stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Bite Me (bài hát)
Diễn biến xếp hạng

"Bite Me" là bài hát đầu tiên của Lavigne xuất hiện trên bảng xếp hạng Billboard Global 200 – ở vị trí thứ 133 – với 20 triệu lượt stream toàn cầu trong 9 ngày đầu phát hành.
Tại thị trường Canada, "Bite Me" ra mắt ở vị trí thứ 63 trên bảng xếp hạng Canadian Hot 100, trở thành bài hát thứ 19 của Lavigne lọt vào bảng xếp hạng này. Bài hát cũng đạt vị trí thứ 11 trên bảng xếp hạng Billboard Canada Digital Song Sales. Đĩa đơn đã được hiệp hội Music Canada chứng nhận đĩa Vàng sau bốn tháng phát hành với 40.000 đơn vị tiêu thụ. Tại Hoa Kỳ, "Bite Me" ra mắt ở vị trí thứ 25 trên bảng xếp hạng US Bubbling Under Hot 100, và sau hai tháng, bài đạt vị trí xếp hạng cao nhất là 20 cũng như đạt vị trí thứ 13 trên bảng xếp hạng US Hot Rock & Alternative Songs. "Bite Me" cũng ra mắt trong top 10 của bảng xếp hạng US Billboard Rock Digital Songs với vị trí thứ 6, cùng với vị trí thứ 22 trên bảng xếp hạng US Digital Song Sales và vị trí thứ 12 trên bảng xếp hạng US Hot Alternative Songs. Tại Vương quốc Anh, "Bite Me" ra mắt ở vị trí 61 trên bảng xếp hạng UK Singles Chart với 7.511 đơn vị tiêu thụ, trở thành bài hát thứ 18 của Lavigne lọt vào bảng xếp hạng này cũng như là thành tích tốt nhất của nữ ca sĩ trên bảng xếp hạng kể từ đĩa đơn "Here's to Never Growing Up" năm 2013. "Bite Me" ra mắt ở vị trí thứ 31 trên bảng xếp hạng Billboard Alternative Airplay của Hoa Kỳ và sau đó vươn lên vị trí cao nhất là 23.
Tại Hungary, "Bite Me" ra mắt ở vị trí thứ 25 trên bảng xếp hạng Single Top 40. Tại Ireland, bài hát ra mắt ở vị trí thứ 87 trên bảng xếp hạng của Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Ireland. Tại Nhật Bản, bài hát ra mắt ở vị trí thứ 18 trên bảng xếp hạng Billboard Japan Hot Overseas và vị trí thứ 56 trên bảng xếp hạng Billboard Japan Download Songs. Tại New Zealand, bài hát đã lọt vào bảng xếp hạng New Zealand Hot Singles của RMNZ ở vị trí thứ 19.
Video âm nhạc

Video âm nhạc cua "Bite Me" do Hannah Lux Davis đạo diễn được phát hành vào ngày 12 tháng 11 năm 2021. Video ra mắt ở vị trí thứ năm trên bảng xếp hạng Top 20 video âm nhạc của Myx International.
Video cho phiên bản Acoustic Version do Mod Sun và Charlie Zwick đạo diễn, được đăng tải vào ngày 17 tháng 12 năm 2021 với sự tham gia của John Feldmann cùng người vợ Amy trong vai bác sĩ và y tá. Trong video, Lavigne đến phòng khám nha khoa và nhổ tất cả những chiếc răng của bệnh nhân rồi sau đó đan lại thành vòng cổ.
Biểu diễn trực tiếp

