stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Gamal Abdel Nasser
Cách mạng > Cách mạng năm 1952

Quân Anh đóng ở Kênh đào Suez bị quân du kích Ai Cập tấn công ngày càng thường xuyên nên phản công đánh vào đồn cảnh sát chính ở thành phố Ismailia vào ngày 25 tháng 1 năm 1952, làm 50 cảnh sát thiệt mạng. Dân chúng Ai Cập phẫn nộ, bạo động đốt phá ở Cairo làm chết 76 người. Nasser thừa cơ đăng chương trình sáu điểm lên tuần san Rose al-Yūsuf yêu cầu phá bỏ chế độ phong kiến và thực dân Anh ở Ai Cập. Tháng 5, Nasser được tin danh tính của các thành viên Hội Sĩ quan Tự do đã bị lộ ra và chính phủ dự định triệt phá họ, lập tức giao Zakaria Mohieddin nhiệm vụ lên kế hoạch lật đổ chính phủ.
Mục tiêu của Hội Sĩ quan Tự do là lập lại nền dân chủ đại nghị chứ không phải cướp chính quyền. Nasser đưa Naguib lên làm "sếp" của cuộc đảo chính trên danh nghĩa bởi vì ông cho rằng nhân dân Ai Cập sẽ không chấp nhận một sĩ quan cấp thấp như ông làm lãnh đạo. Ngày 22 tháng 7, Hội Sĩ quan Tự do tiếp quản các cơ quan nhà nước, trạm phát thanh, đồn cảnh sát và trụ sở quân đội ở Cairo. Nasser mặc thường phục đi vi hành quanh Cairo. Dự liệu khả năng nước ngoài can thiệp vào cứu Farouk, Nasser báo trước chính phủ Mỹ và Anh về âm mưu của ông và đồng ý tiễn nhà vua đi lưu vong ở buổi lễ chính thức. Hoa Kỳ và Anh đồng ý đứng bên lề.
Ngày 18 tháng 6 năm 1953, chế độ quân chủ bị thủ tiêu, nhà nước cộng hòa được thành lập, Naguib lên làm tổng thống. Aburish viết rằng Nasser và Hội Sĩ quan Tự do dự định lui về hậu trường làm "vệ binh của nhân dân" đề phòng mưu mô của các thành viên chế độ cũ và giai cấp quý tộc, giao lại chính quyền cho thường dân. Hội Sĩ quan Tự do thành lập Hội đồng Lãnh đạo Cách mạng (HĐLĐCM), Naguib làm chủ tịch, Nasser phó chủ tịch. Nguyên thủ tướng Ali Maher được phục chức. Tuy nhiên, Maher phản đối chương trình của Nasser—cải cách ruộng đất, thủ tiêu quân chủ, cải tổ chính đảng—là quá cấp tiến nên từ chức vào ngày 7 tháng 9. Naguib kiêm luôn chức thủ tướng, Nasser làm phó thủ tướng. Tháng 9, chính phủ cách mạng ban hành luật cải cách ruộng đất. Nasser cho rằng luật cải cách ruộng đất đã biến cuộc đảo chính thành cuộc cách mạng.
Trước đó vào tháng 8 năm 1952, phe cộng sản kích động công nhân các nhà máy dệt ở thành phố Kafr el-Dawwar bạo động, bị quân đội trấn áp làm chín người thiệt mạng. Hai đầu sỏ của cuộc bạo động bị xử tử mặc dù Nasser phản đối. Hội Anh em Hồi giáo ủng hộ hành hình giống như phần lớn HĐLĐCM và xin được đứng đầu bốn bộ trong chính phủ mới. Nasser chỉ cho hai thành viên được giữ những chức vụ nhỏ trong nội các trên tư cách không đảng phái nhằm vô hiệu hóa Hội Anh em Hồi giáo.
Đường lên phủ tổng thống > Tranh chấp với Naguib

Tháng 1 năm 1953, Nasser cấm tất cả các đảng, thành lập Phong trào Giải phóng làm đảng cầm quyền duy nhất có nhiệm vụ vận động nhân dân ủng hộ chính quyền, mặc cho Naguib phản đối. Nasser làm tổng thư ký của Phong trào Giải phóng. Tuy nhiên, sĩ quan Abdel Latif Boghdadi cho biết Nasser cũng là thành viên duy nhất của HĐLĐCM ủng hộ tổ chức bầu cử quốc hội; Nasser vẫn đề nghị tổ chức bầu cử vào năm 1956. Tháng 3 năm 1953, Nasser dẫn đầu một phái đoàn Ai Cập đi đàm phán với Anh về việc rút quân khỏi Kênh đào Suez.
