stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Vương quốc Thaton

Vương quốc Thaton, Suwarnabhumi hoặc Thuwunnabumi (tiếng Miến Điện: သထုံခေတ်, [θətʰòʊɰ̃ kʰɪʔ] hoặc သုဝဏ္ဏဘူမိm, [θṵwəna̰ bʊ̀mḭ]) là một vương quốc của người Môn, được cho là đã tồn tại ở Hạ Miến ít nhất từ thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên đến giữa thế kỷ thứ 11 sau Công nguyên. Một trong nhiều vương quốc của người Môn ở Hạ Miến và Thái Lan ngày nay, về cơ bản đây là một thị quốc có trung tâm là thành phố Thaton. Vương quốc Thaton có quan hệ mậu dịch trực tiếp với Nam Ấn Độ và Sri Lanka, đồng thời trở thành một trung tâm chính của Phật giáo Thượng tọa bộ ở Đông Nam Á. Giống như các vương quốc Môn khác, Thaton phải đối mặt với sự xâm lấn dần dần của Đế quốc Khmer. Nhưng chính Vương quốc Pagan từ phía bắc đã chinh phục vương quốc huyền thoại vào năm 1057.
Tên gọi

Lịch sử truyền thống của người Môn cho rằng vương quốc được gọi là Suvannabhumi (tiếng Miến Điện: သုဝဏ္ဏဘူမိ), một cái tên cũng được tuyên bố bởi Hạ Thái Lan, và nó được thành lập vào thời của Đức Phật vào thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên. Thaton là tên tiếng Miến Điện của Sadhuim trong tiếng Môn, từ Sudhammapura trong tiếng Pali, vốn có gốc là Sudharma, nơi tụ họp của các vị thần.
Danh sách vua Thaton

Theo biên niên sử Môn, Vương quốc Thaton có một dòng gồm 59 vị vua bắt đầu từ thời Đức Phật.
Thư mục

Aung-Thwin, Michael (2005). The Mists of Rāmañña: the Legend that was Lower Burma. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-2886-8.
Hall, D.G.E. (1960). Burma (ấn bản thứ 3). Hutchinson University Library. ISBN 978-1-4067-3503-1.
Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Frank Cass & Co. Ltd.
Htin Aung, Maung (1967). A History of Burma. New York and London: Cambridge University Press.
Kyaw Thet (1962). History of Burma (bằng tiếng Burmese). Yangon: Yangon University Press.Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)
Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-80496-7.
Phayre, Lt. Gen. Sir Arthur P. (1883). History of Burma (ấn bản thứ 1967). London: Susil Gupta.
Shorto, H.L. (2002). “The 32 Myos in the medieval Mon Kingdom”.  Trong Vladimir I. Braginsky (biên tập). Classical civilisations of South East Asia: an anthology of articles. Routledge. ISBN 9780700714100.
South, Ashley (2003). Mon nationalism and civil war in Burma: the golden sheldrake. Routledge. ISBN 978-0-7007-1609-8.
Kiểm duyệt Wikipedia

Tình trạng của Wikipedia vào tháng 8 năm 2024:

  Đang bị chặn
  Từng bị chặn
  Phiên bản địa phương bị chặn
  Không bị chặn
Kiểm duyệt Wikipedia đã xảy ra tại nhiều nước, bao gồm Trung Quốc, Pháp, Đức, Iran, Myanmar, Pakistan, Nga, Ả Rập Xê Út, Syria, Tunisia, Thổ Nhĩ Kỳ, Uzbekistan, và Venezuela. Một vài trường hợp là những thí dụ cho việc kiểm duyệt rộng rãi nói chung bao gồm nội dung của Wikipedia. Những trường hợp khác là những biện pháp để ngăn ngừa nội dung nào đó được cho là có tính công kích.
Theo quốc gia > Anh

