stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Tống Lý Tông
Làm hoàng đế > Đoan Bình nhập Lạc

Triệu Phạm, Triệu Quỳ nhân lấy được Thái châu, có ý tiến lên khôi phục tam kinh, giành lại Trung Nguyên. Khâu Nhạc can là không nên, Triệu Phạm không nghe. Tham chính Kiều Hành Giản, Hoài Tây tổng lĩnh Ngô Tiềm và nhiều người khác cũng can ngăn nhưng Trịnh Thanh Chi lại tán thành. Tháng 6, Có chiếu lệnh anh em họ Phạm đến Hoàng châu triệp tập binh mã; tri Lư châu Toàn Tử Tài đem vạn quân từ Hoài Tây đến Biện Kinh. Ở Biện, bọn Lý Bá Uyên, Lý Kì Tố xin hàng và cùng nhau giết tướng giữ thành Thôi Lập, đem thủ cấp đến Thừa Thiên Môn cúng tế Kim Ai Tông.
Toàn Tử Tài được bọn Bá Uyên đón vào Biện. Mười hôm sau, Triệu Quỳ đem quân từ Hoài Tây đến, bảo Tử Tài đánh lấy Lạc Dương và Đồng Quan, Tử Tài thoái thác là lượng thảo chưa đến. Triệu Quỳ phản bác bảo nếu đợi lương thảo tới thì quân bắc cũng đã tới làm sao chống. Tử Tài phải sai bọn Từ Mẫn Tử và Phạm Dụng Cát... cùng 13000 quân đánh lấy Lạc Dương. Lúc này lương thảo của quân Tống đã hết, Lý Tông còn sai Chu Dương Tổ đến Lạc yết kiến lăng tiên đế. Lúc này thì quân Mông đã vượt sông Hoàng Hà chuẩn bị nghênh chiến. Tháng 8 ÂL, quân Mông đã tới Lạc Dương lập trại. Hai bên đánh nhau có thắng có thua, nhưng lương thực của quân Tống thì đã gần cạn. Chu Dương Tổ sau chạy về nam. Dương Nghị làm hậu ứng cho Từ Mẫn Tử, khi quân còn cách Lạc 30 dặm thì gặp Mông và bị diệt sạch. Triệu Quỳ và Toàn Tử Tài ở Biện, quân Mông Cổ cho tháo nước sông Hoàng Hà dẫn vào Biện Kinh, quân Tống chết không biết bao nhiêu mà kể. Từ Mẫn Tử vì lương hết phải rút quân về nam. Quân Mông Cổ tiến vào Lạc Dương rồi đánh sang Biện Kinh, quân Tống bỏ thành mà chạy. Bắc phạt thất bại nặng nề. Triệu Phạm dâng biểu hặc tội Toàn Tử Tài và Triệu Quỳ bỏ đất mất quân khiến họ bị giáng quan. Bãi chức của Sử Tung Chi, cho Triệu Phạm lên thay. Trịnh Thanh Chi dâng sớ hặc tội, Lý Tông vỗ về và lưu lại.
Danh sách Tể tướng thời Lý Tông:

Sử Di Viễn, Trịnh Thanh Chi: 1224 - 1232
Trịnh Thanh Chi: 1232 - 1236
Thôi Dữ Chi: 1236 - 1237
Kiều Hành Giản: 1237 - 1239
Lý Tông Miễn, Sử Tung Chi: 1239 - 1247
Trịnh Thanh Chi: 1247 - 1251
Tạ Phương Thúc: 1251 - 1255
Đổng Hòe: 1255 - 1256
Trình Nguyên Phượng: 1256 - 1257
Đinh Đại Toàn: 1257 - 1259
Ngô Tiềm, Giả Tự Đạo: 1259 - 1262
Giả Tự Đạo: 1262 - 1264
Niên hiệu

Tống Lý Tông sử dụng tám niên hiệu như sau:
Bảo Khánh (宝庆, 1225 - 1227)
Thiệu Định (绍定, 1228 - 1233)
Đoan Bình (端平, 1234 - 1236)
Gia Hy (嘉熙, 1237 - 1240)
Thuần Hữu (淳祐, 1241 - 1252)
Bảo Hữu (宝祐, 1253 - 1258)
Khai Khánh (开庆, 1259)
Cảnh Định (景定, 1260 - 1264)
Gia đình > Hậu phi