Một khi Naguib bắt đầu tỏ lập trường độc lập như thái độ lãnh đạm với chính sách cải cách ruộng đất và tiếp cận các lực lượng chính trị cũ như Đảng Wafd và Hội Anh em Hồi giáo, Nasser quyết định hạ bệ ông. Tháng 6, Sulayman Hafez, bộ trưởng bộ nội vụ thân Naguib bị cách chức. Nasser gây sức ép lên Naguib chấp nhận việc thủ tiêu chế độ quân chủ.
Ngày 25 tháng 2 năm 1954, Naguib tuyên bố từ chức sau khi HĐLĐCM họp mà không có mặt ông hai ngày trước. Nasser bắt quản thúc Naguib vào hôm sau và được HĐLĐCM bầu làm chủ tịch và thủ tướng. Tuy nhiên, Naguib đã dự liệu tình huống này và ngay lập tức có binh biến đòi phục chức ông, giải tán HĐLĐCM. Ban đầu Nasser chấp nhận yêu cầu của những sĩ quan binh biến nhưng phe sĩ quan ủng hộ Nasser tập kích tổng bộ quân đội, khống chế được phe binh biến vào ngày 27 tháng 2. Cùng ngày, hàng trăm nghìn người, phần lớn thuộc Hội Anh em Hồi giáo xuống đường biểu tình đòi phục chức Naguib, bỏ tù Nasser. Một phe trong HĐLĐCM do Khaled Mohieddin đứng đầu cũng yêu cầu thả Naguib và cho ông khôi phục chức tổng thống. Nasser bằng lòng nhưng hẹn ngày 4 tháng 3 để tranh thủ bổ nhiệm Amer làm tổng tư lệnh quân đội—chức vụ mà Naguib từng giữ.
Ngày 5 tháng 3, lực lượng an ninh của Nasser bắt giữ hàng nghìn người tham gia biểu tình. Để bịp người dân ủng hộ chính phủ cách mạng, HĐLĐCM bỏ lệnh cấm đối với các đảng trước cuộc đảo chính và Hội Sĩ quan Tự do tuyên bố rút khỏi chính trường. Những thành phần xã hội hưởng lợi từ cuộc đảo chính như công nhân, nông dân và tiểu thương phản đối sắc lệnh mới: một triệu công nhân vận tải đình công, hàng nghìn nông dân lên Cairo biểu tình phản đối vào cuối tháng 3. Naguib yêu cầu trấn áp biểu tình nhưng thủ trưởng các lực lượng an ninh từ chối. Ngày 29 tháng 3, Nasser tuyên bố hủy bỏ sắc lệnh thuận theo "xung động trên đường phố". Từ tháng 4 tới tháng 5, hàng trăm người ủng hộ Naguib trong quân đội bị bắt giữ hoặc cách chức. Mohieddin được phái đi Thụy Sĩ làm đại diện của HĐLĐCM nhưng thực chất là một hình thức lưu vong. Vua Saud của Ả Rập Xê Út nỗ lực hàn gắn mối quan hệ giữa Nasser và Naguib song bất thành.
Đường lên phủ tổng thống > Chính sách trung lập

Cuối tháng 4 năm 1955, Nasser đi Indonesia tham dự Hội nghị Bandung. Ông được tiếp đãi như đại diện chính của các nước Ả Rập và là một trong những nhân vật nổi tiếng nhất ở hội nghị. Trên đường đến Bandung, Nasser có thăm Pakistan, Ấn Độ, Miến Điện và Afghanistan và đã ký hiệp ước hữu nghị với Ấn Độ ở Cairo vào ngày 6 tháng 4.
