stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Face ID

Đối với hệ thống nhận dạng chung trong điện toán, xem Hệ thống nhận diện khuôn mặt.
Biểu tượng được Apple sử dụng để biểu thị công nghệ Face ID.
Face ID là hệ thống nhận dạng khuôn mặt Ty’s được thiết kế và phát triển bởi Apple Inc. cho những thiết bị iPhone được hỗ trợ và một số mẫu iPad Pro. Hệ thống này kế nhiệm Touch ID, là hệ thống cho phép xác thực sinh trắc học để mở khóa thiết bị, thực hiện thanh toán và truy cập dữ liệu nhạy cảm, cũng như cung cấp chi tiết (chụp lại chuyển động và theo dõi biểu cảm khuôn mặt) cho Animoji và các tính năng khác. Ban đầu được phát hành vào tháng 11 năm 2017 với iPhone X, nó đã được cập nhật và giới thiệu cho tất cả các mẫu iPhone và iPad Pro mới.
Phần cứng Face ID bao gồm một cảm biến với ba mô-đun; một máy chiếu điểm chiếu một loạt khoảng 30.000 các chấm nhỏ hồng ngoại lên mặt người dùng (các chấm này hoàn toàn an toàn với người dùng); một mô-đun gọi là đèn chiếu sáng lũ lụt đọc mô hình kết quả và tạo ra bản đồ khuôn mặt 3D và camera hồng ngoại chụp ảnh hồng ngoại của người dùng. Bản đồ này được so sánh với khuôn mặt đã đăng ký bằng hệ thống con an toàn và người dùng được xác thực nếu hai mặt khớp nhau. Hệ thống có thể nhận diện khuôn mặt với kính, quần áo, trang điểm và tóc trên khuôn mặt và thích nghi với những thay đổi về ngoại hình theo thời gian.
Công nghệ

Face ID dựa trên cảm biến nhận dạng khuôn mặt bao gồm hai phần: mô-đun máy chiếu chấm chiếu hơn 30.000 điểm hồng ngoại lên mặt người dùng và mô-đun camera hồng ngoại đọc mẫu. Mẫu được mã hóa và được gửi đến "Bảo mật liên kết" cục bộ trong CPU của thiết bị để xác nhận khớp với khuôn mặt đã đăng ký. Dữ liệu khuôn mặt được lưu trữ là biểu diễn toán học của các chi tiết chính của khuôn mặt và không thể truy cập được đối với Apple hoặc các bên khác. Để tránh xác thực không tự nguyện, hệ thống yêu cầu người dùng mở mắt và nhìn vào thiết bị để thử khớp, mặc dù điều này có thể bị vô hiệu hóa thông qua cài đặt trợ năng. Face ID tạm thời bị vô hiệu hóa và mật khẩu của người dùng được yêu cầu sau 5 lần quét không thành công, 48 giờ không hoạt động, khởi động lại thiết bị hoặc nếu hai nút bên của thiết bị được giữ nhanh chóng.
Apple tuyên bố xác suất người khác mở khóa điện thoại bằng Face ID là 1 trên 1.000.000 so với Touch ID ở mức 1 trên 50.000. Trong quá trình thiết lập ban đầu, khuôn mặt của người dùng được quét hai lần từ một số góc để tạo bản đồ tham chiếu hoàn chỉnh. Khi hệ thống được sử dụng, nó tìm hiểu về các biến thể điển hình về ngoại hình của người dùng và sẽ điều chỉnh dữ liệu khuôn mặt đã đăng ký để phù hợp với sự lão hóa, sự phát triển của lông mặt và các thay đổi khác khi sử dụng Công cụ thần kinh. Hệ thống sẽ nhận diện khuôn mặt đội mũ, khăn quàng cổ, đeo kính, nhiều kính râm, tóc trên khuôn mặt hoặc trang điểm. Nó cũng hoạt động trong bóng tối bằng cách vô hình chiếu sáng toàn bộ khuôn mặt bằng mô-đun flash hồng ngoại chuyên dụng.
Lịch sử