Thọ Hoà Hoàng Hậu Tạ Đạo Thanh(謝道清; 1210 - 1283), thời Tống Độ Tông tấn tôn là Thọ Hòa Thánh Phúc (寿和圣福)
Giả Quý phi (賈貴妃; 1213 - 1246), con gái Giả Thiệp (贾涉), mẹ là Hồ thị (胡氏), chị của Giả Tự Đạo, dung nhan mỹ miều, rất được sủng ái, sơ phong Văn Yên Quận phu nhân (文安郡夫人). Lý Tông có ý lập làm Hậu nhưng bị Dương Thái hậu ngăn cản nên ông phải cho Tạ thị làm hậu. Năm 1231, thăng Tài nhân, 7 năm sau tấn phong lên Quý phi. Thụy là Huệ Thuận (時就)
Diễm Quý phi (閻貴妃; ? - 1260), tư sắc diễm lệ, sơ phong Nghi Xuân Quận phu nhân (宜春郡夫人), sau phong Mỹ nhân rồi Uyển dung (婉容). Năm 1249, tấn thăng Quý phi. Giả Quý phi qua đời khi Chu Hán Quốc Công chúa mới lên 5, vì không có con cái nên bà nhận nuôi công chúa. Thụy là Huệ Chiêu (惠昭)
Gia đình > Hậu duệ

Triệu Tập (赵缉), chết yểu, truy phong Vinh vương (永王), thuỵ là Xung An (冲安), không rõ mẹ
Triệu Dịch (赵绎), chết yểu, truy phong Chiêu vương (昭王), thuỵ là Xung Thuần (冲纯), không rõ mẹ
Triệu Duy (赵维; 1238), chết yểu, truy phong Kỳ vương (祁王), thuỵ là Xung Chiêu (冲昭), mẹ là Tạ Hoàng hậu
Chu Hán Quốc Công chúa (瑞国公主; 1241-1262), mẹ là Giả Quý phi, được Diễm Quý phi nuôi dưỡng, được Lý Tông hết sức yêu quý, ban đầu phong Thụy Quốc Công chúa (瑞国公主), sau cải thành Thăng Quốc Công chúa (升国公主). Lấy Dương Trấn - chất tôn của Ninh Tông Cung Thánh hoàng hậu, được cải hiệu thành Châu Quốc Công chúa (周国公主), được ban cho cung điện gần với vua cha Lý Tông. Trước khi mất vài tháng được tặng thêm phong hiệu Chu Quốc Hán Quốc Công chúa (周国汉国公主). Không lâu sau, công chúa đổ bệnh nặng mà mất khi còn khá trẻ, không con cái. Lý Tông đau buồn thương xót khôn nguôi, ban thụy là Đoan Hiếu (端孝)
Triệu Trân Châu Công chúa (趙珍珠公主), lấy Tạ Bích (謝壁), không rõ mẹ
Triệu thị Công chúa, không rõ phong hiệu, lấy Chu Tuấn (朱浚), không rõ mẹ
Gia đình > Hậu duệ > Con nuôi

Triệu Mạnh Khải (趙孟启), con của Phúc vương Triệu Dữ Nhuế (福王赵与芮) và Tề Quốc phu nhân Hoàng Định Hỉ (齊國夫人黄定喜), sau khi lên tức Tống Độ Tông.
Đánh giá

Tống Lý Tông là một vị vua háo sắc, hoang dâm giống Tống Nhân Tông trước đây. Nhưng không giống Nhân Tông, những năm cuối đời ông bỏ bê việc triều chính. Ngoài ra, trong các lĩnh vực, ông đều phạm nhiều sai lầm như liên Mông diệt Kim, Đoan Bình nhập Lạc, để Triệu Mạnh Khải làm con nuôi và để Giả Bình Chương khống chế triều chính. Triệu Mạnh Khải sau khi lên ngôi cũng giống bác mình, ham mê nữ sắc, xa xỉ lãng phí và không để ý tới triều chính. Chính Tống Lý Tông là người đã đẩy Nam Tống vào con đường diệt vong 15 năm sau đó. (15 năm sau khi ông mất)
Chú thích