Nasser làm trung gian thảo luận giữa các phe thân Tây, thân Liên Xô và trung lập ở hội nghị. Tranh thủ được sự ủng hộ của Trung Quốc và Ấn Độ, Nasser vận động thành công hội nghị phản đối việc thành lập các hiệp ước liên phòng quốc tế, ủng hộ độc lập cho Tunisia, Algérie, Maroc khỏi Pháp, ủng hộ quyền hồi hương của người Palestine và ủng hộ thi hành các nghị quyết LHQ về xung đột Ả Rập – Israel. Nasser. Thông cáo của hội nghị về chủ nghĩa thực dân ở châu Phi, châu Á và việc xây dựng nền hòa bình toàn cầu giữa Chiến tranh Lạnh mang dấu ấn của Nasser.
Sau Hội nghị Bandung, Nasser ban hành chính sách ngoại giao "trung lập tích cực" theo tổng thống Nam Tư Josip Broz Tito và thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru. Ngày 2 tháng 5, Nasser về Ai Cập, được người dân trên đường phố Cairo đón tiếp nồng nhiệt. Báo chí trong nước ca ngợi sự lãnh đạo của Nasser ở hội nghị và những thành tựu của ông.
Đường lên phủ tổng thống > Hiến pháp năm 1956 và chức tổng thống

Củng cố được quyền lực trong nước rồi, Nasser gạt các thành viên khác trong HĐLĐCM mà giành được quyền tự quyết các vấn đề, nhất là vấn đề ngoại giao.
Tháng 1 năm 1956, dự thảo hiến pháp Ai Cập được công bố, quy định thành lập chế độ một đảng lấy Liên minh Quốc gia là đảng cầm quyền duy nhất. Nasser gọi Liên minh Quốc gia là "lực lượng nòng cốt để thực hiện cuộc cách mạng của chúng ta". Nasser cho rằng Phong trào Giải phóng đã làm công tác dân vận thất bại nên cải tổ thành Liên minh Quốc gia bằng cách thành lập các ủy ban cấp cơ sở để cho người dân có cơ hội tham gia chính quyền. Liên minh Quốc gia có nhiệm vụ đề cử một ứng cử viên tổng thống cho nhân dân bầu lên.
Ngày 23 tháng 6, chính phủ tổ chức trưng cầu ý dân về dự thảo hiến pháp và sự ứng cử tổng thống của Nasser. Cả hai nội dung đều được tuyệt đại đa số cử tri tán thành. Hiến pháp mới cho phép phụ nữ đi bầu cử, cấm phân biệt đối xử về giới và quy định quyền lợi lao động của phụ nữ. HĐLĐCM tự giải tán, các cựu thành viên xuất ngũ rồi vào chính quyền. Tháng 7 năm 1957, Ai Cập bầu ra Quốc hội gồm 350 đại biểu mà Nasser có toàn quyền quyết định tư cách ứng cử. Nasser thành lập nội các mà chỉ trọng dụng những vây cánh thân cận nhất của ông trong khi gạt bỏ những đối thủ trong Hội Sĩ quan Tự do.
Quốc hữu hóa Kênh đào Suez

Chính sách đối nội và đối ngoại của Nasser ngày càng trái với quyền lợi của Anh và Pháp ở Trung Đông, cụ thể thì Nasser ủng hộ Algérie giành độc lập khỏi Pháp và phản đối Tổ chức Hiệp ước Trung Đông của Anh. Ngoài ra, Hoa Kỳ không hài lòng về việc Ai Cập có chính sách trung lập, thừa nhận Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và mua vũ khí từ Khối Liên Xô. Ngày 19 tháng 7 năm 1956, Hoa Kỳ và Anh đột ngột rút đề nghị tài trợ việc xây dựng Đập Aswan, lấy lý do lo ngại nền kinh tế Ai Cập sẽ không chịu được khoản nợ từ công trình.
Được tin trên đường bay từ Belgrade về Cairo, Nasser cảm thấy như bị xúc phạm nặng. Nhà báo Mohamed Hassanein Heikal khẳng định Nasser ra quyết định quốc hữu hóa Kênh đào Suez trong 24 giờ tuy đã cân nhắc từ khi Anh đồng ý rút quân khỏi Ai Cập. Nasser nói rằng ông ra quyết định vào ngày 23 tháng 7, sau khi bắt đầu nghiên cứu vấn đề, thảo luận với Boghdadi và Mahmoud Younis từ ngày 21. Những cựu thành viên khác của HĐLĐCM được thông báo quyết định vào ngày 24, trong khi phần lớn nội các chỉ được biết một vài tiếng trước khi Nasser công bố. Ramadan cho rằng Nasser quyết định một mình, không hỏi ý kiến của ai.
