stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Cao Thích
Tiểu sử

Cao Thích sinh ra trong một gia đình nghèo ở Bột Hải, Thương Châu (nay là huyện Thương, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc).
Năm Khai Nguyên thứ 22 đời Đường Huyền Tông (ở ngôi: 712-756), tức năm 734, ông theo Tín An Vương lên biên tái đánh quân Khiết Đan; sau đó lại đi du ngoạn ở Tống, Lương (nay là vùng Khai Phong-Thương Khâu thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc).
Ông là người ham sự nghiệp . Có lần ông đi tới kinh đô Trường An mong kiếm được một chức quan, nhưng rồi thất vọng trở về, tỏ ra bất đắc chí. Năm đầu Thiên Bảo (742), khi ấy ông đã 40 tuổi, vậy mà vẫn sống một cuộc đời áo vải rày đây mai đó .
Sau nhờ Trương Cửu Cao tiến cử, Cao Thích thi đỗ Hữu đạo khoa, được bổ làm Huyện úy Phong Khâu. Sống vất vưởng nửa đời người mới được làm quan, ông rất phấn khởi, nhưng ít lâu sau ông xin thôi chức, vì (dịch):
Rời Phong Khâu, Cao Thích đến Hà Tây làm Ký thất tham quân dưới quyền của Tiết độ sứ Hà Tây là Ca Thư Hàn.
Cuối năm 755, tướng An Lộc Sơn khởi binh làm phản. Sau đó, Ca Thư Hàn bại trận ở Đồng Quan, khiến vua Đường Huyền Tông phải rời khỏi Trường An. Nhờ chạy theo đường tắt, Cao Thích gặp được nhà vua tại Hà Trì. 
Sau khi giải trình lý do đại bại ở Đồng Quan, ông được bổ nhiệm làm Thị ngự sử, sau thăng làm Gián nghị đại phu, tỏ ra có khí tiết, dám nói thẳng. Bị Lý Phục Quốc ghen ghét, đổi ông làm Thứ sử tại hai châu Thục, Bành; rồi làm Tiết độ sứ Tây Xuyên (ra biên tái lần 2).
Đến đời Đường Túc Tông (ở ngôi: 756-762), nhờ có công vây đánh Vĩnh vương Lý Lân, Cao Thích được thăng làm Hình bộ Thị Lang; sau đổi làm Tán kỵ thường thị, tước Bột Hải huyện hầu.
Năm 765 đời Đường Đại Tông (ở ngôi: 762-779), Cao Thích mất, thọ 63 tuổi.
Khi tuổi đã cao, Cao Thích mới học làm thơ , và đã để lại Cao Đường thị tập (Tập thơ văn của Cao Thường thị), gồm 20 quyển.
Sinh thời, ông kết bạn thơ với Đỗ Phủ, Lý Bạch, Vương Xương Linh, Vương Chi Hoán,... Song có lẽ thân thiết nhất là Đỗ Phủ, vì xem bài "Phụng giản Cao tam thập ngũ sứ quân" của Đỗ Phủ gửi cho ông, đã cho thấy điều ấy .
Sự nghiệp văn chương

Cao Thích đã hai lần xuất tái, nên ông hiểu tương đối sâu sắc cuộc sống ngoài biên ải. Thơ biên tái của ông thường thể hiện ý chí tha thiết bảo vệ bờ cõi, xây dựng sự nghiệp, cùng thái độ xem khinh những cái tầm thường, và lòng khao khát tự do...Tất cả đã mang lại cho thơ biên tái của ông một tình điệu sôi nổi, một tinh thần phóng túng, khí khái và hào hùng; mà "Yên ca hành" (Bài hành về lời ca ở đất Yên) và "Tái hạ khúc" (Khúc ca biên tái) là hai bài thơ tiêu biểu.
Bên cạnh đó, thơ văn ông còn thể hiện đời sống vất vả của người lao động, có những bài đã vạch trần được những bất công đương thời, như bài "Tự Kỳ thiệp Hoàng Hà đồ trung tác" (Làm trên đường từ đất Kỳ qua sông Hoàng Hà), "Đông Bình lộ trung ngộ đại thủy" (Gặp lụt trên đường đi Đông Bình),...Ngoài ra, ông còn làm thơ cảm hoài, vịnh sử, tặng tiễn bạn bè...Qua đó, ông gửi gắm lý tưởng, hoặc nỗi niềm riêng....
Cao Thích và Sầm Than