Vào tháng 12 năm 2008, tổ chức Internet Watch Foundation (IWF) thêm bài viết Wikipedia Virgin Killer vào danh sách đen do ảnh bìa album và luật cấm nội dung khiêu dâm trẻ em ở Anh; IWF đánh giá hình ảnh này ở mức lo ngại pháp lý thấp nhất: "erotic posing with no sexual activity (tạo dáng khiêu dâm mà không có hoạt động tình dục)". Những người sử dụng ở Vương quốc Anh đã bị hệ thống Cleanfeed chặn xem toàn bộ bài viết, và một phần lớn Vương quốc Anh đã bị chặn chỉnh sửa Wikipedia do các phương tiện được IWF sử dụng để chặn hình ảnh. Sau khi thảo luận, trình bày của Wikimedia Foundation, và các khiếu nại, IWF đã thu hồi quyết định của họ ba ngày sau và xác nhận rằng trong tương lai họ sẽ không chặn các bản sao được lưu trữ ở nước ngoài của hình ảnh đó.
Theo quốc gia > Ả Rập Xê Út

Xem thêm: Wikipedia tiếng Ả Rập § Kiểm duyệt
Theo quốc gia > Đức

Năm 2008, tên miền Wikipedia.de đã bị cấm trỏ đến nội dung thực tế trên Wikipedia. Lệnh tòa án là một lệnh tạm thời trong một vụ án do chính trị gia Lutz Heilmann đệ trình về những tuyên bố liên quan đến quá khứ của ông với cơ quan tình báo Stasi của Cộng hòa Dân chủ Đức trước đây.
Theo quốc gia > Iran

Trong một bản tường trình vào tháng 11 năm 2013 được công bố bởi trung tâm nghiên cứu thông tin toàn cầu (Center for Global Communication Studies) của đại học Pennsylvania, 2 nhà nghiên cứu Collin Anderson và Nima Nazeri dò 800.000 bài viết Wikipedia tiếng Ba Tư và tìm ra rằng chính phủ Iran đã ngăn chặn 963 bài. Theo như những người tường trình, "Kiểm duyệt lập đi lập lại nhắm vào những bài trên Wikipedia về đối thủ của chính phủ, những đức tin tôn giáo thiểu số, những chỉ trích về chính phủ, nhân viên nhà nước và cảnh sát. Chỉ dưới phân nửa của các bài Wiki là tiểu sử, bao gồm những bài về những cá nhân mà nhà cầm quyền có lẽ đã bắt giam hay thủ tiêu." Anderson nói Wikipedia tiếng Ba Tư, là một phần nhỏ của internet Iran, là "một nơi rất ích lợi để khám phá ra các loại nội dung bị cấm và một bản mẫu tuyệt diệu để nhận ra những từ khóa của những đề tài bị chặn và các quy định lọc nội dung trên toàn internet."
Theo như tổ chức Phóng viên không biên giới, chính phủ Iran cũng đang chặn Wikipedia tiếng Kurdish trong một thời gian dài.
Theo quốc gia > Úc

Vào năm 2018, Peter Kidd, chánh án Tòa án Quận Victoria, đã ra lệnh không công bố tất cả các bằng chứng và tuyên án trong một phiên tòa xét xử Hồng y người Úc George Pell. Lệnh này được áp dụng "ở tất cả các bang và vùng lãnh thổ của Úc" và "trên bất kỳ trang web nào hoặc định dạng phát sóng hoặc điện tử khác có thể truy cập được trong nước Úc" Wikipedia was cited but not charged.
Ví dụ về ISP Ả Rập Xê Út chặn một website
Bảo quản viên tại Wikipedia tiếng Pháp Rémi Mathis, được cơ quan tình báo nội vụ Pháp yêu cầu xóa một bài viết.
Đồng bằng sông Hồng

