stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Samarkand
Lịch sử > Thời Timurid

Vào năm 1370, người chinh phục Thiếp Mộc Nhi (Timur hay Tamerlane), người sáng lập và cai trị đế quốc Timurid, đã biến Samarkand trở thành thủ đô đế chế của ông. Tamerlane là một trong những vị hoàng đế vĩ đại nhất thế giới, người đã chinh phạt phần lớn Tây và Trung Á. Vào khoảng cuối thế kỷ 14, thời gian hùng mạnh nhất của đế chế mà ông đứng đầu, các chuyên gia lịch sử cho biết ông đã giết chết 5% dân số thế giới. Tuy nhiên, những di sản mà Tamerlane để lại cho đời sau lại rất đẹp đẽ. Cho đến ngày nay, sau 25 năm độc lập, Uzbekistan vẫn là một đất nước gây nên nhiều tranh cãi vì vị vua nổi tiếng này cùng với các công trình cổ đang được gìn giữ.
Trong 35 năm tiếp theo, ông xây dựng lại hầu hết thành phố và dân cư với các nghệ nhân và thợ thủ công giỏi từ khắp đế quốc. Timur giành được danh tiếng là người bảo trợ nghệ thuật và Samarkand đã trở thành trung tâm của vùng Transoxiana. Sự cam kết với nghệ thuật của Timur là điều rõ ràng, ông có thể tàn nhẫn với kẻ thù của mình nhưng thương xót đối với những người có khả năng nghệ thuật đặc biệt, ông cứu cuộc sống của các nghệ sĩ, thợ thủ công và kiến ​​trúc sư để ông có thể sử dụng họ trong dự án cải thiện và làm đẹp thủ đô của mình. Ông cũng trực tiếp tham gia vào các dự án xây dựng và tầm nhìn của ông thường vượt quá khả năng kỹ thuật của các công nhân. Hơn nữa, thành phố đang trong tình trạng xây dựng liên tục và Timur thường yêu cầu các tòa nhà được thực hiện và làm lại nhanh chóng nếu ông không hài lòng với kết quả. Timur đã thiết kế thành phố sao cho chỉ có thể tiếp cận bằng những con đường và cũng có thể đã ra lệnh xây dựng mương sâu và tường, để có thể trải dài năm dặm (8,0 km) trong chu vi, tách thành phố từ phần còn lại của các nước láng giềng xung quanh của nó. Trong thời gian này thành phố có dân số khoảng 150.000 người. Thời kỳ tái thiết vĩ đại này được thu thập trong các nguồn của đại sứ Henry III, Ruy Gonzalez de Clavijo, người đóng quân ở đó từ năm 1403 đến 1406. Trong thời gian ông ở lại, thành phố thường ở trạng thái xây dựng không ngừng. "Nhà thờ Hồi giáo mà Timur đã xây dựng để tưởng nhớ mẹ của vợ ông... dường như chúng tôi là người cao quý nhất trong số những người đến thăm thành phố Samarkand, nhưng không sớm hoàn thành hơn vì ông ta bắt đầu tìm lỗi với cổng vào, mà bây giờ ông ta nói là quá thấp và phải được hạ xuống. "
Từ năm 1424 đến năm 1429, nhà thiên văn học vĩ đại Ulugh Beg đã xây dựng Đài thiên văn Samarkand. Kính lục phân dài 11 mét và một lần vươn lên đỉnh của cấu trúc ba tầng xung quanh, mặc dù nó được giữ dưới lòng đất để bảo vệ thành phố khỏi động đất. Hiệu chỉnh dọc theo chiều dài của nó, là góc phần tư 90 độ lớn nhất thế giới vào thời điểm đó. Tuy nhiên, đài quan sát đã bị phá hủy bởi những người cuồng tín tôn giáo quá khích năm 1449.
Lịch sử > Hậu Timurid

