stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Phêrô Lê Tấn Lợi
Giám mục

Ngày 25 tháng 3 năm 2023, Văn phòng Báo chí Tòa Thánh loan tin Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm linh mục Phêrô Lê Tấn Lợi làm Giám mục phó Giáo phận Cần Thơ. Với tin bổ nhiệm này, tân giám mục chính thức trở thành giám mục trẻ nhất của hàng giám mục của Việt Nam. Cùng trong bản tin này, Tòa Thánh cũng loan tin bổ nhiệm Giám mục Louis Nguyễn Anh Tuấn, Giám quản Giáo phận Hà Tĩnh làm giám mục chính tòa giáo phận này, và linh mục Phêrô Kiều Công Tùng làm Giám mục chính tòa Giáo phận Phát Diệm. Giám mục Tân cử cho biết ông ít vui mừng, trong khi đầy rẫy lòng lo lắng. Một thư thông báo của Giám mục chính tòa Stêphanô Tri Bửu Thiên đã được ký ngày 26 tháng 3 để thông báo về tin này cho giáo dân giáo phận Cần Thơ. Một buổi chầu Thánh Thể để cầu nguyện cho Giám mục Tân cử được cử hành sau khi tin bổ nhiệm được công bố, do linh mục Tổng Đại diện Giáo phận Carolo chủ sự. Tham dự buổi chầu có Giám mục Tân cử Lê Tấn Lợi, các linh mục Hạt Cần Thơ, các linh mục giáo sư chủng viện, các chủng sinh và tu sĩ cũng như nhân viên Đại chủng viện.
Giám mục Tân cử đã có buổi phóng vấn cùng báo Công giáo và Dân tộc sau khi tin bổ nhiệm được công bố. Khi được hỏi cảm tình của ông về người dân giáo phận, Giám mục Tân cử Lê Tấn Lợi cho biết ông ấn tượng tính thật thà, chất phác, gần gũi và dễ mến,... của người dân miền Tây thuộc giáo phận. Về đời sống đạo, ông nhận định họ rất nhiệt thành trong các việc từ thiện bác ái, cũng như các việc "đạo đức bình dân". Giám mục Tân cử cũng thừa nhận về thực trạng di cư của người trẻ ra khỏi giáo phận, và cho rằng cần thích nghi trước thực trạng này, cũng như chuẩn bị kỹ lưỡng về Đức Tin cho các tín hữu trẻ tuổi để họ kiên vững trong đời sống. Chia sẻ về vấn đề truyền giáo tại giáo phận có danh xưng "Giáo phận Truyền giáo", giám mục Tân cử cho biết ông và linh mục đoàn sẽ cộng tác với giám mục chính tòa Tri Bửu Thiên để thực thi công việc từ thời cố giám mục Emmanuel Lê Phong Thuận để lại. Ông cho biết, với tư cách là một nhà đào tạo chủng sinh, ông mong muốn chủng sinh có lòng khát khao việc truyền giáo, và đánh giá rằng nếu [chủng sinh] chỉ có mỗi kỹ năng thì chưa đủ để thực hiện công việc truyền giáo. Nói về việc truyền bá việc học Kinh Thánh đến giáo dân, giám mục Lợi cho biết ông không có phương pháp riêng, và nhận thấy giáo phận đã thúc đẩy việc này dưới thời Giám mục Tri Bửu Thiên, cách riêng khởi phát từ năm 2001. Ông cho biết luôn khao khát đưa Lời Chúa đến với giới bình dân.
Trong cuộc phỏng vấn với Ban Truyền thông Hội đồng Giám mục Việt Nam, trả lời câu hỏi vì rất khó để tìm kiếm thông tin về ông trên mạng, ông thừa nhận mình là một người rất ít xuất hiện trước đám đông, vì các công việc tại chủng viện. Nói về thao thức về người linh mục, Giám mục Tân cử cho biết Giáo hội chỉ cần những người linh mục thánh thiện và nhiệt thành, là những người không những biết Lời Chúa, nhưng là "của" Lời Chúa, không những truyền đạt kiến thức về Chúa, nhưng truyền đạt kinh nghiệm sống của bản thân linh mục cho người khác.
Giám mục > Khẩu hiệu và huy hiệu