1 2 3 4 5 6  Tống sử, quyển 41
↑  Tục tư trị thông giám, quyển 161
↑  Tống sử, quyển 246
1 2 3 4 5  Tục tư trị thông giám, quyển 162
↑  Tống sử, quyển 243
↑  Cha của Sử Di Viễn là Sử Hạo, từng giữ chức Thừa tướng nhà Nam Tống
↑  Ý nói mẹ ruột vẫn còn sống, không dám tự quyết định
1 2 3 4 5  Tục tư trị thông giám, quyển 163
↑  Tống sử, quyển 471
1 2 3 4 5 6 7 8  Tục tư trị thông giám, quyển 167
↑  Gồm Tiết Cấp. Hồ Cừ, Nhiếp Tử Thuật, Triệu Như Thuật là gian thần được Sử Di Viễn tín nhiệm
↑  Tống sử, quyển 476
↑  Triệu Phạm và Triệu Quỳ là hai con của danh tướng kháng Kim Triệu Phương
↑  Tục tư trị thông giám, quyển 165
↑  Kinh đô cũ của Bắc Tống, nay thuộc Khai Phong, Hà Nam, Trung Quốc
↑  Kim sử, quyển 134
↑  Tống sử, quyển 486
↑  Tục tư trị thông giám, quyển 166
↑  Tảo Dương, Hồ Bắc, Trung Quốc hiện nay
↑  Đường Hà, Hà Nam, Trung Quốc của ngày hôm nay
↑  Kim sử, quyển 18
↑  Hồ Bắc, Trung Quốc hiện nay
↑  Tục tư trị thông giám, quyển 168
1 2  Tục tư trị thông giám, quyển 169
↑  Đông bắc Kinh Môn, Hồ Bắc, Trung Quốc hiện nay
↑  Phụng Tiết, Trùng Khánh, Trung Quốc hiện nay
↑  Tống sử, quyển 442
1 2  Tục tư trị thông giám, quyển 170
↑  Tục tư trị thông giám, quyển 172
↑  Tống sử, quyển 417
1 2 3 4  Tục tư trị thông giám, quyển 174
↑  Tống sử, quyển 319, liệt truyện 173
1 2  Tục tư trị thông giám, quyển 171
1 2 3  Tục tư trị thông giám, quyển 173
↑  Tuy nhiên mấy hôm sau thì Ngô Uyên qua đời
1 2 3 4 5  Tục tư trị thông giám, quyển 175
↑  Tống sử, quyển 488
↑  Hợp Xuyên, Trùng Khánh, Trung Quốc hiện nay
↑  Nguyên sử, quyển 3
↑  Tống sử, quyển 46
1 2 3 4  Tục tư trị thông giám, quyển 176
↑  Tống sử, quyển 45
| x t sHoàng đế nhà Tống |
| --- | --- |
Bắc Tống: Thái Tổ → Thái Tông → Chân Tông → Nhân Tông → Anh Tông → Thần Tông → Triết Tông → Huy Tông → Khâm Tông →
Nam Tống: → Cao Tông → Minh Thụ → Cao Tông → Hiếu Tông → Quang Tông → Ninh Tông → Lý Tông → Độ Tông → Cung Đế → Đoan Tông → Đế Bính
  Vua Trung Quốc  Tam Hoàng Ngũ Đế  Hạ  Thương  Chu  Tần  Hán  Tam Quốc  Tấn  Ngũ Hồ loạn Hoa  Nam Bắc triều  Tùy  Đường  Ngũ đại Thập quốc  Tống  Liêu  Tây Hạ  Kim  Nguyên  Minh  Thanh
St. Clair, Minnesota

| St>  Clair, Minnesota |
| --- | --- |
—  Thành phố  —
 
 
 Vị trí trong Quận Blue Earth, Minnesota
 Vị trí bang Minnesota ở Hoa Kỳ
St. Clair, Minnesota
Quốc gia: Hoa Kỳ
Tiểu bang: Minnesota
Quận: Quận Blue Earth
Dân số (2010)
 • Tổng cộng: 868
 • Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)
Mã bưu chính: 56080
Mã điện thoại: 507
St. Clair là một thành phố thuộc quận Blue Earth, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 868 người.
Dân số

Dân số năm 2000: 827 người.
Dân số năm 2010: 868 người.
Chú thích

↑  “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2012.
Lưu Dung

| Lưu Dung |
| --- | --- |
Tranh vẽ Lưu Dung
Chức vụ
Công bộ Thượng thư
Nhiệm kỳ: 8 tháng 6, 1782 – 23 tháng 8, 1783
Tiền nhiệm: La Nguyên Hán
Kế nhiệm: Kim Giản
 
Lại bộ Thượng thư
Nhiệm kỳ: 23 tháng 8, 1783 – 3 tháng 4, 1789
Tiền nhiệm: Thái Tân
Kế nhiệm: Bành Nguyên Thụy
 
Lễ bộ Thượng thư
Nhiệm kỳ: 3 tháng 3, 1791 – 22 tháng 9, 1792
Tiền nhiệm: Kỉ Quân
Kế nhiệm: Kỉ Quân
 