Năm 1500, các chiến binh du mục người Uzbek đã chiếm quyền kiểm soát Samarkand. Vương triều Shaybanid nổi lên như những người lãnh đạo Uzbek vào khoảng thời gian này.
Trong giai đoạn 2 của thế kỷ XVI, các vua Shaybanid chuyển kinh đô của họ đến Bukhara và vai trò của Samarkand đã bị suy giảm. Sau một cuộc tấn công của Nader Shah của nhà Afsharid, thành phố bị bỏ hoang vào những năm đầu thập niên 1720.
Từ năm 1599 đến 1756, Samarkand được cai trị bởi Ashtrakhanid của hãn quốc Bukhara.
Từ năm 1756 đến 1868, Samarkand được cai trị bởi emir Manghud (Mông Cổ) của Tiểu Vương quốc Bukhara.
Lịch sử > Sự can thiệp của Nga và chính quyền Xô viết

Thành phố này nằm dưới quyền cai trị của đế quốc Nga sau khi thành trì bị chiếm bởi một lực lượng dưới quyền Đại tá Konstantin Petrovich von Kaufman năm 1868. Ngay sau đó, đồn trú nhỏ của Nga bao gồm 500 binh sĩ Nga đã bị bao vây. Cuộc tấn công, được lãnh đạo bởi Abdul Malik Tura, con trai lớn của tiểu vương quốc Bukhara, cũng như Baba Bey của Shahrisabz và Jura Bey của Kitab, bị quân Nga đẩy lùi với những tổn thất nặng nề. Alexander Abramov trở thành Thống đốc đầu tiên của quân đội Okrug, mà người Nga đã thiết lập dọc theo dòng sông Zeravshan, với Samarkand là trung tâm hành chính. Phần của thành phố kiểu Nga được xây dựng sau thời điểm này, phần lớn ở phía tây của thành phố cổ.
Năm 1886, thành phố trở thành thủ phủ của tỉnh Oblast Samarkand mới được thành lập của Turkestan thuộc Nga và tăng tầm quan trọng hơn nữa khi tuyến đường sắt xuyên Caspian đến thành phố vào năm 1888.
Thành phố trở thành thủ đô của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Uzbekistan năm 1925, trước khi được thay thế bởi Tashkent vào năm 1930. Trong chiến tranh thê giới thứ hai, sau khi Đức Quốc xã xâm lược Liên Xô, một số công dân của Samarqand được gửi đến vùng đất của Smolensk, để chống lại kẻ thù. Nhiều người đã bị bắt giữ hoặc bị giết bởi Đức Quốc xã. Ngoài ra, hàng nghìn người tị nạn từ các khu vực phía tây của Liên Xô bị chiếm đóng đã chạy đến thành phố và nó là một trong những trung tâm chính của những thường dân bỏ trốn ở Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Uzbekistan và Liên bang Xô viết nói chung.
Địa lí

Samarkand nằm ở vị trí đông nam của Uzbekistan, trong thung lũng sông Zarefshan. Thị trấn Qarshi cách đó 135 km. Đường M37 kết nối với thành phố Bukhara, cách đó 240 km. Đường M39 kết nối với thủ đô Tashkent, cách đó 270 km. Biên giới Tajikistan cách Samarkand khoảng 35 km và con đường dẫn đến thủ đô nước này là Dushanbe cách đó 210 km. Đường M39 kết nối với Mazar-i-Sharif ở Afghanistan, cách đó 340 km.
Địa lí > Khí hậu

