm 2004. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2008.
↑  “African Cave Yields Evidence of a Prehistoric Paint Factory”. The New York Times. ngày 13 tháng 10 năm 2011.
Nghiên cứu thêm

| --- | --- |
: Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về Nghệ thuật.
Shiner, Larry. The Invention of Art: A Cultural History. Chicago: University of Chicago Press, 2003. ISBN 978-0-226-75342-3
Augros, Robert M., Stanciu, George N. The New Story of Science: mind and the universe, Lake Bluff, Ill.: Regnery Gateway, 1984. ISBN 0-89526-833-7 (this book has significant material on art and science)
Richard Wollheim, Art and its Objects: An introduction to aesthetics. New York: Harper & Row, 1968. OCLC 1077405
Carl Jung, Man and His Symbols. London: Pan Books, 1978. ISBN 0330253212
Benedetto Croce. Aesthetic as Science of Expression and General Linguistic, 2002
Władysław Tatarkiewicz, A History of Six Ideas: an Essay in Aesthetics, translated from the Polish by Christopher Kasparek, The Hague, Martinus Nijhoff, 1980
Leo Tolstoy, "What Is Art?", 1897
Kleiner, Gardner, Mamiya and Tansey. Art Through the Ages, Twelfth Edition (2 volumes) Wadsworth, 2004. ISBN 0-534-64095-8 (vol 1) and ISBN 0-534-64091-5 (vol 2)
Kristine Stiles và Peter Selz, eds. Theories and Documents of Contemporary Art. Berkeley: University of California Press, 1986
Florian Dombois, Ute Meta Bauer, Claudia Mareis and Michael Schwab, eds. Intellectual Birdhouse. Artistic Practice as Research. London: Koening Books, 2012. ISBN 9783863351182
Dana Arnold and Margaret Iverson, eds. Art and Thought. London: Blackwell, 2003. ISBN 0631227156
Antony Briant and Griselda Pollock, eds. Digital and Other Virtualities: Renegotiating the image. London and NY: I.B.Tauris, 2010. ISBN 9781441676313
Carol Armstrong and Catherine de Zegher, eds. Women Artists at the Millennium. Massachusetts: October Books/The MIT Press, 2006. ISBN 026201226X
Một cái bình Rwanda thế kỷ 20. Ngoài giá trị trang trí ra, các tác phẩm nghệ thuật có thể có ứng dụng thực tế.
Vệ nữ Willendorf, chừng 22.000–24.000 năm trước.
Hình một con ngựa vẽ trên vách hang động Lascaux, cách đây chừng 16.000 năm.
Hải tặc: Kho báu hoàng gia cuối cùng

| Hải tặc: Kho báu hoàng gia cuối cùng  |
| --- | --- |

Hangul: 해적: 도깨비 깃발
Hanja: 海賊：鬼怪的旗幟
Romaja quốc ngữ: Haejeog: Dokkaebi Gisbal
 
Đạo diễn: Kim Jeong-hoon
Tác giả: Chun Sung-il
Diễn viên: Kang Ha-neul   Han Hyo-joo   Lee Kwang-soo   Kwon Sang-woo   Chae Soo-bin   Oh Se-hun
Hãng sản xuất: ANEW Oscar 10 Studio Lotte Entertainment  
Phát hành: Lotte Entertainment
Công chiếu:  Tháng 1 năm 2022 (2022-01)  
Thời lượng: 126 phút
Quốc gia: Hàn Quốc
Ngôn ngữ: Tiếng Hàn Quốc
Hải tặc: Kho báu hoàng gia cuối cùng (Tiếng Hàn: 해적: 도깨비 깃발; Hanja: 海賊：鬼怪的旗幟; Romaja: Haejeog: Dokkaebi Gisbal; tiếng Anh: The Pirates: The Last Royal Treasure hoặc The Pirates: Goblin Flag) là một bộ phim điện ảnh phiêu lưu cổ trang Hàn Quốc của đạo diễn Kim Jeong-hoon thực hiện, diễn viên Kang Ha-neul và Han Hyo-joo thủ vai chính. Phim được phát hành tại các rạp vào tháng 1 năm 2022 trong dịp năm mới.
Nội dung