Lại bộ Thượng thư
Nhiệm kỳ: 22 tháng 9, 1792 – 19 tháng 4, 1797
Tiền nhiệm: Tôn Sĩ Nghị
Kế nhiệm: Thẩm Sơ
 
Thông tin cá nhân
Sinh: 1719 Bàng Qua Trang, Chú Câu, Như Thành, Sơn Đông,  Đại Thanh
Mất: 1805 Bắc Kinh,  Đại Thanh
Cha: Lưu Thống Huân
Bốn chữ Hồng ẩm sơn phòng do Lưu Dung viết theo lối thư pháp
Bốn chữ Trình tử tứ châm do Lưu Dung viết treo tại một hành cung của Càn Long
Lưu Dung (phồn thể: 劉墉, giản thể: 刘墉, bính âm: Liú Yōng, 1719 - 1805), tự là Sùng Như (崇如), hiệu là Thạch Am (石庵), là một vị quan đại thần thời nhà Thanh, trong lịch sử Trung Quốc. Ông còn được dân gian ca tụng là Tể tướng Lưu gù hay Lưu gù, dù nhà Thanh không có chức quan Tể tướng. Ông nổi tiếng là vị quan chính trực, liêm khiết, yêu nước thương dân, được trọng dụng tới chức quân cơ đại thần dưới thời Càn Long, đối nghịch hẳn với Hoà Thân, một đại tham quan sống cùng thời với ông.
Ông sinh vào năm Khang Hi thứ 58 (1719), mất năm Gia Khánh thứ 10 (1805), sống qua 4 đời Hoàng đế nhà Thanh, gồm Khang Hi, Ung Chính, Càn Long và Gia Khánh.
Chân dung vẽ Lưu Dung
Thân thế > Tiểu sử

Lưu Dung sinh năm 1719, quê ở thôn Bàng Qua Trang, trấn Chú Câu, nay là thành phố cấp huyện Cao Mật, Sơn Đông, Trung Quốc. Ông là con trai của Quân cơ đại thần Lưu Thống Huân, chức vụ tương đương với Tể tướng thời xưa. Tương truyền, ông có một cái bướu ở lưng. Vì thế, dân gian gọi ông Lưu La Oa.
Không chỉ là một nhà chính trị, ông còn là một nhà thư pháp nổi tiếng. Vì thế mà Càn Long bấy giờ yêu mến, trọng dụng và thường hay bỏ qua nhiều lỗi lầm của ông. Khi Lưu Dung làm thông phán tại Ký Ninh, một thuộc hạ của ông đã sử dụng quốc khố làm việc tư. Tên thuộc hạ cấp dưới đó phạm tội chết, theo luật pháp thời đó thì Lưu Dung là cấp trên cũng phải bị liên lụy. Lưu Dung có thể sẽ bị cách chức và bị tra tấn bằng cực hình. Thế nhưng Càn Long vì mến mộ tài năng ông nên đã hạ chiếu khai ân, chỉ đày Lưu Dung ra biên cương để chuộc tội. Tới năm thứ hai thì ông được miễn tội, phục chức. Trong thời gian đảm nhận công việc ở Quốc Tử giám, viên quan dưới quyền ông bị kiện vì tội nhận hối lộ của thí sinh. Nhưng lại một lần nữa, cái lọng của Hoàng đế đã giúp ông thoát chết, chỉ bị giáng chức, không truy cứu thêm. Nhiều lần, Hòa Thân làm khó Lưu Dung nhưng vua Càn Long luôn dang tay che chở ông được bình an vô sự. Hòa Thân vì chuyện này mà rất ấm ức nhưng cũng không thể làm gì được ông.
Lưu Dung là người rất có danh vọng trong lòng dân chúng thời đó, được mọi người kiêng nể. Vua Càn Long, vì sự yên ổn của Đại Thanh, cũng không thể dễ dàng chém đầu một viên quan được hết lời ca tụng là thanh liêm, mẫu mực như vậy. Ông lại còn miễn tội, giảm án cho Lưu Dung cũng là cách để gây dựng tiếng tăm, củng cố quyền lực của Hoàng đế.
Những năm cuối đời, ông được nhận được sự tín nhiệm rất lớn  của Thái tử Vĩnh Diễm. Ông được tấn phong làm Thái tử thái bảo, tức thầy của Thái tử. Khi Vĩnh Diễm lên ngôi, tức Gia Khánh Đế, Lưu Dung nghiễm nhiên trở thành sủng thần số một trong triều. Đối lập với ông, Hòa Thân từng là sủng thần trong triều thời Càn Long, nay bị Gia Khánh ban chết.
Lưu Dung mất năm 1805, thọ 86 tuổi. Như vậy, ông đã có hơn 50 năm làm quan trong cả hai thời Càn Long và Gia Khánh.
Thân thế > Lưu truyền dân gian

