stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Ngữ hệ Quechua

| Ngữ hệ Quechua  |
| --- | --- |
Kechua / Runa Simi
Sắc tộc: Người Quechua
Phân bố địa lý: Miền trung dãy núi Andes bao gồm Argentina, Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru, Chile.
Phân loại ngôn ngữ học: Một trong những ngữ hệ chính của thế giới
Ngữ ngành con:  Quechua I  Quechua II 
ISO 639-1:: qu
ISO 639-5:: qwe
Glottolog:: quec1387
Bản đồ cho thấy khu vực phân bố các ngôn ngữ Quechua (xám đậm) và lãnh thổ cũ của Đế quốc Inca (xám kẻ)
Quechua (tiếng Tây Ban Nha: [ˈketʃwa]), hay còn gọi là Runasimi ("ngôn ngữ của nhân dân") trong tiếng Quechua, là một ngữ hệ bản địa của dãy Andes, Peru. Có nguồn gốc từ một ngôn ngữ tổ tiên chung, nó là ngữ hệ tiền Colombia được sử dụng rộng rãi nhất ở châu Mỹ, với tổng số người nói có lẽ vào khoảng 8–10 triệu. Khoảng 25% (7,7 triệu) người Peru nói tiếng Quechua. Nó có lẽ được biết đến rộng rãi nhất vì là ngôn ngữ chính thức của Đế quốc Inca. Thực dân Tây Ban Nha khuyến khích sử dụng ngôn ngữ này cho đến khi người Peru đấu tranh giành độc lập vào những năm 1780. Do đó, các phương ngữ Quechua vẫn được sử dụng rộng rãi ngày nay, trở thành ngôn ngữ đồng chính thức ở nhiều vùng và là ngữ hệ được nói nhiều thứ hai ở Peru.
Lịch sử

Tiếng Quechua lan rộng ở bờ Thái Bình Dương của Nam Mỹ trước cả khi Đế quốc Inca bắt đầu mở rộng. Người Inca là một trong số nhiều dân tộc ở Peru ngày nay nói phương ngữ của tiếng Quechua. Ở Cusco, Quechua bị ảnh hưởng bởi các ngôn ngữ lân cận như tiếng Aymara, khiến nó phát triển thành phương ngữ riêng biệt. Tương tự như vậy, các phương ngữ bắt đầu nổi lên ở những nơi khác nhau do vay mượn từ các ngôn ngữ lân cận cùng lúc với thời gian Đế quốc Inca cai trị và áp đặt Quechua làm ngôn ngữ chính thức.
Sau cuộc chinh phạt Peru của Tây Ban Nha vào thế kỷ 16, tiếng Quechua vẫn tiếp tục được dân bản địa sử dụng. Ngôn ngữ được chính quyền Tây Ban Nha chính thức công nhận và nhiều người Tây Ban Nha đã học thứ tiếng này để giao tiếp với người dân địa phương. Các giáo sĩ của Nhà thờ Công giáo sử dụng tiếng Quechua để truyền giáo. Những ghi chép lâu đời nhất về ngôn ngữ này là của nhà truyền giáo Domingo de Santo Tomás, ông đến Peru vào năm 1538 và học ngôn ngữ này từ năm 1540. Ông xuất bản cuốn Grammatica o arte de la lengua general de los indos de los reynos del Perú (Ngữ pháp hoặc Nghệ thuật ngôn ngữ chung của thổ dân da đỏ ở Peru) vào năm 1560. Tiếng Quechua dưới vai trò truyền giáo giúp nó tiếp tục tồn tại.
Cuối thế kỷ XVII, chính quyền thực dân bãi bỏ vai trò hành chính và truyền giáo của tiếng Quechua sau cuộc khởi nghĩa của Túpac Amaru II. Bất chấp nỗ lực hồi sinh ngắn ngủi sau khi các quốc gia Mỹ Latinh giành độc lập vào thế kỷ 19, uy tín của tiếng Quechua đã bị giảm mạnh. Dần dần ngôn ngữ này rơi vào quên lãng và chỉ được bảo tồn ở những vùng nông thôn cô lập và bảo thủ. Tuy nhiên, trong thế kỷ 21, số người nói tiếng Quechua vẫn chiếm từ 8 đến 10 triệu người trên khắp Nam Mỹ, một con số khá lớn so với những tiếng thổ dân khác.
Tình trạng hiện nay