Ngày 26 tháng 7 năm 1956, Nasser ở Alexandria tuyên bố quốc hữu hóa Công ty Kênh đào Suez để tài trợ xây dựng Đập Aswan. Trong bài phát biểu, Nasser lên án chủ nghĩa đế quốc Anh ở Ai Cập và việc lợi nhuận từ kênh đào chỉ chảy về tay Anh, khẳng định nhân dân Ai Cập có chủ quyền đối với con kênh đào bởi vì "120.000 dân Ai Cập đã thiệt mạng mà đào nó". Về mặt pháp lý thì Nasser vi phạm hiệp định mà Ai Cập ký với Anh vào ngày 19 tháng 10 năm 1954 nhưng Nasser bảo đảm các cổ đông sẽ được chính quyền mua lại cổ phần.
Đám đông không nén nổi xúc động, trên toàn thế giới Ả Rập hàng nghìn người xuống đường biểu tình ủng hộ. Đai sứ Hoa Kỳ Henry A. Byroade cho biết, "nói rằng quyết định quốc hữu hóa Công ty Kênh đào Suez được đông đảo dân Ai Cập ủng hộ, kể cả đối thủ của Nasser, thật chẳng phải là sự cường điệu". Nhà chính trị học người Ai Cập Mahmoud Hamad nhận định, trước năm 1956 Nasser chỉ kiểm soát bộ máy nhà nước và quân đội nhưng chính nhờ quốc hữu hóa con kênh đào mà ông tranh thủ được gần như toàn bộ nhân dân và biến bản thân thành "vị lãnh đạo lôi cuốn" và "người phát ngôn của quần chúng Ai Cập và toàn thể Thế giới thứ ba". Aburish cho rằng đây là thành tựu liên Ả Rập lớn nhất của Nasser; "hình của Nasser bắt đầu xuất hiện ở những trại tại Yemen, những chợ tại Marrakesh và những biệt thự sang trọng tại Syria". Cùng ngày, Ai Cập cấm tàu bè Israel qua Kênh đào Suez.
Chủ nghĩa liên Ả Rập và chủ nghĩa xã hội

Từ năm 1957, chủ nghĩa liên Ả Rập là hệ tư tưởng chủ đạo của thế giới Ả Rập. Người Ả Rập công nhận Nasser là vị lãnh đạo của họ. Nhà sử học Adeed Dawisha cho rằng Nasser nổi tiếng là nhờ "sức lôi cuốn của ông mà thắng lợi trong Khủng hoảng Kênh đào Suez chỉ càng củng cố". Ảnh hưởng của Nasser được Đài Tiếng nói Ả Rập ở Cairo phát thanh đi khắp thế giới Ả Rập, đến nỗi nhà sử Eugen Rogan phải thừa nhận rằng "Nasser chinh phục thế giới Ả Rập trên sóng phát thanh". Những người ủng hộ Nasser ở Liban và đại sự quán Ai Cập ở Beirut mua lại những phương tiện truyền thông Liban để truyền bá tư tưởng của Nasser. Ai Cập biệt phái hàng nghìn chuyên gia người Ai Cập (thường là giáo viên tham gia chính trị) đến những nước khác trong khu vực. Những tổ chức bán quân sự ở các nước Ả Rập cũng ủng hộ Nasser. Tuy không có sự tổ chức, những người ủng hộ Nasser vừa đông vừa có điều kiện tài chính.
Tháng 1 năm 1957, Hoa Kỳ định ra Học thuyết Eisenhower, cam kết sẽ chặn đứng cộng sản bành trướng ở Trung Đông. Nasser phản đối chủ nghĩa cộng sản nhưng ủng hộ chủ nghĩa liên Ả Rập nên bị những nước Ả Rập thân Tây xem là mối nguy hại. Hoa Kỳ nỗ lực cô lập Nasser bằng cách lăng xê cho Vua Ả Rập Xê Út Saud. Tháng 1, Jordan tham gia một hiệp ước quân sự với Ai Cập, Syria và Ả Rập Xê Út.