Việc Lưu Dung bị gù, không phải là bị tật bẩm sinh mà đến năm 40 tuổi ông mới bị gù. Và chính Kỷ Hiểu Lam đã đặt cho ông biệt hiệu là Lưu La Oa Tử, nghĩa Ông Lưu lưng gù.
Mặc dù được dân gian gọi là Tể tướng Lưu gù, nhưng thực ra đây chỉ là cách gọi mang hàm ý ca ngợi tài đức của ông, còn thực tế thì nhà Thanh không đặt ra chức Tể tướng nên hiển nhiên Lưu Dung không có chức vị như vậy. Chức Tể tướng ở các tiền triều Trung Quốc có phần nào đó tương đương với chức Quân cơ đại thần ở nhà Thanh.
Làm quan > Càn Long

Năm Càn Long thứ 16 (1751), ông đỗ Nhị giáp đệ nhị danh Tiến sĩ, làm Thứ cát sĩ Hàn lâm viện, bổ nhiệm Biên tu Tản quán, sau đó làm Thị giảng.
Năm Càn Long thứ 20 (1755), Lưu Thống Huân bị hoạch tội, Lưu Dung bị bãi quan bắt giam. Ngay sau đó, vụ án được giải quyết, ông lại làm Biên tu, sau đó làm Học chính An Huy. Trong thời gian này ông quản lý cống sinh, giám sinh tuyển chọn người tài tại địa phương.
Năm Càn Long thứ 24 (1759), ông làm Học chính Giang Tô, trong thời gian này ông dâng sớ xin bắt các huyện lại các phủ huyện, lười nhác dong chơi phải sát hạch vào qui củ.
Năm Càn Long thứ 27 (1762), ông được bổ nhiệm làm Tri phủ Thái Nguyên tỉnh Sơn Tây. Sau đó vì để liêu thuộc ở phủ làm bậy, ông bị bắt sung quân làm lính canh quân đài. Sau một năm lệnh giáng chức được thu hồi, ông được bổ nhiệm vào Tu thư xử. Không lâu sau đó, nhờ ân trạch của cha ông được bổ nhiệm làm Tri phủ Giang Ninh tỉnh Giang Tô.
Năm Càn Long thứ 37 (1772), ông được bổ nhiệm làm Án sát sứ Thiểm Tây. Năm sau, cha ông qua đời, ông xin từ quan về quê chịu tang.
Năm Càn Long thứ 41 (1776), sau thời gian chịu tang kết thúc, ông được bổ nhiệm làm Nội các Học sĩ tại Nam Thư phòng. Sau đó làm Học chính Giang Tô.
Năm Càn Long thứ 43 (1778), ông được bổ nhiệm về Giang Tô với nhiệm vụ chính dạy học trong huyện Đông Đài, Như Cao. Năm Càn Long thứ 45 (1780), ông được bổ nhiệm làm Tuần phủ Hồ Nam. Trong thời gian ông đảm nhiệm, ông đã xử lý nhiều vụ án sau đó được làm Tả đô Ngự sử tại Nam Thư phòng đồng thời kiêm Quản lý Quốc Tử giám.
Năm Càn Long thứ 47 (1782), vâng mệnh Hoàng đế Càn Long, ông và Hòa Thân cùng Tiền Phong thanh tra Tuần phủ Sơn Đông là Quốc Thái tham ô. Quốc Thái hối lộ ông và Tiền Phong nhiều lần nhưng đều bị khước từ. Phát hiện nhiều sai phạm tham ô, Quốc Thái bị xử tử. Sau vụ án, Càn Long bổ nhiệm ông làm Thượng thư Bộ Công, trực tại Thượng Thư phòng.
Năm Càn Long thứ 48 (1783), ông được bổ nhiệm làm Trực Lệ Tổng đốc, sau đó phong làm Hiệp biện Đại học sĩ. Năm Càn Long 54 (1789), do các thầy dạy Hoàng tử xao nhãng chức trách, ông là người cai quản chung, ông bị giáng làm Thị lang. Một thời gian sau ông được phong làm Nội các Học sĩ, sau đó là Học chính Thuận thiên, Tả Thị lang Bộ Lễ, Tả đô Ngự sử Đô Sát viện.
Năm Càn Long thứ 56 (1791), ông được bổ nhiệm làm Thượng thư Bộ Lễ, sau đó là Thượng thư Bộ Lại.
Làm quan > Thời Gia Khánh