Lavigne biểu diễn "Bite Me" lần đầu tiên trên The Late Late Show with James Corden vào ngày 10 tháng 11 năm 2021 cùng với tay trống Travis Barker của Blink-182. Lavigne cũng đã thực hiện một cuộc phỏng vấn với Corden về đĩa đơn mới "Bite Me", album phòng thu thứ bảy sắp ra mắt và chuyến lưu diễn vào năm 2022 của cô. Ngày 23 tháng 11 năm 2021, cô biểu diễn bài hát trong chương trình The Tonight Show Starring Jimmy Fallon. Ngày 30 tháng 11 năm 2021, Lavigne biểu diễn đĩa đơn trên The Ellen DeGeneres Show với tay trống Travis Barker – đây là lần đầu tiên cô xuất hiện trên chương trình này kể từ năm 2007. Ngày 31 tháng 12 năm 2021, Lavigne biểu diễn đĩa đơn trong bữa tiệc Dick Clark's New Year's Rockin' Eve. Ngày 16 tháng 1 năm 2022, Lavigne biểu diễn "Bite Me" trong buổi biểu diễn bất ngờ tại lễ hội iHeart Alter Ego, cùng với ba bài hát "Girlfriend", "My Happy Ending" và "Sk8er Boi". Lavigne cũng đã biểu diễn đĩa đơn này trên chương trình truyền hình Nhật Bản Music Station vào ngày 11 tháng 2 năm 2022.
Xếp hạng

| Bảng xếp hạng (2021–2022) | Vị trí xếp hạng cao nhất |
| --- | --- |
Canada (Canadian Hot 100): 63
Canada CHR/Top 40 (Billboard): 46
Canada Hot AC (Billboard): 46
Cộng hòa Séc (Rádio Top 100): 25
Global 200 (Billboard): 133
Hungary (Single Top 40): 25
Ireland (IRMA): 87
Japan Download Songs (Billboard Japan): 56
Japan Hot Overseas (Billboard Japan): 18
New Zealand Hot Singles (RMNZ): 19
Philippines (MYX International Top 20): 5
Philippines (MYX Hit Chart): 15
Anh Quốc (OCC): 61
Hoa Kỳ Bubbling Under Hot 100 Singles (Billboard): 20
Hoa Kỳ Digital Song Sales (Billboard): 22
Hoa Kỳ Hot Rock Songs (Billboard): 13
Chứng nhận

| Quốc gia | Chứng nhận | Số đơn vị/doanh số chứng nhận |
| --- | --- | --- |
| Canada (Music Canada) | Gold | 40.000 |
  Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ+phát trực tuyến.
Lịch sử phát hành

| Quốc gia | Date | Định dạng | Phiên bản | Hãng đĩa | Nguồn |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nhiều quốc gia | 10 tháng 11 năm 2021 | Tải nhạc số streaming | Gốc | DTA Elektra |  |
| Hoa Kỳ | 16 tháng 11 năm 2021 | Đài phát thanh nhạc alternative | Gốc | DTA Elektra |  |
| Ý | 26 tháng 11 năm 2021 | Đài phát thanh airplay | Gốc | Warner |  |
| Nhiều quốc gia | 17 tháng 12 năm 2021 | Tải nhạc số streaming | Acoustic | DTA Elektra |  |
Nghiêm Tu

| Nghiêm Tu 嚴修 |
| --- | --- |

Sinh: (1860-04-12)12 tháng 4, 1860 Thiên Tân, Nhà Thanh
Mất: 15 tháng 3, 1929(1929-03-15) (68 tuổi) Thiên Tân, Trung Hoa Dân Quốc
Nghề nghiệp: Nhà giáo dục
Nổi tiếng vì: Người sáng lập Đại học Nam Khai
Nghiêm Tu (tiếng Trung: 嚴修; Wade–Giles: Yen Hsiu; 12 tháng 4 năm 1860 – 15 tháng 3 năm 1929), tự Phạm Tôn, hiệu Mộng Phù, biệt hiệu Đề Lậu Sinh, là nhà tư tưởng, nhà cải cách và nhà giáo dục theo lối mới vào cuối thời Thanh đầu thời Dân Quốc. Ông hợp tác cùng với Trương Bá Linh sáng lập nên Đại học Nam Khai và hệ thống trường học Nam Khai.
Tiểu sử