Apple đã công bố Face ID trong khi công bố iPhone X vào ngày 12 tháng 9 năm 2017. Hệ thống được giới thiệu là người kế nhiệm cho Touch ID, công nghệ xác thực dựa trên vân tay trước đây của Apple được nhúng trong nút home của iPhone 8 và các thiết bị trước đó. Vào ngày 12 tháng 9 năm 2018, Apple giới thiệu iPhone XS và XR với AI làm cho thiết bị có tốc độ nhanh hơn, tăng đáng kể độ tốc độ mở khoá cho Face ID. Vào ngày 30 tháng 10 năm 2018, Apple đã giới thiệu iPad Pro thế hệ thứ ba, mang Face ID cho iPad và cho phép nhận dạng khuôn mặt theo bất kỳ hướng nào. Vào ngày 10 tháng 9 năm 2019, Apple đã công bố iPhone 11, 11 Pro và 11 Pro Max, tất cả đều có thế hệ thứ ba Face ID nhanh hơn 30% so với Face ID trên iPhone XS.
An toàn

Face ID sử dụng đèn chiếu hồng ngoại và máy chiếu chấm, mặc dù Apple khẳng định rằng đầu ra đủ thấp để không gây hại cho mắt và da và đáp ứng 'tiêu chuẩn an toàn quốc tế'. Tuy nhiên, họ không khuyến nghị cảm biến được sửa chữa bởi các bên thứ ba và có một tính năng sẵn có để hủy kích hoạt Face ID nếu các thành phần bị lỗi được tìm thấy.
Thiết bị hỗ trợ Face ID

| --- | --- |
 iPhone iPhone X  iPhone Xr  iPhone Xs  iPhone Xs Max  iPhone 11  iPhone 11 Pro  iPhone 11 Pro Max  iPhone 12 mini  iPhone 12  iPhone 12 Pro  iPhone 12 Pro Max  iPhone 13 mini  iPhone 13  iPhone 13 Pro  iPhone 13 Pro Max  iPhone 14  iPhone 14 Plus  iPhone 14 Pro  iPhone 14 Pro Max  iPhone 15  iPhone 15 Plus  iPhone 15 Pro  iPhone 15 Pro Max  :  iPad iPad Pro 12.9-inch (2018) (Thế hệ thứ 3)  iPad Pro 12.9-inch (2020) (Thế hệ thứ 4)  iPad Pro 12.9-inch (2021 với chip Apple M1) (Thế hệ thứ 5)  iPad Pro 12.9-inch (2022 với chip Apple M2) (Thế hệ thứ 6)  iPad Pro 11-inch (2018) (Thế hệ thứ 1)  iPad Pro 11-inch (2020) (Thế hệ thứ 2)  iPad Pro 11-inch (2021 với chip Apple M1) (Thế hệ thứ 3)  iPad Pro 11-inch (2022 với chip Apple M2) (Thế hệ thứ 4)  iPad Pro 11 inch (M4)  iPad Pro 13 inch (M4)  
Một nửa trong số 30.000 điểm được chiếu bởi iPhone (ở giữa trên cùng) khi sử dụng hệ thống Face ID/TrueDepth
Cranves-Sales

| --- | --- |
 Cranves-Sales

Vue aérienne de Cranves-Sales
Cranves-Sales

Hành chính
Quốc gia:  Pháp
Vùng: Auvergne-Rhône-Alpes
Tỉnh: Haute-Savoie
Quận: Saint-Julien-en-Genevois
Tổng: Annemasse-Nord
Xã (thị) trưởng: Bernard Boccard (2008–2014)
Thống kê
Độ cao: 439–1.440 m (1.440–4.724 ft)
Diện tích đất1: 1 km2 (0,39 dặm vuông Anh)
Nhân khẩu2: 4.400  (1999)
 - Mật độ: 4.400/km2 (11.000/sq mi)
INSEE/Mã bưu chính: 74094/ 74380
Website: http://www.cranves-sales.fr/
1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.
2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.
Cranves-Sales là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.
Cu cu bụi

| Cu cu bụi |
| --- | --- |

Tình trạng bảo tồn
 Ít quan tâm  (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Chordata
Lớp (class): Aves
Bộ (ordo): Cuculiformes
Họ (familia): Cuculidae
Chi (genus): Cacomantis
Loài (species): C. variolosus
Danh pháp hai phần
Cacomantis variolosus (Vigors & Horsfield, 1826) 
Cacomantis variolosus là một loài chim trong họ Cuculidae.
Chú thích

