stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Poveglia
Những tin đồn về ma

Hàng ngàn người chết vì dịch hạch được gom xác vào những hố to trên đảo để thiêu đốt. Trong cơn hoảng loạn, người ta còn đưa cả những người chỉ mới phát vài triệu chứng nhẹ đến Poveglia để chôn sống. Theo truyền thuyết, hơn 160.000 nạn nhân đã bị thiêu vào thời kỳ đen tối đó. Vào năm 1922, cái tên Poveglia lại khiến người nghe nổi da gà với câu chuyện liên quan tới một bệnh viện tâm thần được xây dựng trên đảo. Người ta đồn rằng một vị bác sĩ trong bệnh viện đã tra tấn bệnh nhân bằng những ca phẫu thuật thùy não với búa, đục và khoan. Y đã bị chính những linh hồn của các nạn nhân làm cho nổi điên và cuối cùng phải gieo mình từ ngọn tháp chuông của bệnh viện xuống đất.
Câu chuyện ma được nhiều người lưu truyền nhất là về bé gái tên Maria, một nạn nhân của bệnh dịch. Cô bé bị buộc rời xa cha mẹ đến sống tại Poveglia trong thời điểm bệnh dịch bùng phát và thường được nhìn thấy đứng khóc trông về quê nhà ở Malamocco. Người ta còn truyền tai nhau rằng những nhà huyền bí học đến đây để điều tra thực hư các lời đồn cũng phải cao chạy xa bay trong nỗi khiếp đảm và không bao giờ dám quay trở lại.
Hòn đảo này càng trở nên khét tiếng vì chương trình truyền hình ăn khách Ghost Adventures của Mỹ. Đây là chương trình chuyên tìm hiểu, điều tra những địa điểm bị cho là ma ám trên thế giới do kênh Travel Channel phát sóng từ năm 2008. Cuối năm 2009, các "chuyên gia" của Ghost Adventures đã đến Poveglia và tường thuật về những hiện tượng dị thường như nghe tiếng gào khóc rất rõ, bóng đen chạy trên tường, cảnh vật trước mắt biến thành màu đỏ, máy quay phim bị xô ngã... Người dẫn chương trình chính là Zack Bagan còn khẳng định đã bị "một thực thể đen tối chiếm hữu" sau khi nghe một giọng nữ rên rỉ tên mình và kêu "Hãy đến đây!" bằng tiếng Ý.
Bán đấu giá

Vào tháng 04 năm 2014, chính quyền Rome đã quyết định đấu giá quyền thuê sử dụng đảo Poveglia trong 99 năm. Quy trình đấu giá sẽ được thực hiện trực tuyến vào tháng tới. Nhà chức trách Ý hy vọng tiềm năng độc đáo của Poveglia có thể được khai thác thành khu du lịch nghỉ dưỡng.
Uropeltis woodmasoni

| Uropeltis woodmasoni> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Reptilia
Bộ (ordo): Squamata
Phân bộ (subordo): Serpentes
Phân thứ bộ (infraordo): Alethinophidia
Họ (familia): Uropeltidae
Chi (genus): Uropeltis
Loài (species): U. woodmasoni
Danh pháp hai phần
Uropeltis woodmasoni (Theobald, 1876) 
Danh pháp đồng nghĩa
  Danh sách  Silybura melanogaster Günther, 1875  Silybura Wood-Masoni  W. Theobald, 1876  Silybura nigra  Beddome, 1878  Silybura nigra  - Boulenger, 1893  Uropeltis wood-masoni  - M.A. Smith, 1943  Uropeltis woodmasoni  - Gans, 1966  
Uropeltis woodmasoni là một loài rắn trong họ Uropeltidae. Loài này được Theobald mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.
Altunlu, Akçadağ

| Altunlu |
| --- | --- |
—  Xã  —
 
Quốc gia:  Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh: Malatya
Huyện: Akçadağ
Dân số (2011)
 • Tổng cộng: 247 người
Múi giờ: EET (UTC+2)
 • Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)
Altunlu là một xã thuộc huyện Akçadağ, tỉnh Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 247 người.
Chú thích

