stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Sloughi

Sloughi phát âm như xlughi là một giống chó săn Châu Phi (Bắc Phi) thuộc dòng chó săn đuổi, dòng chó này có quan hệ với dòng chó Azawakh nhưng nó không phải là Saluki. Sloughi được công nhận từ năm 1935, thuộc nhóm 10 – chó săn đuổi, phân nhóm 3 là chó săn đuổi lông ngắn. Chúng cũng đã được công nhận bởi nhiều hiệp hội chó giống trên thế giới.
Tra  trong từ điển mở tiếng Việt Wiktionary
Lịch sử

Sloughi có nguồn gốc từ Bắc Phi như Maroc, Algérie, Tunisia và Libya, Sloughi đã tồn tại qua nhiều thế kỷ ở vùng Bắc Phi. Sloughi được nhân giống một cách cẩn thận ở Ả Rập từ lâu, dùng để săn những con linh dương trên sa mạc Ba Tư cổ xưa, giống Saluki mình thuông dài trước đây đã tồn tại gồm 16 giống khác nhau. Ngày nay, phần lớn chó Sloughi còn lại ở Maroc được đánh giá là phù hợp với tiêu chuẩn. Chó Sloughi chỉ có một dạng lông ngắn duy nhất. Chúng là chó săn của người Berber và Bedouin.
Trong quá khứ, chúng được dùng để săn thỏ hoang, cáo ở vùng sa mạc, linh dương gazen, cả loài linh dương gazelle lớn trên núi, đà điểu châu Phi, linh cẩu và chó hoang. Ngày nay, chúng chỉ còn được dùng để săn thỏ, cáo sa mạc, thỉnh thoảng dùng để săn linh dương gazen và bảo vệ súc vật khỏi đám chó hoang. Ở Tunisia, người ta cho rằng, những con chó Sloughi, hoặc những con chó lai có dòng máu Sloughi có thể đuổi được chó hoang. Trong xã hội của người dân châu Phi, Sloughi có vai trò rất quan trọng đối với người chủ của chúng, chúng được chăm sóc cẩn thận.
Đặc điểm

Nòi chó sloughi còn hiện diện ở đảo Crète, ở Hy Lạp, Tây Ban Nha, cả quần đảo Anh quốc và ở vùng Bắc Phi
Đặc điểm > Hình dáng

Về ngoại hình, chúng có ngoại hình thon gọn và trông có vẻ gầy gò. Thân hình chúng cong nhẹ, hài hòa, xương hông lộ rõ, nhô lên cao bằng hoặc hơn một chút so với vai, lưng ngắn, thẳng gần như nằm ngang. Lộ xương, rộng và xiên, nhưng không quá nhô ra sau. Lồng ngực dài ra sau. Xương sườn phẳng. Mỏng mảnh, như một đường kéo dài tiếp sau mông và hạ thấp hơn đường sống lưng. Với chó đực, chiều cao lý tưởng là 70 cm, chiều dài từ u vai tới khấu đuôi khoảng 67–68 cm. Với chó cái, chiều cao lý tưởng là 65 cm và chiều dài khoảng 62–63 cm. Chó đực cao 26-29 inche (66–72 cm), Chó cái 24-27 inche (61–68 cm).
Đặc điểm > Tập tính

Chó Sloughi có một thị lực rất tốt, chúng nhìn và đuổi theo những gì chuyển động, cho dù có ở rất xa. Chúng có thể chạy tốc độ cao, ổn định trên những quãng đường dài và săn trong những khoảng không gian rộng mở. Mặc dù là giống chó săn đuổi, nhưng khứu giác của chúng cũng khá tốt. Sloughis cũng là một giống chó có thể dùng để canh gác. Chúng luôn đề phòng với người lạ, rất trung thành với chủ. Là một giống chó săn của sa mạc, Sloughi không thích thú với không khí ẩm ướt và lạnh. Người Bedouin thường có chăn để ủ ấm cho chúng, chống lại cái lạnh của sa mạc vào ban đêm.
Chú thích

Một con chó xlughi săn thỏ cho người chủ của mình
Vụ đụng độ hải quân Iran-Hoa Kỳ 2008

Vụ đụng độ hải quân Iran-Hoa Kỳ năm 2007-2008 là một loạt các cuộc đối đầu hải quân giữa xuồng máy Iran và tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ tại Eo biển Hormuz vào tháng 12 năm 2007 và tháng 1 năm 2008.
Sự kiện