Vị trí vùng đồng bằng sông Hồng (màu đỏ) trên bản đồ Việt Nam
Các tiểu vùng ở Bắc Bộ trước năm 2013, khi Vùng Đồng bằng sông Hồng chưa có tỉnh Quảng Ninh
Đồng bằng sông Hồng hay Đồng bằng Bắc Bộ,  Châu thổ Bắc Bộ là khu vực hạ lưu sông Hồng và sông Thái Bình thuộc Bắc Bộ Việt Nam. Đồng bằng sông Hồng bao gồm 11 tỉnh thành trực thuộc trung ương,bao gồm: Hà Nội, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình,Quảng Ninh
Vùng có diện tích tự nhiên là 21.253 km2, chiếm 6,42% diện tích Việt Nam; dân số 23.102.211 người, chiếm 23,49% dân số Việt Nam; mật độ dân số 1.087 người/km2, cao nhất so với các vùng khác và gấp 3,66 lần so với mật độ trung bình chung của Việt Nam.
Không giống như vùng Đồng bằng sông Cửu Long, các tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng chỉ có 2 tỉnh Thái Bình và Hưng Yên là không có núi, do đó khu vực này thường được gọi là "châu thổ sông Hồng".
Vị trí, diện tích

Đồng bằng sông Hồng trải rộng từ phía bắc là 2 góc ở vĩ độ 21°40´B (huyện Bình Liêu, Quảng Ninh) và 21°34´B (huyện Lập Thạch, Vĩnh Phúc), tới 19°52´B (đảo Cồn Nổi, huyện Kim Sơn), từ 105°17´Đ (huyện Ba Vì) đến  108°04´Đ (mũi Sa Vĩ, thành phố Móng Cái, Quảng Ninh). Toàn vùng có diện tích 21.259,6 km², tỷ lệ khoảng 6,4% tổng diện tích cả nước.
Phía bắc và đông bắc giáp Đông Bắc Bộ, phía tây và tây bắc giáp Tây Bắc Bộ, phía tây nam giáp vùng Bắc Trung Bộ, phía đông và đông nam là vịnh Bắc Bộ. Đồng bằng thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam, từ các thềm phù sa cổ 10 - 15m xuống đến các bãi bồi 2 - 4m ở trung tâm rồi các bãi triều hàng ngày còn ngập nước triều.
Hành chính

| STT | Tỉnh/thành phố | Thủ phủ | Quận | Huyện | Thành phố thuộc tỉnh | Thị xã | Dân số | Diện tích | Mật độ dân số |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Hà Nội | Hoàn Kiếm, Ba Đình | 12 | 17 | 0 | 1 | 8.418.883 | 3.358,9 | 2.506 |
| 2 | Hải Phòng | Hồng Bàng | 7 | 8 | 0 | 0 | 2.069.110 | 1.561,8 | 1.325 |
| 3 | Bắc Ninh | Bắc Ninh | 0 | 4 | 2 | 2 | 1.488.250 | 822,7 | 1.809 |
| 4 | Hưng Yên | Hưng Yên | 0 | 8 | 1 | 1 | 1.279.308 | 930,2 | 1.375 |
| 5 | Hà Nam | Phủ Lý | 0 | 4 | 1 | 1 | 867.258 | 860,9 | 1.007 |
| 6 | Nam Định | Nam Định | 0 | 8 | 1 | 0 | 1.876.854 | 1.668 | 1.125 |
| 7 | Thái Bình | Thái Bình | 0 | 7 | 1 | 0 | 1.876.579 | 1.570,5 | 1.195 |
| 8 | Ninh Bình | Hoa Lư | 0 | 5 | 2 | 0 | 1.000.093 | 1.387 | 721 |
| 9 | Hải Dương | Hải Dương | 0 | 9 | 2 | 1 | 2.105.241 | 1.668,2 | 1.262 |
| 10 | Vĩnh Phúc | Vĩnh Yên | 0 | 7 | 2 | 0 | 1.184.074 | 1.235,2 | 95 |
Đặc điểm tên gọi

Các nhà nghiên cứu như Giáo sư Trần Quốc Vượng gọi vùng này là châu thổ Bắc bộ mà không gọi đồng bằng sông Hồng vì lý do:
Châu thổ Bắc bộ là sản phẩm chính của phù sa hệ thống sông Hồng và cả hệ thống sông Thái Bình.
Châu thổ Bắc bộ không bằng phẳng nên không nên gọi là đồng bằng. Trừ tỉnh Thái Bình  và tỉnh Hưng Yên không có núi, tất cả các tỉnh khác của châu thổ Bắc bộ đều có địa hình núi đồi xen kẽ châu thổ và thung lũng.
Ngoài ra châu thổ Bắc bộ có nhiều "trũng" (ô trũng Hà Nam Ninh, ô trũng Hải Hưng, ô trũng Nho Quan, ô trũng Chương Mỹ - Mỹ Đức, v.v.). Không nhấn mạnh điểm này, coi như không hiểu sự phân bố các làng ở châu thổ Bắc bộ và nền nông nghiệp kèm theo con sông này.
Địa chất