↑  BirdLife International (2012). “Cacomantis variolosus”. Sách Đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
↑  Clements, J. F.; Schulenberg, T. S.; Iliff, M. J.; Wood, C. L.; Roberson, D.; Sullivan, B.L. (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Cubilia smithi

| Cubilia smithi> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Cubilia
Loài (species): C. smithi
Danh pháp hai phần
Cubilia smithi Jordan, 1897 
Cubilia smithi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Tithonia calva

| Tithonia calva> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Asterales
Họ (familia): Asteraceae
Chi (genus): Tithonia
Loài (species): T. calva
Danh pháp hai phần
Tithonia calva Sch.Bip., 1856 
Tithonia calva là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Sch.Bip. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1856.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Tithonia calva”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Croton armstrongii

| Croton armstrongii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Croton
Loài (species): C. armstrongii
Danh pháp hai phần
Croton armstrongii S.Moore, 1920 
Croton armstrongii là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được S.Moore mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Croton armstrongii”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Hải quân Hoàng gia Campuchia

| Hải quân Hoàng gia Campuchia |
| --- | --- |

Quốc gia:  Vương quốc Campuchia
Phân loại: Hải quân
Bộ phận của: Quân đội Hoàng gia Campuchia
Bộ chỉ huy: Phnom Penh
Khẩu hiệu: Bảo vệ Vương quốc Campuchia
Lễ kỷ niệm: 9 tháng 11 năm 1953
Hải quân Hoàng gia Campuchia là một phần của Quân đội Hoàng gia Campuchia. Số nhân sự phục vụ trong hải quân là 2.800 người, bao gồm cả thủy quân lục chiến. Lực lượng này được chỉ huy và hoạt động dưới quyền của Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia. Tư lệnh Hải quân Campuchia là Đô đốc Tea Vinh.
Quân hàm

|  | Sĩ quan> Cấp Tướng | Sĩ quan> Cấp Tướng | Sĩ quan> Cấp Tướng | Sĩ quan> Cấp Tướng | Sĩ quan> Cấp Tướng | Sĩ quan> Cấp Tá | Sĩ quan> Cấp Tá | Sĩ quan> Cấp Tá | Sĩ quan> Cấp Úy | Sĩ quan> Cấp Úy | Sĩ quan> Cấp Úy | Sĩ quan> Cấp Úy |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Hải quân | Không có tương đương |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Cấp bậc | Thủy sư đô đốc | Đô đốc | Phó đô đốc | Đề đốc | Phó đề đốc | Đại tá | Trung tá | Thiếu tá | Đại úy | Trung úy | Thiếu úy | Chuẩn úy |
|  | Hạ sĩ quan | Hạ sĩ quan | Hạ sĩ quan | Hạ sĩ quan | Hạ sĩ quan | Hạ sĩ quan | Hạ sĩ quan | Binh sĩ | Binh sĩ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Hải quân: 
| Cấp bậc | Chuẩn úy | Thượng sĩ nhất | Thượng sĩ | Trung sĩ nhất | Trung sĩ | Hạ sĩ | Chuẩn sĩ | Binh nhất | Binh nhì |
Trang bị