Vào Chủ Nhật, 6 tháng 1, 2008, 5 chiếc xuồng máy của Iran đã quấy nhiễu và đe doạ cho nổ tung 3 chiếc tàu chiến của Mỹ khi những chiếc tàu này đi qua gần lãnh hải Iran. Theo các quan chức Mỹ, những chiếc xuồng này chỉ biến mất khi tàu của Mỹ chuẩn bị tấn công. Vụ việc xảy ra ở Eo biển Hormuz, một tuyến đường chuyên chở dầu quan trọng.
Những chiếc xuồng máy được cho là của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã tiến đến gần các tàu của Mỹ, chỉ cách trong khoảng 200m, theo các quan chức Lầu Năm Góc. "Tôi đang tiến về phía các bạn. Các bạn sẽ bị nổ tung trong một vài phút nữa," những người Iran nói qua sóng máy thu thanh.
Thuyền của Iran đang hoạt động ở "khoảng cách và tốc độ cho thấy họ rất liều lĩnh, nguy hiểm và có ý định thù địch," theo phát ngôn viên Lầu Năm Góc Bryan Whitman. Ít nhất một vài trong số những con xuồng của Iran rõ ràng là có trang bị vũ khí. Những chiếc thuyền này còn thả "những vật thể hình hộp" xuống nước, chỉ huy lực lượng hải quân Mỹ trong khu vực, Phó Đô đốc Kevin Cosgriff, khẳng định. Các thủy thủ Mỹ chuẩn bị nã đạn vào xuồng của Iran thì chúng biến mất.
Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice gọi hành động của Iran là "khiêu khích và nguy hiểm". Tuy nhiên, Iran lại giảm nhẹ ý nghĩa của sự kiện trên, cho đó là "một chuyện bình thường". "Điều này... thỉnh thoảng xảy ra ở cả hai phía và sau khi có sự nhận biết của cả hai bên, vấn đề đã được giải quyết," theo phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Mohammad Ali Hosseini. Nhà Trắng cảnh báo Iran hãy kiềm chế, không được có "những hành động khiêu khích có thể dẫn đến những tình thế nguy hiểm trong tương lai," theo phát ngôn viên Hội đồng an ninh quốc gia Mỹ Gordon Johndroe.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao đưa ra những lời lẽ mạnh mẽ và gay gắt hơn khi tuyên bố Mỹ "sẽ đối đầu với hành động khiêu khích" sau khi cáo buộc nước Cộng hòa Hồi giáo đã có hành động khiêu khích nghiêm trọng tàu chiến của Mỹ ở Eo biển Hormuz. "Mỹ sẽ đối đấu với hành động của Iran nếu nước này định làm hại hoặc chúng tôi hoặc bạn bè và đồng minh của chúng tôi trong khu vực. Chúng tôi có sự ủng hộ rộng lớn trong khu vực," theo phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Sean McCormack.
Mỹ khẳng định, tàu chiến của Mỹ đang ở trong lãnh hải quốc tế khi vụ đụng độ xảy ra.
Chú thích

↑  “Tranh chấp hải quân Mỹ-Iran”. BBC. 12 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2008.
↑  Barbara Starr (ngày 7 tháng 1 năm 2008). “Tàu Iran quấy nhiễu Hải quân Mỹ”. CNN.
↑  Ivan Watson (ngày 14 tháng 1 năm 2008). “Có phải máy thu thanh góp phần leo thang của đụng độ Mỹ-Iran?”. NPR.
↑  Sebastian Abbot (ngày 12 tháng 1 năm 2008). “Hải quân Mỹ nói bắn cảnh cáo”. Associated Press. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2008.
↑  “Iran nói băng ghi hình của Mỹ là giả”. BBC. 2008.
Bản đồ Eo biển Hormuz
6 tháng 1 năm 2008: các xuống máy Iran thao diễn gần tàu Hải quân Mỹ
Thành nhà Hồ