Toàn bộ miền đồng bằng sông Hồng nằm trên một lớp đá kết tinh cổ, loại nền đá ở vùng Đông Bắc. Cách đây 200 triệu năm, vào cuối đại Cổ sinh, lớp đá này bị sụt xuống. Vào thời đó, biển lên đến quá Việt Trì ngày nay, tiến sát các vùng đồi Bắc Giang, Bắc Ninh, Phúc Yên, Nho Quan. Cửa sông Hồng lúc đó ở Việt Trì. Chế độ biển kéo dài trên 170 triệu năm. Các trầm tích Neogen lắng xuống làm cho vịnh biển thu hẹp lại. Lớp trầm tích này có nơi dày đến 3000 mét. Trên cùng là lớp phù sa Holocen dày từ 80 đến 100 mét ở trung tâm vùng đồng bằng sông Hồng, và càng xa trung tâm thì càng mỏng dần.
Trong đồng bằng sông Hồng có nhiều ô trũng tự nhiên, điển hình là ô trũng Hà Nam Ninh, ô trũng Hải Hưng và ô trũng Nho Quan. Ngoài ra còn có rất nhiều đầm lầy. Trầm tích và phù sa do các sông vận chuyển ra khỏi lòng sông mỗi mùa lũ đã không lấp được các ô trũng và đầm lầy này do chúng quá xa sông hoặc do bị đê điều nhân tạo ngăn cản. Việc các sông đổi dòng cũng tạo ra nhưng đầm lầy và ao hồ.
Dân số

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
 Lịch sử phát triển    dân số
| Năm |  | Dân số |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 1995 |  | 17.078.400 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 1996 |  | 17.289.800 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 1997 |  | 17.494.800 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 1998 |  | 17.692.900 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 1999 |  | 17.877.800 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2000 |  | 18.060.700 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2001 |  | 18.249.900 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2002 |  | 18.432.900 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2003 |  | 18.617.500 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2004 |  | 18.807.900 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2005 |  | 18.976.700 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2006 |  | 19.108.900 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2007 |  | 19.228.800 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2008 |  | 19.473.700 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2009 |  | 19.618.100 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2010 |  | 19.803.300 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2011 |  | 19.999.300 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| 2016 |  | 21.237.416 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
Nguồn:
Dân số khu vực Đồng bằng sông Hồng hiện nay là 21.848.913 người (năm 2021) chiếm khoảng 22,3% tổng dân số cả nước, với bình quân khoảng 1.450 người/km2. Đây là vùng có mật độ dân số cao nhất cả nước.Đa số dân số là người Kinh, một bộ phận nhỏ thuộc Ba Vì (Hà Nội) và Nho Quan (Ninh Bình) có thêm dân tộc Mường.
Dân cư đông nên có lợi thế: Có nguồn lao động dồi dào, nguồn lao động này có nhiều kinh nghiệm và truyền thống trong sản xuất, chất lượng lao động cao. Tạo ra thị trường có sức mua lớn.
Tuy nhiên lại gây sức ép lớn cho tài nguyên thiên nhiên, ô nhiễm, xuất hiện nhiều vấn đề về chỗ ở, việc làm, tỉ lệ phạm luật và tệ nạn xã hội cao.
Chính sách: có sự đầu tư nhiều của Nhà nước và nước ngoài.
Có lịch sử khai phá lâu đời, là nơi tập trung nhiều di tích, lễ hội, làng nghề truyền thống... với 2 trung tâm kinh tế xã hội là Hà Nội và Hải Phòng.
Quân sự

