stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Evince

| --- | --- |

Phát triển bởi: Nhóm Evince

Phiên bản ổn định: 2.29.1    / 11 tháng 11 năm 2009; 15 năm trước (2009-11-11)
 
Kho mã nguồn: gitlab.gnome.org/GNOME/evince.git  
Hệ điều hành: Linux
Thể loại: Phần mềm xem file
Giấy phép: GPL
Website: http://gnome.org/projects/evince/
Evince chạy trên Ubuntu.
Evince là phần mềm xem file tự do chạy trên các hệ điều hành tựa-Unix và môi trường GNOME.
Evince hỗ trợ nhiều kiểu file như: DVI, PS/EPS, PDF, TIFF và djvu. Nó dựa trên các thư viện Pango để vẽ font chữ và Poppler (Evince phiên bản 2.28.1 dùng poppler 0.12.0). Ngoài ra, có một số công cụ hỗ trợ cho phép xuất sang file OpenOffice.org Impress và Comics.
Hiện nay Evince chưa hỗ trợ hiển thị các ghi chú kiểu sticky note được tạo ra bởi các chương trình khác, chẳng hạn, Adobe Acrobat Reader.
Lễ cưới (người Nùng)

Lễ cưới người Nùng là một nghi lễ của đồng bào dân tộc thiểu số Nùng, Bắc Kạn, thủ tục trải qua nhiều nghi lễ.
Lễ so tuổi

Nhà trai mang sang nhà gái một đôi hạt cau khô để xin lá số của cô gái. Sau một tháng nếu nhà gái không trả lại đôi hạt cau thì coi như nhà gái đã ưng thuận, nhà trai sẽ đến hỏi lần thứ hai để hai gia đình định ngày đính hôn và thỏa thuận sính lễ.
Lễ đính hôn và chuẩn bị cưới

Gồm một con lợn và một đôi gà sống thiến. Sau lễ đính hôn có thể một vài năm mới cưới, trước kia lễ vật đám cưới rườm rà có khi nhà trai phải mất một vài năm mới lo đủ. Đối với nhà gái cũng phải chuẩn bị nhưng nhẹ nhàng hơn nhà trai, cô gái chỉ phải chuẩn bị chăn màn, quần áo và một số đồ dùng.
Lễ cưới

Thường được tổ chức vào mùa khô. Trước hôm cưới nhà trai mang lễ vật gồm thịt lợn, rượu, gạo… đến nhà gái theo yêu cầu. Khi đi đón dâu nhà trai gồm có chú rể, phù rể, ông mối…. Ông mối là người rất quan trọng. Bởi theo quan niệm của người Nùng đôi vợ chồng trẻ có hạnh phúc giàu có hay không phụ thuộc rất nhiều vào ông mối. Khi xuất hành đến nhà gái, chú rể thắp hương vái lạy trước bàn thờ tổ tiên rồi đi trước, tiếp đến là 2 cô đón dâu và cuối cùng là ông mối.
Tới nhà cô dâu, chú rể làm lễ trình báo tổ tiên, sau đó mời trầu, mời thuốc tất cả họ hàng nhà cô dâu. Đoàn đưa dâu gồm một bà đưa dâu, một cô phù dâu, một cô mang theo tặng phẩm. Việc trải chiếu giường cô dâu đêm tân hôn nhất thiết chỉ bà đưa mới được trải, đây là người đã được chọn lựa rất kỹ. Trước khi về nhà chồng cô dâu phải mặc những bộ trang phục mới và đẹp. Cô dâu được trang điểm rất kỹ càng, phải chọn người biết chải tóc và đội khăn. Gia đình chuẩn bị một bó đuốc đang cháy đặt cạnh bên bếp lửa, cô dâu cúi xuống hai tay cầm bó đuốc đang cháy đẩy vào bếp, làm cho ngọn đuốc bốc cao.. sau những thủ tục trên cô dâu ra cửa, phù dâu và những người trong đoàn đi theo, kể từ đây cô dâu không được nhìn ngoái lại. Trên đường đi qua các đền miếu, ông mối vào thắp hương khấn vái. Nếu hai đám cưới gặp nhau giữa đường thì hai cô dâu mời trầu hoặc tặng nhau vật kỷ niệm và phải tránh nhau theo bên phải. Khi đến nhà chú rể bếp lửa phải được che kín không được cho cô dâu nhìn thấy. Bước vào nhà cô dâu thực hiện lễ báo tổ tiên để công nhận cô từ nay là con cháu trong gia đình.
Sáng hôm sau bà đưa đại diện cho nhà gái làm lễ bàn giao và những hồi môn, tặng phẩm của nhà gái cho nhà trai. Sau ba ngày sẽ làm lễ lại mặt. Lễ vật gồm một đôi gà luộc chín, một khay xôi màu đỏ. Trong lễ lại mặt chú rể mới có thời gian làm quen với những người thân thích của cô dâu.
Trong một vài năm đầu cô dâu về nhà bố mẹ đẻ vào những dịp có công có việc. Mỗi lần về anh em họ hàng bên chồng phải đích thân sang đón.
Hiện tại