Ở một số sách văn học sử Trung Quốc, Cao Thích thường được xếp cạnh Sầm Than (715-770), vì cả hai đều nổi danh về thơ biên tái. Song so lại, thơ biên tái của Cao Thích kém phong phú và ít vẻ hơn thơ biên tái của Sầm Than, rất có thể vì Sầm Than sống ở biên ải lâu hơn. Nói về điều này, sách Lịch sử văn học Trung Quốc có đoạn viết:
Yên ca hành

Yên Ca hành  là bài thơ biên tái tiêu biểu, và rất được truyền tụng của Cao Thích. Theo PGS. TS. Trần Lê Bảo, thì bài thơ đặc sắc ở chỗ không chỉ tả tình cảnh chiến dịch ở một nơi, trong một lúc; mà còn miêu tả các mặt cuộc sống chiến chinh, lúc khẳng khái ứng chiến, lúc chiến đấu tuyệt vọng, cảnh người lính mãi không được về, cảnh hai nơi thương nhớ…Lời thơ, khi hùng hồn cao vút, khi ai oán triền miên, tình cảm phức tạp, mâu thuẫn, rất thê lương bi tráng; đã đem lại cho người đọc mối cảm thương sâu sắc. Vần điệu cũng thay đổi theo nội dung bài thơ. Âm điệu du dương, cảnh trí được khắc họa giàu ý thơ làm cho toàn bài hài hòa nhất quán .
| --- | --- |
 Phiên âm Hán-Việt Yên ca hành Hán gia  yên trần tại đông bắc, Hán tướng từ gia phá tàn tặc. Nam nhi bản tự trọng hoành hành, Thiên tử phi thường tứ nhan sắc. Song kim phạt cổ hạ Du Quan Tinh kỳ uy di Kiệt Thạch  gian. Hiệu úy vũ thư phi hãn hải, Thiền Vu  lạp hỏa chiếu Lang Sơn. Sơn xuyên tiêu điều cực biên thổ, Hồ kỵ bằng lăng tạp phong vũ. Chiến sĩ quân tiền bán tử sinh, Mỹ nhân trướng hạ do ca vũ. Đại mạc cùng thu tái thảo suy, Cô thành lạc nhật đấu binh hy. Thân đương ân ngộ thường khinh địch, Lực tận quan sơn vị giải vi. Thiết y viễn thú tân cần cửu, Ngọc trợ ưng đề biệt ly hậu. Thiếu phụ thành nam dục đoạn trường, Chinh nhân Kế Bắc không hồi thủ. Biên đình phiêu dao na khả độ, Tuyệt vực thương mang cánh hà hữu. Sát khí tam thời tác trận vân, Hàn thanh nhất dạ truyền điêu đẩu. Tương khan bạch nhận tuyết phân phân, Tử tiết tòng lai khởi cố huân! Quân bất kiến sa trường chinh chiến khổ, Chí kim do ức Lý tướng quân .:  Tạm dịch: Bài hành về lời ca ở đất Yên Nhà Hán, giặc tràn vào đông bắc, Tướng Hán giã nhà đi giết giặc. Nam nhi vốn trọng chí tung hoành, Thiên tử vui mừng rạng nhan sắc. Quân xuống cửa Du chiêng trống vang, Kéo qua núi Kiệt cờ rợp đường, Lệnh quân khẩn cấp qua biển cát, Khói lửa Thiền Vu rực núi Lang. Non sông xơ xác khắp biên thổ, Quân Hồ phi ngựa như mưa gió. Chiến sĩ ra trận nửa tử sinh, Mỹ nhân dưới trướng còn hát múa. Sa mạc cuối thu rụi cỏ cây, Biên thành chiều tối quân ít thay! Thân chịu ơn trên, khinh lũ giặc, Kiệt sức, quan san chưa giải vây. Áo sắt trấn xa gian khổ miết, Lệ ngọc tuôn rơi sầu ly biệt. Thiếu phụ thành nam nhớ dàu dàu, Chinh phu Kế Bắc buồn da diết. Dễ đâu tới được chốn biên đình, Cõi vắng hoang lương không kể xiết. Ba mùa sát khí tựa mây đùn, Suốt đêm lạnh lùng mõ canh thét. Cùng nhìn lưỡi kiếm tuyết bay tung, Xưa nay tử tiết há hòng công. Ngươi chẳng thấy sa trường chinh chiến khổ, Đến nay còn nhớ Lý anh hùng .
Sách tham khảo chính