| Di sản thế giới UNESCO |
| --- | --- |
Cổng Nam thành nhà Hồ
Vị trí: Huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam
Bao gồm:  Thành nội  La thành  Đàn Nam Giao 
Tiêu chuẩn: Văn hóa: (ii), (iv)
Tham khảo: 1358
Công nhận: 2011 (Kỳ họp 35)
Diện tích: 155,5 ha
Vùng đệm: 5.078,5 ha
Website: thanhnhaho.vn
Tọa độ: 20°4′41″B 105°36′17″Đ﻿ / ﻿20,07806°B 105,60472°Đ﻿ / 20.07806; 105.60472
Vị trí của Thành nhà Hồ tại Vĩnh LộcXem bản đồ Vĩnh LộcThành nhà Hồ (Thanh Hóa)Xem bản đồ Thanh HóaThành nhà Hồ (Việt Nam)Xem bản đồ Việt Nam
Thành nhà Hồ (hay còn gọi là thành Tây Đô, thành An Tôn, thành Tây Kinh hay thành Tây Giai) là kinh đô nước Đại Ngu (quốc hiệu của Việt Nam dưới thời nhà Hồ), nằm trên địa phận tỉnh Thanh Hóa. Đây là tòa thành kiên cố với kiến trúc độc đáo bằng đá có quy mô lớn hiếm hoi ở Việt Nam, có giá trị và độc đáo nhất, duy nhất còn lại ở tại Đông Nam Á và là một trong rất ít những thành lũy bằng đá còn lại trên thế giới. Thành được xây dựng trong thời gian ngắn, chỉ khoảng 3 tháng (từ tháng Giêng đến tháng 3 năm 1397) và cho đến nay, dù đã tồn tại hơn 6 thế kỷ nhưng một số đoạn của tòa thành này còn lại tương đối nguyên vẹn.
Ngày 27 tháng 6 năm 2011, sau 6 năm đệ trình hồ sơ, Thành nhà Hồ đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, thành cũng được CNN đánh giá là một trong 21 di sản nổi bật và vĩ đại nhất thế giới. Hiện nay, nơi đây đã được thủ tướng chính phủ Việt Nam đưa vào danh sách xếp hạng 62 di tích quốc gia đặc biệt. Từ tháng 12 năm 2018 đến tháng 6 năm 2020, Quỹ Bảo tồn Văn hóa của Đại sứ Hoa Kỳ (AFCP) đã tài trợ 92,500 USD vào dự án bảo tồn Cổng Nam, Thành nhà Hồ.
Vị trí

Thành xây trên địa phận hai thôn Tây Giai, Xuân Giai nay thuộc xã Vĩnh Tiến và thôn Đông Môn nay thuộc xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Vị trí Thành nhà Hồ so với các trung tâm thành phố lân cận như sau:
Cách thủ đô Hà Nội: 140 km (theo Quốc lộ 1, quốc lộ 38B, quốc lộ 12B và quốc lộ 45)
Cách thành phố Thanh Hóa: 45 km (theo quốc lộ 45)
Cách thành phố Tam Điệp: 42 km (theo Đại lộ Đồng Giao và quốc lộ 45)
Kích thước

Mặc dù thành Tây Đô, với bốn bức tường và cổng thành còn lại tương đối nguyên vẹn, sẽ là rất đơn giản trong việc xác định về cấu trúc toà thành, nhưng các công trình nghiên cứu trước nay đều đưa ra các số liệu khác nhau về kích thước tường thành, cổng thành và do đó, việc nhận định về cấu trúc toà thành vẫn chưa thống nhất.
Kích thước > Theo các tài liệu

Theo Đại Nam nhất thống chí cho biết: Thành Tây Đô mỗi mặt dài 120 trượng (1 trượng tương đương 4m), cao một trượng 2 thước và trong thành nay là ruộng ước chừng hơn 300 mẫu. (Theo số liệu này thì thành Tây Đô có cấu trúc hình vuông, mỗi cạnh khoảng 480 m).
Trong Thanh Hoá Vĩnh Lộc huyện chí của Lưu Công Đạo lại đưa ra số liệu: Thành Tây Đô vuông, mỗi mặt thành dài 424 tầm (một tầm khoảng 2m).
Trong Lịch triều hiến chương loại chí ghi: Thành rộng ước hơn 300 mẫu, đường đi lối ngang lối dọc đều lát đá hoa, móng thành bốn mặt đều xây đá xanh, từ mặt đất trở lên xây gạch, vuông vắn dày dặn rất bền...
Theo học giả L. Bezacier thì thành xây dựng trên một đồ án hình vuông mỗi chiều dài 500m.
Trong các sách: Thành cổ Việt Nam; Hồ Quý Ly; Lịch sử Thanh Hoá; Khảo cổ học Việt Nam đều khẳng định: Thành nhà Hồ có mặt bằng hình chữ nhật, chiều dài 900m, chiều rộng 700m.
Trong Đại cương Lịch sử Việt Nam (tập 1, xuất bản năm 2000), lại ghi thành Tây Đô là một hình vuông, mỗi cạnh dài 500m.
Kích thước > Theo số liệu đo đạc