Vùng đồng bằng sông Hồng có vị trí chiến lược trong an ninh-quốc phòng. Hiện nay, vùng đồng bằng sông Hồng do Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội và Quân khu 2, Quân khu 1, Quân khu 3 bảo vệ.
Quân đoàn 1, còn gọi là Binh đoàn Quyết Thắng, được thành lập ngày 24 tháng 10, đóng tại thành phố Tam Điệp, Ninh Bình là một trong 4 binh đoàn chủ lực ở Việt Nam.
Tài nguyên thiên nhiên

Diện tích đất nông nghiệp khoảng 760.000 ha, trong đó 100% là đất phù sa màu mỡ, có giá trị lớn về sản xuất nông nghiệp. Đất nông nghiệp chiếm 51,2% diện tích vùng.
Khí hậu cận nhiệt đới ẩm, có mùa hè nóng ẩm nhưng mùa đông phi nhiệt đới lạnh và khô, làm cho cơ cấu cây trồng đa dạng. Tài nguyên khí hậu và thủy văn thuận lợi cho việc thâm canh tăng vụ trong sản xuất nông nghiệp. Thời tiết mùa đông rất phù hợp cho các cây trồng ưa lạnh.
Tài nguyên nước phong phú, có giá trị lớn về kinh tế là hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình. Ngoài ra còn có nước ngầm, nước nóng, nước khoáng.
Tài nguyên biển: bờ biển dài khoảng 400 km, vùng biển có tiềm năng lớn để phát triển nhiều ngành kinh tế (đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, giao thông, du lịch,...)
Khoáng sản không nhiều, đáng kể nhất là trữ lượng than nâu trữ lượng dự tính là 8,8 tỉ tấn. Khí thiên nhiên được thăm dòvà khai thác ở Tiền Hải – Thái Bình. Tuy nhiên, khoáng sản làm vật liệu xây dựng khá phong phú như đá vôi hàng tỉ tấn...
Kinh tế > Cơ sở hạ tầng

Kết cấu hạ tầng phát triển mạnh (giao thông, điện, nước...),
Hệ thống đường cao tốc có
Đường cao tốc Bắc – Nam
Đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng
Đường cao tốc Hà Nội – Lào Cai
Đường cao tốc Hải Phòng - Móng Cái
Đường cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng (Đang xây dựng)
Hệ thống đường quốc lộ có
Quốc lộ 1 xuyên Việt
Quốc lộ 18 Con đường từ Hà Nội - Quảng Ninh
Đường liên tỉnh Hà Nội - Hưng Yên hay còn gọi là đường 39B
Quốc lộ 5A nối Hà Nội tới Hải Phòng đi qua các tỉnh, thành Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng
Đường cao tốc mới 5B Hà Nội - Hải Phòng đi qua các tỉnh, thành Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng
Quốc lộ 10 nối từ Ninh Bình đi Hải Phòng; quốc lộ 18 nối Hà Nội - Bắc Ninh - Hải Dương
Quốc lộ 39 từ phố Nối Hưng Yên tới cảng Diêm Điền; quốc lộ 21 nối Hà Nam đi Thịnh Long(Nam Định)
Quốc lộ 21B nối Hà Nội - Hà Nam - Nam Định - Ninh Bình
Quốc lộ 38 nối Bắc Ninh tới Hà Nam đi qua Hưng Yên; Quốc lộ 38B nối Hải Dương tới Ninh Bình
Quốc lộ 45 nối Ninh Bình - Thanh Hóa
Các quốc lộ khác như  Quốc lộ 2,  Quốc lộ 3,  Quốc lộ 6,  Quốc lộ 32,  Quốc lộ 35,  Quốc lộ 37,  Quốc lộ 37B,  Quốc lộ 37C,  Quốc lộ 17...
Tuyến đường sắt Bắc – Nam và toả đi các thành phố khác; các sân bay quốc tế Nội Bài, sân bay Cát Bi, Hải Phòng;
Các cảng lớn như cảng Hải Phòng, cảng Cái Lân, cảng Diêm Điền, cảng Ninh Cơ...
Cơ sở vật chất kỹ thuật cho các ngành ngày càng hoàn thiện: hệ thống thủy lợi, các trạm, trại bảo vệ cây trồng, vật nuôi, nhà máy chế biến...
Khu vực có nhiều tuyến đường sông quốc gia được đưa vào danh sách Hệ thống đường sông Việt Nam như: Sông Hồng, Sông Đuống, Sông Luộc, Sông Đáy, Sông Hoàng Long, Sông Đào, Sông Ninh Cơ, Kênh Quần Liêu, Sông Vạc, Kênh Yên Mô, Sông Thái Bình, Sông Cầu, Sông Kinh Thầy, Sông Kinh Môn, Sông Kênh Khê, Sông Lai Vu, Sông Mạo Khê, Sông Cầu Xe, Sông Gùa, Sông Mía, Sông Hoá, Sông Trà Lý, Sông Cấm, Sông Lạch Tray, Sông Phi Liệt, Sông Văn Úc,...
Kinh tế > Công nghiệp