↑  “Cities, towns and villages in Malatya”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2012.Quản lý CS1: bot: trạng thái URL ban đầu không rõ (liên kết)
Plagiochila harae

| Plagiochila harae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
Ngành (divisio): Marchantiophyta
Lớp (class): Jungermanniopsida
Bộ (ordo): Jungermanniales
Họ (familia): Plagiochilaceae
Chi (genus): Plagiochila
Loài (species): P. harae
Danh pháp hai phần
Plagiochila harae Inoue, 1966 
Plagiochila harae là một loài rêu trong họ Plagiochilaceae. Loài này được Inoue mô tả khoa học đầu tiên năm 1966.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Plagiochila harae”. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2014.
Drasa tibialis

| Drasa tibialis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Họ (familia): Chrysomelidae
Chi (genus): Drasa
Loài (species): D. tibialis
Danh pháp hai phần
Drasa tibialis Bryant, 1941 
Drasa tibialis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1941.
Chú thích

↑  Chrysomelidae in Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008
Vardaroniscus tetraceratus

| Vardaroniscus tetraceratus> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Lớp (class): Malacostraca
Bộ (ordo): Isopoda
Họ (familia): Trichoniscidae
Chi (genus): Vardaroniscus
Loài (species): V. tetraceratus
Danh pháp hai phần
Vardaroniscus tetraceratus Buturovic, 1955D 
Vardaroniscus tetraceratus là một loài chân đều trong họ Trichoniscidae. Loài này được Buturovic miêu tả khoa học năm 1955.
Chú thích

↑  Schotte, M. (2010). Vardaroniscus tetraceratus Buturovic, 1955D. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=263989
Vassurány

| Vassurány |
| --- | --- |
—  Thị trấn  —
 

  Huy hiệu
Vassurány
Quốc gia:  Hungary
Hạt: Vas
Tiểu vùng: Szombathelyi
Diện tích
 • Tổng cộng: 10,09 km2 (3,90 mi2)
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 803
 • Mật độ: 80/km2 (200/mi2)
Múi giờ: CET (UTC+1)
 • Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)
9741 
Mã điện thoại: 94 
Vassurány là một thị trấn thuộc hạt Vas, Hungary. Thị trấn này có diện tích 10,09 km², dân số năm 2010 là 803 người, mật độ 80 người/km².
Giải bóng đá trong nhà vô địch quốc gia 2014

| --- | --- |
Giải bóng đá Futsal toàn quốc 2014
Chi tiết giải đấu
Quốc gia:  Việt Nam
Thời gian: 2 tháng 3 - 15 tháng 3 năm 2014
Số đội: 12 (2014)
Vị trí chung cuộc
Vô địch: Thái Sơn Nam
Á quân: Sanatech Khánh Hòa
Hạng ba: Thái Sơn Bắc và Sanna Khánh Hòa
Thống kê giải đấu
Vua phá lưới: Phan Khắc Chí (số 10- Sanna Khánh Hòa) (9 bàn)
Cầu thủ xuất sắc nhất: Nguyễn Bảo Quân (số 10- Thái Sơn Nam)
← 2013 2015 → 
Giải futsal Quốc gia 2014 là giải bóng đá futsal do Liên đoàn bóng đá Việt Nam tổ chức lần thứ tám. Thời gian thi đấu giải Futsal toàn quốc năm 2014 từ ngày 02/03 đến 15/03/2014. Địa điểm thi đấu: Nhà thi đấu Thái Sơn Nam Quận 8 Thành phố Hồ Chí Minh và nhà thi đấu Phú Thọ Thành phố Hồ Chí Minh.
Phương thức thi đấu

Các đội bóng sẽ chia thành 2 bảng A, B thi đấu vòng tròn 1 lượt ở mỗi bảng tính điểm, xếp hạng. Hai đội xếp Nhất và Nhì mỗi bảng sẽ giành quyền vào chơi lượt trận bán kết của giải. Tại lượt trận bán kết, hai đội thua bán kết xếp đồng hạng 3, hai đội thắng bán kết sẽ đá trận chung kết tranh chức vô địch.
Cách tính điểm, xếp hạng