Samarkand có khí hậu Địa Trung Hải (phân loại khí hậu Köppen: Csa), gần với ranh giới của khí hậu bán khô hạn (BSk) với mùa hè nóng, khô và mùa đông lạnh, tương đối ẩm ướt. Mùa đông là thời kỳ xen kẽ giữa thời tiết ấm áp với thời tiết lạnh. Tháng 7 và tháng 8 là những tháng nóng nhất trong năm với nhiệt độ đạt tới và thậm chí vượt quá 40 °C (104 °F). Hầu hết lượng mưa thưa thớt được nhận từ tháng 12 đến tháng 4. Vào tháng 1 năm 2008, thành phố đặc biệt rất lạnh và nhiệt độ giảm xuống −22 °C (−8 °F).
| Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> Tháng | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 1 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 2 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 3 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 4 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 5 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 6 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 7 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 8 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 9 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 10 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 11 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> 12 | Dữ liệu khí hậu của Samarkand (1981–2010)> Năm |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cao kỉ lục °C (°F) | 23.2 (73.8) | 26.7 (80.1) | 31.7 (89.1) | 36.2 (97.2) | 39.5 (103.1) | 41.4 (106.5) | 42.4 (108.3) | 41.0 (105.8) | 38.6 (101.5) | 35.2 (95.4) | 29.9 (85.8) | 27.5 (81.5) | 42.4 (108.3) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 6.8 (44.2) | 9.1 (48.4) | 14.2 (57.6) | 21.1 (70.0) | 26.4 (79.5) | 32.2 (90.0) | 34.1 (93.4) | 32.9 (91.2) | 28.3 (82.9) | 21.6 (70.9) | 15.3 (59.5) | 9.1 (48.4) | 20.9 (69.6) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 1.9 (35.4) | 3.6 (38.5) | 8.5 (47.3) | 14.9 (58.8) | 19.8 (67.6) | 25.0 (77.0) | 26.7 (80.1) | 25.2 (77.4) | 20.1 (68.2) | 13.6 (56.5) | 8.4 (47.1) | 3.8 (38.8) | 14.3 (57.7) |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F) | −1.7 (28.9) | −0.5 (31.1) | 4.0 (39.2) | 9.4 (48.9) | 13.5 (56.3) | 17.4 (63.3) | 18.9 (66.0) | 17.4 (63.3) | 12.7 (54.9) | 7.2 (45.0) | 3.4 (38.1) | −0.2 (31.6) | 8.5 (47.3) |
| Thấp kỉ lục °C (°F) | −25.4 (−13.7) | −22 (−8) | −14.9 (5.2) | −6.8 (19.8) | −1.3 (29.7) | 4.8 (40.6) | 8.6 (47.5) | 5.9 (42.6) | 0.0 (32.0) | −6.4 (20.5) | −18.1 (−0.6) | −22.8 (−9.0) | −25.4 (−13.7) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 41 (1.6) | 46 (1.8) | 69 (2.7) | 60 (2.4) | 36 (1.4) | 6 (0.2) | 4 (0.2) | 1 (0.0) | 4 (0.2) | 17 (0.7) | 34 (1.3) | 47 (1.9) | 365 (14.4) |
| Số ngày mưa trung bình | 8 | 10 | 13 | 11 | 9 | 3 | 2 | 1 | 2 | 6 | 8 | 9 | 82 |
| Số ngày tuyết rơi trung bình | 9 | 7 | 3 | 0.3 | 0.1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0.3 | 2 | 6 | 28 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 76 | 74 | 70 | 63 | 54 | 42 | 42 | 43 | 47 | 59 | 68 | 74 | 59 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 132.9 | 130.9 | 169.3 | 219.3 | 315.9 | 376.8 | 397.7 | 362.3 | 310.1 | 234.3 | 173.3 | 130.3 | 2.953,1 |
Nguồn 1: Pogoda.ru.net
Nguồn 2: NOAA (sun, 1961–1990)
Nhân khẩu > Ngôn ngữ