Năm 1975, Peru trở thành quốc gia đầu tiên công nhận tiếng Quechua là một trong những ngôn ngữ chính thức của họ. Ecuador công nhận vị thế chính thức của nó trong bản hiến pháp năm 2006, và vào năm 2009, Bolivia công nhận tiếng Quechua và một số ngôn ngữ bản địa khác là ngôn ngữ chính thức.
Trở ngại lớn đối với việc sử dụng và giảng dạy ngôn ngữ Quechua là thiếu tài liệu viết bằng ngôn ngữ này, chẳng hạn như sách, báo, phần mềm và tạp chí. Kinh thánh đã được dịch sang tiếng Quechua và được phân phối bởi một số nhóm truyền giáo. Quechua, cùng với tiếng Aymara và các ngôn ngữ bản địa nhỏ, về cơ bản vẫn là những ngôn ngữ nói.
Trong những năm gần đây, tiếng Quechua đã được đưa vào giáo dục song ngữ liên văn hóa (IBE) tại Peru, Bolivia và Ecuador. Ngay cả ở những khu vực này, các chính phủ cũng chỉ tiếp cận một phần dân số nói tiếng Quechua. Nhiều người bản địa ở các quốc gia này vẫn đang cho con cái của họ học tiếng Tây Ban Nha vì mục đích thăng tiến xã hội.
Tiếng Quechua và tiếng Tây Ban Nha hiện đang bị trộn lẫn ở phần lớn vùng Andes, với hàng trăm từ mượn tiếng Tây Ban Nha được đưa vào vốn từ vựng Quechua. Tương tự, các cụm từ và từ tiếng Quechua thường được người nói tiếng Tây Ban Nha sử dụng. Ví dụ, ở vùng nông thôn phía nam Bolivia, nhiều từ tiếng Quechua như wawa (trẻ sơ sinh), misi (mèo), waska (dây đeo hoặc đập mạnh), được sử dụng phổ biến như các từ tiếng Tây Ban Nha, ngay cả ở những khu vực nói tiếng Tây Ban Nha hoàn toàn. Tiếng Quechua cũng có ảnh hưởng sâu sắc đến các ngôn ngữ bản địa khác của châu Mỹ, chẳng hạn như tiếng Mapuche.
Tình trạng hiện nay > Số lượng người nói

Số lượng người nói thường tùy theo các nguồn khác nhau. Tổng số người nói theo Ethnologue 16 là 10 triệu, chủ yếu dựa trên các số liệu được công bố từ năm 1987–2002, nhưng với một số ít có niên đại từ những năm 1960. Ví dụ, con số của Imbabura Highland Quechua trong Ethnologue là 300.000, ước tính từ năm 1977.
Mặt khác, tổ chức truyền giáo FEDEPI ước tính một triệu người nói phương ngữ Imbabura (xuất bản năm 2006). Số liệu điều tra dân số cũng có vấn đề, do báo cáo không đầy đủ. Điều tra dân số ở Ecuador năm 2001 báo cáo chỉ có 500.000 người nói tiếng Quechua, so với ước tính ở hầu hết các nguồn ngôn ngữ là hơn 2 triệu người. Các cuộc điều tra dân số của Peru (2007) và Bolivia (2001) được cho là đáng tin cậy hơn.
Argentina: 900,000 (1971)
Bolivia: 2,100,000 (số liệu năm 2001); 2,800,000 người Nam Bolivia (1987)
Chile: ít, nếu có; 8200 theo nhóm sắc tộc (số liệu năm 2002)
Colombia: 4,402 tới 16,000
Ecuador: 2,300,000 (Adelaar 1991)
Peru: 3,800,000 (số liệu năm 2017); 3,500,000 tới 4,400,000 (Adelaar 2000)
Ngoài ra, có một số lượng người nói chưa xác định trong các cộng đồng di cư, bao gồm ở Queens, New York và Paterson, New Jersey, ở Hoa Kỳ.
Phân loại

