Tiếng Latinh thông tục
Ngữ pháp > Mất giới tính trung lập

| Các thể cách | số ít> giống đực | số ít> trung lập | số ít> giống cái | số nhiều> giống đực | số nhiều> trung lập | số nhiều> giống cái |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Thể chủ cách | altus | altum | alta | altī | alta | altae |
| Thể nghiệp cách (đối cách) | altum | altum | altam | altōs | alta | altās |
| Thể vị cách | altō | altō | altae | altīs | altīs | altīs |
| Thể nguyên ủy | altō | altō | altā | altīs | altīs | altīs |
| Thể sỡ hữu cách | altī | altī | altae | altōrum | altōrum | altārum |
Ba giới tính ngữ pháp của tiếng Latinh cổ điển đã được thay thế bằng hệ thống hai giới tính trong hầu hết các ngôn ngữ Rôman.
Giới tính trung lập của tiếng Latinh cổ điển trong hầu hết các trường hợp giống hệt với giới tính nam cả về mặt cú pháp và hình thái. Nhầm lẫn đã bắt đầu tại các văn tự grafiti tại Pompeii, ví dụ như cadaver mortuus cho cadaver mortuum ("xác chết"), và hoc locum cho hunc locum ("nơi này"). Sự nhầm lẫn về hình thái thể hiện chủ yếu trong việc sử dụng đuôi đề cử -us (-Ø sau -r) trong thứ nguyên o.
Trong tác phẩm của Petronius, người ta có thể tìm thấy balneus thay thế balneum ("bồn tắm"), fatus thay fatum ("số phận"), caelus thay caelum ("thiên đường"), amphitheatre thay amphitheatrum ("đấu trường vòng cung"), vinus thay vinum ("rượu vang"), và ngược lại, thesaurum thay cho thesaurus ("kho báu"). Hầu hết những hình thức này được thể hiện trong văn nói của Trimalchion, một người tự do Hy Lạp thất học.
Trong các ngôn ngữ Rôman hiện đại, thể chủ cách kết thúc bằng s đã bị bỏ rơi hầu hết, và tất cả từ được thay thế bằng kết thúc o đều có nguồn gốc từ -um: -u, -o, hoặc -Ø. Ví dụ: murum tính đực ("bức tường") và caelum trung tính ("bầu trời") đã phát triển thành: muro và cielo trong tiếng Ý; Bồ Đào Nha có muro, céu; Tây Ban Nha có muro, cielo, Catalan có mur, cel; Romania là mur, cieru> cer; Pháp có mur, ciel. Tuy nhiên, tiếng Pháp cổ vẫn có -s trong thể chủ cách và -Ø trong thể nghiệp cách ở cả hai từ: murs, ciels [chủ thể] - mur, ciel [khách thể].
Đối với một số danh từ trung tính của thể biến cách thứ ba, dạng khách thể có tác dụng; đối với những từ khác, thì dạng chủ cách/nghiệp cách tỏ ra hiệu quả (hai dạng này giống hệt nhau trong tiếng Latinh cổ điển). Bằng chứng cho thấy giới tính trung lập đã chịu áp lực rất lớn từ thời kỳ đế quốc..Tiếng Pháp (le) lait, tiếng Catalan (la) llet, tiếng Occitan (lo) lach, Tây Ban Nha (la) leche, Bồ Đào Nha (o) leite, tiếng Ý (il) latte, tiếng León (el) lleche và Romania lapte (le) (có nghĩa là "sữa"), tất cả đều bắt nguồn từ dạng không tiêu chuẩn nhưng đã được chứng thực bằng từ trung lập trong tiếng Latinh là lacte hoặc thể nghiệp cách lactem giống đực. Trong tiếng Tây Ban Nha, từ này trở thành giống cái, trong khi trong tiếng Pháp, Bồ Đào Nha và Ý, nó trở thành giống đực (trong tiếng Romania, từ này vẫn là trung tính, lapte / lăpturi). Tuy nhiên, các dạng trung tính khác vẫn được bảo tồn trong tiếng Rôman; như nom trong Catalan và Pháp, nome trong León, Bồ Đào Nha và Ý, nume tại Rumani (nghĩa là "tên") tất cả bảo tồn được thể chủ cách/nghiệp cách nomen trong tiếng Latinh, chứ không phải là hình thức dạng khách thể *nominem (mà vẫn tạo ra tiếng Tây Ban Nha nombre).