Ngôn ngữ chính thức ở Samarkand, cũng như trong cả nước Uzbekistan, là tiếng Uzbek, là một trong những ngữ hệ Turk. 95% các dấu hiệu và chữ khắc trong thành phố được viết bằng ngôn ngữ tiếng Uzbek (chủ yếu theo bảng chữ cái tiếng Latin của người Uzbekistan). Về mặt chính thức, người ta tin rằng ngôn ngữ phổ biến nhất ở Samarkand là tiếng Uzbek, nhưng trên thực tế, theo một số dữ liệu, ngôn ngữ này có nguồn gốc từ khoảng 30% cư dân của Samarkand. Các cư dân khác của Samarkand chỉ nói tiếng Uzbekistan là ngôn ngữ thứ hai. Không có dữ liệu chính xác về điều này, vì không có điều tra dân số ở Uzbekistan kể từ năm 1989. Ngôn ngữ tiếng Uzbek là tiếng mẹ đẻ của người Uzbek, Turkmen, Iran ở Samarkand và hầu hết người Ả Rập sống ở Samarkand.
Như trong phần còn lại của Uzbekistan, tiếng Nga thực tế là ngôn ngữ chính thức thứ hai ở Samarkand, và khoảng 5% các dấu hiệu và chữ khắc trong Samarkand được viết bằng ngôn ngữ này. Người Nga, người Belarus, người Ba Lan, người Đức, người Triều Tiên, phần lớn người Ukraina, phần lớn người Armenia, người Hy Lạp, một phần người Tatar và người Azerbaijan nói tiếng Nga ở Samarkand. Một số tờ báo bằng tiếng Nga được xuất bản ở Samarkand, trong đó phổ biến nhất là "Samarkandskiy vestnik" (tiếng Nga: Самаркандйй естник - Samarkand Herald), kênh truyền hình Samarkandian STV phát sóng một phần bằng tiếng Nga.
Trên thực tế, ngôn ngữ bản địa phổ biến nhất trong Samarkand là tiếng Tajik (Tajiki), là một trong những phương ngữ hoặc biến thể của tiếng Ba Tư (Farsi). Samarkand là một trong những thành phố nơi ngôn ngữ Ba Tư phát triển. Ở đây, vào những thời điểm khác nhau, nhiều nhà thơ và nhà văn cổ điển Ba Tư đã sống hoặc đến thăm, Abulqasem Ferdowsi, Omar Khayyám, Abdurahman Jami, Abu Abdullah Rudaki, Suzani Samarqandi, Kamal Khujandi là những người khác nổi tiếng nhất.
Theo một số người, ngôn ngữ bản địa của khoảng 70% cư dân Samarkand là ngôn ngữ Tajik. Những người này khoảng 70% nói tiếng Uzbek như ngôn ngữ thứ hai và tiếng Nga là ngôn ngữ thứ ba. Mặc dù thực tế rằng ngôn ngữ Tajik thực sự là một trong hai ngôn ngữ phổ biến nhất (cùng với tiếng Uzbek) ở Samarkand, ngôn ngữ này không có tư cách là ngôn ngữ chính thức hoặc khu vực. Ở thành phố Samarkand, chỉ có một tờ báo được xuất bản bằng ngôn ngữ Tajik (theo bảng chữ cái Cyrllic Tajik), được gọi là "Ovozi Samarqand" (Tajik: Овози Самарқанд - Tiếng nói của Samarkand). Các kênh truyền hình Samarkandian STV và "Samarqand" địa phương cũng phát sóng một phần bằng ngôn ngữ Tajik, cũng là một đài phát thanh khu vực phát sóng một phần bằng ngôn ngữ Tajik
Ngoài các ngôn ngữ tiếng Uzbek, tiếng Tajik và tiếng Nga, đối với một số cư dân Samarkand, ngôn ngữ bản địa là tiếng Ukraina (đối với một số người Ukraine), tiếng Armenia (chỉ tiếng Đông Armenia), tiếng Azerbaijan, tiếng Tatar, tiếng Tatar Krym, tiếng Ả Rập (cho một tỷ lệ rất nhỏ của người Ả Rập ở Samarkand), và các ngôn ngữ khác.
Tôn giáo > Hồi giáo

Trong lịch sử, Samarkand là một cộng đồng tôn giáo đa dạng. Từ thế kỷ thứ 8, khi người Ả Rập vào Trung Á, Hồi giáo đã trở thành tôn giáo chính. Theo một số nguồn tin, khoảng 90% người Hồi giáo theo dòng Hồi giáo Sunni trong khi Hồi giáo Shia, Kitô giáo và Do Thái giáo là những tôn giáo nhỏ.
Kể từ sự ra đời của Hồi giáo, nhiều thánh đường Hồi giáo, madrasa và lăng mộ đã được xây dựng và tất cả những điều này làm cho thành phố rất hấp dẫn cho khách du lịch đến tham quan. Nhiều di tích được xây dựng trong thế kỷ 14-15 bởi Tamerlane bao gồm Registan và 3 madrasa ở đó, Nhà thờ Hồi giáo Bibi-Khanym, Shah-i-Zinda và quần thể Gur-Emir, cũng như Đài thiên văn Ulugh-Beg.
Mặc dù 90% dân số Uzbekistan theo Hồi giáo Sunni, Hồi giáo không được theo dõi nghiêm ngặt. Du khách nói rằng phong cách ăn mặc và thái độ của người Hồi giáo ở Samarkand đang trở nên phương Tây hơn là giữ truyền thống và văn hóa của tổ tiên họ. Mặc dù theo Hồi giáo, nhiều người Hồi giáo Sunni ở Samarkand uống rượu đặc biệt là trong các đám cưới, ngày lễ và sinh nhật. Ngoài ra, có 14 nhà sản xuất rượu vang nhỏ ở Uzbekistan, với một trong những nhà sản xuất rượu lâu đời nhất và nổi tiếng ở Samarkand. Mọi người có thói quen uống vodka để kỷ niệm ngày tốt lành với người thân, bạn bè và hàng xóm của họ.
Tôn giáo > Hồi giáo > Hồi giáo Shia