Từ tháng 4, quan hệ giữa Nasser và Vua Jordan Hussein xấu đi sau khi Hussein tố Nasser giật dây hai vụ đảo chính hụt ông tuy không đưa ra bằng chứng rõ ràng và giải tán nội cách của thủ tướng Sulayman al-Nabulsi vốn ủng hộ Nasser. Nasser lên đài phát thanh ở Cairo lên án Hussein là "công cụ của lũ đế quốc". Quan hệ của Nasser với Vua Saud cũng xấu đi bởi Vua Saud cho rằng tiếng tăm của Nasser ở Ả Rập Xê Út đe dọa sự sống còn của Nhà Saud. Công dân của những nước Ả Rập tiếp tục ủng hộ Nasser mặc cho sự không hài lòng của chính phủ những nước đó.
Từ cuối năm 1957, Nasser quốc hữu hóa những tài sản còn lại của Anh và Pháp ở Ai Cập, bao gồm ngành thuốc lá, xi măng, dược phẩm và phosphat. Các nhà đầu tư nước ngoài không chịu bỏ vốn vào Ai Cập nữa nên Nasser quốc hữu hóa thêm những công ty khác nhưng thành phần kinh tế tư nhân vẫn chiếm 2/3 nền kinh tế. Chính sách quốc hữu hóa cải thiện sản xuất nông nghiệp và mức đầu tư vào công nghiệp. Nasser thành lập nhà máy thép Helwan, về sau trở thành công ty lớn nhất của Ai Cập. Ngoài ra, Nasser quyết định hợp tác với Liên Xô để có tài chính xây dựng Đập Aswan.
Chủ nghĩa liên Ả Rập và chủ nghĩa xã hội > Cộng hòa Ả Rập Thống nhất

Tuy Nasser nổi tiếng trong thế giới Ả Rập, chỉ có Syria là đồng minh của Ai Cập trong khu vực. Tháng 9, quân lính Thổ Nhĩ Kỳ tập trung dọc theo biên giới Syria, có vẻ như xác minh tin đồn rằng các nước thuộc Tổ chức Hiệp ước Trung Đông có âm mưu xâm lược lật đổ chính phủ cánh tả của Syria. Nasser phái một lực lượng dự phòng đến Syria để thể hiện tình đoàn kết, lại càng gia tăng uy tín của ông, nhất là đối với dân Syria.
Trước tình hình chính trị bất ổn trong nước, Syria cử một phái đoàn đến Ai Cập yêu cầu Nasser hợp nhất ngay Ai Cập với Syria. Ban đầu Nasser từ chối vì bốn lý do: thứ nhất là chế độ chính trị, kinh tế của hai nước không tương thích; thứ hai là lãnh thổ của hai nước không tiếp giáp nhau; thứ ba là quân đội Syria có tiền lệ can thiệp vào chính trị; thứ tư là các lực lượng chính trị Syria hay chia bè phái. Tuy nhiên, một phái đoàn thứ hai thuyết phục được Nasser vào tháng 1 năm 1958 rằng phe cộng sản mà cướp chính quyền thì sẽ có nội loạn. Ngày 1 tháng 2, Cộng hòa Ả Rập Thống nhất được thành lập, Nasser làm tổng thống. Dawisha viết rằng phản ứng của thế giới Ả Rập là "kinh ngạc rồi hạnh phúc không thể kiềm chế". Nasser ra lệnh đàn áp cộng sản ở Syria, cách chức nhiều người.
Ngày 24 tháng 2, Nasser bất ngờ thăm Damascus để ăn mừng thành lập CHARTN, được hàng trăm nghìn người đón tiếp. Vương quốc Yemen cử Thái tử Imam Badr đến Damascus đề nghị Nasser cho Vương quốc Yemen gia nhập. Nasser đồng ý thành lập Hợp chúng quốc Ả Rập làm một liên hiệp thay vì hợp nhất hoàn toàn. Vua Saud lợi dụng việc Nasser ở Syria để lên âm mưu ám sát ông trên đường bay về Cairo. Tuy nhiên, bộ trưởng bộ nội vụ Syria Abdel Hamid Sarraj, người mà Ả Rập Xê Út đưa tiền để bắn hạ máy bay của Nasser lại nhiệt liệt ủng hộ Nasser. Ngày 4 tháng 3, Nasser giơ tờ séc mà Sarraj nhận từ Ả Rập Xê Út trước đám đông ở Damascus. Do bị lật tẩy nên Vua Saud bị những thành viên lớn tuổi trong hoàng tộc buộc nhường lại hầu hết quyền lực cho anh trai Vua Faisal. Vua Faisal phản đối Nasser và chủ trương thống nhất thế giới Ả Rập theo Hồi giáo thay vì chủ nghĩa dân tộc.