Giám mục Tân cử Lê Tấn Lợi chọn khẩu hiệu Chúa biết con...", lấy cảm hứng từ Kinh Thánh Gioan Chương 21, câu 16: Thầy biết con yêu mến Thầy của Thánh Phêrô. Ông cho biết không đủ tự tin để tuyên xưng như thánh nhân, chỉ biết xưng với Chúa rằng Chúa biết con yếu đuối,  Chúa biết con tội lỗi và Chúa biết con cần Chúa. Từ ý nghĩa này, Giám mục Tân cử chọn hình ảnh huy hiệu là đôi bàn tay đang cầu nguyện, được mô tả là bàn tay đang van xin cầu nguyện với Chúa, với ý nghĩa là nhắc nhớ ông luôn biết trông cậy vào Thiên Chúa.
Giám mục > Lễ tấn phong và tạ ơn

Giám mục Tân cử dành thời gian tĩnh tâm tại Đan viện Biển Đức đồi Hiển Linh.
Theo thông báo đề ngày 13 tháng 4 năm 2023, nghi lễ tuyên xưng Đức Tin của Giám mục Lê Tấn Lợi sẽ được cử hành vào 19 giờ 30 tối ngày 17 tháng 5 tại nguyện đường Trung tâm Mục vụ Giáo phận Cần Thơ. Trên thực tế, buổi lễ đã diễn ra vào lúc 20 giờ ngày 17 tháng 5, với vị chủ sự giờ Chầu Thánh Thể là Giám mục Phêrô Huỳnh Văn Hai, Giám mục Chính tòa Giáo phận Vĩnh Long. Tổng giám mục Marek Zalewski đã ký xác nhận nghi thức, trong khi các thành viên Hội đồng Giám mục Việt Nam, linh mục đoàn và giáo dân cũng có mặt trong buổi nghi thức này.
Lễ truyền chức cho Giám mục Tân cử dự kiến được tổ chức vào lúc 8 giờ ngày 18 tháng 5 năm 2023 tại Trung tâm Mục vụ Giáo phận Cần Thơ, theo thông cáo từ Tòa giám mục. Lễ tấn phong được truyền hình trực tiếp và phát trên website giáo phận Cần Thơ. Chủ sự nghi thức tấn phong là Giám mục Stêphanô Tri Bửu Thiên và hai vị phụ phong là Giám mục Đa Minh Hoàng Minh Tiến, Giám mục Chính tòa Giáo phận Hưng Hóa và Giám mục Đa Minh Nguyễn Văn Mạnh, Giám mục Chính tòa Giáo phận Đà Lạt. Đồng tế và tham dự lễ tấn phong còn có Đại diện không thường trú của Giáo hoàng tại Việt Nam, Tổng giám mục Marek Zalewski, Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn, các giám mục, linh mục, tu sĩ, chủng sinh và cộng đoàn giáo dân.
Giám mục > Mục vụ

Trong kỳ họp thường niên kỳ I-2023 tại Tòa giám mục Vinh tháng 4 năm 2023, Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh, Chủ tịch Uỷ ban Mục vụ Di dân đề nghị Hội đồng Giám mục Việt Nam chấp thuận một giám mục hỗ trợ công tác mục vụ của Ủy ban Mục vụ Di dân. Giám mục Tân cử Lê Tấn Lợi được các giám mục bầu chọn làm Phó Chủ tịch Uỷ ban Di Dân.
Ngày 1 tháng 1 năm 2025, Tòa Thánh chấp thuận đơn từ nhiệm của Giám mục Stêphanô Tri Bửu Thiên. Giám mục Lê Tấn Lợi chính thức kế vị chức giám mục chính tòa Cần Thơ. Tân giám mục chính tòa đã cử hành lễ khai mạc sứ vụ của mình tại Nhà thờ chính tòa Cần Thơ vào sáng ngày 6 tháng 1 cùng năm. Giám mục Lợi cho biết giáo phận Cần Thơ đang viết tiếp các trang sử của mình, không phải lịch sử giáo phận đã sang trang mới. Ông cũng mong muốn giáo phận tiếp tục là một giáo phận truyền giáo và trong tương lai, [truyền giáo] bằng các việc làm cụ thể.
Tông truyền