Tỉnh Samarqand là một trong hai khu vực của Uzbekistan (cùng với tỉnh Bukhara) là nơi sinh sống của một số lượng lớn người theo Hồi giáo Shia. Tổng dân số của tỉnh Samarqand là hơn 3.720.000 người (2019); Theo một số dữ liệu, khoảng 1 triệu người là người Shia, chủ yếu là người Shia Twelver.
Không có dữ liệu chính xác về số lượng người theo Shia ở thành phố Samarkand, nhưng thành phố có một số nhà thờ Hồi giáo và madrasa của người Shia. Lớn nhất trong số này là Nhà thờ Hồi giáo Punjabi, Punjabi Madrasa, và Lăng mộ Mourad Avliya. Hàng năm, người Shia ở Samarkand tổ chức lễ Ashura, cũng như những ngày và ngày lễ đáng nhớ khác của người Shia.
Người Shia ở Samarkand chủ yếu là người Iran gốc Samarqand, họ tự gọi mình là Irani. Tổ tiên của họ bắt đầu đến Samarkand vào thế kỷ 18. Một số di cư đến đó để tìm kiếm cuộc sống tốt đẹp hơn, những người khác bị những kẻ bắt giữ người Turkmen bán làm nô lệ ở đó, và những người khác là những người lính bị đưa đến Samarkand. Chủ yếu họ đến từ Khorasan, Mashhad, Sabzevar, Nishapur và Merv; và thứ hai là từ Azerbaijan - nơi cũng có người Iran, Zanjan, Tabriz và Ardabil. Người Shia ở Samarkand cũng bao gồm người Azerbaijan, cũng như một số lượng nhỏ người Tajik và người Uzbek.
Trong khi không có dữ liệu chính thức về tổng số người Shia ở Uzbekistan, họ ước tính là "vài trăm nghìn". Theo WikiLeaks, trong năm 2007–2008, Đại sứ Hoa Kỳ về Tự do Tôn giáo Quốc tế đã tổ chức một loạt cuộc gặp với các giáo sĩ dòng Sunni và các giáo sĩ dòng Shia ở Uzbekistan. Trong một cuộc nói chuyện, giáo sĩ Hồi giáo Shia ở Bukhara nói rằng khoảng 300.000 người Shia sống ở tỉnh Bukhara và 1 triệu người ở tỉnh Samarqand. Đại sứ hơi nghi ngờ tính xác thực của những con số này, nhấn mạnh trong báo cáo của mình rằng dữ liệu về số lượng tôn giáo và dân tộc thiểu số do chính phủ Uzbekistan cung cấp được coi là một "chủ đề tế nhị" do chúng có khả năng kích động xung đột giữa các tôn giáo và tôn giáo. Tất cả các phụ tá của đại sứ đều cố gắng nhấn mạnh rằng Hồi giáo truyền thống, đặc biệt là chủ nghĩa Sufism và Sunism, ở các vùng Bukhara và Samarqand được đặc trưng bởi sự khoan dung tôn giáo lớn đối với các tôn giáo và giáo phái khác, bao gồm cả Shia.
Nhà thờ Shia Panjab
Madrasa Shia Panjab
Murad Avliya Shrine
Tôn giáo > Kitô giáo

Kitô hữu bao gồm: người Nga, người Triều Tiên, người Ukraina và người Armenia. Chỉ có một vài nhà thờ giữ các dịch vụ cho tôn giáo này.
Địa danh chính > Khu phức hợp

Quảng trường và khu phức hợp Registan
Shah-i-Zinda
Khu phức hợp Abdu Darun
Khu phức hợp Abdu Berun
Đài quan sát Ulugh Beg
Địa danh chính > Lăng và miếu > Lăng

Lăng Gure Amir
Lăng Aqsaray Timurids
Lăng Bibi Khanum
Lăng Ishratkhana
Lăng Makhsum Baba
Địa danh chính > Lăng và miếu > Miếu