Một ngày sau khi âm mưu ám sát bại lộ, Nasser ban hành hiến pháp lâm thời, thành lập quốc hội mới gồm 600 đại biểu (400 từ Ai Cập, 200 từ Syria) và giải tán tất cả các chính đảng. Nasser bổ nhiệm bốn phó tổng thống: Boghdadi và Amer đại diện cho Ai Cập, Sabri al-Asali và Akram al-Hawrani đại diện cho Syria. Sau đó, Nasser đi Moskva hội kiến Nikita Khruschev. Khrushchev yêu cầu Nasser bỏ lệnh cấm đối với Đảng Cộng sản Ai Cập nhưng Nasser phản bác rằng đó là vấn đề nội bộ mà những nước khác không có quyền thảo luận. Khrushchev vội nói chữa rằng không hề có ý can thiệp vào nội bộ của Nasser. Nasser và Khrushchev nhanh chóng dàn xếp sự việc để tránh gây chia rẽ giữa hai nước.
Chủ nghĩa liên Ả Rập và chủ nghĩa xã hội > CHARTN tan rã

Những thành phần xã hội chủ chốt của Syria, cụ thể là giới lãnh đạo kinh tế xã hội, chính trị và quân đội ngày càng yêu cầu Syria rời khỏi CHARTN. Trước tình hình kinh tế suy thoái mà Nasser đổ cho tư sản, ông ra lệnh quốc hữu hóa nhiều ngành kinh tế Syria vào tháng 7 năm 1961. Nasser cách chức Sarraj để cố ổn định tình hình chính trị. Aburish nhận định rằng Nasser không thể giải quyết vấn đề Syria do Syria là "xa lạ đối với ông". Tình hình kinh tế ở Ai Cập khả quan hơn: tăng trưởng GNP đạt 4,5%, công nghiệp phát triển nhanh. Năm 1960, Nasser quốc hữu hóa báo chí Ai Cập, vốn dĩ hợp tác với chính quyền, để định hướng tin tức về tình hình kinh tế xã hội của đất nước và vận động nhân dân ủng hộ chính sách xã hội chủ nghĩa của ông.
Ngày 28 tháng 9 năm 1961, những đơn vị quân đội ủng hộ ly khai gây binh biến ở Damascus, tuyên bố Syria rời khỏi CHARTN. Ngay lập tức những đơn vị trung thành ở miền bắc Syria phản lại, biểu tình ủng hộ Nasser nổ ra ở những thành phố lớn. Nasser đem đặc công đến Latakia tiếp viện nhưng rút chỉ sau hai ngày do không muốn gây cuộc tương tàn giữa người Ả Rập. Ngày 5 tháng 10, Nasser tuyên bố chấp nhận trách nhiệm về sự tan rã của CHARTN và cam kết Ai Cập sẽ thừa nhận chính phủ Syria mới. Ở hậu trường thì Nasser quy trách nhiệm cho những nước Ả Rập thù địch can thiệp vào nội bộ. Heikal viết rằng Nasser về sau mắc chứng suy nhược thần kinh vì biến cố này: ông hút thuốc thường xuyên hơn, sức khỏe suy giảm.
Hiện đại hóa và bất đồng quan điểm > Đại học al-Azhar

Năm 1961, Nasser ban hành cải cách Đại học al-Azhar để củng cố địa vị lãnh đạo của trường trong Hồi giáo Sunni đối với Hội Anh em Hồi giáo và chủ nghĩa Wahhab mà Ả Rập Xê Út truyền bá. Từ năm 1953, Nasser dùng Đại học al-Azhar làm đối trọng đối với Hội Anh em Hồi giáo. Mục tiêu của Nasser là xác lập địa vị lãnh đạo của Ai Cập trong thế giới Ả Rập, dung hòa tư tưởng Hồi giáo  xã hội chủ nghĩa.
Nasser yêu cầu Đại học al-Azhar thay đổi chương trình học như bổ sung môn tiến hóa, cho phép nam nữ học chung. Ngoài ra, Nasser ra lệnh Đại học al-Azhar thừa nhận Hồi giáo Shia, Alawite và Druze là Hồi giáo chính thống mà trước kia bị trường liệt vào "tà đạo".