Giám mục Phêrô Lê Tấn Lợi được tấn phong giám mục năm 2023, thời Giáo hoàng Phanxicô, bởi:
Giám mục Chủ phong: Stêphanô Tri Bửu Thiên, Giám mục chính tòa Giáo phận Cần Thơ
Hai giám mục Phụ phong: Đa Minh Hoàng Minh Tiến, Giám mục chính tòa Giáo phận Hưng Hóa và Đa Minh Nguyễn Văn Mạnh, Giám mục chính tòa Giáo phận Đà Lạt
Dưới đây là sơ đồ tính Tông truyền từ giám mục Việt Nam đầu tiên được giám mục ngoại quốc chủ phong cho đến đời Giám mục Lê Tấn Lợi.
Tóm tắt chức vụ

| Danh hiệu Công giáo |
| --- | --- | --- |

| Tiền nhiệm: Stêphanô Tri Bửu Thiên | Giám mục Phó Giáo phận Cần Thơ 2023–2025 | Kế nhiệm: Khuyết vị |

| Tiền nhiệm: Tiên khởi | Phó Chủ tịch Uỷ ban Di Dân Hội đồng Giám mục Việt Nam 2023–nay | Kế nhiệm: Đương nhiệm |

| Tiền nhiệm: Stêphanô Tri Bửu Thiên | Giám mục chính tòa Giáo phận Cần Thơ 2025–nay | Kế nhiệm: Đương nhiệm |
Siêu cúp Anh 2013

FA Community Shield 2013 (hay Siêu Cúp Anh 2013 theo truyền thông tiếng Việt) là trận tranh FA Community Shield thứ 91, diễn ra vào ngày 11 tháng 8 năm 2013 tại Sân vận động Wembley, giữa đội vô địch Ngoại hạng Anh và FA Cup mùa trước. Trận đấu diễn ra giữa nhà vô địch Ngoại hạng Anh 2012-13, Manchester United, và đội vô địch FA Cup 2012-13, Wigan Athletic. Sau khi Wigan xuống hạng chỉ vài ngày sau chức vô địch FA Cup, đây là lần đầu tiên một đội bóng từ bên ngoài giải Ngoại hạng Anh tham gia Community Shield kể từ West Ham United vào năm 1980.
Manchester United đã giành được Community Shield lần thứ 16 sau chiến thắng 2-0 trước Wigan Athletic, với Robin van Persie ghi cả hai bàn thắng. Danh hiệu này được đặc biệt đáng chú ý vì là danh hiệu duy nhất của David Moyes trên cương vị huấn luyện viên của Manchester United, trong trận đấu đầu tiên mà ông dẫn dắt câu lạc bộ sau khi huấn luyện viên huyền thoại Sir Alex Ferguson nghỉ hưu vào cuối mùa giải 2012-13.
Trận đấu > Chi tiết

ngày 11 tháng 8 năm 2013
14:00 BST
| Manchester United | 2–0 | Wigan Athletic |
| --- | --- | --- |
| Van Persie  6', 59' | Report |  |
Khán giả: 80,235
Trọng tài: Mark Clattenburg (County Durham)
| --- | --- |
             Manchester United :              Wigan Athletic 
| --- | --- |
 Người của trận đấu Michael Carrick (Manchester United) Match officials Assistant referees: Mike Mullarkey (Devon)  Scott Ledger (South Yorkshire)  Fourth official: Michael Oliver (Northumberland)  Reserve official: Lee Betts (Norfolk): Quy tắc 90 phút.  Phạt đền nếu điểm số đạt được sau 90 phút là hoà.  Tối đa sáu lần thay thế.
Aizawl

| Aizawl |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 

AizawlXem bản đồ TripuraAizawlXem bản đồ Ấn ĐộVị trí của Aizawl tại Ấn Độ
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Mizoram
Huyện: Aizawl
Độ cao: 1.132 m (3,714 ft)
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 293.416
Ngôn ngữ
 • Chính thức: Tiếng Mizo
 