Năm 2005, đoàn khảo sát Nhật Bản đã dùng máy móc hiện đại đo đạc rồi công bố số liệu như sau: Cạnh Nam: 877,1m; Cạnh Bắc:877,0m; Cạnh Đông: 879,3m; Cạnh Tây: 880m. Như vậy chúng có độ lớn vào khoảng 877m cạnh Đông Tây và 880m cạnh Nam Bắc. Chúng gần như một hình vuông chỉ có điều chiều Nam Bắc dài hơn chiều Đông Tây khoảng 3m. Tuy nhiên dù đã đưa ra con số chính xác nhưng các chuyên gia Nhật Bản lại không cho biết quy tắc đo.
Theo số liệu của tổ Lịch sử Trường Đại Học Hồng Đức trực tiếp đo bằng phương pháp thủ công thì: Chiều Nam Bắc dài 860m (tính từ mép trong theo trục Nam Bắc). Chiều Đông Tây dài 863m (tính từ mép trong theo trục Đông Tây). Nếu tính theo mép ngoài cổng thành thì: Chiều Đông Tây là 883,5m; chiều Nam Bắc là 870,5m (độ chênh lệch lớn hơn 13m)
Kết cấu

Thành hình gần vuông, mỗi cạnh trên dưới 800m và chu vi trên 3,5 km. Thành phía ngoài xây bằng đá, bên trong xây bằng đất đầm nện chắc, mở bốn cửa theo bốn hướng Nam, Bắc, Đông, Tây. Tường thành đá bên ngoài xây bằng những khối đá nặng trung bình 10-16 tấn, có khối nặng đến trên 26 tấn, được đẽo gọt khá vuông vắn và lắp ghép theo hình chữ công (I) tạo nên sự liên kết kiên cố. Đất đắp bên trong thoai thoải dần. Thành qua thời gian trên 6 thế kỷ đã bị bào mòn và có chỗ bị sạt lở, nhưng di tích tường thành chỗ còn lại vẫn dày khoảng 4-6m, chân thành rộng khoảng trên 20m. Bốn cửa thành xây theo kiểu vòm cuốn, bằng đá, riêng cửa Nam là cửa chính có ba cổng ra vào, dài trên 34m, cao hơn 10m. Hào bao quanh thành cho đến nay vẫn còn có đoạn rộng khoảng 10-20m và La thành bảo vệ vòng ngoài. Theo sử liệu, trên thành còn xây tường bằng gạch mà khảo cổ học đã phát hiện khá nhiều, trên nhiều viên gạch còn khắc tên đơn vị các làng xã được điều động về xây thành. Ngoài ra còn nhiều kiến trúc khác, trong đó đàn Nam Giao xây trên sườn phía Tây Nam núi Đốn Sơn bằng đá quy mô khá lớn. Hiện các kiến trúc cung điện, tường gạch bên trên thành cùng các bộ phận bằng gạch, gỗ bị sụp đổ, hủy hoại và tòa thành cũng không tránh khỏi có phần bị sạt lở, nhưng gần như tổng thể kiến trúc bằng đá vẫn tồn tại.
Khu di tích thành nhà Hồ

Khu di tích thành nhà Hồ với trung tâm là thành nhà Hồ, nằm ở phía tây huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hóa, gần quốc lộ 45. Khu di tích này nằm giữa sông Mã và sông Bưởi, thuộc địa giới hành chính các xã Vĩnh Tiến, Vĩnh Thành, Vĩnh Long, Vĩnh Yên, Vĩnh Quang, Ninh Khang, thị trấn Vĩnh Lộc, một phần xã Vĩnh Phúc (huyện Vĩnh Lộc) và một phần xã Thạch Long (huyện Thạch Thành). Ngoài thành nhà Hồ, được gọi là thành trong, khu di tích này có:
Khu di tích thành nhà Hồ > Tường thành và Hào thành