Hái quân Campuchia sở hữu 15 tàu tuần tra và hai tàu tần tra tốc độ cao. Ngoài ra lực lượng này còn có 170 thuyền/xuồng sử dụng động cơ hoặc sức người.
Tổng tải trọng của hải quân nước này được tăng cường vào tháng 8 năm 2005 khi Trung Quốc chuyển giao 6 phương tiện tuần tra. Năm 2007 thêm 9 chiếc nữa được chuyển giao trị giá tổng cộng $60,000,000. Những phương tiện này được trao tặng cho Campuchia từ Trung Quốc nhằm giúp cho nước này chống lại nạn cướp biển, tội ác xuyên quốc gia, buôn lậu và bảo vệ các cơ sở dầu khí trong tương lai.
Năm 2007, Campuchia thông báo tăng cường sức mạnh hải quân nước này từ 1.000 lên 3.000 thủy thủ, ngoài ra còn gây dựng một lực lượng bao gồm 2.000 thủy quân lục chiến.
Các căn cứ

Các căn cứ của Hải quân Hoàng gia Campuchia:
Ream (biển)
Kompong Som (nội địa)
Phnom Penh (sông)
75 thành viên của Hải quân Hoàng gia Campuchia bao gồm cả các học viên bộ binh từ trường Đại học chiến tranh Hoàng gia Campuchia đang viếng thăm tàu đổ bộ tấn công USS Essex.
Croton aripoensis

| Croton aripoensis> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Croton
Loài (species): C. aripoensis
Danh pháp hai phần
Croton aripoensis Philcox, 1977 
Croton aripoensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Philcox mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Croton aripoensis”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Crotalaria vanderystii

| Crotalaria vanderystii> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
(không phân hạng): Rosids
Bộ (ordo): Fabales
Họ (familia): Fabaceae
Chi (genus): Crotalaria
Loài (species): C. vanderystii
Danh pháp hai phần
Crotalaria vanderystii R.Wilczek 
Crotalaria vanderystii là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được R.Wilczek miêu tả khoa học đầu tiên.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Crotalaria vanderystii”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Hương Hải

| Thiền sư Hương Hải |
| --- | --- |
Tôn giáo: Phật giáo
Chùa: Thiền Tĩnh Viện chùa Nguyệt Ðường
Pháp danh: Huyền Cơ Thiện Giác
Cá nhân
Sinh: 1628 làng Bình An Thượng, thuộc phủ Thăng Hoa (nay thuộc tỉnh Quảng Nam)
Mất: 1715
Sự nghiệp tôn giáo
Thầy: Viên Cảnh, Đại Thâm Viên Khoan
Hương Hải (1628 - 1715), tục gọi là Tổ Cầu, là một thiền sư Việt Nam ở thời Hậu Lê. Sư và thiền sư Chân Nguyên là hai người đi đầu trong công cuộc phục hưng phái thiền Trúc Lâm đã có từ thời Nhà Trần.
Thân thế

Tổ tiên thiền sư Hương Hải ở làng Áng Độ, huyện Chân Phúc (sau đổi là Nghi Lộc, nay thuộc tỉnh Nghệ An). Ông Tổ năm đời của sư làm quan Quản chu tượng coi thợ đóng thuyền cho triều đình. Ông có hai người con trai. Con cả (không rõ họ tên) trông coi Lãng Doanh, tước Hùng quận công, quản đốc ba trăm lính thợ. Con thứ (không rõ họ tên) làm chức Phó cai quan, tước Trung lộc hầu, là ông Tổ bốn đời của sư. Khoảng niên hiệu Chính trị (1558-1571) đời vua Lê Anh Tông, Trung lộc hầu theo Đoan Quốc công Nguyễn Hoàng vào trấn Quảng Nam. Ông được Nguyễn Hoàng tin dùng nên thăng chức Chánh cai, quản lãnh các lính thợ đóng thuyền. Sau, Nguyễn Hoàng lại dâng sớ về triều kể rõ công trạng, vua Lê phong cho ông hiệu Khởi Nghĩa Kiệt Tiết Công Thần, cấp cho ba mươi mẫu ruộng và con cháu được thế tập.
Hương Hải (không rõ họ tên thật), sinh năm Mậu Thìn (1628), sống ở làng Bình An Thượng, thuộc phủ Thăng Hoa (nay thuộc tỉnh Quảng Nam). Vốn thông minh, hiếu học ngay từ thuở nhỏ, nên năm 18 tuổi, ông thi đỗ Cử nhân), được bổ vào làm Văn chức trong phủ chúa Nguyễn Phúc Lan (ở ngôi: 1635-1648).
Năm 1652, ông được bổ làm Tri phủ Triệu Phong (nay thuộc tỉnh Quảng Trị). Khi ấy, vì hâm mộ Phật pháp, ông tìm đến học đạo với Viên Cảnh, là một thiền sư Trung Hoa đang hành đạo ở Quảng Trị .
Đạo nghiệp > Từ quan, xuất gia tu ở Đàng Trong