Có sự khác biệt đáng kể giữa các phương ngữ Quechua được nói ở vùng cao nguyên miền trung Peru và các phương ngữ ngoại vi của Ecuador, cũng như các phương ngữ miền nam Peru và Bolivia. Chúng có thể được gọi là Quechua I (hoặc Quechua B, trung tâm) và Quechua II (hoặc Quechua A, ngoại vi). Trong hai nhóm, có rất ít ranh giới rõ ràng gọi là dãy phương ngữ.
Tuy nhiên, có sự phân chia thứ cấp ở Quechua II giữa các phương ngữ phía bắc được đơn giản hóa về mặt ngữ pháp của Ecuador, Quechua II-B hay tiếng Kichwa, và các phương ngữ nói bảo thủ hơn của vùng cao phía nam, Quechua II-C ở quanh cố đô Cusco của đế quốc Inca. Sự gần gũi này một phần là do ảnh hưởng của tiếng Quechua Cusco lên người dân phía bắc Đế quốc Inca. Các quý tộc phương Bắc thời xưa phải đưa con cái xuống Cusco để được giáo dục đường lối đế quốc, do vậy nó đã được duy trì như một phương ngữ uy tín ở phía bắc.
Những người nói từ ba vùng miền khác nhau có thể hiểu nhau. Tuy nhiên, có sự khác biệt đáng kể ở cấp địa phương giữa mỗi phương ngữ. (Đặc biệt, tiếng Quechua Wanka có một số đặc điểm rất khác biệt khiến cho giọng miền này trở nên khó hiểu hơn, ngay cả đối với những người nói tiếng Quechua miền Trung khác).
Sự thiếu tính dễ hiểu lẫn nhau giữa các phương ngữ là tiêu chí cơ bản xác định tiếng Quechua không phải là một ngôn ngữ duy nhất, mà là một họ ngôn ngữ. Bản chất phức tạp và tiến bộ của cách nói khác nhau giữa các phương ngữ khiến việc phân biệt các loại rời rạc gần như không thể; Ethnologue liệt kê 45 thứ tiếng sau đó được chia thành hai nhóm; Trung tâm và Ngoại vi. Do sự không hiểu lẫn nhau giữa hai nhóm, chúng đều được phân loại là các ngôn ngữ riêng biệt.
Mức độ đa dạng tổng thể trong họ ngôn ngữ này kém hơn một chút so với Ngữ hệ Roman hoặc Ngữ hệ German, và có thể ví như Ngữ hệ Slav hoặc tiếng Ả Rập. Tiếng Quechua Trung tâm hay Quechua I đa dạng nhất, được cho là nằm gần quê hương của ngôn ngữ Quechua nguyên thủy.
Phân loại > Cây phát sinh của ngữ hệ

Alfredo Torero đưa ra kiểu phân loại truyền thống, ba nhánh ở trên, cộng với một nhánh thứ tư là nhánh phía bắc hoặc Peru. Tuy nhiên, kiểu phân loại này phức tạp hóa việc phân loại, vì các phương ngữ phía bắc (Cajamarca – Cañaris, Pacaraos và Yauyos – Chincha) có cả đặc điểm của Quechua I lẫn II, và do đó rất khó để gán cho cả hai.
Willem Adelaar tuân theo sự phân đôi Quechua I/Quechua II (trung tâm/ngoại vi). Tuy nhiên, khi xem xét các sửa đổi sau này của Torero, ông đã xếp lại một phần của Quechua II-A thành Quechua I:
Bản đồ phân bố người nói tiếng Quechua cấp quận
Bốn nhánh Quechua: I (miền trung), II-A (Bắc Peru), II-B (miền bắc), II-C (miền nam)
Kang Ding (lớp khinh hạm)