Từ bên ngoài, có thể thấy toàn bộ các bức tường của tòa thành được xây bằng các khối đá khổng lồ có hình khối chữ nhật hoặc gần vuông, xếp không trùng mạch theo hình chữ Công "I". Trên thực tế, tường thành được cấu tạo bởi ba lớp gắn kết chặt chẽ với nhau bằng một kỹ thuật xây dựng đặc biệt:
Lớp ngoài: tường thành được xây dựng bằng "những khối đá vôi to lớn, được đẽo gọt và ghép một cách tài tình"(13). Tất cả các khối đá xây được đẽo gọt công phu thành các khối vuông thành sắc cạnh, với kích thước trung bình 2,2 x 1,5 x 1,2m, đặc biệt có khối có kích thước tới 4,2 x 1,7 x 1,5m và 5,1 x một x 1,2m. Những khối đá lớn nhất nặng tới khoảng 26,7 tấn.
Đại Việt sử ký toàn thư cũng cho biết, năm Tân Tỵ (1401) "Hán Thương hạ lệnh cho các lộ nung gạch để dùng vào việc xây thành. Trước đây xây thành Tây Đô, tải nhiều đá tới xây, ít lâu sau lại bị sụp đổ, đến đây mới xây trên bằng gạch, dưới bằng đá"(14). Đến nay, qua nghiên cứu sưu tầm, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ đã phát hiện có 294 địa danh hành chính trong cả nước đóng góp xây dựng Thành Nhà Hồ.
Để hoàn chỉnh công trình này, con số ước tính hơn 100,000m3 đất đã được đào đắp, hơn 20,000m3 đá, trong đó có nhiều khối đá nặng trên 20 tấn đã được khai thác, vận chuyển và lắp đặt.
Bao quanh các bức tường thành đồ sộ là hệ thống hào thành, như thường thấy ở các tòa thành Đông Á. Ngày nay, nhiều phần của hào thành đã bị lấp cạn. Tuy nhiên, vẫn có thể nhận thấy rất rõ dấu tích của hào thành ở bốn phía với chiều rộng trung bình 50m.
Khu di tích thành nhà Hồ > La Thành

Bài chi tiết: La Thành Tây Đô
Bao quanh toàn bộ tòa thành đá và hào thành là La Thành.
Đại Việt sử ký toàn thư cho biết Hồ Quý Ly "sai Trần Ninh đốc suất người phủ Thanh Hóa trồng tre gai ở phía Tây thành, phía Nam từ Đốn Sơn, phía Bắc từ An Tôn đến tận cửa Bào Đàm, phía Tây từ chợ Khả Lãng ở Vực Sơn đến sông Lỗi Giang (sông Mã), vây quanh làm tòa thành lớn bọc phía ngoài. Dân chúng ai lấy trộm măng thì bị xử tử".
Đại Nam nhất thống chí chép: "phía ngoài thành lại đắp đất làm La Thành, phía tả từ tổng Cổ Biện, phía Đông qua các xã Bút Sơn và Cổ Điệp ven theo sông Bảo (nay là sông Bưởi) chạy về núi Đốn Sơn, phía hữu từ tổng Quan Hoàng, huyện Cẩm Thủy theo ven sông Mã chạy về Đông thẳng đến núi Yên Tôn mấy vạn trượng" (Đại Nam nhất thống chí 2006: 313 - 314).
La Thành hiện còn là một tòa thành đất cao khoảng 6m, mặt cắt dạng hình thang với bề mặt rộng 9,20m, chân thành rộng khoảng 37m. Mặt ngoài dốc đứng, phía trong thoai thoải kiểu bậc thang, mỗi bậc cao 1,50m, một số vị trí có trộn thêm sạn sỏi gia cố.
Kết quả thám sát năm 2010 ở khu vực thôn Xuân Áng, xã Vĩnh Long cho thấy, đất đắp La Thành bằng các loại đất sét màu vàng, màu xám hoặc xám xanh có lẫn các đá sạn laterít.
Toàn bộ La Thành được đào đắp dựa theo địa hình tự nhiên, có đoạn thì nối liền với núi đá, lấy núi đá làm bức tường thành thiên nhiên hùng vĩ, có đoạn thì nương theo các dòng sông.
Ngày nay, trên thực địa, La Thành vẫn còn dấu vết từ núi Đốn Sơn (xã Vĩnh Thành) đến núi Hắc Khuyển (xã Vĩnh Long), các núi Xuân Đài, Trác Phong, Tiến Sỹ (xã Vĩnh Ninh), núi Kim Ngọ (xã Vĩnh Tiến), núi Ngưu Ngọa, núi Voi (Xã Vĩnh Quang). Trong đó có những đoạn là đê của sông Bưởi và sông Mã (hình 50-52).
Sự kiên cố, cấu trúc lũy thành với mặt ngoài thẳng đứng trong thoai thoải cho thấy rõ tính chất phòng vệ quân sự của La Thành. Mặt khác La Thành cũng triệt để nối các quả núi tự nhiên như núi Voi, núi Đốn, nhiều đoạn chạy theo thế uốn của sông Bưởi và sông Mã mang thêm chức năng là đê phòng lũ lụt cho toàn bộ kinh thành. Đây cũng là truyền thống đắp thành của người Việt đã từng hiện diện ở các di tích như thành Cổ Loa (Hà Nội) thế kỷ 3 trước CN, thành Hoa Lư (Ninh Bình) thế kỷ 10, thành Thăng Long thể kỷ 11 – 18.
Nhiều đoạn La Thành trải qua 6 thế kỷ vẫn còn khá nguyên vẹn với các lũy tre trải dài bát ngát, tương truyền cũng là dấu tích lâu đời gợi nhớ đến việc nhà Hồ cho trồng tre gai bảo vệ kinh thành cuối thế kỷ 14.
Khu di tích thành nhà Hồ > Đền thờ nàng Bình Khương