Chín đội thi đấu vòng tròn một lượt, tính điểm xếp hạng.
Cách tính điểm xếp hạng:
Đội thắng: 3 điểm
Đội hoà: 1 điểm
Đội thua: 0 điểm
Tính tổng số điểm của các đội đạt được để xếp thứ hạng.
Nếu có từ hai đội trở lên bằng điểm nhau, trước hết tính kết quả của các trận đấu giữa các đội đó với nhau theo thứ tự:
Tổng số điểm.
Hiệu số của tổng số bàn thắng trừ tổng số bàn thua.
Đội nào có chỉ số cao hơn sẽ xếp trên.
Nếu các chỉ số trên bằng nhau, thì tiếp tục xét các chỉ số của toàn bộ các trận đấu trong giải theo thứ tự:
Hiệu số của tổng số bàn thắng trừ tổng số bàn thua.
Tổng số bàn thắng.
Đội nào có chỉ số cao hơn sẽ xếp trên, nếu vẫn bằng nhau sẽ tổ chức bốc thăm.
Giải thưởng

Cơ cấu giải thưởng:
Đội vô địch: Cúp, HCV, bảng danh vị và giải thưởng 30 triệu đồng
Đội thứ Nhì: HCB, bảng danh vị và giải thưởng 20 triệu đồng
Đồng hạng Ba: HCĐ, bảng danh vị và giải thưởng 15 triệu đồng
Đội đoạt giải phong cách: Bảng danh vị, giải thưởng: 10 triệu đồng
Cầu thủ xuất sắc nhất: Bảng danh vị, giải thưởng 3 triệu đồng
Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất: Bảng danh vị, giải thưởng 5 triệu đồng
Thủ môn xuất sắc nhất: Bảng danh vị, giải thưởng 3 triệu đồng.
Tổ trọng tài làm nhiệm vụ trận Chung kết: 3 triệu đồng.
Vòng Bảng

| GIẢI FUTSAL QUỐC GIA 2014 |
| --- | --- | --- | --- |
| Ngày | Giờ | Đội 1 - Đội 2 | Tỷ số |
| 2/3/2014 | 13:45 | Đạt Vĩnh Tiến – Tâm Lan Tây Ninh | 2-4 |
| 2/3/2014 | 16:00 | Thái Sơn Nam - BV An Phước Bình Thuận | 7-0 |
| 3/3/2014 | 14:00 | Hải Phương Nam - Kim Toàn Đà Nẵng | 7-0 |
| 3/3/2014 | 16:00 | Tân Hiệp Hưng – Thái Sơn Bắc | 3-5 |
| 4/3/2014 | 14:00 | Đạt Vĩnh Tiến – Thái Sơn Nam | 1-1 |
| 4/3/2014 | 16:00 | Hoàng Thư Đà Nẵng - Sanatech Nha Trang | 1-5 |
| 5/3/2014 | 14:00 | Tân Hiệp hưng - Kim Toàn Đà Nẵng | 8-2 |
| 5/3/2014 | 16:00 | Hải Phương Nam – Sana Khánh Hòa | 2-4 |
| 6/3/2014 | 14:00 | BV An Phước Bình Thuận – Tâm Lan Tây Ninh | 3-6 |
| 6/3/2014 | 16:00 | Đạt Vĩnh Tiến - Sanatech Nha Trang | 2-5 |
| 7/3/2014 | 14:00 | Thái Sơn Bắc - Hải Phương Nam | 4-1 |
| 7/3/2014 | 16:00 | Kim Toàn Đà Nẵng – Sana Khánh Hòa | 2-5 |
| 8/3/2014 | 14:00 | Sanatech Nha Trang – Thái Sơn Nam | 2-8 |
| 8/3/2014 | 16:00 | Đạt Vĩnh Tiến - BV An Phước Bình Thuận | 3-4 |
| 9/3/2014 | 14:00 | Sana Khánh Hòa - Tân Hiệp Hưng | 5-4 |
| 9/3/2014 | 16:00 | Kim Toàn Đà Nẵng – Thái Sơn Bắc | 2-5 |
| 10/3/2014 | 14:00 | Sanatech Nha Trang – BV An Phước Bình Thuận | 4-0 |
| 10/3/2014 | 16:00 | Tâm Lan Tây Ninh - Thái Sơn Nam | 2-7 |
| 11/3/2014 | 14:00 | Sana Khánh Hòa - Thái Sơn Bắc | 4-4 |
| 11/3/2014 | 16:00 | Hải Phương Nam - Tân Hiệp Hưng | 3-4 |
Bảng xếp hạng