Sở nghiên cứu văn học thuộc Viện Khoa học xã hội Trung Quốc biên soạn (1993), Lịch sử văn học Trung Quốc (Tập II). Bản dịch do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ấn hành, 1993.
Dịch Quân Tả, Văn học sử Trung Quốc (Quyển I, GS. Huỳnh Minh Đức dịch). Nhà xuất bản Trẻ, 1992.
Nguyễn Hiến Lê (1997), Đại cương văn học Trung Quốc (trọn bộ). Nhà xuất bản Trẻ.
Trần Lê Bảo, mục từ "Cao Thích" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nhiều người dịch, Thơ Đường (Tập I). Nhà xuất bản văn học, 1987.
Chú thích

↑  Theo Nguyễn Hiến Lê, sách ở mục sách tham khảo, tr. 247. Xem giải thích vắn tắt về phái thơ biên tái ở trang Sầm Than.
↑  Thơ Đường (Tản Đà dịch, tr. 86).
↑  Theo Lịch sử văn học Trung Quốc (Tập 2), tr. 70.
↑  Ghi theo Nguyễn Hiến Lê (tr. 428). Ba nguồn khác là: Dịch Quân Tả (tr. 426), Thơ Đường (Tản Đà dịch. Nhà xuất bản Trẻ, 1989, tr. 86) và Đường thi (Trần Trọng Kim dịch. Nhà xuất bản Tân Việt, phần tiểu sử tác giả) đều ghi là "ngoài 50 tuổi, Cao Thích mới làm thơ". Tuy nhiên, có tác giả lại cho rằng ông làm bài "Hàm Đan thiếu niên hành" năm 732, "Yên Ca hành" năm 734; tức năm ông 30 và 32 tuổi. Sự sai lệch này cần tra cứu thêm.
↑  Theo Dịch Quân Tả, sách ở mục sách tham khảo, tr. 426 và 431.
↑  Lược theo Lịch sử văn học Trung Quốc (Tập 2, tr. 71-73).
↑  Lịch sử văn học Trung Quốc (Tập 2, tr. 80). PGS. TS. Trần Lê Bảo trong Từ điển văn học (bộ mới, tr. 1529) có nhận xét tương tự.
↑  Ca hành hay hành là một thể loại thơ ca cổ của Trung Quốc. Âm tiết, cách luật tương đối tự do, câu thơ ngắn dài xen lẫn, giàu biến hóa (Lịch sử văn học Trung Quốc, tr. 72). Sách Thơ Đường (tập I, tr. 69) lại định nghĩa "hành" là "tên một điệu ca khúc thời xưa". Sách Thơ văn Đoàn Nguyễn Tuấn (Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1982, tr. 60) lại định nghĩa "hành" là "một thể thơ nhạc phủ trong cổ phong biến ra".
↑  Theo PGS. TS. Trần Lê Bảo, sách ở mục sách tham khảo, tr. 216.
↑  Nói là nhà Hán, nhưng ám chỉ nhà Đường.
↑  Du Quan tức Sơn Hải Quan, nay là một quận của tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc.
↑  Kiệt Thạch là tên dãy núi ở huyện Xương Lê, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc.
↑  Theo từ điển Thiều Chửu thì vua nước Hung Nô gọi là Thiền Vu (單于).
↑  Lý anh hùng tức Lý Quảng, một danh tướng đời Hán, từng trấn giữ biên cương (theo Thơ Đường, tập I, tr. 98). Nguyễn Hiến Lê giải thích đây là Lý Mục, là một danh tướng nước Triệu thời Chiến Quốc (tr.431). Giải thích theo Thơ Đường chắc là đúng hơn, vì nội dung bài thơ đang nói về đời Hán. Trần Trọng San trong Thơ Đường (Tủ sách Đại học TH TP.HCM, 1990, tr. 83) cũng chú thích là Lý Quảng.
↑  Chép theo Thơ Đường (Tập I, tr. 96-99).
Kayaarası, Tavşanlı