Các ngành công nghiệp mà đồng bằng sông Hồng có là: luyện kim, cơ khí, hóa chất, vật liệu xây dựng, chế biến thực phẩm, sản xuất hàng tiêu dùng, nhiệt điện. Các ngành công nghiệp khai thác: khai thác khí dầu, khai thác đá vôi, khai thác cao lanh.
Giá trị sản xuất công nghiệp tăng mạnh từ 18,3 nghìn tỷ đồng (1995) lên 55,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 21% cả nước.[cần dẫn nguồn] Những nơi có nhiều ngành công nghiệp tập trung nhất là Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Bắc Ninh.
Tính đến cuối năm 2009 Lưu trữ 2010-08-12 tại Wayback Machine, vùng Đồng bằng sông Hồng có 61 Khu công nghiệp được thành lập với tổng diện tích đất tự nhiên trên 13.800 ha, trong đó có 9.400 ha đất công nghiệp có thể cho thuê. So với cả nước, vùng Đồng bằng sông Hồng chiếm 26% về số lượng KCN và 23% về diện tích đất tự nhiên các KCN.
Kinh tế > Nông nghiệp

Đồng bằng sông Hồng là khu vực có đất đai trù phú, phù sa màu mỡ.
Diện tích và tổng sản lượng lương thực chỉ đứng sau Đồng bằng Sông Cửu Long nhưng là vùng có trình độ thâm canh cao, lâu đời.
Sản lượng lúa của khu vực tăng từ 44,4 tạ/ha (1995) lên là 58,9 tạ /ha (2008)
Không chỉ có sản lượng lúa tăng mà còn có một số lương thực khác như ngô, khoai tây, cà chua, cây ăn quả... cũng tăng về mặt sản lượng và cả chất lượng. Đem lại hiệu quả cho ngành kinh tế của vùng. Vụ đông trở thành vụ sản xuất chính.
Nuôi lợn, bò và gia cầm cũng phát triển mạnh của vùng
Vùng duyên hải Bắc Bộ gồm Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định và Ninh Bình nằm giáp biển, có nhiều cửa sônglớn đổ ra, thuận lợi phát triển nghề nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản.
Kinh tế > Dịch vụ

Đồng bằng sông Hồng là vùng có hạ tầng giao thông đồng bộ và thuận lợi, hoạt động vận tải sôi nổi nhất. Có nhiều đường sắt nhất đi qua các nơi khác nhau trong vùng.
Đồng bằng sông Hồng có nhiều địa danh du lịch như Tam Đảo, Hồ Tây, Chùa Hương, chùa Phật Tích, Tam Cốc-Bích Động, Côn Sơn - Kiếp Bạc, Phố Hiến, Cúc Phương, Tràng An, Chùa Bút Tháp, Chùa Tam Chúc, Cát Bà, Phủ Dầy, Đền Trần, Chùa Keo, Chùa Dâu, Đền Đô, Vườn quốc gia Xuân Thủy, biển Quất Lâm...
Sân bay: sân bay lớn nhất nằm ở Nội Bài (Hà Nội). Cảng: có cảng Hải Phòng lớn nhất nên Hà Nội và Hải Phòng là 2 đầu mối quan trọng. Cảng sông quan trọng là cảng Ninh Phúc và cảng Nam Định.
Bưu chính viễn thông phát triển mạnh của vùng. Hà Nội là trung tâm thông tin, tư vấn, chuyển giao công nghệ, có nhiều tài chính, ngân hàng lớn nhất Việt Nam.
Khó khăn