Thuộc địa phận thôn Đông Môn, xã Vĩnh Long, nằm sát tường phía Đông của thành trong Thành Nhà Hồ. Đền là nơi thờ nàng Bình Khương phu nhân của Cống sinh Trần Công Sỹ, một trong những người chỉ huy xây dựng tường thành phía đông của thành Tây Đô.
Đền có diện tích 600m2, kiến trúc gồm tiền đường và hậu cung. Hiện nay trong đền còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như: Phiến đá – kiêm thần vị thờ nàng Bình Khương, bia đá dựng năm Thành Thái thứ 15 (1903) do Vương Duy Trinh soạn ghi sự tích Bình Khương và Cống Sinh; bia đá dựng năm Thành Thái thứ 15 (1903) do Phan Hữu Nguyên soạn ghi nội dung ca tụng Bình Khương và bia trùng tu miếu Bình Khương dựng năm Bảo Đại thứ 5 (1930).
Đền được xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh năm 1995.
Vấn đề công nhận và bảo tồn

Thành nhà Hồ đã được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1962. Mặc dù có nhiều dự án tôn tạo nhưng vẫn chưa được triển khai và thiếu công tác nghiên cứu cơ bản, các cổ vật đang bị phân tán và tòa thành bị tôn tạo "không đúng cách".
Tháng 6 năm 2011, thành Tây Đô đã được Tổ chức Văn hóa, Khoa học và Giáo dục Liên Hợp Quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Đây là Di sản văn hóa thế giới thứ năm của Việt Nam sau phố cổ Hội An, cố đô Huế, thánh địa Mỹ Sơn, và Hoàng thành Thăng Long.
Tháng 10 năm 2018, Quỹ Bảo tồn Văn hóa của Đại sứ Hoa Kỳ (AFCP) đã thông qua khoản tài trợ trị giá 92,500 USD để bảo tồn Cổng Nam, công trình quan trọng nhất còn lại của Thành Nhà Hồ nhưng cũng là phần bị hư hại nghiêm trọng nhất. Dự án nhằm bảo tồn phiến đá phía Tây của Cổng Nam, đồng thời duy tu Cổng Nam, chống lại tác động của khí hậu và gìn giữ vẻ đẹp của Thành nhà Hồ. Dự án bắt đầu từ tháng 12 năm 2018, dưới sự giám sát của chuyên gia bảo tồn di sản người Thụy Sĩ gốc Việt Vũ Nam Sơn và Trung tâm quản lý di sản Thành Nhà Hồ, đến cuối tháng 6 năm 2020 thì hoàn thành.
Hình ảnh