Tàu khu trục lớp Kang Ding là một biến thể tàu khu trục hạng nhẹ được Pháp phát triển dựa trên cơ sở của khu trục hạm lớp La Fayette cho Hải quân Trung Hoa Dân Quốc (ROCN). Chương trình phát triển tàu khu trục mới của ROCN được Chính phủ Trung Hoa Dân Quốc tiến hành phê chuẩn ngân sách tài chính vào năm 1992 và được định danh là lớp Kang Ding. Quá trình nghiên cứu, thiết kế được thực hiện bởi Tập đoàn Thales, Pháp. Toàn bộ dự án đóng tàu này có chí phí lên đến 1,75 tỉ đô la Mỹ (thời giá 1990). Thân tàu được đóng mới tại Nhà máy đóng tàu Lorient Naval Dockyard của Công ty đóng tàu DCNS. Công nghiệp quốc phòng nội địa của Trung Hoa Dân Quốc đảm nhiệm việc lắp ráp vũ khí cho tàu.
Chiếc đầu tiên của dự án, ROCS Kang Ding (FFG-1202), được đưa vào hoạt động từ tháng 6 năm 1996. Hiện tại có tất cả sáu chiếc thuộc lớp Kang Ding đang hoạt động trong biên chế ROCN. Cảng nhà của các tàu khu trục lớp Kang Ding là Căn cứ hải quân Tô Áo, thị trấn Tô Áo, huyện Nghi Lan, miền đông Trung Hoa dân Quốc.
| Số hiệu | Tên | Đưa vào biên chế |
| --- | --- | --- |
| FFG-1202 | ROCS Kang Ding | tháng 6 năm 1996 |
| FFG-1203 | ROCS Si Ning | tháng 9 năm 1996 |
| FFG-1205 | ROCS Wu Chang | tháng 12 năm 1997 |
| FFG-1206 | ROCS Di Hua | tháng 8 năm 1997 |
| FFG-1207 | ROCS Kun Ming | tháng 8 năm 1998 |
| FFG-1209 | ROCS Chen Te | tháng 1 năm 1998 |
Lịch sử phát triển