Miếu Imam Bukhari
Lăng Ruhabad
Miếu Imam Maturidi
Miếu Murad Avliya
Lăng Khoja Daniyar
Miếu Nuriddin Basir
Địa danh chính > Madrasa

Madrasa Khoja Ahrar
Madrasa Panjab
Địa danh chính > Nhà thờ Hồi giáo

Nhà thờ Hồi giáo Bibi Khanum
Nhà thờ Hồi giáo Namazgah
Nhà thờ Hồi giáo Hazrat Hizir
Nhà thờ Hồi giáo Shia Panjab
Nhà thờ Hồi giáo Khoja Nisbatdar
Registan, một ví dụ điển hình của kiến trúc Hồi giáo, bao gồm 3 công trình sau bao quanh:
Madrasa Ulugh Beg (1417–1420)
Madrasa Sher-Dor (Cổng sư tử) (1619–1635/36).
Madrasa Tilla-Kori (1647–1659/60).
Nhà thờ Hồi giáo Bibi-Khanym
Lăng Gur-e Amir (1404)
Đài thiên văn của Ulugh Beg (1428–1429)
Khu lăng mộ Shah-i-Zinda
Di tích lịch sử Afrasiyab
Chợ Siyob
Bảo tàng Afrasiab của Samarkand
Giao thông

Giao thông công cộng được phát triển tốt ở Samarkand. Xe buýt thành phố (chủ yếu là xe buýt SamAuto và Isuzu) là phương tiện giao thông thông dụng và phổ biến nhất trong thành phố. Cũng trong thành phố từ năm 2017, có một số tuyến xe điện ở Samarkand (xe điện tồn tại ở Samarkand cũng vào năm 1947-1973), chủ yếu là xe điện Vario LF.S Séc. Ngoài ra, thành phố có rất nhiều xe taxi do chính quyền thành phố quản lí (chủ yếu là xe Chevrolet và Daewoo), thường có màu vàng. Ngoài ra trong thành phố rất nhiều taxi khác, cũng thường có màu vàng. Cũng trong thành phố, có một dạng phương tiện gọi là "Marshrutka", đó là xe buýt nhỏ Daewoo Damas và GAZelle.
Những chiếc taxi màu vàng trên một con đường ở Samarkand
Taxi và xe điện ở đường Rudaki ở Samarkand
Xe điện ở Samarkand
Đường Beruni và Rudaki Samarkand
Taxi và xe buýt trên đại lộ Mirzo Ulughbek ở Samarkand
Vào thời Xô viết, cho đến năm 2005, tại Samarkand cũng đã có xe điện bánh hơi. Vào thời Xô viết, cũng như ngày nay, xe buýt và taxi thành phố (GAZ-21, GAZ-24, GAZ-3102, VAZ-2101, VAZ-2106 và VAZ-2107) hoạt động tốt ở Samarkand. Xe điện tồn tại ở Samarkand vào năm 1947-1973 và năm 1924-1930 có xe điện hơi nước ở Samarkand. Cho đến năm 1950, phương tiện di chuyển chính ở Samarkand là xe ngựa và "arabas" với ngựa và lừa.
"Araba" và lừa ở Samarkand in 1890
Ga Samarkand 1890
"Araba" ở Samarkand năm 1964
"Araba" ở Samarkand năm 1964
Ở phía Bắc Samarkand có Sân bay Quốc tế Samarkand, được mở vào thời Liên Xô, vào những năm 1930. Cho đến mùa xuân năm 2019, Sân bay Quốc tế Samarkand có các chuyến bay đến Tashkent, Nukus, Moskva, Saint Petersburg, Yekaterinburg, Istanbul và Dushanbe, và cũng thực hiện các chuyến bay charter đến các thành phố khác.
Ngày nay Samarkand là một trung tâm đường sắt quan trọng của Uzbekistan. Tất cả các chuyến tàu chạy từ Đông sang Tây của Uzbekistan và quay trở lại qua Samarkand. Tuyến đường sắt quốc gia quan trọng nhất và dài nhất là Tashkent-Kungrad, đi qua Samarkand. Các đoàn tàu Afrasiyab (Talgo 250) cao tốc chạy giữa Tashkent, Samarkand và Bukhara. Samarkand cũng có kết nối đường sắt quốc tế Saratov-Samarkand, Moskva-Samarkand, Nur-Sultan-Samarkand.
Ga Samarkand
Tàu cao tốc Afrasiyab (Talgo 250) ở ga Samarkand
Ga Samarkand
Tàu cao tốc Afrasiyab (Talgo 250)
Vận tải đường sắt đến Samarkand vào năm 1888 là kết quả của việc xây dựng tuyến đường sắt xuyên Caspi vào năm 1880-1891 bởi quân đội đường sắt của Đế quốc Nga trên lãnh thổ Turkmenistan và khu vực trung tâm của Uzbekistan hiện đại. Tuyến đường sắt này bắt đầu từ Krasnovodsk (nay là Türkmenbaşy) trên bờ biển Caspi và kết thúc tại nhà ga Samarkand. Ga Samarkand là ga cuối cùng của tuyến đường sắt xuyên Caspi. Trạm đầu tiên của trạm Samarkand được khai trương vào tháng 5 năm 1888.
Sau đó, do việc xây dựng tuyến đường sắt ở các khu vực khác của Trung Á, nhà ga được kết nối với phần phía đông của tuyến đường sắt Trung Á và sau đó tuyến đường sắt này được gọi là Đường sắt Trung Á. Trong những năm thuộc Liên Xô, không có tuyến mới nhưng đồng thời, đây là một trong những trạm lớn nhất và quan trọng nhất của nước cộng hòa XHCN Xô viết Uzbekistan và Trung Á thời Liên Xô.
Thành phố kết nghĩa