Cổng Tiền (Cổng Nam)
Cổng Hậu (Cổng Bắc)
Cổng Đông
Đạn đá
Chú thích

↑  Thành Tây Đô - Thành lũy bằng đá duy nhất còn lại ở Đông Nam Á[liên kết hỏng]
↑  tế hơn 600 tuổi nguyên vẹn nhất Việt Nam, Báo Tuổi trẻ
1 2  “Đại sứ Mỹ khánh thành dự án bảo tồn di sản văn hóa UNESCO Thành nhà Hồ”. Vietnamnet. 30 tháng 6 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 7 năm 2020. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2020.
1 2  “Thành nhà Hồ sắp trở thành di sản”. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2011.
↑  tạp chí Lịch sử quân sự, số 222, mục Sửa lại cho đúng, bàn thêm cho rõ
↑  Đại Việt sử ký toàn thư 1998a. tr. 198.
↑  Thành Nhà Hồ Thanh Hóa. nxb Khoa học xã hội. 2011.
↑  "Thành nhà Hồ được UNESCO công nhận..." theo RFI
↑  “The U.S. Mission Launches the Ambassador's Cultural Preservation Project of the Ho Citadel (Hoa Kỳ khởi động dự án bảo tồn văn hóa của Đại sứ Hoa Kỳ dành cho Thành Nhà Hồ)”. U.S. Embassy & Consulate in Vietnam. 26 tháng 10 năm 2018. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 3 năm 2021. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2020.
Toàn cảnh di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ
Cổng Bắc thành nhà Hồ - chụp năm 1998
Một đoạn La thành - Thành Nhà Hồ
Giếng Vua, Nam Giao - Thành Nhà Hồ
Ngói đầu đao - Thành Nhà Hồ
Thống đất nung - Thành Nhà Hồ
Cốc Rế

Cốc Rế là một xã thuộc huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.
Địa lý

Xã Cốc Rế có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Trung Thịnh và xã Thu Tà
Phía tây giáp xã Tả Nhìu
Phía nam giáp xã Chế Là
Phía bắc giáp xã Thèn Phàng.
Xã Cốc Rế có diện tích 14,40 km², dân số năm 2019 là 2.306 người, mật độ dân số đạt 160 người/km².
Hành chính

Xã Cốc Rế được chia thành 9 thôn bản: Sang Lẩm, Cốc Đông, Cốc Rế, Trang Khâu, Lùng Vài, Lùng Táo, Cốc Cái, Nấm Ngà, Đông Thanh.
Lịch sử

Trước đây,  là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì.
Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 211/1962/QĐ-CP về việc chia xã Chế Là thành xã Cốc Rế và xã Chế Là.
Ngày 1 tháng 4 năm 1965, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 49-CP về việc thành lập huyện Xín Mần trên cơ sở tách xã Cốc Rế thuộc huyện Hoàng Su Phì.
Chú thích

1 2  Quyết định 211/1962/QĐ-CP
1 2  Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. “Dân số đến 01 tháng 4 năm 2019 - tỉnh Hà Giang”. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2020.[liên kết hỏng]
↑  Tổng cục Thống kê
↑  Quyết định số 49/1965/QĐ-CP
Can Chi