Đồng bào Nùng đã có rất nhiều tiến bộ trong việc cưới hỏi, thủ tục đám cưới đã giản đơn hơn rất nhiều, nhưng vẫn giữ được bản sắc và phong tục riêng.
Ulmus castaneifolia

| Ulmus castaneifolia |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Rosales
Họ (familia): Ulmaceae
Chi (genus): Ulmus
Loài (species): U. castaneifolia
Danh pháp hai phần
Ulmus castaneifolia Hemsley 
Danh pháp đồng nghĩa
 Ulmus ferruginea W. C. Cheng Ulmus multinervis W. C. Cheng
Ulmus castaneifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Ulmaceae. Loài này được Hemsl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1894.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Ulmus castaneifolia”. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2013.
Trichaeta basifera

| Trichaeta basifera> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Trichaeta
Loài (species): T. basifera
Danh pháp hai phần
Trichaeta basifera
Trichaeta basifera là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Trichaeta aurantiobasis

| Trichaeta aurantiobasis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Trichaeta
Loài (species): T. aurantiobasis
Danh pháp hai phần
Trichaeta aurantiobasis (Rothschild, 1910) 
Danh pháp đồng nghĩa
 Ceryx aurantiobasis Rothschild, 1910 
Trichaeta aurantiobasis là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Pauline Nyiramasuhuko

Pauline Nyiramasuhuko (sinh 1946) là một chính trị gia Rwanda, Bộ trưởng phúc lợi gia đình và các tiến bộ của phụ nữ. Bà bị buộc tội kích động có quân đội và dân quân hãm hiếp hàng ngàn phụ nữ trong thời gian diệt chủng Rwanda năm 1994. Bã đã bị xử tội diệt chủng và kích động hiếp dâm như là một phần của "Butare Group" tại Tòa án Hình sự Quốc tế về Rwanda (ICTR) ở Arusha, Tanzania. Trong tháng 6 năm 2011, bà đã bị kết án bảy tội và bị kết án tù chung thân. Nyiramasuhuko là phụ nữ đầu tiên bị tòa án quốc tế kết tội diệt chủng.
Cuộc đời và sự nghiệp

Pauline Nyiramasuhuko sinh ra trong các cộng đồng nông nghiệp nhỏ Ndora, tại tỉnh Butare, trong một gia đình nghèo Hutu. Cô học trung học tại École sociale de Karubanda. Ở đó, cô trở thành bạn Agathe Habyarimana, người vợ tương lai của Juvénal Habyarimana, người trở thành Tổng thống Rwanda vào năm 1973.
Nyiramasuhuko đào tạo và làm việc một nhân viên xã hội. Năm 1968 cô kết hôn với Maurice Ntahobali, họ đã có bốn đứa con. Nyiramasuhuko làm việc cho Bộ xã hội, giáo dục phụ nữ về sức khỏe và chăm sóc trẻ em. Năm 1986, cô tham dự Đại học Quốc gia Rwanda nghiên cứu pháp luật. Bà là Bộ trưởng phúc lợi gia đình và các tiến bộ của phụ nữ trong chính phủ Habyarimana từ năm 1992.
Bối cảnh tấn công