Hiện đại hóa và bất đồng quan điểm > Kình địch với Amer

Sau khi Syria ly khai khỏi CHARTN, Nasser bắt đầu lo ngại về khả năng huấn luyện, hiện đại hóa quân đội và thế lực ngầm của Amer trong quân đội và ngành tình báo. Cuối năm 1961, Nasser thành lập Hội đồng Tổng thống, có nhiệm vụ phê chuẩn bổ nhiệm các chức vụ cao cấp trong quân đội mà trước kia là Amer tự quyết định. Tuy nhiên, Nasser phải khôi phục quyền hạn cho Amer những sĩ quan ủng hộ Amer dọa phản Nasser.
Đầu năm 1962, Nasser lại cố hạ bệ Amer nhưng Amer lần đầu tiên trực tiếp đe dọa lại Nasser trong khi bí mật vận động những sĩ quan ủng hộ ông. Nasser lo sợ chính phủ đụng độ với quân đội thua nên chịu lép vế Amer. Boghdadi cho biết việc CHARTN tan rã và thái độ của Amer khiến cho Nasser trở nên nghiện thuốc giảm đau để trị bệnh tiểu đường.
Hiện đại hóa và bất đồng quan điểm > Nhiệm kỳ thứ hai

Tháng 10 năm 1961, Nasser ban hành chính sách quốc hữu hóa toàn diện theo chủ nghĩa xã hội, tin rằng nó có thể giải quyết các vấn đề của Ai Cập đã có thể ngăn Syria ly khai. Năm 1962, Nasser ban hành Hiến chương Quốc gia và hiến pháp mới để vận động nhân dân, chống lại quân đội. Hiến chương Quốc gia đề xướng bảo hiểm y tế toàn dân, nhà ở giá rẻ, trường dạy nghề, nữ quyền, kế hoạch hóa gia đình và mở rộng Kênh đào Suez.
Nasser ban hành luật quy định mức lương tối thiểu, chia sẻ lợi nhuận, giáo dục miễn phí, y tế miễn phí, giảm giờ làm việc và khuyến khích công nhân tham gia vào quản lý xí nghiệp. Cải cách ruộng đất bảo đảm quyền lợi của tá điền, phát triển nông nghiệp và giảm nghèo ở nông thôn. Kết quả là thành phần kinh tế nhà nước chiếm 51% nền kinh tế. Liên minh Quốc gia được đổi tên thành Liên minh Xã hội chủ nghĩa Ả Rập (LMXHCNAR). Tuy nhiên, đàn áp chính trị gia tăng: hàng nghìn người theo chủ nghĩa Hồi giáo bị bỏ tù, kể cả nhiều sĩ quan. Boghdadi Hussein el-Shafei nộp đơn xin từ chức phản đối tác phong hành quyền kiểu Liên Xô của Nasser.
Năm 1965, Nasser đắc cử nhiệm kỳ thứ hai trong cuộc bầu cử tổng thống độc diễn mà tất cả các đối thủ của ông đều bị cấm ứng cử. Nasser tuyên thệ nhậm chức vào ngày 25 tháng 3. Nasser bỏ tù Sayyed Qutb, nhà tư tưởng chính của Hội Anh em Hồi giáo, khép vào tội mưu ám sát Nasser rồi dẫn ra pháp trường hành hình vào năm 1966. Từ năm 1966, nền kinh tế Ai Cập tăng trưởng chậm lại, nợ chính phủ tăng đến mức báo động. Nasser bắt đầu gỡ bỏ quy định đối với khu vực tư nhân, khuyến khích các ngân hàng nhà nước cho doanh nghiệp tư nhân vay tiền và ban hành các biện pháp tăng xuất khẩu. Vào thập niên 60, nền kinh tế Ai Cập bên bờ vực sụp đổ, xã hội mất tự do, tiếng tăm của Nasser suy giảm mạnh.