Năm 1655, Hương Hải xin từ quan, rồi xin xuất gia với thiền sư Viên Cảnh, được đặt pháp danh là Huyền Cơ Thiện Giác, pháp tự là Minh Châu Hương Hải . Sau đó, sư tìm đến thiền sư Đại Thâm Viên Khoan (cũng là một vị tăng Trung Hoa) để tham học. Rồi sư cùng với một số đồ đệ dong thuyền ra Biển Đông, lập am tu trên ngọn núi Tiêm Bút La (hay Tiêm Bút, tức cù lao Chàm; nay thuộc xã đảo Tân Hiệp, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam).
Sư ở đây được mấy tháng, thì gặp chướng ngại ở địa phương nên trở về quê cũ là làng Bình An Thượng, định cất am tu ở đây. Nhưng vì lời thỉnh cầu của dân chúng ở đảo Tiêm Bút La, nên sư và các đồ đệ lại trở ra đảo, và trụ trì ở đấy được 8 năm, đạo hạnh được nghe biết khắp nơi.
Theo một số tài liệu, thì trấn thủ dinh Quảng Nam khi ấy là Thuần quận công (không rõ họ tên) có vợ bị bệnh đã lâu. Nghe tiếng sư, Thuần quận công bèn sai người mời về để cầu an cho vợ, và để cho cả nhà được quy y với sư. Xong việc, sư lại trở ra đảo.
Năm 1665, Tổng thái giám Hoa Lễ hầu (không rõ họ tên) lại cho thuyền ra đảo thỉnh ông về làm đàn tràng sám hối, cầu cho hết bệnh lao mà ông mắc phải trong ba năm. Chúa Nguyễn Phúc Tần nghe tiếng sư liền cho người đi mời về phủ. Sau khi hỏi thăm và úy lạo, Chúa Nguyễn truyền lập Thiền Tĩnh Viện trên núi Quy Kính (còn có tên là núi Quy Sơn; nay thuộc xã Hoài Ân, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên-Huế) để sư ở tu. Quốc Thái phu nhân và ba công tử là Phúc Mỹ, Hiệp Ðức và Phúc Tộ đều đến quy y học đạo với ông. Các quan, quân lính và dân chúng các tỉnh cũng đến xin quy y có đến hơn ngàn người. Thiền Tĩnh Viện trở nên một trung tâm Phật giáo nổi tiếng ở Ðàng Trong.
Trong số những người đến quy y có Thị nội thái giám Gia quận công, là người làng Thụy Bái, thuộc huyện Gia Định (nay là Gia Bình), phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc. Trước đây, ông đầu quân Trịnh, rồi theo vào đánh Thuận Hóa bị quân của Chúa Nguyễn Phúc Tần bắt sống, nhưng được tha và cho vào dạy học trong phủ chúa. Nhân việc ông thường đến học Phật tại Thiền Tĩnh Viện, nên có người ganh ghét tâu với chúa rằng ông và thiền sư Hương Hải đang âm mưu trốn ra Bắc. Chúa Nguyễn Phúc Tần liền sai người bắt sư và Gia quận công đem tra khảo. Tuy không có bằng chứng gì để kết tội, nhưng vì nghi ngờ nên Chúa Nguyễn đưa sư vào Quảng Nam, cách xa Thuận Hóa. Vì sự đối đãi ấy, thiền sư Hương Hải mới quyết định ra bắc.
Đạo nghiệp > Bị nghi ngờ, trở ra tu ở Đàng Ngoài

