Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa România

Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa România (
tiếng Romania: Republica Socialistă România), trước ngày 21 tháng 8 năm 1965 được gọi là Cộng hòa Nhân dân România (
tiếng Romania: Republica Populară Română (1947–1954, 1963–1965) hoặc
tiếng Romania: Republica Populară Romînă (1954–1963)), là giai đoạn trong lịch sử România từ ngày 30 tháng 12 năm 1947 đến ngày 22 tháng 12 năm 1989, khi đất nước là một nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản România. Trước đó là giai đoạn quân chủ (1881–1947), sau đó là lịch sử hiện đại của România (từ năm 1989).
Sau khi Thế chiến II kết thúc, Vương quốc România, mặc dù đã tự mình chuyển sang phe đồng minh, đã bị chiếm đóng bởi Liên Xô. Trong cuộc bầu cử quốc hội năm 1946, Đảng Cộng sản România đã giành chiến thắng. Tuy nhiên, đất nước vẫn là một vương quốc đứng đầu là vua Mihai I. Vào ngày 30 tháng 12 năm 1947, dưới áp lực của Petru Groza và Gheorghe Gheorghiu-Dej, vua Mihai đã thoái vị, và quốc hội trong cùng ngày đã tuyên bố thành lập Cộng hòa Nhân dân România. Vào tháng 4 năm 1948, hiến pháp đầu tiên của România đã được thông qua, và vào tháng 9 năm 1952, hiến pháp thứ hai cũng được thông qua.
Trong những năm đầu của Cộng hòa Nhân dân România, dưới sự lãnh đạo của Gheorghiu-Dej, đã diễn ra các quá trình tập thể hóa và công nghiệp hóa. Từ giữa những năm 1950, chính phủ România bắt đầu thực hiện chính sách giảm sự phụ thuộc vào Liên Xô. Kết quả là, quân đội Liên Xô đã rút khỏi lãnh thổ România, và các công ty liên doanh (SovRom) giữa România và Liên Xô cũng đã bị giải thể. Chính sách này chính thức được xác nhận vào năm 1964 trong một tuyên bố đặc biệt của Đảng Cộng sản România. Về kinh tế, România phát triển quan hệ với thế giới phương Tây, bao gồm Pháp, Anh và Hoa Kỳ. Chính sách kinh tế thành công đã dẫn đến sự tăng trưởng kinh tế ổn định từ những năm 1950 đến những năm 1970. Dân số đô thị cũng tăng, nạn mù chữ được xóa bỏ, và tuổi thọ tăng lên. Vào ngày 21 tháng 8 năm 1965, hiến pháp thứ ba của đất nước đã được thông qua, xác nhận, ngoài những điều khác, tên gọi mới của nó là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa România.
Vào tháng 3 năm 1965, Nicolae Ceaușescu trở thành tổng bí thư Đảng Cộng sản România, và vào tháng 12 năm 1967, ông trở thành chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Trong thời gian đầu, ông thực hiện chính sách đối nội và đối ngoại tự do hơn so với Gheorghiu-Dej. Đỉnh điểm chính sách này là việc lên án công khai việc đưa quân đội các nước Hiệp ước Warszawa vào Tiệp Khắc vào tháng 8 năm 1968. Tuy nhiên, từ năm 1971, chính sách Ceaușescu trở nên ngày càng độc tài. Sau khi thông qua các "luận điểm tháng 7" vào tháng 7 năm 1971, ở România đã xuất hiện một sự sùng bái cá nhân quy mô lớn, không chỉ đối với Ceaușescu mà còn đối với vợ ông, Elena. Những vị trí cao trong chính phủ dần dần bị chiếm bởi các thành viên trong gia đình Ceaușescu hoặc những người thân cận với ông. Cơ quan cảnh sát bí mật "Securitate" ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đời sống chính trị. Năm 1974, chức vụ Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa România đã được tạo ra cho Ceaușescu.
Từ năm 1981, để trả nợ nước ngoài lên đến 10 tỷ đô la, Ceaușescu đã thực hiện chính sách tiết kiệm nghiêm ngặt, khiến mức sống người dân România nhanh chóng giảm xuống, và hàng hóa thiết yếu trở nên khan hiếm. Vào tháng 12 năm 1989, các cuộc biểu tình chống lại việc trục xuất linh mục László Tőkés đã biến thành cuộc nổi dậy chống cộng sản quy mô lớn, trở thành một phần của các cuộc cách mạng năm 1989. Kết quả của cuộc cách mạng România, vào ngày 22 tháng 12 năm 1989, Nicolae và Elena Ceaușescu đã cố gắng trốn khỏi România, nhưng không thành công và ngày 25 tháng 12 họ bị đưa ra tòa án quân sự và bị xử tử. Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa România, cùng với Đảng Cộng sản România cầm quyền, chấm dứt sự tồn tại ngay sau khi vợ chồng Ceaușescu bỏ trốn. Khoảng trống quyền lực nhanh chóng được lấp đầy bởi Mặt trận Cứu quốc do cựu thành viên Đảng Cộng sản România Ion Iliescu đứng đầu, người trở thành tổng thống đầu tiên của România hiện đại. Ngày 20 tháng 5 năm 1990, đất nước tổ chức cuộc bầu cử toàn quốc tự do đầu tiên kể từ năm 1937, và ngày 8 tháng 12 năm 1991, hiến pháp hiện đại của România được thông qua, chính thức xóa bỏ hệ thống chính trị - xã hội trước đây và xác nhận hệ thống chính trị hiện tại của România.
Một số lượng người Rumani đã bị xử bắn hoặc chết khi bị giam giữ, hầu hết là trong thời kỳ Stalin của thập niên 1950, các vụ xử bắn được tuyên bởi tòa án trong khoảng thời gian từ năm 1945 đến 1964 là 137, còn số lượng người bị giam giữ được ước tính là hàng chục hay hàng trăm ngàn.