Khi triều đại Cao Ly đang trên đà sụp đổ, một số tướng quân đã vơ vét của cải của triều đình và trốn ra biển. Nhiều năm sau, triều đại Triều Tiên đã được thành lập, một nhóm đạo tặc dẫn đầu bởi Woo Moo-chi trôi trên biển và được cứu bởi con tàu hải tặc của nữ Thuyền trưởng Hae-rang. Từ đó nhóm đạo tặc trở thành thành viên trong nhóm hải tặc. Khi tấn công một con tàu của Oa khấu, họ biết được có kho báu đang được cất giấu ngoài biển xa và lên đường đi tìm chúng. Trong khi đó, tên sát thủ máu lạnh Bu Heung-soo đã đề nghị hợp tác với một tướng quân phản loạn về việc đi tìm số kho báu trên.
Nhóm hải tặc tìm được một chiếc ngà voi, trên đó có đoạn mật mã hướng dẫn đến chỗ kho báu. Moo-chi và Mak-yi ăn cắp chiếc ngà voi, Mak-yi định bán nó cho một người đàn ông giàu có và gặp được cô gái lừa đảo tên Hae-geum, sau đó cả Mak-yi và Hae-geum đã bị Hae-rang bắt về tàu. Moo-chi giải mã đoạn mật mã trên chiếc ngà voi, dẫn cả nhóm đến vùng biển có xoáy nước ngầm, rồi tìm thấy những thùng bạc trong hang động. Moo-chi cho rằng vẫn còn số kho báu giá trị hơn đang được giấu ở nơi khác. Lúc này nhóm hải tặc đụng độ đội quân sát thủ của Heung-soo. Một cảnh hồi tưởng cho thấy năm xưa Moo-chi và Heung-soo từng là võ tướng trong quân đội triều đình, vì Heung-soo có bản tính tàn bạo đến nỗi giết cả lính của chính mình nên Moo-chi đành phải ra lệnh bắt giữ hắn, từ đó Heung-soo rất căm thù Moo-chi. Võ công của Heung-soo gần như áp đảo cả Moo-chi và Hae-rang, cả nhóm đành phải tẩu thoát.
Nhóm hải tặc hoàn toàn trắng tay khi những thùng bạc đều bị cá voi lưng gù nuốt mất. Họ nhớ lại một lá cờ có hình yêu tinh trong hang động, nó là manh mối dẫn đến Đảo Sấm sét - chỗ cất giấu số kho báu lớn hơn. Mak-yi, người từng phiêu bạt trên biển từ khi còn nhỏ, biết đường đến Đảo Sấm sét và đòi hỏi Hae-rang nhường lại chức thuyền trưởng cho mình, Hae-rang đồng ý. Hae-rang sau đó làm đầu bếp dưới khoang tàu, cô và Moo-chi bắt đầu nảy sinh tình cảm với nhau. Sau khi vượt qua vùng biển đầy sấm sét, nhóm hải tặc đã đến được Đảo Sấm sét. Đội quân sát thủ của Heung-soo cũng đến đây.
Tàu của đội quân sát thủ dùng súng thần công bắn chìm con tàu hải tặc. Moo-chi lên đỉnh núi đối đầu với Heung-soo, trong khi Hae-rang cùng các đồng đội khác đánh chiếm tàu của bọn sát thủ để có tàu trở về. Mak-yi phát hiện một đàn chim cánh cụt và cuối cùng tìm được kho báu, đó là một con tàu chứa đầy vàng được giấu trong hang đá. Mak-yi đã lái con tàu đó đến ứng cứu các đồng đội của mình. Tàu của đội quân sát thủ nổ tung sau cuộc giao chiến. Hae-rang đã lái tàu vượt qua những cơn sóng thần, giúp cả nhóm thoát khỏi nguy hiểm. Moo-chi đã giết chết Heung-soo trong trận đấu tay đôi trên đỉnh núi, rồi trở lại tàu với mọi người. Mak-yi trả lại chức thuyền trưởng cho Hae-rang. Nhóm hải tặc quyết định chia số kho báu cho dân nghèo khi họ về đến đất liền. Moo-chi và Hae-rang trao cho nhau nụ hôn lãng mạn dưới ánh hoàng hôn. Bộ phim kết thúc.
Diễn viên

Kang Ha-neul vai Woo Moo-chi. Lồng Tiếng Việt: Hồ Tiến Đạt
Han Hyo-joo vai Hae-rang. Lồng Tiếng Việt: Phan Hoài Thương
Lee Kwang-soo vai Mak-yi. Lồng Tiếng Việt: Trần Vũ
Kwon Sang-woo vai Bu Heung-soo. Lồng Tiếng Việt: Trương Đình Anh Duy
Chae Soo-bin vai Hae-geum. Lồng Tiếng Việt: Trần Nguyễn Linh Phương
Oh Se-hun vai Han-goong. Lồng Tiếng Việt: Nguyễn Anh Tuấn
Kim Sung-oh vai Kang-seop. Lồng Tiếng Việt: Trần Ngọc San
Park Ji-hwan vai Akwi. Lồng Tiếng Việt: Triệu Phương
Sung Dong-il
Chú thích