| Kayaarası |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KayaarasıVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Kütahya
Huyện: Tavşanlı
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 749 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Kayaarası là một xã thuộc huyện Tavşanlı, tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 749 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Kütahya”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.[liên kết hỏng]
Khu bảo tồn thiên nhiên Komandorsky

| Khu bảo tồn thiên nhiên Komandorsky |
| --- | --- |
IUCN loại Ia (Khu bảo tồn thiên nhiên nghiêm ngặt)
Đảo Medny

Vị trí: Quần đảo Komandorski, Kamchatka, Nga
Thành phố gần nhất: Nikolskoye
Tọa độ: 54°00′0″B 166°00′0″Đ﻿ / ﻿54°B 166°Đ﻿ / 54.00000; 166.00000
Diện tích: 3.648.679 ha (36.648 km²)
Thành lập: 1993
Cơ quan quản lý: Trung tâm bảo tồn thiên nhiên Liên bang Nga
Khu bảo tồn thiên nhiên Komandorsky (tiếng Nga: Командо́рский госуда́рственный биосфе́рный запове́дник) hay Khu dự trữ sinh quyển S.V Makarov là một khu bảo tồn thiên nhiên (Zapondnik) nằm trên Quần đảo Komandorski, thuộc vùng Kamchatka, Viễn Đông Nga.
Nó bảo vệ khu vực tự nhiên có diện tích 3.648.679 ha (36.648 km²) trong đó có 2.177.398 ha (21.774 km²) là bề mặt biển. Phần diện tích đất liền chủ yếu gồm hầu hết diện tích đảo Bering, toàn bộ đảo Medny cùng 13 đảo nhỏ và đảo đá khác. Được thành lập vào năm 1993 để bảo vệ hệ sinh thái đa dạng của Quần đảo Komandorski cùng khu vực biển xung quanh thuộc Biển Bering và Bắc Thái Bình Dương.
Do sự cô lập của nó nên khu bảo tồn có sự đa dạng lớn về hệ động vật hoang dã. Đây là nơi trú ẩn cho hơn một triệu con chim biển, vài trăm nghìn con Hải cẩu lông mao bắc Thái Bình Dương, vài ngàn cá thể Sư tử biển Steller, Hải cẩu cảng biển, Hải cẩu đốm, Hải cẩu Stejneger, một số lượng đáng kể Rái cá biển và 21 loài cá voi như Cá voi mõm khoằm Stejneger, Cá voi Minke, hai phân loài đặc hữu hiếm hoi Cáo tuyết Bắc Cực. Khu bảo tồn còn là nơi bảo vệ rất nhiều loài chim di cư quý hiếm bị đe dọa như Thiên nga lớn, Ngỗng Canada, Ngỗng hoàng đế, Vịt biển Steller, Đại bàng biển Steller và là vùng chuyển tiếp của hệ động thực vật châu Á và Bắc Mỹ.
Một vùng đệm có bán kính 50 km (31 mi) xung quanh khu bảo tồn cấm hoàn toàn hoạt động của con người bao gồm cả đánh bắt cá. Năm 2010, khu bảo tồn được đặt theo tên của Serge Vladimirovich Marakov, một nhà sinh vật học có rất nhiều những đóng góp trong việc bảo vệ các loài động vật có vú và chim trên quần đảo Komandorski. Khu bảo tồn hiện nằm trong danh sách Di sản thế giới dự kiến của UNESCO.
Bocheński