Nghiêm Tu sinh ngày 12 tháng 4 năm 1860 trong một gia đình buôn muối ở Thiên Tân thời Thanh.
Tuy là con nhà thương gia nhưng ông cũng thuộc hàng ngũ thân sĩ. Ông là nhân vật gây tranh cãi với những ý tưởng cải cách khiến ông trở thành kẻ bị ruồng bỏ trên chốn quan trường Bắc Kinh và bị giới thân sĩ đồng nghiệp chỉ trích. Trên cương vị là học chính Quý Châu, ông đã đề xuất đặc khoa kinh tế dựa trên bài luận nhằm thay thế khoa cử truyền thống. Sau sự thất bại từ đề xuất thay đổi khoa cử và biến pháp Mậu Tuất, giới quan chức triều đình thuộc phe chống đối cải cách đã hùa nhau tẩy chay đến mức ông phải từ quan về quê.
Năm 1898, ông rời thủ đô trở lại Thiên Tân vào làm việc cho cơ quan độc quyền buôn bán muối của gia tộc họ Nghiêm ở huyện Tam Hà. Sự giàu có từ việc buôn muối cho phép Nghiêm Tu tiếp tục cuộc sống của mình với tư cách là một nhà giáo dục, thành lập trường học gia đình. Ông thuê Trương Bá Linh giám sát việc tổ chức và chương trình giảng dạy của trường. Trương Bá Linh được đào tạo về kiến thức phương Tây, tốt nghiệp năm 1894 tại Học viện Hải quân Bắc Dương ở Thiên Tân, do Lý Hồng Chương tổ chức.
Bất chấp phong trào Nghĩa Hòa Đoàn đầy bạo lực chống lại ảnh hưởng của nước ngoài ở Trung Quốc, ông vẫn giữ khát vọng cải cách của mình đối với nền giáo dục Trung Quốc, ít lâu sau ông có dịp đến Nhật Bản vào tháng 8 đến tháng 11 năm 1902 để quan sát hệ thống giáo dục của nước này. Trường gia tộc họ Nghiêm cuối cùng đã sáp nhập với trường của một gia đình thương gia khác, sau này dẫn đến sự hình thành Trường Tiểu học Nam Khai và Trường Trung học Nam Khai vào năm 1904 và cuối cùng là Đại học Nam Khai vào năm 1919.
Năm 1905, ông cho ra mắt tờ Công báo Giáo dục Trực Lệ, được xem là công báo giáo dục sớm nhất ở Trung Quốc.
Nghiêm Tu qua đời vào ngày 15 tháng 3 năm 1929 tại Thiên Tân.
Phan Thanh, Bảo Lạc

Đối với các định nghĩa khác, xem Phan Thanh (định hướng).
Phan Thanh là một xã thuộc huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.
Địa lý

Xã Phan Thanh nằm ở trung tâm huyện Bảo Lạc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Xuân Trường
Phía tây giáp xã Hồng Trị
Phía nam giáp các xã Hồng An, Huy Giáp và Hưng Đạo
Phía bắc giáp thị trấn Bảo Lạc và xã Khánh Xuân.
Xã Phan Thanh có diện tích 51,93 km², dân số năm 2019 là 3.095 người, mật độ dân số đạt 60 người/km².
Trên địa bàn xã có một số ngọn núi như Trên Pác Lác, Nam Giam, Nậm Dân, Pác Lác, Pù Vì, Pạt Bà. Xã có suối Nậm Dân và suối Phia Héo chảy trên địa bàn.
Hành chính

Xã Phan Thanh được chia thành 7 xóm: Cốc Lại, Lũng Vai, Phần Quang, Phiêng Dịt, Thẳm Thon A, Thẳm Thon B, Thôm Quan.
Lịch sử

Sau năm 1975, Phan Thanh là một xã thuộc huyện Bảo Lạc.
Đến năm 2019, xã Phan Thanh được chia thành 16 xóm: Bó Chiêu, Bó Tẹ, Cốc Lại, Khuổi Sẩu, Lũng Vai, Mè Van, Phần Quang, Ngàm Càng, Pác Lác, Phia Héo, Thôm Quan, Thẳm Thon A, Thẳm Thon B, Phiêng Dịt, Phia Tằng, Nặm Dân.
Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc:
Sáp nhập xóm Khuổi Sẩu và một phần xóm Mè Van vào xóm Thôm Quan
Sáp nhập xóm Phia Héo và một phần xóm Thẳm Thon B vào xóm Thẳm Thon A
Sáp nhập xóm Bó Chiêu và phần còn lại của xóm Mè Van vào phần còn lại của xóm Thẳm Thon B
Sáp nhập hai xóm Ngàm Càng và Phia Tằng vào xóm Phiêng Dịt
Sáp nhập xóm Pác Lác vào xóm Lũng Vai
Sáp nhập một phần xóm Bó Tẹ vào xóm Cốc Lại
Sáp nhập xóm Nặm Dân và phần còn lại của xóm Bó Tẹ vào xóm Phần Quang.
Chú thích