↑  Kim Mi-hwa (ngày 5 tháng 12 năm 2021). “송강호·최우식·박소담..1월 극장가, '기생충' 가족 총출동 [종합]” [Song Kang-ho, Choi Woo-shik, Park So-dam..January movie theater, 'Parasite' family visit [Comprehensive]]. Star News (bằng tiếng Hàn). Naver. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2021.
↑  Jo Yeon-kyung (ngày 18 tháng 6 năm 2020). “강하늘X한효주X이광수X권상우, 확 바뀐 '해적2' 새롭게 출항[공식]” [Kang Ha-neul X Han Hyo-joo X Lee Kwang-soo X Kwon Sang-woo, 'Pirates 2' newly departed [Official]]. Daily Sports (bằng tiếng Hàn). Naver. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2021.
↑  Kim Ji-hye (ngày 29 tháng 10 năm 2021). “해적2', 내년 설 연휴 개봉...강하늘X한효주X이광수 호흡” ['Pirates 2' to be released next year for the Lunar New Year holiday... Kang Ha-neul X Han Hyo-joo X Lee Kwang-soo Breathing] (bằng tiếng Hàn). SBS. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2021 – qua Naver.
↑  Park, A-reum (ngày 19 tháng 6 năm 2020). “엑소 세훈, '해적2'로 스크린 본격 데뷔” [[Exclusive] EXO Sehun, full-scale debut with 'Pirates 2']. Newsen (bằng tiếng Hàn). Naver. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2021.
↑  Lee Seul (ngày 28 tháng 9 năm 2020). “'담보' 성동일 "'해적2' 특별출연, 이광수와 기분좋게 촬영 완료"(인터뷰)” ['Security' Seong Dong-il "Special appearance in 'Pirates 2', finished filming happily with Lee Kwang-soo" (interview)]. Asian Economy (bằng tiếng Hàn). Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2021.
Nesozineus bisignatus

| Nesozineus bisignatus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Nesozineus
Loài (species): N. bisignatus
Danh pháp hai phần
Nesozineus bisignatus Hoffmann, 1984 
Nesozineus bisignatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Khỏa thân và tình dục

Cảnh nàng Bathsheba đang tắm, trong Kinh Thánh thì đây là câu chuyện chỉ về mối liên hệ giữa khỏa thân và tình dục
Khỏa thân và tình dục (Nudity and sexuality) chỉ về mối liên hệ giữa yếu tố khỏa thân (trần truồng, lõa lồ) và yếu tố tình dục. Khoả thân là một trong những đặc điểm sinh lý của con người vốn là loài duy nhất trong số các loài linh trưởng đã tiến hóa để trở nên không có lông. Tình dục của con người bao gồm các khía cạnh tâm sinh lý và xã hội của cảm xúc và hành vi tình dục. Trong nhiều xã hội, mối liên hệ chặt chẽ giữa yếu tố khoả thân và tình dục được coi là điều hiển nhiên. Các xã hội khác duy trì các tập tục truyền thống là để khỏa thân hoàn toàn hoặc có che một phần trong các mối quan hệ xã hội cũng như sự tiếp xúc riêng tư chẳng hạn như đi đến những bãi biển hoặc tắm xông hơi tại các spa. Ý nghĩa của yếu tố khỏa thân và tình dục vẫn còn mâu thuẫn, thường dẫn đến những hiểu lầm về văn hóa và các vấn đề tâm lý.
Chú thích

↑  Barcan 2004a.
↑  Smith 1980.
↑  Rantala 2007, tr. 1–7.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFRantala2007 (trợ giúp)
↑  Sutou 2012.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFSutou2012 (trợ giúp)
↑  Smith & King 2009.
↑  Tamber-Rosenau 2017.Lỗi sfn: không có mục tiêu: CITEREFTamber-Rosenau2017 (trợ giúp)
↑  Silver 1991.
↑  Jensen 2004.
↑  Wolf 2008, tr. 11.
↑  Vance 2005, tr. 51–54.
↑  Jordan & Pile 2003, tr. 233.
Một phụ nữ khỏa thân với bộ ngực và bộ phận sinh dục được trưng bày đầy đủ.
Tượng nữ nhân khỏa thân
Nội chiến Cộng hòa Trung Phi