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ)   Balkh (Afghanistan)   Banda Aceh (Indonesia)   Bremen (Đức)   Cusco (Peru)   Eskishehir (Thổ Nhĩ Kỳ)   Florence (Ý)   Gyeongju (Hàn Quốc)   Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) |   Jurmala (Latvia)   Kairouan (Tunisia)   Khujand (Tajikistan)   Krasnoyarsk (Nga)   Lahore (Pakistan)   Liege (Bỉ)   Lyon (Pháp)   Lviv (Ukraina)   Mary (Turkmenistan) |   Thành phố México (México)   New Delhi (Ấn Độ)   Nishapur (Iran)   Plovdiv (Bulgaria)   Rio de Janeiro (Brasil)   Samara (Nga)   Tây An (Trung Quốc) |
Thư mục

Azim Malikov, "Cult of saints and shrines in the Samarqand province of Uzbekistan". International Journal of Modern Anthropology. No. 4. 2010, tr. 116–123.
Azim Malikov, "The politics of memory in Samarkand in post-Soviet period". International Journal of Modern Anthropology. (2018) Vol. 2. Issue No. 11. tr. 127–145.
Azim Malikov, "Sacred lineages of Samarqand: history and identity". Anthropology of the Middle East, Volume 15, Issue 1, Summer 2020, tr. 34–49.
Alexander Morrison, Russian Rule in Samarkand 1868–1910: A Comparison with British India (Oxford, OUP, 2008) (Oxford Historical Monographs).
Samarkand, được khắc họa bởi Richard-Karl Karlovitch Zommer
Chiến thắng khắc họa bởi Vasily Vereshchagin, mô tả khu vực Sher-Dor Madrasa ở Registan.
Khu trung tâm với nhà thờ Hồi giáo Bibi-Khanym vào những năm 1990
Samarkand năm 1890
Samarkand nhìn từ vệ tinh tháng 9 năm 2013.
Cổng chào bằng hai ngôn ngữ: tiếng Uzbek (tiếng Latin) và tiếng Tajik (Cyrllic) ở lối vào một trong những mahallas (Bo'zi) của Samarkand
Lăng Ruhabad
Quảng trường Registan
Madrasa Ulugh Beg
Madrasa Sher-Dor
Madrasa Tilya Kori
Túc Bắc