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Thứ hạng | Đội | Trận | Thắng | Hòa | Thua | Điểm | Bàn thắng | Bàn bại | Hiệu số |
| 1 | Thái Sơn Nam | 4 | 3 | 1 | 0 | 10 | 23 | 5 | 18 |
| 2 | Sanatech Khánh Hòa | 4 | 3 | 0 | 1 | 9 | 16 | 11 | 5 |
| 3 | Tâm Lan Tây Ninh | 4 | 2 | 0 | 2 | 6 | 18 | 12 | 6 |
| 4 | BV An Phước Bình Thuận | 4 | 1 | 0 | 3 | 3 | 7 | 20 | -13 |
| 5 | Đạt Vĩnh Tiến | 4 | 0 | 1 | 3 | 1 | 8 | 14 | -6 |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Thứ hạng | Đội | Trận | Thắng | Hòa | Thua | Điểm | Bàn thắng | Bàn bại | Hiệu số |
| 1 | Thái Sơn Bắc | 4 | 3 | 1 | 0 | 10 | 18 | 10 | 8 |
| 2 | Sanna Khánh Hòa | 4 | 3 | 1 | 0 | 10 | 18 | 12 | 6 |
| 3 | Tân Hiệp Hưng | 4 | 2 | 0 | 2 | 6 | 19 | 15 | 4 |
| 4 | Hải Phương Nam | 4 | 1 | 0 | 3 | 3 | 13 | 12 | 1 |
| 5 | Kim Toàn Đà Nẵng | 4 | 0 | 0 | 4 | 0 | 6 | 25 | -19 |
Vòng bán kết

|  | v |  |
| --- | --- | --- |
|  | (chi tiết) |  |
|  | v |  |
| --- | --- | --- |
|  | (chi tiết) |  |
Trận chung kết

|  | v |  |
| --- | --- | --- |
|  | (chi tiết) |  |
Tổng kết mùa giải

Vô địch: Thái Sơn Nam – Huy chương vàng và 30 triệu đồng
Hạng Nhì: Sanatech Khánh Hòa – Huy chương bạc và 20 triệu đồng
Hạng Ba: Thái Sơn Bắc, Sanna Khánh Hòa – Huy chương đồng và 15 triệu đồng
Giải phong cách: Sanna Khánh Hòa
Cầu thủ xuất sắc nhất giải: Nguyễn Bảo Quân (số 10- Thái Sơn Nam)
Vua phá lưới: Phan Khắc Chí (số 10- Sanna Khánh Hòa) ghi được 9 bàn.
Thủ môn xuất sắc: Nguyễn Văn Huy (số 1- Thái Sơn Bắc).
Vernonia henryi

| Vernonia henryi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Vernonia
Loài (species): V. henryi
Danh pháp hai phần
Vernonia henryi Dunn, 1903 
Vernonia henryi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Dunn miêu tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Vernonia henryi”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Ust-Katav