| Huyện Bocheński Powiat bocheński |
| --- | --- |
—  Huyện  —
 

  Hiệu kỳ Huy hiệu
 Vị trí trong tỉnh
Huyện Bocheński
Quốc gia:  Ba Lan
Tỉnh: Małopolskie
Thủ phủ: Bochnia 
Diện tích
 • Tổng cộng: 649 km2 (251 mi2)
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 102.592
 • Mật độ: 158/km2 (410/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
32-700 
Bocheński là một huyện thuộc tỉnh Małopolskie của Ba Lan. Huyện có diện tích 649 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của huyện là 102592 người và mật độ 158 người/km².
Kim Minh (định hướng)

Kim Minh có thể là:
Kim Minh, quận thuộc địa cấp thị Khai Phong, Hà Nam, Trung Quốc
Kim Minh, người mẫu người Việt Nam
Kim Minh, cựu bí thư tỉnh ủy Hà Bắc, Trung Quốc
Phiên âm Hán Việt của vua Minae (mất năm 839), người đứng đầu vương quốc Silla (Tân La)
Karpuzlu, Bafra

| Karpuzlu |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KarpuzluVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Samsun
Huyện: Bafra
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 784 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Karpuzlu là một xã thuộc huyện Bafra, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 784 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Samsun”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2012.
Karpuztepe, Sur

| Karpuztepe |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KarpuztepeVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Diyarbakır
Quận: Sur
Dân số (2008)
 • Tổng cộng: 228 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Karpuztepe là một xã thuộc quận Sur, tỉnh Diyarbakır, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 228 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Diyarbakır”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 3 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Kamacops

| †Kamacops |
| --- | --- |
Thời điểm hóa thạch: Middle Permian
Khung xương Kamacops acervalis
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Amphibia
Bộ (ordo): †Temnospondyli
Họ (familia): †Dissorophidae
Chi (genus): †Kamacops
Kamacops là một chi động vật lưỡng cư dissorophidae tuyệt chủng.
Khôi phục Kamacops acervalis
Jorge Solari

| Thông tin cá nhân |
| --- | --- | --- | --- |
Tên đầy đủ:  Jorge Solari
Ngày sinh:  11 tháng 11, 1941 (82 tuổi)
Nơi sinh:  Buenos Aires, Argentina
Vị trí:  Tiền vệ
Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1960–1961 |  Newell's Old Boys |   |   |
| 1962–1963 |  Vélez Sársfield |   |   |
| 1964–1969 |  River Plate |   |   |
| 1970 |  Estudiantes |   |   |
| 1971–1972 |  Torreón |   |   |
Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
| Năm |  Đội |  ST |  (BT) |
| 1966-1968 |  Argentina |  10 |  (0) |
 *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia
Jorge Solari (sinh ngày 11 tháng 11 năm 1941) là một cựu cầu thủ bóng đá người Argentina.
Đội tuyển bóng đá quốc gia Argentina