Diệt chủng Rwanda bắt đầu vào ngày 9 tháng 4 năm 1994, ngay sau vụ ám sát Habyarimana. Những người Hutu có vũ trang đã được dàn quân khắp đất nước. Họ thiết lập các điểm kiểm soát để thủ tiêu những người Tutsi từ phần còn lại của cá đám đông di tản. Những người Hutu từ chối tham gia vào cuộc thảm sát đã bị tấn công. Vào ban đêm, người dân ở Butare xem ánh lửa từ các ngọn đồi ở phía tây, và có thể nghe thấy tiếng súng từ các ngôi làng gần đó. Khi Hutus vũ trang tập trung tại các cạnh của Butare, công dân của Butare bảo vệ biên giới của mình
Để đối phó với cuộc nổi dậy, chính phủ lâm thời của Rwanda Pauline Nyiramasuhuko từ Kigali, thủ đô, để can thiệp vào thị trấn nhà của bà Butare. Bà ra lệnh cho thống đốc vào lúc đó tổ chức các vụ giết người. Khi ông từ chối, ông đã bị giết chết, và Nyiramasuhuko gọi lực lượng dân quân từ Kigali.
Ngày 25 tháng 4 năm 1994, hàng ngàn người Tutsi đã tập trung tại sân vận động nơi mà Hội Chữ thập đỏ đã cung cấp thực phẩm và nơi trú ẩn. Nyiramasuhuko được cho là đã dàn xếp một cái bẫy ở sân vận động. Các nhóm bán quân Hutu Interahamwe, dẫn đầu là Arsène Shalom Ntahobali, con trai 24 tuổi của Pauline, bao quanh sân vận động. Người tị nạn đã bị hãm hiếp, tra tấn, bị giết, và cơ thể của họ đã bị đốt cháy. Nyiramasuhuko bị cáo buộc đã nói với dân quân, "trước khi bạn giết những người phụ nữ, bạn cần phải hãm hiếp họ". Trong sự kiện khác, bà đã ra lệnh người của mình lấy các can xăng từ xe hơi của mình và sử dụng chúng để đốt một nhóm phụ nữ đến chết, để lại một nạn nhân bị hiếp dâm còn sống làm nhân chứng.
Bà rời Rwanda vào năm 1994 sau diệt chủng và đã đi đến Cộng hòa Dân chủ Congo. Bà bị bắt vào năm 1997 tại Nairobi, Kenya cùng 10 người: con trai Arsène Shalom Ntahobali, cựu Thủ tướng Chính phủ Jean Kambanda và tám người khác.
Xét xử

Nyiramasuhuko đã bị xử tại Tòa án Hình sự Quốc tế về Rwanda (ICTR) 2001-2011. Bà là phụ nữ đầu tiên bị tòa án quốc tế xét xử vì tội diệt chủng. Bà bị kết án ngày 9 tháng 8 năm 1999 về các tội: âm mưu diệt chủng, diệt chủng, đồng loã trong tội ác diệt chủng, kích động trực tiếp và công khai để phạm tội diệt chủng, tội ác chống lại nhân loại, và vi phạm Điều 3 chung cho các Công ước Geneva và nghị định thư bổ sung 3. Bà không nhận tội cho tất cả các cáo buộc. Nyiramasuhuko bị xử ở Phòng II với năm người khác như một phần của "Trial Butare", tại bắt đầu vào năm 2001, bao gồm số lượng cao nhất của bị cáo được xét xử trong cùng liên quan đến việc diệt chủng Rwanda. Con trai của cô, Arsène Shalom Ntahobali, là một trong các đồng bị cáo và bị cáo buộc có dẫn lực lượng Interahamwe. Kết thúc tranh luận về vụ Butare được nghe 01 tháng 5 năm 2009 Theo công tố viên Holo Makwaia, Nyiramasuhuko đã có ý định "tiêu diệt toàn bộ hoặc một phần các nhóm sắc tộc Tutsi trong Butare".
Vào ngày 24 tháng 6 năm 2011, Nyiramasuhuko bị kết tội trong bảy cáo buộc bao gồm cả tội diệt chủng và kích động hiếp dâm; bà đã bị kết án tù chung thân và sẽ không đủ điều kiện để nộp đơn xin tạm tha cho 25 năm Cô đã được tuyên bố vô tội trong ba cáo buộc thêm. phí Mặc dù những phụ nữ khác đã bị kết án diệt chủng của tòa án Rwanda, Nyiramasuhuko là người phụ nữ đầu tiên được bị ICTR kết án. Con trai của bà cũng bị kết án và bị kết án cuộc sống không có khả năng phóng thích. Bốn quan chức khác xét xử đã nhận bản án 25 năm tù.
Corethrogyne

| Corethrogyne> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Corethrogyne
Corethrogyne là một chi thực vật có hoa trong họ Cúc (Asteraceae).
Loài