|  | Danh từ> số ít | Danh từ> số nhiều | Tính từ và công cụ xác định> số ít | Tính từ và công cụ xác định> số nhiều |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| giống đực | giardino | giardini | buono | buoni |
| giống cái | donna | donne | buona | buone |
| trung lập | uovo | uova | buono | buone |
Hầu hết các danh từ trung tính có dạng số nhiều kết thúc bằng -A hoặc -IA; một số trong số này đã được phân tích lại thành các đơn từ giống cái, chẳng hạn như gaudium ("niềm vui"), gaudia số nhiều; dạng số nhiều nằm ở gốc của dạng số ít giống cái trong tiếng Pháp (la) joie, cũng như của tiếng Catalan và Occitan (la) joia (tiếng Ý la gioia là một sự vay mượn từ tiếng Pháp); tương tự đối với lignum ("thanh gỗ"), ligna số nhiều, có nguồn gốc danh từ số ít giống cái ở Catalan (la) llenya và tiếng Tây Ban Nha (la) leña. Một số ngôn ngữ Rôman vẫn có một dạng đặc biệt bắt nguồn từ số nhiều cổ ngữ được coi là giống cái về mặt ngữ pháp: ví dụ: BRACCHIUM: BRACCHIA "(nhiều) cánh tay" → Ý (il) braccio: (le) brucia braț(ul) tiếng Romania: brațe (le).
Biến hình trong tiếng Ý ở những danh từ dị hoán tính như l'uovo fresco ("một quả trứng tươi" - giống đực) / le uova fresche ("nhiều quả trứng tươi" - giống cái) thường được phân tích như đực dạng số ít và cái dạng số nhiều, với một bất thường trong số nhiều -a (thể số ít của giống cái). Tuy nhiên, nó cũng phù hợp với sự phát triển lịch sử của họ khi nói rằng uovo chỉ đơn giản là một danh từ trung lập thông thường là ovum và ova là số nhiều) và phần kết thúc đặc trưng cho những từ này phải có sự đồng thuận giới tính với những danh từ này là -o ở số ít và -e ở số nhiều. Sự thay thế tương tự về giới tính tồn tại trong một số danh từ tiếng Romania nhất định, nhưng được coi là thường xuyên vì nó phổ biến hơn trong tiếng Ý. Do đó, có thể cho rằng một giới tính trung lập còn sót lại vẫn tồn tại ở tiếng Ý và tiếng Romania.
Trong tiếng Bồ Đào Nha, dấu vết của số nhiều neutetrung tính có thể được tìm thấy trong các hình thức tập thể và các từ có nghĩa miêu tả về kích thước lớn hơn hoặc độ bền. Do đó, người ta có thể sử dụng ovo/ovos ("trứng / nhiều trứng") và ova / ovas ("trứng cá", "một bộ trứng"), bordo / bordos ("(các) phần của một cạnh") và borda / bordas ("cạnh / các cạnh"), saco / sacos ("túi / nhiều túi") và saca / sacas ("bao / nhiều bao"), manto / mantos ("áo khoác / nhiều áo khoác") và manta / mantas ("chăn / nhiền chăn"). Những ví dụ khác, nó dẫn đến các từ có giới tính có thể bị thay đổi ít nhiều tùy ý, như fruto/fruta ("trái cây"), caldo / calda ("nước lèo"), v.v.
Các dạng này đặc biệt phổ biến khi chúng có thể được sử dụng để tránh các dạng bất thường. Trong tiếng Latinh, tên của các loài cây thường là giống cái, nhưng nhiều tên đã bị từ chối trong mô hình biến cách thứ hai, vốn bị chi phối bởi các danh từ giống đực hoặc giống cái. Tiếng Latinh pirus ("cây lê"), một danh từ giống cái có đuôi giống nam tính, đã trở thành nam tính trong tiếng Ý (il) pero và tiếng Romania păr(ul); trong tiếng Pháp và tiếng Tây Ban Nha, nó được thay thế bằng các từ phái sinh nam tính (le) poirier, (el) peral; và bằng tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Catalan bởi các phụ âm (a) pereira, (la) perera.
Như thường lệ, các bất thường vẫn tồn tại lâu nhất trong các hình thức được sử dụng thường xuyên. Từ danh từ biến cách thứ tư manus ("tay") là một danh từ giống cái có đuôi -us, tiếng Ý và tiếng Tây Ban Nha trở thành (la) mano, tiếng Romania mânu> mâna (số nhiều), tiếng Catalan (la) mà, và Tiếng Bồ Đào Nha (a) mão, bảo tồn giống cái cùng với hình thức giống đực.
Ngoại trừ các danh từ dị biệt tiếng Ý và Romania, các ngôn ngữ Rôman khác không có dấu vết của danh từ riêng, nhưng vẫn có đại từ tân ngữ. Tiếng Pháp celui-ci / celle-ci / ceci ("cái này"), tiếng Tây Ban Nha éste / ésta / esto ("cái này"), tiếng Ý: gli / le / ci ("với anh ấy" / "với cô ấy" / "với nó"), Catalan: ho, açò, això, allò ("nó" / này / này-đấy / đó kia); Tiếng Bồ Đào Nha: todo / toda / tudo ("tất cả của anh ấy" / "tất cả của cô ấy" / "tất cả của nó").