1 2  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số đến 01 tháng 4 năm 2019 - tỉnh Cao Bằng” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 14 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2021.
↑  Tổng cục Thống kê
1 2  “Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc sáp nhập, đổi tên các xóm, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Cao Bằng” (PDF). Trang thông tin điện tử Sở Y tế Cao Bằng. 9 tháng 9 năm 2019.[liên kết hỏng]
Neolucia

| Neolucia |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Lycaenidae
Chi (genus): Neolucia
Neolucia là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae. Ba loài của chi này là loài đặc hữu của bang Tasmania, Úc
Giống loài

Các loài sau đây được công nhận:
Neolucia agricola (Westwood, 1851)
Neolucia mathewi (Miskin, 1890)
Neolucia hobartensis (Miskin, 1890)
Chú thích

↑  Brower, Andrew V.Z. (2008). “Neolucia Waterhouse & Turner 1905”. The Tree of Life Web Project. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2015.
↑  Savela, Markku. “Neolucia Waterhouse & Turner, 1905”. Lepidoptera and Some Other Life Forms. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2019.
U-106 (tàu ngầm Đức) (1940)
Thiết kế và chế tạo > Thiết kế

Bài chi tiết: Type IXB (lớp tàu ngầm)
Thiết kế của tàu ngầm Type IXB là phiên bản nâng cấp nhỏ từ Type IXA, tăng thêm trữ lượng nhiên liệu để kéo dài tầm xa hoạt động. Chúng có trọng lượng choán nước 1.051 t (1.034 tấn Anh) khi nổi và 1.178 t (1.159 tấn Anh) khi lặn. Con tàu có chiều dài chung 76,50 m (251 ft 0 in), lớp vỏ trong chịu áp lực dài 58,75 m (192 ft 9 in), mạn tàu rộng 6,51 m (21 ft 4 in), chiều cao 9,60 m (31 ft 6 in) và mớn nước 4,70 m (15 ft 5 in).
Chúng trang bị hai động cơ diesel MAN M 9 V 40/46 siêu tăng áp 9-xy lanh 4 thì, tổng công suất 4.400 PS (3.200 kW; 4.300 bhp), dẫn động hai trục chân vịt đường kính 1,92 m (6,3 ft), cho phép đạt tốc độ tối đa 18,2 kn (33,7 km/h), và tầm hoạt động tối đa 12.000 nmi (22.000 km) khi đi tốc độ đường trường 10 kn (19 km/h). Khi đi ngầm dưới nước, chúng sử dụng hai động cơ/máy phát điện Siemens-Schuckert 2 GU 345/34 tổng công suất 1.000 PS (740 kW; 990 shp). Tốc độ tối đa khi lặn là 7,3 kn (13,5 km/h), và tầm hoạt động 64 nmi (119 km) ở tốc độ 4 kn (7,4 km/h). Con tàu có khả năng lặn sâu đến 230 m (750 ft).
Vũ khí trang bị có sáu ống phóng ngư lôi 53,3 cm (21 in), bao gồm bốn ống trước mũi và hai ống phía đuôi, và mang theo tổng cộng 22 quả ngư lôi 53,3 cm (21 in). Tàu ngầm Type IX trang bị một hải pháo 10,5 cm (4,1 in) SK C/32 với 110 quả đạn, một pháo phòng không 3,7 cm (1,5 in) SK C/30 và hai pháo phòng không 2 cm (0,79 in) C/30. Thủy thủ đoàn bao gồm 4 sĩ quan và 44 thủy thủ.
Thiết kế và chế tạo > Chế tạo