| Huyện tự trị dân tộc Mông Cổ-Túc Bắc |
| --- | --- |
—  Huyện tự trị  —
 

 
 Vị trí Túc Bắc (đỏ) tại Tửu Tuyền (vàng) và Cam Túc
Huyện tự trị dân tộc Mông Cổ-Túc Bắc
Quốc gia: Trung Quốc
Tỉnh: Cam Túc
Địa cấp thị: Tửu Tuyền
Thủ phủ: Đảng Thành Loan
Diện tích
 • Tổng cộng: 55.000 km2 (21,000 mi2)
Dân số 
 • Tổng cộng: 13,000
 • Mật độ: 0,24/km2 (0,6/mi2)
Múi giờ: UTC+8
Mã điện thoại: 937
Huyện tự trị dân tộc Mông Cổ-Túc Bắc (giản thể: 肃北蒙古族自治县; phồn thể: 蘇北蒙古族自治縣; bính âm: Sùběi Měnggǔzú Zìzhìxiàn, Hán Việt: Túc Bắc Mông Cổ tộc tự trị huyện, tiếng Mông Cổ: ᠰᠦᠪᠧᠢ ᠶᠢᠨ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠲᠡᠨ ᠦ ᠥᠪᠡᠷᠲᠡᠭᠡᠨ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠰᠢᠶᠠᠨ) là một huyện tự trị của địa cấp thị Tửu Tuyền, tỉnh Cam Túc, Trung Quốc. Huyện có diện tích lên tới 66.748 km² và dân số xấp xỉ 13.046 người (2000). Huyện lị là trấn Đảng Thành Loan (党城湾镇).
Nhân khẩu

| Dân tộc | Dân số | Tỷ lệ |
| --- | --- | --- |
| Hán | 8.566 | 65,66% |
| Mông Cổ | 4.112 | 31,52% |
| Tạng | 209 | 1,60% |
| Hồi | 86 | 0,66% |
| Thổ | 41 | 0,31% |
| Yugur | 15 | 0,12% |
| Mãn | 7 | 0,05% |
| Khác | 10 | 0,08% |
Nhân khẩu > Trấn

Đảng Thành Loan (党城湾镇)
Mã Tông Sơn (马鬃山镇)
Nhân khẩu > Hương

Đảng Thành (党城乡)
Biệt Cái (别盖乡)
Thạch Bao Thành (石包城乡)
Diêm Trì Loan (盐池湾乡)
Ngư Bát Hồng (鱼儿红乡)
Curtains (bài hát)

| "Curtains"> Bài hát của Ed Sheeran.từ album − |
| --- | --- |
Ngôn ngữ: Tiếng Anh
Công bố: 1 tháng 3 năm 2023 (2023-03-01)
Phát hành: 5 tháng 5 năm 2023 (2023-05-05)
Thu âm: The Backlot Studios, (Melbourne)
Thể loại: Folk-pop
Thời lượng: 3:44
Hãng đĩa: Asylum Atlantic
Sáng tác: Ed Sheeran
Soạn nhạc: Ed Sheeran Aaron Dessner
Sản xuất: Aaron Dessner

Video âm nhạc
"Curtains" trên YouTube
 
"Curtains" '(Rèm cửa)' là một bài hát của nam ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Anh Ed Sheeran. Ca khúc đã được phát hành dưới dạng bài hát thứ tám trong album phòng thu thứ sáu − (2023) vào ngày 5 tháng 5 năm 2023 thông qua hãng Asylum Records và Atlantic Records.
Ca khúc do giọng ca chính Ed Sheeran sáng tác và được Aaron Dessner đảm nhận vai trò sản xuất. Bài hát đã được công bố trong danh sách ca khúc cùng với album vào ngày 1 tháng 3 năm 2023, tạo ra một số cơ hội đặt hàng trước cho album. Video ca nhạc của bài hát đã được công chiếu vào ngày 5 tháng 5 năm 2023, cùng ngày với album được phát hành.
Cấu trúc

"Curtains" được viết bởi Ed Sheeran và được Aaron Dessner đảm nhận cho công việc sản xuất. Là một bài hát thuộc thể loại folk pop, ca khúc chia sẻ về ý nghĩa "chìm mình trong công việc để đem lại sự bình yên trong tâm hồn". Trong một cuộc phỏng vấn với tờ The Guardian, Sheeran đã chia sẻ về cảm giác khó chắc chắn và sự chết chóc khi gần như không thể vượt qua khó khăn. Ca khúc được bao phủ bằng một lớp guitar điện thể hiện lên tâm trạng của anh trong từng giai điệu. Ngoài ra, cấu trúc của bài hát cũng được xây dựng dựa trên từng nốt tiến trình hợp âm thứ gợi nhớ đến phong cách nhạc grunge của Avril Lavigne.