Năm 1996 các nhà thiết kế quân sự hải quân Pháp lần đầu tiên giới thiệu trên thị trường thế giới tàu khu trục hạng nhẹ (frigates) lớp La Fayette. Chiếc tàu đầu tiên trong lớp tàu này, La Fayette, đã gây sự quan tâm đặc biệt do được áp dụng các giải pháp đầu tiên của công nghệ tàng hình, nhờ đó đã giảm được cơ bản độ bộc lộ của tàu ở các dải radar, âm thanh, hồng ngoại và điện tử. Các chiến hạm ứng dụng công nghệ cao này đã nhanh chóng thu hút được sự quan tâm của hải quân các nước trên thế giới. hải quân các nước Ả Rập Xê Út, Singapore và Đài Loan đã lần lượt nhập khẩu các biến thể của lớp tàu chiến quý tộc này.
Công nghệ tàng hình được thiết kế trên thân tàu, cấu trúc thượng tầng của tàu được sửa đổi né tránh mọi chi tiết 2 mặt hoặc 3 mặt với góc gấp 90 độ để tăng khả năng tàng hình trước các biện pháp trinh sát điện từ của đối phương. Hai bên mạn tàu được thiết kế được làm thuôn nhẵn với dốc nghiêng 10 độ, nhằm giảm diệt tích phản hồi radar theo chiều ngang. Một số lượng tối đa các hệ thống vũ khí trang bị, radar, xuồng được rút vào trong tàu, phần lớn các lỗ khe ở thân tàu và các mạn tàu được che chắn bằng các cửa chắn nhẹ, không ngấm nước, ngay cả các tời và neo cũng được đưa vào trong nhằm giảm thiểu độ phản xạ hiệu dụng.
Tàu được trang bị động cơ diesel công suất thấp nhưng hiệu suất cao, ống xả khí thải tản nhiệt (hòa khí thải với không khí lạnh môi trường) làm giảm tối thiểu quang ảnh hồng ngoại.. Các động cơ được lắp trên các bệ cách ly rung động, trên tàu còn được lắp các chân vịt cấu tạo mới và hệ thống khử từ tối tân Để giảm tiếng ồn thủy âm tàu được ứng dụng hai giải pháp hỗn hợp Prarie-Masker mà nguyên tắc được áp dụng trên các tàu khu trục hạng nặng. Bề mặt tàu được phủ một lớp sơn đặc biệt có khả năng hấp thu sóng điện từ, thiết kế này làm giảm tới 60% diện tích phản hồi radar. Những nỗ lực giảm thiểu độ phản xạ hiệu dụng đã đạt kết quả cao, trên màn hình radar chiến hạm có lượng giãn nước 3.600 tấn chỉ cho tín hiệu như một chiếc tàu cá 1.200 tấn. Cự ly phát hiện khinh hạm tên lửa cũng giảm đi rất nhiều nếu so sánh với các chiến hạm tương đương.
Cấu trúc thượng tầng của tàu được làm bằng hợp kim nhôm, gia cố thêm nhựa thủy tinh để làm giảm khối lượng, những khu vực quan trọng của tàu được làm bằng thép Kavlar, loại thép này có độ bền gấp 5 lần thép bình thường. Ngoài ra, tàu có khả năng bảo vệ thủy thủ đoàn trước tác nhân sinh hóa học NBC. Kang Ding được đánh giá là có cấu trúc thiết kế tuyệt đẹp, kích thước và lượng giãn nước vừa phải, kiểu thiết kế với module tích hợp rất thuận tiện trong sử dụng và bảo trì, nâng cấp. Tàu có khả năng tác chiến hiệu quả không chỉ chống tàu nổi và tàu ngầm đối phương mà cả bảo đảm phòng không và phòng thủ tên lửa cho các tàu chiến và tàu biển đơn lẻ, cũng như bảo vệ các biên đội tàu chiến và đoàn tàu chống các cuộc tấn công của phương tiện tiến công đường không.[cần dẫn nguồn]
Chú thích

↑  “"Pháp ủy quyền bán tàu khu trục cho Đài Loan". Quốc phòng hàng ngày. 2 tháng 10 năm 1991. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2015 - thông qua nghiên cứu HighBeam. (Yêu cầu đăng ký (trợ giúp))”.
↑  “Lớp Kang Ding”.
↑  “Tàu chiến tàng hình phong cách Pháp”. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2018.
Shelar

| Shelar |
| --- | --- |
Shelar
Quốc gia:  Ấn Độ
Bang: Maharashtra
Dân số (2001)
 • Tổng cộng: 10,615
Múi giờ: UTC+05:30
Shelar là một thị trấn thống kê (census town) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
Nhân khẩu

Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Shelar có dân số 10.615 người. Phái nam chiếm 62% tổng số dân và phái nữ chiếm 38%. Shelar có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 49%. Tại Shelar, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Kathoey

Nong Tum trở thành một Kathoey nổi tiếng thế giới khi tham gia phim Beautiful Boxer.
Kathoey hoặc katoey (tiếng Thái: กะเทย, /kaʔtʰɤːj/) thường được dùng để chỉ người chuyển giới nam thành nữ hoặc một đồng tính nam ở Thái Lan. Trong tiếng Thái, người ta cũng dùng từ "sao praphet song" hoặc " phuying praphet song" nghĩa là "kiểu phụ nữ thứ 2", hoặc "phet thi sam" nghĩa là "giới tính thứ ba"). Từ kathoey có thể có nguồn gốc từ tiếng Khmer.[cần dẫn nguồn] Trong tiếng Anh và khu vực Đông Nam Á thì gọi chính thức là tiffany hoặc thông tục là ladyboy còn tại Philippines người ta thỉnh thoảng dùng từ Billyboy, trong tiếng Việt có người gọi là "cô chàng".
Từ nguyên