| Ust-Katav District ? район (tiếng Nga) |
| --- | --- |

Bậc hành chính (thời điểm tháng 12 năm 2010)
Quốc gia: Nga
Chủ thể liên bang: Tỉnh Chelyabinsk
Trung tâm hành chính: selo  Ust-Katav
Loại đô thị (đến tháng 12 năm 2010)
Hợp nhất về mặt đô thị thành: Huyện tự quản Ust-Katav
- dân đô thị: 0
Số liệu thống kê
Diện tích: 665 km2 (257 dặm vuông Anh)[cần dẫn nguồn]
Dân số (Thống kê 2002): 28.300 người
Múi giờ: YEKT (UTC+05:00)
Huyện Ust-Katav (tiếng Nga: ? райо́н) là một huyện hành chính tự quản (raion), của Tỉnh Chelyabinsk, Nga. Huyện có diện tích 665 km², dân số thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2000 là 28300 người. Trung tâm của huyện đóng ở Ust-Katav.
Giải Sách Đức

Giải Sách Đức (tiếng Đức: Deutscher Buchpreis) là một giải thưởng văn học của Börsenverein des Deutschen Buchhandels (Hiệp hội các nhà xuất bản và các tiệm sách Đức) dành cho tiểu thuyết viết bằng tiếng Đức được bầu chọn là hay nhất trong năm. Giải này được lập ra từ năm 2005, dựa theo mẫu của các Giải Man Booker của Anh hoặc Giải Goncourt của Pháp.
Giải được trao hàng năm trong dịp Hội chợ Sách Frankfurt. Khoản tiền thưởng là 25.000 euro cho người đoạt giải, còn 5 người vào chung kết mỗi người được lãnh 2.500 euro
Những người đoạt giải > 2014

Đoạt giải
Kruso của Lutz Seiler
Chung kết
Pfaueninsel của Thomas Hettche
April của Angelika Klüssendorf
Panischer Frühling của Gertrud Leutenegger
3000 Euro của Thomas Melle
Der Allesforscher của Heinrich Steinfest
Những người đoạt giải > 2013

Đoạt giải
Das Ungeheuer của Terézia Mora
Chung kết
Nie mehr Nacht của Mirko Bonné
Nichts von euch auf Erden của Reinhard Jirgl
Im Stein của Clemens Meyer
Die Sonnenposition của Marion Poschmann
Die Ordnung der Sterne über Como của Monika Zeiner
Những người đoạt giải > 2012

Đoạt giải
Landgericht của Ursula Krechel
Chung kết
Robinsons blaues Haus của Ernst Augustin
Sand của Wolfgang Herrndorf
Indigo của Clemens J. Setz
Fliehkräfte của Stephan Thome
Nichts Weißes của Ulf Erdmann Ziegler
Những người đoạt giải > 2011

Đoạt giải
Eugen Ruge, In Zeiten des abnehmenden Lichts (In Times of Fading Light)
Chung kết
Gegen die Welt von Jan Brandt
Wunsiedel von Michael Buselmeier
Das Mädchen von Angelika Klüssendorf
Blumenberg von Sibylle Lewitscharoff
Die Schmerzmacherin von Marlene Streeruwitz
Những người đoạt giải > 2010

Đoạt giải
Melinda Nadj Abonji, Tauben fliegen auf
Chung kết
Georgs Sorgen um die Vergangenheit oder im Reich des heiligen Hodensack-Bimbams von Prag von Jan Faktor
September. Fata Morgana von Thomas Lehr
Andernorts von Doron Rabinovici
Rabenliebe von Peter Wawerzinek
Dinge, die wir heute sagten von Judith Zander
Những người đoạt giải > 2009

Đoạt giải
Kathrin Schmidt, Du stirbst nicht
Chung kết
Lichtjahre entfernt von Rainer Merkel
Atemschaukel von Herta Müller
Überm Rauschen von Norbert Scheuer
Die Frequenzen von Clemens J. Setz
Grenzgang von Stephan Thome
Những người đoạt giải > 2008

Đoạt giải
Uwe Tellkamp, Der Turm
Chung kết
Die Abschaffung der Arten von Dietmar Dath
Das dunkle Schiff von Sherko Fatah
Treffen sich zwei von Iris Hanika
Nach Hause schwimmen von Rolf Lappert
Adam und Evelyn von Ingo Schulze
Những người đoạt giải > 2007