Jorge Solari thi đấu cho đội tuyển bóng đá quốc gia Argentina từ năm 1966-1968.
Thống kê sự nghiệp

| Đội tuyển bóng đá Argentina> Năm | Đội tuyển bóng đá Argentina> Trận | Đội tuyển bóng đá Argentina> Bàn |
| --- | --- | --- |
| 1966 | 5 | 0 |
| 1967 | 1 | 0 |
| 1968 | 4 | 0 |
| Tổng cộng | 10 | 0 |
Khu bảo tồn thiên nhiên Gaplaňgyr

| Khu bảo tồn thiên nhiên Gaplaňgyr |
| --- | --- |
Vị trí tại Turkmenistan
Vị trí: Daşoguz,  Turkmenistan
Tọa độ: 41°06′00″B 57°14′00″Đ﻿ / ﻿41,1°B 57,233333°Đ﻿ / 41.1; 57.233333
Diện tích: 2822 km²
Thành lập: 1979

 Di sản thế giới UNESCO
Tên chính thức: Các hoang mạc lạnh giá của Turan
Loại: Thiên nhiên
Tiêu chuẩn: ix, x
Đề cử: 2023 (Kỳ họp 45)
Số tham khảo: 1693
 
 
Khu bảo tồn thiên nhiên Gaplaňgyr hay Kaplankyr là một khu bảo tồn thiên nhiên (zapovednik) nằm ở tỉnh Daşoguz, phía bắc Turkmenistan. Được thành lập vào năm 1979 với diện tích 2822 km², đây là nơi bảo vệ và phục hồi hệ động thực vật bản địa của Turkmenistan. Khu vực nằm trên Cao nguyên Gaplaňgyr ở mũi phía nam của Cao nguyên Ustyurt gần biên giới với Kazakhstan và Uzbekistan.
Mô tả

Khu bảo tồn có 26 loài động vật có vú, 147 loài chim và 918 loài thực vật bậc cao. Các loài đáng chú ý gồm Linh dương gazelle, cừu núi Ustyurt, lửng mật, và đặc biệt là quần thể linh dương Saiga di cư đến đây vào mùa đông.
Khu bảo tồn thiên nhiên Gaplaňgyr bao gồm hai khu bảo tồn nhỏ hơn là Sarygamyş và Şasenem. Sarygamyş được thành lập vào năm 1980 bảo tồn hệ sinh thái ven hồ Sarygamysh, nơi bảo vệ các loài chim di trú và sinh sản của linh dương. Şasenem được thành lập vào năm 1984 là nơi trú ẩn và sinh sản quan trọng của loài lừa hoang Turkmenia.
Bowiea

| Bowiea |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Asparagaceae
Chi (genus): Bowiea Harv. ex Hook.f.
Các loài
 Xem trong bài.
Bowiea là một chi thực vật có hoa trong họ Asparagaceae.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bowiea”. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2013.
Jakkanahalli, Tiptur

| Jakkanahalli |
| --- | --- |
—  Làng  —
 
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Karnataka
Huyện: Tumkur
Thành phố/thị trấn: Tiptur
Múi giờ: IST (UTC+5:30)
Jakkanahalli là một làng thuộc tehsil Tiptur, huyện Tumkur, bang Karnataka, Ấn Độ.
Bowringia callicarpa

| Bowringia callicarpa> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Bowringia
Loài (species): B. callicarpa
Danh pháp hai phần
Bowringia callicarpa Champ. ex Benth., 1852 
Bowringia callicarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Champ. ex Benth. mô tả khoa học đầu tiên năm 1852.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Bowringia callicarpa”. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2013.
Kefersteinia lactea

| Kefersteinia lactea |
| --- | --- |

Phân loại khoa học
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Monocots
Bộ (ordo): Asparagales
Họ (familia): Orchidaceae
Chi (genus): Kefersteinia
Loài (species): K. lactea
Danh pháp hai phần
Kefersteinia lactea (Rchb.f.) Schltr. 
Kefersteinia lactea là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được (Rchb.f.) Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1918.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Kefersteinia lactea”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Lucanus derani

| Lucanus derani> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Lucanidae
Phân họ (subfamilia): Lucaninae
Chi (genus): Lucanus
Loài (species): L. derani
Danh pháp hai phần
Lucanus derani Nagai, 2000 
Lucanus derani là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae. Loài này được Nagai mô tả khoa học năm 2000.
Liên kết carbon–carbon