Múi giờ: UTC+05:30
PIN: 796001
Telephone code: 0389
Biển số xe: MZ
Tỉ lệ giới tính: 1024 nữ/1000 nam ♂/♀
Khí hậu: Cwa
Website: aizawl.nic.in
Aizawl (tiếng Mizo: /ˈʌɪ̯.ˈzɔːl/ Tập tin:Aizawl.ogg) là thủ phủ của bang Mizoram, Ấn Độ. Với dân số 293.416, đây là thành phố lớn nhất bang. Đây cũng trung tâm hành chính, nơi đặt trụ sở tất cả các cơ quan chính quyền, hội đồng bang và văn phòng điều hành.
Khí hậu

| Dữ liệu khí hậu của Aizawl> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 1 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 2 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 3 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 4 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 5 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 6 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 7 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 8 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 9 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 10 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 11 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> 12 | Dữ liệu khí hậu của Aizawl> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 29.5 (85.1) | 33.8 (92.8) | 34.6 (94.3) | 35.5 (95.9) | 34.2 (93.6) | 33.6 (92.5) | 33.2 (91.8) | 32.2 (90.0) | 32.7 (90.9) | 33.1 (91.6) | 32.8 (91.0) | 28.5 (83.3) | 35.5 (95.9) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 23.4 (74.1) | 24.4 (75.9) | 27.6 (81.7) | 28.7 (83.7) | 28.0 (82.4) | 27.1 (80.8) | 26.8 (80.2) | 27.5 (81.5) | 27.2 (81.0) | 27.2 (81.0) | 26.9 (80.4) | 23.5 (74.3) | 26.4 (79.5) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | 11.7 (53.1) | 13.3 (55.9) | 16.5 (61.7) | 17.7 (63.9) | 19.1 (66.4) | 19.9 (67.8) | 20.0 (68.0) | 20.4 (68.7) | 19.9 (67.8) | 19.1 (66.4) | 16.2 (61.2) | 12.9 (55.2) | 17.2 (63.0) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | 6.1 (43.0) | 7.3 (45.1) | 9.6 (49.3) | 11.7 (53.1) | 12.2 (54.0) | 15.2 (59.4) | 12.0 (53.6) | 16.2 (61.2) | 16.7 (62.1) | 13.5 (56.3) | 10.0 (50.0) | 8.0 (46.4) | 6.1 (43.0) |
| Lượng mưa trung bình mm (inches) | 9.2 (0.36) | 24.6 (0.97) | 81.3 (3.20) | 150.6 (5.93) | 306.1 (12.05) | 284.7 (11.21) | 329.1 (12.96) | 338.7 (13.33) | 321.1 (12.64) | 176.8 (6.96) | 52.1 (2.05) | 15.9 (0.63) | 2.092 (82.36) |
| Số ngày mưa trung bình | 0.7 | 2.1 | 4.3 | 8.2 | 13.6 | 17.0 | 18.7 | 19.0 | 14.9 | 9.5 | 2.7 | 0.9 | 111.4 |
Nguồn: Cục Khí tượng Ấn Độ
Tristan và Iseult

Tristan và Iseult (Pháp văn : Tristan et Iseut, Đức văn : Tristan und Isolde, Việt văn : Tiểu-nhiên và Mị-cơ) là nhan đề do hậu thế đặt cho một truyền kì xuất hiện tại Tây Âu vào khoảng thế kỉ XII.
Huyền thoại này được coi là tiên khởi cho dòng văn học lãng mạn từ trung đại về sau.
Lịch sử

Xem thêm: Pyramus và Thisbe, Culhwch và Olwen, Anthonie và Cleopatra, và Romeo và Juliet
Tình sử Tristan và Iseult xuất hiện sớm nhất là trong văn bản Cổ Pháp ngữ Tristan en prose do tác giả nặc danh soạn thời kì 1230-40 và thịnh hành trong giới ngâm du thi nhân. Khởi thủy, tác phẩm lấy ý từ quan hệ tam giác vua Arthur - vương hậu Guenièvre - kị sĩ Lancelot để sáng tạo các nhân vật vua Marc xứ Cornouaille - công chúa Iseult xứ Éire - kị sĩ Tristan. Trong đó, đôi nhân vật Marc và Tristan (hoặc Tristram, Tristain) đã hiện diện từ lâu trong truyền thuyết Đoàn Trác huynh đệ.
Nội dung

Huyền thoại Tristan và Iseult cho tới nay đã qua không ít biến đổi nhờ sự bổ khuyết của rất nhiều tác giả cả hữu danh và vô danh, nhưng tựu trung, kết cấu vẫn được giữ nguyên.
Nội dung > Guenièvre và Lancelot