Đoạt giải
Julia Franck, Die Mittagsfrau, (The Blindness of the Heart)
Chung kết
Das bin doch ich von Thomas Glavinic
Abendland von Michael Köhlmeier
Böse Schafe von Katja Lange-Müller
Der Mond und das Mädchen von Martin Mosebach
Wallner beginnt zu fliegen von Thomas von Steinaecker
Những người đoạt giải > 2006

Đoạt giải
Katharina Hacker, Die Habenichtse, (The Have-Nots)
Chung kết
Woraus wir gemacht sind von Thomas Hettche
Neue Leben von Ingo Schulze
Wie der Soldat das Grammofon repariert von Saša Stanišić
Der Weltensammler von Ilija Trojanow
Angstblüte von Martin Walser
Những người đoạt giải > 2005

Đoạt giải
Arno Geiger, Es geht uns gut
Chung kế t
Die Vermessung der Welt von Daniel Kehlmann
42 von Thomas Lehr
Dunkle Gesellschaft von Gert Loschütz
So sind wir von Gila Lustiger
Und ich schüttelte einen Liebling von Friederike Mayröcker
Arno Geiger
Katharina Hacker
Julia Franck
Uwe Tellkamp
Kathrin Schmidt
Vernonia helferi

| Vernonia helferi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Vernonia
Loài (species): V. helferi
Danh pháp hai phần
Vernonia helferi Hook.f., 
Vernonia helferi là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Hook.f. miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Vernonia helferi”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Vardanes II của Parthia

tiền xu của Vardanes II
Vardanes II của Parthia là con trai của Vologases I và đã cai trị một phần lãnh thổ của đế quốc Parthia trong một thời gian ngắn. Ông đã nổi loạn chống lại người cha của mình từ năm 55 tới năm 58 CN và chắc hẳn đã chiếm được Ecbatana, bởi vì ông đã ban hành những đồng tiền xu từ xưởng đúc tiền tại đó, chúng mang hình ảnh của một vị vua trẻ không có râu và đang đội một vương miện cùng với 5 mặt dây chuyền. Không có nhiều điều về ông được biết đến.
Chú thích

↑   Một hoặc nhiều câu trước bao gồm văn bản từ một ấn phẩm hiện thời trong phạm vi công cộng: Chisholm, Hugh biên tập (1911). “Vardanes s.v. Vardanes II.”. Encyclopædia Britannica. 27 (ấn bản thứ 11). Cambridge University Press. tr. 905.
Tacitus, Annals, xiii, 7.
| x t Vua của Đế quốc Parthia (247 TCN – 224 CN) |
| --- | --- |
 Arsaces I (250–246/211 TCN)  Tiridates I (246–211 TCN)  Arsaces II (211–191 TCN)  Phriapatius (191–176 TCN)  Phraates I (176–171 TCN)  Mithridates I (171–132 TCN)  Phraates II (132–126 TCN)  Artabanus I (126–124 TCN)  Mithridates II (124–88 TCN)  Gotarzes I (95–90 TCN)  Orodes I (90–80 TCN)  Sanatruces (77–70 TCN)  Phraates III (70–57 TCN)  Mithridates III (57–54 TCN)  Orodes II (57–38 TCN)  Pacorus I§ (51 TCN)  Phraates IV (37–2 TCN)  Tiridates II§ (32 TCN)  Musa (2 TCN–4 CN)  Phraates V (2 TCN–4 CN)  Orodes III (4–6)  Vonones I (6–12)  Artabanus II (10–35)  Tiridates III (35–36)  Artabanus II (36–38)  Vardanes I (40–47)  Gotarzes II (40–51)  Vonones II (51)  Vologases I (51–78)  Vardanes II§ (55–58)  Vologases II (77–80)  Pacorus II (78–105)  Artabanus III§ (79/80–81)  Vologases III (105–147)  Osroes I (109–116)  Parthamaspates§ (116–117)  Sanatruces II§ (116)  Osroes I (117–129)  Vologases III (129–140)  Mithridates IV (129–140)  Vologases IV (147–191)  Osroes II§ (191)  Vologases V (191–208)  Vologases VI (208–228)  Artabanus IV§ (208–224) 
§ vua đối lập/vua tiếm vị
Povidone-iodine