Từ "kathoey" cho biết người đó là một nam giới, còn từ "sao praphet song", cho biết đó là giới tính nữ, trong khi từ "phet thee sam", có nghĩa là giới tính thứ ba. Từ "phu-ying praphet thi sorng", có nghĩa là "kiểu phụ nữ thứ 2", cũng được dùng để chỉ kathoey. Từ này cũng được dùng để chỉ những người nam biểu lộ nữ tính ở nhiều cấp độ — nhiều kathoey mặc đồ như phụ nữ và trải qua các quá trình y khoa để được nữ tính hoá như liệu pháp thay thế hormone, bơm ngực, phẫu thuật bộ phận sinh dục, hoặc làm nhỏ trái táo Ađam ở cổ. Những người khác thì trang điểm và dùng danh xưng phụ nữ nhưng vẫn mặc đồ nam giới.
Từ "kathoey" có thể được xem là miệt thị, nhất là khi nói "kathoey-saloey".
Hoàn cảnh xã hội

Kathoey thường làm những việc dành cho phụ nữ như bán trong các shop, cà phê bar và nhà hàng, thẩm mỹ viện và tạo mẫu tóc. Nhiều người làm trong ngành giải trí như các trung tâm du lịch, vũ công trong các chương trình tạp kỷ như Alcazar và Tiffanys ở Pattaya hoặc mại dâm.
Kathoey hiển nhiên được chấp nhận rộng rãi ở Thái Lan hơn bất kỳ nơi nào. Rất nhiều người nổi tiếng của Thái như người mẫu, ca sĩ và ngôi sao điện ảnh là kathoey, kahtoey thắng cuộc và phụ nữ thắng cuộc trong các cuộc thi sắc đẹp thường được báo chí Thái cho đăng hình sát bên nhau. Hiện tượng này không chỉ giới hạn ở vùng thành thị, ở làng nào cũng có kathoey và các cuộc thi sắc đẹp kathoey thường được tổ chức trong các hội chợ ở địa phương.
Ngưới ta nói sự chấp nhận rộng rãi này là do bản chất văn hoá Phật giáo ở khắp Thái Lan, đạo đã đề cao giá trị của lòng bao dung. Theo sách kinh Karma, một số người Thái tin rằng kathoey là do phạm tội từ các kiếp trước vì thế họ đáng thương hơn là bị nguyền rủa.
Kiểu thường gặp nhất là một kathoey khá giả sẽ chu cấp tiền bạc cho bạn tình là trai trẻ.
Kathoey hiện đang phải đối mặt với những cản trở từ xã hội và luật pháp. Các gia đình (đặc biệt là những người cha) thường rất thất vọng khi con mình trở thành kathoey, và kathoey phải đối mặt với việc công khai giới tính. Tuy nhiên, kathoey nhìn chung được chấp nhận rộng rãi ở Thái Lan hơn là các nước châu Á khác. Luật pháp Thái Lan không công nhận kathoey: ngay cả sau khi đã giải phẫu bộ phận sinh dục thì họ cũng không được phép thay đổi giới tính của mình trên giấy tờ. Vẫn còn sự phân biệt đối xử trong tuyển dụng lao động và vay mượn ngân hàng. Vấn đề này cũng xảy ra khi họ muốn sử dụng các dịch vụ tiện nghi và việc phân chia giới tính, ví dụ khi một kathoey đã giải phẫu bộ phận sinh dục và phạm tội, họ cũng phải ở chung khu dành cho phạm nhân nam.
Biến chuyển gần đây