Năm Gia Khánh thứ 2 (1797), ông được phong làm Thể Nhân các Đại học sĩ.
Năm Gia Khánh thứ 4 (1799), ông được phong Thái tử Thiếu bảo, ông được Gia Khánh Đế chỉ định xử lý vụ án của Văn Hoa điện Đại học sĩ Hòa Thân. Sau khi kiểm tra phát hiện Hòa Thân tham ô 20 tội, xử chém đầu Hoà Thân.
Năm Gia Khánh thứ 6 (1801), ông được bổ nhiệm làm Chính Tổng tài Hội Điển quán.
Năm Gia Khánh thứ 7 (1802), Gia Khánh Đế yêu cầu ông ở lại Bắc Kinh để chủ trì chính sự. Khi đó ông đã hơn 80 tuổi.
Trong nghệ thuật

Kinh kịch có vở Tể tướng Lưu La Oa. Điện ảnh có bộ phim Tể tướng Lưu gù, Lưu La Oa xử án truyền kỳ, Tiểu tử Lưu gù, v.v...
Mộ phần

Năm 1958, lăng mộ của Lưu Dung được phát hiện tại thành phố Cao Mật, khi khai quật lên, người ta thấy hài cốt của ông vẫn còn nguyên vẹn sau hơn trăm năm nằm dưới lòng đất. Hộp sọ của ông khá lớn, và bắp chân dài khoảng 75cm, ước tính chiều cao của ông là 1,9 mét, một chiều cao đáng kinh ngạc cho thời đại của mình. Phát hiện này khiến các nhà sử học phải kinh ngạc, họ suy luận rằng cái tên "Lưu Gù" có thể bắt nguồn từ việc ông phải cúi người thấp để tỏ lòng kính trọng khi gặp vua Càn Long và Gia Khánh, hai vị vua có chiều cao khoảng 1,7 mét. Tuy nhiên, cũng có khả năng ông bị gù lưng khi về già do thói quen thường xuyên cúi người.
Thác Dray Kpơr

Thác Dray Kpơr
Thác Dray Kpơr  là một dòng thác đẹp ở Tây Nguyên. Ngày 15 tháng 2 năm 2004, Thác Dray Kpơr trở thành di tích danh thắng thứ 11 của tỉnh Đắk Lắk được công nhận là di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia theo quyết định số 105/2004 QĐ-BVHTT của Bộ VHTT
Tên gọi

Theo tiếng của người dân tộc Ê Đê, Dray có nghĩa là thác, Kpơr là linh hồn. Thác Dray Kpơr được hiểu là "hồn thiêng". Vì thế từ lâu Drai Kpơr đã gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người Ê Đê Drao vùng Cư Yang trong sự tôn kính đặc biệt. Theo tín ngưỡng thì đó chính là nơi Yàng (Thần) ngự để ban phát, che chở cuộc sống ấm no.
Vị trí địa lý

Cách trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột khoảng 100 km về hướng Đông và cách trung tâm huyện lỵ Ea Kar khoảng 33 km, về hướng Tây xuôi theo đường quốc lộ 26 về phía các tỉnh duyên hải miền Trung. Dray Kpơr thuộc địa bàn buôn Trưng (tiếng Ê Đê gọi M'Trưng), xã Cư Bông, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk.
Khái quát chung

Thác Dray Kpơr được bắt nguồn từ dãy Cư Yang (Núi Thần) cao 769m, dòng Dray Kpơr là sự hợp lưu giữa dòng chảy Ea Kpăm và suối Ea Kpơr phát nguyên từ dãy Čư Kdroah có độ cao khoảng 700 m, trải dài hơn 100 m, vươn rộng khoảng 50 m, từ đây mạch nước len lỏi qua khe đá rồi từ độ cao 550m đột ngột đổ ào xuống xuống một thung lũng nhỏ thuộc Buôn Trưng, mạch nước rơi xuống vỡ tan tạo ra thác nước cao đến 30 m sau đó hòa chung cùng dòng sông Krông Pác.
Thác là sự nối tiếp của 4 ngọn thác, mỗi ngọn thác có một vẻ riêng. Bao quanh là những cánh rừng nguyên sinh với nhiều hệ động thực vật phong phú. Cách thác 500m là căn cứ cách mạng buôn Trưng từ 1960 đến năm 1975, nơi ghi dấu những kỳ tích cách mạng thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
Huyền thoại Dray Kpơr