Liên kết carbon–carbon hay liên kết C–C (tiếng Anh: Carbon–carbon bond) là một loại liên kết cộng hóa trị giữa hai nguyên tử carbon. Dạng liên kết phổ biến nhất là liên kết đơn, gồm hai hạt electron dùng chung, mỗi hạt từ một trong hai nguyên tử. Liên kết đơn C–C là liên kết sigma và được hình thành giữa một orbital lai hóa quanh cả hai nguyên tử carbon. Các orbital ở ethan có dạng lai hóa orbital sp3, nhưng vẫn có các liên kết đơn được hình thành giữa các nguyên tử carbon dưới các dạng lai hóa khác (ví dụ: sp2 với sp2). Trên thực tế, các nguyên tử carbon trong liên kết đơn không nhất thiết phải có mức độ lai hóa giống nhau. Chúng cũng có thể hình thành liên kết đôi trong các hợp chất alken hoặc liên kết ba trong các hợp chất alkyn. Một liên kết đôi được hình thành với một orbital lai hóa sp2 và một orbital p không tham gia vào quá trình lai hóa. Một liên kết ba được hình thành với một orbital lai hóa sp và hai orbital p từ mỗi nguyên tử. Các orbital p tạo thành liên kết pi.
Chuỗi và phân nhánh

Carbon là một trong số ít nguyên tố có thể tạo ra chuỗi dài các nguyên tử của chính nó, một đặc tính được gọi là catenation. Đặc tính này kết hợp với năng lượng liên kết C–C tạo ra một số lượng lớn các dạng phân tử khác nhau. Nhiều loại trong số này là thành phần cấu trúc quan trọng của sự sống, vì vậy các hợp chất carbon còn có một lĩnh vực nghiên cứu riêng: hóa hữu cơ.
Phân nhánh phổ biến trong cấu trúc liên kết C–C. Các nguyên tử carbon trong phân tử được phân loại theo số lượng carbon lân cận mà chúng liên kết:
Carbon bậc một có một carbon liên kết.
Carbon bậc hai có hai carbon liên kết.
Carbon bậc ba có ba carbon liên kết.
Carbon bậc bốn có bốn carbon liên kết.
Trong "các phân tử hữu cơ có cấu trúc phức tạp", chính sự định hướng ba chiều của liên kết C–C tại locus bậc bốn quyết định hình dạng của phân tử. Hơn nữa, locus bậc bốn được tìm thấy trong nhiều phân tử nhỏ có hoạt tính sinh học, chẳng hạn như cortisone và morphin.
Năng lượng và chiều dài liên kết

Liên kết đơn C–C có năng lượng liên kết yếu hơn C-H, O-H, N-H, H-H, H-Cl, C-F và nhiều liên kết đôi hoặc ba, và tương đương với liên kết C-O, Si-O, P-O và S-H. Dù vậy, liên kết đơn C–C thường được coi là mạnh.
| Liên kết C–C | Phân tử | Năng lượng phân ly liên kết (kcal/mol) |
| --- | --- | --- |
| CH3−CH3 | ethan | 90 |
| C6H5−CH3 | toluen | 102 |
| C6H5−C6H5 | biphenyl | 114 |
| CH3C(O)−CH3 | aceton | 84 |
| CH3−CN | acetonitrile | 136 |
| CH3−CH2OH | ethanol | 88 |