U-106 được đặt hàng vào ngày 24 tháng 7, 1938, và được đặt lườn tại xưởng tàu AG Weser của hãng DeSchiMAG ở Bremen vào ngày 26 tháng 11, 1939. Nó được hạ thủy vào ngày 17 tháng 6, 1940, và nhập biên chế cùng Hải quân Đức Quốc Xã vào ngày 24 tháng 9, 1940 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Jürgen Oesten.
Lịch sử hoạt động > 1941 > Chuyến tuần tra thứ nhất

U-106 xuất phát từ Kiel vào ngày 4 tháng 1, 1941 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó tiến ra Bắc Hải, rồi băng qua khe GIUK giữa các quần đảo Shetland và Faroe để hoạt động trong vùng biển Bắc Đại Tây Dương về phía Tây Ireland (Khu vực Tiếp cận phía Tây). Ở vị trí 230 nmi (430 km) về phía Tây Bắc Rockall, nó đã phóng ngư lôi đánh chìm tàu buôn Anh Zealandic 10.578 GRT vào ngày 17 tháng 1, và tàu buôn Ai Cập Sesostris 2.962 GRT, vốn bị phân tán khỏi Đoàn tàu SC 19, vào ngày 29 tháng 1. U-106 kết thúc chuyến tuần tra và đi đến cảng Lorient bên bờ biển Đại Tây Dương của Pháp đã bị Đức chiếm đóng, đến nơi vào ngày 10 tháng 2. Lorient trở thành căn cứ hoạt động của U-106 trong suốt thời gian còn lại của quãng đời hoạt động.
Lịch sử hoạt động > 1943 > Chuyến tuần tra thứ mười - Bị mất

U-106 xuất phát từ cảng Lorient vào ngày 28 tháng 7 cho chuyến tuần tra thứ mười, cũng là chuyến cuối cùng, để hoạt động trong Đại Tây Dương ngoài khơi vịnh Biscay. Vào ngày 1 tháng 8, nó bị một máy bay ném bom B-24 Liberator thuộc Liên đội 59 Không quân Hoàng gia Anh (RAF)tấn công trong vịnh Biscay. Hai quả mìn sâu thả xuống đã không gây hư hại cho con tàu, nhưng hỏa lực súng máy bắn phá đã khiến một thủy thủ tử trận và hai người khác bị thương.
Sang ngày hôm sau 2 tháng 8, U-106 bị một máy bay ném bom Vickers Wellington thuộc Liên đội 407 RAF tấn công về phía Tây Bắc Tây Ban Nha, và bị hư hại.Trong khi tìm cách gia nhập một hải đội E-boat, nó tiếp tục bị một thủy phi cơ Short Sunderland thuộc Liên đội 407 RAF phát hiện. Mặc dù hỏa lực phòng không chống trả đã đánh đuổi được đối phương, một chiếc Sunderland khác thuộc Liên đội 461 Không quân Hoàng gia Australia đã đánh trúng chiếc tàu ngầm. U-106 nổ tung trước khi đắm theo chiều thẳng đứng, tại tọa độ 46°35′B 11°55′T﻿ / ﻿46,583°B 11,917°T﻿ / 46.583; -11.917. Trong tổng số 48 thành viên thủy thủ đoàn của U-106, 22 người đã tử trận và 26 người khác sống sót được các tàu E-boat cứu vớt sau đó.
Lịch sử hoạt động > "Bầy sói" tham gia

U-106 từng tham gia ba bầy sói:
Raubritter (1 – 15 tháng 11, 1941)
Westwall (1 – 16 tháng 12, 1942)
Unverzagt (12 – 22 tháng 3, 1943)
Lịch sử hoạt động > Tóm tắt chiến công