Chuyện kể rằng: Vào những năm 60 của thế kỷ trước, Mỹ - Diệm chủ trương thực hiện hơn nữa những chiến lược chiến tranh đối với miền Nam Việt Nam. Chính vì vậy khi đạo luật 10-59 được ban hành. Ấp chiến lược tiến hành trên toàn lãnh thổ, kể từ bên này vĩ tuyến 17. Tây Nguyên cũng không nằm ngoài chiến dịch ấy. Và buôn Trưng là một trong những nơi mà ý đồ "chiến thuật" mị dân dùng người Thượng làm lực lượng nòng cốt (lực lượng Furô) để triệt tiêu cộng sản nằm vùng được sử dụng triệt để.
Căn cứ cách mạng Dray Kpơr ra đời giữa khói lửa chiến tranh. Cùng lúc đó một đơn vị bộ đội giải phóng cũng ra đời (lấy mật danh H1) và đóng quân ngay dưới chân thác Dray Kpơr. Khi phát hiện ra căn cứ này, Mỹ - Ngụy liên tiếp tiến hành những cuộc khủng bố trắng, buôn Trưng liên tiếp phải gánh những quả bom từ trên trời rơi xuống.
Đặc điểm thác Dray Kpơr

Thác Dray Kpơr là một trong năm con thác của Tây Nguyên được công nhận là danh thắng cấp quốc gia.
Dray Kpơr nằm khuất sâu giữa núi rừng xa mờ nhưng không vì thế mà danh thắng này trở nên nhỏ bé, lu mờ giữa thiên nhiên nơi đây. Ngược lại, mặc dù bao phủ xung quanh là rừng già nhưng với địa hình núi cao, điều này lại trở thành một lợi thế đối với con thác này, giữa nơi rừng núi hoang vu nổi lên một ngọn thác cũng chính là thể hiện niềm hy vọng về sự sống, niềm tin và sự tín ngưỡng đối với Yàng của người dân nơi đây.
Nằm trong biên độ của dãy nam Trường Sơn cộng với việc tiếp giáp với tỉnh Lâm Đồng nên khí hậu nơi đây tương đối lý tưởng cùng với thảm thực vật nhiệt đới đã tạo cho nơi đây một khí hậu vô cùng tốt.
Ý nghĩa chiến lược

Thác Dray Kpơr là nguồn cung cấp nước chính cho người dân nơi đây, có ý nghĩa to lớn trong việc tạo ra nguồn sống cho người dân, đảm bảo nguồn nước cung ứng cho nông nghiệp, bảo vệ rừng đầu nguồn, môi trường, cảnh quan trong khu vực. Góp một tế bào làm phong phú thêm cho kỳ quan ở Tây Nguyên.
Vấn đề xây dựng và bảo vệ thác

Thác Dray Kpơr hiện đang nằm trong số những di tích bị xâm hại nghiêm trọng. Trong đó vấn đề quy hoạch xây dựng các công trình phục vụ cho nhiều mục đích khác như lâm nghiệp, điện năng, du lịch... là thách thức không nhỏ đối với di tích trên. Do sự xuất hiện của các doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh du lịch nên từ vài năm nay, di tích này đã bị lấn chiếm, xây dựng không đúng với quy hoạch trước đây. Điều đó làm ảnh hưởng đến dòng chảy của ngọn thác, việc "chia năm xẻ bảy" cảnh quan, đất rừng trong khu vực dịch vụ, hỗ trợ di tích của người dân và doanh nghiệp làm du lịch cũng làm cho toàn cục của danh thắng được xác định và khoanh vùng bảo vệ trước đây bị suy giảm, thu hẹp. Phần khác, cũng do những tác động tiêu cực từ bên ngoài: người dân chặt phá rừng làm rẫy, khai thác gỗ ngày càng ồ ạt và phức tạp trong khu vực di tích... ảnh hưởng không nhỏ đến cảnh quan nơi đây.
Chú thích