Địa hình thấp, có nhiều ô trũng, mùa mưa dễ gây ngập lụt kéo dài và cuốn trôi hoa màu;
Đất phía trong đê không được bồi đắp thường xuyên và đang dần thoái hóa, rìa đồng bằng đất bạc màu;
Phải chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc với những đợt giá rét, khí hậu nhiệt đới ẩm dễ phát sinh dịch bệnh như sốt xuất huyết và khó khăn trong bảo dưỡng máy móc thiết bị sản xuất;
Nguồn tài nguyên trong khu vực hạn chế, phần lớn phải nhập khẩu nguyên nhiên liệu từ các vùng khác về.
Đô thị

Tính đến ngày 14 tháng 2 năm 2023, vùng Đồng bằng sông Hồng có:
1 đô thị loại đặc biệt: Hà Nội.
1 thành phố là đô thị loại I trực thuộc trung ương: Hải Phòng.
4 thành phố là đô thị loại I trực thuộc tỉnh: Bắc Ninh, Hải Dương, Hoa Lư.
4 thành phố là đô thị loại II: Thái Bình, Vĩnh Yên, Nam Định, Phủ Lý.
7 đô thị loại III gồm 5 thành phố trực thuộc tỉnh: Hưng Yên, Tam Điệp, Phúc Yên, Chí Linh, Từ Sơn và 2 thị xã: Sơn Tây, Kinh Môn.
8 đô thị loại IV gồm 4 thị xã: Mỹ Hào, Duy Tiên, Thuận Thành, Quế Võ; 1 huyện Yên Phong và 3 thị trấn: Thịnh Long, Diêm Điền, Như Quỳnh.
Bệnh tả

| Cholera |
| --- | --- |
Bệnh tả ở Châu Á

Vibrio cholerae qua kính hiển vi
Chuyên khoa: Bệnh truyền nhiễm
ICD-10: A00 
ICD-9-CM: 001
DiseasesDB: 29089
MedlinePlus: 000303
eMedicine: med/351
Patient UK: Bệnh tả
MeSH: D002771
Orphanet: 173
Bệnh tả, hoặc thổ tả, dịch tả (Tiếng Anh gọi là cholera) là một bệnh nhiễm trùng đường ruột do vi trùng Vibrio cholerae gây ra, độc tố của vi trùng này gây tiêu chảy nặng kèm theo mất nước và có thể dẫn đến tử vong trong một số trường hợp. Robert Koch là người nhận dạng được vi trùng gây bệnh tả vào năm 1883.
Các triệu chứng chính của bệnh là tiêu chảy và nôn mửa, gây mất nước. Bệnh truyền chủ yếu qua nước uống hoặc ăn các thức ăn đã bị nhiễm vi khuẩn có trong phân (chất thải) của người bệnh, bao gồm những người không có biểu hiện triệu chứng.
Việc điều trị chủ yếu là điều trị bù nước đường uống để thay thế nước và điện giải. Nếu việc bù nước không chấp nhận hoặc không cung cấp cải tiến đủ nhanh, có thể cung cấp chất lỏng qua đường tĩnh mạch. Thuốc kháng khuẩn đường dùng cho những người có bệnh nặng để rút ngắn thời gian và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Trên toàn thế giới, bệnh tả ảnh hưởng đến 3-5 triệu người và gây ra 100.000-130.000 ca tử vong riêng trong năm 2010. Dịch tả là một trong những bệnh nhiễm trùng đầu tiên được nghiên cứu bằng các phương pháp dịch tễ học.
Lịch sử

