Bhumibol Adulyadej

| Bhumibol Adulyadej ภูมิพลอดุลยเดช |
| --- | --- |
Vua Rama IX 
Quốc vương Bhumibol Adulyadej năm 1960
Quốc vương Thái Lan
Tại vị: 9 tháng 6 năm 1946 - 13 tháng 10 năm 2017 71 năm, 126 ngày
Đăng quang: 5 tháng 5 năm 1950
Tiền nhiệm: Ananda Mahidol Rama VIII
Kế nhiệm: Prem Tinsulanonda (nhiếp chính từ 13 tháng 10 năm 2017 đến 1 tháng 12 năm 2017) Maha Vajiralongkorn (Rama X)
Thủ tướng:  Xem danh sách Pridi Banomyong Thawan Thamrongnawasawat Khuang Aphaiwong Plaek Phibunsongkhram Pote Sarasin Thanom Kittikachorn Sarit Thanarat Thanom Kittikachorn Sanya Dharmasakti Seni Pramoj Kukrit Pramoj Seni Pramoj Thanin Kraivichien Kriangsak Chamanan Prem Tinsulanonda Chatichai Choonhavan Anand Panyarachun Suchinda Kraprayoon Anand Panyarachun Chuan Leekpai Banharn Silpa-archa Chavalit Yongchaiyudh Chuan Leekpai Thaksin Shinawatra Surayud Chulanont Samak Sundaravej Somchai Wongsawat Abhisit Vejjajiva Yingluck Shinawatra Prayuth Chan-ocha 
Thông tin chung
Sinh: (1927-12-05)5 tháng 12 năm 1927 Cambridge, Hoa Kỳ
Mất: 13 tháng 10 năm 2017(2017-10-13) (89 tuổi) Băng Cốc, Thái Lan
Vợ: Sirikit (cưới 1950)
Hậu duệ: Ubolratana Rajakanya Maha Vajiralongkorn Maha Chakri Sirindhorn Chulabhorn Walailak
Hoàng tộc: Hoàng tộc Mahidol Vương triều Chakri
Thân phụ: Mahidol Adulyadej
Thân mẫu: Srinagarindra
Tôn giáo: Phật giáo Nam Tông
| --- | --- |

Bhumibol Adulyadej
Tên tiếng Thái
Tiếng Thái: ภูมิพลอดุลยเดช
Hệ thống Chuyển tự Tiếng Thái Hoàng gia: Phumiphon Adunyadet
 
Bhumibol Adulyadej hoặc Phumiphon Adunyadet (Thái Lan), phiên âm tiếng Việt là Bu-mi-bon A-đun-da-đét, chính thức được gọi là "Bhumibol Đại đế" (tiếng Thái: ภูมิพลอดุลยเดช; IPA: pʰu:mipʰon adunjadeːd; 
ngheTập tin:Bhumibol Adulyadej.ogg) (5 tháng 12 năm 1927 – 13 tháng 10 năm 2017), còn được gọi là Vua Rama IX, là quốc vương Thái Lan trị vì từ ngày 9 tháng 6 năm 1946 cho đến khi mất ngày 13 tháng 10, năm 2017. Ông lên ngôi sau khi anh trai mình (vua Rama VIII) chết do bị ám sát.
Bhumibol Aduladej được xem là một trong số những vị quân vương trị vì lâu nhất thế giới và là vị vua trị vì lâu nhất trong lịch sử Thái Lan. Trong suốt triều đại của ông, Thái Lan đã trải qua 30 đời thủ tướng bắt đầu với Pridi Banomyong và kết thúc với Prayuth Chan-ocha.
Mặc dù Thái Lan theo thể chế quân chủ đại nghị, vị quốc vương này đã vài lần can thiệp vào chính trường, gần đây nhất là trong cuộc khủng hoảng chính trị năm 2005 – 2006. Bhumibol Adulyadej được coi là có công lớn trong nỗ lực kiến tạo tiến trình chuyển đổi dân chủ ở Thái Lan trong thập niên 1990, mặc dù trong giai đoạn đầu của vương triều, ông đã ủng hộ các chính phủ quân sự, bao gồm việc ngầm ủng hộ vụ Thảm sát Đại học Thammasat.
Forbes ước tính tài sản và các khoản đầu tư tài sản của Bhumibol, được quản lý bởi Crown Property Bureau (CPB), một cơ quan độc đáo mà không phải là công ty tư nhân và cũng không phải là công ty nhà nước, trị giá 30 tỷ USD trong năm 2010, và ông là người đứng đầu danh sách của "hoàng gia giàu nhất thế giới" của tạp chí này từ năm 2008 tới năm 2013. Trong tháng 5 năm 2014, tài sản của Bhumibol lại một lần nữa được liệt kê trên tạp chí này với 30 tỷ USD. Chính thức thì các tài sản của CPB quản lý thuộc sở hữu của vua Thái Lan đương nhiệm với tư cách như một tổ chức, không phải với tư cách một cá nhân Bhumibol Adulyadej. Ông sử dụng tài sản to lớn của mình để cung cấp tài chính cho nhiều đề án phát triển, đặc biệt là ở nông thôn.
Sau năm 2006, sức khỏe của Bhumibol bị suy giảm và ông đã trải qua thời gian dài tại Bệnh viện Siriraj. Ông được người dân Thái Lan hết sức tôn kính. Đối với nhiều người dân Thái, nhà vua được sùng bái gần như một thần linh. Người thừa kế của ông, Vajiralongkorn, không được lòng dân như cha mình, dẫn đến lo ngại rằng chế độ quân chủ Thái Lan sẽ bị mất uy tín và ảnh hưởng sau cái chết của Bhumibol.