U-64 đã đánh chìm được tám tàu buôn tổng tải trọng 43.945 GRT và hai tàu chiến tổng tải trọng 22.947 tấn, đồng thời gây hư hại cho ba tàu buôn khác:
| Ngày | Tên tàu | Quốc tịch | Tải trọng | Số phận |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 17 tháng 1, 1941 | Zealandic |  United Kingdom | 10.578 | Bị đánh chìm |
| 29 tháng 1, 1941 | Sesostris |  Egypt | 2.962 | Bị đánh chìm |
| 11 tháng 3, 1941 | Memnon |  United Kingdom | 7.506 | Bị đánh chìm |
| 16 tháng 3, 1941 | Almkerk |  Netherlands | 6.810 | Bị đánh chìm |
| 17 tháng 3, 1941 | Andalusian |  United Kingdom | 3.082 | Bị đánh chìm |
| 17 tháng 3, 1941 | Tapanoeli |  Netherlands | 7.034 | Bị đánh chìm |
| 20 tháng 3, 1941 | HMS Malaya |  Hải quân Hoàng gia Anh | 31.100 | Bị hư hại |
| 20 tháng 3, 1941 | Meekerk |  Netherlands | 7.995 | Bị hư hại |
| 24 tháng 3, 1941 | Eastlea |  United Kingdom | 4.267 | Bị đánh chìm |
| 30 tháng 5, 1941 | Silveryew |  United Kingdom | 6.373 | Bị đánh chìm |
| 31 tháng 5, 1941 | Clan Macdougall |  United Kingdom | 6.843 | Bị đánh chìm |
| 6 tháng 6, 1941 | Sacramento Valley |  United Kingdom | 4.573 | Bị đánh chìm |
| 28 tháng 10, 1941 | King Malcolm |  United Kingdom | 5.120 | Bị đánh chìm |
| 30 tháng 10, 1941 | USS Salinas |  Hải quân Hoa Kỳ | 8.246 | Bị hư hại |
| 24 tháng 1, 1942 | Empire Wildebeeste |  United Kingdom | 5.631 | Bị đánh chìm |
| 26 tháng 1, 1942 | Traveller |  United Kingdom | 3.963 | Bị đánh chìm |
| 30 tháng 1, 1942 | Rochester |  United States | 6.836 | Bị đánh chìm |
| 3 tháng 2, 1942 | Amerikaland |  Sweden | 15.355 | Bị đánh chìm |
| 6 tháng 2, 1942 | Opawa |  United Kingdom | 10.354 | Bị đánh chìm |
| 5 tháng 5, 1942 | Lady Drake |  Canada | 7.985 | Bị đánh chìm |
| 21 tháng 5, 1942 | SS Faja de Oro |  Mexico | 6.067 | Bị đánh chìm |
| 26 tháng 5, 1942 | Carrabulle |  United States | 5.030 | Bị đánh chìm |
| 27 tháng 5, 1942 | Atenas |  United States | 4.639 | Bị hư hại |
| 28 tháng 5, 1942 | Mentor |  United Kingdom | 7.383 | Bị đánh chìm |
| 1 tháng 6, 1942 | Hampton Roads |  United States | 2.689 | Bị đánh chìm |
| 11 tháng 10, 1942 | Waterton |  United Kingdom | 2.140 | Bị đánh chìm |
U-106 đang bị tấn công
Phéc-mơ-tuya

Phéc-mơ-tuya / Khóa kéo
Phéc-mơ-tuya với các biến thể răng phổ biến: răng kim loại (trên cùng), răng cuộn và răng nhựa
Phéc-mơ-tuya (hay khóa kéo, dây kéo, tiếng Pháp: fermeture) là dụng cụ phổ biến để cài ghép tạm thời hai mép vải với nhau. Nó thường được dùng trong quần áo, va li hay các loại túi xách khác, đồ thể thao, dụng cụ cắm trại và các đồ dùng khác bằng vải. Tên gọi phéc-mơ-tuya là từ phiên âm từ tiếng Pháp fermeture, nghĩa là dụng cụ nào đó để đóng, để khóa, để bấm, để chốt v.v
Phéc-mơ-tuya có tất cả các kích cỡ, hình dạng và màu sắc khác nhau. Whitcomb L. Judson, một nhà phát minh người Mỹ đến từ Chicago, đôi khi được coi là người phát minh ra khóa kéo, nhưng ông chưa bao giờ chế tạo một khóa kéo thực tế. Phương pháp vẫn còn được sử dụng ngày nay, dựa trên các răng đan xen khóa vào nhau. Ban đầu, nó được đặt tên là "dây buộc không móc" và sau đó được thiết kế lại để trở nên đáng tin cậy hơn.
Miêu tả