Chiến tranh Sáu Ngày

Giữa tháng 5 năm 1967, Liên Xô cảnh báo Ai Cập về khả năng Israel tấn công Syria nhưng tổng tham mưu trưởng Mohamed Fawzi cho rằng lời cảnh báo là "không có cơ sở". Kandil viết rằng Amer lấy lời cảnh báo của Liên Xô làm cớ đưa quân lính tới Sinai vào ngày 14 tháng 5 mà không xin phép Nasser. Ngày 2 tháng 5, Amer nhận được cảnh báo từ Jordan rằng Hoa Kỳ và Israel thông đồng nhử Ai Cập vào chiến tranh nhưng giấu Nasser cho tới khi đã triển khai quân vào ngày 14. Nasser yêu cầu LHQ rút lực lượng khỏi Sinai. Tuy Quốc vương Jordan Hussein và Nasser đã nhiều tháng tố nhau trốn tránh xung đột với Israel nhưng Hussein lo sợ rằng Israel có thể lợi dụng chiến tranh với Ai Cập để chiếm đóng Bờ Tây. Nasser thì được Hoa Kỳ và Liên Xô cam đoan rằng sẽ kiềm chế Israel nên cũng bảo đảm lại với hai cường quốc rằng Ai Cập sẽ chỉ phản ứng tự vệ.
Ngày 21 tháng 5, Amer yêu cầu Nasser ra lệnh phong tỏa Eo biển Tiran. Nasser tin rằng Israel sẽ lấy động thái này làm cớ gây chiến với Ai Cập bởi vì Israel đã nhiều lần tuyên bố rằng sẽ xem đóng cửa Eo biển Tiran như hành vi gây chiến. Tuy được Amer bảo đảm rằng quân đội đã chuẩn bị đầy đủ nhưng Nasser ngờ rằng Amer không trung thực về tình hình quân sự. Phó tổng thống Zakaria Mohieddin nói rằng "mặc dù Amer nắm toàn quyền kiểm soát quân đội nhưng những thủ đoạn của Amer như vải thưa che mắt thánh đối với Nasser". Amer dự đoán Israel sẽ tấn công trước nên yêu cầu Nasser ra lệnh đánh phủ đầu nhưng Nasser không chịu do thấy rằng không quân không có đủ phi công, những sĩ quan mà Amer chọn thì bất tài. Dù sao thì Nasser kết luận rằng Ai Cập có lợi thế về quân số và quân lực để cầm chân quân Israel ít nhất hai tuần đương lúc đàm phán ngừng bắn. Nasser ra lệnh hạn chế Eo biển Tiran đối với tàu bè Israel vào ngày 22–23 tháng 5. Từ cuối tháng 5, Nasser đổi lập trường từ phòng ngừa chiến tranh sang chấp nhận tất nhiên sẽ có chiến tranh dưới sức ép của dân Ả Rập và chính phủ các nước Ả Rập. Ngày 26 tháng 5, Nasser tuyên bố "mục tiêu cơ bản của chúng ta là tiêu diệt Israel". Ngày 30 tháng 5, Jordan gia nhập liên quân với Ai Cập và Syria.
Sáng ngày 5 tháng 6, Không quân Israel bắn phá các sân bay Ai Cập, tiêu diệt phần lớn Không quân Ai Cập. Cuối ngày, quân Israel đã chọc thủng tuyến phòng thủ và chiếm được thị trấn el-Arish. Hôm sau, Amer ra lệnh rút quân khỏi Sinai, gây ra phần lớn thương vong của bên Ai Cập. Israel chiếm Bán đảo Sinai, Dải Gaza, Bờ Tây và Cao nguyên Golan.
Sadat cho biết chỉ sau khi quân Israel cô lập đơn vị đồn trú của Ai Cập ở thành phố Sharm el-Sheikh thì Nasser mới nhận ra độ nghiêm trọng của tình hình. Nasser chạy lên tổng hành dinh để điều tra tình hình chiến sự. Những sĩ quan có mặtc cho biết đã xảy ra "trận cãi nhau không ngớt" giữa Nasser và Amer, bấy lâu nay hai người đã âm ỉ không thích nhau. Cơ quan chỉ huy chiến sự do Nasser thành lập kết luận rằng Ai Cập thua trận là do kình địch giữa Nasser và Amer với sự kém cỏi của Amer. Nhà ngoại giao người Ai Cập Ismail Fahmi, về sau làm bộ trưởng bộ ngoại giao dưới tổng thống Sadat nhận định, Ai Cập bại trận dưới Israel là do Nasser không chịu phân tích tình hình kĩ lưỡng mà lại ra một loạt quyết định vô lý.