Chi Corethrogyne gồm các loài:
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Corethrogyne”. Truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2013.
Carex tenax

| Carex tenax> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Carex
Loài (species): C. tenax
Danh pháp hai phần
Carex tenax Chapm. ex Dewey, 1855 
Carex tenax là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Chapm. ex Dewey mô tả khoa học đầu tiên năm 1855.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Carex tenax”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Umurcalı, Kiraz

| Umurcalı |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
Huyện trong tinh İzmir
UmurcalıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: İzmir
Huyện: Kiraz
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 559 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Umurcalı là một xã thuộc huyện Kiraz, tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 559 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in İzmir”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Carex tenuiflora

| Carex tenuiflora> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Poales
Họ (familia): Cyperaceae
Chi (genus): Carex
Loài (species): C. tenuiflora
Danh pháp hai phần
Carex tenuiflora Wahlenb., 1803 
 
Carex tenuiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Wahlenb. mô tả khoa học đầu tiên năm 1803.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Carex tenuiflora”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2013.
Vairano Patenora

Vairano Patenora là một đô thị ở tỉnh Caserta trong vùng Campania của Ý, có vị trí cách khoảng 60 km về phía bắc của Napoli và khoảng 35 km về phía tây bắc của Caserta. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.330 người và diện tích là 43.7 km².
Vairano Patenora giáp các đô thị: Ailano, Caianello, Marzano Appio, Pietravairano, Pratella, Presenzano, Raviscanina, Riardo, Teano.
Mongoloraphidia sororcula

| Mongoloraphidia sororcula> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Raphidioptera
Họ (familia): Raphidiidae
Chi (genus): Mongoloraphidia
Loài (species): M. sororcula
Danh pháp hai phần
Mongoloraphidia sororcula H. Aspöck & U. Aspöck, 1966 
Mongoloraphidia sororcula là một loài côn trùng trong họ Raphidiidae thuộc bộ Raphidioptera. Loài này được H. Aspöck & U. Aspöck miêu tả năm 1966.
Chú thích

↑  Oswald, J. D. (2007). Neuropterida Species of the World. Version 2.0.
Trichaeta biplagata

| Trichaeta biplagata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Erebidae
Chi (genus): Trichaeta
Loài (species): T. biplagata
Danh pháp hai phần
Trichaeta biplagata
Trichaeta biplagata là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Verona (thị trấn)

| Verona, Wisconsin |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 

 
 Vị trí trong Quận Dane, Wisconsin
Verona, Wisconsin
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Wisconsin
Quận: Dane
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 1.876
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Mã điện thoại: 608 
Verona là một thị trấn thuộc quận Dane, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 1.876 người.
Chú thích

↑  “US Census ngày 1 tháng 7 năm 2009 est”.
↑  “All Incorporated Places: 2000 to 2009”.
1 2  “Population and Housing Occupancy Status: 2010 - State -- Place 2010 Census Redistricting Data (Public Law 94-171) Summary File”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2012.
Umurbey, Lapseki

| Umurbey |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 
UmurbeyVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Çanakkale
Huyện: Lapseki
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 2,671 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Umurbey là một xã thuộc huyện Lapseki, tỉnh Çanakkale, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 2.671 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Çanakkale”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2012.
Melvin Andrews

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Melvin Andrews
Ngày sinh:  21 tháng 1, 1974 (50 tuổi)
Nơi sinh:  Kingstown, St. Vincent
Chiều cao:  1,74 m (5 ft 9 in)
Vị trí:  Thủ môn
Thông tin đội
Đội hiện nay:  Newwill Hope International FC
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1994–2004 |  Newwill Hope International FC |   |   |
| 2004–2006 |  North East Stars |   |   |
| 2006–2007 |  Positive Vibes |   |   |
| 2008– |  Newwill Hope International FC |   |   |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1996–2008 |  Saint Vincent và Grenadines |  145 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Melvin Andrews (sinh ngày 21 tháng 1 năm 1974) là một cầu thủ bóng đá đến từ Saint Vincent và Grenadines hiện tại thi đấu cho Hope International FC, ở vị trí thủ môn. Anh thi đấu ở Honduras cho Club Deportivo Palestino giai đoạn 1996-1998.
Sự nghiệp câu lạc bộ