Năm 1996, một sinh viên kathoey học ngành sư phạm đã giết chết một thiếu nữ. Vụ này đã gây ra nhiều bài viết trên báo chí Thái; Đại học Sư phạm Rajabhat sau đó còn không nhận kathoey.[cần dẫn nguồn] Quyết định này được rút lại sau những phản đối của người đồng tính và các nhóm về quyền phụ nữ.[cần dẫn nguồn]
Cũng vào năm 1996, một đội bóng chuyền đa số là gay và kathoey, có tên là The Iron Ladies, nguồn cảm hứng của 2 bộ phim Thái, đã đạt chức Vô địch quốc gia Thái. Chính phủ Thái, do lo ngại về hình ảnh của đất nước, đã cấm 2 kathoey trong đội không được tham gia đội tuyển quốc gia và cấm thi đấu quốc tế.
Một trong số những kathoey nổi tiếng nhất tại Thái Lan đó là Nong Tum, một cựu vô địch Quyền anh Thái đã được công chúng biết đến vào năm 1998. Cô đã mặc trang phục nữ và tiêm hoóc môn khi đang còn là võ sỹ nổi tiếng; Cô lên sàn đấu với mái tóc dài và có trang điểm, thỉnh thoảng cô lại hôn người bại trận. Cô tuyên bố giải nghệ vào năm 1999 — để giải phẫu bộ phận sinh dục nhưng vẫn làm việc dưới vai trò là một huấn luyện viên, một diễn viên và người mẫu. Cô trở lại sàn đấu năm 2006.
Năm 2004, trường Kỹ thuật Chiang Mai đã cho làm những phòng vệ sinh riêng biệt dành cho kathoey, và gắn biểu tượng người nam và người nữ xoắn vào nhau trên cửa. 15 học sinh là kathoey được yêu cầu phải mặc trang phục nam khi đi học nhưng được phép để các kiểu tóc như nữ sinh. Nhà vệ sinh có 4 ô riêng biệt nhưng không có bồn tiểu.
Theo sau cuộc đảo chính ở Thái Lan năm 2006 kathoey hy vọng một giới tính mới là giới tính thứ 3 sẽ được ghi vào hộ chiếu và các giấy tờ chính thức khác khi có hiến pháp mới. Năm 2007, các nỗ lực trong lập pháp đã bắt đầu cho phép kathoey chuyển đổi tình trạng giới tính trên giấy tờ nếu họ đã giải phẫu bộ phận sinh dục, điều này đã gây nhiều tranh cãi trong cộng đồng.
Văn hoá > Tạp kỹ và âm nhạc

Theo sau một nhóm tương tự tại Hàn Quốc, nhóm nhạc kathoey đầu tiên được thành lập tại Thái Lan năm 2006. Nhóm lấy tên là Venus Flytrap sau đó được công ty Sony BMG Music Entertainment lựa chọn và giới thiệu.
The Lady Boys of Bangkok là một chương trình tạp kỹ của các kathoey và họ đã trình diễn ở Liên hoan Edinburgh năm 2006 và 2007 cùng nhiều thành phố khác ở Anh Quốc.
Văn hoá > Phim

Ladyboys là một bộ phim tài liệu năm 1992 do đạo diễn Jeremy Marre của hãng phim Harcourt Films  thực hiện cho kênh truyền hình Channel 4. Phim kể về câu chuyện của hai kathoey trẻ tuổi chuẩn bị và đăng ký tham gia một cuộc thi sắc đẹp ở nông thôn và sau đó đã chuyển đến Pattaya để tìm việc làm ở các chương trình tạp kỹ.
Bộ phim "The Iron Ladies" năm 2000 và "The Iron Ladies 2" năm 2003 nói về đội bóng rổ của những kathoey.
Bộ phim Thái năm 2002 Saving Private Tootsie nói về câu chuyện của một nhóm gay và kathoey cần được cứu thoát sau khi máy bay bị tai nạn và rơi vào vùng rừng thuộc kiểm soát của quân phiến loạn. Bộ phim khai thác thái độ chống lại người đồng tính nam ở nhiều góc độ. Bộ phim đã phỏng theo một tai nạn vào tháng 12 năm 1998 khi một nhóm người trong đó có một ca sĩ nổi tiếng và một kathoey là nghệ sĩ trang điểm cho ca sĩ đó đã sống sót sau một tai nạn máy bay.
Cuộc đời của võ sỹ kathoey Nong Tum được mô tả trong phim Beautiful Boxer năm 2003.
Bộ phim võ thuật Thái năm 2005 The Warrior King hay Tom yum goong, vai phản diện chính, Madame Rose, là một kathoey. Diễn viên Jin Xing đảm trách vai này và cô cũng chính là một người chuyển giới.
Văn hoá > Sách