| --- | --- |

Dữ liệu lâm sàng
Mã ATC: D08AG02 (WHO) D09AA09 (WHO)  D11AC06 (WHO)  G01AX11 (WHO)  R02AA15 (WHO)  S01AX18 (WHO)  QG51AD01
Các định danh
 Tên IUPAC 2-Pyrrolidinone, 1-ethenyl-, homopolymer, hợp chất iod. 
Số đăng ký CAS: 25655-41-8
PubChem CID: 410087
ECHA InfoCard: 100.110.412
Dữ liệu hóa lý
Công thức hóa học: (C6H9NO)n·xI
Khối lượng phân tử: rất nhiều
  (kiểm chứng)
Povidone-iodine (PVP-I), hay còn gọi là cồn đỏ, là một phức chất bền của polyvinylpyrrolidone (povidone, PVP) và iod. PVP-I chứa  9.0% đến 12.0% iod,(được tính trên khối lượng khô.
Hợp chất này được phát hiện tại Phòng thí nghiệm Công nghiệp Hoá học độc chất tại Philadelphia do H. A. Shelanski và M. V. Shelanski. Họ thực hiện các thí nghiệm  trong ống nghiệm (invitro) xác định hoạt tính kháng khuẩn, và phát hiện thấy hợp chất này ít độc hại hơn cồn iod khi thí nghiệm trên chuột. Các thử nghiệm lâm sàng trên người cho thấy sản phẩm này mạnh hơn các công thức khác của iod.
PVP-I được bán ra lần đầu vào năm 1955, và trở nên phổ biến trong lĩnh vực sát trùng vết thương.
Tính chất

Phức chất PVP- I tan hoàn toàn trong nước lạnh và nước ấm, cồn, isopropyl alcohol, polyethylene glycol và glycerol. Độ bền ở trong dung dịch của hợp chất này thì hơn rất nhiều so với cồn iodine hay dung dịch Lugol's.
Iod tự do, được giải phóng chậm chạm ra khỏi phức PVP-I khi ở trạng thái dung dịch và nó tiêu diệt cả tế bào nhân thực lẫn tế bào nhân sơ thông qua quá trình Iod hóa màng lipid và oxy hóa các thành phần của tế bào chất và màng tế bào. Tác nhân này đã chỉ ra được phổ kháng khuẩn mạnh mẽ đối với vi khuẩn, nấm, động vật nguyên sinh và vi rút. Chính sự giải phóng từ từ của Iod này đã giảm thiểu tối đa độc tính của Iod đối với tế bào trên cơ thế.
Sử dụng