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|   Giáp Tý  Ất Sửu  Bính Dần  Đinh Mão  Mậu Thìn  Kỷ Tỵ  Canh Ngọ  Tân Mùi  Nhâm Thân  Quý Dậu  Giáp Tuất  Ất Hợi  Bính Tý  Đinh Sửu  Mậu Dần  Kỷ Mão  Canh Thìn  Tân Tỵ  Nhâm Ngọ  Quý Mùi  |   Giáp Thân  Ất Dậu  Bính Tuất  Đinh Hợi  Mậu Tý  Kỷ Sửu  Canh Dần  Tân Mão  Nhâm Thìn  Quý Tỵ  Giáp Ngọ  Ất Mùi  Bính Thân  Đinh Dậu  Mậu Tuất  Kỷ Hợi  Canh Tý  Tân Sửu  Nhâm Dần  Quý Mão  |   Giáp Thìn  Ất Tỵ  Bính Ngọ  Đinh Mùi  Mậu Thân  Kỷ Dậu  Canh Tuất  Tân Hợi  Nhâm Tý  Quý Sửu  Giáp Dần  Ất Mão  Bính Thìn  Đinh Tỵ  Mậu Ngọ  Kỷ Mùi  Canh Thân  Tân Dậu  Nhâm Tuất  Quý Hợi  |
| --- | --- |
Lịch Gregory: 2025 MMXXV
Ab urbe condita: 2778
Năm niên hiệu Anh: 3 Cha. 3 – 4 Cha. 3
Lịch Armenia: 1474 ԹՎ ՌՆՀԴ
Lịch Assyria: 6775
Lịch Ấn Độ giáo: 
 - Vikram Samvat: 2081–2082
 - Shaka Samvat: 1947–1948
 - Kali Yuga: 5126–5127
Lịch Bahá’í: 181–182
Lịch Bengal: 1432
Lịch Berber: 2975
Can Chi: Giáp Thìn (甲辰年) 4721 hoặc 4661     — đến — Ất Tỵ (乙巳年) 4722 hoặc 4662
Lịch Chủ thể: 114
Lịch Copt: 1741–1742
Lịch Dân Quốc: Dân Quốc 114 民國114年
Lịch Do Thái: 5785–5786
Lịch Đông La Mã: 7533–7534
Lịch Ethiopia: 2017–2018
Lịch Holocen: 12025
Lịch Hồi giáo: 1446–1447
Lịch Igbo: 1025–1026
Lịch Iran: 1403–1404
Lịch Julius: theo lịch Gregory trừ 13 ngày
Lịch Myanma: 1387
Lịch Nhật Bản: Lệnh Hòa 7 (令和７年)
Phật lịch: 2569
Dương lịch Thái: 2568
Lịch Triều Tiên: 4358
Thời gian Unix: 1735689600–1767225599
Can Chi (干支), gọi đầy đủ là Thiên Can Địa Chi (天干地支) hay Thập Can Thập Nhị Chi (十干十二支), là hệ thống đánh số thành chu kỳ được dùng tại các nước thuộc vùng văn hóa Đông Á như: Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản, Đài Loan, Việt Nam và một số quốc gia khác ngoài vùng. Nó được áp dụng với tổ hợp chu kỳ 60 trong âm lịch nói chung để xác định tên gọi của thời gian (ngày, giờ, năm, tháng) cũng như trong chiêm tinh học. Người ta cho rằng nó có xuất xứ từ Nhị Thập Bát Tú trong cách tính lịch cổ đại dùng để đếm ngày.
Can > Ý nghĩa

Can (干) hay còn gọi là Thiên Can (天干) hoặc Thập Can (十干) do có đúng mười (10) can khác nhau. Can cũng còn được phối hợp với Âm dương và Ngũ hành.
Can > Danh sách 10 can

Năm kết thúc bằng số nào thì có Can tương ứng.
| Số | Hán tự | Hán-Việt | Âm - dương | Ngũ hành | Thái đen |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 4 | 甲 | Giáp | Dương | Mộc | Cáp |
| 5 | 乙 | Ất | Âm | Mộc | Hặp |
| 6 | 丙 | Bính | Dương | Hỏa | Hãi |
| 7 | 丁 | Đinh | Âm | Hỏa | Mỡng |
| 8 | 戊 | Mậu | Dương | Thổ | Pớc |
| 9 | 己 | Kỷ | Âm | Thổ | Cắt |
| 0 | 庚 | Canh | Dương | Kim | Khốt |
| 1 | 辛 | Tân | Âm | Kim | Huộng |
| 2 | 壬 | Nhâm | Dương | Thủy | Táu |
| 3 | 癸 | Quý | Âm | Thủy | Cá |
Chi > Ý nghĩa

Chi (支) hay còn gọi là Địa Chi (地支) hay Thập Nhị Chi (十二支) do có đúng mười hai chi. Đây là mười hai từ chỉ 12 con vật của hoàng đạo phương Đông dùng như để chỉ phương hướng, bốn mùa, ngày, tháng, năm và giờ ngày xưa (gọi là canh gấp đôi giờ hiện đại). Việc liên kết các yếu tố liên quan đến cuộc sống con người với Chi là rất phổ biến ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á.
Do số lượng con giáp cũng là 12 nên trong đời sống, Thập Nhị Chi cũng hay được gọi theo 12 con giáp.