Cuốn sách Ladyboys: The Secret World of Thailand's Third Gender (tạm dịch Ladyboy: Thế giới bí mật của Giới tính thứ ba ở Thái Lan) đã mô tả những kathoey ở Thái Lan. Đó là tuyển tập các câu chuyện có thật về hành trình tự khám phá bản thân của những người phải đấu tranh cho việc xác định giới tính của mình mà vẫn phải duy trì cuộc sống và nghề nghiệp một cách bình thường. Cuốn sách có nói về một số kathoey nổi tiếng của Thái Lan như võ sỹ Nong Tum cũng như cuộc sống của những người khác như nhà báo, diễn viên tạp kỹ và cả mại dâm. Sách của hai tác giả Susan Aldous và Pornchai Sereemongkonpol do nhà xuất bản Maverick thực hiện vào tháng 5 năm 2008.
Chú thích

↑  Jackson, Peter (1999). Lady Boys, Tom Boys, Rent Boys: Male and Female Homosexualities in Contemporary Thailand. Google books: Haworth Press. tr. 146. ISBN 0789006561.Quản lý CS1: địa điểm (liên kết)
↑  Jackson, Peter (2003). Performative Genders, Perverse Desires: A Bio-History of Thailand's Same-Sex and Transgender Cultures. in "Intersections: Gender, History and Culture in the Asian Context," Issue 9, tháng 8 năm 2003. See paragraph "The Homosexualisation of Cross-Dressing."
↑  “CPAmedia.com: Thailand's Women of the Second Kind”. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 12 năm 2005. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2009.
↑  Winter S, Udomsak N (2002). Male, Female and Transgender: Stereotypes and Self in Thailand. International Journal of Transgenderism. 6,1
↑  Richard Totman, The Third Sex: Kathoey: Thailand's Ladyboys, Souvenir Press, London (2003), p.57. ISBN 0-285-63668-5
↑  Thailand Lưu trữ 2008-07-29 tại Wayback Machine, in The International Encyclopedia of Sexuality, Volume I–IV 1997–2001, edited by Robert T. Francoeur
↑  “Boys Will Be Girls”. Time Asia, Daffyd Roderick. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 4 năm 2001. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2009. Truy cập February 19, 2008
1 2  Are you man enough to be a woman? Bangkok Post, 1 October 2007
↑  "Transvestites Get Their Own School Bathroom", Associated Press, June 22, 2004.
↑  "Thailand’s ‘third sex’ seeks legal recognition" Lưu trữ 2007-05-23 tại Wayback Machine. The First Post. May 17, 2007.
↑  "‘Katoeys’ hit the music scene", The Star, 3 February 2007.
Pattaya: Kathoey trên sân khấu tạp kỹ.
Kathoey trong một quán bar trong khu giải trí Nana Plaza ở Bangkok
Một show trình diễn tại Pattaya
Scopula luteolata

| Scopula luteolata> Phân loại khoa học |
| --- | --- |
Giới (regnum): Animalia
Ngành (phylum): Arthropoda
Lớp (class): Insecta
Bộ (ordo): Lepidoptera
Họ (familia): Geometridae
Tông (tribus): Scopulini
Chi (genus): Scopula
Loài (species): S. luteolata
Danh pháp hai phần
Scopula luteolata Hulst, 1880 
Danh pháp đồng nghĩa
 Cidaria luteolata Hulst, 1880  Leptomeris subfuscata Taylor, 1906 
Scopula luteolata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.
Chú thích

↑  Sihvonen, P., 2005: Phylogeny and classification of the Scopulini moths (Lepidoptera: Geometridae, Sterrhinae). Zoological Journal of the Linnean Society 143: 473–530.
↑  Bisby, F.A.; Roskov, Y.R.; Orrell, T.M.; Nicolson, D.; Paglinawan, L.E.; Bailly, N.; Kirk, P.M.; Bourgoin, T.; Baillargeon, G.; Ouvrard, D. (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2014.