Năm 1682, sư chuẩn bị một chiếc thuyền cùng khoảng 50 đệ tử vượt bể ra Đàng Ngoài. Đến trấn Nghệ An, sư vào trình diện với quan trấn thủ. Viên quan ấy liền báo về triều. Chúa Trịnh (có lẽ là Trịnh Căn mới lên thay Trịnh Tạc) bèn cho Ðường quận công (không rõ họ tên) mang thuyền vào đón hết thầy trò về Thăng Long, tạm ngụ ở công quán. Ðiều tra lý lịch của thiền sư Hương Hải xong, Chúa Trịnh cho vời sư vào triều thăm hỏi và phong cho chức Vụ sứ, đồng thời ban cho 300 quan tiền. Ngoài ra, mỗi năm triều đình còn cấp cho sư: 24 bồ thóc, 36 quan tiền, 1 tấm vải trắng. Các đồ đệ cũng được cấp phát. Sau đó, Chúa Trịnh bảo sư vẽ bản đồ hai xứ Thuận Hóa và Quảng Nam. Sư vẽ rất rõ ràng, lại được chúa thưởng tiền.
Tháng 8 năm ấy (1682), Chúa Trịnh sai người đưa thầy trò sư về ở công quán trấn Sơn Tây. Ở đó được 8 tháng, sang năm 1686, chúa Trịnh Căn đưa thầy trò sư về ngụ ở trấn Sơn Nam. Đến năm 1683, Chúa Trịnh ra lệnh cho trấn thủ trấn ấy là Lê Đình Kiên cất am tu và cấp ba mẫu đất công cho thầy trò sư. Lúc ấy, thiền sư Hương Hải đã được 56 tuổi. Đã có chỗ yên thân, nên suốt 17 năm sau đó, sư chuyên tu và sáng tác.
Năm 1700, sư rời trấn Sơn Nam về mở đạo tràng ở chùa Nguyệt Ðường (thuộc tổng An Tảo, huyện Kim Ðộng, phủ Khoái Châu; nay thuộc tỉnh Hưng Yên), cốt để phục hưng phái thiền Trúc Lâm đã có từ thời Nhà Trần. Ðệ tử xuất gia đắc pháp với sư rất nhiều, và người ở các nơi đến cầu đạo cũng rất đông. Vua Lê Dụ Tông có lần đón sư về kinh, vời vào nội điện để lập đàn cầu tự và thuyết pháp. Vua rất tôn kính sư, thường hỏi sư về phương pháp tu. Năm Giáp Ngọ (1714), chúa Trịnh Cương nhân đi kinh lý có ghé thăm chùa Nguyệt Ðường, cúng dường tiền và đề thơ ở chùa.
Đạo nghiệp > Viên tịch

Năm Ất Mùi (1715) đời vua Lê Dụ Tông, sáng ngày 13 tháng 5, sau khi tắm rửa, thiền sư Hương Hải khoác y, đội mũ, đeo tràng hạt, ngồi kiết già mà tịch, thọ 88 tuổi. Trước khi mất, sư đã phó chúc lại bài kệ:
| --- | --- |
 Phiên âm Hán-Việt: Thời đương bát thập bát Hốt nhiên đăng tọa thoát Hữu lai diệc hữu khứ Vô tử diệc vô hoạt Pháp tính đẳng hư không Sắc thân như bào mạt Đông độ ly ta bà Tây phương liên ngạc pháp.:  Dịch: Tuổi đương tám mươi tám Tọa thoát tự nhiên bỗng Có đến cũng có đi Không chết cũng không sống Pháp tính giống hư không Sắc thân như bọt mọn Đông độ rời ta bà Tây phương đài sen đón .
Tác phẩm