Andrews cũng từng thi đấu cho North East Stars ở TT Pro League và cho Positive Vibes tại Giải bóng đá vô địch quốc gia Quần đảo Virgin thuộc Mỹ.
Sự nghiệp quốc tế

Anh là một trong những cầu thủ có nhiều lần ra sân nhất cho đội tuyển quốc gia với 145 trận, bao gồm cả các trận không chính thức.
Verona, Mississippi

| Verona, Mississippi |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 
 
 Vị trí trong Quận Lee, Mississippi
 Vị trí bang Mississippi ở Hoa Kỳ
Verona, Mississippi
Tọa độ: 34°11′24″B 88°43′12″T﻿ / ﻿34,19°B 88,72°T﻿ / 34.19000; -88.72000 
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Mississippi
Quận: Quận Lee
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 3 006
Múi giờ: CST (UTC-6)
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Mã bưu chính: 38879 
Mã điện thoại: 662 
Verona là một thành phố thuộc quận Lee, tiểu bang Mississippi, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 3 006 người.
Dân số

Dân số năm 2000: 3 334 người.
Dân số năm 2010: 3 006 người.
Khoai môn

| Khoai môn |
| --- | --- |


Phân loại khoa học 
Giới:: Plantae
nhánh:: Tracheophyta
nhánh:: Angiospermae
nhánh:: Monocots
Bộ:: Alismatales
Họ:: Araceae
Chi:: Colocasia
Loài:: C. esculenta
Danh pháp hai phần
Colocasia esculenta (L.) Schott

Các đồng nghĩa
  Alocasia dussii Dammer  Alocasia illustris W.Bull  Aron colocasium (L.) St.-Lag.  Arum chinense L.  Arum colocasia L.  Arum colocasioides Desf.  Arum esculentum L.  Arum lividum Salisb.  Arum nymphaeifolium (Vent.) Roxb.  Arum peltatum Lam.  Caladium acre R.Br.  Caladium colocasia (L.) W.Wight nom. illeg.  Caladium colocasioides (Desf.) Brongn.  Caladium esculentum (L.) Vent.  Caladium glycyrrhizum. Fraser  Caladium nymphaeifolium Vent.  Caladium violaceum Desf.  Caladium violaceum Engl.  Calla gaby Blanco  Calla virosa Roxb.  Colocasia acris (R.Br.) Schott  Colocasia aegyptiaca Samp.  Colocasia colocasia (L.) Huth nom. inval.  Colocasia euchlora K.Koch & Linden  Colocasia fonstanesii Schott  Colocasia gracilis Engl.  Colocasia himalensis Royle  Colocasia neocaledonica Van Houtte  Colocasia nymphaeifolia (Vent.) Kunth  Colocasia peltata (Lam.) Samp.  Colocasia vera Hassk.  Colocasia violacea (Desf.) auct.  Colocasia virosa (Roxb.) Kunth  Colocasia vulgaris Raf.  Leucocasia esculenta (L.) Nakai  Steudnera virosa (Roxb.) Prain  Zantedeschia virosa (Roxb.) K.Koch 
Khoai môn (/ˈtɑːroʊ, ˈtær-/; Colocasia esculenta) là một loại rau ăn củ. Đây là loài được trồng rộng rãi nhất trong một số loài thực vật thuộc họ Araceae, được sử dụng làm rau để lấy củ, lá, thân và cuống lá của chúng. Củ khoai môn là một loại thực phẩm chủ yếu ở các nền văn hóa châu Phi, châu Đại Dương, Đông Á, Đông Nam Á và Nam Á (tương tự như khoai từ). Khoai môn được cho là một trong những cây được trồng sớm nhất.
Mô tả