Các giá trị nêu trên biểu thị năng lượng phân ly liên kết C–C thường gặp. Đôi khi vẫn có các ngoại lệ có thể đi chệch khỏi phạm vi này.
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| Phân tử | Ethan | Ethylen | Acetylen |
| Công thức | C2H6 | C2H4 | C2H2 |
| Phân loại | alkan | alken | alkyn |
Cấu trúc: 
| Lai hóa carbon | sp3 | sp2 | sp |
| Độ dài liên kết C–C | 153,5 pm | 133,9 pm | 12,3 pm |
| Tỷ lệ liên kết đơn C–C | 100% | 87% | 78% |
| Phương pháp xác định cấu trúc | Quang phổ vi ba | Quang phổ vi ba | Phổ hồng ngoại |
Các trường hợp đặc biệt > Liên kết đơn C–C dài, yếu

Nhiều trường hợp đặc biệt khác được xác định có liên kết C–C kéo dài. Ví dụ, hợp chất Ph2C=C6H5-CPh3 có một liên kết C–C kéo dài 159,7 picomet. Chính liên kết này có thể đảo ngược và dễ dàng bị phá vỡ ở nhiệt độ phòng trong dung dịch:
Trong phân tử hexakis(3,5-di-tert-butylphenyl)ethan còn yếu hơn nữa, khi năng lượng phân ly liên kết để tạo thành gốc triarylmethyl ổn định chỉ là 8 kcal/mol. Cũng là hậu quả của sự dày đặc trong không gian nghiêm trọng, hexakis(3,5-di-tert-butylphenyl)ethan có liên kết vào trung tâm rất dài với chiều dài 167 pm.
Các trường hợp đặc biệt > Liên kết đôi C–C xoắn, yếu

Cấu trúc của tetrakis(dimethylamino)ethylene (TDAE) bị biến dạng rất nhiều. Góc nhị diện của hai đầu N2C là 28º, mặc dù khoảng cách C=C bình thường là 135pm. Hợp chất gần đẳng cấu tetraisopropylethylene cũng có khoảng cách C=C là 135 pm, nhưng lõi C6 của nó có dạng phẳng.
Các trường hợp đặc biệt > Liên kết ba C–C ngắn, mạnh

Ở thái cực ngược lại, liên kết đơn C–C trung tâm của diacetylen rất mạnh ở mức 160 kcal/mol, do liên kết đơn nối với hai nguyên tử cacbon lai hóa sp. Liên kết đa C–C nhìn chung mạnh hơn, ví dụ: liên kết đôi của ethylen và liên kết ba của axetylen đã được xác định có năng lượng phân ly liên kết lần lượt là 174 và 230 kcal/mol. Một liên kết ba rất ngắn có chiều dài 115 pm đã được quan sát thấy ở các loại iodonium [HC≡C–I+Ph][CF3SO3–], do phần iodonium hút electron mạnh.
2,2,3-trimethylpentan
Kadıbükü, Safranbolu

| Kadıbükü |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KadıbüküVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Karabük
Huyện: Safranbolu
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 62 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Kadıbükü là một xã thuộc huyện Safranbolu, tỉnh Karabük, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 62 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Karabük”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2012.
Zekri

| Zekri |
| --- | --- |
—  Đô thị  —
 
 

ZekriVị trí ở Algérie
Quốc gia:  Algérie
Tỉnh: Tizi Ouzou
Dân số (2002)
 • Tổng cộng: 3,666 người
Múi giờ: + 1
Mã bưu chính: 15380 
Zekri là một đô thị thuộc tỉnh Tizi Ouzou, Algérie. Dân số thời điểm năm 2002 là 3.666 người.
Kadı, Ulus

| Kadıköy |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
KadıköyVị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Bartın
Huyện: Ulus
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 245 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Kadıköy là một xã thuộc huyện Ulus, tỉnh Bartın, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 245 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Bartın”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Judo tại Thế vận hội Mùa hè 2008

Biểu tượng Olympic
Judo
Giải judo tại Thế vận hội Mùa hè 2008 diễn ra từ ngày 9 đến ngày 15 tháng 8 năm 2008 tại Nhà thi đấu trường Đại học Khoa học và Công nghệ Bắc Kinh.