↑  “www.cpv.org.vn”. Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. Truy cập 5 tháng 6 năm 2015.[liên kết hỏng]
↑  “BaoBinhDinh”. Báo Bình Định. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 2 năm 2013. Truy cập 5 tháng 6 năm 2015.
↑  “Huyền thoại Drai Kpơr”. Báo điện tử Nhân dân. Truy cập 5 tháng 6 năm 2015.
↑  “Thác Dray K'nao tại Đắk Lắk bị xâm hại nghiêm trọng”. Thông tấn xã Việt Nam. 23 tháng 3 năm 2014. Truy cập 5 tháng 6 năm 2015.
250
Rừng bảo vệ thác bị tàn phá
Mimopezus pujoli

| Mimopezus pujoli> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Coleoptera
Phân bộ (subordo): Polyphaga
Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea
Họ (familia): Cerambycidae
Chi (genus): Mimopezus
Loài (species): M. pujoli
Danh pháp hai phần
Mimopezus pujoli Breuning, 1970 
Mimopezus pujoli là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.
Chú thích

↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2012.
Nikolay Gennadiyevich Basov

| Nikolay Gennadiyevich Basov |
| --- | --- |

Sinh: (1922-12-14)14 tháng 12 năm 1922 Usman, Nga
Mất: 1 tháng 7 năm 2001(2001-07-01) (78 tuổi)
Trường lớp: Học viện Cơ khí Vật lý Moskva
Nổi tiếng vì: Phát minh ra laser và maser
Giải thưởng: Giải Nobel Vật lý (1964)
Sự nghiệp khoa học
Ngành: Vật lý
Nơi công tác: Học viện Vật lý Lebedev
 
Nikolay Gennadiyevich Basov (tiếng Nga: Никола́й Генна́диевич Ба́сов; 14 tháng 12 năm 1922 – 1 tháng 7 2001) là một nhà giáo dục và nhà Vật lý học Liên Xô. Cống hiến của ông cho lượng tử ánh sáng đã dẫn đến việc phát triển laser và maser, Basov cùng với Alexander Prokhorov và Charles Hard Townes đã đạt Giải Nobel Vật lý năm 1964.
Tiểu sử

Basov sinh tại thị trấn Usman, bây giờ ở Lipetsk Oblast. Ông hoàn thành chương trình học tại Voronezh năm 1941, và được gọi đi nghĩa vụ quân sự ở Học viện Quân y Kuibyshev. Năm 1943 ông rời học viện và phục vụ cho quân đội Xô viết tham gia thế chiến II tại mặt trận Ukraina thứ nhất.
Basov tốt nghiệp Học viện Cơ khí Vật lý Moskva (MEPI) năm 1950. Sau đó giữ chức giáo sư tại MEPI và làm việc cùng với Học viện Vật lý Lebedev (LPI), bảo vệ bằng Ứng cử viên Khoa học (tương đương PhD) năm 1953 và công trình nghị luận lấy bằng Tiến sĩ Khoa học năm 1956. Basov là chủ tịch LPI giai đoạn 1973-1988. Ông được chọn làm thành viên thưởng trực của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô (Viện Hàn lâm Khoa học Nga kể từ năm 1991) năm 1962 và thành thành viên toàn quyền của Viện năm 1966. Năm 1967 ông được chọn làm đoàn chủ tịch của Viện (1967—1990), kể từ năm 1990 ông là hội viên hội đồng đoàn chủ tịch của RAN. Thành viên danh dự của Học viện Khoa học Quốc tế. Ông đứng đầu phòng thí nghiệm lượng tử âm tại LPI cho đến khi mất năm 2001.
Sách

N. G. Basov, K. A. Brueckner (Editor-in-Chief), S. W. Haan, C. Yamanaka. Inertial Confinement Fusion, 1992, Research Trends in Physics Series published by the American Institute of Physics Press (presently Springer Lưu trữ 2005-03-23 tại Wayback Machine, New York). ISBN 0-88318-925-9.
V. Stefan and N. G. Basov (Editors). Semiconductor Science and Technology, Volume 1. Semiconductor Lasers. (Stefan University Press Series on Frontiers in Science and Technology) (Paperback), 1999. ISBN 1-889545-11-2.
V. Stefan and N. G. Basov (Editors). Semiconductor Science and Technology, Volume 2: Quantum Dots và Quantum Wells. (Stefan University Press Series on Frontiers in Science and Technology) (Paperback), 1999. ISBN 1-889545-12-0.
Giải thưởng

Giải thưởng Lenin (1959)
Giải thưởng Nobel Vật lý (1964)
Anh hùng Lao động Xã hội Chủ nghĩa — 2 lần (1969, 1982)
Giải thưởng Kalinga (1986)
Giải thưởng Quốc gia Liên Xô (1989)
Huân chương Lenin - 5 lần