Kị sĩ Lancelot nghe đồn vua Arthur tuyển kị nhân gia nhập Đoàn Trác huynh đệ đặng đi tìm Thánh Tước, bèn lặn lội từ Đông Francia sang Camelot dự hội đấu thương. Ông vô tình gặp vương hậu Guenièvre từ cửa sổ tháp cao ngó xuống, đem lòng mê, mới xin bà tặng chiếc khăn để quấn vào võ khí làm lưu niệm. Theo truyền thống, bà bèn chúc phước cho ông gặp hạnh vận. Tại hội thi, Lancelot lần lượt đả bại nhiều kị sĩ trứ danh hơn và chiếm ngôi quán quân, vì vậy, ông càng ngưỡng mộ Guenièvre. Tuy nhiên, vua Arthur tỏ ra mến tài ông và trao quyền cai trị lâu đài Camelot trong thời gian ngài chinh phục Thánh Tước.
Mười năm, rồi hai mươi năm, Đoàn Trác huynh đệ vẫn mải miết viễn chinh. Vương hậu Guenièvre ở lâu đài vò võ ngóng phu quân, dần ngã vào lòng Lancelot hào hoa phong nhã. Cuộc tư tình này bị phù thủy Merlin phát giác, nhưng ông tìm cách ém nhẹm. Tuy vậy, tin đồn mỗi lúc một lớn lên và trở thành ác độc khiến cả Guenièvre và Lancelot đều âu lo. Đồng thời, vợ Lancelot là Elaine vì đau khổ trước tin chồng ngoại tình mà chết, để lại đứa con dại Galahad.
Ngày vua Arthur về vì sứ mạng thất bại, dân chúng đập cửa đòi đem Guenièvre và Lancelot ra phán xét. Trước áp lực của đám đông hung hãn, vua đành cho lập giàn hỏa rồi trói vương hậu vào cột. Tuy nhiên, ngài ngầm sai thuộc hạ thả Lancelot khỏi ngục, lại nhờ thầy Merlin hô phong hoán vũ. Giữa đám đông nhớn nhác chạy bão, Lancelot cướp Guenièvre đem đi biệt tích. Galahad phương trưởng rồi cùng cậu là Perceval tìm được Thánh Tước, cả hai đều hóa thánh. Còn vua Arthur bị đứa con rơi Mordred giết trong trận Camlann.
Nội dung > Tristan và Iseult

by Edmund Leighton (1902)
Rogelio de Egusquiza's  (1910)
Tristan gặp Iseult
Đức vua Marc xứ Cornouaille quyết định liên hôn với vương thất Éire để củng cố thế lực ở mạn Tây quần đảo Anh. Ngài bèn biệt phái một người cháu tên là Tristan dong thuyền sang xứ Éire hộ tống vị hôn thê là công chúa Iseult về Cornouaille.
Ở đất Éire, trước khi khởi hành, vương hậu giúi vào tay Iseult lọ nước thần, bảo rằng, hãy chờ đêm tân hôn cho vua Marc uống thì ngài sẽ yêu càng tha thiết tới cuối đời. Nhưng trong lúc sơ ý, Tristan uống nhầm lọ thuốc, tự bấy đem lòng yêu Iseult.
Tristan rời Iseult
Vì không kềm lòng được, Tristan toan rủ Iseult chạy trốn, song vua Marc chia quân đi tìm rồi bắt được họ đang lẩn trong rừng. Khi thấy cả hai dù yêu nhau nhưng vẫn giữ chừng mực, ngài tha chết cho Tristan và yêu cầu chàng rời quần đảo Anh.
Tristan phải sang Francia kết hôn tiểu thơ Isolde, ái nữ một công tước đầy quyền thế tại đại lục, cũng bởi cái danh ấy gần giống người tình cũ. Nhưng vì quá nặng lòng với Iseult, Tristan sinh quẫn mà trở bệnh, không thuốc nào trị nổi.
Tristan tìm Iseult
Trong cơn đau khổ, Tristan biên thư xin Iseult tìm cách tới gặp mình lần cuối, vua Marc bắt được thư nhưng đành ngó lơ. Tristan vì bệnh nên không tự đi được nữa, bèn nhờ vợ ra cảng ngóng tin, lại dặn : Hễ thuyền Cornouaille buồm trắng là có Iseult, còn buồm đen là Iseult không tới.
Isolde vâng phục chồng, cũng ra bến và nhác thấy màu buồm trắng, nhưng vì ghen tương nên về nói ngược sự thật. Chẳng ngờ Tristan tuyệt vọng mà tắt thở vĩnh viễn. Khi Iseult tới thì đã quá trễ, bèn phẫn uất mà chết ; còn Isolde hối hận cũng tự vận.
Về sau, vua Marc cho chôn Tristan và Iseult chung mồ. Lạ thay, từ trong ấy trổ ra hai cái cây, dây leo cứ xoắn xuýt vào nhau không sao gỡ được.
Phong hóa