Phần lớn phéc-mơ-tuya gồm hai tà làm từ các dải vải, tà này được kết nối với tà kia bởi hàng chục hay hàng trăm chiếc răng có hình dạng đặc biệt bằng nhựa hay bằng kim loại. Con trượt, được điều khiển bằng tay, di chuyển dọc theo các dãy răng. Phía trong con trượt là rãnh có dạng chữ Y để khớp hay tách hai dãy răng đối diện tùy theo hướng di chuyển của nó. Âm thanh đặc thù phát ra từ sự ma sát giữa con trượt và các răng dường như là nguồn gốc của từ "zip" trong tiếng Anh.
Một vài loại phéc-mơ-tuya có hai con trượt, cho phép thay đổi vị trí và kích thước mở. Hầu hết các áo vét tông và các loại áo quần tương tự thì phécmơtuya sẽ đóng khi con trượt ở hai đầu. Còn hầu hết các va li thì phéc-mơ-tuya sẽ đóng khi hai con trượt nằm cạnh nhau ở bất kì vị trí nào trên phéc-mơ-tuya.
Phéc-mơ-tuya có thể:
Tăng kích thước của một va li để nó có thể đựng đồ lớn hơn nó.
Nối liền hay tháo rời hoàn toàn các phần có thể tách rời của áo quần.
Dùng để trang trí.
Phéc-mơ-tuya có giá thành rất nhỏ, nhưng khi nó hỏng hóc thì áo quần sẽ không dùng được trừ khi nó được sửa chữa hay được thay thế. Vấn đề thường là ở chỗ con trượt há miệng do bị mòn. Việc sửa chữa khá dễ dàng trong trường hợp này: chỉ cần ép miệng nó xuống.
Lịch sử

Khoá kéo (hay Zipper) là phát minh tuyệt vời của Whitcomb L. Judson vào năm 1893. Ngày nay, khoá kéo rất thông dụng, bởi thế ta đã quên tính hữu dụng của chúng. Khoá kéo có đủ màu sắc, kích cỡ, bền chắc nhưng đóng mở thì rất dễ dàng.
Không biết người ta đã xoay xở như thế nào khi chưa có khoá kéo. Vào những năm 1890, người Mỹ mang dày cao gót với một dãy nút dài. Trang phục của phụ nữ thường có những dãy nút, bất tiện khi gài hay mở khuy. Vì thế, người ta muốn nghĩ ra cách nào đó dễ dàng hơn để mặc và cởi những thứ có gắn dãy nút.
Năm 1893, Whitcomb L. Judson, một kỹ sư ở Chicago đã phát minh ra khoá kéo và ông gọi nó là "dây khoá trượt". Loại dây khoá trượt này không chắc lắm nên cũng có nhiều rắc rối. Thế rồi tiến sĩ Gideon Sundbäck ở Thuỵ Điển đã giải quyết vấn đề này bằng cách cấu tạo một chiếc khoá kéo gồm 3 phần:
1. Có hàng tá plastic (nhựa) hay kim loại được gọi là "răng", xếp thành hai hàng.
2. Các móc này được gắn vào hai miếng vải co giãn được.
3. Một cái khoá trượt để kết các móc lại với nhau. Khi trượt chiều ngược lại, cái khoá này mở các móc ra.
Tiến sĩ Sunback kết những cái móc vào mảnh vải. Vải giữ cho tất cả các móc nằm ngay ngắn và không dễ bị hở. Điều này giải quyết được vấn đề mà những khoá kéo đầu tiên mắc phải.
Một dụng cụ có hình dáng giống với phéc-mơ-tuya, "dụng cụ tự động kết nối mép áo quần", được Elias Howe đăng ký phát minh ở Mỹ vào năm 1851; nhưng dường như nó chưa bao giờ được sản xuất. Whitcomb L. Judson đã đăng ký phát minh một loại "khóa móc", dùng để khóa giày, ủng vào năm 1893 và cố gắng thương mại hóa phát minh thông qua Công ty Fastener Universal. Các thiết kế của ông dùng móc và khuy. Chiếc phécmơtuya thực sự, kiểu được dùng hiện nay, dựa trên các mấu khóa trong. Nó được Gideon Sundback, một người nhập cư gốc Thụy Điển vào Canada mà năm 1913 là nhà thiết kế hàng đầu tại Công ty Universal Fastener, phát minh ở St. Catharines, Ontario. Ông đã chế tạo chiếc "khóa cài không khuy" vào năm 1913, và đã thiết kế cỗ máy phức tạp cho việc sản xuất nó. Bằng phát minh được cấp vào năm 1917 cho "khóa cài rời". Công ty B.F.Goodrich đặt tên là "Zipper" vào năm 1923 khi dùng khóa cài này cho một loại giày cao su của họ.
Phéc-mơ-tuya dần dần trở nên phổ biến trong áo quần trẻ em và nam giới trong thập niên 1920 và 1930. Đầu thập niên 1930 thợ thiết kế thời trang cao cấp Elsa Schiaparelli làm nổi bật đặc trưng của phécmơtuya trong các mẫu áo choàng nữ tiên phong của bà, làm cho phécmơtuya được chấp nhận trong trang phục của nữ giới. Năm 1934, Tadao Yoshida sáng lập công ty gọi là San-Shokai ở khu thương mại Tokyo. Sau đó, công ty này đổi tên là YKK và trở thành nhà sản xuất phéc-mơ-tuya và khóa cài lớn nhất thế giới.
Ngày nay, chỉ các công ty hàng đầu như YKK, tập đoàn KCC, và Tex Corp chế tạo số lượng lớn các kiểu phéc-mơ-tuya bao gồm phéc-mơ-tuya "vô hình", phéc-mơ-tuya kim loại và phéc-mơ-tuya nhựa.
Phát minh gần đây là chiếc phéc-mơ-tuya Excoffier, sở hữu một dạng răng phéc-mơ-tuya mới.
Các kiểu Phéc-mơ-tuya