Bệnh tả có lẽ có nguồn gốc từ tiểu lục địa Ấn Độ; ở vùng châu thổ sông Hằng vào thời cổ đại. Bệnh tả xuất hiện ở châu Á vào khoảng 600 năm trước Công nguyên, ghi nhận lần đầu tiên trong y học vào năm 1563 tại Ấn Độ. Dịch xuất hiện đầu tiên từ các tuyến đường thương mại (trên đất liền và trên biển) đến Nga năm 1817, sau đó lan sang các phần còn lại của châu Âu, và từ châu Âu sang Bắc Mỹ. Có 7 trận đại dịch đã xảy ra trong 200 năm.
Năm 1832, gần 40.000 người dân Paris chết vì dịch tả, nạn nhân có cả quan tể tướng.
Dịch tả tấn công nước Anh vào năm 1848-1849 đã làm 70.000 người chết. Đại dịch năm 1854 đã cướp đi sinh mạng 1/8 dân số thành phố Luân Đôn.
Sang thời cận đại, riêng tại Bắc Kỳ thời Pháp thuộc năm 1937, dịch tả đã giết 75.000 người.
Dịch tả vào Peru vào năm 1991, lan truyền sang Ecuador, Colombia, México và Nicaragua, kết quả hơn 12.000 người chết.
Lịch sử > Lây lan thành bệnh dịch

Ước tính bệnh tả lây nhiễm cho 2,8 triệu người trên toàn cầu, và khiến khoảng 21.000-143.000 người chết mỗi năm, tính trong năm 2015. Bệnh diễn ra chủ yếu ở các nước đang phát triển Vào đầu những năm 1980, số người tử vong được cho là lớn hơn 3 triệu mỗi năm. Rất khó để tính toán chính xác mức độ lây nhiễm của bệnh, vì nhiều trường hợp không được báo cáo do không phát hiện ra, hoặc bị che giấu vì có thể có tác động tiêu cực đến du lịch của một quốc gia.
Bệnh tả vẫn tiếp tục tạo ra các đợt dịch tại nhiều nơi trên thế giới. Vào tháng 10 năm 2016, một đợt bùng phát dịch tả bắt đầu ở nước Yemen đang bị tàn phá bởi chiến tranh. WHO gọi đây là "đợt phát dịch tồi tệ nhất trên thế giới". Các đợt dịch lớn gần đây là đợt dịch tả ở Haiti những năm 2010 và dịch tả Yemen 2016–2021. Năm 2019, 93% trong số 923.037 ca nhiễm được báo cáo là ở Yemen (với 1911 ca tử vong) Từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 9 năm 2020, toàn cầu có hơn 450.000 trường hợp mắc bệnh và hơn 900 trường hợp tử vong đã được báo cáo; tuy nhiên, những con số này được đẩy cao quá mức từ các quốc gia tính cả những trường hợp nghi ngờ (các trường hợp chưa được phòng xét nghiệm xác nhận), hoặc bị báo cáo thiếu từ các quốc gia tính sót các trường hợp chính thức (như Bangladesh, Ấn Độ và Philippines).
Mặc dù người ta đã biết nhiều về cơ chế lây lan của bệnh tả, nhưng điều này vẫn chưa dẫn đến sự hiểu biết đầy đủ về nguyên nhân làm cho dịch tả chỉ bùng phát ở một số nơi chứ không phải ở những nơi khác. Việc thiếu xử lý phân người và thiếu nước sạch đã tạo điều kiện cho sự lây lan của bệnh, nhưng các vùng nước có thể đóng vai trò như một bể chứa vi khuẩn, và hải sản được vận chuyển đi xa có thể làm lây lan dịch bệnh.
Bệnh tả không được biết đến ở châu Mỹ trong hầu hết thế kỷ 20, nhưng nó đã xuất hiện trở lại vào cuối thế kỷ đó. Sau đợt bùng phát dịch tả ở Haiti vào cuối những năm 2010, không có bất kỳ ca bệnh tả nào ở Châu Mỹ kể từ tháng 2 năm 2019. Tính đến tháng 8 năm 2021, bệnh thường lưu hành ở Châu Phi và một số khu vực Châu Á (Bangladesh, Ấn Độ và Yemen) Bệnh tả không phải là bệnh đặc hữu ở Châu Âu, tất cả các trường hợp được báo cáo đều có tiền sử du lịch đến các khu vực lưu hành bệnh.