Theo Kiến văn tiểu lục của Lê Quý Đôn, thì thiền sư Hương Hải đã chú giải các kinh, dịch và sáng tác bằng chữ Nôm hơn ba mươi tác phẩm truyền lại cho đời. Nhiều tác phẩm của sư chưa tìm lại được. Trong số những tác phẩm của sư, có những đề mục sau đây:
Giải Pháp Hoa kinh
Giải Kim Cương kinh lý nghĩa
Giải Sa di giới luật
Giải Phật Tổ tam kinh
Giải A Di Ðà kinh
Giải Vô Lượng Thọ kinh
Giải Ðịa Tạng kinh
Giải Tâm kinh Ðại Ðiên
Giải Tâm kinh ngũ chỉ
Giải Chân tâm trực thuyết
Giải Pháp bảo đàn kinh
Quán Vô Lượng Thọ kinh quốc ngữ
Phổ Khuyến tu hành
Bảng điều nhất thiên
Cơ duyên vấn đáp tịnh giải
Sự lý dung thông, thơ, v.v...
Nhìn chung tư tưởng thiền của thiền sư Hương Hải chủ yếu chịu ảnh hưởng tư tưởng thiền của Lục tổ Huệ Năng, tức tư tưởng của kinh Kim Cang Bát Nhã và kinh Pháp Bảo Đàn. Bên cạnh đó, sư còn chịu ảnh hưởng "tịnh" và "mật" của thiền Trúc Lâm. Và cũng vì trong sư vẫn tồn tại một nhà nho, nên sư còn mang tư tưởng "Phật và Nho vốn cùng một gốc"....
Sách tham khảo

Nguyễn Lang (tức thiền sư Thích Nhất Hạnh), Việt Nam Phật giáo sử luận (tập 2). Nhà xuất bản Văn Học, 1992.
Thích Thanh Từ, thiền sư Việt Nam, Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh xuất bản, 1992.
Lê Mạnh Thát, Toàn tập Minh Châu Hương Hải, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam ấn hành 2000. Bản điện tử:  Lưu trữ 2013-01-26 tại Wayback Machine
Thích Tâm Tuệ, Lược sử Phật giáo Việt Nam. Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh xuất bản, 1993.
Nhiều người soạn (Nguyễn Tài Thư làm chủ biên), Lịch sử Phật giáo Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1991.
Nguyễn Hiền Đức, Lịch sử Phật giáo Đàng Trong (trọn bộ 2 tập), Nhà xuất bản. Thành phố Hồ Chí Minh, 1995.
Chú thích