Tristan và Iseult được coi là một trong những thành tựu đáng nể của văn chương thời đại Arthur, gây cái nền ổn vững cho văn chương, kịch nghệ và điện ảnh hiện đại.
Tại Việt Nam, từ năm 1941 tác gia Vũ Ngọc Phan đã dịch soạn phẩm Le roman de Tristan et Iseut (1900) của Joseph Bédier sang Việt ngữ dưới nhan đề Tiểu-nhiên và Mị-cơ kèm tựa "Tặng Hằng Phương, Mị Cơ của lòng tôi", cho tới 2020 vẫn là bản dịch Việt văn duy nhất.
| --- | --- |
 Nhớ người ba hôm nay Đời thấy càng đáng sống Sống để mà say Say suối tóc ngày xưa bây giờ bắt gặp Phải chăng nguồn thông cảm là đây Phút chốc em thành thần nữ Ngự trị hồn ta Một tình thương yêu liều lĩnh... Bạn càng kể đời em Lại càng như rượu mạnh Rượu mà Tiểu Nhiên và Mị Cơ Đã cùng uống trộm Trong thiên truyện tình bất tử ngày xưa — Trích Quang Dũng, Trắc ẩn:  Ai đốt Cô Tô thành vì đôi mắt giai nhân hề, Lửa cháy bao đêm ròng thành quách tan. Ai trót nhấp men tình để Mị Cơ thương nhớ, Khi thác rồi Tiểu Nhiên vẫn còn mơ. Ai xui ta gặp nhau để tình gây oan trái, Để tình anh bẽ bàng và tình em lỡ làng, Và ngàn sau lá vàng khóc tình ta. — Trích Đoàn Chuẩn - Từ Linh, Vàng phai mấy lá
Liên kết

↑  Đại lược cổ văn Tây phương (kỳ 1)
↑  Bruce, Christopher W. (1999). The Arthurian name dictionary. Taylor & Francis. tr. 271. ISBN 0-8153-2865-6. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2022.
↑  Spring, Adam; Peters, Caradoc (tháng 12 năm 2014). “Developing a low cost 3D imaging solution for inscribed stone surface analysis”. Journal of Archaeological Science. 52: 97–107. Bibcode:2014JArSc..52...97S. doi:10.1016/j.jas.2014.08.017.
↑  Jeffrey Gantz (translator), Culhwch and Olwen, from The Mabinogion, Penguin, 1976. ISBN 0-14-044322-3
↑  Tiểu Nhiên và Mị Cơ - Dịch phẩm
↑  Chàng Tristan của thế kỉ XX
↑  Vũ Ngọc Phan và cái 'hậu' của thế kỉ XX
Liên kết > Quốc văn

Khi Tristram gặp Isolde (tiểu luận Joyce Carol Oates)
Nhạc kịch Tristan und Isolde của Wagner Lưu trữ 2017-03-23 tại Wayback Machine
Tình sử đẹp nhất trung đại trong thế giới âm nhạc Wagner
Liên kết > Ngoại văn

Overview of the story
"Romance of Tristan and Isolde" Free PDF eBook Lưu trữ 2016-11-28 tại Wayback Machine
Béroul : Le Roman de Tristan
Thomas d'Angleterre : Tristan
Transcription and page images of the Auchinleck manuscript
The libretto for Wagner's opera, bilingual English and German
Tristan page from the Camelot Project Lưu trữ 2013-02-10 tại Wayback Machine
Bibliography of Modern Tristaniana in English Lưu trữ 2012-01-03 tại Wayback Machine
Tristan and Iseult, audio version
Thủ bản thế kỉ XV minh diễn tích Tristan và Iseult.
Nynorsk