Nội chiến cộng hòa Trung Phi  là một cuộc xung đột kéo dài từ tháng 12 năm 2012 đến nay, giữa quân chính phủ và phe phiến loạn, những người từng tham gia vào chiến tranh du kích ở Cộng hòa Trung Phi. Những người này cáo buộc chính phủ của tổng thống François Bozizé đã không tuân thủ một cách đúng đắn các thoản thuận trong hiệp ước hòa bình được ký kết năm 2007.
Lực lượng phiến quân được gọi là Liên minh Séléka (Séléka trong tiếng Sango có nghĩa là liên minh) đã chiếm nhiều thị trấn ở miền trung và miền đông nước này. Liên minh bao gồm hai nhóm chính có trụ sở ở miền đông bắc CAR, UFDR và CPJP, và nhóm CPSK ít được biến đến hơn. Hai nhóm khác là FDPC cũng như FPR của người Chad, tuyên bố ủng hộ và tham gia liên minh, đều có trụ sở ở miền bắc CAR. Trừ FPR và CPSK, tất cả các phe phái còn lại đều đã ký kết thỏa thuận hòa bình và đồng ý một quá trình giải trừ quân bị. Nhưng do mất đoàn kết giữa các thủ lĩnh mà liên minh Séléka đã tan rã vào năm 2016.
Tchad, Gabon, Cameroon, Angola, Nam Phi và Cộng hòa Congo đã gửi quân tới giúp chính phủ Bozizé nhàm cản bước tiến của phiến quân về thủ đô Bangui.
Bối cảnh

Chiến tranh du kích ở Cộng hòa Trung Phi bắt đầu với cuộc nổi dậy của Liên minh các lực lượng dân chủ thống nhất (UFDR) do Michel Djotodia lãnh đạo ở đông bắc CAR, sau khi tổng thống hiện nay của Cộng hòa Trung Phi, François Bozizé lên nắm quyền năm 2003. Cuộc nổi loạn nhnanh chóng leo thang thành một cuộc nội chiến lớn vào năm 2004. Phiến quân UFDR đã chiến đấu với quân chính phủ CAR và các nhóm phiến quân khác như Nhóm hành động yêu nước giải phóng Trung Phi (GAPLC), Công ước của những người yêu nước về công lý và hòa bình (CPJP), Quân đội nhân dân vì sự phục hồi dân chủ (APRD),... Hàng chục ngàn người đã được di tản do tình trạng bất ổn, vẫn tiếp tục kéo dài cho đến năm 2007, và các lực lượng nổi dậy đã chiếm giữ một số thành phố trong cuộc xung đột.
Ngày 13 tháng 4 năm 2007, một thỏa thuận hòa bình giữa chính phủ và các UFDR đã được ký kết tại Birao. Thỏa thuận cung cấp cho một lệnh ân xá cho các UFDR, được công nhận là một chính đảng chính trị, và cho phép các tây súng chiến đấu của UFRD tham gia quân đội. Cuộc đàm phán dẫn đến một thỏa thuận hòa giải năm 2008, một chính phủ thống nhất, và một cuộc bầu cử địa phương vào năm 2009, sau đó là cuộc bầu cử quốc hội và tổng thống vào năm 2010. Chính phủ đoàn kết mới được thành lập vào tháng 1 năm 2009.
Theo Human Rights Watch, hàng trăm dân thường đã thiệt mạng, hơn 10.000 ngôi nhà bị đốt cháy, và khoảng 212.000 người phải rời bỏ nhà cửa của họ để sống trong điều kiện tuyệt vọng sâu trong các khu rừng rậm ở phần phía bắc của Cộng hòa Trung Phi. Ngoài ra, các nhóm phiến quân cho rằng Bozizé đã không tuân theo các điều khoản của thỏa thuận năm 2007, và tiếp tục lạm dụng quyền lực chính trị, đặc biệt là ở phần phía bắc của đất nước, chẳng hạn như "tra tấn và hành quyết bất hợp pháp".
Diễn biến > Giao tranh mở màn

Mặc dù việc ký kết thỏa ước ngày 25 tháng 8 về hòa bình giữa chính phủ và CPJP hứa hẹn kết thúc cuộc chiến tranh du kích, nhưng bạo lực vẫn tiếp tục diễn ra ở phía đông và miền trung CAR. Ngày 15 tháng 9, một nhóm bất đồng chính kiến trong CPJP, do Hassan Al-Habib đứng đầu đã lực lượng, tấn công các thị trấn Sibut, Damara và Dekoa. Hai quân nhân của lực lượng vũ trang Trung Phi (FACA) đã được báo cáo là thiệt mạng tại Dekoa. CPJP cơ bản vẫn luôn phản đối thỏa thuận hòa bình, và trong một thông báo trên đài phát thanh, nhóm này đe dọa sẽ tiến quân về Bangui. Ngày 13 tháng 11, hai thường dân và một cảnh sát đi đến Bangui đã bị bắn chết trên đường giữa Sibut và Damara, gần ngôi làng của Libi trên ranh giới của quận Ombella-M'Poko. Tiếp đó ở phía đông Obo, một chiếc xe FACA bị tấn công bởi các phiến quân trong cùng một ngày. Quan chức dân sự trong xe đã thiệt mạng và một số lượng binh sĩ chưa xác định bị thương. Chiếc xe đã bị phá hủy. Các cuộc tấn công được cho là do phiến quân GAPLC gây ra, những người đã từng hoạt động trong khu vực một thời gian.