↑  Theo Lịch sử Phật giáo Đàng Trong (tập 1, tr.50) và Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 327). Các sách ở mục tham khảo đều không cho biết cha mẹ của Thiền sư Hương Hải là ai.
↑  Theo Lịch sử Phật giáo Việt Nam, tr. 327.
↑  Theo Việt Nam Phật giáo sử luận (tập 2), tr. 156.
↑  Sách Lịch sử Phật giáo Đàng Trong (tập 1) viết có dấu nối ở giữa: Huyền Cơ -Thiện Giác và Minh Châu-Hương Hải.
↑  Nguồn:  Lưu trữ 2012-11-15 tại Wayback Machine.
↑  Chép theo Việt Nam Phật giáo sử luận (tập 2, tr. 156-157). Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 328) và Thiền sư Việt Nam (tr. 342) đều ghi rằng: "Sư lập đàn tụng kinh suốt 7 ngày đêm, thì chữa được bệnh của bà. Kính phục, cả nhà Thuần quận công đều xin quy y với Sư".
↑  Chép theo Việt Nam Phật giáo sử luận (tập 2, tr. 157). Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 328) và Thiền sư Việt Nam (tr. 342) đều ghi rằng: "Sư lập đàn tụng kinh sám hối trong vòng 10 ngày đêm thì Hoa Lễ hầu khỏi bệnh. Cảm phục, viên quan này đem việc thuật lại cho Chúa Nguyễn Phúc Tần".
↑  Nguồn: Việt Nam Phật giáo sử luận (tập 2, tr. 157), Lịch sử Phật giáo Đàng Trong (tập 1, tr.53) và Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 328).
↑  Theo Thiền sư Việt Nam, tr.342.
↑  Nguồn: Việt Nam Phật giáo sử luận (tập 2, tr. 156), Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 329), Thiền sư Việt Nam (tr. 342).
↑  Theo Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 329), thì quan Trấn thủ khi ấy là Trịnh Na (trong Kiến văn tiểu lục của Lê Quý Đôn cũng ghi như vậy). Tuy nhiên, theo Hương Hải thiền sư ngữ lục và Đại Việt sử ký tục biên, thì viên quan ấy là Trịnh Liễu; còn Khâm định Việt sử Thông giám cương mục thì ghi là Trịnh Điềm (TS. Lê Mạnh Thát cũng ghi là Trịnh Điềm).
↑  Chép theo Việt Nam Phật giáo sử luận (tập 2, tr. 158). Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 329) và Thiền sư Việt Nam (tr.343) đều ghi là chúa Trịnh Tạc.
↑  Theo Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 329), thì người điều tra Sư là Nội giám Nhương quận công (không rõ họ tên) và bồi tụng Lê Hi. Trong quá trình điều tra, họ cũng cho mời người làng Áng Đô để dò hỏi.
↑  Nguồn: Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 329), Thiền sư Việt Nam (tr. 342).
↑  Theo đây , thì chùa Nguyệt Đường có tên chữ là Tứ Nguyệt Đường Tự. Rất tiếc là ngôi cổ tự này bây giờ không còn nữa. Nền chùa ngày nay là Văn miếu Xích Đằng, còn ngôi cổ tháp của Thiền sư Hương Hải thì nằm trong khuôn viên của nhà dân.
↑  Nguồn: Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 330) và Thiền sư Việt Nam (tr. 343).
↑  Phần nhiều các sách đều ghi Sư mất vào ngày 13. Riêng Kiến văn tiểu lục (và GS. Lê Mạnh Thát) ghi Sư mất ngày 12, tức trước một ngày.
↑  Chép theo TS. Lê Mạnh Thát, phần "Niên đại và con người" trong Toàn tập Minh Châu Hương Hải.
↑  Theo TS. Lê Mạnh Thát, thì Thiền sư Hương Hải đã diễn dịch ra tiếng Nôm 20 bộ kinh luận cùng sáng tác một số thơ văn khoảng 5 bài. Xem:  Lưu trữ 2012-11-15 tại Wayback Machine.
↑  Tóm tắt theo Lịch sử Phật giáo Việt Nam (tr. 332-333), Lược sử Phật giáo Việt Nam (tr.417). Cần hiểu cặn kẽ, có thể đọc thêm Toàn tập Minh Châu Hương Hải của Tiến sĩ Lê Mạnh Thát  Lưu trữ 2013-01-26 tại Wayback Machine, ở mục "Tư tưởng thiền của Hương Hải" trong Việt Nam Phật giáo sử luận (tập 2)  Lưu trữ 2016-03-04 tại Wayback Machine, hoặc ở trong các sách khác.
Croton pungens

| Croton pungens> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Croton
Loài (species): C. pungens
Danh pháp hai phần
Croton pungens Jacq., 1793 
Croton pungens là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được Jacq. mô tả khoa học đầu tiên năm 1793.
Chú thích

↑  The Plant List (2010). “Croton pungens”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Croton arlineae

| Croton arlineae> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Plantae
(không phân hạng): Angiospermae
(không phân hạng): Eudicots
Bộ (ordo): Malpighiales
Họ (familia): Euphorbiaceae
Chi (genus): Croton
Loài (species): C. arlineae
Danh pháp hai phần
Croton arlineae D.Medeiros, L.Senna & R.J.V.Alves 
Croton arlineae là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được D.Medeiros, L.Senna & R.J.V.Alves mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.