Phéc-mơ-tuya sợi xoắn: Đây là loại phéc-mơ-tuya kinh điển được bán ngày nay. Con trượt chạy trên hai sợi xoắn ở hai tà phéc-mơ-tuya. Răng của loại phéc-mơ-tuya này là những sợi xoắn. Có hai loại sợi xoắn cơ bản. Một loại dùng sợi xoắn dạng trôn ốc, thường kèm với một lõi xuyên trong sợi xoắn. Một loại nữa dùng sợi xoắn dạng thang, còn được gọi là kiểu Ruhrmann. Kiểu thứ hai hiện nay chỉ dược dùng ở một phần nhỏ trên thế giới, chủ yếu ở Nam Á.
Phéc-mơ-tuya vô hình: Những chiếc răng được giấu sau băng vải. Màu của băng vải trùng với màu y phục, và vì vậy, trừ con trượt, phéc-mơ-tuya sẽ là "vô hình". Loại này được dùng phổ biến ở váy ngắn và váy dài. Phéc-mơ-tuya vô hình thường là phéc-mơ-tuya sợi xoắn.
Phéc-mơ-tuya kim loại: Là loại ngày nay chúng ta thường thấy ở quần bò. Răng của nó không là sợi xoắn mà là những mẩu kim loại riêng rẽ, được dập và bố trí cách đều nhau trên hai tà của phécmơtuya.
Phéc-mơ-tuya nhựa: Là loại giống hệt như phéc-mơ-tuya kim loại, trừ răng được làm bằng nhựa thay vì bằng kim loại. Phécmơtuya kim loại có thể được sơn để khớp màu với nguyên liệu xung quanh, phéc-mơ-tuya nhựa có thể được chế tạo nhiều màu từ nhựa nguyên liệu.
Phéc-mơ-tuya đầu-mở: Dùng cơ chế "hộp và gim" để đóng hai phía của phéc-mơ-tuya, thường dùng ở áo vét tông.
Phéc-mơ-tuya đầu-đóng: Bị đóng ở hai đầu và thường được dùng ở các túi xách.
Sản lượng

Nhật Bản hiện nay sản xuất 68% phécmơtuya trên thế giới. Trong đó, phần lớn được YKK sản xuất. Hầu hết phần còn lại được sản xuất ở Đông Nam Á.
Cơ cấu hoạt động của phéc-mơ-tuya