Khoai môn là thực vật nhiệt đới lâu năm, chủ yếu được trồng làm rau ăn củ để lấy thân củ có nhiều tinh bột, ăn được. Cây có thân rễ với nhiều hình dạng và kích cỡ khác nhau. Lá dài đến 40 cm × 25 cm (15,7 in × 9,8 in) và mọc ra từ thân rễ. Chúng có màu xanh đậm ở trên và màu xanh nhạt ở dưới. Chúng có hình ovan gần nhọn, hơi tròn và có hình mút nhọn ở đỉnh, với đầu của các thùy đáy tròn hoặc hơi tròn. Cuống lá cao 0,8–1,2 m (2,6–3,9 ft). Ống lá có thể dài đến 25 cm (10 in). Bông mo dài khoảng 3/5 đoạn mo, với phần đóa hoa có đường kính dài đến 8 mm (0,31 in). Cụm hoa cái nằm ở bầu nhụy màu mỡ xen lẫn với bầu khác màu trắng vô sinh. Hoa vô tính phát triển phía trên hoa cái và có thùy hình thoi hoặc không đều, có 6 hoặc 8 tế bào. Phần phụ ngắn hơn cụm hoa đực.
Hoa
Lá
Củ dạng thân hành
Củ (lát cắt ngang)
Mô tả > Loài tương tự

Khoai môn có họ hàng với Xanthosoma và Caladium, những loại cây thường được trồng làm cảnh. Giống như chúng, đôi khi được gọi một cách mơ hồ là tai voi. Các giống khoai môn tương tự gồm có khoai môn khổng lồ (Alocasia macrorrhizos), khoai môn đầm lầy (Cyrtosperma merkusii) và tai voi có lá mũi tên (Xanthosoma sagittifolium).
Phân loại

Carl Linnaeus ban đầu mô tả hai loài, Colocasia esculenta và Colocasia antiquorum, nhưng nhiều nhà thực vật học sau này xem cả hai đều là thành viên của một loài duy nhất, rất đa dạng, danh pháp chính xác là Colocasia esculenta.
Phân loại > Từ nguyên

Tính ngữ khoa học, esculenta, có nghĩa là "ăn được" trong tiếng Latin.
Phân bố và sinh cảnh

Khoai môn được cho là có nguồn gốc từ Nam Ấn Độ và Đông Nam Á nhưng được du nhập rộng rãi. Khoai được cho là có nguồn gốc từ vương quốc Indomalaya, có lẽ ở Đông Ấn Độ, Nepal và Bangladesh. Khoai lan truyền bằng con đường trồng trọt theo hướng đông vào Đông Nam Á, Đông Á và hải đảo Thái Bình Dương; theo phía tây đến Ai Cập và miền đông lưu vực Địa Trung Hải; rồi từ đó hướng về phía nam và phía tây vào Đông Phi và Tây Phi, nơi mà khoai lan truyền đến vùng Caribe và châu Mỹ.
Khoai môn có lẽ có nguồn gốc đầu tiên ở vùng đất ngập nước thấp của Malaysia, nơi chúng được gọi là taloes .
Ở Úc, C. esculenta var. aquatilis được cho là có nguồn gốc ở vùng Kimberley thuộc Tây Úc; giống esculenta phổ biến hiện đã được du nhập và được xem là một loại cỏ dại xâm lấn ở Tây Úc, Lãnh thổ Bắc Úc, Queensland và New South Wales.
Ở châu Âu, C. esculenta được trồng tại Síp và được gọi là Colocasi (Κολοκάσι trong tiếng Hy Lạp) và được chứng nhận là sản phẩm PDO. Khoai cũng sinh sống trên đảo Ikaria của Hy Lạp và được xem là nguồn thực phẩm quan trọng cho hòn đảo trong Thế chiến thứ hai.
Ở Thổ Nhĩ Kỳ, C. esculenta có tên địa phương là gölevez và được trồng chủ yếu ven bờ biển Địa Trung Hải, chẳng hạn như huyện Alanya của tỉnh Antalya và huyện Anamur của tỉnh Mersin.
Ở Macaronesia, loại cây này đã được du nhập, có lẽ là kết quả của những khám phá của người Bồ Đào Nha và thường được dùng trong chế độ ăn của người Macaronesia như một nguồn carbohydrat quan trọng.
Ở miền đông nam Hoa Kỳ, loài cây này được công nhận là loài xâm lấn. Nhiều quần thể thường tìm được mọc gần các mương thoát nước và bayou ở Houston, Texas.