| Nynorsk |
| --- | --- |
nynorsk
Phát âm: [ˈnyːnɔʂk] hoặc [ˈnyːnɔʁsk]
Sử dụng tại: Na Uy
Tổng số người nói: không có (chỉ ở dạng viết)
Phân loại: Ấn-ÂuGermanGerman BắcTây ScandinaviaPhương ngữ tiếng Na UyNynorsk
Ngôn ngữ tiền thân: Tiếng Tây Bắc Âu cổ Tiếng Na Uy cổTiếng Na Uy trung cổPhương ngữ tiếng Na UyLandsmålNynorsk 
Dạng chuẩn: Nynorsk (chính thức) Høgnorsk (không chính thức)    
Hệ chữ viết: Latinh (Bảng chữ cái tiếng Na Uy)
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại:  Na Uy  Hội đồng Bắc Âu
Quy định bởi: Hội đồng tiếng Na Uy
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1: nn
ISO 639-2: nno
ISO 639-3: nno
Glottolog: Không có
Linguasphere: 52-AAA-ba to -be
Nynorsk (Na Uy mới) là một trong hai ngôn ngữ viết tiêu chuẩn trong tiếng Na Uy, ngôn ngữ còn lại là Bokmål. Ngôn ngữ chuẩn này được sáng tạo bởi Ivar Aasen vào giữa thế kỷ 19, nhằm tạo thêm sự lựa chọn bổ sung cho chữ viết tiếng Đan Mạch đang phổ biến ở Na Uy thời đó.
27% người Na Uy sử dụng cách viết bằng Nynorsk, phổ biến nhất là ở các hạt Rogaland, Hordaland, Sogn og Fjordane và Møre og Romsdal, chủ yếu nằm ở Tây Na Uy.
Liên kết

của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở
Noregs Mållag Noregs Mållag is the major organization promoting Nynorsk.
Norsk Målungdom Lưu trữ 2005-04-01 tại Wayback Machine Norsk Målungdom is Noregs Mållag's youth organization.
Ivar Aasen-tunet The Ivar Aasen Centre is a national centre for documenting and experiencing the Nynorsk written culture, and the only museum in the country devoted to Ivar Aasen's life and work.
Norsk programvareblogg computer programmes in Nynorsk.
Sidemålsrapport Lưu trữ 2011-07-24 tại Wayback Machine – report (in Bokmål) on the state of Nynorsk and Bokmål in Norwegian secondary schools.
Thông trắng Yakushima

| Pinus amamiana |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Nguy cấp  (IUCN 2.3)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Pinophyta
Lớp (class): Pinopsida
Bộ (ordo): Pinales
Họ (familia): Pinaceae
Chi (genus): Pinus
Phân chi (subgenus): Ducampopinus
Đoạn (section): Quinquefoliae
Phân đoạn (subsection): Strobi
Loài (species): P. amamiana
Danh pháp hai phần
Pinus amamiana Koidz., 1924 
 
Thông trắng Yakushima (danh pháp hai phần: Pinus amamiana) là loài thông bản địa của miền nam Nhật Bản, trên các đảo Yakushima và Tanegashima ở phía nam Kyūshū. Nó cũng được trồng tại các công viên của Nhật. Loài thông này có thể cao tới 25 m với đường kính thân cây tới 1 m. Loài này được Koidz. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Mô tả

Các lá kim mọc thành bó gồm 5 lá với các nón dài 5–8 cm.
Loài cây này trong tiếng Nhật gọi là Amami-goyamatsu, Amami-goyo, Yakutune-goyo.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Pinus amamiana”. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2013.
Phát xít Ý

Nước Ý Phát xít (tiếng Ý: Italia fascista) là thời kỳ Vương quốc Ý được nằm dưới quyền thống trị của Đảng Phát xít Quốc gia Ý do Thủ tướng Benito Mussolini lãnh đạo, từ năm 1922 đến năm 1943. Từ "phát xít" trong tiếng Việt (phát âm theo tiếng Pháp "fascisme") xuất phát từ "fascio" trong tiếng Ý nghĩa là "cái bó" (chiếc rìu lệnh của người La Mã xưa có cán bó). Chủ nghĩa phát xít Ý được xem là hình mẫu cho các hình thức chủ nghĩa phát xít khác. Phát xít Ý cùng Đức Quốc xã và Đế quốc Nhật Bản hợp thành phe Trục trong Thế chiến II.
Bối cảnh hình thành

Trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, Vương quốc Ý nhảy vào tham chiến, về phe Đồng Minh. Vào tháng 11 năm 1918, với những chiến thắng quyết định trong trận sông Piave lần thứ hai và trận Vittorio Veneto, nước Ý đánh bại Đế quốc Áo-Hung, giành được nhiều đất như Trentino, Nam Tyrol, Trieste và Istria, cộng thêm Fiume và vài vùng khu bờ biển Dalmatia (Zara). Tuy nhiên, dân Ý lúc bấy giờ sống rất chật vật vì mất đến 600 nghìn người trong cuộc thế chiến, lạm phát, thất nghiệp lan tràn và chính phủ Ý bị mất tín nhiệm.
Nhân cơ hội này, đảng Phát xít Ý dần dần lên nắm quyền trong nước, nhà vua Ý là Vittorio Emanuele III vì sợ nội chiến và cách mạng nên phải nhượng bộ.
Quá trình lịch sử

Trong những năm 1922 - 1923, chính phủ phát xít do Benito Mussolini cầm đầu tỏ vẻ tôn trọng và phát huy dân chủ. Nhưng sau cuộc bầu cử dối trá năm 1924, Mussolini và phe đảng thắng thế tối cao trong quốc hội và từ ngày 3 tháng 1 năm 1925 thẳng tay tiêu diệt mọi quyền tự do dân chủ.
Sau đó ông thành lập chính phủ độc tài, giành hết quyền quản lý của quốc gia về đảng chính trị duy nhất của ông, đảng Phát Xít Quốc gia. Những đảng khác đều bị cấm hoạt động, các công đoàn độc lập đều bị bác bỏ. Hệ thống đàn áp cảnh sát trị này được một số dân Ý xem là cách duy nhất để tránh sự xâm nhập của cộng sản vào nước Ý. Tuy không tàn bạo bằng hệ thống của Hitler, cảnh sát mật vụ của Mussolini khủng bố, hãm hại và thủ tiêu cả chục ngàn người chống đối.
Mussolini kế đến phát huy chủ nghĩa phát xít tại châu Âu. Những lãnh tụ độc tài như Salazar ở Bồ Đào Nha, Francisco Franco ở Tây Ban Nha và Hitler ở Đức học hỏi ít nhiều từ chính sách phát xít Ý. Một số chính trị gia tại Anh Quốc và Hoa Kỳ cũng khâm phục thay đổi ở Ý trong những năm đầu. Tuy thế, người Ý hải ngoại không mấy ủng hộ chính sách độc tài này.
Năm 1929, Mussolini thực hiện hiệp ước Bể Thánh, và chính quyền độc lập Vatican ra đời ngay trong lòng thủ đô Roma của Ý.
Năm 1935 Ý chiếm Ethiopia. Anh và Pháp lên tiếng phản đối Ý. Mussolini lúc bấy giờ bắt đầu tỏ ý theo Đức Quốc xã và ký hiệp ước liên minh với Hitler vào năm 1936 và sau đó ký kết liên minh khối Trục năm 1938. Ý ủng hộ Franco trong nội chiến Tây Ban Nha, chấp nhận Đức hoành hành Trung Âu và đồng ý khi Hitler bắt Áo sáp nhập vào Đức. Tuy nhiên tháng 10 năm 1938, Mussolini hòa giải thành công những va chạm chính trị giữa Anh, Pháp và Đức - với con mồi là Tiệp Khắc.
Tháng 4 1939, Phát xít Ý chiếm Albania nhưng tháng 9 năm đó Mussolini không cho quân Ý theo Hitler tấn công Ba Lan, viện cớ chưa chuẩn bị hàng ngũ quân đội. Khi thấy Đức thắng ở Pháp, Ý mới chính thức tham chiến vào tháng 6 năm 1940. Tuy nhiên, vì quân đội Ý không mạnh và tướng tá cũng không giỏi nên sau khi theo ngả Albania để tấn công Hy Lạp thì đã bị đẩy lui. Cũng trong năm 1940, Ý tấn công và chiếm Somalia (thuộc Anh) nhưng sau đó cũng bị quân Đồng Minh đánh bại. Tại mặt trận Bắc Phi, quân đội Ý cũng bị tấn công gần tan rã trước khi may mắn được tướng Rommel của Đức cứu thoát.