Povidone- Iodine có khả năng sát trùng tốt đối trong chữa trị các vết thương cục bộ và chống lây nhiễm rộng. Được dùng đầu tiên với những vết cắt nhỏ, vết trầy xước, vết bỏng và chỗ phồng rộp.
Năm 1811, Bernard Courtois phát hiện ra iod, nó được sử dụng rộng rãi để chống và trị các nhiễm khuẩn trên da và chữa trị các vết thương. Mặt xấu của nó là khi sử dụng ở dạng dung dịch trong nước nó gây ra các hiện tượng như rát da ở các vùng lân cận, độc và để lại màu ở các mô xung quanh. Những khiếm khuyết đó đã dẫn tới sự phát hiện và sử dụng PVP- I khi mà Iod được giữ bởi ở trong phức chất và nồng độ của Iod tự do rất thấp. Thêm vào nữa, các nhà khoa học còn chỉ ra rằng không xảy ra hiện tượng kháng PVP- I của vi khuẩn, phần trăm gây kích ứng của sản phẩm chỉ 0.7%. Kết luận, PVP- I có nhiều ứng dụng trong chữa trị như: lau, rửa vết mổ, làm sạch da trước và sau phẫu thuật, chữa trị và phòng chống nhiễm trùng vết thương, vết loét, vết cắt và vết bỏng; cho điều trị nhiễm trùng hoại tử, loét có mủ. Trong phụ khoa, nó được dùng cho chữa trị viêm âm đạo liên quan tới nấm, động vật nguyên sinh hoặc do kết hợp của cả hai.  Với những mục đích sử dụng ở trên, PVP-I được pha với nồng độ từ 7.5%- 10% dưới dạng dung dịch xịt, rửa vết mổ, thuốc mỡ, tẩm trong gạc. Nó được sử dụng mà không cần đơn và dưới dạng tên thông thường là Povidone- iodine hay tên thương mại là Polydine và Betadine.
Nó còn được sử dụng trong điều trị tràn dịch màng phổi, trong trường hợp này, Povidone- iodine có hiệu quả tương tự và an toàn như hoạt thạch, hơn thế nữa nó được ưa chuộng hơn bởi vì nguồn cung sẵn có và giá rẻ.
2.5% dung dịch đệm PVP-I có thể được sử dụng cho điều trị dự phòng trong viêm kết mạc của trẻ sơ sinh (ophthalmia neonatorum) (Bệnh có thể gây mù), đặc biệt đối với bệnh liên quan tới nấm và virut (bao gồm HIV và Herpes đơn dạng).
PVP-I có thể được thấm lên gel (có nền là carboxyl methyl cellulose, poly (vinyl alcohol) hoặc gelatin) hoặc là trên nền của polyacrylamide. Những gel này có thể được sử dụng để phủ lên vết thương. Tốc độ giải phóng Iod của PVP- I phụ thuộc rất nhiều và cấu trúc của gel. Tốc độ tăng khi có nhiều carboxyl methyl cellulose hoặc PVA và giảm khi có nhiều gelatin.
PVP-I có thể cũng được sử dụng để làm giảm thương tổn da với các hợp chất lưu huỳnh mù tạt, mặc dù vậy nó phải được sử dụng ngay sau khi tiếp xúc. Tuy nhiên, các hợp chất lưu huỳnh mù tạt này thường thì không được nhận biết cho tới khi da bị kích thích, thời điểm này PVP- I không còn tác dụng nữa.
Hoạt chất khác

Trong nghiên cứu lâm sang trên gần 850 bệnh nhân nhằm so sánh hiệu quả chống nhiễm trùng sau phẫu thuật của việc làm sạch da trước khi phẫu thuật bằng chlorhexidine- alcohol với povidone iodine, nhóm sử dụng chlorhexidine có tỷ lệ ca bị nhiễm trùng sau phẫu thuật giảm đáng kể so với khi dùng povidone- iodine (9.5% và 16.1%). Chlohexidine- alcohol  có khả năng bảo vệ tốt hơn povidone- iodine chống lại cả những nhiễm trùng nông (4.2% và 8.6%) và cũng cho cả trường hợp nhiễm trùng sâu (1% với 3%).  Phạm vi ảnh hưởng của cơ quan nhiễm trùng thì không có ảnh hưởng gì lớn giữa hai nhóm (4.4% với 4.5%). Đội ngũ những người thực hiện thí nghiệm này tin rằng, mặc dù cả hai loại hóa chất khử trùng trên có tác dụng với rất nhiều chủng vi khuẩn, hiệu quả tốt hơn khi sử dụng chlohexidine- alcohol có thể là do nó hoạt động nhanh hơn, hoạt tính bền bỉ của chúng (ngay cả khi đã giải phóng vào trong cơ thể) và ảnh hưởng thêm nữa. Một cách giải thích khác là dp sự pha loãng tác nhân kháng sinh (chlohexidine alcohol trong isopropyl alcohol trong khi đó Iod trong nước). Ví dụ, trong một thí nghiệm khác hoạt tính của iodine povacrylex trong isopropyl alcohol thấp hơn là với chlorhexidine trong isopropyl alcohol (3.9% với 7.1%)